Dit boek hoort bij de Collectie Van Buchell

Huybert van Buchell (1513-1599)

Meer informatie over de collectie is beschikbaar op:

http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732

Wegens onderzoek aan deze collectie is bij deze boeken ook de volledige buitenkant gescand. De hierna volgende scans zijn in volgorde waarop ze getoond worden: • de rug van het boek • de kopsnede • de frontsnede • de staartsnede • het achterplat

This book is part of the Van Buchell Collection

Huybert van Buchell (1513-1599)

More information on this collection is available at: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732

Due to research concerning this collection the outside of these books has been scanned in full. The following scans are, in order of appearance:

• • the spine

• • the head edge

• • the fore edge

• • the bottom edge

• • the back board

ISS

Rerum àCarolo -V.

in yifrica hello geftarum Çommen-tarij^ elegantißfmis iconibu4 ad hifloriam accommodis dlnïirati.

Authorum Elcnchum,è quorum mo-numentis hoe Opus conüar, fequens pagella indicabit.

ANTVERPIÆ.

•^pni Jottn.Bdlerum/ub Jnfigni Falconû.

Anïïo. M. D. L1111.

Cum Priuilegio,

CONTENTA.

Cornelij Sccppcri viri Clarifl’.ad Leftorcm Præfatio.

Ioannis Chriftophori Calucti Scellæ ad Ca rolum.V.Cælarem Encomium.

Commentarium feu potius Diarium Expe ditionis Tunetanæ à Carolo-V-Impera-tOre femper Auguft.annoigt;]5'.fufccpræ, loanne Etrobio authôre,adie6la cùni vr-bis,turn adiacentimn ei portuum vera' defcriptione.

Pauli loiiij NouocomenfiSjEpifcopi Nuce-fini, ex Hiftoriarum fui temporis libro X X xiii.Fragmentum;declarans,quibus artibus HariadenusMitliyleneus cogno-inento Barbarufla,regno Tunctenfiinua * fOjMuIeaflfem regem legitimu exegeric.

Eiufdem ex Hiftoriarum fui temporis libro XXXI III. de Caroli.V.Cæfaris inTunc-tum expeditione Fragmentum.

Caroli.V. Cîefaris Aug. Expeditio in Afri-cam ad Argieram, perNicolaum Villa-gagnonem cquitem Rhodium,cum eius vrbispidura.

Ioannis Chriftophori Calucti Stell« de A» phrodifio expugnato, quod vulgo Afri-„ cam vocant Coinmétarius,cum eiufdenj

Aphrodifij vera effigie ac fitu.

CORNELII SCEPPERI Viri clariß. ad Leciorem i^roifatio.

Oly bius M cgap olitanus Scipionis-Aphricani niagt; g-g^W!*iofis coœtaneus amp;nbsp;pracce^ pror, grauiffimus autor, veritatem in hilloria perinde atq; oculum in iumento eflé dicit: ac veluti fi quis oculos animanti cfFodfrit, quicgd fupercft corporiSjinutile fif.ita dem pra ex hiftoria veritatc,narrationc omnem reddi inutilcm. Cui fcn -tentiæ quum nemo fani iudicii vn* quam contradixerit, non defucrc, qui variis raodis illam aüruere co-nati funt; nonulli fcripris tantumo do rebus, quibus gerendis aut pra?-fu^re, aut faltem interfucre : Alii, quibus vifum eft paulo longius de-currere,ad ea fcilicet quæ nö multo ante ecrum tempora acciderant,in ea parte tam religiofè vcrfati funt,

I vt

C OR N.J CEPfi

Vf no contcnri nomina virorum it luftrium, fKus,pofitioncsq; regio num, fontes delapfusq; fluminum, natura qualitatcmq, tnontium_,val lium, fyluarum, paludum, 8c cam-porum, in quitus quæque præclara gefta funt^ex aliorum cômentariij tabulisue defumere ; verùm vitro ipfi ea adiré, fingulaq; rimari, amp;nbsp;ex iis qui vel intcrfuiffe rebus dum ge rerentur, auc ex aliis auditas remi-nifci poterant,magna follicitudine arque cura percunâari.Cæreri,qui vel à mundi exordio ,vel ab initiis regnorû,aut rerum publicarum au-r fpicari malucre, probatifl'mis qui -bufq; fcriptoribus cum ipfa rationç corum quæ inde fequuta funt,velii ti certiffima quadam amuffi colla-tis,autfuam fuper iis fententiam a* perte decîaraucre, aut qd cuiq^pro habile videretur,id illi ample xan ♦ dum

P R AE F A T 1 O.

lt;3wm reliquêre. Quin Si H qui circa obfcuras origines vcrfati,prçfidioq; fcriprorûgt;quibus vri duâorib. pof-fentjdeâit.urijad fabulofas narrario nés confugere coaâi funr_,cre£Jibi liera femper minus credibilib.præ-tulerunr,ab omni adulationisvitio (praeter paucos,qui ob id c probato^ rum clalïe deicéli funt) alieniffimi. Tantum fuit omnib.ûudium veri* tatis propagande. Q^uæ fi plerique noftrorum temporum,aut paulofu periorum prodignitate animaduer tiflent, certc non tam illotis,quod aiunt,manib. ad feribendam hifto-riam fe contuliflent : Dum alii nul la bumanarum artium fupclleâile inftruéli in temporum fupputatio-nib.rerum geftarum ferie enarran-da, regionum q; defeript jonib.fœdè Iiallucinantur: Alii circa nomina lo rorum Iiominumq; de quibus agüc

....... 5 ifa

CORN, SCEPP.

ira incuriofc verfantur,vt,quos de-fignare volunt, nemo inreiiigar. Atque hæc fortaffc condonari pof. funt.Q_uid vero de illis dicendum, qui in gratiam adulationemq; pro-penfi,quó porenratibus, aut purpu-ratis aut alioqui gratificentur,amp; ab illis honorarium extorqueant, non verentur ca^quae toto cœlo à verita te aberrant,charris illincre,amp; quaff acternitati dedicarcîQfuid rurfus de ipffs potentatibus ’ qui mercenaria aliorum opera vtentes, non ea tantum quç ipforum marte,qualicunq; confflio cxitûve côfeâa funt in ma ius extollere,populisq; fibi comiffis fucum obducere,amp; quoduis impri-mere,quantumuisfaifum in confuc tudinc verterunt, fed amp;nbsp;fubmittunc paffim,qui aliorum fcripta,vel no-ftra tempeftate, vel aliquot retro faculis édita deprauant,à pro veris

P R AE F A T 1 o.

adulterina fub ipforiim autorû nomine priuilcgn adieôfione, quo ve ra puccnturjypographis excudcda cômirtunt?an non ii ftolidi panter atq;impii liabcndi funt?Srolidi,qui non purant cmcrfurâ aliquando ve ritarcm: impii autë,qiiia,quæ iufto Dei iudicio propter peccata popti-li inflidî’a funt, ea ipfi interuertere, amp;nbsp;contra q euenerunt, perfuadere conantur.Proinde mca fentctia ma gna hude digni funt,qui probe co-gnofcent.es quantû fubueniat Rei-pub.cognitio biftoriç ad omnc vi-ræ rationc inftituendam, in hoc ge nere fcribendi innocenter verfati, quæ præclarc gefta funt literarum monumentis commendare fludue-runt, vt habeat pofieritas quæ ad-miretur pariter arque imitetur. De quorû numéro ego fane cenfeo effc loannem Cbriftopborü Caliietum

4 Stel-

C o R N. s c E P I».

Stellarex Hifpanica nobilitate,magt; gnæ erudirionis Si iudicii virû,tuni varüs in rebus,quas,copiofc amp;nbsp;lucu Icter digeftas,propediem in lucem emiflurus eft, turn in compendiofa hac hiftoria expugnati Apbrodifii, vt ipfe nominat, fiuc Leptis mino-ris, quacunq; vrbcm cam voce nun cupare maIis.Q_uum enim videret res fupcriore anno in prouincia A* pbrica,aufpiciis Caroli Caefaris.for tiffimè parirer Si fœliciffimè geftas variis modis traduci,nonnulJis to-tam eam viftoria foils Iralis, aliis, folis Lufiranis aftcribentibus, fup-preffo penitus Hifpanoru nomine, perinde ac fi ex ea genre nullus ik lie militafiet : indignum ratus eft, pati eius rei fruftum ab aliis carpi, ab iis quorum excellence virtute parra eft;parta autem imprimis eft ab Hifpanis,nô quód iis qui ex aliis gengt;

P R 4B F A T J o.

gentibus in eam cxpedirioncm fefe contulere,fua fit gloria adimcnda: (Ncmo enim eorû non frrenuè arq; fortirer cgit ) fed quöd infigniter pauci magnum momentum ad pal marium adferre non potucre. Ete-nim Carolus CaEfar,quum de militari virtute Hifpanorû fuorum,va-riari aliarum gentium indicia vide ret J quó folidæ fortitudinis fpeci-men exhibèrent,folos,aut faltem g pauciffimis aliarum nationü comi-ratos in Aphricam traiieere voluit. Neque veto in obfcura àliqua vrbe aux quæ prius belli expers intenta-tâque permanferat,fed in ea voluit ipfos periculum facere, quæ totius Aphricç propugnaculum arque arx vnica,ab ali is Clauis multis ab hinc temporibus nuncupata, variarum gentium diuerfïs obfidionib.preffa, conatus omnes hoftiles inuida lu

difi

CORN. SC EP P.

lt;3ificaucrat,ciuili tantiim bello,do-mefticaq; feditione libertatcm fer-uitute commiitaucrar. V t enim ta-ceam,quoties primû Siculi,dcinde Neapolirani Reges arma aduerfus earn fruftra moucre : none infignis amp;nbsp;cumprimis memoratu digna ea fuit expeditio, quæ fub annum no-ftræ falutis.M. CGC. Lxxx-à Gallis amp;nbsp;Liguribus, duflu atquc aufpiciis Ludouici ßorboniorü ducis aduerfus earn potiffimum inftituta fuit? Parum enim cæteram prouinciam Apbricam Ligures aliiq; maritimi îtaliæ populi cxiftimabar, fi modó ea vrbe fola potiri potuiffcnt. Iraq; ad earn oppugnandam ipfi quidem contulere naues longas trecentas, onerarias centum, milirum viginti milia, amp;nbsp;commeafum,qui tranfue-Hendis aliis, qui in facram earn mi-litiam nomina datent, abundè fuf-âcequot;

P R ZE r A T I o.

ficeret. Gallorum vero^atque An-* glorum,Belgarumç eorü qui Fran corum imperium non agnofcebar, numerus fuit miliû quatuordecim, perfpedæ omniö nobilitatis, quód obfcuro loco nati ferendis fumpti * bus parcs non effent,atq; ob id edido excluderentur.Et tarnen neque tarn magnç chffi,neque tarn nume rofo exercitui, nec peritiæ militari tunc ceffit Aphrodifiu; fed poft bi-meftre à quo cœpit, magna cum ia dura noftrorum obfidio foluta eft. Qjjanto maiore admiratioe digni funr,qui clafle permodica, vix me-diocrib.copiis, nec multo longiorc tempore votoru compotes eftedi, pauciffimis pro magnitudine rei a-miffis, aut in vrbe expugnata per vim manfere praefidio, aut in pa-triam_,hoftilibus exuuiis prædaque onufti, vidores reucrfi funt f Pro-inde

COR. SCEP. PR AEF.

inde an non magnoperc commen-dandiis Stella, qui talium virorum memoriam extinäum iri nolens, tam lucuJenter graphiccque rotam earn expeditionem depinxir,vt res ipfæ non legi,fed geri videanrur.^ Tali aurem candorelermonis,vreo nihil purius nihilve terfius habe^ ri poffit. Qjuam quum Icélurus es, primiîm apud te perpendas oportet, Deum fanélis Si piis conatibus hominum faucre: deinde vi(fî oriam ex eo, non ex hominum multitu -dine roborcve penderc.Poftrcmô, mediocrem vetcranorum vir^ turem magnis aliorum copiis non imme*

ri tô efle for-midabigt;

lem.

.Ÿ. QÆ,»

farern nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ioannis Chri^

ßojjhori Calueti StelU Encomium.

T) E A, quit Tatrü fummo dt yertice magni

Orta deum Geticttm

Ægide terrific ai, qua dirofub mine terras,

E t maria alt a quatts, JnuiÜum mirare ‘Ducem ; mirare troßaa

Erincij^M Hefiteria.

Endecitslmferijfitygits reuocatur alyndtSt

En rutilant Aquila.

Ter mare,per terras yi^riciafigna ferutur, C afar is Außriaci.

7er queprifeafiuu repetit iam'Epmanitore. Et Latium recipit.

rerum eußodefialuspromittitur orli, Q^o duce porrigitur

JA.aieflas ilia Imperii,qua Solis amp;nbsp;ortua, Occuiitusq, yides.

Eu mi fie rts mundi rebua fiers 'lvïaxime fixfiar

Auxilium,atque pitts

E N C O M I V M. l^elligtonis amor cogit te bellafacrate Horrida cotßcere.

Extirpas hojîeis,ne dogmata plena benende ’ Inßciant populos.

Te Gallus, fortts^ Ligur, Thußei^ßuperbi, Tequepotens Venetus dd.orruit,tirl^tium tremuit^yiditjj cohortes '\daxima ‘ßomatuas,

(eßerutTdauriq^ truce s,’blumida^Â rahesq^^ Atque niger Garamas.

EtTuneta yrbem yidit captam^ Guletant A riadenus atrSic.

Tequoq^ Turcaru, timuere horreda Tyranns Agmina mille feri:

Qua,du Tannonias yaßdtßu régna tenetur

T ransfe^temgeminZfugerutturpterlfirUt T ejue tu a s que manut,

Q«inetiam ille acerfortfs^ ’Mcnapiui artntf Qßis,amp;horribiles

Tune inuita tuas admißt T) uraphalangas Dïruta ^arte fero.

Jm^sriumj^ tuum 'viÜi Jubiere rebelles QimTiuce Saxonlco

Çer-f

E N C O M I V M.

GerwjrfMî. tuü'viSlriciliitf Armit

Supplice yoceferox

Hejptruprinceps. »a quos tua nûminaQcf^

IKon fubigant animos^

Te TerfeCj^ledtq^ leues, Tarthiq^ fugaces^

T e quoque quot;Maffagetes Extimuic. totum^ tuis en circuit orient

Impiger auj^icits

Hijpanus,fupemt mateis fit fltimina,prifcù

Littora Oceani

Jgnota, ynde tiiigemmarum copia tanta lHauibus aduehitur:

y nde etia immenfum argenti.flaui^ metaîli

T ondus ad yjque Lycum

T ortatur rapidum. IKon illum Tetiios ira^

Sauaque ^üereidum

J^umina deterret,Neptuni autfufcinaglaucit 'Monflraye Carpathif

atis. Quidnoperlußrat^ Tlutoniareßant

quot;R^gna^, amp;nbsp;atrapalui.

(prier us, pileget o, dira, manes^profundi,

Âulaque *Perfephones, Armis cunSladomat. Qeduntpopuli^feroces,

Oppidaque aggeriiui

Et

B N C o M I V M.

Etfoß^ munita caui^,^ turribM aliü^

Cin^a^ coÜililnti

Pluris, non tomtit a illtm ulcAntA territ^ Horrificijjglobi.

Irrwr intreptduijemj^er,feu sincere certm ritimaßue fati.

Hoc 'Turcx nouere feri^enA^hrodißon illui ynicALibya,

A GAllt! olimßußra objeßum tibipArer, Lmperio^ tuo,

yirrute Att^ ArmüHißAttoru. En tUAßgna Ora marifLibyci,

EiÜritesjj AquilAStfidet, hAsIordands Abyn^

Gens Galilaaÿetit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(dds

(jefareas Aquilas cuniîo dominarier orbi

Gracia capta citpit,

0 y entas Caßar,tibi nam Tritenia yirgo ßerta trophaa canit.

Tepatrem patria terra yenerantur,e^yndis Te dominum reßonant,

EN CO HII ßnts.

COMMENTARIVM ?j^V PO TI VS DIARIVM,

Expeditionis Tunetanx, à C A R O-L O . Y. I M P. femper Augufto, An. M. D. XXXV. lufccptæ.

Tunetattuf legitimM •’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ir.aiorespbtf

V nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Aiinps ibi reramfo-

itti j'unt )^arbaricA crudelitAte frteditui ,quic^uid libuicjicereßbi infuo:'V9 luit : Alle o '^t nofolltm for tunas ^uoruncun^ fibi yifum effet,quo iHre,quÂque iniuriaßbt 'vendicaret :yerùm etiam liberts fubditorutn fuorum,naturie pudorts fraais repagulK, contra omne im atquephas, Adnephandam etiam l^enerent abuteretur. quo fidlum e^ 'fitfubditi eiu^ aofemel ab ipfo defcere medi tatißnt. Quod animaduertens Hariadenue Oenobarbus, occaßonem tam obuiam amp;nbsp;oppor tunam ndamißt. “De tutusfuceeßu tir in-^ cremento paucuîa yeluti delibare, non alie-num d noflro inßituto fuerit. Fratrem hic habuit maiorem natu Horuàum nomine,co gnomento etiam Oenobarbumtyterque pâtre GrxçQ natidfuit : Cbrißiame religtonisillo

D I JUR I V M E X P ED.

^ttidem aliquando cuUore,fed qui fände Chrf Jlianx militits fa^uf defertor,in caßrtf Tur- gt;nbsp;cica turpiter tranffiigerit.Filij aliquanti/^er fub Corcuiio ImperaforfS Turcarum fratre meruerunt: quo mortuo.,natu grandior cuiuf dam triremi^priefe^its,cùm SolimanifsTur car um Imperator cla^Jem nauiumjquts in^ra trii fuerantpoteßacc,recenjerct, metuem e» auÜarariy cum triremi jua fugit in montes “Barrhicos, ibique biremem ynam^ roßra-, tarn Syracufanant mercibm yariis onufiam.

raticM myoparonib.cum fratre amp;nbsp;jororio Juo piraticam jacere occepit: magnoq^ conatu re^-gnum Bugete adorftti el^ ; fed amiffo ihi bra thio dextro, à ciiiibus Ct praftdio Hiffano-; rum fortiter repulfMamp;fugatits fuit.Tgt;Ieque profuit illi rurfw eandem belli aleam tentan tfnaues omnes igni confurnere'.'Vtfcilicetfo-ciis maiores animos adderet, omnemq^ ff^^. fugteprxcideret: nam re infe^a,non fine ia~ ^ura ^dedecore fugere coaHus fuit.Exußls igitur nauibiM, ex pirata, terrxperturbator faults, Âlgerico regno,quod F erdinado ‘Be gi Cathalico tributariufuit,expugnato, Hdgt; .

rin

T V N E T A N^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a

riadfnumfiatremfuum cum imperia prtefe -cit. Deinde Qircelli regnum,quod dim Car-cenna coloniafuit,aggrelfM,paruo négocia inpoteflatemfuam redegiayhi Scandrum 7^im fororiumJuum cumpraßdioßatif fir-mo reltquic, Trotndeßwceßu rerum juhla-Ctcs,maiQra nec inpelicicer cencauic. TP er'Mo rabicas nanque Maurorum fiacerdoces, quoi tantum non pro fiemideù hahent, facileper-fiaafit 'rremijenßbw,'Vt Tigernßuum fquia Chrijliantt principib.confiederatuf erat )ex-pellerent : nifi iram amp;nbsp;yindiPlam ‘Propheta J'ui Mahometi, in fie totittfq^ regni perniciem amp;nbsp;exitiumprouocare yelltnt: non enim Ma hometo cum fibrifto conuenirepoffe. Ext^o igitur T^ge, ne ipfie per tyrannidem expulß locum occupare yideretur , yafro quodam ßratagemate ( fi tam jubdola frautflratage-ma dicendum eî^) illis impojùit. Suadebat enim,'Vtßliumfratris T{egisexa^i,quemil-le in carcere a^eruari iufierat,ne hofitle quip piam inpatruumfiuum moliretur,ltberum mitterent, atque in fiigatipatruilocumfub-rogarent. 7 lacuit confilium Tremißenßbui, ^doleficens eneruis e)çimitur,fieforef'vt dia

D 1 A R 1 V M EXPED.

démâté regio orne cur. Sedo cxca nbsp;nbsp;execran

da. regnandi amhitio ! ^onin ille Çfidiis^la cet) Horuciw Oenoharhitf iutienem iam re^ gno dejlinatn, per inßdiaS tructdat, eijdem^ artiins Tremijenfium regnum occupât: mid torum eorumjjpotentißimorum amp;nbsp;audorita. te apud j'uosflagrantium, cede amp;nbsp;fanguine yiresßtas firmat, omnibttsfe pormidolojum facit. 1 nfelix adolefcens ,^!{id tibiprofuit è careers educi, patrut tHifanguinolentas ma~ nUf cuadere, cum iam regno deflinatw^ in pi rateßedm inciderti ƒ Trefiiterat certefqua lore eir pedore carcerti computrefeere, qudm d tanta jfe delapfum, tarn miferè, tam imma tiitei\tam crudsliter madari. Tatruuaado-lefcentis ‘B^x qtiidem Tremijenßumßed ete ^lua, tarn feelerati facinorts atrocitate per-culf'iia\adFerdinandum ‘F^gsmCatholicum profugit, auxtliarei copias contra immanif-ßmum tyrannum, magna fui commifetatione apud^gem^omnesquetotina 'R.tg^i pas excitatd,imploratfmpetrat. ‘Diuerfis in locd yario belli euentu cum Oenobarbo con-fligicur. Tandem db Fltffanis^’R^pgtsqfTre mifenif exadi copits, istoppido Alcala lon,-

T V N E T A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;î

gAolßdione cin^ltti, am reritm omniumpe~ nuria laboraret^depuga clandejiina cogitare cixpit. T'artem muri, quam qui in oijtdione trant,minime oiferuavant, p (ßrißianos ca ftiuos demoliri curat: faEïaq^ yia qua equità tu omne educerepofjei, (ßrißi-anosad 'tnum omnes occidit. Quicquidyero auri, argentin gemmarum, amp;nbsp;aliarum rerum magniprecij if templis, locüque prophanis corradcre pote^ , conuajat : amp;nbsp;jub noScmßlenttm cum centum equitibw, copioßoque, quem ccmpi-lauer at multarum rerum th ejauro ,ß.gir, Hiß^am,expullique ^gü équités,re tnteU le^a, dîluculo ad quadraginra milia magnti itinerihtts, ipßum perßequuntur ; tandem in fmbroßo quodam nemore, deprehendunt. y trinque inßruitur acies e^cßolts equitilus : noßripere quadringenti puere: pugnatur ali-quandiu atrocißime, aducntat denique p éditants Hilpanitttó ; ytncitur Oenßbarbits nu mero,non yirtute milititm, noßrtsque yiblo-riam ,ßed cruentam,reltnquit. T^^ranno caput ahßtinditur, acTrernipemusn déporta-tur,'vhi magno cum ’IMlaurorum rum Hißpa ^orumgaudio exeipitur.Hit ßnrspuit Öeno-A iif har

D 1 A R 1 V M E n E D.

laritfenioris, ^yratx nobiîts,amp; tyranni trii“ (ulentißimi. Tdortuo fratre, Oenobarbtn tu» itior, cuita caußa. bxc fafceptafuitprofe^io, fropterfamam nbsp;opes quaspiraticafacienJo

ftbi co^arduerat maximas, lurcici exercitut Imperatorprimariuf creates, fexaginta tri* remib, amp;nbsp;triginta biremibus^omnem Italix, Sardinix,Sicilia,at^Hißanix oram legens, adeo fxuts latrocinits earn ybi.j^ßoliaiiit, -vt etiam mediterranets àuitatibui non paruum timoré incuteret, littorales^ aliquot caperet, ciuibtts earum partim cxßs, partim inperpe* tuam feruitute adduÜü. leidens igitur Oeno barbtti magnam amp;nbsp;amplam occupandi regni Tunetenßs apertam ßbi eße feneßram,ßmu* lans ße èTbrada ßratrem regd T unetenßs iußu Imperatoris Turcarum adduSluru,qui tringinta alidd ’ßege crudeliter excxcatisi amp;nbsp;deinde interemptd, xtatd forte bénéficia, tam immani lanienx ßubßra^u^ fuerat : po* pulo^yt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ß''^ exddo,ßatre in locSexa^i

ßubfittueretßuadere ceepit. Quodßue propter odium in conceptum ,ßue ditäno nu* mine ßc beluinam illam immanitatem punirt quot;Volente, ßtctleperßuadet : atque etußcemadi yßuf

TV N E T A N^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4

'^fuidolo ft Tigern Tunetorumcreat.Quid hiuha? yttuttor effet ab ommb. inßdiM^T u netum priinartam tir frincifemtotitti regni (tuitate,eîuîîfjfropugnaculum Guletamßfor muniticnibtis communire : 'Bonnamt ’Bifertam,alia^ .^Ifric« ■quie mint Barbarin dtcitur loca injuam poteflatem redigere: gerits nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ditionü p6pulis,de triremibi

‘Dncibtts, praßdio,profficere i Hiffaniamt iSiciliam,SardiniamtaliasjjngionesClt;eßarea ditioni obnoxiasjatrocimis tfjj-eflare,in Gu‘-letaamp; Ttineto yiresßuas conßrmaret temq^ ßtam conßabibre ,ingente claffem apparare amp;nbsp;inßruere^yt quamltbetparua occaßonedatat Chrißianorum ßnes iHJiadereßmpreßionem^ facere,cotnmodif(4 amp;nbsp;lieentirtspoffet. Heec ' 'omnia Imperator Carohts.^. noßneßumma animi xgritudine Dedens,ßecumque non oßci^ tanter expetidens, qua amp;nbsp;quot mala atq^ in~ tommoda reff,Chrifliana,niß eùtstemerarià außbits obuiam ireiur,acciperepoffet:quanq nondü omnino defunSus eßet hellts inteßinii (Intefiinaff ella Doco, quibits Europaprin” (ipes eifdemßatris initiati,niultosannospro-uentoßs inanibus nonnunq titults,interße üß di'

o I A R I V M EX P ED.

digîadiantur) yolen^ tarnenprouinciaiu qtä fortitus eß,nonfolum tittri,quot;ferumetiamad^ ornare, Cbrißianlt;e^j reif, tran^itillitatie^f fa liiti confulereß cniw imfurißimu fa» erii^ dirti execrandum ac detiouendu hoßem^ cuyniuerfo exercintitatn ia Germania quant Htingaria^ticd^um^in turpißimd fugam con üerteràt: cee^it, 'Velut diuino admonitua ora» culo,de inuadendo tam capttab inimico^nedit refiflendo,cogitare. Qua in expedttione,non tantum fuosfortunasj^ fuat,fed etiam femet ipfutn tam ancipitts belli alea exponereamp;6b» ie^areßatuit. ‘ßebitsigituromnibtnaccurate perpenfis, clajfem feftingentarum fermé nauium a dor nar e^ eamque fic cum mihtibin^ (um rebtt^ omnibus ad bellum nece farin ar-mare^'^t nequiret neque o^erofiits, neque in» ßru^ius, certé conßittiit^femelque decreuitt Eittsq^ rei gratia ^omnes Infularumifor» tuum,arcium prtefeEîos,ad Genuenjes quoq^, eorumque T) ucem teindre am Curiam, ^rin-cipem ^elphiaßiteras defcribi iußit,nuncia-rique,yt omni diligentia longas naues, a^u-arias,onerarias,ltburnicas, roßratas^ alias^ nauali fralio idoneas a^pararent, nouasque

exa-

T V N E T A Ngt;€. ƒ ^xadipcartnt. Eiufdemque ferè argumenti liter as aäTaulum .III .Ê ontificemfum-ffttifnjSacrQlan^lum^ptirpuratorumpatntm •tt^ue auguHißimum Senatam^militesq^ dios ^ui nunc^lelitam Injidam tenent^dari curauic : utjcilicet relus ommbji^ diligenter expenfis,rationem aliquam inirent,quibtts csi pits tain J'anBa amp;nbsp;pium, rei^pub.Chrilliante faiubrem M perneteffariutn conatum eitts amp;nbsp;ysluntatem adinuare ac promouere quot;vcllent^ omnium per legatum Juum loannem Henartum Lombechenjem Fran-{ißum Gallorum lagern admonendumpu-tauit^ytfeiltcet longa nauigiafua e^railuaria jubfidio fibi, adfujceptam expeditionemper-ficiendam,mitteret: non enim in 'vlltim alium '^fum,neqneDeo Opt.Jvîax.grariore^ neqiie Cbrißianißniprote^îioniytiliorem, ca mari yenttsque credere hceat. ^At ille excufauit, caufificatits inducias fibi cum execrabili illo Oenobarbo intercedere: jednec alioqut confi-lium J neqiie conßitMum ßbi ejße, alium in-flruere atque armare, ßq^ defiruere eÿ exar-mare . Cùm igitur Ctefar miro qtiodam deß-derio expungeadi nctam ab impurißimo ilU em»

D I A R 1 V M EXPED.

»w««' religions haße, nommi Chrißianilmi inuflamiiniuriatn^j illatam,quantapojßet ce-leritate maxima, ^rofulfandißagraret,fe-tumqjßatuifßet^ quamiw clam amp;pne teße e-iwq^propoßtipnecone, tarnßanElee neceffa rite exptditiontf prteci^uamßtßciptreprouin-ttam, atque in ea quodaiunt'^prora eße amp;nbsp;puppt}: yt omnia commodiore yia dijponeret amp;nbsp;ordine, decreuit l\4adritio,quodantiqutt *hdantua Carpentanafuit'Barcinonemprofi» tifci: qua in re ne cejßaret,Ißabella Augußts coniugißiits, omnium regnorumßuorüguher-nacula commißt, reli^^ apud earn yirti aliquot nonpojlremts nohilitatt}cumprudeti tia, tum autoritate atque exißimatione da-rißimü, qtioru confilii} in rebu^ arduü amp;nbsp;du biü niteretur. Ipfe yeroperpendens,quot amp;nbsp;quam yariü yolubilt}portunx inexßedatts caßbuf, yita humanaßt expoßtaamp;obnoxia, prteßertim in tarn longinqua, dißficili,amp;peri-culofaprofedione, cui nemo mortalü quam-Itbet pote},quamlibet nobili},quamlibet tuto ßatellitio feptitt, committerefefepotes^, ntß eadem opera, dißrimini quod d quatuor dementi} imminere queat (ßcut omnibui qui

mare

TV N E T A N^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;« mAre aîiquando nauigArKnt,^erj^t^um eß) ft amp;nbsp;fuos ohticiac: Nolens ^uamminimuiurti infiabili tilt her« in fe amp;nbsp;fu« effe, ^riußquam ^adritio di/cederet, omnil'M adhtbitii ( yt yocant )Jol€mnitatibw,reßamentußuum con didit, Quibw omnibuf qudaccuratißime pro» uißi^reli^a 'iAadritij coniuge fua longè cha-rißimaßam tum prole famineifextts gmutda (qua non multopoß exaSoparturitionis tem poreßalaafaluam enixa eßJ ynd cum liberit ßiK amp;nbsp;charißirtM pignorthta, quot;Philippóprin cipe, eiui^ßorore%laria,qudmpancem Hi» ßani appellant:poß mutuos, tum yxortt, tu Itberoru amplexus,^ non mtiltaßd nec ficca ofcula,quinto nonas \lartias illtncprope^M eß: nec yfquamoratiti.per Auguftam Cafa» ream magnts itineribnf'Barcinone peruemt: 'vbi nihil till fuit deliberatiu^ß quod patere tnßituerat ßne omni dilatione perßcere. Q^ot quot igiturgenttlitio nomine t^tituloße yen» ditahant jpatellitihits ^itemßaripßophorii ,dory phorts^ cÿ lit qui dg«ßsgefîandts nomtn ha-hent, catertiq^tÿ Caßareicorporti cußodihtut ^pamtlixadminißrtt,equ’,arma,amp;qt(atun-que adßeprotegendumjioßemijj inuadendum epuf

D I A R I V M E X iP E D, »ƒ «X tf]ent,ediBo fublico imperantur. (ut edt Ûo omnes pro fuo quinque officio amp;nbsp;muncre, nongrauatim obtemperabant ,fimul propter amoremybeneiiolentia'^iamp;rev.erentM,quaprin ^:ipem indole amp;nbsp;naturn optitnu, amp;fiuorum a-mantijfimn,profieqttebantur :fimul quod tant laudabtlts conatuSjeSt adTiei Opt.’Max. gio riam,eä' (firifiianifimi proteilione,increment tum^atque augmentationem,figt;eilare yidere tur. Et ecce dum omnesin hocfunt^ytimpt rata factant,Ândieas Auriaeic Genua cum claffie yiginti nauium longaruni rebîa omni“ Imnauali pro:ho accommodts amp;nbsp;neceffiarii^ inflruElifiimè apparatarum, ^arcinonenper-tienif.interquatyua erat quadriremts amp;nbsp;mo le corp or tf amp;nbsp;archite^ura prater cat eras in-fignts ^nunquam antea mare exporta,y (put a ipfi Imperatori ychendo deflinata ,amp; in hoc recens fabricata :qua ne 'Eleptunu^ ipfe qui-dem ( de etius generis nauibuA loquor) ne que operojius magistf affiabre adificatam, neque tnftrutbw adornatam, oculisluts quamlibet tarnen nitid'e ablutü, in regno fiuo yidit yn^ quam. Qiitus quadriremts aplaufiria omnia yexillis Cafiirea’Maie^^.infignibttsfiummo art

T V N E T A Ngt;E. 7 artifici(i eßigiati^,decoratd j-uerut. In yero duo figna ntagnitudine lt;amp;nbsp;amplitudine eximia; aUeru interßgnio lefu Qhrißi cruct-fixi:alteru in^üAqtiila,,alïid^^ Imperatoria .mßgnth. graphice expreffa atq^ dépita, '^cnto hue illuc agiwa^corulcahdc.Ex omni itis ''vero naitigiiisßi q machint! amp;nbsp;tormeneds hellicdfprlt;efuerüc,tant:o impetu amp;JlrepitKglo. los tum xneos tu j-erreos amp;nbsp;marmoreos aacu labantur,yt cœlu ipfum mugtre amp;nbsp;hoare dice res. Eratprxterea no tam audire iucudum q yidere greitü^cùm tuhasjuuos ,huccinas,cor nua claßicu,tibias, tin^pana bellicun} quidda refonatia,tumpugnas illasymbratilss nauiu interfe concurrentiu,contra mutuo fefefugi-tantîu,amp; harpagontb.manibits^perreiaße co prehsndere meditantiu. Quae omnia Impera tor ex feneßra quadapalatijlui,qtice inßatio ne^ mare longeproßedlabat,ndfine magno animi gaudto pfiexit ,quo paucopoß tempore princeps lAelphite eu honore Breueretia de~ bita Cxßarem fialutaturue ajeendit: ciiitts ma gt;iu fuppliciter deoficulata, benigne amp;nbsp;amice ctcceptw ab eo,paucdsq^ cum Imperatorf. tfillocutits, ad naues Juas reuerßttsed^.

Er-

D I A R I V M EXPED. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘

Erant prxterea in apertopelago inflatione *Barcinon, WV-naues Lufitaniçee, à ge inlubßdium conceptie amp;nbsp;décréta expedi tionM,illuc miffæ^ynà cum longaquadam Ce loce^Galeonern yocant, cum mole ipßa amp;nbsp;ro borepra alitt conßicua, tum bellicü tormen tts, ommbu^^ requtfitts munimenttt, inßru-Üißima,qu(e infiattonem appulj'ere, amp;nbsp;alite, ^uat diximuó fuije Trtnctpis idelphiie,fefe mutuo militariter confalutantes,eiujmodi ho tttu tormenta fua e\onerauerunt ,yt ccelum tonitru dijrumpi, ^ fulgure corußaMthmij^ ardere dixiffes.'îd.eque ita, multo poï^ pubes Hi/ßanicaclafjem iagentem omnegenua ntt uium tarn alduariarum onerariarum amp;rot flratarum inportu ^alaca à latere Granaat fte colleÜam,aptam tÿparatam iu eandemßa tionem adduxit. 1 nter quat noues erant amp;nbsp;hippagogte,^ua equos, amp;nbsp;onertirite ßrumenta rite,qu£ yntuerßum ferè comeatum yeheret, (um hac omnia apparata,amp; adfuturampro pe^ionem ordineßuo digeßa(itérant,legatio-nibuaq^ Gallio, quot;Britannia,^llobrogum,e netorum,'Mtdtolanenfium ,Ferraria, alia^ rumque riationum de nauigits ,yt (aßaream

'M«!

T V N E T A NjE. 8 ’^laicl^.comitarentur^^rol^eBum erat;edi-(îo Caßtreo cautu eæ 'vt équités omnes,tam Auxiliartf quam legionarij, quos ante recen-^ feri auaorari yiderat, (^fuerant autem nu^ meroßelquimille naues afcenderet, eprumq^ equi cumpabulo alüsque requtfitü ab helcya r'iM in hippagines ad hoc paratas at ( oller en^ tur. Cui ediido fumma cum diligentia obedif ' tum edß^.‘Diedominico,qui tertiusfuitQt-len.Iuni) ,anni tricefimiquinti,! mperator f4 dla re diuina, pofleaquafe[uosq^ omnes Dei Opt. °!vlax.prouidencice,prote^ioni,confer-‘ (lationiqj (nihil de eiits bonitate amp;fauore hte fitans ,jed ilium quot;^num in oculis amp;nbsp;corde fe-rens ) quam pof uit religione ßumma commi -ßffetjub horamfere decimani antemeridiana longam illam quadriremem Jericfs,purp:ireils amp;nbsp;aurets ornamentis tcdlam,conjcendit : co-, mitattis LudouicoJratre germano loants regts Tortugalix,quem infantem appellat:qui illuc eapracipue de caufa aditeneratj'vt Im-peratorem in 'Barbarica illa profedlione indi-uiduus eßßet comes.In ipjo yero articula cùn^ in nauim reciperentur, tarn ex illts nauibtts, qua in altum deducebanfur,quam quet infla fio-i

D 1 A R I V M E X P E D.

tione pro tuittone ciuitatü in ^inchorM taM' feranr,tantofragore, tAnta concußione, tam impttuofo ßrepJtu machinatormenta hek tica emtßa tonahanc, mariajj cœlo commifce-: hant, tgt;t montes ipjosj'copulos, amp;nbsp;ahruptas ^tta mari impemlent rapes, 'velut louüßuk mine qaafßatas terra dijcedeteßn ahyßos jeje ah der e abjorhersßie putares. ^adtehantuï etiam circumqaaque taha,buccina,lieui,cor-; naa, tympana, eymbala, amp;nbsp;aliafentiuocalia figna, quibita milites ^aidfa^o opu^ßtadmo ■nentur,amp;ad pralta tneunda animdtvr.'^aï gines yeroßittora, ripa, tebla,feneßra, loca emnia ^aa in mareproßiciebant, ßc confer^ tim erant ßipata,amp;ßtpatim cdferta acplena ße^antiam, ytßeße mutuopropemodum ni-nna compreßione enecarent:non abßinetiutn dg^emit.ibtis,ßußiriis,lachrymts,ßublAtMjue adl'yderap.almß, Trincipißno or4mßoluenti beneprecantium, proßeramj^proßeilionem, amp;nbsp;meliorem non Jine glorioJayiÜoria reditu, nuneupatK yotts,cxoptantium,, Eodem die w. omnes ßre Europa regiones yeredarij amp;. (urfores ßumma cum celeritate exaurrerunt, qui jaodantedn,tmini,neipue priuatim,nequf edi-

T V N E T A N JS,

ficatumflierai^ tum aÿertè nunttarentficiîicet Iw^eratorem iplum profe^ionem in ^Aphri^ cam cum intend eademj^ bene infiruÜa clafie JuJcepifie, amp;ÿracipuum totiui exercitta au~ cemf ucurum; ea^ gratia iam nauem cumfind conficendilfie, clafiemjue è^ortu in altum de--duÜam efie. Quia yero illo die tanta fuit ma^ rd tranqutllitas amp;nbsp;malacia, yt nulli omnino fiirarent yenti,yij'umfuit ibi commodam na uigandi opfortunitate exfie^are: qua cejfia-tio interim profuit nonnulld ad omnia in tern pore perfictenda,quibit5per negotiaprius non fuerat integrum fe amp;fua nauibm importare, Troxima die, qui fuitpridie Calen.Iunij dr citer boram odauam pomeridianam,cum no-uHunio y entity cœpit ytcunque flare : qua oc-cafionem no amittendam efle 1 mperator ra-tuf,yelafacit: iubet^ yt yniuerja clafid Un-tea explicetjpedemqjfaciat. Qua in re ne cefi-’ faretur,quadriremd Imperatoria cu aliquot alid longd nauigid, yelut claffem inuitas, in apertu mare ad quatuor yfq^ miliariapromo uetur,fequitur expanfis y eld reliqua clafid. Calend, lunij adeo omni flatu defiituuntur.

ßlÄRiVM È P E Ö.

nee Ulo die,nee quartolSLonas,^leniî '^eliï fit nauigatum:quin a^uarix ipjx cogebantuf tempori amp;nbsp;tem^eflatiparère, nec nifi remi-guni labofe incitari, ne fcilicet onerarias amp;nbsp;alias quié'üento contrario lentius promouen T!tr,prtec!{rrerent. Et ette in confieUtt erant quot;Baledres maiores/egnique pritTtäria eiuitas ’Eälnid rtoniine,ad cuius littora propter yen tortimpenurid aquaria omnes appulfa fiunt. Ebiyifimfi{it,onerariis quibusaltiori xquo-^ re optis efl yt meliitsyentum colligant, dter go reliUts,tempeflaternpröfieram expeUare, totaque illa noUe ad diluculuntyilque tertij quot;Edonaru luni}jolo remigio yfijunt.^Prorex autem 'Balearittm maiorum, quam nunc %la ioricam appellant, admonitus Imperatorem praternauigattirum (nam in collibus six ru-pibm mûri tonîiguts fieculatores Ù explora tores collocauerat,per quos de aduentu dafifis certior fieret') ceïoeem quandàm omne genua idmeacu abundè prodifiam, adquadriremem yfque Impératoriam 'aduextt, qua de omni genere dulciariorum ^tragematum, aliarum^ deliciarum affatimprofieèla,ndnullas etiatn ex aliis aduariis yiatico pfofiequutua eï^.

T V N E T A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;to

3{p^auitpraterea Cafarem, yt in fortum cmußam oppiduli, cui nunc nomen cAkodi^ naues J'uas fuiduceret, juaq^^rxfentia, ^ehemens incolarum yidendi regü fui deßde riumJadaret.l dem ohnixi^preâbui'^dagif ßratus (äquot;frimarij eita opßdt dues imfetra-re conatifune^eii'dn certam jfem, immofidu-dam addudi, id fefe Impemeorem ekoratu» ros : magnum numerum equorum amp;nbsp;mtilartt •eo adduxerant^yt qui Imperatorem comira-rencur, fine quot;vlla melefiiain oppidum, quod diximiis mille pafiibm dißitum à mari,fro^ ueherent:fdebant namque eos d marijendr^ nxprofluuio amp;nbsp;yedatione naitfeabundos amp;nbsp;def^adgatos eße.Tandem Imperator illffrutn fredbus yidus, nauibtti in porcu relidd, i fua longa illa quadriremi^ in terram defcen-dit^cumfiieinfante Tortugalix,alid^ prin-quot; dfibui, dudbiis, eomitibu4,fatrapisjuxqu0 familia gendlidoßemmate clard,redaad ci uitaeem illam frofixifidcur. Vbifummo cum flaufii amp;iene ominads acclamationibus^tam ffo^hanorumfq facrd initiatorum,( qui cum ^agßratu amp;nbsp;Senatu ciuitatd, more amp;nbsp;rittt fitpflicadones celebrantiu^ Imferatore cum

D I A R 1 V M EXP ED.

ad templum yfcj^ deduxerunti^^q{1 non nullam moram ibifa^amjadluam quadrire-mem reduxerunt ) reuerenter fuit exceptuf. ^lulti etiam è yulgo 'veÜorum, cum yt ani^-mttm recrearet, turn yt de recenti annonaß-fTfo/pl^^fint^eodem confluxerunt : qui intelligentes Imperatorem iam fuam quadrire-mem afcendifße, audientesq^ cani reccptui^ ad nauesfuas fe receperunt,cir faulo pojl aSuor-riis omnes folutü anchorts, inuito Æ.0I0, re-migio yndis aduerßs obniti cceferuntttotamq^ no^em remigantes, tandem ad littora quot;Bale-^rium minor urn peruenerunt ; ibi jub horam frandif à nauigando feriatum eæ. nonnulli ytfe reficerent terram occuparunt : quibw in naues reuerßs, tam yelts ( licet 'vento fa-rum frofitio'fqudm remis,ad quot;BTonas yfq^ lu nias 'vtcunque fromotum eii[,.Sub méridiens lgt;lonaru,in fortum ciuitatis, cui nomen quot;j^da go, deniqueperuentum nbsp;nbsp;nbsp;Eß autem \la-

go oppidum Balearium minorum,ßtu ipfo amp;nbsp;opere munitißimitSn : nam in rupe quadam aditu difßcillima adißcatum eß t portum ba^ bet amplum amp;nbsp;inßgnem, nec minus ßdum, ac tutum,plits quingentarum nauium capacemt

quan-

T V N ! T A N^.- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Il

^uanquam intérim introitits arEliorßtamp; Angt; guflior^quoi ipfum tÿ' ad miinnionem non pa f um facit. ^uc longa omnes cum aBuarids minorih. recepta fun£. Quodfimulat^ ‘PrO’-regi nunciatumfuit^ipfe cÿ quadringenti mt’^ lites tarnßuhfidiarij quam ex incola quot;Mago» nenfibufjegionarijlene armatieirpulchro or dine digefli^ad crefidinem portuf ImferatO' riam 'Maieflate jalutaturi amp;nbsp;humaniter ac-cejituri, accurrerunt. Imperator in ciuitate illaaudito Sacro,adquadriremem fuam re-diitpranßtm. Prorex magna copiam comea-tus recentiorif in quadriremem Cafaream, , aliasque naues importari curauit. Commolt;-ratum e^^ in eo ßnualiquantiß er,propter o^-nerarias amp;nbsp;aliat naues,quat quod quot;ventu ha^ buerantparum fauentem, longius abeßepu-tabant, ’Verùm ßc quot;nißum cÿ- placitumfuit ßu-perii, yt Ulte qnoque paulo poßilluc appelle-rent, quemadmodum ex montibw circumia-centibits exploratum eß. O^lauo Iduf lunias Imperatorßoluens ex portu, cum tota claße ßua,pro ratione tempeflat^amp; flaminum,quix adeo leniter (ßirabant,yt quanuis yelts yte^ rentur remilt;s,Jemper tarnen in conßeÜ^ 3 iij eß

D I A R I V M E X P E D.

t^ent 'Baléares minores, yeniM quot;vela dedit, intérim in locaflerilia eit deferta dejcendit, Sacrssque oj)erari iußit,confeßtm^ in nauem rediit,morie tem^orisj^ad eum modum deuo-ratofaflidio, quinto Idns Iu»ias,ßumantes yndoß aquorû Cortices jit^erauerat.Sed quo niam mare tumflahromm impetuofo turbine turn fluÜuum procellaru rabie plttt gqüo in-tumuerat, non fatü tittum 'yiidebatur ynafa ^la claße aliis nauibmje coniimgere. Q^re in injulaßanÜt Betri,quacirciter yigintimi lia d Sardinia di flat,reliquat umorabantur. jduarto y era Idtts Jub horam yndecimam po meridianam, quadriremis Imferatoria, cum alitt a^uariis in a^erto mariprimarix ciuita tts totitts Sardinia,nomine (alaris,confedit, quo oneraria cum aliquot ailuariis in infula diui Tetri exfj)eilatx,friui ^uenerant.Erat autempelagtts illud ante Tortum Calarita-num omnegenus nautgits nimispulchre yeßi tum,amp;Jiipatim confertum.iAliquot nanque ante diebus illuc aduenerat cumingenti clajfe eîr longarum nauium, amp;nbsp;onerariarum, amp;nbsp;li^ burnicarum,qux militem Germanum amp;nbsp;Ita itim yehebantfAlphonfus ‘Daualus l\/îarchi»

Ea^

T V N E T A Ngt;E xz Vafly, Erantamp; appulfie naues, quas 'ïieti!-polts^ Sicilia tum yererano milite Hi]^anir tnft,turn ^ario genere com eatus inßruxer^, ducih. Vilitigerio ^chenfiamp; Friderico Fie apolitani regni Tetri Toletani Troregts lio.Sulduxerat etia in eundem locum nouem longas, easq^ ingentes,omnibus rebus ad beF lum accomodis inßruHißime munitas,d T au lo.IIl. Tontif. Summo mijjas,ctimgenere clarus^tumfaHisflrennuusj^irginius Vrfi-nus Anguillarite Comes.Qinuenerant eodem à militibus Tbodiis, nunc quot;^elitenfib. miißit triremes quatuor, cum oblongatmu roßrata, aliaque oneraria,omnes apparatißime inßru Ha,du^oreAurelio 'Buticeliö,'Ticinenßs Ti ßanique temfli friore. Jit intereaprateream plus ßexaginta oner arias,quinque quadrire^ mes,quadragint/t biremes,lembos,£eloces,£^ taßopia fexaecim ex Italia amp;nbsp;icdia {)ris,tl~ lue adueHa. ExpeHauerat amp;nbsp;illic cum qutn-que longis acluartis aduentum Imperatoris Anthonius Auria,adeo quot;^it prater longas fe-ptuagintaquatuorjtrigintaque biremes ro ßratas admiranda molts amp;nbsp;operts,'Sgt;idere eß Jec aliam claßßem promifeuam, .oner ariarum. Hi) IH

D U R 1 V M EXPED, liltirnicaru,hif^aginum,amp; eiui generis trecentarnm, in t^uibui erant biremes decemf flurimlt;e^ alia naues,cumarmis,rum militib. inflruHißima. 'Tertio Idtts lunias, eu prima luce triremes sila '^larchionis Tajlij remis ÿromoueri cœperunt, (i;pratereuntes, ßgnis amp;nbsp;'Vexillis explicitis, quadriremem Impera--toriam^fublato quàm clarißime clamore, re-ßonantibtti tubts amp;nbsp;buccinis, tympanis lt;âr ß-fiulis,demißis dsr inclinatistgt;exillis,eumfum-ma cum reuerentiafalatabant. E odem fere momenta ytrinque eruperunt tormentorum bombi amp;nbsp;tonitruatneque multi poß fubduilis anchoris,quadriremit Cxfareaprouehi cceptf per medium clafUs militum Germanorum, Italorum,^ Hiß anorum,quain alite omnes naues comitabantur. I Ui autem yidentes fi-gna tHryexilla quadriremis Ctejareahucillue 'yiento agitata amp;nbsp;fluitatia, y nd omnes eodem feri temporispunEîo,primùm minores macht nas fuas, deinde amp;nbsp;ingetes Ulas quibits naues munitx erant,tanto numero exonerantur,'vt mare ymuerjum fulgure amp;nbsp;corulcationibus illuflrari, ac deinde denßßimo fumo obnubi-lari credidiffes. Qmd multaHdixißcs claßem illam

T V N ET A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I?

illam nauium yeli^ nudatarum,fylttAm quan dam nbsp;nbsp;mira magnitudinü,fuh adueniu bru

tnxßrondibus Ùfoliti fuis Jfoliatam.Ailua-na yeïQ lüton admoia,è fluuio quodam lent murmure in mare delabenti, de recenti aqua fibi, nbsp;nbsp;cunila claßi abundè fraßexerunt: in

cutus margine amp;nbsp;ripii ^lertque 1 njulx illius fropola amp;nbsp;inßitores confederant^yariamque annonam eo adportauerant, de qua plenque per occafionem fibiprouidebat. Quadriremit Ctejarea,aliaq^ue triremes amp;nbsp;birernes, ceeteris nauibus in aperto mari reliUus, remtgum ni” xu amp;nbsp;lidsore, in portum Calaritanum, quam dixtmus totiui Sardinia primariam effe ciui” tatem,pridie Idm Junijfub horam quartam matutinam, inueÜa funt: quibusproculper” eeptis, dues dolentes etiam emintts Impcra-tori aduentnm fuum gratulari, mulra amp;nbsp;magna tormenta quzhu^ ciuitas bene munita ei^ eiaculattfunt.Extraportam yero (qua earn partemffeÜabat)pons erat à mûris oppidtad mare yfq^ longitudine quinquagintapafjuum porreiltts,aidais,tapetis,amp;pannopartim ru bri coloris,partimgilui adornatits, qui fie amp;nbsp;flrudura amp;nbsp;altitudtne puppi quadnremis Ca jarea

D I A R I V M E X P E D, [ar ex rej^ondebat^yt commodtßimtisamp; fact'» limits ex ea inponcem eßet tranßtiit. Circi-ter horam nonam eiujdem diet ante meridiem ^Archiepijco^tti Calaritanm cum Canemcit yniuerjo clero, rttu [upflicatianes flatat aut indi^as facientiunt,ßinulamp; Trorexcum iN'lagifirtitu amp;nbsp;Confulibtts, primariitj^ ciui‘gt; bult;,^ulchre digefio ordine^adponte ilium yf- ' ^ue egreßifunt, yt Jmperatorem /^uo de cuit quot;nbsp;honore elj reuerentia,ib({ip.erent. Qui ex[ua v ^uadriremi, ynd cumjororio[uo infante Lu-ßtanix^alttffj ‘Principibws, T)ucibuf^ ßomi^-tibwsßuxf^ aulx nobilibtts,per ponte ilium ad portam prpximam dedu^M efl, ybi acceptii clauibui, cdßrmattsprxrogatiuts,aut yeritu prxdecelßorum[uorum indultts, illti datii eÿ conceßii,prxßito iurametopromißt eaßepro more conßuetoßartateSlaferuaturum. îlltnc re^a ad quot;Baßlicdcathedralem progreßui efÇ, Sacrofue perfeßo in quadrirememßuampran fum yenit: tnplatea, qua illi ad naues iter e^ rat, ere^ißterat yarij arcu4 triumphales in^ auratis pi^luriis, amp;nbsp;grambw fed non illepidti [ententiis amp;nbsp;apophthegmatibiis,tum in ipßui /vmin expeditionis quam ßußceperat honorem

T V N E T A N^. ’ nbsp;nbsp;*4

Ù^loriam fira omnia^triuiaj angifortjn, domtti, te^a, fineßra, imbrues ^'vmigt;racula,'veluti 'veßiia amp;nbsp;te^laßterunt matreni^, ^uellts, puer^, amp;nbsp;innumerapej)uli turba, quifummo deßderia principem fmim ße^are in yoti^ habe bans. In corona aut portarum ac murorum infixa fuerdt ampla amp;nbsp;obloga'yiexilla^aquilif alits^ ' QefjirM amp;nbsp;5ardinia infignibm graphice ex~ dépita, tyîudiebantur amp;nbsp;horrendi machinaram è munitionibus yarus emißaru bombisä' tonitrua, quibits Trincipi iam abe^ unci beneprecabantur . Taceo hie nomina multorum 7rincipum, primorum haß^coru, primipilarium,centurionum, decifrionu,ma~ gißrorum cohortium,pr(efeUorum legionutn, trtbunorum militum, ductim , amp;nbsp;exercituum imperatorum,quißua yirtute laudemamp;glo~ riam fibi parauerunt nunq intermorituram; plurimorum item nobtliiim qui domi rclicba yxoribits Icberihßuts ßipendits merere^yi tamque pro laudepaeißi, non dubuauerunt. ^deo ducimur^immo trahimur oes,cum boni prifneipM tn re laude digna praeuntts amore, turn gloria cupiditate, eiufmodi prafertim^ qult;}i

D I A R I V M EXPED.

ƒ K« cum h one fl ate amp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Chriflianne prote

^iontamp;flalutifit co niun^ia. Imperator ifi-tur yhi commeatum omnemàRrorege Cala^ ritanoprocuratum, in naues inferri iufiijfiet, fingulajj ac omnia qux naues i^jas amp;nbsp;milites l^e^abant,diligenter curafiet, pracepit figno dato omnes adfluas quafique conuocari naues, a^uariasq^'Vela explicare tamp;in altum deduci, ytfaBa nauigddi ofportunitate,nihil eos remorari fofiet. Idib. I unÿfalîo Sacra amp;fran dio, y eredarios (g' curfiores in omnes frouin-cias amp;nbsp;regiones ad eos qui illtf cum imferio frxfuerunt,aut legatos agebant, mitti iufiit, qui nuntiarent Imperatorem cum tota claffle jua exportu Calaritano fioluere,cSt reÜa Tu netumpetere. Quodeofecit cdfilio,'^t reipfla doceret,qudm meminijfietfiuorum,cÿ'quo illos ajfieHu profiequeretur, turn yt amantifiimos fiui,pleniorefiibidemereretur obfiequio, ctint intelligeretfiuttm principem tarn periculofatn difficdlimxproflîîion^prouinciam, obfialu-tem confleruationem Chrifiianx reip.fufce I^jfi^:fierio^ gauderent amp;nbsp;Ixtarentur de tam falict amp;fauflo haHentts rerum omnium fiuc-cefiu.T ofiridie Iduum qui calendarum men-

T V N E T A N^.

fis Iulij decimw oÜauut eß, clafé Ctefarea nautgationife dédit,quot;Vt cum Deo bene 'Volente, 7 unetumprofcifceretur, eiiaque fauore Cf gratta qux Chrifliana reip. maxime ejfent condiicibilia,ßrenue contra Oenobarbum ca-fitalem Chrtßianorum hoflem, moliretur. Qui Oençibarbns, ßcut Imf erator à quibuf-dam CJmßicolts à Tuneto frofugtsframo-nùw fuerat, Guletam, Tunetum, locaque omnia 'vicina ßrtißime obmunierat, aÜua-riasq^ fuaspartim inportu Guletano,partim in cànalibuf,lacubiti,amp;paludtbui,quà d Gu le ta ad T unetum iter eß,aliisque locts adia~ centibui dißribuerat,collapfa inflaurarat,integra munitie

ratoris aduentum intrépide fumma^ cum ala critate exße^aret,eum^ aditu Cf expugna-titf ne fuarum munitionum arceret, acprobi-beret. Et ecce,tanta tum ceeli tum tempeßa-tts commoditasfefe obtulit, quot;vt tota claßüfe-cundts nauigaret quot;venttistqui adeo earn no de^ feruerunt,'Vt decimofeptimo Calendas Iulias anni trtcefimiquinti ante dtluculum ad Car-thaginis promontorium applicita fit, legen-tes^ orasCflittora 'Barbarica,'videruntplu-rimas

b IA RIVM EXPED.

rmas turres amp;nbsp;caßella in^rxru^tii nbsp;nbsp;celßs

rupilutf tnore arcbiteiÏAtUnfs i^ßtts regionts (onßrnÜa, è quihui quot;ËarbAri tn noßros tor-ment A eiacalabanttir,fedßußra. In nonnullarum y er o arcium amp;nbsp;rupium faftigitsamp;(a-Jtirellisj-aces amp;nbsp;ignes accenderunc, quibus a-liis Tiarbariai incolt^ Imperator'e cum fuis af

Ifum eßefigmßcabant. Imf erator circiter horam dieifecundam, longasfuas naaes mi-noresfit ailuarias in V tica fortum, cut Fa » rina nomen, tjuadragintaferefaßitummi-libtis à Guleta dißantem,ßbduxit. Fbiin •ancborts morati fint alias naues, quasnon adeo frocul d eergo reliquerant: quibw fol^ boras minimum tres, in eundemfortum af-flicttis, nulla fatla morn fimulatq^ naues tur-gentihu^ linteis Centum concefißent, quot;vorti-

^phrici maris gurgitibusfuferatis,nen longiiis tribus miltbus ab arce Guletana récif rocis yndofi maris aßibus, ßuÜuabant. Felißcantes igittir nunc hue,nunc illuc,fem-ferque f rof ins, tametßf er ambages, Guletet accedentes milites, omnesßte omnium naui-giorum nantis,nauicularij,'vellores,arma amp;nbsp;quibus fe tueantur ^boßts inuadant cafertf

TV N ETANGS. 16 locumßbt /^'uißuepro fuafun^lione deltgere^ yt ft jorte ex infidiif 'Barbari eos adoriretur (qua quorundam yanaftic fußicio amp;nbsp;formt do) nihil nanque tale deprehenfum e?((^f non effent imparati amp;nbsp;inermes. Dum heccfiunt, deprehenfa juntduo ingentianauigia%'iaßi‘‘ I lienjta,à Chriflianifimo fcilicet rege, ad 'Ma hometica fehlte principem Chrißianaque re-ligionii hoßemglM quam cafitalem Haria^ denum Oenobarbum miffa: quibw ad quadri remem Cafaream deduhltis, yehlores eorum qute babuiffent mandata interrogati, non feeres quam ab angue autfeorßone tahli,yelad aram Lugdunenfem dthlurt, primo obßupue-runttdeinde recepto ffirttu,reßonderut qui-dem,fedparum cohierentia : tandem tarnen confeßi funt fe ex Tuncto amp;nbsp;arce Guleteefol uiffe,'Maßiliamqi{e rehlapetere : quampro-feßionem nonfuifß in rem atque yfum T«-netante expéditions à Cafarians fußeptte paratam amp;nbsp;adornatam, nemo non intellige-bat.,gt;llteriis nauigij dux,nationc Francis, pro certo ndrrauit quendam Chrißianißimi ‘B^gs à ferets, CUI cognomen efße dicébat Forißio,ab Oenobarbo adSolimanuin Tur-carum

D 1 A R I VM EXPED.

cantm Imperatorem^cum certü tnandatü Ie--gatrim futff'e, nimiru, nbsp;nbsp;iUutn de aduentu lm

peraeortf, totifnqtte exercitjnpramoneret. yenerat nani^ aliquot ante dicbue cum lega^ tit Solimani amp;nbsp;Oenobarbi è Gallia inÂphri cam, ^oteratq^ tum e^e Conßantinopoli apad Solimanum,ficut certM authoribm po/lea no its nanciatumfuit. Oenobarbits autem Jecre-tartj illius hortatu,coßho amp;indußria,arcem Guletanam yariis munitionibus communient,multtsque tormenttd belltcti eandem locu fletauerat,quemadmodum arce dnobts capta amp;nbsp;expugnata,facile fuit animaduertere: quid nonfactt dominandi ambitio,amp;alienee gloria crefeentts tnuidia ? l mperator cum yideret clafßemfemperpropi/ts admouert Guletx,per celolem mißt qui edicerec,'vt acies or dine pet cornua dtfßoneretunyt fi forte collatis fignii depugnddum effet, o mues effient parati eiJ' ac-cinili.Cuï edi^o magno omnium confenfu,amp; fumma cum alacritate obtemperatum efidïdt hil enim tam ardentibtis rpot^ defiderabant, q cum hojle manus confier ere . \lultiAphri ‘Mauriq^ per agrum Guletanum dificurrere, contos tiê hafias oblongas 'vibrare,qui Gule-tanoi

T V N E T A N^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i-j

tanas,Tunetenfes, aliosque Âphros '\latt roi de applicatione claßds C afar ex certiore$ facerene.Claßpf tot a ßc or dine militari dißri lgt;t{ta,paulattm ad duo d Guleta miliaria yenttsferentib,promouit,amp; in conße^u ar-ctd qux infiar turris quadratx efÇ immenja molds yafiitatds,fedhumtlds amp;nbsp;fine capuel lo, qux y tique in mare ^rominet, confedit. Triufquam tarnen propitts accederet, yifutn fuit aäuariam 'ynam cum frofiumiaframif-fere, quot;vt explorarent quid hojles ferrent ani-mo^quibusqueprafidits nbsp;nbsp;munitionibws ar^

illa efiet Gallat a. In cuius fluuiis amp;paludib. omndf claßds Oenobarbißcfuit collocata, yt diffculter à nofirts tormentds yerberari i ipß yero nobts,quacunqjipforum munitiones op-piignare, aut noflras tueri conaremur, mul-tum negotij faceffere^nosque amp;nbsp;noßra macht ms futs quaßare poßent : quam claffem licet malh' amp;nbsp;carchefids futs deftituta, alba tarnen quadam yexilla nofirds prodiderunt. explo'lt;f ratoribtts autem noßrds fejqutmtltario à Cu-letaab hoßibtts perceptds, eueßi^o machinas quafdd belUcas ex fuds caßellts eiaculabatur, ^nurum globiper mare ad more murmuratds

Ç lt;9”

Ö I A R I V M EXFED.

(onitrut r eb oantes,facile iti^hcarut ex immd.' nibit^ amp;nbsp;magnic molbi tormsntis emiff os fa iffe: ’N.ofirt contrafubs torment^ hofiium mit nitiones obturbaruc.Sed auditoßgno quo rs-uocahatur id ftrepittafuit eenei tormenti ex 7ristoria naui e\turbati) adfuos imegri amp;nbsp;ilheßreuerßfint. Qui cùm Imperatori qwte^ cunqiie de munitionibtti ^praßdits ,fitu,ipßu4 aras didicerant^ amp;nbsp;qua parte commodißime mimmo negotio amp;periculo tam equi q milites altaque ad bellttm necef-faria è nauibui in terram aßortart poßent, bonaßde nuntiaßent : Imperator omnes Da ceSj 7ritfe£lüs, 'Tribunes amp;nbsp;Centuriones in f 'uam qaadriremem acciri iußit, omnibtt^que cumipßs maturo conßlto deliberatü, confli-tiitum fuit, quot;vtpoßridie (nam tune appetebat 'Veßera, quare illo die non e^^ longitispro-greßum) milites oes Cermani, Itali,Hißa ni, iBurgandi, tarn legionari),qudm auxilia-rij,expQnerentur.Eodem die dwee turres qua ßacio miliarä quot;vnijts inter fe difiabant, ter-mentisßrenue impetita fuerut. Quaram de-f 'enf 'ores, machinas,fedminvßcnlas,in noßros exonerabant. ^Altera tarnen à fuisproteilo-

ribui

T V N E T A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i8

riim de(îituca,facile in Chriflianorum 'vtme foceßatem. Dicebatur autem turrit Salt^, aut Salinaria, àßagno quodam prof inquo, tn piod mare exitndans influit, ^ua aqua fo fiea S olis ardore in falem concrejcunt,amp;'ve--luit congelantur. ‘Decimofexto Calend.Iulij iuxta conlhtutum yeßtere diei pracedentû, hiremes aliquot amp;nbsp;celoces aliceq^ minores na--ues qua remis promouerentur, adaHuarias, onerarias, roßratas, hippagonas, libujtùcas^ molts grauior is adue^la funt^receptosque mi^’ lues in littusproximttm prouexerunt. 'Ki-misqttàm iucundum j^eiiaculumfuitquot;fidere Hißanos, amp;praçipuè Germanos, cùm non procul eßent à ripis, haßis Juts nixos,omnisq^ mor a impatientes, in mare deßlire, quot;^t citius terram contingerent^nonjufinentes exßgt;e^a re donee humeris nautarumJuccollati, é na-uihits in terram deferrentur: quapotiti bdc il lac circuncurjare,tormetafua minora extur-bare, cum equitibus Turcis dr \iauris, qui agrosproxtmos obequitabant, nune eminus^ nunc cominus dtmicare, Imperator, cuius prit dentia prafentia fabts amp;nbsp;mometum totiits iicersitus mtebatur^ eu infante Tortugaîlia

C ij ali-

1

1 D I A R hV M E X P ED.

ali^q^Trincipihui amp;nbsp;'Dticihivi^iam terra ri-çeptttf,conjcenfo equo,cum ftiü hue tllwc eqtii tare, militemgalante in ordinem cogéré,qua ratione digeri, qûotnodo fe exercere deheret, ^neferihere : omnihwsqae boni Imperatoris, imo amp;nbsp;ßrenui militia,fungi munitsirehquuni interim exerçicùm qui ad terram eonueheba-tur,commarari, ‘Dtluculo eiufdemdiei,altera turrium, quarum ante memnimna, immen-' Jd craßitudinta , figurce qitadratce, non longe à Itttore marisfita,jlrenuè tormentis amp;nbsp;ma-' thinis 'yierberabatur : fuit illi nomen Aquaria,quod Guletani yieini illorum itluc 'ne virent aquatim : fraternauigdtes item illins fibi de aqua recentiori frofficere j'olebant.

erùm foß multam 'Verberationem, ’ivlau-risamp;Ticrcis qui inp:rttßdiofuerant,quanuis nondum conclamatts yaßs fugientibus,ÿarM negotio d noflris’ßmul cum tormentis omnib. bellicis,caj^talt;amp;quot;

ra opßdula qiiadam e^rarcesiyici item iamp; ca-fiella ( ‘ßpmanorum deßru^a Carthagine ie hquice ) euerßa fuerut. Sed quia in illo rerunt fuccefßu nonnulli militesßubßdiarif amp;nbsp;etiatn legionarif eo deuenere licentice,dicam an im-pro

T V N E T A N^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JJ,

proi’ttattf amp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pagos,villas,ßrues,

fir ^ceruos^tantfrumenti amp;nbsp;ordci.quàmßeni amp;nbsp;falearum,inieBe igni perderti: Imperator fxna capitali cauit, ne tj-uij^ua exindefimile ^uiddam änderet defignare, lußitprxterea, *Vtpedites oes amp;pnhfidiarïj nùlites, ^uamuif nomina dedijjent, mthtari^ue ßaeramento je ohftri}txijpent,ftirent tarnen ful quihm duet hii amp;nbsp;ßgtiM mererentnr ftpendia, tejjeramj^ milttar em inpromptuhaberent, ni/tilque nifi eum dtteumßuoru conjenju attentarent. Eos yero qui in lungM nauigitf,alitisque aHuartts altquo fungerentnr ofßeio omnssque mtlttes legtonarios,tÿ qui perpetutis militant ßipen-diurne ynguem quidem ïatum yoluit quóqua è triremihus dij tedere,ßne commeatu juorum diiciun,amp; aEluariió prtejeHorumtqui fetus ja terent, tapitale illiisßre: nej'tilitet per libe-ram Hiam diuagattone, ordine exertitus titr-bato,ßporté aperto °hdarte depugnandim ej^ fet, intauti improuiß a 'Maura inßtliren^ (ur paßim taderentur. D ies igitur ille proximia,qui detimus quintitsßit eakfida-rum lulißeiufmodi quot;Velitationibus,-edicts mandata jtributi ßunt, Exertitta'ltere in

C iij mo-

D I A R I V M E X P E D.

moJum acisi inßruSlteper cornua,alas,ß^otl“ tem, amp;nbsp;tergum, difcrelm, ad duotpagos non procul à yetem Carthaginis ruintd ßtos,'\^it Imperator confédéral,tenroria,pa^iliones,amp; aha qtix caflrtsponendis funt necejfaria ex-fße^ans, promouebat. Ducibus interim hoe jludio fait,yt ahosin excubiis,alios inßatio-ne,nonullos inJfeculis explorandi gratia col-locarent, amp;nbsp;omni é)cparte yigilantidiligentia ßbi cauerent: idqnepropterfubitas amp;nbsp;in-ex/^eUdtas hoßitim incurfiones, quasque ex infdiis^ytpote quibtts compendia 'viarum amp;nbsp;loca etui regionts abdita probe fterant explo-rata j Txrci amp;nbsp;‘Kilauri tarn pedites quàm e-quites,plerunquefaciunt impreßiones. E autem ager omnis d mari porreiltts fupra mo dnm ferttlis, amp;nbsp;yititim,fcuum,olearum,ali-arumque .arboruin ferax. erat que turn milio grddiufculo fatits,quodinplerifque locis iani tmatiiruerat. erat in eodem a^ro yeterts Car o

thagints ma^us modus feniculi grandiorM ad modum anifi,dulcts amp;gufluftatiis. Deci-snoquarto Calendas luhj ante crepufculutn matutinum, nauis quadam inßitoria plenis yelis aSla tn poreum Guletanum reBd cur-fum

T V N E T A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i«

qua dafje Itnperatßriaperce.-ftà, 'verfii 'velti curfum retro agere meeïita.-lgt;atiir.fednonuUa triremes Ca/area,acprxf’ jertim ISga illa^cuitainfigne juit aquila^ qua ’^gt;iicolaum ‘Perenotum Granuelldnum (yi~ rum fitte erudttionem jjedes,fiue in rehits a^ gundis raram quandamfruJentiam amp;nbsp;dexte rttatemfiue tn dtjficilimis etiam negotits oir tufidts mtram indufiriamamp;indefatjgatum la lorcm,omnibus ommum calcults comjtrolan-dumj eum aliquot Cafiarea '\4aiejlatts Con-fiiliariis t^Secretariis yehebat, cmni eicgar.-te,eo impetu amp;nbsp;celeritate feje in eam incita-runt,'^t dejjerato efiugw^ycl:yamp;remis aila, non fine jummo dtjerimine amp;nbsp;periculo^ in ter ram impegeric, nimirum yt redores expofi.-tos jeruaret^qui ger conualliafalutcm pedw. qtiarere conatijunt: yerttm nonnullt legion a rij ex nofiris qui jjedaculum hocce^iderant, ffegrada tlledi,ger compendia mentitim fu-gttiuosilios,afiequuti,figt;oliaruntji2rquidquid ferre potuerunt, alßulerunt. yero turn mercilïnqnaferè fuerant arcmastcx,amp; abyfque Confiantmopoli pericttlo cuitijdatn ludai adueda, éicadtis pradatoribuf iiifiu

C nij

DIARIVM EXPED.

