Wegens onderzoek aan deze collectie is bij deze boeken ook de volledige buitenkant gescand. De hierna volgende scans zijn in volgorde waarop ze getoond worden:

More information on this collection is available at: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732

Due to research concerning this collection the outside of these books has been scanned in full. The following scans are, in order of appearance:

TIOÃIEÂ« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;RO/

cerodatnf,ad Cenfuras ÃÃ¹tctiÃ¦ iiub gatas fub nomine Facukatis TheologiÃ¦ ParifienfÃ®s

EEcanus Sc faculras ThÃ¨Ã¶lÃ¶^ gig Scholae ParifiÃªfis omnigt; bus fidelibus ih Chrifto Salt; lutem* Cutn Ã¢ nobis anno domini mniefÃ®mo quingen/ teftmo uicefi'mofexto circa finem lulij, Ã multis de grauibus uins, quÃ¦reretur quid fentiendum foret de quibufdam propofu tionibus excerptis Ã¨ Paraphrafibus Deft'/-derq Eraftni in nouum teftamencum,et Ã»gt; militer de quibufdÃ¢ aitjs extradais ex quo/ d^m eius libetio didarum propofitionutn defenituo, qui dicitur EIenchus,necn5 SC. paucis altfs in aitjs illius libris repertis Ã® Nos rationem reddere uolÃªtes,de ea quÃ¦ in nobis eft,fide: re diutius atc^ maturius perfpeda,SC inter nos difcuftagt;tande non folum fuper didis propofitionibus refpo/ dendutn cÃªfuimus fed SC rationes 8C fcriz pturarum teftimonia pro inftituti breuita te,pauca ad cautelam fubtjeere, ubi opus uifutn cft,curaui(nus:ut clare agnofcanc qui ifta leduri funutantam efle uim uerÃ» tacis,ut quamuis interdum impudenti in/ iipientium hominum tetneritate exagite/ tur,nunquain tarnen poftit conudliNam - . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A Â» ft ad/

Ã¯ ^Ã¯ D Ã X ft aduerfus earn portxfnferorum praruaz lere nequeunt, neep certe potÃ¨ftasÃ¯ilja fÃ¼/ per terrain prÃ¦ualebir, PrGindÃ© no (blent UlÂ« prudentes etiam etbm'ci pertfnaci ani mofÃ®tate ea tueri quÃ¦ leuius forfan aut in confultius afTeruere^ubi ueritasipfa,ratio ne reddita, manifefte cognofeiturÂ» Caete/ rum in conclufione prÃ¦fentis operis huz iufmodi noHri inftituti ratio piuribus exz plicabitUT'

INDEX ARGVMENTORVMs quÃ¦Ã¢ p ra? fa ta dodorum uniuerz fitate difeufla fuere de/ finita.

De paruulis baptizatis.L De morte Chrifti.ll. Deieiunio Qi. deledu cibori!* in. Deiuramento.ini. Dereparatioein-' iuriÃ¦.V. De matrimonio.vi. De fide.vii* De quibufdam defiderijs fpedantibus ad fidem.vnt Delegeueteri.ix. Deautho ribus librorum noui teftamenii.x. De Symbolo apoftoIorum.XL Detradudio ne fandarum feripturarÃ» in linguam uuk garÃª.xil. De qs in quibus Ã¢ cÃ´muni ufil ccclcfix

ARGVMENTORVM* Ãâ ecclefiÃ§ latine paraphrases recedit in fu/ is paraphrafibus*xin. DequibufdÃ¢ pro/ pofiiionibus quÃ¦ pofltÃ¦ in'dentur ex in/ aduertentia uel ipfius paraphraftae uel tÃ¿/ â¢' pographorum.xiin. De quibufdam pro ' pofÃ®tionibus in quibus nÃ´ fatis ofFicio pa/ raphraftac fcriptor paraphrafis refpodct, XV De tneritis-xvi. De fidacia bonorix opÃ§rSamp;^meritorB.XVil. De fiducia cor/ ' poralium ceremoniarS ftatutorS reli/ gionis.xviii. De oratiÃ´e uocali.xix.De celibatu facerdotum.XX. De peccato o/ riginali XXl. De pÅna filiorum tempo/ â rali propter peccata parentum.xxit De pÅna hÃ¦reticorum.xxin* Dedefedu uigoris euangelq^xxini* De fabbato* XXV. De ecclefta.xxvi. Debeatauir/ quot;nbsp;gine Maria.xxVII, De angelis.xxvÃ® lÃ¯. â De Petro.xxix De Paulo.xxx, De Dionyfio areopagita.XXXi, Detheolo/ gia rcholaftica.xxxn.

4 DÃCLARÂ« AD CE NAVRAS .PRAEFATIO IN DECLARA . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TI ONES ERAS MI*

i Qmâdem fpcrabam tan/ T dem hufufmodi rtxarS (! ffnem, uel delafTatis tnv petendum antmis,qui fi 5' non condgiffet, animus

_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' crat mihi filendo perti/

naci quietÃª ab irrequietis redimerc Nam quod Alberto PiorefpÃ³df,nominis illius celebritad datum eft,quae me uidebatur grauatura podus quam res ipfa. CatterS fimul at(^ prÃ¦ter omnem expedationem prodiernt cenfurÃ¦ tttulo facultads Theo IpgiÂ» PanfienÃs.plane fluÃ¢uabÃ¢ animo, reputans,nec tutS obticefcere,ne uel tam; Celebris collegq maieftatemuidearhabe/ recontemptui, uel agnofcere quae inten/ canturrnec refpondere, ne peruicaciÃ¦ trilt;. buatur quod no uerear facratifltmÃ¦ Â£acut tads oraculis refponfare.E' dqobus malis quando utruncg uitari non poteratjnid quod leuius uifum eft, incurrere maluiÂ« Leuius enim extftimarim,haberi procaci/ impiorum autor dogmatum. Quan/ quam

quam mea refponfio multum abeft ab iÃ®ii probata quorÃ»dam pertÃ¯nacia, qui quod obqcitur,nonfolum tuenturac windicar,â uerumeciam malis adqcientes dÃ©tÃ©rioraÂ» tonduplicant errorem, ac dum homines uideri refugiunt.fiunt haeretici. At mihi refponfio fie cemperabitur,ut ÃC Theolo/ gorum autoritati quantum debetur hono ris deferam,SC ficubi per humanam incu^' riam,ofcitantiam aut infeitiÃ¢ iapfus fum^ agnofeam ÃC corrigÃ¢ errorem: rurfus ubi fermonis obfcuritas aut ambiguitas an/ fam prÃ¦buit errori.dtclarem bona fidcj quid fenferim. CÃ¦terum quoties incide/ ritjquod aut fimpliciter uanÃ» eft, aut per/ peram intelledum.aut calumniofe lt;^etor/ tum,id ingertuc retjciam,nÃ´ in ipfum cor pus facrae facultatis,fed uel in cÃ´miffarios uel in alios quibus hoc negoctj fuit dele/ gatumtqui mea,uel trunea uel deprauata, uel ab aliÃ©na perfona ad me detorta, uel perperam interpretata facratilTimÃ¦ faeuk tati obtruferunt.Nam ea quS fit grauifli/ mis occupationibus difiridta haud qua^ mirum eft,fi non habet ocium meas lucu/ bratiÃ»culas propius ac fixius inipiciendi^ - â¢ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã ftd

8 DECLAR?AD CENSVRAS ! fed de hts tantum ptonunciat, quÃ¦ defe/ runtur:quae fi perperam proponStur.iam non mea damnat tllajfed qugdeferuntur, EgÃ¹tdem fummopere cupiam eius colle-* j gtj dignitatem,ftmul SCautoritatÃª quam ( maxime fartam tedÃ¢ haben, quod haud ' nefciam ad Chriftianae religionis integri/ (atem uehementer pertincre,ut omnes dÃ§ Sorbonica fodalitate quam magnificenz tilTime fentiant, nee fecus quam oracuIS excipiant,quicquid ab ea communibus fuffragt)sdetretum,acfimilicÃ³fenfu pro dicum fuerit* Idc^ mihi perpetuo, tum in * , Ãerijs tuin m iudicris Audio fuitj ne quam nbsp;nbsp;à¥¤

gentem ordinemue Igdcrcm,eo quod feiz am ubiep bonos malts permixtos, aemaz los bonisÂ«Quicquid ufquam mihi diÃ¢um eft acerbius in caeterorum hominum moz re$,non in ipfos ordines didum eft.PorrÃ´ ut.qui taxat hominu uicia iuuat rem Chrt Aianam non labefadat, ita qui conuellic probatos otdines, turbat Sgt;C conuellit ccj clefiÃ¦ datum Jnter ordines autem uix az lium e^Te puto cui plus honoris debeatur

Theologico,qui quod olim fuit epifeo porytn propriÃ»Ã¯in fe rccepeirunt, Rur fum

THEOL*Â» PARISIÃNÂ» 9 inter Theologoru collegia magno orbis cÃ³nfenfu, principem locum tenet fchola -Ran'fienfisâ,quam merito quis Chn'ftianÃ¦ religionis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;efle dixen'tÂ» Quo miz

nusphaseft huius dignitati quicquÃ¢dc/ rogare.Proinde mihi in hac apologia non minor erit folicitudo, quibus modis mea tuear innocentiam,in his nimirum in quiz bus prÃ¦ter meritum accufotjquam ut ca/ ueamjne quid mea defenfio lÃ¦datminuz atue SorbonicÃ¦ fodalitatis autoritÃ¤rem* Equidem ncc decanos, nee commiffarios nee amanuenfes noui, fed tarnen eile illiÃ§ aliquot,qui flagrantimpotenti quodam odio mei,res ipia declarat:amp; funt fortalTe quos rapit seins ecclefiÃ¦, fed uehemens magis quam fecundum feiÃªtiam, Nee de/ â funt qui metu fufFragantur*Sunt qui priz uato rauore adfunt, cÃ¦teri uel conniuenc uel fubducÃ»t fefe, priushabentes cedere, quÃ¢meum irrequietifpiritus hominibus Ã¨c contentioni natis digladiari,mox audt turi,ii quid Ã¦qui dixerint,Luteranus. Op tarim tamÃª has cenfuras alio titulo quam facultatis prodiflTe in lucem, id(^ non tanz (um mea ipfius caufa, quern fupra modÃ»

10 DECLAR.AD CENSVRÃS grauabit fulgor SorbontcÂ» nominis,etiÃ¢ tt nullus infit error meus, uerÃ»eti'am, quod ipftus facukatis rÃ©fÃ©rÃ¢t nihil abea profiz ctfci,quod iure poffit rcprchendi. At(Ã§ uc facile credo hxc agitata in confeffu Theo logorum,ita certis omnium fuftragqs dez creta,ac legitimo confenfu publicata mP hi non fit uerifimiieÂ» Quxdam uidentur admixta prÃ¦fertim in citulis,conc{ufioni/ bus ac prÃ¦fationibus,quae plus odij iu? diet) prat fe ferunt.Et baud fcio an quifpiÃ¢ uel Theologus uel amanuenfis tantS iuz ris fibi fumat,ut in medtfs etiam cenfuris aliquid de fuo admifeeat, ffomachoc^ fer/ uenti priuatim indulgeau HÃ¦c facultas aut neicit aut diffimuIauNon (fatim quic quid agitatur inter Theologos publican/ dum effÂ« Muka ilk'c uentiiantur exerev tamenti gratia. Siplacuiffetfacukati has cenfuras edere, quur poff; annos quatuor nunc demum prodeuntr AdhÃ¦c,quuni Cenfuris quas aediderunt in Lutherum dik'genter additus fit dies definitionis, ac mox dies quo decretum eff ut dÃ©finira publicarentur, non fine commemoration ne gymnafiarchae, regiorum confiliario/

â¢rum, amp;ah'orum Â«fuTrisui/, hicde pubkgt; candt aucÃ¶ricate nuila fit mentio* Verutn donemus has cenfuras eiÃ¯ie uniuerfi col/ legtj, nee pronunciatum ex fragmentis delatis, fed ex perpÃ©tua fertptorum meo/ rum leÃ¢ionejtum legitimo omnium coti fenfuinlucem proditas, faltem hoe mihi iuris fupereft,opinor,apud Theologes, quod apud Macedonum regem Philip/ pum licuit reo, uidelicet ut Ã fa cu ka te dormitante appellem ad tandem uigilan temÂ» Quemadmodum enim Paulus nk hil fe poife fatetur ad deftrudionem ecA cle(Ã®Ã¦,quum effet tantus apoftolus, ita Thcologis nulla efi: autoritas aduerfus euidentem ueritatem : homines funt ipfi, quibus imponipotefl prcefligtjsim/ proborumÂ» etiamfi nee affedus, nee incu-ria,nec ignorantia pariat errorem* Quid quod infpiciÃªdi prouincia non Temper ex iudicio libero, fed interdum ex ambirut^ quorundam delegatur: uel per non faiis^ hnguae latinÃ¦ peritos, ut damnent quod non intellfgunt, uei in ueterum autorum ledionc minus exercitatos,ut nif! uideÃ¤t concluftoaes, aphorÃ¯finos, dC corollaria,^ Â« - 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã¼ide

It deÃ§lar. ad cbnsvras utdcantur Ã¼bi in alio effe mundotuel odi9 CQrruptos, ut damnent Ã¢S pie dida: uel a/ deo pigrosjUt tantum ea legant,qua: no/ tau iunt, quum ex hisquÃ¦prÃ¦cedunt ac fequuntur liqueat fcriptoris animas, Vi/ deorautem mihi deprehÃªdiffequibus ex rebus potiffÃ®mum nafcatur offenfÃ®o quo/ rundam in libn's meis,Primum quia dunt aliorÃ» animos ex meo metior,(Ã®mplidus ac liberius effero qcf fentio,Deinde quÃ´d â Ã fcholadica phraÃ®i recedens,conorinter/ , dum paulo latinius quod fentio proloqui, Difplicet autem qpibufdam quicquid no intelIigunt.SCcarpuntquodperperam in celligunt, Practerea quod ubiqj ferÃ¨ gau/ deo fequiuetufttffÃ®mos quofc^ dodlores ecÃ§lefiÃ¦,potiufquam placita fcholaftico/ rum,quorum aliqua funt dubtÃ¦ ueritatis, altqua etiam inter ipfos cotrouerf^funt, Quod fi quis conetyr ad eofdem gnomo , nÃ©s exammare libros BafiItj,Chryfoftomi Ambroftj,Hieroaymi,Auguftini,reperi/ et plufquÃ¢ duo milia propoÃtionum,qu| grÃ¤uiorem mereantur cenfurÃ¢,quÃ m pie/ rÃ¦cp mearum, Pcrquamycro iniquu fit, gt;nbsp;lt;n iÃotÃ¼ fcriptis nihÃ¼ non excufaie,etiam ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ubi

1âHEOLÂ» PARISIEN. IJ Ã¼bi grauiter lapfi funt,8C in mÃ©is etiS quae pie diÃ³Ã¨a funt ad calumntatn trahere* F(t enim tnterdutn^ut quod in AÃ¼gu(iino,Ã´Â£ Cypnano cumplaufu Iegitur,inmei$uc im plum carbone notetur. Quin Ã´Ã´illud obeft mihi, quod diuinorum uoluminum ac prifcorum Theologorum morcm fez quutus Ã tropis non abftineo. Atqui troz pos non agnofcut,qui tantum in aphortf/ mis fcholafticis triuerunt Ã¦tatem.Sed uix ulla occaftone frequentius prÃ¦ter merits male audio, quam quod quÃ¦ fub aliÃ©na perfona diÃ¢a congruunt primordijs eccle fiÃ¦j fie proponuntur quafi nunc Ã mÃ© diz cantur aduerfus praefentem ecclefiÃ¦ ftaz tum.Porro qui no recipiunt perfonaruni excufationem,in argumente quod perfoz nis conftatjhi quid aliud quam profitenz turfe nolle prÃ ftare aequOs indices f Ad excufandum prifeos fatis efl; unius loci ftimoniumjSd ad euincendum illos rede fentire, licet compluribus locis aliud fenz tire uideanturÂ» Mihi licet trecentis locis exprelTerim probatam fententiam unus locus obijeitur ac detorquetur ad calumz Ã iam,nec ilia tam multa bene dida quic^ opiiuZ

gt;4 DEGL ARÂ» AH CENS-VRAS opitulantur. Ad has propoiÃ¯ciones fefÃ¨ omnes pridem refpondimusNatalt Be-' dac.Ea fuiflc kÃ¢a Ã¢ commiflarijs conftat, quandoquidÃª aliquot loca citant ex Sup putationibus 8C Elencho. Verum quum illic ad multa fie refoonderim, ut ^iner Theologis integris tadum fatis,dinimuz lacis omnibus,tantum obqcitur quod gra Uat, Vnum exempli caufa profcramÂ« Ex Vide propo/ loco paraphrafis in MatthÃ§i cap.iÃÂ«Beda Ãtionem s?Â» obiecerat quod fcr/pfifÃ®emtChriftum fin/ gulari amore hlium dei, nonleue crimen impingens, fed impietatem execrabilem Arianorum,quafi fenferim Chriftum, no natura fed adoptione filium deiÂ« Atqui e/ go docui id cypographorum incuria conr piifTum in Ã¦ditione po(leriore,qui ex mo refecerant amoreÂ« Id palÃ m arguit prima Ã¦ditio in minufculis, quÃ¦ prodtjc anno; ( $ il. Illic comperi feriptum fingulari more filium dei,hoc eft ea ratione fiiiuni dei,qua nullus alius eft praeter ipfum.Poz fterior aeditio perada eft me inicio, nec ft adiim maxime, mihi liceret quicquid ih lorum incuria committitur corrigere.Exz preiTi maxime catholicam fententiam,

THEOL. PARISIEN. 1$ tarnen audio Ãnanus^Hoc Ã mediligen ter commonftratum, fi commiffirq bona fide retuliiÃ¯ent ad facukatemÂ» nequaquÃ¤ addidiiÃ¯enc eam cenfurÃ¤, nec dubito quin (dem faÃ¤uri fuerint in altjs compluribus. 2am amp;nbsp;illud ofFendit quofdam iniqutores* quod ueteres imitatus orationem ad prÃ¦ fentem materiÃ¤ accÃ¶modo, uehementius incumbens in eam partem unde moribus hominum grauius imminet periculÃ¼: uez iuti quÃ deterreo Ã furore bellandi, Ã per/ (urio,a fiducia uirium ac operum noftro rum.afiducia ceremoniarÃ¼, Ã fuperÃitioz focukudiuorÃ»jÃ prÃ¦pofteris rerum iudi cijsÂ» Huiufmodi locos qui traÃ¢at perpe/ tuo didionis fluxuÂ» calore quodÃ¤ interdS ^Ã³fertur,ut uideaturid undedeterret in totum damnare,iuxta uetus prouerbium, iniquum interim petens ut Ã¦quum ferat. Videmus quo feratur interdum Hierony mus amore uirginicatis. Dicas eS minus $ par eft tnbuere matrimonio.CÃ´tra qui impenfe laudatmairimoniÃ», uix efTugicc quinalicubi uideatur derogate uirginita/ ti.Hinc eft quod in apoftolorum ac doÃ¢o rum Uteris quidam uidentur ex diametro pugnare

16 DECLAR.AD CE NSV R AS , .pugnare inter fefe, Qiiale nero fÃ®t, fi qn/s apud bellaces magna contentione dehof-* tantem abcHiSj^ ad concordiam exhor/ tantem fi'cinterpelleKhcus tu, quur dam/ nas bcIJum, quod interdÃ» redÃ®e ac necefia no fufcipiturC (^uid audire mereatur ille I'nterpellatorrNonne hocfAmice uerum eft quod dicis, fed nunc aliud agitur, me/ deor horum morbo, ad id nihil conducit tuum pharmacÃ4Seruetur iftuc alteri tem port. Aliud eft in fcholaftico conflidÃ®u ue/ ritatem exacfÃ®Ã¢ fcrutari, aliud eft affect us hominum orationis impetu rapere ad me lioraÂ» Dominus ad benignitatem exhor/ tansjclamatÃ® omni pctenti te tribue,iubÃªs ut de inimicis quoqj bene mereamur* An hoc agenti couenit occinere dogma fcho lafticum: Neminem obligari ad imperti/ endÃ» de fuis proximo, niff in extrema ne/ ceffitate,quod ipfum tarnen liceatab eoi rcpofcere,ad meliorem fortuna prouedo* Non tarnen haÃ®ceÃ´loquor,quafinegem in fcriptis meis inefle lapfus.Non fum fe/ licior Hieronymo, Ambrofio SC Augufti no,quibus hoc non contigit:fed puerfum animiftudium femper abfuifte quamuis fÃ¤nde

fÃ¤nde deierare ucl ipfo Chrifto prÃ¦fÃ¨nte nihil uercar.Laudo tarnen piam Thcoloz gorum uigilantianji,quibusnon fan's eft eudlere zizania dogmatum improbatoz rumjfed infirmorum etiatn ofFenfionibuS ftudÃªt occurrcre. Nam id quum in multi^ cenfuriSjtS in ipfa prÃ¦fatione fignificant, quum aiunt ad cautclam.At mea fenten/ tia rediiis cautum fuiflct infitmiSjfi certis delegaffcntnegocium Ã¨meis lucubratioz nibus decerpendGquicquid ibi pugnat cut dogmatibus ob quae nunc turbatur ecclcz fia,aut ita temperaffent fermonentj fi hod fentit Erafmus, errat* Nunc interdum QC de animo meo pronunciatur, id(^ prÃ¦tef caufam,utfuis locis commonftrabimus. Atqui quum hadenus conftanteradhÃ¦fe rim ecclefiae catholicae, quum eoru quos ipfi pro perducHionibus habet ecclefiÃ§,SC animos SC calamos in me cÃ´citarim,fi mf/ nus eo dignus fauore uidebar,ut incircuri fpediusa me dida commode interprÃ©ta/ rentur, faltem hac Ã¦quitate non indignus uideri poteram,ne mihi tarn odiofis nomf nibus impingcrentur,quÃ¦ nec fcripft,nec fenfi, ac fragments maledecerptis.SC in B fenfum

.18 DECLAR. AD CENS VRAS renfirm tmpium deprauads mcciim agerÃ§;gt; tur.PoftreraÃ´ fi pie cogitÃ¢t qui ftudet fini plicium imbeciilium periculis occurrCv rCjiem non impiam mihi uideor fadurus/ fi illorum occurram periculo, qui quo niam me cxiftimÃ¢t eHe aiiquid, quum ni/ hil fim,hoc ipfo poflent in errorem proIaA bi,autinefrore confirman,fÃ® perfuafum. fuerit, me hoc fendre, quod quidam inter,, pretantur* Qualis aÃ»t Â» Ã®le medicus uideaA tur,qui dum aliorÃ» hulcenbus mederi (fiilt; det,alios intÃ¨gres fauciat.Incauta cautela eftjfic cofulere nefeio quibus infÃ¯rmis.uelv morofis uel iniquis potius, utimmerente grauius lÃ¦das. Porro Theologes collau/ do quod no grauati fint de ea quÃ¦ in iplÃ®X eft fide rationem reddere, Sed exprelTius fpecimen ChrifiianÃ¦ manfuetudinis data fuilTet.fi tantS docui(fent,non edÃ¢ conui/ cia quÃ¦dÃ¢ afperfiffentjqtFnec aduerfus^ LuterÃ» fads cft,Nelt;p uideo in que iaciaa tur illa uerba:ut clare agnofeÃ¢t qui ifta lez duri funt,tantÃ¢ elTe uim ueritatis,ut ^uiS; tncerdS impudentiinfipiendShominS te meritate exagitetjnunq^ tarnen poffit cou uelti SfcHgc fi in altos dicSt,aIieno locq,)

THEOLÂ» P ARISIENSIS fin in me,cÃ´tumcliofedicuntur.Fatcor Sd apud Ethnicos effe tufpe,repugnare cog/ nitÃ¦ 5)C exaÃ¢Ã¦ ueritati,fed apud eofdetn nun^ fuit honeftum, quenquÃ¢ calumnqs â¢nceilere* Haec praefatus rem aggredior: fed prius illud leÃ¢orem admonere uolui, ft quid uelin hac prÃ¦fationejUel in fequÃª tibus dedarationibus minus reuerÃªter di/ dum uidebitur,intelligat nihil ad Faculta tem pertinere,quÃ¦ non nifi ex delatis pro nunciauitln delatores igitur,uelut in Pyr rhÃ¦amÂ»fÃ® quid maliÂ»

TIT.IÂ» DE PARVVLIS BAPTI/ zatis.lnepiftola prÃ§pofita paraphrafi in MatthÃ¦um Propofitio Erafmica

IHI uidetur non mediocri/ j ter conducere,fi pueri bapti jâ supM zati quum iam ad puberta/ Ã tem peruenerint, iubeantur ' concionibus adeflÃª, in qui/ bus illis dilucide dedaretur quid in fe con

tineat profeffÃ¯o baptifmi: deinde diligen ter priuatim examinentur Ã probis uiris fatifne teneant ac tneminerint ea quÃ¦ do/

cuitfacerdos-St compcn'Ãªtur fans tenere, interrogentur,ratiimne habeanc quod fu/ fceptores i'Horum nomine poniciti funt in baptifmof Si audita profeiTione, non ap/ probent quod geftum eft per uicariosfom nia tentanda funt, ne quis refiliat Ã prima fide.Quod fi non poteft obtinerijfortaffÃ¯s expedier illum non cogi, fed ilium fuo re/ linqui animo donee refipifcar, nee ad aliÃ¤ interimr uocari pÅnam,ni{i ut ab Euebari ftia fumenda reliquiscÃ§ facramentis arcea tunCÃ¦terum nee Ã faeris,nec Ã concioni/ bus excludatur,

ri um detpetendum Ã paruuhs baptizatis dum â lam funt aduÃ®ti,ralum ne habeÃ¢t quod fu/ fceptores ilIorG nomine in baptifmo pro/ miferuntjSC fi non approbent,fortairis ex pedire eos relinqui animo fuo donee refP pifeÃ¢t: nee interim aliter puniri, nifi quod â non tradantur eis facramenta ecclefiÃ¦,im pium eftjamp;f in perniciem uergit fidelium, uiam aperiens abolendÃ¦ ChriftianÃ¦teli/ gioni. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;RATIO.

THEOL. P ARISIEN . XI adoleuerintjinterrogatt negent fe rata ha/ â¦ tere qucfiifccptores nomine illorum pol liciti funtjmox Ã¨C ipfi fuae peruerli'tati ad/ bÃ¦rentcs Ã Chriftianifmo deficerÃªt,8C eo/ rum excmplo multi altj.In dubium prÃ¦te reareuocare an baptizatiparuuli ubi ad annos difcretionisperuenerint,poffint co gi ad tenendam fidem catholicam, apcrtÃ¤ prÃ¦fertimpietatem,Nam cum fidetenea Æ turbaptizatosparuuloseffe fidelesfilios dei Â£lt; hÃ¦rcdesregni cÅleftis, fide quocÃ tenendÃ» eofdem iam adultos effede gre/ mio ecclefiaÃ® : ideoc^ cifdem legibus efle obnoxios,quibus cÃ¦teriorihodoxt aÃrin gunturrhaudfecus quam aliarum comu - nitacum paruuli, ubi adpubertatis annos peruenerint, legibus fuarum politiaruni deuinciuntur: quamuis in illas formaliter per fe non confenferint. V ndenec minus poffunt cogi paruuli Chriftianorumtap/ ti2ati,ad fidem Chrifti fer uandam, quam olim paruuli Ã¯udÃ¦orum circunciÃ, adle/ gern Mofaicam: de quibus tarnen nefas efthaefitare.Sub lege fiquidem circunci/ GdUt.s fos uniuerfÃ¦ legis faciendÃ§ debicores pro 4iuuciatApoftolus:Ã¶i:decteuit dominus

Ã¯n lege ueteri morte pIeÃ¢ehdos,quofcS^' De l}Â£rcti/ nbsp;nbsp;femel fufeepta lege recedentes. DÃ©clara

ed funt item nonnulli fummi pontifices tan/ tontrd Chri 9â^'â contra harreticos procedi oportere, n f aduerfus eos qui qua paruuli effent, bapgt; â tizati funt: ubi autem doli fadi funt capa ces^ad ritus fe conuerterunt ludÃ¦orumÂ«

j Nunquam dubitaui quin infantes bap ttzatipertinerent ad corpus ecclefiÃ¦, nee unquam dubitaui quin ecclefia ius habe/ at animaduertÃªdi in eos,qui Ã¢ fide baptip mirefilierunt, utiam illauerba cenfurx^ de quibus tarnen nephas eff; dubitare,nv hil ad me per tinea nr. PorrÃ³ quod ad illam particulam attinet,quam folam notÃ¢t een fura, Confilium proprie dici nonpoteftÂ» Confulcatio potius eff. Qui enim dat con (ilium,iudicauit.Qui protonic dubitans, petit confilium ueriusquam dat: nec iudi car,fed alqs defert indicium. Verum ui o/ mittamus de uerbo contentionem, quo/ pado poteft impiÃ¢ dici, quod pio animo proponiturf Nihil obftat quo minus utra pars quum Ã¦que pio ducatur fpiritu,in( (umma confeatiat,in medtjs dilfentiacJIU

' THEOL. PARISIEN. Ij perpendentes prodigtofa fit hfCce prÃ¦/ fertim tempon'bus ad omnÃª nouitatÃª uo-* lubÃ¼itaSjneceffariS exiftimarunt temeritg tem prÃ§cipitÃªoftenfo fune compefciEgo reputans quotfint hominum milia etiam inter ChriftianoSjqui uel nihil omnino fci ant de dogtnatibus fidei,uel nihil omnino credant,id quod partim ex plurimoru col loquqs deprehendimus,partim ex eorurti narratione cognouimus qui audiendis at canis confefltonibus uacant,qu%rebÃ¢ tan to malo remedium-Sperabam aÃ¶t, fi prac-* fulu autoritÃ¤re renouaretur catechifmus in adultis,SC poft cognitam Euangelicam philofophiam renouaretur profeftio,fore .Ã¼t plures haberet ecclefia germane uerÃ©/ qj ChriftianosJd aSt uidebatur meli*^ fuc/ cefturum, fi ducerÃªtur homines magis $ cogerÃªtur. Fides enim perfuaderi gaudec potius copelli. AdhgCjfperabam Cate^ chiftarS uigilantiÃ¤adiuuante Chrifto nul los aut certe paucifTimos fore qui refill/ rentade qbus expendendS proponebÃ¢,an ,cxpediret,nÃ³ ftatim tradere externo iudP ci, fed monitis, hortatibus, pudore ac re/ inedgs^ Chriftiaiuchantate lenioribuÂ» . J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;B 4 prouo

Â»4 DECLARfAD CENSVRAS prouocare, donee ex animo profiterÃ§tur. Nee interim effent liberi Ã feueritate IcgiÃ¯ prineipalium, fi aut blafphemias euome/ rent tn Chriffum, aut alios ad defedionÃª fohcitarent,autnoftram religionem petu lantius ineefferent* Non eft minor pote' ftas eeclefiae in fuos quam fynagogac fuit in fuos-fateorffed auda charitas priftinÃ¦ legis feueritatem in pterifq; diluit, magis fpedans quid expÃ©diÃ¢t filqs, quÃ m quid Â»pfa iuris habeat: quemadmodum beatus Paulus agnofeit quidem fuam poteffatcgt; quam aeeeperat Ã dominoffed ea frequen ter non utitur dum ftudet utilitati difeipu lorum adhuelaÃ¢entium. AthÃ¦e inquire lenitas inuitaret improborum temerttatÃª* Videbam ÃC hoe periculum, Ã§oep adieei, fortaflis.llli nolunt hune reip. ffatum mo/ ueri,ne quid aeeidat deterius: ego fynee/ riorem quendam populum induct cupiez bam, minore iaÃ¢ura quÃ m nunc patitur ecclefia,ut mihi quidem uidebatur. Nam qui non credunt,iam refilierunt apud de/ wmÂ«Hi SC minus inficerent alios, SC citius ad meliorem mentem redirent, fi femoue tentur,quemadtnodiini femouebantur o/

lim pÅnitentes, Metus enim lcgum fre/ quenter hypocritas facit, SC linguas cohi/ bet ueri*â quam corrigtt animos. Et hodie multi dubitantjUtrum confultius fuerit lu d%os ut erÃ¢t finete, nunc habere nobis permixtos, mutato tttulo uerius ani/ mo.Perfpicuum eft opinor meam cogita tionem plurimum abfuiffe ab impietate quum illa fchberem,eoCp legÃªti mthi uer/ ba ilia in cenfura, confilium impium eft, amp;C in perniciem uergens fidelium,uiam periens abolendae ChriftianÃ¦ religioni, prorfus inborruit animus. Quanquanx quomodo ad perniciem, qu5 ecclefia pri/ mum feliciffime creuerit confirma/ ta fit,quum nullus occideretrefilientes. Partiamur igttur hanc inter nos laudem fl uidetur, ut illi prudent'us metuerint,ego fperarim benignius. Et tarnen ilia uerba, quoniam ut uidet,oirendunt,delebunturÂ» imÃ´ totum illud emblema iampridem rc/ iediÃ» eft.Nei^ enim eft prÃ¦fatio in Mat/ thÃ¦um,uthic citatur, fed aftumentS aliez num ex tempore interiedum, ad explenz das paginas,quÃ¦ turn fupputatoris indtz ligentiauacabant.

TlT. rr. DE MORTE CHRISTI^ Luc.XXHL PropoÃtioErafmi prima* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;

I Ã¯ T Efus fuam mortem non lugubrem, fed tÂ» SÂ«ppÂ«tlt;lt;. J[_ gloriofam effe uoluit: nec earn deplo/ rari uoluit,fed adorarijUt quÃ¦ fponte pro falute totius mundi fufcipiebatur*

Et fi preciofa eft mors Chrifti ÃC glorfo fa,ut quae mortem dC mortis deftruxit au torem: non continuo non eft QC tpfa lugu bris,de fidelibus deflendagt; pro quorum fa lute exhibita fponte eft. Nam quu per re/ prophetam Chriftus conqueratur, dicens: Suftinui qui ftmul contriftaretur, non fuit: qui confolaretur, ÃC non inue per Zachariam praedidum fit: Do/ lebunt fuper eum ficut doleri folet in mor tiic.t teprimogeniti: Piaequotp matris animS in filij pallione doloris gladius,iuxta uati/ cinium Symeonis pertranfierit: planÃ» eft quod Chriftus fuam pafiionem ÃC morte minime uetuerit defieri: fed cum ilia,pec/ cata uoluerit lugeri,propter quÃ¦ expian/ da moriebatur,canquÃ m caufam tantidoz loris: quÃ¢doquidetn attritus eft (ut fenbic - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Efaias

Efafas)propter fcdera noftra,Ã³^ Ãuore ei/ usfanati fumusÂ»ProÃ¯ndecumhacc propo , fitto catholicorum dodoru fcntentix,uni uerfalis ecdefiÃ¦ ritui,quo fÃ®ngulis quibuf fexÃ¼s fertjsjin metnoriÃ¢dotntnicÃ¦ paf/ fiontSj Ã carnibus abftinctur: nee no Ã´f re dÃ¦ facra* fcripturae intdligentiae aduerfe/ tufatemeraria eft,tmpia,8C hacretica.

Certe fub hoc lapide no fufpicabar tan/ IJ turn latere fcorpionum. Paraphrases ex/ planSs uerba Chriftt, fequutus fum ortho doxos ac probates autores,quos plurimS arbitrer abfuifle ab hÃ§retica fententia.Pri mum Theophyladi uerba fubfcribÃ¢. Mu liercs quidem inquit genus hominum efl: facile lachrymans ÃC plorans, quafi graue quiddÃ¢ accÃ®diflec QC domino,plorant com pafltonem prÃ¦ fe ferentes magnam,amp;^ tn/ iufliciam lamentantes. At ille non appro/ batjfedmagis increpat illas, Voluntarie enim patiebatur.Non decet autem lamen tari eum, qui fponte SiC pro falute omniS patiturafed cogruum efl, ut illc magis lau dibus efferatur ÃC cdebretur. Per cmcem enim QC taots deflcuÃ¢a^jSf tnfernua

:iS DECLAR. AD CENSVRA$ capnuus fadius.LamÃªta ciu'm his qui fpo/ tepaouoxur nullam confolationem adfe/ runtjpfoinde dominus eas quÃ¦ ipfum lu/ gehÃ t increpat Ãlt;c, Nee his diflimilia fcri bit Beda,fcriptor ab ipfis laudatus, Ne me inquit,moriÂ£urum lamÃªtcmini, cutus cica refurrctfÃ¯io mortem foluere poteft, cuius morsjamp;f omnem mortem, SC ipfum mor/ ris deftrudura efl autorem. HÃ¦c BedaÂ» Ambrofius uero licet hune domini fermo nem ad fÅminas prÃ¦tercurrat, tarnen ad crucis mentionem ftatim erumpit in uer batriumphalta,non lugubria.Sediam tro phgum inquitjfuum yidor attollat Ac de inde,Nune quoniam trophaeum iam uidi mus,Â£urrum fuum triumphator afeendac Ã´CCt. Et ipfe dominus commendans nobis tnemoriam fugpaOioniSjnon dicit,morte domini lugebitis /ed mortem domini fin/ nunciabitisjhoceft, prÃ¦dicabitisac celez brabitis. Qui conueniret autem utquum ;aliorum martyrum mortes ecclefÃ®a tanns celebrettripudtjs, qui tarnen non caruere pexcatiSjdomini mortem ludu uulgari ce lebremusf Porro pfalmus lt;ssÂ»Suftinui qui ^rauleontriftaceiur daemon hortatur nos 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ad

Ã¢dlaÃ¢um,fed uatictnaturquomodo do/ minus in paffione foret ab omni humano folatio deftituendus.Haec autem Zachaz riÃ¦ uâ¬rba,ÃtplangÃªtpIanÃ¢uquaft fupcr ' unigenitiim Hieronymus interpretatur de plandu impiorS in iudicio,TÃ¶c inquit dolebunc Ã fe crucifixum,quum uidebunc inclaritateregnantem. Atcp ut hic locus maxime accomodetur ad moerorem difci pulorum ac piarum mulierÃ¼ de morte do mini,uaticinium eft rei geftÃ¦,non exhor tatio gcrendÃ¦.Quid quod in ipfo parafee ues die,quo maxime celebratur mors ÃC fepultura domini,tarnen ecclefia non con tinctgloriam fuÃ¤ de morte redemptoris, canens hymnum ilium, Crux fidelis inter omnes, arbor una nobilis, quiduis potius quam lugubrem: uelut per hebdomadam paÃ¯Ã¯Ã®onis, canitur hymnus triumphalisÂ» Vexilla rÃ©gis prodeunt Ã¨CcÂ» Itemdiebus ueneris, fcilicet quado peragitur comme moratio mortis dominicac, canit ecclefia; Nos aÃ¼t gloriari oportet in cruce domini noftn,nec ullam prÃ¦ fe fert Iu(Sus fpeciÃ«Â» Quod autem difcipulorum animos con/ (lernauit mors dominGpartim tnfirmitas^^

partim incrcdulitas ftÃ¼cincaufagt; NondiÃ® fâ perfedenouerantredemptionis myftert/ ' uni Sc de refurredione defpcrabanc auC

certe dubitabantJn eo afFedÃ¯u nee illos ex pediebat manere, nee nos efÃe congruttÂ» q fcimus quod Chriftus tam no moriturÂ» fed CÃ pÃ¢tre regnat tmmortalis. Quomox do igitur poflumus nunc earn mortem In gubrem ducere,quÃ¦ Fons eft omnis folax Ctj,omnis gaudtj,omnisgloriÃ¦ noftrÃ¦Ã®* Sed mater, inquiunt, fenfit doloris gladix urn. Omttto uartam huius loci expofitio nem: Senfit affedum naturae, fed relutflaz lt;a eft fpiritu. Verum eum dolorem omne abfterftt refurredionis lÃ¦ticta. Non tame damnandus eft aftedius illorum,qui tuny ChrtftOjUt homini dira pattÃªti,communi naturae fenfucodolefcebanttnec Chriftus (implictter reprehendit lachrymas muiter cularum,fed admonet quidpotius fit den dum: atep harum occaftone, commonuic pofteros, ut comemorantes domini mor/ cem,fua crimina dÃ©plorent potius quaÂ«Â» tllius mortem: fiquidem ilia funt,quae in/ nocentiftimum egere in crucem. Qui lit/ , get, auc eius nicem dolet qui deÃ§effÃ®r, aut / nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fuam

fuam ipfius,aut utrfufqj: fed Chn'Rus fitfA uerat horam,nobis ant illtus mors fons ui/ tae fuit. Bene luget qui fua peccata luget ob quae Chridus mortem fufcepitjiuftius luget,qui fubinde relabens in peccata,ice/ rum atqi iterum,quodquidem in iplb eft, dominum cruciHgit. Non confiÃ¢t aqcem fandas ac pias mulieres Ã¢ domino repre/ henfas,fed probabtlius eil fuifle uulgaresÂ» quae no tam iudicio,quÃ m fexus mollicie fundebantlacrymas.Talibus lacrymis 0/ pinor,Chriftus non uult Ã nobis dÃ©plora/ ri mortem fuam.

CHriftus fi fuam mortem uulgari mo re lugeri uoluit, cur baiulans cruce reprehenditfilias Hierufalemf

Noluit fe Chriftus Ã filiabus Hierufale n I defleri, ut infirmum aut non potentem fc ab illatis malis defendere: quemadmodu iliac erantdeflendÃ¦,ob imminens Hiero/ folymitanÃ¦ ciuitatis excidium* NecÃ§ ta/ men earn ob rem id fieri prohibuit, quod natura fuggeriGratio fuadeufacra eloquia . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;compro

Jx DECLAR. AD CENSVRA^ com.probÃ¢t.Chn'ftianos urdelicet Chrifti membra Chn'fto capiti fuo conformart Ã® eidemc^ patiend ÃC doknd cÃ´pati Ã´C corÂ» dolere: quemadmodum fuo gcnerali ritu Ecdefia obfcruar, Hac autem l'nterroga^ tione oppofitum innuens hic fcriptor,ne/ que fcripturam quam affumÃ®t intelligensgt; manifefte erratÂ»

Si minime uetuit dominus defleri mol* tem fuam,quidfibi uoluntillauerba, No lite flere fuper mef Sic inquiunt, defleri nolebat. Idem ego dico,uulgari more no/ lebat defleri. Eil ergoluÃ«Ã®us aliquis, quo lugeri non uult. Rurfus, Ci quod fatentut, gloriofa nobis ac triÃ»phalis cft mors Chri ftbuidelicetpium eft aliquo modo negate mortem illius nobis effe Iugubrem,Vt au tem maxime probatum fitjdomini morte nobis aliquo pacfÃ®o lugendÃ¢ elfe, non con ueniebatut parapbraftesdicerem contra ria loco, que explanabamÂ» Chrillus dicid nolite flere , cgone dixiflemf imo deplo' randa eft Chriftianis omnibus mors Chri fti. denitÃ¿ ut fuei it humanus afledus ilia/ cbrymare Chrifto patienti,quando fimile aftedum

THEOL. parisien. h Ã¢fFeÃ¢iim in nobis gignit interdum audita confpeÃ¢aue mors hominis etiam fcclero/ fÃ» quak cft poft deuidam mortem, exa/ dis iam annis milk quingentis adhue lu/ gere mortem domintf Debent inquiunt, membra cÃ´formari fuo capiti: fateor, hoC eft,debent imitari Chrifti crucem, morti ficandis affedibus, qui militant aduerfus fpiritum,non deplorando Chriftum, tan/ quam miferabilÃªÂ» Accedit hue, quod utx cÃ´gruere uidet fublimitati dodrinae Chri fti,requirere Ã nobis affedâ^ uulgares. Pan lus prÃ¦eipit ut uiri diligant uxores,fed ad ditaliquiddignum apoftolo,ficut Chrk ftus dilexit ecckfiam: prÃ¦cipitjUt ferui oz bediant heris fuis,fed addit, tanquam do/ mino. Miror autem quur commemoranz dÃ» exiftimarint,quod eedefia diebus V e/ neris in memoriam paftionis dominicÃ¦ abftinet ab efu carnium* Nam id mea fen tentia, no eft lugere mortem domini,fed imitari. Commemorandum potius erat, quod in diebus extremis quadragefimÃ§, ÃcckfÃ®a ritibus quibufdÃ¢ repraefentat per turbationem difcipulorum, ftrepitum ac uefaniam IudÂ£orÃ»,uelum templi feiftumÂ«

54 DECLAR.AD CENSVRAS â fepulturam* Hare enim non funt proprfe ' ludusjfedreprÃ§fentatio quÃ¦dam eorum, quae tum gefta funt. Quemadmodum in die pafeÃ¦ candido oeftitu altjslt;^ ritibus re â prÃ¦fentat IÃ§ticiÃ¢ refurredionis.PoftremÃ´ fÃ¯ tenemur lugere morte Chrifti, quin eagt; dem opera luiere tubemur afflicfÃ®iones,' pericula mortesque beati Pauli. Proinde, quum in paraphrafi (equutus fim ortho/ doxos ac probatos autores, quS mea uer/ ba non rÃ©pugnent ulli loco feripturÃ¦, nec ulli ritui ecclefiÃ¦,nÃ´ eft quur dicar parum intellexiiÃ¯e locum,quem expiano, aut haÃ®â reticam fententiam protulifle.

TIT. III. DE lEIVNIO ET DELE/' du ciborij. Erafmi propofitio prima, in epiftola prarpofita paraphrafi primÃ¦ ad Corinth. nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

MÃ¯hi purioris Chriftianifmi uidetur,-magiseg confentaneum euangeliz* InSup.ui cÃ¦ St: apoftolicÃ¦ doÃ¢rinÃ¦, fi nullum cer/ tum cibi genus praÂ£fcribatur,fed admone antur omncs,ut quife^ pro corporis habt/ tu uefcatur quar maxime conducÃ»t bonte ualetudini: non ad luxum, fed ad fobrieta tem: cum gratiarum aÃ¢ione,ac Ãudio bo nae

HÃ¦c propofitio ftgntficans magis con forme efTe euangelicÃ¦ 86 ApoftolicÃ¦ do Ã¢rinae, omne ciborum difcrimen Ã Chri-' ftianis auferri, ut quifc^ pro fuo arbitrio ijs uefcatur qua: exiftimat conducere fuae ualetudini, modo fobrie id faciat, 86 cum gratiarum adlione, ex erroneo fcripturae intelledu afferta, ccclefiafticÃ¦ eft difcipli nac eneruatiua,8lt; euangelicac ac ApoftoU cÃ e doflrinac, quÃ¦ iubet fuperioribus obe dientiam prÃ§ftari,aduerfatur: EcclefiÃ¦ ca tholicÃ¦, quÃ¦ huiufmodi efcarum deledu fidelibus obferuandG religiofe 86 prÃ¼den ter conftituitjCÃtumeliam irrogat.de AÃ«/ rijjIouiniani.Valdenfium 86 Luteriha:re fi confentitÂ» Non tokrandam denicÃ§ arro gantiam earn alTerÃªtis, indicat: qui fuam unius fententiam totius eccleÃx tudicio prÃ¦ferre non erubefcit.

Nullus rcperietur locus in fcriptis mcz is.in quo reprehendam ecclefiÃ¦ confuetu * dinem de abÃtnentia carnium,fed aliquot funtin quibus pugho aduerfus eosjqui te mere ciiracÃ§ neccffitatem uefcuntur inter

. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C 1 diÃ¢is

gt;6 DECLARÂ»AD CENSVRAf dtdis, Nee hic qufcquam affcucro, tantSf dico quid mihi uideatur,nuUo paÃ¢o prÃ¦/ tudicahs c6ftitutionibus,auÂ£ confuetudiz ni eccle(gt;Ã§:nihil enim nouari uoiP Ane ma iorutn autoritÃ¤re,coque nihil facto aduer fus illud,obedite prÃ¦pÃ»fitisueftris,nihilo magis quÃ m fi in concilio fedensinquo ageretur de mutandis quibufdam in eccle fiam receptis,dicerÃª,mihi hoc uidetur pedire: decernendi autoritÃ¤rem deferens ccclefiÃ¦* Puriorem autem Chriftianifmd appetio,qui logius recedit Ã fpecie iudaif/ mi, Vix autem alia reS irrepfit in eccÃ®cfiÃ¢, quÃ§ propius accedat ad fpcciem ludaifmi quÃ m dekÃ¢us ciborum, amp;nbsp;unde minus nafeatur frudus ad ueram pietatem.Ã´c uri deplusexiftat offendiculorum. Arbitrof aÃ»t puriorem fuifle Chriflianifmum tem poribus apoftolorum ac martyrum quÃ m nunc eft, quando fie refrixit hominÃ» cha/ ritas. At illis temporibus quum nullÃ» effÃ¨c prÃ¦fcriptum de ciborum diferimine, plu res ultro abftinebant Ã carnibus, nunc faciuntcoaÃ¢ilege, lamquum Dominus, ait, quod intrat inosnoncoinquinat hoz minem,utic]^ magis dilTuadet ciborum de leÃ¢unt

THEOLÂ« PARISIENÂ» 57 ledum quam fuadet. Et Petrus in adfs liz berat gentes ab omnibus fauiufmodi obz feruationibusÂ» Et Paulus nufquam no da mataduerfus eos qui iudicabant fratrem in eiboautpotu,quic^iudaicam in cibis fuperftitionem conabantur inuehere in Chriftianifmum^Scio ecdefiam non pro/ htbere cibos uelutimmundos^fednimiS nutrientes, Atqui plurimifunt Qi. bodie non multum abfimiles ludaicis illis^qui ez tiam in morbo,fuadÃªte utrocÃ medico ab horrent abefu carnium: quod deterius eft,qui fratri inneceftitate, quamuishor/ tante medico, nonaudent porrigere ear/ nes, QC indicant rede piec^ dC ex uolÃ¶iatÃ© ccdefig uefeentem. Nec ideo reprehendo confuetudinem ecdefiÃ¦,quÃ¦ uidens refri gefeere charitatem, SÃ³ plerofi^nimiS ad luxum carntsq; delicias degenerate, pro/ nam hominum imbecillitatemtalibuscoz ftitutionibus ueluti freno cohercuit, idc^ prÃ¦ter dodrinam Apoftolicam, non con tra. Nec lacditurprÃ¦pofitorum obedien/ tia,ubi nihil nouaturniftexillorum auto ritatemec ulla irrogatur ccdefiae iniuria,(t quod ipfa prudenter QC KÃgioie inftituit,

ob caqfas enatas Ã¦que prÃ¼den ter 6C reR/ giofe tnutet in id quod pro tempore maz gis expeditÂ» Neep tarnen fimpliciter uolc ham abrogari difcrimen edulioru, fed ha/ tflenustantÃ¼ ut pro abftincnria certorum ciborum fuccederet perpÃ©tua fobrietas in - Omni ciborum generc, quod decederet Â«xterng obferuationiaccrefceret ad lucrÃ¶ uerÃ¦ pietacis. Sic enim habet mea uerba: non ad luxum fed ad fobrietatem, cum a/ xSione gratiarum ac Audio bonae mentisÂ» Ã¯tacp cum citra affertionÃª proponam mez am opinionem, quum multis lucubratioz num mearum locis refeHam eos qui terne re uiolant in his ecclefiac uel conftitutiÃ³/ nes uel confuetudines,quum nihil nouari uelim fine autoritÃ¤re ecclÃ§fiÃ¦, quam obfe cro contumeliam irrogo ecclefiaef Aeriz OS, [ouinianos, SC Valdenfes non nouiÂ» LutecusnifaIIor,docetnuIIum eHe ius ez piicopis condendi ullas leges, Ã´fcondp tas fortiter effe uiolandas, uelut im pias: itaqueresipfa loquitur quantum abilÃ®o diffentiat mea propofitio. Porro intolera bilem arrogantiam bono ftomacho mihi impingunt, qui meam uoius feotentiatn

THEOL. PA.RISIENÂ» 59 totius ecclefiÃ¦ iudicio prÃ¦feram, quutn arbitrer effe multapiorum hominSmiha quibus idem uideatur quod mihÃ¼ Neque , uero in hac conftitutione ecclefta profite tur fe ChriftianifmÃ¼ fequi puriorem, aut proxime ad docÃ¯rinam Ãuangelicam poftolicamue accedere, (ed degenerantÃ¼ bushominum moribus pro tempore rez medium admouit. Aliud cft,fi conftat hÃ§c ita conftituta,ut eccleiia nee pofltt nee ue lit unquam innouari, quum tot apoftolo/ rum dÃ©crÃ©ta fint abrogata.

- paraphrafiodauieapitis prP mÃ¦ ad Corinthios, APprobo quod diets: Efea non com V mendat nos deo. Cum enim deus uniuerfacreauerit ad ufus humanos,ncqj quicquamÃ nobisexigatprÃ¦ter uttÃ¦ pie tatcm.quid tllius refert pifciÃ¶ an quadru' ' pedum an uolatiltÃ» carnibus uefcamurf Nihil enim horum pietati quiequam uel addiCjUel adimit: horum deledus fuperfti tiofum facere poteft, pium nequaquamÃ¯ ChrillusnuUum bofumdifcrimedocuit*

40 DECLAR. AD CENS VRAS Proinde temcritatis fit, fi cuis homuncu/ lus conetur quenquam hutuftnodi confti tutionibus onerarc. Pro fuo quifqp corpo ris afFed)u uefcatur quibiis ueh't, modo fo brie parceqjduper omnibus gracias agens deo, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C E N S V R A .

QuamuÃ¯SjUt per uerba iIIa,Eica nos no commendat deo,prÃ¦tendit ApoftoluSjq? cibus auc pocus aut eorÃ¼ fumptio, fuapte natura bona morum no fÃ®nt aut mala, nee pios reddam nee impios: abftinentia ti'' men ab illis, ad uirtutes comparandas ex prÃ¦cepto ecclefiÃ§,autiuxta conditionem perfonarum ex uoto aut deuotionÃ§ uolu^ carie aHumptajIaudabilis eft ÃC meriton^i ac pietati deferuit,ad illam pratparans, ac magnum illi afterens fubfidium Ã® alioqui no toties abftinentiam ÃC fobrietatem co/ mendaret feriptura: nec deum alloquens cocineret ecclefÃ®a: Qui corporali ieiunio uitia comprimis, mentem eleuas, uirtutc largiris ÃC prÃ¦mia, Quapropter dogma iftud Ã»c indiftinÃ¢c pofitum, QC ex feriptu ris perperam intelleÃ¢is aflertum,Ã pietate retrahit,atc^ etrori fuffragatur,prÃ¦fator5 batreticorum Aerq^Iouiniani, ante am ;

THEOL. PARISIEN. 4 t nos milk dÃ¢nato: 2C rurfus poftea in Val denfibusjVvicIefo 8C Luthcro reprobar to, Nee tam expltcat feriptor hteram Pv poftoli^quÃ¢madhÃ¦reticum fenfum eatn contorquenprÃ¦ferttm habita rattone prae cedentis propofitionis, fcilicet. Mihi pu/ rioris Chriftianifmt uidet ÃÃ´c.quÃ¦ mente dare fatts aperit fcribentis.Hoc item com petto quod ab ipfis etiam Apoftolis dele/ dus ciborum indudus dl, qui abllinen tiam Ã fufFocato Ã¶i fanguine prÃ¦ceperÃ»tÂ» EotÃ» infuper decrcto, autoribus Ignatio, Hieronymo, Ã¶C Maximino, quadragefiz ma inftituta eft. Ec ubicerre per fe Chriz ftus nullum prÃ¦cepiflct diferimen ciboz rum,non rede inde eliciatur qudd temert tatis fit ad utilitatem fideliS fuper huiuf/ modi rebus leges ab ecdefÃ¯a conÃituiÂ» Quin potius magnÃ¦ dl temeritatis, ufcÃ adeoprocaciterecdefiae inftituta conuelz lereeniu'.

Verba quae in Paraphrafi recitÃ¤tur fub perfona beaci Pauli, atqt illis temporibus fÃ¤nde pieeft dicebantur iuxta mentem Ai poftoli, contra eos qut iudaicam in, dbigt; 4- j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;G $ fuperfti

4^ DECLAR.AD CENSVRAS fuperftitionem Chnftianifmo admifcerÂ£ nitebantur, perinde rcferunr, quafi nunC fub mea perfona dicantur aduerfus eccU fiac conftitutiones. Paulus complunbus locis depugnat aduerfus eduh'orum dele dum. Hoe nimirum ilia requirebant tem pora quibus per pfeudapoHolos iudaiP mum inducere molientes periclitabatur Euangelij fyncen'tas.Eo periculo fublatoÂ» tfam ccclefia aduerfus luxum induxit alias conftitutiones. Itac^ftdiftinguamus per fonas ac tempora,locus ille paraphrafis ni bil omnino facit aduerfus ecclefÃ®Ã¦ confue tudines longo poft tempore natas:ÃC arbi fror me Pauli mentem ex ueterum enarra fione bona fide reddidifte, no quod ifti dl cunt deprauafte ad fenfum haereticum. Tempore Pauli rede dicebatur,temerita/ fis ftt,fi quis homunculus conetur buiuP modiconftitutionibus onerare Chrifti po pulum. Siquidem hic fermo petit pfeu/ aapoftolos,qui priuata autoritate.iudaica quapdam prarferibebant Chriftianis, Vt' cunc^ torqueas, hic fermo non poteft ad Ã©cclefiam pertinere quae non eft homuh/ : culusjn pfeudapoftoluQi quempiam ifta 'â¢ . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-diÃ¤Â»

diÃ¢a funt,non in ecdefiam. Demiror au/ tem quur hic exiftimarint laudanda Chri ftianorum ieiunta,quÃ» prÃ¦fens locus atq; rtiam fuperjor tantum loquatur de dele/ du ciborum: prÃ¦fertim quum Ã¢ me pluri bus in locis commendentur ieiunia,ueluc in ipfo libello de deledu ciborÃ».Ã´^ inlibel lo de modo orandi deum:nufquÃ¢ cette do ceam quod Aerius. Ã¯ouinianus, VViclÃ§/ uusÃ´dLuterus. Necuideo quur comme morandumhic putarint, quod lacobus in concilio gentibus impofuerit, ut abftinez rent ifuffocato fanguine. Nam hoc de cretumnonexApoftoIorÃ» fententia pro ditum eftj fed pro tempore datum eft in/ ;Uincibili ludÃ¦orS importunitati. Alioqui malebat Apoftoliplenamlibertatem gen libus relinqucrejquam Petrus in eo con/ cilio decreuerat. De quadrageÃma rurfus non hue pertiper^quum ut modo dixi, no agatur de ieiunio.fedde eduliorum difeti mine. Aliud eft autem inducere,aliud prÃ§ cipere.Vfus prÃ¦cefferat, prÃ¦cepeum op/

' pofitum eft tefrigefeenti Chriftianorum pietati. Sed hÃ¦c extra caufam, quum para phrafis agatdetempocibus ApoilolQKfi^Â» non

44 DE CL AR. AD CE NS VR A S nondepoÃertonsaciam feaeCcemis ccf clefiÃ¦ praefcrÃ¯ptis* Itaque dumcolligunt quaÃ¼ ego temeritatts accufetn ecdeÃ¼am, quod pr^ferjpfenc Ã¯etunia,auc abftinenna ciborum,quaÃ¼c^ procaciter nitar conuel/ lereinftiÃ¯uta ecclefÃ®Ã¦,prÃ¦ter caufam prÃ¦ tcr(^ omne meritum ineum,odÃ¯ofeÃ¹np(o gitur ucrius quant erudite, quum multis locishorter adferuandas tcclefix ccnfti tutiones. Nec Paulus damnat eos qui' pie cans ÃudioÃ¤ lautioribusepults ac utno ab fiinebantrprobabile em'nt efttuncplurP Rios fuiffe Chriftianos qui per omnent ui tant 6^ Ã uino,Ã¢^ Ã earnibus in totum abfti nebant,holeribus Si leguminibus conten ti:fed iudaicam prÃ¦fcriptionem huiufnto di rerÃ» damnabac ApoÃolus, pro illo qui dent tempore.Sunt qui locum Pauli, efci non commendat nos deo, Gc exponÃ®Ã®t, ut dicacur ab obqdente; Ã«c hos fane fequuta eft paraphrafis:uerum Ã quibufcun^ hoc didum eft, Paulus non improbac, quuni eandem fententiam compluribus aitjs lo/ cis inculcenhic tantum adqcit,ut qui fciÃª/ tiam habet,excharitate uiret olFendiculS iafirmorÃ´. Vbi eft igttur ille qui tant prd?

THEOL. PARISIENÂ» 4$ caciter conucUere nincur inftituta eccle^ n%.St Erafmus eft,idÃª facit Paulus-Quod fi Apoftolus non prÃ¦iudicat conftitutio/ ntbus ecclcftx poÃ: futuris,nec ego prÃ¦iit dico apoftolici fenfus interpres.

VNdeofFendiculum ex qs rebus qua rumufumnoninterdicit euangeliz um, imÃ³ quarum interdidores damnant apoftol{caclitcrÃ¦,prohibentes(inquit)ciz bos,quos deus crÃ§auit ad uefcendumÂ»

HÃ¦cpropofitioinnuÃªs prÃ¦ceptum'de ieiunio deledu ciborum certis diebus ecclefiam contra dodrinam Apoftolicam inftituiiTe, diabolica fuggeftione aflerta, hÃ¦retica eft,dC eccleÃ»Ã¦ catholicÃ¦ iniuriaÂ» ac infanam libertatem cum prÃ¦fatis barre ticis inducere molitur.Nec intentioni Az poftoli confentanea eft: qui illos folum in loco aiÃ¯umpto damnat, qui creaturas naz' tura matas efle aiÃ¯erebant: non autem eos qui exinÃ»iiuto ecclefiÃ§,aut ob fatisfadio-nem,aut uirtutÃª,Ã¢ certis cibis ftatutis cem-poribusabÃinentÂ»

VI â Rurfus Ã dmifcent hic de tciunio,quant locus tile tantum agat de eduliorum difcrÃ® mine* Nee Chriftus nee apoftoli ufquani damnant teiunia,Verum eft autem quod dtcuntjpfeudapoftolos quos damnat PaU lus quofdÃ¢ ethos intcrdtxtfte, quafi per fc ' effent immundi SiC inquinarent: fed tame quo logtus abeffent ab hoc pert'culo Apo ftohjplenam libertatem reliquerunt Chtâi ftiants in delcdu ciborÃ¼.Ncc fermo meus innuit conftitutionem ecclefiae de ctbis, aduerfari docÃ®Ã®rtna: ApoftolicÃ¦: abfit tan ta impietasnantum cÃ´fero fcandalum etc fcandalo* AliquiddandÃ» erat olim offen/ diculo gentium, qui Chrtftianum immo/ I^tictfs uefcentem,non potuerunt fibi per fuadere.cum pura confeientia uefeit item iudÂ«orum,qui ob inueteratam ÃC a mato ribus traditam perfuafionem,nÃ¶ ferebant-genres uefei cibis communibus. At nunc? no eft locus offendtculÃ´ fiquisutdeat fra irem uefeentem cibis ab hominibus dun' t*xatinterdtdts,qu5 fieri pofli't utilleob' caufas occultas cum bona confcientia uequot; fcatur Jn dubtfs autem oportet interprÃ©ta.-' â Ã® nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tionem

TREOU PARISIEN. 47' tÃ®oncm uergere in partem bcnigntorem, Particula porro illa, imo quorum interdPâ Ã¢ores damnÃ¢t facrÃ¦ IiterÃ¦,ad Epitafin ad dita eft: quafi dixÃ®Hem adeo ufum cibonS non interdicit Euangelium, ut ApoftohV cÃ¦ litterac damnent potius eos qui prohiz bebant.Iam non eft uerifimile ludÃ¦os oin nÃ©s fuiffe tam ftupidos,ut cibos iudtcarÃªt natura malos efle,quod eft ManichcorS: fed quoniam multi nitebÃ¢tur iudaifmum admifcere Chriftiantfmo,putabant in bac quocÃ§ parte legem Chriftianis obferuanz dam elfe.Aduerfus quos Paulus tuctur di fcipulorum libertatem. Nec ftatim ecclez fia pugnat cum Apoftolo,(Ã® quod ille pro. fuis temporibus reÃ¢e docuit,ecclefÃ®a pro diuerfa temporis ratione fecus conftituic. Ita^ diabolica fuggeftio,3d infanam liber tatem cum hÃ¦reticis inducendi ftudiutn procul abeft ab animo noftro, TantS quo rundam temeritatem retÃ»do, qui ob efum non aliter horrent proximum, quam fi pa rentem ferro necalfet.Fateor tarnen hoc a me diÃ¢um incircÃ»fpedius prÃ¦fertim hoc feculotS^ ob infirmos, primo quotp temz pore medebimur illi locoÂ»

VU nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;funtleiuniaquÃ§prÃ§fcn'bitIcXn

HÃ¦c propofitio falfo afferÃªs tn'ftia eiÃ¯e ieÃ¯utiia,SC quafi feruili afFedu fempcr fie/ ri,quÃ¦ ex praecepto ftuntjCum fÃ§pe libÃ©ra exerceÃ¢tur charttate,erronca eft,Ãlt;S diffof miter ad fantSam fcripturÃ¢ afleritur: quae obedientiam prÃ¦ceptis fuperiorum exhi/ bitam maxime deo gratÃ¢ efle demonftrat. Ordini quoq^ iuris naturalis aduerfatur: quo indicium eft ut inferiores fuperiorÃ´ legibus dirigantur. Quod ft contingat ta/ lia ieiunia feruari ut uitetur pÅna quÃ¦ in/ curreretur tranfgrediendo prÃ§ceptum,no propterea femper funt deo ingrata: nec in de rationem perdunt raeritÃ»

fub perfona Chrifti,inc5mode derorquÃª/ tur ad perfonam meam, Ã«C ad hÃ¦c tempo ra.Conferuntur enim illic pharifaica ieiii nia,quÃ¦ deus dÃ¢nac apud Ãfaiam,d^ Chrl ftus

THEOL. PARISIENSÃS 49 ftus in Euangelio dcteftatur,cum fponta/ net's ieiuntjs,quÃ¦ Apoftoli haufto cÅlefti fpintUjCitra prÃ¦ccptumuHum erantietu naturiÂ» Dominus enim illic excufat dtfci'' pulos fuos,quod non ieiunarent,quem admodum difctpuli Ioannis pharifaeo^ -tum,quum ipfe nullum ieiunium prÃ¦fcrt beret fuisÂ» Hacc comparatio nihil facit ad ecclefiÃ¦ conftitutiones quÃ¦ multÃ³ poft fe quutÃ¦ funt. Loquiturautem illic potiffÃ¯z mum de legibus ac prÃ¦fcn'ptis pharifÃ¦o rum. NequaquÃ¢ ucro ucl animo fenfi uel uerbis expreffi,quicuncp ieiunant iuxta Ie gis prÃ§fcriptum,eos feruili metu ieiunare: neep enimdubitandumcft,quinamp; apud ludÃ¦os multi fuerint,qui quod lex prefcri bebancum alacritate fpiritus obferuarenc. Sed in genere loquut^ fum de uulgaribus ludacorum ieiunqs. Porro qui metu ieiuz nat,nÃ³ ieiunaturus nifi lex cogeret, huius ieiunium hadenus certe trifte eft Si ingra turn deo, quod caret alacritate fpiritus, qua praÃ®cipue deletftatur deus. Neminem igiturreuoco ab obedientia fuperiorum, fed oftedo quid deo fit gratius-Necg enim ideotnfirnulioeri funt Ã coftitutionibus,

DECLAR. AD CENSVRAS , quod deus cum alacritatc ac fponte feiU/ names prÃ¦fcrt t)s, qui legis impuifu lei'u/ nant potius quam ex animo, TIT. lin..DE IVRAMENTO. PRO/ poffu'o Erafmi prima Manh. V.

