AB INC LYTO D A-NIAE REGE FRIDERÏCO II. ET 'ILLVSTRISSIMIS HOL-fatiæDucibusJ O H ANNE ETÄ-DO LP HO fratribuîjgefti, Anno poft Christvm natum m. d. hx.

uera defcnptio,Duobus libris comprehenfa.

BASILE AE, PER S A M V E I, E14 R^^ium.AntfQ AL tXX.

IN COMMEND A TIONEM HV-ius hiftona?,ad Lcóo-

rem.

SI Demcß:Mtor lcgum,mortdiilgt;i'.f .-cquum

Qu£ im com'b'ttiunt, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tictxnt:

iHcmdgi^dtumtjuog; Irgibm addidit idem, Qui curjm umdex indubitdtm dgnt.

Uunc nihili quifyuii ß^dt,dßycrndtur lt;;3‘ odit, 'Pcccdt'mteterniiußdßciterdDei.

Nfc /ygt;j ßrt impunè : fed irgens numinis ird, V,tpcde fubfequitur debitd poend cito.

quot;F-^ prior nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;no^d rccclis tibi comprobdt ^tdt:

Sipetd, exemplum ucl Liber ife ddbit.

Hic h'fci de beüo memordtu dignd recenfet, Quod fufcepcrunt rexip ducesq^ duo: iHefuos Ddnosfumptis regit inclytm armis. Hi célébrés Cimbros fub ditione teiicnt.

Sdiigifinc defeendunt tmo,ldbor unus cr dJi^, Vt meritis uirtus fterudt dd dsird uidm.

Gens hdbitdtfeptem pru^dura fub dxc Trionum, Qudcldudit Cimbros infuldpenèf-eto.

terrd quod undofds hdbcdt deprejft pdludes, j^omen DUhinurfs uoxgenuind dedit.

Hi Dominos friro pcpuleruntfinibus olim, Nec ueriti iHdtd toUcre morte,fuos.

Ht«c multos pdrtdpro libertdte per dttnos I'ortitcr holies fu^inuere’jndnm.

a, » LuiricA

nee eoeptU aleriit ßrtunn mali'gnif, Succc/Jiug; graut nonßneftrage dabat.-Donee, ubi rebui nimtunt cceperefecundiSf vberii terra: luxuriare bonts, Impia lafeiuivm comitata fuperbia litxum, Et fcclcrum paßim magna cateruaßit. His Deus exarße lußam inßammatus 'm iram^ Pro merit iS panas 'mpoßätq-graues, l^ant tut curabant crefeente libidine nullum. Et leges illis non niß Indus erant.

Hecßatis eß uifum,regi ducibusq-propinquîs îllorum terris clade nocere data:

Ciu'metiamindignisaußprofc'mderedi^.is, Qjtalianeciiulgus mobile ßrrefolet.

Et nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bis reruin tune debebantur habend,

Etpoteranteequo ßtbdereiureßbi.

Ergo dolor tandemßimuLtns zj confeia uirtus

lmpulit,i;^uerum robur in arma dédit:

Vt reßenarentßteleratos uiribus ho^es,

Ajßererentq;ßtum startefruente decus.

Sic miferi magna domiti cùmc£de ßtorunt Principibus uiéias exbibuere manus:

Etßaölis animis libertate reliila,

LcgàÙMKnt dodi ßtnt tolerare iugunt.

Hoc Liber enarrat tenuis fermone Latino^ Et [èquitur pra:ter remâ; ßdemlp nihil.

Ham bonus ueri c^l obßruantißimus, b^cqui ïnfenem prtmus contulit aila libri.

N«

5

Nfc tdntùm hello pr^/ffîs intcrfùit illi. Sei qiioq^ ge{iorumparsquotiicunq;jùit. 'Prieteretigentem Liber hic dcfcrtbitzyorMn^ ïluiHibuf 'mclndit quam mare penè fuis.

Lt res adiungit gejiof er hlartia bella, Aetas qu£ uidit tempore prifea fuo.

H«nc animo grato,le{lor ßncere,ldborent Sufcipe,necfi-uétu de^itucre tuo.

Jiifce magiftratum colère,zr non /pcmerc legeSt HegrMis affiigat uindicis ira Dei. ■ , nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ai STRE-'

7

ST REN VO ET N O-

ßiLi VI R O, D. Henrico ►

Incljti regis T)Anilt;ie m disca-ubns quot;tiolfat.Slepdc, Dithmarßte ui-^ carlo prüden tiß'im o ^Conßliario lö?* ^7r^e;3 fcclo ar cis Segeberga ii)omino ac pair ono ßo plurimaßde ob-

Jeritandö^

olim ueterum,’’

amplifsime , Hifto-rias ßtie res geftas temporum luorum ad utilitatem pofte-rorum literis prodiderut, eo-rum pleriq; aut ea, quæfcri-pta lunt ab illis, gefïèrût ipfi, aut ab aîijsgericoràm infpe-xeruntjCxX quo amp;nbsp;Hiftoriç ap-a 4. pella^

8 nbsp;nbsp;nbsp;EPISTOLA

pellatio nomen accepit» Aut enim adminiftrabant infere-bantq; ipfjbella,aut ab Impe-ratoribus lt;amp;:ducibusin expe-ditiones,quafi comités infpe-^loresq; faftoru 3c confilio-rum omnium, unà duceban-tur:ut eo certius fàhêtiusq; in exequcnda rerum geftarum ferie,procul afFeftibus omnibus,ueritatem proderent. Ita Xenophon , ita Thucydides, ntdecæteris taceam, bellali-teris mandabât,quæ ut eflent fefta cofeftaq; ,ipfi ignorare aud poteratüta C.Iulius Cæ ßr rerum fuarum commen-tariospura ueracp fimul ora-tione.

DEDICATORI AÏ » tionCjUt Marti Apolline Mu-fasq; fociaret, militans in Ca-ftris confcribebat. Etenim cu hiftoria quaß quædani uitæ magiftra amp;nbsp;fpeculum efle de-beat, in quod intueatur pofte ritas, ut præclara inde feftan-dæuirtutis uitiorumq; fugi-endorum exempla capiat, di-fcatq; diuerfos bonoru malo-rumq; efte exitus, amp;nbsp;prçterea rerum notitia certifsimisque ócmaximè necefîarijs docu-metis, adfimilia belli pacisq; opera obeuda,affatim inftrua tur,inprimis utile amp;nbsp;necefta-rium eft , ut ex fide res geftæ commemorentur. Adferunt a 5 qui-

lO ' BPISTOLA

quidem deleftationem non-nullam uoluptatemq; Ipecio ïæ amp;nbsp;fubtiliter excogitatæ fa-bul^,fed magis iuuat, mouerj perfuadet,incitât, ftimulosq; acres in animis figes relin quit ueranarratio.Neq; tarnen in-ficias eo,quçdam à magnis ce lebratifsimisq; uiris ingcnio-lè ÔC prudenter confcripta ef-le,quæ tametfi gefta nunqua fuerint,magnam tarnen Sc tilitatem Sc uoluptatem ha-beant.Sedhæcipli, qui com-minilcendo ea ad pofteros tranfmiferut, neq; haberi un-diquaq;ut uerasrerû geftaru. comemorationes uoiuerunt,

dum

DEDICATORIÀ. «

lt;îum omne fcriptionis fuæ te lum ad unicum eum feopum intenduntamp;dirigunt, utper feftæabfolutæq; numeris o-mnibus uirtutis uitiorumq; iimulacbra ob oculos ponât, amp;nbsp;uera plurima falfis admi-feuerunt. Qui tarnen ipG^H eum in modum ufumq; uerç biftoriæ argumentum præbi turn fuilTet, idfcribendo per-texere multo maluilïènt, ut nunc Hiftoricipotius quàm Philofophi uiderentur,amp; fru ftusquoq; indemaior adpo-fteros redundaflet. Nam quæ utiliter aduirtutem confifta conferiptaqj funt, cum dele-élentf

»gt;■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EPISTOLA

£lent afficiantq,- nonnihil ani moSjipfæueræ rerum gefta-rü narrationes altè pénétrât, inflammât animantq; aduir^ tutem legen tes, à uitijs abfter rent abftrahuntq;,lt;amp; quemli-bet mentibus afFeftu induut. Hæ uerö nomine biftoriænû cupâtur, qualis ilia quoq; eft, quam ad te, uir nobilifsime, nuc mittOjde bello Dithmar-ßco, quod Serenifsimus Da-niærex illuftrifsimiq; Holfa-tiæ principes, anno ab bine, nono,féliciter admodû geflè-runt. Cumenim baudqua-quâfim nefeius, quanto cum omnium cæterarum artium

D E D I C A T o R I A. ij amp;literaruni optimaru,tum uel inprimis tenaporum gen-tiumq; quarumlibet hiftorie cosnofcendæ deßderio a-o

more deflagres : exiftimaui, banc quoqueinclytirégis tui principumq; illuftrisuiftoriç qualemcunq; defcriptioneni tenonimprobaturum. Neq; arbitror , propterea eius le-ftionem minus gratam tibi fore, quod ferius, extinfta pe-nè apud mortales recenti c-ius belli memoria,in lucem prodeatjcum anullo,quod iciam.taöarei seftæ fide tam-que prolixe édita fit. Qui e-nim in iiterasid bellum pri

mus

t4 E P I S T. D E D I C A T.

mus ita contulit, ipfe conli-lijs fècretioribus rebusq; o-mnibus ferè interfuit: quod te minime omnium ignora-reiudico, quimulto maxima quoq; partem tuam attulifti. Proinae te,amplifsime bono ratifsimeq;uir,etiam atqj e-tiamrogatum uolo,ut banc qualemcunq; lucubratiuncu îam, quo abinuidorum iniu-ria amp;nbsp;calumnijs tutior fit, fub nominis tui aufpicio amp;nbsp;patro cinioinlucem exire patiaris, meaqjftudia tibi commêda-

ta habeas. Vale. Datû Itzo-boç, Calendis Augu-

fti, An. 1569.

Cbri^nui Cilidui Qimber,

17

descrïptionis belli dithmarsici, Liber primus.

_____ Ti quot;Reuiter commémora'^ turu^ beüü, Dith^

Cimbricdi gt;nbsp;adimpta libertate à Rege Daniin ac elnab. R/olßitia,ßtb iugnm redd^liß(nt,o^erdpreciunt wefaEluruWt ïew no iniucunddW Re^on^exi^ien^

Ht,ßpriwuwpatted de eind teports tn Eti‘gt; ropaßatti peritrtngerem: alttm deinde ab antiqttißimis tewporibns repet it am gent is criginew, eum incolentts traRnm mores amp;nbsp;inîlituta,ae deniJi^,ej^Hanta ohm 7)ith^ mar(i critdelitate ßeroeiamiii Danos fJolßtos^^finitimosamp; populäres, exer--cuerint, explicarem» Quo ordinéßritatOi CHm Jpßm tempfis bellt apparebit cldrinsi b

18 BELLI DiTHMARSICr in quodaha qu^eela haudindigna me^ moratu inciderunt, tum odiorunr initia incrementa eas inter gentet ap£rien-‘ tur: dc po^rema hac ex^editio quanto periculo gt;nbsp;labore amp;nbsp;difficultate , fufcefi ^taßt, quantum'que emolumenti, qs fuhadlu ho^dus acceßcrit uiBorduei 'ßanius cognofcetur, Jtaque cam gar-tem Jeorfum traElam ,ne confundercm, liberum ’que le él on foret, utram ma^ ht, legendo expedite cognojcere , pecu^ han hbro complexue fum : altero hi' Jloriam ipßus belli ex inHituto ^erte-xens.Erat igiturpodpartam humano generißlutcf» , annui undefexageßmiu Jtipra millclimum quingenteßmum,quo hoc in Eithmarßs bellum motum ge^ dum que ed. Quo ineunte anno^ca-lendu Januarq inclytus laudatißh fnus héros ChndianusyCiitsnominu ler^ tiuSi ddama 'itxoruena 7i,ex. annum

atatis

’ liber PR I ai vs*

atatis ßxtHm amp;nbsp;quinijuaoeßmum in^ greßtiriis, cumplures dies longo inue^ ter MO morbo grault er decabuißet^ex ca^ lamitojd ult a huius arumnu ad ccsleßem conßuetudmem heatam Immortalia. tatem euocatui, placldo gljßtmo 'que o-bltu natura conceßit. ‘Nam cum per annos plufculos tabida lenta'que agn^ tudme paulatim conßclum, uires cor^ poris prope omnes de^ituißent ^eademii magu magls que Ingraueßente idormres per tnßomniu momtus eUß qua manda^ reßü, po^ obirum ßpcienda in re-* gno conïiituere ueüet, mature ut idßa^ ceretp ipß enlm po^ oBiduum uita ß-nem Immlnere. Jdßmnlum ßuum ex^ perreB:us Regina uxori ßamiliaribui narrauit ^qua que d morte ßua ßerl uo^ luit^ fderls ßa^li^iaßif

mariens ßmnq fidem Impleult. Qui fane princeps ^ut rebus maximù bello ac pace

b Z prap

lo BELLI DITHMARSICI

J’r^echreßeUciterj^ge^ii cldrißimiaßein-per habitua eft-jta inßgnipetatis^iufliüœt frudentiiC^ dementia amp;nbsp;æquitatkgloria, qua ßngula uirtutes mirtßce amp;nbsp;certatim in eo excelluerunt, cun du atatiiCua regi-buifaate quedt compdrarit Ter annot e^ nim drcitcr uigintt amp;nbsp;alterum Tdanici dtq^ IdorUegici regnißei^trum, relidum quide iggt;ß uoluntate de morte parentis Fri derlei ,ßd continuo eoq^grauißimo quatuorßerm'e annorum hdlo oecupatum de-ßenßmq^ in ßumma gubernationis tran-qutüitate,maxtmoq^ cum regni incremen to ac commodoemolumento^populijobti-nuit rexitß. tpßo uero ingemi omnium lu-du ac deßderio rebus humanis exempto, ßltus auitum reßrens nomen,qutpaucis ante annis, uiuentepatre, unanmi om^ nium regni procerum atq^ ordinum con^ ßnßu rex deßgnatus ßLutatusq^ fuerat, ac tainpridem in ßummam ßngularis lt;amp;nbsp;praflan^

LIBER P RI MVS. il indolk,pr,£clartßimiS^ uïrtti^ in lj^em,cunBornm anïmtn erexeraty in regi£ dignitatis cnlmen ac iitulos paternasßcce^tt. Erat tunc qwdem “Da nia^acata nnduj^ : tranqniUam enitn ac ßorentißimam ipfipater moriens, ute^ni in omni uita pads ßtsdioßßimus ßnerit, reliquerat,atij^ Chri^iernnsille fecundus, ^ex ohm Snediit gt;nbsp;T^ani^ ac Idoruegi^ {epii cum propter interßeilos tyrannies KyîntiÜites amp;nbsp;Suecorum Danorumci^ no hilißimos quofe^ fûUatos, eiedus regnis tri busfepietrtonalibus detineretur captiuust adnouum ahe^uem belli motum caußam praberepoßeuißusßuerat ) tertio amp;* uige^ ßimo diepoH obitum régis, cum oilogena--rius eßet,uita exceßeratiquod audit a mor te Chri^lierni tertij/ibi metuiße credere-turjnuicinis quocyducatibus ho^ilent-bil mouebatur timebaturue : aha uero plera^ in Europa regiones bellis ac tu^ b î multi

zz BELLI DITHMARSICI multibutiCum ciuilibfa turn externis 'de ßagr(liant, Çereiatur bedum atroxin-' ter 'Philippum /Jißaniarum hen* ricum Çadta reges , cemwiljdque cru--emo utrifque pralio ad Sanêli Quinti^ ni oppidumiinRberné^îprouincia, (quod cppidurn do^liputant Samarobrinam ue teribus futße, C. Caßtris hybernis con-uentu Çadorum ohm tbi indiRo cele-brem) magna ßrages édita eH, Etß uero complures utrinque caß ca-pti ßunt, Çadus tarnen maiorem ea in pugna cladem accepit, amißo in primis inßgni 'nobilitatis flore acpracipuis belli ducibus regniq^ proceribus captis. Quam ob caußam amp;nbsp;imquioribus panto conditiombus pacem cum ho^e fecit^ per^ connubium demum f ut'flcre inter pacflcantesprincipesßt^ controuerßa ea omnis ßublata efi. Incidtt ida inter duos

liber PR TM vs. 2^ rneßm etußle anni, quo o^tirnus princep Chrifiianm uita cü morte ^omu-tauerdt,Tenebat tue Imperq quot;Romani fte-ptrü Ferdinandue .^ußriacui ,ßuperiore anno m Caroli Quinti {ratrii locu Sepie-uiroru ÇermaniajCiffragio ßffeilui. Is e-mm clarißimuspoietißim^q^ fmperatort cuinpraueßc'etis at atu ualetudinisq^uitio imbecillus tanta rerû moleßHinere diu^ tius nee uellet,neepoßetj nbsp;nbsp;nbsp;reilitutis per