^Anthonij Aurix, inyfum Anirex Awtx principle %lel^hix (penes quem jummaimperii mnriümifuerat)fifco nbsp;nbsp;nbsp;condemnata.

caiw prxdx precium, panlij minui trigintA miltbui aureorum xfiimntum fuit. Tlurimi Chriflinnorii ad cafrn Cxfarea tranffugerutt eodemqweplerique Turcx amp;nbsp;'Matiriadduce-bantar captiui. qui incerrogati quidnam certi haberetde Oenobarbo,yariarunr: alitisilium Guletx, aliti Tuneti effe dicentib.Cilm 'vero Imperator partim ex fAaurü T urcisq^ cap-tiuii,partim Chrifiianii, quieffraFlM ergafu lil ad nos tranjfugerat, intellexiffet Guletam ßc effe turn munitionibus, propugnaculis, amp;nbsp;tormentii bellicis,tum copiofoamp;ßrmoprxß-dto communttam, quot;^t etui expugnatioßne ma gna cade fanguine dtfßcilis effet, atq^ adeo defferdda: deliberari amp;nbsp;confultari ceeptu eß, praftaret ne reltÜa Guleta reilo curfu Tu-netum contendere. fedhic alius reßabatfcru pulin,non fore fcilicet conf ultum,fednee tutu tam copiofum,tam beneprouifum, tam exer-citatum bo/lem à tergo relinqnere f 'uosq^ue ab illis munitionibus longius ab(lrahere,qttx re-tipiendit amp;nbsp;fuppeditandx annona amp;nbsp;cdmea-

tui,P rater catera ejfent tdonex, Quare (om^ muni omnium confiluriorum decreto conßi^ tutum fuit,areem Guletanamante omnia op-pu^nare,amp; confiituto citius Imperator omne txercitu propius admoait, ae mille quingen-ttspaßibjtf à cöße^uarets cafirametattts eft^ èadem^ milites fumma cum diligentia eir frfli natione forttter munire, aggeres exßt uere, quot;TPallafigere,foßam circumducere,caßella ag geribus tmponere,quo tormenta quagrandia multa è nauibies tlluepermUa fuerant,ap plicarentar: ytturris ilia quadrat a, qua dixi mu4 Guleta fitifße fortißimu propugnaeulu, magno conatumachints quot;»erberaretur, eîr fi qui fieri poßet^yafiaretur. Quinque dies ope ri faciundo impenfifiunt. Ilono calendas l « adiuflam alticudinem amp;nbsp;craßitu-dine exßruE{ifuerunt,caßellaf imponi cœpta fiunt,pro cußodia amp;nbsp;tuitione eaßrorum, tarn eontra tormentoruglobos qut in noßros è Gu leta mittebantur, quam leuia quadam in~ opinata praliaquibudl^/lauri Cajarianosad-oriebantur. Si Antonio Tio Conjentino, qui dicitfie yifia non auditaferibere,fides eß adhi benda:in leuibtts tllü yelitationibusplerique

Cet-

D I A R 1 V M exped, QxfmriAnorum,fraude,dolts, 'Yafrt[ia,amp;aßu tia^laurorumjinterceptifuerunt.Idemco-^ memorat Italorum amp;nbsp;Hijf anorum Juper-hiam,amp;gejiuinam quandam inter i^jos inui-diam,(eji enim ytraq^ natio fupra modum lau dt^ auida'j in caujajuiffe,quoAhoftes japenu-mero in.confiamp;bjts fuperiores fuerunt: dum aut Ducum iußts non obedientes, locum aßi-gnatum deferunt,aut non contendfuas muni tiones tueri iniußuprafedorum ex yallo de-ßliunt, atq^ inapertaperitula fefe coniiciunt; aut^tdentes fodos laborare,ed in tempore nS Juccurrunt: quos Imperator (qui eodem authors, quamlibet edam leuibus dimicadonib. inter fuit, nec tormentorum idus, nbsp;nbsp;nbsp;bali-

fiarum tela,nec Venenata '\laurorum iacula metuens, fcelicnts qudm tudua, prafendßi-tna pericula,ndßne periculo yicit J ctcm yer^ Id, turn mind acriter caftigatos, so redegit 'verscundia, quot;yn omnes fuimetipßrumpceni' teretjparadqj eßentpotius'viHidif£erpi,quam quidpiam ammaduerßone aut reprehenßone dignum deßgnare: qua caßigado tantum pro fuit, '}gt;t in reliqud confli^adonibus acpra^ (its, cauttttsfc tiisrentur,amp; impigdtis ho-

T V N E T A NjC. W ƒ li inuaderent, rumirum yt ßc labem igno-r tninia nomitu juo af^erfatn decergerent, no-^ tatn^jfur^iter inujiam inducerent Atque /ûgt;'^ fiiderent. Et ecce,priufquam jtc aîgt; Impera.9 yt propugna-culi^ aliquot ereLîn, quot;Vni quod longitu arcem Guletanam yerjtts excurrebat, neque multo plus qitingentisparibus ab ea aberat, ronymus Totamlla dux Sarnitum cohorti“ bus aliquot îtalorumpraßcsretur,d quo cum ipßpttitibtgio 7)tut Ioannis 'Baptifla^bofiem impr-eßionem facientem^magna 'tti cy conattt fortiter r'epulißent, eo facinore glorioj'o cer-te tit pramiis dtguo non contentif prater im-perata,maiora außjed inf(t Inciter,reliilo pro pugnaculo, cutM protegendi data Ulis fait prouinciaßoßesfugamßmulantesproßequu-tif iint : qm artium f uarum non mmemores, coniungentes ße ßociis fuis è Culeta inßubfi-gt;' ßdium ipßs progreßis, in Cafarianos cum nu meropauftores, tum ex longis excubtis ope^ risque fatigatos conuerßt, ßitnul cum ipßs in noflras munitiones inßlierunt, quos tarnen iuuenttts Hiffanica qua non procui aberat, confejlim exturbAuit amp;nbsp;infugam conuertit.

In

D I A R 1 V M E X P E D.

In eo confli^u prater ducem ipßtm Hierony tnttm 'T otautllam Samtprincipem (qui iätt torment't aneipro yallopercufjtii, miilttsque quot;ytulneribw conpofftti fortitercecidit) eiu^qtie nepotem, quigrauiter paucitn afocitsfun in propagnacttlum receptie fuit,non plures oilo Cafariant deßderatt funt : hoßium ’neroplui quinquaginta, prater laßos ü' mutilos, male perierunt. tandemf ex captiuts,amp; quoda qui ad Cafariana €allraprofugerat,cognitttm eß, tres clari nomints magnify penßamp; momenti duces ’Barbaros,in illa conßiSlatione cafosfu iße: quoru corpora équités quidam Turci ad ßua caßra reportare conati, pedem cito retra-xerunt,non audentes tarnpraßenti dißcrimini ße committere neque exponere. ’Klorte Ducis Sarnenßsgrauunqudm credt par ßt,opcimits tSt fuorum amantiß. Imperator,tulit : Tum quod yirfuerat magna dtlighia,amp; multa in rebtM belltcts experientia, tumplurimts alits dotibus clarits:fedhoc omnib. in conßeßo eß, '^lartem eße communem, bellique aleam no-bilibtt^ iuxta atque ignottsprincipibu^ amp;nbsp;ß~ ne nomme yulgo,ßrenuts acinertibips yarie cadere. Conjentinits longiè diuerjaßcribit, pro-

T V N E T A N^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2?

propemodum ex diametro dißidentia, ^uem nonpropojuî mihi in hoc dtarto^er ommaße^ ^uendum,fedjolùm quando confentanea de-Icrtbit. ^lalîm credere exemplari Gallico, quodhonaßde trän fluit: cuiut author, quts-cunque jmpfit quot;^el di^autt,autipje ßutr yidit ocula,aiit ah Ulis audiutt, qut res^eflas om-' nes ad l mperatoremdetulerunt.Scrihit Con fentinus tranßugam quendam ahturato Chri fltanißmo,pa^antfmu profeßumfuijje,quot;verum ciim traffugeret,failipocnituiffe amp;nbsp;refipuiße, acjalutemfuam, omntaque hona ( attulerat nanque fecum multa atireorum miltafclcmcn tix ’ïvlaie?^^. Imp.commtßffe. (ui Imperator remtjfa culpa yitam tndulfit, dsr aurum omne quod obtulerat, in eins quot;vttlitatem afßeruart iußit: ne /cilicet in yita hominis,qudm auro, continentior fuifje quot;videretur. 7ollicebatur prxterea cum ffleapolim quot;Veniffet ( fuit nan-lt;-que tranffuga Ule 'Neapolitanusf maiora fe inipfum collaturum beneßciafadiecitque Im peratorium effe etufmodi elargiri, non acci-( pere.Sedredeamtts ynde digreßi fumus.Set ptimo Calendas Iulias,hoßes altud quoddann propugn^culum adorti, magna cum fuorunt ßra-

DiARivM Exped.

fir age ab Htfianii, quibu^ reie^tshalt^ titra prima partes eu hoflibua congrediendiab Im peratore data funt,fortiterjunt repulfi. '^lul turn diuq^ dimicatum e^^feré Ândabatarum mare: namfiubita quadam eademq^ •yrehemes fierentium yentarum tempefias eborta,tantu excitauifi^in cœlum yfque jufiulit pulueriis arena,yt yixdumfocias ab hafiibin dtjeer nerepafient. Qua tempefias,tentoria,tugu-^ ria,tabernaculaamp;papiliones mihtum, yariè deiecit: qnibita infiaurandtt amp;nbsp;refige dis,plus crédita ab ammb.fudatum ei^.'HonoCalen. Julij(ytilltidquaque,qi(anq nanjua laça,in jeram) ledaurus quidam à l^geTuneti mifi fus,in caftra Qefiarea periienit,qui dicebat tefi feramfidei à 1\ege a.cceptamfibi in itinerepe riifie: que Imperatarpoftridie qui dies fuit na tali .1 oannis'Baptiflafacer,adfe adduüu, per interpretem quendam, Hifianu,Arabica bngua calleUtifiim'd,qua mandata adfe habe ret,ragauit: eafirè/itérant eiufmadt, l^gem fitiim certiaremfailum Imperatare eum egt;cer citu nnmerafa omnibusqj rebits qua hello tum nauali,tum terrefiri,neceffaria effenr,abundè infiruiîa,in ‘Barbariam appuljum effe, ytma ritimum

TVNETANX nbsp;nbsp;nbsp;24

rJriwMffJ ilium ac terrenumfradonem acpira tam Oenoharbum^Turcicum^j exercitu, qui mdgna cladem regnii,mlulti,arcibwstamp;mu~ nmonibw Cxj. fubditK attulißet, incsrnsctom daret.ln ‘E^gemyero qui Je Uli in Jidem dedtjjer, nihil hojiile cogitare:J'e au~ tem yt explomrer an omnia itaje haberent^d quot;l^ege Juo miljitm ejje . Cui Imperator per eundem interprètentpaticts rejpondtt^ztarem ejfe,f^’uplerojque %Iauros ytriujque fextti promijcux atatlt amp;nbsp;ordints à futh captos , fe dimijijje liberos, ediUoquepublico cauijje, ne cuiquam '\daurorum qui regem T unetefium dominum agnoJeer et,de trime ti quidpiam aut iniurice ßeret. Quod Ji TI,ex cum fuis Hu-midis eij confeederatts Oenojarbo reßjlere de-creuijjet, per J'e non ßaturum quinex’Bar-bana cum Jitis milittbus breui exigeretur. KAtqui feßinatione nbsp;nbsp;re ip fa opus ejfe, non

multis yerbts amp;nbsp;yarns promißts t non enim expedire fuis rationib.yt tante copie ocio tor pefcerent,amp; ab opereferiarentur, Qui^lau i fus yt Uli imperatum Juerat, intra dtes quatuorfe refponjum régis fui reportaturu polli-cittts,quatuor milibtts ducatorum, yefiibusf^

aurs

B I A R I VM EX P E D.

tmro intertextif amp;nbsp;fericeis ex liberahtate amp;nbsp;manïficenüa C ajar eue '^Aaießaitf donatitf, Clan mandatu ipß eommißisßimißiu efi.Et nbsp;_

eece 'v 'tx illo digrcßo ,feptimo Calendas 1 U-ItM, très elites Matm in eadem yenerunt cßlraßuo fubalbi^qualti ferè es^ color fultgt new^ceriiuiplané ater: erant autem mm rùtt ^elltbw lauatü pbcenicei colords'Ve-ßiü, humer is yero oblonga taculaimachieras yero /tias nbsp;nbsp;acinaces dßummieate brachif

dextri è latereßnißro alcrinfecwpendentes geßabant:lxuo autem brachtopagiones habe bant afpxos:Hi Ca:jan tueras,altéras à nbsp;nbsp;’

ge,altéras etußlemfere exempli à tjuibußdam ’Numidupreecipuù bellidueibw, %egi^ co-^ gnatM sST conßanguineü mißas, obtulerunt. Q^uarum ex A rabica in Hijpanam linguam tranßatarum, mßit tenor ; Laus mißericor^ dibits, NOS Filij Cedua'ßj exercitui Chrißtei norwmßgnßcamus, quodnoproculà’Tueßris caßris abjumus. F os contra nttnciate nobts, quot;yibi commodißime comentari'yobißcumpoßi-^ raus. Qui has ißucpertulerut literas,ingenue ^obù exp onent,qiiù dudumjuerit amp;nuncfit rerttm noßrarumßatits. ^lauri ad y num oes

con-r

T V N ! T A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2 ƒ

(üwordeifimt, nbsp;nohü bemu^lttnt, ynajue

in re confentiunt. Qua Je re c^ràm JifupM agemus: trant ante liter a T\egts,fignlt;) i^fittt ßgnat ce, nullo imÿreffo ßgillo,net^ ßuperjcri^ ptione infcripta. lgt;J.egalgt;ant enim id je pro more hahere.qux yero iujju mandata ajjerebantjjac erant: 'Muleajjem T^egem dominum fuum ,fimul att^ tertiorfailu^ eßet de aduentu Imperator^,claßtäque eim inA^ pbricam^nolttijje committere,quin Hico lega^ tionem ad eiua ^aießatem mitferet, yt ni^ mirum cognofceret,ygt;lgt;i amp;nbsp;quando eum adirt amp;collo^uipojjet,'Vt eiutauxilio,pulj'o Oeno^ barlo, in regnum auitum aliquando repone^ retur :paratum item fe ejje,auxiliares copiai mittere,commeatumque fuppeditare: (unq^ ’Maießati eiiia yijum tjßet, cum poten* fißimta amp;nbsp;proximisßbi cùm fanguine tum aß ßnitate l^umidtd, yt liberiui de omnib.com* mentaripojßent,in colloquium yenire. Quod yt commodiua minori cum difcrimine fiat, rogare yt Imperator triremes aliquot ad je mittat, quibus i montuofis locis,ybi delitejce bat, per mare ad caßra Caßarea tuto prout* btreiur. Qwbua intellt^ts, Imperator duos D ex

D I A R I V M EXPED. tx legates multû pretioßs munerih. donatos, feruato a^udfe tertio, ^ue etiam plurimit do nts cunmlauit,cum eiujmodi mddatMad ‘Ragern remißt: T latere ßhi yt ‘ßex ca aliqttot Juif cognattf amp;nbsp;afßnibtts adß y entât,quo y o luntatem animique ipßM fenja plemtis intelh gat,a^uariaq, d R^gt foßulata mißurum,id quodl^auctf poß diebu^ effetit. ld am g quen-dam ducem non poßremi nomtntf ne que eeßi-tnationif, duodecim triremes ap^arari, amp;nbsp;ad ‘ßegem mitticurauit. Quo reßonßo accepto, legati ad R^gem fuum redierunt. Inter 'Tu-netum amp;nbsp;Guletam erant qutedam oliueta,ß-‘ ceta,locaque aliis arboribus conßta: ex late-gt; fe eaßrorum Cxßarianoru, illic Oenobarbus magnitudinif, cO' hortesq^ nonnullas equitum amp;nbsp;manipulaspe--ditum collocauerat,'\gt;nde magnos amp;nbsp;ßequen tes globos in noßros iaciebant : excurßoni Ittsque faUis,magnis animis amp;nbsp;robore caßra CxJ'ariana exturbabant. Imperator conßde-' rans hoc in fraudem amp;nbsp;perniciem Juarum le-gionum amp;nbsp;copiarum JdHum ejfe, magnoqut ßbi dedecori aßignatum iri,ßpermitteret ho ßesßc impanè diutittsßuoi ludißcari, quanq, «di^

T V N E T A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;26

tii{3o,eo^ue captali cauerat,ne txtra or dinem in hoficm incurßtret, illorumputafira tagtmatti, imo dolif amp;fraudibuf iamprol^ txploratif qui pdem pde, manum mantt (um noßrts conferere non auderent ; Sed con tenti crebrtt ma^ quam 'Vehementilui 'ne-litaiionihM dimtcartjenittrquepr caufam, in Cafarianos infilite ,ßcubi noßri globoßt-Üoper alas amp;nbsp;cornua fe dirigebant, yt iußa bello contenderent, non aufi reßßere ,fubito terga ’Werterem ,ßacuit tarnen eos illinc de^ turbare. Sexto igitur Calend.Iulias claßi-~ cum cani^amp;equites Hiß ano s duce Ludouica ^endocio 'Marchione 'Monteiarts^duasque legiones feditum,alteram ex Germano ^alteram ek Hißano miltte confcripas, antecc'^ dere iußittlpßeyero cum fuis equitibus ditibtts, mani^ulo^ T»»» ex altero eorum,qui minoribfu tormentis, glandes flumbeas^ aliaque tela iaculabanturfequutus eßteoq^ue ordine ad locum ybi hoßes inter arboreta^ amp;nbsp;plantaria tn inf dits erant froß^i,eo imptu, tamqtte ardentibus animis eos adorti funt,'vt quanuis plus mille efßnt équités, pluresque pedites, tarnen Ctefarianorum impreßiones D ij non

DI ARI V M EX PED.

»»0« fujlmeret: fed relief ds machtnds reliquiff^ impedtmenids,in fu^a fefe conuerterent,quos Jmpemtor longiwperfequi noluit: turn quod T/uneturn in conf^eÜu efj^et (nonplus eniifl milicfriei illinc aheras ) turn quod non temo' rej'ed nec infœliciter, d/amfufcepiff^et expe-t ditionem. Cectderunt in eo confliUu ex hojli-buspartim equttei^partim pedites^quinqua-ginta : ex nojlrds yero cum Jducij turn occiß, defideratifuntfeptem. '\iarchio ’}\donteiaris dux ordinds eqwfirds, ex iBu lancex T urcir (X in coxendice yulnits accepie. Q^d (amen non multo pod^ indufiria chirurgoriim ob f duBa cicatrice, pulchre curatum fuit. T)um bxcpuntjCif caßra ygt;arids munitionibtts omni tx parte muniuntur,plt(rima militib.amp;comt meatu bene tnßruBanauigia,alia po^ alia appellebant.r^duenerant quoque ex Sicilia, ^eapoli, ItaltOi^alitisq^ue regionibusplerique flrenui in re militari exercitatißimi quot;virijf atque inter alias '^archio Alarco, yirma^ gnx prudentia, amp;nbsp;multx in rt bellica exper rdentix, cum mille ducentds yirds Martin amp;nbsp;genttlitioßemmate clards,ex ’Meapolt Si^ filia oriundds : qui partim longds aBuarids^

T V N E T A N^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;27

partim oneraritf amp;nbsp;roJlratMin/^phricam ad-ueilißint. appuljw e^^etiam eodcmpulchrè tomitattki Ferdtnandtis Gonzaga, yir rari für prudentie nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in iü lt;pu« ad rem mi-

litarempertinent, oppido quam exercttatw^ quot;Tertio Calend.J ulti^’hduleaffes Tuneten^ fium ’F^x, exJalttbuf Hits qu^pulfusab Oe-nobarbo confugerat,per mareproxmum tri-remih. ab Imperatore impetratt^, quampro-ieimi caßra Cafarea adiie^lw ff£ ; pramif-fdque fororis Jux filio,qui ilium appuljum ejji tiuneiaret, cum duc^K eqiiitibu^ ^laurts ad tafra Cxfarea contendit. Imperator illu ad-uentareprxmonitui,ßgno dari iußo,'Vt tur-tnx aliquot equitum ordine diffonerentur,amp; Ferdinandutn Toletum /ilbx ducein,Ferdi-nandum ÄlarconemyallK Ctczlianx qux in *Prxcutints efÇ ^ï^rcAzonewi, lt;amp;nbsp;^ntonium ^imenteliutn Comitem ^eneuentanum,cum tnultts alits nobilibus CT genttlitio titulo inß-gnibui, prxter équités, addita quot;^na atqite altera peditum phalange,HU obuiam inißt : qui reuerenter ilium (ytputa regem jexciperent, atque ad tentorium Cxfareum deducerent. Imperator cum infante Fortugalix,aliisque

D lij tum

D I A R I V M EXPED.

tum T)ucihupturn Comnibusprincipibui^yt exj^e^^biat'.quem ap^ropiti^uau tern data dextera falutauit. I Ue contrafum^ ma cum reuerentia jefe inclinans amp;dimitiet, obferuato tarnen fcmper decoro regio, Imje^ ratorem tantum non adorauit, amp;nbsp;more ja-trio fuper tapete ibi in hoc ftrato cu fuis 'Ïdu“ midis humiprocubuit. Imperator yero èfu9 folio defcendit,Tum per interpretem Hifa-nicx ^^Arabicise lingua iuxtaperitum,mul' tis de rebui longum diujue collocuti funt. Deinde ad militumßationem,yt legiones fuo or dine digejlas, totiusque ê^cercittu fa^ dem, for mam,amp; robur yideret ( qui Ulo ad' ueniente tam maiora qudm minora tormeU' ta magno murmure amp;ßrepitu exonerabant) deduûips efÇ, tllinc ad tentorium Ludouict Tratenßs yelleris aurei Equitis,amp;fecuu' di Imperatoria quot;^laießatis cubicularijper' uenit : Vbi yariis omne genus bellariis, a' quisque cum faccaro amp;nbsp;cinamomo decoSiis, (abßinent enim yino amp;nbsp;carnibus nifiritupa trio co^x amp;nbsp;apparata fint ) reje£lusamp; rt' creatus Dixit autem circiter oSingeti' tos camelos commeatu amp;nbsp;aliis rebus onußos ß

T V N E T A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iS

Ji A tergo confequi, hAlereque fe in montiiuA . illti^nde yenerat,flui fedecim equorum milia, tjuornm omtuum ne mujca quidem nequt camehu, nec etjtiw yj^uam eomparuit. Erant ante omnet eitu milices 'Mauritanico more yelliti, habentes acinaees ftias altrin-jectts, ab humera dextro in lauum dépendu-las, 0* ^Hgiones latos eos^ue ancipites ßni-firo brachio alligatas: e^uitatu^ ferè equa bus eqwsque c^lratM conflabac. Jacula au~ tem qua geßabant,longitudinds erant trigin-tafex Aut quadragintapalmorum. Jmpera^ torautem mages miferatione miferitordia (quam cum Jumma dementia habet coniun ~ dam) commotui,qHam quod multum auxilij putabat à quot;R^ge, humanißime acceptum, re^ gio affecit honore , Hoc enim erat ommbw exfloratißimum,R^gemßne yllaße recule randi regnifui,fuiße ab Oenobarbo exadumt Hue acceßit,Imperatorès copias quas terra mariq^ habebat,taies fuiffe amp;nbsp;tantas,'y!t‘Dea bene yolente, (à quo omnis yidaria efl) non folàmßifficerent Oenobarbo cum juès oppri^^ mendo, fed etiam yniuerße 'Barbaria ßubiu-» gandx , l^erum mages expediens yijum fuit 2) «y re*

D I A R I V M EXPEO.

* nbsp;nbsp;ycm in regnam re^onere, yt tanto beneficit

'Mauroram animosßbi deuinciret, intellige-» tentjj fantam illam expeditionem in hoc fo“ làm Imperacorifufce^tam effie^yt Oenobarbu Turcicumq^ exercisum è Tunetenßum regno expelliret tranquillitaiiq^ quot;R^i^Xbrifiianie confulsret:praterea,'Vtfidem regss eins^ßKC“ Cefßorum magno commodo ö* fecuritate Chri-ßianißmi,amp;præjertim regionum amp;nbsp;ditionum tnartcimarum C«fareoImperia ohnoxiarum, cocra yniuerfam quot;^Barbariam tarn immenßbe neßcij ’vinculo, in perpetuum ßbi obligdret: quibiti regiombin ^tiamfuerat opus amp;nbsp;necef-jariuyt primo quoque tempore proßiceretuv, nemo ne jan^e quidem deieranti credat, niß oculoru cognitione didiciß'et, quemadmodum inprofeHione ißaSole meridiano clarins fuit 'videre.Sub initium menßs lulijin opéré cce-ptoperßciendo,continué aliquot diehus nemo nonßrenuam eixaccuratam adhihuit operam, ytfcilicet tormentts omnibus fuis locis dißo-ßtts, addemolitionem arcts Guletaneeproce-deretur. Erant circum caßra (ßfariana collie culi quidam,quos ’vifumfuit aggefl^ btUfdeßxts 'Vallis, exfiru^ts^propugnaculit cïf

TV N E T A N-«. if amp;nbsp;caßellM muntre,cum machîniiad ca^ra nbsp;nbsp;nbsp;legionum^ cornua protegenJa ho^

fiem^ ah irruptionibut arcendum^im^oneret ^ia yero arx Guletana inplanicie quadam fita erat,t^st exytroque latere firrnts munition nibui circumclttla, non fuit noßris integrum ßemel locum caßr^ metandti deligere,fedne-ceßeßiitfubinde mutare, amp;nbsp;faulatimproxi-mim Guleta admouere, quod no fine magno labore amp;nbsp;moleßia militum fieri potuit, turn quod tentoria,papiliones,tuguria,diuerforiat jarcina, impedimenta omnia tranfiortanda efientjtum quod ab tilts locü longim abßrahe rentur 'vbi plurima quotidiano yfui accommoda partim repererant,partim fibiprocura-Iterant,amp;prafertim puteos aquaru dulcium, quarumpropter mare yicinum,mira erat illic raritas,ne dicam penuria.ldam illi,a quibtts diximm turrim quandam nomenJortitamfu immodicam aquatione,partim ex-iaufli, partim yitiati, limo è funao excitato, ftterunt.Lactts y era amp;nbsp;flagna,propter yicini ^quorü exundationem aqua falfa infeEla fit-*runt. Hue accefit,quod ex yafis terra re-^Ittts ,pellibm alits^ munimentts cooperti^, ^ro-

diarivm exped, fropugnacula ßbi conflruere debebant, quts opponebdt tormentoru iBibus, dum noBurno temp ore propitMßenßm adrepunt. Cumque ad hunc modum caßra ßemel atque iterum loco mouentur,proximitis^ arci admouetur^ytßc tommodiore 'tiia expugnaretur: non raro no-He intempeßa ad arma.coclamatur,atqUe in-terdum'Vtrinque eruptionibns fa^M, dimi-tatur. Quarto Nonas Iulias, hoßesper ex-ploratores edolli,turmas aliquot equitu,ma-nipulosquepeditum è caßrt^ Cxßariantsproféras effe, 'vt magnum numerum cumpeditu tum e quit um ex mt^ quifonum, muhonum ,flabulariorum, lixa^ rum, cMularum, eiufmodique heminum col^ luuie, qui in quot;yticQS proicimos pabulatum dr prxdatum excurferant conflatum, tuerentur amp;nbsp;frotegerent, arbitrati occaßonem noßras tnunitiones expugnandißbi datam eße ,fia-tim i. frandio magno clamore sis' imgetu ye-lut teflro quodam perciti, tor^ yiribu^ in eas incubuerunt: eodemque ferè tempert pun^bo, turbo quidam ferentium amp;nbsp;debacchantium fiaminum,tantum excitawtpuluer^,yt con^ ßeÜum hinc caßrorum , iliine hoßium intern

T V N E T A N^.

iepertf: ioc tarnen nonnihil in tenelrii dimi-eanübuiprofuit, gther crebrti i^nihfn ^uanqiiam non fin« fragore toniiruum tnicu-triCjpluuia fubitd confoquutayentorumra-Hem fedauit. ^ihiltatntn interim tam fu^ Hta cxli mutatio confli^ationem retnorata e^ : ^uinimo its animts ytrin^ne amp;nbsp;ytrihui çertatum eß, ytCafariani txercitus duces metuentes ne Turciei équités ex infidw juo more in nouißimos duBores noßri exercititi infultar ent,omnibus legiontbas ordine dißri-butM,faBaacie cum hoße congrediendumpu tarint. Sed noßri diuinoßeti auxilio, magna tumprxfe^orum, decurionum, amp;nbsp;centurio-num, tum militum yigtlantia, alacritate, amp;nbsp;diligentia,hoßes à caßrts prohibuerüt,ei3‘ter-£4 dare coegerunt, quos tanta celeritate funt confecuti, yt multtsante munitiones ip/orum erucidatts,propugnacula öquot; caßella nonnulla occuparint, tgt;exilla diripuerint, amp;nbsp;magnum timoremße^antibusincufferint ; cruenta ea in concertatione faÜa fuit hoßium ßrages : pauci ex noßris deßderati ßmt.'Kulla quies, nullum ociußit militib, Kam nulla ferè dies ßnedimicatieeabiie.Exarceyero Guletana

tri-

D I A R. I V M E X P E D.

irtremiit^que t^ui tnfinuTunetenfifuerunfi ^uotidte ibc machine ingentù magnitudtniti ferret amp;nbsp;tenetglohi tn caftra Cxfarea milittttjj tuguria lAciebantur quorum nonnulli eir Uli quidem grandtufculi interßgnio Itliortim in-ßgnitifuerunt.ita yt nondtfßcile eßet coniß tere tÿ' colligereß quo myropolio eiußmodt cà tapotia, quibttsue e\ ofßcints talesfrodierat merces. tande^q^ plurima qua anteaincerto rumoreßue authore^aßim mußttabantur,tu denique crediamp;pro certis haheri cæptaßunti Ex altero latere Guletx qua Tunetu reßi^ titßagnum e?[^nautgabile,per quodex Éu‘’ neto commeatuó amp;nbsp;quxcunque obßdione cin^ Bts oj^u^ erantßacile aduehebantur: quod ft noßri impedtrent, conßitutum ftiit è nauali-lus nonnitlla nautgia tnflagnum illudpertra }jere,eademque militibus, tormentts,ali^que armamentts armare. Idquodabfque mora, quanuts noßne molefliafla^lumfuit. Vèrùm quiaflagnum illud non erat tantx altitudints 'Vt naues flc onuflas ferre foßet, neceßefuit tas in mare^ magno certè militum fudore, re^ trahere. Sexto Idm Iulias Cxfar ex altero ^gdegrauißime laborauit -, cuius dolorü cau^

T V N E T A N^.

famfuijje, medici affeuerabant^ continuam amp;nbsp;indefejjam in omnibus boni I mpcratorn obif eundu muneribw curam,laborem,amp; diligetf ttam, Tgt;I.ec defuerunt quifurarent diuinx id fuißeprouidetia ^yoluntatif^ytfcilicet illof cruciiitu adtnonituf^nontam temerèprafen-f

fe obieElarec periculi4,Jatisque crede ret juo je fungi of/icio,fi quod tn operefacitin do collocaret opera, abtf exercendiis amp;nbsp;inßi-t tuendif infumeret, atqueplurima qua ipj'e fa, ceret, primaries exercities ducibus, legionum prafedii, primipilaribus^ antefignants adf minißranda committeret. Hoftium nanqutt incur fit Ationes, afiiduaque ilia dimicationet non fiebant fine telorum, iaçulorum, balißa-; rumidibtes,amp; tormentorum oiAiorum amp;nbsp;mi norum iadibus: quorum impettes fine dijcrit mine nobilibtes cum ignotts ,fiummis cum ini fimùs,fii forte contingantur,aquelethalM eÏ^ amp;nbsp;noxitis. Quarto Idus Iulias, tentoria amp;nbsp;militum tuguria denuo fuo loco mota fiunt,lt;^ propius Guletam deportata, quo tarnen die propter incredibtlem flabrorum tempeßate, puluerulentamq^ arenarum nubem adfiydera ^J'que iadatam, non adeo promptum, nequç pra

D 1 A R I V M EXPED.

fracliue fuit ta figer e. '^unitiombfts tarne» yallü tütfoßii circumdatü^propugnaculM amp;nbsp;fafielli^ aggerihu4 impofitts, machineadia tKlandiim apparati^, Imperator arcem Gule-tanam primât» tormentü y erberare, deinde poßridie,^ui tertitufuit Idut Iulias,confie» fis mur IS, expugnare, amp;nbsp;caper e confiituit. Quare cautum e^ edi^o publico, yt omneS tarn duces qudm milites, adfiuatn quifique cui defiinatuspueratfun^ionem,parati accin-Hi effient: fed quia yentoru y Is amp;nbsp;rabies fue-rat yehementior, pelagusq^ altioribus yndls efferbuerat, in diem fiequentem quipridiefuif I dus Iulias, res tot a dilata amp;nbsp;procrajlinata tfi. E rat forte turrls quicdaminyertice mon tis, non amplius millepaffui à Qsfarianls ca* firls difiita,qua decernflationarij milites ex-pulfis Barb ar Is,occupauerant: eamfaHoag-mine 'Eurca ydaurique adorfit funt: quorum infultum decern HU Cajariani principio fire-nue repulerunt,feddefiitutifubfidto,caperut imprefiionibus Barbarorum effie lenge imparts. Quibtts confeflim d nofir Is,turn equitibtts turnpeditibuf Juppetix data junt, qua re ab bofi'ibus animaduerfia,non exffeHato nofiro-

rum

T V N E T A Ngt;ß.

rum aduentu,fefe 'venerunt, qui ferè 'Baria rorum mos efi^,y«4«rf»i5’«e agthtare (feren-tariorum enim amp;'^elitum more,leut ytuntur

armatura y equorumque yeloiitate fretijfre^ quentiortbus quam quot;vehementtorthM excur-fionibiü,hollesßtosfolicitat. quodfiferio con ferendas effe manu4 yiderint, '^eerfis tergiff fugaßbifalud fua cofulunt. Im^erator non-dum comodam ex^ugnanda ar cis Guletana naElus occaßonem, exploratis jumma cura o-' mntbtts munitionibt0, magis hoßibtts in-commodaret,fertinsqjfuacaframuniret,iiff-ß{ alium aggerem cateris aßrui, qnod imfe-rato citiui, fumma cum diligentia fa^um eß: ytßforte oßirretfeße occaßo,nihilejßet quod ogpugnationem remoraretur. Caßris igitur ßc munitis, amp;nbsp;acie,qua numeru triginta milium milttum,eorumq^feie Horum excedebat^ p cornuaiulas,frontet,amp; terga,legiones,tur mas, cohortes,ó* manipulos,inßruHa, (frater claffem ingentem, quainportu Guleta omntbiu rebuf ad nauale bellum neceßfariis apparata, anchoris fundatis detinebatur ) funltisque ö* qua ad caßrorum tuitionem amp;nbsp;hoßium oppreßionem ßeHare yidebantur „ dili-

DURJVMEXPID.

folicitudme firocuraM, machin» amp;nbsp;formentafuis quxque locis collocabantur. Imferatort frater cxtera hoe ßadiofuitfie-f quenter omnem exercitum lufirare, legiones oes circum'tre,duces antefignanos yt catitè fibi f r officer entt nee temer èje fericulis obii^ cerent, admonere: omnes fumma çum huma-nitate CQfellare, framia amfla follieeri^ar-dentes amp;nbsp;inflammatos laiidare,dubios amp;nbsp;me ticulofos animate amp;nbsp;confirmare, ignauos amp;nbsp;inertes imfellere,yrgere,acßimultire, igno-minioßsque'herbis nonnunq caftigare:omnes hortarißreuibusfj eoneionibui inflammare: ao dubitare fe, quin quifxfe abjente iffo rent frxclarègeßifjent, hoftesq^ eifdemfecüfacrit initiatos, caftis regtbtn amp;nbsp;frincifibus 'viris, nbsp;nbsp;nbsp;।

(aßris exuifjent^yi^oriamfj illis'velutièma-nihus tum in Italia^tum alite regionib.non ft tus ac clatiam è manu Herculis ê^torfiffent, nunc fe fra fente cum hoße jacro atq^ deuoto, : frajert

tim ciim in hoc hello^Deo Oft.\dax. eittsqu^ J* fiüo T) omiiio amp;nbsp;Jeruatori noßro militarenf, : fe officiorum fibifraßitorum non fore imme- ' Sdoremfed 'tnumquemque fro ratione rerunt ,

TVNETAN^.,, n geflaritm,îiberaîiter remuneraturu „ Quibuf exhortationihus, animi ntilitum, alioqui ftta fronte feruentes amp;nbsp;incitati, fie Junt infiatn-fnaü, yc anfam ^ugnandifibi nonfneberi do 1er ene. /^^uaria proinde alixq^ claffes,qudtn proximèfine certo dificrimine poterant^ap^li^ cabantur,malèfjj amp;nbsp;antennês fummotès, ne fi fiortèbofiium tormentès coneuterenturfid na-uibuffiiiudi amp;nbsp;detrimento efiêt^ad ofpugna-tionem a^parabantur. Euenit fortè,'Vtfri-die ^uam decretum ejfiet arcetn tormenttif la-cefiere, mare fic intumuerit, yt in tentoria qune littoribtis froxima erant,exundaret,me ittxta confiitutum arx oppugna-rinequirei: fedfridia Idvalulias tança finit amp;nbsp;ie^ubrcsamp; f,atuumtranquillitas,iîfiue fiu-perni numinct fiauor, yt cum frima luce acie fiuo or dine inßru£la,omnibui^jamp;fingulcifinit fiunElionibtCî fraficrifttis, ea diligentia^ indu-ßria,Jludio,amp;'dexteritate,terra marióue arx yerberaretur ,diuexaretur, amp;nbsp;quafifiaretur^ yt amp;tttrres of ere fitu^fene inexfugnabiles, amp;nbsp;cetera munitionst, quas ex trabibui, ma-littantennci, triremium remet, emeritarum^ nauium tabulét,frorês,tls/‘ fuffibtcf,clautt dr

E ca-

D I A R I V M EX PE D.

earinù canftruxerat^dc

tergoribwßipauerant:, multaj^ terra cooÿe' ruer ant, diuerberationi amp;impetai noflrorum tormentorum cederent,callaplaq^ue eätcamp;nuul ße, neque oniti im^oßtutn fufiinerent, ne^ue Turcts ßatü tut um necfirmum coßßendi at^ reßflendi locum, machinasqjitas eijciendipo teßatern facerent. Q^inplurima hoßium m^A china noßrorum tormentoru iÜtbus dirupta, magna^ pars muri turrß illius quadratce fo-^ lo xquata,nonnullxque quadriremes trire mes,ali(eque naues,tam rofirata qudm oner a rice,pertuf(e amp;nbsp;dilater ata fuerunt ; qua cùrn hoßes noßne dolore amp;nbsp;indignatione yideret, fecumque expenderentßuas munitionespeitn fuiße labefaaatas, qudm quot;^tt yllainflaurandi ßes fupereßet: coßderarentque qudmpotens amp;nbsp;inuiÜus, amp;nbsp;ab exercitu amp;nbsp;omnihm bellid cts maritimis iuxta ac terreftrib»s munitiö-f mbits Imperator efßet, in folafuga ßuo more ßem omnem collocauerunt. Imperator qui havenus omnib. in rebusßumma cum diligen tia, cura,ßrenuitate magnanimitate,'ve-‘ lut HeHor quidam,aut monßrorum domitor Hercules, omtiia boni Imperatoris, ifno amp;

tni'f

T V N E T À NJÎ ?4

miîitù munia obiuerar,amp;^uacun^fa^u fae~ rant neceßaria^admonuerat amp;nbsp;praceperat,ne ^utd in tpfo defiderArttur^dum arx Guleta-na tortnentis cocutiebatur, in aggeribuf i^fit tir propugnaculti conflitit^ nimirum 'Vt d quot;^tr btratwne,donee magna ex^arte demolita effet,non dejifleretiir, ƒabaque cotnmoda afcen dendi yia,militumfaluti in expugnatioe etui confuleretur.Tam enim yita militu illi cha-ra fuitf^t nallet ^el yniui ÿericulo centum 'Barbaros obtruncari. Contra milites eofla-grabant expugnanda arcti ardore, dicam an furore, yt nijipriidentifimui Imperator eos remorattu fuiffet, nulla fibi munita quot;^ia magno fuo ^ericulo earn oppugnaffent. Id quoi tarnen eodem die fub horam fecitndam pome-ridianam, ea animoru yiriumq^ alacritate amp;nbsp;robore faEîum eß,yt quanuis iteripfum quoi, fibi munierant non efiet fatù aptum, aditusq^ impeditior q quot;vt commode earn inttadere poj -. fient,tame ficalts murti admotii,fiacilè meenia fiuperarint: quot;vi^ores^ in arce quot;vi^la triumpha rint. Q^adriremes yero Oenobarbi,aliisque naues qua in flagn^ amp;nbsp;finu Guletano iace-bant^paruo negocio in nofirorum yenerunt

E ij pote-

D I A R I V M EX MD.

foteßate^yna cum machinM bellict4,qux nu^ tnero,ma,gnitudine,iamp;artificio erant commen dabiles.-inuenta etiam fuit ntagna glob orum^ fuluerts tormentartj,t!3rfalnitri co^ia.'Ita yt ab unde faSlafuerit com^nfatio damni ^de-trimenti,qttod noßri acce]ferant:quonM non-nullte naues ipßrum aduerfariorum machinai partim depreffe,partim laceratx, amp;nbsp;di-rupttc fuerunt. Hojles qui alioqui in defen-denda arceßrenuos jefe, ret militarit ex-perientißmos exhibuerant,omniße recupe-randt ea qua amiferant abieÜaßuga fe dede-runttquamlibet nihilominue fuerant agiles amp;nbsp;'Veloces^non tarnenfiepraeurrere potuerunt^ quinplurimi amp;nbsp;terra amp;nbsp;per flagna in ipfia fuga à noßrts anteuerterentur.yhi magna ca-f des hoflium quautsfortiter repugnantium,ft fla Q^ntum dolorisfndignationis,anit miq^ impotentix,atque agritudints impurißi-ma ilia belua ac Chrißianifmi peßss maximti tiariadentta Oenobarbiu ex firage fuorum^ rumoribufq^ amarùs i^iniucundù,qui ad eum de detrimento accepto, jab{aqj iaSuraperjere bantur, conceperit, facile ei^ynicuique conie ilura confie qui. quin plurimi captiuoruqui in lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tri-

TV N E T A N^.

triremibin C«farts yinSt afferaabantur,pro comilitonttmfuorum amp;nbsp;rem male e« Âeuenerefuroris nbsp;nbsp;defferationts

manw intulerint, preciofo^ue iugulo mor tern fbi confcitterint. T)um hac ante Gule-tam geruitturf’Muleaßes 'Tunetenfum reic, cum alteiuoi ’K'laurts cognaits fuis tÿ affni-hue in caflris Imperaeoris regio more traEla~ hatur : aßignatis Uli minißris, qui eidem infer uirentamp; adminißrarent. T)ecumbebat 4« tem in tapetis humi flratisjbidemque prande hat amp;nbsp;ceenabat,eo corporis halitu,yt mantte amp;pedesiuxta mappa eßent propinqua^atque inter agendum, alterum pedem manu traîla-hat. Ôj^odnoßratibus 'Vijumfuit nouum.fed is mos eÏ^ illis patritif amp;nbsp;gentilititts.Similes erant geßtceeS' mores°hdaurorum,qui circum ^gemfuumfine yllo dijcrimine iacebat je-tnilaceri çÿ nudi : qui nonnunq rupto filentio clariue ipfa l^ge fimul omnesyociferabatur. In Tli^ge yero' mateßas quadam amp;feueritas, quam reuerearis,nonformides,femper relu-cebat:^cite turn quide quot;^lla extitere indicia, Satrdpas regni Tunetei eo efie animo quot;Vt reg^i fuoperre 'vellei^t fttppetias : licet ipfe interim E, iij difii-

D ! A R I V M EXPED.

, dißimularet, diceretj^ fe à quibufdam Tdiinn darum fuorum accefijjè lit eras quibuf cebantur fe illi auxilio adfuturos^atque adeo tunc ftdife in irinere, Imperatort non yideba-tur confultum eittfmodi arundineo baculo^f” culneoque frxfdio niti: yerùm quod res ernt fußicabatur^Satrapas puta târ’Niumidas illot exjfe^aturos,qito oppugnatio arcid Guleta-^ nx euaderet. Ätqui ne exptgnata ea quidern 'vllum argumentum fauori^jbona^ yolunta-tM ab Hits erga ^gem oflenfum efi. Qii regt fro miraculo quoddamp;oßentofuit 'vidercfro-J^erum fucceffum amp;nbsp;gloriofam Imferatoris quot;Tpi^oriatn. Q^bus gaudiis ftdiltf,acclama-tionib. milites Cxfariani tarn infignem, tant inaudita yî^oriam concelebrdrint,malo'vni-(uiq^ fuo cum animo refutandum relinquere, quam faucafcribedo rem iffam eleuare. l^bi tarn tutus in arcem pater et accejfus, yidilfes flurimos agmtnatim illo adcurrere, turn yt arcem ipjam turn yt munitionum ruinas amp;nbsp;reliquias damnaq^ data ytderent. Eß autem arx Guletana turrts quxda quadrata,admi-randie craßitudints, altitudinds ante duarum cotignationum, ambitu interiori complement paf-

T V N E T A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;0

fajjat ^Uddraginta, exteriori 'Vero ó* in fron tifriào ciniter quinijuaginta. Intas eï^Ci--fierna. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;infignts^qax totiwxdifiàj a-

^uaspluutAS excifrt: funt amp;frmices quilam (oncamerati, in modumprom^tuariorum pe-nuitâ'Annonx conferuanda exfiru^i:èquihus quicqnid auferri potuit ^ AfripendtAriti qui~ hufdam amp;nbsp;legionAriù compilAttan amp;nbsp;conuA-fAtumfrii. E TAt in CAdem Arce niAgnui nu~ tneruf Arcuum amp;nbsp;iAculorü (nAtn in dimican-do ferè Arcuhw 'vtebantur) è quibw idoulA-lAntur teÎA oblongA frrro perACUto in extre-mitAte ArniAtA, quod in 't)ulnere quodfecerdt extra^M telü pmànebAt. InutntAfrinupuo^j tormentA càm minufrulA, turn mAiufctilA, cir citer quAdragintA, inter qux ynumfuitprx-Lirgi orificij ,quod eijàelgt;At globosferreos Am plitadinM latifrmipilei : frterunt amp;nbsp;é\: praci puK nopaxcA aliA,pafrim lilids, AliAfAlAman drx figara, tir duplicidigAtnmAte Æ^olico .fr. infignitA, ^nilms in nltero Idterc infrulptum fuit,Aut infufitm,hoc elogiu literds 'J^mAnts, H utrifroamp;extinguo. In AÏtero lAtere,Alteru ■ elogium literts rAbicts, Hon Arbitrer neqtte AlittsyolAtu^ne^ßnifiro CAnta oßcints,neque E wj (ttl-

D I ARI y M E X P E D.

trlfudi^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eUji,yt augurerii,amp;

diuines ,ynde tQfmentailla eiuftnodi notis amp;nbsp;elogiis notaC(t,allaca,aut cuius luljiiamp;tm^en fis ditefuerint jufti. lu esnf'effo efi omnibus, bellicas ex^ditiones^cafirorum amp;nbsp;ureium o^ fugnationes, militares congrefftis, conflida-tiones,incUrfiones, inuafiones, nSfierifine recifroca quot;vtriufque partis iailura: fere^ y fin uenire, 'vt periculum nofine periculoyitetur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

^UQ faSlum efi quot;ïit ex mditib. C afiarianû multi fuerint defiderati,pleriqùe grauiter quot;ytulnerati nbsp;nbsp;nbsp;i

Öquot;faacif.,aliipuluere tormentario fernere ac^ cenjo^alij eminus iaculis,amp;minorumtormen torum glandibtts, alij cominus gladiis,gafis, contis,eÿ lancetstnonnulli maiorum tormentor um iaculationibus parttm mantts, b rachia, pedes amp;nbsp;crura, partim coxas amp;nbsp;fœmora repot tabant aut plané rupta,aut fialtem luxata. lgt;dec defiterunt^tjuibits certes corporisportio-nes fiterunt machtnarum iadtbus adempta.

Inter quos Hifi anus quidam ( ytficribit Con fintinus ) bumilis fortuna ,fied animo The-

bano illo,tantoper e multorum hifioritsconce-

lebrato, no inferior: dum forte cruribtisfimul

cumfeemoribus globo xneo è tormeto emifio, I

trun

TVNETAN^. nbsp;nbsp;nbsp;57

sr«ncAtw,fimuljj tormentZ minufculum^^uo yttb^ur^è manibui illi excutitur^pltu citttf de luQ torment(rqudm'^itA,yndique cïr (tinj^eElat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;reli^uo^

tordre fejè tUuc yt ^otuit aduoluens )hila,rü bnchiortim fimt yelut deojculabundtts «tm-^leBitttr,amp; ^«aß re jalua yitam exßirat. I nunc^ mirare Epaminundam ilium,qui ro^ ^auit menens fan clypeei^ eßet falutts, eäquot; an fro f atriaßaret ytiloria. Habes Hißaniaf ynde ^quanut^ altoquifatülaudis auida^glo riari,amp; crißas tollere queas.Elerifque certa membraßc erant cocija, ytfolum à nenio aut, f articula cutis defenderent, quibus induflria chirurgorum id quod def edebat, necßes erat ßre yt alteri membre coalejcere aut confernt miaari faßet,fracidebaturfreliquafarte fer, re ignite neßanguis immedicé efßueret, adu~ fla,adeo yt mijermn sir iniucundumeßetße-ilaculum illeru yidere calamitates,ac audire quiritationes. Etquamuü in caßrisflurima eßent leca recif tendisßtuciis,truncts sir luxa tis,autalioquiyultteratisdeßtnata,eis^frte-fe^imedici,cbirurgi,myrofolaiä‘admtnißrif tarnen ßefinen fotuit quin flerique yitant

D 1 A R 1 V M E X P E D.

CKW morre cZm»tarent.FtelicesJane amp;f«rnt nati^quiputa eagmria tnortifeje ohiecerant, quot;yit Domino Ie Ju Chrijlo Seruatori J^torijno luarenc,quoru corpora inglarea Arena, condifa amp;nbsp;JepulcaJuerune, animet T)ei Opt.'^ax.mijerïcordia ^iuunt in auum. lm perator oJtatA fotitni yiEÏoria, Guleta]^rlt;s~ fidioJexcentorü militum legionarioru munit: cadauera hofttutn cxjorü ^uce flurtma inueta Junt,equorutn item amp;nbsp;CAmeloru, in alcißimds fcr^lîbips infodi iubet: ne forte exjœtore cor-rupto infe^Io aëre lues aliqua in exercitu fuboriretur . Chrijlianorum autem^ui in ea exj^ugnatione dejtderati Junt,corpora, reli-giojè conditafuerunt^crucibu^in tumults eo-ruminßxts. Idihits lulits,qui diesproximtts Jiiir à quot;vi^oria, Imperator conuocato concilio Ducum, antefignanorum,primipilorum, de-c}irionum,centurionttm,iamp;eorum qui ilü tam inpublicts qudm priuatts negocits d confiliù junt,cum illds conjultat amp;nbsp;délibérât, quidpo-tißimum faUo opitsßt, yt nonJolùm yicerit, yerumetiam yilloria ytatur. IbiJententits quot;yiariatuefl: alits Juadentibits ,yt quaß re per fecla in Hißaniam redeat,alits contra recla

man-

T V N E T A mantilm^operam ilh amp;nbsp;impnfas periijfe nifi Tunetum etiam capiat,amp; ni oes infulaspn^ ptn^uas a quibui periculü itnmineretjnpote ßatem fuam redigat. icitpoßerior quide fanwrjententia.quareßgno dato imperatunt eß^tr omnes Tunetenßtim expagnationifeft accingerent. T)ecimo fexto Cdlend. ydtigußi tnaniptili aliquot amp;nbsp;cohortespeditum Germa norumamp; Hißanoru,,Tunetu yerßn progre di cœperunt ,trahentes fecuduodecimtornuta hellica, qttot Imperator cum reliquo excrcita ße^ui deer euer at: fed guia ah itinerum périt id pofleailli renunciatußeratj^iam qua ah thio latere Tunetum ducchatfmpeditwre nteigisj^ faiehrojam eße^^yt commode Hide exercitum fuum traducere pofet,eandem^^ infidiid aliis^ mille pericttlis aptiorem eße,^ alteram: iußte eos qui praeeßerant reuocari-.quifine^llo de-trimento machinas in caflra retraxerut.De-cimo quinto Cal../4ttg}ißi,amp;dieproximo,plu rima tormenta maiufetila cuglohis ^puluere tormentario aliisq^ rebus ad expugnattonem arcis Guletante è nauib, exportata,rurfus in eafde exportata funt. Cum hac agutur,Impe rator cu fuis, yariis cum angitur,profellio^

Tu

D 1 A R 1 V M EXPED.

Tünetenßs mire ipfum folUdcat. ’Princi^ioi yidet quxcunque ßduleaßes deHumidarum fro^inqmrumßuiurbanorum^atqueofpida-noru anxiliiimagnifice ia^itaffet, yana effe emnta amp;nbsp;meraßomma, ciim nemo illorußgnÄ ylla fauorß ßhßdij've in tllum yßque diem quot;^gffnfuumpræße tulifßet^neqjpro ipßo quanu^ßumma oblataßuißet opportunitas, cdtra Oenobarbum ormAßumpßjßet. Trainde non oßcitAnterßecum expendens qudmgrauif tÿ dißßcilirßubeundA eßetprouincia, tu quod longiui d muri Abfirnäts, periculum eßet ne ßattf commode commeAtw AßortAripoßet,AC quod in totA UIa regione rari Admodum eßent putei, à quorum uditu ho fles ipßos ßucile pro-hibere,AUt eoßdemßalte inßcerepoßent amp;nbsp;yß tiAre,dulcium Aquuru luborArent inopia, tum quod machinx bellica propter iumentorum ßArcinAriorumpenurium, mAnibw milieu ter reflri itinere pertrahi debuerunt: contrd, ciim Uli in mente yeniret, Oenoburbo, niß ex 'Bar baria exturbaretur,maxima relinqui oppor-tunitatem inßnes ChrilUanorum orasque ma ritimas Qcjareee ditionißubie^as incurßandi, ommaq^ peiut qudmprins f ytpote qui damna acr

T V N E T A NJB. îp acce^to effet irritaw ) perturb andi: inifere-gt; retur^ fortunam (JirilHanorutn, qui Tuneti pedore tir fqualore obfiti in carcereamp;ygt;inculti degebant: tniferereijj ipfum regû qui è régna , exaEîui omnibuijj fortumisfutisffoliattu, ah yinitM f mperatoriis penderet mtjericordia amp;nbsp;uuxilio: conluhiffimumyifum fuit capto Tuf neto, Oenobarbum opprimere aut expellere^ refîituerey'vt tanta beneficia deuin~ Bus tir obligattis,‘I{eip.Chrifiianlt;s,ltnpera-~ tori,eittsqJuccefforibus,fociÛ! amp;nbsp;aw.icts^pcr^ petuo confæderatus, neque ynquam benefu'^ Borum d Cafarea^MaieJiate acceptorum,ob-reperet illi obliuio. H is omnibus tequa lance expenfis^conflitutumfuit actem ordine infiru Bam, peralterum Guletee latus,quad illud iter magis effiet peruium,neque tam mukispe riculis expofitum,Tunetum''verfius deducere: principe Ivlelphits cum cunBa claffe, Guletig reliBo,cui bocpracipuè cura eßet,exercituin cameatu tirannonaprofequi,tir de recentibut aquis a,liis^ requifitis,perffagnum quod Tu netumducebatprofficere,Omniaq^munimeta qua pro ar cis G uletana diuerberatioe amp;nbsp;êiC’f (idio ènauibus elata fuer.ant, cumtotrmentis qusgt;

DlARlVM EXPED.

ƒ«« in ipja Arce deuiÜ4,initenta fiterant, eif“ Jem quot;yx inferreettr operam Jare. Tieàmo ter-tioûgirur Galen, Angußi^ Imperator claßku nbsp;gt;

cani,tQtumjj e^ercitum informam infix aciei infirut iifiit, qui per omnes fiuas partei Jige-fitn,pr6greJi ceepitfieectormentis maionhitf, totidemq^mediocribui^brachit! amp;roboremi^ litum per tralie, commcatuq^ quinque dierum fetum allato. Imperator, cuiprater cxteros res cordifuit,dfiummo capite imum yjque cal caneum armacu^,per Jingulas turmas, cohor tes, amp;nbsp;legiones, non fine fammo fieHantiunt gaudio obequitare,manipulas concenturiare, phalanges condecuriare, omnesque bono ani'-mo effie, certamquefiibi cum Dei adiutorio yi Hortam pollicert, Inhere deinde ad cataphra Glos redire, eir ynumquemqnejui mnneris amp;nbsp;funtlionts admonere, In progreffii autem,ipfi fiuhlimi confiiâendits in equo, yexillumpri' marium,quod Domini nofiri IE SE Chrifii crucifixihabehat effigiem,antecedebat:quem .. 'quicunque confiiicahatur,immenfiaperfiunde-batur latitia, feruentifiimoq, inflammablt;itnr ar dare eSst defiderio: ad extremum 'vfiqtte ha” hitumpto Qhrifiianifimo, 'vclutipro foctsamp;

arii

T V N E T A Ngt;E, 40 nrK praliandi. Cttmjj eo ordine ad duo pro-ceßijjtnt miliaria, ecce'Turca 'amp; 'iv'lauri, ex cliueti^ ybî delitueranc emergeçes,eÿhac illae per yiam curßtantes,nofiriifefeprodiderür, Eratnonproatlillincineodem itinerc Oeno-barltn cum j'ex milihM TurcarKm,'\laiiroi rtim yero amp;nbsp;aliorumpartim e^uittan,partit» peditum,milihns centum. Imo relatu ^uo-rundam Chriflianorum,/jui 'Tuneto in Chri-ßianorum caßra ^roß.gerant, cognitum fuit Oenobarbnm habuijje pltts centum quinqua-ginta milia militum ,■ équités fcilicet ad milia 'viginti,reliquospedttes.Quod tanta credere procliuitts fuerat^ quadipfe Oenobarbus duO'^ bits diebtts proximis omnes copiasßuas recen-fuerat, amp;nbsp;Humidas, quos nunc Grabes yo-i cantßhlauros^ omnes mtlitarijacrameto au-ilorauerat,ßque conßequi coëgerat, acieq^ in-ßru^a,cum Imperator e confligere ,imo s:^ca-ßris exuere dscreuerat : in ettn} nanqueßnem caßrafua y allé,foßts,agger ib its,amp; turrtbits tnunierat,machinasq^ inpropugnaculé collo-cauerat,eo loco no/lros exfßeHds,qudilltsyel lent nollent iter faciendum eßfet. Imperator ^er quoßdam eyploratores curauit agminifua pro-»

o D 1 A R IVM KX P E D.

proj^ici de loco ybi ferno^laret accommoda multum amp;apto,tum q»od ibi tutior fuijjet ab boßium incurfifatiombtK, tum quod multoi dulcium aquofum fueeos illic inuenijßet. e-Tumhoßesre animaduerfa, quia noßri len-riu^s fromouebanCt^aod tormenca ßua robore brachiorum traheredebuerant,facilè locum il lam fraoccuparunt. Imperator Tfidens in cC” leritate fjgt;em yiEloria conßßere^magnts itine ribut multo conatu pertraHn machines ad lo cumpugna accelerabat.quo eum yentum eß, principio bombif Ù tonttru tormentoru eia-(ulatorum fe mutuofalutarunt: deinde ßgno dato, ytrinq^ animK amp;nbsp;yiribHs emi-nui,tormentii,teilsiaculn, fundti; cominuf haßts,giießs,malleolts,ßcis,t^'Verßs gladiis, acriterpugnatum e^, J^o in confliHu,tanta animorum alacritate ßafariani remgeße-runt,'vt tjuanquam ex cdtinuo itinere laßi tÿ opéré J-atigati, cum integrts, nihilquod non (^abßt yerbo inuidia)fortißimos amp;ßrenwiß-ßmos milites facere deceret, molientibui, di-micarent: tarnen rnptls ordinibus cedere,ma gnojj tormentorum numero amifßo,terga'^er tere compellçrenf.qui quanqua ad teli iaHum

ab-

T V N E T A N^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4»

alac{i,fefe collrgcrent,^ Delut iellum redin ttgrattiri^tortntnta qtix reliqua hab that ex-onerarent,robur tarnen amp;nbsp;alacritate animo-rnm^dtjciplinam^militarem Çafarianiêicer cttut conßderates ,mutata Jententiaßugerut: reli^tiq^ impedimentii,amp;froieBtb haßtf,cef ferunt arems, Ivljlites Cafariani quabbet ex itinere nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;intolerabili ^ropemodu enecati,

ea tame aîacri(ate cum hoßibju cogreßi junt^ ytplurimos occiderint,reliquos infugam cott «erterint, multo maiore j'a^îurißragem, nifi fiti calore immodico tantiim non eka-nimati,ab hoßibwperfequendtsfibi tempe-rare,amp; reßciendii corporib.nonnibilßbi dare debuißenf,cuittf rei gratia ibipno^arunt. Inprima ilia dimicatione ex Chrifltants non pltires oBo deßderatißunt, neq^ ij milites, fed yiri cr mulieres quiJaremas adferebant amp;nbsp;à yia militari aberrauerat. Fuit autem Hits in locH tanta duletum aquarum penuria,y t ex-haußis fontibusamp;puteK quos repererantji-inum ipfum bibereßußinuerint. Imo plerique fnilitum quibtts adputeos patebat aditiii,fu-r dariola (S' indußoru extrema, terra ex aqua qux exßtulis ^litsq^ yaßi baußoriü aufuge-.

F ral;»

Ö I A R I V M EXPED.

riit,hiime^atlt;e,im^refferunt,ori^ue admou Jnxerunt. alij hauflum a^ux frigida^aut ci^* treum malum, autfimile quiddam, quo fitim leuarepotent, precio multorum aureorum re nbsp;nbsp;nbsp;'

dimere dolentes,'vendttorem non inuenerut. y idifjes animofos milites illos qui ^aulo ante inui^i, copiofuin ilium Oenobarbi exercitum contterterUnt amp;nbsp;profligauerunt, nuncßti,fa- nbsp;nbsp;nbsp;।

me amp;aßu intolerabili •^i£{os, eo deueniiße im'‘ ^otentix animi, yt non temperarent à conui-* ' ci^,maledi^ts,amp;miferü complorationibtts.

udiuißes eos caput regü ’Tunetenfis mille dirts dexouerCi quodpromißa nonprxßareti CxJ'arettmq^ exercitum annona amp;nbsp;commeatU non adiuuaret. 0 miferam naturx humanx coditionem, qux eiulmodi neceßitatib.ßt ob^-noxia,quas '^iciße Hercults cuiufdaaut Sam nbsp;nbsp;j

fontsßtyirttts.S ed conßeSlo lmperatore,ab' ßinuerunt à quer élis, jnitq^ inter tot murmu-quot; rantium milia filentiumplufquam 'Pythago- nbsp;nbsp;jquot;

ricum; tatumpotuit ynius capitisprxfentia. 7)uodecimo (alendiAugußi,Imperatoriam i cxlo albefcente, copias fias eo or dine,quo die fuperiori,T unetum yerftts produicit,necß' ne caufa ordinatim inceßit. ^etuebat enim

T V N ! T A NjB 4/ ne quîfrofugerâtjColle^lt^f ’viribui^alicuit in itinere ex infidiif exifierent, ßbi^ negoàum facefferent. Sednil eiufmodi accidit:lugerat nanque non redituri. cum^ nondmpliM mi-iiario à Tuneto Cafar abejjet, d quibufdam Chri/lian^, qui ad ipfum confùgerant, cer-tiorfa^lnd Oenobarbum ciim fuUduci-buî, ^dumiddr, amp;nbsp;militibud fugictudr, fluri-müque equû amp;nbsp;camelis yarids rebut onujiit, yeßera dieipracedentds in montesproximot fefe ricepiffe,frjmoq^ diluculo adarcem ciui-tatdf reuerfum,eonatumfuiße irrum^ere, o-ntnemque (hefaurum auferre, tlâ' mûlta qutt ad delenßonem arcù ^erfinebant, igni fer^ der(_^. Sed Chrißiani qui illic in neruds amp;nbsp;compedibui detinebantur^plut minut yiginti milia,metuentes ne yiut combureretur,quod Oenobarbut fefe fi^urum minitatus fuerat^ ^ræftdio diuino, in quoßem omnem colloca-uerant freti, amp;nbsp;adiuti, frailis manicis amp;pe-f dieis,QCclußsqj caßri yalui^,Oenobarbum ab arcis frohibueruntj a^plicitisq^ tor-mentis fuis locis, acce^tis^ armis qua ibi in-uenerant^arcem 'valide fortiter^ tutari cœpe runt. Oenobarbus 'videns fe frußratum fua,

DIARIVM EXP ED.

ß)e^metuens^ ne forte in m^nw illoru inciJs ret, aut à Cafarianü militibw oppinteretuf incautu^,eu primaries fuit daài, Sina Smyr neoludxo^tÿ' Haidtno Cilice cognométoQic (iadtabolo, aliiiq, tum Tureü turn 'Matirü, aufit^it potuit celerrimè. Quee dmnia fmpt ratori^ Chriflianos bonafide, renuciatafiunt: nequemulto mperator,yifiofigno quod Chrifliani ex editifitmo loco ofentabantÇerat autem '^exillum candidum,quo fignificabant tutum in yrbempatère acceffiumy exercitwn fuum eo ordine quo diebttsfiuperiorib.antece dere iubet, re^aq^ cum eü ciuitatem ingrediz tur,dataqj (Jjrifiiants omnibus liber rate, fait fiüygratulatoritsqj omniu acclamationib.eX' cipitur: amp;nbsp;turbit Chrifiianoru emancipatorui tum manw eita tumpedes pro bénéficié ma--ximo ab ipjo accepta,exofculantiu tanttïm no premitur. quot;Nieque iniuria : nam finegloriofa ilia yiiloria, nullam omninofalutemffera-' bant:'y)nica UIk eratfalia. in captiudsilltifue runt nonnulli, qui multts aureorum milibus Ubertate ab Oenobarbo redimere yoluerant, fednondum cum tyranno fie redierant ingra-tiam,quin mallet illos fqualore amp;nbsp;pedore con ‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tab

T V N E T A N-Æ.

ralefcere,'^ yllii cum eis mnfigere cenditio-ntbitf, mille crucibus amp;nbsp;inorübt^ excarnifi cari^quàm femel quamlibst crudeli morte tm cidare. Inuenttfunt inter illos Franei oflo-gintaunu4,quipartim cum aEîuarits duetöTe trondi,partim multo anteamp;poi^ capti fue-rant: quoi omnei lîbertati reßttutoi ad Fi-lyum,qui turn nomine^gù fui apud Imperà torem legatione obibat^mifit .ytprima quaq^ opportunitate inpatriam ablegaretur. Inter mancipia fuerunt plerique bptfccs artifi-cei Chrißiani,quoru opera,arte amp;nbsp;indufria^ in conßrtiendti iamp;armandn n^auibu^^alit^que rebus faciundts Oenobarbus ytebatur. 2^e-perta funt in arce plurimte machinée bellicts , ’Vela,itemamp;copiofa materia ad noua confeït da,multaq armorumgenera non huiw feculi caßides,manicte,brachialia,thoraces,tibialia diÜerits amp;nbsp;elogiti auratM inßgntta: arcits,te laßalißetjiacula, quee d temporejan^i Ludo iiici,qui in conatu expugnationts ipßusyrbts dyfenteria obiit, ibidem conjertiata jwratit,

omnia noßneßupore^admiratione Cx jariani yidebant amp;manibjis traEiabat .7 introitum Imperatoris inyrbem,ecce tibimi F iii lei

D I A R I V M EXPED.

les Ht/pantti, aliquot^jalif fiationari/,fttfgt; ßm inades magno impetu irruunt, oßia,ß-neßras,fromptuaria, areasmercatorumjue ofßcinas amp;tabernas €ffringuntßM.auros re-ßflentes occidunt,ßoliant, compilant, euer-runt omma cumpuluere. Inproßndißimis cauernis,penariis, cellis,into eißernistirputeis,fcrutationemfaciunt argentariam. Quid multal* ne à templis quidem amp;nbsp;larariis Jvlau roru manos alßment. Sed Itbros omnes clau ßris aurezs tÿ ar^teis nudatos,conßcindunt: ßgna e'icmarmorefexiaßideßubnigro ekßcul pta, multaque toreumataprecioj'a auferunt: nihil intentatum,nihilinta^um (quot;Vtel^tia-tio auri auida) relinquunt:prater adiculam quandam precibos amp;ßacris Chrißianorum, ^ui negociationumgratia ‘ßegiyeBigales e-rant,conßcratam.'Mauros item cuiußeunque ordinisße}{Ui,t^' (etatis,^ui cladißupererant, ad tria in circuitu miliaria conquißtos in ci-vitatem addu{unt,amp;ficut aliam pradam parentes in conßeBu liberorHm,amp; contra,ma-ritosßorßum ab yxorib.yendunt. Fuitaute numerus mancipioruprecio dßra^oru decent ferè milium. ’Multißipendtariorum d Chri-

TVMITANA 44

ßiants de tJiefauris aifcondicis admonitißoc/i ßulterranea diligenterperfcrutates, multum auri amp;nbsp;argenti effoderunt.Sed nec ipfi Chri-' ßiani recens libertatedon^atißbi defuerunt^ yeriitn ntagnu auri modum fibi convaßaruM, fie tarnen moderate,quot;vt ex immenfio Ulo opum aceruo,^ute in arce reperta fiunt,prtecipui ali ^not duces centuriones,ad multa miltadi-tatifiunt.Fuit attte ilia copilatio faUa confien yltin e^^, quodfidem fefellerant, ne que cùm fiuecefitim Imperatoris cognouijjent, contra Ôenobarbumpro l^ge fiuo arma fiumpfierant. EodemdieT^^x ipfie “yirbem ingrefiluf e^^multosjue %lauros y-triufique fiexus,qui illi^dum regnaret, familiäres amp;nbsp;necejfarij fuerant, curautt redimi.