VIII

IÂ» Swp.80

LexEuangeh'ca,quofutiores fintho^ mines Ã periurio, prorfus dÃ¢nat om/ neiufÃ®urandumÂ»utiam fas non fit iurare*

Chriftum 0^ Apoftolos ufos fuiffe iu/ ramento manifeftum eft: quod non feciP fent ft lege Euangelica omne iuramentÃ¢ eflet illicitum.Ordo etiam iuris, frequert'' ter iuramentum expofcÃ¯ndicente Apofto Io, Quod omnis controÃ¼erfiÃ¦ finis eft iu/ ramentum. Quamobrem utraque harutn propofitionum legi EuangelicÃ¦ Sgt;C eius b tori Chrifto iniurta,SC Ã fana fcripeura: io telligentia aliÃ©na, de damnata CatharÂ«^ rum, Valdenfium, Qi. eorum qui fc iaÃ³i^ tant de ordine Apoftolorum,dodrina fumitur.

Vakant Cathari cum acathards cS(^ VIII ValderiÃbus 8C Apoftolicis, quibus cum mihi nihil eft commune Jllud in confeflb eft Chriftum in Euangelio expreffe prohi bete omneiufiurandum, Qi Chrifto fucci nie lÃ¤cobus apoftolus. Quoniam autem is locus uarie tradatur Ã¢ dodloribus, non congruebat paraphraftÃ¦,humanarum olt; pinionum riuulos fcdari*Duas tantum o/ pinionesattingo,quarum unaeft Augu^ ftinijfed no unius: ideo in totum effe pro^ hibitum iufiurandum, quo longius abfp mus Ã piculo periurtj. Altera eft fere fcho/ lafttcorumjqui uolunt hunc Euangelq lo ciim effe confilrj non prÃ¦cepti,ÃC ad perfe ÃÃS modo pertinere* Dominus enim illic proponit imaginera perfedi Chriftianifz mi, qui ft nobis adeffet fuperuacaneum effet iufÃ®urÃ¢dum,fed ad omnia fads effetÂ» eft eft, non non: nimirum inter eos inter quos nemo diffideret alteri, nemo mediz taretur alter! fraudem, fed quifque quod fimplici uerbo dixiffet non minore fide ad teligione feruaret quÃ m ft iufiurandum ihterceffiffet.Iam euitari non poteft, quirt 61iqiio modo nefasfit facere, quod tarn

$1 DECLAR.'AD CENSVRAS expreOe uetat Euangelium, fimul cum a/ poftolo lacoboÂ« At ft quid diuerfum mort' bus hominutn receptum eft.gquius eft,ut noftra uita corrigatur ad rÃ©gulant Euan^ gelicam,quÃ¢m ut Ã¯lla ad nolÃ¯ros mores de torqueatur. Neep entm dominus Â»life agit de iure forenÃ^quum talem formet pppu Ium in quo nullg lites poÃent cxiftere.Du rius etiam me hunc locum exponit Hiero nymus^quiputat ludÃ¦is non aliter con^ ceffum iurare per deum, quam ne iuraret per dÃ¦monesÂ» Verba illius fic habent. Et hoc quafi paruulis fuerit lege conceflum, utqueadmodQ uiÃ¢imasimmolabÃ¢t deogt; ne eas idolts immolarent,fic SC iurare per/ mitteretur in deum,non qgt; rede hoc face/ rent, fed quod melius effet deo id exhibe/ requÃ¢mdÃ¦monibus. Euangelica autem ueritas non recipit iuramentum, quÃ»'om nis fermo fidelis pro iureiurando fit. Hxc ille. Nec mitiora fcribit Theophyladus, cuius bÃ¦c funt uerba. Iurare SC adtjeere amplius etiam uel no,Ã diabolo eft.PorrÃ´ fi dixeris quod ÃC lex Mofi mala erit quo niam iurare iubetjDifce quod tunc non e/ rat malum iurare: poll Chriff urn autÃª ma luin

lumeft, ficut ircuncidi, Sk^ infumma quÃ¯cquicl eftludaicum. HÃ¦c Thcophyla lt;Siis.Nec ab his diffbnat Hilarius: quum cnim dixifletjrudi populo Iiidaeorum per tniiÃ¯um iurare per deum, de Chriftianis fubtjcit.Fides uero,facramenti confuetu' dincm remouet, uitat noftrÃ¦ nÃ©gocia in ueritate cÃ´ftituensjÃ¢^ abiedo fallendi afFc du fimplicitatÃª loquendi audiendi^ prÃ¦z fcribens. S)C aliquanto poft. Ergo in fidci fimplicitate uiuentibus iureiurando opus non eft, Ã¶^cxt- Eandem cantionem canit Chryfoftomusjdocens iufiurandum con celTum infirmitaci ludaeorÃ¼: Chriftianos aute ne tum quidem iurare oporcereÂ» qu3 exigitur iufiurandum,aut quum urget ne cefiitasifedomne iufiurandum inter Chr( ftianos efte malum, atcÃ adeo crimen gez henna dignum: minaturc^ dericis qui no uerebÃ¢turiuraturis EuangelicG codicent porrigere* Ambrofius enarrans pfalmum Â«8. non permittit iurare, quibus periculS eft ne peierenufed quoniam omnis homo mendax, foli deo conccdit iufiurandum, amp;nbsp;his qui per diutnam infpirationem cer ti funt,fe pofte ptatftare quod iuranc.Haec

4$ DECLAR.AD CENSVRAS aufÃ® funt ^bati ecclefÃ®Ã§ dodÃ®ores tn Ii'teras tereÂ» Quos tamÃª in paraphrafi fequutus non fum,tantQ aio inter perfedos Chriftianos fuÃ uacÃ neum efTe iufiurandSÂ» NetÃ¿ tamÃª fentio perfedS ilico peccare fi iuretob grauem caU' fam,aut coadus:fed ubicunt^ iufiurÃ¢dum eftgt; ibi mala eft, ut nihil aliud, certe infirmitatisÂ» Verba paraphrafeosad^hunchabent modÃ¶* Quid aÃ³t opus eft uUo iureturÃ¢do inter eosjin ter ^snee fua fÃ®mplicitatÃ§diffidat gfquain nee fua fynceritate fallere cupiat qfquÃ¯,euÃ¯ ft liceat impunef Et paulo inferi'^Â» Quod ft 9^ acee(Terit,ex uicio acceflÃ¨rit oportet.Aut etfl para bene fentit g iurat de eo cui iurat,aut diâ fidit is g iufiuranda exigit. At neutra copettt in uos quos omnibus modis pfedos eftÃ¨ uolo fifcHadenus paraphrafis. Im^fedis igit coH ceditur iufturanda,non laudauQuur aat mea ^jpofitio eft infuria legi EuÃ¢gelicÃ¦ ÃC eius au/ tori Chrifto,qua hoc ipfumexplanÃª,quod ilk uerbis expreffis docet,quod(^ dodores ortho doxifunt interpretati,nihilo fecius rationÃªin terim indicÃ©s, qua pmitti debeat iufiurandSt' Qd* fi hÃ¦retica eft cotradicere fcripturis,utef propi*^ accedit adhacrefeos fpeÃ§iÃª,qui dicit in to ta abftihenda Ã iureiurÃ¢do,c5fonans Euan/ gelio 8^ Ãpoftolo,ah g dicit^ualde utile ac laJ danda efte iufiurandÃ»,qd* nuf^ iegimus inamp;

VSgetids hcÃªnsrHlud expredc dÂ»ci't dotni'nus, hoc dicut ac fadunt homines Ã®atn ut hoc ali^ padorede tu dlt;cat tu fiatjUo coueniebat para phrafi-NÃ¢ id nÃ´ fatffec explanare fermonÃª do inintjfed diktere uigorÃª EuangekcÃ¦ phiÃ®ofoz phiae. An ita loqut debebÃ¢ fub pfona Chrtftf, Dico uobis,ne omino iuretisgt; fed fit fermo ue fter, cft eft,non n5:qd* amplius eft.Ã malo eft, CacierÃ» quanCÃ§ ita Ioquor,multis tamÃ¨nomiz nibus utile atc^ ettÃ¢ neceHariS cft tufiurandu, in cotrouerfijs, in iudicijs, in fÅderibÂ« princi/ pÃ»,in fufcipiÃªdo magiftratu, in tnitiationibus facrorÃ» ordinÃ» ac liberaliQ difciplinarÃ»,al(js(^ mille occafiÃ´ibus.'âNÃ´ne belle fundus fuiltein paraphraftÃ§ officiofSed cxpHcÃ¢dus erat inqui unt,quÃ§ftiÃ´is nodus.iftud nÃ´ ^fiiet paraphra ftes,q tantÃ» explanatius refert qd* fcriptÃ» eftÃ® pracler tim quÃ» inter dodores nÃ´ cÃ´ueniat, QC q maxime quÃ¦rÃ»t huius nodi foluuoniÃ«,fudÃªc aeftiiettÃ.Qd* iÃ® quis dixerit uitandÃ» err orÃª ne fcio quortr, q fimpliciter ex orÃ¢i ChriftianorS Uita iubriiotÃ» uolebÃ¢t iufiurandÃ», multo plus periculi eif Ã moribâ hominum.qui frequÃªter iurando difcunc peierare.Nunc eni iurantium ac peierantiÃ» plena funt ointa. Ab hac charyb/ direuocÃ¢daerutprona ininaluni mortalitas* Eo(^ uidemus hÃ»c eiÃ¯e more fcripturis ac pri/ (cis ecckfiÂ£ dÃ»doÂ£ibusÂ»ui quÃ tnÃªtes hominÃ¢

maxime pronac funt in uiciumunic occur rant hyperbolis, ac tropis,in diuerfum re trahentes,ut in medio fit uirtus. Ita domi nus Ã cupiditate uindic^Ã¦ reuocans cia/ mat,ego autem dico uobis, ne omnino rc fidatis malo.Et fi quis tibi percuflerit unÃ¢ maxi!lam,prÃ¦be illi Sgt;C alteram. Ab auari tia detcrrens,ait: Omni petenti tribue.Iti/ dem Hieronymus dehortans Chriftianos Ã furia belligerandÃ»dicit nobis iÃ¯mpliciter interdidum bellum: deterrens clericos ab opum accumulandarum ftudio,negatcle ricis efle cÃ´ceflum quicquam habere prÃ§ ter dominum. Hoc exemplum imitatus foleo nonnunquam uehementior efTe ad uerfuseam partem in qua magis propen dent hominum ingÃ©nia, SC unde grauius imminet periculum.Quod ficubi iurat de us aut Chriftus, aut Angeli, nihil ad nos attinet: SC fi quid iurant fandi ueteris te/ ftamenti,nihil ad Euangelfj difcipulos.Po ftremÃ´ad HebrÃ¦os fcribens Apoftolus, non probat iufiurandum,fed Ã¨ publica co fuetudine ducit argumentS:nifi forte quÃ¶ ait,qui in agone contendit ab omnibus fe abfiinetexifiitnetur commendafie nobis

THEOL, PARISIEN.

ThcÃ trÃ®ca certamina: aut Chriftus para/ boladediiiite qui diftribuittalcta feruisgt; inufuram Iocanda,probauit ufuram Por/ rd me nÃ´ fenfire fiâTipliciter iufturanduirÂ» nulio modolidtum Chnftianis.praeier^ quod fignifico in paraphrafi,clariflime de claro tnannorationibusinam ibi licuit,qd* in paraphrafi fuiffct intempeftiuum, Perz iurium blafphemiÃ¦ genus eft. Ab hoc Ia-* Cere pcriculum erat.non eft periculum ne iufiurandum pereat in mundo, fed nein/ undet pcriurium.

Cum eadem (int moralia prxcepta in utracp lege per EuÃ¢gelium Ã Chrifto con firmata,erroneum eft dicere,iuramentuni in lege noua ftmplicicer effe prohibitum, cum in lege ueteri licuerit.

Vt iufiurandum fit ftm pliciter morale, 12C ut moralia fint eadem in utraqi lege, certe in Euangelica func perfeÃ¢iora. Vecus lex

Ã¯ uetatoccidcrcjnoua iietatirafcÃuetus kx prohtbet adultÃ©rin noua damnat etiam im pudicÃ» afpcdÃ» pro aduIterioNec eft Eua getium legi contraria, fi perfedis adimit, quod inftrmis ac rudibus cÃ´ceiÃ¯iuHoc et nimekconfummare kgem no abrogate.

HÃ¦c propofitio erronea eft, amp;nbsp;honoti dei derogattcuius authoritas interponttur per iuramÃªtum:rationecuius nouum uin culum Obligatorium inducitur^

fenfÃ®.Netp emhoc fentio,n5 peccare gra^ uius eum qui peierat, qui fallit fimplici , fermone: fed perfeÃ¢o Chriftiano tÃ¢ cefta efte in didis fidem,*ut non minore religio ne feruet quod fÃ®mplici uerbo promifÃ®t, ludÃ¦us aut homo ludaicus,quolibet inter pofito iurciurando. ludaicus cnim homo no putat fe teneri fimplicipromifTojat per feÃ¢o GhriftianÃ´ fimpliciiÃ¯Ã®tri^'fermÃ´pro urfi

THEOL. PARISIEN. 59 furciurÃ¢do eft.Et fÃ® taies effent omes Chri ftianÃ¹quid tandÃª derogaretur honori deif Meo iudicio iUuffratetur pocius tanta fyti cen'tatefuorum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\

NOnopnseÃin cotraÃ¢tbusadmifce izi re tufiurandum,execrationes,aut CÃ¼ mile, quod QC promittentÃª obftnângat me tu,Ã´i ftipnianti faciatfidem.

HaccpropofitioprÃ¦tendens noeflÃ¨tS ueniens, utile aut neceffariÃ», adhibere iult; ramentum ad cÃ´firmandos humanos con traÃ¢usAiniuerfaliter intelledaffalfa effad errorÃª Vvitdefi accedens-QuandocÃ§ eni utile eff quandocp neceffariÃ» bominu cÃ´^ mercia iuramÃªco roborarit iuxta rei fuper qua eft contra(ftus,magnitudinÃª,Ã´^ perfo narum conirahentiÃ» feu politiarum utili/ catem inde prQuenientem,ut uidere eft ici principum fi^deribus.

Eampropofitioemnopofui uniuerfalt XI ter,fed de bis ago qui fimplicitate EuÃ¢geli capfedinÃ in aliÃ»ufum habentfermonÃ«

Nee 'infidor inter principes, quales funt plerk^,ioterdum uel utile uel neceffarium efle iuiturandum: optabilius tamÃª fÃ®tjfi ea elTet fides principÃ», ut citra iuiturandum fÅdera tranfigerÃªtur. Quo magis autem laudaturiufiurandum, tanto plus detralii tur uigori Euangelico, quod melius relin quitur in fuo fonte, quÃ¢m mÃ»danis rebus admifeetur.

ter caftigafletjexiftimafTemus nobis lice/

re aduerfus impiorum uiolentiam armis nos defenderc, ac uim ui repellere. Nunc autem cum Petrus reprehenfus fit, quod aduerfus impios ÃC fceleratos pro innocc ciflimo domino ftrinxerit ferrum.quÃ¦ po terit^iTe poil bac caufa,ut homo Cbriftia nus iniuriam iniuria repellatf*

i ' QuÃ¢quam inter Chriftianos, quantum fieri poteftjfugienda fint bella ÃC lites:bgc tarnen propofitio^utiacet, innuensnun^ iieitutn elfe bellum aduerfus Ã®ÃhpiorÃ» uio lentÃ»m

THEOL. PARISIEN. lt;i lentiam, quafi nunquam turis ordine fer/ uato,fe defendendo iufta fit belli caufa,ez neruat omnem politiam: 8C Ã lege natara/ li 3^ Ã diuina diicrcpat: alioqui enitn non commemorarentur in libris NumerorS, lofue, ludicum, R.egutn,ÃÃ MaccabeorS multa bella,quae ex diuina ordinatione ge . fta funt.Scriptis praeterea per Apoftolum Ã C alios fandlos uiros haec propofitio ob/ uiat: atcp hÃ¦refi confentanea eft paupcrÃ¶ de Lugduno SÂ£ Luteri. Nelt;Ã§ fcriptorem excufat quÃ¶d adtjcit,quÃ¦ poterit effe poft hac caufa,ut homo Chriftianus iniuriam iniuria rcpellatc' cum in prÃ¦cedenti parte dare tradat, fimpliciter non licerc nos ar/ mis defendere,aut uim ui propulfare: un/ de manifefte colligitur fenfus autoris.No â¢ que etiam ea ratione Petrum Chriftus re/ prehendit,quafi nunquÃ¢ liceat uim ui fer/ uato moderamine inculpatac tutelÃ§,ret}cc re: fed quÃ¶d ipfum defendere niteret,per/ inde ac fi aliquo Chriftus indigeret hu/ mano fubfidiojamp;^ mortem jiuxta patris de cretum,abfq5 contrapugnatione no acte/ ptaretuoluntarie.

XII Quum ui'deamus uix un^ effe quieten! Ã bellis, quÃ¦ utexambitione autiraferÃ¨ nafcuntutjita peflÃ¯mis rationibus pleru^ geruntur,frequenter in fcriptis meis Ã bel lis deterreo, idc^ ueterS ecclefiÃ¦ doÃ¢orS exempleÂ« Multis tarnen in locis declare Â«ne no improbare fimpliciter omne bellÃ¼Â» uclut in panegyrico ad principe PhilippS Maximtliani Cacfaris filiÃ¼, in principe Chriftiano ad Carola Cgfarem.poftremÃ¶ Â«nlibellode bello fufeipiedo cum Turcis Quod autem ad hunc locum attinet, pri/ Â«num iniurium eft,quodfub perfona Lu/ cg dicitur in paraphrafijSC rede dicebatuf illis temporibus,id ad meam perfonam 0^ ad hÃ¦c tempora accomodareÂ«Nolebat e/ nim dominus, ut Euangeliu armis alqsÃ¼e prÃ¦fidqs hominu propagaretur, quo tota gloria deo cederetÂ« Apoftolis autem fuis nihil permifit,nifi ut de ciuttate fugerÃªt in ciuitateÃ per patientiam fua poffiderent animas fuasÂ« Quodfilicuit Apoftolis ac uiris apoftolicis ineccIefiaEr primordtfs ar/ mis tueÂ« fefe aduerfus Ethnicos quos im pios appellogt;fatebor paraphraÃm meÃ¤ no rede

THEOLÂ» PARISIEN. Â«f reÃ¢e fuiHe IoquutÃ¢gt; Sed Augufti'nus qui tÃ¢to tnteruallo fequutus efl; apoftolorS te pora,non uuk armis opprttni idololatras, quS tarnen id tÃªporis ea fuerit Chnftiano turn potÃªtia.ut qd* ipfe fateturgt; in cÃ´flidu pocuerint effe fuperiores:quin ÃC intetcc dit,ne Carfar ukifcatur morte ab Ethnicis cÃ§forÃ»jCaufam addens,ne per uindidÃ¢ ob fcuraretur gloria marryrÃ».Nec illic fimpll citer loquit paraphrafis de quacS^ defen fione,fed de ea quÃ¦ nafcit ex affedu uindÃ® dac^Sic enim locÃ» ingredior, TÃ»c lefus uC prorfus reuelleret ex animis illorÃ» omnÃ« uindiÃ¢Ã¦ cupiditatÃª, fallit eos ad tempus obfcuritate iÃ©rmonis.fed in hoc patit erra re,quo certius Ã6 effÃ®cacius eximat omnc cupiditatÃª ukifcendt His autÃª afFedibus id temporis adhucerÃ¢tobnoxfjdifcipulf, ' nondum hauQo fpiritu coekki ÃÃ´c-Itat^ (2 meus fermo accipiat ut dtdus eft, de cupi ditate uindidÃ¦, accÃ´modeturC^ ad uiros apoftolicos,ÃC ad ilia tcpora quibus Euan geliÃ» fanguine martyrÃ» erat propagandÃ»gt; nec ftanSjHeciacenSjnecambulans, dam/ nat omne bellÃ», nec eneruat omnÃª polittz am,nec Ã naturali diuinac^kgedikrepaÃ§Â» fed

Â«4 DECLAR. AD CENSVRAS fed confencaneus eft dodrinÃ¦ Chrifti' apoftolorum^Quodenimiusuimimpio/ rum Ui' repellendi ijs qui iubebantar dili/ gere SC inimicoSjbenefaceremalefacicnti busjorare pro perfeqtientibus, SC quibus didum eftiNohte omnino refiftere maloÂ» Row.ix concinente PaulOjNon uofmeti'pfos ulci/ fcentes chanfltmfjfed date locum irÃ¦. O/ mitto nunc difquirere quantum ualeat ex emplum Ã uetere tedamento dudum ad nouum,quum ludÃ¦is muka permifTa (Ã¯nc quaÃ¯ Chrifti'anis nÃ³ licentPorrÃ³quod ad' f ecÃ¼ut homo Chridianus iniurtam iniuria repellac.per epitafin didum ed. Si non If/ cet uim ui repellere,multo minus iniuria iniuria penfareÂ« Quid autem dominus re/ prehenderit in Petro, nunc nondifputo; Certe Augudinus totum hoe quod fecic Petrus ait domino difplicuideÂ« Siquidem boe turn agebat dominus, ut in fe prÃ¦be/ ret exemplum difcipulis,uidelicer,ut que/ admodum ipfe noluit defendiarmis ad/ uerfus impios,ita apodoli folo giadio uer bi fpiritualis armati fubigerent orbem Ã/ uangelio,nec de humants praefidtjs pende rent,fed Ã uoluntate deÃ»Nec enim hÃ¦c lo quitur

quftur Ef afmus de principibus faoru tem^ porum, fed Lucas de fuorutn temporum EuÃ¤geliftis, Vnde quod htc probant non eiÃ¯e datnnandum fimpltciter omne bellS, plane mecum faciunt.

QVÃ¦ alteri uiro fut fecit copiam, tam IÂ» SÂ«p.lt;7 uxor effe defqt,Ã³iC matrtmonq ius alt; dimitfibijdiuifacarne: quumdeus unam amp;nbsp;indiuifam elTe uoluic.

Inter Euangelicos una duntaxat caufa dirimit coniugium.hoc eft uiolata coniiv gtj fides

Vxor quae fui corporis copiam fecit al/ teri,iam etiamfi non repudietur.deftjt effc uxor: SC maritus qui fui corporis copiam fecit alienÃ¦,iam ante diuoÃ§tium maritus effe defqt.

Quemadmodum ignis no eft ignis ni ft caleat: ita coniugium non eft coniugium. nifi ex duobus fiat unustex tribus aut qua tuor una caro fieri non poteft.

HÃ¦ quatuor propofinoncs, quatenuÂ« per eas prÃ¦tendt ui'detunmatrimoniÃ» pef adulteriutn diffoluiquancfiad uinculutnÂ» hÃ¦reticÃ¦ funu Eft entm umculum maÂ«Â»^ r mont) iure dtuino indiHolubtle^ut ad Co/ .i.Cor.7Â» nânthtos fcribens Apoftolus demonftratÂ» quum tnquit: Hts qui matn'monlo tun^^ funt prafcipio,non ego fed dominus, uxo' rem Ã utro non difcedere: quod fi difceflc rit,manere {nnuptam,aut utro fuo recon/ cih'an.Etrurfum; Mulier alligata eR legi, quanto tempore uir etus uiuin Et eadem omnino eft ratio de uiro,ficut de multercÃ® quia eiufdÃª beaii Pauli fententia,ftcut mÃ¼ lier fui corporis poteftatem no habet, fed uir: ita ÃC uir fui corporis poteftatem non habet,fed mulier* Tanta praetereaeft diftolubilitas matrimonq,ut nec per barre fim (quÃ¦ fornicatio eft fpiritualis)dilfol/

XIII Rede additum eft,prÃ¦tendi uideturÃ® X J r 11 Nam re uera nihil minus cogitabam ilU

X V fcribens,quÃ m qiiod interpretantur. Sen/ tio earn defÃ®fte eife uxorem, quÃ¦ ie prÃ¦ft^ tu indignant uxoris nomine, dC coniugi) commo/

THEOL. PARÃSrEN. Â«T commodis.Sicut ftlius abdicatus negatur efTe filius, quod amiferic ius filtj: Ã¢C homÃ¼ nem exuifTe dicimus eum, qui uehemen/ ter e(l inhumanus Jd aucem me fentire de datant uerba,qux fubqdoydÃ³ matrimontj lus ademit fibiJus autem coniugq eft in/â diuidua uitÃ¦focietas,tedum,menfa,amp;^ Ie dus communis, rei familiaris in partent adminiftratiOjfortunarum omnium con' fortium, petere debitum amp;cÂ» Hacc quÃ¦ perdidit fua culpa,quÃ¦fo quid habet uxo/ rise' Quod fi uerba tantum offendÃ»t, non abhorruerÃ»t Ã talibus facri dodores.Quo rum Chryfoftomus in prioris ad Cor.epi/ ftolÃ¦ caput 7.ita loquitur.kurfus illic qui dem poft fornicationÃª uir non eft uir.Hic uero etiam fi cukrix idolorum fuerit mu/ lier,tarnen non perdit ius uiri SCc^Ecce up rum uocat non uirum qui excidit Ã¢ frudu coniugtf. Quanquam autem non pofTum explicate nodum, quomodo Chriftus lo/ quens ludaeis fentiat de diuortio quod ma nente cÃ³iugtj uinculo, tantum feparat ab ufu matrimoni), quum illi non aliud nof/ fenc repudium,quam unde fit ius cum alia contrahendi, tarnen ita tempero fermonÃ¨.

Ut quod dico dirfmi matrimontum ac fi'e/ rf diuortiÃ³, de fepararione thori poflÃ¯t in/ telligi, nee ullum admifceo uerbum, quo ins fadam iterandi coniugn', Teftimonia quac citantur,non cxcutio.De his abundc nobisdidumeftin Annotatione fupenÂ« Connth.eapuc

XVÃ

XVII

XVIII

FIdes quÃ¦ fn'get abfi^ charitate,nec fe profÃ¨re ubi res poftulat, nee fides qui dem eft: tantum eft inane fidei nomen-

Fides amp;nbsp;charitas natura coiundiffima funt, 0lt;r alterum ab altero diuelli non po/ teft. Et paulo poft, Charitas fidci comd eft indiuidua*

HÃ¦ tres propofitiones funt hgreticac,^ fententiae apoftolorum Pauli SC lacobi co trariÃ¦, Paulus nanep fidem fine charitatc pofte efte oftendit,quum inquit;Si habuc ro omnÃª fidem, ita ut montes transferaniÂ» charicatem autem no habuero, nihil fumgt; lacobu*

lacobus ettam in co capite in quo dicicjfi/ Uc.t dem fine operibus mortuam efle,appellac fidcm firapliciter illam quae eft fine opcru busÂ« dicens: Quid proderit fratresgt; Ã¼ quis dicat fe fidem habere,opera autem no ha/ beatf nunquid poterit fides faluare eumÃ®* Vnde patetq, fides abfeg charitate autbo Qis operibus fides appellanda eft.

Nemo nefeit fidei uocabulum late pate x v I re*Multa cnim de deo etiÃ¢ credebant Eth/ x v n nicijÃ´C iuxtalacobi didum,dÃ¦mones ere x V11 dunt ÃÃ contremifeunt. At ego de fide lo/ quens earn fentio quÃ¢beatus Paulus nufx quamnon pracdicat,iuftificantem, Slt; per charitatem operante.Sint igitur meae pro pofitiones ter^ quatercÃ§ filibet hÃ¦reticae iuxta fenfum aliens, modo iuxta fenfunt meumfintPaulinaeÂ» Porro quodnegaui fidem mortuam necopcrantem per dite/ dionem,ne fidei quidem uocabulum me ter{,uulgatiftimo tropo dwfiS eft, quo ho RÃ»nem inutilemS^tgnauS negamus efte homincm,0C uinum uapidumnihilÂ«^ ui/ goris habens, negamus efte uinum. Id me feofifte deprehendet, qui totumeum

70 DECLAR. AD CENSVRAS locum paraphrafeos legcn'tProinde monia quÃ¦ citant Ã¨ fcripturis, quanquam ad me nihil attinent,tamen non uf(^ adeo folida funtjUt non recipiant tergiuerfatio/ nem.Neque enim Paulus affirmÃ¢t fidcm, dons effe dei abfcÃ§ charitate, fed fidione utitur ad exaggerandS laudem charitatisÂ» ueluti qui dicit: Et fi mihi fint linguÃ¦ cen turn ac totidem ora,no poffem rem ut ha/ , lgt;et enarrare,nÃ´ fentit effe quenquam cui fint cents linguÃ¦ ac totidem ora. Eodem â cropo Paulus dixit,filinguis hominutn loquar 06 angelorum. Neqj enim angelis â funt linguÃ§.fed ad rem exaggerandam fin â gitunad fignificandum eximias quafdani . linguas humants longe prÃ¦flantiores.Ba/ filius Magnus locS hune citans in epiflo/ . la quadam ad NeocÃ¦farien(es,hÃ¦c fubt)/ ; cit. No quod horS quÃ¦ cÃ´memorauimus fingula fine charitate poffint inueniri, fed quod fandus Paulus uoluerit teftimontj's confirmarequoddixerauprÃ¦ceptS chari tatis infinitis partibus elTereliquis omni bus excellentius.Ita Bafilius. TheophyU' gt;nbsp;dus autem indicat hie Paulum ad exagg^ ' randatn charitatiseininentiÃ¢ conferreill^

lt;um dono omnium maximotfidCjHec fint ph'citer cum fide,fed cÃ» fumma fide, nimf rum integra ÃC fyncera.ltidÃª SC ChryfoÃo mus annotauitjPauIÃ» non fimpliciter no/ minaffe fidem,fed uniucrfam fidÃª, lam ut largiamur ahquÃ¢ fidem inueniri fine chari tate,quis illam dixerit,integrÃ¢, fynceram, untuerfam.hoceflomtbusnumeris ab folutam. Similiter SCThomas Aquinas, omnÃª fidem intcrprctatur perfeÃ¢Ã¢ fidem* QuÃ¦ fi nÃ´ reperitur fine charitate,quem/ admodÃ»fentic Bafilius,necefifeefi,ut hic agnofcamus hyperbolen ac fidiionÃª, qu5 inter amplificandi formas commÃ©morÃ¢t etiam Quintilianus. 111 ud opinor confiÃ¢t, Apoftolum hoc loco, quum linguas pro/ phetiam,8C fcientiam nominat,fentire de donis gratuite datis, non de iuftificanti/ kus,quodhÃ¦c fine charitate non fubfi/ fiant.CÃ¦terum iam frigebic amplificatio, fi charitate donis inferioribus comparÃ©eÂ» Idem dicendum efi de fide, quÃ¦ fifir/ mafiuquamuisnonadfit charitas, tarnen editmiraculatfed quomodo huiufmodi fi/ des dici polfit fumma, integra SC fyncera non uideoÂ» Tutius igitur arbitror fequt

dÃ¯uum Baftliuni,ut accipiamus hoe gerandi gratia fingi,quod non cft nee efle poteft. An deus poifit infundcre perfeÃ³S fidei dodum abfqi charitatis donononeÂ«* rat paraphraftÃ§ difcutere.Mihi fatis eft ei quÃ¦ fcripit contpetere in fidem iuÃifiean tem.Ã³i^ ubÃ® ubi eft,ac licet, per dilecÃ®ionÃ© operantÃª.Iacobus autem quum ait,fi quis dieat fe fidem babere,fÃ®gnificat illos care/ re uera fide,qui per dileÃ³ioncm non ope rantur,nec ftatim fidem habet,qui dicit fe habere fidem*

XIX lÂ»SÂ»p,i5X

SOIa fides purificat corda, reddite^ ido nea quibus credantur cj^eftis philo/ iophiÃ¦ arcana*

Â«5$ XXI

Â«9

Propofitio eiufdem quinta,loan* Vllb Sola credulitas uia eit ad immortalitatÃªÂ» Propofitio eiufdÃª fexta.Luc*XXniIâ Quidexigit Chriftus Ã fuisnififidetnr CENSVRA.

Tametfi requiritur fides ad aficquenda beatam immortalitatÃª) SC adeordium pu/ rificationem,ut docent facrÃ¦ literÃ¦: non tarnen earn folam ad hoc requirf aÃ¼ruuntf

THEOLÂ« PARISIENSIS 7gt; fed potius oppofltQ. Vnde ait lacobus Kf poftolus: Videtis quoniÃ¤exoperibus iiu ftificatur homo, amp;nbsp;non cxfide taniÃ¶. Ec Paulus.NÃ³ enim auditores legis Â»ufti func apud deum,fed fadores legis iuflificabun tur.Quare propofitiones cum huiufmodi exclufionepoiÃ®tÃ¦ fcripturis no confonÃ¢t, quae ubiq; bona opera prÃ¦dicant amp;S offen diculum catdem propofitiones aptÃ¦ func praeffare pufillistquafi uidelicetnon fine Ãdelibus neceffaria bona opera,fed fola amp;nbsp;des fufficiat ad falutemÂ»

In Paraphrafibus meis uix aliud trado, rÃ¦pius aut diligentius, quam non fufficez re profeffionem fidei nifi accedat uita pro feffione dignaÂ»ldem faciofrequÃªter ÃªCin egteris lucubrationibu8,ut hge fufpicio in me non poffit hÃ§rere,quafi fentiÃ¢ non effe neceffaria poff baptifmum in adultis bo/ na opera.Hae uero propofitiones Ãc triinz catimrecitatÃ¦ fortaffe pariant offendicuz Ium infirmis* Ac fi legant in cotextu pa? raphraÃs,n0 uideo quem poffint oamp;ndez re.NÃ¤ Ioannis tertio,ipfefermonis tenor, dÃ©clarÃ¢t me iUic loqui dehis,q ex paganiP

TjÃ¯.Ã¯

Rom.ii

74 DECLAR. AD CENSVRAS mo Ã ut ludaffmo uemut ad gratiatn Euan geIicatn*PauIus aucÃª utrifcp adimens glo riam operum,Ã¦quat illos in fide,qua puri ficabantur illonim cordÃ¦HÃ¦c igitur uox fola,non excludit opera,quÃ¦ gignit fides, fed opera prÃ¦cedÃªtia baptifmuni.Nec tcf fert addas an omittas,uocem fola. Quum enim PauP dicit,gratia faluati cftis, aequc excludit opera,acfi diceret,fola gratia faP uati efi;is,Quod alibi explanatius, non ex operibus iufi;itiÃ¦,quÃ¦ fecimus nos, fed fe cundum mifericordiam fuam faluos nos fecit.Et,fi ex operibus iam non eft gratiaÂ» Similiter Ioannis s-Chrift*â adimit ludaeis fiduciam generis obferuatae Iegis,0C u/* nicam adialutem uiam oftendit, fi credat fermonibus filq deuVerba paraphrafts fic habent: Nifi refipueritis, nihil uobis pro/ derit generis autor AbrahÃ¢,nihil Mofes, nihil facerdotes,aut pharifÃ§i,nihil deus pa ter,ut uerbis gioriaminiJilud habetote $ certiftimo,Si quis obtemperauerit fermo/ nibus meis,quemadmodÃ» frequÃªter dixi, mortem no uidebitineternmSoIa creduli/ cas uia eft ad iramortahtatÃª SCc. Viam aot Ã¤Ã¼u adituoiÂ» ac ueluti ianuam ad falutemgt; ccuo

reuocans genres Ã fi'ducia phtiofophiÃ¦ju dacosÃ fiducia ceremontarÃ». Quanquatn fides fie aperit ingreffutn ad falutem,uc zf tiam in deducendo prÃ§cipuas agat partes. Rurfus Lucac 14, manifeftÃ» efimeloqui de ceremonrjs ludaicis^quas Chrtfius iatn Ã nobis non exigit fi cÃ´uertamur ad Euan gdrj gratiam,fed fidem. Verba paraphra/ feos fie babent: Quid aÃ»c exigit Chrifius Ã fuis,nifi fidÃª. Et ideo fuam ecetefiÃ¢, quac nefeit opera legis, urbem fidelem dixitÂ»to tam ipfi uni innitÃªtem. Hane quS auditis redimendÃ¤ in iudicio, uidetis fublatam le/ galium ceremoniarum fidueiÃ¤.Ex bis paz Ã¯Ã m eftopinor,has propofitiones, ut Ã mc pofitae funt,amp; pias effcjSC maxime confo nare feripturis diuinisitantS abefi, ut fine haereticac,quod conuicium nimis familia/ re eft pleristÃ Theologis*

prÃ¦pofita primat Corinth* XX H tÃT Tina illud falte aperuifiet Paul'âÂ» Ã nbsp;nbsp;Ssf.ioS

Ãunofum eft hoc defiden'um futile atc^ impium,ft ex exiftimatione procedat qua credÃ¤turminoris autoritatis efte mul ta Ã¢ Chrifto per Apoftolos nobis uocc te/ nus tradita,quÃ m fint ca quÃ¦ fn fcriptura funtexpreÃTa* SuffÃ¯cientcr enim func per fcripturam facram determinata, quÃ¦ pro falute fideltum expedtuitpeream deter/ minari.Ncc autortbus Dionyfio, Baftlio, S)C Augufttnoyin minori habenda funt au/ choritate,quÃ¦ Ã¢ Chrifto ex Apoftolorum traditione ad nos ufc^ perucnere,de facra/ mentis altjs muftis, quam quÃ¦ fcriptu/ ris fandis definiuntur. Docet enim Apo/ fiolus tenendas elTe inftitutiones Apofto/ licas: non folum qug fcripturis exarantur, fedetiamquÃ¦nudofermone ab Apofto/ lis traditÃ¦ Ã®unt. Reft'qua uero commodius ÃC decentiusreliÃ¢a funcdiipofttioni eccle GÃ¦,ut de illis definiat determinet,prout cantorum facramentorumdignitas, 8lt;ip^ Gus ccdeftx pcofedus expofcitÂ»

Vtinam Paulus aliquanto plus lucis no X X111 hts aperuiiÃ¯et,quÂ»Iiter extent animae fe^ motae Ã corpore, 8C ubinatn extent: an fruantur immortalitatis gloria, an impioz rum animae iam nSc cr ucientur,an eis fub ueniant noftrae preccsautalia beneficia: an indulgentia fummi pontificis fubito li/ bercntur Ã pÅnisÂ» quod uideo multos fil per hifce rebus ambigere,aut certe difpu/ care: quod fuperuacuum erat Ã Paulus a/ perte definiuiffetÂ»

Superuacaneum eft hoc defidcrium, 8Â£ pcriculofum. Multis fiquidem occaftonS afferre poteft fcandali, tanquam quae illic ponQturlufficienti fcripturarum teftimo nio non fuftulciantur: cum tarnen ilia otn nia fatis fint per facra eloquia definita, ex/ cepta ultima particula de indulgÃªtÃ®js. NS quod animÃ§ iuftorÃ» poft banc uitam cum deo regnenc beatae,monftrat Chriftus di/ cens in die mortis fuoebono latroni,Ho/ die mecÃ» eris in paradifo.Et Paulus, morl lucrum exiftimas, hince^ cupicns diftolui

6^ eiÃ¯c cum Chrifto.Infuper cÂ« angelf ho/ tninum cudodes femper uideant facieni patris qui in cÅlis eil, ante diem iudicq : eadem ratione uidenc amp;nbsp;animÃ¦ piorum, chirographo peccati iampridem Cbrifti morte fublato.Docet fimihter fcriptura nimas impiorum fupplicqs inferni depu/ tari,cum per beatum lob dicitur: Ducunt in bonis dies fuos,06 in pundo ad inferna JtteMont/ defcendunt.Et per beatum ludam Thad/ Â«!Â«lt;lt;lt;?. datum de tjs qui fedatifuntperuerfa defi/ deria,fcribitur,quod fint ignis atterni poc/ nÃ¢ fuftinÃªtes. De diuite item epulone fcri/ bitfandus Lucas,qudd mortuus fepultus eft in inferno. At uero qui ex hac luce cÃ¶ dei amicitta migrarunt, nondum plene Ã Ccoria. peccati exptati, uiuorum iuuantur fuffragqs: id quod in Euangelio Chriftus dcmonftrandÃ» fuadet ut uiuentes,amicos Tibi coparent de niÃ¢mona iniquitatis, qui coSjUbi defecerint, in atterna tabernacula recipiant.Huc accedit q) ilh membra funt ' corporis Chrifti, quare aliorÃ» membrorS eiufdÃª corporis iubfidio par eft fubleuart NÃ¢ hoc natura infitS eft,ut ubi unG mem/ brum patitur,reliqua membra copatianc*

Regius quo^ prophcta idem inÃnuÃ¤s tn eorS perfona qui deo funt accepu,ait:Par ttceps ego futn omnium timentium te, cuftodientium mandata tua.Patet itac^ uiuentium preces atc^ alia benefada,ma/ gnopere illis fuccurrunt. Netp tarnen pro pterea aflerendum eft qgt; Temper per indul gentias fubito Ã poenis iiberetur. Nec hoc in fuis bulk's pontifices praetendSt autex Ui huiufmodi bullarum pontificiarÃ» fane intelledarum,id habetur.Nam cum no in deftrudionem,fed in aedificationem data fitpoteftas ecciefiÃ§gt;non pro quauis caufa, omes quarScunt^ pÅnarQ debitores, per huiufmodi indulgÃªtias protinus Ã debito pÅnarG erip{5tur,etiÃ¢ fi fint inchariiateÂ» Vnde nullt mortaliS certÃ» eft^quantum p quafuis indulgentias deo fatisfiat pro pee nis quae peccatis debent.Necp tarne ft ccr tus tndulgentiarS ualor fidelibus ignorÃ¢t, earn ob rem contÃªnendÃ¦ funt indulgÃªtiÃ§: quas probauerÃ¼t facra cÃ¶cilia,fummi pon tifices,atc5 uniuerfalis eccleftÃ§ cÃ´fuetudo amp;nbsp;ufusadeoc^ ^deffe illas baud dubie te' nenda eft.QnqmdÃª p ipfas uberes uirtutS magna fatisfaÃ¢iÃ´is emolumÃªta

Chnftianis proueniunt. Quare hÃ¦c pro*/ ââ pofttio exemplff noxÃ¯js dubrjs in fide uÃ¢'' cillanttÃ» inepte proponens,offendiculuni prÃ¦bct indodis infirmis,dubitandi ci( ca ea quÃ¦ certa fide tenenda funt: in qui/ bus non folum fuperfluum cft dubitareÂ» ÃC dubitando difputare, fed etiam ilJtcitSÂ» Qudd fi qui fuper bis dubitant, no noms fcripturis ueniunt inftruÃªdi, fed legitimis fuppÃ®icifs debet ufcp adeo impia temerP tas coerceriDifputare nibilominus de his citra hÃ¦fÃ®tationem ad maiorem Ã©lucida' tionem uefitatis,fi modo pereos fi'attalM difputatio,qutbus ex officio incumbit.no eft temerarium aut illicitumj quin potius pium nbsp;nbsp;expÃ©diÃ©s,ut paraÃ®t fint,iuxta fcri

pturam tanquam paftores Ã´i. dotfÃ®orcs n' tionem reddere de ea quÃ¦ in eis eft, fidc fpeÃ® ÃC eos qui contradicant,arguere*

X XI Ã¯ Sit quantumuis curiofum ac futile dcfP XXIII derium,modofitpium,Nonenimibi fiJ/ gillo diuinam fcripturam, quafi non faits ea tradiderit quÃ¦ nobis neceflaria funt ad falucem,fed opto nos inftrudiores efle ad uerfus eos qui hifce de rebus ambigÃ»t ac * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diflÃ¨nttunl

, dlITentinnt. Hoc uotirm quum abaffiedix pio profidfcatur,quomodo dici poteft im piumf OptÃ¢t interdum chantas,quae fieri no pofTunt, uelutj quum Mofes pofiulac dderide Itbrouitae, ÃC. Paulus optÃ¢t ana/ thema fieri pro fratribus fuis* Chryfoftoz tnus in epiftolam ad Philemonem,amore Pauli cuperet etiam minima qÃ¼Ã¦t^ de illo literis ipfius effe prodita.Et tame qd* ad fa lutem isatis erat, Ã Paulo proditS eft. Nec ideo dicitur incufare Paula,fed animi fui pium affeÃ¢Ã» expromit* Denity non mihi illud opto, Cui fufficit ecclefiÃ¦ decretum, fed aduerfus contentiofos difceptatores* lam ut fateamur ea quae Apoftoli uiua uo ce tradiderunt,pari autoritÃ¤re recipienda, atc^ ea quÃ¦ funt diuinis exprefla uoIumP nibus, tarnen contentiofi poterunt tergp uerfari ncgantes ilia ab Apoftolis tradiia, fed uel Ã recetioribus inueta, uel ufu muk titudinis irrepfiffe in ecclefiam.Harc certe rima fuiftet obturata difputatorib^, fi Pau lus fufius amp;nbsp;egt;. planati'â htfce de rebus dif/ feruiffet. Nam me de his nihil ambigere, puto fact's liquere Ã¨ tot libris meis. Optare autem me hanc lucem aduerfus cÃ´tentioz

8* DECLAR.ADCENSVRAS fossdeclarÃ¤t ilia mea, quod Ã»tdco inquani multos fuper hifce rebus ambigere, auf

certe diTputare. Quod fupcruacaneum t.f . rat Ã Paulus aperte definfuiflet.Quod aut aiunt, eos qui fuper his dubitant non no/ uis fcripturis inftruÃªdos, fed Icgitfmts fup plictjs cohercÃªdos, ut maxime iuftum fit, certe clemÃªtius eft etiam illos fana docfÃ®ri/ na in retftam uiam ab errore reducere* St/ quidem ipfi fatentur ad hoc hÃ§e in fcholt* difputari,ut dotfÃ®ores parati fint iuxta Cerf pturam rationem reddere de ca quÃ¦ in ds eft fide, eos qui eontradicunt arguerez = ac commode fane addit Petrus,cum mao/ fuetudine SC reuerentiaÂ» Porroquod ifta docent Ã¨ facris literis rem faciunt Thcolo gis dignam, licet mihi fuperuacaneÃ¢, qui dehisnunquam dubitauÃ»

CVm lexterrorÃª incuteret potins lt;5 amorÃª,quid fupererat, nifi poftea Qj per kgem didicerant homines fe peccatis obnoxios, nec potuiffe ab his temperareÃ® fimulcf? feirÃªt dei feueri uindicis iudiciutfl neminÃª poffe effugerc,nifi ut trepidareotÂ» hotte

HÃ¦c propofitio innuens homines uetÃ© ris legis nÃ³ potuiffe uitare peccata, Ã³f ma gis induci per legis cognitionÃª, ad defpez rationem $ ad amorem,eft iniuria legi QC legislatori deo^Tradidit enim dominus Ie gern non per quam pÃ©rirent homines,fed iuftificarenturÂ«Iuxta illud Apoftoli, Lex Row*? quidem fanda,amp; mandatÃ¼ iuftu. Et illud Leuitici: Guftodite leges meas atqj iud^ Lcui.is cia,quÂ£ faciÃ¨s homo uiuet in eis.Necp era deus hominÃª adimpoffibilc obligauit g legem MofaicÃ¢,cÃ» nÃ³ poflÃ¯tefle iniuftus*

Iniuria afficere legem fandÃ¢, 8lt;deum xxnii legislatorem, impiorum eft, qui aftrdus procul abfit Ã nobis. Quoties Paulus con fert ueterÃ« legem cÃ¶ Euangelio.nÃ³ horret fimiles formas loquÃ¨di,nec facri dodores Paulinarum epiftolarum interprÃ©tÃ©sÂ» Eas pofteaquam commode interpretamur ci/ tra iniuriam dei 8C Icgis Ã deo datÃ¦, pote/ rat 8C meus fermo fie accipi, quemadmo/ dum QC Ã me didus eft, Quum enim ait,

84 DECL AR. AD CENSVRAS , Icx per MÃ³fen data eft gratia autcm pcf lefum Cbriftum fadÃ¯a eft, nonne uidetuf Icgi tnbuere tcrrorem, abfcp grarfafEt ad Galatas ^Quum legem appellat pÃ¦dago gum ad Chriftum,nonne terrorem illi tri^ i buit absc^charitatefRurfus quum ait eo/ | dem in loco,quicunque ex operibus legis * funt,fub maledi^o funt. ltem,Quontam ex lege nemo iuftificatur apud deumgt; ma ; nifeÃ¼um eft, quia iuftus ex fÃ¯de uiuit, lex { autem non eft ex fide. Rurfus ibidem: Si enim data eflet lex quÃ¦poflct uiuifi'care, uere ex lege eflet iufticia,fed cÃ³clufiÃ¯ fcri/ ptura omnia fubpeccatum,ut promiffÃ¯o ex fide lefu Chrifti daretur credentibusÂ» Et ad Rom.5*Quia ex operibus legis non iuftificabitur omnis carocoram deo, pet legem enim cognitio peccau. Et cap.pr o/ ximojex inquit iram opcratur, Pratterea i^Connth-cap-K.Iegem appellat uirtutetn peccati.Rurfus RomÂ»? Cum eflemus in' quit,in carne, pafliones peccatorum quae per legem erant operabantur in membris noftris,ut fruÃ¢ificarent morti.NSc aurem foluti fumus Ã lege mortis in qua detinC'' bamunAc pauio poft, occafione ante ac^

THEOL. PARISIEN. 85 cepta, pcccatum per mandatÂ« operatum ell:nme omnem concupifcentiam. Sine lege enun pcccatum mortuu erat amp;c- Sed quumueniiÃ¯et mandatum, peccatum re^ Uixit.ibidem aliquante poft: Sed peccatS ut apparcat pcccatum,per bonum opera/ turn eft mihi morte,ut fiat fupra modunt pcccans peccatum pcrmÃ¢datum. Ibidem captte $,Lex fubintrauit ut abSdaret pec/ caium. herum ad HebrÃ¦os -!, Mofi legÃª appellat,legem mandaii carnalis. Ibidem Lex inquit nihil ad perfedum adduxit.Et alibi, in quo lexinfirmabatur. Et inaeftia Petrus appellat legem onus quod nec ipfl portare potutftent, nec patres ipforura* Quin Ezechiel cap.ic.italoquentem do/ minum facit,dedi tis prÃ¦cepia non bona, iudicia in quibus non uiuent.Eum locum Hieronymus interprÃ©tÃ¢t de ceremonqs i Sacrificia enim,inquit,quÂ£ populo ad ido iolatriam procliut in hoc praefcriptafunr, non quod placerent domino, fed ne ea im molarem daemonibus.His duriora fcribit Chty foftomus in opere aduerfus ludÃ§os, UgÃ¨ appelUns per fe malÃ¢.HÃ§c fi prÃ§dicÃ¢/ tut de lege Mofaica ciuainiuriÃ¤ legis ac

Icgis autoris,cur meus fermo irrogat iniu riam deofllloru uerba pia funt,fi legis no mine intelligamus earn legis partem,quÃ¦ prÃ¦fcribit ceremonias per EuangeliS ab/ rogÃ¢das,aut legis Iiteram,quÃ¦ occidit aU tore Paulo,aut prÃ¦ceptorÃ» ObligationenÂ» abf($ charitate,quÃ§ fuit in pleriRp ludÃ¦is, de quib^ ex autoritÃ¤re Pfalmographi PaU lus in uniuerfum pronSciat, quod omnes Ã lege declinaffent,nec effet qui faceret bo num,nec ad unÃ». Addit aÃ»t hoc didum in Ã¯udaeos m axime cÃ´petere.Si nemo ferua/ uit legem iuxta PaulS.fÃ® lex erat onus inigt; portabile iuxta PetrÃ», quid erat piaculi Ã» quis diceret aliquo pado impoffibilem le/ gis obferuationÃª,qyam abflt;^ dei prÃ§fidio nemo poteft feruare.Itacp propofitio meia non innuit homines ueteris legis fimplid ter no potuiffe temperare Ã peccando, fed abfc^ gratia non potuiffe,quandoquidÃªÃ´^ Paulus ita loquit: Veile adiacet mihi,pef/ ficere autem non inuenio. Nec hoc Ã fflC lt;nbsp;didum eft, deum dediffe legem per quart! perirÃªt homines, fed iuxta Pauli dodrinÃ¢ aio legÃª per fe bonÃ¢, ludÃ¦is fuiffe occafto nemhorroris acdefperationts. Atc^ hsic defpÃ

THEOL. PARISIEN* Â«7 defperatio effecft ut confurgerent Ã d gra** tiam, Euentum oftendi legts, non taxaui mentem latorisNec ftan'm tniuftus Ãt de/ us fi quid prÃ¦cipiat quod noftris uinbus prÃ¦ftare no queamus, fed mÃ¯fencors po/ Â«us qui tali confilio nos nobis oÃ»endit,uc noftris difÃfi prÃ¦fidqs ad illius opem con fugiamus, Veluti fi medicus Ã¦groto qui fibi fanus uideatur, prÃ¦fcribat, ut quoÂ«/ die mille paflus ambulet, in hoc, ut fimul utcognouen'tuirium fuarum imbecillita tem,medico fe curandum comittaÂ«Deni/ que an iniuftÃ» faciat deum, fi bonas leges homines fuo uicio uertant fibi in malumÂ» PROPOSITIO EIVSDEM SÂ£/â cunda* Marc J

LEx Moyfi fuis umbris,uiÃ¢imis ac ter XXV roribus fecit hypocritas* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã¯Â» Supagf

gt; HÃ¦c propofitio rurfus legi MofaicÃ¦ contumeliofa eft,S(5 ipfi deo,qui huiufmo diumbram, uiÃ¢imas Ã´d ceremonias legis inftituiuquÃ¦ ex fua inftitutione ad bo/ num inducebantyS^ ueriiÃ iem figurabanc nouaekgis.

caftQnemgt; quomodo Paulus dien: Litcra occidn,quum literalegis fit ex fefe bonaf Idem dicit fcientiam inflate, quum feien/ tia fuapte natura fit bona. Loquorenitn tllic de IudÃ¦is,qui dum metu feruili feruÃ¤ bant externa tlla legis pratfcripta,fe pro in ftis uenditabant,quum re uera non ferua^ rent legem, interius madentes uitijs, amp;:id quod totius legis caput erat nÃ©gligentesÂ» T ales nimirum hypocritÃ¦ funt. Idem oplt; nor fenttnt Thcologi, quum aiunt ex fua inftitutione^fatetes; per occafionÃª Ã§eiÃ¯ifle in hypocriÃm.Quum igitur de re confen/ ciamusgt;unde ego contumeliofus in deum ac legemclpfum etiam ^uangeKum muP tis fuit occafio matorum- Sed hoc congru cntius prardicÃ¤tur de lege Mofi, quap ut erat data populo rudi durÃ¦^ ceruicis, io cerret ac minitatur magts quam blÃ¤ditun J?ROPOSITJO BJV5DEM TFRTlA' K-oma.

officio paraphraftÃ¦. Quandoquidcm lex de fe potius coÃ¨'rcebat cupiditatcs quÃ¢m iritabat.Non enim eft data lex Ã dco ad tn citandum homines in peccata,fed ad cohÂ» bendum ab illis, aitoqui non effet fanÃ¢a nbsp;nbsp;.

IlCOLIC tuÃ¼Ã¢^.- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J

Et hic euentum indfco, non mentem la XXVI tons. Sic dixÂ» : Lex iritabat cupiditates, quetnadmodum Apoffolus dixit tram ogt; peratur.Necp enim in hoc erat data,ut deÂ» UindiÃ¢am prouocaret.Lex tnquiunt de fe potius coÃ«rcebat cupiditates. AffeniiorÃ® Sed per occafiÃ´em tn plerifcp iritabat, qtf illi non negant. PorrÃ´ me illic â.oqut de le/ ge fine gratia dÃ©clarÃ¢t fermo paraphrafe/ os,qui fie habet: Neq? uero periculum eft ne peccatum uos nolentes in priftinam re â â¢ â trahat feruitutem,iluÃ¢doquidem iam non eftis obnoxtj legi,quÃ§ cupiditates iritabat potius quÃ m cohercebat,fcd gratiÃ¦dei, quÃ¦ ficuti prÃ¦ftare potuit ut Ã peccati tyz rÃ¢nide liberaremur. ita prÃ¦ftare poteft ne reuoluamur in peccati tyrÃ¢nidem. Hune in modÃ» paraphrafts. Sed quod fentiebas inquiÃ»t,debebas explanatius dtcere.Non ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Fs omnia

, 90. DEC LAR. AD CENS V RA s omnia poffunt omtbus locis repeti. Nam illud dilucide tradaui fuis locis.

Jn Sup.st jL puÃ»jDiliges proximum tuu, Qc odio habebis inimicutn tu0. censvra.

Hac propofitione praeceptum baberi in lege de odiÃ§ inimici,falfo aiferiiurjCS nul' Ium tale prÃ¦ceptS in lege habeatur* de cum rÃ©gula dileÃ¤ionis amici amp;nbsp;inimid ad mores pertineauquod autem ad mores fpedatjinuariatum maneat in utraqj lege; confiÃ¢t fcriptorem hunc non rede affige naffe in hoc, difcrimÃª legis nouÃ¦ Ã ueteri.

Quod ifli negant effe in literis diuinisÂ» .XX Vn T^uguftinnsputauit eflefic enarranshÃc locum.Non quod in lege didum eft ode/ ris inimtcum tuum,uox iubentis iufto ac' cipienda eft,fed permittÃªtis infirmo.Idem fenfiffe uidetur Chryfoftomus, quum dominum non exegiffe ab infirmis quod fuo tÃªpore prÃ¦cepit iam inftrudioribus. PorrÃ³ quum cÃ¦tera,qua: dominus comÂ«/ .morat,habe|tur in lege, probabile ÃC hoÂ« lt;n lege contihe(i,licet bis uerbis nufquan)

THEOL. PARISIENÂ» ?Â» repen'atur expreffum.Vecantur enim He/ brÃ¦i fÅdus iungere cum Amakchins, Moafaitis, SC Ammonitis in Ã¦ternS. Nee odium in literis myfticis femper fonac ani mum cupientis alterum laedere Jnterdum oditjqui auerfatunqui affligitjqui cotemz niu Odit patrem SC matrÃª, qui eos amore pictaps negligit. Odit animam fuam, qui earn Ã©xponit periculo propter Euangelim Sed hec mihi extra caufam dicÃ¶u Nun^ emferifi ludÃ¦is effe prÃ¦ceptQjUt odio ha/quot; berent inimicoSjfed permiflumjPrÃ¦cepti nomen ad priorÃª tantÃ¶ particulS ptinetjd efleuerÃ¼ declarat epithetÃ¶ praecipuS. Vc ein fit aliqd* praeceptÃ¶ in lege de odio iniz micorSjCerte praicipuS effe non poteft.Si uerS eft qff interpretantur ecclefiac dodo res, ludÃ¦is gmiffum odiu inimicorÃ¼, quiS Ã Chriftianis exigatdiledio inimicorSjUi deor mihi redeiuxta ueterQ enarrationÃª, pofuiffe difcrimen ueteris SC nouÃ¦ legisÂ» Porto ut KKivHTOf fit illa Auguftini diftinz diojutc^ moralia fint cade in utroep tefta/ mÃªto,nobis tarne prÃ¦fcribÃ»t abfolutioraÂ» ilia Auguftini definitio de ceremo nialibusjiudicialibus SC moralibusjno caz V6C multis fcrupulisÂ» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quinta

XXVIII A DolcfcensaudieratChriftudocenz insup.ioo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;prÃ¦ccpta legis MofaicÃ¦ non

effe fanâs ad confequendum regnum cÅld rum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c E N s V R A .

HÃ¦c propofitfo rÃ©mÃ©rÃ© aflfen'tur, t'n CO quod prÃ¦tendir prÃ¦cepta legis ueteris tncludentis prÃ¦ccpta decalogt non tunC fuffeciffe ad-iconfequendum regnum cÅ/ Iorum,fiue ad merendam m'tÃ¢ Ã¦ternaoiÂ» diÃ¢is Cbrifti rÃ©pugna:, dicendsÃ® Si uis ad Luc^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mandata. Rurfumi^

legifperitorecenfentiutrunq? dediledioz ne legis mand3tum,refpondit: Hoc fac Ã´f uiues. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DECLARArro.

X X y I II Cuptebam reddere caufam,qua como* tus adolefcens adrjffet Iefum,pofui(^ qua? mihi uidebatur probabilis, quanquam i^ prÃ¦flabat non afferere, quod in EuÃ¢gelid non eft expreflum prÃ¦fertim fub perfonÂ« EuangeliftÃ¦jCui inconimodo iam adhibi^ turn eft remedium, Rabanus in catena aU rea, aham diuinat caufam, uidelicet quolt;* auddfet Ã domino nullos efle dignos no coclorutn, nift qui paruulis elTcnt

Ã¤i fimilcs, Regnum autcm cÅÃ®orum iÃ®h'c appello non uitam Ã¦ternam, fed Euangez licatn profcffiÃ´emjÃ qua ChrÃ®ftus fubmo uebat,qui non abnegarent femettpfos, tollerent crucem fuam,denicp Sgt;i. odio ha' berent animam fuam.Nccp uero unquant mihiuenit inmentem ludÃ¦os ante exor' tumEuangetqiubar non potuiflÃ¨ feruart legis obferuatione, fi adfuiffet fides Sd charttas* Verutn ad Euangelicatn perfe' Ã¢ionem, uulgaris tlla legis obferuatio no fufficiebat, Annotauit hoc Origencs, no eflÃ¨ diftum, fi uis uitam affequi, fed fi uis ad uitÃ¢ ingredigt;quafi obferuatio legis tan' turn fit gradus aliquis adEuangelq perfe^ Ã¢ionemjudaifmus autem (de uulgarilo/ quor) quafi rudimcntum eft Euangclicae philofophiÃ¦.Nec hic difcrepatTheophy laÃ¢us: QuÃ¦cuncp inquit, feciffci opera bo ' najudaico more fecilli: quod fi uis perfe/ dus elfe, hoc eft, meus difcipulus elfe SC Chriftianus,uade SC uende omnia quÃ§ ha bcs. Dominus dicit, nili abÃ»dauerit luftt/ cia ueftra pluft^ fcribarÃ» SC pharifÃ¦oram, non mtrahitis in regnÃ» cÅlorum. At pha/ tilaci ÃC fctib^lcgis erant obferuannuimi, duntaxat

94 DEGL ARi AD CENS VRA^ dÃ¼ntaxat iuxca cuItS externS.de quo fert^ tit paraphra(Ã®s*AIioquifuerÃ»cquifub k'' ge quocp perfediÃ³em EuangelicÃ¢ praefti terunt. At talem hunc iuuenem fuifle nÃ¶ arbitror* Nondum eluxerat Euangclium, fed tamÃªiam tum hue uocabat dominusÂ» t SEXTA EIVSDEM PROPOSIz

XXIX Ãf ynccra chantas fiadfit, quid opus eft !ftSÂ«p.iÃ¯o legis prÃ¦fcnptist'

HÃ¦c pfopofitio quatenus prÃ¦tenderc uidetur, uiatoiibus habÃªtibus charitatenÂ» non efTe neceiTaria aut utilia prÃ¦cepta, ex erroneo intelleclu illius loei fcripturÃ¦jlu' Ão non eÃ lex pofita, defumpta, aceedit ad errorem Beguardorum.NetÃ§ eerte pet uerba ilia ApoÃolus neeeÃitatem feclu'' dit prÃ¦ceptorum, fed excellentiam indi/ cat perfedorum, qui non timorÃ© poenaf/ fed uirtutis amore bene operantun

3CXIX Idem fentimus, SC tarnen mea uerba ni dentur ad BeguardorÃ» errorem aecedercÂ» Quodenim Paulus negatiuÃo pofitÃ¢ le/ gem,fic interpretancur, illic prÃ¦dieari pet fedionÃ©

THEOL. Parisien. 9^ feflionem EuangelicÃ¢,quÃ§ no rimorc poe nÃ¯Cjfed uirturis amore operatur* ES Apo/ ftoli locum in eundem fenfum enarrat pa raphrafis. Sic habet locus: Qui intelligic ijs,quos Chrifti fanguis redemit Ã pecca/ ti tyrÃ¢nide, quic^ charitatis impulfu ultro plus prÃ¦ftant, lex Mofaica prÃ¦fcribitÂ» non effe opus uel metu uel admonitu le/ gis,ut uel arceantur Ã flagittjs,uel inciten/ tur ad ofFiciSjhuic lex bona eft.Siquidem tntelligitlegÃª ad fe non pertinere, qui per Euangelium didicit, non folum neminem lÃ¦dere,fed etiam benemereri deboftibus. Quorfumopus frenisaut calcaribâequo cÃ´mode fponteÂ«^ currentifâ Ac mox,Pro/ inde lex, quÃ¦ metu fuppliciorS deterret Ã flagitt|s,n5 his uticp condita eft,qui uolen tes ac lubentes prÃ¦ftÃ¢tjqd* lex exigit, etil 11 legis uerba no teneant-His confentanea fcÃ¯ibit ChtYfoftomus.enarrÃ¢s illud: Finis legis eft charitasjfinem autÃª dixit confum mationÃª, MedicinÃ¦ inqt finis fanitas eft; itacÃ§ quÃ» adeft fanitas.prÃ¦ccpto ac denÃ»' ciatiÃ´e nihil eft opus Ã´ic EandÃª fententiÃ¢ cxplanati'â refert Theophyladus. Loquit aSt illic apoftolus nÃ´ de quauis charitate, fed

fed de Euangelica.quÃ§ profictfcitur Ã cotf fcienria bona,Ã´^ fide nonfida* TaliscM ritas no eget lege, metu, mtnifi^ ad pia o' pera prouocantc.Arbitror hoc fenfiiTe A poftolum^quod probati dodores interpre tÃ¢tur,quos ego fequutus fum.Hinc liquc^ quanta interfit inter Beguardos et me IHj opinor fentiunt hominem fpiritualem no teneri prÃ¦ceptis, SC liccre ea pro fuo arbi' tratu uiolare. Ego interpretor hominÃª uangelicum non ita liberum efle Ã prxce/ ptisÃ´^ conftitutionibus, ut liceateasuio^ lare, fed quodinftindu charitatis uolefli plus pr^ftat quÃ m lex imperat.Lex enim quafi frenum eft calcar* AbhorrÃªufus fponte ab omnibus uitqs, SC ad uirtucetn alacri ftudio feftinanti,nec freno opus eftÂ» ncc calcaribus.