Çuli.elmum ^urantiumSeptemuiru Im perßnßgnilgt;us,dignitate Imperatoria munerihusßoie feß abdieajßet, in^ eæno biü Sanlli lullt tn Hißania abdidtffet) in monaßica ac folitaria ca utta die extremu obierat, eedê anno., quo et dua eiusßrores ^aria et Eleonora Ungarin et Çalltare ginaßlqq^'Philippi coniunx CltsZana ^n-glia repina, uita exeeßerut. Ferdtnadus i-gttttrßih ide Fepus, coaclo uniuerß Impe-rqjQnatu et ordtnih.tn urheUindelicorü

If 4 ^ugu-

24 BELLI DITHMARSICI K^tigti^aconuentum agebat^ Hùinco^ 7ntttjs^qHlt;e ntdtaendam amp;nbsp;confertMiiam Impertj dignitatem, arcendum^^ T*anno^ ma orti Tur cam crudeltßimitm nbsp;nbsp;bare^

ditarium Chri^iani nomtnii ho^em, ac muniendamßabiliendamq^ per Çerma-’mampaccm nbsp;nbsp;tranquillitatem publica,

ße^lare uidebamttr,menßbu5ßere decem acia conHituta ßtnt Frequentibiu decretumßaBum,ut Liuo mamifere (juerenti de atrocißimi hoîlis J^oßorum ßue l^utenorum princi^u,cer utcibui ßuu aßidue immmentu, extrema ßauitia attj^ wiurijs^ejuaf tnßcrente'tUogra uißimofeßet perpcßa-,centenis aureorum midibus ad exercitum conßcribendumßup petia ßerrentur .Quod Jmpeiß beneßctum plaru(^^ eorum,qui tune Liueniam admi mßrabant, adeo tenue exile uißm eß, mneghgere

omnino maluerint,quam re^ bui in extremu adduä:is dißrime^prater

catera

LIBER PRIMVS. 25 Cetera mnU, quibui affligerentur^ concij-tatainßtper manti auxilijintiidia ßß n er are, J^ulio enim hone^itti pracld“ adomnempo^leritdtemßoreßibtiw dicahant,finon adiutt ab Impeno ui-ribui longe tnßeriores ,uelbo^ti^otentia cederenti uel rebm omnibitsßortunii^ ex^ uti uiriliter occumberent : ijuam ß aut m tarn exigua arü ßummaßem aliquam amp;fiduciam poßutße fernere,aut immemo fes ojßcij pro patria animisparum ma-ßculti e^generoßs praliati perhiberentur, bta L'iuomam nequicepuam implorant em auxilwm,amp;^ tarn potenti diroey bo^i im-parem,propter ignautam eorum^per ejuos tune regebatur,cum ^utenui,ha:reditartj cuiußdam iuru denegati ßbi tributi pratextu,numeroß cum exercitu inuaßß ßtjno modo crudeliter tgni ßerro^^ euaßa Ult, [edlt;amp; expugnatu pleriß^ occupatü^ caHellfS ac munitionibus, inßti homi-b num

BELLI DITHMARSICI

minù mtiltitudine truciddta, multaprd' terea mulierum ptterorum^ imbe'ilium midta^fèdihiispaternu mdternk^ auulfd ubertb^i, in J^olcouiam fecum abduxtt. Lugubre fane fgeBaculum nbsp;nbsp;deÿloran-

dum nobilißima fertilißima^ ohm re-gionu fatum, qua tarn lengo aui tempore aduerftf barbarorum finitimorum incurfones ,firmißimum (fermania mu nimentum amp;nbsp;propugnaculum ßuitt ^itZagnum uero Jmperio 'R.omano de-dec us, cum maiorum noHrorum ohm utrtute conHantia diu fortiter^ egrea gie’que deßenßa ft, quorum ora amp;nbsp;a-feHum , nedum arma uix ferre mam poter ant, quod nunc oßitanttbus ijs, quibui fnium defenden^rum cura crédita erat, tn tri^ißimam mißrri-mamq^ redadia ßruitutem, d^oßorum fauitia lt;^7* Ifranriidi ceßerit, Htc tune ^s in Europa locu rerum ßatus erat,

de

liber. PRIAIVS. 27

lt;juo ^nos breutter diEluroi recepimMS^ nunc confequens ef? , ut antiqtitßma gentii oYigmcm moret altim nonnihd mueÜigemm ; quod pro rei ippas condt--ttone ßre^ße longins erit » ^^intequam uero eo ueniitinMipattcK obiter Le^ore ad ^onitum uolumuSine quidnos hoc loco de IDithmarßsßgiüatim di^uros exîBtmet. Borumentn^regiOiqiiamßptcm in lon-“*ß^‘^**^ gitußinern miliaribits^ porre^lam,pauloqß^‘^ß'^^ angu^iiii in latitudinemß^e extenden^ tem incolunt, cum holßatia cohareat, comment^ cumiüa intra '^ritannicum Çermanicumq^ mare f qua uetudißima Cimbrorumßedesed') fira ßt,ipßq^inco~

ut eadem origine deßcndcntes,ißdemq^ uiuentet moribui amp;nbsp;inditutii unteideq^ ciim diolßatis impefio Saxonu olimßb^ le^lißucrintyneq^ nosidos ftparamus, «-noque ßb Cimbrorum nomine utroßque complexi dcßribimus,^t ß obßiat quu, diuer^

28 BELLI DITHMARSTCI

diuerjam a Cimlris gentem 7)ithmarßs uideri,(jiiia lüi à Çomero nep ote 'Nohlt;!e,b( a Jgt;i^Carfi orti credantur, ts hand dtfßcul- I ter re(j/onderiffbipoffe tntelligat. Tdam id ita eJJejametß largiar, tarnen negart non fotelï^Marfum Çomerinepotê ex 'Thtà-ßoneßlio perhiheri,nnde de cognatione gentii^unuminßdentk traBnm,ßtd ue-rum ßtßacde e^i coüigere.Vernm Mar^ ßs alß locn conßdiße, ui^los^ olim ßu-fit à Çermanico ßaeitm accnratia (jer-mant A äeßriptor locuples teÜis e^. ß^thi proß^io magii çonfentanenm nero uide^ tur^ quot;Dithmarßos ah inhahitata loci ora nomen ßrtttoseße» Etenimuniuerfaea

tfna intra Cimbrica Cherßnneßm t^ldifariam di^linguiturdn paluHrem et campeßrem ißuenemoroßam, Qui de- \ pteßa ideoc^^ palu^ria amp;nbsp;uliginoß tenent nbsp;nbsp;;

loca, hi ah tncolû ^uZarßuocantur, lt;juaß inter paludei limofoi^ uoragines hahita-

teSt

LiBER PRimvS.

/:^aßlJorper‘marß et ‘Dtthmarß und oes quaßßne i^lltßunnni adiAcent : cumé^ terr am aquuJoUmiliore depreßiorem.^incolantj haud tenui ßum^ ftUy denßt ohie^ü a^gertbus uaüu^ prx-altis^pneterlabentußuminü uimati^a-ßum ßßinere att^ compeßere copuntur-, ßltem apperibus, fißfs aut proßuentibus fiparati. /nquaforas,utab ipfi nature ptuj^munitioreSißßta^receperunt inc9^ Idtubiprauiui abcunde ab hoflibui perL culum aut terror imminuit^utpo^lea me^ morabitur, ^urfus diuerß appellantur uernaculo nomine^ ^uialuoraati^^aridio ra terra occupant, unde /ioljati,quaß in^ terßluas faltus^^ habitantes, nomtnati: quamueriorem de nomtnu etymo ßnten tiam tudico: nunc ad Cimbros in fenere

o

ßfe conuertet oratio, holßttia itacy omnis, itti nunc uocatur,Sleßicenßm ducatum, Z/apritntf

30 BELLI DITHMARSICI C'^^ria,Siornj^rfâ, ^ithmarßa amp;nbsp;lutiZ minorei^^ aliquot regiones ac fnfulat, ut gt;-^n^ia.,Suuantia cogleFies, ueterib, Cint bric a Cberfinneßa dt^lafuit, ^a ab ^lbi flumine,grope ciuitatem liamburgu ad extrema lutitsin lon^iiudincitinere duo^ decim dierum extenditurdn latitudinetn uero abinflula Fimbria,flueparua'Cim-bi^ca ad “Sueftn influlam 'Fitbinarpa, dierumfex itmereexpeditop.ue-nsporri-gitur ; It a, ut ab una partefere tot a Ocea KO Orientait alluaturi ab altera Occtden.' tali,acpropterea peninftla nomen merito flortiatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mendie emmpaltem infe^

nori Saxonicorum ducum re none conti^ guae^i,.^ reliquis eius loci finitimis du' catibiis, ut yttlegalopolitano Lunebur ' Pf^p^diuiditur per TrauenamdBilenatn

O lt;^lbim ßuuios. Cateritm citm in gene-re tot a Cimbriam depinxeriWi no inutile fore exislimauifl holflttiam quoq^ pecia-' liter

LIBER. PRiMvs, 51 Itter de^cribere. Ea quatttorßtimtnibai circudatd e§l: Milena ad oriente, adocca^ ßtm Stör a,ad meridiem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;adfèpten^

trinem Eidora, qmßuuim uetits 'Eania Itmesaquihußdam ejße exiHimatHr. Sed K^innonius monachm quot;BenediclinM diuer fiim ah hoc limité co^itiiit.népe uaüum il ludadhuc noHro té pore mum nbsp;nbsp;agpe^la

terrainßgne,quod a noßris'^ävtXizxtX, hoc eßEanorü opus appellat ur,et propter CaroliJ^agni exercitum aduentantemdà, Çode^ido ‘Dama regeßruSlil perdaSlnq^ e^, a ßnu Occam Britannici Slue ditlo^ haudproculSleßiico Çothorpa, uCqtie ad Eoliingpîadiit, qiiod Eidora amms m Çcrmanii.umare (eexoneraturm alluit, hicoluerut olim Eoljatia ah antiquißima memoria prißiiHi pugnaces Cimhri, hello cum ß.omanisge^o ctlchres^unde nomen uniuerßa ea regio aecepit, ut ex ‘Ptolemao, Strahone, Elinio Tacito, maxim 'ti eerie autorili^i , coniîat : qui

51 BELLI DITHMARSICT emnes uno qudß ore Cimbros inter duo martä, ^ritannicum nempe Çermtt^ nicum^ nunc uulgo occidentale orient tale dicîa, ^quilonem uerÇui a Saxoni' bus confedijje, difirà teftantur. Etßruat etiamnum boc tempore nominis ueßtgiu insula parua^contra Lubecam ciuitatem fita,ijua Fimbria bodie^una duntaxat li-tera innouata,appellatur.Cimbros uero ÇomerOy nepote 'igt;lob(e^ ex maxims natu ßlio lapbeto ortos ejje^ nomen que ab co per tot jecula paululum immutatum tra here^conjentiens omnium opinio eH. Fo‘ ßeritas ißtur /apbeti cum maiorem orbû terrarum partemßn Europa^ ^ßa 'pie minoreiOccupauerit,quodipß,cumerym0 nominu dilatationem ßgnißcantis, tum ßau^a ISlobæ parentis imprecatioporten' debant poHeri a Çomero ortt ad Soßbo^ rum J^aotidi paludiproximum, qui de illis Limmerius eß appellatus,ultra Tbra-

ciam,

LIBER PRIMVS« 35 ciam,ftbi Tanaii oritur,fedes habuerunt, ipß Ctmmerij diBi. Cuitu rei etiam profbet a E\ecl)ielcertißimui nbsp;nbsp;nbsp;te^lis,qui

Çomsramp; Tboporma latera ^^quilonis f^ocat : quod de 'PalaHina, ubi uirdiuinus facri nummuin^linPlu ßcri-fßt^accifiendujne^, quo fane in locofio-^’uifeolim Ctmbros potentia nominis celebrttate,prater “Soßborum nbsp;nbsp;momet

oppidum eitifdem loci, ab ipfs Cimmeriu nominatum,document0 funt. htne po-ßea Cuccedente tempore, quodbaud diff-cil'e tllis fuit per repionet propinquas ,'Ruf-fam, Lituaniam, Liuoniam Eoruf ßam, in Cimbricam Cherfnneßim pro^ preßt,totoq^ eo litt oref paßim dißunden-teSjlate dominaitßtnt, amp;nbsp;ca^ratopaulu-lum nomine, literacy interiePla, Cimbri nuncupati, Quando uefo qua occaßo-nehacmipratio cotiperit, quoniam nuüa pentk ab eo tempore monument a extant^ è

34 BELLI DlTHAlARSICr

id conftare poßiij^nDtiim e^f. ^^ifodotw men'iinity Cwibros, ciitniYru^ ftionepibla Lydum inuapljent, ab eii'J popnh rege regul/os ejfe, Sabedicm f^rate-K^liatem, qui Lydorum rexßuit, eus •-^ßa eiecißefiribit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;igitur eoßatint

tern gore, ea^ occaßone,m hac loca conceß-fi^intycerto afßrmari nongote^i. '^am bac de re qu^ utteres Saxomcarum re-rum ßcrig tor es lit er is grodiderunt, ß,qua ßibcet ab hominibus imgeritis rudtbissq^ paßim congeßa ßnt,ßäfs habenda non e^l, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Albertus Crartens, diligens eis^

curioßus hiSioriteßrigtor, ubiq^ßer'eutß-tilcs ei^ßiuolos reßellit. Quodß liter arum cultura„îqueac res military, agudCtm-^ brosßoruißßet,certtora deßuo inbacloca aducntu yalqsq^ rebus gr aclareßeltciterq^ ß genlis, monumtnta nobis rcliquiß ß nt. Sedtgß, ut amp;nbsp;aliagltraa genteSy a-nimoß uirditeréi^ agerCitii^ beÜa gererc,

LIBER PRIM VS.

eie renter amp;nbsp;ornar'e /crtbere, malue runt. llliidt^me^J'ego baud nulla duties conieBura crediderîm,non umuerfam mul gcntem emnino illitc fefe e^udiffe^ fed rernanßife nonnulos, e^ui relitJa ab a~ Itjs loca c( lerent, quod homines iliites or^s ueterib. Gmbris nv dijlimilcs/j'nt nionbus amp;nbsp;in^iuutii^ ut hijloriai?roduKt. nim lingulari cuiufquam imperiopar'êr^ fed complures inter eos ßntnobilesuiri, ÿ ex pradatione amp;nbsp;uenatu ui^um o-pes quarunt : quas duos omnino res cut^ p urimi ßmper factant, propter easße^ pe tn gent es inter tpfs dijcordia amp;nbsp;con^ tentiones oriuntur, Opinantur non^ null, eos uel muff at a Oceani inun-datione coaElos^ uel ui a Çothis expnlii ßs,ßedibiii ßii emigrajße. Quod tnihi uerifmile nen uidctur^ßd potius fua^ pte fonte ac Uüluntate,ßt!e fato quo. dam impulßos, fuç opum alienarurn

c X cu»