C onuafatio ilia nil produit Germanis^quilM fiolum permifium puit efculenta fÿpoculenta rapere^quare male lt;amp;nbsp;incommode cum illis a-gebatur, quod non inuenerant plurimas ceb-lasgenerofo 'quot;vino refertas: repererunt nihil-ominw multas cijîernas aquarum dulcium, quarum copia compenfare potuerunt, quant tn dimicando paßifierant inopiam. ’Pojlridie tdiUo fapicalt cautum fuit, ne quts exinde F iiij cotri'^

D 1 A R I V M ! X P E D.

eetnfiilare auderet^fed 'vnufquif^adfuafign'i fediret^ne nimia ilia quiduM audendi licentia ingrawM aliquod malum exirei. Imperator ^uandiu cÖmoratuf in yrbe, de omnibus qua mari,quce terra geri conueniret,quemad tnodum maxime pro loco amp;nbsp;tempore expedite putabat^matura delibratione decreuitamp;' pro-ßgt;exit. lgt;lec raro l^egemadieaccerfijußit, de^ eiufmodi rebits,qua 1^ipiChriJliahlt;e amp;nbsp;nunc amp;nbsp;olim utiles amp;nbsp;falutares forent, cum eo cdmentattts Sexto Calen.^ugußi,re li^O Tuneto,oes copias fuas in yicum quenf dam nomine Ludam,duobus miliarib. à Gule ta dißitum reduxit,à quo nonprocul labeba-tur riuus quidam aquarum dulcium, quiexer citui Cafareo magno yfui cÿ folatiofuit. Eo aute confilio accelerabat ab 'yirbe abitum ,yt ciuibus,incolts éÿ inquilints,qui aufugerant, dijferßq per agros, montes, amp;nbsp;conualles ,ye-lut oues finepaflorepalantes, hue illuc diua-gabantur,pateret reditits. Calendis Augußi cum acie omnibfuts ordinibtts amp;partibtts e-^tegiè inßruÜa,inlocum ybiante Guleta ex pugnatione caßra fixerat,iuxta turrim illam qute ab aquM yieinü nomefortita rediit.

In

T V N ï T A N^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;45

In itinere inuenta Junt plurima cadauera *îAaurorum à nofiri^! occiforum, aut quoi quot;vi iebatur illü inutilia quaiam effe tellurtspon iera,ex quilw nullum fru^um JJ^erabat: aur ytfic ie hoflibtpf, quoru caufa^amem^fitim^ aßum intolerabilem toleraßent, milleq^ mär'“ tifperitultf expoßtißiijjent^feje ylcifceren'^ tur:atqj Inter illa fuerunt quaiam muberunt forpora aieoptnguium, yt ybera illü ad co~ xendices yjquepropenderent^tibiaq^ pertndt effient craffa,atque noflrx regions robuflißi^-morum yirorum fœmora:res cereè quaßdem ßcriftori mcrito abroger, nißoculorum cogni tione coteflata conßrmataq^ßr et. Imperator yt ea quce in naues importari amp;exportari ad Gulette defenßonem neceße eß^et^commodittf deferrentur, tußeratdici cauponibw,cupedia ritijßalßimentariK, œnopolM,amp;cuiußcunque generü mercatorib.amp;inßitoribits,'vt amotu tuguritsamp; taberntsßuK, omnes mercesßtas in nauigia ad hoc deßinata,inßrrent: Verum tumßegniu^ trnperatapaeerent,tertio Ilonas .Augußi edi^o cautü eî^,‘ygt;t nißante yeQ/e-ramiieißequentts iußts obedirent,in:pune o-mnia expilari amp;nbsp;tnuitü auperripoßent.

D 1 A R I V M exped, occaßone milices nonnulli infolentiores^ cÿ ad rapindplies a^uo propenß ( yepote ^ui-hfts boc yehemencer dolebat,quodno licuerat ipßsyqitemadmodum HiJ^ancs, Tunetenßum opes deprtedari} commoci amp;nbsp;incicaci, eoper-uenêre audacite amp;nbsp;temeritatcs,ycpoftridie ctt prima luce, in tabernas amp;nbsp;oßieinas negocia-torum amp;propolaru irrumperenc,amp; quicquid eßßec obuium conuaßarent. Qua re cognica Im. - peracor illorum pettdantiam indigné ferens^ conßcenßo equo, Guletam magna cum celeri-tace peruenic, eÿ malo illi, crédita citius^ ob-uiam iuic. authores mali, ne impunitas alieis adßmilia aut maiora deßgnanda,animos adder et,ac in poßer um documetum flatueretur, ne ques talem imitaretur amentiam, grauiß-ßmasßuie temeritatts dederunt peenas .Duces ^uoque, centuriones, decuriones, tribuni, amp;• decanißub quibus militabantßeueris amp;nbsp;acri-bua derbes ab Imperatore caßigatißterunt. Jmperator omnibus pacatts in caßra jua re-uerßus OBauo Idus ^ugußi, quot;M.uleaß Jes Tunetenßs in caßra Imperatorcs ye nit, ytqueeprius Tuneti cum gt;nbsp;deinde in caßris Cteßarets cum aliquot d^pgi^ confi-

T V N E T A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4lt;i

iiariù nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a^a^amp;tranfaUa ßterant^tureiitr'

rando conßrmaret ac corroboraref, cuiiu^Â^ Bi bec fumma amp;nbsp;tenor:

Trinci^io 'Muleaffes Tunetenßitm ^x, fe abHariadeno Oenobarbogenere amp;natio.ne Turca,regnüfuü exutum^^fine yllafie m dem reàfiendi,fer'Ti)im,fraadem,tamp;^rannica inuajionemiex illü exaBum fuifie ingenaèfa tetor,numim^que beneuolentia,ac Caroli.ß. Imperator:^ ficmper ^Atigufii armtis,ad qaem quot;^elut ad afiylum quoddam omnib/ts diuitids, ofibf/4, quot;virihtUfprafidio, confi.liodefiitntttt^ (6nfugerat^amp;in cuiu^fidem 4tque tutelam fie falutemqfiuam dederat: quique Guletamfirlt;-tnifiimoTurcarumfaltartanqj gentium prxfi-r dio munitam, omni^ affaratu bellico inflru.-Biffi. armatam,bello exficidit^nn^urifiimum^ Oenobarbum cum canBo exercitu caflris ex~ uitftergaqj 'Wertere comfulit: deinde Tuneta ce fit: in régnafiua fie refiittttumamp; repofitum agnoficito, tantiq^ beneficijà quot;Deo Opt, '^ax. eiufidemque fidei atqiie religionti propugna^ tore flrenuifiimo Imperatore fiemper Augn-^^0 accept! memor, orthodoxie afiertores Of mnes cuiuficunque fiextti, ordint},nationts,

ata

D U R I V M EXPED.

condition!^,quMÜhetque enormM,ac nefandi criminif,j'aanordisant flagïttj reos^ ^uos ha^enw in regn^ amp;proi{:Kciüfuds pró ferüif amp;nbsp;mdcipiii^aut yjurpauitjant eindlos J'erûauù,gratüfineyllo redsmptionds grecio^ citra omnempraudem dolumque malum^ Itbé ros atqtie emancipatos dimitsico: atq^ ys tuti ^idjuosJe reciperepoßmc^pramp;ßddo amp;nbsp;yiaticó eofdemprojequuor : proinde, ne idem aut qui in regnûm jitccedent qiiempiam eo-rum^qui ditionis Imper atorii autjratrts eitts germani, Ferdinandi TJomanorum^Hunga riæ,amp;'Bohemilt;e ‘Bfgis^nuncJunt,autquauis occaßo7ie inpoßerum erunt, aut etiam eorun demßuccefßoru yiri jint an mutieres,ßacri an prophani, iuuenes anßenes^exindeproßerui-tiis amp;nbsp;mancipns abutuntor, nec in neruis amp;nbsp;compedibtts yiriFos detinento. Idemque Im perator de I^gis Tunetani eiußdemqueßuc-cejßorum ßubiechs ,ße JaHurum pollicetur.

Idem ‘ßex amp;nbsp;quotquotpoßeum regno Tu netenßpraerunt ^qtiojuis Chrißianos tnyim” uerßo Tunetetijium regno habitare, conuer~ fari, .negociari, ßuo ritu '(st reltgione yiuere, templaJjatellA^oratoriafoie monachorum amp;nbsp;tut

T V N î T A N^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;47

eeenolùarum, fitte yuîgipromificui, manere inta^a tnuiolata^nouaque adificart amp;nbsp;de-dicari in locii 'ygt;bi prafati Chrijliani domos aut pofießiones h ah ebunt, fine yllo obfilacu-lo aperto aut clandeflinp,permittunto.‘Hullo sitem^Mauros Chrijliante religioniinitia-tosfiue yalentinafine Hattete jtnt regionts, fiiue ex alits regnü Cafiarea ‘^laießatifiubier, Üts oriundi^adjuaßie régna admittunto^ne-; ^tteprofugos reciptunto:^uin potitts quocun-quepratextu illuc tranfifitgerint aut ^penerint exigunto,ac tanquam hofies amp;nbsp;capitales inß mtcos,quoties eos tbt autlatttantes, aut negp cia lt;amp;nbsp;commercia exercentes deprehenderint, perfiequuntor:nifi forte diplomatajyncera amp;nbsp;legitima,nonindu^a,rafiayautyllo modo yi-Uata, indulti Cafiarei aut 7roregum, l^ica-riorurntPiiel Trafe^orum prcedidlorum loco-rum^oflenderepoßint. Quia yero ter tlle exe crandus Oenobarbits plurima adhuc loca’fie-gnoTunetano iamp; terris Cafiarea ^hdaiefiatis^ cdfinia.cuiufimodi junt/lpbrodfium,Hippo ‘Bifiarta, amp;nbsp;nonnulla alia, per tgt;im occupât, yndeparuo negocio in rcgnumTunetenfie,^!^ prouincias ac injulas Qfiarete ’Haiejlafifiub-ditas

B 1 A R 1 V M î X P E D.

/ttas,fuo more incurrere^ omniaquepiratùff frxdAtiontbw infeflttre foffet,qHod certè turn Jmperatoriftufnl^giilticulentQ damno effet: nequeßt penes’ffegemfrotter incommoda ai Oenoiarbo accepta Ç^uiputa thefaurum oem tantum non expilauit, omniaquefœdè amp;nbsp;ne-ffariè yaßauit J pradiSia loca etiamnum t^ran nidi Turcarum obnoxia, recipere amp;nbsp;recupe-rare, rex einfdem^^ fucceffores quicquid iuris quot;nbsp;in ea baient, aut olim haberepotuerut,etiam nue cùm in manu amp;poteßate Oenobarbißnt, Imperatoriceh/ÎMellatieiusqjpaflerisHiffa-nia regibus,pro tuitions regni T unetenßs amp;nbsp;proteilione regnorum amp;nbsp;prouinciarum^ip, Chrifliana danto,côncedunto,amp;in eos tranf-ferunto. Quodß Imperator ea loca aut bello aut alio quouis modo in fuam ditionem rede--gerit, eundem amp;nbsp;fucceffores tanquamfua cum omnibtts prouentibus amp;nbsp;emolumettsfine quot;ytlla oppofitione pofiidere fiinunto, neque aperto

arte,aut teSis lÿ'dolofis infidits obtiiam e-r ttnto atque impediunto.

Sed quoniam res ipfia docuit,plurimu con-ferre, non folùm ad eußodiam regni Tune-tenfis, 'verumetiam adpacem amp;nbsp;tranquilli-;

totem

T V N E T A Ngt;C. 48 tatemtothn quot;R^i^ub,Chrifiia.nx, amp;nbsp;pr a fer•* rim tutelam Infularum, ciuitatumque^fnari^ timariim itnperio Cxjarex nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fuhie^

^arnm,yt Gulecafiringprafdtts amp;nbsp;inui^tf muriitiombu'S communiatur ; ne rurftM detur anfa impurifimopiratte flli Oenoiarbe en re-cepra amp;nbsp;ytpriu^ fecerat,tnfrti^ifitnè mttni-ta^regnum Tunetanum denuo inuadendi,lo-ca^ omniA wcüm\Accntùpiratiwpopulati-onibtts yexandt: cnmjj nonfitpromptü ‘J^gi propter cladem amp;nbsp;damnum acceptum tdpace-rejiceatque Imperatori eam,non finefüorum difcrimine lt;amp;nbsp;flrage acincredibiîifümptu ex-pugnaram iure belli fibi yendicare,riy; eiwq^ pojieri quicquidiurtô in earn habenhaut olitn baberefe iablitare pofient,abnega[o:amp;in Ca Jaream^aiefiatem eiufidernq^fucceffores iam nunc [ranfierunto, ac bona fide cedunto : op--pidulttm^ ipfumfintul cum arce amp;nbsp;agro qua-quayerfia ad duo patet miliaria,ynd eu turri qu!« ab aquti nomen habet, fine ylla contra-diiîjone manifefia nut clancularia habere amp;nbsp;poßiderepermittunto: ea tame lege,yt liceat ^aurûyicint} amp;nbsp;qui ruinas yeterh Qartha gints ineoluntfiluc libéré yenire aquatum.

Sit

D I A R I V M EXPED.

^itpraterea integrum Imp craton, quot-’ ^uotfutures retro jeculls mdemortui locum jurrogahuntur,eadem locaprout Ulis libitum erit,munire. Qui yero Guletie amp;nbsp;in locis yii^ tints inprtefidio eruntjliberam amp;ab omni '^e Higali ac tributo immunem, quotiejcump^ 'Vo-lent^Tunetum amp;pagos adiacentes 'ygt;fque,nlt;t uigationem, habento. E odemq^ liber tills adi^ tits tér abitus, Connerfatio amp;nbsp;negociutio,quid-libetiußo precio abfque omnil^aUione emen di,attehendi,fecumque exportandi, fine ylla prohibitione pacultas eßo. Sed f pneßdiuri} arcts Gtdetana,amp; qui loca^icinahabitant, merces aliquasfine Tuneti,ftue in ahis regni ciuitatibits ,yicis, ant ar cibits yendere yolue tint, qtiodiure eir more locinumerari receptu amp;nbsp;dprtefeifo arcis Guletanx conßitutum fue ritjßne omni dolo amp;nbsp;fraude joluant amp;nbsp;nume-s rent. Quodßfacere recufauerint,aut impoßu mm aliquam in contrailib.amp;paUis fecerint, nut alioqui facinora punitione digna deßgna-uerint,is qui turn ar ci Gttletanx pnsfeilus e-rit,ßmili animaduerßone qua in ^Mauros,re gni^TunetenßfubieHos d 'ißegeaut illiitsDt cariis animadtierteretur,in illos animaduerti

to

TV N ï T A NJE. 49 fœna mulSlato.'PraftSlitf Artt( ’Guletantf,Je htec omnia fart at eBaferuaturn pollicetor, eirfacramento at^ iureiurantlo fefe olßringito. Tlacuitpraterea Ceefarea '^alt;‘ ießatij'yit contraBtu ^commerciaGuleta in lo{i4 quot;^icinti fierifolitaßeinceps more con“ fuetofiant: amp;nbsp;quicquidcommoai ‘I^egiillinc accedere confiteuit, omneidinlutrueiufdem 0* fuccefiorum eitts in auttm cadat. ISLeque quifquam Qejarea \laießatiful)ieBorum,ci» iufcunq^ fit dignitatis^conditionisi^eel autho-ritatis^aufit intercedere aut impedire,quo mi nttsfradiB»s T^exyeBigalta omnia, tributa IÉT fortoria : penfitationes item oes,tam mart qudm terra perfuos coaBores fifcatorios,amp; ararios cogi nbsp;nbsp;recipi iubeat, quin potius eide

yt omnia exaBa eiperfoluantur^confilio,ope, opibus,aßißant amp;fuppetiasfer ant. Ex qui-l»s penfitatiorniuefumma duodecim millium 'aureorum fingulis annts quot;PrafeBo arcis Gu-letana numerahitur, Sexputa millia, oBauo Caltnd.Augußi,qui dies quot;D.Iacolofacer eß: fex yero alia,oBauo Calend.Februarij, quo die funtferiee conuerfionts S,Pauli.Quorum prior terminus, cedet oBauo Calend.ßugußi

G anni

Ö 1 A Rt V M 'EX PE 6.

a»Mï tricejimifext 't,alter oBauo Caleiä. Fe-^ irMartjannitriceßmifeftimi,idqj calculi^ manOyamp;ßcdeince^s inperpetuu. Tublicani ^roamp;redem^toret j^uib.addi^a erunt ÿra'” di^a.'VeEligaliaportoria^amp;penßtationestau^ (oaiîores ^quajlares^quihtts ea cogendiamp; re ripiendi d ißege data eritfrouincia ,ßngHlts annis, termini! aßignatK,loc6 ad hoc defiina to, hti quihm eandemßumma recipere tàr illü ■accel)tdferre, iniun^(6mfHeric,liheraliterfol ■uunto. Q^odß inperfoluendo ceßatores aut reliquatores de^rehenßj:uerint,illt! qui Gu--■detie amp;nbsp;arfi pracrunt, remq^ publica ibiguber : nabunt, oßtciuin publicanoru, redemptoru,^^ '(oailorii adminißrandi,pradi^a^ ye^igali^ amp;nbsp;trtbuta adplenamperfolutiqnempranot^ natie ßummx recipiendi, eot^ quißluere de-bent,ad idcopellendi iuf^rfas eßo.Troindq, .'Maießas Imperatoriaomnem négociations, commercium amp;ccntraSlufn Coralliorum,qui? in locis iuxta Tunetü amp;nbsp;Guletam amp;alit! tilts F^gni '^êndebantur,permutabdtur,aut. alio quouü modo alienabantur,ßbißuisqjßuc-ceßoribus inperpetuumferuauit ö* retinuit, cmneque compendium amp;cqmmod}tm quo,deqt

T V N E T A NJ8 ƒ• ilia negociatiene ^romanabit^ adfuam fèfjac iefforum fuorum 'viilitatent yult deriuati. (d^re nullt mortaliu., fit Chrifiianx^fit ’Ma bomitanee religions amp;fi£latCommerda eiufi modi US' ntgociationes excrcendi,prater eos ab l mperatoria quot;Maiefiate eitu^fiuc-' cefforibM prouincia ilia traditafiterit^facul«' tas aut potefias eflo . Tlacüit infuper Cafiai cum T^ge ea de re conue-*

nit, 'tt exinde Guleta fieiaatus amp;nbsp;confilium, iudexque jitmmapoteftatd conflituatur, eut nomineMaieflattsImperatoria de controuer fits omnium qui regnts terrd eiufidem Ma iejîattsfiübieïUfiuntjin quacunq^ parte aut re-gione regni Tunetenfis negociandi aut contrahendi çauÇa fuerint, iudicandi, pronunci-andt^atque tn eofidem obfacinera admijfiaani maduertendi,fine omni appellatione,acpro-itocatione,plenum ör fiummum ius efio, 7^-gi autem illiusquefuecefforibus quominusfiuo fungantur officio, neq^ aperte,neq^ dißimulan ter impedire, aut quoud modo prohibere,fed ittque ytlos adipfos confugientes tueri amp;pa-trocinari liceto. Atque aleo 'tt quot;IR^x Tune-tenfis honoris gratia fiape nuncupattts,eittsqi

G ij

Ci D I A R I V M E X P ED.

foßeri quotquot Uli in regnum fuccedent,non folàm animo, 'Verumeti4m rt i^fa immenfa be Heßcia ab Imperatore accepta,agnofcdt:tungt;’ dem^ yelticpatronum prote^loreßuum re^ gnorumq^fuorum,honorent,colant, amp;nbsp;yene^r nerentur: Qejarea quot;Maieflati eiwq^ßucceffo-ribui Hißania regibw,ßngülis annü in xt uum,ßex equos^auros eosij^ exquifitißimosj, ac duodecim eximiot falconet in xiàternam beneßciorum ab eitta %îaieflate acceptorum, memoriam danto,amp; offerunto.Q^x munera, qni GületxprxpeUut erit,annuatim. yiij. (a ltnd.Augufli,feriM Diuo lacobo facrit, no^ mine Cxfarea °hdaie^f,.amp;f»cceffortieiui re-i cipietprxfatua °ßex,attteiutfuccef fóres,dona ilia dare neglexerint,quinqnagin ta milium aureorum mtdÜa damnantor: qui aurei in rem quot;^nlitatem Imperatorts,amp;po ßerorum etui Hißaniaru regum cedent.Sin 'Vero adeundem offenderint lapidem,^prxdi Hot equos falconetq^ tempore conßituto dare CAtempferint ac refutauerint,fumma centum milium aureorum mulUantor. Quodßßrti tertio inperuicacia fua pertinacia obßina-i uerint^Imperatori eittsd fucceßorib.regnum

TV N ET A N^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Si

Ttmetenfè^otnniajj eiw territoria,terras^in-fulas,^ continentes, occupare amp;nbsp;tanquafua poßidereinsfaseßo. Tratereaidem 'ßex, intlla fœdera,fa^a,neque 'nllatnfocietate,aut fua autfucceßorumfuorumgratia, cum yUds ^gibns, T rincipib. aut ^^.ßue Qhrißian«, fiue 'Mahometan« religionts cultoresßnt, in detrimentu amp;nbsp;fraiudiciu C«f. Ma. eiufdemj^ fucceß^orum,neqj idiurum je,neqj inituru fro-mittito. Sed contra omnib. in rebus,Maiefta ti eins amp;nbsp;audloritate comiter colito,ac objer-uato,ac qu«proßttura aut oißtura eidem no uerit, fyncerè amp;nbsp;bonaßde Imperatori fragt;-moneto,idemjj Imperator regifefaBurüpol^ licetur. Troinde inter Imperatorem amp;nbsp;lagern exfcedere sîTpaiîo couenit,'rit inter ipfos ßucceffores, haredesq^ ipjorum, eorundemque regua,ciuitates,prouincias,terras,tarn continentes t^uàm infulas,perpétua indeßturajj co-«at amp;perduret amicitia,turaß(eßnt er leges “vicinitatts eir affnitatts,liceat^ rä terra,quaßun^ merces licitas,ac nonpro-hibitas,inuehere amp;euehere,importare amp;nbsp;ex-portare,emere,yendere,dißrahere,comutare, ^uautsue alia ratione alienare, amp;ßecure, ci-

G iij tra

D r A K I V M E X P f D, tra^ omnedifcrime in ytriuf^ regnit, amp;oppidtf ntgociandi (Mfa^morari^diuerfati^ egredi amp;nbsp;ingredi,ßnt omni ofpofitione,obfia culo atque impedimento.Toßremo rtx Tttnt tenfis eiuij^fucceljores,nullii firaM,ne^ fra donibu^^qut tnyoparonibui fnedatoriis^ Htbui mare infeßare confueuerunt,neç come-atu,nec aliis quibufuis rebtu aßißunto: ae ne in portu quidem,fed nec alios cuiufcunq^ religion^,nations fautregionis ßerintß of.quot;Ma. autfociorum confaderatorum^ einf,inimic»f amp;nbsp;hoßes,qtii quacunq^ 'via aut artib»s regnts amp;nbsp;terrtf,autfociti, aut confederate, eidemq^ JubieBê, incommodare, defo^ulari, yaßare, autquoquo alio modo nocereßtident, admit-tunto.Ö^in contrà,magnê '^iribuf, to toque (cnatu eofdem exfellunto,amp; exturbanto, amp;nbsp;maleferdunto. Quibie omnib. inter tbfos b a-£lê, Imp.amp; T^xTunetenfisitireiurandofe Jitosfucceffores obßrinxeruntßdeq^ bonorumque omnium tam mobilium q immo-bilinm oppignoratione,ac obligatione,^romi-ferum, quod omnia amp;ßngula in conuentione amp;pa^o praßrifto comprehenfa, intégré,inviolate,inßaile,in euußTma,rataßarrats^a,

TV N nlNÄ - * Si ffttt fitnni/raùde amp;dolo malo oiftruarettiùhtL taufa ejj^e dicentes, quin fiqui^iam lilorutn fe^autper alios aperte, aut teile amp;nbsp;clangt;-defltnè quidpiam prxdiHorum 'ViBlauerit,aut 'Violari amp;nbsp;infringi conniuentcr permijerit, nomini amp;nbsp;famx tlli»s,nota ignotninite inde a Itbilis inuratur,lacerq^ amp;nbsp;execrabilts inper'^ petuum habeatur . In quorum omnium dem,robur,amp; teßimonium, pariterque yt tn ßmpiternumßrmaßnt amp;nbsp;rata,Imperatoramp;.

Tunetenßs,dao ücemplaria lingua Hi ßanica , totidemque idiomate ^Arabico de-r ßripta ,ßuts chirographis, propriis manibiti conßgnarunt, quibtts ßgilium ßum yterque appendi iußit: quorum exemplariutri dHO,al-rerum Hißanica, alierum ,gt;lrabica lingua ßrtptum, apttd Cajaream ‘Maiejlatem : dl~ teraycro duo,illudÄ rabico ,hocHißanico ßer moneperßcripta, penes lagern ipjumßueeeß-i. ßoresque eiw inperpetuum conßeruabunturf' iAßaßuerunt ißain tentorio'Ivlaießatis Im peratoritE c^aao Idits KAugußi,anno d Domino noßro leju Chrtjio nato,milleßtnoquin genteßmo trieeßmo quinto,idq^ calaiîo Chri* ßianortim: ’K'laurdrum yerd amp;nbsp;Turcarùm;-

' quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;G iiii

DIA R IVM EXPÎD.

Lum fexu menßi Cafn, %Anno ’Kiahometi ifforam quot;Prophétie nongentefimo quadrage-ßmo (ecHndo’.prafentihuiihidem amp;nbsp;pro t^i^ itu Mcitis amp;nbsp;yocat^ ,fimul amp;nbsp;femel ISLico-Im Perrenoto decurione iprimarij amp;nbsp;intimi (onfilij (afurete quot;Maiefiatts Qonfilinriojeiuf-^f*nj}ßgilli cußode^ac libellorum primo prte~ feilo: item ‘DoBore Fernando GMenara,etia conßlijprimari/ conßliario^amp;Änthonio Per renynßo Cafarea 'Maiefl.fecretario^^srprx^ feQo:,gt;Lluaro Gomeßa^amp;^iahometo 'Tune tenß, Harnete Gamn^a amp;nbsp;Ahedere Hemio ’hdaiere,clientihuf amp;nbsp;officiaritdP^gii Tune tenßs.Tandem denique ^vtfententia ytriußj^ tum Imperatoris, tum P^gtf diluciditn intel ligatur, conuentum tranfa^um x»fer fttccefforih.licebit,ßueperyitn,ßue alio quo» UM modo ratione,'rgt;Uas yrhes, infulas,ar~ ces,'rgt;icos,pagoSjneque ylla loca regni Tune tenßs, qute nuneinmanu PegMfunt, amp;nbsp;aliu poß eum regiittsjuccedent,CApere,expugna-re,aut quauü alia yia occttpare:ea tarne lege atq^conditioneßPfie amp;nbsp;eiitifutcefforesom nes, ßngttlas daufulasprttfcriptipa£liin-uio-

TV N E T A N.Æ. 5^ wollte oiferuauerint/Placùü

fifeu hello,feu aUm artihtK,â-uitAS eut nomen Âfhrita,in conffeÜuSiàUx JitA,^ua nunc Turex,contra omne ws fas, frtefidio amp;nbsp;hellico apparatu hene munita te-nentjinpoteßatem amp;nbsp;ditwne ^gü,aut eiuf fuceefforum yerarit, Itherum fit Jmperatori «turquefuccefforihwHiffania regihuf,de ea ßatuere, quod atiimts if forum luhitiim erit, adeô 'gt;etfi fie exfedire illittf ‘^aießati yifum fiierit,eandem fibi amp;nbsp;iù qui illi in regnû Hißani« fint reges aut regini!e,fuccedent, aßi-gnare amp;nbsp;feruare hono iurefofiit.

^0 feedere^ fa^lo clarè eoram dmfera-tore amp;nbsp;^ge,ac '}gt;triufque fatrafds amp;nbsp;confi-iiarw,tam Arabica q Hißanica lingua re-citato, 'fiexannuitcun^afibiflacere, edu-Hoq^ nonn^tl i'vaginagladio^que altrinfecut ab htimerofendentem geßabat, admota manu chalybt,f er Trof betafuum ^ahometü, ferqj Alcoranum deierabat,fe omnia bonafi-4e amp;nbsp;inuiolatè obferuaturum: quaybi inter-fres Imferatori de claraßet, ifßdeofculata dextra fua^eademq^ interfi^io Crucis (quod î)tcurio quidam erdints pint laeobi,f allia

D 1 AR I VM ÏXP ED.

aßfttum attextutnye halehat) appoßta, ftf crticem illam affeueralatamp; iurabat,^erfe ßaturum quo minuf ftedw inur ipfos iïïnmj c-onditiones^ frtejcri^ta ,ßneßaude amp;nbsp;omni dolo maloleruarentur. Quibu^peraBds, ingentes ageregrattas Imperatori,fro benea ßcids infe collaw,multih nominib. eidem deuinhtu eße cùm yerbds tumgeßu oflenderet tandem^ omni cum reueretia o* honoreprx-fatiu abeundi yeniam,Imperatori eiuó^ no-bilibtts ^confiliaridsJ^alediBoßTunetum re-uerfu^ei^; quem omnesSatrapa'Maurique, ^tii ilium eodeduxerant, (priustarnen manu, Imperaeorti reuerenter deoßulata, aßißen-tibw^ yalere iußis ) comitati ßnt amp;domunt reduxerunt .Tofiabitum ^gds, Imperator nihilpriia,mhiîßbi duxtt anttqtiius, quam cumprimarits ducibui amp;nbsp;confiliariKfuts de-Itberare decernere ea,quiepro ratione loci,’ temporis, naturaque r^rum,pacienda eßent, prajcrttm quo adeaquæ pro conperuatione T^ipub.C hrißianx amp;nbsp;depenßone regnorüm,^ f egionumq^ marittmarum eius imperia fubie-Sarum incidere poßent: conßderataqueglo-^jtßyidloria,qua,pauorejgratia,tiitbeneßcii

nw'

T V N E T A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H

tiumtnü potitttf era(,[urpt^ immanißimi ty-ranni fuga^detrimento^ quad magno fuo tum. incommodo ignominia ac(e^erat:nihil tam. haiuit in'^otisyquam iacente tnimico,eiîtfq»e fraSis 'virtl)Ui,regnumAlgerîenje, quodper tjrannidem annos iam multos occuqgt;at, hello yê^care^ ör ßqua ^oßirin poteßate ßuam re-digere. Sed contra (Um expendens, quam difficilemlubiretfro-uinctam,partim quod temptu appeteret ctim maria clauduntur, partim quodplarique o^-mnes militum ex nimio aßu rerumque om~. nium penuria, alij aliis laborarent morbis: honayeropars dyjenteria,quam ex aquis cor ruptis amp;nbsp;rore noBurno ßc copioßo 'vt in corpora militum etiam armatorum amp;nbsp;fubpelli-bui agentium penetraret,cocrdicerant: tem-pori amp;nbsp;quaprohibebaturßuo fatißactre deß-derio, neceßitatiparens, conßituit adornata clafße,Sardiniam,Siciliam,igt;leapolim, Ita-liam,amp; loca yicina yißere,ac qua in Ulis ne-, gligetia adminißrorum nutabatßulcire: qua collapßafuerat,erigere ; omnia^ in prißtmim ßatu reponere.Guleta yerofratre ‘\1archi-onis ’Montejaris ‘Bernardmum '^ïendocium

cum

D 1 A R I V M E X P E D.

cum ^rxfidio mille HiJ^anorum militu ranorum adlabores belli imÿigrorumfadfe-ricula fortium,ad yfum amp;nbsp;dijciplinam exper torum,prxfecit. adiecitjj eximtos quojdamyi ros in munitionibu^ exfiruendisferitißimos, frater alios milites le gm nano s, quosfoftea illuc mißos curauit. quot;È^liquit etiam ibi tonium Âuriam,cum decern longts triremib. bene inflruÜtf, amp;nbsp;affaratts, Oenobarbw clade accepta, Hipponem, quam hodie Bonnam ’Vocant,fe cum fui4 recepit.Sed cum nunciatS Uli eßet, principe quot;^lelphia cum quadraginta triremibws circum littora amp;nbsp;or as illorum locorum nauigare,omnem^ regione illamperlu Jlrare,non exßeilato illiits aduentu aujiigit: quo pa^lum e^ yt ciuitas ßmul cum ar ce amp;nbsp;propugnacults fine magno confi,iUu eir nego-eio, inpotefiatcm Imperatoris yenerit. ybi prater alia multa, rei bellica apta inßrumeta magnum numerum tormentorum receperitt: arct lÿmunitionib.caterts Imperator de duce amp;nbsp;firmoprafidio proßexit. (jcm B^ge quot;Mero H unetenß,certti conditionib. (non obfiante contraUu cum eodem in caflrü iuxta Guleta faUo)de ciuitate conuenit,arbitratus fore yt

T V N E T A N^. • ßc minore negocio ciuitas inßdepermaneret^ caßrutn^ cum froÿugnaculK ab hoflium in^ curßonibw^tutiora effent. Conuentio fuit tai-ltf,yt arkamp;caßella inpoteßate Imperators manerent,oppidum redderetur I^gi: cut ta-menpro conjeruatitme arctf^oHo milia auren orum annuèperfoluendaimperantur:relit^uîs annuoruprouentuum dtreddituum^quß fum-mamfesçdecim milium aureorum ekcedere di cebantur,etdem reliHs. Hs omnibts abfo-luts,Imperator cogitare capitde r emitt enda claffe Lußtanica,'vnd cum fororiofuo infante Tortugaliee j qui in expeditione amp;nbsp;expugna-tione Guletana nbsp;Tunetenfi^ egregium ffe-

cimenfui oflenderat,neque ynqua latum yn-guem ab Imperators latere difcefferat t cut Imperator omnia humanitats officia,non je-cts atqueß frater eiisfuiffetgermanis, ex-btbuerat amp;prteßiterat ; ytfrm praterea frit partiri exercttum, bonamf. eiis partem cum (yrocinio Hiffanico, leusf^ armaturte equii Xatu,TIuce °h4arcbioneMontejars inHiffa niam remittere, Guleta interim arceq^ amp;pro-pttgnaculs quot;Bonnxfrrms prxfidis^tormets'-, (gmmeatu, ceetersq^ rebis quibts opis effets a,buni

D 1 À R 1 V M B X P E D.

Jfttndtprüuißs, diligenter cetntfiumttt, 'Pr^inde ciitn [mperatori fro certo nùntiatu effet, Oenoharbum fer ludxum amp;nbsp;Caeciadi^ abolum frimariosJuos duces anteßgnanos quindecim a^uariti longts in far turn tAlge'-rienfem framißffe ,ybiprxterynde(im alias, amp;nbsp;duos qua in Infula ’Méningé quam hodit Gelues dicunt,quiefcebant inanehorss, ha^! Mat roßratas, onerarias, amp;nbsp;celoces plurié mas,qua omnia cùm illi lubitum effet, arma-re,amp;ad excurfiones,piraticamque faciendam adornare boterat. Itnperator Polens regno Tunetenft, 0'Ppidtf,arcibui,amp;portub»s conter mtnn, tranquillitatique l^ifub. Chrißi-^ ana bene proffe^itm efße, quindecim triremes Hiffanicas, decem^ alias exportu Gu-leta,’Bonnam mißt. Ipße 'oeroßum reliquia axercitios ßeprafe^ioni aceingunt, claß^que longarum nauium, cui quot;Princeps Melphia prafuic,quas^ Itali,'id.eapolitani, Siculique mißerant, inflruitur ; duas illas turres, qua-rum alteram diximtts àßale,alteram ab aquü nomen habere, d ßundamentis demoliri, ye-redariosque amp;nbsp;curßores, qui tllum parta 'visoria à Tuneto redire »undent^ in omnet regia

:T V N ETA N^. ’ id ngioms dùionifuxßthie^ai, excurrere tul-* ßt imf/erautc, “Decimo fesçto Calenaai Septembres, fummo mane cunÜa claßfi fadé yela, amp;nbsp;prof^ero yento in portam quendam, cui A croco nomen fuit, triginta millibaipaf‘ fuum à G ule ta dißAtem,redo curfu defer tun. y bi iadd ancbortf, ex fonte quodam quot;eidnoi aquas recenses in naues omnes cduehunt, re-; liquasq^ quas à tergo reliquerAKt,commoran-tur, Q^ibas decimoquarto Qalend. Septem~ bres appulfis, Imperatorprofedionemfufce*‘ ptamprofequitur : redaque ficut conßitutum fuerat, ad oppidum cui nomen Âphrica, cur-fum dirigit^ Qip}doppidum licetßrtno Tur-carumprutfidio mUnituitt, quia tameri regntt Siculo Heapolitano formidolofum fuerat, eadem opera, ytpote data opportunitate, pro commoditateytriufque regni oppugnare,amp;fi quapoffet inpote/iatem fuam redigere ßatuiti Çumqueadduodecim millia paßuum promo--uijfent, quia y end contrarii in puppim feriez bant, nauig^re deßtum eff_: amp;nbsp;quanud lott'z. gx naues,minoresque aduaria, remd prouebi poterant, quia tarnen id alid quibm famine ferente amp;nbsp;fecundo optu nsgatum fuit^ ■ . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'vifum

D I A R I V M ! X P I D.

quot;vifum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;qua adhuc a terga erant,ibi ex-*

^eBare_,. Quibui duodecimo Calend. Sef-tembrti ap^ücitis,ad caßrum quoddam Calinea nomine remigatum e^^, Sub yef^erant yero,turbo quidam amp;tem^efla3yentorumfic impetuoforum erum^ere ccept, yt onerarite, bip^agines, ßumentarite, cxterxq^ eiußdem^ gener t3 cogéré tur y el inuitxyela yentti dare mryorticoßti S iculi marts gurgites traiicere. ïmperator yidens je fine nauibus illis, qua militem, t orme ta, corne atum, reliquaq^ quibue adbellumgerendum opus e?(, yehebant,non fofje yoti compotemfieri, ex^anfis y élis ilia fequutus ei^: fuperatis^ Siculi maris contor tisyorticibus, yndecimo (alend.Septembris in^ortum “Drepani, quaSicilia ciuitas eS^, (um cun^ts longisfuis nauibus,aliisq aSlua-riisperuenit: ybi nSnullas onerarias eâ' libur nicas reperit: exreliquis,alix‘Panormu,alia 2d.eapolim,tempeftate yentorü detrufixfiunt, Erant dtergo rät aîix naues, quibus le^ones aüquot militum yehebantur, qua yenio obtempérantes pltniore mari yeîîx,amp; in aper-tumpelagus non procul ab oppido ^phrica depulßg, quatuor diebus illic iacebant in an-

(bti-

T V N E T A N^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ƒ 7

fhorü, donee per eelocem quandam ea gratia miffam, nunciatum el^illü Imperatore cum rcliqua claßeportu T)repani occupaffie. yelii^a^ti, non multo poi^ falua applicice junt.Imperator dum in arce ‘Drepani cum du cibui amp;cofiliarin délibérât,qdpratereafa^lu optimum,fecumqj perpendens iam prope ejje autumnu}n,tnagno^ confliturum fitantu exercitum in hybernii continerey eilet,conß’~ lioprincipü^elphia,aliorumqj ducum amp;con filiariorum, iubet militibui fua numerarifii^^ pendia: non pcenitedo au^ario,amp;oes infuam quamq^^ fine rapina dr concufiione,redire regionem ; Seruatit apudfie duntaxat aliquot yeterano-’ rum Hifianorum manipulaamp;cohertibuf,ac duobus milibus Germanoru,jedfieleilifitmo-rum. Imperator quanuü exundantts aquo-; r^,furentiumque yentorum intemperie amp;im portunitate ab Âphriex yrbts oppugnatione prohibitus effet,confiderans tame fitum illiut ciuitatisjfummamque quoquo tempore ex ea in régnafiua incurfiandi opfortunitatem, yo-lens regiones Ulas omnes maritimas tarnpra fienti malo eÿpericulo liberare, decreuit earn

H beb

D I A R I V M E X P B D.

leîlo lacsfj^ere,confident cum cali temporis^ occißone, tum diuininuminM fauore, fieri

éy;pugnarifofiet, Andre m Aurix ea eradtditprouinciam: tradlcis illi prater longas naties quibusDrepanum aduenerat (nam alia quas Tcntifix miferatjn Italiam redi-erant,alia yero recens adificatx, partim re-migibtis erant deßituta,partim reficienda tÿ' infiauranda'^decem onerariis, militibus,ma~ chinis^conueila annona,alHsj^ rebits ad eiuf-tnodi expiditionem accommodis, infiru^is amp;nbsp;onußts, Quibus conßitutis, reltHo iigt;i principe °lAelphia,cum Perdinando Gonsi^aga, aliis^ rei militaris experientiffi, exercitatißimisque amp;nbsp;ducibws amp;nbsp;militibui,pridie Calendas Septembres fioluit quot;Drepano, amp;nbsp;oSlodecim millia pafiuumprogreffiuaßn Inßula cuiufidam yict, Citi nomen lnnichium, pe rno^lauit. Inde in oppidum Alcantum.Tertio yerolgt;lonas Septembres,in locum quendam longe amxnißi-mum,’Montregalem appellant,traiecit. autem locus illein editiore collefitus, multü^ limpidiß.fontibusirriguus,ynde facilts in ci-uitatem Éanormumprofieiîus : adeo yt naues amp;nbsp;quainportujunt,amp;qua aliunde in-'uehun*

T V N E T A ttehuntur,parue negotio illinc yidert queant: licet interim Tanormm ipfa ßt fuilimibtu tnontibus amp;nbsp;rupihuf eircummunita, multis^ yiridariû amp;nbsp;plantariû ex olets/vine^ ^malù citrets,alwque arloribtu nimifquam pulchrè 'Vefiita. Sedpnecipuum amiemßimi leciilliui decu4 amp;nbsp;ornameMum ef^fedet Ârehiepifeo-paltf,cuift4 annufit reddit ui efi yalorii triffn ta milium aureorum: templum cùm ipfo opéré turn yetuflate (nam nbsp;nbsp;atas ipfa quibufd^^tn

rebui additprecium) nobile tir jußieiendum^ plus nanque trecenti quinquaginta anni[unt, (àmprimùm eedifîcatufuit. Totatemplimo-les nititur columnis alt^uot oblongis,ndßru-£ltltbus,fed quot;^no feopo a baß ad capitulum yß* que conftantibus:parietes amp;nbsp;pauimeta opert mufeaco amp;^ermiculato mirèfunt depiEla. co-r lumnell^s yero illas,quaru ante meminimuif emblemata iaßidibus, chryfoUtts ,ßardony-f ebibw, amp;nbsp;id genus preciofis lapidibus, turn marmore yiuo öquot; lapide Tario expreßa, cO“ lumntsq^ßc infe^Uf^t natiua ejfeputes, exi-miè amp;nbsp;magntßce exornant. ^s ytiq^ magno gßtmanda, ó* ßeHatu admirationeq^ dignify fima, Lib et btc quot;Drepani deßeriptignem inßet H. ij rere

DI ARI V M EXPED.

Tere, quod locmfît mult or um cumpoetaruntf tum hifloïiographorum,amp;' geographorum mo wmentu commendatw, Ciaitas e^^ elegant-tifîimo porta infîgnid,quî in modumfalctd tur UAttts eï^,'^nde nomen habere magts ye rifîmile ,qudin à SaturnifalceMam totum il ludpoëticum e^, aut yt illtf e^fîolemne amp;nbsp;tranflatitium ,phyfîcum quiddam morale iu^ (undo fabula inuolucro, ab amufîorum oculît amp;nbsp;tntelleÜu abditum. Indigni enimfîunt,qui illotts manibttf tam facra tracent myfieria. Habet pro propugnaculo turrim quanda ro? tundam nbsp;yaßa moltf nd longe à porta è ru~

pe quaddimmani excifîa, ynde ex omniparte pofîtf qudlibet ingentes tormentoruglobos in mare eijcere. Quà yero terrejlri itinere quot;Par normum itur,arcem habet turribui,manitio-r nibfti,armifomne genat,tormentts,puluere^ tormentaria bene munitam. Q^adringentts pafîibas ab yrhe,mont efl arduw olim E ryx didlas,nancà T). Iuliano,qui illictedem habet,nomenfîortitut nbsp;nbsp;nbsp;. Eodem in monte ci-

uitas illitu cognominùs, Eenerts templo quondam nobildi, ynde Poet^ E rycina, dicitur, ^onprocul ab eodem niante arx efl, in pra-rupta

T V N E T A N^. S3 rupta rtipe exfiruBa,Miü an excauata : in-accefpi ilia quidem mji ^er fonticulutn conca weratum, qud ex Drefano in cam arcem yni ciiô ille pat et aditw.Sunt qui certißimum ef^-feputent illic habitaffe jEneam. Ego pctifti crediderim à Troia profugum ibi ab üdceße acceptum ßtiße hoßitio . Ex monte illo con^^ fueuit Drepanum font quidam per aquie du^ta defluere : quem triginta cafiella,qua~ draginta atit adfummiim quinquaginta paß ßbui àfeinuice dißantia, opéré arenato amp;nbsp;la^ pide coBiU conßru^a,excipiebdt, ^t impettts aquarum per anguflat illas ßßulas ebullient tiumßaxts caßellorum receptacults exceptus frangeretur,amp; rurßus per riuos lt;it tubos eüo~ mebant.'Eroxime Drepanu in agro qui teßi cit orientem ybi mare tranquilliws e^^qudm ex aduerja parte,yilunturßagna quxdam al titudints ytßummu quatuor pedum, alia mai-gnitudtne tmtu iugerts, aha minora aut ma-iora,quas jalinas yocant, in quaßagna aqua marina per du^lus latentes amp;nbsp;ab ditos inßuit: qui lacubus repletts clauduntur, aqua autem ar dore jolis concrejcit,ducitq^ crußam ßalßam in forma crißalli, craßitudinis trium aut qua H iii tusr

D I A R I V M E X P I D.

(uor digitorum: crußa iuffu ‘Dom'tnoru, quorum funtfaltnte,exfcinduntur,amp; in terra froximaper aceruos amp;nbsp;altos cumulas conßi-fantur ; fal ipfum obdu^a crußa adquinde-cim anno s fierunque nec lafum nec yitiatunt confer uatur. Eß autem illds in loeis tantafa-Ik abundantia^yt fltu illinc auferas ^uadra-gtnta aut quinquaginta^qudm ex 'Burgundia aut aliunde ybifal conficitur^/^uingentK aut fexcentK aureK. E nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T)refani agerßue

territorium, ßcut totiui Sicilia, armentK amp;nbsp;gtegibua f erabundans,eftimi^ ßumenti feracißimum. I mf eratorf ridie ßdonasSef-tembres yfque ^onregali commorat»s, eo-dem die magno gaudio amp;f lauft tamfacrorii quàm frofbanorumfTanormifuir acceftus: aduerum ßtifrincifts multoßbigratißimum amp;nbsp;iucunaißimum eße,multK argumentK, yt bonos fubditos decet, oßendentium, glorio-fam^j illiyiSloriam ex animo gratulantium: quam nimirum toti Sicilia, cuius quot;Panormui tiuitas eßfrimaria, multum ytilitatK amp;fe-curitatK allaturam eße frobe intelligebant, ßatim ab ImferatorK ingreßit, totius Sici-Ea conuentus illichabiti ftnt ; ybi communi

co»

T V N E T A N^» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;69

confenfu^ prêter canone5,olîationes,amp; indi-Hiones folui folitas, Imperaioripro munerf honorario, ducenta quinquaginta aureorum milia, ohtnlerunt : amp;nbsp;infra quadrimeßre ßne fxnore amp;nbsp;yßira numeraturos follicitißunt. re facile amp;perßicue docuerunt, quo a-nimo riraffeÜu ergaprincipem ftium eßent a-!' nimati amp;nbsp;affe^i. Imperatori dcnec 7anor-mi effethoc pracipuc ßudio fuittär curx^yt fiatum totifts regni, negligentia, duhium^an auaritiagulernatorum lalgt;efa^arum^eirprolt;-pemcdum collapjiim, fulciret ac reflitueret. Quia yero fenferat amp;nbsp;ipfa experientia didi-ceratfndulgentißnatorum ac magißratuum coniuentia^ eo licentiee '\gt;entum effe,ytpaßim tarn intra q extra ciuitatts pomeria, graßa-tionesjatrocinia^cadesfier ent,yti^yKlenta matronsfeu puellts innuptit impune inferre-tur,aliaque magtsalcminanda committeren-tur, ac defignaretur, quanta potuit prudentia eîr moderatione tnalo Uli occurrit : plurimosq^ tum nciiles amp;nbsp;gentiles,tum exyulgopromifi cuo ignotos amp;nbsp;ignohiles comprehendi, ac in nonnullos eorü capitaUter animaduerti iufiit, 7oßeaquam yeroFerdinandum Gon^i^agam H iiij yi^

DIARI VM EXPED.

yirttm multaprudentia amp;rerum ex^erientu fraditu^cuittf fidem,fortitudine,amp; falutaria confilia in expugnatione illaTunetenfi exper tuffiterat, Tr or egem Sicilia creaff'et,fi:atuit per°M.effianAm,pridie Idia O^ob,lgt;leapolim proficifici.r erùm eaprofe^iopropternegocia aliafiiper alia quotidie emergentia,in duode--cimuQilend. ‘Keuemb.comperendinata Scripfimuifiuprd eS: décréta Cajarea ’Male-ftatis,principem 'Melphia cum aliü aliquot infignihtM belli dacibuó,triremibus,amp;onera-riM,militibw,machinü bellicts, comeatu infir uÜk, T) repani reliSlumfyt fiqua quot;viapoffet portum amp;nbsp;oppidumÂphrica nomine,expugna ret:quot;verùm quia hyems inftabat,amp;ab Impera torts difcefiufiemper reflauerant quot;venti, neque quot;vlla efietflatio jatisfida,ne longü quidem amp;nbsp;aSuariii aliü,fied nec lintribus, celocibus,amp; phafilistconfultius nifinm efipotius ilia tem-pefiate nihil tentare,q cum dedecore amp;nbsp;magnofortaffis detrimento,operam amp;impenfiam re inpe^a ludere.Tlacuit confiliu illud quoq^ Qefiarex*hia.quare decreuifVtpedites Ger mani,qui ea gratia remanfierant,exauSlorare tw, numerate Hits fiipendiM cum quot;viatica

do-

T V N E T A Ngt;E. «» domam ablegarentur: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aut in Sicilia

Calabriam adjua redirentpraßdia^expe^ ditio^j ilia in aliud tem^w differreturJPrin-* ceps i^elphia imperatüQeJartexpletis,terra ad eundcnijTanortnu eS^profeBfis,^uo etia triremesfuas curauit adueElas: eôdemAnto. Auria jex longas naties quilus ex Guleta fol uerat, traiectt.Cum quo Imperat.nonnihil col locutns^cduocato cdcilioßeltberauit quidfró conferuatione amp;nbsp;tutela GuletafBonnx^alta^ rumq^ munitionu^qux “Barbariafunt conter^ minafaciundum effet.Idunciatum nanq^fuit autboribusjatM certii,Iudau Oenobarbi du-cemprimariumßecem longis altisq^ nauibut^ pradationibitSjexpilationibus,mcurfationib. loca ilia infeßare. (onßitutu itaqßuit ytprin ceps ‘Melphite iamp;Ant.Auria,cum longts juK^ Âiis^ a^uariis amp;nbsp;roßrat^ numero triginta^ mtlitibus,omniq^ bellico apparatu bene inflru Sisß Tanormo in ‘Barbanampergerent'.yt fcilicet Guletd^ Bonna,aliasq^ munitiones ab hoßium impreßionib.arcerent,omnesq, ’Mau ros fuaprxfentia in ßde retinerent-.Simul yt Judau ilium cü fua claffe,ßforte habuerint ebuium,eumfuis caßrispiraticts exueret,aut

ma

D I A R I V M EXPED.

maiori farte claßts defreßa, terga wertere cogèrent. Hue aceeßit quod Oenobarbta ab-jentia Imf erator ü fretitr, cuiuf claffem è quot;Bar bartafoluijße amp;nbsp;inSiediam traiectfße per ex-florateres juoi didicerat, ynà cum filio ßuo, fracifuiique exercittts fuiducibtn, ludxo tÿquot; Cacciadiabolo, in Balearibtn minoribw of-fidulum quoddam, cui nomen 'M ago,in ßiam redegerat foteßatem : a quo tarnen, cum in-teUiieißet in Htßanits, Sicilia, amp;nbsp;Calabria fieri deleÜum eit conßeribi eicercitum, außu--git,relfBo yt diximui ludxo, cum triremibitt fitK ,^1 marituna loca omnia bello laceßeret, Qmbu4 ommbuffemelßatutif,frincefs Mel fhia, cum .Antonio Auria amp;nbsp;claße tarn lon-garum amp;nbsp;a^uariarum,quam onerariarum amp;nbsp;liburnicarum, in quemlibet euentum f ermißt y eia yenttr, eiufmodi accepta prouincia, yt quemadmodum maxime expeditepucaree,ca-fira arces qua inßde manere yellent,pra~ fidiùs firmaret,petulantiamqj temeritatem Oenobarbi cohiberet,acque compefceret.Hif abfolutts, Imperator per fines'Bolitia,'lgt;li~ coßa, Trachyna, 'Momachi, quot;ßendachi, amp;nbsp;Thör omina,y nde in conffeÜu efi monsÆt.-

na.

T V N E T A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;yt

na., nbsp;nbsp;nbsp;ßtferiorihu^feculü fauillai ardentet

(o»fueuit euomere,mons,itj^tta}n ille,inulto-rum nobilißimorum fcriptorum moniment^ celebratin,'Meffanam yenit. ybi duodecimo Calendar IsLouembres tam àfacerdotibus amp;nbsp;der o t^uàm lenatortbut ,ciuibu.s,amp;'Vttlgo ^ro-mifctio, ßtmmo cum gaudij amp;nbsp;genuini erga principem fuum affedw,indicio öquot; argumen-to,exceptits fuit. V idiffei plurimiiinloctsex-ßrudos infignes arcmtrium^hales,Parits fi-durti, emblematts, amp;nbsp;yeneranda 'vetuflattt ßgntf decoratos. Inter quos ynuifrx ceterif imaginibuc Scipiontf amp;nbsp;Hannibalds^fummo arnficio adyiuum in marmore incißi, ßeÜa blits emicutt,t^ldnenum (alendas Houem~ bres,confules amp;nbsp;fenatorespatrittj^^ 'Meffani fub horam illam qua Imperator templum erat aditurua, ad palatium in quo hoßitabatur accedunt,atque intro admißifh/laießate eitn fumma cum yenerationefalutanf. ekpeditio-nemq^uefufceptam,fartamq^ yidoriam, ora-tione Latina eigratulantur, immortalesq, a-guntgratias pro innumerisbeneficiis,per earn 'vidoriamfibijtoti^Sicilia collatis. Trainde iaduabus peluibtts argentets deauratts, pro mu-

diarivm exped.

tnunert honoraria ^decent milia aureorutn oƒ^ Jirunt, obfecrantes yt boni lt;eaui^^ confuleretf neque tarn donum ipßim,modicum quidem il» lud amp;perexiguum, qudm animu amp;nbsp;affcElum tlientumfuorumperpenderec. Qidbui tanta cum humanitate amp;nbsp;afßabilitate pauctf quide^ juo more, fedefficacibuó herbis ref^ondit, 'yit cos 'velut yotijui compotes dfe dimiferit,mul toque yehemetiore amore fui animos illorum inflammauerit i Dum Imperator adhuc Ta» normi ageret,poß^ eiufdem abitum, plurimi nobiles ciim Hiffani, turn aliarum nationUi quorum equi onerarw tranfueüifuerant, con fcenfis nauigiis eodem proficifci conflituerut, Imperatoriam^laieflatem illic exffe^aturi: '^erum nauibiatiixdum in altum deducts,ma xima cùm 'vndarum eâ' procellarum,tum yen torum amp;nbsp;nymborum oborta tempeßas,eas in ^ytarids regiones difiecit. Gubernatores,ynuf quifque in ea marts regione in quam detrtfus JHerat, proximumpor turn capere coaSi funt: ye^oreSfpertculorum quibtts dum nauigaret fuerant expoßti memores, neque jatis tutum putantes denuè fefe tam inßdo elemento cre^ dere,ttrreno itinereprofe£li, Imperatorem ^def»

T V N E T A

NJJanx tnuenerunt, quem tUtnc ’l^eafolitn yjquecomitaüfuni, Imperator donee°M.ef-fanx fuit ,ßngnln dtebuó conuocato concihp, hoe frxfertim ear a hahuit,yt qux Tanornii, quantu ad négocia Sicilix pertineretfiatuere ffeperat, '\lefßanx ahjolueret : Quem Fer-gt; dinand»^ Gon^4ga eadem caußa^efjanam yfqtte fecutHófuerat. Flimirum yt Jmpera-torüyoluntatem animique ßenjum,quoad Si--cilix adminißratione ^leniw çîx liquidité! co? gnofceret,O£lauo die quam Imperator Islef-ßanam yenerat,appulfu^ nbsp;nbsp;illuc quidam ci~

UÙ F^mawn Ipdnet 7etrin Qtfarelltts,qut d 7etro Ludouieo Farneßoßn mandatüha-behat, yt certior fieret quond Uli yeniendum ejßet, autybi manendum, ytmandataFon-ttficts °I/laximi Fauli tertijpatrlsfiui, euiui nomine legationem ßuficeperat, Qefiarex Jvla-ießati exponeret. I^more nanq^ authore di-diceratjlmßeratorem breut relitia '^lefiana, lHeapolim yenturum efße.Hon abs re fuerit I portum^fitum, munitiones,aliasque ciuitatü

'^ejfian« commodttatei dejertbere^ euiit^ de-fieriptiontf,ilium cuiw exemplar ferè ^fq^fie-futi fiumm, autborem habemw penes quem fi-

D I A R I V M EXPED.

ßdem quoque rei effe 'Volumttf . E^igitttr ^eff^Ana. ßue °Meß^enia ciuitas in extreme parte Siciliie,quA ^eapolim f^eclat^ßta: ai tuiuf muroißuas precellojai yniasamp;furio-Jos x/lof, mare allidit amp;nbsp;frangit.fortum ha» het pluf treçentarum maximarum nauium ta pacem. In portu ipjb Infulam habet latißimis paf CUM yberrimamjlatitudints fermé trecen-rorttm paffuum. I n cuiui crepidine ^ua fauces portus patent,propugnaculum ef[, ßtu amp;nbsp;opere munitißimu, cuius dorfo arxquadafn impendet:é quibus cum res ita fert,omnem in partem tormenta eiaculantur .Eß aut portus adeoßdus amp;nbsp;tutus, 'Vt quamlibet magna amp;nbsp;ingentes naues poßint in eo quacunque etiam oborta tempeflateßne difcrimine naußagifin anchoris quiefcere.Eïf^praterea tanta alti-tudinis proj-unditatMjytybiq^ minus quin-quagintapaßib. d, murts ciuitatts,qudtumuM ingentia amp;ßipatim onerata nauigia,fintylla ia^ura, imopericulo, appelli, eicpleri,tir im-pleri queant, Cui non inueniasßmilem ne in yniuerfa quidem Europa.^Adeo yt non natura,fed diuini indulti optts eße,ßt credibile. Habet quoque 'Meffana in editiore quadant

T V N E T A N^,

ßta regtone nrcem^ynie machinx nSr tormeta cttiulm generic,cum in Erbern ipfamyßtetn^-ita ferret, tum in mare ad portui fgt;rote~ ilione,emitci'ygt;aleant.'Nionprocul d finu^lef janenfi,junt angußix fretiSiculi.tydbfß ante Qalahria ab illoßeto quinque miliaria, quod lußinm torr ere ßcrtbit^nec j'olùm citato imfe . tu^y/erumetiam fxuo,nec exferientibtts modo terribile efße, yerumetiamfrocul ytjentibM. yndarum forro interfe concurrentium tan-tam eße pugnam, ygt;t alias y élut terga dantes yorticib.tn imum decider e,alias quafi yi^lri-^ ces infublimeferriyideas: nunc hicfi'etnitum feruentts xßus,nunc illicgemitu in yoragine deßdentts exaudias. Qm omnia quiaferc cd-cordant eu deferiptione authors que fequor, yijum fuit hic de yerbo ad yerbum infer er e, neq^ metuo neplagij crirnen mihi quijqua tm--pingat, cùm nuncupatu nomen authoris cita^ uerim.Duodecim miltbttspaßuumdMeßana, occider^teyerfushorrendumlatratScyllafco-pulus prxruptttSjmulcoru naufragio infamts, ad orientemaute Charybdt^ yorago multaru nauiu abforptu nobilitata. Imperator Siculu illudfretu adquarttt 'Hon.Houemb^emeftti

D I A R 1 VM E X P E D.

^tioppidulum quoddam,cui nomen Flume de quot;Kdore in celfißimo loco conftruBum f eruenit, Foftridie 'Monfleone^qute ciuitas a,rcem ha^ let in excelfa ru^e fed^anttsnit amp;fertilißtam ingreßus eß: à quo loco quatuor milih.paffuu ? etrui Ludouicui Farne^it^ legaW fummi Fontific!^ Fauli tertij,centum quinquaginta comitatue equitihus, Imperatore reperitß^a feßatem eiuf qua decuit yenerationefalutaf. proßerum amp;nbsp;yilloriofum exAßica reditum tidem gratulatur : tandem mandata patrts exponit,eandem^ 'Klaießatem Imp.cum futt equitib.FLeapolimffque comitatur. 0ilau9 Idui ^ouemb.magno cum triupho,omnium^ fam facroru qprophanoru fummo applaufu^ in ciuitatem Cufaucam receptut fuit. F bi ad quintu Iditt eiufdem menfis moratus,triaau reorum milia inpelui argentea deaurata,pro munere honoraria à fenatu amp;nbsp;primants duif tatü capitib.accepit. Froindeperprincipatu ‘Beßgnanußi ducatu Caßrouillanii contedit, Frinceps Feßgnanus Imperatorem, omnes^ fiusfatrapas,heroas,pratorios,patritios,imo lt;3’ aula cun^os adminißros, humaniß^. acccf ptoi^^acFontißcali modo tradatos^yenatu^

aUf

T V N E T A N^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;6J

^ueupiOialiii^exercttiii quibw tem^orüs iü-fallitur, recreauit. Caßro^ uillarti eciam indigo die feflo firpomfiiyariti enagnißce ap^aratiis inflruBds, oflentarunt quàm ipßs Imferatordf aduentm grattts eßet eijf iuctindits. Siia. e^autetn Caßreuilla. in agroferaci tirperamceno, ybi inter alia fecu~ itariaprouenit Goßipium, yulgo Cottçnum feu ‘Bombafum appellamtts. Hafcitur in eo-dem agro exquitißimum tirprecioßßimu man na. A \leßana Salernum yjque,yia eil^im-peditior,quod nunc editißimi motes fuperan-di^nunc in profundißimas y alles pracipttanr dumßt. Q^am tarnen moleßiam cceliclemen tia amp;nbsp;ameenitas facile compenfauit ac leniit^ yt qua talis ihi tune temporis fub ßnem au-gt; tumni ßerat^qualis alibi menßbusyernü effe confueuit. Excepitergo ’\laieflatem Impera toriam cum fuo comitatu fumma cum yenera tione tir admiratione Saler num,de cimo tertio CalendasDecembres. E^autem Salernum tiuitas maritima,olim inßgni ßudiorum academia nobilfs amp;nbsp;inßgnti. Inter catera admi-randatemplum habet reliquils D. '^athia itlebrete quibtta dtßillat liquor,quem manna l mvra

D I A R I V M EXPED. miraeuîofum yocttnc,plurimi4 morhi amp;nbsp;guoribui prafentißimutn antidotum t^rreme» dium. Septimo Qilen.T)ecembres,Imperator ^eapolimingreffita ei^,ybi paßimfornices triumphales operoßßime exßruHi cernehan~ tur^fiatuts amp;nbsp;imaginibus multorum Imp era- . torum^ quot;R^gum, Rrincipum, Satraparu, cum in are tum marmore yiuo incißorum exorna-ti: qua omnia faciebat adpraclaram eSp nunq intermorituram yiUoriam contra 'Mauros Tur cas habitam. S ed qua pompa, quo appâ-ratu, quibui caremonits exceptuffiterit, qua hominum frequentiaßacris initiatorum, i^-bilium, eiuium,'vulgiq, promifcui, eidem accla matum cÿcongratuîatumßt,ne credi quidem, adeo nonßcrwi aut diet queat. Cum Impera-tor appropinquaffet Cafironouo, qua arx in margine ipßo marts conßrulia,eius 'Maießati pro hoßitio deßinata eitpraparatafuerat,au dittis nbsp;nbsp;ßacioßemihora horrendos bombus

tÿ tonitrui machinarum ex arce emifßarum; tfl nanq^ in eo caßro magna beUicoru tormen torumcopia. Longa'veronaues,minqresque alluaria lt;amp;nbsp;oneraria qua inportu eräni,hor-ribtli impetu iirßridoreßua tormetaa stacula

T V N B T A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÇS

lantur. Sexto Cabn^-Vecembres, ^nireat Attria omnet longa,s ^triremes alias^ naues ex Africa, jUOiyt diblum eFQ,Tanorniofue-rat^ofeUuf, inportutn ’Kea^^olitann falvas reduxit: qui in ea exfedirione ‘Bijartam Bar baria ofÿidum fimul cum arce ab Oenobarbo »netani expulsons captant, Turcarumfrafidio munitam receperat,amp; in fotefiatemßlij Btgit Tunetenßs traditam amp;nbsp;reli^am,Caf.’M.aiefl. tributariam amp;nbsp;ye-r Higabmfecerat. Tertio quot;î^onarum Becem-f brium. Cardinales Caraciola, fridie earun-dem Herculei Efienfis Dux Ferrarie,'igt;le‘‘ apolim ygt;enit:cui filitnBontificts cam ‘Print-cifibus aliquot,amp; clarißimts gentilitio flein--mate yirts, obuiamfe honoris caufa dedit,amp; in arcem,yt Qtfaream ‘M.aiefi.falutaret^det-duxitiqui Idibtts quot;Decenibrib, ab Im^eratore dimilJui^B^rndferecepit, BnxFerraria ne gociorum ergOt^fque ad decimum tertium (a lenddanuarias ibi manßt.Poßeaquam y era ^odenam,l{hegium, Buberam amp;nbsp;Carpum tnanMio ah Imferatore tanquapatrono act ffpifftr, acciptaque clientela, in ßdem ipßut ße contulijßet, ac ßtcr^mento oblig^Jßef iußa i ÿ ß

Dl ARI VM EX PED.

fo olfequia, yAaiefiati Imperatoriis prxßkl^^^ rum atque exhibiturum,iomum reuerftts eß, •To^cuius difceßionem, quatuor legati J/e» nerîj'viri atate,prudentia,fcie»Üa,amp;feuert--tate quadam^quam reueritui fuijjes, non re--ßormidaßes, yenerandi, cum tnfignt comita-! tu eodsm ap^ulßßunt^gratulati yero nomine quot;E^ipub.luie ,Cxjarea %iaießati proßerum abÂfrica reditam,yi^oriam^ nouii dignam annalibiti,domumprofeet J'unt, ^tqtii in~ tra diet quindecim lgt;leapolim reuerfi,ßnguli '^Aießati I mgeratorix tor quem aureum mil le ducatts xflimatum,fro dono obtulerunt. Eodem die certts authoribua diuulgatum eß, Oenobarbum cumßua cla,ße ex Algeria Con-t ßantinopolim traieciffè. ‘Duodecimo Calend. lanuarias (ardinalta Senenßs amp;nbsp;Cxßarinugt;s nomine 7auli Tertij Tontificü'Maximile-f gatione obeuntes, dprandio cxlo multum^lu uiOj’Jsl.eapolim ingreßißunt:quibM Impera-i tor cum Cardinale Caraciola^plurimMque du (ib»i,ßatrapt^,amp;princijfibui yiris, ad pari tarn Clint at 16 obuiam froceßttj amp;nbsp;in arcem Caßrinoui introduxit.Ferids nataUtitis Don tnini amp;nbsp;Salult;ttQrts noßrileßu Chrißi,Catdit

naldf

T V N E T A N^.

tudis Senenßs cum ma^a reltgîone amp;nbsp;c^rc'^ momarum iufla ohferuatione, in remflo ciui* tatüprimario ^facrit operatw nbsp;nbsp;nbsp;: cui cele*-

trùaci Imperator cum proceribus fuù inter-‘ fuif. Sub idem tempus Alexander nbsp;nbsp;edices

T)ux Florentin Fleapolim etia appulfue ei^ ( non tam f^e nuptiarunilAargaretxAufri' acte filice Imperatorü illegitimce, quam caufa diffentionn êit controuerfite cuiufdam, ^ute illi intereeßit cum Floricidis, cuius familia prin ceps Thilippus Stroeva) cum duobus purpu^-rati ctetui Heroilgt;us,Saluiato ‘ßodulpho, eodem yenerat, yt Imperatore iudice amp;nbsp;dif-ceptatore, Its omnis aut dirimeretur^aut /al* fem componeretur. .Adftit etiam Dtlic Fr-binas, turn 'Vt pro more Cafarea %laieflatt reditum eÿ'villoriam fuam gratularetur^tum •^tf quod pro Ducatu (amarinenft controuer* film flit ^tranßgeretur ; qui y fus nbsp;nbsp;nbsp;hoffitio

principes lAelphia, nam ille terrefiri itinerè G enuatrt pro/eiîus /uerat,partim yt mandata Imperatoris illis fignifcaret, ac qua o^us faiîo effent,diligenter curaret:partimpriua* tor um fuorum negociorum cau/a^ gratia. GHauo Idus lanuarias^anno milleßmo quin

I iy

D I A RI V M ! X H D. genteßfno triceßmo fexto calcula lgt;lùolatn Gninuellanui de cuius yiri turn natur a,tum indußria dotibus,praßat tacere quam fauca dicere^ comitatftfTraßdeSo-mairenß, tÿ lacolo ^endocio, ei' fecretaria Caßtrete ^iaitflatü Antonio quot;Perren^nßa^ aliti^ue aliquot non obßcuri nomin^ yir^t *PuteoleSy quad oppidum d 'Keapoli o£îo mi-librespajßuum abe^^, yt antiqua quadam admiranda natura miracuUj quaamp; inipßo itinere, amp;nbsp;yltra Tuteolospaßim reperirife-runtur, fideret ac copnofeeret, e^profe^lus, ^tque adeo duobus à Tartbenope miliari-bus, occurrit oculis eorum ßecus quadam montana, ßcrobem putares eße ebaroneam^ qua exbalabatßiritum feruidumtirßcpefii* [entern at que mortiferum, quot;Vt ß yiuum quid-piam, ßue id homo eßet, ßue animons rations expert,ad tres autßummum quatuorpaf-ßua introgrederetur, ör modico tempore illic maneret,flatim yitam cum morte commuta-ret, nißforte illico retraberetur, rif in lacum quendam qui paulo minus triginta paßibus *lgt;tK,if'^o»ceretur,ßc fcilicet natura bene-ßcio illius aqua palujlrii, pttßanti Ù refar-àents

T V N ET ANZ, 68 c'wnts datnnum quod in fcrobc illa cbaronea Jfdit, Libuit facere periculum eiwreitfed in cane (ytatunt) cane futa quodamgran-diufculo,quern reße ligatum in ffiraculum iU lud letale abegerunt, qui yixdutn ingreffus, (oncidir mortuo non abßmilds, neque tam ce-leriter retrahi atque in lacum ilium iniicipo-tuit^quin ab omnib.ÿro fuffocato exammi relinqueretur.Toflridie tame ^eafolim re--nerßieundem canem yiuum amp;faluum in ho-ßitie Grduellani Çerat enim ex eiw familia) repererunt : multaqueßmiles expertentia ab alitffd^la funt, quare illud inter miracula amp;nbsp;portenta eius lociponendum eß:ßagnum cu~ ius meminimuf,nullos habetpifcesffedranas plurimas eîr anates. paulo ylteriw yifuntur aluminaria, ybi aluminds tanta ft copia, tgt;t princeps loci ex ilia terra faljugine, recipiar ßngults annüpreuentum obloginta ferme mi Hum aureorum. Troxime Tuteolos habet fulphurariam, qute humilis amp;nbsp;demfjaplani-ties inter rupes '\gt;elut compreffa. in piano illo hiattts in latum amp;nbsp;rotundum quin-decim pates paßus, exundans aqua, perpetud yndisque calidtsßc ebulliente, quot;^ftß iniecerü

I inj hslquot;

D I A R I V M EXPED.

lelnam quamlibet duro corio artntuam,quart taque libet induflria loricatam, nequtai tant [ubito extrahere,quin plane exeat excoriata, I n circuftu tlliut hiatut amp;l^iraculi,inucnias plurima foramina, alia maiufcula, alia mi-uufcula : qua exhalant a'èrem aâeo calidum^ quem manuî quamlibet gelida fujlinere ne-^ queant. I llinc colligitur magna yit amp;nbsp;mo-am fulphuTM ,quod in diuerfas proculque dif” fitas regiones tranfmittitur. apudTuteolos i littore in mare ipfum exißunt reliquia pon^ tta mira yetußatts, inpelago ipfo fundati amp;nbsp;exflru^i magnis certe fumpcibusincredi-bili opere atque artificio architeBationis : ad duo, tria, tmo amp;nbsp;quatuor yfque miltaria quot;vitra THteolos,paJ?implurimorum adiftciorum à ^manis olim illic conßru^oru ruina,ad-hue conßieiuntur : quin lt;amp;nbsp;nonnullorumpa-rietet acf undamenta, tum circa littora, tum in ipßo mari etiamnum exflant. à quo loco no proculin montibus amp;' rupibm quibufdam adi ficium quot;fiifitttrfubterraneum,yulgo admiran-da amp;flnpenda Sibylla pifeina appellatum,fu per muittepilts amp;nbsp;columnü ßru^iltbm mira altitudints amp;nbsp;craßitudints operofe,nec minut fum-

TV N ET A N^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;69

liitn^tuoje xiificatum, yii Silylla qusdanif ^uxcuque ilUftM, magnum modum dulciuni aquarum,quas per a^uaduBui amp;cafielladi-ßrilfuit nauibuf, qua inportum fulduceban^ tur,accurrati conftruahat. Ïdon lengt ai il-lo adificie in medio aquore affitrgit inget ru^ fts,pertufiiprorfui amp;nbsp;perforata ^atque inflat fornicK teßudinati malleif amp;cxlii in hoc ex-cauatafytper limhoi tir phaßelosper mediant rupem in alterutn marà littui,compendiofior ßttranfit»!. 'bl.ampriufquamadituiUleßue meatuf eßet patefa^ue, per longas circuùto-nes,faftidioßa diuerticula, moleßos ambi-^ tufi magno txdio tum nautarumproretarum atgubernatorum^tum etiam yellorttm, diu-titif amp;periculoßtafuerat nauigandum. perias in eodem mari amp;nbsp;alteram rupem al-tißime excauatam, amp;ßummo artißcio exßcul ptam, quot;vbi antra quadam horrorem introßi-cientibm incutientia^yidentur. h^nde S ibylla illa oracula confulentibus earn reddidiße di-citur. Quodßforte triclinia, ccenationes, con elauia,qux intus expolite e^seißaßunt, widere yoles, optu facibus amp;nbsp;tadis ardentibus. Inter extera qua ibi nonßne ßuport yidert licet.