XXX

XXXI

Irveuercnter inhis duabus propofitionf bus paraphraftes loquitur de lege Ã deo in ftttuta,modo uocÃ¢seam uerboliffÃ¯mam, modo craffam religionem uel fuperftido/ nem, cum tarnen tefte fcriptura, ipfa effet ante Chrifti aduentÃ» fapientia ludÃ¦orum ^âââ âââ^â'â¢â5 corÃ¢ omnibus populis-Et fapiens uerbum dei Ã³i legem fapientis dicit effe fontÃª uitÃ§.

Offendit abufus huius uocis,uerbofiffi x X X ma,quafinon dicamusuerbofam epifto' XXXI lamjprolixam ac uerbis abundantem. Lo quor aÃ¼t illic de multitudine infinita prÃ¦/ ceptorum, quÃ¦ toties etiam iterantur, Sd inculcantur in uetcri lege, quum Euange licalex tantam prÃ¦ceptorum turbam uni eo uerbo comprehendat. Nee id pertinet ad contumeliam legis,fed ad gloriam diul nÃ¦bonitatis,quÃ§fe populo tudi,craffo 6C Ã¶bliuiofo fic temperauit, ut multitudine pracfcriptionÃ¼ omni in re admonerÃªtut dei, Ã¶Ã³ multa repetitione uinceretur illorS furditas SC obliuio. Quid Ã Ã»t mirÃ» fi deus hominÃ» caufa uerbofior effe uoluit,quum. bominum caufa carnem affumpferitf Me

autem tllic loqui non dc fupcrfluiratc borum,fed de mukitudinc praefcnpnonÃÂ» teftantur uerba paraphrafeos, quÃ¦ fie bent: PorrÃ³ quod lex tot praffcrjptis,tÂ£rf minis non efFicit, id compendio fola praf' ftat Charitas,totius legis uim ac fumman* in fe compleÃ¤ens: fiquidem quiequid uef bofiffima lex innumeris pratceptis cona** tur effieere,td totum unico breuifp ferifl^â ne compleditur ÃCc- Ãpud candidum k' ^oremjillius uocis catachrefis poterateti^ am habere gratiam, prÃ¦fertim quum ib* fiat eoliatio ueteris tedamenti ad nouum* Per Mofen 8C prophetas deus fuit uerbo^ fus,ac per filium fuit uerbum abbreuian^ fuper terram. Porro'quum cralTam legis religionem appello,nÃ¶ fentio de lege uni'' uerfa,qux continet etiam Euangelica pr? Cepta,red de ceremontjs externis,circund fione, deledu ciborÃ¶, uidimis pecuduoi; fabbatffmis,altjscp fimilibus,in quibus erat fita uera religio, fed typum habebant tierÃ¦ rehgionfs- luxta hanc partem legeÃ¶* appellare cralTam aut carnalcm,nihilo tumeliofius cft,quÃ¤m fi quis corpus app*â^ let crailiorem hominis partem,Ã¶d in faers menps

THEÃL. PARISIEN. -y? mÃ©tis craiTum appellee,quod fenfibus ma gis patet, ut in baptifmo, aqua, fal,6^ un? dio. lllud durius quod addo, uel fuperftf? tione magis^PIeritp ludÃ¦i in illis obferua ttunculis totam iufticiam collocabant, ne gledis ijs, quÃ¦ ut funt fpirituaJia, ita pro? plus attinent ad pietatem.In illis igitur ta? liutn obferuatio non erat uere religiofa, fed fuperftitiofa magis,hoc eft uergens ad fupcrftitionem. Quid autem uetat ea fu^lt; perftitiofa dicere, quÃ¦ dominus apud E? iaiam faftidit ac refpuitf Quid quod pro? bÃ¢ti doctores docent ilia Ã deo prÃ¦fcriptaÂ» non quod ipfi placÃ¨rent, fed ne populus ad omnia mala procliuis,ad idololatriam prolaberetur.Eas prÃ¦fcriptiones, ut dicta eft, Hieronymus interpretatur leges non bonas, tanquam non ex animo dei datas, fed duriciae gentis ludaicÃ¦ conceftas ad tempus.Cerie ilia collata ad legem Euan? gelicam,fuperftitione non uacanu Quod fi ftmpliciter totam legÃª appellaffem craf? fam religionem uel fupcrftitiÃ´em potius, nonfolumirreuerenter, uerumetiÃ¢ impie fuiffem loquutus.Lex entm fpiritualis eft iuxta fenfutn myfticum, SC cÃ» Euangelio G i concor

ICO DECLAR. AD CENSViRAS concordat. Iracp quemadmodum ucriiH' mum eft quod aiÃ»t Theologe Lege fapiÃªtiam ludÃ¦orum coram omnibus po pulisjta prodita Euangelif luce,quod pri^ Us uidebat religio, cÅpit eft? fuperftitio* Erat igituramp;olim fuperftitio quatdÃ¢ co/ parata ad uenturam EuÃ¢gelq lucem. Nofl enimhic excutiam quantum ad hunc (0/ cum faciant carrera teftimonia. Nam Bc^ clefiafticus loquitur de fapientia ilia fubh'^ mi: Fons inquit i^ientiar, uerbum dei ifl excelfis, ÃC ingreftus illius mandata Ã¦tet^ naÂ» ConfiÃ¢t autem prÃ¦fcripta ccrcmonfa rum no eftedata nifi ad tempus.Salomofl uero iuxta moralem fenfum hoc dicercÃ¼* detur, plurimum referre ad falutem hoifl^ nisredÃ®eacfapiÃªterinftitui. Iuxta lÃ¨nfuifl reconditiorem magis quadrate uidetur t'fl Euangelium.Chriftus enim dicitur CaptÃ©/ tia paths, eftep filius ille fapiens,quf gloria eft partis. Huiuslex eft Euangelium. utcuntp hÃ¦c exponantur, contra me nofl faciunt,qut non fum ioquutus de quaeufl que parte legisTed de externis ceremontjJ quae eranc per Euangelium abrogandÃ¦.

rTHEOL. PARISIEN:

Hate propofitio temcraric erronee affertturdoquendo ut fcriptor loquitur de dubio autorum facrorumlibrorumnoui teftamenti ab Ecclefia fub nomine talium autorum receptorum.Cuiufmodi funtau tores quatuor librorum Euangeliorum Ã® {eptem epiftolarum canonicarum^quatu/ ordecim epifiolarum Pauli: Adiuum Af poftolicorum ÃC Apocalypfis. Nam cum deus uiros illos fandos,organa fua confti tucrit in editione talium librorum,honori eorum detrabit, quifquis ab huiufmodi libris nomina eorÃ» auiert, uel in dubium uertit; necnon SC Ã¢ frequenti abducit ÃC ff uÃ¢uofa eorundÃª Icdione.Praf terea qua/ Uis de autoribus aliquorum huiufmodi It/ brorum a nonnuilis olim dubitatum fitÂ» nihilominus poftquam Ecckfia fub no/ mine talium autorum fuo ufu uniuerfali illos recepitjSefuaptobauit definitione, gt;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;G $ tam

toi DECLAR. ÃIgt; CENSURAS Ã®am non fas eft ChriftiartÃ´ de illis dubÃ®t^^ re,autindubiumreuocare* .

XXXII: PrÃ¦cj'puvs autor fcrtpturÃ¦ canonic^, eft fpintus fandus. Quam diu de illo non dubitatur,nopoteft uacillare fcripturafÃ¶ autohtas, ne^ frigere piorum hominuo* iedto. Quanquam no protinus qutcqui^ accepts eft ufu Eccleftaftico, obligat nos ad credÃªdum,tanquÃ¢ articulum fidet. Ti^ tulos recepft Ecclefia, nimirS Utens uulgo receptis a.Ã§i indicandum quodopus defig'â net. Quemadmodum ciiÃ¤tur apocrypha, quumaltorum innumerabiliumjtum Hi^ remiÃ¦,non quod fint HieremiÃ¦,fed quod ilhus nomine prodita iint. Ita dicitur libel fob, non quod ille fcripferitgt; fed quod de illo trader. Similiter dicitur liber TobiatÂ» Tituluamp;itac^ non femper notÃ¢t autoremÂ« Quod fi uniuerfalis Ecclefta hac mente re cipit citulos,ut imptjs habeat,qui de ue/ ro autore dubitat,manibus ac pedibus di/ fcedo in illius fententiÃ¤, meSc^ intelledÃ¶ captiuo in obfequiÃ» fidei.Nam iuxta ftn/ fum humanum,nec credo epiftolÃ¢ ad He/ braeos eÃe Pauli aut Lucae,nec fecundam

Pvt rt cfTe Pttr^licc ApocalypfÃ®m effe lo/ annisapofi:oh',qÃ¹ifcripfit EuangeliQ.PoP fem lucmulÃ®a argumÃªta c6gerere,(Ã¨d prÃ§ ftatuÃ»areinfÃ¯pmorQ offendiculG^NÃ¢ pliis apud me nalet eccleftac iudidÃ»,^ uHÃ¦ ra.^' tiones humanÃ§.SoIus dlefcfupulus habet am'mn meS, an Ecclcfia recepent tÃ»ulosi m non fois Â«elÂ« baberi ,p indubitatis^quÃ§ Â«nhfsltbris fcripta funuuerQ panter exiz gat utjÃ® indubitato habeamââ,ab hÃ» autoz ribus elfe profeda,quorÂ« titulos gerÃ¤t. Id fi cftjdamno ac rerjcio dubitatipnÃ© meam omneni,quÃ¦ ne fuit quidÃª ulla,fiea menÂ« eft ecclefiÃ§ ex afflatu fpiritus faruftx.Quan Theologt fatent, totÃ¢ ecclefiam errare pofte,in hts dÃ»taxat,quÃ¦ no requirunt ne ceftario adfaÃ®uÃ®Ãªgregis,^degenere (ot/ taftisefttitulus. Ahog Ã»tantopere urge/ Â«nur titulis uel ufu rcceptis,uel in ooncilio quopiÃ¢recitatis, cogemur librÃ» ad PaulÃ® Ã¨c EuftÃ´chiÃ» de aftumptione facratiftÃ®mg ttirginis credere elle confcriptÃ» ab Hiero* Â«lymo.Et in cÃ´cilio CarthaginÃ¨fi cui inter: fuit Auguft.uelnt ÃC in cpftlola InnocÃªtq Ãinqj libritnbuunt Solomoni, ProuerbiaÂ» CanticÃ» caaticorÃ¤tEcckliaftesiEceleÃaAÂ«

Sapientta, quum EÃ§cleft'afttcus apud brÃ¦os non fit in canone,amp;r Sapfenfia nuP quam extiterit apud Hebraeos, fed Philo/ nis efle credat,qui Gracca polluit eloquct* lia. Quin 8^ Ãuguftinus libro de dodfi^ na Chnftiana fecundo capite ?. recenfens omnis canonicÃ¦ fcripturÃ¦ libros. ait con/ ftare Ecclefiafticum efle fcriptum Ã lefu fl Ito Sirach ad Solomonis imitationÃª.Iden fentit de Sapientia Cyprianus exponens Symbolum apoftolorum: Sapientiam Sprach et fapientiam Solomonis ne inter Ca nonicas quidem fcripturas recipit, licet templis recitarentur, quemadmodum Si Paftorgt;

TERTIA El,VSDEM PROPOSITIO, 'cuius prior pars continetur in epiftola ' praepofÃ®ta paraphrafi Lu,i.fecun da eft in Supputationibus num. XXVb

xxxin T^EcpiftolÃ¦ ad HebraÃ®os autore fem/ IÂ» sÂ«p.io5 I nbsp;nbsp;nbsp;per eft dubÃ®tatÃ»: OC ipfe(ut ingÃ©nue

. Hae duÃ¦ propofitiones arroganter fchifinaticeafferuntur,,contra, ufutn ÃC Ã c , .. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;termina

ferminadonÃª ecclefix in multis concflqsy Niccno.LaudicenfijCarthagincnfitcrtio* cuiadfuit Auguftinus, Sgt;C inconcilio fepgt; tuaginta eptfcoporutn praefide Gelafio* Hoe infuper hguet, quia autor huius epi/ ftolae dicit illS fe miÃlre per Timotheutn fratremfuum: cuius kgationeinquibuP dÃ¢ alrjs epiftolis folebat uti Paulus. Idem ^tiarn demÃ³ftrat beatus Petrus qui in find feeSdÃ¦ canonicÃ¦ ad HebraÃ®os deftinatÃ¦, quibus primam miferat,eifdem dicic fcripfilTe chariffÃ¯mum fratrem fuum Pauz lum.Magnus item Dionyfius quÃ§dam ek bac cpiHola ad Hebrxos citÃ¢t tanquam Ã Paulo prÃ¦ccptore fuo deprompta* Idem fimiliter comprobant, Clemens primus, Innocentius primus, AmbrofiuSjChryfoz ftomus,Gregorius Nazianzenus. Dama fcenus,lfidorus,Ã´^ alq multi catholici do/ flores.Nec uerumeft, fern per dubitatunt elfe de autore buius epiftoÃ®Ã§ ad HebrÃ¦os; cum feribat Origenes qued ante temporsi fua ornes antiqui QC maiores eam ut PauU apoft oli fufeipiebant. Mira aÃ¼t arrogantiai Ã tque pertinacia eft hui*^ feriptoris, ublt; lot catholici dodores, poniifices, conci/

(iajdeclarant hanc cpidolam eflÃª Paulu dÃ³ idem uniuerfalis EcclefÃ®Ã¦ ufus ac confeiy fus comprobat, hie fcriptor adhuc dubÃ¯^ tat^unquam toto orbe prudentiorÂ»

Ntcenum concilium non agit de autoÂ«' reefed de autoritÃ¤re huiusepiftolÃ¦. QuP dam enim Cc negabÃ¢t effe Pauli,ut cxifti^ in a rent illam non habendam inter fcriptU ras canonicas- Nec aliud arbitrer adl^Ã»it^ altjs ccmcilrjs. Titulus additus eft ad deiÂ«g nandam epiftoiam, nct^ quifquÃ¢ negatÃ¤ multisea citari Pauli tituloÂ» (ic amp;C Ã me tat frequÃªter.Si locus epiftol^ nbsp;nbsp;me facitÂ»

is qui CÃ ago credit ilia efte Pauli, quut non appellem epiftolam PaulirSed rjdenÂ» illi dodoresjqui quu commodu eft^alleuC rant eÃ¤ efte Paultlocis oportunis indicant fe de autore dubitare,praecipue Origenes Hieronymus 6Ã³ Auguftinus^QuodfiNi^ cenum illud concilia obligat omnes,quur didi dodores poft aufifunc dubitare de autore, de autore inquam, non deainori/ cate; nift quod minus laborabant de tiiu^ Ib,modo ratajeflei autontasrDe^prifeis Io

'THEOL, parisien; ioTquot; ^uens, dixi femper dubitatum, no ab omA nibus dubitatumXannifero Ã©c Ã¦gre rece perunt epiftolatnad Hebraeos,GraÃ¯ciA/ pocalypftmÂ« Mtror autem quod SchÃ¯'fma hinc nafci queat, Ã¼ quÃ¯s fateatur eam epiz ftolam efle fpiritnsfanÃ¢i afflatu fcriptam, fatcaturque merito inter fcripturas caZ' nonicas receptam,dubnet taoiÃª an a Pauz lo apoftolo fcn'pta fit,SC ita dubiÂ£et,ut pa/ ratus fit abijcere dubitationeingt;fi hoe ani/ mo recepit titulum Ecclefia,ut iubeat ere/ dere illam efie uere Paulfi Idquum tnihii non conftet, non fum peruicax aduerfus ' EcckfiÃ¦ uniuerfalis confenfunij ac ne tan tillutn qutdem uacillo in fide, fi profefTus Ã fpiritu dei proditam, dubitem de autorc bomine. Quantum ualeatufus perplexa difputatio efi,necfatis confiÃ¢t an hoe fit. ufu uniuerfali recepmm.Tum fi reeeptus efititulus,referc qua mente fit reeeptusÂ» A' Theologis expeÃ¢Ã¢tur folidiora,quÃ tn: ufus Ecclefiat nomen, prÃ¦fertim quutn tam uarqs modis ufurpentur has uoces Â», Itaque libero fiomacho adiedum eft conz uiciumthic feriptor adhuc dubitat, tan/-quvQ toto orbe prudenttorÂ« quum prÃ¦/

praeter tam multos ueteres,eosc^ prxd^ puos eeclefia: dodores, Thomas Bioncfl iis CardÂ» Caietanus adhuc uiuens, quuni alibi, tum in libello contra Luteranosde Euchariftia, fine Pauli nomine cttec hanc epiftolÃ¢:uno loco fubtjcit, quod iuxta ge^ nuinÃ» fÃ¨nfum tradat autor illius epiÃok'* Q^VARTA EIVSDEM PROPOSV^ tio. In Elencho.

Hane epiftolam fub nomine beati Pe^ tri etiÃ¤ tarn olim eccleÃa fuo ufu recepid Â£)C definirione Conciliorum LaudicenÃsgt;

CarthaginÃªfis tcrtq,Gelaftj p3pÃ¦,necnoo Sc decreto Innocenti) magnt,Practerea ei eiufdem epiftolÃ¦ litera patet earn a' beato Petro effe feriptamÂ» Nam illtus fcripiot Petrus apoftolus in principio nominatun ÃC adfuiife dominieg transfigurationi afle riturineadem epiÃola: foliautem trese^c apoÃolisCut EuÃ¢geliilÃ¦ teÃanturjilli afti^ terunt: unde cum nec lacobum maioremÂ» necloannem Euangeliftam earn fcn'pÃ»lTc ia confeflb fit,relt;Qe conficitur Petru illaiu fcripfifljeÂ»His4tacÃ perfpâ¬dlis,inepte QCÃ' nÂ«

(le ullo fruÃ¢u de eius autore dubi'tatuth eiÃ¯e proponttUGCum tnodo nulU liceat hg fitarc quin ilia beati fÃ®t Petri,

Si ineptum eft hoc per occafionem ftti XXXlllT dioiis proponere, qui minus ineptit bea* tus Thomas Aquinas,qul diligenter com monet apud ueteres Si de autore de au toritate epiftolÃ¦ ad HebrÃ¦os fuiffe dubi* tatum.Porro qui de autore fÃ¨cundÃ¦ Petri dubitant,non erant tarn ftupidi,quiniuide rent illic fieri mcntionem de uifione moni' tis,fed fufpicabantur illam epiftolam fcri/ ptam abs quopiam, qui cupiebat ilia legt fub nomine Petri Id quo facilius perfua/ deret addidifTe de uifione. Earn uero fufpl tionem conceperant ex phraftec^ pedore ac uigore fententiarum,quas partim uide/ bantur ad imitationem alterius cpiftolae eftÃ¯Ã¢Ã¦, partim non perinde reipondentes Apoftolici ordinis principis maicftati.

â fitiOjquÃ¦eftinElencho, â De Apocalypli diu dubitatum eft,n5 dico ab hÃ¦reticis,fed ab orthodoxisf uiris, qui fcriptum tarnen ut Ã fpiritu fan/?

SW DECLAR. AD CENSVRAS do profedum ampiÃdebantur de fcn'pt*â risnominetncertfÂ»

Liber Apocalypfis aperte cognofcitu*^ abeato loanne Apoftolo ÃC Euangelift^ editus,tu(n ex EccIeGÃ¦ ufu,tÃ» ex ciufdein definitione,in concilijs,Carthaginenfl tio,a(cpbeM Gelaftj,pariter(^ in quarta nodÃ¶ Toletanaln qua dicitur, Apocaly^ pits librum multorum conciliorum auto*^ tasjSC fynodica fandorum prÃ¦fulum RÃ¶/ tnanorum dÃ©crÃ©ta, Ioannis EuangeliÃ^ efTe prÃ¦fcribunt,amp; inter diuinos libres cipiendum conftituerunt.Cui quidem ff nodo infigni dodrina prÃ¦fulgens inter/ fuit Ifidorus prÃ¦fui HifpalenfisÂ» PrÃ¦terO ex eiufdem libri contextu oftenditur bea/ tus loannes illius autor: nÃ¢ in ilia fcriptor efle dicitur loannes qui perhibuit teftitn^â nium uerbo dei: quic^ ea de caufa in Path moninfulam relcgatus eft: quÃ¦ profeÃ³o de alio Ã loanne apoftolo S^Euangelift^ nequeunt intellrgi. Idem rurfus conteftaO tur,facerrim us pater Dionyfius Areopa^ gita, beati Pauli difcipulus, Innocentitl^ primus, Kereneus,Iuftinus,Damafcenu%

THEOLÂ« PARTSIENÂ« HÂ» â¢ catholtci dolt;fÃ®ores et fandt uirianter quos fplendidutn EcclefiÃ¦ iubar Auguftj nus hoc manifefte indtcat: qui alogios ue alogÃ¶s inter hÃ¦reticos ab ecclefia dam natos connumeratÃ¯ eo quÃ´d loannem a' poftola ÃC Euangeliftam negent Euange/ lium fcripfifle 0^ Apocalypfim* Quapro^ pter eodem modo lapfus eft hic Icriptor inifta propofitione, utin praecedentibus propofjtionibus praemifliim dubium pro pohendopufillis prÃ¦bens offendiculum, omiffa explicatiÃ¶e determinationis Ecclc fix facrorÃ¼ conciliorum SC fandorum pax trutn. DECLARATIO.

In annotatione quÃ¤ fubqcio Apocalyp/ XXXV fÃ¼cÃ¶memoro qui dodores qd dc Apoca/ lypfi fenferintÂ» Porrd qui hoc opus negaz bant effe Ioannis EuangeliftÃ¦. aut alium fuiffe loannem ab Euangelifta credebant, aut eum qui confcripfit librum, id egifle, Â«tab Euangelifta fcriptus uidereturÂ» eoz lt;jue locum iÃ¼o inftituto commodum aÃÂ» finxilTe. St quis hoc commentum da / tnet abfurdum, patiar hic abfurdiftimutn uiderijmodo fciat illo feculo mundutn fugt; ifte dift'Ã§rtum Itbris apocryphis alienum

titulum prarfcrcntibus. id^ pfj quoc^fiÃ³^^ mines fibi perfuaferant no tantum iiccrO ucrumetiam ofRciofum eflc, Nec AugH'' ftinus inffciat cos profuiflc populo CbH' ftiano talibus figmentisjicet exiftfmctil^ lis abunde magnum prÃ¦mium relatinââÂ» fi ueniam fidionis cofequantur. Alogio^ Ã utem damnatos commemorat Auguftâ^ nus,nonob id tantum quoddubitarÃªtdt Apocalypfi,quum id temporis ne ortho' doxi quidem omnes recepiflent autorita' tern ApocalypfiSjfed quod Euangeltum etiam illius afpernarÃªtur, Ã´i adulterinuot iudicarenude quo nunquam dubitauittO defiaÂ»SoIa Tolctana Synodus,fi modo il' lius uerba bona fide recita ta funt,prÃ¦fcti' bit elle Ioannis EuangeliftÃ¦, quum Inno' centius tantum dicat,Slt; Apocalypfim lo' annis.SedhÃ¦c prÃ¦terrem mihi dicuntufâ qufÃ® profitcar me de titulis quoep credef^ quod crÃ©dit uniuerfalis eeelefia, cuius aO' ibritati facile meum fenfum fubmitto,nÃ´ hic tantum fed in omnibus quoep cÃ§teriii modo ne protinus ecclefiÃ¦ fit, quicqoid quocuni^modo inufum ChriftianoriÃ®ifl irrepfit,autcuiuis epifeopo placuit. Qâ fiwnto

TMEOL. PARISIESf, trf ' ft tancopcrc uÃ¯tatnus fcSdalum, eradendÃ¢ effent,quÃ¦ ffiperbis prodidit Eufebius aÃ¶ Hteronyinus.ErudtEoruni tacita quÃ¦dam funt iudicia, quibÃ¼s expedic interdum ucl licare aurem.Noratur SÂ£ illudgt; quod prae? termtferim autoritatem EccIefia:.Hic quiz dem non uacabat in curfu. Atqui id facio tn annotatiÃ³e quam adiunxi annotatis in ApocaIypfÃ¯m,Non ubiuis omnta funt in/ culcanda. Certe quum illud tribus uerbis indicarÃª eruditis.non fufpicatus fum quÃªz quam fore,qui hinc oRenderetur,neue eX citaretur febifma. Si quid tale metuiffem, prorfusilla filuiflem. Tametfi fiquid hic diffidij eft, ab iftis oritur potius, qui tales nÃ¦nias exagitant ac iraducunt, CÃ¦terum ne quis minus autoritatis tribuefet didis uoluminibus,addo laudem magnificaralt;i

T IT. X I. DE SYMBOLO APO/ ftolorura. In prÃ¦fationein Matthae/ urn. Propofitio Erafmi,

xxxvf iÂ«SÂ«p.5i

1 Cum Symbolum quod Apoftolorum 1 dicitur, ab Apoftolis ediiuin c ffe amp;nbsp;pro/ ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H uulga

Â«4 DECLAR*AÃ CÃNSVkA^ uulgatum fit fide tenendÃ», teneant quo^ catholici docfÃ®ores,CIemÃªs huius nomÃ¯ni^ primus in epiftola ad lacobum frarrem do mini: Auguftinus fermÂ»i.dominica in mifpalmarum, SC in uigilia pentccoftcs* Ambrofius item SC Leo primus atcp alif uniformiter unumqucncp Apoftoloruin quod fenfit dixiffe,da illud coderent,hgO nefcientia impietati deferuiens, fcandalo^

, Abfit utquifquam Chriftianus deard^ culis qui Symbolo apoftolorum cÃ¶tinen^ tur ambigat, No enim minus illis tnbuefl dum efi,^ quatuor EuangelfjsitantÃ¼aw^ bigebam an hoc quod nunc habcmus,fcd pto fuerit ab Apoftolis proditum.Naro ta lia illos prÃ¦dicafle nemo dubitat, SC pro' babileefi; illos de fumma prÃ§dicationisE^ uangelicae inter fe conferentes, in illisai: fiimlibus capitulis confenfifie, quemad/ r; ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;modum refertur in hiÃoria Ecclefiaftica*

Eodem in loco,quo uideor dubitare, ttP buo illi maieftatem ac breuitatem Apo/ fiolicam^recenfeo inter canonicas fcriptu ras,Sc Ã¦quo Euangelfjs,ne(^ dubiio an ab

ApoftoKs fÃ®t profeÃ¢um:potuit enim uiâua ' uoce: fed an communt omnium fcripto per illos ad nos peruenen't. Quum enim mm temporis multa fortaffe ferrent Sym bola,hoc difcernendi gratia didum eft poftolicum, ut Apoftolico fpiritu dignS, ut omnium antiquiffimum, ut quoniam autor alius non extat, probabile fit ab A-* poftolis ad nos manaffe.Haec quum ubic^ profitear jquid periculijfi quis dubitet, an fcripto Apoftolorum ad nos perueneritÃ®â Deeo quur dubitarÃª caufasreddidt, qualt; rum prÃ¦cipua eft,quod illud SymboÃ®um uarie refertur apud ueteres, adeÃ´ ut toti etiam articuli fuperfÃ®nt aut defint. Nam

beatus Cyprianus teftatur hoc Symboi lum in diuerfis Ecclefii's haberi diuerfum, adiedis quibufdamgt;quaÂ£ Romana non ha bÃ©ret Ecclefia. Ea putat aduerfus hÃ¦retP cos exorientes addita* Quur autÃª ea uarie tas non accidiffet RomÃ¦, geminÃ¢ fufpica tur effe caufam,altÃ©ra qgt; illic nullae extite/ tinthÃ§refes, alteram qgt; ibi catechumenus baptizandus ex more Symbols hoc rect tare foleat apud populS.Admonet autÃª in Romano Symbolo non habert hanc parti

Iitf DECLAR.AD CENSVRAf culam:Defcendit ad inferos,quum bodi^ non dÃ©fit in noftro SymboIo.Quanquant nee T ertullianus nee Auguftinus enarraS Symbolum,defcenfus ad inferos meminc runt,Nos legtmus fanctorum communioâ nemâEam particula prÃ¦terit Cyprianus, ob id opiner,quod adiedÃ®a fi t uelut expo/ nens quid (it fanda EccIcfia.Sicut nee ulti tnam particulam, 8^ uitam uenturt feeuli attingtt quifquam horutn,ncc ad fandani Eccleftam adduntcathohcam.Et Cypria^ nus Iegit,huius carnis refurredionÃª: pro/ nomen additum uidetur aduerfus Orige/ niftas.Quid quod in Ã¦ditione Canonum NicenÃ¦ Synodi,SymboIum hoc fecus re/ fertur quam hodie canitur in templis, neC longius progreditur,quam ad fpiritus fart di profeflionem, Atqui Symbols Nfceni concilq, nihil aliud eft quam cxplanatio Symbol! Apoftolici, non addens nouos articulosjfed uetcres explicans, Vnde col ligitur. Credo in fptritum fandum, fuifle claufulam Symboli Apoftolici, quemad/ modum finis eft NicenLQuoniam aStob fedas dubitari poftet ubi elTet ecclefiagt;ad/ ditus eft articulas, in fandam Ecclcfiani) exclu

THEOL. PARISIEN. 117 Â«xckidcns omnia conucnticula hÃ¦rctico/ tum Deinxjuoniam Nouacus aliquis non recipiebat in Ecclefiam Ã baptifmo prola/ pfosjadditum eft remiflionem peccatorff* Poft quum exorirentur quianimarum re furredionem profiterentur,corporum ne garent, adiedum eft. Garnis reftirreÃ³io/ nem.Rurfusquum OrigeniftÃ§ faterencuc nosrefurreduros cum corporibus,atnon bis in quibus nunc degit animus, in Sym/ bolo quod exponit Cyprianus additu cft, huius carnisrefurredionem. AdhÃ¦cfaz dt, quod Tertullianus fcriptor uetuftiflÃ®/ mus in libro que fcripfit aduerfus Praxe/ am recenfens articulos Symboli Apofto/ licÃ¼quod profitetur ad nos unÃ cum Euan gelio decucurriflÃª,no aliam habet claufuz lam quÃ m Symbolum NicenÃ», Vnicum inquitjdeum credimus, fub hac tarnen di/ fpenfatione,quam eeconomiam dicimus, ut unici deiiÃ®t et filius fermo ipftus,qui ex ipfo proceflÃªrit,per que orania fada funt, amp;nbsp;fine ipfo fadum eft nihÃ®LHunc miffum Ã pÃ¢tre in uirginem,Sii^ ex eanatum ho mP nemÃ´^deum,filium hominis filin dei, amp;nbsp;cognominatum lefum Chriftum. HÃ»c

â11Â« DÃGLÃR. AÃ CENS VRAS t)a(rum,hiinc mortuum ac fepultÃ» fecun'^ dum fcripturasjÃ¦ refufcitatutn Ã pÃ¢tre, (n cÅlos refumptum federe ad dextran^ patris, uenturum iiidicare uiuos QC mof^ tuos. Qui exinde tniferit fecundum pro^ hiiflÃ®onÃ« fuam,Ã pÃ¢tre fpiritS fanÃ«Ã®um p3' racletutn,fandifieatorem fidei eorutn,qu^ credunt in patrem,amp;^ fiIium,8C fpiritS faÂ® dum. Hanc rÃ©gulant 5Cc. Hic res ipfa de/ claratjÃ¦tate T ertullianncredo in fpiritum fanÃ¢um, fuiiTeciaufuIÃ¢ SymboIiÃpofto^ lici,quemadmodum QC. Niceni.Poftretno memini me legere in commentario quoj piam, licet excidcrit locus, quod reliqu^ eft in Symbolo poft fpiritus profeffiÃ´eiwÂ» Ã conciltjs pofterioribus additum efle CV biter et illud annotÃ¢dum,quod Tertullia/ nus non appellat Symbolum apoftolorÃÂ» fed regulam fideÃ» At fi hoc qd* hodieeft in ufu, fuiftet ab omnibus Apoftolis una/ nimi confenfu proditum,p]us illi debeba/ tur reuerentiÃ¦,^ cuiuis Euangelio^Qu?; fuiftet autem temeritas Eccleftarum, ta^ fcripto uel addere uel adimere quicquati^Â» quum id extrcmÃ¦ impietatis habeaturatgt; dcreÂ»uel in epiftoIisPaulinisf C%teru0gt;

. 2 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;boc

hoc Symbolum fuiffe natu ex collatione Apoftolorum Cyprianus refcrt ,fed refert uthumanam hiftoriatn. Tradunt inquit,, maiores noftri. At in media narratione fic loquitur: Cautiffime autem qui Symbo/ lum tradiderunt, etiam tempus quo hate fub Pontio Pilato gefta funtgt;defignarunt* . Non dicit Apoftoli, fed qui Symbolum , tradiderunt,uelut incertus, Ã quibus id fagt; Ã¢um fit. Pofthunc Auguftinus in libro de Symbolo, nufquam appellat Apoftoz lorum, nec dicit ab Apoftolis traditum, fed magis indicat Ã patribus Ã¨ facris Uteris Ã§oUeÃ¢Ã» ad memoriae fubfidium.Antoni nusaituniuerfalis EcclefiÃ¦ autoritÃ¤re Ã¦/ ditum.PorrÃ¶. fermones in quibus referf Ã¯t fingulis apoftolis fingulos articules fuiffe proditos,attÃªtoleÃ¢ori phraUs ipfa perfua debit,non effe illius cui infcribÃ¼tur.lam ft maxime uel Auguftinus uel alius quifpiÃ¤Â» hoc feu credidit, (eu dÃ©dit auribus cralfac, multitudinismon arbitror ad fidei caufatn ^tinere,prÃ§ferttm quÃ» in partitione articti lorSno confentiÃ¤t'rhcologi,magis(^ pla ccatpartitio,quÃ¦ quatuordecim facit, (|u%duodecÃ¼n, Quq.d fihoc quot^ crelt;^

....... j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H iubet

fio PECLAR, AD CENS VRAS i ubet Ecclefia lubens et hfc meum fcnfuni lllius fubmitto iudicio. Mfror autem hoC Ã facukate exigi, quod Beda non exigiu TIT.XII. DE TRADVCTIONÃ

(andarum fcnpturarum in Ã®ingnÃ¢ uuP garem: Propofitio Erafmi prima in XXXVlÃ¯ prÃ¦fatione eiuidÃ« in MatthÃ¦um, fnSup.4.^ Ã Acras literas cupiamin omnes uedi

Quamuis in quancuncp linguam uef' tantur facrÃ¦ litcrae fuapte natura fandÂ« fint ÃÂ£f bonac,quanti tarnen fit periculi mittete pafitm letSionÃª earum in lingua'â uulgarem traduÃ¤arum,abfqt ulla expfk^ cione idiotis Si fimplicibus eis abutenti' bus, nee eas pie SC humiliter legentibuSi quales plurimi nuncreperiuntur, fatisin' diearunt Valdenfes, Albigenfesac Tut^^ (upini: qui inde occafione fumpta,multo$ errores diffeminauerunt.Quare hac tem/ pefiate,perfpeda hominum malitia, pef' culofa acperniciofaexiftithuiufmoditfâ dudiojloquendo de omnibus feripturÂ« â ; bris indifferenter. Nee ficubi paucis e^Td utilis,propterea temere effet omibus pd' fnittenda. In re nanq^ ad falutem non nd

THEOL. PARISIEN. jÂ« ccffarta potius cofulendum eft tnulrorum profeÃ¤ut ipfam interdiccrtdogt;quÃ m pau/ corum utÃ¼itatieam permittÃªdo^um gra' ui multiiudinis incÃ¶mmodoiÃ¼nde 8C iurd damnata eft huiufmodi translatio. '

QuS olim facrae literÂ» fint in linguam uulgarÃª uerfÂ»,tum enim textores Ã¶d nauquot; tÂ» (ciebant GrÂ»ce ÃC Latine,quum ftudO um diuinorum uoluminÃ¼ Chryfoftomus religiofe commendet lakis, Hieronymus laudet in fÃ§raini5,qui et Dalmatiea lingua uertit fatroslibrosifieocreuit hominum malicia, ut necefle fuerit illis fubtrahere quod Chriftianus populus habet optima, diuinorum uoluminÃ¼ leÃ«lionÃª, uehem en/ ter profedo dolendum eft. At olim mona chi quÃ´niam legebant facram fcripturatn uulgata lingua proditam, cuius recÃ³ditos fenÃ®us homines im pcriti non affequeban tur,pcpererunt abfurdÃ¢ hÂ»refim Anthro/ pomorphiiarum,nec tarnen ob id interdis Ã»us eft ufus facrorum uoluminum, fed et tor corredus eft,Silaici (ic legercnt cano' nicam fcripturam, quemadmodS illic ad' monco legenda,puto longe plus fore fru/

Â»1Â» DECL AR. ADCENS VRAS dus quam pen'cultinpnmis admoneÃ³ ut apaftoribus regulis ac fententtjs quibuP dam ad tntelledum earum prarparentut. {n primis autem abftineanc temen'tate iudfcandhfed adorent myfterium,ubi non cÃ³fequuntur intelledn,^ ad dodos con' fugiant. Mahnt aÃ»c uiuauoce difcere^ ledtone, nee omnino legant, nifi quS aut non eft dodoris copia, aut quum fe prx^ parant facrae concioni locum eum enarra turÃ¦Xegant autem fobrie,fummac^ cutn ueneratione, non uelut hominum fermo^ nesjfeduelutoraculadeÃ» AccÃ©dant plici puraqi mente,SC Ã mundanis cupidt* tatibus uacua,prÃ¦mifla etiam precatiuu' cula.Haecah'ac^ multa quum illic folidt^ admoneam,iper4bam fore utiilis obferua cis,populus mulco cÃ» frudu, nullo pieta/ cis dtferimine uerfaretur in diuinis uolu/ minibus,ÃC qui nunc rudis eft, breui dod lis redderetur. lam ut fitah'quidpericul^Â» (i laici legant arcanas litcras,plus tatntn periculi e(l,ex earum ignorÃ¢tia..Proinuy ceffant paftores,ibi concedp ad mutos giftros confugere* Ad hÃ¦c, quod praeft^t uox enÃ¤rratorisjid pra^ftare poiÃ¯unt com/-''mental

' THEOL. PARISIEN.quot; 1^5 wcntartj doÃ¢orutnhominutnfn Ii'nguam uulgatam uerft. Quid Valdenfes, AlbP genfes ac Turelupinideltrarint, nonfuni folicitus,nec arbitrer ad me pertinere.Hu^ ius fcculi tumulcum excitarunt, non laici, fed eruditi, quorum autoritÃ¤rem fequu/ rus eft populus, quandoquidem loan' nes Hus 8C Vvideuusfcholafttcae Theo/ logiÃ¦ fcientia ualuerunt,Ã«lt; Balthafarana bapttfmidodlor magifter fuit.Luterus tem Si Oecolampadius fcholaftici dodo tes funt* Qutequid eft ha:refeon in or' be,totum ferÃ¨natum eft uel ex philofo' phia,uel ex ipfis facris Uteris perperam iiv telleflis : Ã philofophorum libris nullus arcetur, Ã facris litetis fubmouemur. Qd? ft qua conftitutio pontificis aut aliorunt prsfenti hominum temeritati aliquando fuit oppofita, non arbitrer earn ad uni' uerfam EcdefiÃ¢ pertinere, prxfertim qu3 tnultis iam feculis habeantur facrilibri tnt linguas uulgares diuerfarÃ» gentium trÃ¢sÂ« latijcontÃ¼uenteadid EcclefiaÂ»

JnSup.4-9 literisÂ»

C E NS VR A

Rede perpenfa mukorum hutus pons impudenti temeritate,i'ndignum cinus extftimandum eft, quÃ³d idiotaÃ¯ fitnplices fuo iudicio facras literas legÃ¤fltâ in fuam lingua conuetfas: ÃC de illis rant,aut difceptantes de earum difficuKÃ¤^^ tibus tradent. Nee tamÂ°n probibetur hoe eis conferre inter fe de ijs quÃ¦ in coD' cionibus publicis audiuerunt, ad moruj' corredionem,Ã¦ ad compundionis 0^â^ uotionis excitaiionemiut magis ac mag^ in ipfis cbaritas accrefcat,hiunilitas foU^ tur^atc^ opera carnis mortifieentur*

teneur illi licere laicis ad excitandum pi^ tatis ftudiS conferre inter fefe de bis, audierunt in concionibus,et ego ftmu^ illis deteftor eos, qui quum fint idiotx crasliteras fuo iudicio legunt, ac de dift' Ailtatibus non necelTarns difceptantÂ»

tHEOL. P ARISIEHr 1

I tanquamparuulos,quibus autore Paulo, AdUe r.$ / laÃ¤e opus fit. Non enim folidam adhuc [ efcam ferre ac digerere poffunt.Perfedoz , tum fiquidem folid'^ eft cibus, eorum qui '1 nbsp;nbsp;pro ipfa confuetudine exercitatos habent

; fenfus ad diferetionetn bont ÃC tnali.Qua 1 nbsp;nbsp;propter non eft medium aptS huiufmodi

J uis facros libres legant in linguam uerna ( culam translates: fed conuenientiflÃ¯mum I nbsp;nbsp;eis medium BcclefiacÃ³ftituit,auditionem

num eius, Nec^ eis obiter interdicit ufum quorundam facrorulibrorum, quicuexz j plicatione couenienti cedificationi morS (intaccommoditfi ftc tame tales libriab ( nbsp;nbsp;ipfis legantur pie ac fobrie,citra fupercilt'â

j urn 0Carrogantiam,ut non inde conteraz y nbsp;nbsp;nant prxdicationesmec Ã crebra uerbi det

US declareÂ« ad censvra^ pofÃ®rio abft^ prÃ¦fcdpto moderamtnc ifita fut afÃ®ertorem fanÃ¦ doÃ¢rtng non confentire demonftrau

DECLARATIO, Confentimus hic. Illt permittunt Ã¯ibros arcanos legatit Iatcf,fed fobrie Si era fupcrcihum, nec aliter ab uHis legi lim. Nec ea propofitto ilh'cpropofita Â«gt;( abfcÃ moderatnine, fed fie propofita eÃ referendaris. Nam ego ut ante dtxt, cÃ¼Â«! tnulto moderaminepermitto illis ledion^ lÃ¢crorum uoluminumjÃ´d Ã ledione iubtlt;â abftinere, quottes datur doÃ¢orfs coplt;3gt; nec tllic loquor indifttnÃ¢e de quibusKb^ facris uolumtnibus,fed de nouo teftamÂ«Â® to Euangelqs. Id liquet ex eo quod dj' co: Si hos non fubmouit Ã fua uoce ChÃ'

ftus, necego fubmouebo eos ab illius It' bris. Mox tranfeo ad uetus teftamentutn! Inter ueteris inquam, teftamenti libroS funt nonnullt Ã quibus fit quur arceas idio tasiqualis eft Ezechiel amp;nbsp;Canticum fpoit fÃ©e.Significans horum ledionem non pet inde conuenire laicis. Quos baud aliter permitto legendos, ntfi ut laici inftruÃ¢io' res ueniancadfacras conciones^ Ã´^libeit' tins

* THEOLÂ» PARISIEN. nf tins audianc in quibus agnofcant aliquS) facilfus intelhgÃ¢t quorum iam guftum qualemcunque perceperunt* Olim entra LcclcfiaftÃ¦ prophetas etiam enarrabanc promifcuÃ¦ multitudini-Nec fuadeolaicis huiurmodi uoluminÃ» leÃ¢ionem, fed aio, noninterdixerojuerbum fubiunÃ¢iui mo/ di,ufurpans pro potentiali. Subauditur zt nim conditiojfi uideÃ¢ tllos hue profectflÃ¨, aut aliud fimÃ®leÂ» Aemox recedens abeo quodattigeram delibris ueteris teftamen ti, reuoco ad libros noui teftamentt: quart quam inqutensjin li bris Euangelicis diui/ na fapientia fe mire demittit ad captum in firmorÃ´Ait nemo ram indodus elle poffÃ®r, quin ad Euangelicam dodrinam fitdoci/ lis. Fateor autem in Chriftiano effe gra/ dus actatum, fed non conuenit ut Chri/ ftiani femper maneÃ¢t infantes. Et quibuP dam laicis adeft mira ingentj uis,nec deeft afflat*â arcani fpiritus, qui faepe rÃ©fÃ©rÃ¢t ea paruulisjque ccelÃ¢t fapientcs.Atqj ut fint in populo Chriftiano quos meriio infanz tes dixeris, totÃ» tamÃª populum pro infan te habere contumeliofum eft in gregem Chtifti^qui domini fui fpititÃ» hauftt^abfur dura

â¢ tig DECLAR. AD CENSVRA^ dum euarn illf perpetuam infantiam trtV buere.Ec ueram eft ftfipturam habere la^ quo foueaÃ¯ infanttam mcipientium,rede3 dem fcnptura lac eft infirmts,8lt; folidus bus prouectioribus.Icat^ qui collie fcriptiâ ram.nec lac prÃ¦bet,nec folidum cibumÂ» PROPOSITIO EIVSDEJM CtVAR

X L TV'l Eque Ezechielis prophetar, nequ^ ibidem, Canticicanticorumaut cuiufquani librorum ueteris teftamÃªti kÃ¢ionemuÃ¼i hÃ»tninÃ¼tn interdixero*

Cum fedis ApoftolicÃ¦ decreto multo/ funitalium librorum ledliolaicis iamprP dem interdira cruditis in lege domi ni apud Hebraeos grauium autorum fen' tentia prohibita fueritledÃ®io didÃ®orumH' brorum,at^ primi capitis Genefeostante annum Ã¦tans tricefiraum, prÃ¦diÃ¢a pro' pofitio temerarie et impudenter afteriturÂ» quandoquidem eadem fubeft caufa inhP bendi talium librorum ledionem, quÃ¦fo^ berat quando decretum Innocenti) tertr) fug his conftitutS eft,cuius fragments rÂ« fertdeh%ret*iaauthentica cuex iniSdo*

Mea uerba fic habÃªt,nec horum tarnen leÃ¢Ã¯onem cutquam interdÃ¯xero.Sufpenfe loquor,ac de meo fenfu: fi penes me eÃet autoritas. Suf fi ufderem id expedite pluri bus.Itac^ facile laturus fum Ji Ezechiel et Canticum canticorum incerdtcÃ¢tur laicis, amp;nbsp;fi hoe poftulat hifce temporibus homi/, num malicia,non refragabor pontificum. autRomanÃ¦ fedis cÃ³ftitutionibus*Quaa quam interim hÃ¦c hodie ÃC recitentur SC canantur in templis audiente populo,in quo multi funt qui latine norunt,quum Theologiae no minus fint imperiti, quant quiuis opificumÂ»

INdecorum uel ridiculum potius uide/ tur quod idiotÃ¦ Ã´Ã© mulierculÃ¦ pfitaci exemplo pfalmos fuÃ³s et precationem do tninicam immurmurant, cum ipfi quod fonant,non intelligant,

HÃ§c propoiltio fimpliccs tdiotas 8C mil lierculas aboratione uocali iuxta mum Si confuetudinem Ecclefiae perperam re/

irahensjac ft ^nutih's Ãt,nin' ab eis inteKrg^ tur,impia eft amp;nbsp;erronea,uiam praebens et. rort Bohemorum,qui officium eccIeiiafH cum in idiomate uulgari celebrare conati funt. Alioqui in lege ueteri indecorum iffet QC ridiculum,fimplicem populum ex dei inftituto ceremonias legis obferuarey quas non intclligebatiquod afferere eft ifl legem et eius latorem deumjblafphemuW Sc hÃ¦reticum. Neep enim per uerba ora' tionis fois prÃ©tendit Ecclefia, ut ferre Â«er borum illorum erudiamur,ied ut eius fin* nos conformandojueluti ipftus membra, diuinas laudes pronÃ»ciemusjdebiras gra' tiarum adiones perfoluamus,amp; nobis ne ceffaria impIoremus.V ndc propter taletn orantium intentionÃª,dci muncre affedus inflammcMir, intclledus illuminctur, bu' mana inopia fubleuetur,atqp gratiÃ§ 8^ glÂ® riaefrudus comparetur. QuÃ¦certumeft orantes,per taies orationes uocaleSjquaoj ui$ aerba no inteIligant,praftenderc,Que admodum legatus, ÃC Ci uerba domini fui non capit, illa tarnen iuxta mandatum du mini fui referens, gratum impendit obfe' quium QC domino,ci ad qwem mittiturgt;

Mukae fi mil it er prophetiÃ§ in Ecdefia can tantur,quÃ§ quatnuis Ã¢ muftis canrantibus nontntelligantur, plurimum tarnen utilis eft amp;nbsp;meritoria earÃ» pronunciatio QC can/ tus.DiuinÃ¦ Ãquidem ueritati quÃ§ illas do cuit ac reuelautt, cas cantando gratum ob fequium exhibetur.Per quÃ¦ fane confiÃ¢t,â non in fola uerborS intelledione frudum orationis confiftere.Perniciofum quoque flTeerrorem exiftimanrium,folum ad erii diendum intellcdum fieri orationem uo/ calem: cum prÃ§cipue fiat talis oratio ad in flamraandum afFcdum:utpio amp;nbsp;deuoto animo in dcum,modis praediÃ¢is (e erigen do,mens reficiaturÃ®SÃ´ obtinendo quÃ¦ pe/ tkjfua intentione nÃ´ fruftretur: mereatur kidem intelledus inuminationem,quem/ admodum Sgt;C alia utilia aut neceflariatqui nimirum frudus longe uberiores funt, fola uerborum intelledio: quÃ¦ abfcp excl tationeaffedus in deum,parum affert uti/ Â«tatis. QuÃ´d Ci cotingeret pfalmos in lin/ guamuulgarem traduci,n5 propterea eo/ fum fenfutn fimplices ÃC idiotÃ¦ plene perquot; dperent. declaratio.

Ã me poiÃ¯tus cft:ncq? cnim fimpJtciter prÃ¶* nuncio ridiculum cfTc, quod mutierculÂ» pfalmos latine fonant,fed hoc pottus uidf ri indecorum,ac ridicurum etiain,quÃ¢ni Ã quis lingua fibi nota foner prccaiionÃªdo'' minicam aut pfalmos. Comparationcw Qppono contra difputantr, ut autdefinat damnare quod damnat, aut id quoqi dam net, quodurdeturabfurdiusÂ» Verba fic habent: Quur indccorÃ¶ uidetur.fi quiÃ¯ quam fonet EuangeliÃ¼, ea lingua qua na^ tus eft,amp;f quam fntcnigitfMihi magi's in^' decorum uel ridiculÃ¼ potius uidetur ÃCc, PiusafFedus omni quidem inre probant dus eft,lÃ¯c quum populus alTurgit Euan' gelio, compolÃ¯tus ad religionem, quani'p Euangeltj uerba non intelligit, tarnen affe dus ille pius deo gratus eft^Optandum w men efret,ut omnes,quÃ¦ recitantur i'nfelK gerenf.SimiIe eft quod adferunt deludÃ§o rum ceremontjs,quarum myfteria uulgus non intelligebat.Sed ludÃ¦iÃ¯ubebÃ¢tur ilh feruare^Caeterum quis prÃ¦cepif,ut mÃ¼JP erculÃ¦,pfalmos aliastp pree es fonentlaÂ«^ I nbsp;nbsp;nbsp;ne,fi non intelligantjquum eadem poffint

dicere GalIice.'âExcuÃ¼turpius afFeCÃus,fa^ , . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tco*'

teonAtnÃ´ omnesillafonantpio fed plerÃ¦qi mulicbriquadam gloriagt;auE inepn'a nonounquam uocibusÃ¯uÃ¯s obftre pentes ipfiifacrifico. Decultufokmni no loquor-Narrant depaftorequodatn uehe Â«lenter rudi,qqi quQ nihd aliud fcirct,fin/ gults diebus ter conto tranfiliebat riuumÂ» idlt;j; tn honorem patrisyftlt),d(^ IpirÃ»us fan lt;Si. Hune rudilÃ¯imi hominis cultum deus boni confuluit, fedineptumÃ¢tjad bocex emplum uocare cÃ¦teros. Nec femper faz era funt quÃ¦ rÃ©citant mulierculaeulnterds ineptÃ¦ funt nacniÃ¦.Si quis illis apologum Aefopi fupponar,pins error eric no ingra tusdco, necid tamenprotinus approbÃ n dumeiÃ¯.Nunquam autera audiui eflecon fuetudinÃª EcclefiÃ¦jUi mulierculac in temz plis orent latine, fed bocirrepfitin mores qMaradamgentium,quemadmodum alia plurima^ln Ltaha taie nihil uideas,Ecin Ã¦z de pontificianeuiris quidem permictitur habere prcculas priuatas, Olifn enimtoz tus popuPorabat uoce lacerdotisoamp;f quo niam intelligebatuerba orantis,rÂ£^onde bat Amen.Huius antiquitansueftigium ?dhuctenet Romana ecclefiaÂ» VtautÃ©nÂ»

iÃ¯4 DECLAR. AD CÃN^VRA S tnintmS tribuerem uerbis fine intellei^u pronunciatis, docuft me beatus Paulusgt; qui mauult quinque uerbaloqui in fÃ¨nfÃ¼ ruo,quÃ¢m decern milia in fpiritu: SC infpt ritu loquentem comparai tubÃ¦ incertain edenti uocem, comparÃ¢t cymbalo fruftta fonantu Et ramen illic Apoftolus agit de his,qui quod fonabanc ipÃ quidem intelli gebant,fed fonabant non intelligentibus-Proinde fi Paulus pie facit, quod loqucn^ tes Iinguis,horcatur ad prophetiam, quid Â«go pecco, Ã mulierculas baud quaquatn auoco Ã pietate, fed reuoco ad id quod ad pietatem uidetur accommodatiusf Nee ufquam docui, folum intelledum fufficei' re in recitandis pfalmis, fed nimium ab^ funt ab afFedu,qui ne intelligunt quidenti quae lingua perfonanc. Et ideo uoloacce/ dere intelledum, ut per eum inflammetut affedustSi facrae,inquiunt, literae uertan/ eur in linguam populi, non tame ilico laP ci funt intelleduriÂ« Fateor,nec omnia,nee ad plenum,multa tarnen intelligetjprÃ¦fet tim exercitatusÂ« Et habet fcriptura fuutn lac quo fouet teneram gtatem,at(^ eadem habet folidum cibÃ» ubi profeceris, tn qu^

THEOL* PARISIENÂ« ijf utpius quidam eleganter dixicNatatele/ phantus,ambulat agnus.MoIti rÃ©citant in templis (acros libros, quos inquiunt, non intelligunt. Att^idfane fatemurelTe uez ruta,fed cum gemitu.Quod ea lingua fo/ nant,quam uulgus non intelligitjortaÃis obedientia efttquod uerba non intelleda, tarnen reuerentcr fonant in gloriam dei, cum generali pietatis afFedu, bonus graz dus ell ad perfcctiora-Multam enim pro/ fecit.qui ainat eagt;quaÃ¯ funt religionisÂ» Ac qui non dant opcram ut intelligantgt;quuin adfit iflgeniuni,ociumgt;ct facultas,eos pro bare nÃ³ poffum^Hic igitur,ni fallor, idem fentimus: nee uideo quid bine pericult fÃ®t ChriftianÃ¦ religioni, fi mulierculae pre/ carentur lingua uernacula,aut certe inteb leÃ¢a: fi pio affetftu fonant,quÃ¦ non inteP liguntjtnagis pio fonarentintelleda. Sed S[uid otnnino opus eft eas fonare in Eccle ta,quum paris meriti uideatur, fi quÃ¦ ca/ nuntur ac recitantur, eodem afÃ®edu au/ exultent non intelleda.quo fonant non in/ ttlleÃ¢a, aut fi fpedent ceremonias aliqua ex parte intelleÃ¢as.

XLÃI A

Lup.i.

i.lodn.i 3

TIT-XIIB DE UrS IN QJ^IBVS Ã commuai ufu ecclefiÃ¦ LatinÃ¦ para/ phraftes recedit in fuis paraphrafibus-

IN hominibus bonauoluntas,Pro,hogt; minibus bonar uoluntatisÂ» Antequam haec uniuerfitas rcrum cozlcftium acterrc ftrium conderetur, iam cum patre Ã¦terno fermo erat Ã¦ternus, Vtitur diAone Ser/ mo,cum utamur didione Verbum, expK cando iHud, In principio erat ucrbumÂ» DECLARATIO AD PROPOSITION nes aliquot ob nouitatem notatasÂ»

Si fecus recitarem in templis quÃ m pulâ licus habet ufus,autfinouam fcriptura^ inducerem in codices publico iÃ¢ ufu pro^ batos,iure fortaffis oriretur offenfio.NÃ¼^ (i quid nouo in opere priuatim legendo Ã dodis, nullam uideo ofamp;nlionis caufamÂ» Si Graici conftanter legunt, bona uolun' tas,ff fenfus uerborum eR pius, ft Ã prifcis EcclefiÃ¦ dodoribus oftenfus, quid cÃ³mc ritum eft, fi in paraphrafi fequor id quo^ mihi uidetur probabilius ÃC ad Euangeli/ cum uigorem accommodatiusT

De fcrmone ufurpato pro uerbo, pcctl har i Itbello non indiligenter refpondi, de/ clarans

â â THEOLÂ» PARISIEN. Ã¯Sr clarans olim Ecclefiam promifcuelcgifleÃ¯ Inprincipio erat fcrmojÃ³u In principio ratuerbumreamque uoccm pro uerbo fic effefrequcntem apud ueteres ac recentio res doÃ¢ores,aiqj bodie quocp in cultu ec/ clefiaftico, dÃ³ canimus: Omnipotens fee/ mo tuus domine de regalibus icdibus uez * nit, ut nulli doÃ³lo debeat uideri noua. In ucrbis Tertulliani quÃ¦ fupra reciuui tery *no dicitur filius,pro uerbo TR.es funt in cozlo qui teftimoniiÃ¯ prat nbsp;nbsp;C

bent Chrifto,pater,fermo,SC fpiritus. At(^ horum trium fummusell cÃ³fenfus, Nos uero legimus; Tres funt qui teftimo nium dantin cÅlo,Pater,uerbumjÃ: fpiri tuflanÃ¢us: hi tres unÃ¶ funt. Perperam autem cxplicat partem illÃ¢ paraphrasesÂ» bi tres unum funt,deirahendo maximo te Simonio fidei de unitate fubSantiÃ¦ in tri/ bus perfonis,anfam prÃ¦bens defenfionis crroris Arrtf, deCLARatio,

â Detripliciteftimonio,refpondeoin an c notatione fuper eum locum. Refpondi peculiari libelio cuidam tyroIogo.Sed quj hunc meum fermonem facultatiobtrule/ tunt,pacum bonafide rem geflerunt.Para

phrafis enim exprefTe ac dilucide utruntF profi'tetur, ÃC eandetn naturam in tribus perfonis, fummuminteftimoniocon/ Ã®Ãªnfum.Quod fi alterutrum negareiic Ã¯iÂ» pium, Ã´i. ego utrumc^ profiteon quidefl quod reprehendorr'Verba paraphrafis

Â» habent: Quoniatn QC fpiritus uericas eft quemadraodum pater 6C fili^, una eft o'â Â« â niutn ueritasjquemadmodum una eÃ oÂ»! Â« nium natura. T res funt enim in cÅlo qu* Â« ceftimonium prÃ¦bent Chrifto, pater, Â« RIO, fpiritus, atque herum trium futÂ»^ Â« mus eft confenfus. Ario qui dicor fauÂ«^ re qui tam euidenter profiteor quod ill'^ negatf At ueceres Graeci Latinif^, qui cerrime depugnarunt cum Ariana (eÃ¢ii hoc teftimonio aduerius earn uft no fuu^Â» uel quod earn paruculam iilorum codic^ non haberentjuel quod perfpicerÃªt hic dÂ« teftimonio fidei agi potius quÃ¢m de natura. Sed Auguftini temporibus Lati^ quidam cÅperunt hoc telum torquerfi s'* Arianos. Hic nefeio an hac kge tencÂ«^ mur, ut fi quid in feripturis interprÃ©taiâ eft Ambrofius, Auguftinus aut Hieroof â wus,nephas fitnÃ»btsfecus interpÃ§Â«^â^^

Atqui hoc fÃ¦penumero fit Ã Theologts reccntioribuSjUt ueterS InterpretationenÂ» rctjciant.PorrÃ³ quum extra cocrouerfiam fitihic agi de fide teftimonij, quÃ¦ potiflÃ®/ mum confiftit in confenfu teftium: con' fenfus autem confirmatur eiufdem natii' rae prÃ¦dicatione,nec femper unum fonet eandcme(rentiam,quando legimus ere/ dentibus fuiffe cor unum 06 anima unamÂ» huius loci teftimonio no urgebunt Aria/ ni:quibus fi obqciamuSjEcciefiÃ¤ hunc lox cum tic interpretari,non recipiunt illi Ec/ clefiae autoritatem, ÃC apud fe dicunt effe Ecclefiam* Hie igitur iure queri poflem decalumnia,quod locum truncum ac mu tilum propofuerunt facultati facratifiimg. DEfignauit dominus Ã¨ numero difei D pulorum feptuagintatubifeptuagtn Lmc.io laduoslegimus, oeclaratio.

In annotatione declaro GrÃ¦corum co/ dices et interprÃ¨tes, confentire in feptua' ginta, uidelicet Cyrillum, Theophyla/ Sum, Dorotheum, ÃC Eufebium. 06 his * affentiri Ireneum, Ambrofium, 0^ Hie/ ronymum, ut probabile fit Auguftino fuide codice mÃªdofuni quemali) fequuti funt

140 OBCLAR. AD CENSVRAS runt.Talium uirorum autontatcm tus non uideo quur debeam reprehcndiÂ»Ã id malui ponere quod erat germanÃ§ leÃ*â njs,quÃ m quod rnendo irrepferat.Neqi^Â® enim negari poteft EcclefÃ®am publicÃ»i'^ Ã¯egere quaedain deprauata,quÃ¦ corrige*'^ non eft contumeha jp EcclefÃ®Ã¢jfcd offtÃ³Ã¶Â» Â® A 7 difcipuhs, eut nomen CleP^ Luc^if phas:LegtmusautemCIeopas.

E Vtrutn pofuen'm Clcophas an Cleo' pas nondum-tnihi hquct,nam utrumiibd dicere foleo ,fl ueniat in buccam, Nec un' quameum quo^ fuperhacreuerbÃ»coni mutauÃ»lilud conflat.ab Euangelidis coo fianterferibi CIcopas.Germanus quifpÃ¢ opinor addidic afpiranonem.Quanquam error eft in cenfura,quÃ¦ prÃ¦pofterediÃ§it me pofuiiÃ¯e Clcophas. quutn ipfi kgant Cleopas.Sit hÃ¦c Ãmanuenfis incuria cui utinam Jiceatimputareomnia qu^ uixtX cufaripolTunt.

F T T Oc eil corpus meum, quod pro uÃ» l.CoM* JTXbis frangetur: Vbi nos legimus* Hoc eft corpus meum, quod pro uobis tradetur, ... . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. .

.... nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T)EC^gt;

In paraphrafi potifltmum fequut^futn F fideoÃ®GrÃ¦corum codicumjprÃ§fertim ubi noftris uidentur emendatiores.Quod auA tem hic pono, conftantilTime habetur in Graecorum cxemplaribus,2lt; cnarratur ab orthodoxis interpretibus: ac ne putemus earn leÃ¢ionem tantum fuiffe apud Grae/ cos legit idem diuus Ambrofius.Eandem letSioem referc Ãeda monachusenarrans hunc locum.Quod fi ufcp ad tempora Be/ dae Ecclefia legit frangitur fiue frangetur, uidcndum eft,ucrum Icribarum errore,an autoritÃ¤re ftudiot^ maiorum fadum fÃ®t,uc noslegamus tradeturÂ«Quanqu3 in utroc^ uerbo idem eft fenfusÂ» Quin QC Thomas Bionenfis Card. Caietanus, citans hunc locum utrancp ponitledionem,quaftnoa referatjUtrum legas*

am quid id tua refertf Nos uero legP mus, Sic eum uolo manere donee ueniz am, quid ad ter

In annotatione doceo,particulam fi,no cf pofle intelligi ex uerbis Euangeliftae, atqp

Â»41- .DE CL AR. AD'-CENS VR A? adeÃ´pugnare cumfenfu. Doceo hic fummÃ» confenfum grÃ¦corum codicunâÂ» ÃC Orthodoxorum interpretum,CynIli# Chryfoftomi.TheophyladÃ»Docco idcoâ legere HteronÃ¿mum, PoftremodofeotÃ uetuftts codicibus latinis,undc olim in plis recitabatur Euangclium, etiaranuiu haberi Jedioncm incorruptam. Augufti' no uero impofuit codex mendofus, quo^ tlli non hic tantS accidie, qucmadmodinfl aliquot locis indicauimus.Quid igiturfl^ gitt),fi deprauata ledione repofui quoÂ«l kripfit loannesj quodque quondam Icgft ^4 EcclefÃ®a turn grÃ¦corum turn latinorutH; Et probabile eft fie lcgi(re,quos nobis t'm* tandos proponunr,Gregorium,Leoneni, Hugonem jOifi forte hi dÃ» religiofius Au' guftini fequÃ»tur autoritÃ¤rem,ad eundeiâ lapidem impegerunt.

H Â«- Y^XQcuiuosquomodorediuiuusmÃ¼f I V tis fe confpiciendum prÃ¦buerit, mÃ» CephÃ¦jdeindp duodecim illisÂ» Pou**' duodecim cum legamus undecimÂ»

GrÃ¦ci magno eÃ³fenfu legÃ»t duodeci'iU pro undecim,amp; interprÃ©tant qd* legÃ»t,nO minatim Chryfoftomus ac TheophylÂ»^

Aust nee dubitandÃ» eft,quin idem legant cactcri grÃ¦cuApud latinos Auguftfnus, quan^ isfatetur in nonnullis latinorunt codteibus pro duodecim haberi undecim, fedfufpicataliquos perturbatos hoc fcruz pulo,qgt; ludas licariotes abiens in locC fuz urn minuiffet apoftolorum numerG,emÃª/ daffc locum hSc,hoc eft corrupifte. Chry/ foftomus explicat nodS hoc commÃªto, qÂ» credendum putet,domina etiam Matthig in ludÃ¦ Ioc3 fubrogato apparuifteÂ» Veto propius eftjUtet argÂ«tius,qd'refert AÂ«gu ftinustco fermone no numeratos fingulos â¢ apoftolosjfed ills numerS primS Ã domi/ no confecratS effe deftgnatS.âquemadmoz dutn centSuirijdicunt centumuiri,etiamft quo cafu cÃ´tingat,aliquem ei numero de/ Â®irc,Subfcribit Auguftino beat*^ Thomas hisquidem uerbis* Auguftinus docet, debet dicere duodecim,fed corruptum eft uicio feriptorS* Ad id facit articulus quem quS exprimÃ¢t Ambrofius dicens, â¢lits undecim,ucrifÃ®mile eft et ilium legifTe duodecim, ÃC locum Ã feribis deprauatÃ». Nam undecim nullum fignificat numerS domino confecratÃ» in apoftolis Jllis aSc.

duodecim,pen'nde fonat quafi dtcas, ilKs qui erant de numero duodecimjquos do/ minus primum elegie apoftolos, Quinfl igitur hÃ¦c fecÃ®Ã®io cÃ´ftanter habeatur apud Graecos orthodoxos, quum probable quod fufpicatur Auguftinus locum a ftu/ diofo quopiam deprauatum,quÃ¼ ita fenp turn fit ab Apoftolo gra:ce,quum ideni legerint ueteres Latini,quum neuter feo/ fus improbetur Auguftino, quum quod GrÃ¦ci leguntmagis approbet,Puto nulld Ã§ffefadlam iniuriam Ecclefiae, fi fequutus magnorum uirorum autoritatem,id pofu^ quod magis probabatur.Sed nos inquiStÂ» aliud legtmusÂ» Si hac uoce territant nos, non erit phas mendas Ã¨ publica ledÃ¯ion^ tollere.Legimus inPfaImo: SitiuitaniroÃ¤ mea ad deum fontem unium,quum apud HebrÃ¦os 8C Graecos fit forcern uiuG, Ho/ lus generis non pauca deprehendunturio publica leÃ¢ione. Et fortaffis in libris Ro/ manis emÃªdatioribus fecus legitur, quÃ m uulgo legunt Galli, Denic^ fieri poteRuf Alcuinus S)C Rupertus legerint quod It/ git Auguftinus. Si dixerint, oportuit plicuifle fcrupulum in paraphrafbQuum , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibi

ftiiloquar fubperfona Pauli,utfam le/ Ã¶ionem recenfere non potui, fcrupufutn tarnen qua licuit difcuiÃ¯i,Ioquens hune in modum. Deinde confpedus eft difcipulis otnnibus,nÃ´ tantum iilis duodecim Ã¢ quP busprimum ortum Apoftoli cognomen in plures deriuatum eft.Rurfus quum adz do articuIum,iIIis,R.eliquÃ» expedio ia an/ notationibus.

tafle dies life aliquot noftrum uiuos m Sup.ttt, deprehendet:fed tarnen omnes immortali tan's gloria immutabimurtqui hie pietatis Audio quodammodo meditamur immor talitatem, abftinentes Ã peccati contagio. Ex his in paraphrafi pofitis,patet ErafmS legere, Non omnes quidem dormiemus, omnes tarnen immutabimur. Nos ucro contra legimus: Omnes quidem refurge/ musXednonomnes immutabimur.