BELLI DITHMARSICI cupiditate accenßs, cultiora loca appeßße exiHimaiterimprttßrtim quibitt, ut nul' la terre^riumitmeruin difßcultatepra-pedittsjnagnamfacultatem adinuaden^ dasoccupadaij^alienasprouincias claßii pralsueru, '^ecj^ ueroßli Cimmerijßd amp;nbsp;aha (juadam tpßs conterminagentesßdi busprißinis reltßhdn alias terras migran tes tranßerunt. In his Çeta, 7)act, Speui, Teutonesßue Tbuißones ( ab ,^ßane ƒ-lio Çotner^qui amp;nbsp;Thutßon ') iamp;*Sacafue runt,eiuiomnes, mmatis appellationtbus, nunc Çotbiy'DaniiSuedi, Çermani c^Sa xones nominatur,etiam hodie Cimbrisli' nittmi, Caterumßueruntßm^er Ctmbri gens impigraßrenua, manu prompta bellicoß'ejuod.cum origo nomtnispugnA' cem^ ßgnßcantisjum res ab ipßsaudactß- : ßmeßrtißifne geHa^abund'e te^antur, . t^b ßdem Sicambri nbsp;ortum nomen

ducunt,quûs nue Celdrenßs ejß utrt dobli

LIBER PRIMVS, 57 arbitrantur. Toîl aliqitot enim numéro reges, nbsp;nbsp;nbsp;inter^rtfcos Ctmhros[îue Cim^

merïos dominatum tenuiffe ferutur, cum ad,^MenoremJecundum , qui J^larco--myri nbsp;nbsp;nbsp;fuit,rerumfumma ^eruenilJet,

tSifixü^ermaiores ßtos amp;prolataiistam fidibiu ad ^henum ufq^ amp;nbsp;Çermanicum mare^Brïtonu regiißnitimißliam, Cam~ bram nomine, in matrimoniumpbi covu Iduit, Qult;e muller cum in magno agudre gemprecio amp;• honore eßet,ob eximiM pu-dici uenu^lié^ingenij dotes,ineiiußauor'e amp;nbsp;gr at iam nouumgenti nomen indidit, ut pro Cimbrispoßea Sicambri appeüaren tur : id^ d coditi mundi exordie annopoß-quingentos ter mille quinquageßmo, cum K^lrtaxerxes Longimanm Terfis im peraret.Su ccedente poïîea ,gt;dntenorißlio 'Priamo, recens Sicambrorum nomen no modo non depoßterunt ,ßd peregrinam quoq^e^ignotampritts Saxonulingudm c j aif

jS BELLI DITHMARSICI addifientes infuam cooptarunt^quod du^ ces eorum, crescent ein dies ma gis rna^is^^ jpotcnti(i,ad îlheniripamdexteram uf^ dominatumprctalijjent, Longo deinde intercedente temporis interuado, circitcr annum conditi erbis terrarum a termil' leßmo oFltngenteftmo quadrageßmunty régnante d^'Ceradocoprimo, citm quot;Rhenu relmpterCj ob infiiitasßepLtes ^que cum eßtorum eius^tum maris inundationes,co gcrentur, Harcmilt;!e traRlum occuparut. j'nde uero non muhopoß d Roip pulßytra-iello Danubto 1\cricum inßderuntßquo loco ctiamnu Locßeculo comitatus extat, ex nomine eiusrei argumentum babens} donee J^eradccoßcundo duce, contrats undecücj^ omnibus gent is ßta uiribus, ad-lundis que ßbi in focietatem Teutonum ÇO'^^mbronumauxilujS y Çalltam l-taliaminuadere ceeperunt : unde in Çer-ignaniam d Caßandroprimo rcdu^ißint,

LIEER P RI Rî V S » nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5 P

Ex*î^oricoemmiperHelttetiam Çaüü^^ penetrantes, quorum multitudo trecenta mdliatum exceßi/Je memoratur ,in Hi' ^ania populahundi tranßerunt,qua ma^ ximuaßeBa detrimentu, a Ccltiberu in--depoÜarmureie^iatci^ depulßßint. turmÇailiam reuertentes, cumomnem eamprouinciam, quacunqßterßecerant, crudeliter eua^laßent,inita cum Teutonic bus nbsp;nbsp;^mbronibus belli ßocietate in E

taliam armu irruere decreuerunt, annu circiter decimum ante natum Chri^um. ßpra centum. T^rimiu ^omanorum T^a-pyrius Carbo conßil in Jßi'ico cum uni-uerß exercitu ab ipßs conciditur. Toß cum luniui Syluanus, amp;nbsp;ipß conßul, cotraßatnßelicitet:pupnaßperatur^a qua uiclona cum mßu legatu Jede?^ agrosa fenatu quot;Romano poßularet,u hocipßs nega Ult .T^ec loge ßoß alter o comißo pralio,.^u relius Scauruslegatiu conjulu,deletü copqs c 4 in

4o belli DITHMARSIcr inmantiseorumuiutis peruenit» Qui in conßlium à uiêlonbus adhtbitui,cùm eos deterrere condretur.neßperatü îugii in Italiamfefe demitterentiqu'oduin-ci non poße iRomanos diceret,7^olus rexße rociic^^ tngenij iuuenis^ coße^im manupid eum interemit. Tr^lwm lüud Tacitus RlumQcribit,annofexcentefîmo quadrage Qmopo^i Vrbem condiram, a quo alq diß ßntiunt. ^dcam aduenientts tanta mul tittidinegentûßamam^ tribusq^ iampra-lijs uiéîricUiperterriti Romani,neeßbi,do nee Italiam bolles ingreder'etur, expe^an dum rati, in adttu .^Ipium denuo exer^ citum ualidum opponunt, Igitur mit a ad Rhodan um ßuuiumpugna^anno ab Vr le condita nono quadrageßmo po^i ßxcentos' (quemadmodum annosßppu-tant, qui Taciturn non ßquuntur )iteru Cimbri memorabilem amp;nbsp;funeîlam Romanu UI cl on am conßequuntur^oRloginta midibus

liber PR I MVS. 41 tnillilfts militum trucidattSy calonum li-xdrumc^^ quadraginta miüibm, ca^irk^ linti confiiUribui fotiuntur^uix denisÇut diunt quidam) f tamo exercitu elalemi-^ta.^lter ^iroconfitluniiqui ducesfuerat^ C.J^anlim inpugna interfeBiu occubuit^ •-^Iter Q^Seruiltus Cefi0)Cum exfuga mam certißimus cladu nuncimperuenß fet i abrogato imperio bonuq^ publicatis^ cum.qu'otl eius temeritate tanta clades accepta crederetur, tum obßoliatum aura Delphico templum Tholofanum,m car ce rem duêluseïl,necati^ po^i cadauer ad fcalas Çemonias abte^um.Feruntur uno inpralio 'Romani maiore clade amp;nbsp;detri-mento nunquam afèéli.QuamobremJu-IJenfs metu ammisße exitu belli magno-perefillic!ti,prafntiq^ rerum fsarum pe^ riculo uehcmenterperturbati, cum hoHes exitium D'rbi minitates propediem adu’e-tare nunciarentur mtßis celeriter trans

c J mare

42. BELLI DITHMARSICI marenunctjSi helhcoßtm iuxta fortui natiim âucè C, S^drium ex Lybia, ubilit gttrtham deuicerat^in urbemreuocant^ euméi^yConünuatoperannosplures man-ßratu,ei^ beüi lmperatorem créant, hic anno improßeram earn pttgnam inßque-tißcunaum consulfa^icó,e^ ad bellum Cimbricum a ßnatu mandatum profe-husßatidica mulieris fua/u^cui J^artba nomen fuit,per biennium cenßhu abili-nuit. Interea temporis caßra ab hoHibus ßmma ui oppugnata,nec minore conslan tia à y^ario dßenßfunt.ToH elapßs ue-ro annos duos, cum Teutonibus bronibus, qui diuißs copijs diuerfa uia ex Çalliain Italiamßuerant trangreßi,ad K^tquasßxtias manusféliciter conferuit, Eo ualde acricruentoqvralio uiclordu-centa millia hollium fudit, cepit nonagin tamillia:tantaqßrtur caßrufuiße mub tttudo,ut d^aßilienßs pollea c ongeil is de-

liber PRIMVS. 45 junllorti oßilgt;iti uineas obßpßrint,a£rijj eiuilochmadeßaRtifangMne humanogle , ba,amp;lt; cArmum piitredine,ßiperßufi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

Jertim rore coptoß amp;nbsp;rnihre^ciuaßßercore rnulto ßngueßc'eteSiuhcrrimi ßerAcißtmi^^ redditißnt.Lucini tAme Florm non uno, ßdducbufßcundu prAlijS,eode loco Teuto nes amp;nbsp;i^m^rones a Jgt;^Arioproßi^Atos re firt.TAm inß^erato amp;nbsp;inßclia foctoru caßt Ombi'i^pnperFoncu tn ItaliAm deß:en derAntjCjUAnqud. AttcnuAti numero nbsp;nbsp;ui

rdie,!,Animo tarnen minimeßaBiißdem a KomAnü collocando rerum ßuaru domi^ ciliopetebAnt.Quo non impetrato^Q. Ca^ tuliproconfulü exercitum inßugAm uer^ ßem ah i^lpiußaucihui ,quaf ohßderat, ßimmouent, /taliaj^ in^rcßi ad ,.y4theßn ßum~c caßrAmetAtur. ^ec deßuitfortune impotenter ßbihlandienti ^ariui,ßum-macp^ eeleritate co aduolans, copias ßias cum Catuli milite coniun^t, initopse

44 BELLI DITHMARSICI dieuiceßmo nono lulij ^centum tjM draginta milita ho^ium occtdit,fitpra fe^ . xaginta millia capta inpoteßate redigit, 7)iirau,it igitnr hoc helium Cimhricû duo^ decim continuot amplitu anno3,ßtmpto i^ nitio a Cn. Tapyrio Carbone Coß. a Cim-quot; briiinterfe^lo,uß^ad lt;juintum CaijMa rtj conpdatum^ cum ad ^theßn lüos pe-ntt us debellauitdNec fane modicas Cimbri . intra id tempus Tiomanu clades intule^ runt, cum aut caßs, aut captts fugatistte eorum ductbus, cpuint^ Conßulares exerci^ ttisproHernerent. Equidem nißßuißet it a dtuinitus c’oHitutumpradiHum^,ut 'Ro' ma, plerisq^ omnibusßsbaHis prouincijs, orbis terrarum caput eßßcereturßmmU' quein eo imperium poteHatem gere^ tetiO* niß ea temp eHate tarn excellent is uirtutis ßelicitatu incredibilis extitißet imperator^potuißct ßorßtan tuncimpertu ^omanum pemtus euertt atq^ deleri.^PrO' inde

liber primvs. 4^ inde haudimmerit'o Murim tertiwurlts ^omlt;e condttor alJertor a ‘Plurarcho appellater,primoresj^ cieitatU, ejui antea homim, tanta honoremfa^i gia ineiderant, tenc ^empehlicam ad eo conter eat amßaßifent. Cert at em eer o eo hellocen^e imperij “Romani uirihes,to-toc^ ade'o regni corpore, cem, exhaeiïo ad milites conjcribendos arariot^lfCaries om^ nes popelt Romanifo dos nbsp;nbsp;amicos in ae^

xiliem €xcieerit,exelesci^ endie^^ et oh ma leßda iedtcijs damnatos ,permijja impe-nitate,contra leges reeocaeerit,qeo rnaio-re armorem mole tant is hoHiem conati-hie oheiam iret. ^tqei,et Tacites refert eo loco, ehi hanc Ctmhrorem in kaltam , expeditionem perquam magntßcis eßfert eerhis, coßitit ea etCloria Romanis decent amp;- ducentorunferm'ie annorem continets graeiftmis diffcilimeép helles,ß temporis ßeries, a Cacilto Metello amp;nbsp;Tapyrio Car-*' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hone

4^ bellt DITHMARSICI bonecoß.adahernmußf Traiani, imb.coß ßilat!4?n,ßtbduclt;i['Äy. CiXtertim tjnoclfcri^ ptorei nonnnÜi äßernnt^^ilremo hoc ho Cimhros ad mternecionem ußy ^enth cxfis (leletos^ßitjße, id à uero efje alie-nnmt nonuno argumcnto h(jnet, Etht enimmrei eorumy tanta in ipßsßr^ge e-dita, adeoßa^^e atitu^d nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;at robur

uetm amp;potentiam pndlinam recuperare po^ea nunqnam potuerint : relitjuiie tarnen fuß ad^theßn exercitie itap'up^ i dtßßrße ßnt ut partim ad J^Zactidem paiudem regreß^, partim m Çraciam amp;nbsp;^annoniam nouis quarendu[edihia di-lapfeßnt^ nonnudi quolt;;i^ in (ßcrmaniam natalempeninfulamfuam eßugerint, Enimuero po^l id tempiii quod nuüain i^otijs Cimbrorutn extat mcntio^nemi-m miru mderi dehet. lgt;lam fumpth fern. intcntatis improßere contra ‘Ro^ man01 poHea tenieti feß tradia

derunt.

liber. PR im vs, 47 derunt, nee inter ipfisinuentme^, qui, temporum rerumq^ ge si arum uices lite^ ris mandando,pîîerorum rnemori£ Horum^ieternitati confuleret. Imper ante ^ugtiïîo Cajare, retinuilje Cimhros etiam tum aliquam imperij umbram, inde confiât, quod ei f ut commémorât Strabo ) areum lebethem,peciiliari qua^ dam religione abs ß conßeratum, dom mi forint, ut eofaSlo dißidiq ueteris eSr in-luriarum memoriam quaß abolerent,a-micitiaé^ ßedits cum eo ganger ent. Sub tdemquoque ttmpus udios d Danis lu, tia,parte Cberßonneßpropinquiore nis, quam tunc obttnebant, expuißs eß, annales meminerunt. Qua igitur indeßit perßuit multitude,Danoi um metu Saxo-nta ducibus ßg fibdidit, necßnemulta amp;nbsp;uaria rebellioneparuit. ‘Neq^omttten.. dum mibi hoc loco utdetur, quodm com- ' mentarqs belli Çallici Caßr rccenßr,

Cim-

48 BELLI DITHMARSICI 'Cimhros Teutones^, cum in Çaüiam lidmc^ iterfacer ent,impediments tjs, qud fcum agere aut portare non pot erant, ci^ tra iR.henum depoftu, cu^îodiiS ex fuis ac prafidio [ex mdlu [ominum reliquifje. /ios,proßigatis in /taliafcijs populari ius,multos annos d fnitimis exagitatos, cum alias helium inferrent, aliasillatum defender ent ^confenfi eorum omniumpa -cefaéla,inihi locum domiciliofihidelegif fe. Inde ^duaticos prognatos,quiohlideti Cafàri dédit o oppido, in quod egregie a na tura munitum omnia [ua contulerant, defrtis metu reliquis oppidis ca^ielhs^ u^ niuerßs,cum infèquenti notie munitiones ylt;omanas,com^optis inßdßfide^ rupta, inuaderent,at\millia quatuor eorumoc~ cidit : ac poHridie uniuerßm oppidi fè-’ Phonem uendidit,numerusq^ capitumah emptorihut millia quinquaginta trium ^d eum relatus en,Ptos alq Idleruijs amp;

Ehu-

I

liber PRiMVS. 44 RljtiYonwui, qui nobis Tbrnacenfès Leodicenfesfuntyfinitimosfuiffc drbttran îur : alij in heluetiapro^e Taunfios, qui quibufdam'üranienlèSiCoilocant. /-sine eorum orta, opinio qui partem (im^ brorum^ab ea cladeßiperHitemdn lielue lia ftdem nabîos confèdtjje,fcribunt ,Equi dent ex omnibus his omnino haudincer^ turn efl^ex cadempente,tametfiper omnes dijj’erßi terras,plurimos tarnen cladi in E taiia acceptafuper^uiße.Eorro qua de an tiquißimu eiusgent 'is moribus nbsp;nbsp;inFlitu-

tu referri poßint,hac^ereßint, EtebatuY primis temporibus uetujlißimi illi Cimbri, amp;nbsp;qui in liolpitiapoilea jedem habuerïit eorumpoÜeri,prifcailla Çermanica lin-^ gua,qua Saxonum genuina eït, 'R.eße au principem agnofeebant neminem,ßd,cx^ ortis jubinae bellis, exßus ßrtißimum dlußribusße^latum,du~ cemßbi deligebant, Sifor le qui,explorata d uir-^

JO BELLI DITHMARSICI uirture amp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pricclark editk pares,elf“

Eltone dubia facerent fortepipfismet nt ndfidicabaturJNec diuturniuó cunftj^it^ erat imperium, rpdim beüum ipftm, cU“ iuigercndt.dux effet declaraties^ Tratef nobtles colonoséi^, amp;nbsp;quofdam ccnditiont fruos, ( quos CbriHiana nunc pietoi fu' ^ulit) nullos inter fe uita fatus aut di' frimina aha habebant » Comitum uero ' nbsp;nbsp;Tdaronum^ titulos ac nomina plane i-

gnorabant, quemadmodum nee nunequi dem apudfnitimos T)anos Suecosl^ in u-fk/unt, nif quodante paucos annosqui^ dam nouo exemplo amp;nbsp;ambitioneinufta-tafortajfe cumaliquaetiampriBini iu' risfii laElura, eos incognitos haBenus honoris titulos gradui que in Sueciaadepti Junt.^iumma apudeos dignitas,ßtmmui-que honos c^flatuspo^leleBos belli duces, equitum erat^quos ab ornamentis,qult;e il- j luconferuntur^auratosiiocamus, ^^d j quem

LIBER PRIMVS.’