• D I A R I V M EXPED.

îictt, eßcanMio quxdam amplißima, eadetn^ ^uadrnttt, magna arte tn rupe illa excifa, cu~ ttti omnia latera partim prectefis emhlematts 9pere mußeaco e^yermiculato funt ekornata, partim opere teSforio marmorato loricata. proinde reperias in alia rupe iuxta lictui maris cubicula amp;nbsp;antra,^u« Jiidatoria,hypocau fia,list thermas appellannt,è quibits caior na-tiuiis tir gentanus aliubi intenfior, alittbi re-mißior: quot;^bi^ne tarnenßc ardens, amp;ferfient iicßirat,yt difßculter ferre tÿtolerari queat: juo lautum amp;nbsp;fudatum mitti ac deduci toßue-uerant,qttigrauiorib. ^yeluti deploratis mor bis laborabant. In eodem itinereT uteelano tit lotis yicinis, licet yidereplurima yenerandie •vetujlatis adificia,tum fubterranea,tumfub-dialia nonnulla, ex folido amp;nbsp;yiuo marmore, alia ex lapide eoHili opere arenato confiruHa, S unt amp;theatra drfieUacula ampla, ybi ludi, t,om«dix,tS‘ tragadia faltabantnr, amp;nbsp;fieHa-bantur.Templa item amp;nbsp;alia loca ybi fiebant ßacrißcia. monnmenta pr«terea,fepulchra tir eonditoria ad modum tricliniorutr, tefiudina-torum camerata. In quibus yideas pltirima fimirotnda promptuaria exquifitè exßculpta,

'Vbi

T V N E T A N-€ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;70

/fecttU illiîtf homines maiorum fttorjtm ci-I wfrej, ^uos corporibw patrio ritu comluflû colligelant^ in ollis fi^libttffiadiop ajjerua-^ hant. exifiunt quoque amp;adhuc exflant quàm plarimarum teaittm amp;nbsp;arcium ruime, eriatn nunc nomina eiucum,principum,patru,amp; con fularium IS^manorum, quorum fumptibtn adificatxfuerane, retinentium. ex quo facile ( folligi queat, quee fuerint olim tliuitite,for-t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;turne, of es, maieflas, magnifcentia, amp;

fotentia ^manorum,quttndo e-! , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tiam noßre auo^foif toc re-

uolutafecula,eiufmodi

exßent illorum 0-ferum reli-quite.

FINIS,

4

Pauli louij Nouocomefis EPrSCOPI NVCERINI ex Hiftorianim fui temporis lib.xxxirj.fragmen turn ; declarant quibus artibus Hariadenus Mithyleneus cognomen to Barbarufl'a regno Tunctano confeciitus.Mule-alfem regem legitimum exegerit.

lgt;Iuadenda yero Africa aMhot amp;nbsp;cochator exfliticHariadeniti ^ltthyleneu4, yetere Horucif fratrti cognomento'Barbaruffa à noßrii appellatitc: ds tn ’Humidia proxima 'Mauritania tAlgerij regnum à fratre antea partum, adeo frequentibui yiiioriti ampluni clarumque reddtderat, yt noflri aque ac fini'quot; timi Tanorum reguli,eÿ' y agi Numida ,eiu4 opes atque audaciam magnopere timer ent,amp; S olymaniti adforttßimi yirifamam iam publica yirtuta commendatione illuflrem, frequenter excitaretur. ‘Hon alienum erit ab inflituto opere breuiter recenfere, quibus artibus Mithyleneipratres ab yna tantùmpra datoria bireme ad regiumfafligium irrepfe-rint, yt bine quoque in hoc rerum humana -rum yarietate colludentts Fortuna o?f^enta poferimirentur. Igiturpatre Craco,atque

t9

H I ST. LI B.XXXIII. 71 eo ^ahometis jam fecuto, in Infula Lefbo geniti,quum inopiam domiferre nonpoffent, arrepta biremeJfesfuai otnnes mari comife^ runt jefe Camah archipirata in difciplinam tradentet.Sub kocQamale Horucuts^qui yti natu maior ad je dncà nomen trab ebat cum J-lariadeno multaprxda^multtsfjerttü atcy naui^ii adau^ws ,ac demum afcitu in focie-f tatem minorib.pirattspradabundm in quot;^lau ritaniamperuenit, E 0 tempore AIgerij regu lui cum fratre armii de imperio cowendebats hie quum quot;Kumidas estâtes,quibodieArabei appellantur,pretio fibiin auxilium afetuiffet, alter opportune noutegentts aduentu magno-^ pere latatM,pecunia cum Horucio tranjegit •Tec fe defendendum fufciperet^pauctsjj diebtts JAoruciui cumyalida manufclopettariorum^ quibu^pracipuè T^umidee terretur,eo impetu geßttatque confecit bellum,yt Turcarum noi men ciim lAumidid turn °Maurû omnib. terribile effet. His rebu^gejlis, yti erat ingenia y alidus,yiribits pollens,eirregni maxime cu-pidue,quum eo belle cemperißet ^Mauresper je inermes,ignarosque militia, ac ingenio me biles, nulla^ inter je ßabili concerdia nixes.

EX HIST. tIB. XXXIII.

facile^erpartes opprimi amp;nbsp;fubigipoffe: 'Ktt midas Dero yagos, amp;nbsp;interJe djitde»tes,ytl in amicitiam trahi, y elß ahnuant nulle prepi negotio fußineri,improuijdßdem ahrupit,rer pentejue hoßd faÜtte,quos eeeptts fuis aduer-gt; fariputarat facile fufiultt, breui^ pel^ faut-ßatn liheralitatem exercendo tAlgerij regno Potitus eß.’Kec multopoflfinitimum tjuoque regulum Circello imperantem yidolisque ag-^ greffus expulit.dißat Ctrcelltim,antiques Qtr tenna colonia yocatum,ah Âlgerio,quod Iulia Qafarea fuijfe dicitur,ad occafumfexagin ta pajfuum niüibus,antiqua adportum mole, tSroperofo aqux duSlu,mHltisq^ ‘Rimante ma-gmficetix yefligiis adhuc infignis.Inde amp;nbsp;ab Hlgerio mare yndique infeßum reddebat, amp;nbsp;in mediterrantti cum expedttis cohortib. eua gabatur,ita militite munera cum fratre alternaforte partitas, yt nihil terra mariye paca turn relin^ueretur.Ab eo rerie fuccejfu yt re-gni ßnes aliquanto latitts properrentur, “Bu-geam magno apparat» inuaßt,Hiß,anis, qui inprxßdio trant, ad fummas rerum difficul-tates redailis t necprias abßitit tarn forti in-eeepeQ,qudm ei dextra mantts tormeri iBuab-

lOV 11 TtLAGM. ’Jt

ittit religata mnltts in ^reelin poßeafeliciter am Algerij non contemnendum Idißanorum exercitam Didacp ÿeraducCf circumuentumfufumjue deleuit,amp; aliquante poß l^goncm ‘^loncatam,qui yeteranot Hi^ ßanoi ab Italia tranßortarat, egreßumirt littuó,iniquo noflrts loco comißaqgt;ugna,com‘‘ pulltinnauesjfubortaque ternpeflate copias ferè omnes lu^ußo naußagioßuSibuteieElas crudelißme trucidauit,aut ad remum trierar chds dßribuit.^d extremum inimodiae ßei

Carola appellatum,regno expttliffet, immine retj^ Orano,quot;? orrai^j magno,qute Hißgt;anorH prtefidiis teneiantur, ‘Puuicaßmulamp;Chri-ßiana arma aduerfum fe concitauit, eo iello, tgt;ti fîto loco memoratlim^^fS,ßtferfi^urr^,^^ffuga infolitudines euadentemHißanißdauri^ue équitéi confecuti cumpaucts ex familiarÜM interfecerunt, Horucijca^utin Hißaniam tranfmiffum,circantlatumjj tn lance a,po^ulü frâfertimqj maritimti, inßgnem attnlit lati-(iam^quodfublato^radcnu rege diu exoftata

EX PAVtl lovn

p cur it Ai littoribui reddita yideretur. Sed HariAdenM neque ne^ bellica laude Horucio inferior,acclamancib.militibus im-feriumfufcepit. Is non modo regni,fedyirtu tù amp;denique artium cogicationumqj omnium qua in fratre eximite fueranc,baresfa^tM,ad-ofcatu^^ eiiam infratris cognomen,ad imperium totius Africa affirare ccepit ! rattti ea qua parta effent, animo fuo minora anguflio-raq^. Itaque arma proferre,'Mauris ^lgt;Iu-tnidls terrori effe,modo cum hispace ac indu-cilfyti,modo bellum gerere,porro auÜa claffe Hiffania,Sardinia,ac ‘Balearium oram pra dari,afcijcere ßbi nottospiratas, clariu aquè ac formidolofas finitimls effe.Hac audentem molientem nufquam Fortuna deßituit.

“HamHametem F[umtdam,magni agminh ducem,fibi infeßum,per infidias interfecerat, amp;nbsp;ad (pcum oppidum ’Benchades inter regu-losNumidas longé clArißimM,multIs pralilt fuperattis, injolitudinesabfcefferat, Âmidaq^ in finibui Tremifjenij regni,adeo frequentib, detrimentls attriuerat, ytfedes mutare,ac in interioraprofugere cogeretur. 'Mari quoque eafortuna resgeßit^yt Fgo Moncatafupra Sar-

HIST. LIBRO XXXIII. 7î Sardiniam noUurno fralio yiBtPS grauiter^ yulneramißM aliquot triremib.'^ix ef-fttgerit^^*P ortundta Hißanicx claßK ^rx-fe^us^amiffafœdè claße, cum filio immigra iu uenefuerir interfe^tts. Hm captti triremib. qttum aliquot etiam cum Sicula, 2dea^olita-nceqj,tum Keneta roftratXf'^ariü intercefta caßbui acceßtßent,maxime yalidits atq^ ter^ ribil^ eße cœpit^anxitqueßbi'ygt;irium atq^ ani mi famam, ij^fo Andrea Auriaad Circellum repulßo : quum Ule opfido tamfortiter e^pu-gnato,qudmfadeamißo,ad quingentoi milites dißci^linx oblitos,nec Turcarum eru^tio-nem Juflinentes amißßet,duxque tum onera-rix Ligußicx, dum ad Circellum curßum ha-berent, onufix armds ,milite,commeatu,ßupra *Populoniatd^ quodingente Genux luBumpe ferit,exfugnatx atq^ demerßx.Toßremo ar-cem ßcopulo im^oßtd, Algeria yrbi imminentem,defenfamq^ per aliquot annos ab Hißa-tids,fumma yt adortw cepit atq^ deleuit, rui-ndf profundo merßs^amp;ialla mole,tgt;rpercom-modws regix ^rbiportus adderetur. Qißu hac rerumgeßarum famafloreret, Solymamn è Tannonia reuerßw adeum legatos mißt,qui

K euo-

EX HIST, LlBRO.XXXni. tuQcarentJummosj^ honores amp;nbsp;maris prxfe-iluram quot;Bis^antium yenienti follic€rentur:no Jaßinebai emm ammo Solymantts ignominia in Telofonneßo accepta^^tiumprafeÜu^ daß ßsHimerales adeoßde proßigiens^Qironem amp;nbsp;Basras, caßellaque item quot;biattpadei ßmu .Aartanx daßi expugnanda rclt^uißec. Ipß qaoq^ purpurati 'Ba^x,tÿeorum princeps Ha hrayrnw, in conßlio amp;nbsp;quot;valida cUpße amp;per.ito ßrenuojj dace op ns eße dißerehant non modo ad recipiendam Qoronem,qnx tum terra ma-rique pegniter ohßdehatur,ßed etiam ad tuen^ dam quot;veterem exiftimationem, quando Baia^ quot;^etes ad quot;Methonem yidor, nauali apparatu Chrißianortim ßre omnium claßes anteißet, tum fama erat Aariam, qui ohßeßis opem ferret, cum amplißima claße in Grxciam èSi cilia traiedtirum. Et certe quot;Vnas ipfe Haria-demts inter omnes eminehat, quem xtate amp;nbsp;maritimarum rerum quot;vfu, quot;vigoreq^ animi, amp;nbsp;partipropagatiq regm gloria, Aurixparem dtcerent,cenferentq^ quot;vnum omnino eum Chri flianis claßibus opponendum. ItaSinasynua ex intimis ianitoribu4 ad eum legatos mitsi-tur, aduehitq^ eum celeri trireme,'Mangalis pi.

PAVL lOVII FRAGM. 74 pirata prafedui. Is ybi in ’^laurha^ mam perttenit,abHariadeno fummc cum htt nore Jufcepttu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;audita legatione Haria-

denw intredilili latitia afficitur, inde haud tnaniJ^e conccptapotiundæ totitn ydfricx, ß colloquendi cum Solymano poteßas fieret, 'yx quinam in Africa reruflat ui,amp; quanta Chri jlianorum claffles,quiquot;ve animi amp;nbsp;difjenfiones eoru efflent,appofitèatque ordine doceretur. I taque Agim yirumfor tem, amp;nbsp;quot;ißantadam Qelebimpatruelemfliu Algeriapraficic : hts fAfanem fllium duodeuiginti annos natum (ommendat, claffleq^ circiter quadraginta tri-remium hiremiumque inflru^aproflciflcitur ; circa yeroTyrrheni marii oram adeptus ali^ quoi Liguflicas naues ,qua ad coem'edumfru mentum in Siciliam curfum habehat ,difflcili (jmdbcimè cruentopralio eas expugnat amp;nbsp;in tendit : qua mpugna T)elifufumpiratam opu lentum ipflits Hariadeni dolo interfedumfe runt,yt eiits trireme de enetù capta, qua «rat eximia celeritatts, itemquefleruts atqtte pecuniapotiretur. lnde conuerflw ad Iluam influlam, quot;ßiumin ea oppidu nodurnopralio tapit, atque omnib.lfienflibitsinferuitutem K. ii ttb

EX MIST. tlB. XXXin.

y ingenti onußwprada ’By^antïufft peruenit:. D eduidm nbsp;nbsp;àprincipibu^ aulx ad

Solymanutn,a1j eo^ latißimo yulto e?(^fufce ptuf. ygt;el oh id ^uod dono dahat, quos inßgnt cultu produieerat,aliquot pueros decora fatie, itemq^ leBißimas 'virgines^Eumtchosqjiamp;Li hy cas fer as,leone s amp;pardos.Eorro reliquM diehits qua degerendo hello,eÿde tota ratione Tunicarum Chrißianarumqj rerum dißere-ret,aliqudnto qudm foiehat rariiii,^ diffici-‘ Uus admittehatur. Suhorta enim erat inui-dia,crelcentts dignitatis fewper comes,ita'yrt plerique dicerent^non eße Otthomanicimoris homines èpiratarttm ordine latrocinits infame s,regix elaßiprxßcere : non defuiße ynq^ nxc defuturos ex principes aula, qui yirtute tnagnitudineque animi,amp; denique optimtsar tihns 'ygt;alerent,amp;adproferendum 'Turcicum nomen terra marique fortiter atque faliciter operam prxflarent:occupaße ilium inÄßica contra fas amp;nbsp;«quum,hoc e^dolts ac inßdits, aliéna régna, impiisq^ armis femper eßeper-fecutum regulos,iamp; gentes qux quot;Mahometerrt coler et,nullos proféra ei certos deos eße,nullam ßdem, ytpote qui yanißimo atque eo qui dem

PAVL. IO VH FRAGM. 7ƒ dem faternæ reîigionù defertore,pâtre GreE'» cogemttts^ ah ineunte xtate prado zmmanis rÊtpuhltcus humant generis hefiü exfiderit. i^um hac efferrenturH ariadenus facile tn^ tellexit,quàm importuné aheffetHahraimus, cuius amicitiam exquißtis offcits^annutsjue tnunerih. colere eratjolitus.Is eo tempore ad Terßcum helium profeHw,in Comogenaad Âlepum hyemahat,E uphrate ad primai er is ßgna traieHurw. Solymanus tarnen per Âia cemamp;Caßtmum B af fas reffgt;ondtt,eius fufci-piendi negotij fummam ad Hahraàmi iudiciu deferendam yideri, quodeiusprtecipuèhor'' tatu fuafufue è ’hdauritania effet euocatus^ J^roinde fi quidimpetratum bellet^ad eum i» Syriam proßcifceretur, quot;vt ex eius authori--täte atque fententta quxin rem forent decer^-ni, atque appararipoffent. Eo modo in Syriam reieilus,quanquam nonobfcuro repulfa nomine exißimatiomsfue ia^uramftcere quot;vi deretur,id tarne dißimulanter tulit, atque eo terreflri itinere omnino peruolandum efß iu-dtcauit. Eir enim noui bellt nouique imperi/ mdy:imè auidus, neque atati neq^ lahoripar-cendum putahat, quominus K/Lmanimontis iij ittg4

EX HIST. LIBRO.XXXHI.

iagA,yel turn oh jell'd niitthtn^tranfiret. Erat tumAk^i Elahraimtts’.iißngulari ca honore faßceptu, amp;nbsp;in collo quitt dégénéré atq^ ordine gerendi belli,occu^andaq^,gt;Africa differente, ita admtratftf eß,?igt;t neminem eo peritiitt at^ foelicitit mari gcflurum bellum arbitraretur, S olymanojj demum refcriberet,inHariadeno ingenium yigere omni bellicx yirtuttt laude cumulatum.Tro^terea ipßumre^è fa^urum fi in grauißimit conßlits ei yiro ßdem adhi-heat, honorft caufa inter quot;Baffas annumeret, Atq^ ei yniuerßx claßtt imperium tradat. Eo modo Hariadenm Habraimi mtrißca yolun täte Solymano commendatttt,’By's^antium re ditffußcipiturqttepropenßßimts animM. nam tanta erat authoritas nbsp;nbsp;nbsp;gratia y el abßentit

Habraimi,y t omniuplané yoluntatesßermo net^ adulatione y el metu ad nutut eiut tanq adßtmma tmperia yerterentur. ^Adiiexerat ÇecuAlgerio Hariadenut quot;ßoßcettem ? tenu, “Mftleaffis qui Tuneti imperabat regitßatre pulßum domo aliquot ante annit,amp; eS: calami täte ad fe profugum, yti moic dicemut: huic facileperfuaßerat yt ynà By^^antiu yeniret, fore enim ytfe authore dwtq^ à Solymano in pa-

PAVL. lOVII FRAGM.

f^ternuregnu reduceretur.ltacj^ hoc^jcette in occaßone Aßicani bellipurpuratds ojlenia to,multiiq^de ßußcipiendo hello dißutationibi habitü^ad S olymAnu introdn^m in hnnc ßen tentiA y erb Aßcit:Qnod OihoniAnü QejAribi AdßupplicAndum ingredtentib.templum prie--clara îfoce precAri ßacerdos Jolet,id'ygt;num-e!lr e^o tibi precor,S olymane,ßeilicet yt memine riiprogenitores tuos hoc tibi imperium,^uo nemini mAuts Atq^ opulentitts dij dederunt, iti ßittA amp;pietatepeperiße:hac enim yiu euntet nufyuAm ßfellit FortunA, amp;nbsp;tu huElentts itA in/litißi yefiigiis^ytfacilèfupKA eorum noms (ä'gloriämßt proue^tts,quu inter tuos iußi^ tium coleressiamp;quod quot;^erx piet Atts eft mumts^ aduerjus religionis noßrx hojtes bellu conti-nenter gerendA,xternx ßpe Ltudts incenßis Ar iitrAtirif. 1tAi^ CAptu ejl Taurunu, expugna tA ^Fßodos,trucidAtits in Acie rex I-iugAnts^ bis euaßntA incenjA^^GermAniA^adeoyt ßai'o lusjquem tibi QbrißiAniimperioamp;yirtute pA rem yolunt,quu ingentib.KAtionufere omniu Auxiliii niteretur, Armoru tuorußrepitti ter rel'Ailui,pugnamdetreÜArit. SedquoniAnul la imperia quantumuis ampla, Aut yllx y el iQiiij per

EX HIST. LIB. XXXIIh ferillußres yi^oria:, nec excelfi anitntmagni tudinem implcnt^necgloria facietate adferre foßTuMj idcirco aduerftu Tarthos, yi^riciaßgna^ramißfli^yt ea gentes^qua d diuinis legibui impie defecere, expiata yelutt facr^ armii, amp;nbsp;deniq^ yi^oriis tuis lufirata, adantiquos religionis ritii^ reuocetur.Sedfit hoc tihiyel inciepto,yel exicu maxime decoru atque magnificum,modo mihi liceat in armis atque periculisfeni failo, ea comemorare qua expédiant,amp; denique ea qua longo ^fu didici ad amplioremaugußiorem^ tui nominis gio-riam aperire:neque a me hocamhitioßusdiet fortaße interpretere: fatü enim fuper^fortu-na rebtta meis fauit,qua me domi inopiapreß fum,els‘ ancipiti cum ße eiusßatib.yeladan-tem,ad multasyiUorias amplasq^ opes,amp; denique ad regium nomen euexerit. y^erußuper hac nihilmtbi melius dare dijpotuerunt,qyt ad te yenirem, ör degrauißimts rebus diße-rendo in conßlium adßcißerer. Nam id quo nihil in rebw humanis bellicisque prafertim . ytilius atq praßantitts dari poteß, conßlium ßde amp;nbsp;rerum experientiaplenißimutn dabo: sÿ quanqßenes nihil yltra adßerrepoße yide-antur^

PAVL. lovn FR AGM. 77 antur^tamen in yegeto corpore robußicyira adhucfuperfunt^ytforte operant in omne ma-ris terra^difcrimen aquèpraßari ac polliceri ^ueam. Huie aut em y ni cura ab adolefcetia dies noÜes^ inuigilaui, Horucij fratrâ yiri fortißimi conßlits acfenfibus inhares, yt no^ fira religionii terminos pro ferre, Chriflianos terra mariqjperfequerer,amp;nihilmaun opta^^ rem,^ud,m yt tua claßes copiaf,ßudits at que opibtti mets adderentur, amp;nbsp;dentqne dux,aur certèfignifer, quando melioribwparère non piget,außiciis tuis efßcerer. Qiius yotifi mt dl} compotemfecerintfireui tota^ßica Hi^ fiani depellentur. 'blaurot ad ‘Betica 'vettts imperium inHifiania traie cifjeaudies,Tani amp;nbsp;T^umida tibi par ebunt : er ytSardiniam Corficamque omittam, Sicilia noßra erit : ea occupata, Italiampame enecabtmitSjiiryndtq^ claßibus aggrediemttT,dificordiaprincipum la borantem,infirmam difiunSlis y mb. er quan tum ad eiuf parte Sicilia amp;nbsp;‘Macedoniapro^-quot;^cimam attinet, qualibet coditione fieruitura, modoHifianoru iugum excutiat.Holi enim exißimare,eas opes,eumq^ in Italta effie con-fenfum qua fuerunt, quum Hjdrunte capta non

EX HIST. L/BRO .XXXIII.

wn Icalti modo fed externs etiampo^uld md ximum terrorc intulitproauui ‘^rlaJjometeSi J5 enimfuccelfu etM belli^adquodfuflinendu, yix'fninerf Chrißianiprincipes fuffecerunt, hauddubiè yrbe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;potitnsforet ,yt Oc-

cidentis ac Orientti imperiafecundum itts amp;nbsp;aqHit, y eter efua augußa infede iungerenturi I Sedille ab bumanid repente difeeßit in calum raptnSjfcilicet yt hoc tibi ficutifatajyderafj promittut,cdfummatte yirtittts opus relinque ret.'N.ec te hac inieÜa ffe fummi inufitatifue trinphi yelinterpello yel demoror,^uominm in Orientem edtendas^yeteres impiosf^ hofies^ eïtyltima fipplicia meritos armis perfequare: claffis enim mihi erit fattd,qua tibi mtnimè eß opitsin mediterranets regionib.bellumgereti, ytdum tu Af am fitbigü,ab alia parte ipfaA-frica, qua e^ tertiapars orbts tnpoteflatem redigatur.^nte omnia autetnpellendtt^ Tuneto 'IAuleaffes ,tnexplebili auaritiafgsda imp otentiq^ libidine immaniq^ fauitia, dits atq^ hominib.inuifiis,quiduodeuigintifratrib.per injidias interfedlts,autquod ipfa morte acer-bittsyideturypraußo oculo crudeliter occaca-quot; ttsfta regnat folits^yt neminem fibi y el con-fan^

PAVL, lOVlI FRAGM, 78 pinguineum yelamicum reliquerianamani^ mo tam tngrato ^uam perfidopaternos etiatn amtcos, qui ipßtm tnßgnißudto ad regnu ex-‘ tulerut,ytgratix mérita celeriter exjoluerec, adquot;^nv-m omnei iugulauit:cum hac belua no-‘ bts res erit^qnd dim nemo ametfacile omnes oderunt, IdLumida quotidiand incurfionihut exagitant^ quorum imurtas ita Jußinet, de-decore,ignauia,amp;metu infamd, yt easferre quam ylcißi malit: amp;nbsp;hicfetniuir 'Turcas yi ros fortes in cathend detinet ,nec augußu nomen twtm,d quo hitmana diuinaq^ iura yndiq^ petuntur, plané agnojdt: fix quodminimé e/i ferendumyH iff and ad Tripolimfauet,'ygt;tA-gd nbsp;'Mofesßreiiui duces T area T aiorea

quot;Vrbe depellantur.Hanc feram yti quot;vnguibtts ac dentibus exarmatam, y el ob idfacdècon-ßciemw,quoniam apudnos eß T^ofeettesdui frater, ‘Peenorum omnium yotd ac pre ab ttt expetitus. Huiw perfona y el inJfeciem no-bd ent ytendum, ‘Vt res, quum copias ad Tu neti portas ojlentabîmw, ßne yllo omnino yulnere patrari poßtt . Tui demum erit arbitrij ßatuere, quem Tunied rebia prx-eßeyelts, mihicertè fatd imperij fix gloria qu(e-

EX HIST. LIB. XXXIH.

qtixßtum erit,quum tibi debelUttf hoßibu^ è Terßde redeunü mA:x'imA fars Âfricx deui-Hafacata^ tradetur. Ex itinere 'Vero, quod frtuati munerü nomine me foiliceri iut(ae,e-nixè dabo of eram, 'vt fuas quoque clades lu-geant Chrißiani,atqueAuriaß occtirratfoû maleficiis nondiueicultet: huncenim 'Vnu quot;vti 'Verumfrofriumq^ hoßem, quot;Vel d cladium ac-ceftaru memoria,'Vel temulatione glorix fer-gt; fequendum mihideßumo, eo aute offrefßo tibi 'Vni maria p at ebunt,amp;mihi er ede,qui 'viHor mari euadet, facile etiaterraruimferia tene^ bit„ydtSolymanin qui excellentum frincifu more,graui aure excepta adanimu tranfmit^ tere, f erf endereq^ inde cunBa, acingentide-mum iudicio cofilia terminare eratjoltttts,col laudato Elartadeni fludto,conßltumdtmißt. Edec multo foß in fententiam Habraimi de^ cretu eßfa^um,'vr Hariadentts tribtts Haß-ßs, qui eßßufremx dtgnitatü honor, qiiarttts adaeretur: eßetq^ eifummu maris imferium, ita 'vt infulx,fortus,'Vrbes,fQfuliq^ marttimi ei farerent,ius eißasq^ eßßet,quos quot;Vellet,'vbiiß 'Vellet,remiges,nautas,milites conßeribere etpt in naues eomfellere, Hisfromitlgatis Soly-

manns

PAVt. loVII FRAGM. 79 tnanuipoßridie Iduf quot;Maias ei yexillttm,jce ptruffij^ladiumque de manu tradit,monet fromißif inßgni facinore edito fidem praßet, eumjj regia egreßum Aiax amp;nbsp;Caßimus‘^Baj-p^^^totij prafe^tti^celehripopapra-lasts noui honoris infignibtts adnaualia dedu cuntjoElies^ ei centena mdia aureorum num^ mum in hellicos jumpttts ex cerario depromun tur,attribuunturjj ei ex ordine pratorianoru Janni^eri circiter oElingenti.nec multos quot;By-si^antij moratur dies,daß eque odoginta trire-mittm attfj aliquot biremium,armis,yirts, comeatu abunde inßruda,Helleßonto egreß fits initaliam curßm intendit,relido cu duode dm triremibttsAmurate trierarcbo, qui So lymanum eittsq^ exerdtum adquot;Perficum con-tendente bellum,ab Europa in Afiam tranf-portaret, tsque demum omnibus tranfuedis, Hariadenum adMethonem cosßecutus^ Quum improuijo aduentu Meff^aaa fretum tranfiret, Marner fini ad arma conclamantes yrbi portui^ magnoperê timuerunt,ßedpra-teruedus Pdipponiatemßnum in Brutiorum ora S.Luddij oppidum inuaßt: id olimTem-pßa dicebatur, impoßtum rupi, qua mare de-ßedat.

EX HIST, LIB. XXXIII.

muro baud fernere munitum^fcdds À termlubeuntium Turcaru imjjettts deiedlts pro^ugnatoribfts diti defendi nequiue rit^eo maiore incelaru, calanMate,quodne}no ßiga eß ela^ßii4 prlt;etor in ea trepidatione auerfam ah hoßibw portam diligcntius recon dîtis clauibus obleraßet. Inde ingenti onwts generis rerum ac hominumpotitiesprada, ad Citrartu contendic^'vbi claffem eedificarid ca-ptiuis didicertftjdyti Vacuum tncolaru fuga ßatim eß incenfum,at^ eodem igné feptem tri remet tmperßclts adhucpuppib.amp;ßris, cocre matx:'tgt;biyerQ d Qipretsfupra’Heapolimyni uerfa claßii in conßeÜum eß dat a^ ade o terri bili ßeHacttlo totam earn oram conterruit^yt plsr2p affirmarentß hoßis expoßtds copiis ad mænia repente ßicceßifjet, Ileapolitanos in fubito metu egrè quot;Erbernfuilfe defenfuros.Eo curfuad ErochitdproueÜus oppidum cepit, arcts^^ exigua cußodibttsfub fidefie dedentib. Uber tat em reliquit^ nbsp;quum inCaietaportu

nolhi inuehereturßta adSpeluncamfiuperato promotorio curfium deflexiSj^t occupandte Qt ietx occdfionem partim nauiter pratermififfè prsderetur: nam amp;preefiidium yrbi arcijj exir

guum

P AV. 10 V II FR AG M. So guum erdt,^rafertm repetj/ino noBurnoq^ in metu^^Cajetana luuentia afjiieta maritimü quxjïubjtó,amp;in prxdiis occupata abyrbe per eos dies aberat.Speluca oppidit extremü Fun danis montibw adtacet, qua deßnentes ruf es flaga marüs planicie excipiune^ex ruina quon dam antri Tiberij Caßards infignipericulo in hißgriis Cornelij Taciti celebratum.Spelun'r cam inexpeElaso appulju tansee claßis terrici, yix tentata defenßone animos deßonderune^ ingreßti^q^ boßhcirciter mille amp;nbsp;ducentos itri bellüi maxime fexw lt;amp;• ataeis cepie. ^juge-ratin ar ce F elegrinw,qui inter Speluncanos diuitiis eminebat. HtincHariadenw montât get ßeße de der et,ne c yim e\:periretur,idß c\~ templo facer et,integra ßde liberum futur u, ß conareturßefc atque arcem tueri,breuißuliee pertinaciapœnas crudelißupplicio atq^ ineen-dio oppidiprotinusdaturutnec Ule metu exaa guis dtu cunUatür,quin ßem geitx y el in bar baraßde, certiprope exitijpericulopotiorem ducat : ita egreßo in litttis, amp;nbsp;ad genua pro-cumbenti concefßa libertas, öquot; quod f uit hit-r manitatis,''vxor,ßlius,amp;neptis inter lacbry mas pragaudio ytrinquemdnawes reßituti.

En

EX MrsT. LIB. XXXIII.

£.adem quoque no^e ad duo mtlta quot;Turcaru è (laße fer aj^eros 'vefribtu^ imfediios col-le s ad yrbe Fundos,decent inde milih.fajjuu^ feruenerunyti creditur ducibta indigents ex eorum numero quiJuferiorib.annü mari ca-fti^Ctsdio frtedura jeruitutis ad’M.ahometts facra defeciffent.Eayero aduolantium amp;re-fringentiufortam celericas fuitluliaGon ^aga, Fr offert Columnx quonda nurui,'vix ffatium fit na^a,quo fiminuda iumento im-foneretur,atqj inde tam cd fields hofiibtu ad montesJefroriferet. Ferunt ‘Barbarujfiam, yti if Je foflea minime diffiteri efi quot;^ijus, earn cum admirabilts formee,tum'»irtutts Jama fl,o rente cafere cufiuiJfie,ytSolymano dono da-ret. Caterum Fundani caduntur^atq^ omnes Jere cafiuntur: facit amp;nbsp;deditionem Stecatius frator imbellis, qui cum turba multerum in turrem confugerat,quumfiuccenfis iam forib, barbarorum clamore^ amp;nbsp;fœminarum eiu-îatu terreretur. 'Turre infotejlatem redadîa Turcts ad fifoliandumjanum conuerfiJ^eful-cbrùColumniorum frocerum ornamenta de-trabiît, yekillaque item militaria fi^a aurai dilacerant,onufiique frtsdaad clajjem reuer-’-

tuntttr.

PAVI. lOVH FRA6M. 8i (untur.alia quot^ triremium nmrm^ T^rra -cinam dtHertit, ibi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ftpulo ad montes fit

ga elapfojin templafieuitttm,tnualidiqjenes, amp;nbsp;agri aliquot in leBulis trucidati. Is terror * Triuernatib.propere I^omam delatw, ita confiernauit omniuanimos,ytfihofiM eo im^ petu ad Ofiideffetproue^uf, fofa ciuitas fefe in Sabinum,EtrujcHmq^ agrum effufiira ere-deretur. nam neque Clement turngrauiffimo confii^atns morbo,confuli poter at,neque am pliua omnino quam centumyigintifficulato-rum Germanorum amp;nbsp;quadraginta feptem Ie uit armatura eqHitumpraßdio,quo tumprin eipts atq^ pratorij cuflodiaßetit,publica falits riitebatur;necyllfts eraf cutnperegrintsamp;in-quilinis I^manorttm confinfus, quum quifq^ priuati^ potiui qudm publicü rebuófiuderet. Çoiuere tarnen in eopericulo Cardinales, rit effraElis ararij repagul^ e'ic authoritate fena tua Hippolyto 'Medici Cardinali pecuniam deprompfire,'vr tuende orx maritima curam fitjciperet. ts alacriter cohortes cofiripfft.fed eas yti in jubitario dele^lu accidere folet, eic peffimo incodito hominum genere, adeo yt fitrnmam iniuriant E riuernatibuf ex iti^o

I^ neri

EX HIST. tIBRO.XXXni, nere cafis ilirept^,om^ Tyrgçnfi^'Taf quinienßfade yexata, nullopudori in hofti--lem rabiem animos 'vertifße ytderetur.Torro Harharuffayeters conßlioßuo innixw,^uum flatim inT* ontias aquandt caufa diuerttffet^in yißicd traiccit^tantayfn4 celeritate^yt prim 0o,^eruenerit^^uam ab nojlra ora dijcejßße crt; dsretur : Voluit enim ea diuerja nauigatione fallere quot;^iileaffem, ytimgaratd ogptdmeret, amp;nbsp;ipfe antea ßmamßmulanter ediderat eua~ fianda Italie,Liguri(eg^prlt;sßrcim,amp;Hißa nia ,yindicand(s ßilicet iniunis ,^vaSKgt;Ltiria Coronels atque ?atrenßbiti tntulißet, ita yt no omnino inaniconieIlura,pojlqua'Meßfana freeo ßtperato 1 talia liceora legere amp;nbsp;cunlla yrere capißet, Ligtiriam ac demnm Hißa^ niam innafnrits eße putaretur. Etl^eneti q'Mque'\'lttleaßi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ants altijU4 ex parte ti-

tnorem minuebant,quumyalidam claßem in--ßrtiicißenc,quints decumts ex facrü redditib. ßacerdotum ordinti^el tdxgreßrentcEontii-ßce, impoßttspvt ex capeciatia remigihtts ßi--pendia prteberetur. Quid enim petentej^ßica Hariadeno Eenetü optes eßetata claßei^pne ßertim qua tanto fumptu eis'tanta cum inuidia

PAVL. lOVII FRAGM. Hi fararetur f frofeBàfutnma prudentia homines, (^ui Turcarü conftlia ‘Bjo^atij diligentct eieplorare amp;nbsp;.excipere eßent Joltti, pro eer to cognottijje, tot triremes adiierfumA»riam co-farari, y tpares amp;nbsp;duplicata clades Ckrißi^ ants redderentur.^dhae qiioque ^duleaffies per J^sculatores didicerat 7{pjcettemfratrem quern maxime metuehat, ‘Bysipintij in libera cuftodia elfe reli^u, 'Veluti aliéna tum ad A-prica rebus expeditione fufeepta. ^eq^ enint 'vll^ armüyaliditts je peti atque inuadipojje exijlimab.at,qprodu^o re gm amulo ,in quem ex confeientia fcelerum ftiorum omnespropê Tcenorum or dines 'ïdumidas inclinaturos appareret.Sedquoniamadhunclocumefide-uentUfOperapretium eritpaucts enarrare,quee de ‘Muleaßis imperio/noribttsq^ P^eenoru didi cimtts. nam multa digna cogrdtu,qua diufolit mercatortbf cemperta fuere,nobisfcribentib, yi^loria Qej'arisaperuit.tAfricam T{omatù euerfa Carthagine fui I at is j regibus propter agrorum ybertate multis eo deduÜis coloniis excolendam atque illujlrandam fufcepere,tei-nuerejj eapro cdjulari imperioyjq^ ad anda lorum aduentu,quos in eotumeliam T^mani

L it notni

EX HIST. LIBRO. XXXHI.

Homing immani rabie fauietes 'Belifarim vicitatque deleuit. Inde facia nbsp;nbsp;nbsp;frouincia

Gracortim Imperatoru^dquibi^s in earn quo-r tannis daces amp;j^rießdes mittebantur.'Pojlre-mH earn inualefcence^Iahometls ßeKa,Sara-f tent è Syria, Algybco,’Arabiaf indaHi reli~ gionib its. tanta yi inuafertmt ,yt pulßs Chri~ ßiantd ,inue£laq^ nbsp;nbsp;late pro^agata Juperßiti-

one inHif^antdyßtij yiîlores tranfcenderint: Çr cùm^fri,'BIumida;,%iauri,amp;deni^ue amp;cx Tœnorugenres nouaßacra facilefußcepißent, in Illiberi “Batica regiayrbe qua Granatarn noßri 'vocant,poßta efi ^viaurorumßedes, Cordubx gymnaßum cum celebribibliotheea eonllitutum,ybi Arabicarum literarum pro^ feßoreSjiiiuentutem docendo,excipiendoq^ in-^ termorientes apud Gracos optimarumßcten-tiarum atqtte artium dißciplinas, cum inßgni ingeni or um gloria floruerunt. lAibiloßecius arm bis militareßudium enituit,adeo yt quü diu cum Oretanis Celttberls, amp;nbsp;ßarpentants efßet dimicatüß Miramolino trrumpente pçnè omnes Hißania ‘Punicis armts cefßerit. Sed polÇ^ fexcentos demu annos,atate noßra Fer dinandi regts yirtute objeß^a captaq^ Illiberi,

omn^

PAVL. ÏOVll FRAGM. 8? fcWMe 7unicum nomen ai Hijpaniapulfum. Hactempejiate in Africa oftiin ac amplit» dine imperÿ catertf fraßat Tunetani eär F ef fant reges, fed Tunetants ab longa imferif 'Vetuflate, eocimiaque fiirpM claritudine au-thoritas mator augußior;namab hü facra iäquot; iura omniapetelatur.Jufra Tuneta entm itinere trium dierum yris e^ Caruenna, ferantiqui temjfli religione ei^fanliißimorum facerdotunt collegio maxime yenerahilü, amp;nbsp;ob id libera amp;nbsp;immunü in qua funBi fato ^aurorum eÿ ’Mumidaru proceres y el è Ion gißimo terrarum tra^u tumulantur. Qttonia perßuaßum habent^eorum animas quorum bßßa ßacrofanUo eo in loco ßtaßnt,ytipuritts ex-piatas^ad impetrandam caleßüyit« ßslicita^ tem illorum ßacerdotum accuratiore cteremo* hiaßuperü efficaßime commedari. Imperiuni Tunetanum oBingentü ferè milibus paßuuni in ora ab Occaßu ad Orientem extendel^atur. nam ‘Bugeà Tripolü emporioamp;gyfn»a-fio clare yrbes, qtias l^auarritf in diuerßs regnißmbus iello cepit, Tunetanx ditionü erant,quum amp;nbsp;ea introrfui ad Æthiopum ha renas yfquepertineat.Forro Fefßani in Tin

F iij git!^'-

EX HIST. LlBRO.XXXm. gitana’Mauritania im^oßü Salts amni, qui tn Oceanum magnaru nauium cap ax euo luitUTf bsllico apparatu amp;nbsp;militaribta coptM antecsl lunt. egrsgis enim fußinent Lußtanos, cum quibta continenter bello exsrcentur, adeo yt Triginta equitum milia in aciem educant^pa^ ratißimtsq^animds acyiribttslittora tueantttr. reliquat regionet 'vrbesq^ rcguli,quo5 Scecot appellant,circa oramprsfertimpoßident.Ât ' in mediterranets lgt;lumidts quot;Ttno nomine diSli, Urabes yagantur,cum bellagerunt, yenalemquepacetn habent. mot ell^ belli caufas excitare, diere controuerßas ,jemper armit exerceri :pecuariis,colendiq, agri mi-nifleria perferuos obire,prtsfsrtimÆ.thiopes: quum fe omnium gentium noj/ilißimos tablet, ■ quod tmpermixti ßanguinii ab antiqua Tœ-^ noru origineprogeniem ducant.Tiiuißin mul ta agmina à Hilo amne introrjw ad Atlan-ticum Oceanum extenduntur:amp; qutim incerta; ßedet habeant,ccrtü tarnen pagorum ßni-btu imperiaprxßcribunt. Hg^eme longitu à mari adÆ.thiopum ßnet recedere folent, te-pore ßlit^sr dementia dèrts inuitati. jEßute yeró adyixdum maturatßegetet reuertutur, yt

PAVL. lOVII FRAGM. 84 a/iud eos prater paucos facerdot et literas ad-» dijcit. neque emm adeo accurat f y ti ^Mauri^ f^dßmpltci atque expedito cultu rcligtonihui findentßü haudduhiè fide,integritate,'y)irtu animi,amp; denique hello amp;nbsp;pace meliores.

Incredihile dtÜu qudm tenai conuiBu yires yaletadine tueantur. namßcußcea^ da3yltti,pKlcicula,atque acido la^e conuiuia ßmunt: tam yerd epulantar, quum è yena» tione falconumßie aucupiii, quihttf maxime gaudent, pradam retulerint. T otitapatri-tnoni/ eorttm cenfns efÇ in equo pérnici,qttem feminndi egenttßimißte homines immenfo pa rantpretio:nec mirnm^quandoyitaamp;yigilia eorum omnts,ßhelium deßt^in latrocinits ye nationihtts^ae conßßat. Vscores adeo humi-iiter yirisancillantttr,yt equos curent amp;nbsp;in-flernara.Æflate pariter atque h yeme équités pellicea talari tunica ytuntur,qaod ea pegre giè fajlineat yentos, amp;nbsp;in magntsferuorihtts Joies non admittat, capiti Itnteum intortds d mentoßmts non indecens tegumentum, dcß-lientes ah equtd in dunes conßdtint,parcuntq^ pedihtts,yt yix extgaisßatits ohamhuîent.

L iiij TU’’

EX HIST. LIBRO. XXXlt;U.

quot;Plicatione yero aßidua, contentioneqat ar* titum,item^ue friitionibui calorem excitant, Hac exercttatione,procul à mwborum cru* ciatu medicina^ periculo ddjttmmam ferne* niuntfenced:adeo 'vt fatalem horam minime frafentiant, eir lati euanefcente fottm^uant intcrcefto ffiritußnter colloquia liberoru le-niter exffirent.Ex hac gente fuit Leruigefta Jvluleaßts materi'^irili^ animi itiulier, Tgt;q~ racM reguliforortcuiiu ingenio yirtutejj °Mu leaßes adiutw lt;amp;nbsp;imfulfut regrium arrifuit, lgt;lam ’M.ahometes,qui multo luxu amp;nbsp;multa turn gloria triginta duobm annisregnauerati quum fibi yitce finem adeffe cerneretf}\Aaimii nem inter duos amp;nbsp;yiginti filios natu maximu legitimo iure regni heerede fcrif turns effe 'vi* debatur, niß Lentigefia corruftts fretio re* gits jatellitibus, maritum in fufremts yitx an gußtis, fatigatum f recibus, doltsdeceftum frauertißet^yt infilium regij nomints Fortu na tranjjerretur. Itaq^ '^atmo qui faulo an* tè affeàati regnifußitione ,ob fraclardm bel* lica yirtutis tndolemßfatre in carcerem fue rat conieElus,eo exßirante dum è cußodiaad imferiumfefrorifere ßerat,iuffu ßduleaßis in-

PAVL. lOVil FR AGM.

ittterßcitur. T^ofcettei nantjecundu4^M ex-gt;-tra artetn cum yxorihuf habitalat,comfra* htniinon potuit: caterifrarret grajjante ’Ma kaffe infuumfangaine barbarico more,par tim iugulantur,partim candenri ferro octtlit admoto,luminepriuanturt In htsfuere ^argt;-cha,tir'Beletbes ,atque S at thisfiata xtate,amp; inJfem imperij yna matrum nobtUtate pro'^ creatigt;qui,qaum Tanetutninipfa(ajarts yi Horia caperetür,ob earn calamuate cumgra-uiprobro atque inuidia reduHi regls,apnd no flros hominesT unicafxuitix fidem fecerunt. Ex fuga quoque biduo polf^ Lafelles amp;nbsp;Ha-^ Iramw, nbsp;cumhls framp;tres quatuor Dix duni

pubereSjin 'Bagrada amrie tum forte hiemali^ busaquts lateinflato trepidèyadum quxren-^ tes,S olax Humidarum dux intercepitjacce^^

P^^ko, yir xque yenalls amp;nbsp;fxutts,^!»^-kaßi adftppliaum tradidit.7orro cxteri ont nium reliqut T^pfcettes amp;Äbdemelech, dum fupra Hadrumentu,profugerent, eodem pene tafu,fedno iniquaforte,in °M.orhabitum in-ciderunt, d quo, aduoluti pedtbtts, amp;nbsp;fa'iitem fuam regixqueßirplsfangtiinem comtncndan teSfitaferuati funt,yt quum in lgt;lumida opu len

EX HIST. L ZERO .XXXIII.

ItntogeneroßMtm latn^uereretur, tarnen arhitrium ^'luleaßi ’venditarec, accepta enim eï^tradtctonti mer ce s,amp; interim il-li yti deceptid cußodibm, ad quot;Bentiefem amt-cum fuum^flteriorem quot;Humidaru ducem opportune emtßi. nbsp;erùm amp;nbsp;apud hune^prodi-

îores paßtm grandt pecunia fuhornante^Ju-leaß'e,alw atque aimpettti inßdtis^ad quot;Bijca rim yrhem maxime mediterraneam reeeße-re: Ibi Abdemelech teedio tam ancipitts For-funte,omni ße regni prorßt^ abdicataßacra-to in otio reltgîontbta je deuouit. ßoßettes yero apudÂbdalam yrbtsprincipem amp;nbsp;mox jocerum adeo follicitè atq^ accurate ah omnib. %iuleaßt} doits efÇ eußoditw yt etiam ye-neni metu, non alia temerè in conuiBu qudm jemeja abß yxoreq^ eßulenta generoprxbe-rentur. Eo modo nbsp;nbsp;ule aß es paterno potitits

regno,quu nemini ex regia joboleparcendum eßeßatueret, aliquot etiampuerosßatrum fi Itos enecauitfpaternosßte amuos%^anifetem amp;nbsp;^lejuarem tnprimts fummte authoritatis, quorumßudio atque ope ^aimonem praoe-cuparat, Marits cruciatibus diu tortos amp;lace-ratos interfecit,quodprteelari beneßeij gra -tiam

PAVL, lOVII FRAGM. S« tîam exjoltiere nollet,ATq^ eos idem ali^iiando (ontra te tanquam ingratum facile molititrot arlitraretiir . T)ejieHiit amp;nbsp;in aliquot nouer-cas, itnpellente Leniigefa^ atque etiam con-cubinas patrts nefaria crtidelitate, quum i^fe frapoßcrwt^in maresprocUuior^w metempatrem^aldm inueberetur, tanquam mulierofum ac eßceminatum^qui exbaiifto a;-rario ingéniésfecifjetfumptits^yt dticentse Will ad hbidinemfœmime regw in hortisale-rentur^ è quibft4 tot fujcepijlet liberos, qui in imperia amuliforent, ob iaque fibi in bis oc-àdendis pergraue amp;plenu inuidits negotium reliquiffet : amp;fiiere qui exijîimarentpatrem infupremo morbo, quum ex fubtta animi de-feblione adßgt;em yitx jubleuaretur, medica-tapotione à parricidafibofiiffe necatuminec multopofi quot;Dorax,qui fauente forore deleSus erat Imperator,aduerfus °h/lejcbine regulum Humidampeculiari nomine bellum fufeepic: ab eo enim aliquot ante annis 'viuo 'ßdabome-te,cuius gratia plurimu ^alebat,graues acce~ perat iniurias,amp;parte agri juerat c^cpulfus: Sed °b,'lefcbines prxpotenti bofli facile cef?it, yti imparatus amp;nbsp;inualidiis ,fcilicet yt coaBis au~

EX HIST, LIBRO. XXXIII.

auxilii^ adpropuljandam iniuriam dum ho^ fiii recederetopportune reuertereiitr.Ea co^ tentio ytrin^ue yario belli euentu fapitu agi fata, ad ektrcmura regem ipjum in id bellum traxityè dignitaîe [ua extßtmantent^teepto fe~ tnelbello non deejje, ac auunctib eiujUem^ue Imperatorisfui paries egregiè tuert^affirman te Lentigeßa tdtottim regio nomini ademptii yideri, ^uod T)orax fegniter aut cundlanter adiutus^amitteret. Itaq^ ’h/luleaffe in ’Dora'^ CK cajlra cum magno equitatu amp;nbsp;Turcarnm mercenariûs pedttib. profei}o,res eum habuit euentum^yt '\lejchinesprofligaretur, tÿ rex ar dentine oflentato erga auttnculufiudio fuo^ tamflanè maturas fegetes incederet.Eainw^ ßtata ac immants iniuria acerbitas ^uu fran gere '^lefchints animüm neqaa^ fojfet, adeo Vehementer permcuit, vt eo adeunte tÿ tota pene/dfrica concitanteßngtilos quot;Eluinidartim duces inges amp;nbsp;maxtmé periculcfum'^uleaßi bellum ft conflatum: quot;E^fcettesj^ à ‘Bifcari in f^em regm fit euocatits, non Vno tantùmfed proximo quoque regulo 'igt;lufnida,eqiiites ar~ ma, opes, tnßgni fiudio aduerfuó fiduleaffem (onferente,quum quifque nifi omnes ihvnum

PAVL. IQVII FRAGM. 87 i^o fœdere conjentirent, ’Mefclnnü çicemÿlo. rehtif jtw timere cogeretnr. Contulere cum °M.efchine confilta,copias,amp;opes, Vlethes Ia fob,atque'^6rhal)ititsclarißtmi Uumila -ytttn duces, ‘ßplcetterj^ àHifcari edu£lo,amp;rer infignibtis adornato,caßrafecere non Ion gè à ^echiayrbe,^»^ itinere yniits diet àTa neto dißat. Eaaduentantium hoßiumfama Ivlulcaßem quan'^ fuopte ingenio pugnacem^ jedturn jolito timidiorem faHum,amp; ex jcele-rnm confcienttaßhi diffidente magnopere con terrait. Eeriitn ts nd minus aßu fiauitia in-fiignts, adeo egregiè metam diffiimulabat ,yif comprefits dißgenti portarum cußodia delfo fcette rumorth.fißa htlaritate naptias/imi-^ da filij celebraret i^niaerfoj^populo folemne epalum praberet,amp;fiingults trihubus,prater id noaum manificetiagenus,efculenta omnis generis congiarii nomine largirettir, Humi-das yeropropin^^uos Tcenoram optimates yariis artibus amp;nbsp;donisßbi cdciliarei.Atybi I^fcetttd aduentus diutitts occultari nonpo-tuit,''vexilla,arma,tormeta, e}lt;^arceproferre per ‘Doracem,Humidas qaospoterat merce-de condttcere,dkjdfris eq^Oiites eirpedites con-

EX HIST. LIB. XXXIII.

here, oher are pradones T ureas ytaccepro fii^endio pro Je nnlitarent. erat ettim ea tentf pe/lace ad Tunecum tanttis piratarum con~

,quum d)i cunEtii huiujmodigeneris ho minibus tutißimus effet recepius, yt ea yrbs

Turcarum eolonia yideretttr. Cum his anr tea'^uleajjes certo feederepepigerat, yt ea-ptiuorum prxdaj^ omnispars quinta in ffeu referretur^magno quidemfuo quxjlu^ Tu~ netanorum emolumento, adeo '^itßbi nullum omnino ex rot yrbibus yeCHgalatq^ portoriu 'pel quot;pberius quot;pel certius e/Je cenjeretur: fed is prouentuSj,'ptiab bofibdshumani generis in~ iufie atque impte qult;efitus,non multopojl Tu netams^yti mox dicecur, dignantfteua atque auarißima genre peperit calamitatem, Quum T^feetres appropinquarer, qui fuperato Tia^ grada amne in profluenris ripa cu lethis ß^ lia epulante exercitu nuptias celebrarat^Dor rax ante pared yrbts, quee ad quot;Bardeos defert hortosfn aeie conflititfbduleajfe degeneri a^ nimo arris mxnibus fe tenente ; cum eo erant cognomineBena-ones, cum feptemjere miltbits cquitu t\lumi-‘ darum, magnaq^ ^ßorumpeditu multitude, amp;nbsp;in

PAV. lOVII FRAGM. Sg amp;nbsp;xn quo ah yirtute amp;nbsp;dtj'ci^hna., gencrequt ar/nortimßrmißtmuin erat^rxßdium^ Cardi nin Turca cudeleBa cohorteßlopectarioru, amp;nbsp;festem curulibta tormentn : hds accefferat prxtoriana Chrijlianorutn e^uitum, ex reliquw ycterum expeditionttm inÄfrictt remanferantoh '^irtntem in honore hahiti quot;yixores duxerdt,amp; nihtlintereunceßohole disciplina,extra meridiananiportam in oppi-dulo ßehatto,d^uo ipfi 'ßehatinidiili,temr pla,amp;domos,ii!' familias habehac,ijitum Tu-» netani reget Vetere inßituto falute fuam ex-» ternts amp;nbsp;Chrißianü tutiw qudm 'Mahometan's amp;nbsp;Tœnis committendam exiflimarent.

Trouolauit ante aliosMcßchines propim quot;Doracts hojlti, cum quatuor milib. equitum, huncM or habitua cum ampliore agmine con-» tinenter tlß^fuhfecucits : leches ipjepoßre-mam yeluti fuhfidiaridprogreßih amp;nbsp;pugnam ineuntib.cu ‘ßofcetteaderntenuit.'ßeliitere aliquddiu regij, T)orace primos impe ties forti J^finsteJedMorhabiti yim no ciilere ’Be ^aones amp;Solax:quiîyndiq^perturbati,amp;‘ cii tnulta cxde prtscipices aEîiin ftgdyerteretur: defticJfatium Caradino addirigenda tormen ta.

EX Hist. LIBRO.XXXIII. fa. nam repaint hofles ohliti^uo alarumflexft KO» in frontemjeilin tranfuerfoi incurrerat^ tantwq^ eo tumultu excitatin erat puluii, in incertum toraiha emitterentur, necplane dignofci pd/fet, y tram in partem pralif Fortuna in eo maxime turhulento amp;c6nfufo cer-tamine yi£toriam inclinaret. Conjlat ab ea paluerts nube occupada porta amp;ingredienda yrb^f^acultate °!\/leJchiniantf fuiJJTe ereptam, ^uu rarejcente fenfim deßdenteq^puluere,amp; patepa^a regier urn ftrage, amp;nbsp;fuga ‘F^batini primo eqtiitei, demum Caradinus denjata cohorte, fed amißic tormenttt adporta fe re-r cepiffent, atque earnfimul atque yrbem con^r globato prajidio feruauißent, Fpfeettes cru-entiore qudm pro moregettfpotitfayiSloria, fed yrbe exclufu,quum nemo eX Tunetanti fe commoueret,nullu'5q^ omnino yeld timoré,, yelàféditione,ytifuturamputarat, in yrbe fumulttu oriretur,qdproxitna regionem quit ^artiam yocat,deflexit, ea efl circa magnet Carthaginit rumas omnium rerum copia amp;nbsp;fereiltcate,multitjj puteis amp;nbsp;fontib.abundas, amp;nbsp;pulcherrimis yillit ac eediflciisfrequens, Ibi dr citer yiginti moratus dies, quufruflra

PAVL. 10 VU FR.AGM. f9 txIptSlando yrba.noi motta, nihilproßciret, •^elfopttlantih.tunÜa lgt;lu}nidis in oculü Ta ttetanorUj yt^rauiore tandempericulo dam-no^, eoram animes aduerju^ ’^uleajjiem con cicaret,totum idoliuetumimmani crudelttate fuccedit, quod jummapariter amcenitate atq^ 'nhertate coueßttts collihits àfumma ar ce (ar thagints ad Tuneti yfque mcenia proteditur. Terunt nullum ynquam y el ohjefj^a,yel bel-lica clade afflt^x yrbi, eo acerbimac lulduo-fiua(^eÜaculu extitiffeieycurebatur enim con tinenti incedio fuburhamts ager ,mijerias ßtas omni populo è murii magnts eiulatibas déplorante.SedconturbatM ac incenfis indignitate tam immants iniwiiie ciuibus rex aderat,con-jolando ae adhortando, yt earn calamitatem aquiß.anmtts (errent: fe.n.ea detrimenta ßn gultsprcefentipecunia liberaliter exfoluturu, amp;nbsp;daturum operam yt comparâtes maioribui auxiliü,°Mejchinis atque ’\dorhabitiamp; Tie thes pradia ad eorum prxdameffufa popula-tione yajlarentur, 'Ïd.ec multopo^quum Ta netanifupra praßira fideifacramentu,tiT por tas externo milite cufloditas,eß-eratos iniuria animos a^ßcetttsßudio penitits auertiffént, 'M TLa

EX HIST. LIBRO.XXXin.

Sumida: dilaii,quod edspoß confe^um pra-* Hum minimèprobro datur^atq^ Ü^fcettem’^t longefecederetßruareijjfefeliciorib.cofilWi monere cœperur. Âtipfe quum alij atque alij ßu/penjum ^nutantem in diuerfa dißraheretf 'Piumidarum p erfidiam,'amp; fraternal inßdias timens,eo animuminclinauit, no improhante Vlethe focero, 'VtAlgerium ad‘Bariarußam (ûfugeree,J'cilicet,'vt illic ylteriores ßesjuas ad inuadendumpaternu regnum ßecuriut a,t^^ noliliw agitaret. Eo modo apud 'Turcd,iam tum late fuba^üsßnitimis regults dominante aßirantemjj ad tmperiu totiuiAßica,in cul-tupropè regio permanfitypf^ ad id tempus quo ^y^antium,yti diximus,eß deue^îus, I s Tu nictiru rertmßatus erat, quum Hariadenus T ontia profelîtiS perpetuo curßu ad ‘Bifertans improutfus appulit clafßem.Bifertaniamp;tadio 'Muleaßis, amp;nbsp;fuamobilitate impulfi, audito ßatim ‘Epßcettis nomine, Turca.s oppido red piunt,pr(£pedum^ repugnantem oppido expel lunt: deßcenderant enim tlariadeni iufßtali~ qtiot Afripamiliares comttesq^ ‘ßpfcettts,qui tum adeße,jedprodire nonpoßße nundabantj, J^atigatumjcilicst naußea laeeßente,at^ acc.e'lt;f dinte,

PAVL. lOVlI FRAGM. 9« ätnte febricttla mcnttencc s.,diacet ‘Biferta pifcoßßa^nifaucib.fer ^uas fubieBum mare ßatisßiii aßibui irrumpir, amp;nbsp;tnfufum aqua dulcifenfim eicorbetHramp; emittitur^efßcitq^ue port^ lato alueoyel magnü nauib.comodum^ ab Vtica trigintaferê ^affuum milib.dißante^ 4b antiquif à circSfluente lacu^quee olimTri tonim fuir, Hippodiaritos a^^ellata. CollaU“ darts Bifertanis Hariadenuf,'ierpote qui con filijfui fumma in yna maxime celtritate re^o nebat, clafem celeriter eduxitypraterue^uiq^ Vticam Carrbaginti ^romontorium, eint turrtsatq^munittonü,quam Gulettamnofiri locant, in conjfe^umfe dedit,itayt earn dif-floßs omnibui tormentti in latitia tuque a--micitiaßgnum de more falutaret, Gulettani cußodes quum falutem redderent, amice amp;nbsp;grauiter reßonderunt,fe in eiutpoteflate ßa^ tim futures, qui Tunetana yrbit imÿerie ^otiretur. lam ab exeelfa Tunetiarce con^ ff eBa claß^, à Biferta tothqj littorib. ße quentes nunciq ingente in yrbe tumultum ex'o eitarant. Era[enimciuitas ereBainexßeBa tionemnouiregts,dimifßttt quot;ßofcetttsamo» ftf quid mite ac liberalt ingeniit frxfeferret,

’M ij

EX HIST. LIBRO. XXXIII. tum odio °}vluleAßts,queinauAreamp;crudeUter im^erantem aliquot iam annos in luBuoßa fer uitute pertuliffent. ’lgt;iec ipfe adeo famte fua «rat ignarm, yt alienatos abfe ciniu animos nequaqudintelligeret, nec praifentiret^quàm parum ßei in populifiuditseffet repotiendum, quum prindpum ciuitatii ora atq^ oculos in-gt; fueretur, Erant enim Tunetani y el ob id ei y ehementer irati, quod yti quot;ßofcettd bello fo lenni prondciatione fuerat polltcitua, nequaq eoru inopiam liberalitate fubleuaffiet,qui exu fid atq^ euafiatts oliuetd amp;nbsp;yilld,dum cdflan ter ei fiuderent^ miferabilem cartfiimarum re rum iaduramfeciffent.haque egrejfum arce^ «^inforo cencionantem deferuerunf.quum ea præmia ft pro fe arma caperet degeneri yultu polliceretur^qute nec incolumdamp;yiÜor prte-fiarepoffet. '\lonuere quoque reftitantem ad hue nqnnulliJfecie amicitia, amp;nbsp;in hd Abda-r bar;gei/ebat d tum magifiratum^qutMefuar appellatur^ yt cederetfortuna, extemploque profugeret : amp;nbsp;tum forte de aduentu Turca^ ■rum rumor increbuerat ; qux res perfepaui-dumtamp;eic merito infidiasyndique timentem, defiifutumqtfe d ciuibtts in /ugam concitauit^ eide9

PAVt. lOVll FRAGM. 9« adeo turbata mentû ratione, '^t in ar ce aurn i£r gemmat^iit regia Grnameta relinqtteret^oc, cultatafcilicet fecretiorib.latebrü nbsp;nbsp;his de-*

tnnmhoßü foüreturi'Primiomniu d»o Hi-* j^ani abrupta facramenti fide à \luleafie ad Hariadenum defeceruttjTibeis^es ex Granata yrbe, K erat in magißratH qid dicitur *M.oni^ fetes,^Fetuchei 'Tarraconenfis,qui cufiodia arcM erat pr/cpofituSi Hic ^fcettdyxorem liber os eiiti, qui à ^Kditleaffie in cufiodia fir*^ itabantur,fiatim eduxit,amp; regio cultu orna-* tos in fiolio^uleafits confiituitfiM.ofiesq^ item tSr Qaradinus amp;yigK,pra;dones Turca, detra Üds cathents exfioluuntur, yt cvm aduentante tege, Hariadeno^ hts dono oblatîs eximium fibi gratia locumpararet.Abe^i^es autephale-* rdtum infignem equum Hdriadeno tntfit,qtta in^rbem adueheretur:tcemqj alios trierarchds 0*ducibiudifiribuendos-.hörtatwq^ eßyt ma tUraret,egfegia etenim 'VoluntateTunctanos *9t eumfiufcigerentjfefie obùiam ada^ertibpof tts effiufiuros. quot;Hec mora Hariadenm expofi* td in terra eofitts,conficenfioq^ equo cum quinq^ tnilib.’Turcaru ad eam portam peruenic,qua fiagno at que naitalibtts efi contunÜa,ab ea ad *ïvl tij ad*

EX HIST. tlBRO.XXXKI.

^uerfam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;parte,ybi amplißima tir tdi-

ra arxin tumulu exfurgit,lataamp;Qhlonga regio pertinet,ofßcinis reruyenalium ßequens amp;nbsp;mercatorüporticu conuenta^ percelebrü. At Tunetani quum Hariadenuper mediant yrbem adregiam contendente, magnii grata lationib.excepißent,amp;in perpétua T urcarii acclamatiee nihiiprater Soljmani,aut ipßtts Hariadeni nomen audiretur, commoueri quot;^e-bementerperrurbari^ capere,incenßsßcilicee dolore animtf, quod ‘ßpßcettes nußqua compa reret, diußußra ocuIm requißtui, exßeBa-twquetyt ager tandem lexica aut nauigio ad quot;rrbem ßubueheretur.Auxere tumultum 2^ ßcettis familiäres nequaqffonte quot;By^^atio ad-ueili, quinullo metu contineri poterant,qui)t mceßi oblatts 'Veteribua amictsßummiße dicerent ^ofcettemfruflra exßeÜari,qui Tur-carum amp;nbsp;Hariadeni fraude in Aßa amp;nbsp;in ca-thenis quidem eßet reli^tts ; ij etenim natura Yunico nomini fauere cogebatur, magnoque cum dolore perßdia ignominiam animo fußi-nebant,quumßeculatorü munera obire apttd jua nattonts homines er ciues,feruireque im-manibus piratts metu morttf,amp;patriampro-dere

PAVL. lOVIl FRAGM.