Ad hunc locum refpondi Leo,0^ alter! cuidam peculiari Iibello,prÃ¦terea^in anno tationibus, poflremo BedÃ¦, SC hÃ¦c obij/ ciucur, quafi nihil omnino refponfum fit. Ulic demonflro, GrÃ¦corum codices con/

(lanter habere quod lego* Ad haec facroÃ¯ EccleflÃ¦doÃ¢oreSjAmbrofÃ®SjAuguftin^Â» Chryfoftomum,TheophylaÃ¢a,OnâgenÃ» TertuUianum,SchoIiaften omnia epifto' larum Pauli, quem ifti pro HieronymO recjpiunt,denic^ ÃC Petrum Lombardun* fuifle in hac fententia, ut aut fequerentu^ leÃ¤ionem, quÃ¤cgo fequor in paraph raft quaÃ® mihi uidet germana,aut putarÃªt efll liberum utramuis fequild Auguftt'nusa^ perte prgdicat in libris de dogmatibus ec^ clefjafticiSjSC repctit Dulcicio refpondÃªsÂ» quÃ¦ftione.Ã®.R.efert 3Ã³ beatus Thomas u' tramc^ ledionem, neutram improbÃ¢s.Bo^ dem citante Diuus Hieronymus ad rium teftatur rcfurgcndi uerba quod h/C noftra habet Ã¦ditio,nufquam effe in grÂ«' corum codicibus. Vnde probabilceft eÃ¶ locum fuifle mutatum abs quopiam,qt)i non animaduertit illic Paula loqui de refurreCiione pioru. Nee ufquÃ¤ tarnÂ«** erafi fcriptura in uulgatis codicibus. Tan tum in paraphrafi interpretor, qcf habuit annquiras^quodcp magis congruere tur fenfui Paulino.idc^ citra iniuriam uur gatar apud Gallos ledionisÂ»

Ermana coniunx,pfo germane com K Swp.xxj^ VJpar. Solomon pro Salomon* Pa/ l tacletus, pro paraclitus Seruator, pro, N S^Iiiator* Caparnaum, pro Capharna/ uoi* Spiritus fatidicus * ubi folet diciV Spiritus propheticus* Bethefda,pro Beth Ã»idaÂ» Bethabara, pro BethaniaÂ» Me/ Vte,proMityIene*

In his alqs eius generis non paucis, latinis hominibus fcribens paraphraftes, temerarie ab ufu communi Ecclefias Lati/ nÃ¦recedit; quem feruare debuerat, uefti* gtjsinhÃ§rendo praecedentium patrum La tinorÂ«:GregorqjLeonis,Profperi,Caflio/ dort, Ifidori, Bedae, Alcuini, Haymonis, R.abani,AnfeImijBernardi,R.uperti, Hu/ gonis ac kicardi de fando ViÃ¢ore,ÃÃ cÃ¦ tcrorum:qui fuumfemperiudicium Ec/ defiafticÃ¦ confuetudini, ut humilis fua/ debat charitas, accommodarunc atc^ fub/ miferunt: nihil attentare aufi, unde quo/' quo modo poITet Ecdefiaperturbari*Pro eximia fiquidem fua fapientia norant uiri tilt eruditilTimi, poft incoparabiÃ®Ãª bead Hieronymi in fandis fcripturis laboremgt;,

uetuftus EcclefiÃ¦ Latine ufus magno cti* ditorum confenfu tot feculis probatus, prÃ¦claris catholicorum dodorum cofflci* tarijs illuftratus Jatinis hominibiis pro ge habendus eiTet, SÃ³ norma loqucndi in facris eloqutjs: nec^ per hoc grÃ¦cis Ã´i. braicisliteris quicquam detraheretur, fcâ fuus cuit^ mos ordo feruareturÂ»

K Primum conftat grÃ¦cas noces exprimf re fÃ©nfÃ¼m,qnÃª ufnrpo in paraphrafiÂ» coiV ftat Clementem in hac fui (Te iÃ¨ntentia,ut crederet Paulo fuiffe uxorem, nee defue^ runt qui hune locum de uxore interprÃ©ta^ rentur:Clemens autem id maxime potuit fcire,quippe utuens Apoftolorum tempo ribus: nec aduerfatur pietati,fi Paulo de^ mus uXÃ´remjquum creditum fit Petro to tius EcclefiÃ¦ principt fuifie, RecentioreJ autem fiudio cafiitatis nituntur Pauluni inter uirgines, aut certe cÅlibes ponereÂ» Ego fequutus fum quod uidebatur iÃ®W plicius,fed in paraphrafi duntaxat,qUe ne quaquam in hoc feripta efi;,ut recitetur in templis; putet aliquis me hoc dixÃ¼Te in co mencarijs, neque enim aliter accipi debetÂ»

Solomon Ã¹ocatur ab EuangeliftiSj nee inficior tarnen rede dici pofTe SalomonÃª, neccuiquÃ¢ fuimoleftusqui Salomonern maluerit dicere quam SobmonÃª. Et ipfe cum libetappellotllÃ¶ Salomonern. Idem fefpondeo de paracletus. Qui dicit para/ cleius penultima circumflexa.didionem gtaecam latino accentu pronunciat. Qui dicit parÃ clitus,fecunda acuta, didionem grÃ¦cam,graÃ®co accentu fonot^ pronun/ ciat.niÃ quod grÃ¦ca didio non recipi't i la tinum,quo Ã¼ utaris,magis fonat,qui defle dit Ã redo,Sin feribas per y,fonat Homi/ nem ÃniÃrx famÃ¦. lam Ã placet accentua grÃ¦cus in redo cafu,uariandus eÃ iuxta GrÃ¦corum regulas,in cÃ¦teris cafibus, pa rachti paracltto paraclitum. Itatp Ãmpli/ cius eÃ in his feruare accentum latinÃ» qui perpetuus eÃ. Et tarnen Ã cui magis arrtz det paraclitus,nihil obÃo.

Seruator abfq; dubitationelatina uox eÃ,apud probatos autores frequÃªter ufur pata,proeo quideditfalutÃª. Saluatorem noninueniOjuellem aut tnueniri. Nemini Urnen ucibo mokÃus fut,qui maÃt falua

. i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;K Ã¿ totem

toremjquomodo et ipfe frequÃªter loquÃ¶P j Etat autem illud propofttS in paraphraÃâ ut fermo effet purior, quatenus pateret^f fcripturac maieftas,amp; idiomatum propt*^ tas.St rccttarem in ccetu aftueto audire^^* uatorem,dicerem faluatorem.

o Fatidici uocabulum miht femel atJt^â fummum bis excidit, ne quis exiftim^* meperpetuo uicefpiritus prophÃ©ties cere fpiritumfatidicSÂ» Vocem ethnic^tâ accommodaui ad rem facram, nihilo uius peccans opinor,^ qui pro prophetââ dicat uates, pro prophettjs uaticin*Â®' Propbeta proprie non dicitur niff qui plt;^ dicit futura, at fpiritus fatidicus pluralt;0/ pledi uidetur. Proin ad exprimendum flatum ilium arcani fpiritus ufurpaui uo' cem ad id accommodamÂ»

p InBethefdaprouoce,quÃ¢oftendipgt;'lt;â^ habiliter in latinis codicibus effc depraU^ tarn, repofui quam incorruptÃ¢ adhuc uant grÃ¦corum codices, quamque apu^ eofdem tenet probati docffores.Pro nob*â facit etymologia uocis hÃ§braicÃ§ pecuaÃ¼ââ quae cÃ³gruit eu didione probatica, quÃ¤^ pofuit Ãuangclifta.ldem dicendum

Bethania SÂ£ Bethabara, quod depraua/ turn uidebarur,exgrÃ¦corum uoluminum Sc dodorum autoritÃ¤re reftitutmus.SicuC exMitylenefecimus Melitam,aliacp hu/ ius generis permulta. Mendas enim quas inuehuntuel feribae, uelfcioti,nunquani cxifttmaui ad Eccicfiae confuetudine per/ tinerc, Ecclefia nt fanor,Ã§upii fuos codiz ces efie quÃ m emendatiffimos. Quod fi EcckiÃ®Ã¦ adcribtturjquicquid canttur auc recitatur in templis, muka illic interdum Si^dtcuntur.SC ituntinepta. Quid quod ipfa Ecclefia uan'at in multis, nec katint eft uniuerfalis Ecclefiac quod Parifijs lez gitur caniturue* Olim timeri poteratper turbatio,fi quis in publica congregatio/ ne induxiOet ledionem, diueriam abea cut populus affueuerat.Nunc quum priz uatis libris inter eruditos res geratur, in/ tada ledionc publica, unde quatfo tod/ us Eccitftx perturbation Bellum uero, fi quum de fynceritate ledionis agiiur,quae ex Hebratorum Gratcorumque fontibus Sc ex ueterum interpretatione petenda eft,iubemur Haymones, AQfelmos,R.u/ pertos-SC tiugones fequiÂ»

Quanquam inillorum quoq? fcripÃ¶Â® inteÃ¯dum deprehcndimus, ledionÃª diucf^ fam ab ea Ã qua iftt nolunt nos recederf! at(^ adeo quid firn illorum monumeni^ frequenter habetur non quod ab illfs fcrâP turn fuit, fÃ§d quod afcribadeprauatum^ CompertifTimum etiam eft, pertinax inaufpicatum olim fuiflÃª ftudium fctibtÃ³â in uetuftis autoribus,omnia fcripturarui^ teftimonia mutandi ad faliuam uulgat^ ledÃ®ionis,quam imbiberantJam quodpf? ficribunt, poft emendationem Hieronyro* non eftc phas abufu Ecclefiae recedef^Â» Primum apud eruditos controuerfutn tÃâ an uetus teftamÃªtum habeamus ad etn^'i dationem Hieronymi. Magis etiam awbl gitur de nouo. Sed ut fit extra controiief' fiam utruncp,quur poft Hieronymi labo rem audet Ecclefia canere, ab illius datione dtfcrepantia,quur non eft idem gt;0 omnibus Ecclefifs ufusr'Quurquitotft' culis poft HieronymG fcripferant, audent Ã¢itjs uerbis citare fcripturamfQuur rccen tiores audent citare uariam ledÃ®ionemÃ®^O^ portyit enim ren'cere, quicquid Ã uulgaW diiierfum eft,At quts tandem ufus erit, be - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;braicafuoi

THEOL. PARISIEN. ij braicarum aut grÃ¦cariim Iiterarutn, Ã ne/ fas erit hint corrigere,quod in noftris cq^ dicibus deprauatum eft ;â Ante Hierony/ tnum h'cuit in facris uoluminibus aliqutd uel emendate deprauatum, uel eruere re/ triifum,opinor Ã poftHieronymu id ftiv dimneffepiumÂ» tit. xiiii. de qvibvsdah propofÃ®ttonibus quÃ¦ pofttÃ¦ uidencur ex inaduertentia uel paraphraftÃ¦ uel ty pographorum* Propofitio

Quinto loco nomina Apoftolorum e/ rant,lacobus Alphei filius, una cum luda lacobi filio. c e n s v R a

CS adelTet dies Ã¢ partu quadrageÃmuÃ¤/ ' fÃ©cundus,quo lex mafculinum fÅtum in bet extuberi domino.

Deponenda cft dtÃ¢io fecundus. luxta Ã¯egem enim mafculus tn tetnplo debuic â domino offerri quadragefimo die Ã partuÂ» non quadragefimofecundo.

Cundis tandem rite peradis, quÃ¦ ad purificationem prÃ¦fcripferat lex, reuerÃ lunt in Bethleemgt;ubi natus erat puer. '

Bcthleem pofitum eft pro Nazareth, nec addi debuitgt;uki natus erat puer: cum ita fcribat Lucas.Et ut perfecerunt omnia fecundum legem domini, reuerfi funtin Calileamjinctuitatem fuam Nazareth.

Caeteris quidem digreiTisperfeuerarÃ¢t iUic duÃ¦^Maria Magdalene, et altera quÃ§ â damÃ¨regionefepuichri. censvrÃ¢

SubftrahendS eft iHudjCactcris quideiÂ» â digteftisjcummonftret Lucas alias muÃ¼^ Kcsabiftis duÃ¢busmonutnemÃ´

Nec tarnen omnino eadÃª de Chrifto Na-Â» thanael jjfeffus eft,quac Petrus apoftolusÂ«

Ego Paulus ludÃ¦us fum, ex ludÃ¦is ori^ Undus, nec Ã¨ quauis tribu,uerS prÃ¦cipua, nempe Beniamin,unde et facerdotes eotl ftituuntur. CBiiSvR.A

' Aliquid ibi deeflTe certn eft, Nec ein trf/ hus Beniamin praecipua eft inter tribus fP liorum Ifrael, fed tribus ludaÃ® nec ex tribu Beniamin facerdotes cÃ³ftituut ,fed ex tri/ bu Lcui.PorrÃ´ in fequÃªti editioe huiuf/ oiodi errata feriptor emendauit,c5proba/ Â«nusÂ» DECLARATIO.

W AmanuenfiS incuriÃ¢ deprauata reftitui X L111 Â«nus,qm coprobant ftudiÃ» noftrum nÃ´ eft quod difputemÂ« Sedhinc conqci poterat Â«ne idem prompte fadurÃ» in cÃ¦teris, figdl cum pietate pugnans deprehendiftÃ¨mÂ» Ec quetniulfQodÃ» Uc probant corrcÃ¢ionem^ lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tea

10 declar/ad censvras itanon dubtto quin mulcts tnlocts coni^ probaturi fuerint meam txcufationem, Ã fuiflÃ¨rcognita.

TIT.XV. DE CUVIBVSDAM PRO^ pofÃ®tionibus in quibus non facts offtiââ paraphraftÃ¦ fcnptor ifte refpondecÂ» Propoft'cio primaÂ» Macch.XlX.

XZrint Vifquis uxoremdimifericamp;^ditxe V 2^ ricaliamiadulcerium cÃ³mmitcit,ni^ fi force quam repudiac adulcerio comme' ruicrepudiumÂ»

X L n H RcCuIi quod habec fermo Chrifti,eC quo niam locus habec uarios anfradus,ac mill cam quÃ¦ftionÃ» difftcultatem, uericus fum hominum commenÃ§a BuangelicÃ¦ maie' Ãaciadmifcere.Nam quÃ¦ dicuncur de fe' paCacione thori manÃªce coniugtj uinculoi quÃ¦dematrimonioraco non confummâ to quod foluicurprofeffione monachtfmiÂ« aliac^ circa hanc materiÃ¤,confiÃ¢t ab homl nibus reperÃ§a. Quanquam hSc locum iÂ» refticuimus; quifquis ob quÃ¤ltbec caufam abieccricuxorem, utadulterium commit tiCipfcjitÃ¤ uxori praebec adulcerrj caufamÂ» Ica locum fcdcommÃªco diui ÃuguÃinlgt; qm

qui putat exceptions proprie referendam ad illam particulam,fecic earn moecharf* latn ein erat moccha, priufquÃ¢ etfcereret.

: ' TAlemethoram Ultimiiudicij.necipie XLV JL-/filius hominis nouit* Hoc foli fibi InSup.102, feruauit pater. declaratio.

Keddidi caufas,quur cum locum ut eft X L V feliquerim.Sub nomine Chriftinon pote latn eum explanare,quia Chriftus tS lem poris nolebat intelligi,alioqui explanaflec ipfe.Sed poteras inquient,fub nomine uangeliftÃ¦:poteram,fed incommode. Ve luni is quoc^ locus habet difficultatÃª, uel hoc argumento, quod dodores trifariatn cxplicant quÃ¦ftionis nodum.Proinde ma lui dodis illic liberum iudicium relinque/ fÃÃ®SÃ´ quid fentirem locis oportunioribus hgnificare.Quod Chriftus quicquam uc/ â fe nefcierit,mihi ne in fomnis quidem uH'* Quam uenit in mentem.

C Piritusdeietiamfifileamus.tamÃª pro O nobis interpellÃ¢t deumÃ¯id^ non huz

X L V11 T Ste fpiritus quoties interpellÃ¢t pro I dis indolefcÃªs fuper tllorutn mak's,nof iuxtahumanutn afFedum mtÃ§rpellat, Ã¯uxtadeiuoluntatetnÂ»

In bis quatuor ^pofitionibus parapkÃ¯'Â® ftÃ¦ officio minus rede fungitur feripto^ jfie in fua paraphrafÃ®tquÃ¦ ubi fenfum de' beret aperire,ilium nÃ´ aperit: cum tarnen per alios catholicos dodores clare explÃ¿ cetunNam certum eft quanta ad prima, nonlicere uiro ducere uxorem, etiÃ¢ pro/ pria eius aduIterante,cS omne uinculum tnatrimont) inter fideles fit indiffolubilegt; nifiinterueniat religionis folenne uotun* poft matrimoniÃ»ratÃ»,fed non confumtna tum QuantÃ» uero ad fecundam,cert3 eft diemSC horam ultimi iudicq noffe filiutn hominis fecundum humanitatem, cuipfe Iolt;iÂ«.iÃ® feiret omnia quac uÃªtura erant fuper cumÂ» loan. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dederit pater omne iudicium filio,ut fi'

' lius hominis eft: licet illud non dederito^ ante conftitutum tempus paffÃ®m homin*' buÂ»

THEOL; PARfSlEN.squot; bus dies Sc hora ilia iudtcif reueleuQuaft-f tum aStad ternam dC quartam,ideo orare d^citurfpintusfandus 8C ingemifcere,^ ^ua gratia fideles orates reddat ÃC ingemÃ¼ fcentes pro fuis iniquitatibus SC peccatis, aut ob alias pias SC iutlas caufastut unifor â¢uiseft catholicorum doÃ¤orS explicatiq Ã¶^fententia. decla ratio

Et hic illuftres Ecclefig doClores uariaC X L VI locum interpretÃ¢tibusde fpiritudeij XL VII alijs de fpiritu hominis* Nec omnino taz men locum prÃ¦tertj inexplanatum,Duos cntm fpiritus commemoro,hominis infir^ mum,8C dei huius imbecillitati fubuenieti tem.Paraphrafis fic habet, Spiritus tarnen boniconfulitjSC cum corporis infirmitate pugnat, fedafpirat dei fpiritus, adiuuans imbecillitatem carnis noftrae;, SC fpe ert-^ gens ad omnia toleranda, commonftrans qnfduotis optandum fit, aut quid depre^ candum. N^m ipfi iuxta humanum affe/ Ã¶um ncfcimus quid fit optandum, neque quomodo fit optandum SCc.Ex hae diftin Ãone liquebat dei fpiritum fic poftulare* quatenusnosinpoftulandoadiuuatjfug/ , gerens SC quid fit pctÃªdum, SC quomodo, .

afflans tum fidem,tum ineffabtle deftder^' um eius quod i'uxta deS petfmus.Poft itâ tempero fermonemÂ» ut libÃ©ra fit leÃ¢ortÂ» qcTapoftoIus ^it fpiritS pro nobis interpd lare gemttibus inenarrabiIibuSjuel de ritu dei accipere, at non fine tropo,uel fpiritu EcctefiÃ¦ fpiritualiter orantis ptjâ membris fuis,uel de fpiritu cutufi^ homÂ«^ tiis,qui afflatu diuini fpirttus,orat quÃ¦ctâ feruntad falutem potiusquÃ¢m l'ucund?Â« PrOinde an apud recÃªtes fit uniformts hÃ¼^ ius loci enarratio ait) uidertnr, certe resdifiident. Paulus autem in difierendÃ» fÃ¦pe lubricus ac uarius efigt;eandem uÃ»CCf puta legis,aut carnis,aliter atc^ aliter ufÃ¼t pans.Itidem amp;nbsp;fpiritus interdum opponi* tur carni, interdum fonat impetum men' tis,interdum fpiritum dei,interdÃ» fonuÂ« loquentis,PoftremÃ´non ibi fufceperÃ m omnes noui teftamenti difflcultates exa/ de difcutere,fed tÃ¢tum faftidiofis fÃ¼mma' riam quandam ChriftianÃ¦ phiÃ¯ofophiaf cognitionem ingerereÂ»

Merita nomine open's Chriftus conftiz Matth.to tuit dum inquit, Voca operarios Sgt;C ted^ deillismercedem. Et Apoftolus nomine i.Cor.j; laboris dicens,Vnufquif^ propriam met cedem accipiet fecundum fuum laborem* Ec Sapiens in Prouerbqs nomine iuftitiÃ¦Â» Proueri.tt inquiens: Seminanti iuftttiam merces ft/ delis. Merita rurfum nomine meriti conz ftituit Apoftolus his uerbist BenefkentiÃ§ Hetr.itf Ã´i commÃ¼nionis nolite obiiuifci, talibus enim hoftqs pronleretur deus. Et Sapiens in Ecclefiaftico, hoc uerborum contcxtuÃ® Mifericordia faciet locum unicuicp fecun dum meritum operum fuoru* Et poft eos conforraiter ad cÃ¦teros catholicos dodo/ tes Auguftinus meritum aflerens conftaz te ex libero arbitrio ucrtibili,et diuina gra tia: ut fit meritum opus SC gratiÃ¦jSC liberi atbitrrj uertibilis. HÃ¦c itaque propofitio quatenus per earn prÃ¦tenditur beatu Au/ guftinum non aperte 6C certo conftituere tnerita, eft manifefte falfa: ÃC ad impiam accedit dodrinam Lutheri de fide SC ope/ tibus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DECLARATIO

Ml declar/ad censvras rint cffe quÃ§dam hominum menta,quiâ*ââ id profitear illo ipfo in loco, quern citant* Sic enim habet Elenchus: Non tollo in turn hominis mÃ©rita, uerum ea uixpotcââ conftituere AuguftinusÂ» AddequodqU' uix con(lituit,cÃ´fiituit tamen.IIlud in fefTo eft.AuguftinS prÃ¦fertim fenem qnÃ¶ totis uiribus pugnaret cum Pelagianis, deo propenfum fuiffe ad exaggerandÃ¢^^t gratiam,ut uix inuenias quid relinquatl*^ bero arbitrio, quod afierit uerius bat. Quam uero pufiUum tribuit merino qui dicit, quod deus fua dona coronat tn nobis, amp;nbsp;hoc ipfum quod aflentimur tiaÃ® puKanlt;i,efle gratiae. Quantum difcf** men eft inter donSamp;meritumr' Quotid autem in pfalmisaltjscp lods fimplicit^ adimithomini merita,totum tranfcrikfS mifericordiÃ¦ diuinÃ¦.Quod fi mÃ©rita aft* pitur id quod noftris debemus uiribus, pro quo non debemus gratiam deo, dura uox eft merits. Sed haec extra remjquuiâ ego profitear effe aliqua hominS pioruffl mÃ©rita, neqjnegem id Auguftinum colt;* ftitucre, licet afgrc,quod muliis locisnt* get efte ullum hominis meritum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â

CHriftus libÃ©rÃ¢tuntuerfos ab omni/ XHX bus animarutn morbis,tantS ut mor tum agnofcamusjÃ¶^ fidatnus medicoÂ»,

Apoftoli denunciabac omnibus ut poc *'gt;tentiam agerÃªt anteadorum malorum,. SÂ»p.i74 quifquam fideret fuis faÃ¢is, fed tÃ¢tum Mlt;trci.lt;s

Deus Ã peccatoribus nec holocaufto m a tÃ¢ requirit,nec donaria: tantum agnofee â¢norbumjÃ!^ confide de medicoÂ»

Quan^ plurimÃ» confert ad impÃ©trant dum Ã deo quod petitur,ardor fideÃ»et fim plexac pura fiducia in Chrifto amp;eius pro gt;niiÃ¯is:illa tarnen no fufiiciuntÂ» nifi addanc bona operaÂ»Quare hÃ¦ tres propofitiones quanta ad tres ultimas earum partes, quiz bus prÃ¦tendunt fufficere ad falutÃª,talÃª fi/ duciam in Chrifto ÃC eius promi(Ã¯is,abfc^ bonis operibuSjdum fieri poflunt, hÃ¦reÃ®i tuteranÃ¦ de fide SC operibus aftipulÃ¢turÂ»

Ad hune modum frequÃªterimponftiâf ettam integris Qc eruditis,dÃ¼ qiiod i Cbf* fto, Euangelifta, Apoftoloue diÃ³Ã¯ume^ fic propomtur, quafi his temporibus dic^ tur ab Erafmo*. In praefatione loquor^^^ gratta Euangdq per Cbriftum exbibft^â quf quo snee grafcorumt fepfenctar nee Mofi feruare poreratjferuaret perfideiâ Euangelicam. Ab hts autem qui uel Ã pa^ gantfmo ueia ludatfmo ueniuntad bap' dfmunT,non requirunturopera uita? rÃ¯sgt;fed tantum fides in lefum filium de^ Hic ferme nÃ´excludit opera pia,qug po^ baptifmum fides per diledionÃªoperattitÂ» PrÃ¦fatio mea fie habet: Id uidens pattf cocleftts, uidelicet homines nee per phdo' fophiam humanam, necperobferuatioes legis fuiffecorreÃ«Ã®osjemifit fermonem um qur cozlefti medicina h'beraret uniuef^ fos ab omnibus animorum morbisjtatuiâ utmorbum agnofcamusSCfidamus tut' dico 6Cc, lam uc haec uerba torqueamus ad pÅnitentiamgt;naufragtj tabulam po** baptifmum. ConfiÃ¢t tarnen nemini con' donari peccata, nifi ÃC culpam agnofia^ . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Si

Ã¢Chn'fto fperetremiiÃ¯Ã¯onem.Nam tan turn utjpofitumeftproduai modoÂ» Nec^ enitn huiufmodi parncuÃ®Ã¦fcmper exclu/ dendi uim habent,fed fÃ¦penumero prÃ¦ci puum quiddam, maximeipadrem perti-' nens indicantÂ» Velutifi pater dicatÃ¢lio,tu tantum amaliteras,amp;Ã me nihilnonimz petrabis,hoc fermoneno permittitilli pec candi in eÃ¦teris Jicentiam, ÃC ofFiciorum negkdum. fedindicat quid potiQimÃ» ab illocurari uelit.

PorrÃ´ quod in Marco pofÃ¯tum eft, per fe liquet didlum dehis,qui primumfeeon uerterant ad Euan^elq gratiamÂ» ApoÃ»o/ losautÃªeodem exordio uoluit aufpicari, quo coeperat loannes BaptiftajpÅnitenz tiam agite hÃ©rÃ©ditÃ© Euangelio. jCredere Euangelio eft fidere protntffÃ®s EuangeltjÂ» Quidporro'promittitf Per fide in lefunt CbnUum omnibusoffertiufticiÃ¢,hoc ed abolitionemomnium eriminÃ». Hanc fen/ tcntiamputoefle Paulinam QC eatholicÃ¢Â» Quod autemadieci^nequifquam fideret faÃ¢is fuis,ad ludÃ¦os pertineLquilegisob feruatione turgidi putabant fuis iufticgs deberi falutem,quutn Paulus clamet,ft ex

Ãss DECLÃR.AD CENSVRAS operibus iam no eft gratia* ManifeftÃ¶ igitur hic no agi de operibus baptizatot* fed de uica fuperiore,cuius omnes maculS femel gratis abolentur per baptifmumÂ» _ I nbsp;nbsp;nbsp;Agit illic paraphrafts de fide paralyse**

qui typum gerit utriufcp gentis adgra^aj tac peccatis,quÃ¦ pariter per fidem in Cbn Jlum falutem confequitur. Conferoqu^ Chriftum omnipotenti uerbo fanantetnÂ» cura facerdotibus MofaicÃ¦ legis, qui rijs facrifierjs promittebant expiationeiâ peccatorum*Vtautem Chriftusin para^ lytico nihil refpexit nifi fidem illorumgt;gt;tâ in baptifrao necÃ ludacis necÃ¢ gentibU^ requirit opera praeteritg uitÃ§,fed ex Ã¦qiâââ fidepurificat corda omniS, MeueroiH^ loqui de Ã¯udaicis operibus, non de charitatis, dÃ©clarÃ¢t quod nego ChriftS*^^ quirereholocautomata, aut donaria,quaÃ® ludaeorura funt expiationes* Quare hsf tres propofitiones nulla ex parte prÃ¦tefl^ dÃ»t fidem in ChriftS fimpliciter abff^bo/ - Dis operibus fufficere ad falutem,imÃ´con trariÃ» docÃªt paraphrafes fexcentis locisJ ac ne tantulÃ» quidem faciunt ad haerefio* LuteranÃ¢,qu3 meg propofitiones loquaH turde his qui baptifmo purificentur,Luti

lus loquatur de bonis operibus adultorÃ´ poft baptifmÃ´. Vide cd eft ex fruftulis de 'cerptis .pnÃ»ciare, QuÃ m uero tu moIeftS tÃ»iniuriÃ» cft hÃ¦c tones occini, ad quÃ§ di' lucide refpondi. At non uacat ea legere ui â¢'istÃ¢fublimibus* VerÃ»aututrÃ»c^ debufe Vacate,aut neutra. Tyrannicuin eft enirai nolle cognofeere ÃC Â«elle pronunciare* PROPOSITIO q_vinta, lvcv ÃEfus nullum aliud exigit facrificium $ l 11 fitnplicetn ac puram ergafe fiduciam.

CÃ´ftatillicparaphrafimageredelepro lII fo purgato contatftu Chrifti,cuius uirtutÃª lanandi confero c5 facerdotib*â Mofaicis. 9ui in lepra de qua iudicabant tantÃ», facti wciaquÃ¦dÃ¢ prÃ¦fcribebant,6C donaria exi gebantjquÃ¢ Cbriftus nihil taie moratus, jola fide contentus fÃ®t, V erba paraphrafis habet: SiquidÃ« Mofaici facerdotes nec

â¢âUniittebÃ¢t lepra nec aufterebÃ¢t, fed de Icgt; pia nata aut fublata iudicabÃ¢t cantÃ».SoIus aÃ»tiefusomne morborum genus tollit ab omnibus amp;c.HÃ¦c uox fact tficiÃ» nÃ´ pertii*

CÃ Euangelifta hoc loco de facrificto nihil dicat, fi per has duas propofÃ®cionc$ intelligatur,q5perhoc qcP Chriftus fccit autoritate excellentiÃ¦ no requirunt in no bis bona opera Ã´d fatisfa^io ad dimiffio^ nem peccatorum pro peccatis poft baplt; tifmum perpetratis,hÃ¦reticÃ¦ funnco tenendum fit,peccatores debere fatisFaCC' re pro peccatis quae poft baptifmum com mifere^uxta diuinÃ¦ iuftftiae decretum: lioqui pro animabus fidelifl defunefiorum minime oraret Ecclefia catholica:neqnc poft hanc uitam ponendum eftet purg^^ rium nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DECLARATION i

Io fidei merito faniiatem aftequutojentv ens his qui plena fidutia accÃ©dÃ¢t ad Euâ*â^ geh) profeffionem,nihil opus efte ludaid* hofttjsad criminum expiationem* In b*Â® Ã®taÂ«Ã§ propoft'tionibus nullam uideo fylâ* bam quae pertioeat ad eos qui negant oP^ w

ra bona requin Ã baptizatis,aut fatisfaÃ³io netn efle exigendam Ã refipifcentejÃ lapfu poft baptifmum. Rede quidem addide/ â¢â unt, Si,fed ea dubitatiÃ´e nihil erat opus, fi uel locQ infpexiflent.uel faltem ea icgiP fent, quÃ¦ fuper his BedÃ¦ refpondimus, prÃ¦fertim quum exillis quÃ¦dam hic refc tantur aduerfum me, at filentur quas faci'' Ã¼nt pro me. HÃ¦c quidem ad cautclam di/ cuntur,uerum ego interim prÃ¦termerM tiitngrauor inuidia.

*\ 1 VHum eft opus hominis ita bonum 1 gt;1 ut mereatur praemium aeternÃ¦ uitgÂ»

QuÃ¢uis uita Ã¦terna fuapte natura tangt; turn fit bonum,ut abfiÃ¿ diuina gratia non poiÃ¯it quis illam mereri,afrerere tarnen ho minem cum diuina gratia illam non poITe promereri,eft: hÃ¦reticum Ã´d Tandis fcrip** turiscontrarium: quÃ¦oftendunt per oblt; feruationem diuinorum mÃ¢datorum per/ ueniri ad uitam Ã¦ternam: iuxtauerbum Chrifti.Si uis ad uitam ingredi ferua man HcÃ . ultgt; data, Cum QC Apoftolus aflerat,homincs

pcrbencftccnnam SiC communionÃª deunt promereri.Et Sapiens de quibufdam fan' Ãs uiris dicaR Tentauit deus illos ÃC. inne lutdignosfe. declaratio.

S'in I AgttillicparaphrafisdecomparationÃ© mcritiÃ´i praitnq.AdoIefcens quutn cfcdc ret Chriftum nihil aliud efle homineiÃ» appellat eum bonum.Eum titulum domi' nus recufat ut homo, Adolefcens quutn ainquid faciendo,percontabatur de opece quoptam infigni,cuiexparideberetur ui ta Ã¦terna Judarus enim erat operum admi rator,gratiÃ¦ ignarusÂ«Dominus refpondit nullum elTe tale hominis opus,cui fimpli' citer debeatur tale prÃ¦miumgt; Verba para phrafis /Re habent: Quum de bono perco' tatur,non de quouis bono fentic,fed de tn dgniquopiam bono, quod promereatur uitam* Atquinullus mortalium abfolute bonus eft,nec ullum eft opus hominis (ta bonum fÃ®t ut mereatur prÃ¦mium Ã¦rei haÃ¯ uitÃ¦ Ã´t^c^Quum aio prÃ¦mium merce/ dis modum fÃ®gnifico: quum aio ita bonS, Ã¦qualitatem meriti et prÃ¦mtj declaro. Vt aucÃª nullus homo perfeÃ¢eac fimpliciter bonus eftjita nullÃ» eft opus hominis,qua/

THEÃL. PARISIEN. 171 tenus eft hominis,tam abfolutÃ», utÃ¦quct praftnium m'tÃ¦ Ã¦ternaeÂ« At in hac fupputÃ tione fi quis udit gratiÃ¦ feponere quod gratiÃ¦debetur.tam exiguaportio refide/ bithomini, uthomincs pq malint totum aflcribere gratiÃ¦,prÃ¦fertim quum hoc ip/ iutn quod homo uel aftentitur uel coope^ fatur gratiÃ¦jfit gratiaf,imÃ´ hoc ipium qd? tatione ac uoluntate prÃ¦diti fumus, fit do numdei.Nihil em habet homo quod non acceperitÂ» Paulus enim quum dixiftet ftp pendium peccati mors.non fubiecit, prae/ mium autem pie uiuentium uita Ã¦ternat led gratia autÃª dei uita Ã¦terna,per lefum Chriftum.Exiftimo ha ne meÃ¢ fententiant cum Theologorum fententia conuenire, quam mibi uideor fatis expreftifte Jtaque locus hic nihil habet comune cum ijs, qui tiegÃ¤t ulla eile mÃ©rita fandorn, aut ullum dTe omnino opus hominis bonum. Bona Opera fternunt uiam ad falutem, licet tjs nonfimpliciterdebeaturfalus.Apud Pau Ium ucro non eft uerbum promeretur,fed âWf uÃ tÂ«Â» i Ã¶tfl'fjid eft placetur deo/iue co dliatur deus, fiue litatur deo. TentÃ¢t autc lt;leus,ut iUuftretuirtutepiorum botnioÃ.

ryx DECLAR-AD CENSVRAS SCinuenic eos dignos fe,quos Ã¢ia graÃ»â fecic fedignos. Haec nihil ad Â«qualiiaic*Â® praemt] ac merid

Z^^V/praemtjcaufacertatinoncertain' V^fus nfÃ fciat dandum praemiutHj^ fcipfum pratmio fruftratur.

TametÃ principaltua dei amore pf^ mq, debemhoraineslt;ertarÂ«2C bene op^' raddicitum eÃ tarnen eos pr^Ã§nno moutÃ¼ adbeneoperandutn SC certandutn contra tentationes: ÃC oppoÃtum aflerere erroÆ neum fcrtpturae aduerfatur. Scribe enim Apoftolus: Debet in Ipe quiarata' ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rare: amp;nbsp;qui tricurat,in ipe frudus percijÂ»'

â¬ndi.Probanturetiam aChrifto eunucW qui fecaftraucrunt propter regnum coeln Tfahis Etinclinauit Regius prophets cot ' fuumadfaciendasiuftificationes,proptÃ¼ retributionem

pfÃ¦miÃ» pnnciâpalejicet imperfeÃ«Ã®os prÃ¦z â¢nÃ®) poenan/mque refpeÃ¢us Ã©xrimulet ad benc operandumÂ» At qui deum coISGnon culturi nifi daret prÃ¦mium aliquod quod non fit ipfe,inuertunt ordinem,quod^ ac ceflorium eft faciunt prindpale,et contra. Qui ucro hoc animo colunt deumgt;non co lunt ut deum, nec uere diligunt deum,Ã¯u cutiiubetur.

LVtherus piequidÃªac ChriftianediP feruitde fiduciameritorum operum uirium noftrarum: ac de tota fiducta

De abfjcienda fiducia operum amp;nbsp;merf/ torum impie ac hÃ¦retice differuifle Luka rum exploratS eft.De illis nam qj ita diffcz ruit, ut minime uentus fit bona opera ÃC mÃ©rita,pariter fiduciÃ¢ in illis fub deo re i.Con$ â^pofitam damnare: quÃ¦ muftis in locis faz loan.'^ era eloquia comprobantlt;Docent enim ho mines poft hanc uitÃ¢ reiaturos quÃ¦ geffe' runt in corpore,fiue bona fuerinc,riue ma

b: Si procelTuros in refurredionem uitx ÃOS qui bonafecerintu'n refurredioneni uero iudictj, eos qui mala. Excitant etiant eadem facra eloquia Chriftianos dupitd nomine facere ac multiplicare bona ope/ ra:tum ut feminantes non paree in hac ui' t3 diuites fiant in bonis operibus,ac bene^ didionem poftea demetÃ¢t: tum ut per ilb certitudinem acquirant fuÃ¦ uocationis Si' eledionis. Fideles nempe ita exhortatuf beatus Petrus:Satagite ut per bona opera certam ueftram uocationÃª Si eledioneffl faciatis.Hoc enim facientes,non peccabÂ»^ V's aliquando. QuÃ¶d fi certi redduntur ho mines de fua uocationÃª Si eledtone bene operando: non utic^ diffidunt, fed certain habentfiduciam quo'dnon Ã»'tfuturusfult; us labor inutilis apuddeum.quieos non fallit,dum bona Ã¦terna pollicetur bene o' pcrantibus.Hinc fane patec quod in boniÂ® operibus tanquam in medtjs ad faluteni neceffarifs cum dei gratia rede fiduciam fub deo fideles reponunt. Quare oppoÃ»' tÃ¦ fententiÃ¦ fubicribens Erafmus, turpi/ ter aberrat. Si temerarie fcandalizat le/ gentes,

ProfeÃ¢o quG tn tota Diatrtba pugncm Wl contra Lutert dogma, mihiquiddÃ¢ uehe/ tnenterabfurdum accidtt,f(inetus opens caice, ueluti fub/to factus abus fubfcribd cifententiat.quam omnibus machinis op/ pugnarÃ¤Â» Vel ipfa rei abfurditas tllos mo/ Here debuit,me non hoe fenfifle,quod in/ Cerpretantur quidam JmÃ³ his uerbis adeo nonfubfcribo dogmati Luteranorum,uc feieÃ¢o quod probabiliter obqcere pote/ cantimagis corroborem Theologorn fen/ tentiam,Chriftus,Paulus,0lt;r utriufqp tefta *nentifpirituales uiri prÃ¦cipue commeiv dantdiledionem dei,quippe fontem om/ nis pictatisjcui adhÃ¦ret diledioproximi ptopter deum-Extenuant fua mÃ©rita,quic quid habent boni,affcribentes diutnÃ¦ mi/ fericordiÃ¦, quÃ¦ nobis prÃ¦ftat uitam aeter nam, non quia meremur, fed quia promt/ fitHÃ¦c quia paffim leguntur in literis fa/ cris Luterus colligit ea tollere liberum ar/ bitrium-Ego contra aio me demonftraffe, per hÃ¦c non tolli in totS liberum arbttrtÃ»Â» Verba DiatribÃ¦ fie habet in epilogo argti WentorÃ¶. Deni^ fÃ®declaratÃ»eft, quoi in/

DECLAR. AD CENSVRAS comodanedicam abfurda confequant^* femel funditus tollat libcrQ arbitn'Qjfl lam eft fadu, hac quam dixi fentenas cepta, nihil perire eorS, quÃ¦ Luterusp*^ quidÃª Si Chriftiane diiÃ¯eruit, de fummÃ¯ charitate in deu, de abtfcienda fiducia agt;^ ritorumÂ» operu Ã³Ã³ uirium noftrarS, deto^ ca fiducia transferenda in deum,Ã³^illius promiffa:iam uelim illud expendat leÃ³ofÂ» num Ã¦quum cenfeat, ut damnata fenten' tia tot EcclefiÃ©e dodorum, quam tot ian^ fecÃ¼lorum ac gentium confenfus apprO'' bauit, recipiantur paradoxa quaedam,ob qug nunc tumultuatur otbis CbriftianuS' Hadenus Diatribai ucrba rccenfuiÂ» HoC duntaxat in Lutero probaui, quodaba^ more rerum mundanarum erigitnosad amorem dei, quod auocetnos Ã pericufo fiflÃ¯mo fcopulojfiducia noftrbad tutifiÃ¯mÃ¶ portum fiduciam EuangehcÃ¦gratiÃ¦Ã®ft^ rationes quibus id colligit, SC quodhinc ratiocinatur non probo, quum ea pro irt'' ribus impugnem.Bona opera efle uiaticÃ¶ ad uitam Ã¦ternÃ¢,nemo pius negat, SC his non fufficere fidei profeffÃ®onem, fate/ mur,et qui Chriftianos hortatur,ut hic ad nitancur

THEOL* PARISIEN* i7f hitantur quamplurimum bonorum ope/ rum coihgere fÃ¤nde pie hortatur;fed qui docecyut homo in fuis operibus quate nus funt hominis,fidudam,hoc eft fum/ mam ac certam fpem collocetan rede mo neat nefcio. Diuerfam cantioncm canunc fandiffimi quiqj.PrÃ¦fertim quum fiducia latinis non fonec, qualemcunt^ ipem, fed fummatn ac prÃ¦cipuam. Spes comicem ducit metum, fiducia excludit timorcm* Aluntutcunc^ fpem bonaopera.quemad modum mala opera gignunc defperatio/ ncm: tametfi nec hie par eft ratio, quod â¢nalapcr nos agimus,bona non tarn nos agimus, quam gratia dei operatur in noz bisrquai fi diuina bonitas nobis pro meriz tis imputÃ¢t, noftrum tarnen eftilli totam gloriam aftcribere, fine qua nihil fumus, nec pqftumus quicquam. QuantiÃ¯ autem benefadis homo fibi uindicat, tantum adimitdcimifericordfÃ§.Iam ut fitalicuius niomenti quod noftrum eft in bonis opez rihus, fiducia ramen tendit ad arroganz ^am: eoc^ Chriftus admonet difcipulosÂ» quum omnia iufla perfecerint, dicant ferui inutiles fumus, Nihil decedit, wo M ahquid

Â»78 DECLAR. AD CENSVRAJ â ah'quid accrefeit prÃ¦mtjs nodns, fi nofirutn eft tn bonts opehbus fi quid pronihilo duxeriinus,SC cum Paulo dica^ mus,gratia dei fum id quod fumÂ» Adtjci^ illud: in uerbis meis, pie quidc, coniSdââ habet uim extenuandi, notans hoe tatoni illic elTe pium, aut utcÃ»cÃ§ pium, beet caoâ ofFendicuIo,Teftimonia fcripturarÃ» hau^l lubens exeutio,ne uidear docere uelk lt;!Æ â 0iorcs*Quanquam hie Petrus mea fente' tfa,nihil aUudmonet, quamutqui Cbri^ ftum profeffi funt,bene uiuendo Ã¼isepro^ feflioni refpondeant, nee fruftra babeanf gratia dei.Harc fi pia funt.fi feripturis om nibus ccifentanea,miror quur Erafmus di catur aberrafle turpiter.Harc non imputo facultatbfed tjs qui fragmenta mala fpcck lt;â¢ cum praua interpretatione proponuntt

I Cum redditurus fit unicuiep deus fuxta opera fua, debent fideles fecurieffegt;qÂ»]* perfeuerarint bene agendo,SC diuinam^ data cuftodiÃªdo,cÃ´fequent.uitam actem^'

Hoc ein includit ratio fpeÃ¹ proinde meriz tis hoc modo fidere no fois polfuntjfed e/ tiam tenentjalioqui non fperarent.Qiiare wroneSeft afferere pericuIS fit hoc paz lt;So mentis fidere. Nec tarne ea fidÃ¼cia gra tiam et mifericordiÃ¤ dei excIudiLpcr quasi nierent homines^SC ad uitÃ¤ aeternÃ¢'accepz tantur.Longe fiquidÃª abeft huiufmodi fi/ diicia Ã prÃ¦fumptione ingratitudine.^ Deo enim omnia bona opera aiTcribit uC ptÃ¦cipuo authorijÃ´f fruÃ©Ã®Ã» meritorÃ» maz xime collocat in diuina mifericordiÃ¤, non in proprijs mer it is aut in Humana iufticia*^ Qux nullius cft momÃªti, feclufa diuina mi fericordia: licet cumâilla ad falutem ex deÂ» decreto requirÃ¤tur Humana opera,qug nP hilominus dei donS funt.Necp tarnen uUS eftopus Hominis,quo regulariter,abfoluz te,Ã¶^ abfcp conditione futurÃ¦ perfÃ©ueranj! tiÃ¦ ipfe fecurus elle poffit de falute,citra teuclationem. declaratio

QuS in bonis operibus minima portier l V It fit uirin humanarS, quS tÃ¢ta fit Hominunf

, infirmitas SC imperfedio in obeSdis pr^e/ ceptis dei, quum tanta fit turba mal or um operum ptÃ¦ bonis, ft res ad Ã¦quilibriumÃ

180 DECLAR. AD CENSVRAS uocetur,tutius arbitrer homtnÃª fidudaffl hoe eftprÃ§cipuam fpcmfuam inbonitaw der figere,quam in fuis operibiis. Qui fik dit operibus iuxta meS fcnfum,paratcuffl domino iudicio contendere, fed uÃ¦ nobtJ (iaddeiiuiliciÃ¢exigatur uitanoftra, la^ fiducie uicina eft cÃ´fidentia,maxinia pit^ tatis peftis* Solent autem nau^Ã¦ in perio* lis ad litus tutius de fledereÂ» Neqj enitnik lie fimpliciter d(co,periculÃ» eft fidere ritis noftriSjfed addo,periculÃ¼m efthis^*^ dere,quum gratia tutÃ´ praediceturÂ» AtW' tror ipfum Paulum fiquisagentem ani/ mam percotaretur,Moreris ne cum bo^a fiduciac'diceretjcum optima.Si ille petg^^ ret,quo prÃ¦fidio fretusjbenefadis tuiSj^n gratia deif Refponfurum opinor: Si qti*â ego rede gefft in uita,n5 ego geffi,fedilff perme:totum illius mifericordiÃ¦ fcroaCj ceptum,quicquid uel aifequutus fum,iid expedoÂ» Nec tarnen protinus nuHa fp^â cftet fi quis adeo parum tribuat fuis op^* bus,ut non auiÃ®tinillisullam fpetnrep^â^ nereÂ»CertiflÃ¯mam enim fpem faciunt du promift^jÃ´f^ illius immÃ«fa bonitas.PoftÃ¯Â® mo aliud eft diflfidere fuis operibusÂ» aliud elÂ»

eft uacare bonis opcribuSjÃ´C abÃ»dare ma' lis*St modeftiÃ¦ eft parum tribuere noftris opeiibus,quo quifc^ perfedior eft,hoc mi nus arrogat fibi in benefadis. Ergo ut fpÃ« illam modeftam.quÃ¦ totum aflcribit gra' ^SÃ®jtpfa etiam bona opera, non improbo, S^anquatn qui fie fidit, deo fidit Ã¼erius Â»uisoperibusUta puto uerum effe quod ftripfi,praecipuam fiduciam ac prÃ§fidium Â«lutis non efte tutum coHocare in noftris Â®peribus,Tutius autem efle,fummam dÃ» ninac munificentiae ferre acceptamÂ» T1T-XVI1I.DE FIDVCIA CÃR

fjVo magis hÃ§remus corporalibus ce L V111 .yZfemonqs.hoc magis uÃ§rgimus ad lu IÂ« Elendze Mifmum.

Et fi in operibus 8C corporalibus cere/ ^onijs non ita fidendum eft ut fpiritualia* â¢n^uibus perfedio c5fiftit,poftponantur: gradu fub deo fiduciatn quot;âbere debemus, dlac^ lanquam arma ad *nuitanduin contra fpirituales hoftes aft^

Â«8t DECLAR. AD CEHS7RAS tnerc,prout Chriftus docutr, 8C fandi'PÂ®^ tres tradfderunt.Nei^ plane exiftimandJ^ funt ceremoniÃ¦ ab Ecclefia aut fanÃ¤isPâ tribus inflitutaead ludaifmÃ¼ uergere:^^ Â«am obfolcuit Si abrogatus eft,ut abrogâ' dum prorfus prophetÃ¦ prardixerunt.Q'quot; autem arbitrantur EcdeiiÃ¤ aut fandospâ' tresrurfus ludaicasceremonias inftituc^ re,non Chrifttani credendi funt, fed impfl hgretictAeriani,Vvtcleuiftac aut Lutei^ ni,auteodem fermento malitiaccorrupt*' Pertiqet entm EcclefiÃ¦ ceremoniÃ¦ cxfnâ ratione ad eminÃªtem uirtutem, utpote 3lt;gt; religionem: 5i eas deo exhibentes aut quÃ¦ ad ipfum fpedant, nullum peccatuiâ admittunt/ed uirtutem prÃ¦ftannac pteÃ¶' tis officium exercentÂ»Nec grauat EcckÃâ fideles ludaicis obferuationibus ceremo' nias prÃ¦fcribens, fed Ã¨ contrario illos Ãis hoc nomine fubleuat, quibus faiutatÃ iefe prÃ¦bet uitÃ¦ ducem at^ diredriceÂ®' /icut qui leges utilesprÃ¦fcribunt popu*â nutantt amp;nbsp;prÃ¦cipiti, non populum ont' tant, fpd leuant, modum uiuendic^t ratio' nÃ©s commenfurantes,Proinde prÃ¦fcriptâ propofitioJoquÃ§ndo de fiducia in corpo' . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;talibus

THEOL. PARISIEN. 18$ falibus ceremonijs, ut prÃ¦didum eÃ, im/ piaeft amp;nbsp;hÃ¦recica, cum errÃ¶te conuetuV ensÃerq.VVitcIeui Ã´C Luten'; qm' error experuerfo loci itiius fcripturÃ¦ intelledti decerpitur: Corporalis exercitatio ad mo dicum utilis eÃ.Per quern non huiufmodi corporales ceremonias intcndit Apofto/ lus nihili duceregt;fÃ® ad pietatem et diuinum culcu(nordinentur;fecusautem fi per fe amp;nbsp;folitarie aiTumancur, nulla habita ratio/ nepietatis,necp ad earn ordinenturÂ»

EcdeiiaÃicas ceremonias aut conÃigt; i, v 111 tutiones adeo non damno, ut multis locis probem, contraque impugnantes libris atditis tuear.Quoniam autem ludÃ¦iplu/ rimutn tribuebant corporalibus obferuaz tionibustludaifmum appello non impie/ tatem ludaicam, fed prÃ¦fcripta de rebus extcrnis , ueluti de uefte, cibo, ieiunio, qu^ iimilitudinem quandam habent cum ludxorum obieruationibus. Lt in his obleruandis, licet ad pietatem inftituta fint,tarnen multorum Chriflianorum lu/ daicuseÃ animus:fiue dum ibi conquiz dcunt^negligentes ea quÃ¦ fuhtfpiritus^

(tue dum prÃ¦poftero iudido plus ilh's eif ternis cribuunt,quÃ m uerÃ¦ pietati,quxifl afFedibusfitaeft. QuemadmodÃ» autcm Ã¯udÃ¦orumduricies tot praefcriptis ueluti cancellis erat coÃ¨'rcenda, (ta rcfrigefcenâ in Cbrifttanis cbaritas effecic ut pontiO' ces multa prÃ¦fcripfertnt ludaicis prÃ¦fcrt' ptis no dtflimilia, licet diHtmilt mente flot obferuanda^Sunt enim ceu uehicula dam.quibus infentia paruulorum ad lplt;b , turn perducttun ficut ÃC figutse uifibil^s fpiriiualiÃ»rerum nos admonentes: ueluti ieiuntum admonet ab omnibus carnis pidttatibus temperandum, ÃC ad id etiaÃ' â adminiculo e(l,extenuans carnem ac turn erigens. Abutuntur autem ceremo/ ntfs,qu(uel ibtcollocant proram ÃC pim fandimoniÃ¦juel ets plus tribuunt,^ qsqu^funtfpiritus, nonnunquam occa^ fione eorum, quÃ¦ ad profedum piew^^$ funt inftituta,uiolÃ¢t ipfam pietatem. Ho^ noto, non ipÃ»s ceremonies, quos ar ipÂ» notant^ dum damnant eosÃ quibus afl^' muntur foKtarie,quod faciuntif qui inWâ cooquiefcunt, quafi perfcda pietasfit^â -fwuaiÃ¯e.Quahquam Ã EcdeÃ»aÃ¨ irib'^*^

THEOL. PARISIEN. ' ttf quicqutd ab cpi'fcopis praefcrib/tur,aut in templis geritur,multg funtconftitutiones praefulum de quibus non fine caufa pubii ea eft orbis querela,mulcÃ¦ funt in quibuP dam templis ceremoniÃ¦,quas uel fuperua canras,uelineptas, uel fupftitiofas poilis dicere.NÃ¤has Ã»'equenter decanus aliquis ociofus, uel alius huic fimilis homuncio cotnminifcitur, nonnunquam anus quapz piam impetrat,in hoc largiens pecuniam, uthocautilludita fiat,interdum ec uiolen tiatnilgaris confuetudinis irrepuntquÃ¦* dam fi minus irrumpunuNo iguur impie â¢oquatur qui dixerit eiufmodi conftitutio ttious ac ceremonqs oncrari libertatem populi Cbriftiani, prÃ¦fertim cum in his tton paucÃ¦ fintgt;quÃ¦ nihil faciant ad piÃ«ta tem,fed ad quarftum aut ambitionÃª* Pro' inde quum idem fentiamus,mea propoÃz tio nihil fuffragatur Aerqs, V vicleuis,auc Loteris, fi illi in totum damnant Ecclefia/ fticas conftitutioneStEcuerum eft quod dicunt,hoc Pauli dido,Exercitatio corpo talis ad modicum utdis eft, pietas autena 3d omnia ualet,non excludi corporales ce tcmoQias a4 pienitiÂ» adminiculum tofticu

DECL AR.ADCENS VRA S tas: fed Ã¦que uerum cftjiHo nos admonc^ rGIongepIus tnbuendum effe fpiritub ^ externis tliis obferuationibus. Tali num genere quoniam uidebam mundugt;^ eiÃ¯e plenum jincerdum ab admirationecf^ remoniarum reuoco ad (Ã¨udium uerÃ¦p*^ cans: ut autem fiderenc ceremontfs admO'' nere,necnece(Ã¯ariS nectutum putabafliÂ» De fidendi uerbo uiden'ntalq: mthfcuifi^ dere fonat,prtnctpaltter tnniti,dure fona(gt; Fidere humanis operibus, ÃC fiderc monijsinec eas uoces uel in diutnis literisÂ» uelinpiorum hominum fcnptts inuenioÂ» Elenchi locus (ie habet: Quo magi's accÃ§' dimus ad fpiritS, hoc purtus fumus ftianitquomagts hxremus corporalibu^ ceremont)s,hoc magis uergimus ad luda^ ifmum Ã´i^C'Hgret qui illic conquiefcitne^ adea proficit, quorum gratia ilia funtin'' ftituta lam utaccipiamusibi ludairmSj* fuperftitione Iudaicagt;uerum eft eos qui cut inlitera IudÃ¦i,fic hÃ¦rent in corporalis bus ceremont}s,SC externa prÃ¦feruntifls Cernat pietati.ad ludaifmÃ» uergere.Hicig^ cur quÃ» inter Theologos-et me nulla fit co troueifÂ»} ualeant Aerq^cÃ»^ fuo fodalitioÂ« InfirmÃ©

Infirmi's neceHariae funt ccrcmomâÃ¦,peffc uero no hadenus cas cÃ³remnunt,ut no Iwt obfcruarc, fed quod hoc illis tribuunt *Pinus,quo magis jjfecerint tn animi pie/ tite ac mortificandis afFedtbusÂ»

OPto omncs cfle tales ut corporalP l r x bus cercmonqs non egcancadmo/ ibitient duin,aut non ita multum tribuant.

Per fpeculum 8iC in Ã¦nigmate deum utgt; dent Adeles in hac uita,et ad inuifibtlta du cuntur per uiftbih'a Ã necfolSfnteriore ÃC inuifibiletTijfcd ÃC extetiorem et uifibilem 'Ã®cojqui dominus eft eorporÃ¶ Ãcut amp;^.lpi/ utuunijtenentur exhiberc famulatum feu quiceremoniarum nomine folet de fignari. Ideoc^ pro huius uttae ftatu egent Omncs ceremonqs,ftueuiftbiltdei cultu: ^oamobrÃª qui huiufmodi ceremonqs dez tiaÃ¢antjtemcrartj Chriftianac religionis Ã¼iolatores cenferi debÃªt,quemadmodÃ¢ SC hoc defideriu huius fcriptoris in hac proz pofitione: quod ex eadÃª erroris fentina Â«cifcitur ex quo propofitio praecedensÂ»

cultum debere deo, qui corporum parite*^ at^ animarum dominus efl;,rem piam do centjSC uehementer exanimi mei fentcn^ tia.Sed huic dodrinÃ¦ ne tStuIum quidein rÃ©pugnÃ¢t mea propoÃtio, quÃ¦ nihil aliÃ¼d optÃ¢t,quam tantÃ» ChriÃiani populi proÆ feÃ¢um in bis quae funt fpiritus,ut adeninP culis externis no egeat,fed fua fponte pr^ fient ea,ad quorum obferuationem exter/ na Ãla uelut adminicula funt adhibita.Ex^ empli caufa: Populus iubetur genua auc capita fledere deo.Hac ceremonia mone^ lur,ut animum deo fubmittat, eo admini^ culo non eget perfedus,qui quocuncÃ ftÂ» cu corporis animum deo fubmitu't jtaque non fentio perfedos ita no egere ceremo/ nt)s,ut eas no teneantur feruare, fed quod non opus babeant adminiculis, quibus Â£/ gent infirmi.Ita facerdos iubet facrificarc ieiunus,qua ceremonia admonetunut ani mo ab omnibus carnis cupiditatibus defe cato accedatad facrofanda myfteria.Pon ro quiualdeperturbatur quod imprudÃªs aliquid guflarit, nec tarnen uetetur cum odio

THEOL. PARISIEN. Hf odio 8d auantia ad mÃªfam dominica acce dere,plus fatis tribuit ceremonqsÃ¯ dC taks noto quum aio,aut non ita multum tribu/ untJta mukurujid efl nimfum, aut no tan turn quantum pkricp tribuunt.Atqui to/ tus in hoc cd, ut animo purgato accedat, haud quidem negligit quod corporale eft, fed nee illi fidir,nec Ã quid cafu fecus acct/ derÂ« fimiliter perturbatur, mtnusc^ trepi'/ dat,ubi minus eft pericuh\Nec uero detre (^at EcckfÃ®Ã§ ceremonqs,qui monec ne hts abutamur^led ut ab his j^ftciamus ad per/ fcÃ¢iora.Quomodo igitur hate propofÃ®tio detrcÃ¢at ceremonijs, quÃ¦ faluis ceremo/ qs hortatur ad perfetfiiorar Addam tllud quodcoaÃ¢iushÃ¦cdetorqucnt ad oranes ceremonias,quum Elenchusagat, non deÂ« cultu diuinojfed de prÃ¦fcriptioneciborÃ»Â«. H perfpicuum eft ex locis Ã Beda nota/ tis.quibus in Ekncho refpondeo, Poftre/ tÃ¯iÃ´utnon ftatim periret ieiunium, etiam fi Ecclefia nullos certos dies prÃ¦ftituiffer, â¢ta nÃ´ ftatim periret cultus utrtuftÃ¿ homt/ nis,etiam fi hic minus ceremoniarum ha* berent Ecelefia: quaedam aut monafteria, Primi illi Chrifttani non admodum opus habebanc

190 DECLAR..AD CENSURAS habcbÃ¢c prxfcnptis tnedtjs,qui fponte ief Ã¹inabant quoudie. Non egebanc exaÃ¢is precutn penGs^qui noÃ¢es ac dies perfeue/ rabantfnprecationibus.Non egebanc cof fiituiione de folucdis decimÃ¯s, qui fponte faeukates omnes deponebÃ¢t ad pedes poftolorum. Qui taies Chrikianos optÃ¢tÂ» obfecro quid peccat^

LX O IprÃ§fulesinkicueruntaliquid ludaicÃ§ liiÃ¤cnt obferuationis, propter infirmos, non datnno* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;censvra

Hacc propoktio innuens ceremoniastt obferuationes ab Ecclefia aut Ã fandis tribus inkitutas effe Iudaicas,amp; folis infiÃ¯ mis conuenire,impia ek,EccIefiac iniuriaÂ» Qi. exerroneo fcripturae fenfu,ut prÃ§cedÃ©' tes deprompta.QuÃ´d aut huiufmodi cere moniÃ¦ aut obferuationes EcclefiÃ§ aut fan dorum patra,non fint ludaicÃ¦,fatis pHus monkratum ek: fed qgt; no folis infirmis tmperfedis copetant, aperte demonftratÂ» Adam liquidÃ© perfedus creatus ek,Si men certS cibi genus illi Ã domino ek ptÂ» fcriptumÂ»Petfedi itidem fuerÃ¶t Ãpoftolt

^uicrebro letunqs uacabÃ¢MHgÃ®ltfs S^orsz tionibus: Ã¢ certis quoc^ cibis abftincbant, utafufFocato fiCfanguine, Vnde patec^ ptftilens (it hÃ§c dodrina,a(rcrÃªs perfedos inuianonegere huiufmodt corporalibus ceremonqs: quae certe ad errorem fpedat BcguardorQ.qu( (ure in cocilio ViennenÃ» tcprobatus eft*

tnuerfuseftÃ nefcioquibus fermotnez tX us,qui ad hunc habet modÃ»* Quod fi prae fuies inftituerunt aliquid ludaicae obferua tionis propter infirmos, non damno, fed opto omnes elfe taies,ut his nec egeant ad oiodutn,necita multum tribuSt* Primum deprarfulum inftitutionibus loquor, non iottus EccieGae, ÃC ludaicÃ» appello, quod in rebus externis prÃ¦fcriptÃ» habet aliquÃ¤ cumludatorutn prÃ¦fcriptis afFinitatÃª:nec 3io talia prÃ¦fcribi Ã¢ prÃ¦fulibus, fed nego â¢ncdamnare,etiam fi quid taie prÃ¦fcribe/ rcnt.FiÃ¢io eft non afIeueratioMuItas afÃ®c buiufmodi cÃ´ftitutiones abrogauit eccle/ fia, ueiuti de Euchariftia protinus danda infantibus baptizatis, de arcedo poftridie

(yS DEGLAR. AD CENSVRAJ uxorem.Proindc quum hanc propofitto^ nenijquÃ§ dedeledu ciborum^SC fimiliboJ loquitur,detorquent adotnnes Ecckfi^c patrumc^ c5ftitutiones,quodcp ludaicutÂ» interpretantur fuperftiâtiofuni,prÃ§ter men tem meam faciunu Tum fÃ® quum dicunC non conuenÃ¯re/entfunt non obligari,hoc i nee fenfi, neccxprcHÃ¯. Imo' fateor perfc' ! dos magis obligari quam ihfirmos.Si tÃ¼c

' nullt fuÃ¼Tent jnh'rmf,nunquÃ¢ medias, aut ciborum deledÃ» inftituiiÃ¯et EccIefiaQun confilio deus praefcripferic AdÃ¦ arborgt;$ abftinentiam, ad prÃ¦fens argumenta noÂ» multum facit.Deus cft,poteft eut uult uukpraefcribere, 31^ quicquid prÂ«fcribit, hoc ipfo pium cft feruare quia prÃ¦fcribitÂ» Non eft idem de hominibus, Apoftoli bro uigilabant,ieiunabant,dfr orabant,fed abfcp prarferiptionibus bominÃ».De fuffo'' cato Ã fanguine iam didum eft.Ea confti cutio data ek tnuincibili lud^orum impÃ´t tunitati ,id(^ pro tempore duntaxan ItatF fifermomeusaccipiatut Ã medtdus nec ccremonijs,nec Ecclefiae,nec patribus ullam facirtniuriamÂ» Si Chriftus fuis fuk duxitcorpus fuum, quod obftaret ad fp*^ ritus

THEOL. PARISIENÂ». 195 pfUS robur, quid mfriim fi ludaicÃ¦ pr?e^ â^nptioncs reddidiffent illos infirmos, pooquitalia ferwant, fed qui illis fidunt, âoceftjpraecipuas Ã¯Ã»fticiÃ¦ partes confti/ âuunr,aut ibi conquiefcunnHec fentcntia ni fallor, procul abeft Ã docSrina Beguarz dorum.