^uem maximi honorisgrädum nuüi pate hat aditas, ni[t qni uirtttte bellica,ßaclis tn ho^em ^gregijs patrat is, cuiufcuncj^ ucl claßts uel for tuna eßet, ad td dtgmtatts cul men merito aßendereputaretur. lis enim foliSyUtpraclarum Ct' ingens comperta[fe Batac^^ uirtiitis pramium tn conlfeß» exercitits patentibm^^ campis, ab ipfs dagt; Cibos, quorum duHu außicijs ßre-nuam memorabilem in bedo operam. praiîttffent, ßlennt riru ceremonia conferebatur. Qttodipßitne^ apudalias pleraspgentei in morefuir, nbsp;nbsp;recenti ma

lorum memoria Francißus Çallia rex, laudatißimo fine exempla,t» conßtetu-^ dinem quodammodoreuocauit, hemm, cùm'duplici periculoßp admodum pra^ ho Jieluetios, pugnacißimam gentem, non proerd Jnfubria fudißet, quoniam ipßemetpra cat er is in prima acte auda^ cißim'e dimicans, nbsp;nbsp;nbsp;optimi ducis ßre-‘

d z nui

BELLI DIT H MARS I CI nw hellatorii munia im^leucrat, conjen,-ßt gratulamitijn principum exercttiffci^ uniuerß^ eo honore digmßimns hahunf, de mnnn T^aiardi import ducii, quem an te alioi ßortißim'e in holies pitq^nantecon' ßexeraCy eqneßrts dignitatti ornamental adhibttk de more ceremonß.acceßt. No-ßro uero ßculo equeilrii or do dßortihas ui rit, nbsp;nbsp;militari laudepra^anttbus,rariui

propterea appetitur,quodin eum non fern perçut olim^te^atauirtutu merito clari, ßd qualeßunq^paßim ßauore prtncipum fubxuati cooptantur. Qui enim^uslprin^ cipumgratiaflor entes eum dignitatupra^ dum dfle^ant,uelopibus aflfluentes empti tio honore cxteros antecedere cupiunt, li‘ cet nuLa pr ohat^ uirtutu teHi monta pra-ceßennt^uerhis ex folenni ceremonia concept u, diÜri^o Imperator is duels 'ue fla-dio tnßnillro humero leniter percutiun-tur,ccq^ ritu,amp;* ipßhonos amp;nbsp;eins inßpnia

ornd'

LIBER PRiMVS» 5^ oynamentd^.,cjuibuslilgt;etpromißii^e ccm^ rnunudntur. Cimbnporro in Chrt^ianlt;amp; fdeißcietdte^ repudiates kloloUtricü ß-per^itionwu^ icodem tempore und cum Sdxonil/utßß contulerunt.^nte iduer'o tem^ui Solem Lundm^ dliosj^ Udnoe re ligtonü deos ddordbdt/os^^ diuerßs et cer^ tu in locii colere, amp;nbsp;ßcra ippißacereßle^ bdntJNei^ enim cadeHe lt;amp;gt;immortßenu men ullu aut aedibuSydut alijs openbus md nibui mort ahum fabricate, includi amp;nbsp;co iineri poße credebdnt,Tgt;e animarum tarnen immort alit ate redde ß atu eb ant, do -dlrina ea quaßper maniu, a ßmer uß^^ primo gent'u autore, podieru tradita. /io^ nedaitem inter ipßs connubia maris u-niusßoemina'i^ erant copulatio, quorum alterutro fat is fundlo, ßcundas nuptias non celebrabant, XJerum ut pares eßent coniuges, eiußdemq^ ßatus conditionis, magnopere obßruabant : qui aliter cotra-

3 xifienr,

Jj ’

54 belli dithmarsici xifjent,eorum uferij^puhlicam amp;nbsp;KM etßt[^icionk notamßtlire uidebatur. Tleos ddulterij conuiBos capitali fuppli do ajpciebat^ut certior muiorum ßtn^uii furisdicundi ludicijc^ exer-cendi hunchahebant morem^ Erat uni-uerfa ditw in certoiparxciatßue cnrioi diuißa eaßatis tetnporibtts lock proß ßorßtm yßtis cum armapaiêteßb dto in campli conueniebant, aderantc^ e-iufdem loci uiri nobtlcs,tiui ne lut te^es in dicioaßiderentjbi in medium prodibant, i^ui contra alios litem habereß exiiîima-rent^auditii^^ amp;nbsp;cognitis par tu utriußjue adionibui deßenßonibus^xonuentui uni-uerfus in conßlium ibat^id^ temporis ^a-cium^quodinterim deliberado terebatWi curam uocabant.Expenßs diligenter amp;nbsp;uelitatis inpartem utram^^ controuerjijs, in citnfißum redibant.uocatis^ßitigatori bus de iurepronunciabat. Si (j^uisßareiu^^ did»

liber PRiÄiVS. 55 dido no uellet, adduodectm coditutospue iudices/iue arbitras, ab his aduniuerfa ditionis conuentum proisocare ei Ucebat» tiac minuendarum litium wdicij^^ con-fuetudo ßmel quotannis obßruabatur,^ ed in hnnc nbsp;nbsp;nbsp;diem locisi noprocnl d.en~

desbur^o^sjui annua trabis nom'é ab eo dicij more etiamnum retinet ,ßlent^ ilhc ntsnc eiisoi^ terminandis controiierßs nÓ^ nnnqnam eonuentus haberiiac fneriini prater ea in alijs Cherßonneßpartibns ßmi ha loca^quorh memoria longimjuitate te-porum intercidit^ liomicidij crimen ultimo ßpplicio non proßquentes,miildape-cuniaria pledebdt,ne uno inßlicicaß duo de medio toUeretur: idip it a ad Chridianü uj^,eii{s nominis tertium Tdania reßeßogt; Jeruatii eß Is enim,Ht erat princeps prude tiamira,amp;* aqui bonilj^ßruantißtmus, eponiam ea conßuetudo d diuino [imul humandcpue iure dißrcparc utdebatur, d 4 inolif

BELLI DITHMARSÎCI inolitamufr amp;tempor’adiuturnitatele» gcm^dfite dnnoinonadéo multos, conjen' Juprocerum it a co^lrinxit dt^^ mitigduiti qui ino^indntem tjuempidm, drmis dd. corporisfui deßnjionem non inßruBüt tnterfecerit tCdpite pœndm ludtfn reli-tjuisprilcd conßietudinis utgor obttnedt, utdfdnguinis profufone temperetur, Si dcriores fort'c contentiones de luredUt ho north us incidera,inter nohiles prdfertim, dntiquo ^omdnorum more inttis dueüisy J^s^drte iudtcs lites dirimehdt. Eruntfpul turdeorumin fyluis amp;nbsp;dgris ytumulos^

Idpidihus ueBientes muniehdnt, rjuodgenus complures pdßim ddhuc uißi»' tur,pit Çygdntttm ßrdtd uocdntur. ^on-nuüt quoipßdpduci,extruBts rogis,more ^omdKo cremdrtyCinereséi^ colled os in ur» nas cußodiri uolebantycuius reiueßigia d-liejUot noBroßdculo repertdßunt. In diBu,

morum

liber PRiMVÎ.

morum conHantia erat,quam non rOi uel Icuiußiilk eüam in rebiti, omnin^ ignomimofiim inhone^um dticebant^

opinio eaexiHimatio^^ penituónpui poHeros euitmiirßdut ah optimts accepta maiorihasßudio magno nec minore cum laude etiamnum retinetur^ut nohtli inpri mis homini nihd aque turpeputet, quam datamfidemßaüere, idq^ quifacere reueri tus nofueritiis haud ohßura infamia maa cula aßergatur. ^dhcUaßnguliuiritim proßcißehantur, duBis ßecum uxorihus, quaincantationum magtcaru^ artium gnara^augurijs uaticinqs operam da^ bant, deq^ praliorum euenîihus ßcienter prafagiehant : quemadmodum nbsp;nbsp;hoc hei

lo,quod[crihere aggreßifum us, Dithmar^ forum multeres ßectffe compertum ePl^ Quam confuetudineÇermanù quoq^up^ tat am fuiße, Iulius Cafar autor e^, ut eo^ rum matresßamdiäsfirtihuse^ uaticina-d üonihus

58 BELLI DITHMARSICI

110 nib Hó declararêt,utrum committi hum ex ußt efjet nec 'nCidicerent^'inon ep fifoó Çermanoipperdretpantenouam Lgt;undprdlio contendiljent. Fugere in bel lo res infolens ipfs erat j qui^ idfecifett ei nullm adßtos redit us patebat iOmniü^ cÓ^ mer cio erat inter dicîü, ne^grauiore ulla turpitudine aut ignominia nouer antdJi-ilui amp;nbsp;opibus quærendis ex repecuaria magis,quàm agricultura,fudebat, Fr at regio omnis,utfupra (juotj^ demonßratum eß,in campeßre amp;nbsp;paluflre difcreta,’Sonis poffißionibusßsis, quapafcuis potißi^ mufundisßagnis lt;amp;nbsp;nemoribus c’oßabat, pro arbitrio utebantur frueb anturpie^ nep ea colonario beneßciariouefedpro-prio atp har edit ar 10 omnes iure tenebat. Flec operis quide amp;ßruitß nobilitati prd ßandfs coleniy ira ut nueplerijp in locis,oi limgrauabdtur,quapoßea ab his,quiucgt; ns expulßs incolts bas oras occuparür,pau latim

LIBER PRIMVS.’

latiw mtroduiid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;impofttdßint»

Jduel im{e cÓijcere licet^quod agreßes^hol fatiam T)ithmarßdii^ incolentes ^fua ßU haltet dowima amp;nbsp;f radia,qua hareditate uemüt^tranßeuntq^t rariora leuiora^ eo rußint onera^nec qßle locis,ut in alß, tot nobiles ßa habet domicilia, ,^t mutatis ß^binde dominis,cum quißq^,ut erat uiFlor ^brogatis uetertb, nouas praßriberet dice bonis hareditarß paßim pre caria atcp^ c^oduBitia eße^lafunt, ‘Nobiliü aut poßeßioes et dominia^ut nücquoq^ ma gna ex garte exißut, ^prq iuris libera^ poteßatiseoru,nec,ßeudaßdallodialiaerdt hona,extinPlaq^ omnißamtlia cuiufj^ia ^p le maßculaaa n'a adprincipes,ßd ad agna tione proximasßxusmuliebris recidebat: cuius rei exepla et noßro tepore uidimus, hac omnimoda cum lurißi^ione, meriq^ et mixti imperijpoteßare,ac cun^lis pleni iuris c'omodis poßidebat : idq^ ßue iusßue ccn--

BELLI DiTHjMARSiCI

tranfinißam^etiamnum hac atoi rennet, Familiarum tarnen inter fe dißidentium controuerßji litihia^ effe£lùm,ut nonnul-la ex hii,priÜtno iure ûbfinrato amp;nbsp;abolie to,pro fendis habeantur. hacplanefunt^ qua de antiquißimis eins gentis inHitutis morihus extat,quorum potßimapars eadem in reßone in hune ußq^ diem apud poHeros uiget, Etenim quanquampo^ earn cladem,quam in Italta^duohusfune-fisfuperatipralijs ,grauißimam perpeßi funt, uires eorum amp;nbsp;potentia ( uti fuprd cop loßmemoranimus') it a conuulfaproa ßrata'q^ e^î, nt adpriflinnmpoSîea decus amp;rolgt;urhandqnaquam aßirare potuc' rint: reliquiatamen,^ eornm, qui catC' ris domoproßeEis remanfere,ç^ qui exfn ga ad lares antiques renerf funt, genitale eram obtinnernnt, Fipofîeaohuirium imbecillitatem pancitatemq^ contemptui haberi,

LIBER PRiMVS. 6i hateriif^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;expoftd iniurtji

plwimis damnii wcommodis afficû T) uni nimirum,tp(dd[upra attigimttitar citer id jère temptts, e^uo diuina poteïîas bamana inIj^ecie adfaltttem no^ram cœ-lo Jeß dermßtjutiam illis ademerut,haui exiguamregniportionem. Quorum ada-Bi metu incol^yUt certamßbi alicunde de ßnßonempararentySaxonibus ßeßubmit-. tentes dediderunt, Uandaloruprlt;xterea, qui quot;Vilß et Uagri nuncupAntur, aßiduis uexAti irruptionibui, ea ditionis pArtCt quA. inde ab occupatoribus Uagria appellat ur, exuti ßnt.Sed earn dein ceps, ui in potesiatem redaHamy K^äolphus eius no-minis alter holßatiacomes ab ho^îibus re-cepit. Carolus po^remo yatagnusprimus Çerrnanu Imperator,po^ debellatos an-nü trip int A Saxones,quo celeriusßanCltut queJUem ChriHtanam, cui obßinaterelu habantur,ample^er’êtur, ad decem mtb

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ha

Cz belli DITLIMARSICI lidhommumin nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hinc trafiuliti

ubimwc Flandria amp;nbsp;’SrabanüaregiO‘i nesfrnt^agros'qtie eorttm lt;amp;nbsp;fedes.quas ahitiißo UACHoi fecerat, Ohotritis TJan^ bitlisti'dâidittj^He, owni tac^ memoria,primt exterorum Saxones Cimbris imprabant, exauibtu /m^erato res nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;orti funt. Otho aeinde primtts co^

gnomento Magnus, Hennci l.auciips f-lïns,hermanno Wngio nobilimro,qiie ßngular is mduÜria eif* uirtu

US cximia laudem, probatamquetn bello amp;nbsp;pace Oper am ßddem, ex prafedo pri-mum ducem fecerat,terrain eamomnem^ additis ’Brunßucenßd^unenburgenßq^ du catibiesjn ditionem permißt dedit.Sub CHiMpoHerorum dominate ad centeßmii. quinqHagefmum ußq^ annum cum ßuiß ßnt,ad cornues inde Scoueburgiosßumma rerum deuoluta eïl^ circa annum falutife ri tiirgims partus ßpra centum amp;nbsp;mdle tri-

LIBER PRIMVS» 65 trigepmumprimum.^nno denit^ trecen teßmo uigeftmo nono p^iißnpoteHatem ChriHianiprimi Dama regis^ { is ex tüu^ ßri uetuHa Oldenburgicorum comité ßirpe^^ßorore ^dolphi ultimi holßttia ^ticispropnatui, opes nbsp;nbsp;titulumßroriq ß

^^uendicabat') conceßerunt, numerator que obiter aliquo auripondereßi^ad quos fx copnatione Scouenburgiorum iusdeue ^iße uidebatur,pacatifient. Eiuspoßeri^ nunc Dariiam^oruegiam, ducatum •^lefuicenfim^ /dolfittia Dtthmarfia^ que tenet: nee ßemmatis lineam pro iqs, quibusiUa ignota eÜ fibqcere ptget.