Jere, maxime turfe amp;fiagitiofumputareüt, Eo modo dete^lafraude T une tant fremen:ei ira circa forum conglobantur ; coticitatiis du-cem fe prabet ’Mefuar, quem antea diximuî^ authoritate, (fmtu,amp;eloquentia Teenorum facileÿrinceps. Is dudum nobiliordsgratix lu cumapud nouum regem quarens ’Muleaffem repentino Turcarum aduentu perturbatum, amp;ab amicM olgt;em,fidem,ßrtemq^ operam îm-floran{em,ndmodo contempfcrac,yerùm dif-ficultates atq^ ^ericula yerbds adaugendo,ho-ßili plane ammo egerat, yc ille yrbe atq^ arce protinui excedereproperaret.Turn yero fua Jfe deceptin,yti erat mobili ardentique inge-nio,reuocare ‘Ivluleaffem, Tureas in arce obfidere atque oppugnareßatuebat. Itaq^ ad populum ad arma conflernatuab altiore por-ticu conuerfu^, magna yoce, nefdria, tnquir, fraude deceptifumas fortißimi dues. ‘Effect-tes enim qUem pro legidmo rege eicjfedacd, in cathend ‘By':^anti] calamitatem juam luget: nos yero nifipro liiertate extemplo ca-ptds armd enitimur, externis preedonib. perpétua feruiemus: expediti conßlij amp;nbsp;feßina-ta opera oceaßontntprüfens negotium yoj^d iiß oßen

EX HIST. LIBRO. XXXnf. oflendit: proin^e ^uiferuire nbsp;nbsp;yrenunJart fit

lunr,correctif recelé armuTurcasinuadant: dux if)fe yobü adero, ytpublico cofilio fraude ylcifci, amp;nbsp;patriam,amp; libertatepro di^nitate Tunici nominü tueri '^lideamur. quot;^d-tc mora^ omnes ad arma conclaman[,repenrino impetu Tur cas inuadunt,obuios ac mhil timentes ob truncant:attollituryndi^ clamor,ma^no tu-multu arma proferuutur, quot;Mulcajfts reuoea-tur, tjui cum T)orace ad ‘J^eßabianos hortos fubßiterat,ciuium ingenitd difßdens,fed tame retentantematre euentum exffeÜans. E.rat Tunetanorii yalde ingens fed incodita multi tudo netjua^ militaribns inßruEla armts,quie ’S'ix fußineri poßet, niß yecordi impetupo-tiits amp;nbsp;praciptti temeritate^ ÿperiti ducii im perio amp;dißiplina regeretur. Ita^ue concurfu '^ndicf^ pailo ad arcem contendunt,aduolantd ad tdpropugnaculii quodafcenfu facili/ti efje 'videbatur, portamq^ habebatpertinentem ad oppidum fuburbanu, 'Éabafuechum ab Tune taniis appellat», dn eo Turcx 'fexillumprxß xerant,ac indeßrttter ac intrépidepropugna banc: fedfcandentib.Afrts,atq^omnn generis tela iaculantib. ar dente sq^ faces concremadit fori-

PAVE. lOVII FRAGM. 5), fbrihui ittdem }ngerenttlgt;itf,agrejußinere,amp; feje in retraUiorem munitiorem^j locum rtci-fere cteperant: quum 'Battiui Hßlt;tnui,tiue abiurato religionii cultu Turcx yo tabant, tormetuu aneum in editiore Arctfße culam, e'icpedito cofilio ingenti^ ctltritntt im pulfum humerds milttum,Mif^ eduSum,in con fertißimos hoßes tmißt: eo i^lu multorußra-ges édita, tÿ mtiltù maximttt caterti illattu eß pauor, quum ab tota etiam muri corona d fagittarids peterentur,amp;quod maxime terre bat,ßclopettorH glandtbufßernerentur. De-erat Hariadeno temport}ßatium,quo conß-lium in re fubita opportune caperet, amp;nbsp;quid, ßeri yellet,milttibits imperaret.nam amp;nbsp;hoßiZ quos pacatos putabat,repentinui incurltn,e2r fittttarcü nddumplane ocult} collußrattts commeatus qui y ix triduo jufßceret, ek penu atque horrets renunciatits, etiam egregti ccn ßanti,amp;infummùs aßerrimaru rerumperi-cult}fape yerjato perturbationem afferebdt, Sed hunc nmorem cilm ftngtilaris ßrentjum potiuf q pttgnantiitm hoftium imperttia^ tum Jtiorum mtlitußeÜata yirtu^ magna expai -te minuebant'.quum amp;nbsp;ÿ fucceßti jpjo amp;prc-tra-

Ex HIST. LIB. XXXllI.

tractloneprxlij, magtiJj)e nbsp;nbsp;nbsp;animif confié”

matt perpugnarent: Uli 'vero,quodprimisau‘-filfUifortuna defuilfet,inpertculojo at^ue irrita conata conf^eUa Jitorumfifageamp;ytilne-rum feeditate, iamplané concepto metufran-gerentur. eriim Darax cum ala equicum '2UumidArum,amp;ipfe '^uleajjes reuerfi,pro-ueUiqttc per ‘Babajuechum Juburbanum ad portam quot;^el nomine ipjo amp;nbsp;clamoribu4 op-pugnationem iam bis intermiffam atq^ redin-tegratam adiuuabanc. Inea rerum ajperita-te Halis Leuanus‘Malacba Bamp;tiete 'vrbe, qui ad °}\/iahometis facra defecerat,yir belli peritus, ytpote qui in Hauarri amp;nbsp;Tifcarij caftrU in Italia aliquot annts militaffet,con-uerjtis ad Hariadenum^eruptione ,tnquit ,nQ lis nbsp;nbsp;nbsp;dimicandum,fi arcem defendere ac o-

tnniumfalutem, recentemque nominis tui dignitatem tueri egregiè yolumus :ß comintss emm collatopede manus confcrantur^nonfe-ret noßrorum impetum, qui nunquam aciem yerorum militum yideruntßnamsque auda-citeprotinuspœnas dabunt: quum nec inJer-uitute nequißimi regispacempati,nec in ipfo quietis ac otij limine authores accepta liber-

tatds

PAV. lOV II FR Alt;3 M. 54 tatis grata animo ferre yoluerint, Quu lis fententiam ferê omnes laudartnt,amp; in^ri mii'Mofes ^^gis yiri fortes, ^uos cuß^ia eJuEîos fuiffe diximus, att^ue item Haidintu Smyrnetts eut C aceiadiabolo cognomen fuit, inter piratas longe fortif?imus, comprobante Hariadeno,lt;amp;prelijfignum dante, dtiabui partis erumpunt,circumuentos ab diuerfo latere trucidant , inßgnis tribtts in lacis editur pugna, magna yis inermiumT cenoru inter-ßcicur,s^^ ipfe ^efuar glande traieilus cadtt. Tumyero ab oppugnatione difcedit yna-^uaque tribus pulf a loco in fuam regionem, Inßante demumpramentefue Turca milite, in plateis amp;nbsp;compitis cruento maximeprtelio aliquot horis ef^ decertatum : ad extremum Tunetani ßperatt, atque tntra domos com-pulß,quum non pro rege,fedpro '^xoribus liberis certaretur, inde Halis recepit ßuos, cxde,lt;eßu,ßti,tist multo labore defatigatos. Ferunt ea die fupra tria milia Tunetano-rum deßderata : yulnerata y er 0 ad triplum, Ineo fucceffu °Muleaffes deßeratis rebus in-genti curfu fe proripuit, comitante protegen-teque Doracis equitatu. namperfequenttbus Tur-

EX Mist. LIBRO.xxxili.

'T urcis,qunm intumttltuoßß. fuga agrè fef( inttr hlt;)rtorum maceriasexplicafjet ,parü fiitr^uin inpoteßatem hofitum aeueniret. quot;Da fâüf'uferatoTiagrada amne infacata loca fua diüonis eumperdtiieit no longe à Conßantina 'ïgt;rbe,aluitfue eum liberaliter, amp;nbsp;fummaßde protexù nbsp;nbsp;ad QefarM aduentu Qonßanünat

yt liter a faxis ad mania incifte manifeßo iù^ dicant. Cyrtha lgt;lumidix regia olim f uit,di-^ ßlt;ttfj à proximo maris littore ybi nunc tenue oppidumßatione habet nomine Collum, colo-nia Cullu antiquitus appellatum. ßdterum ea nox quapralium amp;regisßiga fecuta eß, Tunetanis pariser amp;nbsp;Turcis inßomnis puit: aÜee nanque ßumma cura ytrinq^ yigilix ,dißoßtis in mitro pariter amp;nbsp;ad arcis exitits armatoru cohortib.ßed dies pacem atque otiumytrtßque attultt. Tlam Tani inter totfunera juoru yulnera, ytpote quißatts improßierè yirium fuaru periculumfecißfent, ceeßo 'M eßuare,pace q bellum malebant, prxßertim quum rexipfe pro cuirts imperio ac dignitate certabatur,opi btts atque ato frablus inßlitudines eßugifßet: Öquot; idquoqueHariadenusimpetrare cupiebat nd ignarus earn quam habebat militum multi

tu-

PAVL. lOVlI FR AGM. fudinem^ertenui copia comme atu^yi^triduo in arce po^fejufientarijummie^ reiJ^empar-' tamj^ 'viiïoriam deuocari in aperçu dij crimen fi Tunetanoru animifiej^eracione 'Venice ^auc 'VindiUx ruble induBi acctcts'VHdi^ ’Humidit ^Afiió^ad obfidendam arcem yerterentur. Itaj^ impecratifinduciüHartadeninjolemnî fiacrameco datpacem amp;nbsp;acctpit^alloquicur yr bcspnmoresfOjlenditeo confiliofie yemjfit,yt ciuitatejxuifiima '^uleaj^tf tyrannide libera retfiberatdjj puantes maximepojfiet beneficicf atquemunerib. augeretfimul ac ornaret; qua bentgnitateTunetanos fiub longe mdicimiatqj opttmi principe tutela^breuifi^erandum foret diuitec atqj beatoi ex egentfiimtf atq^mifierri mes euafiuros.Troinde idfieynu ah ipfis pofiu lare, yt Solymano fiibi eitespreeje^ofidem fieruent.i^ in ea libertate conquieficant,quam multofiuo laboredfiumptuMoruq^prajertim immortalium heneficio,pocitcs quàm ipfiorum meritofiuficeperint, jfiuodfialtquandofiuturâ tjfi^t,yt ipfiitts acTurcaru imperij amp;amicitia! Tunetanos pœniteret,amp;l^ficette omninode-r fiideraretfie minimidubitare quinSolymanta .re^na y el Chrifiianes dono darefiolittes,fiper

‘‘C“

HIST, LIBRO .301X111.

legatos idpeterent, eum in Ajricam concejjs regno,amp;regaübtis donss adandum effet rranf ntiffitrin :fed etiam at^ etiam cauerent,ne eo tofilio exitialss belliJfotiin tranqutllxpacii materiam ^varere yideretur.dd ea dbilchi rinttf,(jui foßea ’Mefuar eß eßedu-s,reffsdi( tfon debere eum Tunerantsßuecenfere,fi yti ab omni annaliam memoria regibtti anti^jua ßirft edittf adßueti, eo eieElo qui tyrannidem fer dece annos exercaerit,alteru q aquitatts atque iußitia famaßorertt,ßbi rege exogta-rint,ÿrajèrtim quam iiab ibib claffe adueBua tärpene donc darnseffecrederetur.’bdonmirU idcirco fHiffe,fiin cdtumelia nomen cömutata beneffcij famaßpff yti ßaude,aut certe ogini^ ene decepci,adeo inßanireßnt'tgt;ifi,'\ingt;inciar mis q dolo Jubigi maluerint, quando ipßs atq^ ^luleaßi multbßatius fttiffei occlttßffe yrhis portas,qtium externa claßü dfrica litterib. appuliffet,qHdm incertii omnine rumorib.in-eauri credtdiffe.’Proinde Tunetanos tanqua fortuna indicia in deditione acceptas, optima iure parata sejße iurare in^erbaSolymani^atq^ eb quidem xquiore animo,quadpro egentt amp;nbsp;infuismiferiis iniqna forte ia^atoßonge am-

tUf

PAVL. lOVII FRAGM, 9lt;S plißimum amp;felicißimu terrarum orb^ regem nequa'^'votoßedprater ßem arridente fortu na^quodTunico nomim hene yerteret^elfent coßscuti. QepoßtisTunetanis rebui,amp;creatis magißratib. Hariademts ante omnia olgt;eram dedit^ yt T^umidaruprincipes fibij^œdere ac ieniuolentia iungcrentur:^uod'^bi largitione Attynunerib.apudhominesegenos^amp;adineun dam dißolucdam.jj armcitia abyenali ingenio procliues,celeritere^conßecut}if,Äjanagani eunuchu genere Sardum,cui maximefidebat^ at^jitem HaltrnLeuanUjCum lani^^eris amp;tor mentif aliquot curulib.ad recifiendasy^ßrica 'vrbei mißit.Taucaq^ dieb.nullo laboreaperi'* entib.cunSt} portas,mediterraneapariterat^ maritima quot;Vrbes deditioneßecere: yna omnin yrbs ßaruenna quüße^etußaßacroru religio-ne amp;nbsp;jacerdotum domicilio immune ac libera eicißimurettaliquddiu reßitit:ßedyiSa excidif metuTurcaruarmüßacile cedenspraßdiuac cepit. Inde Hariadenus regiam nouü «dißcits exornareßmulatlt;p munire orßusßeptu in taue dio, t quoTurcarü more tribunali ius dicer et inßituit, conatuiq^ eß multisßeruilib.opertsa-perire nouasfauces,ac immitterepeasidmare quad

EX HIST. LIBRO. XXXin.

quod àpromon(orio Qarthagin^ lunaioflexfi adßagni munùiones extenditur.In eo lutore gemime funt turres, a,b a^uiznomine d noflrif ap^iellata^ybi ohm ille inßgnt! Qartha gineßum portu^yifebacur. ld of ta ea ratione dittriadenui ejßcere (otendebatçvt tato,fer-amflo^ amp;nbsp;maxime exfedito fortu yteretur: nam yadofee admodum erat an^ußia, quibua Guletana turnt ab or tu aduerßx cotinenti h-^neo fonte committiturßta yt triremes tsgrè humeri ßruoruijtraBorits machinis in ßa-gnum imfellantur amp;nbsp;educatur.Ab btisfaud-bits Tteni leuibtis tancu nauicults,frofter hu milia yada,ad yrbem T une tum adnauigat: yideturjj idßagnum cetumßerefladioru diametro in orbem yeluti circino circundudum, (Sr id multo coeno multaq^ yhginefaßim yado ßum. (ßterum id of its Âquilones facile dißur barunt, inuelîa fciltcet uggeßa^ cotinuii aßi b/ts ac fludib.arena,adeo,yt quu frifcarum moliufundamenta referiffent, Hariadentts, neyeterts fortus quanq farum comodi, iadtt raßeret,fuadentib.firatd inccefto abßfleret^ quußagnum exiguo temfore exflerifeni (us att^ obflrui foffe yideretur.

Finis,

Pauli louij Noiiocomefis EPISCOPI NVCERINl ex Hiftoriarum fui temporis libro . xxxiiij. de CAROLI.V. CÆSARIS AVGVSTI in Tunetum Africa: vrbem expeditione fragmentum.

Xtitata adpium lellutn'vniutr-» ’ Hi^ania, conuentilttsj^ fer-

chinonem y enit. Eiui aduentut emnium opinions celerior,tantusj^ naualiunt amp;nbsp;terreßrium copiaru apparattu ,haud duhie inimicorutn animos in pace continwittadeo ye rumores qui de Gallis, quot;Sritannoqae rege,amp; de Heluetiü allati erant, penittts e^tingue-rentur, reguliq^ Italia,yti cxco metu liberate cupidius at^j liberiits in id bellum ofßciaprse-ßaret.Soli VenetiinamicitiaSolymaniper-feuerates ex fadere,quod ante.xxx.annos cu ‘Baia^ete eiuf auo percußijfent, neutri parti ferenda auxilia cenfuerut. Interim Andreas Auria,que (afar toit maritimo negotio prafe lt;erat,cui^ yni propterJfeÜataßdem rerumq^ ptrieiam,profeiiionis fua atque fupremi con-filij décréta comunicarat, incredibili adhibita celeritate,ac diligentia multarum ingentium 21 na^

EX HIST. LIBRO.XXXIin.

nauium,ac tngiiita roßrataru clafßem inßrK^ xit, in queà erat quadriremts ^na, qua pretoria loco Cafarem '^eheret.Ea erat laquea-ri aumto,lt;amp; cxlatapi^aque introrßtspuppe, contera item ymbraculo ex auro pttrpuraque intertexto^remigilnis ferica tunica e^epilatds ommbui y efiititi,ac armature cultu plurimu exornatts . Traterea yim ingentem nautici commeatusßnfirumeta naualia noui artißcij, tormetoruwq^ omndsgenerds ac telorn copiant quot;Velmaximojitffe^uram hello in naues dißri-luerat,quihjt5 totittt Liguria iuuentutem,amp; ex nohilitate fortißimu qttemq^ certatim cun-ilts nomina dantibniimpofuerat.^d eumhac ipßa ingenît cura jamaqueadminißrantem,yt praclara yirtutiJ'utts honos haheretur, quot;Pau lui ? ontifex gladium de more fslemnihui ca remoniii} corßecratum dono mifitßi eratgem-mato capulo calataq^ 'vagina,cum haltheo au reis bulldr lt;amp;nbsp;fihulis 'valde coß^kuo, amp;nbsp;prater eum etiam 'viilofo èßericopileum margaritis Phrygio opere depiîlum.Èa funt eximijpij^ ducisaduerßis Qbrißiana religionishoßes de-pugnantis inßgnia, magnis regihtts dono dart Jolita,ßc y t non immeritoßrenuus ßenex,

quan-

PAVL. lOVII FRAGM. jS ^ttanqtta mul ld 'tam nauali gloria plenm, ad petendam neut decorü laudem ancenderetur, T)um hete Genua ingenti u/ittria atijue Li-guru omniumßudio parantur,jdll-onjiif Va-jlitts bellica lande illufirts, ah Adnaria Uteris C eeßaris euocattts^ad^ndreamA uriamper-tienit,atq^ inde tranfgrelßus^Äpceninu inyrle Viglebano Francifeu Sfortiam ^^ntonium Leuam cduenitJ.ubelat emm Cajaryt F a-ßitis ßio antique pedeßris militia imperia fun geretur^ legiones^ Germanorîl ac italorum in t^ßieam tranßortaret : uAntoniu-^ y er o Lena in Gallia Cifalpinapraßdtopermane^ ret^Huic enim Qafar^quanquaducem animi yirtute inßgnem nino parcendum putadgt;at,quoniam eßetfattif ßmis artiticulorum dolorihws conflitlatus^ob idque adperferenda nauigationis incommoda imbecillo admodum corpore yideretur : amp;nbsp;in Italia quidem opits erat conßanti amp;nbsp;impigro Duct, qui in ytrumque fujeepti belli cafum tntentißime yigilaret. Huie autem praci-put nbsp;nbsp;nbsp;iniunilum, y tfeuer o ediSo prohibe-

ret,ne quit è numero yeteranorum Hißano ru noui belli eupiditate ad mare dilab er etur^

K ij

EX HIST. LlBRO.XXXnn.

'J^olebac enim folitM ßattonibin prouincidtn n»dari,adeopropin^uam Gallts,Heluettif^ ßnitimam,quorum tncerta ßdei nihil omnino prxfidio Vacuum foret reliqusndum, Tieli-guntur itaque ItalttresprafeEli, qui dr citer 'vigintiqudttior cohortei conjcribant. Isnu-^ merM quinque milium hominum fumma eifi-eiebat. Hi fuere Hieronymua Tutauilla S ar nenfit Comes,qutfiij^eriortbudanntsinTela fonnefo egregiam fortem^ o^erapraßiterat,

F edsricw Care^ud in F panther ü Ligu-ribtts,amp;in ora Ingauriorum adFinarium op pidum clientele acque opibuipotens,cui^u^ rzlt;t 'rgt;itrictii erat: itemq^ Âuguflinw Spinula hello clarttf. Hißatim hinc atq^ inde digreßi, celeriter eet optimogenere militu cohortes im plent,tanto yeterunouorumq^ militu cocurfui yt confcripttiplerique yoluntarijßneßipen-' dio mifcerentur.Interim 'Maximilianua E-^ berßeiniui dux yetusper Tridentinas Âlpes odo milia Germanorum inLunenfem agrum perduxitfn quels fuere pleriq^ nobiles eßirpe regulorum fine mercedeTunici belli famafe'* quuti.Hos humaniter liberaliterq^fufceptos, fimultlr Italos pultherrimss armis '^edio^ lano

PAVt.lOVlI FR.AGM, /ano adueUü inßru^/os,aäuoca{a condone to hortatuf e/^j^tj/atientifunè dum nauigarct tnard ta dia perferre, ac ybi terram Africam optimé de yidoria ßerare y eilet, *Pttgnaiuros enim ipfos fro did tmmortalib, amp;nbsp;pro Qafare^qui nun^ud^id amp;fortibKi de-futlJent. Ita fumma omnium alacritate con-fcenfaßunt oneraria naues triginraodo, ^ua-rum praßdio ,AntoniM Auria magnitudine animi amp;nbsp;nauali yirtute yni magnoAuria fe-cundttf duas amp;nbsp;yiginti roßratat adducebat. l^ec multopoß Vaßiitf èporta enertifol-uit, ita yt triremibjti oram legeret, oneraria yero adconßedum in alto y eld yterentur. S ed aîternantibuffape yentdjamp;inflato non-nunquam mari,tardiui ßerarat in 'Vraia-niportum ad Qentumcellas peraenit,quo iam Tontifexab yrbe decurrerat, yt facrd praquot; cationibiti Deum optimum maximum diuos^j Cbrißiani imperij tutelaret, ad yidoriam de haßeparandam nauigantib. propitiaret. Ira ipfo Tontificepraeuntt,yerba,amp;hymnos fa cerdotum choro décantante, triremes naues^ enerarix qua mira fceltcitare adaquato cttrfu ab alto in conßedum je dederanr, ab e\celfa

EX HIST. LIBRO.XXXini.

^ecttla ex^iatx luftratctque funt.Datum item yextllum tÿ' jce^trum Chrifliane religio ntf in templo de manu Tötißctt f^irginio r fino:poßridieque Fafliua cum eo na^M ido-neam tempeßate, 2deapolim curfum direxit, I bi Tetrua T oletanria Vrorex, regulia^ pe^ culiarißudio impenja^ßngulas triremes «di ficarant. In hts fuere duo Sanfeuerini Saler-nitanua amp;nbsp;'Beßnnianuf, itemque Spinellus amp;nbsp;C araßa,Hißanusque Alar co Heapolita-n« arcis^rafeÜus.Adhasßeptem aliaaccef-ßerant, quas iÿfe Toletanus publica pecunia conpeflas deduxerat, amp;nbsp;noxits nefaritsque ho minib.adremum damnatts impleuerat. Dum cun^i in eo apparatu tßent occupati, afliuf in quojdam more milities animaduertit^qui ^ertafinaujeam maris, amp;nbsp;longinqua nauiga tionis incommoda reformidantcs, coceptas de yiSloria ßes maligne extenuare,ßipendii te-nuitatem deteßari, conßernareque multitu-dinem 'Vt figua dsßererentßeditiofis jermoni-lus cœperant. Ad authores tantum pana per-tinuit, adeo yt inuoluti facetsprofundo mari J^eBante claße mergeretur. I n lis fuere quot;hdi

Mtn

PAVL. lOVII FRAGM. loo tteanum oppidum txcitandis feditionis initia pTisbuerant. ‘Parnto, amp;nbsp;in naues omnisgeneris commeatu abundè congeßo, impo/ttis^ miltttbus^ Hi^anis^ue prajertim yeteranis, ^tti dCorone redierant^oramfoluit. Eumfe-cuta e?(jvninerfa propt totitts Campania iu-Hent/ts,arreptis indique nauigiis,tanta omnium cupiditate,'vt nemo Ideapoli reliÜ'ns ef fe yideretur. Inuitarat enim comitate inßgni quofque Opibus xtateq^ fiorentes, ac notos fi-ii milittx yeteranos,^Hodhis atque illispul-chrum eßet, y el emeritafitpendia, 'veltyro-cinif prxclaram indolem memoralili yi^oria nobiilitare , TrofeSus e^amp;yna FedericM Proregis filius, ingenio bellid decoris auido iuuenis, paucisque diebus Panhormum in Si ciliam e^peruentum. Hifdem quo^ diebus tÿ’ ipße Andreas Âuria diaerfa naiiigatione in Ht^aniam ad Cxfareperuenit, cum yetere fua fedecim triremium claße, tribus^ celoci-bus quos galeones yocant. Ea ßuntnauigia ßrudura militarißbrma^^ ad omnemyel tor-mentoruyel tempeßatis contumeliam egregid J'ußinendd idonea,paulù minora onerariis^hu nülioTa^ inßruSaquadratis y élis at^ etiam

Hij ali-

«X HIST, LIBRO. XXXim.

*li/luotremH,yt è fortulw in apertum m^rt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

caftanJos yentos facile ßc fefe frouehert nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1

Ö* promoioria ftt^erare. His fermé ytuntur, qui piraticam exercent, queniam innumera-iilem tormentorum copiamferant,quibgt;tfye[ plurimas triremes fn multa malacia adfe ex- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(

pugnandum appropinquantes perßin^ere ma ioribuf tormentts deque demergere facile pof-ßnt, quum directs ad libellam fummee aquee per feneße lias yalidißimii colubrinù, in or- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j,

OT yndiqj ferretepila ad multum marts ffa- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• j

tium emittantur : perflanrib. yero y ent is re-iiquorum nauigioru curfum antecedant. (a-far deleilibtts habités circiter oHo miliapedi-turn magna eicparte tyronum cofcripferat,amp; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

feptingentos équités ylteriorü Hißania régulés imperarat, ex yetere dits regni confue-tudine Itgeq^. 'Hamfuperiorib.bellés,quibut turn quot;Maurés de quot;Batica imperio dimicatu efi^ nemo procerum fuit,qui non certam equitum manu conferret,amp;contra hoßes in caflraper-duceret, cuius impoßti onerés caufa magnas tulerdt immunitates. Ij leués armatura equi- nbsp;nbsp;nbsp;. '

t e J dicebantur, quad nihilprater aper tam ga Itam amp;thorace ferrets lamintsfquamofo opé

ré

PAVL. lOVll TRAGM. loi

Tt confer tam leueq^ue ittm ex fraitluro corio l'eueum 'Maurorum more t^lanceam latte eu-ff idksygladitimque halilemgeflarent.Htf o-mnihtu copiüpraerat *hd.endocun, Tendilii filiuf ^cognomento ’Montegita. Sed^leriq^ il-lujirei reguli amp;nbsp;ex toto nobilitatis ordinefre ^Hentes exocati, ad Cxfaris axlam conuene-rant,^«i grauiortb.proteSi armü^ac inßru^i generofit equtd,pro cenfuamp;amplit«dine ditio ntf, aliquot dientet liheraltter armatos trahe hant^yt locoßifendij gratiam QefartSj eist ex alacri fio^ßudio ad nauandam oferam certit laudid deem promer erent. Inter hos authori-täte nomintdeminehat FerdinandmToleta’-nut Alhte regulus, non duhiam magni futuri du(^ Jfem prabens ,quum publico pietattt no mine, amp;nbsp;priuato foto febementer incitatus, in 'Barbaros deßrretur,ft Garciapatriscte dem findtear et,quern ah Aßts odGirapoltm, ’Mcenice in infula ctefumßiißß docuimm. Fe nerat etiam ah Oceanoportuque Gallico Lu-douicus Lufitania regts germanus frater,cuiusforor in matrimonio Qejarts/ßeHabatur, turn claffe figintiquinque nauium eius generis quas carauellas focant, Indicts nauiga-, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tioni

EX HIST. LZBRO .XXXIIII.

tionibui affuetas, magnaque rerum omnium tormentorum onera.^^ quantumlihet ira-ti maris iniwriam facileperf erentes . In his yilere trat excelfum galeonem incomfara-Itli tormentorum ajfparatu permunitum.Ea in dafje duo milia peditum defcri^toru prater nautas recenjebantur. ^pplicarant e-tiam è Belgico Oceano per Gaditanum fre-tum fultra fexaginta oner aria nattes,qua copias paßim paratas amp;nbsp;cdmeatitsfingulis me-diterranei maris portubus jujciperent. His a due dus fuerat magmis damnatorum numerus,quibns per Belgicas yrbes y it a ex dec/e-to Cafaris idcirco fuerat concejja, 'Vt in jup-plementum remigum In triremibus operam praßarent, Ham eiusgeneris hominum a-rumnofo in labore facile deficientium inopia tnomenti minime leuisfutura credebatur. league (ßfar copiisamp;commeatib.in naaes di fiributis, totoi^ ad edtdum exercitu deßgna-ta nauigia ea lege fcortum,aut paerum nifi atate militarije cum adduceret,è Barchinone oram foluit,tenuit^ curfum in '\4agonisportu minoris infula quot;Ba learis, atque inde turbulenta nauigatione m

Sar

PAVL. 10 VII FRAGM. iox

Sardiniam Caralimperuenir,^Ho nttper /il-fonfw Vaflitti ex Sicilia cum Jua claffe cuerat. 'Nee multo Clt;efar,i^jo Auria reli^ui conßetendi cur fut rationes explieante, at^ue adhortante yt omnü morx caujaj^ræ-v.deretur ( nam Hij^anica claßü iam fenè tota conuenerat) in iAfricam traiecit, amp;nbsp;in yticx portum,^uem Farinam nautie yoear, leni Coro remigum laborem fubleuante 'Vni-’ uerj'am clafßem intulit. ’^dagno autem cafu quot;Vna omniumpratoria quadriremia,qua Ca-faripfe yehebatur ,dum intraret jabulofo in yado heeßt.Quo animaduerfopericuloAuria expedito confdio dtmidiam ^artem quot;Velorum amp;nbsp;remigum in aduerßam ßondam declinare iußit^tanta agilttate,yt ad imperium canen-tti fißula quadriremd yti pondéré fubleua-ta impullaque demum dextro remigto eum a-rence tumulum euaderet, amp;nbsp;incolumis cum plaußu yniuerßa claßi redderetur: nequaqua leuiter commoto Cxfare, qui ßmile yitx dif-crimen Fbilippum patrem fubijffe memora^ bat j quum ille in Oceano tranßuerfa abreptus tempeßate in arena cumulos periturus inci~ dijßet,niß in^tMßudusbtneßdo elata nauts at»

EX HIST. LIBRO. XXXIIII.

exfiantem fabult cumulum tranj^of tata^magno miraculo in quot;Britannia littits eua fij^et.^Ah J^tica mox difcedens daß it dr cun uedapromoncorium Carthagind, tcrumque tins regiond littns ^uam Jdartiam yocant, txdfa quondamßtiperba quot;Vrbd ruind^ amp;nbsp;noua regiorum horcorum amænitate celebratu^ appulit contra turrem quam de fubiedo fonte aiquariam 'vacant.Hac e^f^ in eaflagaj^bi fiabulaelefhantorum florente Carthaginefu quot;Idbam amp;nbsp;Cotum infulam,amp; to-tinf antiquiportui formam^naualiaq^ quibui l^mani quot;Vidores inuiderint,tanti am yetu-fias mutare amp;nbsp;abolere facilepotuit. Barbari qui ab imminendbui Vtica colUbja, alidque faßtm jfeculd^tÿab excelfa ar ce antiqua Qar thagind^ quam Birfam fuiffe memorant, ad-uentum tÿcurfum explicata claßts conßexe-rant, Hariadeno Barbartiffa renunciarunt, hoflilemclaffeminnumerabilih.omndgenerd nauigid conßare. E rant enimfeptingda ferme naues : in qued dua amp;nbsp;odoginta roßrata triremes ßequentibus exornata yextlld con-ßiciebantur,quaßedem aquo maiore amp;nbsp;ter ribiliorem hofiium oculd prabebant. Jderu id

Bar

PAVL. lOVlI FRAGM. lo;

*Barbarufj^g animu magnoperè ferturbauitf ^uodalij pracurrentes nunctahant in claßepro cerro ejje Qefare ipßtm Chrijliano-rum maximum imperarore: tantas^ equitum amp;nbsp;pedhü copias amplsßimx clajß fuifße tmpo ß[as,ytnemo rjui armaferrepoß^st,in Hißa nia alloue Italia rcli^us eiße ytdeatur. Hoc afßrmart à ijuihujdaßerun'^ahometani no-mintf, ^ui pristsrira noHe exutls compedihttt hofiili trireme inproximi littorts dumeta fœliciter enataßent.Uon putarat.n.inßlens 'Barbartu nofiraruqpvirium contemptor, Qe^ ßarempericuloßs inexplorati marts caßbtu,in ignotfi.prajertim, ßerili^ac aßuoßa terra dubio belloße commiff^urum : fedquod captiui d piratü Tune tum perduHi diccre ßolerent^per legatos,ipßumq^ praßertim A uriam, nonT u-netum quidem ipßum ,yerùm tgnobilia tantu tins ora oppida tentaturum. (juins conßrman da opinionts ante alios authorfuerat ^loy-ßinsBrajenda honefio loco Genua natus,qui in itinereßupra Adrimentum capttts in libera propè cußodiaTuneti habebatur.Ab hocBar barufßa crebrüpeun^ationib.multa de Ita-licaru rernmßatu moribns^ noßrü, tanqua ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;à

EX HIST. LIBRO.XXXIHI. i^triio diferco^ l}omine,/pem pnebens mat» rte libertatii,ßbi opportuna didicerat. Hunc itaque ira percitf(4,quodfalfapro nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;de Qe

Jare aßute perfidiofej^ narraße crederetur^ad ße perduBttm,oncrAtumj^ malignitatts centv,-‘ melia in ^eßigio interßci ittßit. Hac immiti infontM homintf cade, tangua yanißimafua crudelitatii expiaco dolore ,'Barbartiß^a adgs rendi belli cogitationes fe couertir :primumj^ oinm aduocatis in coßUum trierarchis quibua propterßeBatam yirtutem maxims ßdebat^ docuiCfyirisfortibm nibilomnino deyi^oria dttbitandum: quando earn ipfe hißdem de cau* ßi iam pro certa atqite explorata perciperer^ quibui Cafarem id difficile atque anceps bellum (ß no omnino infant foret) minimefuß-cepturum credidiß'et, Qmi enim, inqttit, re* gionis non ignarm (quot;^t bic yires noßras non extollam)boßem non iudicet ambitioße cupi* dicatis inconjultaq^ audacixpeenas daturnm, qui iniquißimo anni remporeßolßitialib. die-bw in loca aßu torrida, amp;nbsp;aquaprorßis in-diga,minwißimis^ obfita Arcnis,quas '^etM in ora atque oculos incedenriu yerßet,ctrtatu TUS adueneri(?tAn hoßiu milites,quo s audio ma-

PAV. 10 V II FRAG M. 104 magna, ex parte ejje tirones^grauibui onuflot armis faalé progredi regrediue, aut in Défit gio, Dti Darittf improutfxpugnte cafitt depo~ fiat^ forriter confijlere polfie arbitrabimnr? Quumprxalta eÿfacile cedent arena, adfii-ras yfi^ue pedes detioret,nec ordines re^c con fiituifinat. Qm porro bellandi arte tiic pedttu Turcarum Dim,amp;lgt;lumtdarnm c^uituper~ pettto laceffientium repentinos impetusJttfline bunt aut eludet? SiDero totfunt,quotifii afj'e runt,quinam comme at }ts,fi bellum trahatur, tantamhominu colluuiem pafcent? Hoc proféré bello,Diri fortes^nouum amp;nbsp;incoparabtle tropbaum in terraAfrica defigemns ,quod Ca rolua fummx opulentite amp;nbsp;dtgnitatts hofiium Imperator aut trucidatus cocidet, aut epima futurttsprada tn nofiram yeniet potefiatem. Q^od ad me attinet, enixe dabo operant, ye nihil y el armorum,yel comme at !ts, y el auxi liorum adminifirando atqiie gerendo bello yo bts defit. Vetera enim armamentaria pan~ dam,aperiam horrea,refierabo ararium,^ ad Humidas quos iam amtcitiaconeiliatos babe muspecuniam in ßipendium,exoptataqjgenti muntra tonfefiim mittam. Tunttanos yero in

EX HIST. LIBRO. XXXIIII, inßgt;em pramorum exi^ua mercede in offict» tonttneri^^ hojlibtu obiicil’acnépojjefcitii. Hoc aute ynmn militix munui à yefira yir-tute ’Vehementer expoßulo, 'Vt Guletam qua nd 'Vrbii modo.l'edtotiuf imperiiiamp;fubdudiee prafertim claßü certißimum eßprepu^nacu-Ium, accerrimè tir cdßantißime defendatihßn tam enim hoflttprimo impetu deferetur. os itaque earn mihi amp;nbsp;Solymano imperatori in-uiifû animif feruatote^yt irrita inceepto ten-tata,amp; à 'vohis fortiter defenßa, hoßit Qefar deceptfif ßta inani opinione, tota exifitma-none fui nomint^ Ifoliatttt, non iam de eS:pu-pnanda yrbe 'Tunetoßedde reditufaluteque deßeret. Hac quum dixiffet, trierarchi 'Vn» confenfu reßonderuntje paratißimü animtt cundla fa^uros quae imperarettnec comiffuros quot;Vt dedecu4 prißinafua quot;»irtute indignum ad-tnitteretur,amp;id iureiurando ßnguli confirma runt. Hos omnes Sinas S mir naus dextro capttts oculo, quem Turcx (afutem (hoc eß Judteum) 'vocabant,cùm «tatuhonore, tunt miütarispritdentia authoritate facile anteibat. Huieproximi accedebat Haidinui Ci-Ux,cuipropter terribiletn impetu Qtcciadia-

PAVL.IOVH FRAGM. lOj lolo cognomen erat, fecundum hosSalectia ab Ionia,eîrTabacchespirata Laodicenu^ ex ordine lani^i^erorum Giajj^er ceturio^yir-tute animi eÿ corpora yiribna infignts. I s Guletteßtua eï^^'Vt lateritia turrta cum ad-ieBa munittone hit faactbttfimmineatp ^uas Carthaginenfis fimamare adanflrale littua allidentjenßm infiagnumfefe infinuat, quo parutf nauigiit ad yrbem Tunetu aditutpa-tet. quot;ddet^j enim htecpaîua longior eß, aut la-tior duo de dm miliaribus ,fed y trinque ita bu niiUa funt yada, yt nifi medio eoqueprofun-diore alueopernauigari queat. Ingrefjum d mariturrù prohibée,qua circumadieda munitioner augent,ea amplitudine,yt iußa manui praßdium facile capiat. H de Barbarußa multts tormentis inflruxerat, ytßua claffem, quam intraßagnumpropulerat, ab hoßtli in-iuria tueretur. Carthagineßr autemßinw ea forma eif,, 'Vt eius ingreffus ab alto adnaui-gantibui abfeondatur: quoniam Clupeapro-montorium antiques 'Mercurijamp;Bulchri yo (atum,multuin accidentéfolemfefe extendit, amp;nbsp;introrfui demum fe refleÜens,alterum ef-ßcitpramontorium olim Âpollinès, hodie

0 frei-

EX HIST. LIBRO.XXXnn. franitim à nuuti^ a^pellatum. Inde y era nato ambitit, aJ. Gulettx fauces recuruacur, amp;nbsp;ad Ixuam Ifadx yriis calidarum aqua^ rum falubritate celehrù, regionem relinquit» Ex aduerfo aute collapfx Carthdginis ptum ffeHat, atque item colles, otiuetaque, amp;nbsp;lit^ tjt^ i^ifum Kgt;4.quarix turns, qua noflra claßts appulerat. Qeterum Gulettx fauces pons li-, gnens cum aduerfa Orientait parte coniungit, quo tranfirent qui ab Tuneto terr eflri itinere commeabant. Hue emm atq iiluc Eurex iter habentes,jefe diuifisper 'vices excubits, per-mutare erant foliti. Ÿlam rertitn omnium co-pix in quotidtanos 'vfusperflagnum letiiorib, lembts aduehebantur.Ât Qejar tota claße ad aneboras conflituta,pr6nunciari iußit,'Vt mi Utes expeditiin triremium magnarumque na uium fcaphas defilirent,amp;toto littore defeen-fiones facerent'.qtiod'vjqueadco compoflte ad-tniniftratum eif,'vt tota 'vndiq^ littora ‘Barba rorum agminibus nudarentur. Heq, enim no Jlrorum clamorem,lt;amp; fclopettorumftrepitum ferrepotuerut, quin infugam nullo contra^» certamine protintts fe datent. Veteranos Hi-jflanos ltali,eirhos demum Germant fubfe-

cut

PAVL lOVII FRA6M. loö cutt flint: cunSosque munitts cajlrii cofißere^nec temerè yagart itißitßonec eqw-tes amp;nbsp;rcliqtiie omnes copia,totiuque formen-forum apparatus in terram exponeretur.De-fcendit Cxfar ipfe bona ffei amp;nbsp;certa ala -cntatH plenus,qui alas hofitum occupâtes lit-tora,amp; defcenjum noflroruprobibere conan-teSjinfugam yerfas conjfexerat. Erexitaut pratorium idoneo in loco inter duas turret, quarum alteram yocari ^quariam diximus, alteram quot;Barbari Salinariam appellant. Interim quot;varia militum manusemiffa funt,qua proxima exploraretloca,amp; cißernasputeosqj quaritares,boßiumqj ftmulcajas amp;quot;vicosma-palibusfimiles occuparent, quot;vfque adfummos toiles, ybi quot;Vetußi tempH adißcia quot;vifeban-tur, quo in quot;vertice duarum cohortium Ita-Ucarum quot;vexillaprafidij caufa conßitutafunt iuxta antiqui operts aquadu^um, quo oUm magnaperennts aqua yû in quot;vrbem Cartha-ginemperducebatur. u4fripedites, equitesq, prafertim Humidg, quot;^elox, infidiofum, amp;nbsp;fummi [aborts militumgenus,omnib. borts,lo ' , repentini ac infeßi noßrts occurrebant, locorumque notifia conßß, quot;Tpti erant intrmes

0 ij amp;

'EX HIST. LIBRO.XXXIHI. ' , tJr agiles, noßros fa^è incautosacimpeJicos

arnw circtimfißebant,ßagit[is, iacults,atqtie

lapidibits remgerentes, rantaferi[ate,y)[ ne-

mini y el dedito farceret. In quibus ßit Hie

ronymw Simula Ligur centurio, cui Humi da eques i^u inuerjx laceaproßrato, ab equo deßliens j^riujquafubueniri foßet,capusq)ra-cidit, amp;nbsp;conjcenß ritrßis equo celeriter aßor tauit,Eadem quoque mala ßors incidit Federico CareBo regulo: Is quum d Faßio explo- I duceretur, eim lasen harensßlopetti glande traieHm el^. Sed ea hojlium agilitas ferociaqj Qefare minime retardabat,quin ipfe cumpaucis exploratu iret,amp; in conßeilu yo-litantium yndiqucHumidarum cunHaocults perlußraret, ea quidem animi conßantia, yt ab amictsgrauiorib.ßußra admoneretur,ne nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

minorum ducum munia tanto fuopublicaque nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

faluMpericulo yßirpareyellet.lam Faßiui nonlonge a Guletalegionespromouerat,cre-hrtipaßt/n obliquts foßts ßnuoß perdullts,iÿ' conflitiitis munitionibus -^t tuto milites com-tneare,in opereq, yerfaripoßent,amp; continuas tormentorutn hoßilium il^^ts paueßere define rent.Faciebant aute opus non ferui modo re-migei

PAVL.IOVIl FRAGM. 107 tntges^fed milites i^fi omnium ordinu,magno qwdem cum laborctyeriim alacritate ßnguU ri: tufote quihus Qcfar Itrajens ac indeßlßw «ßet adhortator,amp;plerique duces certatim li gonibut amp;nbsp;hatiltsprompras mama admoue-rent, Erat enim extenfx munitions ingens Jjgt;atium,nam Cafar nequaquampropere, fed ^aulatimproferenda opera cenfueratf^t tuto produci milites amp;tormeta muralia opportune Jubuebi, atque inde inuadi hoflespoffent, qui nihil omnino apud noßros remiffum, autpatt lo negligentita munitum efße patiebantur. T antos fiquidem ffiritia barbari pradones fibi defumpferant^tit '^ltro erumpere, amp;nbsp;no-firos ad conferendas mantaprouocare, acce-^ dereq^ propiusadmunitiones,atque eas fubire auderet. In prima ereHi aggerà ßontejprX” cipuum ßbi locum depopofcerat Sarnenßs re~ guha ,elatiif ffeHata yirtutâ fama, quaTe loponneßaco ('Vtdisçimuî) bello fuerat ade-. Is rotundi ambitta aggerem muralâ i^ßarpropugnaculijfedpaulo q ex difciplina oporteret angußiorem erexerat, nam in medio talernaculumf^lendidè extenfum, ferme totum loeiJfatium oecupabat. Intra huncag 0 iij gerem

EX HIST. LIBRO.XXXini.

peretn quanquam ar^è cohortes fnas contu-lerat. Sed yir xquo a.crior,amp;farnnda lattdM auidior,quum forte h ofc sin coffeBitm fe de-dtffent,qutn tn eos confeßim erumperet; conti nert nonpotuit: Salectts enim auju aßuquepi ratico inßgnis, cum deleBafuorum manu, ad eitu mumtionem excelfo tahernaculo conßi-cuam aduolarat, magnumßte repentinum tumultum a^ud noßros excitarat:ßc tame yt fclopettorumglandibw repulfw, coaEinsque fe recipere yideretur. Turn yero Sarnenfis quibufdam priefe^orumfuorum contumeliofe appellate,quod eos ttmidins amp;cunÜantiM e-greffuros eirfubfecuturos appareret,in ho fern callidè terga yertente,iraferuidus erupit, ob-uios acriter 'nulnerans atque projlernensifci-licet ytfato juo non inhoneßayiam aperiret. J ta SalecjM noßros fat lis magno interuallo d cxterts difiun^os, edendxq^ cadi opportunos widens,ad fuos conuerßts,milites,inquit,qua txoptaßii de hoße pradam indagine claufam tenet^,proinde conuertite ferrum fortiterque pugnate,'ygt;t nemo ex hts audaculis tyrontbiu Ytunsaut integer euadaHt'Niec mora conglo-bantiumfefe eafuit impreßio^atq^ in hoßem im-‘

PAVL. 10VII FRAG«. i08 impetM, yt noßripauciores adtterßt^ tntdtos no diu re/ißerecßedtumultuoßßtms terga da rent.Sarnenßs ipje ante altos acerrimè depu-gnans cum ‘Belingerio afßne fuo cohortspra fe^o trucidaturtreliqui eande in fuga oppreßi Fortiinamfuheunt. Qateros intra mumtionc confugientesfrretitos^^ tabernactili funibits, quo mimts expeditafuga fe reciperet^Turca auda^er intrantes contrucidantß qutltts argente a fupellex ipßwSarnenßspropere dire-pta eï^ e ne/^fuit qufquam exproxima Hi-ßtanorum ßatione qiiifatts mature focitsper-turbatis amp;nbsp;profligatts opem tulerit. F er un t enim Hißanosßciorum Jtalorucladem non omnino trißibus ße^aß^e o cults ,tanquam bo-no iure indignantes, quodpropinqua hoßi, i-deoque periculofx cujlodix locum arrogantia quadaSarnenßs dejumpßßit,qut noutts pro-pe miles,quanquam apprtme nobilü amp;nbsp;yalde pugnax, idambitioßus q deceretprimi honoris caußa d Fafiio impetrafße diceretur: caput eius cum dextra ad ‘Barbarußam delatu eif,. *gt;4.tnoßri,barbarisexßucceßu eiui dieilati-tiam crebris tormentoru bombis celebrantib, magnoperè trißes^yix animis acceptj incom-0 iiij modi

EX HIST. LIBRO. XXXIIII.

modi ignominiamfufiinel-ant^querebanturd itidem ah H.il]gt;aniii ne^ua^ alacriier fuij/e adiutos.Sed f^afliutqua tn’tltuyalebac^molli oratione aflliSos eî^conjolatiti,fic yt cos no yirttitü ho/îium,fed ifforu amp;nbsp;praproferi du • cis tementaie contrailumfaiße detrimentum oflenderet. erùm id tot um quod mals anj^ catum amdiffet, probe expiatum yideri ipfa ducts cade,qui totiusaccepti incomodi author exflitifjet. Troinde confirmarent animos, amp;nbsp;quicquid dedecoris ef[et admiffiim, noua yir-tutefarciendum extjlimarent. HiJ^anos aut feuer th cajligauit yerbis tanquamparum mi~ péricardes, quodnequaqua arnica erga jocios yoluntatts fupficionem parandi odijplenam^ Isui de caufaprabuiffent.Sedfortuna no ini-quaplerunque libidine bona pariter mala inter mortales difmnftrcfoUta, idHijf ants no indulßt,yt abhejlerno infliHoyulnere diu focios conremnerent:par cnitn eis dedeettsTa batches attulit. Sub auroram nanque erumpens te£lo,eir feftinato procurfu Htjpanorum munitiones adortus,yfq^ adeo y ehementerßa tione perturbauit,yt cofeenfo aggere,aliquot defides eä' opens labors ßßoSf alios repoßta

PAVL. lOVIl FRA6M. lO, repetetes arma, in foffa op^refferit,cîamore^ tdito reliquam cttßodia manum yalde perter ritam terga dare coëgerit. Atque ita quot;Barbari tnomento temporiifofforiitpotitiferrametdr, amp;nbsp;rapto Francij'ci Jartnëti yexillo,quederat in jummo aggere deßxum,interfeüo^ in foffa ’Mendeßo cohortspraß^lo, ^ui ab multo ab-domine graUK fuga capeßere nequiuerat, mul tis impreuifó caßt amp;’Vulneratts priasße rece-Perunt,qudm auxilia adcurrentium cohortiu ßuperucniret.Ä dcurrit amp;nbsp;ipße (ßßar armatiu ad tumultum totds caflrts excitatum,ßeuere intrepitds /jui commifßumfiationis locum trépidé de߀ruißent,iamp; yßue adeoßegniter amp;ßu pine cußodias obijßent, aduerßas eum hoflem quißuo aßu,yeloatate, at^ue audacia repentinus amp;inßolens amp;nbsp;ßroix,}peritts ipßsq^prue-ßertim yeterands niß temer è contemnendus'vi deretur. Id inßgne editumfacinaspudorent Italts abunde deterßt,quu dedecat Hi/ßants opportune communicatum 'videret,amp; eo qui-dem acerbiore aduerß euentusßortejquodye-terani dißciplirtteparu memores aliquante in-ußtatiw amp;nbsp;turpias deprahenß titß^ ßuißent, qudm ltali thronts, nbsp;nbsp;(Qmtmtttndtepugna

ßn

r î EX HIST. L/BRO.XXXlin.

ßudio temerèprogreßijamp;elici zir conßerto eer tamine 2multi4 truemari facile potuerint. ■ Sedato tumultu afiiw Veteres f rafellos, frimorumque ordinum centariones in taker-naculum yocauit, conuerfui^ue ad eos^ yiri^ inqnit, aliopii Jemper fortes, ^ui multas in-comparakilesque yi^orias mecum Qesfari in-'ui 'da quot;virtute yeflrapeperißts,paucts omnino ’Verhts cohortandi yidemini, quot;»tfrißinu jfe-ilatumque femper lellicum'tiigorem ad animos reuocetts. In yokts enim ( ytyideo ) quodgiget,gudetq^,antiquegartx laudts memoria genitui refrix-it,amp; infolito metu obtor pile runt manu4,egt;r noua pigritia corpora elan guerunt, quot;et non horum inermiumpradonum infolentiam yejlro forti aufufrenandam yin dicandam^^ putetts.Irrififlts,yt nonnulli ob~ ieiliint, heri fociorum inaußicatce prompti-tudtnts coitinBatn cumpœna temeritatem : at illi hodte yeftram incuriam degeneremque je-gniciem iure optima rident ißc^t hoc commune dedeetts yeftro preefertim aliquo celebri pulcherrimo fa^o abolendum efße fatea-mur.Cenfco itaque amp;nbsp;jeuerè iubeo,'yit ad no-Mm PArAndamlaHdem Arma at^ut animos

^uam

PAVL, lOVlI FRAGM, H» ^uamprimumpraparetis, cÿ hoß:es,ßritrfuf laceßant:, muntüones tentent, eruptione j'a^afoiliendo eorum inermiapérora,amp; ter-ga cxdenJo, male mulÜatos intra Gulettee portum com^ellath'. Strenuè inflantîbtn at-^tie prementibtn fortaße aJerit Fortuna, yt immieçti^turbato agmini munitiones intret^ ßmul amp;nbsp;occupeti^, in quihtts ipjorum ßgt;em o-mnem re^oßtam yidemw, Q^odßhocßecM acctderit quamßerandumßt,ßaltem cum Qt jari,tum mihi,decoriq^yeflro,yelhocyno in~ ßgni conatu abunde eritßatiß^a^um. igt;4d ea continuoAluares Gradetn,Cißneriw,quot;ßode-ricttsq^ ‘F^^alta,amp; cum hü Sarmentu4,T)ida Citi A byla, Francißctti^ T\uitiui,reßonderKt ße yßq^ adeo^rteßantem operam naHaturos,yt in ißßs nequeyim neque emnüpericuli cotetn ftum, aut exßeAata quxren^ laudü ardo~ rem, yirüfortib. impigrepugnareßeUttsdü gnum deßderaret. l^ec ‘Barbari aduerßo no-firoru fitcceßu elati,quin eadem conßuetudine audaàer erumperenr, g lits tridui mora con-quierunt ; meridianoque tempore Giaffer, cui id munia forte contigerat,cum lani'^erü, ^Aßorumque iaculatgrum nianUfßuperiores tnu~

EX HIST. LIBRO. XXXIIII. tfiunùioes inuaßt,ratusß ea hora noßros cum labors o^erts,tttm folis feruore cofeblos, infia fionsfignes amp;nbsp;imparatos aggrefjurum. lam quot;Barbari inofinantibtis nofirfs, yti remijja fafifim sin4 firusütijfi.hora cufiodia,aggsrsm tonficendsrantjamp;‘ csrtatim in fubie^os quot;nndi^ glandssßagittaSjSä' lapides conijciebant,qttu sxtemplo ad letiem tympanorumfionitumficlo pettarif nofirificuti f^uerat itnperatufiuobus fitnul locis eruperunt. Hü aftiusfiubfidia-riam manum ex galeatü thoracatü^ue tnili-tibus,qui alabardüfireuiorib. hafiü,autpar tefianü lato ferro Italorum confuetudine rem gererent,opportune fitbmifit, 7halanges au-tcm juo ordine compoßtas, intra munitiones tonfiituit^tß quid leui armatura: duriusac-(ideretfSam refirentem pedes reciperet,amp;ad pugnamparatißmul cafira tuerentur, ccepti^ certamints euentum exfie^aret. “Pugnatum elfpvtrinque fumma contentione: nam lani-^ S(eri,quanqua graui lerentur, 'vti milites pro dignitate pratoriani fui ordinü nufqua terga darefoliti, non mul-tum confiantia aut yirtute animi nofirü cede bant.Std Giaffere ipßtgt;,quiante alios arden~

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;titts

PAVL.IOVII FRAGM. ni tifif difnicahaCjduabufßmulglandibtM traie-So cadenteq^^ora conuertereßiigamque reßt-cere cceperunt^tär mox exßirantem ducem eri gere^ atqne referre conantes, redintegrata ob tdacriorepugna, quum alt)ßupra e\animem y trinque cectdtßenc, cßuje infugam fe dare coaSi junt^noßrü tanto ardore perfequenti-btiff'vt Gulerani recepti^ primM perictilu ye-riti, quartam ferè (itorüpartem obferatis repente portee yaluü excluferint. V erum hi de-fleSentes 'VerfMßagnum^poßico fereaditu, quinoßrK erat inexploratuf,intra munitione Je receperunt. In eo tumultu^quodSinas to-tam munitionis coronampropugnatorib.egrt giè muniuijßet,periculojits atque difßcilis no-Jlrts receptus eI^dattti,Didacwq ßbyla no-uellariee cohortis ßgnifer,in hoflili aggere ye xtllum defigere aujM^multts ßmul glandibtu petittPs,^fagittis conßxw occubuit. Ueque tarnen yexUlo potitus e^ hoßts, quttm illui proximta miles occupantium manibus intrépide rapuißet. T^pdericus quoque I^palta craßfortfßclopettiglande collifayehementer galea graue yulnut accepit, multoqueplures è noßrM in receptu quam inpugnei deßderati

ÏX HIST. LIBRO.XXXIIII.

funt: quonia è tota tnunttione 'Barhari omn^ genern tela amp;nbsp;tormenta (quad extra fuorum ferictilum antea tanquam in^erwixtos fieri nequiuerat ) eertatttn contorquebant. E o ta-men dit ‘Barbaiorü audaciaegregiè repreffa exfttgnada mnnitionts noflr^ non obfcuré^rabita,quod expropinquo munitions natura conßderatiisexplorata,certam'^i-ßoriant aggreßurs promittere yideretur. 2iam ea inter oet enata erat opinio,aliquan-to infirmiore efße,qudm crederentGuletcemn nitionem.-perfuaßitn^ habebant,eo aditu,que dixim/s,poßico amp;noßrs incognito perßagni tnarginem irrumpi potuiße. nbsp;nbsp;nbsp;de caufa Si

nas animaduerfo aggeris yitio^quod non eßet perpetufs,nec lateritio cedißcio coiun^us,novum amp;ßibitariiim ex remis munimentu ere-xit.His enim longaferie humi defixis,tä‘ßt-nium loricula, tranjuerfoq^ leuiorum aßerum munimine cofibulatisfingreßiimprxßepßt, ne aut intrare hoßis,autßuos eie obliquo inter ce dentepaludsparte conßeÜos, certisßclopet-torum iilibuspeterepoßet.^At Caßarpaucis diebts in ipßo rerum apparatu deliberations^ conßumptis,flatuit nen eß'e terendum tempts

V

PAV. 10 V II FR AG M. It« ^«2«protintis Guletants yim oem, amp;nbsp;yerum. terrorem admotteret: multa enim eum res ad expedienda conjilta yehemeter hortabanturt juoru inprimts antmi abunde reflituti, hofiiu. 't^ero no quot;tgt;anoplane metu pereulß,quos nouo prxßdio erigi tn ßem,conßrmartque nolebat. ‘Didicerat enim quot;^aria quot;Fbumidarum aamina

contra, fuos adusrfa. tentart yalctudine ; yt-fote pit interdiu itnmoderatojolts feruore tor rerenturinoSlu yero largißimo exit rore madefa^i,aflri£l^ ,amp; ffrope gelatts artubtts rige rent, nec aqua duld aut planej'uaui lettandx ßtis deßderium expièrent,nec exoptata agrii recentts obfonij j'ubßdia claßdpraberet: militari nanq^indußria effoßi toto littore putei amp;nbsp;Aquaria item turrds lat ice s iniucundaßal-ßugtne redundabdt ,ßc yt agri pariter amp;nbsp;inco lumes compreßa acriorib.pomds fiti facile con tabefcerenttquanq hts malts Qejar inßgnipie tatts cura liberaliter obuidiret,amp; Ferdinan-dns Gon'^aga Sicilia prafedlfts,rerumprope omniü aduerfua inediam lt;amp;ßtim,imminetesq^ morbos opportunapraßdia,onufitsplurib.na uigWjin caßra ilico ßubj'ecuturus traßmijiffet^

amp;

EX HIST. LIBRO.XXXIIII.

^Alarcol^l eapolitana arcii cufloi, com^leM ingeti naue ^arifiudio ad Cafarem eßet fro~ feHitt. Jam emm Aurianm claßü, Hißani^ caque prafertim,nautiaii panK mucorem amp;nbsp;cariem[entire ceeperat. Itaq^ ad Idits I ulias [romota funt munitiones inconßeilum ho-ßium,prolatftiqHe omnti tormentorum a^^a rattM.Jiac omnia frotegehat ohlonga muni-tio ex yimineti corhihuf yßtata ratione ton“ feUti ,amp;ligneis item'rtinariii doli^^qua arena fola complebantur^quod ^ßuaßlum hti in loeit neque gleham ne que ceßitem ad opwfd ciendum^rceberet.,A.uriaJuo yftu munere à mari oppugnanda Guletx negotium jufceßt^ ita totittf claßit diuifit ordintbtts,'vt rojlrata nauesfibiperyices trifartito [uccederent,di-tormenttî cedendo fequentibut locunt darent:maioresyero onerarite^ naues idoneis in lotis adanchoras coflituta^ex caflellispro-rarum amp;puppium,amp; ah eitcelfis[ummi malt earcheßisiugiternauarent. terraautent tribus in lotis tripartitopariterßngula mu-nera diuißsinter Je per nationes copiis f^aßius partiebaturytßngula aties ex aquo attributi Uboris onus, ez ßerata laudis ßuSumfenti-

rtnt.

PAVL. lOVlI FRAOM. Il) rent. 'Kunquam ab quot;fila hominum memoria, jio/l^uam tormenta ad excidium humant ge-nerts referraJuneel acrtore fi,fel maiore affaratu, exaÜiorej^diligentia munitmff-quam locus e^^offugnatui.Tanto enim ere-fitu, adeoque horribili reboatu fragor ingen-tts terramotus inßar e^edt[tts,ft non quart modo amp;grauißime concuri, ferùm totafaf-ßm terra hifcere, amp;nbsp;iam iam mortales abj'or-here fideretur.’Mare autem quod modo tran quiUiratem facati xquorts oflenderat,fluBu9 ßus concitari in orbes,remotaq^ue etiamfela-gißatia repente excitara,flauentißuma con turbari, lareque fernere ffeUarentur : quum cœlum fuperfuja ter excitatts ignibus fumea caligine,omnium oculis effet ereptum. Ab au rora ad meridiem maioribus colubrints nuß quam efiS teffatum. Itaque turrts cum adie-£lo fuo antemurali terebrata fndique, amp;pe-nitus diffra^a fic concidit,ft tormeta juts ap pofitafeneßelliSfhorumq^ libratores corruen-tium parietum, profeiffe teßudinis ruina (ontegeret,munitionesque circum omnes nu-data propugnaculislatè paßim perfoßa arque difieB«, non omnino dfßcilem noflris aßen” y fum

EX MIST. LIBRO.XXXnn.

fumprxberer. nbsp;nbsp;nbsp;adaccendsndos animos ca

cullatu^ Çacerdos crucißxi Chrijli feruatords ligneam imaginempraßrebac. ‘Kec mora,co Jjortes quihmßngultsßente fcalis erantaccri^ luta t eo ordine quot;Vc tum hoßilem munitionem inuaderet, quum ßgnum tubarum cantu eß^et datum^noßrorumqus tormtnta cefßaßent,co-‘ hortante iubente^us Caßareprocurrerunt.

diu quot;djarbari^quamiuam inßtbeuntes ti ta omnidgeneris^naUalique artißcio mißiletn ignem tcnaci flamma armk adhterentem con iicerent^yim nofirorum tanqua terrefa^i ma gnaque introrßut obruti cladeßußinerepotUf erunt:fèd o ccupatam dßcandentibtti munittO“ tient amißa ße defenßoni’S deßererejfriecipi-tesqtieße inßugam dare coa^lßunt.Sinas ßße cum ducibuapdte ligneo ß eiecit in aduerjam continentemjxuojj littore intenta curßu Tti-netutn proßtgit, ƒua itinere multi maxima fars ßuorum ßeße fr or if ieb at. Alij cxßfulßjj inßagnum detrudebantur, quos enatare cor »antes,irdextri Uttorts affetentes margine, Hißani équités,lt;amp;ßclofettarijfrxßertimye natoria coßuetudine faßim offrimebdr,tanta Conße^andiyßuftatef yttota fahta ‘Barba

rorum

PAVL.IOVII FRAGM. M4 rerum cadauerib. confirata '^ideretur.’Koftri faucts amißds omni tormenioru a^^ttratu,to-tad^ tamj^ridejubdu^a ( yt diximin ) hoßtum clabße Junepotili: ^tto nihiltucundim Cttfari^ Hariadeno yer o acerbiu^ accidere po[ui(,gt, mentib. ^irat(i,^ui martt amp;nbsp;totirtf nauigatio tiM facul[ate,^ua y na, maxime yalerenr,ami ßjße ^uerebdttir.Coßabatenim quot;BarbArujTam in ancipüi delibemtione aliqvadiußedjje am bigttum^tueretur ne regn» terreflri manu,art i^jam potins maris^oßeßione retintree, ^ua ipfe ab ineunte ata(e,fa3oßepiuffortune fuie fericulo,duo opulent» regna,t2‘longe clarißi-mdperitte nauald exißtmatione eßet conjecu tus, Sedin fuperbo ambitioß^ homineyelim frobantib.trierarchbs praualuiße cdßrmandi regni cupiditatem tum maxime fibi aduerfo Tenor K ßudio,^ui alienigendi^multa cruen tum cedepredone ftbi regem impoßtu abomi nati, reditürü°M.uleafßem exßeÜabdt,i]uem yeteres amici exTunetanis expeteret,amp;pre cipuus inter’Humidas auunatlus T) oraxfe rt du^urupolliceretur. Veru egopoßea ab ipßo Auria accept, quot;Rarbarufße nihil fame de adue tufßfaris credenti,tepus omnino defuiße,^u»

T ij (U

EX HIST. LIBRO.XXXIIII.

tlafjem deducere at que inflruere poffet, natti aux intra Guleta faucet reduUa iniffapa^ ludts tutafiatione feruaiatur,nifimagno er-gatdru amp;funium molimine,longomilitu dr feruorum remigum lahore extrahi^altparariqj nonpoterat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;enim quot;Bariartis ytr acutw

acytriufqtii milifix^eriti/?imui,'vtroiique fi copiât diuideret,rem iuflityirihttt t^rhona fjfe geripoje iudicabat. Q^a de caufa,ficutifu-; periore libro dsmonjlrauimuf^nouum intra pa iudemporcum efficere,mare^ apertum nouit faucibtts ad occafum excauattt imtnitcere co-gitarac,amp;iam magna ex (tarteperfeceratfyt expeditam inflruSlam^ fuit armametit daft fem ftcuro in loco,amp; indique tormentit per^ munito contineret.Sed eumpertinacifimèya cantem operi, amp;pafim yeteribtti Qarthagi-nenfit molit reliquiit occurrentem aquilegei dfterruerunt, affrmantet exiguo tempore fit turum yt Guleta munitio à cotinente abfcif fa, tit redada in infula for mam, nouo terre^ flri prafidio quot;yifuipofceret^ conflrmari atq^ defendi nonpoffet,amp; allidentit marit fludua perflante Jdquilone flagnum'inuedit arenit cblimarent, cxaggeratitfj y adit fumma'Vti--

PAVL.IOVII FRAGM. «ƒ iitatis Tiinetatiétnauigatio tolleretur. C«*-terum quot;Barbartiffa tanto atcepto incommoda perturb Attts ^exterritui ^yeniente aije cnm reli^tits iHixum it a tttrbiio infeßo^ue fufer-' cilio excepit^yt ignattiam cunilis/fteiumque terrore nimis prof ere cdce^tum exfrobrartt^ grauique aimißi ieiecorù contumelia frofe-queretur. ^iea tarnen Sinas^ro ommbtts reßddens^ Hariadene^inquit, quaditt cum hü minib. armatts certandü nobts ßtit,yti ^lanè ßcts,nec baßesdifßtentur,opera exißimatione noßra amp;nbsp;tuts außiciis dignatn ediditnws: ybi yero nobts cum dira Sathana,ßrits^ eius in-^ fernalibits qui in nos horribili cum incendia terramotu dictremi terroris atq^ fericuli ex-citarunt,refugnare necefßeßtit:tibi miru yi^ deri nd debetßimmortalium humani generts hoßium inußtatd yim ejßugimtts, quot;vt tibi me»’ liore Fortuna de impertjyrbtsque tutela cer*‘ taturOjintegrißeruaremur. Fleque nosdißu det,tanq iterumpugnaturos,eopericulo ere-ftos yiieri, è qu.o tu,fi interfutffes ,fummx conflantia 'Vetitsduxtö'miles,nS turpe modo fedßane honeßum,(ßlibero ore tecum loqui ßcet) incolumem emerßße arbiträrere. Hlt;ec

'P iij ifl'

EX HIST. LIBRO.XXXIHI.

in primo cogreffii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ab hu qui fermo

«i interfuerttnt didiàmut.Hariadenuf com^ prejji) ammi dolore ,'verhorum contentioniß-nem iinponenîjeniore eratione fingulos y ehe menter eft cohortattufecumpro repuhlica faluteque omnium aduerjm hofles hélium fu^ ßmere, intentißimaque cura ger ere sellent. Sperare enimfe ,poßquam ampliora iam^^ßo rum peditum auxilia, amp;nbsp;ingéniés l^iumidici tijuitatus curmx appropinquarent ,hoßes non diu Guleta capta ixtaturos: indeßie moxai paranda qua opus erat omnem indußriamßu diumque conuertit, pro lataßatim ex arario ampliore pecunia, dißenjataq^ liheraliter in-terÄßos amp;nbsp;’MumidaSf'vrpropenßoru conßr maret amicitiam,amp;nouo heneßao dubios ob-ßringeret. Jnterea T^ex^Mulea^esexalte-riorelgt;lumidia cum modicopropinquorum amp;nbsp;clientium comitatu ad Qeßare in cajlra perue-nit. Confédéral in fella regia Cafar medio in pratorioßn ^uodadmilfus e^^uleaßes fuo culiu mitraruifCui lintea fascia d meto demif-fagutiurprotegebat, amp;nbsp;tibias talarù adorna hat ye/lù èferico 'viridi amp;nbsp;cyaneo dijcolor.