Marei II nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

AyTEisdifcipulisfait Cbriftus)nihil Ã» lXI IV x ftarum rerutn prÃ¦fcriboÃ® his uefce/ In â¢â Ãjhis abftinÃ§, nunc quiefcÃª, nunc labora, fie uefcercjhoc ne contingasj iÃ®lud n.e con tracÃ©es: ne femper maneant imbecilles, Ã pe prÃ¦ceptore fem el didiccrint huiufmogt; ^tebus corporalibus fidereÂ»

De hac propofitione quantum ad prv pam partem dicitutjqÂ» quamuis Chriftus ifta uniucrfaliter no prÃ¦fcripferit, borum tarnen aliqua prÃ¦fcribenda per Petrum, tdiqiios ApÃ¼ftolos, eorÃ» fucceflbres, ^EcdehÃ¦ aedificatioem reliquit,dicens; Qui uos audit,me audit: ÃC qui uos fper/ pt,mc fpernit. Quantum uero ad fecund dam pattern,uidelicct: ne femper maneÃ¢c

1^4 DECtAR, AD CENSVRA5 imbccillcs: quatcnus fnnuit huiufcnodi re busjueluti uirtuns adminicuhs fÃ¯dÃªtesr^^^ di imbecilles S)C tninus fptdtuales, falfa e(t Si^ EccIeÃeC iniuria: quÃ¦ talia Ã fpiriiu lt;Ho direÃ¢3,ad hoc conftituit,ut per ilia deleamp;tnfpirituprofkianc ÃC uirtute,con/ uenicntiusC^ ac facilius diuina prÃ¦cepcs adimpleanr. declaratio

fiffe, conuenit mihi cÃ» Theologts: datant autem Apoftolis aut horS foccefTonbuÃ® autorftatem aliqÃ¼t'd ftatuendi quodadpi^ tatem conducatsprÃ¦fertim iuxta fcriptiira rum oracula, QC hoc miht cum ilhs conue/ niuCÃ¦terum eos qui fidunt externarSrf'* rS obferuattontbus,SC in his conquiefcfitÂ» manere femg infirmos, iuxta meÃ» fenfuni ueriffitnÃ¢ eft,neG tamÃª iuxta fenfum illotÃ´ falfum eft.St externa adhibenÃ»quo perfâ proficiant homines ad fpiritum, uti^ erigendam hominS imbecillitatÃª adhibits font. Spiritus em promptus, caro infirm* eft.Et hac in parte Paulus ait infirmarik' gern, q, lauacris amp;nbsp;uitÃ®Ã®imis non potuerif coferre uerÃ¢ iufticiam.Muko magis infif' mitatts erant preces ac ieiuntagt;Ã pharifÃ¦gt;* pratcept*

prÃ§ccpta.Nam detalibus ietunrjs iUic agit dom/nus.Iam ut per fe magnS qutddÃ¢ ha/ bÃ©ant eiuftnodi con(litutionesgt;tatnÃª ad ea collÃ¢tÂ»,ad quÂ» prÃ¦parabat domin'^ fuos, Â»nfirtnÂ» erÃ¢t,ec fi nihil accederet,infirmo$ nÃ´ confirmabÃ¢t.PharifÃ§us dicebatdeiuna bis in fabbato, decimÃ¢ bonorum parte da paupcribus,dilata phyladerÃ¯a,{aua reuer/ fus Ã fororhÃ¦c prÃ¦ftiterat arrogÃ¢s illepha hfeus eut domin'? prÃ¦fert publicanmSed tudimenta tantÃ» pietatis funt, fi confÃ©ras ad ilia fublimia. De benefaciendo Ã¢c diÃ®i/ gendis inimicis,de orando pro affligenti/ bus ac in cruciatus mortesc^ uocantibus, detollenda cruce,de contÃªnenda pro EuÃ¢-* gehâo uita,de gaudendo in otnni perfequu tionÃ» genere.Proinde fi mihi permittÃ¢t uz futn huius uerbi fidere,jj inniti,inhÂ»rere, pronimiatribuere,nihil habet mea ^pofi lioqcfaduerfet EccleÃ»Â» cÃftitutionibus* Male fidit externis obferuationibus g con fiditfep illas uerÃ¢ pietaiÃª aflÃªquutur5,nffi E eascÃ´tÃªdatadfpiritualia. Infenfu nulla eft inter nos cotroueriÃ¯a,tantQ de uerbis di feeptatio eft, SubfcnbÃ¢ aÃ»t locS paraphra feos magisliqueatelieueraqdiximus.

PrxceHerÃ¤t hÃ¦c fub perfona ChriftÃ¼Qp^ admodum entm plus habet negorij quiÂ«^ cet tmbutinn hac falfo perfuafione, quoa artem calleatjquÃ¤m qui prorfus artistgnâ rumtttadifFteinimum efl:, eos ad Euangt^ licamiufticiam tnftituere,qui ob carnak^ obferuatiunculas fibi perfuaferunt, quoâ abfolutam iufticiam fint confequuti.Hin^ nitnitutn eft quod pifcatores,publtcanosgt; peccatores,meretrices QC cthnicos,magis dociles comperio philofophiae rpiritualisÂ» quam fcribas^pharifÃ¦os ac facerdoteSjQU^ in humanis cercmonijs perfedam ftatuÃ¶t pietate* loannes ut mÃ©dius intet uetereoi ac nouam legem, tentauit mifcere doÃ¤rv nÃ¦geminum genus. Neqj enim aufus.eft hancuiuidam philofophiam infirmisank mis cÃ³mittereÂ» Infirmum eft autem qtric^ quid humanum,quicquid carnale eft.Qâ diuinum,quod fpirituale,quod ccelefte^^ uiuidum eft ac ualidum, proinde meisdP icipulis quosin hoc delegi rÃ¼des, ut eos ad hanc mafculamac robuftam philofo^ phiam inftituam,nihil iftarum rerum Ã¢fÃ» ExhisperfpicuÃ» eft quid appellem fi'detc ceremonijs,uideIicetiniUis perfedam co' ftitucrc

Mittlere lufticiam. Liquet item me non Io/ qui de coftitutionibus EcclcfiÃ¦jfed de prt uatis pharifÃ¦orum prÃ¦icriptis. Ac mox, Ioannis ac pharifaeorum inllitutionem do minus appellat uinum uetus,ueluti uapi/ dum ac minus dcfRcaxt fuam autÃª muftum inebriansj^ad omnium rerum at^ etiÃ¢ ta: contemptum amore ChriftMtaparaz phrafis.Proinde quod TheologidamnÃ¢tÂ» teÃ¢e damnÃ¢t: cÃ¦terum id quod damnantÂ» tioneft in uerbis meis^multo minus inani mo. CacterÃ» uerba, Chrifti,qui uos audit, me audit,in Apoflolos pulcfare quadrant, cacterum fi accommodentur quibuslibec Â®pifcopis aut Theologis,multas habet ex cÃ©ptiÃ´es.In Apoftolis Chrifti fpiritus fine flubio loquebatunin epifeopisno femper.

A oftendit aliquemÃ¨ pharifÃ¦oA l x 11 -ty rum gcnerCjfiC dicit: Afpice hie eft m Suf. Lhriftus, Alius rurfus indicatalium candi flo palliojamp;Ã® diciuEcce hie eft Chriftus. Az Â«US diuerfos indicans colores formas fleftiuuijclamac Hiceft Chriftus* Alius ^emonftrat uefeentem pifeibus, Ã´^dicit:

Â«9t DECLAR. AD CENSVRAS Hic cflt ChrtftuS'Altus fpadonem oftÃªdfe Ã¨C dkit: Hic eft Chriftus* O ludaicum incrcdulum genus: uis uidere lefumf coO kende arborÃ©, fume libioculos Zach^^

Quamuis certS fit non efle talem adln'^ bendÃ¢ fiduciam inftitutoru rel igtÃ³is obfej uationt,qualÃ© dluinis prÃ¦cepcis: tamÃ© no contem nenda,fed magni faciÃ©da funthiM iufmodt infiituta religions: quÃ¦ ad puri^* tatem mentis,feruentiorem dei amorÃ©,d^ faciliorem diuinorum prÃ¦ceptorS adim/ pletionem ordioantur:per quorS obferu^ tionÃª multas uirtutes cÃ´parari, ÃC pfera(^ uitia cohiberi confiÃ¢tÂ« Hac aSt propofinÃ» ne fcriptor hic talibus refigionum infiito^ tis de diuerfitate habituum,de abfiinentia Ã carnibus cÅlibatu, afiute fed impru^ denter Ã´Ã© impie uidetur infultare,cum ilh Temper babuerit in precio Ecclefia catboK ca:Ã¢Sdamnauerittampia ac tÃ¢ fanÃ¢ain/ fiituta carpentes, autillis quoquo modo detrahentes*

PrimÃ»illud extra controuerfiÃ¢ efi,tl|ic non agi de uarqsinfiituÃ¼s monacborumÂ» quuffl

ca dicantur fub perfona Lucaf,qua Jenipore,nondÃ¼ effent nati nionachi,qua/ Â«es nÃ¼c funt. Palam eft Si iliud,ibt no dam *iari fotÃªnes obferuationes/ed cos qui ha' â¢â uni fiducia fibi arrogabant perfedam fan lt;^monfam, quum procul abeflent auera picrate. Laudatur effi illi'c ardor Zachei, corpore bumtiis.confcendtt arboretn, Wuiderct fpfum Iefutn,quem unum uide refiriebat. Hutus alacritate deledatus Ie/ Â«US ukro compellat illum,offerens fefe ho-fpitem. Hie eff: populus Gentium squi ni^ bil tribuens fuis mentis,non hÃ§fit tn litera Ã¯cgiSjfed ereÃ¢us ad fpiritS oculos incendit ioicfum. Vnum cm ilium uidere fitiebatÂ» quSinterim populus ludaicus inrerÃ¼ex' ternarSobferuatioe collocaret iufficiam, aduerfans harÃ¶ fiducia fpiritui-Locus que flU truncarim cÃ¼Sttfic habet: Zacheus oe/ cupat banc feficitatÃª,nimirS Gentium Vj' pum gerens. Quid eft in caufaC Quia ad' bue humi maner ludÃ¦us Ã¢^hÃ¦rens carni Icgis NÃ´ cÃ´fpicit aut lefus nifi ab hts g ab hutnili litera legis erigÃ»t fcfe ad fublimio/ rÃªfenfum fpirit'^.Exhocfuggefto licet ut deregs Ãt ubi Ã»tlefus.AÃ¼pqui fi tuibÃ¦

maneas admfxtus, hoc eft, fi nihil cximi3 fapias,frequenter audies ilam faliacem uo cem,Eccehic eftjecceilh'c eft Chriftus. PharifÃ¦i clamant, Ecce hic eft Chriftus, SaducÃ¦i clamant, Ecce hic eft* Ebionitat damÃ¢cEcce hic eft. Alius oftendit aliqu^ Ã¨ pharifaico genere ÃCc- Et fequitur. Ince/ dit eredus ac fublimis phariheus, fÃ®bi ph/ cens.ftbi iufticiae Iaudem,fibi fegis cognP (ionÃª uindicanSjamp;dum ftbi uideturabun de magnus ac uicinus Chrifto, non dignâ tur arboris uti prgfidio Ã´Ã´c.ln hune modÃ´ paraphrafts.PalÃ¢m itat^ ipfe fermonist^^ nor dÃ©clarÃ¢t me illic agere de ludÃ¦is, fibi blandiÃªtes ob obferuatas ceremoniasÂ» negligebant gratiam EuangelicamEtillis cemporibus erant diferimina felt;ftarum,uc ftium et inftitutorum.Qux tamÃª ipfa noÃ ibi fimpliciter reprehenduntunfed hoc prehenditur,quod ibi oftendut ChriftuÂ® ubi no eft.Intra nos enim eft regnurn dd* At fuipicantur forfitan me allufifte ad nachorS inftituta.Quid fi inficier/Quid** clamem,prÃ¦ter ius me ex fola fufpicioÃ^ Ã¼oeari in crimen impietatis. Sed demu^ CK fuper ftuo,aUufum efte admonachos-

THEOLgt; parisien. loi., talta reperiunturin monachis, qualia il/ *Æ prÃ¦dicantur de pharif^is^Ebioni tiSjSa ââ,Ã*is,maiieat Euangeirj iiigor,6C in molt; ^*bus corrigatur error. An fuit uUus Bene' aut Dominicus,aut Franctfcnsgt;quÂ£ oftenfo pallio nigro alboÃ»e,aut cineraceo Â°*5^rit,Ecce hic eft Chriftus lmo illi ipÃ Jp'nitt]um tribui uolunt fuis conftituaoni âUSjpraÃ® Euangelio* Perfuafum haheo ui' ^osillos,Ã quibus profeÃ¢a uidentur mo/ â'Ã¯chorum genera,I5giffimeabfwiflÃ«Ã tali Â®fftÃ¤u,utin ueftitu autcibis coHocarenc âftigium pietatis. Per fpadonem, intellP SocoelibemXÅlibatus autem per fenon pietasjficuti nee uirginitas Narhfatug JJirgines excluduntur. Fruftra corpus illi/* Â®Ã¤tuni habent ,fi animus impurus eft.Erac ^utemSChaechaerefisapud ludatos Eflc/ â0111111 ni fallonquÃ¦ no recipiebat coniu' SÃ®tos.Primum igitur fufpitioncm poiÃ®eni

Earn ut agnofcÃ¢,nihil diÃ¢ueftin Pfobata collegia monachorum,fed in quo fondam fupemitionem, qui negledo ftu' ^âouerÃ¦ pietaiis,ob ueftetn, aut carnium ^bftinentiam putantfemeros Paulos aut AntoniosÂ« Si ncgannt eHemonachos in â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;N i quo's

quos 1'fta competant.cum fufpi'rio refpon debOjVtinam fintpauciores.Boni mona/ chi funt EcclefÃ®Ã¦ ornatnenta,nialt cardno tnacaÂ« Sed bonorum heu nimium magna raritas Jtacp ut falfa fufpiuo ed me boe tnone dertdere indituta monachorum,ita uerum edme fubnotare quofdam plane ludaicis anfmts,(n extetnis fuperfttcioftlÃ¯} moSjin bb qux funt fptricus negh'gentifiÃ mosÂ»

â¬ XI Ã¯ I Ede ncgligitur color aut forma ut' Sftifajo JLVftis, quoties id commodum eft miniÂ» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c E N s V R A

HÃ§c propofÃ®tto innuens unicm'Ã§p Itce^ fuum babitum reb'nquereÂ» quoties (d commodum uifum fuerit, EcclcfÃ®afticam GC monaftÃ¯cam uÃ»am difToIuit: ÃC fanÃ¢o/ rutnpacrumac ponttficQÃ^ concdiotuni lAftituds eft infun'aÂ»

, Qui poteft fermo meus hoc i'nnuef^ quodtnterpretantunquÃ»ibi dominus !Æ' Quatur de [ud%orum externis obferuau^

theol. parisien. iÃ´gt; nibus, quas docetreÃ¢c uiolan, quum aut Beceffitas urget,auc charitas fuadcc. Para/ phrafis ftc habet: PÃ¯e uiolat fabbatutn,qui uacuusÃ¢ tumuitu malarum cupidftatutn, iuiiandi proxtmt Audio uiolat fabbatutnÂ« Pia res cft ieÃ¯uniutn, fed fit impta, fi quod ad falutem hominis eft tnftitutiD uercitur inpernicicm ÃC corporis Ã´i animi.Res eft teligiofa uotumgt;fed fttirreligiofa,qyoties huius feruandi fuperftitione,reuocÃ¤tur liquisabhisquaepropius fpedantad uez ratn pietatem. Sande fecit qui donum of/ ftrtadakare, fedprophanum eft donum, quod offertur irreconciliato proximo. Its ttde negligit color aut forma ueftÂ»s,quo/ tics id commodS eft homini. NeÃ§^ en int ^Bio ueftis caufa fadus eft, fed hominis Ãratia reperÃ§a ueftis. Itidem cib*^ hominis C2ufaparatus,n5 homo cibi caufa cÃ´ditus ^Ã.Proinde quouis cibi genere uefci phas (Ãgt;quoties id poftulat neceftitas. SiquidS hacc omnia corporaliagt;in quibus uos abfo lutam iufticiÃ¢ cÃ´ftituiftisjtempimuidimÃ§Â« c^s,ueftes,dies fefti,ieiunia,uoca,doua/ tiagt; irreligiofe feruantur, fi ob baecnegti/ fiÃ»ur Gdusproxfini Ãfc. Hune in modum loquitur

Â»4 declar-ad censvras loquiturÃ¯n paraphrafi dominus.ExhisP* lam eftjh^c Ã Chrifto drei ludÃ¦is carnalâ bus,quandoquidcm templum nominaf^ uidimÃ¦^Sed impingitur fufpitÃ¯o quaÂ» paraphraftes ad monachorum habitÃ¶ aiW ierit. Certum eft Icfudodn'nÃ¢ quanqua^ Ã¯udÃ¦js dcpromptam.adnosquoqj petâ*' nerclta^Iargior hue fuifleallufum fufpicanturÂ»quid malicftf' Nonne mona' chis phas eft, obneceflitatem aut caiifan* aliquam graue mucare ueÃ¶emf Sefo tuÃ¼'anos proficffcentesad fuÃ¤Synodu^i quo timorÃ©s eflentjafca ueftecquftÃ tej'â litos.Quid quod Romanus potifex fun*â ut monachhquf uarfo ami'du conuenerÃ¢ââ ob multftudfnis ofFendicuIum fimilf Â«*0/ do ueftfrentur-rftf fortafffs fnterpretantuf quotiescommodum fuerfc,quotfes libue^ dr, Ac ea qua; prÃ§ccdunt ac fequunf locum, deelaranc me loqut uel de ncceu*' lt;ace,uerde magna quapiÃ¢ utilitateÂ» Quo*Â» fihinc colligunt Ã me permftti monacb*Â® Ã¤utfÃ¤ccr^ocibus^-iit ^fo

que ueftis forma Ã¼tÃ¢tur,quÃ®neademoP^' racoÃ®lfgfÃ®t me pcrmittere omnibusjiitft*o arbitratu uiolent ieiunfa, aucdies

Nee emâm alfa ratione permÃ¯tto mutatio/ nem ueftis,quam qua permÃ¯tto leiuntjfab batÃ¯^ utolan'onem. Ad hunc tnoduni fu/ cÃ¼tnfacÃ¯untfacratifiimÃ¦Â£acultati,qui'q(f , fub alÃ¯a perfona dtdum eft,proponÃ¼t tan? ^uam Ã me dÃ¯dum, amp;nbsp;fruftula decerpunc 3d calumnÃ¯Ã¢ idonea: Simile eft qtf fequit.

TIT. XIX. DE ORATIONE uocali, Propofitio prima. In E/ lencho annotatione LXIIIÃ

CHriftus in orando dÃ¤nat mulriloqui? l X111 lt;nbsp;urn, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c E N s V R A SwpiiT.

Hafc propofitio ftgnificans Chriftum orationem damnaffe prolixam, feu multa ^frba compledentem,erronea eftjÃC Ã faz ââafcrÃ¯pturte intelligent ia aliÃ©naÂ» Nonem damnaturomne multiloquium in oratio? ^^jfedillud quod ex infidelitate procedit fxiftimantis deum no aliter audire aut in? ffllÃ¯gere crantes nifi multiloquio utantur; 9Ã¼odexplicans Chriftus non dicit folumÂ» Nolite multum loqui: fed adiungit, ftcuc fdinici faciunt: putant enim quo'd in mul? Jdoquio fuo exaudianturÂ» Docent etiatn fanÃ¤i in gloria non damnandum multilo? ^wiuminorationetnam poft iudicium no ceftabunc

M DBCLAR. AD CENSVRAS ceiÃ¯abunt deum laudare, non folum metV Kgt;fed dC linguaÂ»

lt; nuenire potui,quÃ¨ obiecerac Bedda:Cbrgt; ftus quanquam frequenter oraret, tarnen fuos docuinet paucis ÃC clÃ¢m efTe orandS* Ã¯d palam eft ex MatthÃ¦i cap.Â«. lam in ma nifefto eÃ,formam precandi,quam domj' nus fuis prÃ¦lcripfit,ene uerbis paucis co' prehenfam. Verum igitur eft,quod Chri' ftus fuos docuit orare paucis. At no dam' nat tnqutunt, fimpficiter multiloquiÃ»jed additficut genees faciunf,quÃ¦ SCc. Sic eft ut praedicant, nec aliter ediftcro tradÃ¯at^ hunc locum Mattbaci Paraphrafis habet: Procul igitur abfit Ã uobis exeÂ®' plum Etbnicorum,qui prolixas ac uerbo' fas precationes ueluii uerbis concepts cenfent, perinde quafi nihil fint impet^^ pri,nifi uerbofiftima loquacitatedcuÂ® â tigarentjidentidem inculcantes eadcflâ)â*' uerbofa recenfione prae fcribentes iint,amp; quandoÂ»quomodÃ³que iibi prxli^ ri uehnt,quod petutu, quum faepep*^^^'*

turnoxfa.Optima petenda funt adeOiOon omnia, amp;nbsp;crebro potius orandum quani diu,amp;: intente magis quÃ¢m prolixe, po/ ftrcmo animo magis quam ore. Hic ar/ bitror me bona fide reddidiffe fenfum illi/ us loei, qui non pertinet ad preces Ecde/ fiÃ¦ folennes, fed ad arbitrarias ac priua/ tasÂ» Caeterum alibi dominus docetincef/ fanter orandum: 6C Paulus iubet, fine in/ tenniffione orareÂ» HÃ¦cinquiunt, quoni/ am inter fe pugnare uidentur,oportuit re/ digere in concordiam . ld in Parapbrali commode non licuit. Verum totum hoe dilucide expediui in annotationibus, ÃC in libello de modo orandi deum. Quan/ tjoam illud fine intermiffioneorareifiue de uocali prÃ¦fatione, fiue de tacita acci/ pias, non fine tropodiÃ³um eft. Sine in/ termiÃione orat, qui frequenter orat, SÂ£ qui perfcuerat in code affediu-De prolixis autem Chriftianoru prccibus nÃ³ arbitror congruenter dici multiloquiu, quod in ui/ ciÃ¶ fonat. Quid igitur fignificat mea pro/ pofitio truncaf Simpliciter damnatam Ã Chrifto prolixam precationem.'Ncqua^. 6ed cum Beda difputastueorelTe uerum

toi DECLAR.AD CÃNSVRAÃ quod dixeram, de uerbts Euangelt) fentP ensjde fenfu uerborÃ¼m no agens,111e men dacium obfecjr,ego tueor me knpto, rum eft igitur in aliquo fenfu damnatas precationes in publico fieri foJitas ad oft^ tationem dC multiloquas. Verba ElencW fic habent: Qui iubct intrare cubiciilum, nonhe Ã¯ubet dam orare. Qui damnat in orando mukifoquiÃ»,ÃC prÃ§icribit breucm formulamgt; nonne iubet orare paucisf Et tarnen non improbari mihi his uerbis pio rum hominÃ»apÃ©rtas/prolixas ÃC affÃ®duas preces, muitts locis docco. Hadenus E^ lenchusjhaud quaquam fignifi'cÃ¢s Ã¢ Chfi' fto damnari prolixas Chrifttanorum cestAliud eft prolixum efte, aliud muÃ®tilo quum, nec ftatim orar, qui lingua fonat uerba precÃ¢tia.Mentis opus eft precatioÂ» Dominus autem fuis difcipulis adhuc in' firmis praefcripfit breuem precattonem, quemadmodum no onerauit cos iciunijs, at ijdem haufto coelefti fpiritu fuapte fpo/ te perfeuerabant in precationibus SC iein' nqs.Quoniam autem humanÃ¦ mentis in' firmitas nonpoteft diu eidem reiefle in^ tentagt;iccirco ab Auguftinolaudanturbre ues

ocsillÃ¦ precatiunculÃ¦, fed crebra uelut impetu mentis eiaculatÃ¦. Videmusamp;^ in folennibus EcclefiÃ¦ precationibus, quas ColleÃ¢as appellant,Ã prifcis EcclefiÃ¦ prg fulibusmirameffe feruatam breuitatcm. ÃUcp laudata in orando breuiloquentia ta? lis,non damnat prolixas Chriftianorum ptcces,quas uel aftÃ¨dus pius fuggerit, uel neccffitas requirit, uel autoritas EcclefiÃ¦ prÃ§tcripfiuMultiloquium autem,quia eft fupetuacanea loquacitas, non in precibua tantum, fed in omni fermone uitanda eft. Denique Pfalliani fiue EuchitÃ¦ auxerunt hÃ¯reticorum catalogS,qui in ocio degen? tcsincredibilem pfalmorum uim mira lin? guÃ¦ uolubilitate abfoluebÃ¢t. Quanquam his turpius errabant,qui dicebÃ¢t nihil om/ nino precandum, quod deus norit, quid cuique fit opus.

formate EcclefiÃ¦ tn'umphanti, in qua faÂ« di non ceflant clamarc iugitcr, SancÃ¯iiââ i fandus, fandusjdantes gloria, Ã¯audem honorem uiuenti in feculafeculorunirfo' lennes templorum eStus inÃicuit: quibus diuinÃ¦ laudes afltduo depromunuir, populorum deuotio excitatur: ut pro modulo more fupernÃ¦ Hierufalem ad quam continuo afpiratjin terris pofitaini^ letur. Hoc ut faceret,fuaiÃ¯t multitudo iÃÂ» Lucie.i militiaecceleÃis, qux ChriÃonato deum laudansjuocefubltmicantauit. Gloria i'o exceliis deoÂ» SuafitSC Ghrifto probatÃ¼S puerorum clamor in Ãaudem Chrifti

jiattKu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dicentium: O fanna filio

Dauid. Benedidus qui ucnit in nomine domini.SuafÃ®t amp;nbsp;ipie Chriftus,quipriuP quam in montem oliueti egrcderetur,paf' furus tanquam gratiiÃ¯imum deo approba turus miniÃerium hymnum dixit: nus autem,ut probati teftantur autoreS) non aliud eÃ quam laus deicum cantitoÂ» Non enim laus fuÃicit ut bymnus uoce' tur,nifi laus dei fit,Ã ^decanteiur. Canta^ uit itaque uocalner CbriÃus hymuutnÂ» itadens

THEOL- PARtSIENÂ» 1Â» tfadensformam EcckfiÃ¦ decantandt di^ Ã¼inas laudes:nee (blus cantau(t,fedcuni Apoftohs, quos terrarum orbis m fuum locum uicarios conftjtuebat, utid facien^ dum elTe EccIe(Ãa:,docerent,Suafjt et Pau lus ec Sylasjquifncarcerepofiutam aira uoce dcum laudabant, ut audirent qui in euftodia eranu Vnde ÃC tenÃ¦ motu fa/ ^o,motisue careen's fundamentiSj aper^ ta funtoftia, amp;nbsp;foluta captfuorutn uineuz la: id quod magnopt re pJacere deo hym/ tiosacdim'nas laudes oftend.Ã§prelÃ¨rnm tibi aids uocibus cantantur,com tantÃ§ effi cacia? fuerintdeprompti huiufmodi bym/ niac laudes diuinÃ¦ Ã Paulo Syla.Sua/ fit demum mos antiquiffÃ®mus ab exordio Ecclefiaeab Apoftolis indutfiuSjquo hym Ui a Chriftianis fimul congregatis foie/ bant dccantari : interdum eiiam ante lu/

Nee ab re fanÃ§gt;ufum accepit Eecle/ fia catholica decantandi hymnos feudiui Uas laudes, cum buiufmodi hymni ac dei fanÃ¤orum laudes decantata mentes ad fuperha erigant, inflÃ¢ment ad diutnam dilectionem, moueant ad compundiso / ttem,excitent ad contemptum terrenortÃ¯,

Sc ad comparandas uirtutes prouocenf* HÃ¦c uti(^ attendens EcclefÃ®a in fpin'Ã¯udd in{lruda,mu(Ã¯catn in facras Ã¦des inuexttf uocum harmoniam atq? fuauitatÃªadpd/ liciendos animos in fanÃ¢imoniam SC tatem non reiecit, foknnes templorS caÂ»' tus minime afpernata eft, fi tarnen canÂ»^ illi pi) fint ac Chriftiani: non uanijafciu'Â» aut impudicÃ¼net^ tanta uocum fcaÃ¢iooc redundÃªt, quin uoces diuinatum laudan* quÃ¦ cantÃ¢tur,facile ab audientibusCptOt^^ iurecauetur) pcrcipiantur. Nec pertimc/ fcitinhis Ecclefia pharifaicum fcandal^gt; Arianorum, V uitckuiftarum,Luterano' rum,aut quorumcuncp hÃ¦reticorumÂ» laudes Chrifti SC fanÃ¢orum fuum arbitfÃ¢' tur opprobrium,fua uerbera,fuos crucia/ tus: fed nouit taie hÃ¦reticorum fcandal^ paruipendendum: cxci enim funt, Ã´f du/ ces caecorum. Quamobrem hÃ¦c propoâ' tio innuenÃ® foknnes templorum cantusÂ» SC genus illud muficÃ¦ operofÃ¦, SC muifÂ® uoeÃ» uarietateaures animofe^ demulceÂ»^ tis no effe deo SC fandis accepta, faifo, merarie et impie aireritur,8d damnato pi'Ã facorum hÃ¦reticorum errori fuffragatun

Quac dilTerunt de hymnis,qutkus a/ l X V Ã´cT uoce laudatur deus ad imaginem ^clcfiÃ¦ tn'umphantis,mÂ»hi ualde probati Æ'^â¦Quanquam ueteres tllf prÃ¦fules atgre ^5^pefunt in EcclerÃ¹nhcantÃ» etiant fim/ âicetn.quo hodie canuntur pfaImI,Ez

precatio domtm'ca.Cactcrutn âÃ¯^od coIIigunGmea propofitione damna/ ^cann'ones Ecclefiafttcas, longe fallÃ´tur, * antiim jlKcnoto,{n qutbufdam collÃ¨ges Pâ^^fcribÃ¯precesSCcancusnirntuin proU^ ^oSjtum in bis audiri multa indignaxulcu Â®^iitnojCum inconcilio Carthagtnenn fta ^UÃ¤tufjue quid recitctur in templispratter ^anonicam fcnpturam.Hinc defcendo ad â¢HentionÃª Euchitaram,qui monachos uez *abant operari manibusjiie cogÃ¨rent prae/ fuas interr5pere,PalÃ m eft hos orandi J^Kutem non in afFedu mentis,fed in tur/ biierborum coIIocaflÃª-Poft hgc fubqcio: Vtinam quicunc^ Chrifti philofophiam piofÃ®tenturjfÃ®c abhorreantab bac fuperfti tioncjUt prccum puram SkS illibatam utlt;Ã®i/ â¢ftatiÂ» ChriftotÃ§ gratam off'erÃ¢t.Nam can/ ttUQcularum Â» clatnorum, murmurum ac

114 DECLAR.AD CENSVRÃS bomborum ubtcp plus fan's eft,fÃ® quid fupcros dekdanc ÃCc.HafC ibÃ¼Tadtcno^ to quofdam, qui fitnili animo precantui', quo EuchitÃ¦,et opto ut omnes Chriftia^ hancuidtmam Chrifto offerÃ¢t puram^ illibatam,hoc eft ut orent fyncera mente, amp;nbsp;fires uocem poftulet, fimul cumuoce oret animus.Nam ita demum hÃ¦c hoftiÃ® were grata fuerit Chrifto* Porro ubi nftâ eft prÃ¦ter uocum ftrepitus,periculum eft ne audiaht illud ex EuSgelio, hie popidi^ labqs me honorancor aÃ»t corum longe eft a me* Quan^ ibi no tarn loquor de cantU quouis Ecclefiafticogt;$ de cantu indeco' rojSi^ de cantiuculis, quas mulierculatunâ aut fimplicium hominS aftedus adiecitiÃ» lenni cultui* ClamorS uocabiKo notantuf qui nÃ»c in plerift^ templisgt;at(^ etiÃ¢ monâ ftertfs rauco boatu dÃ©tonantes, ÃC tempiâ impient,amp; ficuoces obfeurantomniÃut nulla poftÃ¯t intelligi.Murmur appello pre^ ces praccipitÃ¢ter ac fine mente didas, hoc cm eft murmurare uerius $ orare* Botâ^ bos appcilo fonitum penÃ¨bellicum,orgÃ¯' norum, tubarum,cornuumjituorum atqf etiam bombardarum,quÃ¢do bÃ¦ quot^ te^ ceptÂ«

THEOL. parisienÂ« its ceptÃ¦ flint ad cultum diuinS.CoHigo tan/ dem, preces folenncs ob hominS infirmi/ tatem tr.oderatas effe dcbere, deinde puz tas.ut niagis pfallarous afFedu uocibus. ItidecorÃ» mufices gen^ in templis damnÃ¢t amp;nbsp;ipfi: fatcntur qdem opinor, in precibus et canttonibus modum adhibendS* ud propter oecupationes hominum, uel propter faftidium humani ingent). Ab his uero qui damnant decentem EcclefiÃ¦ cart tum,plurimum diffÃ®det mea fententia. De mufica operofa nunc non difputo,tametft Albertus Pius eÃ¢. ingenue damnat, me rez 6:agÃ¢te,fi modefle nbsp;nbsp;modice adhibeatur*

Obfscro quidiÃ¨ntÃ®unt de Chrifto,qui LXVIU fllutn credunt huiufmodi uocum ftrepitu â¢ dcMari;*

Haetrcs propofitiones quatcnusp*'^ cenduncnullatn commoditatem cantaOâ bus dericis diuinas laudes prouenÃ»e, (imilÃ¼er audiÃ¨tibus populis, nifi quid uoces (igniÃceturintdfigant, nec deu^ buiufmodi cantu deledari.impiÃ¦ Ã catholica ueritate aIienÃ§Â«Nam fi cerein^ nias ueteris legis fcribg Si. pharifarigt;nec^ Si fimpKces utiliter obferuabant, eo ad pietatem feu diutnum cultum eas nabanCjquÃ¤uis quid illae fignificarentnoH perciperent: pari utique ratione,magflt;â cum frudu fuccedunt decantatÃ¦ d(uitgt;^ iaudes 6^ cantica ecdefiafticisjqui ea coÃ¶ cinuntjÃ¶C plebibus alTiftentibus,licet 5â minime intelligantjcum fit communis io' centio omnium hÃ¦c depromere,hÃ¦caii' direjhis afiifiere ad dei gloriamdaudetnd^ honorem,ad gratias fuper acceptis mune' ribus perfoluendas, ad obtinenda Ã deo quÃ¦ uitat praefenti conducant SC ftituratÃ® qua: nimirS intentio magnopere deo ta eft* Nam fi cor hominis deus maxime requiritgt;quid magis gratum iflidTe pote' ritf quam quÃ¶d homo pio aficdu ipfuoâ

Iaudarejrcueren,amare,appreciaridabogt; fet,ac libÃ©rer laudibus eius affiftatf NuÃ®lÃ profeÃ¢o uerborum intclligentta cum bac pia intentione poteft confcrn',quam babe re fol ent etiÃ¢ Ã¼mpb'ces,rudcs,Ã´lt;^ inerudiÂ«.

CVr dubitat Ecclefia tantu autSorem x IX fequi.aut cur audet ab eo diiÃ¯entirc;'

â De hac propofitione idem prÃ¦tcnden/ te quod tres prÃ¦cedÃ©tes,idcm dicendutn ell quod de illtSj niit quod ultra illas addtc Ecclefiama Paulo dlflentirc,dum in tern/ plis cantus cÃ©lÃ©brÃ¢t publice,quorum uer/ baa populisnon intelliguntur,quodfaP futn eft.Scribens cnim Paulus,In Ecclefia uolo quinqp uerba fenfu meo loqui,quant decem milia uerborum in lingua: de con/ cionibus feu fermonibus qui habentur ad populum, tradat: in quibus inutilis eR co pia uerborum non intelledorumtNon de cantibus EccIefiaRicis,quorum alia cftra/ (io,ut in prÃ¦cedenti cenfura monftratunt eft; Proinde prudenter cenfuic Ecclefia di

DECLAR.ADCENSVR.AJ m'na officia lingua latina celebranda.No^ em'm opus eft utpopuli uerba intelligent) quae decantant,cum iilis ad fpirttualÃª fedum abunde fuffi'ciat pia ilfa fupradidâ intentio feruiendi deo,Iaudandi deSjte^^' rendi eum ac diligendi. Nee perpenfa itâ' pudenti multoru temeritateatc^ arrog^^^ tia expedit huiufmodi diuina officia flÂ« uerbo ad uerbum in linguam uernacub*â transferri, ÃC fle translata in faais Ã¦dibu^ decantartNam ea res non in populorSt^ deret Ã¦dificationem,fed pcrniciemjUtcf^ bro docuit experiÃªtta.PopuIi enim in defia ueluti paruuh' funt, qui Iade egeâ^, nÃ³ folido cibo.At uero quemadmodÃ¶ ubi aluntur infantes pane,dC altjs cibis groiÃ¯ia ribus, letalis fenfim morb'gt; in illos irrept(gt; quonia folidiores efcas fetre nequeantaiii digererea'ta coÃmilitenfi uerba nuda fedt pturarum fandarS lingua uulgari popuÃ¼* proponÃ¢tur,ac in templis decantent, qu^ ueluti fortioris cibi ÃC ad digerendSi diffi^ cillimi loc S tenent,degraÃ¼Ã¢tur,depriinitâ tur,et fgpe in hÃ¦refes prolabunt,fcandala Ã³:fchifmata,ut hodie in plerifÂ«? locis eue cuÃ¯Ã¯econffau :

Exhufufraodjfragment/sft amafeuo^ L XVI lis ad calumniam decerpantur,quis polÃ¯ct lx v 11 reÃ¢f pronunciaref Qm' totam annotatip L X V111 ncm iegent,perfpictet me Jonge altud age L X Ã¯ 2Ã rcqiiÃ m ifti fofptcarf uidenrur. In eadem annotationc liaec infuntuerba: Habcant fanÃ¨ (Ãªpla folennes cantus,fed moderatos Ã´fc.HÃ¦c opinor non eft uox improbantis canttones EccJeftafticas.IIlic aSt deploro, quod quS PauP malic quincp uerba loqqi infcnfu,^ decern milfa in fpiritu,nos cop tta plurimÃ» adhibemus cantionS, dodri/ nscfpiritualis minim5,prÃ¦fertim in mo nafterijs,in quibus non operant ma ni busÂ» ftd plurimas boras externis precibus ÃC cantionibus onerantetiam foeminae, quÃ¶ facrÃ¢concionÃª rariflÃ®me audiant. Addo ÃC illud:plerof^ in hisfummÃ¢ cÃ´ftituere pie tatÃª,nec ex bis ,pbcerc ad cbarifmata mez liora. Verba mea ftc habent:Ferendum hoc,nifi uulgus facerdotS ac monacboru, in huiufmodi rebus fummam confticue/ cetpietatem,multuni diflentiensÃ Paulo Sic. Eos aio diflentire Ã Paulo, qui in h(s ponut fummam pietatem^quibus Paulus mmimuni

tiÃ³ DECLAR. AD CENSVRAS minimum tribuit. Hadenus arbitror cnecum fentire-Quod autem deplorabÃ¯*â raram eiÃ¯e in templis concionem exagg^' roboc argumento,quod hodie popul'â^ non intelligit,quÃ¦ canStur aut rÃ©citant^ in templis latine.Namolim cum pkbs cell^eret LatineSC GrÃ¦ce, ipfa rÃ©citÃ¢tÂ«â factor um uoluminum Si horum interpre turn quodam modo loco concionis erat-Nunc uero tale genus mufÃ®ces apud tos receptum eft.ut etiam fi qui in popu'o fciant latine, tarnen ob garritum uocuÂ® uerba non queant percipi,fignificans taO* to frequentius adhibendas cÃ³ciones.M^â uerba fic habent:Nunc uulgus quid aliuf* audit, uoces nihil Ã¼gnificantesc' Si talis cft ferÃ¨ pronunciatio, ut nee uoces exau^ dianiutjfonitus tantum aures feriatÃ³^lt;Â» Haec non aliÃ³ ipedant,quam ut cocioneÂ» firequentius habeantur apud popula,ptÃ¦^ fertim apud monachos Ã¨c monachas. Ipereft tertia propoiÃtio:Obfecro,quid^ tiunt Sic, Sed hÃ¦e uerba prÃ¦cedebÃ¢tiB Eft quifpiÃ¢ Craflb auarior,Z^oilo malcw centior^uir tarnen pius habetynquod da/ ta ^oce lonat cas precuUs,â¬tiÃ¤m Ã Ãâbil ifl

â â â¢â¢â¢ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lelligat

. THE QL. PARISIEN. , lÃ®j âÂ«tt'gat.Et fÃ§quftur conttnenter: Obfecroi ^Â«id fentiuncde Chhftojqui crÃ©dÃ¢t lUum buiufmodi uocum ftrepttu dÃ©ledan Ã³tTcÂ« Non obfcurum eft quin btc agam de his, 9uinegkda animi piecate, magnam fan/* *^inioniani putantUlIa no tntelkda in tem plis lingua fonare. Talium enim uoctbus Chriftus non folum non deledatur^uerfiz ctiam offendit.Non enim fÃ®mpliciter di3cigt; uocum ftrepitUjfed buiufmodi uocÃ» ftre^ pKu,nimirum refpiciens ad ea quÃ¦ prÃ¦ce ^unt. Eorum uero pium affedum, qui ad folennes ritus religtofe conueniunt in ho/ norem dei,qgt; generali fenfu perfuafum ha btantjclTe fanÃ¢a, quaeillicrecitanturuel geruntur,abficut quifquam Chridianus onprobec, aut hune alFeÃ¢um pofthabeac â nipiorum intelligcntiÃ¦, fed tarnen nihil ptccat,qui ab his hortatur ad perfediora, non ut ilia reqciÃ¤tur,fcd ut religioiius per/ agantur. Neq^ uero neceffe eftgt;ut exÃªplaÂ» (]ug Ã triÃ»phante EccleiÃ®a ducunt ad milv lantern, quadrent per omnia.Illic nee pro phetiaeritopus ubifublatÃ»erit Ã¦nigmaÂ» nee hortatore,ubi nemo dormitat,nec c5/ folatore,ubi nemo dolet^nec charitatis ob fequqs

fequqs,ubr nullus egeu IIIic ociumeilii^' gibus hymnis.In hac Ecclefia res multp*^ eus habent* Hadenus inter nos ni faHoiÂ» fententiarum eft cÃ´cordia. Sed duriuseft quod in eadetn dicitur: Quur dubitatÃf^ dÃ©fia tantum autorem fequi,autquur det ab eo diftentiref Eccleftam appellO}^^ fum externS EcclefiÃ¦,quo fit ut nunc tanj frequÃªs fit in Ecclefia pfallere fpj'ritu, propbetia,quam ille prÃ§fert.fit admodum rara,precefierat enim: Hac in re mirum $ i tnutata fit EcclefiÃ¦ cÃ´fuetudo. Paulus uult quincp uerba loqui in fenfu,quÃ m cem milia in fpirittuÃt nunc in nonnulÃ¼^ ; regionibus^rotos dies pfallitur fpiritu,nec modus nec finis cantionum,quutn uixin^ tra treis menfes audiatur concio falubris adhortans ad uerÃ¢ pietatem Jd enim Pau/ lusuocatin fenfu loqui. Vtomittambti/ fufmodi mufices genus induÃ¢um effein culium dtuinSgt; utneliceatquidcm Â«Ham uocem liquide percipere.nec illis qui can/ cillant ocium fit attendendi quid canantÂ» Tantum uoeÃ» tinnitus aures teriu Feren' dum amp;nbsp;boc,nifi uulgus facerdoiS ac mo/ nachorum in huiufmodirebus fummaiu

â¢. , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;conftuuc

I conftituerct pietatemÂ» multum diffeftUÃªs Ã¢PauIo.Quur dubftat Ecclcfia tantum au torem fcqui,imÃ³ quur audec ab eo diffen/ tire SCc.Ãxhis dtluddum eft,menodam/ nare cantus EccleÃafticos, fed admirari hoc tant! fterf,quod Apoftolus fecit minfx Â«ni,Si il lud adeÃ³ rarum eflÃ¨ quod ille fecfc plurimi. Ad hanc admirationÃª Theologi fefpondentjPauIQ illic no agere de rÃ©cita/ tionibus aut pfalmis Ecclefiadicis, fed de conctonibus ad popuIÃ»Jn quibus inutilis fit uerborÃ» copia no intclleda.id fi recipi/ tur nihil intercrit inter propheta Ãi loque/ tem fpiritu, nifi qgt; hie pofterior loquitur lingua ignora. At Paulus hoc toto genere diftinguit, Qvn's autÃª fie meptiar, ut apud Germanos concionet galiicef CxtcrS uc hoc qd* affumut fit in confeflo,publica re/ Â«ratio facrorÃ» uoluminÃ¼ ÃC horum inter/ pretÃ»apud multitudinÃª concio qusedam quod ad hanc rem pertinet tandem habet rationem cÃ» concione,Siquidem SC illarecnÃ¢tur populo,Ã´i in qutbufdÃ¢ regio nibus denÃ»ciat populo,ut adfit matutints Ã´iexteris horis, niilTac, uefpertinis hym/ Qis,fub pcena gehenÂ»* Ac diuus Thomas feribte

114- DEC1L.ARlt;AD CENSVRA5 fccibit IcÃ¢ioncs matutinas, eptftolam, EuangdiS adhuc in Ecclefiaeflepro giu'SjquÃ¦ recitantur ac poft exponuntufÂ» Ergo qui rÃ©citÃ¢t EuangeliÃ¶, loquiturfp*' titu: qui populo enarrat,prophctam agifÂ» An audircuoces non intelledas ftt lacp^f uulorum in Chriftojuiderint altj: Ego niÂ® gis arbitror eandem fcripturÃ¢ intelkc^Ã¯a*ââ effÃ¨ lac paruulis,ac folidam efcam ribusÃ¯ turpÃ© fit tarnen eos femper manef^ infantes,amp; femper penderc de mama ma/ tris.Etfi prÃ¦fentaneum uenenum eft,po^ pulum ea iuxta grammaticum fenfumiiv telligere, quaedecantanturaut recitantur in tÃªpJisjin fummo periculo fuerunt Grae ci pariter Latini.quandoquidem ufque ad tempora fanÃ¢i Gregorij omnia recita/ bantur lingua cum populo communu Et adhuc Indi lingua uernacula peraguntfu/ as preces ac facra. VerS hoc nihil ad megt; Mihi fan's eft, qgt; propofitiones meÃ¦ nih^f Cale prÃ¦dicant,qualia quidÃ¢ interprÃ©tant* TIT. XX DE COELIBATV S

ccrdotum,Propofitio prima I.TimJH LXX nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Voniaminepifcopopudicitia ma/

THEOL. PARISIEN* ixf non continget qui uoluptatem hanc in to tutncontemnatjilluderit fpeÃ¢andum uc fuerit aut fit unius uxoris maritus.

Cutn in EcclefÃ®a occidental uoluntarie Ã¯d continenter uiuendum facerdotes^acci pientes facros ordincs fe folenniter aftrin/ gant: confiiium hoc ordinationi EcclefiÃ¦ taring de coelibatu facerdotum derogans ac fi melius eiTet eam fanÃ¢ionem non fu/ conftitutam,impium eftjfplendori pu dicitiÃ¦ EcclefiafticÃ¦ aduerfum:ÃC de dam nata Vvitcleui ÃC Luteri dodÃ®rina defumi tur.Poteft nanqj quilibet qui ad continen ri'am fua fponte fe deuinxit,cuni dei adiu/ torio fe continere.

Hodieducunt apud GrÃ¦cos Epifcopi L X X l Ã¼xores,etiam poft fufceptum ordinem*

NonatquumeftjutquodÃ mefubper/ fona Pauli diÃ¢Ã» ad ilia tem pora pertinet, admeam perfonanijÃ´^ ad hgc tempora de

torqueatur.Tunc unius uxoris uir, etiaÂ«* uiua uxorerccipiebaturad facerdottuwÂ» Iioceft ad epifcopi munusÂ« Quidautetn illic agit Paulus.^Pn'mum uult eum deÃ®iÃ¿gt; ijui perfedae continentiÃ¦ de fe dedentfp^ cimen. is fi minus conttngatgt;ut ad prox!^ mum eant, uidehcet, qui dcfunda uxore prima non iterauerit matrimonium* tium eftjUt eligatur qui duda una noncogt; gitct de iterando cÃ³iugio fi illa deceiÃ¯ertf. Hic fermo nihil pertinet ad illos, qui nunC contra uota,cotra(^pubhcam ae ueterew ecclefiÃ¦ RomanÃ¦ confuetudinem ducSt uxores-Proinde quod confilium damnent nefcio,quafi fatius fuiffet inqui5t,fandio/ nem de coelibatu facerdotum non fuiff^ confiitutam* Certe meus fermo tale nihil habet,tantum explano quod Paulus prÃ¦j' cipit Timotheo, Vnde fufpicor AmanuÃ©/ fium errore fadum,ut haec cenfura ei pio^ pofitioni fuerit addita,

TIT- XXI, DE PECCATO ORi ginali, Propofitio Erafmi, Rom.V X H TV yr AIÃ¼ Ã principe generis humanior/ tÃ», in uniuerfam pofteritatc dinia' nauitjdÃ» nemo non imitaturprimi paren Cis exemplumÂ»

Expitcat hic paraphraftes locum ilium ppoitolÃ¼ln Adam omnes peccauerunt: â¢lue In quem omnes peccauerunt.Qui fa â¢'S locus intelligi non potefl: de peccato az Â«ualijcum non omnes peccato aclÃ®ualt de â4ucrint,ParuuIi entm nondum ufum tionis habentes,aduali peccato nunquam Werunt obnoxÃ®j. Quare prÃ¦fÃ®gnatum lo/ cutn perperam et diftorte de aduali pecca ^paraphraftes explicat. At^ea expofp ÃoPelagiano fauet errorÃ»

CodÃ¢t eius loci difputationÃª incipere Ã¢ L X X11 peccato aÃ¢uali,amp; in idÃª deiÃ®nereÂ» TÃ¢tum iUud, in quo omnes peccauerunt, cenfent proprie ad peccatÃ» originis pertinere. Atz* qui ipfum Ioc3 Origenes lÃ®ue Hieronym'^ de peccato perfonali interprÃ©tÃ¢t, quemad â¢uoduSc AmbrofÃ®us, licet in comentarioi UideatÃ´C originis peccatÃ» attingere. Simi liter Scholiaftes Hieronymi titulo receptâ totS hune locÃ» euidÃªter exponit de pecca topfonalÃ»nihiloffenfusuniuerfalitatis uo ceoniis,qug^ plerifqj pofita eft:generalis ctÃ¹fermo nÃ´ excludit priuilegiÃ» paucorS.

Confcntit Chryfoftomus, nec dubi'w qufnalij plures,praefertim ueteres. Docut iimsamp;tllud,fc^âo fiuet^iâw Grasccmagis fonarCjCO quod omnes peccauerSt, quam in quo omnes peccauerunt. Non ent'm eft tj/Â«. Nec probabile uideturhic Apofto^ Ium agere de infantibus,quum nullum uP quam uerbum fitjquod ad infantes perri'' neat, Ã´i illis temporibus adulti tantiÃ¯bap' tizabantur.Iam fi accipias mortem gehefl nÃ¦,quÃ¦ non infligitur nifi ob crimen cap* Cale,certum eft illud Adae crimen quo mc mit Ã¦ternos cruciatus, non dimanalTe ad omnes homines,fed tÃ¢tum pÅnÃ¦ partem SC damnum gratiae. Crimen autÃª eft mots animÃ¦ prima,gehenna fecunda,hoc eftÃ¦^ terni ignis cruciatus. Vt igif hÃ¦c mors no dimanatad infantes, ita nec altÃ©ra morsÃ decelferint abfc^ baptifmo. Quum igitur in medio uideretur coadius induda men/ tio depeccato infantium,fi tarnen hoc pec catum eft appellandum,quum ueteresto/ turn locum de peccato perfonali interpre tcntur,quumfÃ§ ad hune fenfum magis fa/ ciant Apoftoli uerba grgca,fequutus fum id quod uidebatur mollius minusefteoa/ dum

Ã¶unijfed interim ita fcrmonc temperans, ut non excludam peccatum onginis, fed afleram potius. At Auguftinus uehemen ter urgetjhunc locum non aliter accipicn/ dum,quam de peccato origtnisgt;praefertim pugnans cum Pelagio amp;nbsp;luliano. Verum non arbitror nos ubicp dodorum quamliz bet probatorum interpretatione oblfgari tanquam articulis fidei. Peccatum origi? nis amp;nbsp;nos ingenue fatemur. TantÃ» an hic locus fine illo poffÃ®texponi controuerfia eft.Vetuftiflimi putarunt poficjSC ita ex/ pofuerunt. Nec ftatim triumphatPelagP Us, fi hic Paulus loquitur de adultis. Rur/ fus nÃ´ hoc Ã nobis difcet Pelagius,qui iam olim uidit hune Pauli locS non ncceffario propriec^Ã® pertinere ad peccatÃ» originis* TI T. XXII DE POENA FILIO/

HÃ¦c propofitio uniuerfaliter intelleda, ' Ptactendens deum nunquam punire libe/

X50 DÃCLAR.AD CENSVRAS ros eti'am tempbraliter propter fcelera p rentum,nifi fcelera eorutn fmitentur, acÃ illud repugnet diuinÃ¦ iufticiÃ¦, aut : tati naturalÃ» eft h%retica,Ã´^ facrÃ¦ fcriptÃ¼^ rÃ¦ aduerfatur,quÃ¦ frequenter fie punttoÂ® j liberos indicat.Sic em funt pueri fiibmcÃ¯Ã´ j in dduuio, cum parentibus. Sic in penta^ j poli ignÃ© extindi funtÂ» Sic denique filiÃ¼* | Dauid paruulus propter adulterium et ho micidium patris mortuus eft* Nec lexdo' cens filios pro iniquitatibus patrum non pledi,non intelligi debet de pÅna tempo tali,fed de Ã¦ternaÂ»

Sequutus fum illic probatos Eccicfise dodorcsChryfoftomSjÃ´cT huic cocordem TheophyladÃ»,qui pronunciant iniuftuw fore,fi deus ob aliorÃ» delida punirctalios Nec loquunt de pÅna gehÃªnÃ¦,fed de cof porali cÃ§citate.Lex autem extat Deut.i4' Non occidentur patres pro fÃ¯lqs, nec nlil pro pacribus,fed unufquifcp pro fuo cato morietur,Contra Exo.Ã®4*fcriptÃ´ cw! Quireddis iniquitatem patrSfilqsac ne^ potibus in tertiam amp;nbsp;quartÃ¢ progenies* Hune nodum ita foluunt,aon qgt; pÅnadÂ«

THEOL. parisienÂ» VÂ« fcita no centibus ueniatad imrnefttos, fcd quod poena eadÃª maneat pofteros, ft msif lt;orum imitcntur fcelera. Rurfus fcrupula de infantibus diluuio inuolutis,ita fbluÃ»r, ut dicant earn no fuifte pÅnÃ¢, fed domini uiifcricordiam,quÃ¦ pueros mature fubdu Xit,nc maiorum fuorum fimilcs euaderÃªtÂ» CÃ´fimiliter cxpediuntquaeftionÃª exiften tem Ã¨ uerbis domini. Matth.iiÂ» Vt ueniat fuper uos omnis fanguis iuftus. HÃ¦c fen/ tentia ft pia eft,6lt; ft prÃ¦claros habet auto/ tes,quur hic hÃ¦refeos fit mentiof'

C Erui qui uolÃ¶t ante tempus colligcrc LXXIIII Ã zizania,funt q qui pfeudapoftolos SC inSuj^.sj hÃ¦refiarchas gladqs SC mortib*^ exiftimÃ¤t ctnedio tollendos: cum paterfamilias no/ iit eos extingui,fed tolerari,fi forte refipt'/ fcant,amp;: ex zizanqs uertantur in triticumÂ» Quod fi non rcfipifcant.feruentur fuo iu/ dici,cui dabunt pÅnas aliquando.

non folum Kcercj fed oporterehÃ¦fen^ cos perttnaces exrremo fupplicio punir?) quando citra laduram atÃ§p periculum rei^ publicÃ¦ td fieri poteft: nec ualet aliter (i' lus eorum autcÃ§terorum procurariamp;co^ , feruari: oppofitumep fit error CaiharorSj Valdenfium,amp;Luteri,generaltbus conc* lqsamp;^ legibus imperiaIibusdamnatus,pÃ expofitoris munus paraphrafies minimÂ« executus eft,in hÃ»c peruerfum fenfum tot uerbis Icdiorem inducendojnec ueritatem catholicam illiaduerfam palÃ¢m aperiedo: quodpaucis explicatum facile paraphra/ fis admififret,monfl:rando quÃ¦ hic fcribiti intelligenda fuifie pro tempore Apoftolo rum et martyrum,quo Ecclefiam atrocius tyranni perfequebantunnon quando re/ tÃ¶ potiti funt principes Cbriftiani,orbem cerrarum aut bonam eius partem infuate nentes ditione: qui turn leges condentes extirpandis haereticis accommodas,uerc principi fuo Chrifto militarutjdcerteex plicare debuit paraphraftes,quod quia no rÃ©cit, fcandali anfam prÃ¦buit legentibust quafi modo nonliceat^quod tempore A/ poftoloru ÃC martyrum fieri non potcrat-

Piaenommatorum quoq? haereticorum er ^ori hac ratione uffus eft fufÃ¯ragari. Nee haocteaexcufano locum,qua dicat fe tta â¢ntelligere utdiximus Namquamuisita Intenderet utproponit,tamÃªhoc ibidem nÃ¶explicat,Ã³lt;^ longe fecus folent accipere bgentes quam dicat fe prÃ¦tendere^Vnde queruncur multi,non folum ex hac pro pofitione,fed etiam ex plcriftp alfjs,pocu/ iutn fibi fub mellitis uerbis propinari fcan dali et erroris:ideolt;^ non acceptant aliatn (ut aiunt)pallio fophifticÃ¦ argutiÃ¦ obum bratam excufationem, qua quis dicat ca 9uÃ¦ hic dicuntur,n5 fub perfona ErafmiÂ» fed fub perfona Chrifti dici,Ã¶Ã³ non hoe fe culo, fed illo quo martyrtjs plantanda erat Ecclefia, cum tarnen tali a non exprelTa ne uigilantiiÃ¯imi quidem ledores percipiant, dfaliudfonent uerbaeiusexprclfain pa/ raphrafi, quam fequens eiufdem doceaC explicatio.Nec rurfus probant, quod fub perfona ChriftiÂ» Euangeliftarum aut A/ poftolorum ea inducat non pauca, quae uiri eruditi iuxta ac pq impia cenfent ac erronea.

LXXIIII SlinparaphrafibusmenofubleuatpfÃ¯ â fonarum refpelt;Sus, dure profedo mecum agetjHaclegemiht poterie imputari,qlt;^ i ab imprjs illic dicit, ÃC idem nunc ero CbH J Â» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ftus,nunc Pilatus,nÃ¼cCaiphas.MiroraÃ¶t p

ulIoseHÃª ledores tÃ¢attonitos,utinpar3^ phralÃ¯ non inteliigant nihil Tub tnea perfo j na did. Ac iampridÃª ufiÃ§ ad rauim clamo, paraphraft'm meam nihil efle nifi comcn/ Carium,Ã³(f fleubi fenfum feripturÃ¦ no affÂ« quor,nihilo plus effe periculÃ¼^ fi in coW'' mentario lapfus eflem. Verum ut alibila/ barjhiccertenon poteft obfjcijme d^ue^Æ i fum explanafle,^ habet fermo ChnftjÂ» quem fatentur pro temporibus illis, uerffÂ» i pium ac fandum effe^Sed hoe tantum ac/ cufor nomine^quod no exprefferim Chfv fti fermonem non eÃe generalem,fed tan/ tum ad EccleÃae primordia pertinerCjquaf tum quide erat fanguine martyru confiÂ«/ manda,SC haereticorÃ¼ tumultibus exerctfl da: Simul autÃª ut tutum eÃe cÅpit, ualere fermo ChriÃi.Primum non aufus fum hoc humanÃ¼ comentum Euangdi^S^ aaiefiati admifeerejpr^fcrtim quuni

T HE o L. PARISIEN. XJÃ pud ueteres orthodoxes non rep^rertm, Ã´i ipfa uerba Chrifti uiderentur eutn fum reqcere.Cuiufmodi paraphrases fir* ifTemjfi quum Chriftus dicat zizaniam re linquendam ufÃ§ ad meffem, hoc eft, ipfo interprÃ©tÃ©,uftp ad confummationÃª ftculi, ego expofniflem ufe^ ad annos quadrtnz gentos, quum iam audis Eccleftae rebus tutum eric tllos occidere. Dominus ipfe prÃ¦fcripfit tempus, ufq; adconfummatio netn feculi.Nec Paulus hoc nomine docet tolerandas hÃ¦refes,quod tutum noneflec hÃ¦reticos occidere,led quod per illorum improbitatem exerceretur fides ac pietas eleÃ¢orum. Oportet inquit, haerefes effe, utqui probatifunt manifefti fiant in uo/ bis. Quid quod ilium fermonem accom/ modo non externis principibus,fed uiris ApoftolicisÂ» Quanquam neilludquident de tuto, prorfus reticuit Paraphrafis, quae fic habet: Interim boni malisadmixti fe/ fendifunt.quando minori pernicic tole/ rantur, quam tollerentur. PorrÃ³ qudd obqciunt uerba Paraphrafis aliud fonare. quam mea fonet explanatio fequens. feiv, tiuQt fottaftts de his quae refpoodi BedaeÂ»,

ifg DECLAR. AD CENS VRAS Atidmirum noncft. In paraphrafi fiqui' dem probatiffimos EcclefiÃ¦ dodorcs quutus,explano uerba dominion Suppu^ tationibus difpuco cum Beda* Sedquof' fum attinet ex hoc loco colligere fufpido' â¦ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nem,quafi fentiam hÃ¦reticos no occident

doSjCum libris Ã§dÃ»is pugnem cum ei's qult; bus hoc dogma placet.Quantum uerodo distftis tribuendum fit uel hinc colh'gipfâ teil gt;nbsp;quod totfes deprehenduntur tnali/ ciofe calumniart bene diÃ³Ã¯a,toties non telleÃ¢a dÃ¢nare,toiies palam falfa obtfccf^â

L X X V Go principes ad trucidandos haerdj Ibidem ry cos nee hortor nee dehortor* Quiâ lacerdotalis fit offict],demonfiro*

St Ecclefiafticis liceat iuxta iuris difpo fitionem indicere bella, aut ad indicenda per temporales magiftratus indueere ad^ uerfus Turcas Qi. ludgosjnon minus utiep illis I'd licebit in notorios hÃ¦reticos. In cu/ ius ret comprobationem cum prÃ¦fulibus adfuit beatus Dominicus ei bello qd* con/ i jtraAlbigenfeshaejeticosgeftÃ¢efttEtuW |

Pnncipes feculares grauiter delinqucrent exterminado haereticÃ¶s in perm'ciem J^^ipublicac Chn'ftianac confpirantes,Ã¦ in hatrefim plurimos pcrtrahentes, te/ omnibus modis illos inducere orz Ã®^odoxi cpifcopi ad id faciendum,alioqui âPfipeccarent.Quare hÃ¦c propofltio,qua ^^nuspraetendit nunquÃ¢ facerdotalis aut ^pifcopalis effe ofRcij,principes inducere ^^extirpationem hgreticorum,impie nec 'itiliter profedibus confulit ChriftianorÃ», fortitudinis robur in aduerfarios fiz ââeieneruansÂ»

Oftenderam Auguftinum etiÃ¢ pro pluf/ hÃ¦reticis interceffiffe ne occideren fur.ac fubii'cio, SÂ£ ramen ego principes ad *fucidandos haereticos necadhortor nec 'Jehortor, fentiens me hadenus diflentire 3b Auguftino,quod putem principes nÃ´n efle deterrendos ab officio iufticiÃ¦jfi mor bus exigat extrema remediaÂ» Quid facer/ dotah's fit officii,admoneo: Sacerdotis eft ^fruare baereticos in fpem refipifcentiac, 'lecpquenquam perdere quod quidem in *pfoeftÂ»lHÃ¶c arbitrer prarcipuum illortrtn effe

Afi DE CL AR. AD CENSVRAS ede munus.St quid prÃ¦terea fibi fumun^Â» illis non adimo.