Caierùm quanta amp;nbsp;quam créera re/ rum mutationes amp;nbsp;uicijùtuâinei,propter frequ~ete5 ac muhtpliceffinitimarü gentitt tncur-

^4 belli DiTHMAR,SiCi incurpones, hkin lociifa^a fint, ut que regio 'omnu,inglures diuerpu'que dißra^ Sa partes, uarios acceperit dominos, qui‘ bus tdtemporibus, quibus ‘ue incrementii ■ lt;2* occaftonihus contigent, neq^ ßtjcepti O“ peris hreuitoi patitur, neq^ insiituti no ^iri esirecen[ère. Trimos entm duntaxat foli incoltu et hahitatores ah antiquißtma me moria repetere, eorumqüefacia iliu^lrio^ ra^ mores amp;nbsp;confuetudines quantum ex non incertis omnino teslimonqs comper-‘ turn effet,perSrtngere uoluimus, edque in re nos LeSori minim'emorofo aliqua ex partefatisfeciffe confdtmus. Tromde his, qut ea plenius certius 'que cognofeere def --dcrauerint, exintegris hilioriaru friptts, O annalihus petenda colligenda que e-runt. Tyt igitur tddem ad ^ithmarfatn ipTamfeciatim altquado uentamus, nue ca, quae imtiopodicttifimui, exequemur» Tatet, utfuprddiSum eS,fept'ein longi^

ttidi' I

liber PRifllVS. ^5 tudinem miUanbits Dithmarpa ,pa{tlo^^ mmM in latitudinem ßtu naturae^ loci lgt;eregregie munit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oriente tuetur

tMßume Eldora^ab occaßi mare Britan men, ad meridiem claudtt fluniits, ad ^qmlonem cingunt foßa perduEla et munitiones.'Uarios hac ora temp ord Jiic~ ceßione dominos halgt;uit,ejuoriim alios ingt; terfeceriintincolaialios eiecerunt^ nonnul los /juoi^ uifuhegerunt ,^o§l Saxones,^»!-loui omnium primis undcumalijs accolit finitimdcj^ paruit, ex annahhu^ conHat^ ßnßc aliquodtempus,quo earn comités di^ none tenuerint. Ex horum numero pri^ mus Tiedo d colonis interemptus e^l:cuius poH cadem cum uxor cius lda,penere Sue ua(cUi Jdenricus III, Imperator ^a^ truus, amp;• Leo UI 11, pontifex erat auun^ eulus') Etelero comiti,copnomento ,^lliOt ^^pßfßtydcundemuitaßsa exitum nagt; Bus eHJIertius ab eo Kodolphus J^archia r (is

6ó BELLI DITHMARSICI ( is tunc earnßcccßionc dcce^tamtene-hat) truciâdtus, cut non multopoH ftlius eiufdem nomin 'u additus eil : maiore qut-dem cum contumeliaatc^tniuria, quod cdßello eius ^ocelenburgo, tn quo cades fuit iterpetrata^euerfo nbsp;nbsp;diruto, coniu^

'Ldalc)urgam,am^utatunaribusatei au^ rib us mutilatamdn proximum pryluen' tern abiecerunt, qui etiamnum hodie ab ilia demerfa nomen retinet. Jduic ‘R.o-dolpho erat fat er H artuicus, is iusfiunt uniuerfsm in ea dttione^ quod morte fa-terna adipfum redierat)permutationefa cl a elsT* recept 0 in eius locum Staden ft comi tatu^antiiliti ißremenftum tradidit.Sube gttpoilea Dithmarßam armis Wenricus Leo pagos aliquot ^bbati Stadenf dono dedtt, quorum nomine ut tributum acciperetycum c'a uenijfet ^bbas^uita ßo hat us eil, atq^ obiter aha pagis nomma in ft di quo m emoria débita annua pefonu i

extin^

LIBER PRIMVS, d:? extinguerctHr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^tto^j^Jßhoc no

mine terün^ H olfàüa cornes, anno ChriHi fo^miüepntû centeßmum oBuageßmoß xto^drmisinpoteÜatem rtdaBa alicjuan dintenuityßdnonmuliopo^l recedentes dßde Dtthmarß omnem nobilitaté, qutH multa eo loco er at, dit tone expulertihd^p ßnttete deinde et permittente .^dolpho^ H ar [lit cits antißes quot;Brem'eßs, q de comitU' H olßtia ^lirpeßuijje traditttr, eaßnt lurii fecit.^^dolpbi entm et Oldenbnr^tci Scho uenbtirgijc^ comitii copß adiutns,uaftati'$ agris,niagnt}d^ idatis undiq^ detrimetis^ad deditione copulit ,grandemq^arkßimma ße daturos ut itolhcerentnr,adegit,'Cderntn rediiSlo dimilßd excrcitit,nihd ex paSlo pra^antes Dithmarß^neq^pecnniampro mtßam expendere, et abrnpta ßde ad T)a nia regem defcißere, in eiw qttoq^poteßa.^ tenondiU' permanßri,Et€nim uiceßmo ßeptimo poß mide d(icentos,anno à nato e X Chri*

BELLI DITHMARSICI

Chn^iû ^cum inter ^dolphum priori! hum ac Lubecenfis, JLepem T)dnilt;i 'VaUemarum, iuxtdpradtum quot;Bornho' uede acre fieretprlt;ehum, ojjent^ in copij! regiji T)tthmaß,nefartoperfidie crimtne regemhoiiibu!prodiderunt^ Tepigerant occulte cum /io I fat is ante confia/lum,ß deßrtoregeadMs tranfituroSyeiutc^^ rei indiciumforeßimas clypeorum orru con^ uerttßent, /tai^ ut ad man tu uentum e^t ipfiin extremu codocati, ubi iam pugnd ferueretßutii inuerfii a tergo 7)a n os ad-oriuntur, quo inßerato caßu perculßure-giui exercitufprementibus undiquat^ ho^ fiibus/uperatw^e^Otho dux Brunfuicen fiiynepos regiiexfiorore,captuseiifipfi rege r'egti'qj flto uix ab hoHe fugaprafdto féru atu. kacuminfami fitngularii per^ fdia nota in libertatem ffe uindicarunt, ^nno autem jexagefimo fcundo poilt nennens noljatia ac Stormaria Johannes

LIBER. PRIMVS. 69 hdnnes nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;comités, insßium armis

repetituri^ inDithmarßdm exercitti du-' xerütjprielióque inito ßuperatiy multußio mm proßigatis relicjutsßug4 cruentis ex hoÜtum manihts^ßfe eripientibus.tpß quo queßiga ßalutißuic conßluerunt To^ quam gugnam cum unus amp;* triginta efßu xßent anni yorta inter comités aolßti^e ^^lß^ßone,qua ad arma ußq^proceßii^Di thmarß arrepta ea occaßone,ut alteri par ti quaßßippetiasßerrent, agmine ßaElo iii }iolßatiamirrumpunt, eir oluiaquaque, cum uicos tum agros amp;nbsp;pradia,populan’‘ do inflammandoq^^ad Chilonium uß^ oppi dum progrediuntur. Unde c'um dtuerß 'Uia onu^li prada domum regrederenturf Çerhardus Wolßaiiacomesceleriterconß^ iiatuseos,nonprocul'Sornhouede,ul’iper noElauerantßib lucem improuße^ ßuper-uen!t,amp;- quingentn^exdiu trucidât,pra^ ter eos i qui aut inßagnum propinquum e 3 im‘

1

70 BELLr DITHMARSICÏ tjnpulßjautßmetipJosprécisantes, undis perierunt. Qua inßati uiEloria Çerhardus eiusj^frater Iohannes,fecundo p'oH anno, quantos poljunt maxtmoi copias cogut, euocatu^^ in auxilium extranets ducthus numero quatuordectm,amp; uniuerßs ditto nis ßsa uiribus in una castra con trahis, die natali uirginis J^aria, inito ,^utum nOt^Dithmarliam. intrant, amp;nbsp;pacatoiti“ nere,reßHente nemine, toto cum exercitu ad locum ußque, quem ISlorderHrant UO' cant indigene, in medituliium 7)ithmar' ß^perueniunt. ibiingruentibus ho^libus aciemobuertereauß 7)ithmarß, re^au-rato pralio bis inßugam conieBißnt, ad mille amp;nbsp;feptingentos eorum occißs,reliqut inproximamadem ßacram ßuga delati, f^^ßbitarijspro tempore operibus muni ta ^contra ho^liumuim ßß defendere cO' natißtnt. ^-Atubi ducum lußu milites Ih gna com port are, eaque appoßta tempb

liber PRIMVS. 7t

[i ueniam impctrent, modoƒ deditioné,et inpo^erum comitttm Yiolfàtiteimperata. faillir os, pollicentur. JUi ddtem didlts eo-rttm ßdemnuüam h ab en tes, ignem pro~ pinó admoueri iubent. Quo animaàuer-fi obfifii cùm tant lamina^quihusexplum. bo templum er at conteBum j liquefa^ct fi^^are capißent, nibnl^^ altud,ni~ Jïprafens ante oculos exit turn ,e^ mifira^ btle mortis genus con^icerent, in déliera tionem adacii ^fiaBo im^etu in hofies, ejui minus,ac decuttprofiuitéj^àn rem fùam in tenti uigilabant, ex templo confertim fiefi efiiut,i!lis^ opportunefiubueniêtibus, qui bine lüinc in fioßis notisqfiattbulis metu boBium fiefie occultauerat, ex ducibus duo decim,reliqua uero multitudinis duo milita interfictunt, Soli Çerhardiss' lïolja-tia cornes Cjt* Henricus dgt;^egalopolen[ts

e 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f«?»

•7% BELLI DITHMARSICI

çum paucii incolnmes elapß, /ntercedenti bat deinde annis altijuotii^icolaui fyoljà^ tiæ comes lembus multts amp;* tumultuarijS fiignii,cùm,uel iniuritie uel damnitdati uindiBam cdu[dti,ßtlgt;indein holfatiam tncur^ionesfacerentiCum T^uhmarßs con fiixity quarü tmprimis ea, qua in loco Tir ferslo inita e^i Tnemoraiilu fuit. Ex qua cum aquo pene marte utriq^ dißceßtjjent t andern res ad inducias pafiioneSihte^ rußgilluqJrmataf^deduEa efl. In hts inter cat er a cautumfuit, ut neutri alterius partis ho^es domicilqsfis receptarentfo-uerent aut defender ent. hanc cohuentio- ' ntsparticulä ,quia haredes quoq^ obligd-l^antur, cum E.nci'is Saxonia elux,focer

c) (t coräitu fjolftthi, anno exortaft lutu quarto po^imiliefmum quingente-fmum,duclis m Dithmarfa copijs, inde pgt;'lt;^dam ahegtffet,per'queEolfatiam do^ . mum cjjt't reucifus, Dithmarß uiolatam

content’

' liber PRiMVS. 7Î contendere, quodpermißu comitum ear» expediüonem f/er fines corum fiufce^t^m crederentfPublicatis igitur ad principesfi nitimos amp;nbsp;urbes literù, de Çerhardo Sie-/ùici duce et ^^ilherto comité grauster con queruntur, eósque accufiant, quod contra fdRa,conuenta, nbsp;nbsp;liter is figdlts 'que mu-

nita,egerintfie 'que more militari non gr a. fnonitosger dttionemfitam inuadidifio^ liar/que aficero permifinnvquamol^rem iniuria dammque accegti comgenfiitione ah tgfis refiagitant,atq^ adeo ui harum literarum extorquere conantur. Quo com-gerto, Çerhardusfiatrem ^lbertum ad fi accerfitum durit er incregat, quod tantumficero indulfilfityCum eo exgofiulans: fiediiiureiurando rite concegto,coramfia tre eit'fuis utriuf^ confiliarijs ,Jan^le affirmât,fi,eius rei glane infiium nbsp;nbsp;nbsp;omnif

culga exgertem elJe.Çerhardus ergo ubi fiatrem extra noxamejjè tntellexit,am-‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;e nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ho gri-

74 BELLI DITHMARSICI

ira primùm Uteris, cum ad Dithmarfit, turn adprincipes ciuitatesj^per/crtptis,a' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1

gunv.hiifèpttrgantes,culpam(i^ einsfaBi» ^fi^Jj’icionem omnem afe amonentes: d las nero granit er acerbe^ infèBates^ quod honorisßsi nbsp;nominis ranone nullam ha

huiljentt tantamct de decor ts zit* ignominia ' notant immer'étibns ajjgt;ergereamp;* innrere

'■ molirentur'.deinde animum adiniuriam leüo uindicandant conuertuntlDithmar ßpoBeaqna inße helium ßerio parari animaduertunt,intercedentihus ciuitatthus, profaBa ipßs iniuria quolihetcuney modo fatisfacerefeparatos atunt,modo hellü intermit tant. Zjerum principes molliri, amp;nbsp;ah inBituto hellt gerendi dimoueri non poßunt. Großerehant enim contra ipßos ta nbsp;nbsp;nbsp;' '

hellas ßue liter as puhltcas, qua omnium uniuerßa ditionis incolarum nomine, ana no parte[alut 'ußupra milleßmum ducen-teßmuni tertioßata confeBaq^ erdt:quia I

hia

' LIBER PRIMVS» 75 if USßfondelfat T)iti}marp,fè in perpetuum Çerhardo comiti, eius^ iuÜis nbsp;nbsp;lepttimis

h^redtbusjobnoxios et deuin^osfore, hol ■ Jatis^in cun^iseorupericulis auxilium laturos. In cuius bellt exordio tametlifor^ tuna holßitis uehementer arridere uifa e^,ad extremum tarnen ßnpulari inconel anti a ate^ perfidia fefedit amp;nbsp;deferuit. Quippe contrahit undecunt^ copijs in 7)i quot;nbsp;tbrnarfam irruentet, opimas hinc inde pradas aguntiamp;* in loco ï)elfbru^ga ua^ lidum propugnaculum excitant ♦ id erat turricula, ut paßim ea munitiones fieri fiolent form a infier ius quadranpulari, ua--JH^grandibusj^ inuicem connexis ltgnis co ^gmetata,utptlis incidentibus tranßtum ^figarent,reliha£^^ circumqua^ in lateri-l’Ksfioramina eo /jfaciopatebant^ ut maio^

mtnora^toYmenta exeripofient, unde pda in hohes undtquaque adigerentur» •-^d quod oppugnandum cum fiapius ueni^

BELLI DiTHMARSiCl uenirent T^tthmarß,magno eorurn incom modo laBura ipßs repeüere, oppidum .^eldorpamßtBo tnidimpetu capereyh-cum Hannerou in confinio 7)tthmarßa munirCyox ca/lellis Tdeburgo nbsp;nbsp;Suauefta

dio magna plurimac^ hoßteus damna ^uo uù momenta inferre.ToB ea uero proße^ readminißrata-.mutataßdefortuna Boî-fatos derelt/putt, ^am Albertus comes eu per eum loa traBum, e^uem ‘bJortham-^ me incoLe dicunt, in Tfuhmarßam irru^ pißetyiamj^ ingentem amp;* copioßam tralies pradam adßos recipere (eße properaret, ex itinere e^uo lapfuf eBy qui cajuspaulo poB ipßßatalüfuit. Cum deinceps uicina Buttâtes maritima perlegatos de pace im^ ter ipfis concilianda agerent,nee abnuen-tibui quidem 7)itljmarßs earnprecio redt mere,aquo duriorem ßprabuit Çerharsf ' dusplenus^ßduciapotiüda regionis, qua praßrtimßaterno lamßunere fans care empta

I

LIBER PRiMVS» 77 fmpta poter at uideri, uniuerfà copia^-rttm molein holies inuadere conHùuit» 'î^ec longa tnterceßit moratCtim toto exer cittis corpore ea wa,epita Suderhamme ua catur^acceltplagaatt^lralf, m T^uhmartf ßam itHr'.dux ipfi cum deleBa cohorte ad fattces aditits eas cuilodituriis conß^UiTni Ittes,agros uicosj^percttrrendo populando^ magnam undity uimprada cogunti x^t hi palates dißerß 'queidumpr^fda eu ptditate latins euagantur^ tarduuqUeßß recipiunt, incola conglobati latera angua fiarum,per quastranßtus erat^arbußeu^ Its occultati occupant, iam 'que reuerten-tes,ut erant onu^liprada,improuiß aggre diuntur, cadem ‘quefaciunt. ,^ntecede^ bant agmen puert armtgeri,ab qs,cufn pri musinipfos impetusßeretßachrymabilis clamor amp;• eiu^iatus,tollebatur. Quo ad au rets ductsperlato,tumultum interfuos rixamdeprada ortamrati(s,€am feda^ turu«-