ïi rat Ù procera ßatura,fuffufcoyultu,planejf

PAVL.IOVI! FRAGM. nlt; ^mli,fed ocuUru lumine it(tperuerfo,'vtjpe Plantes maligne contueriyideremr. Toß^ua quot;Veru exöfculaties eï^Qefardsdextramfta^etg ßihßrato, humt colle^i^ cruribui moreßitrrio jedens,per tnrerprefem in hant[ententtarn eß locuttM: quot;ddnllo meo,ter maxime ImperatOTf inßgni ofßcioprouocatuf, ^uodita religiones qutbu^ dijfentimui tulerunt, in hanc terra ar matits^lt;amp; 'tam lgt;lane yi^or aduenißi: ngßne^ 'ygt;ti reor ,praflaro tnßin^w magni numinds^ ^uod amp;nbsp;nos pari pietate colimns: fcilicet ylttf rtes fttmmx perßdtee amp;nbsp;crttdelitatts tyrannum rpquot;pradone,humantgener^ hoßem atrocißt-p mum, de quopropè iampartaexpugnata Gu leta^t^capta clajße'^iÜoriam itaproutdeo,yt prop edlem eum maleficioru omniute yindice pcenas daturiißerem^s^r eo quidem meo quot;vhe-viore gaudiü,quod ßelicitatts.atq^yiSoria tuie fru^lii4 ad meßt rediturits: me quidem inpa-gt; ternumamp;avitum regnu reßitues^quoddjum ma tua lequitate atq^ yirtute fuppl€x,lt;amp; exul ßerauerim.Ent enim tibiin prtmia yüle pla ^eqßecorttmjßme,regem antiquißimaßirpe progenitu^amp; magntä Elumidaru amp;nbsp;Teenoru propinquitatib.clienteltsqjyalidu^cdple^artf

E iitp ‘Pdeg

BX HIST. LIBRO, xxxnn.

c rtcuß 'ygt;el tribucum pendere^yel me be^^ neficiarij iuris nomine Chrißiani im^eratoris tlientem profiteri. Fidei yero mex nullus e^ rit locufletior ^ades, qudm accspi bentficif memoria,qux apudme liberos^ meos erit in-deltbilis,yel ob idjfrxfertim quad ingraft nomen abominer,amp; txhorream, perenniq^ue a-micitia yefira adeo pro^inquis è Sicilia Sar-diniajj frxfidiis confirmari mihi opes^tÿ^Fu-nicx geneisfiudia conciliari non ignarus reru intelligam. Qefar adea rebondie,fe eo animi decreto in ^fricam traieciffe, quot;fit multornm (emforum iuiurias, quas quot;Barbaruffa cun^is regnorum fuorum littoribus intultffet, armis yindicaret, maleficentißimumque hominum genus piratas exjcinderet. Huicyoto fuo pii concepto Chrijli Dei numen fecundum belli ßucceßum dare,aßiraturumque iam proculdu bio, yt Tuneto capto fumma yiSloriapoeire-' tur. Turn yero fe cunBa ei qua ex quot;»fu rerum fru^uque yi^lorix forent, benigni concefjitf rum, modo fidem nonfalleree, qua fibifuße-Ba tanqud Tunica yideri poU'et,nifi earn be-neßcij memoria regio in animo gratißime con firmaret, autarmorum metut abundè tuere-

tur.

I

FAVt. lOVIl FRAGM. 117 tur^quando hindern yirib/u régna lencme^ rùù dari,^ rebellilw adimi facile ^ojjent. ^uleajj^es maxime grauem fe prabuit^ tan-^uamfrißina Fortuna fu« nthil obliiuf^quu tum (ftejar porreHa manu humamter comfle-^eretur. Ita yero comem ducibu^ fefe oflen~ dit,ytadße^aculum in equo confficiyellet, ^uum hafla longaperttißime quafßata^amp; con uoluta in auerjos amp;nbsp;aduerjos iSw admirabi-liter fe exerceret,amp;ferio^rahantibttf noßrii admifceri cufere yideretur: per otium autem cumphilofophis de natura yniuerß^cixde mo~ tu cttli,lgt;oteßatefue fyderum exa^lißime eeç^ Auerroit dtßiflina diffutaret.Ei Qefar ta-bernaculum tendi, ^3quot; hoßitalis munißcentia munera in quotidianos yfugt;s frxberi iußit. Faßiuiamp;Albanui, lt;amp;nbsp;Jecundum hot reli^ui froceret omni honore adhibito fufceferunt. Cufientem yero caßra conßicere,jfe^atum comiter deduxerunt, ytquat aggerum moles noftri celeriter extruxiffent, quantum tormen torum eßet affarat/ts, qua cußodta armatO’-rum inßationefro caßris excubaret,^quan tarn yim feritia militaris, tot legiones non Ungua modoßediffo oris habitu,amp;cultu ar^

mo

EX HIST. URKO .XXXIHI.

morum maicimè diuerfx^rxferrent,frxfens ^g^°jteret : intuereturd oculis an tat leBifß-tnarnm copiaru fraßaia,qux Qefarinui^i Imperatord^fiuf qui iam reduceretur inßgni leneßcio in Aßicdadduxiß'et ad debellandoi b oft esfat^ forent. ’Kduleaßes ante omnia nu mem atq^ ordine tormentoru,eS'incredibilem inforo rerum yenaliu omnts generti copiam, miram^jprefertim coëmentium pafßm militu tranquillttatem,'y)ehementer e^ admiratu^, Hec multopo^fßuces confertitin arcano fer monib.diligentipercunidaiione multa ab rege adgerendum bellum opportuna didtcere,df 'Tunetanoru inprimdsßudto cÿ* yirib. deßtu item quot;vrlM natuniq^ manium^e^ munitione ar (ti.defuburbantsputeis amp;nbsp;cißeTnis,amp; qudm longé lateque proxima oltueta,quis denßfßmi nemortsßeciem pr«her et,ad ortumfolts pro-tenderentur: quales porréAfrorum amp;Humi darum effent copia,qua mercede conduA« ty ranno opera nauarent.Idpoflremo non inani coteilura,tanq mox euentu minime carituru, eonftanti ore protulit : quot;Barbarußam nequaq mxnib.quÆ tot noßrorütormctts non magno labore proßerni poßent, eße conßfurum: fed

om

PAVL, lOVII FRAGM. nS Ktmnesßtbßgnü^ad oflentatione edu^uru co-pias^yr incondittc multicudin^ con^eÜttpro-cttrjujj, terrere noftros^tÿ immißo 'Ïgt;lHmtda-ruequitatu, magnis^^de moregentif jublatts clamortbtii pertttrbare niteretur. J\[ec tarnen Turcas pedites,qtnbtti ynir maxïmè fideret, eir parcere y eilet,in adem eße produElurum, yerùm reliquam /dfrorum turbatn obieduru armaio hojïi:yt quid efficere poßet,extrafuo rumpericulum,Tt(nico tantum fangume yir afiutui amp;nbsp;callidii^ experiretur. quot;ïdihil enim eumfuti nationibiü magis alienum magdque mifertim arbitrari,q ft tollatdfignü^collato^ pede confligeret cum eo holïe,qui phalanges Jplendenti protedasferro, e!srpralongis horrentes haflis flabiligradu promouens,nudos • iaculatores 'tS’ fagittarios carpentes^ inceden tia agmina inermes lgt;lumidas irrijurui eßet amp;nbsp;nullo negotio proflraturtts. ’ïdloflros autem nihil omntno perpeßuros aut fenfuros inß-fliu4 qudm ardorem folds,amp; obortam indefi-tim,cui tame malo facile occurri peßet crebrih aqux fubiedionib. Etiam nanq^ è prcptnqua claße ytribus,amp;cupds ligne isperferuos amp;fe q^uentïbtts nauicults perjlagnum abwnde poßt totn

EX HIST, tl B RO . XXXIIII. comportari, dij^enfari^per actesqttantjuàtn in proximo non longe à meenibtts yeteres ci-fiernx fates magnam yim aqua dulcesfitten-* tibtesprabitura erederetur,nifi eas maligntes atque atroce ho fies communi incommoda ye-nenes inficeret. Hac fuo ordine ad Qafarem ferlata,eum infuafie no dubixyiiloria con-firmarunt,esque toties in earn cogttationige-nerofo confilio incubuit, yt nihtîmilitaresfiu dij curaque remittes quamprimumyniuerfas copias Gtiletx ^Tuneto admouendas decer* neret. Qeterumparandes hes rebtesfinfiruen-desque militibus^tÿnofcendêshofiium confilies quu impenje y ac ar et Qcfar,y aria nofiri quo-tidie cu 'Mum'idêspraliafer ebant,fie yt femel iufta propè pùgna cum barbares certaretur, qua tntttum hoc modo habuit: ‘Barbart anees aliquot tormetês inter oliuetadifiofites,pilas continenter in cafira iaculabantur.Ea re co-* gnita Qefar omnibus Itales amp;nbsp;yeteranes com plurtbusGermanorumHifianorumq^ cohor-tibtes,aggeri eÿcafirès prafidio conflitutes,reliquat copias amp;nbsp;equitatum educit, quupaulo icntea'^iontegtu equitatui Hifianico prafe-ïïum^ contra hofiespramififietf C urn’S urbares

PAVL. lOVir FRAGM. np ttlj/^uaMuyario euentu certabatur: nam tam etßfer alii^uotfclofettariosf éditésfat is frot If ere (otra /spjies noßri rem gerebantfHiJfa ni tarnen équités, yti ex clientibua frocerum farum armorum peritts confcripti, 'Mti-inidarum amp;Turcaru equitum yimferre non potcrantßc yt inße^ante Ctejareperturbati terga dantes, ad grants armatura 'Vexilla (onfugerent,amp;ipfe du^c \ï ontegittsyel acer-^ rimèpugnas f 'olido thorace IsLumtdica cußide perforato grauiterfauciaretMr,atque segrèfer Uaretur: amp;nbsp;idem yita:periculum yulnere ac* cepto adiret Gartßas Laf ins no genere modo y er ûm poëtica làitro perillußris. Hune fati^ fiatum amp;nbsp;circumuentum Federicits Carafa nobilis Heapolitanttsfuo hoßiliquefanguine perfufui feruauit. ld autem pugnee genua eiuf modi erat,y t magno impetuprimoprocurre-rent,deinde cùm premerentur,confulto terga darent,amp;hoßium impetum cedendo reßinge rçnttrurjus cguerfijinlefisfignis irruerent in hoßem.SedaUquanto iniquiuaHißani,nam tametß optimi generis equos adduxerant,mi--ntme tarnen eos huiulmodipraliis infuefaÜos kßxbant: quoniam equeßris exereitatio poß

EX HIST. LIBRO.XXXlin.

dej^uljos Ba:tico imperiaal auras iampridenf exoleuißit-, ^raterquam quod haßarum lon^ ^itudine ttïam Barbarij erat impares, ideod^ pauci aduerf-M multas ingruentes eößfiere na Auderent, Otjar ''ebi fuos à Barbarid atriits fremi,ac cedsrepaula longitu 'viditfCelfritsr cumgrauiorü armature equittb.aduolaf.cu-iits aduentu amp;nbsp;acri tmpreßione Barbari tor-’ tnencts curultbtts amißis,précipités fefe fuge fiiendarut. In ea cocurju Cejar ipfej^tiame Agmen armattw conßiteratfdtuum lacobum, quad eß Htjfanor» equitum tutelare nume^ pro tejfera clariore yoce inuocauit, amp;nbsp;in Bar baras ita inue^tc^ eß, ’vt na ducts modo tntre pidi,fedpugnacißimi etia militts efßciumpre ßaret, corone^j ciuice honorepromereretur, quum Andream Bontium eqtiitem è Betice nohlem equoperfoßo deie^um,tä'grauiter i» pacie 'vulneratum, ideoque circumuentum ab hoflibtis juo interuentu feruauifßet, Vni eo die è noßrts paucißimi équités Greci, duce La:^aro QoroneofBarbarosyfqueadeo mira-lilifertendi atque eludendi arte,prefentique audacia repellebant, yt fepe dare terga cage ^ent, Sed Grecorum La^^ari inußtata fe^’ rode

PAV. 10 V II fr AG M. li® rocia temeritateq^fiehat^yt quum abeuntiitm 4gminlt;t laceU^endo inßandoqjie intem^erater ferjequerentur^obortopttdore ‘Barbari indi-r gnawer in tdproeax amp;pileatum hofltumge'v ntii ftra ftgna conuerterewredintegrataq^ ÿugna refugientes effufe confiÜarentur, ad cata’phraQorum alas,qiias GriecornmpCf ricula commoueri laxarique neceße foret : id grauiterßrewe Ccefare, qui abeuntium ter-ga potiftf d nofirts eo tempore qudm orapu-gnantittm /feElanda iudtcabat, tanqua equir quot;tatuifuo quot;Valdeperterrito difffit^s^fic yt La-^arum fape reuocatnm, necdi^o audientent diJlriÜogladio perjequens, nifi laxattsfortê ephippi) cingults iic equo in arenamprope der adijjctjpercuffuriM eße crederetur. Ber eos qtioque dies acddit, yt Barbarorum circiter triginta milia ad occupandam turrim, in edi-tiore antique Qarthagintstumulo ßta,magna ßudio yelocitate contenderent. In ea turre Qefar,quodcaßrü immineret,paulo ante pre ßdtum pauçorum militum rehquerat.Barbarorum agmen magw quidam facer dos lgt;Iumi da fiperßitiofo ylulatu edito preibat^ff arges circuinquaque qttafdam ß^ngrapbas, quibw Çhïi-

EX HIST. LIBRO. XXXIIII.

Chrifliani nominü militib. dirum exitium im frecabatur-.iam^ue nofirosinclußs turri,atci,

amp; fitmo circumuentoi Vehementer pre-mebant, quum Cajartpfe frotinu^promotti etjititum amp;nbsp;p edit urn aliquot ordinibtts, ’Bar'-baros inuafit,atque omnes celeriter magofa-cerdote ante alios interfeilo, terrore percul-fos infagam coniecit. Audiui egopojlea d Qe fare,quuma^ud ’lAea^olim mihi fcripturo to fiiu^arta vi^loriie feriem enarraret,Je bali~ ßartorum equitum alam magno proculdubio vjut contra inermes hoßes futaram^eo die flu rimum defideraffie,vt‘lgt;lumidlt;it amp;equi eorum frafertim,qttos magno farant pretio,ideoque Jecundum vitam longé habent carißimos,Ve-rut is configerentur : inßauraturumq^frofte-rea eius ßcorfionarij ordints dudu intermißij tlt;rßenßm exolejcentis, peculiarem alam, qua ß of us foret aduerfua ’Barbaros Vteretur,ß~ cuti ifße faulo ante inter fratorianos cußo-dia corf oris équités habere confueuißet. Ber hune modumHißanico equitatuferculjb,fle rique futauerunt noßros équités,ß vntuerfo fralio certaretur,neque numero neque genere armorum ’Blumida hoftifares futurostexfl» ratam

PAVI. 10 VII FR A GM. I« rAtAt» tAfnen^erßlofettarios,^' ext eras pt-quot; ditti '^iBorum ex^imAri,^tti Auda^tr ejju^ fos adoriri^ amp;nbsp;fej'e in oliiteta inßnuAre conde» reijue ad occafienem inuadendi hoßds foleretf amp;mulia Ulis tx occulto detrimenta inferrenft turn afcidit,ficuti fupra demonfiratu eæ, quttm conglobatam inproximo tumuloAßo‘gt;‘ rum manum, confiitutaq^ ibi duo curulia tori-menta in noßros fxpedißlodantem,fa^o im-petu depulerunt,poritique tormentis,aliquot f orum in capejßendafugapertinacius hxrentes contrucidarunt. His de caußs qux fupra fommemoratx funt^nonulli graues togatiqut homines hello minime imponendum finem,fed mxturè recfdendum ex ^ßiea diHitabant: quodfatis ^rofeeiße Cxfar quot;fideretur, yelai laudem,quam iam non mediocrem Guleta ca pta, occupataque hoßium claße effet confecu-tttf^yeladytilitaUftotisfcilicet Europa lif-toribus prxdonum me tu Itieratts^f^ tum maxime quum yulgo milites feedts atque morti-feris aluiprofluuUs laborarentt xgrorum^ nu merus in dies augeretur: ex aduerfo autprx-potentes T^umidarum reguli quot;Veteres 'Mule-aßti itümici ad 'Barbaruffam perueniffe nun-

iL fw*

’ E X h I s t. 11B R Ó .XXXHir.

âarentur, Horum intemfeßiuas yoces (afaf opportune compefçendas rattu, contra eos grAgt; oratiwe dijjeruit, tanqnam ineptim atque timidiuf ^tiam homines confiantix t^ryirtutM opinione algt; je in coßlium receptos deceret, de rerum fuccejßußuturaque yi^oria angußißi-litKyßqueadeo animts duhitarent.Eam enin^ ß ab ipßs tanquam inutilem amp;prorßugt;! infamem ßadi/ operam non requirere, yt de falu-iefua potiuiqudm de ßgniiate foliciti effe ye iint. Eaßquidem ancefufceptu, amp;nbsp;bono enen tu femiconjebîum bellum,priittqudminÂfri-cam traiiceretUr,commemontri dtbuijfe: nan^ tuto ft inHiJfaniabßloyacuum conquiefcc'^ re,at que omnes maritim« or« iniurias,amp; mi feroruni quèrélas cötttemnere facile potuijfe^ 'Qeterum grauißim^ (yti ipß firent )de cau fit eo eße peruentum, y bi ad retinendam çùm public« dignitattf, tum priuati nominii exi-ßimationem,aut opima parta ytbloria, aut fi idfüperi tiollent, koneßa faltem morte fama fatiffaciendtith eße cenferet: qnando ipfe om-tiem yitandi dedecorü, amp;parand« laudts ra^^ tionem ipfa yita cariorem femper htâueùt. Tr6inde,ßbi fatts impauido yeladulMti,

PAVL.IOVII FRAGM. 12« fortilw inavfjgt;icatum terrort incatere defint renfyamp;tjuicqwdadbelli exitum FortuMad-* uehtret^l^e duce conßantibtn ^nimif in craßi^ num diem exßeBarent. QmftiHtirum ennnße iußo pr^lio:au{fif}oßt^abnueret,admDtütor ment^Turiftt mania qu^fßaturum^ea mentCf

Dettm diuosque omnes, ^uos julceptds rité quot;^otii fro^ttialßet ,fibi pro fietate amp;nbsp;ßtmtna aquitatif caußa bellu gertnti proculdubio aß-futuros crederet. (ßfarprafidio Guleta im-poßfoßirutx munitionts aggerem inßaurari, eaptaque forment4,more neßro fubditti rotit reconcinnari iußit^qua magnM inßerta trabt-lui, nauali rudique artißcio arnnllti pret-cinB4ßrrfi0,neijue 'Vertt commodi,neque a-pti dirigi facile poterant. I ndeque late explo rata regiQne,qutit inter oliueta amp;dextrosßa-gni margims nudum amp;nbsp;expeditum it er adyr bem oßendebat^caßrapromouit, ita compoß-to agminum ordine, ytparati adpugnam in-ßruBa acie, aduerß»s omnes inßdias, incur-ßuaque quot;ßarbarorumiterfacerent. Adleeuam ItalifiagnoprciximifHißaniaddextram oli iteta ffeUantes^mediàmGermanoru phalan-f gem fuo incedentempaß» ytrinq^ taebantur^ .

EX HIST. LlBRO.XXXnil.

Itticta. hanc erant tormeMa,amp;fecuntlum hiCt impedimenta totiuf exertitin. In principidf I'aßifif^penes quem concejjit Cafarts eo bel-la, eoqueprafertim die military! imperijpo» teßas erat,ßeculabundu0 amp;hàrt4bundH4 y er ßabatur.Albamu yalido e quit atu dele^tique cohortibus confirmatm, in poßremo agmine turabat. Cxßari in medio apud yexilla locua fuerat attribute,cuiui lateri coharebat Lu» douicui Lufitanix regts frater. halts pecu» Harts erat adhortatorprincepsSalernitantts^ Hißanift^ilarco Dux 'Vetuf, eÿ Germants *îA.aximilianua £ berjleiniui: fed cun^ü or di nibua adequitans armatus (afar aderat^ala» fri yultu amp;ßducixpleno, commemorattsfu» periorum teitiporum yiSoriti, quasfibi inui» Ba yirtutepeperiffent. E o autem die ab ipßs operam longé glorioßßimam exfrellare,poß» quam aduerßts Chrißiani nomtnii hoßes,qui effent inerrnes dimicandum frret. Irafrefor-ftbuf animis armorum pondera,cedentts are» , nx moleßtas,ptiluerts amp;nbsp;fol^ xßum, eSf tpfant deniquefitim tantißerferrent, dum conße» ilo bofte conferi mantts pofrent. Ei^oriani profe^o Deam diuos^ on^nes pro quibttspu»

PAVL.IOVll FR.AGM. «| gnarent^haudduiièprahituros. Ipfos autem tn^nere opvlenta fradte pramia, ^ux ex di'^ reftïone ditißim« y rhü exßeÜari^oßent, J' ucclamatum à cunclió agniinilgt;!H,ne hit ^uas comemorafßet diffjcultanbM angeretur, jed J^eraret ftios milites cunÜa incommoda xquißimis animis toleraturos^yt egregiè gnando veteremßeilatx yirttan opinionem non faller ent,tSt iffum nd inÄßica modo,fed diierofolymM recefto Chrißi fepulchro fu^ f remum Jummx gloria imperatorem csnßi-tuerent.Subduxerat V aflitts edextra Hilf a norum acie qua Ohueto erat coniun^a, duaf fclopettar iorum mantts, quas manicas quot;^oca» bant, quod cornuum inßar diuerjo Italorum agmini eo modo erant coniunHa, quot;^gt;1 admixttf sorum fclogettariti ad Oliueta yfq^ longo tra-^u fefe extender ent,eit cum quot;B ar b ar is dißer-fim extraordtnario fugnx genere prxliaren • für, Barbarique adpoßremum yfque agmen carpendo ßgna Werter ent. F erùmeos /ilba-nus pari or dine ferfclofettarios,lt;amp;inßitutas ad id equitu turmas egregiè refrimebat.Iatn ad cißernas quas °K4uleaffes, flerique alij feriti regionts indicarant, erat feruentum,

ex Hist.xibro.xxxiih.

hüqtte procul con^eBü,nojlriJuh arJentißi'*, mo Soleponäereqtte armorumßacejßente im^ modle A ßti faeifeentes, po tandi defiderio ab-* rupf im or dines deferere,amp;ad eas cieato enrfu deferri ceeperunt, frußra yetaneejComminan teque raßio, qui magno incommodo dißolui aciem, amp;propinquos hoßes yltro ad rem bene gerendam aecerfiri noßrorum impatientia prouidebat. Q^mille retentando'verberan-doque nihil proßceret^ eo decurrit Cafar^yt praßend authorifate agrtparentes in ordine atque acie condneree, V erum ybi yalida atq^ intolerada ßtd ßudanda corpora perurgeret, neque conße^ui Qeßard, neque quot;vd imperi/ quiequam 'valebat^quodmuld fumprope ex-^nimes in arenaprocumberent: ira yt Caßar qnoßdamproperantifiA ße demergentes “yr po-tareneßaßa tragulaporcuterer. Tum quoq^ ^rpinas inßgnd Centurio, qui Tullij Cicerone nomen ßerebat, amp;ßub Clemente 7on-tißce ibepratori ^agaloto dextram de-truncarat,auidi porabudus ineißerna periir, Terhune modum temeritate caßigata cele-* rittr ordinesßunt reßitud. Hoc autem mérita illêaccidiffeyidtbatur,quonM Kafiite

PAVt. 10 V11 FRAG M. ’ nbsp;nbsp;124

^tdie totM caßrM pronunctari iußerat, quif/jj miles ytrieulum atqttx, aut yini lagune-atlam ßbi ah nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fubligaret, quan'^ publt

ta diligentia per aciis opportuna aduttftt^fi* tim remediaplenioribus yaßs circumferrtn-tur^qua in reGermants largius indulgendum fuit. 2d.ec depaere qui propemodu exanimatif à proximo commilitone aqute femihauflum bi ntsaureis agrè impetrarent t Qompofita igi-, tur acie ßgna aduerfus hofies promofa ßunt!, ^arbarufja enim magnispsditum !amp;equitum explicatts agminibus^in qitibtts quot;Barbarorum tonfuetudine mttlta ad eerrorem inanemque ßetiem yexillaße^abantur, ad tertium ab ^rbe lapidem peruenerat,produ^isqj aliquot turulibtts tormentts noflroru aciem,yti pra* dixerat ^Auleaffes, perturbare conabatttr, ZaßiivSiCrebro difplQdente'Barbaruffa,nec’}gt;l Ium tarnen detrimentum Chrifiiands ordinib^ afferente, tormenta properri in primam aciei prontem iußit^’^t hü aduerß hofies impeteren tur. Ea 'vero quum agrè tardepj adduci ani-quot; maduarteret, quad iugatts feruts titpunibia trahersntur, curruumpj rotas arena deuora» ret, amp;nbsp;pilaferrete,ßtlphureiqj puluerü cadi^

EX HIST. LIBRO. XXXIIII. retni^um amp;nbsp;naurarum humerüs fegniter cont fortarentur,confilium rtpenri muut. rem edocet fibi neju^^ 'vtdert contendendum tjfie tormentea occafione qua militet gna defiderio incitati,fiumma omnium alacri täte fignum fiibi dari 'Vehementer expeterent, rem omninofortififim^militum dextriStFor-tuna^ ipfiw bono euentuifiemper afiirantit audaèler effie committendam,ne dum(inquit'j tormenta nonfiemper magno yfiui repentiniit in ^ralw futura,fiero e^^e^antur^inutili mo ra, augeatur quot;Barbarü animtts, amp;nbsp;totus hie non dubix yi^lorix pranunciui miUtum ani-mti coceptttf ardor importuna cunBatione re frigeficat. ^Adea Cxfiar ab ereilo infiem in-tti^o^animo pugnxauidits^Dauale^nquit, fi tibi hoc probatur^quoddificiplinx ratio mihi pariter ojlenditfigna canere iubeto.Hoc ille extemplo faciam rej^ondit,fiubiungh aquum effepvt quitoti prope terrarum orhi impera^ ret,eiparere condifceret,quern graui cum one re pudore^ue,eo die tanti exercittit ducem^ abdicato Imperatorin nomine,efie 'Voluiff'et. J toque iure meo,inquit Daualun, iam quot;Vtor, iubeoque,yt hinc abficedas ad mediam aciem ybi

PAVL. lovn FRAGM. I2y

funt quot;^exilla, nt fortuito incidentes filce cafu^'vniuerfa. comunisFortunte falus ,'^nius homints periculo inex^iabilejubeat difcrime» tAd idjubridens CalAr,amp; ne idtimeretfub» dens,q^UAndo Auguftorum Qefarum nemo 'vn ^uamtormenti yiolentta concidijfet ^'coj'efiim adfignafe contulit. Itaque^ugnxßgno mul to tympanorum crepttu,amp;tubarum clangore edito in hoßes e^^procurfum,aliquantople-niore ordinumgradu,impetuquefrajertim Ie ttis armaturlt;e,quam Jol cun^a exurens depof ceret ,yt emiffas ab hofle pilas periculi ßa -tittm emenfi celeriter euttaret.Frat inprima, procurrentium fronte FerdmandM Consi^a-ga,cuiu4eo die esçtraordinaria opera’Vtebatttr (jefar,quod nullum ei effet ter turn in exerci^ tu militares imperij munus.Is concitato equsi primus omnium infignemAfrorum ducem ha fia tranffixit, jdifiriFlo^ue gladio amp;nbsp;repetitie ielibus ita proximos perturbauit ,^1 confe-r ^uentib.noflrts hofiilem aciem facile perrium:^ pendamfundendamquepnebuerit. Tjanta au temextitit glandium procella,'Vt ante conr-SP^fffum trecenti amplius ex 'Barbarasfiernf reatunex reliqutspeditibus conßfieret nemo^

M ÊX HIST» L/BRO.XXXIin.

fedAgminatim defertü [ormentis ad^arla-(on/tfgerenc. Is incumbentium noßrorum ntque yïm nee^ue cwJfeBum diu tulitffedfrx dolore at^tte ira dentibtn infren dens eijuum cottMrtirJnyrbemque cumTur cta e^QreuelÏfn ,poi^^udm fujce^ti conßlij initia aduerfo conatu minime procfßerant^ net^ua^ yniu^rfopralio decertadum rebatufi yt qui Qefaris copias intolerandi teßus incom tnoda^multarumqj rerum, aqueprtefertim inopiam non dtii perferre^oße crederet,ßera vetque ab hts hofiium dißicultatibtn praberi fibi poffe occafionem rei bene gerendte,ßtan» tißgt;er defenßs yrbts mœnibus cunBaretur. ’Ilumidaru autem,amp; Aßorum agmina,qu^e noßri^ indique circumfitfa nihil memorabile geßerant^ad 'Babaßuecham atqtte I^pllabiam fuburbana teÜa dinerterut. ßHij ad Bardeos quot;vlque hortosßeße extendere. quot;Ißeliqui in I{a-batinoru adißciayrbi coniun^a receptißunt. Qefar ea hoßium fuga quoru centum milium tnuneruf eßeferebatur, magnoperê Ixtatuf^ eodem in locoybi hoßigt;s con/literat caßrame -tatua eïf^, inito ßatim fufceptoi^ conßlio, yt /equenti die ommm tormentorum apparat»

PAVL, lOVl I f RAGM,

Tunetantj manibiti admouerec . Interittt 'BarbarttU^a. non objeuro percttlfut met», mal üs^ßmuldifiraütif cartt^fe ipfo atto-* ; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;sior-, inußtatiie crudelitAtif cottjihum cœpit,oe

ctdendi fcilicetferüos Chrifliani nomints, ita circumpoßto amp;nbsp;incenfo tormentario pulutre quot;^t ad ynum omnes in ergajlulds concretnaret^ certus id exeiiui,nifi ludausSinat execrabile facinus dißuaßff^et, tefiatui huiujmodi conß“ ’ lîum yiroforti,tot yi^oriis inclyto, rtgijjue diadematti honorem praferenti indignum ex ißimari, quando non multâpoïf, effetfutu ■-rum ,quot;»1 patrati tantifeeler ü ip/um maxime pœniteret. Qmdenim effe aliudtpuàm conct” ptifummi timorts, tÿ fupreme deßtrationtt indicium f ^utedux res aßerum fußinenti bei Ium grauifßme notèrent,amp;antea^ayitx de--Cora deturparent. Qtueretproinde, ne ebc a-trocifßmifaElifama Solymani Jmperator/i inexpiabtle odium aduerfusfe concitaret, qui omnts inhumanx feritatts eiepers, immania fcelera deteßari amp;nbsp;quot;yiindicare confueßet. J^i-uere igiturßneret Qhriftianos fatalibui futt 'vin^os cathenis,qudm diu fors ferret : qui di li^entißiml eußoditi atque inermes,non mul^

E xm s T. LI B RO. XXXIIII.

toÿo^yfui effe, necfine certafernicie fefe tommouerepoffetit, ƒ inauj^kata lihertatit capidttate tenerentur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hû prof 'e^o neC

dari hofli,necfibi eril)i,'Vel denic^ morari ratam yi^oriam pojje . Erubuitad hxc VnnntM, conceU^a^ mifsrtd yica ar ce efl egrefl in longé maximum yrbü tem^lum con cionaturtu je c^tulic: illuc enimprincipes Tu netanortim euocarat, 'Vtqutc addefenfionern “Vrbü paranda ejjent,perdoceret:eorum quot;Tper^ animos adhortatione coflrmaret, ^utbui iatn pridem arma tan^uam flujjteBis ademijflet, Htec agente 'Sarbaruflja,maximi hstui amp;jet Ux mijerrimds feruds dies illuxit,mox ater co uerfa Fortuna yaldejfluneflw quot;Barbards re-diturus. Id namqtte diri tyranni yotum non diu tegi celarique potuerat ; certua flquidem barbarX crudelitatds tmminentdsj^adeo atro cds periculi rumor, per totamarcem, y flip ad ergaftulapermanarat, mifericordia /juorun-dam libertoru,qui domini truculentiam abo-tninati, tadlique religione, animos ad Veterem yeramquepietatem reuocarant, primates j'er uorujtbi notos perjeer et a colloquia ad liber-tatem excitantes. Inhds juereFranciflcttsè

PAVL. lOVIJ FRAGM. 127 quot;^edelinoHiJ^anix oplgt;i(lo,amp; Vincenttta Qt tareui Dalmata, dejelda yirilitatu eunii -chui :Hic Giaffetagas 'vocahatur : IUwn 4 fueritia educatum,amp; Arabiens edo^um liter ras, Hariadenin in delitits habuerat,amp;'^ler rtiim appellabat i Ht duo memorabile maxime que pium facintti auß ,patefailo ear eer ti aditu, ere£l^ in pccafionem amp;nbsp;audaBer con-ßurgentibus,ad abrumpendas edthenas inßru menraprisbuerunt:atque irapraelaro magni Dei miraeiilo eirciterfex milia nudorum ho-minum^yariis rebu^ßax^que praßertim dex tras armantium, in Tureas erupére. lam T^amadas è ‘Baetid Hißßanid eppido,prafe-Bus areis, iney:ßeBato atque horribili tot cd thenas effringentiumßrepitu excitattis, earn armatts quos repente cogere poruit, adarcts portam decurreraf, in cuita limine Siculttsiu uents ingenio manuquepromptißimus, arre-pta repaguli trabe,ynum atque altertim euflp demprüßrauerae,obßeratisqueferreo ye^epv flibtts,porta fueratpotittts.Sed T^mada im-petumpaciente, Sieultis yti erat inermts con-feßim interfieitur, amp;nbsp;rtliquiporta adieu de-pelluntifr.Ipfe rejerata portaßbi aeßuts egreß ßum

ÏX HIST, LlBRp.XXXJin.

fum pitrat, ö* cuf» aliquotgenerofts equis amp;nbsp;farcinariü iumeutif, quihus cariortsJ'upellef SÏUkpartt raptim impofutrat, ad quot;Barlaruf-font acerhißiini cafua nuncium feront contenu dit. ./dt Chrifiiani exutti compedibua tttmulf tuaritq^ interfe^îà aliquot TuiccK,totam occu pant arcem, armamentarium rejtingunt, atq^ omni regiaga^a,commeatu,armûquepotiti, ab excelja parte arcti de fua yiSloria Qefari^ fignifcat : partim fumo^parfimflammiif ab incenjofulphureopuluere excitattf,expan J'o^demumtiexillo,quodSarmentinx cohorti apudaggeret ademptu fuijfe docuimut. Hxc tametfi dubia pguificationtt argumeta^nofri in multo fpatio nequaquampraclare perffiee rent, erebris tarnen Tunetanorum ad Cafa-^ xem^ °h/luleaffem^ tran^ugits adducebanturf *Vtgrauem omnino apud hoßet eicortii efje tu multum crederentytiir Qefar cum eicpedita ma nu Giahenum amp;nbsp;'Buccanigram, quiJerutf op portune rebellantibui opem ferrent, ad explo randumyrbi atq^ ar ci appropinquare iuberet, Interea Hariadentaludceo inprimit,quitm portunè obßßedo expedi(u amp;jalubre coßlium 9uertißet, falßsque item Dittfuts crtbrç ma-^

P4y. IQ vu FRAQM. nS ltdic(ni,4d4rcem rettertityr.Ohfsratu ianu4 fuÿ^lex amp;propè Ucbrymansferuos oral,met nia. portatnque tenente$,ytje cunÜü parcere integrafideparatum extemplo recipiant.uAt iïli Veteris noux^ Fortuna fux Memore$,iu-' ßoque exacerhati odto, in eum certatitn la^i” det coniiciunt, adie^üßie contumelioßs 'vo-cibta fulgt;mo^ent;ße yt Ule ira tîr dolore^ra--fedittts amp;nbsp;furent, in conße^os fua manufa-gittat dirigeret,amp;' rebta plané perdittsamp;con clamatiäßeformem infitgam yerteretur.SecutafuntfUgientem Turcarum agmina^quo-rum numeritaßeptem milium fummam impie bat^eo conßlio,ytadyrbem Hippona,quam hodit ‘Bonum yocant, ‘Diui Augüftini praßt-latu celebratam,ße eonferrent. Ibi enimjuas triremes conjeendere, marijutpotiusq, terra reliquos Fortuna fua cajtts expeririyolebatt quoniam Hartadentts mßagno iuxta 'vrbetn tir arct influente, triremes quatuordeâm tan quam in flatione tutißima reliquerat, ad in-eerta belli, fi opuifo.ret,dedu.cenda5.u.4rma-menta autem cum rem^ atque tormentü de-pofita erat in arce, qudfuopraßdio tuebatur. C«far ybi boflem deßerattt rebit^ effugere, ‘Bar

EX HIST. LIBR.p.XXXlin.

'Bardeoique frxtergreffum hortos,ad quot;Bagra dam amnem, qui à Btents ^agiordech apptl latur,extentis itinerihui properare certiw di dicic, Tunetiportts omnes copias admouit. ^duentanti praßo ante affuere ciuitatts mar giflratuf,qui allatts portarum clauibuf dedi-tionem facerent,eiqne incruentte yi^orite ße~ ïicitatem gratularetitur: [e autgratißimo ani mo,quod effent fauiffima Turcaru tyrannide iiberati,cunBaquie imperaret,protinus effi fa Slur os . Id 'Vnum petere ah aquitate optimi amp;nbsp;dementiffimi imperatorts,ygt;t milites sktra quot;^irbem in caßris continere, amp;nbsp;ciuitatem cur mulato obflridam benefcio inuiolatapraßor re teilet, poßquam 'Muleaffem antiquiffimie ßtri) lis ip forum regem,Jingttlari henignitate reducendum adduxi/fet. IsLihil enim militet ex '^rbanis rerum omnium copiis qult;e fuppe-r dtcari posent efft deßderaturos.'Pro fuisquor que ciuibus deprecator ademt '^uleaffès y er hementer de ciuitatisfalute folicitus.SedQe-far quanqud ad idprteßandum facts propenfo animo effe yideretur, tarnen quodde Tunica fide non temerè duhitabat,^ quam Tuneta‘^ ni per \4uleaffempecuniam ft in fiipendium

PAVL. lOVII FR.AGM. it» frahtturos antea promißlJent ,aßute cun-iîanttr iictrahendo tempus expedirent tyfp9 te qui de fupremis ’BarburulJee confili^ euen-tum exl^eÜabant f^t id prolixepolliceretur eidduci non poterat,amp;quo minttsT cents quic-gt;-qua certum de eorum fulutepromitteret ,yel 9b idadmonebutur, quod turhidasfrementiu tnilitum yoces audiebat. ‘DiÜitabant enim fe periniquè fimulamp; ingrate tot nauigationum acitinerum extrema perpejjos incommoda iu ßo yiSlorine pramioßaudari, poßquam tpfos illuuie obßtos amp;nbsp;tnopes nihil iam aliudfußen tarée aleret,quàm oblatee ßesprxd«, quee ßbi lacera yeße yix pudenda tegentibus^ex-ußisque longo labore amp;ßti inclementer eri-peretur, jcilicet, yt Tunetani religions haßet perpetuique receptatores hoßites im-tnanium pradonu Chriftiana yiBoria latari poßenteipßautem yi^lores elußyndtquefuas eerumnasperpetuo lugerent. Sußenßo adhuc Qefare Tajlius cumparua manu ad arcüpor tarn aceeßit, amp;nbsp;d Jeruts qui ße in Uber tat etn yendicarant, cum inßgni gratulatione rece-Ptus tInffe^anti autem ^arbaricat opes Ûtotum arcts apparafu,ßeruus Ligurabfeon

7? dit£

ÉX HIST, LIBRO.XXXHII.

~^ùa pecunia latehras ineiicauic. Demerfi ^ rat enim quot;Barlartiffa in cißernam adtriginta milia nummum t^urea monetXiplurilfuiinfu“ la culeis. 'td os expifcattts KafliuSid C afar g frada donatiuijue nomine, yt ßbi concede-Ÿentur facile impetrauit. T)efe enim omniiwt l/ellis opcimè meriium, amp;nbsp;ex natura liberale ingeni) inter principes eiits atatts maxime lâr gitorem,eo munere dignißimtim exifimabat^ erùm arce inexße^atafxlicitate in potefla tem redora, er iam diripientibf^ cun£la fer-uis, mdes diutiuf contineri non potuit, quin agminatim intraret 'yfrbem,amp;per cunBai regiones adpradam difcurreret, Tunetants ni-'hilferè hoflile exße^antibws, amp;nbsp;magno eiu-latti edito ^uleafis fidem frußra imploran-tibiüi 7*aulofi^uidem ante conßeBo '^lule-ajfi gens mobilß nbsp;nbsp;inf da, pronaque in

àdulationem magnas inußtata latitia fgni-ßcationes manuum ßatifu, er crebra geßieu-latione corporwmf 'ecundisqtie acclamationi-bits^omnts yirorum muherim atas edide-rat: fcilicet,'sgt;t antiqitiin noßros odij libidine reconderent,ob idque yiBores noßri nullo eo-rum merito ad mifericordi^m fidlerentur, ^tium

PAVL.IOVII FRAGM. ip ^uum ex conftientia inceri/e fidei id fumma CAÎamitatii ineommodum yltro fbi ipßs con-trnxiffent.’Primm inhiantiu fr/edte impetui, yti muadentium lt;iir effringentium fores quot;^tirij (afm tttleruntjpromifcaa ciede (rueneuf fuit, Sed Hijfaats atque It alts in auaritiampro-niorihtts, Germant ab inßta animi feritate quot;Mabometano cruoreßtim explore properan-tes, ita cadatteribuf cunlla compleuerunt, imbellem omntijexm amp;atAtfi turba,adina-nium Deorum tetnpld confugiente ,ßne difcri mine trucidarent, örpauimenta damnatis in templtsmulto inermiumfanguine inundaren tur. I neo cadentiu miferoru flrepiea,lugente obtefiante^t^e '^ïuleaffe, Qtefar fauitite mo -dum impofuir; pronunciarique iußit,capitale fore,ß quM Tunetanum yiolaret ciuem, aut inferuitutem abduceret. Fieri tarnen ne^uiit ^uin multi,adolefcentesque prafertim, amp;nbsp;for moßoresftmina ad claffem raperentur : nam focij nauales fama diripienda yrbts exciti ad yrbem conuolabant. Quamobrem quot;Mulcaßi licuit ^uos nouerat ; manibm prtedantium in Übertate exiguo pretio yedicare,ßc yt ynam ex yxortbus ^im, ^un anfta inter carißimas

EX HIST. LIBRO.XXXIIII.

fuiße dicthatur,binM redemptain aureii co»'* fltt. Qejar ingrefftn arcemjeruos, qui cla-» rißimofitUo fumma ^amndx yiEloria ecca-fionem^rxbairant^collnudauicdiuifAqtie -vi“ ritim ctrta pecunia qua Jefe alerent, liberos fore dixit, polhcitus nauigia amp;nbsp;commeatuni quibm infuas terras tranjjortarentur. ‘K'le-delinum autem dr Giaff^erem, quos quot;Barba-^ ruffa alumnos,amp; ejfringendi ergafluli autho res fuijfe docuimns, pecunia yeßeque dona-uit:à quibmpoßea rnulta de Barbarujfa con flits J ar cantsque moribits didtcimtts. In ea ar CÙ direptione tria incomparabilû ia^lura de-trimenta ^luleaffes deplorauit: Arabicorutn yoluminum in primis, qua conturbata atque direpta bibliothecaperierunt. ^Jferuaban-tur enim antiquißtmi codices, non difciplina-rum ntodo omnium prxcepta,fedfuperiorum etiam regum res geflas Jhomctanlt;eft-perßitionts interpretatione continentes, quos IB^x ipfe poßea me audiente,Je ynitts yrbû pretio (ßfieripojfet) auide redempturu dif-fereboa.Secundo loco fuit ynguentorum odo-ratique Indici aromatts officina,in quampa-tris'^d.ahometis ei(emplo,prodigiofifumptus, inu^

PAVL.IO Vil FRAGM. qt inufitatxq^ luxuria orienta opes contulerat. Siauielemplumieü in loiulis, eburnets^ue ur eulis tanta y is ambra, mufci^ amp;nbsp;si^ibeti (ha-rtm rerum antiqua '^ocabula adhuc ignora-tnus} in balnei quotidianos y fus, amp;nbsp;nobfur-nos diurnosque cubiculorum fuffîtus erat rc-condita^'Vt ingettf auripondère pretium ex-cederet. tarnen omnia Hariadenus yi-bîor miliiari duritia fubagreßis, tir damna-rat f effuje eontempferat. T ofremo yaria tnaxime^ue pretiofa pigment orutn genera,ab ignar/s ferais atque milttibus prafentis tantum amp;nbsp;manifefii lueri(folia ^uarentibits,ßul tèpratermi/fadifipataqueJunt. ^amacer-ui plures carulci tranfmarini, quad cyaneum tffcit colorem,amp;à Gratisauthoribus La^u rium yocaturßn armariis reperti funt, mul-tique culei, co cto, amp;nbsp;lacca Indicapleni, qua purpura colorem amulantur, amp;nbsp;a pibloribut eximiis, nbsp;nbsp;lanarum telaqueJerica infeblori-

bus magno coëmiiturpretio. ((ua omnia tum fadépeffundata neminiprada fittura differie runt. Ingens quoque baliflarum,amp;noflri mo rts telorum, öquot; armorum, thoracumq^uepra-fertim ex laminis,amp;galearumapparatus

1\,}ij re-

EX HIST. LIBRO.XXXini.

ref trim : agnitx^funt in hü caßtdes^ocreXi femoraliaque Gallorum equitum, ah to tern-fort quo Jjudouicui Gallia Tunetum ante tretentos ànnos oh federat, à Tanit de Chrifiiano hofle farta, quee ad eit^ belli me-moriam cußoditaferuahantur. Interea Ha riadenua ad quot;Bagradam amnem, qui '^iaior-dech d quot;Barharü afftllatur,iter intendit,'va-doqtte frofter xflatüficcitates fadli referto, tranfgreffin efi, tieqUicquamftrfequente 'vel laceffiente Tdumidarum ala,quam '^aleaffts ex yeterihus amicü,auunculi^ Doracü dien tthuf coadam, aheuntes Turcas ferfequi iuf-ferat. Eo nanque ordine’Barharujfaittr ba-iehAt,’vtfoßremo ßorum agmine, certüfdo fettäriorum amp;nbsp;fagittariorum frafidiü more militia conßrmato, neque manuf confere^ re, neqüe affrofinquare quidem aufos facile contemneret: ö* Hiffonam ornnihm fuü in-columihutfytißi:uuerat,intadw! euaderet. ’ Jn tranfitu tame Bagrada amnü Haydinum Smyrnaum inclyti nOminü Tiratam deftde-rauit:quum ü in magno Jolü ardore longoq^ue itinere ßßuf,amp;multo adife fragrautf cogen-gt; tefiti exfrofluente auiditnfotando difruftü

fra

PAVL. 10 VII FRAGM. xp fracordiif in txj^irajfet, 'Hartadenut ybi Hipponapernenit^primùm omniit recre-’ Andü €o^ii!s iidfii quietem dat^coticioneij^ hà* bita'^ntutrj'os confolatur^hortaturj^yt ^uod-cunij^ue incommodum iniqua fors atttderitfd nequa^ hoßium yirtuti ^jedjeruorNm perfid dix tribuendum exißiirsareyelint.Fortunatn inui^tis f^dennßimii^j animis ferenda,eam^ nouayirtfttc cäciliandam arbitrarentur.Sibi tffc in animo claffem educereinde conti'^-nuoÂlgerium proficifci,'vli tnaioribiis ^rxfi--dw comparait,claffe^ adauda,eâ‘ nouofîfce fto eonftlio, rem ipforum yotdparem, amp;fua exißimatione non indignam ßtaufurw. ißun ^uam quot;^lli duci ab aduerfo rerum enentu fra^' ^o fuba^e^ue,alacrioribti^animd d militum (orona fucclamatutn fuiffe memorant, quum, •vitro depofcerent, 'vt ^ux yellec, quot;vel grauif-ßma âtlt;^ue aß er rima yniuerfis imfcraret,jv iil enimferecufaturos,modo ad remgerendS «ducerentur. It4què incredibilifiudio amp;protn ^lißimts fuorumyiribitsfretfts,triremes quar ■tuordecim demerfas inßagno^ iffofproßuen Jtißumintsyado admirabili celeritate educit^ impoßttsarmamentts protinus exornaff.

iiii

EX HIST. 11 BRO. XXXini.

Jn margintßagni aggerem trigu^proJuSfat^ mumtione in earn tormtnta concert, non inn» ni conitilura iudicans non multo po^^noflro-rum clajjem affuturdm, quot;vt egreßum imfeJi^ ret. In eo quoque confilto Cte^ar amp;Âurù ri rations quot;verßabantur, yt hoftem euaJerep^t rantem ^raoccuparent : rati eiui claffemfri» ttflt;^uam deduci adornari^ fofftt^fifart iffo» runt daßn eo mitteretur,tormentif inßatio» ne demerßuros. Ad earn rem conßciendMn ai Auria delißtur^Adamw centurio Genuen-o

ßs,nonmagnofere rei naualtf ferittttßed af» finit ate Aurix amp;nbsp;n^ultlt diuitiita^uè fidm f Otent. Is certum triremium numerttmfiociû imferat^amp;fithlato'vexillo cum ^uatuordecim tantum roßrat^ ad Hiffonît frouehitur, cer tam facilem^ue 'vidoriani, ingentem^ue inde fibi laudem de tmfarato hofie je adefturîi jft rant,quod in affaratu inßruendx clafin occu fatum quot;Barbarujjamfore crederet. Sedfoß» ^nam Bifertü fraterueliw Hiffona af fro» finquare cxfit,Barbarujfam incofarabili cé» leritate claffem eduxiffe, amp;nbsp;munitionem tor» menttt injlruxijfe certitts didicit. Q^a re ylt;» iementer ferturbattn tonfilium mutât ,mo»

ntn

PAVt. lOVll PR ACM. I» wntibui trierarcbù^yt omnem ctrfamtnii leMn dtuitartt^^uo^ in feciorttm trtremibu^f

Hff ^nri effent frefugnatores^yt ^ui aijbrael^ ff ent anted iniitffu in terrant defceniiffent, i» deoque int^uißtma conditione cum 'Barham numero feritateque ^rteßantibns pugnaturttf cenferetur. [(a^ue of fortune prudent obuer ti froras iuhet, amp;nbsp;yelia rem^^ue regreditur yt maiorem far tern claßn accerfat.At quot;Bar-iaruffd,ytifoflea cognitunt eß, diu i» incerta habuit, an noßrorum claffetn adffem yi-ßaria confequeretur,fafl^uafart triremium numéro foret confli^endu,an fotiuf in yetere frofoßto fetendi Algerij ferßfleret.In banc fententiam inclinarut trierarchi^ignarifror-fua infre^uentia imbecillitatüque noßrorum: atque ita occafione magni certijue frouentut fratermiffa^modico Turcarum frtefidio ar-ti imfofito, oram foluent Algerium enauiga-uit. quot;B^deunte autem Adamo rebut infects, flerique frincifes agerrimè tulerHt,quèd in-(uria quorundam imferio agrè farentium,(ÿ' fiagitio fociorum naualium,^ui iniuffu in lit-tui defcendiffent t exof tarte yiUoriie occafio “ ’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ela-

EX HIST. L/BRO .XXXIIIf.

tlapfa yideretur. Hoc enim ynum co hello /idfummam Cafartf fcelicitatem de fuif: nam fraferoci hößtß èi claßis dnoßris erepta aut demerfafuifßet/iulltti omnino tutuf adfugam locu4 relintiuebatHr: quoniam innumerabilet Humid« rurci^rum ex prof eßo hoßes,per mediterranea arumiiofum iter habenteex no tiif faltibui inuafuri,amp;priufquam Algermm perueniret omnino deleturi crederentur^ C«-terum Auria grauiter indignât m fibi amp;nbsp;futt^ nec tarnen deßerant hoßem Je adipifci poffe^ cum tota ßu^ peculiari claffè^caterdsfueyali^ dioribufßociorum roßrattt, Hipponam con-^ tendit. Cognito autem “Barbarufßee difcefßt yrbem cepit, tnurosf^ diriiit : arci yerù auam tormenttf in poteßatem redegerat,preeßdiuni impofuitduce Aluaro Gömetio,regrefßitsque eß ad Cafarem. Qeterum Gometiftf,tametß yirerat beUo ßrcißimua, 'vfqueadeo tarnen auaritia erga boßes pariter amp;nbsp;ßocios euaßt infamtit, yt iudicij metu manu^ ad turpem yi-t« exitiißbi conßcißcereti Qefartj iußu arx ipfa, qu« nifi magnoßumptu defendt poterat, ßunditua euerteretur. Èxinde confultatum ^^.de ’^A.ttleaßße: Qaßar^eumTunsti regem

’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ma’'-

PAVL, lOVlI FRAGM. lt;?lt; mätorum Quorum confitetudine regnatwum cot^ituit : binoique iantùthfalcànis a.dA.ucii fiumjamp;ldhose^i^idia^irnicei eqiioi iri~ inti nomine quounnds im^ofuit, ea coditione yt Cirijliani nominis amicni,TurcAru ’\gt;eri gentdf perfetiiuf hoflit, Cxfards nomen colei-ret,amp; Guletano^rceßdio, quodex Htjfantd Atn^littf mille im^oneiacur, ßipendium per-folueret.Cogitatum fuhinde efi de oppugnada quot;^rhe tAfrica, nbsp;nbsp;nbsp;in ^drumentinoßnuy»-

lido Turcaruprxfidio tenebatur.Hao^rbi antiquitttf paraa Leptds puit, hodie i noßrn Aßica,amp; à “BitrharKMahemedia appellate, Sed aduerfa tempeßAtes,claffem fuperare Clu pea promontenum ( hac hodie Qtlihiadici-* tur ) amp;nbsp;Jefe in ßnum tAdrumentinum, ^ueni ^ocdt ^ah6meta,injerre prohihuerunt: at/f^ ita claßdf SiciliAtn tenuit. Qeßtr Tànormi tîd 'MeJßAna triumphalipompa excepiuf eß, donae»sjue paßim pecunia, Tdßegium traiecit,eÿ‘ per'Brutiorum oppida hoßitaliter à Sanfeuerin»

“Bejenniano regulo ßuß^ t (eptui^lSdeapolim feruenir.

Caroli. V«Cæfaris Aug*

EX PEDITIO in AFRI

CA M AD ARGIERAM, PerNicolaum Villagagnoncm, Equicem Rhodium.

y um aß a s antea^a mt tti GaI-lùm ad domeftica quadam negO'^ i cia reuocafjet, de rediîu Qefarii in Italiam,amp; tranßmißu ex^rci^

tM ei/fi in Afhricam, literie amicorum cer-tior fa^/tîfum:qui confiUo Qaßaris propoßto, tne ad tam nobilem exqgt;editionem accerfebat. jBgo yero c!sr intelligebam reügione me ob^ ßrmgi ad inimicosßdei quantum in mefu-ißet) bello perfequendos: tSf 'verebar^ne cor-fui mcum diuturna iam armorum exercita-tione labon aßitetum,octo ad laborem remol lejceret^ßafud amicos diutiui commorarer. Jtaq^ négocia in aliud tempui reiicienda mibi eße duxi, ne honori meo necefßario tempore ieefße exijlimarer. Qmfilium autem Cajartd tßßt hocßgnißcabant^quodquum Je adcompo nendasG ermanorum de fide contronerßasßn Germanium cotuljfiet,reperit F erdmandum fratrem,eä‘filium Iohannt5,qui proxime ré

gnant

EXPED. AD ARGIERAM gnum in Tannama oltinuerat, ardere inter Je dijcordiis,ac de iure regni ’vehementiffimi contetidere. Is, quèdfibi à Ferdinando tne^ tuer et,Tur cas inj'uum acciuerat auxilium. Quorum aduentum '^t F erdinandtu anteuer teret,Tiudam ohßdione cinxerat,ac expugna-re lotis yirihus adnitelatur. Qmbus cogni-tisrebuiiQefar^roJJiciens,i^uàm magniefjet momenti,ßlureasfinibiis nofiris probibere: yteis yeniendi occaßon^m prariperet,par» tem copiarum frairi mißt auxilio, quibtis ex-pugnationem accelerarec. Qui lame munitio-nibus ^praßdio Urbis impeditus,Turcarutn aduentu expe^are coaHuf ei^. Quamobrem Cxßar,omijßsßdei difceptationibus,animu)n potiui adbellum adiicienduputauit.Et ^uo^ niam magni rem eßepertcubperßexeratßel îum in ea regione duei^priitscj ilUc hoßes inue teraßcerentßocinTureicum folum tranfferre conßituit,amp;procuißnibus noßrispropellere, Quapropter copiis, ^uas ad frairem miferat, ei fubßdio reliiîis,quum iam inßante hyemt non ita multum temporisßitpereßet, quo bel* lum commodegeripoßet,Ferdinando bellica ram inße interim recipiente,magnis iiinerib, in

CAROLI .V. C^S. AVG.

WItaltam ad exercitum cotendit. Quo fimul aeperuemffet,exercitu jumma diligetia cogi, militum nouas manna conf cribi iußu^ma^ ^Gtnua gnum^j nauium numerum'^lanux atque’Ke-f apoli infirHi,lt;iuibHi in Ajricam (xercitu tra-* duceret. ^Africa 'Vero ei neceßarid tentanda ^idebatitr^ne in Turciamproficijces,inimicu d ter go relinqueret,de ^ionutuere ßbi poß fent Hil^ani,qw)rw o^era amp;nbsp;rsummts adbebr Ium Tureicum ytt decreuerat. Caaiio exer--eitu,amp; nauibua ad nauigandum parattd, dum res frumentaria ex^editur, in naues exer-; cituaimponitur, Lucafummu T ontificem con uenit, quot;^t cum eo conjilia belli communicaret. y ontifex,^uod ,Africa minime bortuofaßt^ iyemis noiuigationem no eißeßubeundam ex-ißimabat,atj^ Qeßarem d'^.ia deterrebat. Qim ^uanuii magna caujaefßet,neipße aliéna anni temf ore in tarnpericuloßa loca exercitu tranß mitteret, maiorib.tamen rationibuiimpeller iatur, 'm in ßntentia ^ermaneret. l^idebat tnim quanto^ere ab hoßibtta noßri in Tanno »la quot;Vrgerentur, amp;nbsp;quanti 7\eip. Cbrißiance intereßßet, bellum illic non trahi, quodm au-ferretur^fiir hojles in ßuß ßnibtis bçllum ßußi-

riert

ESPKD. jSD A-kGIÈRXM nere coger^tur, rem w celeritate^oßtam ejje ferßiciehat. Sed ^uia tantum agfaratuçx-: fojcit 'Turcaru amplitudo,quot;^t eum nonpoffet Qt/ar (itijt^ ineunte aßate yniuerfum com parare, interim dum ei rei dat operam,/ifri^ canum bellum jußcipiendum ßbi eße putauß, ytHißanosÄfrorii metu liberaret,quofaci‘‘ Hits ad Turcicam expedttißnem incitaretur^ Solebdt enim quum ab ex ad earn rem nummi exigerentur,yicinu hoßem opponere, fuumj^ tnetum exatfare.Quibtxraüontbwpermot/^ T ontißx, yebementer Cafarx cßiliumpro~ bauit,eiuijj laudata animi m4gnitudine,eum dimittit. Hx it a conßitutx rebix, Cefat na uesonerariat ‘Baléares Inßulas petere iubetf ac eoloco aduentum ßuum operiri ; ipje y er« nauibui longisfex amp;nbsp;triginta exportu ent rx folttit,^: ad Qorßcam inßulam contendit, quum ßecundo yerito in altttmprouetlix eßet,ßubita coortatempeflate, claßx curfum teuere non potuit, fed in diuerfas partes dif-ie^a efl: at Ule remis contendit, r^uemjeptcm alix fecuta naues, earn Infulx partem cepc^ runt,^ux Italiamßeilat,ybi eumyentiduos dies tenuerunt. Sedato mari, aberraue-rant

Caroli .v. c^s, avc.

w«f naues à curfu reuertuntur : qitihtu tftnifnii Ctefarin ‘Bonifadum oppiaum profe-•fpidum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in monte trihtu ex partibM

fenunt, àrcunàfo,alpero eÿ difficili e^ßtum : ada^ tntrébile, partem ei^ adittti ah tmo anfradu, tpui

^^f idopro joU^apoßtui eß. Biocantcm nulla Te alia eß lt;puÀmportu memorabtle.CxJar ida neam temptßatem nailu^^m Largheram no--idem Sardinia yrhem fecundd Mentis appu-lit. Vhi res infalita contigit. Qua enim node eo acceßimuf,hos yitulum hicipitem peperit: vitulus ^uem muiter,(uiushos erat^yidendumQtfari biitjis. ohtulit. Hac yrhs natura amp;nbsp;opere hene jatd

munita e?Q,.omnihus enim/erepartihuf allui tur mari minime portuoßo, tîT fcopuld fubter afjuam latentibtts referto:aliampartem,^ua ininfulam mittit,claudit mtirta ; quem dua turret ad quot;vtrunque lattnpoßta, ah externa '91 facile tutantur.tär quum in planifie hae po fitafit,nulltts omnino mons,aut colldpromt-net, e quibta yis in earn inperri poßtt. Cxfar duos dies illic comoratwßoluic: amp;nbsp;ad Balea-^ilesrti fgi infulas dire^it iter: qui hiduo quot;pelißcatto-ne continuata,leni yento in conßedtim mino rts infula delattn eß.fed quum ei infula iant

EXPED. AD ARGIEraM. iJ7 ap^ro^inquaret.aduerfis amp;nbsp;reflanühiii 'ven-tif,parum abf^uit ^uin in contrariampartem reiiceretur: remoru tarnen tanta contentione nauet impulsafunt,'Vt tandem multa no^e ad terrainpromotxfitit. Jn ^uo itajiidatum efi, '»t/'eptem horid non intermiß'o remigandi la-igt;ore,'vix totidem militaprocejj^erimtts. 7^-liqua no^Mparte quietidata^diem inancortt exjpe^auimits: quo tempore,quumparuoJj^a tio ab eo quo appulßeramut loco,°M.ahonpor lAilion tm abejjet, eàprofeiïifumui. Hicportta o- f mnium quos yidere memini,efipulcberrimut amp;nbsp;Optimus,niß banc difficultate haberet, tota inßule ora maritima montibtu ingentib.ßepta e?^,ßedqua eß adportu aditus,radices mon-tium inplanittem extrahuntur,donee tarn an-guflo interuallo ad alteram littorts parte ac-(ejßerinc,'vt nd niß leni 'Vento intromittantur tiaues: caterum rebus alits omnibits eßpacilts opportunus: excurrit enim in quatuor ferè millium longitudinem,'Varits amp;nbsp;frequentibut inßnuationib. quse facile naues à marts fteui-tia tegunt. Huie perpetui montes prominent, è quihus immenja ligni copiapetipotefl. tgt;id dictremam eiuspartem in montium altitudine

S 'Vrbs

CAROLI .V. G AES. AV e, exßruBa ƒ opere tam eßet mit ^noiirl. nbsp;nbsp;nbsp;quam natura,no ita facile abÆnohario,

' qui '^ulgo ‘Barharoffa nuncupatur, è^pilata fuifßet. Quum duot dits tempeßas (laßem de-tinuißet,fummam trânquillitdtem adepti, ad 'Matorem Infulam cur^jùm intendirntu. Quo adue^us Qeßar,contrit ah J.talia naues onera rias centum amp;quinquaginta coueniß^tjütFer randum Gon’:!^agam^roregem Siciliafeptem triremibui aduinißet qua cum his, quas fecu Cafar adduxerat, coiunila, quinquaginta nu ^i^emium expleuerunt. Trater hasah Hißa-c numerut. nia quindecim longa, amp;nbsp;magntu nauium one rariaru, numerus deßderabantur: quas quum triduo e^ßeilaßemw-,nuciauit triremis y na reliquas iam Aßicam attigiße,amp;naues one-rarias eodem contendere.Quo allato nuncio, Cafarprotinm milites naues confcenderefamp; N4tori$t»î claßemße j« yiam dare iußit. '\iaior,Inßiila ^Jefcrip ‘fi nohilisànfula cotra minoris inßula natura,habet oram maritimamplana amp;nbsp;fer-tilcm,montesyer0 in mediterraneis regionib, altißimos, amp;nbsp;magna parteßeriles : qua quo-r niam meridiem propius q Hißania ßeilat^ hyeme temperatior eßfamp;frigoribus remißio-ribf/t

exped. AD ARGIERAM. i;8 omniumque ferè fru^uum copiant Irai-het quibw abundat Africa. Vrbt autem eïQ pulchr^ xdtficiü ornata,qiilt;*inferi^ mediatfi inßuit rinulM è montibtu dfccurres^ qui ad lantficium plurimitm 'valet.Huittt intol« Tarracanenßum parent legibuî, eit lingua at moribiM yalde cum ets conueniunt. uAd adißcandum ytuntur maxime terra cah cultspermixtts : qua materia muri oppidi ef-/e£li junt,'Tapix yulgo nominantur. quot;Ka-uibus ad nauigandum rebsts omnibtts infiru-itlis, (afar ad Ar^eram quot;^rbem Africa ma-ritimam iter direxit: quo bidui nauigationt proueBtis, comperit triremes, yti acceperat, aduentum fuum anteuertiße,atque terram ab eo latere tenuijfe, quod ad Solem occidentem pertinet, decern ferè millibusproculab yrbe^ qua quot;^bi claffem noßram conffexere, nobtt obuiamprocefferunt: fed ets continuo eo ynde fueratii egreßa remißts ad earn littortsparte feruandam, Cafar altquot millia progreffus, in aliam yrbis partem duodecim nauesprte-t^ißt exploratum, an illic tutior eßet d tem-r peßate recepttts. Qmbtts opportuniorem efft ßg^^fi^^nübus, yrbem remis praterueBus,

C AROLf .v. CAES. AVG.

fö contendt[^lt;amp;iaQti ancorè naues onerarl^S fraflolatu^ e^.Ab’eo loco 'Vrbi totafub ad-ßte^um nojlrum cadebatje^ue regio late na Jlrtf octiln oflendebat. 'Poftridie mari^au-latim intumejcente Joltiinuts,atque locum ce pitnta^uem yentt mintts yrgerent^eum 'Ma. tafu'^ nominant. Dum eo ^roperatur, nauef Jjgt;eculatoriiie dua Turcica in nos incidunt, im'prudentes’.tjus errore cognito^cdnerfa quot;yie-lificatione, maxima remorum contentions itt altum fe refer ut: ^uas nojlri ^erfecuti, altera *dnirts êk nautbus nojlrts cdcurfude^rsfja efl^ altera ad terram euafit. Qo^nitum ejl ex ca^ti ttti eas mifjasfuifj^e,yt de aduetu apparattt noflro aliquidfercontando intelligerent. Uquam diei partem ad ançoras eicJ^eBanda. tïiitimtts ditm 'Vniuerfa naties coeunt,amp; qui-f erranJus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Interea Ferrando G onra^a amp;

l4c. iiojfus lacobo Boffo yirts prudentibus, nbsp;nbsp;ret.mill-

tarts peritts pra/'cripßt Cafar, yt confcenfa ■ nauicula pifeatoria Ittttis prxterlegetes per-eurrerent, ac renuntiarent qud optimus efjet tgreßtis, ac commodißimè e^ercittts exponi f off et. Hi eicploratts locts omräbtis,qiiidper--^txifj^entreuerßindicarut.Sequens dies ma-

xtmatn

ËXPED. AD ARG 1 ERAM ' ïc'itnam tran^^fillirate attulit,qua Ca far fro-f itii acceßit, atque tn locum omniùm offor-tunißimtm milites exfoftit: id^ue nulîts ho-ßtbttf reßfentibtii eßecit.SttmniA autem ex-^reitiM haC erat: 7editatù^ omnti numerttm eratus iin •duorum Gtyiginti milliunt exflebatß t^iâbtti P^fitori/, Hißanorüfefcem millia è 5 tciliaat^tte e^ afoli adaenerant^Germanornm Jex miili'a in Germania Cajar cdjcrifferat^ Itali qui omni tx Italia, ceacli fuerunt,fati numéro Germanos aqttabdtifraterea yoluntarij ,qut honoris caufa Cajare fequuti erant, trium mil-lium numerum excedere dicebantur, frater ■C afaris dometltcos: hue accedebant qiiadrin-genti fromijeuigenertf miltteSj quos équités quot;ßhodij fromijeui itemgenerts numero centii tSquot; triginta 'Ivleiaa futs nàuthits adttexerant. Equitum yero Cafareorum quadringenti na Ues ideafolt conjeenderant ,•amp; ah tiilfania Jeftingetieuocati. Ehifrimùm terraf édités (itageriit-^ (eqmtes enimfauci eo die nauibus emtßt lunt) generatim famma coïunt alacri-tateßefcque exfediunt adexcifiendos hofles^ qui crihris incurfionibtt^ cofias noßras ade-quitahanti Hosßfe aggregarent,amp;frofiua

S iij admet

CA RO tl iV. CAES. AVC.