IhWm 2. fcopos concitade Reges ad true*' dandos haereticos,qui nihil aliud edentÃ§ hÃ¦reticÃ» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c e n s v R A

HÃ¦c propofitio prÃ¦tendens non I/cet^ orthodoxis Epifeopis et facerdotibus co^ lÃ®lio QC exhortatione generali inducereÃ¢d extirpationem haEreticorum,qui nihil liud funt quÃ¢tn h^retici,hoc eft in fide tinaciter ÃC. contumaciter errantes, nuHa^ excitantes feditiones aut tumultus, co^ tra difpofÃ®tionem iuris naturalis, diuiniÂ» humani proponitur. Nam fi pro fuo debent Epifeopi SC facerdotes alija^/ monere principes,ut iuxta diuinam ordi' nationem ÃC fuumofficium,iufticiatne^ crceÃ¢tde aitjs malefadÃ®oribus (Noneniiâ fine caufa gladium portant) multo cene magis idem facere debent de hÃ¦reticisÂ» qui nihifaliud funt quÃ m hÃ¦retici: quan/ to hÃ¦refis grauius eft peccatum SC reipi^Â» ChriftianÃ¦plus nocet-Proinde fi ij quipe cuniaot

âTHEOLÂ» PARISIEN. 2?, cuniam corr umpÃ»t SC falfÃ®fÃ®cÃ¢t,per quam ' Ã¼itÃ¦ temporal! fubueniturjufte morn tra Guntur: ualentiori ratione hÃ¦retici iure ul tapnuantur,qui fidem corrumpunt, quae fundamentum eft uitÃ¦ fpin'tualis: quae if/ Itbatapro temporum malitia feruari non poteftjnifi morte pledantur hgretici,quÃ¤/ Uis non aliud ftnt quam haeretici^Nam ni/ dÃªtes pleric^ nullo modo deterius agi cum -Â»jsquihÃ¦refim profitentur,^ cum alqs:fa die profedo omni timorÃ© femoto hÃ¦retP cis adhÃ¦rerentjatcp inde miferanda fubfe queretur in rep- Chriftianacalamitas,da pnpuli qui prius erant catholica fide Chri ftiani,poftmodum breui temporis decurz fu nihil aliud effent $ hÃ¦retici: id quod, proh dolor, hodieuidemus* MultÃ¦ fiqu^ dÃ¨ illuftres ciuitates quÃ¦ nuper uere Chri ftianÃ¦ fuerant, 8^ Chriftiana pietate ihfi/ gnes,modo Ã uero Chriftianifmo defciue tunt: nec aliud funt quam fÅda colluuiesÂ» autfentina putida impiorum hÃ¦reticorÃ»: quod uticp minime cÃ´tigiffetffi ubi primS ca peftis fuborta eftjfaluiari legum feuert tÃ¤te in hÃ¦reiicos, licet nihil aliud effent quam hÃ¦retici, animaduerfum fuiflÃ«tÂ»

Hinc fane patet quam prudenter Ecdcfia huÃ¯ufmodi hÃ¦retjcos, fi legitime fuerint cou{(fli,iufticiÃ¦brachq fecularis dÃ©cernÃ¢t relinqucndos.Nec^ tarnen par eft interini uiros Ecclefiafticos immemores effe fui offictj.Eniti enim debent cxhortÃ¤dojCon^ fulendojdocendo, corripiendo, obfecran^ do,Ã¤d alqs utjs debitis fÃ¤iuti confulere lium miferabilium hominum, ut ab im^ts tatereuocentur*

qJTARTA propositio erasm^ quÃ¦ Sc tres fubfequentes funt in fupputationibus eius*

DOcet Auguftinus ferendos hatteâ' cos donee citra grauem EcclefiÃ§ coi euftionem poftÃ¯nt tolli: fed tolli Augufti^ nus intelligit,Ã¢ communione fepararÃ»

Tametfialiquando exiftimauit Augu' ftinus cum hÃ¦reticis uerbo agendumÂ»^*' fputationecg pugnÃ¢dum.nec ukerius prÂ°' grediendum,nifi forte in contumaces iâ** : ' cro uibretur anathematis: ubi tarnen perientia duce nouit quantum executio?â* I demandatÃ¦ leges Principum feculariu'â aduerfus hÃ¦reticos profuerÃ»nreliÃ¢a I

THBÃL. PARÃSÃEW. 141 gt;cfcntcntia,fcgum terrorect pÅnarum fc Jieritate Cenfuit ad unitatetn fideÂ» compel â¢endos hÃ¦reticos,id quod iii multis fuis lÃ» nn'steftatuscft.

Hic inter nos nulla difcordia cft.Faten/ turfacerdotum efle omnibus ftudi|s enitiÂ» tXXVlf hÃ§rencus feriietur ac refipifcat,in mag?

WÂ« tarnen Ecclcftg pcriculis epifcoporum efleÂ» principes, fi ceffent,offictj fui cÃ´mo/ Ãefacere, fed in generali: Sgt;(. e^o nego me legjflfe quod epifcopi concitarint reges ad ttucidandos hÃ¦reticos.Nam hoc no eft in

genere adm onere, fed fupplict) genus diz t^Ã¢te. Loquor autem illic non de his tem/ poribusgt;fed de Auguftino SsC illius Ã¦tatiÂ« ptÃ¦fulibus.Nam nunc abbatcs QC epifco/ piquidamgratilTimumdeo facrifictS esc/ , iftiniantjfi fuo ferro fuac^ manu quampitt { timos occidant.Atqj ut uerum fatconqd*

*unant diuum Auguftinum quum prius inea fententiafuiffec,utnegaret CÃ¦faris potentiam ad fidei nÃ©gocia implorÃ¢dam, nbiuiderei fuccedere, mutaffe animÃ¶: ica atque uerum eft quod ego fcripfi, fed tum

â¢i4Ã®- d^cl-Ã¤r; An gamp;hsvras cis=qui totius Eccicfiae fchtTrna pernfc^ ftHÃ®me moliebantur,ÃC habebant circutw^ celliones fun'ofum SC efferum genus bo^ minÃ»,qui gladijs occidebantjfalcibnsw^ tilabant, cÃ¢lce exÃ³culabant orthodoxe^ i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' â' Quid ni rales coerceat imperator,qui quo

y \ ./ uis fupplicio crant digni, etiam fi nullus accefliflet errorbÃ¦reticus, EttamÃªet^o* aduerfus hos adeÃ´ non eft imploratuni â¢pitis fupplicium, ut Auguftinus cotniu â qui fÃ¦uius edidum propofuerat obÃi^ rit, metuens ne quem occideret, effecR ut mitius ediÃ¢um proponereturÂ» TumÆ nim tota CÃ¦faris cohertio confiftebat in' tra muldam pecuniariam, translationcw fconorum ab Ecclefrjs Donatiftfirum,aÃ´ Ecclefias orthodoxorum:2lt;^ fi nullis renie dtjs poiTent corrigi prÃ¦fules, exilium. Ã¯rucidando nulla menrio. Itaque aduerfus Pelagium, nunquam agitatum eft de i^ ploranda CÃ¦farum ope,quod non perinj de turbaret reip. tranquillitatem.Quin illis ipfts qui muleÃam foIuerant,interuetV tu epifcoporum, redditaeft fua pecuntfÂ» amp;nbsp;epifeopis ft uoluiftent mutare dognÂ»^ ta,fua manebat in Ecckfta dignitas, fan'

tacrat fllius temporis erga hÃ§ re tic os S)C ta* ^fshÃ§reticos lenitas.MuIta funt cohercen di genera,citra poenam capitis. Ab ilia eer telenitate plurimum abfunt,qui nunc ad S^oduis didum, nouum aut non intelle/ ^um,protinus clamant ad ignem ad igz

aperte hÃ¦reticos monftrec exurendos, le/ ges tarnen ciuiles quÃ¦ conformantur ad ius natur ale, quod Euangelium non abro/ gat,morte pkdendos atc^ concremandos iuftedecernunt,

Bedaquoprobaretex Euangclio corn/ lxXVIH burendos effequoslibet hÃ¦reticos, obie/ Cit illud: Die EcdefiÃ¦, fi non audierir, fit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â

tibi uelut Ethnicus amp;nbsp;publicanus. Ego tefpondeo his Euangeltj uerbis admone/, fi Chriftianos, ut hominem haereticutn Ã¨C tentatis remcdqs infanabiiem, uitent, t . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q i noh

PROPÃSITIO EIVSDEM ibidem fexta* LXXIX A jq fÃ§ggg EcclefiÃ¦ funt, quempn*â ultricibus tradere flammis,

CENSVRA luftas leges magiftratuum temporario rum pro extirpatione hÃ¦reticorum latas EccleiÃ®a non rcprobat, licet illas nolit pef Ecclefiafticos qui diuinisomnino offit*!^ funt addidigt;executioni demandari.

LXXIX Quiim agcremus de occidendis hÃ¦red ciSjBeda obiecit mihi leges EcclefiafticosÂ» Rogo igitur num fint leges EcclefiafticÃ¦Â» quempiam ultricibus tradere flammis.Si' quidetn Ecclefta non habet ius gladij fecgt;s laris*

^Ã¯fis.Sed tales inqutÃ»t, leges EcclefÃ®a non *^Â®probat, licet per facris addiclos fuppliz 'nnonpcragantur, EthocfateorÂ» quan^ Ecclefiafticorum eft ubii^ legum feuerita ^flt;nEuÃ¢gek'ca manfuetuÃ¢ine tempcrare.

CENSVRA, propter infeftationem tyratgiorum in Pdmitiua Ecclefia non poterant hÃ¦retici âfueriori pccna multari quam excommitz nicationis; poflea tarnenquam principes kculi Ecclefia: fubmifcre colla, petiQgt;eda fontumacia atqj impieiate hxreticorum, JÃ¯rceffarium fuit nedum conueniens, in iP â¢osgladio temporali animaduerti* PrÃ¦ce^ Â«entesautÃªquatuor propofÃ®tiones errori â¢nffragantur fupradiÃ¢orum hÃ¦reticor um â¢âsgantium licere QC expedirct hÃ¦reticos contumaces extremis fupplicifs coÃ¨rcerf, etiarn quandononnullaindefequitur per turbatio reip,5^ hoc expofcat falus multo fum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DECLARATIO

14Â« DECLAR, AD CENSVRA^ Â»pft ueriim efle quad fcripfi, fed poft mutata temporum conditione farfo Cxfarip leges minatas haercticis pitis fuppltcium,amp;: hoe fateor efle uerult;y' Proinde tniror,quu[n in his propoftno^* bus mihi conueniat cum TheologiSj^âÂ® modo dicÃ¢tur fuffragari nefeio quibus o ....... reticis, qui negant licere QC expedire ticos cotumaces externis fupplictfs cere,etiam quando nonulla inde fequal^j perturbatio reip.SC hoc expofeat fal^ torÃ¶ Nam tale nihil nee exprimÃ¢t,nee lea tiunt meÂ» propofitiones,qua: CaÃ¯farÃ¶ gibus no obftrepunt,fed quorundÃ¢ (iafticorÃ» fÃ¦uiciam temperÃ¤t.Olim priaâ pura feueritatÃª EcclefÃ®aftica manfuetudo tÃªperabatNunc monachorÃ» quorundÃ¢ IJ uicia nift principÃ» lenitate temperaretur, exiret in plufquÃ¢ Scythicam immanitatÃª. OCTAVA EIVSDEM PROPOSITlO LXXXi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Vaerunturarticuli partira falftpar^

, HÃ¦c propofitio hac rationc hic propos ni uideripoteft,utcummultÃ¦ propofitio. nÃ©s pofitÃ¦ fint fuperpunitione hxreti^o/ tum

Ã® THEO L PARISIEN. t47 hitn,admoneantur quizelu habeht fuper extirpandis hÃ¦reticis aut autoritatÃª,foh'ct te caueant ne uchemcns fit plus Ã¦qiio |iis eonÃ¯,aut non fatis difcretus: unde congt; ttngat innoxios dÃ¢nari: neue plus opus eft tepefcatjhÃ¦refes fines pululare,aut no torios hacrcticos tolerans impuneÂ» lllibata quocp ficintegritas eorum iudicum qui in caufis fidei deeernunt,ut iufte quod iuftÅ eftexequantur: neÃ§p pecuniÃ¦ cupiditategt; aut alio quoiiis finiftro affedu corrupti, Ã ^eritate tudicq recÃ©dant* Vigilantiffimc infuper atque dtligentiffime iuri inniten/ do huiufinodicaufas fidei examinent ac pertracient: ne forfan fubrepat incuria fiÃ

âNegligentia, quÃ¦ferendo plurimÃ» ob* font redo iudicio*CÃ¦ter5pracfcripta pro pofitio, fi de peruerfis iudicibus, qui necp deum,neque homines reuerentur, intellilt;^ gatur, proponit quod interdum euenÃ®atÃ®-finucro de integris Si Ã§quis iudicibus,quÃ® tNomodoÃ calumnia alieni funt,fedetiam afufpitione calumniÃ¦ Jalfa eft* '

Hic nihil habet cenfura quod non fit ex . - , . Ã®Oimitnei fenceotiatntfirquod nuHa erae * - ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q 4 caufa

caiifa dubitandijUtrurn ea de peruerfisiiw dicibus, andeÃ¦quts integris fcribam,â quÃ» 10 eo ipfo loco nominatim exprimam, cuiufmodi indices notem. Verba mea ftc habent: Quod fi qui tradÃ®ani hoc ncgodÃ´ taies effent,qualÃª fc dÃ©clarÃ¢t in hoc hbdlo Beda,hoc eft,fi tantQ fpirarcnt odq,fi tum habercnt impudentiÃ¦,tatn impotent calumniandi ftudium,tani corruptum iu' dictum, ut uideatur citius decent propuP furustnhÃ¦refim,quÃ m unÃ» reuocaturusÂ» nonne belle ageretur cum dcIatisf'T^tÃf^I lor,primÃ» defignaret cui male uellet, cum delaium clam,curaretrapiendum in carÂ« rcm:ibt cjuererentur articuli,quales pluri' Â«nos obtjcit mihi.Ex quererentur,iftt runt queruntur, quafi de omnibus Â«n uni^ uerfum loquarÂ» Hic fermo non patit qucn quam dubitare, quin de cotruptis agam iudiÃ§ibus,

Tit.xxiiii.de defectv W gofis Euangelt). Propofitio,in Epiftola prarpoiita paraphrafi in loannem.

LXxxit Vllis feculis defuerunt homines in SÂ«p.i4.} X nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Euangelio fuus cÃ´ftiÂ«â^

partem,uideli'cec, Sed tamÃª his annis ^uadringentts fignifkans hts annis ^uadringentis utros defuifTe quibus Euan gdio fuus cÃ³ftiterit honos, temerarte affe htur, cum his annis quadringÃªtts uiri fuc/ hnt non pauci fanditate St eruditione c5^ Jpicui,quales fucruc Bernardus, Hugo ÃC Richard*â de fando Vidore, Petrus Lom bardus,Grananus,Thomas Aquinas,Bo nauentura, Alexander de Halis, Gutlher^ *nus Parifienfis, Nicolaus de Lyra, Ger/ fon,Thomas Vualden, Si $ plurimi altj,

Dcmfror quts fuppofuerit banc cenfu/ lxxXU tam.Aitmcam propofidonem fignificare hike quadringentis annis defuiffe uiros, apud quos Buangelio fuus conftiterit ho/ nos,quum ilia palam affirmer cÃ´trarium, uidelicec nullis feculis defuilTe homines a/ pud quos Euangelio fuus conftiterit ho/ nostnec his quadringentis annis aio extin flum fuiffe uigorem Euangelicum,fed re/ fnxiire,ae id quide apud omnes, fed apud

Ã50-- DEGXAR. ÃD CENS VR'ÃS pIerofcp*Quorfum igiturpertinetillenââ^ ! minum catalogusjunde alq forfan mulw^ exciperentfÃ® agatur de uigore fpirftus B' uangelicbquetn fetirimusin prifcts lÃ®Ã§ dodonbusÂ»Sed donemus his omnibuf futCTe uigorem Euangelicum, hoc ipfunÂ» probat elTe ucrÃ» quod meus prÃ¦dicat mOjUidehcet nuilum fuilTe feculum,quofl non tulerit aliquos uiros fpirantes ÃuaR^ geIiutn,TantÃ» queron'llis Ã¢nnts refrixiffÂ® hominum pietatÃª,animis uel ad mundunt uel ad [udaifmÃ» propenfis.Legat locS qu* uoletjÃ´^ repedec me nihil aliud fenfÃ®ffe.

TIT. XXV DE SABBATO. â¢ LXXXIH Propofitio Erafmi. Marei II IÂ« SÂ«f.170 -ir-t Ylurum eft, ut uere pfj's quaeuis i:'quot; Jr fitÃ¦quefacraÂ»

HÃ¦c propofitio tnnuens cultum die* : dominicÃ¦ amp;nbsp;aliorum feftorum ab Eccle^ fia utiliter Si fandie inftitutorum aliquaiV do in EcclefÃ®a militante abolendum,quod Â«n magnam uergeret perniciem Chriftia^ , nifmi,irrationabiriter alTeritun conform*/ ter ad errorem Beguardorum, qui dicunt tertium prÂ£ceptum-decaIogi4cflk:et;Sab^ : -.. i y nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;haÂ»

Prim urn confiÃ¢t ibi pÃ¢raphnÃ¼m fuk tXXXIU perfona Chnfii loqux de fabbatis fefiist ludaeorutn.Id efie uerum,totius fermoms dedarat tenor. Legat qui uolet.Eas legis ceremonias abrogandas Euangelij feruo/; te fignificans dominus ita loquitur,.Fuie olim tempus quo nulla efiet fabbati reltA gio,et futurum cfi,ut uerc pijs,quiuis dies (it Ã¦que facer. Nunquam autem ncc fuiti; ticc erit tempus, quo non fuerit, aut futUA turn fitfan(ftum,opem ferre egenti proxi^.

010 amp;c. ludaforum Sabbatum eft, quielt; ftm agere ab operibus fcruihbus:feftusgt; tlies, immolate uidiimas. Verum fabbaA tumeft,animum habere carnis cupiditatp bus uacuumtuerum feft.um,uacare precis bus fiC contemplationi rerum cccleftium;. Â®brogatisttaqj legis ceremonijs, uerepqs^ Quilibet dies erat fabbatum, nullus erat dies non feftus,qu5 n.ullo prÃ¦fcripto com. pdlente,perfeuerarent,inieiunt}s,uigilt|sÂ»gt; (acta dodrina SC fradione pants,.. Hoc CbriQus fore prÃ¦dixit, QC Paulus pro in/ firmis habet,qui iudicanc inter Â«hem

IÃtDECLAR.AD CENSVRAS diem Gentium ac ludÃ¦orum more,qucw admodum reprehendic eos^qui in dbo po tuiie iudicant fratrem^Et ficut perilla uÃf ba Pauli non damnantur EcclefiÃ¦ conÃi^ cutiones de abÃinentia ciborÃ»,ita per uerba nomine Chrifti dida,non damnan' cur dies feftiabEcdefiafapicnter ter inftituti. Nee mea propofit/o talc quÃ: quÃ¢ innuit, quale interpretantur quidamÂ» Tantum hoc agit,ut externat iliac obfenâ tiones cedant, quoties charitatis olFicium exhibÃªdum eft proximo, propterca quolt;^ bf c lex fit ppetua,de febbato et feftis non item. Valeant igitur Beguardi,quinegÃ¢t obferuandos dies ab Ecclefia inftitpto^ AnceiTaturi ftnt nefcio. Gerte hoc net a me fcriptum,nec Ã Chrifto didum eft,Fa/ ctUus tarnen Ecclefia confifteret abfe^ die bus feftis,quÃ¢m abftp charitate, Quin bodie ptjs qui non minus horrent peccare uulgahbus diebus quÃ¢m feftis, aftidue ueriantur in precibus ac meditatione uitÃ CGeleftis,omncs dies acque fefti funt,fi pum recipimus,

C Cckiia Chrifti neep furdos,neep mu tXXXnil tos, neque cxcos, neep debiles, neep Sup.174. â tlaudos recipichuiufmodi autem habet v^agoga,

Hare propofitio fic indiftinde poÃta in ââuere uidetur folos iuftos effe de EcclÃ¨fia â¢JJgt;lttante(de illa enim fit ibi fermo)n5 au*Â» temconfonat dodrinas Euangelicar, quae ComparÃ¢t regnum coe;Iorum,quod eft Ecz deÃa militÃ¢s/agenae miftÃ¦ in mare, ÃC ex Omni genere piicium cÃ´greganti. Et agro ^ominico, in quo cum tritico fubnafeun/ tur zizania.

Loquitur illic Marcus ut opinor,dc Ec tXXXIin cl.efia Chrifti fponfa, quam purgauit fanz guincfuo,utnonhaberet maculam nec^ tugÃ¢,extra quam runt,animo cÃ§ci,mancG furdiaut mutili.Tales habebat fynagoga in precio, externa fpecie faneSimoniÃ¦ fu/ fpiciÃªdos,fed interna piecateuacuos.Eiufz modi recipiebant pharifaei fynagogac pro ceres,nee fanabant. Contra Cbriftus ipi/

rituahâsdodrfnÃ¦magifter talcs non recel pit in EccleÃam fuatn.nifÃ® prtus fanatosÂ» NihÃ¼aliudagitparaphraÃ»s,necbic arW'' tror quic^ diuerfum Ã dodÃ®rina catholiM' â â â Locus in paraphraft fie habet:Taics Ã©tant pharifÃ¦Ã»qui maluerunt inuideredominoÂ» quant fanitati per eum reftituiÂ» Hutufmo' di debiles habet fynagoga. CÃ¦terum Ec^ dÃ©fia Chrifti,neqj furdos,neÃ§p mutos,ne^ que caecos,nelt;^ debiles,neqj claudosrecilt; pit.Quifquis eh obnoxius malis,ueniat in confpedum lefu QC fanabitur ÃCc^Exhis perfpicuum eftparaphrafim non loquide mail's,quos Ecdefiatoleratbonis admix^ tos,quia corda hominÃ» folus nouit deusÃ® quaniÃ illi apud deS funt extra EccfefianiÃ® fed de his qui accedebant ad jtfefÃ®ionÃª B* \-------uangeIicÃ¢,quÃ§perfeÃ¢ioreftamp;fpirituaKSâ

TIT. XXVII. DE BEATA VIRGINB r Maria, PropofÃ®tio prima. Luc. I LXXXV Tquot;^ luini fauoris eft(ait Gabriel ad in Supao^ I riamjquod pffertur: non tui merirfÂ»

X Si praÃ¯tendatur,fuppofita liberali bene^ ficentia diuina refpediu incÃ rnationis,^ beata uirgo nuUo njodo meruerit elfe ipÂ»

' â -THEOL. PARISIEN. xÃ§f dei, cuius oppofitum Ecckfia decani tat.falfa eft propofitio,Ã´^ facrofanÃ¢ae ait/ ginis honori derogans.

Non hoc prÃ¦tÃªditur,ne(^ hic agitur de ineritis ad falutem,fed de inacRimabili di/ gnitate uirgini delata,ut parerec deum Jlla quo modeftior erat, hoc minus iudicabat fcfc hoc honore dignam, eÃ´que perturba/ taeftÃ´ihÃ¦fit nonnihilin fermone ange/ lÅam hÃ§fitationem ut eximeret angelus* non uult illam expÃªdere fua merita,quuai nulla fint hominum mÃ©rita tanto bonorf paria, fed confiderare numinis gratuitam heneuolentiam, cui fie uifum effet, ut ex humili uirguncula nafeeretur redemptor mundÃ» Hune autem dei fauorem Ange/ lus appellat gratiam. Porro quod addo; nontui meriti,quod ad expenftonem dP gnitatis ac meritorum attiner,non erat me riti,fed totum gratiÃ¦. Deinde quod mP Qi[nimomentie(lgt;non foletad rationem uocari, in qua de maximis agitur.Ad hÃ§c, color hic fermonis frequÃªter fie reperit in diuinis feripturis, ut affeueret tantum.qd* genuseft illud; Immolauerunt dÃ¦monifs

Sf non deo. Intcrdum ut comparationeni habeat magis,qiiÃ m abneganonenijquak eft illud: Mifcn'cordtam uolo dC non facrt

ficium,pro eo quod erat, mtfencordiÃ¢ uo/ lo potius quÃ m facnftciumjtem illud Plt;!' tri in Adis: Non es tncntitus homini, ftâÃ¯J deo.Nam citra tropi fubfidium,et homini tnentitus erat Ananias.De ineritis Lutera

inorutn turn ne fomniabam quidem. Pof*' rÃ´me non negate eiÃ¯e aliqua piorum me^ rira, uel ex ducentis lucubrationum mca/ rum locis liquere poteR, PROPOSITIO SECVNDA.

In ElenchoÂ»

ÃXXXVl

An in pueritia et infantia Chriftip^^ fcde fuerit reuelatum beatÃ§ uirgin* Chnftum elle deum SiC hominÃª, mihinort liquen nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C E N s V R A,

HÃ¦c propofitio craiÃ¯am ignoranttani EuangeliorÃ» arguit in ita loqucnte.âcuoi credendum fit beatÂ» uirgini MariÃ¦ tunt perfede reuelatum extitiiÃ®e, ChriftS deum SC hominem.Hoc enim illi angelusÂ» Elizabeth, Reges, paftores, ÃC prophet^^ fatis indicarant.

DECLARATION SiEuangcliÃ»hoceufdÃªtcr cxprefliiflet, L â5*' dixiffcm,mihi non Iiquct.Nc ApoQo quidem erat hoc perfeÃ¢e reuelatumÂ« afflarentur cÅlefti fpiritu. Sic lâ^Ditror,nec Magis fuiffe refcratum, licec Â®Â§antur adorafle dominS,ac muncra my/ Jâ*ca obtuliiÃ¯e. Idem diet poteft de Eliza^ â^^Ã®hajÃ´^ paftoribus, Prophetat uero tan/ myfterium inuolucris quibufdam o/ kÂ«um propofuerÃ»Kncc Angelus loques ^sriae exerce pronunciatgt; id quod nafee/ fore deum ueru ac uerum homineÂ« ^ÃdfanÃ¢um ac filium dei.Myfterij refera/ tiohem diuina fapientia iuxta tempora ac Pwfonas, ita difpenfauit, ut maxime con/ ^ucebat ad hominum falutcmPerfeCla re ffratio,feruata eft fpiritui fando.Non infl fiorhoc S^alqsreferatum iuxta modutn Â®liquem, ÃÃ³ pie credendum facratiftimÃ¦ 'Jirgint plenius reuelatum.quam cuiquam tantum an Chrifto infante babueric ptrfeÃ¢am huius arcani patefadioem fub/ âlubitabam.Ã¯dcÃ§ ut facerem partim in cau/ fafueruntprobatiffimi dodores Chryfo/ Ãomus ÃC Augufttnus,quicribuunt uir/

gtni ma tri uulgares ah'quos matrum affe/ dus,quan pro autoritate uolueric imperaj re filÃ¯o,amp; in illo glonari. Auguftinus eti^ nonnullam diffidcntiam illt tribuiijCrud' - fixo domino, quamuis kutorem quÃ m ba bcbant ApoftoIi.HÃ¦c fanÃ¨ non cohaerenj cum perfcda diuiniratis cognitione. Quu reperiflent illum in templo,magis conue' niebat adorare eum,et grattas agere quo^* fe non fubduxÃ¼Tet,quam dtcere, fili quur fecifti nobis fierâ Nam hic fermo uidet exi poftulantis. Et in nupttfs non erat nece^^ dicere,Vinum no babenuSufFiciebatdeo tantum cogitatio.Nufquam profedÃ¯okg* mus Chriftum uel Ã¢ matre,uel Ã lofcpb W iiÃ¯e adoratum quÃ¼ effet infans. V* liquet EcclefiÃ¦, quod mihi non liqueb^r, iam ÃC mihi liquet.Praeterea ft perfeden*â uerat ilium effedcum,nimirÂ£t 8gt;C illud , uerat: eum habere pattern,illius autori tÃ¤te ucniile ad feruandum genus hums' num.Quur ergo non intelligcbant fermO nem filq dicentis: An nefeiebatis quod his quÃ¦patris mei funt oportet meeW^, Vnde uidetur friuolum Theophyladh^^ mehtumjqui fcribit illos ueritos,ne fe^b

THEOL. PARISIEN. iS9 ÃuxifTct in ccelurn, uidelicet deferta patn's Icgatione.Quod fi mater metuebat,ne of' Knfus abrjUettet ideo dixiufili quur feci'ftt nobis fie: ilia non meruit increpari. Quid eft quod me quaerebatisf In quern locum itafcribit Ambroiius.AIibi enim ad minP fterium impellit, hie mater arguitur, quia adhuc,quÃ¦ humana funt exigat.

LXXXVIÃ Ã¯nSupa^',

Haec propofitio fi uniuerfaliter intelli/ 83tur, fic fcilicet, quod nullo tempore o/ pus fit interpellatione beatg uirginis apud filium, pro rebus diuinis aut ad Ã¦ternam felutem fpedantibus, impia eft, ritui Ec/ clefix contraria Sgt;C hxretica^. Alma nant^ dei mater conftituta eft Ã filio,felix cÅlt porta, pia peccatorum aduocata, uc iuxta fcripturas catholica Ecclefia conciiiit.

Nec hie fatis perfpicio, quid fibi uelit ceni'ura. Qui poffit in paraphrafi hie fergt;' uniuerfaliter accipi, quum ilia traget Ki de

de Maria rcprehenfa. quÃ³d ueluti matrf tniraculutn exigerenquum dus naturaf, quae miracula edebat mater non effet, nec expedirec humanam autoritatem diuino negocio admifceri. Quod explanat phrafÃ®s,eff apud probatiffimos EccklÃ®Â« dodores,nec fenfus habet impietatem, St nunc eft cÅli porta,peccatorum aduo/ cata,nihil obftat illi mea paraphraftsÂ»

Culpanda iureignorantia itadubitan^ tis,cum etiam aperte id fcriptura explicet de quo dubitat. Diminutum fiquidem ab angelis filium hominis, conteftatur Rex PfaÃ®.8 propheta Dauid,quum inquit: MinuP, fti eum paulominus ab Angelis.

LXXXVin

Si fcriptura aperte expreffit,de quo du-' bito, fatebor ignorantiam meam. Atqui fcriptura longe aliud exprimit, quÃ mad/ ducunt. neqÃ enim Paulus fcripfit paulu/ Iiim

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pauIominuSjfed nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quod do

ad tempus referenda, non ad modum â^lÃ¯niifRonis, Alioqui dominus dum capi/ ^^iiaccufatur,damnatur,cÃ¦ditur,confpui crucifigitunnam ilh'c de paflionelo Wtur Apoftolus, non folum infra ange/ demifliis eft, uerumetiam infra pluri/ homines. Quod autem ibi citatur ad â^darandam Chrifti deiecflionem,in Pfalz diÃ¢um uidetur ad declarÃ¢dam humaz

â¢laE naturÃ¦ dignitatÃª,quÃ¦ proxima eft anz Sdis.Sed demus Chriftum hoc ipfo pau/ luliim imminutS prÃ§ angelis quod ailum* Pfit corpus humanum, non neceffe eft ut Angelus fit fimpliciter homine maior.Dez ws enim poteft humanÃ¦ animat tantum in fundere gratix,ut prÃ§cellat angelos:amp; hu **gt;anat nacurÃ¦ deus habuit multo plus hoz noris quÃ m Angelicx, quippe qui sppre^ Â«lendit fernen Abrahae, non angelorÃ¼ que piam. Dicent me ioquutum abfolute de natura hominis SC angeli-Id non efle uerS declarant,quae mox fequÃ¼tur in Elencho, certe deus hominÃª maiore honore dignaz IW Â«ft quam angelos.

PEtrus dicens Chnfto,T u es Chriftus fih'us dei uiui: certa amp;nbsp;indubitata fttj tentia profeflus cft illum effe MeflÃ¯am a prophetis promtflutn, fÃ®ngulari quodaoi a(nore,filium dei.

HÃ¦c propofitio perperam cxpKcat E/ uangelicam fententiam,prÃ¦bens occaficy nemmale fenttendidediuinitate CÃ Nefton'o.Non entm A'ngulart quodatn amore dei in ipfum^Cbridus eft filius del. neque adoptione QC gratia, fed origine naturaÂ»

In prima Ã¦ditione anni i 5 xi, inminu' fculisjcui adfui, comperies excufum, rill' gulari more filium deiÂ« Singulare uoco, quod ad unum tantum competiuSÂ«: more dixi pro modo fiue ratione,fentiens Chri/ ftum noncommuni fenfu dici filium dd, fed pecuUid quadam ratione, qua nuKus alius dici poteft fiJius deiÂ« Singulariamo'^ re typographorum error eft,non mcusl^ quum in proIogo,2C in diuinationibusgt;

ScfnEIenchOjÃ´iSi'n Supputadonibus ad/ âââoneani,miror quur banc cenfuram teli^ Wint referendart), prÃ¦fcrtim quum te/ ftenturfefÃ§ Elenchum SC Supputationes St fcnfiflem Chriftum unice dde/ patri,nihil erat impietaiis in fentenz Ã¯h. Nam idco didus eit filins charitatts, filius dilecfius, fed tarnen earn talibus Uerbis non exprefltflemÂ« Nunc quS quod maxime Ghriftianum, SC fenferim SiC ^âfprefferim,Chriftum folum ex homini/ tus eflÃ¨ natura deum, quorfum atiincbat ticmeminifte Neftoriorumf Sedhic im/ Pofitum eft facultati ab eis, qui feripta fe/

X nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CENSVRA nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

Tcmerarie Ã commuai ledionc lan'na Paraphraftes in paraphrafilaitnarecedit, AuÃ¢paftÃ¯mfequuntur cÃ tholici dodores, Auguftinus,Hieronymus, AmbrofiuSjÃ´C cooiplures alq.Neq? audiÃªdos cenfetHie/ -â¢â onymus.eos qui PaulQ habuifte uxorem Â®onfingant, lt;Ã¿ Paulus omnes uelic effe fÃ»

Â»Â«4 DECL AR.AD CENS VR AJ cut ipfumgt; De innuptis item 6C uiduislo' qucns,bons dicat illiseflc fific pcrmanfc 'rint ficut ipfe : id autem nequaquam dice ret, fl uxoremipfe haberet.

X C Mea paraphrafis non tollit EcclefiaÃi' cam lediionÃ§m, fed ilia intaÃ¤a admonuiÃ¯i utrun^ fenfum fumi pofle ex uerbis ApÃ» ftoli: nec mihi dÃ©funt autores, quos quidem in parte non minoris facio,quÃ in Auguftinum.Locus ex cpiftola no urgeG quemadmodum fan's declaratum eH in aÂ» notaiionibus.

tit.xxxi.de dionysio reopagita. PropofitioErafmiin Epiftol* praepofita Parapbrafi I. ad Corinthios*

X CI lonyfius qui in fecunda Hierarchiagt; X-^idedEcdefiatticafprifcos EcckÃ^c ritus (Ã tis copiofe deCcribiCterudiÃ¼s rec^^ tior quifpiam fuiSe uidetur, quÃ tn fuerX Areopagites iUe.

Non uere eruditis.fed temcrartj's,Ã´^no tiitatum ftudioÃ¼s uidetur non efte Diony (lus Areopagites, qui libros Eccleftafticac Hicrarefaia: cÃ´fcripfen'u QuandoqutdcÂ® ab

afcipfo Dionyfio Areopagita fuffTecon/ ^criptos confiÃ¢t: primum ex ipfis EcclÃ¨fia ^gt;ca;HierarcbiÃ¦, Sgt;C alifs eiufdetn autoris tibris:deinde clarorum uirorS tÃ¨flimonio idem comprobatur.Poflremo feptima gc neralifynodoidfitdilucidius:iii qua ma/ gnus Dionyfius appellatur, is qui libros fcripfitEcclefiaflicac HierarcbiaeÂ»

Huiusproloqutjcontentionemiampri/ xCf dem reihifl,quanquam hoe Ã me paucifTi/ mis uerbis fub aliorum nomine pofitum ac lodoco Clithoueo non fine dente lacefTenti obticuGnon quod mihi nulla ef/ fent argumenta, fed quod crederem hoc certamen nee ad fidei nÃ©gocia,nee ad pie/ UtemagnoperepertinereÂ»lUudargur tum,quodifliputÃ¢tirrefutabile,uidÃ©*' ?c admixta quaedam illis libris, quae conuin/ cunt eos cfTe fcriptos ab Areopagita, facil lime difeuteret alius.Dicereteum qui fcriz pfiteos libros idfludiocurafre,utab illo magno Dionyfio fcripti uiderenturÂ« Nec id uideri potef^^bfurdum, quQ illo feeulo etufmodi Ubris falfo celebrium uirorunt fitulo commendaos fcaterenc om/

niaÂ»T urn enim pqs etiatn in'ris perfuafum erat, deo gr a turn eiÃ¯e, fi tali fuco populus ad auiditatem legendi prouocaretur.Por^ rdquod aiuntneminÃª dubitareprÃ¦teritv eruditos ac temerarios,quid de Laurentio Valla fentiant nefcio,quidde me,no labo ro: unu certe proferam, cut nec imperitiaÂ» nec temericas affcribi potcftÂ» Is erat Girib helmus Grocinus Anglus, uir dS uiueretÂ» feueriiÃ®imÃ¦ caftiffimaecp uitae, Ecclcfiafti^ carum conftitutionum obferuantiiTimusÂ» penÃ¨ ufque ad fuperftitionem,fcbolafticx Theologiac ad unguem dodus, ac natura eu'am acerrimi iudicq,demO in omni difd plinard genere exade uerfatus Js anteaiv nos triginta Londini in Ã¦de diuo Paulo fa era,magna celebritatc cÃ§pit profiteri rarchiam ecciefiafl;icam:at(^ in prxfatioc (fomachatus eft in eos, qui negarent efle ilium Areopagitam,notans opinor Lau/ rencium Vallamgt; Verum ubi iam aliquot hebdomadas effet profeffus, atque ut HtÂ» propius ac familiarius introfpexiflet au/ ton's ingenium.nondubitauit apudeoP dem auditores 7rlt;cAivÂ«lt;/'flj/priorcm fenteo fÃ»(n,profi(ens Ãbi nequaquÃ¢ utderiOio/

AreopagtcÃ¦. Recens adhiic eft Gro/ memona, facile pofTum redargui,fi ' Wd mention

IAm ars efle coepit Theologia potius 5^ j j quam fapientia: theatrica uenus quÃ tn ad ueram pietatem accconimodaÂ» Hane praeter ambitionem ÃC auaritiatn uiciarSt alix peftes)adulatio,contentio,ac fuper ftitio. Qnibus rebus tandem eo uentum

ut Chriftus iIle purus, propemodurn effet obrutus humanis argucatiÃ¶ibusÂ»â lim pidiffimi quondam EuangeÃ¼cae doÃ¤rinae â¢ fontes,Philifteorum ferobe oppletiÂ» diuiz nae^ feripturÃ¦ rÃ©gula nÃ»c buc.nunc illuc derorta, noftris feruiret affeÃ¤ibus potius * $ gloriÃ§ Chrifti.Quidam pia certe mente nbsp;-

conatiluntorbem ad priftinÃ¤ ftudioruni Ãmplicitatem reuocare,ai(^ Ã lacunis iam fete turbidis,ad uiuas alias ac puriftimas gt;nbsp;foatebras reducere.Eam ad rem conciliai! datn,linguiuuniÃC bonaiutn (ut uocant)

HÃ8DECLAR.AD CENSVRAS literarum cognitio uffa in primis conduce ve,cuiarÃ» negleÃ¢u uidemur hue prolapÃ´Â« c E N s V R A

HÃ¦c propofitio tres habet partes, qua/ rum prima innuens Theologiam fchola/ fticam elTe artem potius humana tradan/ tem quam diuinatacfpecdacuas mudanis magisaccommodam quam pietatÃ¼perpe ram ut aliÃ¦ multÃ¦ ab hoc feriptore in odi/ um illius afTeriturÂ» Nam quamuis ab hu' manis difcipltnis opem nonnunquam fu feipiat, non fic tarne quin earS fubiidium in TheologicÃ¦ ueritatis perferutationem conuertat.Quod fi aliqui plus xquo inpe regrinis difciplinis immorentur, noncon cinuo illorum uitium TheologiÃ§ uenitad fcribendum:quandoquidem funt plurimi percelebres dodores, qui fuis luculenÂ»* dptdrinis totum terrarum orbem illuminâ rÃ¶t; qui|}us Ã imbutus fuiiTec hic feripmh uarios eosc^ pudendos errores, quos linâ libris immifcuitJacile euitaflet. Praeter^ ficoram multis tradari foleant Theolog* CÃ¦difputationes,non protinus theatricâ dicenda eft Theologia:quam conducibilÃ eft publice huiufmodi traÃ¤are,quo pljj

theol. Parisien, tus confulatjUeritates Thcologicas manf feftando ac defcndeildo,Slt; oppofttos et/ ^oreseh'minando.Secunda pars incipiens â¢tl. Hanc prÃ¦tcr ambittonem 8gt;Cc. innuÃªÃ doÃ¢orcs fcholafticos in fuis expofitioni/ tusuitiaffe fcriptura,camf^ repugnÃ¢tem ad ueritatem, fed ad humanos affedus pfo fua libidine dctorfiife,ueritaf is expers fft: nec obfcure improbam indicat proca dtatemenunciantis.Nonenim aliam fo/ Ifut probati fcholaftici dodores fcriptura fUni intelligcntiam fedari ab ea quam te/ ââcntj Ã´(^ hadenus tenuerunt ortbodoxi in ^wprctcs: quamuis in aliquibus quÃ¦ func pfÃ¦ter fidem aut non de neceiRtate expli tgt;tecredenda,diuerfa interdum fenriantÂ« Tertia pars incipiens ibi: Quidam pia cer te mente 8Cc. duo innuit,unÃ» qudd Theo tgt;giafcholaftica ftudiorum Amplicitatetn fuftulit.* qd* manifefte falfum eife confiÃ¢t, cum tlla circa fidem Ã´d mores uerfetur, in Quorum reda cognitione potiflÃ®mS con/ fiftit fimplicitas ftudiorumÂ» Alterum eft quo'dhuiufmodi fimplicitas ftudiorG per tpguarum ÃC politiorum literarum peri/ tiam reuocetur:quod non omnino eft con cedendum

ccdcnduin^Natn quamuis aliqua hÃ¦c ad illam conducant, non tarnen uf(? adeo ut Theologia fcholafttca,quÅ ptÃ¦^* pue fenfus attendit,non uerbotG propri^'' tates,quas ex grammatica praÃ¯fupponitÂ»

, Cenfura haecillo nititur fundamenWÂ» quod damnem fimpliciter ipfam ThcolÂ® giamn'd fi uerS eft quicquid hic dicJtur,b^ ret in uniuerfum Theologorum ordincÃ¦' Atqui cum Theologia fit facrorum uolu' ininÃintel!igentia,quis furor effetid daW nare,quo fecundum deum Eccicfia nihil habet melius aut feliciusf Ergo perfpicuÂ« eft me non ipfam taxare profeftionetn,fw quofdam rem optima non optime iradan tes. Sic enim loquor: lam ars eflÃª cÅpit Theologia:acfubijcio,ambitionera,auan tiam,adulationem,cÃ´tentionem, ac ftitionÃªjUtit^ non fcientiÃ¦, fed hominum ,uitia,quibus ea profcflio nonnihdftt uitia taÂ» Quod fiquiitaloquatur: Nunc miffa cÅpit effequÃ¦ftus ac uiaticum impcrito/ rum fordidorumi^ hominum: no miflani damnar, fed hominum mores: nihilo ma^ gis hie meus fermo lÃ¦dit Theologtam ud fchola

THEOLâ parisienÂ» 17Â» fcfiolafticanijuel non fcholafticam.ProiiV qu Ã¦Â»hic dicunt ur in genere,non in om/ â¢les haerent Theologos,fed in eos quos ibi ^'^gno.Ac fenfim inquiens,eÃ´fuccreuir, âtnegleda linguarum ac poll cioris lirera'' *111Â» peritia,imÃ´ negkÃ¢is diuinis uolumt Dibus,in curio(is,fuperuacaneis ÃC immo/ (iicis quÃ§ftiunculisjuelut ad Sireneos fco pulos confenefcerent. lam ars efle ccepit Thcologia,potius quÃ m fapientia,Thea/ UicauenuSjquam ad ueram pietatem ac/ commoda fiCc.Si nulli funtaut fuperiort/ bus annis fuere tales Theologi,q fpediant 3lt;idignirates magis quÃ m ad Chriftum, qui pccuniÃ¦ ftudio,parum fyncere tradÃ¢c uerbum dei : qui in gratiam pontificum autaliorum principum detorquent fcrip/ turas:qui malunt tuen' falfum,quÃ m Ã fua fencentia decedere; qui plus fatis tribuunt cxternis in quibus non eli fita uera pietas, neglcdtis qs quÃ¦ funt uiciniora faluti: qui curiofis quÃ¦ftionibus infenefcunnmerito uanitatis arguatur Erafmus.Sed fi talifÃ® ni mis multa turba eft ubiq?,hoc admonuifie officium eft in ordinem ThcologicÃ»,non contumelta.Iiaq^ quum aiunt non adfcri/ bendum

irft. DECLAR.AD CENSVRAS bends I'pfi TheologiÂ«,(i quiddchânqauflt btuelilli Theologi,plane mecum fauSf-Eadem entm ubicp QC fentio ÃC prÃ¦dÃ»o* Nee uideo quur commemorandum duxi rant extittfle dodores percclebres qua fui$ luculentis dodrints totum orbem iliumi' narunt.quaft quifquam hoc neget,fed que: rimur ta.n paucos cxiftere. Scholafticauâ autem Thcologiam non I'deo uoco tricam^quc.! fiat in publico, nam iden^^ Kotam datnnare fcbolafticam: fed quod in illis diatribis,prÃ¦fertim celebrioribus bus creÃ¢tur Baccalarq aut Licentiati,mul^ ta fatpe proponantur ad oftentationeniin gcnrj,quÃ¦ncqj necelfaria funtnec^ utili^* Idefle uerum,nec ipfi utopinor infic*^Â® ibunt TheoIogi.Tantum de primo ptoPââ fitionis articulo. In fecundo couenit ini^*' nos. Non enim aliam inquiSc, fokntpfn' ban' fcholaftici dodiorcs fcripturarum teiligentiam fedlarÃ»quÃ m tenent nustenuerunt Ortbodoxi interprÃ¨tes, ÆÆ dem de probatis Theologis fempcr knib at mea querela eft de improbatis, Quafl^ quamprobatiquoe^ fcholaftici frequent ciiTime diftenciunt ab orthodoxis interp^^ obÃ¼^

THEO^. PARISIEN. t?Â» nonnun^ in meiâs fcriptis impium ac bkfphemum uocant,quod in illorÃ» liz bris cuidenter exprcHÃ»m eft, In eau fa eft ^uodnon ira mufti ueteres cuoluunt. Suz ptreft tertia pars in qua duo reprehendÃ¶r, alters quod uideor ('entire, fimplicitatem ftudiorum fublata perfcholafticam Theo logiam: alters, quod fignifico ftudiorum fimplicitatem per linguarum Ã´f politioris literature peritiam pofte reuocari.R.efp5 tlco, uicio quorundam fadÃ®um,ut Theo' logiam habeamusdifticultatibus fuperua cancis fpinofam, Neget hoc efle uerQ qui perpenderit. quantum humana; philofo' pbiat Thomas SC huic fimties inuexerinc inTheofogiam,quÃ¢tum fpinarum de fuo ctiam addiderit Scotus,ne quid comemo' fem dccaeteris. Verum interim baud fcio snconfentiamus in fimplicitatts uocabu' lo. Mihi fimplicitas opponttur curiofis jubtilitatibus, iili putÃ¢t limplicitatem efle â¢jtam inreda inteiligÃªtia fidei acmorum, fimplicitatem appcllÃ¢tes fynceritatem. In ?ltcromihi planÃ¨cum illis conuenir, plus f^pnduceret ad ftudiorum ftmplicitatem fcholaftica Thcologia, fl Theologi prae'

17 DECLAR. AD CÃnIvRAI tcrmilTis amti'ti'ofis ac ruperuacaneis cultatibus, in ipfjs fontiBus 'potiffimuffl Ã¼crfarentunuerum ad hoe ipfum pÃ§nÃ¨nc ceflafia eft Iinguafuhi cognitio, nÃ³ modo Conducibilis*Mihi quantum trtbuant,ipfi uiderinucerte non fum ut arbitror, Ã³mni/ no rudis optimoru autorum: Ã³c fi tantum ualet fcholaftica Theologia ut non patia/ tur quenquam prolabi in ertores: mirotj linde loannes Hus et V uitckuus,atcp eti2 Luterus hauferunt tantam errorum fentt^ nam,quum omnes fcholaftica Thcologi* fuerintimbutÃ¼

NOuam tn rebus diuinis,qui nihilall'* ud funt quÃ m homines,Ã©wTÂ«TÂ«coffl menti funnqug quidem plus quxftionum Ã¨C itrociores tumukus excitauit orbi^ olim Arianorum tem entasÂ»

Cum paucis amp;nbsp;ueluti compendio quo' dÃ¢cathokcas ueritatesfcholaftica ThfO/ logiafidekterdecernat, ficcp fuos inftitu^ atjUt non facilein errores prolabÃ¢tur,

â¢ THEOLÂ» PARISIEN Â±71 kopofitione erronÃ©e temerarie dodri^ ^SUholafticÃ§ detrahÃ» hic feriptor ab eiua ftudio quantum in tpfo eftjpcrucrfe retra/ quod utile Sgt;C neceffarium effe facra ^ncilia oftendunt: quac generalia ftudia, ^^deputataillisgymnafia pro huiufmodi ^â^Â«citatione TheologiÃ¦ comprobaruntÂ» niultis priuilegtjs ac immunitatibus donauerunt. decÃ§aratio

HÃ¯cpropofitio nonfolum truncatimt XClII '^detiam deprauaterefertur-Locus in prg btione fie habet: At(^ bac in re adeÃ´ mo^ ^utn nefcicre quidam, utpofteaquam ni/ quot;il non definierant de rebus diuinis, noua nihil aliud funt quÃ m homines commenti fint ÃCc. Primum qui jlicnqiiidammofentitdeuniuerfo Theo/ logorum ordine.Loquor autem il lie de qs 9quot;iR.omano pontifici tribuunt plus fatis, 9quot;orum adulationem fcio nec T beologiÂ» ptobari.ld fatis arguebat libellus quo rez Iponderunt Card.CaietanoProinde pra?/ tfrÃ¦quum,hocmeumdidum ad uniuer/ bm fcholafticam Theologiam detorque/ tur.Sed quomodo rede pronunciet faeub Ã¯Â»s,fires fecus, quÃ¢m habet proponaturÂ«

lt;â¢ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Si P R OP o

X qui de rebus lÃ´gefemotiifimisÃ no/ dra natura tot curiofas ne dicam impish moucmus quÃ¦ftiones,tam mul ta definiV mus quÃ§ cttra falutis difpendium uel igno* rari poterant,uel in ambiguo reltnqui.An non habiturus confortiutn cum patreS^ filio Sc fpiritu fanÃ¢o qui nefciat ad philo' fophiÃ¦ rationem expedite quid difcernat patrÃª Ã filio, quid ab utroqj fpiritum fan' dum, quid interfit inter filij natiuitatemÃ pÃ¢tre, 8C fpiritus proceflÃ¯onemt'

Quamuis ccrtG fit,fimplices abfi^pfO' funda horum myftcriorum intÃ©lligcntia faluos efle poffejhae tarnen propofitionts quibusutex prÃ¦cedentibus liquet autoc innuit fuperuacaneum effeac inutile do/ Ã´orum ftudiÃ» SC indaginein,per quatdeo iuuante

Hierony(ni,Ambrofij,BaÃ»ltj,Na/ ^ianzeni, Chryfoftomi ÃC aliorum, quos ââonfruftra laboraffc exploratum eftjetuP *^odt argumenta tradando. Suntinfuper ^upradidx propofitÃ¯ones facris conciltfs S^neralibus cÃ´tumeltof2,qux taies mate rtas de trinitate amp;C confubÃaniÃ¼litate per/ *onarum dtuinarum ex feripturis ob ind/ Rentes calumnias bÃ¦reticorum crebro de ^iderunt ÃC deTiniueruni,aut potiusdecia/ ^âucrunt: qua muis ante tales definitiones ^utdeclarationes Ecclefia de itiis no dubi/ âaucrit. declaratio

Qua in confefTo fit prifeos illos fi quan c IHI 7Â® coguntur de natura diuina philofopha nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C V

â¢^jteligiofilTimc precari ueniani,deboc lo A^utus fubtjeiOjNobis qua frÃ¨te SCc*Qui âÂ«rnio quid aliud habet quam querimo/ de his^qui de fimilibus argumentis 'uriolÃ sac propemodum impias mouent Auaftioncs.multac^ defini5t,quÃ¦ citra fa/ â¢ââtisdifpendtum uelignorari poterÃ¢Gucl ambiguo relinqui. Hoc effe uerum de

X78 D E C L A R. A D CENSViCAi mukis.ipfi Thcologi necpnefciunt fiert neep FaeQum probant, Neceflariasac fo/ brias dedtuina natura quÃ¦diones nonim 'probo,praeferti'rn U iuxta fcriptÃ¼rarÃ¼m Ã * racula cum tremore pcragantur.Curiofas 'ac fupcruacancas noto acretulitumdiio exempla: alterutn quid dtfeernat pattenÂ« Ã filio, quid ab utrotp fpihtum fandumÃ® alterum an pater amp;nbsp;filius fptrantes tertP am perfonam, fint unum principium an duo,Ea fi non placent in promptu funtin^ numerÃ¦ quÃ§ftiones fimpliciter curiofe fuperuacaneÃ¦iquÃ§ partim extant in libn's Theologorum,partim audiuntur infolfâ nibus diatribisgt; ac facris interdum conon nibus,Quale quum nihil reperiatur in ne' cerum feriptis, qui tarnen magna religio^ ne precantur ueniam,de rebus humanunÂ« Ingenium excedentibus uerba fac^lurijOU* ia fada eft iniuria neque facris dodoriM neque conciIitj's,Nec inquifitiones fobriafÂ» neque definitiones neceftariÃ¦ improban' tur, tantum curiofac irreligiofÃ¦

A quac nos fcrutamur, quae defim'z Â« t mus,nee facris Ittens prodita funt,^ux n^omprehendi non pofRntjCerte crcdi dc ââfant: nee ullts rationibus proban',nee eo amp;tatione eoncipf, nee CmiÃitudinibus ad' Jnbicis adumbrarijUt funt,poffunt.In quiz nufi ueftigandis cum Ã eiariflTimis ingenifs lymma m' dÃ¯u defudatÃ¶ fuerÃ¼,hie demuni di extremus profeÃ³us,ut intelligant fe ni hilfcire; QC adeÃ³ ad uitÃ¦ pietatem nihil fa dunt,ut nufquam magis habeat locÃ¼ illud I^auli: Seientia inHat,eharitas Ã¦difieac* i.Cor.8

Quac ferutantur, quÃ¦ definiunt catholi ddoÃ³ores SC facra concilia de beatiflÃ¯ma VI ninitatc amp;fdediuinis perlonis credenda, tonftat in facris fcripturis contincn': nee ab re rattones,fuaRoncs,ftmiIitudines atep Wanududiones ab illis addiici ad lÃ¢ca my' ftetia utcunc^ intelhgenda. Nee is utique labor inutilis elf aut infrutfluofus, fedmaz ximead pietatem conducit ChriftianÃ¦ re ligionis: quem non fcicntja,quÃ¦ inflaf, Wiemerstfie fcnptor ifte aflerit,fcdcha/ .. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S 4 htas

Ccnfura iufta foret,fi hÃ§c fcripfiffcm in probatos EcclefiÃ¦ dodores, de^ his quÂ« EcclefiaÃ® autoritas ex arcams literis prx^ fcripfit nobis credcnda de facra triade, nO autem de curiofis, ambitiofis, ac fupci^ uacaneis difccptationibus circa diuinÃ¦ effentiae,Si negabut tales cfle^pro' feram ducenta exempla Ã¨ libris fcholaftÂ«'' corum, Adde quod rerum nec neceffaria' rum,ncc comprehenfibiliÃ¼ moleftiam au/ get,mira taliÃ¼ inter /pfos diflenfio, Prom^ de quum fuperiores cenfurÃ¦ falfo utdixG fundamento innttÃ¤ntur,imaginantes in ipfam Theologiam, ÃC in uniucrfufU Thcologorum ordinem dida, nihil ad pertinent, TheologiÃ¦ ftudium fateoreHC faluberrimum omnium,fynceros TbeolÂ® gos amo fyncero pedore, Tantum dehts queror quÃ¦ non arbitror cuiquam pfobo Theologo probari,

Wplenius cognofcantomncs quam abfur da ftnt Ã´( ftulta, quae olim impi) harrend Ariani, Aen'ani, Valdenfes,Beguardigt;T u idupini, Vuitcleuiftar, atc^histÃªporibus Erafmus SiC Lutcrant contra EcclefiÃ¦ de/ finitiones atc^ Inflituca aufu facrilego a(Te non crubuerunt: illosCp atc^ peftden/ teseorum errores prorfus rcqciant, amp;nbsp;foli adhÃ¦rcÃ¢t EcclefiÃ¿ catholicÃ¦,quÃ¦ tn fide moribus errare non poteft. In his enitn ^Â«niper Ã¢ fpfritu fando dirigitur. Propter â¢jd* feribit Apoftoâ'Js,EccIeftam columnÃ¢ ffÃ¯e Qc firmamentum ueritan's. Hinc pro/ feÃ¢o confiÃ¢t eos qui illi reludantur, turpi Ã ueritate aberrare: quod legendo harc Uel rudes ÃC imperitt facile percipient. Ra dones enim adducÃ»tur,ac diuinorum uo/ *ult;ninum c/tantur teflimoniagt; quae manP ^fla reddere ualeant nee ineflicacia quac dfcernuntur. Vnde confunditur eorÃ¶ im/ pietasjqui ufqueadeo grauia errata purio/ ds Chriftianilmi uel fyncerioris dodrÃ¯nae PiÃ¦textu innouare moIiuntur.Huc ctiam âccedit qudd fuecurrendum fuit iliorutn *quot;ibecillitati,qui uera eiÃ¯e credut quÃ§ fpfÃª dore illuftrantuc orattonis:contra uero fal

^iDECLAR.AD CENSVRAS fa,quÃ¦ rudi et incompto fermone fcribun tun minime attendentes inter hÃ¦c ÃC ilU non minus effe difcrimen, quÃ¢m inter ua/ fa Ã´tSea quÃ¦ in illis continentur, quodfÃ¦/ pe maximum eft. Nam nonnunquam au' rea uafa,quibus fÃ®miics funt ornati fermo' nÃ©s, mortifera continent uenena:ubi te' ftea, quibus comparantur inornati Â» falu' brem contincreliquorem perfpicuum eftÂ» ConfulendÃ» item fuit ijs qui graecas nolTc Se hebraicas litcras,pcrfedam putant effe 02 confummatam Theologiamtcum ta' men qui eas noruntjfi no alioqui in Theo logica difciplina fuerint inftituti,gramma tfei cenfendi funt nÃ´Theologi: quÃªadmo dum SCqui latinas profitentur nonulte' Â«us progreffi, Vtigitur omnium borum ratio haberetuti ac illis dilucidius ueritas monftraretur, Ã´d efficacius, operÃ¦prÃ¦ci' um fuit prolixiori tradatu rem banc dedu cere, Sicenim pkrunque ueri aperiuntut fenfus feripturarum, hÃ¦refum fontes de' ficcantur,Ã´t2teÂ£hnaeatc^ calumniÃ¦ dete' guntur hÃ¦reticorum, Hacetiam ratione . pericula deuitantur quÃ§ ex fufpeÃ¢is librtP prQUeniynt,aut ex bis qui quamuis cle' gantet

THEOL. P ARISIÃNÂ» Â»SÃ¿ ganter ÃC meide eonferiptt fint,non tarnet tarent ueneno damnatÃ§ Y uÃ»deuicÃ¦ SC Luteranaf dodrinar.

AÃ¢a funt haec in noftra congrÃ©gations apÃ¼d collegium Sorbonap, poft diutur/ nam ac tnaiuram diftuftionem die xvn\ Decembrisi Anno domini tniliefimo quin gentefimo uicefimofeptimoÂ»

Quis fitautorconclufionis ncfcio,fcd xcvn fatis prÃ§tcr meritum meum odiofemifcec nomen meum cS nomine LutheriÂ» quum in his omnibus propofitiÃ´ibus ne una qui dem fit,quae mihi uerc conueniat cum Lu tero, aut quae conuellat definitiones aut inftituta Ecclefiae:ut facratifs facultas ma/ gis damnarit quod falfo delatum fuit, aut 9uod finiftre fufpicati funt quidam,quam Suod Ã me fcriptu eft. Quin SC uigilan/ tiam kudo, quod admonent omnes,ut re/ icÃ¤is erroribus, Ecclefiae adhaereant,quae non potefterrare: addendum tarnen erat, in his duntaxac quae neceflaria funt ad ftlutennfed ab hac Ecclefia Erafmus nutv quam feiens latum culmum digreftus eft. Orenue depugnans cum his, quibus me

quidam dudent coniungcre. Rede mo/ .nenc dC illud,non ftatimcfÃ¯cpium quod cft uerbis expolitum ; at nee ftatim pi'' tum eftgt; quod efl: fermone incondite pro/ â latum.RediHime uero monÃªt,ne qui grx cam aut latinam linguam callet,fta(ini h^/ beatur pro abfoluto Theologo- MÃ©ditant dum eil enim nodes ac dies in lege dominijoptimi quiep autores uoluendi,quae res nec pau/ corum annoru e(lgt; nec

Cenfuta Ã©iufdem Facuira* TheologieÂ», qua fupertores, notÃ¢tÂ»: per defcribentts ofeitatiÃ³nem impreO fori hon traditac: quas quia fuis locis nunc apponi non poteranc ad calcem duxit appo/ nendas,

â *D TITVLVM Vin DE PI/-ducia bonorum operum merito/ i^um,apponendÂ» funt hÃ¦ duÂ» propo

Domine ut fcuto bonÂ» uoluntatis tuÂ» 11 coronafti nos. Cum audis (ait Brafmus) bonx uoluntatis, intelligis excludi fiducv imineritorum.

â DÃ¶pli'ccm cfTe fiduciani mpiritofiim ploratutn eft: alceram peruerfam Ã³i excitl dendam, earn uidelicet quÃ¦ plus fuae wft* ciÃ¦ Ã6 merins tribuit quaui diuinÃ¦ gratis aut mifericordiatjquaearrogantia intuffl^' ftens alios contcmnit quafi Ã fe SC fua tatÃ© mÃ©rita habeat non dei gratia SC ricordia,irigratitudine quoque languefdt minime gratias agens deo omnium bono rum largitori, dum non attendit qgt; prxcv puus fit auCÃ¯or meritorum bonorum co/ gitatuum afFeduum ac operations, ne^ a.Conj enim ut fcribit Apoftolus, fufficientesfu/ mus aliquid cogitare Ã¢ nobis tanquam Â£/Â« nobis, fed fufFiciÃªtia noftra ex deo eft qot in nobis uelle operator SC perficere, qui ta men fie ilia in nobis operator, ot SC nos cS a.Co^,lt; eooperemur.quod moÃ¶ftrans Apoftolus â aflierit non fore inanem laborem fideliumÂ» eosi^admonet neinuacuum gratiam dd reeipiant. in fe iftarn gratiam dei uacuan non fuiffe dicit,fed fecuni laborantcm.uii de patet hominis uoluntatem in bonis 0/ peribos habere foam adionem, quamuis pximatÃ» bonorum operÃ»ÃC principales adio

THEOL. PARISIEN. -Â«Sr â{^â¢onem deo Ã³f gratiÃ¦ cius debeti certS non humanac uoluntati aut libero arbi/ ^**O)quem fibi afTcribens hÃ¦c uana impia ^Â§nta et prgfumptuofa fidÃ¼cia meritoriÃ¯ bonorum operum maxime Ã fe elon/ S^tfontem diuinac mifcricordiÃ¦, SC ideo ^^cludenda eft. Altera aut eft fiducia mez ntorurti fiue bonorum operu pia humilis nee ingrata. QuÃ¦ antea in fecunda propo 'nione huius tituli plene explicata eft.hÃ§c non modo utilis eft omnibus ChrÃ³ nÃ¹nis adulciSjfed ÃC neceftaria: obligÃ¤tur Â®nitn fideles adulti credere bona opera cS ^ei gratia efte neceftaria 6C requifita ad bÃ nendum uitam Ã¦ternam. obligantur quo/ Snedefiderare eandem uitam Ã¦ternam,et ponere eiufmodi bona opera ad earn com Parandam. tudicare etiam tenentur qgt; dez Us bcnedufÃ®us ilia bona opera prÃ¦miabic ficut ipfc decreuit. SC patet per fcripturas* floc dare explicat ApoftolusrOam cum in uniuerfali fua bona opera prÃ¦nominaftet dicens, Bonum certamen certaui, curfum cÃ³furnmaui.fidc feruaui,mox fubiugit, In rehquo repofita eft mihi corona iufticiÃ¦Â» Qua redder mihi dominus in ilia die iuftus

2.TÃW.4

ftjdex Et nequis putaret folis boniâs operf bus fuis reddendam mcrcedem,beatÃ¦nÃ¯v' mortalitatis coronana, fubdit, non folutn fibÃ¼Ham tribuendam, fed Si hisquidili/ guntaduentum domini, hoc efl: fidelibus bene in hac uita laboranubus.qui domini expedant aduentum.Proinde debent Ies iuxta definitionem Apoftoli in hac uP ta bene operari, SC beneoperando certoa domino mercedem expedare: alioqui fP ducia fpei catholicae carerÃªt, fine qua non faluantadulti.quapropterfl prÃ¦fatÃ¦pto^ pofitiones huiufmodi fiducia meritorutn Sc bonorum operum refpuÃ¢t aut inficien' lunLuteri impictati fuffTagentur:fecusan tern fl de prima fiducia intelligantur,quÃ¦Â» ut didum efl:,omnino eft abijcienda.