78 BELLI DITHMARSICI re aduolat. In eum Dithmdrßex trdnfa fterfi fip infertinttfattciatHmc^grautter caput equo deturbant » Inde cundu a laterihustn hoHes concitati proruunt,^ alijs at que alijs ßtbinde feß agareganti--buî ex latebrû, quihmfe ah/corUideraut» copiaf eof omnes quaß indagine clau-dunt,c^ totof occidtone fere trucidant delent que, paucis fuga euadentibus. ^uüiui enim utta uftata^fed immani feritattinel^trantiu quidem inter cadaue ra cafirum parcunt » l^rater ducem ec^ cubuerunt Infeni equefiri honore inf' gnes^^ ex nohilitate trecentit inter quos nonnulli egregij amp;nbsp;magna uirtutii fue^ runt uiri, quorum nomina in annalibuf adhuc extant, ,^tque adeo^ ut compen-dio dicam,quicqutd leElifimorum homi-num militum^ in ducatu Slefiicenf hel fttia^ uniuerjafuit^e^foi omnu rohufa

uiui-^

liber primvs, rp ittuentutki hoc hello interijt.Tt^ ßridie tarnen eim diet noliles duo H oljati, Volffgangus Toggeutfcius alter ka»~ '^uiiu^ tnter cadaucrum aceruos uiuen^ tes reperti nbsp;nbsp;nbsp;capti funt, ui utdimitte-

rentur^prit^ impetrare ne(puilant,quam perßecilßent ut propupnaculum 2)elff‘

H nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;adhuc tenelant'le^

ßrueretur ♦ lgt;lecfj eo contenu Dithmarltt ^uodinpugnantes cadentes 'que immane crudelitatemamp;fauitiam pro moreinte-peranter exercutffent, in tpfd quoq^ cafi-rum cadauera mtjere paßim agrosßxdan tia^dum ßpulturamhoneHam ipßs ne~ gantßauiunt, eir dirum tmmoderatuque ammorumfuroremßatiant, ‘hlam ipßus utx ducis, e^ paucorum praterea e-queîîru dignitatis cadaucra^adßpultu~ ram impetrari potuerunt, quantumuii magno argentipondéré oblato. ^ebqua multttudo, contra omnium pen e gentium

COtl’

So 'belli DiTHMARSiGl conßtetudinem amp;nbsp;more5,fer(i in pradamy infepnltdßih dio per agros amp;* ßß^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tdndem neropo^ mnltat

ttiamprecesnolnhti fofntinn perniißnm, ntuirornm oljd nndKj^ codecla,facrattirfi uir^nnm ßnemonialinm (utuocat') hd^ liùu,adfêpulturdm eßerrent neij^ id qui* dem,nip talißth conditione, puer ant con-ceffuri. Itagensomnium immanpima,nt quidatrocttu dicam^uiuentium corpom jodtsndo cadendoque, crudeles animos iif rdmque implacahtlem explerenon potuit, nip in ippos quoq^ cineres amp;nbsp;umhraf^omni proculpietatii humanitatis 'que cultu,exgt; tremam odqamp;'purorisfui mm effudipptt To^eam cladem puned:am nbsp;nbsp;grau ißir

mam fiolptiSiinducia inter ipps, renoua tis antiquepcederibm^inttaPunt,quas de-timo tarnen annop'oil Dithmarpuiolare non reprmiddrunt.Cmus reigeïla occapo penes hacputt ,^pecerant ultimo pupf

liber PRiMVS. 8t plido ThriÇij homines facinoropis quatuor,^ama i)nhmarfisyoh maleßcia de-ßgnata mortis reos, idagre ferentes Di-thmarß qui eopacbß omnes contumelia ajfedos putahant, ut earn uindicarent, 'Phrißos traiedû Eidora amne armis laceß ßum: qui ohuiam euntes eorum complures occidunt, cat er is aut inßuuium uicinum äemerps,autßupa mita mßequentium ma nihus ereptk. ^aßuorum cade in 7)ith^ marßaeuulpata,per omnes pagosad arma conclamatur,c^mox uirihus inïiru^ diores,magnoq^ coado agmine,reuertun-tur^ ßaPla m agrum Eider^adenßm irruptione, ohuia omnia undiquaq^ igné ferro^ crudeliter uaHant,dirip'iunt ßßta reâimere uolentihus pecuniam imper ant, ^lt;tgnaq^ ahaEaprada domum reûeunt, ^t pecunia imperata cum ipßs pro libitu nonfolueretur ,magna'‘e puis manu com-paratadenuo 'Phrißos inuadunti et omnè

£ Eoruni

Sz BELLI DITHMARSICI eoYHm a^um deprtedanturtCuprac^ mul(o mAiorem^ ijudm am} argenü ntm mtdcii^ nomint txigum, imqutßimof atij^ adeo tntûle' rabilespraßribumpacis conaitiones, h' terquas iamp;' hac er at ut orta inter fuos Thrißosq^ controuerßa^deleFltex ‘Ditb' tbmarß uirt uiceni , amp;nbsp;‘Phnßorum u^ nus,de ea cognoßcerent atque tudicarent. II nbsp;nbsp;atroccmßmul nbsp;iniuHam uimji

tionißaillatam,grauißtmeßerebat dolphus Holßatus,monitos 'que ‘Dithmar-ßos,ut exfee der e agerent,e^ ab iniurijsßo rum téperarent : ubi nihil cœpto defifert campent,grau es contra tpßsßmultates a^ nimo conceptt.Sedquia ipßtum Tianorü rege de ducatu Sleßucenßcontetio erat,n hil hoßilc tent are, uindiîîam 'ue de ip mere außu eß.,^4eßimatü tuncfuit dam^ num, ea incurßone quot;Phnfp illatum, du-cent U milbbus marcarû, Trogreßi exinde funt

piBER PRIMVS, 8^ pint eo arrogantie Tüithmarp, ut inter Dame regem dticê^Je Sleßticeß,(uti di, ) Hum e^') ducatu aißidentesß arbitros et pqueHrosintergonere cogitauertnt intelligentes g ar um quid in iure ßudali eontrouerteretur, exiilimahant perinde eße, lumentu c'ömodato an ducat us inßeu dum detur,ea't barbar a et a^reHi fua in-‘ ' nbsp;nbsp;jcitia principu tus pene int er uer tere cona-

tißnt. Elapß n'onullo tepore cum Chri-ßiernus primus eius nominu rex Danicus •^dolpbi eßrore nepos, ^pinquitatu iure ' ditioesetus oes adje trdßultßet,u in Çerma nid ad Fridericu flL /mp.^pß^us eß,amp;* ßo maioru^ßuoru in Dithmar[id iure de moßrato,obtinuit,ut comuni ßatuu ordi* nuq^imperßonßnßu, abolito obliteratoq^ 1 comitatustituloßux diolßatiecrearetur. I Cui ducatui, ut legitimis metu ambituq^ iußo deßriberetur, Cefdreapote^ate Sto/, maria amp;nbsp;Dithmarßa regioes incluß atq^ f (op'

84 BELLI DITHMARS I CI copulata ßint : diplomate fmperato-rio [tgillo conprmatum,annopoHnagt; tum Öjri^lumfeptuageßmo quartofu^ra mtlleßmum quadringenteßmum. Quod Jmperatoru diploma,anno quintopoß^ cu rex quot;Dithmarlis 'R.endcsburgum adße euo catù exbiberet, utc^ de more inßdemßua ßbi lurarent Ç quodiuramentußdelttatii ßue homagium uocdt) poßularet,’Sremen ßum antißitis magiër atu caußti^ idßace re recußabant. Itaq^ uim arma rex OO“ mmatusdnteruetu procerum annuasiu' ducias dedit^ut eo in temporußacio^quid ßbißiBo Opus eJßetydeliberar’et.Eius Chri^ iliernißlius /ohannes in regnis ,^quiio^ naribusßicceßor, cum Sueciam rebedan' tembiennio an u ar mis ßbegißet ,ratiu Dithmarßam cum loareditario iure4um beneßcio Imperatortoßbiobnoxiam eße, aduerßis lüam quoq^ uiresßuaspericlitari (latuit.t^ntequam autem ad arma per^

uenirc'

liber PRiMVS. 8; ucnire[ur,literùpimum nunciji^^^ 7)itb~ marfosmonet terretîy, utitidicio im^era-toriô obpijuatury uolentes^ amp;nbsp;bon^ cum gratia idfubeanti aâ quod muni nbsp;nbsp;relu^

Nantes cogi poßmt. Quibiu ubi mhilje q/rofîcere rex uidet^beilum indien imittnq^ nihilo minuiiqui tentatis agre^ium ani^ mu operam dent^ ut dednione quant bedo m poteHatent eiui uenire mahnt, 'Ueriim idquoq^ apudob^inatamlt;amp; praferocent nimugeniëjruHra fuit.Itac^rexmagnii comparatis undecunq^ copijs^ anno à nata h CbriBimide[imo quingenteßmOi menß Februario, in Tdnhmarßam exçrcitum ducit, Habebat in aginine prater militet equnes 'que omnu generû.quos magno nu meroex ditionibusfuu euocaueratyamp;in jnitimu circum urbibtu cru confcri-* g (er at yfex millia g edit um ßipendiariorUy quorum forti amp;nbsp;effcaci opera in Suecia domanda ufu puerat ^erat' qug nomen eo^ f 3 nbsp;nbsp;nbsp;rum y

8^ BELLI DITHMARSICI rumfue ob uirtutem,ßue crudelitatem amp;graßandi conßetudinem,gcntibtu ter ribtle. Ex nobilitate praterea cir eiter duo miüid ipßmilitabant. Con^litit exercitus per dies aliquot in conßeEu hoßiumßurn relique« , qutn expeiiabantur, copia con-uenirent, ut'que experirentur, ß forte ttgreiîes intrepidi antepericulum, tantis conße^lis uiribies expugnati,addeditio-nem animos inclmarent. Qua poßquam opinioßßUit, dgt;trCeldorpam oppidum impe tufaélo aggrediutur nbsp;nbsp;capiunt. ibi quoc^

nonnuUa tra^a eH mor a, ut fhacium ifi' rent. ,^t DuhmarpcampeHrihta ari^ tlütjHC exceJere in interiorempd luHremoramcum omnibusßtüßfereci' fere,iüic de uita amp;nbsp;lib er täte fortunisque fuis cum ho^le dimicaturi. dgt;i(Cittit eo rex ^eritos locißeculatores, ut explorent,qux ^am agrefles conßlia capiant. Eot omnes

in-

LIBER PRIMVS. 87 intcrcipunt nbsp;nbsp;nbsp;ext er tique interfeitisjt

num natione Thrißum rninü termentii-que adigunt, ut enxrret detegat 'que ipßs^ qua uia rex irrumpere decrcuerit, comperto per lutulentam ualde amp;nbsp;im~ peditam foßu uiam, qua mgreßuros ac^ ceperam , per emnem infequentem no^ ^em continuât0 pertinaciter labore^ual-lum ducunt, luxta in excuhias prxß^ diumq^ aliquot milita ßorum codocant^ reliquisad aha r/tunia oheunda diFlrihu-tu. Kex ignarus horum nulloi'que inß-dias ueritui, quamuu reclamarent hol-fati proceres nonnulli, quibus angullix loci ßßgt;cnx er am, quo conFlituerat iti^ nere, cum omni copiarum mole in looses tendit. ...^^nteihat agmenpedcÜre, id turmx equitum conßquehantur , extrema claudebant uehicula , qux in ßiem prada una trahebantur. quot;übi pro-piui uallum ßb i^um tormentorum

es BELLI DiTHMARSiCl accejprunt cohortes, colonipoß ap^gere ex^ cubantes cpiaß obiceet tegumeto tuti, ^i^pcnie tormentis mediocrem mi^ lit um ßragem faciunt. Subiere tarnen, qui in primaßonte erant pedites, pluteu te^lißoßisqueßltu ßiperatüplamtiem OC' cupantßdßabant ade'o anguße^ut adpu^ gnam capeßendam expedireßßminim'e poßent. ,^cce debat ad id difficult atü dies uentu graßantibus per quam turbidus, multo tmbre amp;grandine ubcrtim ccelo de lapfa,uiri ßmulequi^ perfiundißoße ad imas ufq^ oras compléta excrefisere ^uia a^ has profundo impedtta cœno multo effici fmpeditior,tanta incidente uipluuia,eam tmmißis per catarrhaêîos undis augere in ccla,e:^ omneagri fofarumq^difcrimen eripere, Tiirexerant in hofies torment a re-gfifid extinBuimbrejuniculis,corrupto-que apparatu omni,nulli ufiii eße pot erat. ß’Xaduerfo Dithmarß, obiehuuaüide^

LIBER PRIMVS* 8p ßnß, ingentem pilarum glddiumc^tmhri in hofles ejßndere nunquam celjdhant, Quos uhi tant a loci iniciuitate alijs 'tjue diß ßcultatihui circumuentos, amp;nbsp;lam quaß captos cernunt,tTean(tlientesfoffas uno om nes impetu eos appredtuntur^^ his repul~ ßredinteprato pralio cohortes,quantum, uisßorttter reßßentesßed ahfirhente plantas lutoprapeditoi imhre multo maden-tes,amp;‘ßigore rigentihus memhris pensee, mortuas,in ßugam uertunt,ßugientes inß quutur,Ccedunt,proculcantf in foßßas pra-cipitam, dJispropre adinternccionem tru ciddtis,adequitatum ueniunt^ qui loci an gu^iapreßus, luto equos ad genua ußue deuorante,moueremx feße poter at. T o fi tergum plauflraßu^ impediehantß pro-gredereturycafirum acerui hofles 'que ohij ciehantur, a latere utroq^ intercludehant ßoßa. It a coarflatos équités circumßuß un diq^ hofles circumßßunt, cisn oppugnantes f 5 hinc

90 BELLI DITHMARSICr hinc iüinc latera ualneratU equii deijci-untypiUsfiernunt,lanceit induttnt^obtrun cant,profitgant. Ipfiprinceps citntpauciii inter^tfOS amp;nbsp;illu^rißtmM liol/atiattinc temporis Fridericus regii frater fitit,per denfis cadatterum iacentium cumulos Uta muent a uix elabitur. Edita itaij^ trtü Ihor arum morneto incredihilts eHfirages, adeo ut ipßs poHea uiBorihus mirumfue^ fit uifitm quod tantulo tempore tant am ho^liumturham proîirauerint. Sedins uentifiint pleric^ fine uulnere:qua res argumenta efiplures undisfiufiocatos, quam gladio cafis efie. Locus, quo pugnatum eÜ, ytteldorpam hemmingfiadium oppida tntertacet y uocaturq^ etiamnum ominofi infami a re ge^a nomine, cacodamonU opus fiue la^us. Feriere autem ea clade .^dolphus Otho co* mites Oldenhurgtci, nec non prater uiros equeHris ordints^ nohilesqueF)anosamp;a-

LIBER P rim VS* 9t ïiarum re gl o num ex una h olfitia ad/e-xaginta nobtlium, ejuorum nomina m an^ nales relata,paßim dähuc leguntur. Oc--cubuit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^reda ^arßouiusßater ßre

nui clarßimij^ei^uitis Iohannis 'Ranß-utj^quoßummo eiui expedmonis duce Di-thmarßnon adeo multispFl annis plane fubaéîiiamp;- imperio legitimo fubieRi ßint. j^elujua multitudmu alij quatuor mtUia. frßo caßa, alu paulo plures narrant ,fed Dithmarßin immenfum adaugera nu-fnerum, TRleq^ hacquidem uiBma elata gens offer a ab ußtata crudebrate ßbi temper auit,ut explendairacundiæ amp;nbsp;odio/a tu fuerit, ncmini cadendo laniandbque-in pugna peper affe, uiblcsq^ iam e^inif teremptos cxutu etiam interulu lincu dilff baffe , fed nbsp;nbsp;nbsp;m ipfa omnis ßn-

ßus expertia cadauera extremae crude-btatis amp;nbsp;truculentitt uirus effudit, i^-liquot namque pedit-jm mi'lia ratttim terrOi

belli DiTHMARSiCi terra effojja obrutt^reltquls omnibta^pra^ ßrttm nero eqnitil/ui^ n ultimo ßpulchri honos negatns eß: tot^ nirigravantes nohtli orù fangnine amp;* uirtnte rara fa-iliiqne egfegß clari,inlacnnis4nfoßis camg'n cœno integente ßnalidn, aperio ßh coelofcedecomgntrefcereßeras'ejnea^t nimant es, canes uolucrestjue nor aces, cor-forihnsßisgaßimgafcere Jnnt uiß, Sed 7)ensogt. J^aximusßmgia crndelitatis fcelerataqne in magiHratn perßdia in-ßßnnns femper nltor ,tot fortißimorum nirorum mißram indignam calarni-tatem ac necem,qninqnageßmo nono p'oîl anno perpoHeros eorum egregie nindica-uit^ 'Inne enim bello lUato fitperati 7)ith-tnarß,multis'qneeorn nonprocnleodem Jooc loco,quo tdtam cladem maiordns in-tnlerat^neltrncidatn,uelcaptis, amißf ßt liber täte, qua tot annos pertinacißimis animisfeliciter deßnßi inloleßentes,in^d

Tei

LIBER PRiMVS» pj Del homtnum^ue inß tram indigna-tionem concnanerantlégitima,fed moderata dominationii lugum acceperunt^ Quod bellum tjuemadmodumge^um (itt frittfijuam ex in^lituto fcribere aggrede-rer^ne^ifnegu ne^ inutiliter omninofa~ ^urum meputauifuniuerfegentii mo-resab antiqutfimoficulo regetttos, ohm eadem ob caufam beda fufeptafuif fint,amp;*tjuo exitu confedafngulari Itbel-0 comp lexuspramiffem. Itafquidem ratuifui omnibui Itep^efere pofe, quam implacabile tmmane eiuigentii odium ft,amp;cjuabellihuiui nouifimi caufa uel imprimis extiterint.Quare ueniam dabtt mihi aquus 0* candtdus Le^lorf hac in parte till,quamdecuifet,ucr-

P4

LIBER SECVNDVS

BELLI DiTHMAR-

s I c I.