^mouerenr, homlardè noflrt rej^ellebat,itil yt raridtj^erfique incurrere cogertntur. Qua fatione nullum incommodum accepimuf.HQ fiibitt inproximos montes relects, ad yrbem iter facit exercitui^^Hiffanis^ifitos Ferran iw Gonzaga ducebar, in acieprima conflitu TK,Cafar mediam aciem,^uît Germants cre~ iiderat, dirigebat: Italos autem, quibwim-^ tnixti erant Equités ‘Rfjodij^praibat (amil~ lus folumna. E o die cireiter millepaffuspro-^reßi, tonßitimus: atque ibi noHempenèin^ fomnem tranfegimus.Flttmtdie enim,qui mon tium iuga tenebat,fe in planitiem demitrebat, atque telis ea maxime parte, qua Cajar ten-toriapofuerat, nos lacelfebant: in quosfigna Hi/fanorum tria d Cajare immiffa funt,qui illos reprimeret, aut audaciw progredientes tardaret. Hi,noßrts impreßionemfacientib, fe in montes reßrebant, amp;nbsp;f^lueßribw locù occultabant,atqj noßros adfctnßi prohibebat: yirtute tarnen tantü noßri poeuere,'Vt inmon tes euajsrint^hoßes^ loco pepulerint.fed cre^ feente hoßiu mtiltitudine, noßriffatio pugnte defatigati,recenses amp;integros no facile fußi-nebant. Itaq^ quum dprima yigilia yfque ad pri-

BXPED. ad ARGIERAM. 140 prima lucempugtiaprocraxiffénti titpulutnt ^uo l^harttlai plumheas in hofles emittebant deficiënts,pauw accepttsyitlnerih. adagmen fie receperunc. T ota regio ^ud yiamfecimM, plana efi,fied impedita, eïr dumïs atque herlts fiyluefirihuf confita: hanc fiuiluit mare,ab eo promotorio,quo jauiente yento nauet noflras proue£las fiifie diximiti,done cyrbi mille fere pafiiii appropinquauerit,quo loco fiaxa tu^ muit,mari oppofiti,planitiem interrumpunt; ’Vrbs duodecim ferè media du^la linea millib^ abefi d promontorio: fin autem pedibuf eatur propter littoris obliquitace,yiginti millia eruf facienda. TUmtiem radices montium impen~ dentium efficiunt: lt;amp;quemadmodii ora mariti tna fiinuofià ei^,itaplanieiet yidentur montes impofitifuifie,littornqpiaturdfiequi,'i^amybi littorüfinuatio mollius infie^litttr, tJr diffun-ditur latius,maiori etiam interuallo à Itttore montes intermittutur ,amp;effufior planities in-terceditiybiyerofitnuf definitiamp;yeltitanguló terminatur,littuiq, iam nofinuofiè,fied magis direEio procedit, eodem qttoque loco eplanitie colles amp;nbsp;cumuli enaficuntur,qui montibips con ian^ifSam cofundunt. quem locum millepafi-S Hij fint

CAROLI .V. CAES. A VG.

ftn abeffe ab y rhe demonfirauimM. Qefar re-dnBts ex monte militibuf, ^ropim 'vrbem mo Utt exercitum^cai fuperataplanieie, erant col les amp;nbsp;tumttli,in tjuos montes deßnerefigniß-cauimits, ßubeundi^ac deinde ad montes ten -tandum iter. quot;Ham conßabat iuga montium in maximam long!tudinem d latere exercitns ÿrotendi : quibw à tergo hofies reliUi^rurftH aduerjui nosprouolabant, agmenqtte mora-bantur. Illißßin cotentione durius quicquam accidißet^quonidadmontesfacilem recej/tum habebant,noßrosßne juo magno fericulopre mebant ; hos montes ßnoßri tenerent,perfa-eile erat boßes tranßtu intercludere, amp;nbsp;libe-riM, minoreç^fericulo in opffugnationem in-cumbere. Qua de reperopportunu eî^'^ijum, IN-umidas èmontib. depellere, acibiprimam aciem eollocare. Qua tametßres erat magna Opera amp;nbsp;laborts,propter montium altitudine amp;nbsp;af^eritatemj^irtute tarnen tantum Hißa niprx/literunt, Ferrando Gonzaga duce,yt expuljis hoßibas in montium faßigium eua-ferint. Occup'atts montibmßecunda acies con [edit in colltbin, tjuos montibmßubeße dixi-miu:amp;paulo inffdßecundum littui acies ter-

EXPED. AD AR G I ERA M 14t tia conßituta . Exercùu in hune modunt dißofito,yrbs (umyelut angulu^s rejßicieh^t. ^ux uh 'VM Imtc mari concluja,ab altü due-huf ohdu^lo exercitu, trianguliJßeeiem effe-cerat : quumjuefenè exerettu ctrcumuallata tßet, non magnam in é^terniij co^w Jßem ha hehat. Qua quanuü à tergo noßras acies èfia nitie adorirjpotuiß^ent^tarnen ^uia loco Inferiores eramus, factie yenientib. reßitiffemus, Adhanc no/lram comoditate accedebat,quoi interflanifiem amp;nbsp;tumulos,quos Qefar caßrds delegerat, crebrt anfra£iui intercedebant,qui froj'oßa hoftibiti obie^i,eorum imfetum car-dare fotuifßnt. Ita comfulßs in yrbem hoßi-buf, amp;nbsp;rebus omnibus, qua humane ingénia frouiderifofßunt, a Cajare frocurat/s, inclinât a in no^em die,yigilits dißgt;ofittsfe latitia dabat exercittts : quum refentina calamitas incidit, qua yitari omnino non fotuit. Im-briumenimyisyehementißima.frimayigilia coorta, nullam no^is horam intermtfßa el^; qua quanuts iniquitate ßua molefia fatis eßßet, tarn tarnen longe moleßiorem faryentorum ybs reddiderat^ ’bdam militibus qui fine imft dimentis ènauibus edublifuerdt, necamiblui

trat

CAROLI .V. CAES. AVG.

trat ylluf, quo^luuÏA iniuriatn àfepro^uîfa renf.nec tetoria,qHO profugere pofjont. Hine fa^um efl^quHm tpß imbrihu^ tJäti maderent, ac yentts exAgitarentur,yt yires tos atq^ ani tni deficerenti. E ode tempere fuprd q cuiquam credibilefit^ intumuerat niare,ac ita eßerbue rat, yt multne naves, qua fxuitiam ferre non poterant, fraiits funibus ancorariis, ad terra alliderentunaliayero fluQibus compléta deprimer entvr:quarum naufragio magna bomi num cibariörumq^ ia^urafaffa eß. ^am ca lamitatem magnt) auxit cumtdo diei interven tus. Tum enim yenti atque imbres in tantam rabiem creuerant,yt y ix quifqua pedibus con pißeret. Hane impugnandi noßri occaßonem hoßespratermittendam nonputarvnt.Tum tntm magno numero aefummoßlentio egref-ft,aduentu fuo noßrasyigilias epprejfere:qui-htts tnterfe^lts, admunttiones noßras prouo-lant,nosqj tel^ laceffunt. 2ios omnibtts rebus P'ubito perterritipmbribtis amp;yentts aduerfum OS ferientibiis,arma tarnen expedimus; amp;nbsp;yt quifqueprimùm occurrerat, ita q maximapo tuit impetu in boßes contendit. Hoßes autem adprimum noßru impetum pedem retulerunt

ÈXPED. Ad AkGlERAM.

yt nos elicerent in inßdias, q'uas idoneo loco dißfofuerant ; in quAS eosperfequuri incurri-WM. Erainwaute ntfmerofu^eriores^iSr yir tu(e fares:fedi^fiamp; loco nbsp;nbsp;armorningeners

longe^rxßdiant.I) enim de locoßi^eriore gnalgt;at,amp;b’*ltßds, ar cubits, lapidihtts, ac omni teloru^enere nos adßenßu probibtbant:nobû yero imbresßclopetaru yßtm adememnt, nul îum^ omntno telum reliquu fecerant,qHO bo^ ßem impeteremtts, ythaßilibus, amp;nbsp;ipfo^enè (orporu concurf»,nobisgerenda res eßet,quu interim amp;nbsp;iniquitas loci ab ea re nos inimico-rumq^ 'velociras retardAret,q»i nobis procure-rentÂiCedebanc,tast emimts tela amp;nbsp;lapides con iiciebant. Genwhocpugnx noßris eratinfue turn, nam hoßium in yniuerjum ita fert con~ ßuetudo,yt nunquam co/erti manus nobifcum tonferdt, amp;nbsp;ßimmis copiis pra;lientur:jed rari nos equisprxtercurrentes, telis amp;nbsp;fagittis la feßuntj^t nos ab ordimbtts eliciant. ^i,ybi tx ordinibits eicceßetimus, c2r impetum fece-i’ rimus,conptilto cedunt,atqj fe puge mandant quodßßudioßitsnOS inj'equcntes, ab ordini-^ bits longiusprogreßifuerimtts,ilU cduerfo cur fu,plures paucos circunßßttnta^interßciunt,

Eo

Carol I .V. CAES. A VG.

£ o die equitei yrhe totidemferè tnero pedttts delsgerant ; qui inter eos tant A yelocttate yerjabantur, yt equorum curjunt adxquarent. Hocgenere pugna noßrieluß funt:qui in fugam compulfos haßet arbitrait eat ttmere incert it 6rdtnibttsinfeqv.uti, non prtits jequendißnempecerunt, qudmjub mu^ ros amp;nbsp;portas oppidi fucceßerinttquo tempore hoßesqudmprtmùm in 'Vrbem fe receperunt, amp;nbsp;bombardts, telts,fagitttf,ac omni tormen^ torum gcnere 'Vno tmpetu emißts naßrerum tnagnamßragem ediderunt,atqj ei( Jtalts eos dederiint inpugam, quibtts non magntts eßet yfitsmilttia, Quorumfitga ‘ßhodijEquités joli ad portas ciuitatKreßiterunt,aliquot Ita lts yirisfortibus adiunBü,quos yirtus a tur-^ pi fuga dehortabatur jfocitsque fugientibua, fe adßgnum no drum conuerterant. 'tdos id quodacciditpoßea, euenirepoßefußicatij^t hoßes noßrorum jugam confpicatißn eos irru ptionem jacerent, in angußum intra colles tumulos locum,ybipauci multos moraripof-toààrci fent,figniimnoßrumretulimits. Lociautem erat : 'Tota circum oppidum regio ' tumultsßequentib.referta eß,tntra quos quot;via

EXPED. AD ARGIERAM 14? ^oßta, ahliqutó orhibu^ (yt tunnulorum fert jitw^ ducùad 'Vrhcm: qtM ybi tumttli co'éunt patet angujhu^: ybi yero latiorißatioße re-frahunt^illic ettdyia latui^ intenditur. on feßllit nos jußicio, non enitn prins in angu-ßiasperHentmus, quamp;ni hoßes ex oppido eru-^ perant,ac effufo curju in nos impeeufecerunt: ^Humj^fepropius intulißenc^more ßtojcetro^ (edebant,ab angufio nos loco inpatentiore alitcerenr,ac cirtunuentos occiderent. Vt an iem fe nihilproficere quot;snderunt, in colles amp;nbsp;tu mulos,qui nobts prominebant,peditesimmi-ferunt,'ygt;t inde lapides amp;nbsp;tela iacularentur, Ißua qui ex noßrts,armis te^i non effent,yi^ tare nonpoteranti^nde accidir,ytplurespi(-^na excederent numero plurimum minue^ remur. QMtm tarnen nihil quod nobts indignu effet comitteremus,hoßes indignati tam par-jiam manum tantas fuas copias deßruere, co-minits re gerere conßituunt,amp;protinus equû incitatfs nos haflilibus aggredtuntar, ad qux quot;vitanda plurimuarma noflra’valuere.Qutim yero yideremw falutts noflrafubßdiu in yir tute poßtu effe,potius effe duximus, '^irtutü tioßr« dimicando memorial relinqttere,amp;ß mo-

CAROLI .V. CAES. AVG.

morienJtiin effet,damnu ^liquod hofiibm jn-t ferre,turf iter infugam yerfos ab Ulis con^ tidi. Hoc noßrum inflitutum adinuat, quod Ireui nobis Ctefaremdffore fubßdio fferaba-mtes: qua ffe ere^i,amp; ho fles jrruentes hafli~ libuf]ußinebamus:amp;quufe nobisinfinuarent non dato regrediendi ffatio, confodiebamta: (ui iniuria «è erant offortuniores,quod nudi ittfralio yerfarenfurt Qÿ^a re anim^duerfa, tanto Uli {fatio fedem retulerunt, quantîi ha fiilia noflra faterent in longitudinem: quo ex loco tela amp;nbsp;haflas, qua farte corf us noflrum afertutn erat, iniiciebant, ö* balißis, quibtts arma tranjjodi poffe futabant,nos afpetebat, ea quum à confertis 'vitari nonpetuffent, amp;nbsp;turtuti locus reliUus non eßet,aliquot eorum qui infrimo ordine pugnabant,grauiter yul-neratis, ordines noflros ferturbarunt,ac loco fummouerunt.Quo temporis momente Qefar cum omnib. Germanorum cofiis nobis adffit fubßdio.que hoßes confficati,farumper con-r ßiterunt,ac nobis colligendi noßrifoteßatem fecerunt. Qafdr,quo. loeo tnaiore interuallo tu mulos intermitti demonflrauimtis,aginen con ßituerat, quod quantum tffeh baßes diiudi»

cate

EXPED. AD ARGIBRAM I44 care non foterant ob itinerü angufiias, ^ua inter eos amp;nbsp;agmen erani inter^oßtte. Quam-obrem cognojcendi caufa^fs profius incira-runt.at/jKum quot;vidèrent profici nihil^oße/ve-riti neß nobißcum ÿralio contenderent, amp;nbsp;ß-bi neceffario in oppidum refugiendum eßet, noflri ynd immixti infroirent,opportuMO tem pore ße receperunt, ac in agmcn bombardas emißerttnt. Ibi Caßar non it a longe ab fuit à periçulo. ipfe enim quum inprimts ordinibus. Nirtus^ milites adhortaretur, bombardx, aliquot eo- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ms-

rum quibtts cum yerbaßciebat,extulerunt: ita tamen,ytipfe neque yllam timorisßgni-fcationem tdidcrit, neque orationem Juam interrttperit, neque yultum mutauerit : fed ta fortitudine amp;nbsp;animi prxfentia fubßite-, ^fäunioff rit, qua in maxima tranquillitate eße folet. fidum, Htsgeß^ rebus, quum id quodyoiebat Cx-far eßet confequutits, yt nos laborantes pe -riculo eximeret: compulßs in oppidum hofii-bus,paucis G er manor um deßderatis,in ca-firafuos reduxit.ExEquitibusyero quot;Ebo -dits qui yix centum numernrn implebant, ad tnuros yrbts 0^0 bombar dis extinct funtt eX confli^u autemfaucij triginta euaferuatt

ex

CAROLI .V. CAES. AVG.

t-x IuIm quife nolfü a^gregauemnf, mortu^ vrum mtmerum non teneo, neqtte quot eic ftt gna yulneratifint ela^fi, 'Ham quumgra-«ifiims fauciiu ereptiti effem,amp; 'Vehementer ex 'vulneribJdborarem,adiré ^otui neminem qui yulneracorum aut mortuorum mihi nume rum ex^iicarec.lnterea dum quot;ventifiofies^rlsr pluuidjterra nos duriter exagitat,mari naues longe duriui affli^lantur. Ita enim 'vis 'ven-torum mare commoueratj'Vt quum naues in-cuteret^neque ancora,nequefunes obflarent^ quo minus in terram eiicerentur: quodfiqua funium multitudine retineretur^tanto imfetu concutiebantur, 'vtfiupis quibus tabularum rima ^comifiura implerifolent, euulfis^aqua complerefur obruerentur. ‘R^m in tantam infilicitatem proclinatam adaugebant Hu-mida: quif^ijo naufiagio^adlittus magno nu mero conuenerantfyt quosfortuna in terratn exportaret,eos tranffoder ent,adeo yfvtru in terram elabi, anfiubmergiprafiaret, neficire-tur. Hts rebuspermotus (afar,ad duo millia H iff anorum immifit,qui repulfis hojltbits, noftrts effentprafidio: quoru aduentws qudm plurimts falutem attulit. Sed hoc confilium.

quan-

EXPED, ad argieram. r4ï qttanuü re^mhendinonpoßic^ euenitincom-mode : nam nautx tutosJe ejje cognofce^ rentji ad terrant apjlicarenttminori contenu ttone ’vtm tempeßattsferebant, JfocliuiM tn terram nauem imßingebant, ex quo naußa giutn ejfe^um inßgnitis. Hac temfeßate centum triginta naues deßderata junt, è quibtu triremes quatuordecim, longo marts conßi^u collabeßldaj in terram eieifa June. Q^em caßum tanta animorum conßernatio“ ne amp;nbsp;deßeratione excefit exercitus, yt nulla ynquam maior exßiterit. quum enim milites in terramßerunt exjoßti, quo ejßent ad ’viam exjeditiores ,ßne impedimentts emißi fuerant, eif duorum tantum dierum cibaria ßecum tulerant, eaq^ßuperioribus diebus con-Jum^ßerant.y ndemagnanauiu parte amijßat yerebantur^ne fi r cliqua quoque naußagium Jacerent^tum ejßet mors oppetenda,quod nullas haberet naues alias quibtts reportaripoß-fent: nullaße res adejßet, qua inediamtole-rarent,quaue ße ab imbribus defenderent^quü ttiam deeßßent tormenta amp;nbsp;machina, qua quot;v-ßui ejßent obßdenda quot;^rbi, nee ahtindi com-meatui peti pojßet : de yrbts ckpugnatione

CAROLI .V. CAES. AVG.

äe^erabant. Hxc perturbatio totum illutit diemamp; fequentem no^em tenuit exercitum. T riduo poi^mare paululum defxuitia remi ßt: fed quura adhuc rem^ arari non poffet ad tommeatum exnauihu^ importandum,Cxfar equts,qUo5 iiauibtti eduxerat,intervertis, eri~ btif dtebtts milites refecit. Qua: calamitas eo tmcommoditu obtigit,quod Tuna cum nauibu^ magna copiaßumenti, farinlt;e,panü bifcon, ieguminum, yini, olei, carnium^ fale condi-iarum,ac rerum omnium adyirum exercitus f^erantiü ami^a e^f,:equorum item magntts numerui intcriit! quo acceffere omnium gene rum tormeta,qult;e ad nauium tutelam,lt;amp;ulia, qux adyrbium oppugnatione comparatafue-rant, quorum magnamparte hofies tranquil-litatem narijpifcart amp;nbsp;extraherepoterant. Deniq^ tanta rei frumetarix iarura fa^a eß, yt anguße fiiperfuerit ad milites reportddos. 'Tot incomodis acceptts, Qefar'yirbts oppugna tionem in xßatem reiicere inllituit,amp; milites reducere. Itaq iußit earn littortspartempe-tere, qiia naues commeds confcendi poßent, Jdoc yerofuit omnium miferrimu, quodmi-lit es inedia atque imbribua quibus triduo per

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;petuo;

EXPED. AP ÀR.GIERAM, 14«? fetuû madtierant, tam fra^îi amp;nbsp;txhaufliftte» rant yinbnf^yt^leriqtie eorum, quum yiani ingrtderentur^ exanimati coUaherentur : târ ftrra ylque eo trat cœnofa, 'Tpt nec in eam rti-tttmhi, net commode incedi poßct : ytfiysl--lent militçs quieficere ,haflïli allé in terrant defisço niterentKr, 4c eo modo fiequieti daret^ T ot tarnen tantasque difficultates fingalart animi magnitudineprxfientia^ yicerunt mi -Utes nofiri: ac trihm fluminihus yado tranfiif tnifii^, etfiinterim fiolù humerû aqua exfta» rent^totidem diebus iter confecerunt. E 0 pro-fefîi, ynde naaes conficendi oporteret,dum I-tali amp;nbsp;Germani imponuntur, CccfiarHi-/^anos,de quibusmaximam yirtutishabebat opinionem, contra hojles in armitelfie iufiit: operam dédit, yt quàm pofiet fieri celer-rime, illi ad naues deferrentar : ne, fi mare intumefceret, impediretur ficapharum naui-gatio . qnarum quoniam magnum numerum tempejlas abfiorbuerat, tranfiortatit) militum tardiat procefiit,neccitius qudm bidui J^a-tio naues injlrui, ac militibtts compleri po-tuerunt. Triduo po^ quum dimidiam fe-

Hij^anorum partem naues accepifient, T ij yen

C AROtl .V. CAES. AVG.

Mentis paulatim crefceniibm inflato tnari agerrimè reliq^ua ^an ad naues tranfferri tuif : quod prxfenttentes naucte, queque frimùm nauà onußa fuit, ira prima curfum cepit. yndefalirs eorumfecuta e^, quipri-mum naues conicenderant: qux^antejuam e-gredi tempeßareprohiberentur,ßoluerant, ac yela expanderant : reîiquas yero, qute tar-diiM onus acceperanr, rempeßas morata yt yna T^odiarum nauium fra^lrs fußhui ancorartM, parum abfuerit quin in fcopulos torqueretur:ßed tantum rem^ contend^runt remiges, yt earn in altum paululumpromo-uerint: qux yt exfcopults erepta eæ, nauta amp;nbsp;guhernatore s fatittt efje iudicarut, femari commit ter e^quàm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;frußra reîu^art.

Hanc tres alix j'ecutx^in 'Bugiam, eo yentM 'adßirantiiiirs, euaßerunt: quodnonnißmagno lalore lt;amp;periculo effeÜum . Fna e-nim naurs amißo temone,ßu^ibtts ferè oi-ruta ei^. Cxßar autem exßeÜabat, yt re-mißo yentorum impetu, in altum naues re-tntilco attraheretidc demum curßum teneret. Quodybi aliquandiiu ßußra tentalßet^ ye-rittrs ne ingraueßente tempeßare tandem ad

EXPED. AD ARGIERAM MT popnloi adigeretur, quatuor triremilgt;M,quie omnium tutißimum locum ceperant, caterds nauihus auxilio reliÜdsJoluit, ac naues ^^9 dias fequutws . Toflridie quam ’Bugiam ^ppulit, triremet ad Argieram cteteris naui-bits fuhßdio relira, nunciarunt eaj, quum tempeßatem ferre nonpoffent,ßaElas fuiffe, tst ad littut proie£lat, mtlitum magnum nu~ merum fiu^ibut demerfum, reliquos in terram eieBoi, in orbem pugnandi gratia coi-uißc^ ac dejferatione debilitatot in deditione ßem yita collocaffe : eot denique ad yrbem properantes, d lgt;lumidis adynum omnet in-terfeblosfuiße. Hunc exitum habuit bellum ^fricanum. Tempw amp;nbsp;laborum diutur-nitas not Bugiam appulfot ad quietem yo-cabant, fedlocM id minimepatiebattir, 7or tut enim Bugiee quum nullum terrx habeat obiellum, ad co'crcendam yim yentorum ab Europa ffirantium, nofirtt nauibta ßatio-nem infidamprabuit. '^are enim yenttt in-citatum tot a yi natie t quatiebat,yt nd multo minorepericiilo quam adArgieram Jubßite-rint. Bona forteonauemynaminueicerat, frumento reliquoque commeatu onußam: fed T Hi eadem

CA RO Lt »V. CASS, aV6.

ea^em excepta tempeflatihua, in con^eÜuni firo paulo po^deprejja ef^. Qua tempe-flates,^ifamuti nulla nos aliainßgniori affe-cerint calamitate, non ab re tarnen mihi 'vi* film e?^ narmre^ quam nolis metta occaßo'-ncm dederinr. Vbi piures dies intolerantiua tnare nes lollicitaffet,noile ineitnte^maiore e~ rttpit iracundia;amp;quo altius noBe tegeretur^ to fe ntagis exaßerabar^ donee in tantam ere itißet injaniam^'Vt nos multas boras omniße reconciliationts deßituerit: quod tandem ad-ueniente die, qnum iam omne ferè liirua euo-muißet,lua incontinentia puduit, atque eru-luit fe tarn feedo yultu Soli inßiciendum in-gerere: tanta tarnen eins puit inciuilitas, yc etß fcirem megratum ei minime fa^uru,earn non reticerem, T rincipem triremium Sicu-larum tanta yi in latua impulit,yt malum antennas extra nauim deiecerit. Aliampra-terea eX nauibnï Siculü tanta animi offen-ßone afßi^lauit, yt ipfam Ingrediens nauem, remige yno appreebenfo, ei tibia qua catbena reuinlJagt;fuerat, euulja ex corpore, truncum iXtranauimemiferit. 'B^hodiibnattibuanon mintfsfuit iniuriuminam ereptaab y na naui

ÊXPKD. AD ARGIERAM. 148 Jca^ha, dum cam praTernavim yicinam in'-tteheret, tam altè extulit^ yt ntilloferè labe-^ re infummam triremem incident, ac i^Jo ca‘^ fti jcamno fra^o,remiges duos eliferiti De-nijiie quot;vt in omnes qui ad .^rgieram integri reliai erant,fHam fxuitiam €xperiretur,Co-i mitent ^ngnilarium ab iniuria noluir im-^ munem effe, at que ita ei fuit infeßum, yt in-* terim à San^ü non abfiinuerit: tanto enint furore inpuppim inuolauit, yts^r iffamfup^ firn euerterit, amp;nbsp;SanSum t^lndream qui ^upßinßgnum erat a^poßtui,^riscipitem e-gerit, ,gt;4 CcetertsquosadlArgieramyltits erat,mantes continuit. yna res tum nobtsßa-^ lutem attultt, qua alias exitio efßefolet. Quo loco Oceanus injnediterraneas regiones in-* fluit, Afrtcam ab Europa y aide angujlo in-teruallo diuidit: quibus co actus angufliis,ra* pidtusfertur,donec locum patentiorem nattes ßt,quoße liberites cßundat,r!!Xquü tempore a* flumpatitur^quod bts in die contingit: quan-touepropius anguflias accurrit, eo maior e^ nauigantibusineundarapiditas,€Xquo Occit* dentales regiones aßus iniurite magispatent. Tr tcterea quo propius ad lunam plenum ac-

T Ulf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f edi

CAROLI .V. CAES. AV6.

ceclitur,eo magis redandat Oceanm, amp;ßunt tefiui eiut mMores injue mart noßrum in-’ trou incitatior: qui lüna decrefcente /îmiliter decrtfcunt, ynde y ent or um tempeßatumque commMationes ^roaeniunt. Hactrgo rapi-gt; ditas^ßue yt nauta dicunt^aqua current, X” ßu mardf incitata, excurrit quoußque terra-rum olie^u retorqueatur. quodfere 'nju 'venu,quum Oceanu^ commutationem aßiM latuur,amp; ah Europa in contrariampartem re-cedit. Itajue cum 'Bugix eßemits, yt dixi, erat mare turbulentißimum, tanta j^ue leui-tate ferehatur, quanta yisyentorum impel-leret. Sed qtioniam luna tum flena eßet, ö* fropterea xßips Oceani maiores, turret aqua yelociui incurrehat ; cui ytf yentorum con-iun^a, magnam rapiditatem addiderat, oh e-amque caußam,mare quantumuit commotum longoßatio antecurrehat,atque ad terram ci tiu4^erueniehat. Itaque quanto maiore im” fetu delata eßet, eo maiore yi reßeBehatur: atque in mare conuerfa, eim refrimehat amp;nbsp;tardahat impetum,ita yt minore yi mare na uet incut er et. quod niß ita euenißet,nauium ßrmißima quxque ftx horat flu^uf mardt fu-

exped. ad ZRGIERAM 14, ßinere nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tam remfeflatem

nobifcum mare minna egit, ^num Je tarnen innauigabilepraberet, nos inedix conßcien-dos tradiderat, à quopericulo nonproculab-fuimns. quot;Bugia enim quanuts noßra ejßet, ea tarnen ef^ natura loci, yt exiguè nos iuuare poßet. E enim oppidumßtum in monnum altißimorum decliuitate, cuiusßnes tam lacé patent, quantum in circuitu ipjum oppidum occupât Joli. quot;Kam quot;Mauri quibußcum noßri continenter bellum gerunt, imperant toti ß-nitimx regioni: proinde quicquid noßrtaßu-menti el^,ab Hißania importatum habent, In Ulins oppidi propugnaculum tres turret inßitutxßunt : quas 'nna cum oppido ducenti milites cußodiunt, ^d eos iam multo tempore naues ab Hißania non quot;vénérant : tan-taque mulcitudine quot;vno tempore eo confluxi-mus, quot;vt noßri iunandi non magnam habue-rint facultatem. Hcs in angußics Qeßar con-flitutus, trium dierumJupplicatione décréta, triduopoi^ expiatts conjeßionepeccatts,pa-nemßacrum religioße edit, quem omnes auli-ci imicati, tram ^ei deprecati Junt. Sene-ßcente luna yenti rabieJ'ua ceciderunt,amp;ma

rt

CArOLI .V. CAES. AVG.

re f auloplaciditu eÿ-eBum e^:^uo remforéj He hanc dijcedendi oblatam occafionem è ma-nibttiamitteremM,T)uxEqunum T^hodio-

V com-meatum pectic : quo im^etrato jproficij'cence ettam Ferrando Gonc^aga ynà ex eo loco foluimw, amp;nbsp;iter Tunetum yerfm tenuimtts, quo quatriduo remitperuenimm. Qsfar '^e-ro\ quum Andrea Thoria claßisprafeiîo non '»ideretur nauigationi tempus eße idoneum^ eo loco commodiorem tempeflatem exße^a-lat. Tuneti omnibui rebu^ ab eiw quot;Vrbis rege refera claße noflra, na^i temptts opportu-num, ‘Drepanum Sicilia oppidum contendi-tntis : quot;vbi biduo yotii quot;Diua quot;Vlarix^ qux ab ^nnunciatione nomen habet, peß'oluendii infumpto, Fanormum deuenimits. Quo lo^ eo Siculis nauibits reliÜü, l^odix ^eßa-nam delata funt. Fnde quum mc fubüßet negotiorum recordatio, qux in meum ab A-phrica reditum difluleram, ad ea me recipe-re confittui, amp;nbsp;confcenfa naui ßeculatoria 2deapolim, ac inde quot;F^mam multis tempe-fiatibctf delatesfum. F bi quoniam yulnera difßcultate magnitudine yiarum recru-due-

! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÈXPED, AD ARGIERAM/

I äuerant, iter intermitiere tantij^er coaBu/ ßtm, Junt tne de yia fejjiim, yulnertbu/ ajjlitlatutn colligerem. Interim ne omnino ej/em etciojiu, h^nc expedition^ ^Apbricana narrationent exaraui ^in qua multorttm il-luflrium tgt;irorum cafus, reifamiliartt i^^-' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Uur as confulto pret ermiß, eas enim,

^uèd immenj'eßnt, ne^ue accu-' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ratèexpïicare/ieque etiam

Q nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;omnia memoria te

nere potuif-

Jem.

j- nbsp;nbsp;nbsp;^XTiDirioms

ad^Ar^eram

(i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ßnis.

CÆSAREM AVGVSTVM, de Aphrodifïo expugnato^ quod vulgd Aphricam vocanr, GONSALVI PERESII Epigramma.

Dum tu Germans das leges,'Maxime Qcfar, Injj reiellantes horrida iella faras, 7)umyelcompany nunc hxc,nuncdij^icû ilia, Vt te dißringit l^elligionts amor,

Ecce arces Libyx tibi cedut,^fricayi^a eS^, Subdit amp;nbsp;imperio barbara colla tuo.

l^ec miru,ß HiJ^ana cohors difcrimina tanta Außiciisfuferat Qtrole quot;Diue tuit:

Sedßparua manus abßenti Qeßare yincit, Quid ß acies yulttis cerneret ipßa tuos Jntiideat Latiumßtleat iam Galliapugnax, yincendijj modum dißcat ab Heßeria.

^cceptumHißanu^ferat hoc tibi,tu tarne Uli, Q^od tulit intreßdas ad tua yota mamts.

AD EVNDEM, NICOLAI NICOLAU GRVDII.

Interea fatriU reuocas dum numina temflih, ^Uuminibtts reddi temj^la^ ra^ta iubes;

De-

Tiefertis^tie facrtis arü indices honores^ S uadet yt antique relligionif amor.

Ecc! Itrocul merûiipro talibttt orbe remoto Additur imperitt ^phrica ca^ta tuds: i^^jjgens yerßs animas piafacra rece^it, Luftraturque Deoflumine tinila caput, Außictüpugnaße tuis tam iuuit Iberos, ißuospenes eßper te gloria militix.

Td^empe fui ‘Deitsipfe fouet quodyindicisarmat Orbe tuo maiM Carole nomen habes.

ldtamenât nufpuam longo obfcuretur in «uo^ JE^terna illußrans dat tibi Stellaface,

EIVSDEM AD STELLAM.

Solus Alexandrum depingere norat Apelles: Tlicere tu folus Qefaris aBafotes.

lOAN.CHRlST.CAL. STELLÆ.

AD APHRODISIVM Plialcucium.

Ext ^yade Apbrodifium diferti Illußris^ue Auilx domum ifouebit ’Blando te ille ftnu : rogabit,ecquid 2^ ofier S tella agit? E t yiam ire dices^ EtScaldimpetereEfttuasadxdes

Ù«

e compfum nicï^ufn retntttat ille: V t terra 'videam aquoriique tra^ltti, CefJ'as ire ? timet ? nihilpcricli e^: 7d.ec tormenta ili,qtiets qnati fnÿsrha t turret 'ygt;Alsant,tuuiq^ue mttrut.

Cinblat florihut, eÏT roßt yidebds, Spirantet Tyrium, Indicumq, narduat Ædsi, ^uat ^phyri tenent fecundi, E ( blanda Cbaritet, Tutr^ nudin, vAuratitßte Cy^rti colit capilltt.

ADOLPPÎI METERCHÏ

quot;Brugenßt^ad (arolum Quintum C afaremKgt;iugïifium, E^igramtna,

nu^ ca^ta eß,'^rbtAßicA7Aarte feroci rdtißjicefortuna Qarole Diue tua:

Eonge ahnd (fixera camtnt oracnla yatum) Hoc mahn de ts yaticinatur optif.

’Teput erit'^uo tota etia tibi magna triupboj jdphrica part mttndi tertia,'vHa,dabic,

2Î etnde qd efl..dßa reliqun^ E uropa^^ potend /ntpsrii accedttprodnitt cmnetuo,

T

Ioann. Chrifto«?

quot;P H o s C^LVETrS STELLE , C LJ S S.

]/^iro Ludou'tco yfuiU Stunicit niilitiæ Alcantarenßs

S.

Tratte onus longe'que ma ius^quam ßißinere poßim^ in 'iht impofuißi ßgt;t ea lite^ ris mandarem^quce Hißä ni in Africa fupcrior.i ceßate^eßerunt. Qms enimj etiamßi4 aßcqui 'Velït^ß çonfecuturum ßeret Vf in ßnbendo MartiiC lAi^panorum Virtutipar eße poßit^aut eorum laudes,pace ac bei lo prccclare geßa,quanuis eloquens^ifr in dicendoJ'uaups ifr ornatus, ingenij cnlpa non eleuet?(2mbu'Sft tales rerum geßarum Scriptores,quales Greeds

^manis^olim contigiffènt: non minus eer te qua fortißime i^ßfecerunt^nota poßerts ejßent^quam qua de fuis illi tret diderunt. Ktcunque eritjiuuabit tarne quot;^fel periculum hac in re fcif è^ tibique ^rincipi viro ac de Hißania ^optimè merito^eßijfe morem: quippe qui Qt^ roll Qjùnti Cafaris isr Hißanorum resgeßas quotidie illußrare no ceßas. Sed levant Hißani hac per te^i^rqui^ dem ab homine Hißano confcriptayttsr femper^y^tfuntfoliti,vincantilnuiblißi mique Cafaris nomine außiei^

fltra Euphratem profe rantp^iaiorem laudem ex fua ipßrum Virtute ,qudm ex

ygt;lla Scriptor um fa cundiaßbi 'VeU' dicantes.

loannisChri^opho

QALFETI stelle de Jphrodifio expugnato.quod 'Vul^b Aphricam ’Yocant^ (ommeniarius.

Throdißnm, quni Aphri. CAm-AAauri^lahadiam appellatf in ea Africa orapofitum e^,qua in Ttinetenje regnum abiit: qui

aditum habet dttrra direBa fronte inter Se-ptentrionei amp;nbsp;.Aujlrum ad ducentos pafrtu patet,reliqttamare alluit. Eins y er o fratif pars, qua adaditumpertinet,duplici muro, altißimafofrdtnter 'Vtrunq^perduBa,amp; tur-rium altitudine munita difricilem habet oppu-gnationem.Hinc Aphrodifium ipfrm paula-tim latum fit,mareque aby troque latere, y e-luti in finum, ad tas yfque turrets admittit, qua in occaßum Solis freBant. Deinde latistt frBum rurjsts ad orientem Solern totrahitur, in tenuem^ cufridem deßnens linguaßeciem refrrt. A muri aut quanquamßmplici muro, y M

de a P h R P D I s I Ö

»« ta quidem craßittidine,qua d corinenti cin-^ gitur, tarnen eo proftm accéder e per difficile propterea quad mare efÇ zï/zc yadofum, amp;nbsp;hretiibtt^plenum. °Murugt;i amp;nbsp;c^^ffitudine, quatn habet,amp; turrium multitudine,amp; quod ffequentiffimis fihults reuinihn diflinetur^ pracipuè d terra firmiffimjt^ ejl.*lgt;dam qui in« terior e?^, in latitudinetn pedum trigintaqua tuonquiyeroptofoffa eß,nouepatet. Torta ^udad oppidum ei^ ingrejffM ,ßtißimts tur-ribits ôr operiis yarietate amp;ßrmitate ef^ff-hequam admirabilts, totJunt in ea inextrica-lîlet anfra^uf, tôt gyri^iot arcuati flextti^ fuis quifquc xratis poßibtts y trinque muniti, quos téftudo queedatn fornicato opéré, longa pedes feptuaginta ingredientes excipit, adeo angufla amp;nbsp;obfcura, yt omnium metes a^ nimosqueperturbes, nbsp;nbsp;quafi cum aliquo nu-

mine terreat,ffeciemqj potitts auerniffecus, qüdm ingreffM ad oppidum pra fe ferai. Q^o ßebai yt quot;iviauri maie fiat e oppidi, amp;nbsp;religio-ne adduHi crederet nulla yi ipfum e^ipugnari poffe . Inttts qua ad Septentriones yergit, monticultis nafcicur,paffus circiter d muro fexcentos: abefique,qud in Âufirum ffeilat, d na-

COMMENTARlVî, 15-4 inauali cothone centum, qui amp;nbsp;amplitu-dine, amp;nbsp;operh ma^nitudine lon^e alios ante-fellit, quot;Mam prxterquam quàdmuro conti^ netur, tutißimoque in locopoßtM e?^,multi capacior fieripoteï^ : adttumque itaperan^ gufiumhahet, quot;Vt fingulas triremes, fiublatts etiam remis, pauci(gt;us,yeluti canali quodam, intro tegre admittat: eoque amplius quinqua-ginta fie recipere, tbiqueporta prxclufia, quce amp;tv,rriiw ei^fimunita,tranquille hye mare poßint ,FeruntÂphricam,quod^auri etiam in annales retuiere, d l^ahgdi primo QaruaniT ontifice inAdrumentino finu con-d,itam,’}A.ahadiamq^ ab ipfio nominata, Quam multis p6Ï^annis,quum earn Chrifiiani occu paßent,,A.bdulmumenes quot;Marrocehoru rex, qua ciuitas efl Mlauritauia Tingitanx, reçu perauit. Exfl ant adhue no longe ah Aphrica perueteris oppidi yefligia quadam, quod A-phrodifium fuififie plerique exifltmant. tAlij ^ßhußinam, aut Leptimparuaeam eße con-tendunt. Tanta efl in rebus, amp;nbsp;locis yeteris memorits ficriptoruyartetas ti^dißenfio. Qertè Üppidailla longius abfiunt d lAonaflerio, iSufia, qtfa olit/t Siagulfiuit, qudm ^phrica,^

E ij ßftit

DE APHRODISJÖ

fait hoc oppidum Julgt; imperia Tunetenßumt doneepulfo ^Affa Gerlino, qui Armdennm dEnoburbu fummu neceßitwdine actingebat^ quiq^ pro ditione quorudum ipfunt occup^rfif^ Jefe in libertutem yindteanit. Quara yirihttt Cr multitudine hominu dm rerinerep.otuijfee^ niß earn T)o,rgutes T urea pirata infignü opf pidanoru aliquotperfidia adtutu^, eripuijfet. Is à 'Ivieninge ilia Lotophagorum, qua Gelf ueshodie 'locant,foluens, qua Infulainmit ^ore Syrti ponte adprotnontortum Z^bani conttnenti coniungitur,A.phrodiftum yenit^ pramißts eo conßlio pedeßribus Turcaru ear pitisj^tßmul atq^ ipfe à mari oppidum Je yeUç adoririfimularet, toncurrentih/ti eo oppida-nisßlli flatim à terra ex infidia irrumperent^ ipfumfte caperent: nec Fortuna eompriibatoi homints eonßlio euentui defuit. Capco Âphro. dißo DorgutesfeDynaJlum appellariiubet; Äßica, °Klauritaniaq^ oram occupare^ imperium protendere ,ex FîeapoliSiciltaque pra-, ^as agere antmtim intendit'.creuißetqjprater tnodum yiribusyniß eodem anno^quo oppidum tß, qui fuit quingenteßmus quinquageßniuii ^Jra milleßmu,abHißnnisfui^t reprefftu^

co M ME NT A RI VS.

SeJrcs ipja expofcere'^idetur,'vt paucade 7)orgute pramttid^^uofacilitif perciptpoßit, '^nde TurcA httmiliperohjcuro^ue loco natuf

AiiiiuandtHjuigt;jT,nobArbo tyranno Chrtjtiam nominif hoße atrocißimo merttißer,ptraticd J'acereceeliir,no ea quidem fortunaacnominci ^uo SinasIudistts^amp;Haidintu Cilix,ctti Qtc ciadiabolo cognomefitit, HalicoHisj^,lt;amp;' nlij^ quifub ASnobarbi imperiofuerunt.Sed breui tantum yirtute enituit,yt merito iÿfumÆno barbuApiratis omnibwpraßceret^ciim Otho-tnanicte claßü,qux anno trigeßmo oSlauo co-a^afuerat, imkerij fummam teneret. Hane cum ipfe Cdßantino^olim reuerßts dimißfßet, T) or gute s tredecim nauibuA longü in (orßea Geniienßum inßttlam renauigaüic animoper iniquo,amp; Chrßianis infenfo.Sedbic conatm ei infeliciter ceßit. Nam ad earn Inßtlam e-uafiatisprias, amp;nbsp;incenßs aliquot Chrifliano-riim maritimts locü,cutriremium claß^e, qut^ CaßarKßipendiismilitabat,conßigens,amiß-ßs yndectm nauibtts inpoteßate loanntsAu^ rix yenit,qui ei claßiprxpoßttts erat,amp; Än~ drex Aurix Trincipi ^elphitano, lir rerutn

DE A P H R O D I S I O gejlarumgloria^^ reinaual^fcientia,AtqHe ’»fu longe clarißimo cumprimt^ chartu, ma,-icimtsque neceßitudinisyinculis cum Ulo con-iunÜM. Ca^tuf Dorgutts non ammum hoe cafu demific, fedffeiplenui in triremihmA u rix multo tempore cathen^ conßri^tts eande fortunam,qua.m alios pati coegeratßortißime fertulir. ^e tpuoßmore maiorum fupplicium fumptum fuiffet, non tarn infeflum mare ha-buiffet,neque tot incommode Chrißianos af-feciffet. 'Mam paruo pondéré auri libertate jpriflina recepta, ad Mleningemfe cotulit, 'vbi amp;nbsp;auÜoritate, quaplurimùm apud ‘Barbaros poterat^amp;amicorum ope yiginti nauium lon-garum claße cötraElain Italtamproßeifeitur, totamq^ Ligurix oramdepopulatjts captts aliquot nauibws onerarits, amp;nbsp;trireme yna if-contts Cigala Genuenßs, cum ingenti capti-uorum^,amp; mercium numero remenfo mari ad ^l^eningem rediit,'Vnde no parum nomintsamp; auEloritat^ cum apudalios, tum apud Tureas, quorum operapotißttnum ytebatur, (onfecutus. Infequenti l^ere ex naualib. na-uetsproducit, fumma induflria armat, remi-giumfu^plet,triremes trets adiicit,fagittaritf tor-

C o M M E N T A R I V s. 15-6 tormetii^ complet; claße ßc inflruÜa naueif tx Inßulittducit^oramjue Ligußicimam amp;nbsp;Jierici per current, pita certè cladtum,quant fuperiore aßate intulit. prater capti-^-uoru turlgt;am,trtremem ynam j^jodtam tent pejlute ac yentorum yi in ‘Pithecufam, qua Jfchia dicitur, deieÜam, qua magna yti auri amp;nbsp;argenti intportalgt;atur,cepit, ciim ipfepra-dandi caufa in eam inßulamyemß'et: quod her clèportuna nimium ei indulged tribuipoteß.

ix enim contingit ‘Bß/odiasyel deprimi,yel eapi: tanta eß militu iîlim or dints yirttts, amp;nbsp;ret nauaîis é\ercieatiQ, Idcùm ndreand uria maxima Cafarea claßd Traßdo nUnciàtum efßet,maturat ex Genuenßumportu exire,yi ginti triremiumnumero omniamaria lußrat, Tradonem quarit, yt cum eo decertet. Qui tametfi eî^ admodum callidtts, amp;nbsp;longo rf^ rum yßu pradttuf, tarnen cauere nonpotuit^ quin in conßeÜum Qajarex claßd yenirett quem conßtcata triremes noflra in etim JeJ« incitauerunt ; fed Ule earum impetum metU“ ens ex alto refugit,interuentu beneßcioqj no-euaßt, cÿ in '^eningem cum omniprecda Je recepitßbique hyemare conßituit. IneUnte

y liij pTO”

DE APHROBlîlO froximo /ere animum ad maiora adpulif, Jfhrodißum, ytfu^rà demonflraiu e/l,cepit: ibi aliquandùi commorattts^cothonem expar-gandum curat, aggere amp;propugnaculu mu-niri iubet^trecentos T ureas oppido praßdia relinquit: hts prater oppidanos adiungit ^ua-dringentos °M.auros, quos ex agrù coêgerat: quibui omnibui quot;T urcam quendam S ororis fux filiumpraßcitj'Vnd cumHalete quot;viro ftrt nuo,qui nome cum religione mutauerat. H if opptdî eufiodia commißa, omnibus que rebut coßitufis, naÜus peridoneam ad nauigandum timpeßatem,naues Kgt;iphrodißo ßluit m Hißaniam eontendic. Erant numero qua-dragintaßeptem,partim Liburniex aBua-rix,partim bir ernes amp;nbsp;trireme s,adiunUts ali quot nauigiisßeculatorits. 2demini dubium erat,quin hac claiße T)orgutes inßgnem cala- . mitatem Qhriftianx T^ipub. illaturus effets hisprxfertim infulis, amp;nbsp;maritimis ciuitatib. qux Qarolo Quinto Qxßariparent: quod, ne accideret,cùm Aurix renuciatum efjet,quàm celerrimè prxcauendum putauit. Intellige-bat enim dignitatisßux eße, hominemperum, tir barbarum comprimere,neqifefendum eße, in

COMMÊNTARIVJ. 157

J» con(^e^H pene ipßw liber os,amp; contages i« feruitatem abdaci^populationes fieri, e^jr 'Tei^. coSjOppidaque incendi, naues deprimi, amp;nbsp;ca,~ pi. idebat esiam maximepericulofiam *tdea poli,eäf^ Sicilia fore, piratam finitimam habere: propterea quad td oppidu,cuiui imperium ipfe obtineret, contra Siciliam es f:in qucd,fi qua yÜ! yrgeretjtanquam in tutißimum por-tMm,fe rectperepoßet. Hüs rebus ^uria ad-duBas, triremes ex naualibus educi, cohortes Hißanorum, quorum opera fuperiore aflate 'ipfttifuerar,ex Infubria euocari,amp;omnes ad Spediam, quod oppidum nbsp;nbsp;nbsp;Liguria in fiintt

ÉricifjSpecia'yiulgo dihlum,conuenire iußit^ Erant hi milite s,quos DidacusEerdinandttf ^orerela, T^oderictiô ‘PaganM,amp;' Âmado-riui ’ÎL.auarruf in Hißania 'Betica conficri-pferant. (dj^os ettaThtlippHi ‘Princeps,cùm exHißaniain Galliam Belgicamcontende-ret, triremibm conuexerat : eosq^ ytprafidio ei traÜui eßent, quem ’Malamßinam yocdt, reliquerat.ynde militari Htßanorum more nomen Ulis d°}vlalaßina inditum,qui expra, fidiiseirßationibtts cohortibw nomen impo-itéré fiaient. Omnibus rebus adnauigandum para

DE A PH R O DI S 1 O

^nratti ^uria ex Genuen/îumportu 'Diginti friremiu clalje Spediam delatm, milices^qtios euocari ittfjerat,inuenit'. eorum ordines bi du cebAnt, quosfaulo a,n[è recenjiiijiib Ferdinando Luq^o Lufitano milifu Tribuno. Hds annibus triremes con/cendire iußts nono Ca lendJMaij Spedia frûfe^u^^ tribusque ad Li lurnum Thufcia fortum adiunÜü triremi^ btti Qoßni %ledicK Florenfitioru Frincipts^ quatuorque lulij.111.Fotitiftcts quot;Max. ad i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ladites extra

ordinem impofiti fuerant quot;N-eapolim fridie “FLonasperuemt. IbiÇarfias Toletus tiJ' AntoniniAuria ynd tum FLea^olitana claf je, qua Cafartbftipendin mereba.t,je illi ad-iungunt: oStingentds Htjjanü,quos ex Fdea jolitano jrafidio eduxerant, in tredecim triremes imjoßtif. FLeapoli bidaum Auria mo ratus Fanhermnm feqstimo Idus Flaij adpu-lît, att^oqtte triremium numero decern Sicu-îts,quibwFerengariusF^quej'entiftsfrafe-Cîus erat,amp; quatuor FJjodits: càm intellige-ret Tiorgutem re frumentaria, amp;nbsp;commeati-busjremi,ßaturt eo curfum dirigere,quo ra-Mne etiam cogente ijfum recurrere erat ne-

C o M M E N T ARIVS, lÿS ceffe. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tanhorms fohlens quinqua^nta

quatuor triremium inftru^ifima cla^e maria circuit, nihil intailum,qlio prteelGni occur rat, relinquit i Sed neque in hth locts, adqux fama erat i^fum attigiße, inquirendo ,^tiria reperirepotuit. Hine in °h/lauritanid tranfit, Oraniq, /^/riex^rxterlegensperfieHo Aphro difijfitu, in ’hdonafierium, quodah eo millia fafiitum yigintiqutnq^ abefi, renauigat: quod oppidum frmtßimo Turcaru amp;nbsp;^hdaurorunt prxfidio tenebatur. Id enim Dor gutes operant dare,ad id incumbere,tötl5^ yiribu^ contendere, yt oram illam Africx occuparet, imperium protraheret,Aphrodifitum arcem regni, caputq^ conßitueret. Eo cum Cxfarea clafiii appulfa fitifiet, amp;nbsp;Turca noßros aquatione prohibuifient,Auria Toletu^ e\pofitts mi htibw 'Monafleriu oppugnare c(eperunt,atqj ßrenue fe defendenribus Turcts tormenta e-duci,muros quati,irruptiones fieri iujferunt: acriter ^trinquepugnatum eß,quoadHifia norum impetum oppidans nonferentibits oppidum captum eß,iamp; militibus prxda datum, (fififunt ex hoflib. cir eiter trecenti, capti mil Je dueenti,ex noßrts centum quinqttaginta

DE APHRODISIO

partim interfeEfi, partim 'nulnerati : inhti 'iMorerela graue quot;vulntti accepit. Hoc de tri-mentum noflrü illatum eî^, quad àprincipiô oppugnationem parui duxerant,torment aque iixpediri neglexerant^ey: quibîtf aliquot dira-. ptds magnum incommodum acceptuM eft,non-

tîullaq^ triremes affliElee, ac primarta Caroli Aragonij Terra noua ^arthionti dcprcjja, nihil^ ex eaprater remiges amp;nbsp;tormcnta re-liquiftaSlum. (apto %lonaßerio Auria nbsp;nbsp;-

phrodißum oppugnare ßatuit:ßed antequain id tentaret dignum duxit ea de re loannem Vegam Troregem certiorefacere; qui ex legattone, qua apudSummum quot;Pontiftcem naît minore gratia, quàm auÜoritate Qefarts nomme perfunElttsfuerat,Siciliam cum imperio obtinebat : cumsßngulartsprudentia magno rerum yfu perßeEla, animi^ magnitudo ne-mini non erat cognita. T)um hac in .Aßica geruntur, ‘Dorgutes totamferè oram Iherici marùpercurrens,t^ oppidum,cui nomen SanSlo Ioanni,nonprocul ab tAlicato, qùod plerifque Illicen,nonnuîlüAlon efteyidetur: amp;nbsp;Culleram,quam doBiSucronemputant,in Talentinorum littore diripuerat,paruumque

bo-

C OM M E NT ARIVÎ. V9 Jj o minim numerum^cùm itnpruJenteü^inopt-ndnteiij^ inuaßjjet) inferuitutem alßraxera(, Jnde ad Ebußum, quot;Baléares injulas defle^ ^ens^cùm Bolentiam maiori^ inßula yrbe de itnprQuifo ßb quaruyigiliamadortmeßet, injitlanißeminudi, correftts nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tnaiorutn

yirtutn noimmemoresfortißime Turcasre^^ ^nlerttnc reciiperataque frceda^multds etiam interß^^ eos adnaueiis 'vjqtte inßecitti utum (ladts Dorguti intulerunt, yt reliquipirata, qui id temporis Jub ipjopradabantur, animot (onflernati,aliui alio difcedere, reliHoque eq in fua fe quijque recipere decreuertnt : quod plits iailura qndm lucrifefeciße intelligeret, \At quot;Dorgutes nullis caßbjti fra^tts decem eÿ feptem nauibtts, reliqua enim iam abierant, quot;Keapolim^Siciliamq^prteterueiÏus,ctim igt;i--pbrodißum deferri non poßßet,proptereaquod dnoßris hoc tempore obßdebatur^ex alto pro ßtÜabat,ßqua ex onerariis nauibttf,quibue ex Sicilia frumentu exportabatur, impetufa-^0 interciperet,quo eius dteidetrimentußar-r (iret. T)um ad htec animum intendit, conßi^ (atus quinque triremes,quaj^phrodißo ß!e-etpolimtranßbdt, atq^ exiftimans eas reliquat

DE APHROÖISIO

QßlaTea claß^ anteire,in °K4entngemproßti' git, IntereaAuria ca^to ’Mqnaflerio,^ Af ^brodtfiißtu diligenter perße^o animum in-e duxerat op^tdum obßdere, de non, nißexpti^ gnato iÿjo,abire. Videbdt enim nMlum indies tngraueßcere, Dorgtiti yires creßere,poten‘!' fidm augeri,neqi(e è re Cteßarts, amp;nbsp;Chrißia^ norum eße, illic Trtedonem imferijßedem ha here. Oh eas canßas yt ad Guleta eiw or« ma tticißjtndarcem claße quot;Venit, quamQaßar cù»f frimùm in Aßricam trdiecißet,f ulßo f ugatojj Ænobarho,exfugnauerat,captoque Tunete ^ulaiumHa^^anititn in regnum refiituerat, conuocatis 'Preefeiîü,amp;Onturionibfii,atqitç in hü Ludouico Tere^io J^arga ciarißimo ac forüßimo yirOj^ui dreipraerat,ßntentidm ßuam expoßait, muleajue in eam dixitßena conßUj amp;prudentia: qui,cum eiplarique aß-ßentirent, pducü contraßentientibas, conci-Itum dimißt.AtGarßasToletasTetri TAea folitanorumTroregts ßliui, qui inA urixßen tentiam ierat,ipßum adit: hortatttr,’vt in ßen-tentiaperßet,follicetarße quot;ßeipub.nondeßu-furum: quinetiamß yigtntiquinque triremes fibi attribudntur,lAed^qlißu’^ßementu H i-

G OM ME NT AR I VS. J6® J^anorum^commeacü, amp;ommAtptxad gfMÜone ntceffarta effent,tranßgt;ortatHrum, Trobterea quad id,de quoÂuria ad otnnes re tttliU^et, non ita difficile faBti efie inquirendq referiret : ad hæc intelligeret non parui Qefia ris referre,Tra:donem coërCeri: neque decerç mare claufum effe : ad poreus amp;nbsp;infulas adi-tum non patere: delendam effie Chrifiiano po^ pulo hanc maculam tot oppidis direpus atque exujiisfiüficeptam:dandam operam,neplies de trimenti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;caperct: idfieri nonpoße,

nifiÂphrodifio expifgnato,ne eo î)orgutesfie recipere pofiet. ToletijententiamÂuria probat : ^ubd offert, libentifitmè ample^itur, e-umj, dignifiimts,ytpar erat, laudibus ornât, fidem,integrttatem,animifae magnitudinem iam yffue à maiorib.partam,amp; cum maxima rerum yfu coniunilampro cocione collaudat. ,yidhxc Ferdinandu fiegam loannts filium ernatifiimum Equitem,qui ynà cumÂluaro fratre infigne yirtutts fiecimen ad'^onaße-rium dederat,accerferi iubet. Quid Toleti-es promiferit,exponit:hortatur,'yit inSictlia ad loanne Vegampatrem literaspe}ferat,eumqj (ommonefaciat,ytpro dignitatefua TQeipub.

hoc

DE APHRODISIO hoc temporc deeJJ^e nolit,remperfacilemfa^u ejje,ne^ueje ambigere,ß huic expeditioni tpfe ^.d/tt, quinprofjerumfuccejj'umßt haiitura, “praterea yideret,quantum Qefarti amp;nbsp;Chri-‘ ßianx P^ipulgt;.intereßet,oppidum illudpuljo 7radone expugnari: quodji ita faciedum delt;’ cerneret, ea iam turn coparare inciperet, qute ad t anta rem y fui fore cognofceretinihildum fnimcomparatum eße, V egamqj,ythuiws con ßlü ignarumfumma apparattte omnium reru inopia laborareAuriafciebat: propterea quod dim ipfe claße Panhormumpraterueheretur certiore eum fecerat,nihilmagiifibi in anima eße,nihilantiquim ducere, q eo anno Dorgu tern hellopirfequi,atque ei occurrere,ac cunt ipfo decertare. Qitn hie mandate Ferdinan~ dum Aimitcittds in Siciliam traiicit,ex litertSf quid in animo A uria hab er et, F ega percipit^ quidfieri oporterec,à Ferdinando filio ad-monettir, Quibue rehtps Fega adduüttiloan-nem Oforium Quignonium cuflodia fua Prx-feElum ad Auriam mittit,yt ex eo, quidfieri yellet,certitts cognofceret.Ille ad Latunefiat infulas, quas Cunicularias yocant,paßuuni yiginti millia abAphrodßoipfiotcwrihquid in

C o M M 1 N T A RIV s. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ifft

in mandat is drega haberet^exponit. Auria tadem,qalt;tFerdinado rega dixerat^repetit. His adiungit, fe auidtßimi aduentum tins exße^are,tantijut factrtt^tfibi ftrfua/eric omnia,ft modo iff interfit^exfententiafuccef fura.Tofiremo orare,ne tanta rei occafionem abire finer tt : futurum, yt confeBu, auilo^ ritatejj tanti yiri omnes incitarentur, mi-litum animi confirmaretur. Hac aim in man datis Oforio dedtfiet,ftatuit yigintifefte tri-remibus,^uas tantummodo habebat, in Sici-Uam tranfmittere,yt frafens bac de re cum ^ega ageretiqua resmultum incommodi no-Jtris attulit. i^am hoc temfore oneraria tret naues ab Alexandria yft^uecum magno fro-fugnatorum,eS‘ commeatuum numeroAfhro difium ingreffe, fecerunt,'Vt non tarn facile Offidum ab Hijf anis exfugnari fofiet. Au-ria fimul atque Drefanum afflicuic,ftatim 'Marcum Qenturionem cum tribus amp;nbsp;yiginti triremibus T anhormum mifit,'Vt amp;nbsp;comme-atus hac claffe fuffortaret, amp;nbsp;loannem Fe-gam,dum iffe ytllet,deduceret. Qui turn in-f telliger et,quanti re ferret,ne Afbrodifium in fotejlate “Dorgutis effet, no amfliusfibi cun-r ^andutn

DE APHRODISIO

^andum exiflimduit,^uin confefiitn omnia di frofeBionem com^araret.Itajue duahtn na-‘ ttihiis rt frutnentaria,amp; commeatib. onuß^^^ fir Ferdinando filio Siciliæ Fropratore reli~ Sfo, eut mandauit^t magnum numtrum eiui ÿanif ^f(o nautx yti folent ad yfitd dituurni-tatem exco^li,fÿ puluerrf tormentarij nbsp;nbsp;alia

rum rerum, quas noflrûs yjui fuiuras intelli-geret^conßeiendum euraret^ycfires'ygt;rgeret^ omnium copia fuppeteret: triremes conjeedit, tir addecimum Cal, lulij Drepanum proue~ ilrts Auriamfimul nbsp;Toletum inuenit j

eo die ’Keapoli reuerfiits,fieptemHifigt;anorum cohortes, prater tormenta,puluerem, plum^ hum, materiam, amp;nbsp;idgenw alia aduexerat. Erant hi milites quot;^eterani, 'quorum opera eir. 'rirtius multtd yaritsque bellis Cafiari explo--rata erat: quibwfiub Ferdinando Toleto mit litum Tribunoprapofiti erant loannes °iA.en docia, “Bernardinus (ôrduba,'Melchior marraga Segouienfis, tAlphonfius Firnen-^ telliM,Tielca^ar,amp;Fris^eniusihis accedebat quifiub Ferdinando Lupo Tribunoßipendits merebant. Aluartts Fega tir ‘Bernardus So-isriît^ duabus çohorttbuspra erant, qua etiam

ex

C o M M E N T A R I V s.

tx SiciUit profit déduite ad quot;Kdonafle -riumpugnatierant : quibui adiun^x erant a» li« dtix, quas ega fx hi4 nttlttibui conjcribi cnraugrat, qui plenis in Infubria amp;nbsp;’Meapoli (ohortîbM, in Sidham^ytflipendiafacergnt, tranßerant : hos Fgrdinandus Sjlua amp;nbsp;Tg^ trus KAcunia ducebant.His quindecim Hi-^anorum cohorübns adieda fuerat centuria yna Gracorum, quos eius gentis Centurio quidam yir fortis^permittence ega,deledtt habita confcripjerat. Erane extra ordinem ampluts ducenti milites ordinis Hierofoljmi tani,partim Germani amp;nbsp;HiJ^ani,partim Itali amp;nbsp;Galli: ne que alijßunt admißißis ex-ceptis, quiin triremibuamererefolent. Omnibus rébus ad expeditiottem conjlitutis, na-di fecundum y entum triremes confcgndunt, quarum numertts trat quinquaginta trium. His nonulla Liburnica amp;nbsp;aduariee cum tribus ontrariis accélérant, e^c quibus quot;vna yi-no onußa exportu edubla fuerat. Hac claßg i» Æ.thufam, qux nunc Fauiana appella-tur,delati tAphrodifium die tertio, is fuit ad fextum Qalendas lulif quo D rep ano folue-fant,peruentrunt:conuenitque inter, omneis,

DE X m R O O 1 $ I O

poßridu eitts diet milites in terrani exponeret, Juplicique acie inßruBa in oppi-Jum cantentlcrei, locumque cafiris idoneunt deligerett^tiria yero rebits maricimisprte-ejjet,etis^ue adminiflraret. Toßero die Te~ gtt^ijui fummd itnperi/ pedefirium copiarum teneb^tt, milites exponit, aciem infiruit, amp;nbsp;in oppidum contendit : dextrum cornu T oletitf tench at, id ex yeteranis erat, ^uos ex 'isLea-politanoprxßdio eduxerat. Sinißriim,cui Ve ga prieerat,elx; his cohortibus erat,quis ex In~ Jubria fuerant euocatte, atque eic 5 icilite praf-fidiis deduHatclaudebant agmen Hierojoly-mitani milites excellenti quot;virtute . ybi pau-lùm proceffitm effet, Vega aciem confiflerç^ milites eum locum yallopoffaj^ munire iuffir^ in quem frumentum, commeattis, amp;nbsp;res bel^ lica omnes ex claffe educi,tutoque reponipoff fent.Quod opusfumma militum alacritate ac ßudio quatuor horarum interualloperfetlum

Hie quot;Bernardo Solerio cum yna cohor-‘ te,ytei munitionipraßdio effet,reliBo, rur^ jus acies pr ogre di, ac monticulum,qui ex ad-uerfo erat,petere ceepit.Intered ex oppido in~ gens hofiium manosfefeporta,de qua di^um

co M MB NTARI VS. 16^ munirtone prohihertt/ffv.-derat.Ht cùm militibtu tormtntartK pri tfium ahnten pr«eibtint^occurrerent,leuia fra cum et^fiicere caferunt. 2gt;ioßri nihilo ft-cittsfugnando f ergere,dum in menticulu ye-nirent, qui aber at ab eo loco quo ex triremi-iui egreßi erant,baulominui oSingentit faf-fihui: cui cum aaiaBum manualis tormetiaf frofinquarent, Vega, qui fedesfmul cum podite claßis fra/eilo in frimam aciem fro cefferat, yidens fralium redintegrari, offi-danoi magno concurfu eo contendere,iffisque animos adaugeri, ’Morerela amp;nbsp;Oforio imfe-rat, yt cum ducentia tormentarits, quos eis eadem acie eduxerat,admonticulumfroferi accurr erent,locumq^ caferent, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tlli nullo

negotiofotififunt,frQftereaquodhoßes magno imfetu occurrtntih. nofirts,fefe intra of fidum receferut. Occufato monticulo ab bt^, quos l^ega frtsmiferat,fineyllo imfedimento eoferuentum eft: ibi^ caflrK fofitts, Tolettts cum fuis earn fartem tenuit,qu(e quàm maxi tnè fieri fotuit,offido froxima erat : reliquu tnontis kega hominib.armatis comfleuit :id affidani muralib.tormentisfrobibere conati, X iij nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f a

ÙE A P H k O D1S } O pÀrum incommodi noßri^ intulerunt. Infé^ quenii die milices caßra munire, yallofoßa^ cingere,ßtimencum,commeatfts, tormenta^j amp;nbsp;impedimenta ipßa,omnemque bellmim ap-paratum ex triremibus educere magno ßudio curantt Triduo in ea re conjumptâ, quarto die Ludotiicrt^Tere^ßus Targas,qui cum ea tri-^ reme, quam .^Luria ad Galet am reliquerat, ßatim yt Qafarea claßis appulfa efi, Aphro~ difium quot;venerat^oppidum explorare ßocumque deligere, ybi tormentctbellica collocarentur, tonflitùit. T)um hnecdiligenterperjßieit^erti-ptione ab oppidantsfa^a,parumabfuit,quin telo mißili tranfßgeretur. Sed Tega amp;nbsp;To^ leto^ qui non longe aberant,fuppetias feren-tibui, incolumtsin caßra reuertitur, nonullcs tarnen ex noßrts Jauciatis, in his‘Belca'3^are Centurione globulo tormentario, qui ex yul^ nerepaucts pd^^ diebiit interiit. “P oflero die T ega jub nodlem bellica tormenta duplici or-dine collocari iubef, altero decem amp;nbsp;noue in-gentia in editiore loco,qui aberat d muro cir-citer quadrin^fos paßi/^: altero odle minora, paßibttipauld mintts trecentü. I^udandum J^uit boc tempore fingulare militußudium,qui cùm

Co MM E NT ARI VS. 264 c^mperpaacos halerent calones ^ feruos^iû f^rinile ac yicarij fuaedebanc, eorttmq^far» t€K itaßifcifiehar, yt nec interditi, necnoÜa of ere cefjarent : tantumj^ Ui ore amp;nbsp;indit-ßria ftta efficerenr,'ygt;tferj-e3ii munitionibu^^ milites non fltu centum faßihjts à muro com modètutojj in.Jlationibus effent ^nihilq^ à ma^ nualibus tormentts, ^uoru magna yü in of-fido erat, timerent. ‘Dum h tec ab H iff ants fiunt, hoßes ex'-offido erumfunt, amp;nbsp;admu-nitiones quot;tifque frogreffi conie^is tel^, fer-faucos ex hi4 qui ofert erantdeflinati, yul-nerantffeque adffos recifiunt: rurfits breui interie^o ffacio, magno concürfa irruunti fedfortiffime à noßrts froful/i, multü eorum interßilü amp;nbsp;fauciis, in hts quodam Turca, quiamp;yirtutis amp;nbsp;generts jumma nobilitate cxteris fraßabatffe aliquot dies offido continent. E. ödem die, quod memoria frodere digniffimum efÇ yifttm, '\iiles quidam Hi-ff anus inßgnem laudem retulit : qui ffluto tormento, quo manu quot;vtebatur, quot;»nde milites tormentarios yocamtts, Turcarum infflen-tiam,tît audaciam non feres,dißri^o gladio, ffortula ßnißra manu fro clyfeo arrefta,

X iii; ex

DE A P H R O D I S I O tx munitionib,deßluu,atqtie in earn fartent, confertijß.'vtfa ei^,irrufit,tantoßte im-fetu hojles inuaßt,'V[ terga yerrere,comflu-ribufque ytilneratü, iffoi rcgrcdi, qua exie-rant,comfulerit: incolumü^,altero tarnen foe tnore leuiterßaucio, in caßra reuerßu, à Vega e^^ collaudattn, dufliciqueßifendio, au-reif^ donis amflißime donatut. Interea dunt hac leuia certamina ßeret,comflures globi in muruni conijciebantur,fartim htî tormentt^, qua in editiere loc6,fartinialiti,qux frofiut ab offido dißoßta erant. Quin Hißani mili tcs,cùm in agros excurreret^quotidianis feni fraliif cum 'Humide,quosArabes yocdtße-certabant^neq^ ea intermißerunt,donee de ine-undaßoeietate cum Cidiarß agi cceftum eSiß^. Qiius fater, cum qugdd de quot;Machometanaße-Ba, ßue fotiitf it^iaßraude immutajßet,non-nullaßae inuenißßet, atque in ea inßitui^et,re gnum in ciuitateßa occufarat, omninoqued ’runetenßbu4,ßiib quorum erat imferio,deße cerat.At CidiarfesßeßunElo iamfatre,foten tior ßaiiuf,ytjunt mortalium res,ße eiw ciui tatis,qux (arruantim dicitur,1^getn affel-lauit,habuitque tuncßulßgnts wm Afhrodi ßum

COMMINTARIVî. löj

Itnm clfidtretur^adquindecimÂrabttm mil-liaJUequeparum momentiadeam rem,'Vtts cum noßrif f«diM fercuteretß^/iulei Ha'^a-nif Tunetenßum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aduentM fuit, qui ab

Hamida fiio effoßii eculif regno pilßn in GermaniamadQaßarem confagerat,atq^ inde ittSiciliam ad egam mißue cum eo dißum quot;tenerat. Vargat eciam Hametu Ha •^^anium ßlium^amp;X^ arifum ydaurum ßeBatx interfuos ßdei,amp; fumma auBorita-tü homine ex Guleiana ar ce addtixerat. Qui cum Cidiarfe itaprudenter egie,yt magno no ßrM emolamentofaerit. Ham oUauo die,quo Cxfarea claßüAfhrodifium appulfa eß,circi ter bü mille amp;nbsp;quingenti yirabes TunetK,!amp;‘ (arruani J^gumßcij in caßra 'Venerunt,pe coreq^ cir alits. commeatibtu noßros iuuerunt, quorum prafeSts f^ega magnam cofiamßu menti,yt inter fuos dißribuer€tur,metiri iuf fit. Qui ciim id eßet anni tempus,quo frumen^ tum conquirere,co 'émereqjfolent,amp;quid natura leues,fide^paru integra funt,decern dies in cafirü commorati, ne quot;^lla quidem fui red-dita ratione,difceßerunt. Interim '\lauri,qui erant in agrts, cum noßrts, quoties lignatum irent^

DE APHRODISIO irint,lemhw nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;contendebant:Jei^arK,

nifi i!!3^ calonibw ofßciebant, atq, adto hii,qui temerè cafirtf excedebanc. Fiebatau tem lignatio exyetere oltuetocrebrdsarbori-bui condenfo, quad à caßrtd paulù mille ÿajfuu aberat.Sub tdem tempw ^uUtui H a, t^anitisTunetenfium quot;ßex in grauem incident tnorbu deceßic:cuius corpus^oßcente adfepul turam Cidtarfe (arruasTum d Fega mijßum re giapompa elatu eß,atcp inpano ex ritupatrio repojitum. Quinq, etiam triremes,^uas fuprd fommemorauijFleapoli reuerßee tantum tjua-dringetos mtlites Hiß:ianos,quibusprafeBus erat Orihela Falentintts, amp;nbsp;ea,qua ad conß-ciendum tormentariupuluerem erant necejßa riaytranjuexerut.Cigalayero Genuenßs,qt{i ßub (ßßare merebat,ex Guletana arte,ad qua cum duabtts triremib .mtßus fuerat,tormenta quatuor bellica,magnum numeru tormen-tartjpulueris, amp;nbsp;globorumßupportarat. Htf rebus gß^eblum eß, yt oppugnatio redintegra’^ rctur, longepj maiorgloborum yis in murum emit tere tur i Sed nec ita res exfententia ßue-eeßit, etiamßnoßrt continuos of?o dies d con (utiendts murts nunquam deßiti߀nt,eo quod

GOMMEN TARIVS.

frm'iorcseU^ent^qiiàmab initio opfu^nation^ ^rhitmtifuerant, ita calce ac camenttifttliaj^ feruetere materie exftruE{i,yt dt^u haudfacilefit, laboriofia difificilüj^ eorum demolitio «fietiErat magno noftruimpedimeto murua, qui altitudine duodccim pedum,quinque tÉX'vi gintipafius in longitudinem ab altero aberat, quem interiorem dixeramu^. Hoc aut/^aeiji quod ab yno ad alteru murum pertinebat,dili gentifiimê d Turcts affernabatur,maximeque communiebatur,perdura inter quot;Vtrunque,^1 fuprd demonfiratu eft, altifiimafofld,adie^ts ttiam À lateribitspropugnacultf ; quo fiebat, yt arduti^ aficenjui effiet ,neminique ad irrutn pendum nifitfiummo cum yitx dficr imine pate ret.Dum hac ytrobique geruntur,ex duobuf perfugtf,quoru alter ex Guleta me tu bargee profugerat,ne perfidite,quod à Qbriftiana re-ligione defecerat,pcenas lutret,cognicu eft op pidanos ficdulo operam dare,totoqj animo,to-tpsq^ yiribws adniti, yt murum,qui bellicts tor mentiddificutiebatur,aggeribM,fofiiisqjintror fitu munirent: omnem atate,omnemJexum la borare,ad id incttmbere:quicquid interdiu de-iicereturfte no^le expurgate,ac refitsre-.nul-

lüm'