Nunc ad accenfas propofitioncs, quas dormitabundus ille TheoIogorQ Amann enfis non in tempore tradidit Badiogt; qntf quinquennia habuerit ad defcribendum. Mirum autÃª quo cafu ha? odo relidÃ¦ fint quum operis conclufio iam fuerit excuflÂ» Quis non intelligat hos fucos,aut iotoâ potius uefpcrialesf Autquis non fenriat

Wftudio procuratumjUt Erafmus ac Lit terus inexplicabiliter mifccrÃªtur.Erafmus autem uelutt coryphÃ¦us prarcedcret, ÃC idem fequeretunut imperiti crÃ©dant ilium liuius ncgocff, Å a. Mira uero talium Theologorum grauitas.

tllic nihil aliud doeeo, quam fiduciam In mifericordia dei collocandam potiusÂ» SuÃ m in noftris meritis ac fadis. Ac fidir ciam fimpliciter appelleÂ» fummScertam^ fpcm:humanisenim meritis quam mini/ â¢num tribuendum arbitrer, gratiffÃ®ma afft Chrifto modeftia fuerit,fi quis nihil omni notribuat. Bona opera requifi in adultis, fateor maxime* Quod uero negant forc fpei ChriftianÃ¦ fiduciam.nifi fidamiis be/ nefadis noftrisinemo firmi'â fperanquam 9ui fperat in promilTis ac mifericordia def amp;nbsp;in mentis Chrifti, Et tarnen humilem fliam fiduciam qua ponunt, ego fane non fetjeio, quanquam nufquam lego dfdum homini, habe fpem in benefadis tuis, auc ille confidit operibus fuis*

Haec propofitio quatenus prÃ©tendit caufasmutatiÃ³is huiufmodi legis ualidas elfe,falfa eft,uehementer fcandalofa, iÂ® Ecckfia fanda fchifmatis Luteranuac hÃ¦' refis eiufdem impiae,nutritnia. MultÃ¦e' nim funt ÃC efficaces caufg impellentesad fandam legis cÅlibatus facerdotum ob' feruationem retinendÃ¢,SC nullatenus mu' tandam:8Ã³ nullÃ¦(quÃ¦ quidem iuftae fint) ad oppofitum. Nam fi diuino cultui depu tatisin lege ueteri, cuius facramenta um' brÃ¦ tantum erant facramentorum nouÃ¦ Iegis4'n ordine uicis fuÃ¦ altari deferuienti bus neceffarium erac continere : cum ta' men ipfi per fuccefiÃ¯onem generationis minifirare altari afiringerenturmec infua effet libertate hoc officium recufare.âeoÃ¯ cnim necefÃ®um erat huiufmodi munuso' bire qui de leuitica fuiffent tribu exorti: potiori uti(^ ratione minifiris al taris corn' petit

petit CO nein en tl a. Non entm,ut illf, per ge nerationem affumuntur,fcd per lÃ¯bcram propriae uoluntatis eleÃ³Ã¯ionem: nam ne/ ^uaquam facros ordines fufeipere quf/piz atn compellitur, fed qui uuk ordinatur, ^uirefpuit ad illud non aftringitur.Sponz tanea autem uoluntate facros ordines fu/ fcipientibus fapienter fpiritufando fugz gerente continentiam Ecclefia adiecitjha/ bita prÃ¦fertim ratione ufqueadeo prÃ¦cel/ lentis dignitatis tantorÃ» facramentorunt ^uibus nihil fanÃ«iius, nihil fpiricualius,ni/ bil diuinius : quapropter qui illis depa/quot; tantur pareil fpirituales fint amp;nbsp;Ã carnaliz bÃ¼sdefiderqs eorumt^ occafionibus ÃC fo â¢tientis maxime elongÃªturÃ®ut cafto animo acincontaminato corpore fanÃ¢Ã¢ et imma eulatam hoftiam ofFerre mercantmeqp ad/ â¢titranda illa dC tremenda attredÃªt myfte/ tia,qui nÃ´ eximia pollet fandimonia.HuÃ¶ accedit q? qui uitÃ¢ ccelibem agStjCxterna oecupatiÃ´e,aut uxoris liberorumue folieÂ» tudine minime praepediunt: quominus fa eraÃ®lcÃ¢ioni,orationi,medttatiÃGcaetcrisqi id genusjuitÃ¦ cotemplatiuÃ¦ ofRcijs uaeÃªÃ liberiuStSi aÃ»t uxores ducerent,qui facroÃ¢ T X ordi/

I. Corin, y

X5gt;% DEC LA R. AD CENSVRAS ordines fufctptunt, minus profedo libÃ©rÃ© domino intenderend Nam ut ait ApoftO'' lus,qui cÃ» uxoribus funt/oliciti funt quae funt mundi,quomodo uxoribus placeÃ¢C diuifi funt quamobrem cum magpain quietudine uiuerent facerdotescum uxo/ ribus onehbus matrimonq impifcatirob quÃ¦ multum eos oporteret negoctjs fecu laribus inuolui, Ã quibus tarnen ipfe Apo (lotus deo militantesabÃineredeberede^ cernitÂ» Qui uero continentes funt Si c(X' libes permanent, quÃ¦ domini funt cogi'' tant,quo (cilicet pado poHint deo placer^ ÃC calÃ®imoniam feruare, acpuritatem ani mÃ¦ Si cotpotis : necnon Si peruigilao^ qui curam babentanimarum tanquatndcx mino decreditis fibi ouibus rationem red diturÃ»in magnam prÃ¦terea perniciem Er defiÃ¦concetÃ¯aecclefiafticis coniugia dundarent.infinita fiquidem propemodd confuiio in EccleÃ¼am induceretur in im^ menfum excrefcentefiliorum Si filiaruÃ* multitudine, quÃ¦ fumptibus alenda foret | EcclefiÃ¦; fiitjs quoque parentes bencfid* j EccleÃ¼aftica quafi per manus tradentesgt; Si continua fucceffione Ã¢ progenie in pro geniea

Renies fuis ilia referuantes fatniltfs, feuftp facerdotium, quod facerdos fecunz Â«Uni ordinem Melchizcdcch Chriftus do *â^gt;nus abiecit tnftaurare uiderentur. HiÂ» âÃ¹tperpenfis facile eft dignofeere quan^ ^um Ã rcÃ¢o tramite exorbitent qui ufque/ âdeo facerdotalem ftatÃ» deqciunc, ut poft ^ufceptuin facrum ordinem noua nuptia/ ^uoi fÅdera inire confulant, id quod ne ipÃs quidem GrÃ¦cis unquam licuit.Nam ^Uamuis uoto continentiÃ¦ minime aftrin S^rentur refpeÃ¢u praecedentium nuptia/ lum: nefas tarnen femper illisfuitpoft fu feeptum facerdotium,nuptiarutn uinculo fefe illigare, aut mortua prima uxore fe/ cundamducere.Siautemid Ã¢ GrÃ¦cisitv uiolabiliier obferuatum eft,quanto ualea tioriiure facerdotes EcclefiÃ¦ latinÃ¦, qux uoto concinentiÃ¦ fe deuinxi^poft fufee/ ptum facerdotq gradum nefarium eft in rÃ§i uxoriÃ¦ feruitutem detrudere* Proban daitaqueeft EccleftÃ¦ latinx continentia quÃ¦ fanditate praefuIget.Liheram conce dit facultatem uacandi diuinis ftudqs ac utilitati rei Ecclefiafticaemagnopere con/ ducit.

T I Qui

Qui tradantdiuina myfteria, ac ucrbl cÅleftis adminiftrationem, eos maxime dccerecaftitatem, uere pic(^ diiTerunt ac me quidem utroep fauente polIice.Sed ilK quid ipfa res poftulet confidcrant, egoqd hominum imbecinitas-NÃ³nulIa fateor in^ commoda fequerentur Ã¼ facerdotibus per mitccrentur uxore$,fed quibus certfs com ftitutionibus uel Ecclcfia, uel principum folicitudo facile mederetur. Nunc in tam corruptis hotninum moribus longe gra' uiora incommoda habet ilIorS impunlTi/ mus cÅltbatus. Vtinam facerdotes quot^ quot funtgt;ad uitÃ¦ puritatem couerterenC animum*MuItas caufas eiredixi,an ualiz dÃ¦ finniudicent EcclefÃ®Ã¦ lumina*

AD TIT. XXXIb ET VLTP mum de Theologia fcholadica adden/ dÃ¦ eranc propofttiones quinc^, quarS prima fuiflTet fuo ordine PropofitiQ

SAndiftimus utr Hilarius baud qua^ erat ignaras quÃ¢m periculi plena fit, parÃ»religiofumde rebus ineffabilibus loqui

THEOL. PARISIENÂ» ^oquijtncomprchcnfibjlia fcrutarijdelon/ ge fetnocis Ã¢ captu noftro pronunciave.

Norat beatus Hilarius nuflum eile peri fulum dcdiuinis pronunciare, conformilt; Ã¯er ad ea quae in fantJlis fcripturis haben/ tiir,autqug in-facris concilijs cecumenicis funt decifa ÃÃ definita: alioqui non pro il/ Iâs tuendis exulaffet ipfe,necp ad ea expia/ ''anda infignes libros edidilTetÂ»

Atqui inillisipfis librisquos HilaritÂ» fcripfitde trinitate,nonunoioco trepide ptecatur Ã deo uentam, quod-de rebus in/ fxplicabilibus uerba fit faÃ¤iffusyclamatc^ JcrcligiÃ¶is Audio cogi,ut fiat irreligiofusÂ» Nec mirum quum in illis ipfis libris ali/ ^noties ea fcribat,quÃ¦ me nunc fcriben'' 'em nemotoleraret* Nee minus trÃ©pidÃ¢t Anguftinus de triade difputaturus.Iam et â¢PfiTheologi quÃ¦damcomode interpre/ tantur,quaedÃ¢ reqciunt ab Auguftino pro Qiudefacra triade. Scriptura:non fallÃ»t, ^nininterpretando periculum cft. Nam

Proinde ueteres uix audebant de diufnis perfonis alijs loqui uerbis,quam fchptura loquereiur,

SVmma noftrÃ¦ reh'gionis eft pax Si nanimttasÂ«Ea uix conftare poteritmlÃ¯ de pauctfÃ¯itnts definiamus,8C in multÃ¯sl*^ berum relinquamus cuic^ fuÃ» iudidumÂ«

Religion! ChriftianÃ¦ non parum con/ ducerepacem Si unanimicatem explora^ cum eilydum tarnen ea pax SC unanimita^ pia fit fe^aÂ»3i autem impia fit ÃC Ã -tholica ueritate akena,quemadmodum let efleinbxretidsanuliomodo confengt; imÃ´plurimumobefl: ChriftianÃ¦ pictatÃ» Vt autem diifoluatur huiufmodi irapio' rum cÃ³fenfus SiC pia ac rcda in EcckfianÂ» cÃ³cordia ftatuatur,opus dl catholicadog mata per eos qui autoritatem babentinrc publica Chriftiana far pius explicent. HaC enim ratione fchifmata tolluntur SC dala : pullulantesc^ hÃ¦refes eliduntur Si peruerfÃ¦ dodrinximorescp fidelium coÂ® ponuntur, SC fides ipfa in cordibus Cki/ ftianoruÂ®

THEOL. parisien. t97 J^*3norum radicatur-SicoIim perfequenti-ous Gcclefiam hacreticis cum fuÃ¦ execran â¢â¢Ã¦ com'uracionis complicibus,congrega/ ta funt gencralia cÃ´cilia,ubi reiedis et dÃ¢/ tjatis impijs,pacem ÃC concordÃ¯am Ecclc-' Â«a tecepit. Vt autem id fieret crebro,opor tuit aduerfus impictates atque calumnias JtaÃ®rcticorum Ecclefiam non de paucilTP ttlisjfed de multis definire auc dcclararegt; RuÃ¦ tenenda,quacÃ»e retjcienda forent:nc/ lt;)ue fuper his quae ad pietatem fpedant IP ^tum relinquerecuic^ fuum iudicium,az liÃ»qui nuUa poiÃ¯et inter fideles in his quÃ¦ fidei funtjunanimitas ÃC concordia ferua/ ri.Proinde hacc propofitio temerarie ac ig noranter aflertajdiholuÃªdÃ¦ unitati fidelP Um uiam feditiofe aperit.necnonÃ¢^ ddfe minandis perntciofis erroribusÂ»

Totus ille locus dehortatur Ã curtofÃ®s aÃ§ temcrarrjsdcfmitiÃ´ibus circa materias hotninis intelleÃ¢um excedentes,nonlo/ quiturde fobria rdigiofac^ ueÃigatione, aut decrctis fynodorum iiMvinvtKvy^ PrÃ¦ cedit enim hÃ»c que citant locÃ» hic fermo; QÃ´ quod in totÃ» damnandam cxiftimem,

iÃ§S DECLAR. AD CENSVRAS uel philofophiÃ¦ in tres partes difleÃ¢ac,ult;^ rerum uitramundanarum ueftigationemÂ» iTiodo adiÃ¯tingeniuiti felix, Ã´CabfitdefiW endi temeritas,abfit peruicacia, Si concot diac pedis,uincendt pertinaxIibido.Sum' ma nodrÃ¦ religionis pax eft Ã´t^c,Et paolo poft: Atque hac in re adeo modum nefeiÂ« re quidam SCcAc iongiore interuallopf? ce(Tit:at ea quac nos fcrutamur,quÃ¦ defini mus, ncc facris litcris prodita funt,Ã´itÂ» Quod a Theologi uelint fateri ueruWi oi pinor nec ipfis probari contentionesdeKâ ftantibus,quiddttatibus,formalitatibusÂ»^ refpedibus,nec fiÃ¢iones propofitionumÂ» ut non neceffarias ita duras pÃ®jsauribusÂ» Veluti quum quacritur an bare propoÃ»^^â fit impoifibilis, deus pater odit filiÃ» uinis*Necdamnatur, quod concilia muÂ»' ca ex literis facris definierunt contra ticosÂ» nec uelim EcclefÃ®ac tranquiHiWt*^*ââ cmi confortio falfitatistfed infinitas t** riofas quÃ¦ftiones noto, ad quarS cotnp*' rationemgt;pauca uidebuntur qua: reftao^Â» utcunc^ per fe multa fint.Proinde hÃ§c pfÂ® pofÃ®tio rede intelleda, nec temerari^Â» ^noranter aiÃ®erta eft,nec diftblucnda;

Ã¶tifidelium utara fedttiofe apent, aut diP Â«tninandis perntctofis crronbus.Non ftÃ¤ ^*01 dtlÃ¯oluttur EcclefiÃ¦ concordiaÂ» (i de fcholafticorum opiniontbus Itceat â¢nfuo quemque fenfu abundareu'ncÃ³riz

Oc eruditionis eft TheologtcÃ¦, np y j gt;txhil ultra quam facris literis proditS Â«ftdefintre,ucrumid quod proditumcd Â°ona fide difpenfarc,

Non eft eruditionis TheologicÃ¦ nihil tjs quac ad fidem fpeÃ¢Ã¢t definite,quÃ ni 9uod in facris literis formaliter et exprefTe âÃ¯betur, aut quod exillo clare deduciturt itnpietatis Vuitcleuicac aut LuteranÃ§, Sjiandoquidcm autoribus Dionyfio, , : â^OjAuguftinOjÃ´d alfjs mu kis catholicis âodloribus,non minus credenda funt qug

Chrifto ex Apoftolorum traditione ha* bemus de facramentis 8i nonnullis alqs, quae in fcripturis Tandis exprimurt*, ââJf* Nec folis litcrarum monumÃªtis iubei

foo DECL ar. ADCENS VRAJ Apoftolus fidcm adhibertfed SÂ£ traditio' nibus nudo fermonc explicatis. praefcripta propofitio eft falfa,impia)Â» VuitcIcuiCÃ atque Luthcfanae perfidiae confentaneaÂ»

Candidi Icdon's cft intcrprctari ferwo' ncm luxta matertam prÃ¦fentetn. No iHi^ agebam de rttibus facramentorum, fed curiofÃ®s quÃ¦dionibus circa diuinam natu ram. Inhtsnolim Theologosa diuinof* uoluminum dudu recedere. Ã¯d fifatcntut rcdic didG,qutd habet hÃ¦c propofitio CQ' mune cum Vuycleuis aut Luteris.^Ncmo negat reuerÃªter accipiendutn quod ab poÃolis uoce non fchpto traditum efi/ed no ftattm ab Apoftolis tradttu eft, quic^d quocunqt modo irrepfit in ufum ecdefiat* nona propositio in

eadem prxfationein Hitarium* â MVIta problemata nunc retjciunW*â ad fynodum, multomagis conue/ niebat quacftiones eiufmodt in aliudreÃ³^ cere tempus cum fublato ipcculo Ã¦ll'S mate uidebimus deum de Ã cie.

Nequaquam Ã fidelibus cenfenda func ^obkmata,quae in generalibus concilia ^ccIeGa dÃ©terminÃ¢t fuper bis quae ad pie 'item fpeÃ¤ant: Ã fpiritu fando enim dire/ de illis tantum ibi decernit quae ab om quot;^ibus Chriftianis inconcuiÃ¯e QC inuiolabi '*tfr funt tcncnda.Propter quod hacc pro^ Pofitio temerarre amp;nbsp;arroganter aflÃ¨ritur: 9uafi nefciatdifcernere Eccleita quae fint non iÃ®nt probkmata,quÃ¦ fint aut non ^''tdefinienda.

Abfit Ã me talis infania,ut cxiftimem ea generalibus conciltjs rite coadis ac Peradis de fide tradidit EccleÃa, reuocem k integrum:de TheologorÃ» quorundam fpriofis quacftionibus ac temcrarijs defini ^'onibus loquonad fidem nec utilibus nec â¢âfcelÃ®arfjs.Hoc me fentire totus fermonia lenor dÃ©clarÃ¢t. Nec fatis intelligo quid fi/ biuelit cenfura,quum ait. quafi nefciat di mere ecciefia,quac fint aut non fint pro bieinata,quÃ¦ fint aut non fint definiendaÂ» pihii enim eftin meis uerbis affine huic *^nfui,Mea fencentia efi a fimili.Sicut bo/ die

JOJ DECLAR.AD CENSVRAS , die multa proponuntur, quat nee probant tur nee improbantiinfed reqciuntur ad Sy nodum oix9v^ivixÂ»(/,ita multa definita funt Ã quibufdam Theologis de diuinÃ¦ natu/ rÃ¦ myftertj's.quac fatius erat reijccre in fc/ culum uentnrum, quum uidebimus facie. adfaciemÂ» Obfccrote lediorper ChriftSÂ» habet bic fenfus aliquid blafphemum to Ecclefiam,aut in conciliar

DECIMA PROPOSITIO. IN . fatpe didla prÃ¦fatione in HilariumÂ» âP Vdet Rabinos alicubi nihil haberc Jl qd'refpondeÃ¢u censvrA

DodÃ¯ores fcholafticos magno doloreac pudore affi'ci certum eft his temporibuÂ» dumuidenttmpios homines facra Eccle/ iiÃ¦ concilia etiam generalia perfriÃ¢afron te cÃ´temnere pariter 2C fandlos doÃ¢oretÂ» fandlas quoc^ feripturas pro fua libidine adhaereticum fenfum paiÃ®im detorquere, cum tarnen fcholafticis dodloribus quo* hic fcriptorprocontumelia Rabinosap' pellat,minime dÃ©fit quid aduerfus perfida Luteridodrinam refpondeant.Eam fiq^ dem manifeftis argumentis Ã´i his folidilÂ» mis, QC quÃ¦ uere diflblui nequeant, deli'

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rare

Piopius figere, VerÃªtur enim ne fi propi^ Jisinanus conferere connngat,dÃ¼ non ha^ quid rationabilirerrefponderc que/ ânt,confundaniur,Ã´(^ fua orbi infcitiaac 'gnorantia propaletur.Hinc futiles fanÃ¨ ec ^nerueslibrosedere folÃªt, multis quidem ^Ã¯Ã¯refiibus atcp blafphemtjs confperfos:ue nullis rationibus, nullis documentis^ nullis fcripturis nifi perperam detortis fuÂ£ ^dtos, id quod facile percipiunt, qui illos non fine iudÃ®cio IcgÃ»t.Non enim ratione 'llos ualere, fed impudenti procacitate ac *nfami peruicacia CeCe oftentare deprehen âlunt.Nam morempatrSfuorS haerefiar/ ^harutn imitati,quando ab Ecclefia catho 'â¢tajcxtra qua indubie non eft falus,ueluti peifimi transfuga; turpiter defciuere, ucri ^tinefciunt acquiefcere: fed tan^ qui fuz 'ijs quibufdÃ¢ agitantur,tota malignitatia Ulin catholics pietatem debaccliant.

QuÃ§hic ftomachÃ¢t inbÃ§reftarchas ueriftl ntafunt/ed ad me nihil attinent.Rabinos ^ppello theologos fimiles fcribis ac pharv f%is,qui

rifÃ¦iSjqut quo uideantur egregfe funt contenti qs quÃ§ tradidit fcriptiirajau^ concdiorum autontas, fed ad oftentatio^ tictn ingeni) comminifcuntur quÃ¦daffl^^ nofa,fic ut minimum abfincablafphem'^' Proindc quemadmodÃ» graui inturia affi' ciunt Tbeologos,qui damnant uniuerfÃ¶sÂ» â â ita fibi funt iniurq, qui quicquid in ullos

Theologes dicitur, de uniuerfis in/ â¢ (erpretantur.demum me prÃ¦ter ' omne meritum capitali gra lt;nbsp;uant inuidia,nec hac ra tione probe confu/

ÃACVLTATISSACRAETHE* ologfaÃ® in Academia ParifieniÃ®, fuper Familiarib'^ colioquqs Defidert) EraP mi R.ocerodami)Conclufa menfe

Nno Domini minefimo quingt; gÃªtefimo uiccfimofcxto die de/ cimafexca menfis Matj,fuit con gregata Facultas Theologica

Pfiquot; iuramentum in collegio SorbonatÂ» â^deliberandum finaliter, quid effet agen de libro qui inferibitur Familiarium ^olloquiorum formulae, per DefideriÃ» E/ fâfmum nbsp;nbsp;nbsp;Nunc autem idem liber pluz

âÂ»mum audus inferibitur Familiarium col OQuiorum opus,multis nominibus uti/ ''Wimum.Super quo quidem negocio iam **pius fadus fuerat fermo,tam inter depu â^^osgt;quÃ m in pleno magiftrorÃ» confeffu. hefterna poft multa fuper ea re in â¢PlafacuUate fedenti apud fandum Mata fnutn po{| niiffam(ut moris eft)propofi/ maturius materia ipfa difeuteretur, , V remiflÃ¢

remiffa eft ad hunc diem decimumfcxtÃÂ« quo in omnium magiftrorum praifentia repetita funt re memorata, quac per de^ putatos prius diucrfis uicibus fuerantad^ duda: uidclicet quÃ³d per autorem didi'H^ bri,quifquis is eiÃetjieiunia Ã³i. abftineniiÂ» ab LccÃ¯cfia indida parui penduntur, bea/ tÃ¦ uirginis MariÃ¦, QC fandor urn aliorum proludibrio habÃªturfuffragia, uirginitas il coniugio confÃ©ra tur,nullius eft aut par' uimomenti.religionis etiam diftuadetur omnibus ingreftus.Item arduÃ§ difticilesc^ quÃ¦ftiones grammaticulis contra per ma/ giftros in artibus iurata ftatuta proponun tur,unde facile in errores prolabi pofltint; 0^ plurima confimilia perperamin dido libro tradantur, Quibus diligenter attend tis 8C perpenf(s,poft maturam deliberatio nem didum fuit,SC unanimi omnium con fenfu conclufum,quÃ¶d prÃ§didi libri Icdio omnibus SC maxime adolefcentibuscrat prohibenda : quoniam magis per huiuf modi ledionem fub eloquentiÃ¦ acquireiv dac prÃ¦textu iuuentus corrumperecur $ tnftitueretur: SC quod omnibus medtjsdc bin's effet enitendum uthuiufmodi hbef fuppri

Ã®upprimeretur, SC Ã fÃ®nibus eliminaretÃ¼r Chriftj'anorum* Vtautem cundis pcrfpp Ãuutn fiat quÃ¢m iufium fit hoc noftrum *udicium,rationtc^ac pietati confentanez uin,ftatuimus illa fubiungerc quae de iftiz ufmodi dialogorum libro per nonnullos noftrum ad id fpecialiter cÃ´mmiflbs iuiÃ¯P â¢nus annotar/,decerpi SC tranfcribi,quas nos tnaturius perpenfamouerunt. In Â®orum autÃª editione modo forma fubz fequentibus fignaci loci in dialogis fingulis ad uokiminis nobis Ã¢

conquirentibus oblati, SC quale tune in hac ciuÃ® tÃ¤te ParifiÃ«fipaf/ fim in mani

NONNVLLA ERRONEA SCAN dalofa ac Ã¯mpia,quÃ¦ continentur in IP bro qui dicitur Familiarium colloquio/ rum,opus ab autore Defiderio Erafmo Roterodamo recognitum. Anno Do/ mini milleftmo quingentefimo uicefP mofexto Jn quo tanquam ethnicus ho/, mo, autoritlius, rcligionem Chriftianigt; S)C fandas eius ceremonias ÃC oblt; feruationes rider,fubfannat, carpit,lacerat,mu/ tandas decernitÂ»

I deuotionem quam habet po/ ! pulus ad facrÃ¦ religionis habi tus: innuitc^ qgt; tantum ualeat morbis eu/ tandis pallium lenonis,quantum ualetcu/ cula religionis.Hoc habet pagina dÃ©cima/ fexta circa medium.ibi: Sunt qui teÃ¢i eu/ cula dominicali 8Cc.

Quemadmodum collaudanda eft facul ratis religiofa diligentia,quÃ¦ tam anxic metuic adolcfcentibus, ita parum tutSeÃ ex

â¢^âorutn auioricatem fimpliciter fuifle Ce/ ^Ã¼utÃ¢. Quis aÃ¢texpedalfec uceius collez Snmaieftasfefe adpucrilium colloquio/ ^uin cenfuram demitteret.opusinhocpa/ jatum, utadolefcentesperlufum diCcetÃªt latine dicere:Ã´(^ obiter inueniendisac rc/ Icllcndis arguments adrbetoricen prarpa â¢â arentur,deniqj ÃC pietaus elementaqua:/ ^am imbibÃ¨rent, SC indies nonnihil fupra crafTum uulgushominum afTequerenturÂ» l^c erat fcopus meus,Ã quo uideor nÃ´ om JJino aberrafre,nifi forte blandiunturauriz pus mets,qui mihi grattas agunt,quod ex

nugis meis aliquid bonÃ¦ mentis hau/ wint. At mirÃ» eft illic lapidart colloquia, pbi impune leguntur Ã¨C. excuduntur face/ pac PoggianÃ¦ ÃC quÃ¦ftiones iocofas.Pro/ *nde ut has qucrimontas Ã deputattsfÃ¦pe Ptopofitas facile credo,ica confenfu totius ^cultatis Ã¦ditas, mihi non fie uerifimileÂ« Neeme adeo clam eft. quorum inftindu

gerantur. Adfaeuam praefationem ^poniam cuius fit nefcio, in prxfentia ni/ relpondeojtiifihoc untÃ¶, quodmulta

|1O DECLAR. AD CENSVRAS ferocitcr pronunciat,quÃ¦ non apparcbÃ¼c quum adioca uentumfuentÂ»Titul3mo/ do,nam fcio non effe facultans,cornganj. InCoHoquijs Erafmus ueluthomo ucrÃ¯ pietatis amator,ac ftudiofus gloriat Clid' ftr,nufqu5ridet aut fubfannat religionen* Chriftianam, fedhominS fuperftitioneni ac prÃ¦poftcra iudicia taxat,td quod cum primis conductt ad repurgandam confÃ¯r mandamq? religtonem Chriftianam.Por^ rÃ´ quum colloquia confient diucrfis foniSjiniquifÃ¯Ã¯mum arbitror mihi pro do^ gmate impingi,quicquid illic Ã quocutwÃ¿ dtcitur. Alioqui fiet ut unus loquar fecum pugnantia:frequÃªter enim quod alter pro ponic,akerrefellitÂ»iam fi falfumeftquoa proponituru'niquum fit mihi deterioretn partem impingerejdifTimuIata altera qu^ refellit quod perperam eft dicfÃ¯um. Quo/ niam autem non refertur Ã¨ colloqutjs to/ tuslocus,fedadfertur cenfura, minimum hic rei mihi fuerit cu facultate, quae danV nat non quod Ã me fcriptum eft, fed quod commifTart), autalq foriitan retulerufltÂ» quam bona fide mox ipfa declarabit resÂ» a9

Pfimiim illtid uide kdlor, an non ftanm Jânanifefta falfitace faÃ³S fit inidum. Ver^ ^3 Colloquqfichabent: Ge. dieft: Sont * WtcÃ¢f cuculla Domfnfcah'aut FraneP â ^cana reualucrHt.R.efpondeÂ£ Lf.Idem for/ ** lt;affiscueniflret,fiknonis pallfo tedi fufP * font. VcrQifta diffident/nihil conducunc Ad hÃ¦c Ge.Fide fgitiir,ut reuiuifcas Hic luce darius eft LiuinS hortari fodalÃª, ututatur faerauefte, amp;^ fi diffidit, definat diffidcre,quo profit ueftis. An non hic inÂ» pingiturpars deterior,diftÃ¯mulata pofte/ horcjquÃ¦ priorem corrigit.Nec tamÃª Ge tardus qui uidetur non ita tnultÃ¼ tribuere UeftibiiSjimpudÃªter deridet eos, q funt co affedu:ncc dieft fdÃª uakre morbis curÃ¢dis palliS knonfs,qd' cueulla religionfs:fed in dicat lt;rv/*Trra);*Â«.NÃ¤ fieri poteft, ut qui cort ualefcit tedus cueulla,nÃ³ beneficio cueuf/ latcÃ³uakfcat.fed naturÃ§ ufribus,autmedi corum opCjUt idem euenturu fuerit,fi quÃ¤ uis uefte fufflee opertus â¦ Omitto quod nihil Ã³bftat,quo minus eadÃ«cueulla pof/ Ctcffcmonachi knonis. Vides kiftoÂ» ' â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;V 4- quantum

pi DECL AR.AD CENS VRAS quantum abfit htc fermo colloqutj ab im' pudenti denfioneÂ»Quid aucem obfecro dl fcriminis fitgt;fi paru tribuatur cucullÃ¦ mo nacborum, quum in bifce rebus tÃ¢tum Ht inter fimplicesfuperÃitionis, tantÃ» in his qui hÃ¦c fuadent uerfutiÃ¦, ut expÃ©diÃ¢t illos ab crrorc,amp; hos Ã fraudibus reuoca^ ri.Nuc nihil horum facit colloquium, fed fuadet potius ut utatur cum fide.

Æ Rurfum nulli fandÃ¯o pro morbo curan/ Ipidfw Quit uotum nuncupari. Hoe uiderceft pagina cadem fcilicet decimafexta. Paulo poft.ibi: Alt) morbo Ieuatifunt,nuncupÂ»' tis alicui diuo uotis 8^cÂ»

Hoe ibi dieit Gerardus, non ego. quem ponantime facere fcmiluteranS, quid hoc ad mef Nee tarnen ille fignificat.quodin^ terpretantur iÃi,tantÃ¼ notÃ¢t illos,quicunt diuis uelut ex pado agunt: Si me fanaue/ ris ponam tibi Hatuam marmorea. fin mP nus nihil pona. Locus fie habet: Alij mor/ bo leuati funt,nuncupatis alicui diuo uo^ (is.Refpondet Liuinus: At ego cum diuis no pacifcor. Gerar, Proinde tu uel Ã CbrP (lo,eui fidis pete fanitatis beneficium ÃfcÂ» Mulei funt eius animÃ¼ut putent diuos om nino

THEOL. PARISIEN. J;f m'no no inuocandos.Eoc^ alter monet, uc ft paru fidat diuis,petat Ã Chn'fto. An con tinuo damnat omnia nota dtuis fada, qui dicit,ego cum dtuis non pacifcor. Neqi ta men impius eft,qui mauulc ab ipfo pcterc Chrifto quam Ã¢ dtuis.

In dialogo de uifendo loca facra ridet Uotum Hierofolymitanunijmeniiens om/ nia quae uidcntur Hierofolymiscommen n'tiaeiÃ¯eÃ¢^excogitata ad alltciendos (im/ plices 5)(. credulos. Hoc habet pagina tri/ (efitnaprima paulo poft medium, ibi: Ec ne illic quid tu putes fpedatu dignS ÃTc.

Quod ibi narrat,non Erafmus fed Ar/ . noldus,frequenter audiuie dodis qui Hie ' ''nfolymS adierant, ac probabile eft bodie nonfciri certum ubi fuertt olim Hierofo/ 'yma, quandoquidem uideo dubicari ab Judin's an ibi fuerit Roma,ubi nunc com ^nonftratur.Diuus Hieronymus.qui uixic mearegione, comemorans quÃ¦dam quae nodie ibi monftrantur hofpitibusÂ» tanqua dobijs Ioquitur,fertur,Sif narrÃ¢t. Quid 'Â«nfendum eft nunc poft tot incurfiones, rerum humanarum mutationes, quae

mille Ã¦ co amplius annts folent accider^â Etus generis feruniur effe,qije oftendStuf Romar,Veronica,columna SalomoniSjCa thedra PetrÃ»SC fepulchrÃ» Sed quid hcc ad ftdem catholtcamf Ohm probatÃ¦ religion nis uirt nihil magni iudicarunt fuifÃ®e HiC'' rofolymae,nec arbitrer multo peius habP curam rem Chriftianam, fi nemo currerct Hierofolymam,fed in hbris quÃ§reret Chn fiiueRigia,atquehoc operÃ¦ QC impenfÃ¯ transferretur ad fubleuandos pauperes-

fds,irreuerentius ac impudentius loquitu^ de confeilionefacramÃªtali: hoc uidered* pagina quadragefimafecunda in prind'' pio,ibi: Quemtibi facerdotem defiges!* Refpondet alius: Cui cognouero mum effe frontis amp;C bonx mentisÂ»

Imo illic deridetur miles impius,ac (ceie ribus onuftus,g ad abolenda crimina fatis cfleputatquomodocÃ»q} narrafle facÃ§rdo ti lÃ¹a commifla,quS ncc oderit fua pcctaZ ta.ncc cogitet de corrigÃªda uitads percoil tant!, quem fibi facerdotem effet delcÃ¢iv fÂ«s,RefpÃ´dit: Cui cognouero $ minitPÂ®

- THEOL.-parisien. jiÃ§ f (Te fro nt IS ac bonÃ¦ mentis* Hic fcrmo no eft Erafmi fed dcteftandi militis,cui Ã¼c te/ fpondctunne non Iiabeant fimiles labra fa ducas.Et additur: Ab Ã®Ho purus abibis ad corpus dominicÃ»f R.efpÃ´det miles: Quid nif Poftea $ femel effudero fentinÃ¤ in illi/ UscucuilÃ¢,ego me exoneraui farcina* IpfÃª ugt;derit,qui abfoluic. Turn alter: Qui fcis, Ã¢nabfoluatr Miles. ScioÂ« Quonam indi/ cior Ec miles. Quia manÃ» imponit capid admurmurÃ¢s nefcio quid.Hic alter: Quid Ã»reddat tibi omnia peccata tua cÃ» manS tibiimponir, hacc admurmurÃ¢s: Abfoluo omnibus benefadis, quac nulla in te cÃ´pcriOjÃ´Ã´ rcftituo te tuis moribus, talÃªc^ ditnitto.qualÃªaccepir' ÃCc.Extoto Collo/ 9^â0 palam eft ibi derideri ftolidÃ» militÃªgt; hoc confilio traduci,quo LaccdÃ§monÃ®j feruos ebrios adducebÃ¢t in cÃ´uiuiÃ». Repe duntur em Ã´c inter alios qualis eft illc miz â¢csNunc utram perfonÃ¢ mihi tribuut, de/ ^dÃ¨tisimpiÃ¢ milicis ftoliditatÃª,an militisi naec arguÃ¢t necTheologos,nec dÃ©puta/ tos legilfe colloquia,fed hoc negoctj datft wiffÃ§ iuuenib^,g decerpent^p fua fapiÃªtia. ^osiui fi uei fiUloQÃ tradaÃ iegendu collo quium

ii6 DECLAR, AD CENSVRAS quium uulgari lingua uidebit tradudm^^ litis ftoliditatem.

5 In dialogo qui infcribttur Pietas puco' plt;g.88 lis, cenfct in primis peccatum graue non eiTe tranfgredi conftitutiones Ecclefiafti' cas,niÃ accedat contemptus malitiofu^ hoc patet pagina fexageumafeptimapoÂ» medium,tbi: Neep ucro protinus arbitror eiÃ¯e piaculum quod admictitur aduerfus confiieutiones humanasnifi contemptugt; acceiTeric malitiofus*

- 5 - PiaculÃ¼appellononcrimenquodlibet) fed enorme ^rimen. Nee aliud exprimit fermo nieu$,4jam non eiTe protinus hof' rendum crimen, fi quis uiolet quancunc^ conftitutionem huroanam^Sed quo locus ciTei calumniXiomiiTa eft uox una,quasi*' bet: fic enim fcriptS eft, Aduerfus quasIP bet condituciones.ld fi fectt Amanueniis, quur non eft corredum. Sin ftudio muta/ cum eft Ã¢ commiHartjs, cuius integritatis (it,alq uideant.Si omnis uiolaiio cuiufeun que conftitutionis humanae mitticin gc' hennam.non redeloquutus eft ille puen fm hoc nemo Theologorumaudet profr 'Ceri^quideft quodreprehendunc

treinde innuit confitenâ foil deo fuffice/ 4 ^^ifi non aliud Ecclefiaordtnaffet: hoc pa

. An his temporibus ufitata confeflÃ®o fue ââa Chrifto infiitutagt;nonduni fatis proba âaiÃ®i cft a Thcologis, Interim puero aut hico fufficit opinor,fi earn feruet uelut ab l^cclefiÃ¦ prÃ¦fulibus infiitutam, Si totius Populi Chrifiiani ufu comprobatam. Ita Muitur GaipanSed illi confiteorgt;qui fo^ âââs remittii peccata^cui efi potefias uni/ JJCffa.Cui refpondct Erafmus, Cuinamt* ^afpar.Chrifto.Erafmus,An iftud fatefie Ntasr Gaf.Mihi fat effctjfÃ® fat effet Eccle âÃ¯proccribus Si confuetudini receptar. ^â 'aGSed quos tandem appellas Ecclefiae pfoccresrGafPontifices,epifcopos,apo/ ftolosÃ¦rafi Et inter hos annumeras Chri/ Â«umf Gaf, Is eft omnium fine controuer Js colophon. Eraf. Et huius receptÃ¦ con/ â¢dTionis autorf Gaf. Is quidem autor eft Omnis boni,fed an ipfe inftituerit hanc co gt;cflÃ®onem,Theologis excutiendum relin* ^uo.tnibi puero Si idiotat fufficit maiorS iutoritas Sic. Ex bis uerbis quid aliud col

jiÃ® DECLAR. AD CENSVRAS Itgt poteft, confeHÃ®onem efle religioC^ feruandam, uel ob auton'catem Ecciefi3(gt; QCpublicam confuetudinem, etiamfinec ex fcripcurts fancflts ortam,nec ab ipfo do' mino inftituiÃ¢ efFicaciterproban uakat. Nec aliud tnnuic bÃ¦c propofit(o,quÃ tn perus expreflit uerbis*

ThcologorÃ».non intelligens non proptÃ§' rea Theologos non uacÃ¼lare in fidc, quiâ quÃ¦ftiones de rjs faciunt quÃ¦ ad fidÃª fpc' dant.Non ein per huiufmodi quÃ¦ftiones de fide dubitant.fed per eas fides explicat apertiusJs error habetur pagina Ixx.drca medium,tbi: Complurcs abftinÃªt Ã Theo logia qgt; uereant ne Â«acillÃªt in fide catlioIP ca,c3 uideÃ¢t nihil no uocari in quÃ¦ftionc. y Obfccro quis un$ fanus fimpifciterdÃ¢ nauit fcholafticas dilpuratiÃ´esrâPucr duas adducit caufas quare minus propcnfus ht ad TheologiÃ¦ ftudiÃ¢*Tlieofogia ingr,raigt; hi cÃ» primis placerennift me mores quot^ dÃ¢ et morofÃ¦ inter ipfos cÃ´tentiÃ´es offeiV derÃªt Slt;c.Qui dicit gdÃ¢ certos notÃ¢t no u' niuerfos. Ad id ira refpondet EraCCÃ©pIu' res abftinenc Ã¢ Theologia, qÂ» uercanturÂ» ne

THEOLÂ» PARISIEff. n? fieuacillcnt in fide catholica,cÃ» uideSt nigt; htlnon uocan in quÃ¦ftionem ÃCc. Quid;* Hoccine ad diatribas Sorb o ni cas attinetf Nihil minus. Imo' notatur hÃ¦c fatalis opi/ nionÃ¢ dinÃ¨nfio,qua nÃ»c concutitur orbis, Ã¼tpucro no fictutÃ»,dedogmatibus difiÃª/ fEic.Si fenfiffet de Diatribis fcholafticis, dixifTetjquÃ» illic nihil non uocef in dubiÃ»: nunc ait, quum uideÃ¢c digito notans hÃ¦c ttmpora.Nec^ quifquÃ¢dicit ideo uaciila/ feTheologos,qdâ difputcnt,fed fibi mctu uni multi,ne uacillÃªc inter tot dodores, SC ^cripturas ad pugnÃ¢tia dogmata detortas, Firmior eft ein laicus,fi fimpliciter credat, nihil difputans.Sequit ein in eo loco: Ego quodlego infacris literisSCin Symbolo, quoddicitur Apoftoloru fumma fiducia tredo, nec ultra fcrutor, cÃ¦tera permitto Theologis difputanda.

In dialogo qui dicitur Conuiuium pro/ 8 phanum, abftinentiam Ã carnibusab Ec/ dÃ©fia indidam carpit,quafi ilia aduerfetur EuangelicÃ¦ Iibertati,cum tarnen non ad-* Uerfctur, fed error fit AcrianorS ita fcnti/ fe.Qtiod facit pagina didi libri cvij^ ante medium,ibi; Charitas omnia fuffert.

9 Et pagina cenceÃmaquarta circa Â®uidetur minus oneris olim poÃ¯itum ludÃ¦is.

lo Et incadem pagina ante medium, ibi.* ibidem Minus anguem odi quÃ m pifees.Alius fpondet. At non tu folus.

Il , Sequitur, Quishoc tÃ¦dtj nobisinuc^ ibidem Multa ibidem proponuntur contra huiufmodi abftinentiam Ã carnibus.Con^ dudit bonum eiTe ut auferatur huiufmodi abftinentia,quod patet in fine pagina? cetJ tefimÃ¦feptimÃ¦ ibi:Si fummus effem pon |gt;lt;lt;g.i4o tifex: Et in fine pagina? cÃªtefimÃ¦feptimÃ§*

12 In dialogo quiinfcribitur,Conuiuium ' religiofum.Primo uult qj hÃ¦c omnia,de/ ledus ciborum,ueftitus praefcriptus,ieiu/ n(um,facrificiÃ»,preces uelutipenfum ab/ folutÃ¦, amp;nbsp;quies diet fefti, funt affrnialii/ daifmo,quÃ¦ fententia apprime Ã Lutero probaturÂ»

Hoc colloquium unum eft ex illis, qute me infeio fuerunt redira, magno meo pu/ dore amp;nbsp;ftomacho, neep enim egoillarum naeniarum ullum unquÃ¢ exemplar penes me feruauÃ» Vix^ fuit aliud eo colloquio nuga

^ugacius aut ineptius. Vnde quando pre/ â¢iiere nonltcebaumulta rcfecui correxii^. PrÃ¦clarc uero mecÂ« agctur,fi cunda quac â¢Ilic nugatur Auguftinus mihi impingen/ *ur.Laudat uitatn Epicuream.hortatur ad â¢â¢oluptates, Sedilli contradiciturÂ» Quutn Auguftinus ait fe magno corporis incont

abftinere Ã carnibus, Refpondetur Charitas omnia fuffert. QuÃ¼ ait: QuiÂ« lâoc tÃ¦di] nobis inuexitf Refpondetur : Quis commonftrauit aloÃ«njabfynthiumÂ» ^â¢ftatnmonium dare in remedijs.Quibus Uerbis declaratur huiufmodi abftinentias â¢Ã¤mctfi corpori molcft3s,ad macerandant â¢Ã®men carnem utiles eflÃª.Rurfus quÃ» attt At mihi uidetur minus oneris olim impo-* l*tum IiidÃ¦is,refpondctur illÃ¼ln plerifque â¢â¢on res,fed animus difcernit nos Ã ludÃ§isÂ» llli maiium abftinebÃ¢t Ã certis cibis, uelut Â®bimmundis,Ãlt; animÃ» inquinaturis.Nos AuSintelligamus omnia munda eflemua â¢lis,tarnen carni lafciuienti,uelut equo fc/ â¢â ocientt pabulum fubducimus,quo magis â¢li^'to fit audicns fpintui. Atqj hune in mo ^uni finguhs illius nugonis rationibus rc/ Ipondet ChriftianuStCuius autem cando/

Â«S fit nugÃ¤tis uoces mi'hf I'mpingcre, quÃ¶ in eodem dialogo refellamjquÃ¦ ab illo di' cunturÂ»Hoc nihilo minus abfurdum fibeato ThomÃ¦ exprobrcm argumentaÂ» quae uocantur anteoppofitum,aut diuo Hieronymo quae tn ipfius dialogis dicun^ tur aLuciferiano,aut Auguftino quaclt;^ cuntur Ã¢ManichÃ¦o. Quidautem flagitt) eftjfi nugator Auguftinus dicat fe natiiÂ« abhorrere ab efu pifcium,aliuscÃ§ dicat,no foil hoc accidere. Vtrum hoc eft damnarc conftitutionem Ecclefix, an potius indv care peculiarem quorSdam corporumra/ tionem* Et tarnen ille nugator natura ab hortens Ã pifcibus, fatetur fe abftinere a carnibus,licet non fÃ®neincommodo ualclt; tudinis* Sedconcludo ut aiunt, bonÃ» eflc fi tollantur eius generis abftinentiÃ¦ Jftod nec Ã me dicit,nec ab eo quÃª fa cio loqucn tem. Ad huncenim foquitur modumtSi fiimmus eftem pontifex, hortarer omnes ad perpÃ©tua uttÃ¦ fobrietatÃª,fed prÃ¦cipuc fub diem feftumÂ» Caetera ius facerÃª cui^ uefcendi quibus uellet pro corporis faluA britate,dÃ» moderate et cum gratiarÃ» aÃ¢io ne,darem(^ operam,utÃ¯ hoc quod detrahtt rctur

JÃ®tÃ¼r obferuatfonibus hutufmodi camaltV ; ^sÂ»accrefceret ad ftudiutn uerÃ¦ pietans., Â«Ã¯c fermo keet non omnino abfurdus, ta/, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\

âââen tbi ndet Ã¢ Chrtftiano,his uerbi's: Nx lt;nbsp;âââHiftud mea quidÃ¨ fententia tantt cft,ut faciamus potificÃªÂ« V ides ledor gd fit fi/j âfrefchedisab xmperitis iuuenibus porte, in ope qd* totÃ» uarqs confiÃ¢t perfo, â'âs.nullum habere perfonarS diferimenÂ» , Hoc monftrat pagina centeflma qua/

^â¢â Ã¤gefitna odÃ®aua ante medium, ibi: Vfi â^i'Das appellari puto ÃCc,

Qui haec fcripfit multum abfuiffe Ã¢ fyn; i $ ^^dtate Chrifiiana,qu3 alia multa,tÃ» illud, pritnis arguit, qgt; fiudiofe mea dida de/ Pfauatad calumniÃ¢. In dialogo quidÃ¢ ita ^Ã¼itur: VtdÃ®imas appellari puto quiegd ÃtJQet ad ceremonias corporales, Â£C aliqd oabet affine cum ludaifmojqd* genus func âdeÃ¢us cibor3,ueftitus prÃ¦fcriptus. Hic ^^pÃ¯auauinSunt affinia Iudaifmo,tametfl hic quidÃª fermo quicquÃ¢ haberet imz P^^tatis* QuÃ¦ inquit fententia apprime Ã ^utero probatur* Imo hanc fententiain ^âoniam ueriffima efi,nemo non probatÂ«.

Luteri fententia cft, hÃ¦c impie prÃ¦/ i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Xi icfibi

fcribi,8C ftulte feruarx. In meo uero di'ab/ go quid fequiturf Haec enim ut pro tÃªpo' re non funt omnino ncgligenda,ita deo unt ingrata,fi quis okferuationibus huiuP modi confifus negÃ¯igat miferieordia, quO ties fratris necefÃ¯itas exigicoffÃ®cium chari tatis* Audin ledor mirificam concordiain cutn LutheroC^ Ille docet ret)cienda,dialo^ gus docet non efTe negligendaÂ«

quot; 4 Secundo conformiter ad BcguardosÂ» uult perfedos non teneri feruare leges Ec cleliafticas, ne(p deberecompelli adillas feruandas: quia, Spiritualis omnia dqudP

' cat,ipfeueroÃ nemineiudicatur.Hocha/ bet pagina ccntefima quadragefimatertia ibi: Rex intelligi poteft uir perfedius,

14 Cum alius moraliter expofuilTet hunc Salomonis Iocum:Cor rÃ©gis in manudei, alter adducit fenfum retrulioremjed con/ tanter neqj quicquam afleuerÃ¢s,Sicenitn ingreditun Si quid defertis bis quoc^ nis,mihi uidetur hoe diÃ¤um amp;nbsp;ad abftrU' fiorem fententiam aCcommodari poffe* Rex intelligi poteft uir perfedÃ¯usgt;qui do/ mitis carnis aftedhbus,folo diuini fpiritus impetuducitur PorrÃ³ qui fithuiulmodiÂ» hunc

tusÃ¯n ordinem cogÃ©rÃ©, fed fuo domino, fpiritu agtcur relinquendus eft. Nee judicandus eft ex hifee rebus, quibus inÂ»/ ^cfllitas imperfedorum utcunc^ proue^ ^itur ad ueram pictatem.Scd G quid fecus 'Â®citgt;dicendum eftcum Paulo: Dominus iilum,domlt;no fuo flat aut cadit. ^tcniillud: Spirituals homo omnia dtjudl ^âtÂ»ipfc uero Ã¢ nemine iudicatur. Talibus âamp;tur nemopraefcribat amp;c.Si Paulus non Ã¼iilt quenquam Chriliianura iudicari ex Jjbo Ã¢f potu, quid mirQ G quid fÃ®mde fen/ kiffet Solomon,quod tarnen non afleuera fed tantum proponitur exarainandff, fi quis effet,quern conftaret adeo perfe effe, ut in omnibus folo fpiritus im/ P^io duceretur, quis effet tarn impius, uc ââi prgferiberct leges de rebus externis,de Wbus dominus Qi. Apoftoli nihilpraece/ Perimt, autquis huiufmodi eÃ³ftitutiones ^Jidcretab eo exigereÃ®âNulIus opinorÂ»Spi ââ âtiisenim eft fuprauniuerfas leges buma ÃJÃ®s.fupra pontificem Ã^^Synodosquamli uniuerfales. Sedquoniam no conftar, â¢Ã¯on eft tutum hanc feneftram apcrii e uulz

iis DECt AR. AD GEfÃ¯S VR A$ go,ne hinc arripiant uelamÃª malitig. tlialogus ait eum non tenen, fed no cogeii dum in ordincm:ncc ex bis iudicand3,fed 'accfpiendum potiiis, talem nirum ftudio maioris boni, quodleuius eft pretermit/ 'tere,aut alioqui iuftade caufa facere quod facit,Sic olim in coenobqs dimittcbantw anachoritas,quorum pietas iam fan's eOe( fpedataSic Ã´i. hodie in moqaftertjs dodo ribus,autalqs heroicis uirtutibus opcratn nauantibus,relaxantur illÃ§ conftitutiones de rebus externis,quemadmodum Si. ae/ fiementer prouedis. loannes autem Get/ fonenfts tametfi non probat BeguardorS ^ogma,haud negat tarnen non effe con? temnendos aftedus fpirituales,fi mpdo fP inulati non ftnt,fed examinandos fpiritus anexdeoftnc

15 â Tertio iterumtaxatabftinentiam Ã car/ P4g.i98 nibus.Hoc uidere eft pagina cltpoftme/ dium, ibi: Licet igitur uefci quibuslibet cibis SiCt

1 Hie rurfus obfecro te ledor, ut uideas quid fit esc fragmentis per alios decerptisÂ» fÃ¦pe Si deprauatis iudicare\ In dialogo quidam exponenseauerba Paub'j omnia - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mihi

Iicent 3 fed non omnia expediunt âUbperfona Pauli dictt: Licet igttur uefci 9uiDuslibetcibis,amp; omnia munda mun/ ^gt;Sjfed incidit caftjs ut no expediat-Quod Â®fnnia Iicent,libertatis eft Euangelica;gt;fed [liaritas ubicp fpeÃ¤at,quid conducat ad fa ^tem proximi, co(^ frequenter abftinet, Ã Ileitis Ãfc.Ita Colloquium. Agitur au/ illic de carnibus Idolothytis, dec^ lu/ â^ai'co ciborum dekÃ¢u. Legat qui Ã¼olet Io jUtDjCÃ³periet ibi nihil aliud agi, quam de ^nfuuerborum Apoftoli,de EcclefiÃ¦po-ââCfiorisconftitutionibus nullÃ¢ fieri men/ **onem. AtquiquQ locus ita proponitur, Efafmus taxÃ¢t abftinentiam Ã carnibus, [frtbens: Licet igitur uefci quibuslibet ctgt;' ^s,quid aliud ex eo quod proponitur pro nuticiat facultas nifi me fentire perperamÂ» Sed quid de talibus criminaforibus diflu/ *^seft,qui ledo colloquio perfpicue uidcA ibi ne pilo quidem tangi cÃ´ftitutiones^

' Quarto prÃ¦tendit qgt;uulgus Chriftia/ lÃ© J^rum totam fuam falutem in ceremontjs ââaptifmo, exorcifmojcatechifmo, fÃ le, az 9^3 conftituit, ÃC maxime fidit unÃ¢ioni,

gt;18 DECLAR. ad censvras confeflioni, confirmattoni, EuchariÃi'Â«Â« matrimonio, facro ordini, quafi uideh'cet Chnftiani per foIafacrarnentafpcrentfaV uari fine adimpletione .prÃ¦ccptorum def : quod nullus catholicorum dicit dodorSÂ« imÃ¶ oppofitum credere docentur fimplv *7 ccsÂ«Hoc pagina clx.monftraturanteme^

dium,ibi: Si uulgus ChriftiancrÃ¼ fpedes, 18 proram Sc puppitn fux falutis Ã ^c. Et in fine paginÃ¦ pi'Ã¦cedentis uideh'cet dixÂ» contra ceremontas loquens dicit: Non nd rum eft cos fÃ®c mori qui per omnem uiw in ceremonijs philofophati funt.

Conftat, in facramcntis Ecclefia; cnfi quiddam materiale, rurfus quiddam fpirituale: materialia no uiuificant niff acz ceftennt fpirituafiaÂ« Dialogus aÃ¼tÃª notÃ¢t uulgus Chriftianorum, hoc eft, magnam partem eamc^cra(riÃ¶rem,quiin externis abfofucam collocanc pietatem, ncgledis bis,quae nos ucrcpios reddunt: ueJut qui in baptifmo tinÃ¢us unÃ¢us,caeterisqÃ® monqs initiatus eft, fi his fretus non addat i nbsp;nbsp;quae funt fpiritus,fruftra tindus ct undus

CbnftianorS fpcdÃ®cs, nÃ³nnc prora pup pis uttÃ¦ iliis in ccremonqs eft f Deinde fubijcio exempla de fingulis facramentis* Vtrum hie uidetur falfo didum, efte tales Chriftianos, an in externis illis facramen lis non efte ponendam totatn falutis fidu/ damf Non enim illicloquor de omnibus ChriftianiSjfed de uulgo in gencre.Quan quam hoc quoep deprauauic hie quifquis â¢Hit fcriptonfic recitans quafi de omnibus loquar in uniuerfum.Ergo ft mccum fen' Hunt, in externis facramentorfl ritibus no efle ponendam totam falutis fpem: ft fi/ tenturnimium multos tarn craflos latere fubnomine Cbriftiano: miror quid iftos offendaLquiduefibi uelinth^c uerba,qua ftuidclicet Chriftiani per fola facramenta fperent faluari fine adimpletione praÃ®cep/ torum dei,quod nullus catbolicorum di^ dtdodorum,imo' oppofitum crederedo ftntur fÃ®mplices,HÃ§c illi.Si dodores dam Hantidcm quod meus dialogus, quo no/ mine ego iniusuocor,quuftemab ipfis.

Vbi loquor contra ceremonias f Non à¥¤ g wirum eft inquÃ¢.eos fie morijqui per pm/ nem uitatn philofophad funt in cetemo/

o pro|^ diffidentes ac frigide moriQtur,Â«Â« caufa elTe quod peromncm uitam fiÃ bus externis,Ã´f^ facratncntis uifÃ®bilibus,ne glexerint ea quÃ¦ funt uerÃ¦ pietatisÂ» Nani hoc efl: exordium difputationis de uulgo Cbriflianorum puppim ÃC proram in cÂ» term's coIIocantium^An hoc eft loqui con tra ceremoniasf' An potius pro Chriftia''â napietater Nefcio anfufpicenturhÃ¦ceÃ´ fpedarcjut ceremoniÃ¦ abrogentur,quan' quam nihil eft in uerbis meis unde talis fu Q}icio concipi debuerit, ramen earn idem ille locus palam exciudit, quum ait: At^* que hÃ¦c quidcm omnia, quod fiunt pro' bo,fed quod hÃ¦c fiunt magisex confucquot; tudine, quam ex animo,non probo, quod nihil aliud additur ad Chriftianifmutn, uchementer improbo SCc* Etiamatque etiam uide ledor, quid fit ex fchedis Ã iu'' uenibus delatis ferre fententiam Â» Nam bine fatis liquet, eos qui hÃ¦c fcripferunt, non infpexiife dialogi locum, quem car/' punu , Quinto peccatumefle mortale indicat 'a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. Æ .ornarc

ornare templa,dicaremonafterÂ»aÂ»HoCtngt; eft pagina centefÃ¯ma fexagefimater/

^*aantc medium,ibi: Vnde mihi uidetur excufari poffe Ã peccato mortali quf âumptibus immodicis aut extruunt aut or monaften'a feu templaÂ» cum interim

Locus in dialogo fic habet: Rapina eft â Â«igiri male ufuris quod debebatur prae/ wi neceffitatiproximorumiunde mihi e : ^^entur uix excufari pofTe Ã peccato ca/ nbsp;nbsp;.v

Pitali qui fumptibus immodicis aut exf ^uunt aut ornant monafteria feu templa, à¥¤ ^uuin interim tot uiua Chrifti templa fa' ; : periclitentur, nuditate horreanc, re/ ââ utnqiie neceffariarum inopia difcrucien/

amp;c. Appello teledor,quidhic aliud ^3xaturquÃ mimpenfÃ¦immodicae,necid ' ââ¢npliciter, fed negleÃ¢is pauperibusÂ» Et his rebus fÃ©rÃ¨fibi indulget honefto tiz potentum ac dtuitum ambitio. Vb7 ergo ille qui indicat efle peccatiÃ¯ Ã¶ior' ^legt;ornare templa,aut dicare monafteriaf vuiddiduri funt,qui dialogum me3 cupl Â«âccritninationeconferentt' , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. ;

Ã¯n dialogo qui infaibicur Apotheo^Â®Â» Capnion feu Reuchlin exceHÃ®ue com^*^^ dat dum ipfum cÃ´fert in gloria cum diuo HieronytnOjamp; abf^ fedis ApoftolicxaU toricate eumadfcribitcataiogo fanÃ¢ornÂ» cic^ orationem ,quac colleda appeHat^Jâ afTigaanquaefacienda non funtperiocuÂ» Ã¯n diuos enim (^ut alibi dicit) per iocuW ludere, nec pium eftnec tutum: ioci al*^

X O petenda eft materia^ Primum ramen horÃ¼ habetur pagina cfxxxtjxfrca mediumjibi; HieronymusReuchlinum hifce ucrbisco

21 pellabat: Salue collega fanÃ¢iflÃ®mc. Sc/ Plt;Ã¯gât4o cundum habetur pagina clxxxtifj. paalo poftmediÃ»jibi: Quid igitur fupereft,niÂ» ut iandÃ¼Timi uiri nomen adfcribamus Ca lendario fandtorumf Tertium habetur P pagina clxxxvi circa mediumÂ» ibi: AÂ«na/

Bonafpeseft Capnjoncm utucrc cum Chrifto. Ãrat utr bonus ac de ftudtjs optP | me meritus.Ã¯ocor quidem tllic, fed iocan' do dicere uerum quid uetat, QC de fanÃ¢is iocari licet citra illorum cÃ´tumeliam. Hic

^Ã¦tonymus laudatur non lÃ¦ditun Et Ã j^fonymus poft fcnptam Paulae uitam ^^ocat illam,ut cum Chrifto agens extrc ipfius fenedutem precibus fuis adtu pfgt;quid fceleris fit,fi fimilem opinionem â3oeani de Reuchlinof QuÃ m multos di^

tiiitn DominicanorÃ».âprobabile eft itaque â¢Hum quum effet ad fummum Ecclefiaftiz dignitatis apicem fubueÃ¢us,Ã fuis ciui

^Us ac monachis follicitatum, ut earn uirz ginem in diuorum numerÃ» referret,T alia fin non temere agit pontifex nifi rogatus, Vt hoc fit faÃ¢um,quid malae rei fuerit

I In dialogo qui dicitur Proci PueflÃ¦, t'4 multis exemplis perfuadere nititur coniuz Plt;ts*i55 gium prÃ¦ferendum uirginitati.In quo loz uinianum fedatur/i non potius fuperaret

154â D E C L A K. âA'D' C E N S V R AS iHutn.Hoc patet pagina cKCvi, in princiÃ pio,ibi: Interim petit uirginitas

X5 ' Et in fine paginÃ¦eiufdem inquit: Ele/ gans quidem res puella uirgogt;fed quid prodigiofius anu uirgine^

I g ' Secundo docet acquiri uirginitatcm per aÃ¢us carnales, quod uereretur dicerc Epicurus* Hoc habet pagina cxcvjj.ante medium, ibi: Quid ego audio f uiolanda uirginitas ut diKaturf

Grauiter profedo, amatoria inter pro/ ' cum 0^ puellÃ¢altercatiomihi imputaturÂ» Sed utram perfonam mihi tribuut:' Nam s nbsp;nbsp;puella refellit quod a luuene dicitur* Nun

mihi utriufcp aflcribetur fermo:' Ea uirgo non erat deftinata monaftcrio,nec mirum fi adolefcens amans difluadet uirginitatci amp;nbsp;hortatur admatrimonium.Suum enini agit negocium.Nec ilia praedicat uirgimV catem quod decreuiflet fieri nonna, feda/ mantern hoc quocp telo fubmouet ab ac/ ' celerando coniugio, quod per illud perP V; â . ret flos ac decus uirginitatis* Vuigo aute etiam Paulo tefte res probrofa eft, uirgo V7rfcfÃ§wMÂ«gt;quafi nullt iuuenum placuerir.Â» ... nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Et

tarnen fimih'ajquÃ¦ iuuem's adducit,pu/ diuerfis refelh't.Carterum quod ait me Â«ocere uirginitatem acquiri per adus cargt; â¢laies,hoc eft per coitÃ»,id mihi ne per fom â¢?iiÂ»nquidem unquamuenitin mentem, Quum ilia procum urgeret laude uirgini/ tatis caftitatisjille promittit fore, ut aÃ®igt; Quando lie uiuÃ¢t in coniugio, ut matrimo *Mutn minimum abfit Ã uirginitate.Hoc ar S^tnentum puella deridet dicens : Quid fgoaudiof Violandauirginitas utdifcagt;* â¢utr'Ad hoc rurfum procus quoniam non habebat quod refponderet, ridiculo fimili dabitur:Quid ni inquiens,qucmadmodÃ´ Paulatim bibendo uinÃ» parcius, difeimus dÃ®eabftemqÂ» Nec procus tarnen fentit, 9uod ifte fingitjCoitu acquiri uirginitatÃª* Quis enim no dicam Epicureus,fed fanus boc diceretf' Sed fignificat in matrimonio feruari poffe caftitatem,ubi iam proies fu/ fcepta eft, aciuuentÃ¦ feruor deferbuitÂ» Quisigitur locus erat illi criminationi Æ Ã»ocet acquiri uirginitatem per adus car/' nales.âaut illi dido, quod uereretur dicerc Epicurusf Vtinam hÃ¦c alterius nomine prodiiÃ¯entin lucem potius quÃ m facultazi tisTheologicaeÂ» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tertio

patet eadem pagina cxcvq.poft medium) ibi: Atqui uoto aftriÃ¢i abiurant matrimo nium Ã³ic.

Mirum uero fi procus nugans cum fua fponfautiturargumento quopiam inaniÂ» Magis mirum eft hxc Ã Theologis ficex/ pendi,quafi ibi ferio difputet thema fcbo^ lafticum. Certe iuxta rationem aliquam perfedÃ¯ior eftgt;qui inter uiciorum iritamen ' nbsp;nbsp;nbsp;ta ucrfanSjCÃftanti animi propofito fe fet^

uat tllibatum, quam qui fibi diffÃ®fus pec/ ' candi materiam ac facultatem fubduxir

locÃ» dialogi.Iuuenis enim illic utitur Grx corum prouerbio,quo fignificabat fe fpe delufos,fi quando non obtigit quod quae' rebant.Iuuenis autem expedabat, utfein puellae amorem iniinuaret,ab ea fpe deci'

^t,quum audiret de monachifmoÂ» Locus JÃ¯c habet: Vt adiGgerer collegio facrarum Utrginum*Eub. Vtfiercs monachal Car, Sichabet.Eub. Hem pro thefauro carbo/ â¢'Â«.Non fentit fe pro thefauro matrimo/ â¢'n repcriffe carbones utrgtnitatis, fed Ce pro eo quod fperabat,reperiflÃª quod mini â¢ne uolebat, HÃ¦c enim auerfus dicit, nec puella: Ioquitur,fed ftbi.Si quis urgeat nigt; hil relerre cui Ioquatur,qui propofitQ utrz ginitatis carbonibus cÃ³fert,id facit cadetn prudentia,qua uoluptatem anteponit uir/ turÃ»Talem enim ibi fingo. Deum immor â¢Â»lem cuiufmodi notationes. Hie fcilicec â¢nihidefendendum erit, quicquid cum pu dla nugatur adolefcens amans, ConfiÃ¢t rnim ilium uti quibufdam falfis argumen â¢iSjfed ilia refellit multa.

Secundo ingredi religionem inuitis p3/ rentibus,dicit elfe cotra legem naturalem amp;diuinam.Hocpatct pagina ccvitf.pau/ Io poft medium,ibi:Natura diÃ¢at, deus âPprobat.Paulus hortatur,humanae leges feiiciuntjut filtj obediant parentibus 6Cc.

Amatoriaaltercatioeft. Illeuocat moz nachifmi profefttonem, feruitutis genus, Y Illa

Illa refpondethoc ferultun's genus Ã pro/ baniÃ¯Ã®mis uin's maxime 4gt;bari, A quisfua fponte fufceperic- Ilie multis arguments perfuadere conatur pueliÃ¦ non elTe libe/ rum,ut fe parentibus inuitis fubducatjlla refpondet, in nÃ©gocie pietatis ceflant ni^ curÃ¦ leges. Si finxiflem duos altercantes, quorum alter fuaderet inftitutum mona/ chorum, alter dilTuaderet, none fuus utrt/ que fermo foret tribuendusf Quanquam tuuenis non (impliciter diÃ¯Tuadct mona/ chifmum,fedilli talipuellÃ¦ difTuadet ex narijs circÃ»ftantÃ®)sgt;qux tales elTe polTent, utpiumelTet hanc aut illam reuocare ab obligatione uitÃ¦ monallicÃ¦: uelutlipalt; rentes egeÃ¢t minifterio filiar,fi tale lit mo/ nafterium ut inpaternis Ã¦dibusiiceaifan dlius uiuere, tales fint prÃ¦fedÃ» ut domi cutior fÃ®t futura uirginitas. At huiufmodi plurimÃ¦ circunfÃ®antiÃ¦ congruÃ»t in bancÃ¯ quam induco, puellam.

IbiJffÂ». religionis-Hochabetpagina ccix.ibÃ¼At inuentum ed,fub praetextureligionis no/ uum feruttutis genus.