HolfariiC eiux eoßdtm tempre, quo adulte dtate ad arma gereid gxercêdaq^ apurßaSttt efl, ex innat a cum ammi generofli magmtu^» dtne turn iuîia umdt^la cugidttats, tndi-gnatui tant am cladcm ignominiam temer it ate maiorum accegtam,in earr^ cu ram omnes ingenq neruos cogitddo tnten-dit^ut quo padio id dedecm nbsp;nbsp;detrimentu

aliquando abolere, amp;nbsp;nouo heüi flue eelflu nouoq^ aufliflarctre,eoqjano ,graelaram nominis flut flam am groflerrs lattiu, ac ditionem annuosq^ redit tu äußere amp;nbsp;ani“ fdipcare goflet, Puatndam nam que tl-iurteiflima flamtlia Cua , totlque adeo ^rmbriea genti, dedecorü notam tnuri arbi^

LIBER SECVNDVÎ.

arbitrabdtur ,ß tam indignum mßlen^ lis lt;1^ praßaRt popult ßacmu^, qui ue^ teres praßertim miurioi nouis indies ac^ cumularet , inultum abire permitteren tur, uero tn caduc a hac ßagili uita, quam natura incertis breuis aui angu^lqs circumßcripßt beatius ui^ Yo principe dignités ßatuebat quam^ prouißa imprimù animaßlute, fdürrem de ß inclyta uirtutis ßamam glo-riam^ generoßs decoris inuiBi ani^ mi ßa^lu laboribudqueßeßceptis, ubique terrarum accendere, eamque immort a • lern extendere ad poHeros. ’’Duplicem ßquidem eum fugacts uita ßuBum lon^ ge bont^ißimum tucundißtmumqsie iu^ dtcabat,ß praclara uera uirtutis tngreß ßu tiia, 0* certagrataq^fempiterna lau -ditioms ßa ßnes f‘^^p^g^‘Yet. Qua opinione,ut prin-ceps egregß animi corporis dottbut

BELLI DITHMARSICI , ab me tinte tutate imbut ta, et mditite ßudia amplexm^ ea ar demi ani KiQ excolenâa fuftept, ex quibus gloriam ferennem^ e^ nominù ßamam nunquam intermorituram,ßbi dej^ondebat : ut 'que warn tedtandte eximu uirtuti latiorer/i aperiretdn potentißnni ducis Caroli Qiiin ti Imperatoru aulam^ubi quaßclarißima in luce theatro totius orbis terrarum uerßareturßeß comulit.Eiiu tue quidem caliraßmm 'a cum laude fortitudinubel licteamp;*ßlendorii eximij, omnium pradiquot; cationeßcutut nullam militù ßbi coned handt occaßonem pratermtßt^eoi'que im primiiprafeClos, qui non in turpi ßr-dido lucro^ interuerßs militum grepario^ rum ftipendijsßd tn uera laude nbsp;gloria ‘

ßohdum militiæßullum reponerent, coh latu munific^e beneßeijs ßdi oblirinxity ut prompt a eée;* expedita eorum opera ^ubi uellet opiu ßoret, uteretur, Etenim omnis

LIBER SECVNDVS. 97 cmms lampriäem loKgioris morai impatiens, umdic andrem ï)itl]marfis ininrilt;£ animumlerium fumpprat,ein!^p‘ei con-filia aßidue coqiiebat,amp; { quodßorte n-num deejje ^oterat j opportundpattern rei benepsrenda occaßonem tntentis oculù a^ nimc^^uipitanù circumipiciebat. Quæ quidem prtmum tune opferreßß appre-hendiii^ ab ipß uißa c^,amp;,cum in obßdio-nc J’itCctenjt Carole Caßari militaret^ ab eo^p.(i^î copia dimittentur,amp;cum Çeor-gitis ab /:3'üllee^ Jiildemarue J^Connin-cbaußn,nübiles mtlitum prafc^i, in ^re^ menßumpnibus, non contemnenda addu bla manu,caßrapofußent, cum quibus i-pßconHittitum eratgt; Caterîim bu ^dol-pbißatrisßui conatibus unusßemper Cbri bliariiu Dania rex, pijßtm us amp;nbsp;pacis im -primußudioßi^s princeps, dum uiuerety uebementißirne obHitit. l^am is atate nonnibil lam proueblioricum diuturna

98 BELLI DITHMARSICI

Cgt; inueterato conßi^^retur morbo con^' ßieria tcneriori-s fuaßu a vello ahhorrebah toturm^ßeß iidedyquæ ad animae falutem utdebantur ccndHcerejpoÜhahitkproßt-’ m ciuildnii nfgotß, conuerterat, neC ut Tanta (adesßanof/mi^^ profußo fe ui' ueMeamp;gt;permittents ederetury uüa ratio' ne poter at perß/aderi. Itae^ ^dolpho,ßa-pua cam expeditionem molienti, nunipd^ aßenttrt uoluityS^,eptocune^^potuit modo, • inceptü eitti tnterturbauit tmpediuit, ^on minus itero^ quam ipß frater, 7)itb^ marßs iraßebatur, eorumé^ agreiîem in-folentiam deperutcacia inßnta ßmtlem,' impenß oderat yomnißuitaßa tempore apudßamiliares ßios crebro deteflari coU' ßteucrat.Sed bortantibut eum proceribus, M adtmperataßacienda eot ui adtgeretß-los quidem grautpœna dignißtrnos aiebat, uerhm fê decurß tarn prcp'eßacio ßnenty qut non de regn:ßnibus latnu ext'edendts,

liber SECVNDVS,

Je b eat a ex hunts ui ta mißrijs entier a UoneyC6gitaret,beUum (in quoplurimum ßmper malt effeßoleret') nuüumgerere uelle^ eûmque laborem ßtßtpiendum po-^ierii reli^lurum. Comprobauerat ex au-gu^ta tmperij pote^ate Caroltu Caßar, in gratiam ^dolphienix''e td rogantu^be-neßcium Imperatoris Frtderici proaui (cuius ßiperioye Itbro mentioned feci, niw J in ducatum holßitienßm colla-fftm, idq^ omni ex parta, nouo dato dt» plon}ate,fatribui tribus, Chri^iano régi, lohanni amp;nbsp;,^dolpho ducibus, confr-niauerat, anno parta per ChriHu falutis quadrageßmo o^auoftpra mille amp;nbsp;qtttn gentos,^t 'Dithmarß,pro obßinatafera cia nbsp;nbsp;arrogantiaßlita,nibilßni ad ani

mos admittëtes,nulliusq^ Imperatorispra iudicio, adparendum ulli magi^lratui,ß cogi poße pradicantes,digluprincipu au-dtcnies eße non modo recujare,ßd, crebris g A etiani

too BELLI DiTHMARSiCl etiam iniurijs duionem eorum fibipropin quiorem äßicere,plari}na^^ halitatorihui incolió damna dare gt;nbsp;y^u[ipraterea» ßdere nefario amp;nbsp;malitiofà improbitate, ülußr-e ducts ^dolfhi nomen nbsp;ßamarn

ladere^contumelijs oner ar maïediUis proßindere.Tam ßulta enim arroeans eßerata fuperbia gewis erat perßuaßo, quandoqiiidem tanto aui ßacto liberta^ tem proßero femper fucceßßu ajßruißetj tot^ßortißimoi deleuißßet exercttiu,ut nul la armorum ui[uperari nbsp;nbsp;ßubigiß pcßße

conßderet. Eo inani inßataßadu amp;nbsp;^er^ nictoß ßducia ^nullum uel aquißimum ßbi tolerandum magidratum ,ßd liber tatem, femel excujßo ceruicibus iugo ma^ lorum audacia atq^ conilantia partam, pcrtinacißimis animù deßndendam cen-ßbat : in qua tarnen ipßa nuHus fere iu^ diciaaquitatis'ue aut modedia locus ef rat, 7gt;{eq^porro uda tarn aqua tolera-biles

LIBER SECVNDVS. îOl blies exco^itari poter at condniones, quai, abie^a tandem malitia amp;nbsp;feritate miti^ gata,ullo modo ßibeundas ßhiput ar et,ne-^ne tfUa tam cffufa beni^nitate tndul-gentta ita poter at demulceri atij^ emodiri, ut adoßßctum redire uedet, ^Periculitm ue TO omne uim adeo infolenter deßicie^ bat ut ultro etiam illuderet, iniurijs totumelijs^prouocaret, Etenim in corpo i'ibus bumanis ut quadam inter dum ulce fa ita incrudeßcere uidemuSy ut omnem omnino remuant curatione; qua ßattre-Eat a adhibit is medic ament U lacefjantur fortius, uirusßuum Jubito tarn difundut lade et exauoent, ut morte accelerent: ne-

1

gleEa uero lent a edaciq^ ferpigine uniuer-fum corpus occupât infciuntq^ : ita in a-nimis quoq^ perutcaciumi eumßue mor-bum fue rabiemfefe habere, ufufc^enu^ ro compertum e^i. Quißexaßerati metu duriKs fuerius^ traEentur, ut in ojfcio g 3

102 BELLI DITHMÄRsiCl ^fideperrnaneant, nihil adeograue ahominandum, nihtltam periculoßtm ga teïî inueniri, quodaggredi reforrmdant, ßddtemeritate e^auda^ aam in laudem uertentest ac quaßcelîrû fercitt^in praßentißimti ultroßeße exitium fracißtantidum nullum moderates conß-^ lijs locum dare uolunt. Sin coniuentia ma gißratus malefaSlu tliorum uenia amp;nbsp;im^ f unit as detur^ tententur^ lenitate amp;nbsp;indulgent ia , utßonte in uiam rede ant -, id omne dolo ßaude inßdioßaßerißl^ica-tes ,audentiores ad quoduisßacinusßimut animos, nbsp;inoleßetepaulatim magü ma-

guq^peccandi conßuetudineydeßerata eßß-ciütur prauitatis.ldem morhm ead'êój^ ßnia ß)ithmarfis quoq^tenuit^ procul a re^o tranßierßos egit,dum nulla ducuin aquitate, nuüa maßctudine eär- heneßcen tiafleSli amp;* deliniri ßeßpatcrltur \ minu uero metuq^periculi inieSlo exacerhati, d jiullo

liber SECVNDVS, nbsp;nbsp;toj

nuUo iniuriar^genere ab^ineret, ^-dem omnia laudatißtmt^ rex indien} ad^ modumgrauneré^ ferebat, qdod peruer^ fis eii' prafia^os eorti animos nnUts quan^ turns lenißimis remedijsßnari pi)lje,aper te perfiiceret : Jed utfinex^ lamq^propin-quits mortiyUt haudjalsoputabat^reeni fiatû comoueret,et extremü uita ßua a ci id fitnpuineprojufi contaminatü tsrmina-ret,animü napotuit inducere. ^dolphus uero(Ù0 depulfius cofilio quieuit quide^fid no/ine agrttudine m'élis et moleihaiäc ita. omninOiUt earn utndicand^ iniurid: cura hand quaqua ammo depofußeßd oppor tuniusfialté inßituto ßo tepusprajlolari ui deretur.lda poßeaqu'ä defiaire rege T^a-nia certis nticijs accepitipfi fiperate mor^ bodedita migrandumefje Qex quo Jane caju, pro Jraterno in eÜ amore, eise'pietäte atq^ obßeruatia ßngulari, maxima dolore Juit aßePlus ßq^ no multo poßdniüteanno g unde-

104 belli DiTHMARSiCl undeßxageßmo, calenda lanttarij diem ßuurn ob^JJèt, toeits feß ad belli ßßipiendi cogttationes conaertie. Celebrabatitrßorie ßub idem tempus quodflatum anni^ uerfariumpro eins regionis more e^lßolen-nisnobiliiim Holßtia contient us in oppi^ do Clnloniodn quo conuentu acceptispra~ dibuspignaribus cautionibus'ue,diiiores quotannupecuniam indigentibus paßim elocant, nbsp;nbsp;elocata uelprecium annuu u-

ßura nomine,uelßrteuniuerßam à debito ribas foliitd recipiUt. H 4/c i^dolphaspro-pere ß contulit,?^permagnum in celeri“ täte momentum ratus,eaq^plurima con-ßctßlere, primum omnium expedienda corrogandaq, pecunu, quam belli neruum cffe unicu fciebat, opera dedir, eiusq^ ßm-md t ngetw breui tepore qudm occultißi^ me csnfecit. Circiterß^los deinde ‘d^aßha-tU dies ad \^enricum lirunßici ducem, nullisprocerum aut oratorumßorumß-

cum

. LIBER SECVNDVS. loy eu m addu^lis, ïn arcem eïtti Uulffenbut-teltum contendit, communicatk^Jecreia co»ßlijs,U((ria inter ipfos agitata tumßuiß^ fe, conie^art licet, ita ut ualde credibde fiat J-ïenricum eiua confilij haud igna^ 'fumfiuiße.'Difieminatusenim tune tem^ priiger Çermaniam erat rumor ^quod natu minimamfiliam fitam, i^ua tarnen podeaThüiggo Cruhenhagionupßt, dolpho eßet connubio iun^urue, ,^nue^ ro eius reifiundamenta eo incoUequioia^ ^aßnt,nec‘nejutut hocßeß haheat^ in me dio relmi^uimusdBrunJuigium certe^eiuid ah K^dolpho cageretur confilij^non latutß ß,groiabili rationeatt credamut, adduci-mur,Sane Paulopo^i,^uam ü inde in Hol ßatiam reaijt-^conuentum (ut uocant^ cir-^ cularemprincigum eins loci indixit^ qua genes eumgoteiiOS e§l^ uteo fiubgratextu maior colligendu cogqs fiacultasßont, incegtumßtum tegeret occultiiu.Ter Da-niekm

lO^ BELLI DITHMARSICI nielemquoij^ ^an^uium noljatum,u'i^ rum impigrum^qm m Italia Car oio Quilt to mtlttaueratiOrdtnes^ duxerat ,frafe-Clum tuncfuum in arcs ‘Peinenp, quodii locui remottor ejfitt Volffgangu Schonue^ ßum ueterem militum frafeHum^ in^ re militariperquam exercitatum^ ti!quot; ambi^ tione apudmilites tncorruptum, cum It“ gioneuna^amp;* loachimum ^lancenburgiu cum equituitem turma,addictsfli^endijs conduxit.Qua omnia ade'o teffe. amp;nbsp;caUi^ d''eadmini^irauit,utneßcretiortbus qui^ demconßliarijs detegeretßoli^^utfertur) J^auritius^an^tmts ^^damusTra 'Xigerua lurißonfulttts aus conßlq conßif amp;nbsp;participes eßent. Ctsius ra cauße imprimu fuße inueniuntur. Eten m ßerabatfßitithmarßos imparatos amp;gt;iße curos,nihil'que tale opinantes, ipfepara-titsrepentinaarmorum ui impetuag-gresleretur, celeritate ipßt facilius eos opprima

LIBER SECVNDVS. IQ5.

frnnipojje. Traterea confcriptis coalîts^ * ^ueiam copiasnihil amplim ßbi impede memo fore,ßä alierutrumßeri oporte^ ßßiCdhatur, ut Dania, rex deßgna^ , eins confanguinens , ßaterepue Iohannes fiolfatia dnx, am^utfilnspro ß belli aleam experiretur,permutèrent^ aut incepta ßuo jocij nbsp;nbsp;nbsp;ipji accederent^

at que in expeditionem una proßcißce-rentur, Sed equidem maluißet ^0-mnem laboris eii' periculi molem ßhi ni reliBam, id'que futurum ita ße a-nimo praceperat , quod rex nondum I repno mauguratus ejfet. quot;Nam erat emnino alatri ad id bellum peren-dum ammo , mirißco cum ßngtt, laru comparanda gloria amore nbsp;nbsp;ßu^

' dio deßagrabat, tum ßumma prola-r-tanda ditionu , uindi^aque de inuia j ßa uehementer gente fumenda , cupi-\ ditate tenebatur , _ zgt;cniq^ idud mo-uebat.