DE APHRODISIO

Ium à labore tem^m incermirtere, quopara-^ tiorei, firmiores^ in haßen eßfent. Tcßretni centum amp;nbsp;quinquaginta 'Tureas amp;nbsp;Saurai in ipßo pomeerw,occluja ophielt porta in armn excubare. Hoc cùm ega renunciatü eßßt, conuocato concilia,i^uielexperfugn coperißet proponit. Honnulli,quorumprudentia, reiq^ bellica yfm eratfingularn, irrumpendum no eße exiftimabant, quod eapars, qua nonnihtl muri deieÜum erat, dißicili arduoque aßcenfu eßet, neque decere, nißJumma yis adigeret, milicespericulis oßerri, neque eoru janguine abuti debere,qui maxima cum laude tot bella Qeßari confecißent:ßatittsfecuriwq, eße ßex-centos milices inpomcerium irrupcionepacere, Acßßeri poßec,adincernecionem excubicores cadere, ßcalisqtie muro admocci,eam turrim, qua dlacereßniflro in occidencem Solemße» iiac, occupare : cuitn bona pars ßequenctbut tormects diruca iam eßecgvideretur^ omnino ab oppidancs deßtcuca,quodnulli tormencarif globi ex illa,ßcuci ex alics in caflra emicceren cur,neque yllt in eapropugnacores ycancea, apparerenc. Quod etß magna ex parce hü aj-fenßum e^iCamen non deßierur^quißentirent non

C o M M E NT ARIVS, KÏ/ non elfe hxcßmulaggredienda : cos tnagnunt dilcrimen Jubhuros^^ut occißs pomœrtj cußo-dibuf demolitionem etiam murï perßncerent: fericulum ejße, ne ß irr up do neSußeret,peß‘-ßme noßrd cederet.i^it J^arg4S,qtiißtentta militari longo bellornm yfuparfa clarißimtn habebatur^cenfuitßub quartam yigiliamirru endum eßeßdqtte multo tutitts commodittsqtte fore^multif magn^queargumentts perßuafst. In cuiits jentetiamycùm ab omnib. itnm elßet^ Vega ßatuit,'igt;c tres ßgniferi cu trecentbs mi-IMits abßqueßgnts pomeerium ir rump er ent, excubitoresq^ iugttlandos CKmrent,cä‘Zlimar raga yir manu prempttts, cum quinquaginta ex juts mur um, qui globts tormentarits con-» cujßus fuerat,interim exploraret.T imentellus 'vero cum ea cohorte,qua ducebat,ßmul cutn Ulis impetu laUo,ßcalis muro admotis, eam turrtm,de quapaulo ante di^um eß,caperet; ßed bacrts d noßris frußra tentata, injelicem exitum habuit. quot;îdiam ab his, qui in jlatione erant, fortißimeßnt repulß, quinque ex no-ßrisinterfe^is,iu his^ri'^enij Centurionis ß^^ißro,amp; yno autßtero capto: longeq, ma tits incommodum acceptumfuiffetfniß milites

DE APHRODJSÏO fi^no re^ietiilt dato,cofliti]]'cntjtq^ in cafim cwtuliffent: yfyue «o fglfa amp;nbsp;propu^naculii inmpomœrium Turcœ communiti emnt, yf nulla yi ferrumpi poffent. Qui aifcißis hor-ßium capitilgt;N4,amp; in haßis ßtfßxii fuper mura,y t { caßriscon/^icere{Hr,Trophlt;tum ex eis ßatuerunt. quot;Pofleai^nam ega murum adeo tnunitum,afcenfuqtieperdifßcilem eß'e yidit, neque oportere to irruptiontm facere,ac nihil tarum rcrum fuperare,lt;jKlt;s ex^eapoli,Sici-liaque amp;nbsp;GuUtaaddifcutiendademolienda^ psœnia deportatœ fuerant, conßituit, yeßne tttora ^ntontuf riurta yir conßlij magni amp;nbsp;auÜoritaftt in Siciliam cttm decem trire-mibits rraiiceret, diligenter g operam daret,yt «X ediElo,^U9dippe iampr^emißerat, magnum numerum commeatut, helltcarttm reru ex ciuitatihitî,oppidtt,arcihMq^ munitißimis cogérer,attjue htis in ynum locum contra^ió, amp;nbsp;'in trireme! impoßttf^ijUAm celerrimè Âphro-dißum renauigaret. Quod ah eo non minore cura,ac diligentia,quam prudentia praßittim fæ. I^ampratertd, quodipit impofitu fue-rat, cohortem etiam ynam Hißanorum ad-dtticit, qttam Ioannes Gw^manniti ex Fer-dinafidj

C o M M E NT AR I VS« lóS dindndi y egaTrofrxtor^ jene entïo. con feri-^femtdl^/larcw etiam (jnmrio^cum aliisder (em trirei^ibM ahAuria Genuamefimiffjti^ 'vt ex Infubria/upplementH^puluerem,glanda tormentarias afportaret. Id cùm ex jdu-rix litertsintellexiffet Ferdinadtia Gom^aga I^rinceps '^vïol^hetanM, rerumge/îarumgio ria,amp;generis fflendore illuflris,amp;tndkimui Infubrum “PrafeHus, quil^ in rcliqua Italia fummam imferij militaris tenebat, tuf it tres Fiiff anorum cohortes, quibui Hieronymua ^anrictes,Soli'fiits,eÿ .Antonius Jvlorenui fra^ofttieranr,triremes cofeendere, adiun^a ittam sa cohorte,quampoftea Vega Gafbari Gu^manno ducendam dedit. ^gt;4. Genua ct Luca,itemque Florentia ingenspuluerts tor-mentarij, ac reliqui ajt^aratui bellid y is ad-ueda efl, Interim ex Sicilia cdmeatits,ligna, amp;nbsp;ccetera materia,quarum rerutnyfusnofirM flurimu cotulit ciim in muniendd caflris,tum machinéfaciendû,folo.f rafertimfabulofo, »auibtts onerarid fu^fortabatur. t^ntonio uria nbsp;nbsp;Qenturioneprofedts, Và Cidi-

arfe certior fallus Dor gutem pedeßribas coatis o^Ridantsfubfidio yenirc,caßra cotrahitf. trail

DE APHRODISJO muUoque an^uflt»ra facit, yallti nbsp;nbsp;lt;iggtrii,

(ommunit, campefiria tormenta in bh diffo-nitj ferdu^a ab eaparte fofja,quis fttb montt in occidentem S olem jfeàat, quam etiam ipfe »btinebat, patebatj^ tn latttudinem fexccntos paffuf :f-ont 'ygt;ero, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;è reliant oppidi erat,

pattlo pÎM ducentos: totidem ytrunque latut, e^uod mare comple^ebatur, in longititdine ha hebat. T oletua id loci, quem ipfs cum fûts in planitie tenebat,quiqj dfrontts'yallo,'vbi milites inftatione erant,no amplius quadragiata Paffwe aberat: intra quem etiam tormenta bel lica,quibu4 globi in murum emittebatur,fuM qttee^ cratibns amp;nbsp;loricts collocata erat,tribus 'sgt;cpartibstsyallo amp;foffa inJfiraJfeciem cir cunduxerat: reliqua quot;vero pars d mari,qute ad *bderidiem yergit,patebat, Erat oliuetü, yt fuprd demonßrauimus ,ex quo lignatio febat,, 0 magnu yjum ad eas munitiones conficien-das nofris Juppeditabat, non procul à caßrts, fed nihilaminits Ituia preelia inter lignandum conferebanturtquod 'Mauri lignatione Hi-^anosprohibere conaretur. Quibuiyndique çoncurrentib. amp;nbsp;noßr^ ad yndecimum Cal, ^ag. tîgnationtm facientib. acrius y trinque quant

'C o MrMlt; E fI.T4RIVS., ^u2mfuptriorikKS die^Mpugnatum ef^. In «o j^ralio Ahtartu i^.eg'^., eum aliquot tormentlt;iriû milttibtts atpditn hoßei tnfecutui altqMntu fgt;roceßißet,in Jum mum dilerimen yenie ; in quemß frequentes hoßes irruißent, ne fuhveniri quidcm ei ab hK,qui in primo ^gmine erant, nednm 4b a-litspotuifßtt. Q^uod agrèferens Vegapater, grauiterq^ßlio fuccenfens ßatuitprimo qnoq^ temport ynàcum mtlitibus lignatum ire. Is dies trat Iacob o Apoßo,lo Hißanorum Tree ßdi facer,quo neceffe erataggerüpetendi cau Ja in oliuetum ire,quo etiam die multo maior numeruspeditatuiamp;equitatus boßium in a-gris,quamproximts diebtisfuerat yifus. Id cHm yegee nunciatum effet, tres cohortes êic caßrtsproducit^eit quia admoditm erant dimi nutee,quod yulnerib.tiT morbo complures im pedirentur ,ex alits fupplendas fibt exißima^ uit. Erant milites numero cirçiter oStngen-ti: h(s adtungit talones,e!^adfeptuaginta Si-culos,qui extra ordinem militabant, eos Eega conuenire iufferat,yt caßrts,ciim respof-ceret ,^gt;^1 efent. Hts conßitutü Garßam Holetum cum reliquis cohortihttspreeßdio ca . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r ■ y.rit

’ DÉ A P H K O D î Ä I Ö

ßrii relinquit^aciejue inßru^a,amp;Siculti,yt calones jKbleuarent,ßne Ar mij julj'cjuiiußtt in oliuemm contendit, Claudelant Acient ädf ytrofjue laiere aliqUGt (ormsntariorum rna^ 'üipuli.tAc ciim iarri in conßeClttm oliueti cff-; hortes lenitcr yenirecßofieiß ^Jlendere^ful prjmuin agnien fuicedcre,t:cliroS([^^r^liQ la-■ eeßere d^gerunt. eguTnilites cohortatu^ yt hoßittm impetum forriterJußinertnt^fKgnan dotjiie iterfaccrent, (omnnctendiprxlijßgnu de dis. quot;^dauripaulatiin cedgreynoßrosque eg yli collocate erant inßdits^ yt eirçurnuentot ‘^ß,gi^^derentur,elicere ac protrahere.Et ctim non longitts al oliiieeo,qudm quo telumadiici ßoßet^abeßent.l/argat^qui eg dte dextro cor 'nut praeratj cupiditate '^laurgs inßquendi du^ttf, cum tormentarii^i qui in eg erant latere, plus d ogortuit, preeeßit. Sedilli iden-tidem in gbuetum adjuasJe recijere, amp;nbsp;rur-Jiti in nojîros impstum facere. (um eo Jerue» ttm sßetjtngreßts noßrtjac caloniltn amp;Si^ (tdis rattios ßiccidere, amp;nbsp;al e^ere, ne in ipja quidem fugna deßjiere d egaiußts, ßnlttd hoßes ex y alle, quce al olweto centum qttin-quaginta Jaßw aleratf yli alditi latehant, »mni-9

c OM ment A RI vs; 170 ~cmni/)icf copit^prouoldrunt adnumeru ^uin-qutei mtllt Turcarum amp;nbsp;‘Màuroriî: exqui~ ex ‘KJjiiJ^tnlibiii poßea compertK efi^ iD^îtngeKri eranttormentari),ac fagùtarij, amp;nbsp;fquues ducenci,qui confertißimo agmine no~ flros ab'ygt;troqus latere aggreßi,cunt primùm fotinentiglandiutn emißione excepü fttifßent, ^aulum conjiiterunt: deinde ynd cïl equitant aperto latere ma^i tnagnqtieinßare, ac co~ .hartes circumuemre caperune, Étquamuèf ßortißime noßri hoßibta reßßerent, impe-tumqjitßtner ent,tarnen quèdeapars in eor-^ mentariiS ejßst nudata, quos argas eduxe-rat,maximepremehantur.At hi quorum yir tutis opmio erat fingularn, aßuerßs hoßibtn occurrebdtßunq^prxßdio erant,ac fortißime (adehant. Vega cùm àßnißro cornu milites eßet cohortatus, addextrum incredibili celeri täte decurrit. Jllic enim milites yrgeri,penè circumuentos teneri, cur/u ac laßitudineßere sxanimatos ^'»ulnerihttsq^cßeÜos ,tÿT aloma num Ferdinandi Lupi 'Fribunißgnij-erum cumalin ßeptem fortißimtsyirn interߣlum, remq^ prope coclamatam eße audierat. Ihi ye yidithoßes eoacriitfinßare, ac concurrere^

F quad

DE APHRODISIO partam tam ör ex^loratam riam pufarentyCHm eaarmatorum mi(nu,t^nd eußodia caufa ducfiat, ita Titrcaru 'vim re-^reßitf'VtmiHres je[e colligtre,acpro Je^uif^j in co-nße^tt dticts ^rediniegrato animo flrenue o/teram nanarejmpetum.jj holiiumnonjolùm JajiinereJed r et ar dare etiam, lignaq^ inf erre (ægerint. Hit recegett at^ue animo confirmât li,dextrÖin latere collocate ega rur-fitif in fitnißru cum fiuù aduolat^id comglurib. .tormentariii communie,hoßes gellit^,- mtiltèsf^ eoncifis,aggerem,qttem igfi|■ecerat,ea^ic. Ibi nonnullt^s tormentarios dißonit, yttutim in hoßeet teîa coniicer.en£,reltquos ingrima acie collocat. Âcgraliofie renouato tantaytrin^^ 'tormentariorum, tir fiagittartorucontentione fugnatum efl, quot;Vt ad intervallum '»niua bora ab emitt endet y hr o citrofjglandib.nunquam fie ceffiatum. Eodem tempore Eargas, ^ui tormentariorum ofiera impetum hoßiumala-tto cornu refrefferac,propterea t^uod nofirot maxime 'Vrgebant,dum eh addexerum labo-rantibtes fiuhfiidio yenire accélérât ,finifiro latere tormentaria glande traie^lo cecidit, rece-poetfj àfuh, at^ in caftra delattes yninerfium . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tx-

co M ME NTA.RI VS. i7r txcrcitumulto meer ore a^ecit, tna^um^jui defiderium reliquit. Fuit certè maxima no~ flrès incomodo eanti yiri amp;nbsp;qtiideta fortißimi ac reimilitard! peritißtmi amißio. Interim dum pugnahatur,calant s amp;Siculitnagnama teria ço^iàmfuccideraf.neqKe enim hac re ab hojlikw^rohtberi’^nqHampottterunt, tanta fuit amp;nbsp;dticif yirtuf^atque antmi^rafentia,amp; miltturobury'Vteodem tcmfore Jimalgugna-renCiamp;- Itgnatione tuto fieri curaret. Interea ojfptdani non ear um ignari^qua ad oliuctutn gereiaraur^ex oirpido'erfimgutfn caßrapro=-uolant^admiinttiones acctdunt^amp; tela in no^ ßros coniiciitnt. T'oletw milite s ad arma can currertj,'ygt;alltim conjeendere,ac CQ/iliiresglo-b os hellicià tarmecis in hofles emitti inl/ec,^ui telerïter in oppidum reie^i tantum dettim^ti acceperunt,':vtab eo die nullKynqtiampoßea (opi^ er'upiivnem in caßra facere tentarint. Fegayinterßilo ab boßibuf Farg^,qui /Ire-nui ipfi ofieram nauarat, magnaauxilio fa-erat, nulla in re deeffe, omnta obirt, (ix quid quoque loco faciendum effet,pXouidere,e^ dn C.Ù in cohortandis militib.cixinpugnando mit Iftii officia praß are, nullum temprts intermit

y tij tets

1, D E A P H R o D 1 s rX5 tere, ft commutii omniumfaluti^roßgt;icertt: pramißisjj calonilgt;HS,amp; Siatlii cum ea rr.*te ria,qUiS, cum dimicaret»r,fuccija fuerAtjUcie in/iruSa, nouißimo^us agmint tormentarits cdmunico, atqtte^ro hü quihw tormentariui pulutc glandeidecrAnt,alns J'ugjgt;letis,inctt ßrA remrticceßit.Hoflei yero injolentiitf att daciufq^ concurrere,iioßros ex nouißimo àg* mim f réméré, juhlatisdj cLemorihut infequi,

^ega à^rxlio miliies continere, acfaiij habere, Turcis'^aurisq^reßflere,aßidua^ glandium emißione imfetu eoi'um ferociam^ comprimere t /nterea Toletm ciim eie calo“ nibw amp;S tculis ,quimateriamJugportaUerat, cognouTßet,^^ in loco res eßet,qult;tntoquein periculo amp;nbsp;cohortes,amp;duit yerßaretur,nihil udceieraateßhi reliqui faciendum duxit: fed cumex^edita armatoiu manu ad medium tter militibus occttrrens non parum eos fubkua-uit, eo qttod tune ab hoflibtts maxime f)reme‘-rentur» Etqttanquam eiste aduetu fubfißere,lt; acfe relt;ciperehofies quot;^ifi funt, nihilo tarne fe*' dits, quodqierfauci eßent milites qui iam tor mentis yti poßent, cùm toimentariitspuluis,-glandes omnino deficerent, rtirfts inßare, ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;atque

GO MM E NTUIVS. Jyx Mqve eoSyijui innüsaßimo agmim erant,yr3' gere,cum his decertare magnit due yocifera-tionthttf ad yallum yj^tteprocurrere. Sedà' tormetAriispropulfi, mipi-aßdio caftris erat reb3i,p.edem reculerunt-,atiij iilu ynde egreßi ]KeraKt-,Kiagnó cum detriniento reaerterunti Eiprxîi» ‘Dorgutem interiuiße.ac cum duo^ bttiprxßdihßpiiiaginra rureas,ârciter dti centisytilneratt5am{jLjJe,atlt;iamp;eirdMening:m Je conttdijße ex hh cognitu. eß, qui triduo quo f rtelatm ejl eoMmifjum Carruano yenerunt, JJute ciuitas e^^ tn mcditerranctspofita^ac ta tiftftgt;d.Jrieis longe maxima cpnlentiß'maqtd prater'iTuiieta eitts quot;Preutneiaprincipem,ab ejiq^ abtAphrodijiomittiaJertnepalJuum tris-^nta J'sx. 'Tum cttarn illi nofirts nunciaiierue equum T)orgutts Juiße inpugnayuineratum, Jarcinasq^ amp;impedinictaah ih in itinere dire^ pta,quos tpje d TJiußpa^quai tiune Aljaqucs apptllaipnaKxiliueuoearatiEodïeexnojtrtf non minits trigintajaueiati,ei!'quatuordecitn occzßjunt. Tegas.tiam euiusfiagulatti eqjera, pritdentia,amp; excelicensyirt.ke,itemq, reimilh farts Jcienaacttm ifiaîih, titm hoc poti/iimS pralto enitnit,nojîris Jtdtfidto acjalutiJuiti ftx». .■ _ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T iitj le.uf

DE APKBlöDlSIÖ ieue 'vulnus in aliero f ede accefu . Q^ liitte Hijjgt;ani milites ^fu^rà i[uàm did , ynquam alias et die depHgnauerKt, exigutf^ copin ingentem hofiittm numemm non modo forttßimeJitßinuerKnt,fed comblurih. eriam concifis^ropuleruntyfà^îaqttt lignationepas»\ its CK Jud deßderatts incolumes in cafira 're-, diernnt. Hoc firielio l-dulo 7) or gut es magnam ia^umm dignitatis hr honoris fecit : multunt' etiam de extßimatioejua,qud tilurimùm ciitn ajiudalios, tum maxime afud Cidiarßm 3^ gern 'V.alehat,dejgt;erdidit^ ^ißatim yt reßi-ttit ipfum ah Hißanis fortißime acerrime^;' magnii etiam illatis detrimentis, reieBum fuiße,nihil anti quitta hahuit,qtiàm quot;yit fer Ic'^ gatos fctdus cum eis iceret. Qua re facile im-fetratafedulo of eram dédit, quot;yit fecore atque^ alits cihariis exercities ahundaret., atque ex ^icîs finitimis amp;nbsp;agris, qaihus iff i imferaa hat (late enim iam illo temfore non folùm in ciuitate fua,fed etiam in 'Bj/^acio,qKam re» gtonem tenuerunt ohm Lihyfhanices, domi-nahatur) meleagridtS,oaa,caryatides, amp;nbsp;id gentis alia in caßra defortarentur: quam rem 'i^atai fumma cuni tèleritate exequehanturoi, Idam

C:OM ME NTAKIVS. I7J

alter^uam ^tiod atjimi fenttnütt »mnia Ulis UefK»ilelgt;antHr, nennihil eüatn e-ius fanis,^uo aautg ytutitur^ycfansem^^ua^ tunc tüt fr ouincia maxime laiorabat^ tolerâ-pojjrt^t,reforta.bant. Quæ res cogebac ma gnam ’Barbarrorum turham ,yt aliquiU à no-jlris extorquèrent, in caflra confluere. tereà egaUum triremes exßgt;eBat,nihil non moaer,omnia tentât,cuniculos yineasqiie,yt fomeerio Turcas defellat, agi fracifit. Sed cùm Ferramolinua architeSns, lt;amp;nbsp;machina-tor exctllens cuniculos iam frofe fomœriunt tgiffet, tormetaria glande fecundum front em ilha feeUfraturiente etiam inafériendiseit“ nicults magna aqttarumyi,ne longitts frcce-deretur. Itaque cùm cunieuli.eo interfrhîo migt; nus fuccederent, amp;nbsp;in concutiendis meenibus à continenti farum froficerent,^uod ibi mûri tfrentq munitifrinti,yifrm efi Fega earn rem à mari tenture acfericlitari. Id etiamft Au^-ria amp;Tolents frobarent, tame fer difficile fa üu eis ytdtbatur, f racifuè cùm triremes ad eum locum conflituinon f offrent,ynde commo dè in mur» globi emitterentur,quo'ddlic mare breuibui effet imfeditumr qsiod frt id fieri

A-

D E . A P H R. o D I S J O

foßet, tarnen tormentii muraltb.tts multtitniti commodi nößrtf illatum tri, quorum tanttu

pomærinni irnt^eniMftitnor^neeßeritt/. quot;Tet ea fludiojc diHgenterque '^ttAnnt . tereatn hartejententiam onines yenerant, yt exißimarentperiidtfftcile,j)aritrftßteßrt}tiim fore^ tnurum ex triremibttf termentti concu-ti^tteque idfaße comwodutn aditum ad irru-ÿtiontm fàcere . In tanta rernm dtßcuitat» 'Toleto ea machina in mentem'fenit,qtia olim ad \'leffdndin lädiero certamine nauali yß/it fnerat. Itaßte non ainplittsßht eun^andum dtixit,^nin eutßiigto gericnlum /^aceret. Htt-^ iui maebinationts haefutt ratiodd)tipliees tri. remet,main ij armament it remotif,d latcri-Itn LoniKngelgt;at,amp;e regioncmuri collÿcahat^ ^naternnri^ anchorn ex angulit, ne ßu^iihtn tnouerentur,dißinchat^ Eatfinno aegerua-lido tahulato contegi}ahrt,yt olio hellicator tnenta maiora /ußinere cdmodepolßent. Htec adlatuf (juodcùntra ntnrum trat,dil^onit,era tag, amp;nbsp;pluteos d guggi adgroram inter agge-t res-jicaddtt,yt è tormentartii'.jeneßiris,^uas lalfritendo reliqaeratjutó glóh toi me tit tgßs tfinijcersnf ur, nbsp;nbsp;triremeißmul cum raaehir^

- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;na^

€ o MM K N TARI VS. «74 naiione facile agi co fui affrofin^uare iffe '^ellet^^offint. herde opta tioßri meriio admirati, ac Jummü laudiiiü ^^^tjproßecuti in maximam certißtmamf fiÂi capieniiißem ycnerunt. Qua in re Gar^’ fias Toletuf^ytin cattrtfquxin exfugnan-^ do ^phrodiftD accidirUr.r, incredihili celeri^ tare yjuf detnonßrauit, quantum deUterita'* te amp;anitni magnttudine,arque rei hellica fci^ eutia polieret. T er idem ftrè temptt^cdnto-* nittr^uria ex Sicilia reuerfua tantam com~ taeacu!un,amp; bellicarum rerum copiât» trire-* mibtts cOHuexic, 'Vt continuo f'^ega globos in murtitn tormentts mitti animim induxcrit» Iraque omnibitsrebttsinreruallofexdierum, quie ad oppugnatioriem y fui erant, comparatif duo eS“ yiginti tormaa maiora circitetda centos pajfut d mur o^acque alia paulo longitu ad detuYbandos hoßei éS;pr-opugnaculi col-‘ locat. Hü fie dißoßtts ditdronicum Spino^ fam,qui multo nbsp;nbsp;nbsp;amp;nbsp;peritia rei tormenrariie-

cieteri anrecellebatque etiam ex Sicilia euo caneratfpreeßeit : huic Francifeum liiuerum adiitngitf qui qilatiendi antea mtenibtrr ope-*', ram nauarat^fdc^uinto Qilen.S eptemb.eafit:

tur»

DE APHRODISIO

tum im,que à, mari ad portam €rat, queque in occafum Soliif amp;nbsp;außrum JßeSiat, at que al teram à terra bute prouimam tanta tormen torum yt quati tubet^yt eo dieytraque turrm cttm mttro deturbari yiderentur.Sedeaßrmi fudine erant^yt parum htt noteri potUerit, quanutf continenter yndecim dies termentts^ concufje puerinttatqucin earn tanctimmodo'-turrrtn,qudm adoceajitm Salts ctaitßrumpo fitam diximus, quatuar millia,amp; aSlingenti globi ttnißi: inalias yer a ac mania,donee op ptdum capsum juit,ad fepties mille. ertim ea oppidanorum cura erat,yt quantum noßrigt; forts concueer€r,ac deijcerent,tantum tiltin'^ trorfw fulcirent els' reficerent. Quo flehat,yt nullw irruptioni locus eßet, amp;■ oppidani ex muro noflras trrtdere,ac cotumelnsprobrisq^ yexare non dejinerenc. Tertio die quo tor~s mentis globi immuruM coniiciebantui-:,%lar* (US Centurio eumtriremibusab Ligstrtare-gt;\ uerjus maxima noßros latitia affecit, propte\ rea quod i./Llphonfum Csteuatn nobihlßmurn^ eStf ortiffimum Equitetn,qui in locum Earge\ [ujfeclus erat, cum miUe Hijßants militibM gt;nbsp;amp;nbsp;quidem eleSlifßmis,ac magno.comeatuum^'^^

C o M M ENT AR I VS. 175-' amp;aliarum rerum numero ^ux adhellumyfui e^e folcnt,ßt^^orrauie. J nt er ca. milites,dum mania quaterentur,lignationis amp;munitioniir cauja in oliuetum ibant,crelgt;ris^ praltis cum ’^laurii,t]ui erant m agrti,decertabant. Jed nihil ad id,ijttod oElauo Çal./^ug.fueratJum-ma contentione cum T) orgute faBum. Erat inter'\iauros tjuidam ex htsgrafeblh^^ui Zines ^phrodifij contingunt, homoßngulariif audacia ac^irtucts ,is eejuo alb 0,mb a eircait-da yerficolorc aduehehatur, eumque triginta g édités, dr oBo ei^uites feqnehantur : cum hih noflros,dum in oliuctum irent, leuibits certa-mmihtts crehro laceßehat, ne cdeerat Uli fortune fucceffus. Acciditautem,'Vt tordantts Erßma Florentinaru trireniium prafetlta, i^ui in cajîrts agud Toletum erat, expeditui tn eqHo,cum aliis quatuor equitihuiFlorenti nis euntes in oltuetum noftrosfubfequeretur, Hi Itgnationefatla in caftra redeunt,amp; dim paiiliim ah oliueto progrederentur, '\4auru4 ^ui in inftdiis erat, Frfinum aucugioineen-f turn aggreditur,lanceajj infefta medium eiua brachium magnùyiribtn traiicit,idß(e tanta celeritate ,yt manuali tor memo ’vti Ute ne-i^ui

- b E A P H R O D IS I O

^uirer^ac^riufqudm fui ei opemferrent,efuo deeideret, equumque amitteret, quempoßea ^aurifuffoffum reliquerunt, Hxc memo-' riff prattere ''^ifum efl,'ft externi homines in'-telligant, non cum ignaua gente

geflum; alit enim Africa yiros amp;nbsp;quiiiem for tiflimos. h'hi notfem diehus tantum muri de-' ie^îam effet, quantum adtrrumpendum fatts efje 'fideretttr, Toletus triremes,qua madn-nationem fHflinebdnt,^romoueri,tbique coh-flitui inbet, ynde tormentu globi quàmpro-'y^imè in eam partem nturi iaceretur,qu(epri-r die eins diei à continente fùerat deturbata, Cùm enim militibut eo irrumpendum effet, qitd belltcts tormentds murue eÿ' turret erant aliqudtum dirutie, neceffe erat alterum flteri auxilio effe,mutifoque interfe omnes iuuare, 7 oflero die oppidani non nefcij quantum pe-riculi ex naualt machinatione ,fnde tormetds difcuti mûri caperant,immineref, fehemeter contenderi(nt,yt eam muraitb.termentts per-- rumperent ac diliurbarent: quodcerti exfen tentia fuccefliffet ,nifl Vega ^Toletua quant çelsrrimè criremes in breuJa agi, carinasque Agi 'fadi^ curaffent, Ex quo efledîum e^f,,ne

Î' V'

'C Ö M M Ë fÏT A R IVSJ 176 ' eo dit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quatuor tormtntii muft ctnat

terentur,reliqt{is ab oppidanii contiiientimu raliutn tormencorum conieHione deturbatii, nannullü^j nautit occifis^ ac cxterdf tant o ti-morepertHllis,’7it non modo rem tormentaria nemo gererejed ne ad i^Ja quidem tormenta j^ropiiH accedere auderettquinetiam tun^iea deferere, atque omnem concutiendi muri cu~ ram abiicere omnino quot;vellent. Jd repentino aci^ cefto incommoda accidere ciim Végam ndßi-geret, Qrihelam alentinam cum quinquar-ginta militihus tormentaritf eo mifit,ytfer~ territos nautas animo confirmaret, ne fufctr ftum officium deßereret;ß)v.i ea nodic itaper^ rupta reftci^ac bellica tormcta diffonicurattu Titinfequenti die quinque maiorib.tormentn è machinatiane, ac tribui ex ora maris tantu muriilli demolitißint,quantH irr itptionifuff cere yitum efl.Cùm yèro Tma effet omnidffn tentia,yt euejligio irrugtio fier et.Joins l^tga earn ingoßerttm diem differe^dam cenjitic, cu ius confiliumjoftea euetits comgrobauit. Ex claje aiitem psrqudm diffciUs amp;nbsp;incerta erat glohorum conieifio, Jsbam cùmiriremes lon‘ giiis gropter breuia àmuro.çpfffituta effent',

tor^

DE A P H R O DI 1 I O '.tormenfarif gloki «ppiiiuin tranfuolahant, amp;nbsp;triremes i^jit quot;yiehemtnter ^ffiiBahantur. Ex . ^uibtuyna Tolett amp;quidemprimaria,item^ alterA CigaU Genuenfis feni nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ac

nonnulli exnautû yulneraü at^ue interfe^U Junt. Toßridie eiw diei manè Àuria conuo-CAtis triremtumTrxfe^ss,quid fieri y eilet,o-flendit,monuitqj,He qucm e^c clajje in terrant -txponipermitterent, atque '^t dato ex trtre-me pratoriafigno^qiiàm celeri motu oppidum eo die triremibjtf eingerent. Is dies erat ad quar. Idu.Septtmb.nofiris longe gratifiimin. Quo item dic'Eega cohortes ex caßrn educit, atq^ eas hoc ordtne ad irrumpendum injlruit. Ferdinandum T oletum Tribunum cumtri bu^ex lgt;leapolitanopr(efidia cohortibua,to-tidemque éi: ils, quasDidaats Ferdinandtta ^orerela ,Antoni») '\iorenj(i, iSf Aluarut Fega duceb^ntdn earn parte mi(ri,quie proxi mit dtebut dcontinenti deieHa fuerat, irrum-pera iubet. lA tparipeero Ferdinandum Lu-^ pumT ribunumfimul cum militibutjex Is/la-la/^inxprxfidiQ indd impetam facere, quod ènauali machinasione pridie fierat detHrba-‘ turn. Htsadiungit cohortes diias,qaibiu So'* li-

C o M M B N T A RI V s. iyy

Hier any mtn 'Manricus fragrant, totideni,j^ euocatorum tx l^tafolttano fra-Jidio. i^liquas g\: hi^ duas, farittr amp;nbsp;gas, quarum or dines Gaff ar Gu^mannus amp;nbsp;A-madorina ducgbantfn tant turrim irruftiong facgre imfgrat, qua d finißro latgrg adforta grat, cuius fars quadam diruta ßterat, cùnt frimùmAfhrodtfium hellicts torment is quad CKfilßit.Hierofolymitanü militibus fermij-fum eß,yt quo 'Sellent^eofignu, infgrrent,atq^ imfetum facerent. Cohortes aut,quibus Fer dinandus Sylna, 'R^odericus Tagantts^nir Fe trus Acuniafrafofiti erdtßn omnes cafusfa ratas,atque tormentts bellicis freeßdio eßgyo luit: his Siculos,de quibus fufra di^um ei^, adiecit. ‘Poßremo loannem Gu^mannumamp; lî olerium cam duabua cohortibtts frtefidio ca-ßris reHquit,adiuniîa etiam Gracortim Centuria . CAluaro F eg« f race fit, yt di/fofitis • Jfeculatorib. diligenter curaret,nequid officiants ßuhßdij ex agris muteretur. ^cßqita hoßium manus adugncarc,adeßßeqC‘^ideretur, nequa eitts aduentiußgHißcatiofieret,aucyl-lum fignum tuba dari,auc ad arma cocîamari fennitteretffiedf nuncios ea de re fie certiore quant

DB APHRODIS IO ^uamcelerritnèfaceret. ^tque in eoaggere^ qui gro cnftr^s trat, quinquAginca tormenta-rios milites ex hts, qui^rajidio caßrts erant reli^ijcollocaret. Etycßngulis bellicis tor-mentts binos milites, qui rei tormentarix effent feriti,^rx^oneret,'y)t ft qui hoßes irrue-rent, facile ab btspro^ellerentur. l^binfie conflitutû, AC que omnibta, qux ad irru^tioi nempertineret^t, adminißratts, cùm iam tne-ridies afipropinquare yideretur, b'ega milites cohortactis hune effé diem , quo maximè contendi conueniret, yt aliquando pro tan-tts laboribui fruHum ydElorix perciperent, fignum tuba dari iubet. Hoc etiam exprx-tpria trireme Auria facit, quo exaudito triremes fimulatione inuadendi eppidi,yt hofies qui murum compleuerant, difiiparentur,fef9 circunfuderunt. quot;Milites yero ea celeritate, atque eo impetu euolarunt, quot;vt omnino '^ide-rentur,murum,turres,propugnacula,amp;quic quid efiet impedimenti,facilé fuperaturi. Ee rùm adeo difficilts amp;nbsp;arduus afeenfiu ytrinq^ d continenti erat-,amp; introrjus foffa, aggeri-btti 0* propugnaculiê murus communitKs,'vt neque Afcendere,neque defilire quts, nifima-

C o MM E NTARIVJ. 178 nifeßo CU difcritnine quot;vitie pojfèr. Std hoe tat a fericulo contempto primus FerdinandusTo-letu4 Trilunm excellenti animo ac yirtuts 'Vir murum ajcendit^inuentaj^ cafu trabe,qua kauris d propugnaculù ad muru erat trahf-mifj'its,in oppidum cumJeptem ex hds militib. qui feducem fequebantur,grauiiam accepta '^ulnere deßluit,Gaß)ar etiam Gun^mannus iQ' ^madoritts cumpaucü in murum, qui ad finiflram ttirrim erae,irruperunf. Ibi Gud^-mannus alreru per è brachium amißt,cecidit^ ^thelmusfortißimusyir.Alij 'î’frà conuerßsßgnis, qua aditus ad marepatebar, cotinenti impetu irruerut, breuia, yadofum^ ware, etiam ß ab aqua tantùm huinerts ac fumme peSore êicfiarent,fuperauerunt. Hos Hieroßolymitani milites bellicoßßimi yiri ßequuntur.j^t Turca amp;'Prafe£li,quibus op-pidi euflodia à quot;Dorgute commißafuerat,tot9 ßyndiq^muro circunfundtre,armatos dißpo-nere, nofiris reßßere, deßeßff re tentes ßucce-dere contendunt.Oppidani etiam magno coU'^ curßu aduolant, complures^ milites pertina-citer afeendentes yulnerant,atq^ interficiunt: in h is FerdinandusLupus Lußtantts °Militu Z^ij T ri-^

DE A LH R O D I J I O

T ril unuó fuit,.qui i^u tormenti tranffxM, fortißime occuluit. Hiffuni tatnetßfteriçut lojogenereprxli/,loco^ alienopremebanrur, quippe qui in flu^ilus confißerent,neque ma nuAlibui tormentti cotnodè yri pofftnt, quèd aquis tormenturittspuliiü corrugt/a ejfet, ta men omnia fortißimo animo fußinelant. Alij alios proßellere, receffum ßrtmtsyltimi »on dare ,leii acriter incenfi diftriElii gladtts co--minui remgerere,ac tanto impetu murum a--fcendsrt,yt interuallo 'vnius horte hoftes mee nilus, turriltts,f)ro[)ugnacultsque deijcerent, ßomeeriumque duo millia Hißanorum occu-Jfarent. Hic rtirfuthoßes fe colligere,ac pra-iium redintegrare cxperunt.Alij cum tormen fariorum maniÿulti mtdatis etiamßeÜorilut mantts conferere: alifcùm extern teladefice-rentßaßides coni/cere. Hißani mutuo inter fe cohortati haßet expomeeriopellunt, mitl^ tot concidunt,cedeHtet loco infequuntur, neq^ fui eolligendi dantfacultatem. IUi in fore at loctspatentioribita cuneatim conßßunt, cott-fertißimo^ peditum ör equitum agmine pree,-^ lium renouant. ^tque ita acriterpugnauet runt,tant am-jj 'virtuttm prxfliterunt,quanta

e OM M E N TARI VS. 179 à yirii fortibtts in extrema J^e fahtüprafia ri fotuit. 'Mam quem quijquepugnando lo-tum ce^erat^eum non nifi cum '^ita relinlt;^ue-bae: quèd yiderent omneJ^em falutie in yna 'rirtueepofitam ejje./it milites Hi{^ani^rif ^inx y tr tut IS memores ferro yiam apertunc, nullnmq^ue lonfflendi locum hojlibu^ relin^ ^uunf.magnafit ytrincjue cades,magno con--fiat yi^oria,nibil opptdanis ad yirtutemde-fuit, nemo enim nififorti, inuiSaf^ manu ho'-fie interfeblo longiuaprogredi^oterat. Tunt Centurio °)\4elcbior ^marraga Segouienfis fortifiimè pugnans tormentaria glande fecun dtimaurem trdieblu^ in iffo ojtfidi finu occi-dittir. Interim etiam accidtt,quod dignu me-moriayiftm ^ratermittendum noduxi. (jn-turioniis'^dorerela fignifer,idem fue frater,àb hodibuayulnerattts cecidit thune iacentem yt 'fiditfiater tertirts natu minimtts,t]ui proxi-tnè aderat ,fignum arrifit, in hoflets irruit, fun^ofj temporti interficitur t cui quot;Morerela Centurio,etiam /t multts grauibuaque yulne-ribm ^enè confel{uf,fuccedit, ftrenueque Ulo fnunerefiingitur.Meque enim fije inferrefi-gnum deßitit,’rgt;fque dum ea jtarte manipula-

È iij rium

DB A P H R O D 1 S 1 O rtum yirtute hojla fummouerentur. rerela amp;ß^nifer eitn frater paucos nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diet

mortem ex 'vulnerihnt obierunt:/ta fie ye^-xillum il'ud trium fratrum fummi animi amp;• •leirtuw fitnere conßitit. Hofiium quot;Vero alif magna clamore acfremitu, ^ui etiam ytrin^ fublatua per totum oppidum exaudiebatur, adituiplatearum occupare, ibifte fortißtme «ccidere.iAlij repentina ruina commotifno-pinato malo turbati,t)ppidi direptione perter--riti in aliam partem ferri. Plâtres familiât fientes cumliberis deoru ira perculfx repenti in publicum profilire, ad calum mantu ten-dere, ad °/Aachometi fana procurrere, eo fe recipere, ibique proieéta yiSoriam ab ee ex-fofcere,omnibits^uefrecibtti d fûts petere,ne fe,(S'communes liberos hofiibus inperpetuam feruiti!tem,autfupplicium dederent. ^o fie-bat, yt Turcx amp;nbsp;\lauri audacittf fubfifte-rent, ac nofirds intrépide occurrerent, atque to animo depugnarent, yt yelfaluti ,fubfi-diofte Juiis effent,yel for titer occumberent, fduietfinullayinofirtife obfifierefferabat, tarnen eos fc inuadebant, yt qudm plarimos loco depellerent, nonnullosjue interficerent.

C OM-M ENTAMVS. 18« itt hù Timentelü fi^hifér fuit yna cum aliu trilui tnilifibus^ inferiortt ordintt duet-bant. TKmÂlfhonfin Timentellttf^tÿ' Ori*-heU CentariontSi rfjrßgniferie/UtMri Vtgte firSoliißf yülnerantur.quot;Multi eiiatnde Hie-rofolymitantsmilitibtacxduntur. f^uo»0-ßri acriui iacitati, prxßrtim ctim in conjfgt;e*-oieti^quinetiam Auria^atque adso omniu^qui in caflris amp;nbsp;claffe erant, rem geri,nihilftteflrenue aut ignaùè fa^um pofje celari yiderent : tanta animorum amp;nbsp;y treu-ttf contentione in bofleês tmpetum fecerunt^ yt ex yiti aeforo eosfellerent,l)erfe^ueren-tur, cxderent : omnesfue yi^öria^otiuf ^udmpradtcßuderent, nullutnfucjfugnandi finem facerent, quoad omni parte fummotti hofibui omnti ad y num aut ca^ti, aut ocetfi effent. quot;Pugnatum e^ à meridieprope ad oc-tafum S olts, y arid acriterque, amp;e tanta omnium contentione, yt nemo ferè eorum fue-rit j quin yulneraretur, atque ex htsfortifi-muequifqj interfeereturtinter quos fuit Hales alter Turcarum Trafest», qui à Cbri-ßiana: ^pub. defeiuerat. ^Alter yero^quem for orts fiorgutts ßlinm effe dixeramtußmul

de a P h R o D I s I o eîr trecenti Turces ac °Kdatiri conrtnenti fem yltimas partes periuerunt. Vt-rùm cùm ntilltmjjtt fuga loaa^occupatisd»* aï)Ui turribtti, yhi paulum repugnaffent,fe t^ega tradiderut. Exquibuifeptuagintaiü inilitibuijquiyulneratijamp;prafidto caflrts re-liSli erant, conceßit: Cigale Genuenfi 'Prefe-êîum donauit^yt eo filium,qui apud “Dorgute in yîncults erat,redimeret. 7{eli^uosprede nomine its militibus difiribuit, quoru yirtute oppidum eo die expugnatu eß,nemine omnino his fibi retento'.quod exifiimaretfama yir tutisPrineipi yiro abunde pramiu fort. Que res ciim Eegam omni laude dignu,tum etiam multo chariorem admirabiltoremq^ militibui fecit. Expugnato oppido deprehenfe funtin cothone nauesille^quevAlexandria milites, frt:mentum,amp; commearus deportauerant. In uenta funt etiam quatuor de tim xreatormeta

magnum pondus argenti amp;nbsp;auri. Hts acce-debat non parua copia frumenti,comeatuum, ceterarutnque rerum, que adbellicum yfum erant congefia. Qaptiuoru numerus ad Eega relu-

COMMÏNTARIVS. iSi relatas fuit millium festem. ec noßrü ea 'viEloria incruenrafuir, amplitn ducenüs oc~ cifis,ali^q^ ijudmf lurtmfs ’vulneratis^exqui“ iw muht poft ta ex yulntrihw, quodtela quot;yte neno illita fuißt crederenturftnterieruncacqj in hds Ferdinande Teletw ’M.iliinm Tri~ iunas: occubuiftTentq^ muhoplures, nifiqudm primum Vegafaitcios inSiciliam depertados euraffet. E x Hierofolymitants militibM^qui eo die^ytfoient, forttßimepugnauerunt^tum inpugna, tum ttiam non muhopoïf ex yul^ neribus,qux in eapro Chriftiana F^pub.ac^ ceperant, paulo plw triginta mortem oppeti-«erunt. Foßero die V ega primum pur goto oppido,fanum, quod ibi erat maximum, ex^ piandum, dedicandnm^ Deo Opt, “^lax, curat: inibique faiîa re diuina,occifos fepeliri pracipit, deinde oppidum mttniri,deiella bel-licts tormentû refici,foffas expurgari, fru-mentum,commeatusque in oppidum compor-fari iubet, Dum hac ^Aphrodißj geruntur, captiui quidam Greed, qui ex 'Mtninge pro-fugeranc,Auria nunciat Otbomanum cacum ab alter0 tius infula Frafedo interfedum, quodimpenfe Turcdßuderet, omnibus^ of- . field

D! APHRODISIO

jicw 7) or gut tm profeqHeretur,cui etia,m Iffe flurimùm tribiteret,feqj illi ^ni commkteretr eoqueinterfe£ïo infuUnis inter diBum^ne quit Ttircas exctpereti aur y lia re iuuaret. T)or-gutem yero re intelle^a cum liberM amp;nbsp;quot;Vko-rib it^,far (inis atque impedimentts fe in nauet recepiffe, hue atque illuc deerrare, neq^ alium receptutn habere in quo tuto hyemarepoßit. Hoc nuncio accepta Auria comunicatti cum Vega tir Toleto confilitf inita quarta 'vipi-lia cum'Ifiginti triremib. in’Meningempro^

, queßatim ega cum reliqua claffe fubfequitur. Cum iam lEßuJfasprateruehe-rentur^pauloq plm triginta millibuf paffuum àferetna abefenc,in quam infulam Tiratafe cotî{leraî,tanta jubito tempeßas coorta tß^'^t miila earUm triremium curfum tenerepoffet: fed eodem, ynde erant propeHa, referrentur, Auriajj amp;nbsp;P'egainccepto conatuq^defiferet. f^uipoßea ex aurit compererut, Tiratam ex °)vleninge expulfum tottdlla orayagari,na mbit4qj receptaculum quxrere,ac petere, qua in hybernM tutiw eßet, quod ’Meningitanis fe committere no auderet. ICega omnibus re-bits, quasßeri iujferat,perfe£lii, nulle amp;nbsp;du-

een*

co M ME NTARI VS. iSz tentés HtJ^anos cwn magno tortnentorum^ cxteraruMq^ rerum beUicarum, frumeii^ac commeatuum numero^op^tdo ffajidio relin-quit, Hk tAluarum Vegam flium, yfque dum aliud Cxfar im^erarer,prafictt : ei^tat mandat, y t oppidum muniendum caret: ta-‘ ueatque, ne quiddctrimenti ex hoßihttc acci^ fiat. Htsfrudenter conflitutts, omntlufque rebtts ad nauigatione comfaratis, ottauo talend. O^loh. omms cu caftiuts,amp;' f rxda,quet cuique obuenerat, ^Afbrodtfio foluunt. l^e-rùm ctim triremes temfeflate quatuor dies tontinenteraffliÜarentur,ntque ylla earum Larunefias cafere faßet, coaSi funteodem, ’Itnde egreßi trant, reuerti. fattaf diebuf ex fortu exeunt, (îr quanquam Monnalla triremes grauiter afßicla,ac yent« dißerfefuerunt,tarnen otnnes ad ynant inco lûmes Drefanumfertienerunt, Ibi Ioanne y egaT r or ege ma^o Siculorum concurfti gaudio excef to,.Andreas Auria nbsp;nbsp;Garßas

'Toletui frofe£li,bic Heafolim,ille Genuam fridie Idu.Houemb. incolumts eß reiterßus. HacHißanorumyi^oria nunciata magnsu refentt terror yniuerjam .Aßricaminuaßt, fro-

DE APHROD IS IO propterea ^aod id oppidum,in tpuo omne-f^em cun^i repofuer,tnt,A nojlris expugnatum yi-derent : amp;nbsp;quo amißo, totam etiam protiin-dam armd jubigtndam crederent, ipfamque tandem in Chrtlhanorumpotejlaeem deuen^ tttram conßanter apfirmarene. Q^od tta e-nenturtim multi 7^dauri,piacipuè ij,qui ipfo-rum lingua t^ilp'achij, Latina Sapientes ap-pellantur ,fe exfortibns amp;nbsp;yaticinationilii^ pranottiffe teßabantur. Quo fa^ttm ye complures captiui d quot;Machometo dcfcißcerent, atque eo magu, yt id j-acerent, adduili funt, quod oppidum illud ab altts jrußra tentatum accepiffent. Ham, yt cat er os omittam, Al~ phonju^ Aragonitu Heapolitanorum ciarif-ßmits edx fortißimitj l^x,cum Tunetenßum quot;E^gempralio ad'^leningem fuperatum ye-iligalem jecißet, ^Apbrodißumque obßdere ßatutßet jperße^o diesßtu, de expugnatio-ne deßerauit, nauibiesque, quasibi extra co-thonem deprehenderac ,incenßs, ne tentata quidem re Heapolim fe recepit. ^t Hißani milices nulld auxilid adtuti, nullts externes miUtibu4,prater Hieroßlymitanos,Grie cos,amp;S itulos quofdam,ßcuti demonßratum

■ COM’MENtARIVS. /. : iS?

, admßii, bellica yirtttte Neapolim^Si-ciliam, Sardiniain, alias j»e tnarts concluß Chriflianorton infulas, cÿ ciuifates maritim mas libéras d Z)or^ute itnmaHißimo Trtedo-neßcerunt außtciußue Caroli Quinti Cafards ^fbrodßum expugnauerunt,qttod^

ycolisn 'Barbaroritmßc nunc Chri ßiana l^ipubUc^s gt;n^'gt;^itif-

ßmum e^Cp°~ pugnacit~ Itim. '' deA^hrodißo finii»

MIHORäBHIVM, qux in his Commcntarüs liabentur, ’ Index locupletiffimus. . v

Damiu Centuria Genuen/ii deleSius in fetiucndoBarbaruffk.

\^frica Gneearum fifta prouincia. 8 i t^fifKa yitroi fartes alit.

i^tgeriiiiH re^num Ferdinaado re^i C4-thoUco trtbutarium.

t^loy/iuf Prafenda G^nuçnfs BarbArulf^ interfellus. ■

t^lphonfi Dauali Marchienis Krtjli :td Cxf. aduentm,

KA'IfonJuiPiineHtellut Centuria. l6| t^liiartitt'ega.ad Monaferium ^ugnauit. i6o ^phrodißo ^Ticficitür.

f^lutninis iuxta Puteolos nnntatsprouetut 6^ tX«iire*c Jurid' ad Cttfaretn cum clajje ex Genua aduentus,

ndreas Jur. maritima: clafsisprtcfe^ns. KÂndreas j:4uria mart oppu^nandic Guleta negotium fufcipit.

iLÀ'ndreas .4uria clajjem aduerfts Dorgutem infîituit. Monafleriumexpugnat. 158 .i4pkrodi!ium obfîJere délibérât.

i^fphrodiftum ab Jlphonfa ß^ge Aragonio amp;nbsp;alifs fruftra tentatum.

e^phrodißi defcriptio.

Mauris dicitur MahadiA^ nbsp;.

eMfbro

INDEX.

•^phrodifiuinàDor^ute inuaditur, I ƒ4 f^phrodißuifi terra wari^ oifldetur. jéj Tor métisquatitur, Jb Hifpaniscapitur.r79 t^phredtjiuin Manrorum quot;vniça fpes. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;181

in caftris Cicfareis pcenuria. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;41

K^quaria turris expugnata. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i8

Diruta àfundamentü.

y^rabes in caftra H ifpanorum VenerHnt.

GerbinusJphrodtfiSproditionecepit i5-4. T) rbarorum oumClt;cfarianis certamen 11.9 BarbartiJffC res in re^ni fui initio foiliter gefta. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.^■z

Barbaru^a prxfeélura maris 4 Solymano do^ nattis. -jti ^um llua: infultc oppidii capit. quot;jii. Inter Baffas à Solymano conniimeratus.

Barbarußa: ad Solymatmm oratio. y6 Barbarufld Hipponantem ßnum inuaßt (y .

Prochitam captt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■

Spelimcam oppidum diripit Fundos.

Tarracinam expilat,(y I^omanis terro^ remincutit.Si. Cla/ßemGuleta: admouet.^o BarbarujfaTunetwningrejßttSyin ßimmum ßr tunariim omnium dißtrimen adduéius eil. Impetratfs 4 Tunetanis inducitspacem dat accipit. 94. Aloyßii Pratfendamterficit, loj 5/«lt;c îudao metiiac terrors exprobrat.

Barbaruß'a Tuneti regnum inuadit S^gtmj, fe créât, 4 Tunetum (y Guletam contra adgt; uenientem Catßirem munit inßaurat. j ç Catfaris caßra excurßonibus infeßat.

Bar,^

INDE X.

Barlaru]JaPiTiw Chrtfiiani nomirtii ad •^ntiM ornnes in ergaflulif cremare deltberat. 126 Barbaru/JTa tx Guleta expugnatione dolor Oquot; indignitlio. 54 nbsp;nbsp;£«lt;^ w^ewfeï cojgt;ilt;f. 40

. Fuga exTuneto.

Barbaru/fa omnib.fortiinif exututldipponcm Je recipit. Baléares infulasinfeßat. (,i

BarbarujJ'a fiippona claJJ'étn educit Ctefa--rianis aduentantibus,

Centurio globulo tormentaria traiO' êluiinterüt,

Berengaruu {{eqaefentttu Sicullt;t clafsitpra-fe^iut.

Bernardinus Mendocius Guletttpræfebîtu. ƒ4 .Btfartam C^fari tributariam facit dreas ^uria. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t!tS

Biftrtani Turcas in oppido recipiunt. 85» portw de/criptio. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;147.149

ÆJàr Carolus .Fquot;, expeditionem in Tune-• tum parat.

Ca/^ts in Fttca; portttm appulßts. 1 f Cdfaris in Tunetenfium regti legatos libe^ rallias.

Cafar Muleajfem per^tiam humaniter .. excipit.

Cafar ex altero pedegrauif/tme laborat }o Cicfarisdiligentia Jpe£iata Teirtits ^i.ioG.izz Ca;farK 'tirtus^animiji magnitudo

Ca far de Tunet o inuadenda confuitat

Tunetü CU Omni exercituproficifiitur

'Tu-

INDEX.

Tnnetuin yicloriofiu ingreJitur

Tquot;uneto copias mouet

D repanum cum omnibus copi» appuîit

Citfariscwn MukaJJ'ein regnum rtflituto paHa ex conditiones

Cmfaris ergaferuos yfi£loritc authores libera^ litas

Çtsfar de oppugnanda jifrica délibérât “Panormum appulit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;M.effdna:fumma

CH \ulgiplaufu excipitur 6i Caßrouillam, Salerttum,e^ NeapoUm ingreditur

Cicfar Luca:fummum Tontipcem couenit

Clt;c/driano rum cum ß arbarujfa iuxta Tunetum confliéluf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;40.124

Cacciadiabolus pirata nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;içç

Calarii primaria Sardinice ciuitas nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;11

CaptiuqrUTuneti detentoru inges numerus 42 Captiuoru numerus expugnato Jphrodifîo VJ9 Career Tuneti àferuù Chriflianiseffrallus szf Carruanum '»rbs %^friclt;t maxima pratter Tu' netum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i-js

Caruenna yel Carruanu '»rbs Africa Machome

tanorum facerdotum collegia Celebris 8J.164

InBarbaruffepotefiatem'venit 96

Caßrorum ad Aphrodtßum deßriptio 168 Cidiarfes Carruani S^x de concordia cum HL

fpanisagit 154 Subßgnishabuitquindecint Arabummillia 16$ Mulxi Hazanii régis corpus ad fepulturapofcit l6ç Faduscuns Uijpanis pereußit^ eosji cibariis iuuit i Ti

Ci Cl

INDEX.

Cigala GenUenfîs VnW exprafi^if Cd/à-quot; retc claf/is nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iG

Cigalce Genuenßs triremis quot;^na Caßare capta

Claf/is Cicfarea in expeditidné Tunetana quoi conßiteritnauibus ‘ nbsp;nbsp;. loz

Clajßs Dorgutts(/uadragintafeptenauiiitn i^6 Coralliorum negociationein qua: in Tunetans regno fiebat ßbifuccejjoribusq} fuit referuauit Ca:fär nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;49

Cotho, pottus nianufa^us

Culler a d Dorgute direpta

IdacuiJbyla 'vexillutn In hoflili aggere de-figere aufus occubuit

DomxMuleaffem èTuneto fugientempro-texit

Dorgz/teJ Turca ^^phrodißum ^ffa Gerbino eripuit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IÇ4.IÇ6

d loanne Auria captus naualicofli^u paruo auri pondéré libertate donatus Nauitn E^iodiam cum magna auri copia diriä puit i;G Culleram (ÿ S.Ioannis oppidum in Uttore yalentinorum deprardatus e^i 1 'Polentiam adortus ab oppidafifs magna yi re-pulßis in Meningenprofugit

Tralio adOliuetum interfuit,Qrßptuaginta T ureas cum duobus prafeHis amißt

Ux Mcninge profugit

Drepani Sicihtc yrbis deßriptiQ

Bryx

INDEX.

P Ryx SjcIJLc mons^yntie Kentu Erycina $8 ExercitMCafareiadJrgierainfumma 159

J? ^nittn /4phrolt;lißj Deo (licatunt 180 f erdinandus rex Catholics, Tremifenßutn regem omnibiu fortunii exut um in regnum rejiituit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2

Ferdinandiii Gonz^ig^ quatuor cohortes Hi/pa itorum Âphrodifiummifit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lóS

Ferdinandi Gonzaga principis Melphetant laus 168

Ferdinandui Lupus Lußtanus TriiunM i Ferdinandus Sylua nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;sCi

Ferdinandus Vega Ioannis Sicilitc Froregis fif lius i6o Sicilia Froprlt;ctor 161

F erdinandus ToletusTribunus i61 Ferdinadits Eoletus primus murü aßcendit. vn

Ex'vulneribut interiit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i~;lt;f

Ferramolinus archite£lus (3 machinatorglande tormentaria interficitur.

Feßßanorum in rebus bellicisyirtus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;8 }

Franßcißcus rex Gallorum de Caßaris in quot;Tune tum expeditione per legatum admonitus,na~ uigia ßua ßibßdio ßbi mittere recußat. s Barbartißam per Foreßium legatum de Ca farts in jdpbrfcaapparatuclamadmonet. 16

ÇlÂleones,nauiumgenera qua. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;loo

' Garfias Laßsius genere (y poëtica lauro pertllußrif. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;119

Cz ij nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Car

INDEX.

G arßas T diet tu amp;J»toniusJurïa cum Keap9 liUna claßfefe principi jiurtx iufigunt 1 $8

Garfias Toletus 'Petri Neapolitano~ rum Proregif filiuf.

K^uriam hortatur Trt Jphrodißj obß-dionemacceleret.

GarßecTokti Laus.

Gafpar Gus^mannus pene alterum irachium amißt.

Germants Tiineti faltem permiß'um fuit eßu-lenta peculentarapere.

Giaffer lanixeroruin prlt;cfecius glandibus tor^ mentariis duobuf traijcitur.

Globes aneos liliis inßgnilos ex Guleta in Cafa^ ' rianos Barbari iaculantur.

Grxei quidam captiui ex Meninge ^phrodißum

profugerunt.

Granata olim Maurerum fedes.

Guletana arcif deßriptio.

Guleta arX obfejfa. I’j Expugnata. 34.115

pj Jbraimi Baßa apud Solymanum autho-ritas.

Hales t^ipbrodißj prxfellus lt;J Chrißiana reli~

■' gionedefeiuit. Interficitur. 179

Hazaniui Moulai lia:iianij Tuneten^ ßum regts frater.

Hariadenus Oenobarbus^vide Barbarußa, 14

Hieronymus Spinula capite praeißis. io6

Hierony/MHtf Totauilla dux Sarni in confiL ilx

INDEX.

ItucumMaurû habita 'mteriit. 22.108

Uierofolymitani milita triginta interfe^t. 180

Hierofolymitanorum militum numeriu. 162

yirtut. -■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1}7

Piffiona in ßiem C^faris yenit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ç4

Z-f ijpani amp;ltalt laudK auidi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;21.} y

Iji/pani inter lignandttm crebra pratïia cum

Maurii facinnt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;16Ç.I7Ç

Pifpant Jphrodißutn capiunt diripinnt. 179

J-lifpanorum irruptio inpomarium.

hijpanorii yiirtitSifludiUflabor O' indußria. 16^

Lam.

Celeritas O' impetui in irrumpendo. tyy

Hi/panorum de ^phrodißo visoria non in-cruenta.

Porwif« Oenob. frater pirata inßgnif. 1.70 TT reinifenßb.fiiadet yt regent futon exigant^ regni interim harede per injidias trucidato. z ^bH ijpanis interßcitur capite in Hi/paniain tranfmißa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-jz

Idyppolttiu Medices copias aduerfus Rarba^ rnfdmconfribit.

J OannesAnria Clt;fßarelt;eclaßisprafèflusDor gutet/i cum yndecim nauibus cepit.

l04«7ie*’ Henartui Cafad Gallorum regem legatin.

Joannes ^ega Sicilitc Prorex^

T Coroneus Graccorum eq^uitum pra-

feil US,

C üj

INDEX.

Lenttgeßa Muleaßis mat Cr yuiili^animi muiter.

Loci circa Ârgteram deßriptio,

Ludouici infantis Portugallije ad Cccfdrem aduentus cum claße.xxv .ü airiplius nauium. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;q. X, io|

Ludotticin Mendociuf Marchio ^onteiaris, zG

Ludonictu 'Perex’.tii Karjas Guletanx arcif frxfe^iif.

,_Äphrodifium cum fnn trireme Venit. 16^ r ralio ad oliuetum interficitur. 170

o^chinationis nMaJis defcrtptio I7J '

Mago ßue Mahon cigt;ptdutn Balearii tninoru nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lo. 1}7

Mahadta di^a efi d Mauris/^hrodißum I54.

Maiorictc inßila; defiriptio

MarchionfS .Alarconij ad Clt;cfarem ex Italia aduentus

Matresfamiliäs Machometum yicloriam foßcunt

Mauri quomodo nienßx afßdent

Maurorum Tuneti yienditorum numerus

Melchior Z’umaraga Se^ouienßs Centurio sGi

Interficitur

Mefichines Muleaßßscofitasiuxta Tunet um

: fudit

Mefidnlt;cy)rlisdeficriptio^ortusq-,fi:cHritas 6}

Meffanenfium in Cxjarem muntts honora, rium nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gz

Meßuar

INDEX.

Me/tiarPanUi Tunetanos ad tuendam liber-tatem contra Barbaru/fatn exhortatur

Tdililis Hifpani laus Cr ‘ï’irtus

Monafleriuin Africa oppidum ab Hi/panff

expugnatwn

Monticulus A^hrodifii

locus atncenus iuxta Panor-

tnwn

2^orerela Centurio tiulneratur

Morerela O' Oforius nionticuluin capiunt 16 j Muleaj/es Maimonem fratrem ob regni a^e~

^atifu/pitioné interficit 84 Fratres can denti ferro ocults admoto luinine priuat 8 Ç Eius crudelitas §5 CuniTurcis pepigit, quot;Vt captiuoruin pra;da:que oinnispars q^uinta in ffcum referretur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;87

^uleajfes è Tuneto metu aduentantis Bar^

barujfa: profugus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;90

Hulea/Jis Tunetenfum regts ad Cafarem le-

gatto ze^. f_Tduentus t7 Oratiofup~ plex ïifî Comitas c erudttio Ii7 Muleajfes in ßiorum direptionein ob fidem Uli

non feruatain confentiit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;44

J^Juleafßs cugt;n Ctcfare pa^a conditiones 46 iluleajfes oculis d filio efFoIßs regno pulfus ad

C(cfarem confugit, inde in Stciliain wi/fus lyfphrodißuin yrenit 16$ In caßris obiit^ eiusque corpus Carruanuin tniffugt;n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l6$

jw Hazanius, quot;»ide Muleajfes.

Hulieres inonjiruoflt;cpinguedints 4$ pquot; iUj

INDEX.

’Mums t^pbredifij qttaîn amp;nbsp;quantus Kudecim diebus tormentis concuffiiS

Autf J^hedia à 'Dorgutedirepta

Naues jilexaudrina tres ^^phrodißum ingrediuntur

I» cothone depr/thenße Nicolai Perenott Granuellani encomium

Numidarumpatrimonii census

Numidtt omnium fe nobilißimos ia^ant

Enobarbus iunior^y/ide Barbarußa.

Oenobarbus fenior \iSius ab Hi/panis obtruncatus

Oppidani i^phrodißenßs ex capitibus hoßium in muro trophaum fiatuerunt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iG’J

In caßra erumpentes d Toleto repellun-tur 171 Ex muro Hifpanos contumelih afficiunt 174 Ex muro quatuor tor^ menta ex machinatione nauali deturbat Fortißimi occumbunt^pnclium ßcpe reno^ suintes nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;177

Omnes aut capti aut interfe^li ßtnt 179

Oppidanorum t^hrodifienßum eruptiones quot;va^ rix 162.16}. 164. 172 Cura (23'labor in muniendo Jphrodißo 166 Firtus 178

Oppugnatto ex triremibusdifßcilis O' income

moda

Oribela Falentinus Centurio

Fulneratur

INDEX.

Gthomamtscacus Meningiianorunt interficitur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;। go

p jilmaciuitasprtm^riaBak^ritmaiorit Palomarius ad eliuetnm cum alii} interficitur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' i-ja

'Banormi de/criptio

Tetrus Ludouicus Farnefiui “Pauli .UI. ad

Ctef.legatui

PolentiiC dues fortifsime Dorgutem repule-runt

Porta Jphrodifij admirabilis

Î* rada Ciph rodifij

P rlt;clium ad oliuetum.

Pralium intra Jphrodifiuin. i-^. 178379

Puteolorum res memoran-la:.

P Hodia triremif à Dorgute cafta.

P^chelmus fignifer interficitur.

^/cettes Panus Muleaßis frater.

In ffem regni euocatui.

Fluleaßif co fias iuxta Tunetum fsdit. 8 8 Oliueta Tunetenfium fuccendit O' ad Bar^ barujfam frofugit,

^Alinaria turrisin Cafartsfoteflateyenit. ig D emolita ac diruta.

S.Ioannis offidum à Dorgute direftunt.

Salts ingens cofia iuxta Drefanum.

Scander Fui) Horucij fir ata: frater.

Senatut nbsp;nbsp;confiliunt regni Tunetenfs Gulet^

confiitutm,

Si-

INDEX.

Sibyllec ijifcin.t loan iuxta Puteoïos. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(JJ

SiciliiC cDnHtntiu Panortni babiti.

Signifir Brizenij Centurionit ctiin alOî in^o-nioerio interficitur.

Signifer Pinientelli cü aliii tribtu occiditur.

Sinas StnyrnA'us cognomento îiidaus.

Tunetutn fugit Cuîeta expugnata.

Barbaru/fa: d^fiiadet ne ca^tiuos Chrtßia~ nos concreiriet.

Sitis imntodica Cicfarianos fatigat acÿenè exa^ nimat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ïz}

Soljimanus Barbarttjjani prafeBitra maris donat.

Soïi^ius Centurio.

Solum Â^hrodi/ij fabulo/ûmgt;

S^ecus admiranda tuxta Puteolos.

Ela Barbarorum veneno illita.

Tempil Panormitani fumptuojaßru-

^ura.

'Toletus ü’jduria Monaßerium oppugnant (y capiunt.

roletus Hi/panis laborantib.auxilio '»enit, 171 Toletilaus.

Tormentarij milites quot;»nde di^li.

Tributum annttum régi Tunetano à Çafare impoßtiim.

Triremis primaria Caroli jiragonij ad Mona-fîerium deprejßa.

Trirewwprimaria GarßieToltti aduiphroib^’ ßum pent demerfa,

INDEX.

Tunetani ac TeJJani reges en: ter is opibus prdfiant, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gj

Tunetenftim rexad Cafareni legatos tnittit. zt^

Tuneti deditio. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;izi

Tuneti à mtlùibus Cn:fareit direjrtio. 4} '^niftius fuos increpat ad res^ fortiter geren--' dasexbortatur. 110 CumBarbn’ruffa iuxta Tunetunt congreditur. 124

Vaßii à Ctcfare donatiuunt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;129

pedeßrtum copiarutn in ep^ugnatione

phrodtßuniprafe^iis. 162 In primani a-dem procedit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Frumenttimprafedif

^ral’untmetiri iubet. 16$ Certior faclus Dorgutem oppidanisauxilio 'venire,cajîra cô trahit. 168 /tdeinßruilainOliuetumcoa tendit, if)») Celeritas,\'irtuSje^reimilitaris

feientia. 170 Fulneratur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vjz

./iphrodißum 4 mari oppugnare tentât. 175 Co/;orfei ad irrumpendum injîriiit, 176 54««oj in Siciliam mittit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j go

nipbrodißj fanum maximum Deo dicat. 180 Aluarum filium niphrodißo''prxficit. 1 g 1 Fe^lt;f liber alitas.

rexillum trium fratrum Mtlnere conßitit. 178 Fir^iniKj Frßnus yexillifer 'Pontificius.

Viro principi abundè Jàmadrtutis prtcmiu 179 Vituliis biceps natus eo die ijuo Cafar Larghe-

ram Sardinia: 'vrbem appiilit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j 5 6

Zumarragadr manu promptus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i(,i

FINIS.

ERRATVLA.

Folio 4,, facie i. linea i. lege Tunetanonim.

6.2, ïs- vna

7, z. I4-. ingentcm

8.1.zz.lroperatori

16.2. 17. celocem

, 31. 2. 2Z. longe

38- 1lt; II. quos

47. i. 9. fua régna

• 51. I. 11.Maieftaçem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;

• 52. 2. 11. Gotnefîo

• Z. 18. profeftioni

• 69. 2.12. lauatuin

• 70. 1.7. confuluin

Folio eodem,facie 2.6. regnum Tunetanû.

• •jàf. 2.3. vultui»

85.1.2. fe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

94.2.7. Conftantina nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;

2. quot;J. velHtis

98'2. iz.Ingauniorum

lis. 1.23. fubuedionibus»

Cautum eft Cxfarco prî -uile^iOf ne cut (ommentarium Stella de fhrodifio proximo decennio imprimere Itceat^ ant alibi impre^'urnycnalempr«ponere,pra-terquam loanni ‘Bellero, cui ipfsStellarem commijit. Qm fecue fecerit, mulSla Uli efio confifcationü hbrorumiamp; ^uin^uaginta Qi^ rolinorum. t)atum ‘ßruxellis.Xl^, Septemb. Anno 'M. quot;D.LI,