Prf mum fuuenis amans fuÃ¢, utdiÃ¢um âft, agit negodum,SC ut fit in pugna,om/ pem tnachinam intentÃ¢t in puellam,ut ab Ã»ftituto reuocet, utens argumentis qui/ baslibet. Dolus an uirtus quis in hoÃe rez âlufrit'TNec omnino Ãilfum eft,monacho/ âum inÃitutum efle feruitutis genus* Vt lt;nini liber eft.qui fuo uiuit arbitrio, ita ftuodammodo feruuscR,qui totus pen/

ex alieno. Nam ideÃ abdicatio pro/ pria uoluntatis quam iaÃ¢ant.Quod Ci re/ fptcias pleratp cÅnobia, nimis uerum eft ftuod dixit iuuenis. VbinoneÃ Ãudiuni Â«crarum literarum,ubi non eÃ uigor fpi/ âtus, ubi non eÃ omnia condulcans chaz dtas, ubi qui prxfunt nec exemplo uitÃ¦ Pâouocant,nec pafcunt uerbo dei,nec hor âÃ¢ntur amanter, fed plufquam tyrannico âupercilio tantum imperant ac fÃ¦uiunt, Wd hic aliud eÃ quÃ¤m mifera Ãruitus âUb ticulo religionist Et huiufmodi moz UÃ®fteriorum nimis ubique magna eÃ co/ PÂ»a. QuÃ¢quam hoc ipfum iuuenis diÃ¢ura puella reijcitjUt ante diÃ¢um eÃ*

f4g.x7i rcligionisjuocat pFian'faicÃ¢SC contparÃ¯ani dodrinae Apoftoh'.Hoc patet pagina cciJC poft mediÃ¼jibi: Ifta uero dosfin'na pharÃ¯fai ca eft,Paulus cÃ´tra docer,ut qui liber

co maxime pelliciunt rudern aftatÃª,eamij docent no pietatem, fed prÃ¦ter alias artes hic non referendas, frigidas ccremoniasÂ» In talibus collegifs quum fit mifera feruP tus, pbarifaicum eft improbis bortatibusÂ» blandimentis aut minis eÃ´ perpellere fim' plices adolefcentulos, ut faciantillosdii'' plo gehennÃ¦ filios. Hoc fieri paflim, nec ipfi ni fallor Theologi negant. QuodaÃ¶t iuuenis hue refpexerit, dcclarat qd* mox fequitur : Att^ hoc infelicior eft feruitus quod pluribus dominis tibi feruiendSfit, quod pterunque ftultis SC improbis.quod incertis ac fubinde nouisÂ«Iam nonftatiin damnatur,quod aduerfatdoÃ«Ã®rinÃ¦ Pauli# Ilie ius facit uefeendi quibusIibet.Hoc ius ademic EcclefiÃ¦ conftitutio- Et baud fcio an Paulus hoc monachorum genuSjquod his uidemus temporibus, fuerit probatu' rus ft uidiftetfDenique ut me nihil horum fubleuet

Tubicuet, diccrcm poreram, luucnem non Wputareinfchola decomparationc uirgi nÃ»an's Ã´C matrimoni), fed fuÃ¦ ciipfditati inferuire.Quod fi mihi in dialogis impin/ gitur quicquid Ã quocunepdicitur, nec pologos quidem fcribere fueÃ c tticum, ne lt;]uod lupus aut crocodilus dixerir, impa^ tcturÃrafmo.

Quinto hoÃiliter infedatur religiÃ©emÂ» I * Hoc patet pagina ccx. poft principium, gt;bi:In nÃ©gociepietatiscefiÃ¢nt naturÃ¦le/ ges. Ncgocium pietatis agicur Ã¯n baptip gt;no:hic tantum agitur deuefte mutandaÂ» deque generc uitac, quod per fe neque bo/ numnequemalutn,

Religionem abfit ut quifquam boftili/ gt;nbsp;* ter inftÃ¤etur, quum fit uita immaculata, fi^purus ab hoc feculo animus* Sic argu' Dientaturiuuenis, cuius omnia uerba me Helle tueri, quum finxerim nugonemÂ» fit ineptum* Monachi iaeftant abdicationem â¢nndi,amp; addiiftionem quafeCIirifto matv cipant.Hoc inquit,fit in baptifmo, fn quo tenÃ»ctatur fatanÃ¦,Ã´f omnibus illiusponv pis ac uoluptattbus,nec quicquam pie gc/ titur Ã¼imonafterqs, quod alibi non poffic

54* DECLAR. AP CENÃVRAS prxftarbautaliudillo melius. Qufdi'gittV addit monachorum profefTio i Mutatur prarpo(itus,defignatur locus,prxfcribttur ueftiSjCibuSjSC alta quaedam Humana,qu$ per fe nec^ bona funt neep mala,ut non Ib tim pius fÃ®r,qui illa ieruauerit, nee impiul qui ie ab illis liberum cuftodiertt.Sic ar^ mentatur iuuenis, non Erafmus, maleot . puellam anachoriu'dem fieri quam cÅno bittdem. Non tarnen infedaturreligionÃª, fed putac banc religionem omnes Cbri^ fiianos profelTos in baptifmo,in quo com plures errant,dum aut parum tribuut pnV ma: illi ac fummÃ§ profeirioni,aut nirnium tribuunt profefiioni monachorum, duo^ taxat horum temporum.

parentum ficut in religione. Hoc patet pa^ gina ccx.circa fi'nem,ibi: ladant obedien tiam: num ea laus tibi dÃ©crit G obedispaz renfibus tuis,quibus iubet obediri Ã´^cgt; lÃ® Aeque bene, noh eft in Colloquio, feo iuuenis tantS dicit illi non defuturam obe dienaar ÃC paupertatis laudÃª G obediatpa^ rcatibus, ac fub illis ipfa nihil poifidearÂ«

â¢ THEOL. PARISIEN. 141 Ã¶lim cnim praecipualaus erat ui'fginem dicacam habttare cutn parÃªtibus* Septimo aflÃªrit, ceremonias religionis 14 *'^Â«1 Â£acereadpietatem,ne^ quenquam ^ornmcndare oculis Chrifti â¦ Hoe habet Pâgina cexi. in principfo ibi: Quid igicur ââipereftr Velum,linea ueftisex inÃ¼ma 'â^fa in cxtimÃ¢jceremoniae quÃ¦dam quae â*^Â»1 faciunt ad pictatem.

Â» luuenis fende ueftem, cibum, cÃ¦terac^ 54 ^terna,quae tnonachis prefcribuntur^er nfhil faeere ad pietatem, SC quod fendt

â n parentum Ã¦dibus feruari pofle, colligit non efle propria monachorum.QuÃ§z

lit igitur,quid fit illis propriumfRefpon/ lt;letfibi,ueftis,Ã´5peculiaresquaedani cere ~ R)oniae,quae fineilUs communibus,noa com mendant quenquam Chri(lo,fedfa/ ciunt hypocritam. non igitur fimpliciter didumeft,monachorumcereinonias ni' bil faeere ad pietatem.

OÃ¢auo concendit ingreffufn religio' jÃ§ nis inuitis parentibus, eue iHicitum. Hoc ibidem patet pagina ccxi. edea medium, ibii '

QuÃ¦ eft tgttur ifta noua religio quae facit irritumquod Ã´i^naturÃ¦Iexfanxir,8C uc' tus lex docuit, SC Euangelica lex compro/ 55 bauitfSCc Nono eadem pagina paujo poft prÃ¦dida uerba dicit: Iftud decretuw fcilicet ingreflus religionis inuitis parenti/ busjuon eft Ã deo proditum, fed in monÃ¤/ chorum fenatu repertum. Tandem ridcn/ do petit fibi aflignari locum fcripturac crÃ¦ Ã Theologis,quo doceatur inftituium religionis,cum multaillic efte fatis explo/ 5 7 ratum fiu Hoc habet pagina ccxij. paulo ttWfw poft principium,ibi: Ab iftis igitur Theo logis exige ut profÃ©rant aliquemÃ¨facrU libris locum qui hoc doceatÂ»

Ad hoc iam refpondi fupra : Domintis iubet relinqui patrem ac matrem proptef ipfum: hoc eft, ft reuocent ab Euangelioi aut ad impia uocent,contemnendam illo/ rum autoritÃ¤rem: nihilominus in cÃ¦teris

rebus Chriftianus impqs parÃªtibus debet obfequium. Quod autem facrac literac de relinquendo mQdo,hoc eft de paganifmo aut ludaifmo tradunt, plericp trahunt ad bunc monachifmum,quum mundus

Â®ffcdibus,non in loco,aut uefte,Nunc du/ eft defertis parentibus Chriftianis, P'^Ã¯ter illorum affenfum addiccre fefe mo ââ3chis,prÃ¦fertim fi parentes pij fint, qua/ ibi fingo, ÃC quibus prÃ¦cipuum fenc/

^utis foJatium pÃªdeat ab unica filia.Nam oasomnes circunftantias habet dialogus, Quibus pofitis non abfurdum eft,quodar/ Sutnentatur iuuenis: atc^ illis non pofitisgt; *Â»ttien thema erat difputabile*

Hic qui decerpfit locum, non fatis fuit 57 5ttentus:ne(^ enim ibi loquitur de profef/ ' fione monachifmi fimpliciter, fed tantum ^eceremonqs.Sic enim argumentatur: Si tÃ¦tcra omnia feruare potes apud paren/ tes agens. Si nihil accedit prarter nomen PonnÃ¦,ueftem,SC ceremonias, ob fimilia Uon eft contemnendum ius parÃªtum, qd* uÃ¶ auocat Ã pietate,ne Ã perfeda quidemÂ«. An fint in fcriptura Ioca,quÃ¦ hoc doceÃ¢tÂ» nefcio,mihi nondum comperta funt,

In dialogo qui dicitur Virgo pcenicens $ 8 increpat inducentes ad religionemÂ« Hoe ^4^.177 patet pagina ccxiitj.circa finem,ibi: O im probitatem ftolidorum ^c. Idem Ãicit 59 pagina ccxÃ¼q,circa finem',ibi: O fcitos hP p4?.x79

t4-lt;gt; DECLAR. AD CENSVRAS ftrioncSjUt noruat agere fuas fabulas fiflX plicipopuloÂ»

Virgo narrarat, miram improbitatemÂ» artes monacborum impudcntium, qui bus parentes impulerant ada(renfum,ad/ lubitis ctii uint mach(nis,tum minis,quafÃ® exitium iininineret,nif( filiam finerentfit ri monachamln hos clamat adoIefcens^O improbitacem ftolidorum, non in quosli/ bet adhortantes ad uitam monafticantÂ« Quanquam illud non erat hortari, fed ad^ mouere uimÂ» Quod autÃª iuuenis poft itt' rum exclamauit: O fcitos hiftriones, non codem pertinet,fed ad potnpam,qua pub licicusdeducebÃ¢cpuellam ornatu fponfte ex aedibus parentum in monafteriumXo/ eus ipfe CoIIoqutj declarabit eflÃª ueruoi quod dico.Haec ex abÃ¼danti refpondi pro lt;uuene,quum mihi no Æ t neceffe prÃ¦ftarÂ« quiequid illS loqucntem facio,non hercle tnagis. ft comoediam fcriberÃª,pratfta^ dum effet quiequid Ã quacunep perfonadÂ» ' ceretur,quum ibi loquantur Ienones,par8 fiti,len( ac merecrices^Quan^ iile ipfÃ§ ' ucw in fine dialog! fubtnouetoffendicu^

THEOL. PARISIEN. 947 infirmorum, Rogatus entm Ã pucUa, damnaret in totS monachorS inftttu Nequa^ tnqutc,uerum quemadmo netntni fuadere uelini,ut qux (e in hoe Jâitae genus coniecerit ludetur emergere, ât^nondubicarim hortaripuellas omnes, Pf^fertim indolis generoue, ne IÃ© temere ^pr%dpicent,undepoftfefenon pofltnc ^xplicarcjpraefertim quS inipfis colfegqs amp;gt;uius interdÃ³ periclitetur uirginitas. ac (iomi prxdare ualeas,quicquid ibi prÃ¦fta Ã³fc.Reliqua func argutatiÃ³es.claufula fcrio dÃ©clarai quid fentiendS fit* A ^redi *gt;gt;tani inonafiica,non uetat,fed eÃ³ temere Pgt;'%cipitari non probat* Arbitror autÃ§ni Wem fentire Theologos.

Prxterea refilientem Ã religione com/ 40' *Â»tndat tanquambeneegeritqudd in re/ i^ione non permanferit* Hoe patet pagi/ Â»a cexv. circa finem,ibi: Bene habet quo'd (nature refilieris prius quÃ¢m feruitutem %(ernam eifes profeiTa.

Et hoe fecus relatum efi; quant habe/ 40 tut tn Colloquio* Non enim iuuenis iau/ (iat quod refilqc Ã religione, fed gratuh^ tui puellatyquod quum effet hoc animo

Ut ibi durarc non po (Tct,tcmpcftiuc rclv quiflet monafterium priufquÃ¢ effet quit' quam profeffa. Adhuc enim mtegtum rat mutare propofitÃ¶, Dtalogus tie habett Bene habetgt; quod mature rcfilieris priuP quam feruitutem acternam effes profeffaÂ» 4* In dialogo militisÃ¢C Cartfaufiani cerc^ inonias reltgionis minimi facit, SC ab illis omnem fiduciam aufertid uidere eftpagl na ccxKxvi.tnfinCjibidn uefte,cibo,prccil 42 Iis cÃ¦tcrisf^ ceremonqs SCcÂ» Et pagina ccxxxvtj. inprincipio,ibi: QuidalqfaciÃ¢t noneft meum iudicare,ego bis rebus ne/ quaquam confido, minimumcfi tribuoÂ» 41 Et eadÃª pagina paulo poft: Rafum caput ItiJem SC ueftis color non commendat me deoÂ»

RetSe minimi facit ccrcmoniasmona/ chorum,qui eas ftruat/edtamcinhisnon collocat ftduciam pietatts,uerum in animi pietaieSCin ChriftoÂ» Miles enim oh'ece/ , nbsp;nbsp;nbsp;rat Cariuftanojquod in uefte,cibo,prccu/

negledo ftudio pietatis. Ad hoc ita refpo/ det Cartufianus: Quid alqfaciant,noneff fQCu iudicare, ego his rebus nequaquam confido

(onfido,minimumcf; tdbao, fed itÃ¯ anfmi Puritate,2C in Chrifto colloco fiduciÃ¢ ÃCcÂ» Qui minimum tribuit,nonnthil tribuit,Ã´^ iuftefactt,qui in ratione pietatis extrcmÃ³ loco habet ea,quibus debetur extrem us locus,modo et ilia feruet amore cÃ´cordiÃ§. Ao bate do(5rina corrumpet animos iuue 0Ã, ft difeant in monaftertjs in primis ftu/ dendum efle purgandis alfedibus, exter/ na tarnen ilia feruanda quidem,at no tanti %(iimanda,ut in his potilTimS exiftimenc fitam pietatemf' Si pie loquutus eft Pauz los, efca non commendat nos deo, quum gratum fit,fiquisfobrietatis amore, Ã®ut domandae carnis gratia ieiunet.aut ab ftineatÃ uino cibisc^ lautioribus:non imz pie loquitur Cartufianus,Rafum caput, 3ut ueftis color,non commendat me deo. Vtique per fe non commendat.

In dialogo qui dicitur Naufragium im/ 4 4 Pietitulosquos Ecclefia rede tribuit beaz 'Ã¦uirgini MariÃ¦ eidem detrahendos cen lÃ¨t.Hoc uidere eft pagina ccxviq. in Prinzâ dpio,ibi: Nautac canentes, Salue regina, loiplorabant matrem uirginem, appellant tes earn ftellam maris,reginain cceliÂ»domi

10 DECLAR.' Ãb CÃNSVRAS nam mundf,porcum(^ falutis,altfs(^ muf^ tis titulis tlÃ blandiÃªtes,quos nufquam iilf oribuunt facrac titera;. Hoe falfum eft cum K facrae Itterae earn matrem dei appellÃªt,un/ de illi tituH omnes clare deducunturÂ»

44 Ad hÃ¦c tam exade refpondi monachi'Ã¯ HffpanienfÃ®buSySC Alberto Pio,ut neepli' beat,neep neceffe fiteadem toties rÃ©pÃ©tÃ©/ re.Quum in hoe dialogo fint uariÃ¦ perfo' nae,fieuti fit in nauibus, SC in his rudes al^ quoc,rurfus aliÃ¦ fuperfiitiofÃ¦,non efi mi/ hi ferio tuendum quid quifip dixerit.ntbi/ to magis $ fi talem hifioriam retuhffcm. An omnes illi tituli dedueÃ¢tur ex eo quod dieitur mater dei, quanquam uix hunc tt/ culum inuenio in canonicis litens.matrem lefu lego,nihil obfto; neepnego omnes iJ/ los titulos ÃC his etiam fubh'miores compc tere in uirginem matrem ahquo fcnfii:fed hoc nomine nocantur crafii nautar, quod calibus titulis ilii tanquÃ¢ mulierculae blafV direntur,quum alioqui genus boebomÂ»^ I num fit impuris moribus. Aliud autem eft efle in facris literis, aliud eft inde utcuQ que deduci,ne dicam exiorqueri. Quot^ Ã m autem in CoUoquio additur, atqiaitjs , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;utulis

^ THEOL. PARISIEN. $51 ^tulis blandientesjad dlos titulos non exz prcflbs magts pertinent hate uerba, quos tUt non tribuunt facrÃ¦ literxÂ» Chrifttani candon's eratfermonem ancipitem inter/ pretari in partem commodiorem* De tP â¢ulis uirgini detrahendisj ne^ didum efl; liquid, neque cogitatumÂ»

Deinde ibidem irreuerenter de eadem .45 beata uirgineloquitur,comparandoeam ibidetit VcnerijS^ faciendo illi fuccedere in agenz dacuranautarum* Vnde ait ibidem poft praemifTa uerbaÂ» Quid illi cum marigt; quÃ¦ nunquam(opinor)nauigauitfâ Olim Ve/ nus agebat curam nautarum. Sequitur; 4^^ Btquoniam defÃ®jc curareJufFeda huic ma/ W non uirginijuirgo materÂ»

Ethnica fuperftitio credidit Vcncrcm Â«Ã®bere curam nautarum Â» quod ex matf wgatur nata. Ridetur itac^ nautarum fu/ ptrftitio, qui fimili animo implorabÃ¢tttÃ r/ Sinetn matrem Â» Quanquam totum boc ^Uod file refpondetmanifeftum habet 10/ turn, IdqÃ»enÃ§ effet obfcurum, feci alte/ *^un) refpondentem i Ludis tu quidemÂ»

â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ncc

47 â Reprobat fnfuper prolfxfus uota fiÂ«* fandis Hoc patet fn fine fupradfdÃ¦ pagi' naÃ¯jibÃ¼Nullf d/uorum nuncupabas uotaf' Refpondec alter fn principfo pagina fe^ quentis: Nequaquam, 2C caufam didifu* addens,quia nÃ´ pacifcor(inquit) cÃ» diuisÂ»

41 Vota non damnantur fimpliciter,fedri detur hominS fuperftfiio,qui fie pacifeun tur cum diuis, quafi cum hominibus rem habeant.Scquitur enim: Quid enim efta^ liud iuxta forniuIam,Do ut faciasgt;aut fad am fi facias,dabo cereÃ» fi enatem,ibo R.o^ mam,fi fÃ©rues. lam finge fn ea naui fufffc quetnpfam non alfenum Ã¢ Luteranifmo, quid ego peccauf,ff fllf affinxi fermonem conuenfentemf

43 Reprehendft ftenj fubfi'dfÃ» fmplorare ^andorSfn fua neceffitate* Hoc patet pa' gfna ccl.paulc poft principiÃ», ibi: At im/ plorabas alfcuius diuf praefidiut' Refpon' det alter: Ne fd quidem: 6C dat ratfonemÂ» quiafpacfofumeftccelum ÃCc*

48 Nullaeft reprehenfio fn dialogo, me/* rus focus eft, fubfndfeans tarne optimum efle

PrÃ¦tcrca ridet inuocarc fancfÃ®urn caius 4^ *âomÃª fit jgnotiim. Hoc patct pagina ccliÂ» drca fincm, tbi: Si nomine compdlafies ^um.audifiÃ¨tÂ»

Et hic merus iocus eftjoon damnans iti 45* Ã¼ocationem ignotidiui/ubindicas tarnen *âÃ®utÃ¦ fupcrftitionem, quat magis putaric ^nuocandum ignotum diuuni,quÃ¢m Chri ftum notiffimum.Nihilo autem peius age

cÃ» rcligione Chtifiiana^fi paulo mi/ ' ''ustribueretur inuocationi diuoru quant ^ibuitur Ã nÃnuIlis.PraÃ®tefea fingant rur fus fi libet eum qui fie iocatur eiTc femilu/ ifranumsSermo perfonÃ¦ congruit.

Addit infuper rifum fiiper religiofo Do $ o uiinicanoj quiut fe feruaretÂ» depofuit eu/ pag-fft tulÃ¢jdicens depofita cucu1agt; non potuifle âgnofei Ã diua Catarina Senenfi, Hoc pa/

pagina ccIitj.infinejibÃ»Quid aute de Ootninicanof' Et pagina cclÃ¼t]'. in prin' $r fipio,ibi: Melius enatafTet fi nÃ dimifiiTet ficram cuculam, ea depofita qui potuit iP â¢uo) agnofeere Catarina Senenfisf

52 In dialogo qui dicitur Inquiiitio de de,arduas fidei quÃ¦ftiones Ã¨c periculofas (Ã¯mplicibus ÃC putris contra iuris difpofi/ tionem proponit,nonnullos anneÃ¢enser/ rores: Quorum primus eft, quÃ³d patri in diuinis conueniat autoritas qua; non con/. uenit filio: qui ponitiir pagina ccxcitj.tbÃ» ^lt;Â£484 Cm- igitur fscrx literÃ¦ fiiium magisap/ pellant dominum quÃ m deumf Refpon/ detur: quia deus nomen eil; authoritatiS) quÃ¦ patri conuenit.Quod falfum eft:non cnim hoe nomen deus ullam dicte auiorÃ» tatem propter quam nonÃ¦qualiter com^ petal omnibus perfonis* Atep indiffcren/ ter uocatur filtus deus ficut amp;nbsp;pater etiam tn fandis fcripturis: Ioannis primOjEtde/ us erat uerbu* Et loÃ¢nis ultimo; DominuÂ» meus ÃC deus meus.Et altjs multis iocis*

$ Zi In eo dialogo non loquuntur pueri, kÂ® Theologus Luteranus cum Orthodoxe?Â» Net^ enim omnia colloquia fcribuntpue^ ris,nee aliog par eft nolle pueros aliqu^n'

'THEOL. PARISIEN.

adolefccre. Autoritas ibi dtcitur ratio principe,quod Theologos latere non po/ tun, quum tn hunc fenfum ufurpetur frcz quenter Ã¢dtuo Hilarto, cuius uerba reciz tanturetiÃ¢in fententqs Theofogicis.Effc autem in patrc perfeÃ³Ã¯ilTimam quandam pdnciptf rationem,quÃ¦ nec eft in filio nec ' â¢nfpiritu fando, fatentur opinor 8C Theoz Jogi. Proinde non arbitror hie quic^ efle gt;n fenfu quod offendat pios, tantum unius uoculÃ¦, uidelicet autoritas, ufus parum animaduerfus turbauit quofdam.Ad hoc fatisexade refpondi monachis Hifpaniz enfibus.

Secundus error eft quod in humanita/ 55 te Chriftijin beata uirgine atqj fandis, no fxcollocÃ¤da fiducia fub deo, uario tarnen gradu. Qui ponitur in prÃ¦dida pagina '^cxcitj. his uerbis.Ergo Â£C in lefu collocas Ã¯uam fiduciam; Quidm? Paucis tarnen ânterpofitis fequitur: Qiianquam nec in ^locfiduciÃ¦fpeiqimeÃ¦ iacram (utaiunt) anchoram ftgerem,ni deus effet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_

Rogatinquifitorquur Symbolutn apz Pdlet patrein deum, filium dominum* Quod idem frequentius fit in facris literis, i praefer

prarfertitn apud Paulam, Alter ita re/poO' denQuia deus autoritatis eft nomen,quÃ§ patri conuenit: Doniinus^redemptoris Si aflertoris.Hic profÃ©rant Ã¨ fcripturis teÃi' monta,^uod filÃ¯us qaolt;Ã¿ in fcripturis dici ' lur deus. Hoc quur faciendum duxerint admiror.Nam Ã metuebÃ¤t ne quis ex ho^ loco fufpicaretur folum patrem appellaiv dum deum,Mox fequic:QuÃ¤quam ÃCp^ tet redemit per fiItum,â¬C filius deus eft ex deo. De genere attributorum bic agitut, quÃ¦ iuuxta eonfuetudinem fcripturafum uni perfonÃ¦frequentius tribuuntuncain re uera omnibus ex Ã¦quo conucniant,uc/ luci quoties fub nomine fapientigihtelligi mus filium, ÃC quoties bonitatem tribui^ mus fpiritui fanÃ¢o, quum fit eadem om' nium bonitas ÃC fapientia. Nee inquifttor petit quare in facris literis folus paterap' pelletur dcus/cd quare frequentius Si ab/ folute. Si quidem bÃ¦c uox deus in nouo prÃ¦fertim teftamÃªto crebro fic ufurpatur, ut unicam perfonam fignificet, uidelicet patrem; Item bÃ¦c uox dominusÂ» ut per fe declarer filij perfonamjicct utrunty utri^ Ã¦que cÃpetac. Reftac iUe fcrupulus, quod deus

THEOL. parisien- gt;r7 fie nomen autoricatisÂ« Sonat .enim ^utnmum prÃ¯ncipatum,hocÂ£ft auconcatc, ^aiuoritatcta Hilariuspaxnudutipceu/ ' ^^emattribuit,â¬ocp4n Symbolisfolusdi ^itur creator cceli SiC terr^tOC quiequid pee Â»lium autfpiritum fanÃ¤umgericur, ad pa qeluti fontem refertur,unde rdiquae krfonÃ¦ habentetiam hoc ut fintÂ» Verum peculiaritas uel confuetudo poÃ¼us li/ *ttarum non exefudit alias perfonas Ã no/ *^01$ communtoneÂ» Sed deus inquiunr, *^iÃ¤ fignificac autortcatÃªÂ» propter quam ^onaequaliter competatperfontsÂ» Quod ^cunt U erum Â£fi,Ã¢^afiÃªnÂ£iormaxiQie:ne/ mimdere loqutmur,(eddelt;;onfueni ^gt;ne feripturarum. Neqj entm ideo pater ^oneft arque fapiens, quia filius appella/ lt;urfapientia* Simpliciter utres habet ex* Pofui^t quod animo fenfÃ®,uerhis mea fen ^^tia,latius expreITiÂ» In nullo difiÃ¨ntimus* Stamen mihi impingitur error^ Hate fa* cuÃ®tati no funt imputanda Jed his qui fru/ ftulisper imperitos dctruncatis rem xam fcriam agut* Fiduciam ut crebromo/ 5Ã *iUigt;appeUo principale praefidiÃ¢Â»Sub deogt; eft in meo dialogo: Qui fidit homint

fub dÃ©o, deo fidit potius quÃ¢m honn'nu Certe htc agi de fumma fiduciaJocus ipfe conuincit. Quanquam inquii, nee in hoe nimirum lefujfiduciac fpeiep meÃ¦,facrain ut aiunt,ancoram figerÃª,ni deus effet Quifquis faeram ancoram dicit,non qua^ Ãbet fidueiam uult intelligi,fed prÃ¦eipuÃ¢Â» At finge fimplicirer didum,fiderem,quur hoc mihi nÃ¶liceanquutn propheta dicat: MaleditffUS qui confidit in homine, uide/ licet loquens de fumma fiducia.Hoc Ã» ue^ riffimum maximec^ pium eff, quur mihi impingitur errorC Quod ft quid alt) perpe ram docuerunt de inuocandis diuis, num ideo pu tant Ã¦quum reprehend/} quod ab alqs rede dicium effÂ»

Tertius error feriptus pagina eexevfijt Quid igitur prohiber fpiritum fandum appellari filiumr' B. Quia nufquam lego genitum hunc,nec huius lego patrem. Er/ ronea eft ifta refponfio* Non enim propte rea fpirituffandus non appellatur filius, quia no legituf} fed propter proprietÃ¤rem emanationis eius, ration/ cuius rÃ©pugnÃ¢t eum uocare fiftuin ante omoem uriptu^

Hic ca pt IO in uocabulis edjnon la fen/ 5 4 fu. Nam ideo non eft fcriptum. quia non Â«ft.Et huius refponftonis,quam uocant er lÃ»neamjHon puduic diuum Hilarium, qui *10 audec aliam adferre rationem,quur ae/ featur fpiritutn fandum dicere genitumgt; Difiquodinfcn'pturis nonrcperiatur ex' preflum. Ac magni Theologi fatentur *ion pofte liquido reddi rationem, quur fpiritus fandus non dicatur filiusj pratter autoritatem fcripturÃ¦. Nam qui dicitra' tionem emanationis, uerba tantum dicir, 9uum ea proprietas nec explicabiÃ®is fit, Hec intelÃ¼gibiiisjimoquum emanandi uer bum non fit in facris literis. Alioqui ema' â¢lat amp;nbsp;qui nafcitur, ÃC mirum eft non dici ftium,qui fuam eifentiam fortitur ab alio.

Quartus error quo dicte non creden/ dum in fandam Eedefiamip^ina eadem Â«exeviq, SiC ccxcixt^ his uerbÃ®s: Credis in fanÃ¢am EcdefiamfB. Non. Etrurfum: Cur horres dicere. Credo infandam Ec/ clefiam^ Ã´^c.Cum autem catholici dodo' ibidem tes fenfum reddant illius propofitionis, O^edo in fandam EcdefiÃ¢,Ã^ mulce Ecde

DEClzAR.A-^D CEHSV^ÃS ftÃ¦ ica decantent} tetnerarieaiÃ¯erÃ®cuc non rede dieu

5Â« ibidÃ§mÂ»

Nullus ilk'c aflerit non rede dici.Crcdo infandam Ecclefianijfed citatur Cypt^^ nus quem fequitur Auguftinus JdeÃ´ uero nominaut autorÃª, quia mihi ea diflindio non adtnodutn probatur* Magis arbitror effe proprietÃ¤rem HebrÃ®ci fermonis, que' admodum in Euangelio promifeue legi/ musjConfitebor eÃ».et conntebor ineum-Si dodorÃ»autoritas qua^ritur, probatilTi/ mi Ecclefiae dodores cÃ´mondrarÃ»t quo(i babet dialogus. Quid EcdefiÃ¦ hÃ¦ autilU cananc non animaduerti, neque continuo reduen en:}quicquid in quibusiibet Eccle^ (tjs caniturÂ«Dicentquurdocesquod non probas^ quia fenfus piu$ e(l, quia magnis pititurautoribuS}

Quintus error eft quo dicit malos non efTe de Ecclefia, quÃ¦non conftat niÃ de boniSf Qui error Ãuaogelicae dodrinat ad uerfatur. Et ponitur pagina ccxcix. circa principium,ibi; Ab EcclefiÃ¦ confortior^ fecatur feparaturquifquis admittit crime letaleÂ» Et paulo pÃ³ft; Ecclefta noncQnÃiC nifi ex bonisÂ»

EcclefÃ®ae uocabulutn di'uerfis modis w 6 â¢urpatur in facris litcn's: arbitrer autÃª hic âÂ«co fandam uocari fponfam illam occub ^ââââÂ»quaenp habet maculamnet^ rugamÂ» ^tra hanc funtEthnici,IudÃ¦i,amp; Chriftia â^ipeccato capital! obnoxij,unÃ cum hÃ¦/ ^fticis,etiam ÃÃ® non fuerint anathematc re/ â¢.^i. Apud homines uerfantur in Ecck/ 'i^iapud den funt refedi,ut membra mor-* ^Ua.Ãe hac fponfa Chrifti,quae non habet *^aculam neep rugam, fentire diaiogum, â^tclarant quae ibi leguntur.Qui colunt lu â'Um deum pattern, qui totam fuam fidu/ ^'am coilocant in eius filio,qui eodem hu/ âUs fpiritu aguntur,a cuius confortio refez âatur, quifquis admittit crimen letale. Ac Paulo poft: Ecclefta uero ^âprie ditSa quaz ^uam non conftat niÃ¼ ex bonis, tarnen ex ^'ominibus conftat quipoftunt fieri mati ^c.Chriftus uiuit,necp conuenit ut capiti Uiuo focietur corpus habÃªs membra morz âua, Nec hoc aduerfatur Euangelicae pa/ âabol% de fagena,quÃ§ non fignificat illant ^leÃ¢am fponfam,Ã foli deo cognitam,fed Scneralem illam Ecclefiam,quÃ¦ complex omnes baptizatosÂ» tokratt^ bonos

' ac malos, quoniam hominutn corda non introfpfcit,quod folios efl: detHutc igtwr feruat eos iudicandos^CÃ¦terum quur mu tarint prÃ¦pofitionem nefcioÂ«Nufquam zf nim dtco malos non eiÃ¯edeEcclefiaJed non efle in EcclefÃ®a fanda, quÃ¦ uiuit agi/ turC^ fpiritu ChrillÃ» In hac opinor Theo/ logi non collocanc obnoxios crimint le/ cali.

5 Sextus error eft pagina cccÂ» in princi/ pjo his uerbis: Extra Eccleftam non eft la peccatorum remiflio. Et confiÃ¢t quoâ capiendo Ecclefiam,ut prius cepir. ut ex* plicatjhoc falfum elle: cum in EccichÃ¢hÃ§ reticorum detur uerum baptifma paruu/ lisÂ«Etiam per pÃ§nitentiatn aficquitur quis peccatorum remilfionem: Ã´i fit de Ecclc/ na dido modoÂ»

5 7 Baptifmus apud hÃ§reticos datus efflea* eft,fortafiis Ã¢^apud Iudaeos,fed tamÃª uts baptifmi eft a fide Ecclefiae, amp;nbsp;hÃ¦retio^ qui generali fide baptizanmalus miniÂ»^ ÃcclefiÃ¦ utitur organoÂ»Si tarnen ab hatte tico baptizetur, confentiens illius impHÂ® dogmatibus,non accipit remifiÃ®oneni catorum,fed cbaraÃ¢ereqi modo^qui p^^

THEÃL. PARISIEN til fiat ne denuo cogaturdngÃ» AdhÃ¦cqui '^fni'unt ad baptifmum cum fide,non pro/ Priefunt extra Ecckfiam, fed in ueftibÃ¼lo EcclcfiÃ¦. Ac fortaffis in Ecclefia apud de/

CÃ¦tera adhibentur ad confirmÃ¢dam âpud homines fidei focietatem. Porro' per PÅnitenriÃ¢ reditum effc in Ecclefiam ne/ **10 negat,Sed non reditgt;nifi qui difcefiir* Ã¯n dialogo Francifcant praetendit con/ 8 â¢Jenientius effe quod religiofi non diffe/ âant ueftimÃªtis Ã cÃ¦teris hominibus. Hoc Patet pagina cccxxxv- in principio gt;nbsp;ibi : Quid fentias utrum exiftimes Ã»tius, mo/ âlachos Ã cÃ¦teris cultu non difFerrcf Re? fpondet alter: Equidem arbitror fimpliciz usÃ©e Chriftianius Ã´Ã´cÂ«

Quid hoc ad pietatem, Ã non eflent in Â« otbe tam infinita cutcuum diferimina t' QuanquÃ¢ ibi Conradus aliquanto circun Ã®peÃ¢ius loquitur,ita refpondens: EquidÃª arbitror fimplicius S)C ChriÃianius, non %ÃimariquenqiiÃ¤ ex cuitiiÂ« modo fit ho/ neftus ac decorus.Non damnat uarietatÃª, fed notÃ¢t hominum fuperfiitionetn, qui hinexfiimÃ¢t proximumÂ« Ettamenis qui

DECLAR. AD CENS VKAS hÃ¦c Ioquicur,negat ueilem eiÃ¯e mucandaÂ» propter oSendiculutn hominuni) ÃC rece^ ptam cofuetudinemÂ» Decet aucetn moiia? chos non tam coloribus ÃC formis, quÃ¢tn (implicitate ac uÃ¯litate uellis a caeteris diP ferre.

rietatem ueftium in religione indudam efteex fuperÃitione, ibi: Pofterioresad/ ditis quibufdam rem uerteruntin fupet/ fticionem Ã³^c,

5 9 Infinita uarietas non caret aliqua fuptt ftitione,nec omnes prgfcribit Ecclcfia,fed plerafque (ibicomminifcuntur homineaÂ» ftudio quidem fortaffc r ietatis, fed intet^ dum non fecundum fcitiuiam. Enunicta (Ã potes quotfintuarietates in uno genere Canonicorum regularium aut crucifo'^â^ rum, ne estera commemorem* Et in his funt quaedam fie prÃ¦ter ufum affeÃ¢atagt;u( fint incommodo^quum ueftis ad common

Â® Modumpraetereahoncftumquohabi^ f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cudi9eruntabaIqs,{urifperiti4udiceS)au(

dodores carpit â¦ Hoc ufdere eft paginâ cccxxxi. in principio, ibi: Ita^ mihi ,

i Hoc argumentum proponitPandochez io '*Â®âfcda Conrado refellitur. Proindemihi Pârum candide impingitur Jurifperitis ne J^^inuidet omatum ^G, necuideo quid pertineat ad ti'dem cathoKcam.

^^I'gionis ergo,epiftolam fub nomine bea ( Mariae uirginisconfingitridiculÃ¢ quiz â'ân,fed blafphemig proximam,qua fe IÃ§z **gt;â â beata uirgo dicit quod Luterum fecuz ââ¢âs quifpiam fuaderet fuperuacaneum,diz inuocare,q, inde magna deinceps mo I'ftta leuaret.Minatur item fi fandos defc

^^t homines fuis armis fe ab eorS iniuria 'â¢ândicaturÃ¢. Hoc habet pagina ccccxxviÂ»

I^lanÃ¨ iocus eft, fed is in Zuingfianos i à¥¤ 'idit.non indiuam uirginem-Quanquam ââonillic agitur de uirgine matre,fed de nÂ«uauirginis,quac fummo in honore haz ^turapu^ Eluetios,diÃ¢a Maria de lapiz â5lt;Id efte uerum indicat epiftolg claufula; nxaedenoftra lapidea Ã´fc.

Et pagina ccccxxix. carpit quÃ³d in Ecz i z 'I'fia fint tot baptifteria, tot candelabra, (nt ftatuae aurear, tot organa, tot concenz

5Â« DE CL ARÂ« AD CENSVRAS tus tn U fiel J immenfi fumptus. Hoc patef pagina cccciv. inprincipio,ibi: Sedquor/ fum attinÃªc tot baptifteria 0lt;C4NihiIomP nus tarnenhÃ¦c omnia pertinent ad hono( rem ÃC cultum dei, nec propterea paupe^ res deferunturÂ»

6 2 In Colloquio quidam nihil aliud reptc^ hendit,quÃ¢m immenfo precio cÃ³ftantenÂ»

, Cemplorum ornatum, Sic enim ingredi' tur: Fateor in facris ueftibus,in uafis tem/ plÃ¼deberi cultui folenni fuam dignitaten^Â» qolo Sc ftruduram habere maieftatem fu^ am: Sed quorfum attinent tot baptifteria, tot candelabra, tot ftatuÃ¦ aureaef Quuni ait tot, immodicam taxat mukitudinem: quum aureae, taxat immodicas impenfas. An luxus pertineat ad honorem dei ne/ fcio,SC an pauperes nihilominus euren' tur altj uiderint: certe quod ibi redundat, nonfubleuatpauperum inopiam, necra/ ro fit ut quod egenis negarum eft, tyraiv nus facrilegus,aut impius miles,femel au' ferat.Et tamÃª hoc ipfum quod ibi quidam argumentatur, alter foluit dicens : In his quidem nemo uir pius ac prudens mo/

â dum non defiderat* Verum quoQiam hoc . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uitium

Hitiurn ex immodica quadam pietate na/ fotur,fauorem promcretur* Acpauloia* ffrius : Denique malim uidere templum ^acra fupelieÃ«Ã¯ile luxuria ns, quam ut funt ^uacdam,nuda,fordida,ftabulisequorum finiiliora quam templis QCc. Quinhic fer 'â0 mihi impingitur,qui fortaffe iuftius poterat impingi.Si dicent nullum impend ^ium in templorum ornamÃªtis pofle eflc âtimodicum,habet quod damnent in col/ loquio.

Non uult foleas 3^ calceos fandoru po/ 6 f Mum exofculari,quod tarnen bene fitjd â¢idicat pagina cccclxjn principio5ibi:Cas â¢trum impudens eft,calceos,foleas QC fub/ 1âgaria ofculo obtrudereÂ»Sequitur:PraÃ®fta tfta no fiertne quid diffimulem QCc, Ectam ne hoc ad fidem pertinet,ofcula/ 5 putre corium, ÃC fordida linteola fan/ ^orum,prÃ¦fertim fi nullum habeant ue/ ftigium uitaÃ®f Nec tarnen colloquia dam^ ââat eos qui pio afFedu ofculantur talia gt;nbsp;ffdeos qui obtrudunt ofculanda, maxime quum fieri poffit, uc calceus quern obtru/ âItint.fit non diui ThomÃ¦,fed lanionis ali/ (tiius,aut knonisÂ« Agitur enfin illic de cal/

jrCS OECLAK.AD CENSVRAÃ cco ThomÃ¦ AcrcnfÃ¯s,qiÂ«'obtrudebatuf Ã mendicabuloquodam peruiam nonin tem pi o.

borutn dekdum dicit abrogatum di'uina et Apoftolica fententiaHoc patet pagina cccclxxq.paulopoft medi'umjibi': Gibo' rum dekdumnonexemplo quidem, fed fententiafua abrogaui't dominus Sicgt;

â PalÃ m eft ex ipfofermonis tenoreilte agi de abolitis ludaeorum ceremontjs, in/ ter quas ponitur dekdus ciboru.Si Chri/ ftus Si apoftolus Paulus non abrogarunt Ã¯udaica ciborum difcrimina,mentituseft ErafmuSt Sin hoc fatentur omnes Ortho' doxGquid incufaturf CÃ¦tcrum illic non agi de conftitutionibus EcckfiÃjteftantur quÃ¦ prÃ¦cedunt ac fequuntun Sic enini proponitur quÃ¦ftio,QuÃ¦ fcriptura mani fefte docetjludÃ¦os Ã¼ profelÃ¯ionem Euan' ^elicam fuerint amplexi,manumiflbs efle aMofaicÃ¦ legis fcruitute. Refpondet al/ ter: Quoniam id fore prÃ¦didum eratÃ prophetis Sic ludaicum igitur efcarum . difcrimen abrogauit dominus,no quidem . exemple,fed fua fenientia,quS aittQuod intrac

THEOL. PARUIEN. W in os, non coinquinat hominem, tum prÃ¦parans fuos difcipulos,ad lu/ 5^*carum ceremoniarum contemptum* v^trus item iitfione monitus eft, Ã¨c item ^Paulo dotfÃ¯us nihil efle immudum quod mundauiu Addic non eflÃ¨ dubitanz â^'Hjquin quod hodie populus Chriftia/ contemptis ludteorum prÃ¦fcriptis Â» â^ffciturfuillaÃ!^ anguillis.traditum fit ab ^poftolisÂ» Ac mox: Itaque non tarn ma' 'âUmiiTi funt ludÃ¦i, quÃ¢m Ã legis fuperfti/ ^gt;one,uelut Ã Iade,confueto quidem ÃC fa âââiliarijfed iam intempeftiuo depiilfi.Ne/ lex abrogata eft, fed ea pars iufta eft ^fdere quÃ¦ iam erat ociofa. Item paulo l'olh At ludtci primum aegre diuelleban^ â'll Ã confuetis ÃCc. Totusillius loci tez quot;ot. difputat de ludaicis ceremonqs, non ^^Chriftianis conftitutionibusÂ» Id qiium âquot;extra conirouerfiam, quid deliquit E/ quot;ilhtusf Sed hoc eft,loco nonIelt;Ho,iuuez âquot;ifn fchedis credere. Atque adeo quid o/ Puseftpraccedentium Si. confequentium I âÃ¯norcm ad argumentum uocare, quutn i âPfelocus quem citant, fie habeauGtbo/

gt;70 DEÃLAR. AD GENSVRAi rum ludaicum dele^um non exemple quidem,fedfententia fua abrogauit do/ minus.Quur qui hÃ¦c fcripfi[t,omifit ludai cum: Quid^nifi ut effet locus calumniac^

die non minus effe caufarum cur obfcrua/ tiones iffÃ¦ carnales hadenus tolli debe/ ant,ut arbitrariÃ¦ fint non obligatoriac. Et paulo poft,pagina cccclxxvq. poft medi/ um,ibi:Cum igiturtamamplafit raeffisÂ» uidetur hoc confuItiffimSad religionem Chriftianam propagandam, qucmadmo^ modum

ApoftoK fuftukrunt onus legÃ®s MoÂ«â *Ã®icÂ»,ne genres refilirent, ira nunc ad ilUÂ«* tiendos etiam Â»mbecilles, toHi quarun/ I ^301 rerum obitgan'ones, Ciae quibus ab ! initio feruatus eft orbts, amp;nbsp;nunc feruari 1 PÃffit,modoaffÃ®tfides ^chantas Euan/ Sdica. Idem profequitur ferme rota pagigt; *33 ccccixxvirj. prÃ¦fertim ufque ad illam Pavtem, Extra EcclefiÃ¦ domum non eft falus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CENSVRA

Hoc autem confiltum impiu eft Sif pergt; ^âciofum,nec minus arrogans. Confiltum *jiquam ex damnata Vuitcleui fimul LÃ¼teri dodlrina depromptumad enerua/ Tonern ChriftianÃ¦tendensreltgionis, Sd iotius EcclefiafttcÃ¦ difcipitnÃ¦* Nee uez fuiÃ®ieft quÃ´dexhuiufmodi abrogationÃ© â¢nibecilles tllicerentur, imÃ´ pottus auocaz â¢â Â«ntur hinc magts Ã Chriftiana religionÃª ^retraherentur. Et certum eft fpiritu fart ^nggerentejconformiter ad fanam feri Pturarum intelligentiam hÃ¦c fuiffe inftp i^tajÃC ex traditione Apoftolorum muÃ®/ Ja, tum ad reuerentius ÃC fanÃ¢ius celez âfanda dtuina myfterta,tQad fynceriore

' ChrffttanÃ¦ religionfs obferuatione, quo^ rum multa etiam exploratÃ» eft efTe deiu^ re diutno,quod immutabik eft,amp; fempef jdem:aut in fÃ ndis fcnptun's traditum eÃ* aucextradittonc Apoftolorum per coud' nuas fucceffÃ®cncs ad nos uft^ dedudÃ¶eÃÂ» Nec eft cofimilis ratio de onerc legis Mo^ faicÃ¦ ,quam Sgt;C propbetÃ¦ ÃC Apollolifpi*' ritu dei infpirati fenferunt abrogandamÃ® ÃC de tjs quÃ¦ uoluit in Ecckfia fpirituffaiv dus pro fua felici diredione uf(^ ad con/ fummationÃª feculi perfeucrare.quod indÂ® patet quia quotquot talia attentauerStim^ inutare,mox ab Ecckfia,qux femper fpt' ritu dei regitur,damn3ti funt Ã´C reieÃ¢i, ut Aerius, VigiIantius,Lamperius, louinia^ nus, Valdenfes, Albigcnfes, VvitckuifiÃ§Â» ÃC demS Lutcrani, SC alq non pauci. HÃ¦' reticutn itaque eft SC blafphemum huiuÃ modi peruerfum confilium*

^5 Hacc proponunturÃ lanionCjfedrefeV IunturÃ SalftimÃªtario*Si refutatio placetÂ» quur mihi obrjcitur argumÃªtantis krmof' 6 lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HÃ¦c rurfus Lanionis argumcntatio eftÂ»

citra contradi'dionem parendumÂ«. tas uero carnales appellat, quÃ¦ prÃ¦fcri/ tunt externa: nee fuadet utabrogentur, fed ut obligatio tollatur, 8C fuccedat ex/ tortatio.Nec cuiuispermitritut eiufmo' diconftitutiones uiolet, fed (Ã graues exi/ ftercQtmutandi caufÃ¦,per EccIefiamtoP 'ftÃ¨tur.Velut fi relaxatis quibufdam con/ ^utionibus, atqj etiam dogmatis polTic Vehementer dilatari Cbriftiana ditio,non/ Vepareflct,uthumanÃ¦legespro tempo/ â¢âeccderentdiuinarr' Diuinalex eft pro ui/ â¢ftusdilataregloriam Chrifti, ÃCconfuIe/ â¢âefaluti proximorum.Iubetenim illa ama â¢â edeum ex toto corde,et proximum ficuC fequifcÃ¿ diligtt,quum certis diebus abftP Vere Ã ccena, aut uefei pifeibus fit homi/ VÃ¼mconftitutio. Leges autem hominum i Von aliter quÃ¤m pharmaca medicorum, pro temporum corpora ratione, proefi Pracfenti ufu folent ac debent innouari. Quodfi ponamus exiftere magnam ali^* 9uam EccleftÃ¦utilitatem,quaeftt impies ' fi quas conftitutiones ad tempus rela/ *etEcclefta,prÃ¦fertim quum nemo uetet

etiam ilia fcruanâ,quorum obligatio remit titur: aut quid habet hic fermo Luteri, qui docet om nes pontificum conftitutiones efleimpias,ac rortiter reqeiendasÂ» Verum ea res inquiunt, non alliceret imbecilles ad Ecclefiam, fed eneruarct eftius totam EcdefÃ®ailicam difciplinamÂ» Equidem bitror Ecclehafticam difciplinam potws confifterein his quae funt ipiritus, quam in externis illis. Et (i tantum imminet riculum,quomodo diu uiguitEccIefÃ®agig nens tot ieiunatores, abftemios, ac holt'' ribus uiditantes,quum nulla eÃet inedi3lt; rum,aut efcarum praefcriptiof Neep quif* quam negat hÃ¦c eiTe Ã maioribus falubri^ ter grauibusque de caufis inÃituta,at non fic inÃituta, ut abrogari non poHint,Â» Qgt;e$ alFuIgeac matoris utilitatis, quumip^ (a Ecclefia tarn multas conftitutiones uioribus de caufis abrogarit* Qua de re (Ã®qÃ¼is dubitat, legat dÃ©crÃ©ta Apoftolo' rum ac ueterum conciliorum,reputetquc quam pauca ex illis feruentur hodie,0^ pidamus ne mox ruat Eccleft'a, fi quid no^ uetur de efeis, Cetemonias Moiaieas^n

theol. parisien* nlt;i hoc datas, ut fuo tempore dcfincrent, ue* tiffimum eft. Verum ex eo confequttur, eas iam feruare nepbas eflc, at non confe/ ^uitur fimiles hominum conftttutiones ob graues caufas antiquari non pofte, per Eccleftam. Quin 8Â£. tllud difcutienduca eft,an qutequid Apoftoli ftatuerunt, etb itnfi conftaret ab illis traditum,obligee gt;'08in perpetuum.Paulus prÃ§ccpttnc mu litres loquerentur in Ecclefia, nunc ubi/ e|uc cantillant, Vetuit uirosefle operto eapite,nunc operiuntur. luftituxoresha/ bcre uelumfuper caput, nunc in quibuP ^amvegionibus aperto capite audiunt fa/ '*â Â«01, ferico tantum reticulo cohibente capillitium ne difftuat. Sed undeeonftac **obis huiufmodi conftitutiones hoc anigt; â¢â^0 proditas, ut perfeuerarent ufquead confummationem feculifQuoniam quot 9aot tentarunt illas immutare, mox ab ^clefia reiedi funt.Nec mirÃ¢,quandoqult; âeni fchifmatice tentarÃ»t antiquare,quod *^gt;lgt;per Eccleftafticam autoritate innouari fton debet, Poftremo noafteuerai Lanio,

fed argumcntÃ¢tium moreloquitur, Videf tar,i!tiam neconfiliumquidem did pof/ fit-Statuit enim apud fe quifquis akeri co/ fÃ¼llt amp;c* Sed quomodo haereticum fit La monts confilium, quum diuerlam ientiat ab horrendis iÃ®lis nominibus, Lampcrij, louiniani,VaIdcnfiÃ»,Albigenfium,Vvit/ cleui, Ã´d Luteri. Hicuuftobfcruari cofl'' flitutiones EcclefiÃ¦, nifi per ipfam abro/ gentur. Illi docent effepium fortÃ¼er cas contemnere,adimuntq; praefulibus atquÂ« etiam concikjs autoritÃ¤rem quicquam fia tuendi de fuo. Quomodo autem blafpbc mum,quod totum negocium defert Eo clefiÃ¦,quÃ¦ fpiritu fando dirigirurf Quo^ modo peruerfum, quod fperat magnam EcclefiÃ¦ gloriamÃ: utilitatemfDeniquc Il non placet omnino Lanionis argument titiOitetjdtar etiam in eodem dialogo.

, In eodem dialogo Lanionis amp;nbsp;Salfa^ mentartj multa alia ponit eidem fentendx conformia, ut pagina ccccxcix.ante dium, ibiÃ® Verum ubi interim iÃÃ libcrws l^iritus quam promittunt Apoftoli S(cgt;

THEOÃz. PARISIEN. - gt;77^ tur Ã¢ Lanione,fed argumentante non aÃ* feuerante. CÃ¦terum illi protinus refpon/ det SalfamÃªtarius: Dicam 0 Lanio.Non â¢n hoc eft Chriftianorum Iibertas, ut lice/ stillis facere quac ueh'ntjiberis a confti/ tutionibus humanisgt; fed quod ex feruore ! fpiritus ad omnia prompti, lubentes ÃC a/ lacres ea faciunt quÃ¦ prÃ¦fcribuntur HÃ¦c refponfÃ®o fi pia.fi Catboficajeft,quur bcdifiimulata miht impingituf percon/â tantis fermof

Idem indicat pagina cccccL poft me dium,ibi: Mundus plenus eft pharifateis hominibus Pagina item ccccxcviq. f 'irca principium, ibi: Poftremo' cum lez ' â ges hominum, quÃ¦ ferÃ¨ corporalia prÃ¦^

Icribuntjpgdagogi fint ad pietatem, cÃ©lTa/ Ã¯cuidentur, abi quisprofecic ad fpiritus â¢aibur. Hic rurfus errorem Beguardoz j lutn inftaurare contendit, quafi eo fenfu

PÃ¦dagogi fint appellandÃ¦ conftitutiones ceremoniÃ¦ EcclefiÃ¦,quo appellat pauz lus pÃ¦dasogum ueterem legem ac lt;iu8 , teremoniasÂ»

tit- DECLAR, AD CENSVRAS rfusf Ait mundumeffe plenum pharifa^ cis hominibus. Sed quos appellat phad^ faicosf Non eos qui parent EcclefiÃ¦ coiV fiitutionibus, fed qui non alia refibipol^ funt uindicare fanÃ¤imoniam, nift talibu*quot; obferuatiunculis* Nam bate illic addun^ Kur^hic prxtermiflTa funt honoris met gra/ lia* Rurfus altero loco quid dicit Lanio^ Argumentatur non alTeuerat. Sed qu^ (Hi refpondetur;' Multa tu quidem con^ geris,quorum nonnulla placent,aliqua dP (plicent, quaedam non intelligo ^cgt; S* quaedam difplicent,e3cifl;imencea elTe quÃ ipfi damnant. V aleant ita Beguardi*

Aegre fert denique autor huius diafo*' gi quod (^us puniantur in Eccleiia mino^ ra peccata quam grauiora* Nec attendit (drationalxitter fieri in republicaadcon'' (eruationem eiufdem* Id patet pagina cccccq. circa finem, ibi: Itidem uidemus multos tantum fidere corporalibus cere/ monqs SCc. Et (imtiiter pagina cccceiÃ®jÂ» quafitota.

Hic confentiunt Lanio amp;nbsp;Salfatnenta/ rius, uicOm commÃ©morantes exempla u , ; â lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;noo

â¢'Oftpauca de prÃ¦pofteris uulgi iadicijsi. ; inter cetera commemoratur,quod qup â leuiora peccata grauius animad/ ââwtunt.Si facerdos inquit,capillitium aut ^eftetn fumÃ¢t hominis prophani, rapiturlt; in carcerem,acriter punitur: fi bibat in lu^* Psnari, (Ã® fcorcetur, fi ludataleam, fÃ® uitiet^ ^iienas uxores, fi nihil attingat facrÃ¦ le/ -^ionis, tarnen columna eft EcdefiÃ¦. Ita nialogus, Theologi dicunt id rationabi/ â¢net fieri. FortaffÃ®s in aliquo cafu, fed ia-Jn quetn illic pono non arbitror. Nec ip/ ^Probant opinor,eos qui corporalibus ^i cerenwnÃ®js negligunt ea quÃ§ funt uc* Â» ^*Pietatis,Slt;fuis meritis arrogant quod *ft gratiÃ¦: SCibi confiftunt.unde opor/-^ Jnitgradum fadum ad perfeÃ¢iora, SC ex âisrebus proximum calumniantur, quae per fenec bonÃ¦funt nec mala;. Sicenim in^nitur dialogus* At hos fi dÃ¢nant et ipfigt; ^*tor quur exiftimarint hune locS notan/ â^ni^Quid autem malijfi prÃ¦poftera mul ^ndinis iudicia, quorum nullus eft nult;gt; â¢ââerus.multis exemplis perfequttur dialog S^Si^uÃ» i4 uehetnenter perttneae ad uerÂ».

gt;8Â« DECLARÂ»AD CENS VRAS pietatis Ãudiumf Certe hoc animo itla ibi commemoranturÂ»

ibÃ¼larn in ipfo ieiunt) prgfcripto cum duo 7gt; fint S^c-Idem profequit pagtnis cccccix. cccccxx. cccccxxi.cccccxij.Ã³i^cccccxxit}. Fiduciam in fandios carpic pagina* ccccC xxiirj. non attendens quo'd omnis cultus Ã¢dfiducia quÃ¦ Tandis exhibetur: primo Ã´d principaliter deo exhibeatur,et iliis fub deo QC propter deumÂ»

Quidflllie carpit Erafmus fiduciam di/ uorumt' Ipfe locus reipondeat. Sic loquP cur Lanio.Quam mufti funt qui magisfP duntprÃ¦fidio uirginis matris,aut Chrillo phorigt;quam ipfius Chrifti. Ethuius gene/ ris aliquot exempla com memorantun Obfecro te ledor,an hoc cft carpere fidu/ ciam erga fandos, an porius notare prae/ pofterum iudicium ilultorumfProinhxC cenfura hic nullum habet locum,quocun/ que cafu hic pofita efl.

In dialogo qui dicitur Funus,minus re^ amp;e uidetur fentire autor de fundatione qÂ» i, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bituÂ«â¢

THEOL. PÃRISfEN. .1Â» I Ã®âituum,Ã´^depredbÃ¼s prodefundÂ« cK/ oluendis. Nam infirmum introdudt pa/ i^utn iÃa curantem, immo' refpuenteni) (i Aon e(Tet fcandalumÂ« Id utdere eft pagina cccccxlvi, drca finem, ibi: Si me ud uno v 7* lunebrifacrodignabensplusfatisericÃ®aut fiquid aliud eft= quod ob publicam Eccle/ liÂ» confuetudinem citra fcandalum infir/ Aiorumomittiuixpoteftjidtuopermitto Ã¤rbitrio. Sequitur: Nec eft animus cuz Hifpiam preces ud commereari, ud meri/ tisfuisfpoiiare. Hxcdicuntur quafi fun/ Nantes obitus,preces aliorum commercez tur,aut meritis fuis fpoliencquod aflerere Hroneum eft ÃC impium, Pagina au/ tem fc quenti quae eft cccccxivq, Videtur nbsp;nbsp;nbsp;J

otnnem fatisfadionem peculiarem pro dc fondis refpuere, folam communem pro/ bans cummerito Cbrifti,3^hocÃ princi pio pagmÃ¦Â»

AlertÃ¢t adinftaurandoSjSÃ³ quodammodd puerorum, pratceptorutn eorundem, Si quorumcunque ledorum fngenrjs inftiÃ¯ landos damnatos errores Aerianorumt Vuitcleuiftarum, louinianiftarum, Lam'' ' perianorum,VaIdenfium,BeguardorumÂ»

LuteranorumjÃ³C aliorutn mukorum hx/ reticorum: fi Ihnde Sii Chriftianeimbucrt da eH non modo puerilis Ã¦tasgt; uerutnetP am proueÃ¢a, dC ab omni impfetate atque blafphemia maxime propellenda Ã³i canda,enitendum efl; ne ulli tales libri ma^ nibus teneantur puerorum aut quorum' cunlt;5 Cbriftianorum ledorum, nebuiuf' modi uenena ubi ledores imbiberintÂ»^ Chriftiana omnino religione reddantur lient

Fingo illic hominem egregie piumÂ» qui quicquid potuit in uita boni fecit, Ã³i quantum patiebantur facultates fanus ualens pauperibus erogarat. atcp hoe ma/ luit quÃ m in diplomatibus pontificunij aut in facerdotum mortualibus, aut ink/ gatis teftamentartfs fpem falutis ponereÂ» ld quidem audiui uehementer comprp/ bari

THEOLÂ» PARISIEN. gt;Â» bari Ã ptetatis profeiÃ¯bribus. Quid Ãt fun dare obitus non intelligo, at qui precio redimunt anniuerfaria,0^4d genus aliaÂ» nonne commercantur aliÃ©nas precesfEc qui ad hoc conducuntur, nonne partem meriti accidentalistransferuntin condu/ Ã¢oremc' Hoc ille in morte fieri putabat fu petuacaneumÂ» quum quod melius erat in uita fanus prxftitifTeu

Ei qui fie uixit, fie moritur, non eft o/ 7 j pusillis uulgaribus pratfidijs, quae lot^e minus adferunt opis, quam uitae beneÂ»/ lt;5a. Vides Icdor quales fint prÃ¦mifTÃ¦, quibus quam congruat conclufio ludi# cent alq. Ei,quoniam adieda eftnecad bcultatem pertinet,refpondebo* Quod ait me meam eloquentiam hue conuertiP IcjUt haereticorum ercores colloqutfs megt; is inftaurem,eofque pucrorum animis itv Aillem : fi petunt animum meumgt;libere leclamabo efle falfifiimum. Alia uteree phrafijfi quod auertatdeus,tali effem prae ditus animo. Sin hÃ¦c torquent in rem, ut bteor me potuifie labi multis locis, ni/ mirum hominem * QC fi hoe nimium eft femi

-?r4 DDCLAR.AD CEÃTS VRAS â'fetnihominem ,ita res ipfa declarat mihi f- ne in uno quidem dogtnatC eum totiesitÃ³ ' rattshscretidsconuenire* Eft /giturped' Ã¨ulum.fcilicet,ne fi leÃ©iores haulerint tatn exttialia uenena Ã ChriRiana religto^ ne reddantur omnino alient Tam ma/ gniftce pronunciat, quifquis huiÃ¼s con/ clufionts artifex fuit,quuni tam multa de/ monRrarim deprauace citata, perperam iritelleda, calumniofe detortaÂ» Quid au/ tem his tot propofitionibus agttur quod fulciat religtonem Chriftianam f ut cre^ dat populus cucullam monachorum ua/ lere fanandis morbis, ut iiotis folicitemus diuos, prÃ¦terito Chrifto, ut quamplurP mi currant Hierofolymam, relida uxore 6C Iiberis,exiftimentcp in co miram quan/ dam effe pietatem, ut eredam us omnes conftitutiones hominum obligate ad pcc nam gehennÃ¦Â» Vt in ciborum dekdu prÃ§cipuam religionis partem collocemus, ut in templis nullus ornatus uideatur im/ modieus, fed luxus etiam pertineat ad bo norem dei, ut quamplurimum tribuatur ceremontjsquibuslibet, utpuenaÃ© pueP

^*contempHs parentibus currant ad mo/ â^1108, nequis loquaturde Chrifto,auc ^eh'teris facrisnifi Theologus,utjn fan/ quam plurimum ponamus fiduciar* * t fciamus malos noneffe quidem in Ec/ ^Jefta,fed tarnen effe de Ecclefia,ut creda/ ââ'us Ecclefiam mire ornari Ã¯mmenfa ac Prodigiofa uan'etate cultuum ac ueftÃ¯um, Wturifpcriti honefte ueftiantur, utdiuo' tum foleas Ã³iS calceos exofculemur* Ne Quid omnino conftitutionum Pontificia/ lâUni relaxetur,eti'am ft magna inuitet uz militas, ut morientes fundent obitus, eu/ lentque quam plurima mortualia fieri,at/ Que in his plurimum fiduciae collocemus, amp;^huius generis alia* At Chriftiana pie/ tas in eo fita eft, ut diligamus deum ex toto corde, proximum ut nofmetipfos, in Chrifto fpeinoftrae fummam colloce/ tnus, ut ad illius dodrinam atque exem/ plum, necnon fcripturarum regulam mo/ res ac uitam componamus* Ab his qui Quocunque modo auocant, in diferimen potiusinducuntpaganitatis* Haec ineoÂ» dixerim qui fragmenta male detrunca/ BB ta

ta, cum pcruerfa interprctatfone obtru/ dunt TheologicÃ¦ Facultati, quÃ¦ deÃ®u/ fa damnat, non quod Ã me fcn'pz turn eft, fed quod ab illis allatum.

Pagina 4-6.lierfu 9, fie lege, fed tarnen quo longius abelTent ab hoe periculo,Apo/ ftoli plenam libertatem

Pagina iilt;5* uerfi antepenultimo, poft Ni/ ceni,addehÃ¦c,quemadmodum QC An/ tiocheni, ÃC Sardicenfis, Qc Carthagi/ nenfi$,iieut milTum eft ad concilium*

Pâ8â Â«0Â» poft lineam tertiam infere liaec, Fhuolum autem argumÃ«tum eft, quod:

a dfer une quidÃ¢ ex uoefs ctymolÃ¶gfajqus^ fi qm'fque fuutn boÃ®um in medium ^ddu xerit.SymboIurn enim fignificatfignunâÂ» translatum Ã militibusjqui fymbolisapho nis autuocalibus femutuoagnofcunt,ac deprehendunt perfugas amp;nbsp;hoftes.De gulis artiÃ§ulis Ã fingulis apoftolorum ptO'' ditis, commentum uidetur uel ptdorumj uel alicuius qui bac ratione uoluit Apo ftolorum cclebrare nomina, S)C catechu^ menorum memoriae confukreÂ» Vero pro/ plus eftjhoc Symbolum quod Apoftolo' rum dictturdllud fuifle quod iuxta Roma nam Ecclefiam autoritÃ¤re prifeorum pa/ trum tradebatur catcchumenis cdifceti/ dum,cui partes aliquot additae funt,aducr fiis exorientes hÃ¦refes. Alioqui quurhoc non eft additum dccretis feu canontbus ApoftoIorumf^QuÃ¦ fi non uidentur A/ poÃ»olorum, quum tarnen habeant titu/ lum, confequitur,non ftatim ab Apofto/ Iis feripto proditum, quod illorum tttulo fertur. Denique ut eitra tergiuerfationem fint autores,qui pronuncient hoc fymboA lÃ¼m Apoftolorum pffe, nemo certepro/

ââUÃ®icfauit fcn'pto prodituin,quodipfunÂ» ^ââ^ennufquamncgOjfed tantum indico JÃ®âe dubitare,pofiturus earn dubttatiÃ´em, 'i'Ã¯iul atque cognouero Ecclefiam hoc do/ audio nifÃ¯ quod dicttur ^poftoÃ®orurn,Ã´^ tenetur ab EccIefÃ®a.Ncc âÃ®inen faifo dicitur Apoftolorum-quutn contineaf,quEe Apoftoli tum prÃ¦dicaz fiJnijtum in Euangelijs Epiftohs prodi/ 'JeruntÂ» Vnde confequitur illi non minus ^utoriratis effc tnbuendum,quÃ m fcriptu Ã®js canonicisÂ»

Pagina 05. uer, poft Multi adde,inqui/ unt; Ã©c ucrfu iequenti expunge inqui/ unnSCiÃ®c lege,Multi inquiunt recitant in templis facros librosÂ» quos non in/ telliguntÂ»

Pagina Ã¯$x. uerf. Ã¢ fine 5. lege fcripferunt. Pagina lÃ¢tf. uerfu ultimo, purificÃ¢turnon purificentur legendum.