IO8 BELLI DITHMARSICI

U entity quodminime i^noraret^niß expe^ dùameqtMum peiitiimcf^manum in procmBu haberet t oïtenderet^ tpßs, iïolfatos conßliarios nonßttttroseittsbel» liß/afires t mulco uerb minus TiAnico^*-, qui recens nbsp;acerbißtmum quidem reÿti

uulnus,optimi reßts ßt obitum lugerent, ßlio prAßrtim paterni ßeptri berede dta^f demate regia nondum tnßgnito^ Caterum demulio maxima 'iXolßitianobilittmpar teidquaßpro comgerto ei^explorato ha--leb at y (^uocunej^ tempore^ nbsp;nbsp;/giacunque

in re operam eorum deßderaret^ eos nulle, inpericuloßbi de futures, animis^^ liben^^, tißimis ca^ra ßa ^militiamfecuturos, Ut enim illi uirißnt maximb pugnaces, t^rei militarifußßientiafpraßantes, tta principes ßtos amore ßmmo nbsp;nbsp;ßde

peneincredibili proßquunturi ortümque ßsum nulla re magu comprobari acillu-ßrari, perßuafum ßbi habent,quam ßper

eareffia

LIBER SECVNDVS» 109 in hellh perpétrât a facinoratad ^roeclaram de ^e nominùamp;*preea dtcationem excitandani,fliiâio pertinaci. contendantf,e4s^^hüne^iißimai opes du-cunt^ quit bellicis exhausts lab or il) its com paranturdJitam enim ip/am profan dere rnalunt y quam audire y eittodin bello mi~ ntts fortes amp;nbsp;ftrenuos fefe ^ejjèrint, edqtte wilitaris conflantia fortitudinis laas apadeos maxima praclarißimaq^ habe^ tur. ISlec immeriioßtneßquidem conßlio €gt; ratione re^apubernetur, ac pro patrue amp;principum incolamitate ac falitte pie iu^e^^ impendatar.K^t uefo conftlia dolphi ußi^ adeo tegi Cr occrdtari non po -tuerantyC^tiin aduigilantißimumper hol Jdttam regium utcarwm, praßeflumque area Segeberga, htnricnm ’K.arï^putum emanarent. Is omnirecognita cerroßex^ plor at a, ut e^i uir perßicacißimi ingenij Cr prudent ta rarayne tpaa tnte^îtna tem^

«0 BELLI DI TH MA RS I CI fl M prornmperet ^mdUire prouidenduiii wdicabat^ celeriter^ut decHÙ^ ^^dolphum conßüa a^itare refcimljeti fer liter at régi deßgnato ß^ißcamt, 'Paf rentl quoc^ßo lohanm 'Panzouio, eqnc' ßri dignitate agprim'e nobilt uiro, ^ut ßmmte confirmataq^ apttdprinciples auto ritatii amp;gratige J ta exaBa amp;• abßolutä prudenttaßniaadem aperuity nbsp;nbsp;quan^

tum ea ex reßin aBum conßeratur, cri'^ turum incendium, quantdsque inter co-gnatos dißcordiru pertimeßere oporteret, eilen ht', rogans nbsp;nbsp;admonens^ utproßf

nilißiatialtdäqueßpientia autoritär te^qua plurimum temper pollens .quiduû fipud principes effectjßet .ßaluti nbsp;nbsp;nbsp;tranf

quilhtati patricc proßicere. amp;enaßenti primum malo têgeBiu'e occurrere uellen llicautem ypceßripik continuo ad dolphumliteru.quam diltgentißim''e eum J}ortatur , ut, depoßtapaulil^erßeruida,

LIBER. SECVNDVS» tu c^caqueincitata adbelluminengt;tii cupi-duatCificum ipfè coptut^^ßdulo ad ani~ wum reuocet, fipolM bellum Jufceperit^ in-quaMof ultra Je pracipitaturiu fu dtfß^ cult aies amp;moleiltas tunde expltcarefeß polled ßne indenti dam no baud procli^ uetp[tjuerit. Etenimbabiturumprim'd be^es tpjos T)itbmarfis,perßßtu grauet ualidûs: regem deinde conjàngutneum ßatrem^, nee non uicinat marùimas ci-uitates, Lubecam }Aamburgum,Jtn‘ó apert'e, eerie occulie infeconcuaturum: po^rem'o tametß inflipendia ßimptus pecunia ipß non defecerit,commeatuf ta-meninepia inßgniter laboraturu, ijucm rex ojßenßu ea iniuria Cr ciuttates inter cluiura pnt. Quapropter rogat amp;nbsp;obteßa tur^ e Juii alic^uem ad ß ut mitt at, iju» cumlatitu bac agere, collotjuio mu^ tuo dißcutere ^oßit. Quibus acceptia literu, dux quot;Bertramum Scitedium ßbt

aeon-

UZ BELLI DITHMzIRSl Cî

à co^^fdtjs dffinemq^ Ioloannu^ uirum fa- i »? tamprudentem n^grdtiemy (judm mdntempatriae i ^Mouomonafienwit ad eû mittit^ hfducii refeÜere conattti^qud. in literii ÉXdggerdtionepericult lt;amp;nbsp;difß^. cultdt um obiedldfuerant^circa ed.pottfä-mumfirmonüue^ltgid conß^lebdt ; buiÿeteret, utiolim ipfi ^^idolpho fidem dediffetfifàêîurum, td nunc ut prdHd^ ret, lt;amp;. in expediiionem edm und fret, /d uerè lüe recufdre amp;nbsp;itdfere reßondere'. cjuid ddprimdßtßccptd rei :conßUd ddhi- gt;nbsp;bit us non eßet, nbsp;nbsp;ditterßßimd eo db indi

tuto de 7)itbmdrßs princeps inprddiofuo ^othcdmptdno, cum db ipß infant,nepos ex ßlio fùo Tdulodu^îrico bdpti^lerijfonte ibiß(ßiperetur,in coHot^uio muttio ßmu^ Idns prte fe tulißet, amp;nbsp;nihiloniinus hdc d^ nimo dgitdrit,reliijuis tjuoque ßmifcere fefe, manus ddmoliri nolle, Sine regis prfetereadeßgndtiß-ittrise^ uoluntateamp;

con-'

liber SECVNDVS. Ij^ conlenß ht^cmouerißeos tn eanâem cum tpß irefèntentiam,foctatu^uiribuiag-* gregare fe iüi,autptltem de iure[uopatten ter cedereperßexerit, mox fefe, quam o-Um dederit.ßdemßiam Uberaregt;amp; expe» dititmu comitem ejje,paratißimum ßore^ Quandtu autem idnon fiatinecßbiqui^ demßiluaßde fua eitT* exiHimattone lice^’ redn eo adiutorem utifi prabeat, ut,quod commum jimul aquali iure ßbi uendt^ cant, id exclußs cateris unusßbi armii arro^et atq^ aßerat.Quandoquidemenim ipßos ternoi pariter ut principesfuos agno^ fcat^c^ eo quidem rege Friderico emnes prognatos, cui obplurima eius ingen^ tiainfe bénéficia nunquam fatis obliga-tum ßßateri queatßngulis quoq^ ex aquo omnem cultum ,ßdem obßruantiam^ aßpraHari debere. Quibus iliud ite--ransdenuo adiecit ,ß conßnßi itnanimi bellum ßußciperetur , quantum conßltöi

, 114 ÊeLLI DiTHjMARsiCi induHria^ßienna ufu^rnilitari, uniucrß dcni^^ fwihu^ dmmi nbsp;nbsp;cot^oym

lUitdre eßßcere faßet j nequaquam ß dcßtturum. Id re^onfum frum, quod ifiooindtum legato erat, cum ßagnaret, calamo except um deßcriütkmque tpß tra didit, Tgt;um hac inter illosgererenturß^ hui Johannù henricus ^uguïlum Saxonia principem [eptemuirum c:^ßoro-num reges deßgnati, de omni negotio cer-ttoremßecerat, ut'que nbsp;nbsp;nbsp;ipß his rehus

c^ßilendo,tS7*idonea opportunaq^ remedia comminßcendo^nterponereßeße ueUettro-gatier at, Cui dux EleSlor reßripßt,ß dc eius parentis 'que ipßusßudio, uigilantia amp;nbsp;ßde^non ambigeroy exiHimare, quodid aSîuri,eaé^ capturi conßliaeßent, qua ex repatria quam maximeßorentyC-^'^d)f‘^^^^tranquillum incolumita-tem conleruarentjs ergo,tanquam regiiu qs in locu uicariuticum anti^iite Cubecc-

LIBER SECVNDVS.

ßumeodem^CitnceÜario re^U, .^indrea Garbey^ fapacii ^sracuti^ in^enij uiro iudtcij elegant ii, ccnßlia comuntcas^ cum nerum iteruni tn coHoejuiü uenißent claftculum,ßepiui eandem retn tra^andtt retra^andoc^dftßcio regeadidconßlij den ßcenderuntyUt régis fut quan quam ignari nomine milttum manum conjcrtherent^

inpraßdia diÜributis arces regiasper hotfattam munirent. Hisß tertium lo^ bannes 'Ranzouius adiunxity diuerßs 'que locisßmel atq^ it er um citrn ipßs cogrelfuSt conßlid 'que conßrens i uebementer labo-rauity uti reseum tn modum coponereturt utßlua inter regem conßngutneum ßa-tresq^ conilarst amtcitia, nec tnteîlinurrt altquodmalum amp;nbsp;certarnen contrahere-tur :paulo ante idtempus rex deßgnatus^ ut certius exploraret , quo ammo eßet, qucmq^ in uß^m copias coliigeret,amp; an bei Ium tn Dithmarßs altquod moliretur, h Ji pciquot;

Ué BELLI DITHMARSICI fer liter/ti lt;^dolfhumjitmiljarjter (i;!* rKantertentâuerat. t^deaigitur ref^ion^ dens i muit is e!;;' uarjjs, tnefutti inuirjjs ad iußam iracundtam indtonattonem d IDithmarßs ße frouocari,etgt;séi^ ßiu homini bus nbsp;nbsp;incolis mult um e^uotiaie inßerrede

trimenti, ußy adeo^ ut aliquando ifß co^ ràm declarauerit^ßbi contra de faciendo remedto cogitandum eße, Idfequidem no dijßten, ueruntamen illudadiungere, faße forßtd ‘Dithmarfis uanumßbtmet^ Jfßs terr or em nbsp;nbsp;fericulumßngere, cum

fer prafêlos quo flam are ßto conduBoi milites confribacyidctnomtine conuentus circularis./ta emxe twiq^ operam dédit,ut omnem eius belli ßßicionem auerteret, bominesc!^ aliudquiduupottus crederent, quam id, quod reuera meditabatur, imprimis ut calando incept um fuum ci' uitatcs finitimas éluder et, lllaautemamp; imprimu Lubecenfs atq^JJamburgen^

I

LIBER SECVNDVS, T7gt; ßi, quiß eiui beüi incendio ßquoä moue^a retur^ uicinosßore prouidebant^mi^u ad K^indrcdm ^arbej)i prafilem legatn,ex ea fcißitdtißnt an conßnßi uoluntate régis deßgnati is bellt apparatusßeret, Ide amp;nbsp;Luneburgenßum ciuitasfecit.Quibtss unum idem'que ßngulis ab anttllite re^ ßonßm datum eil^ regem omni eins belli-ci apparatus exortem ejße, amp;nbsp;qua gratia cogia cotraberentur^plane ignorare,debe-reipfis de regeboc ßbipoUtcert, quodcle-rnetem beneuolum erga finitimos ani-mumgereretprobaturus que ijißs eßet. Et qutdem animaduerßm tune eil eaß demurbes omnino baudaquis animts e-iußnodi motum accepiß^multoq^ maluiß ße, Dttbmarß nullu oppugnati armis pa' cem amp;nbsp;quietem obtinuißent: quin etiam tulißentßrtaßetllisßtppeüai, quantos po tuißentmaximas.nifipoßea in ßocietatem eius bellt et rexfußetpertrallus. Caterum b 5 tn ea

I

nS BELLI DITHMARSICI

tn ea legd(ione,cum fenatm ciuitatuni mc titdi/hiiii, quorßun ù belli r» moreuaderetjnqftirendum deeo omniM decerneret,adeundum ßbi fgt;otif^f anti^i-tetn, qttam \\enricum quot;Ran^uium re^ gwm uic(trittm,propteredfiatuit, quod is ßsf^e^liis illis ejjet^quali ob Cdsdemmdio^ rum olim faHdm animo in 'Ditbmarfis ' iniquiore nbsp;nbsp;infenfioreforet

^dolpho conflijs congruent, etus conatu fouerefufcepfet^ cuiusfamiliari aliquan do confuetudine amp;nbsp;conuiBu in aula Caro li Imgeratoris ufus effet. /iisge^is,tandem ^ertramus Seiledius , cuius jraulo ante mentionem fectmus, iBordesholmium, (id eiuslocimonaHeriumeiï^ ad lobanncm li.ati(ouium equitem, quern antea, ut ibi eon^lituto tempore fbiadeffe uellet, duds nomine rogauerat ,uenit./bi commemo^ rat eiypdncipem fium ^doiphum, pro.-Ipe nbsp;nbsp;accurate expenfs ijs, qua ipfi m fcri

pturam

liber seCVnDVS.’ lip ftîtrdm conie^aper je ilium monuifjèt^ conßlitim eiiti ample xum, liter ai 'que acC repem deßgnatum amp;nbsp;loliannemß-atrenj. dedtße, quitus certioret fecerit ,ß P tu cemmuni confôciatis'qfie uiribufße^ cum Ththmarßs bellum ßicere ucltnr, paratum fe eße, btnoi ’Dubmarßapar^ tes ipßs cedere : ea tarnen ßub paàione lege, ut impenßas eoi , quas in belli Clus apparat um mediocres lam erogaß fet,pro ßa quißqueportione[ibi répondant , alß 'que nonnullu adieBis condi-tionibus, Eadem p^rrb ipße prafuli Lubecenßumßlioque \lenrico,quos acct-tosnonprocul indem uico quodam pro-ptereaßbß^lere iußerattretulit, borta-baturque utrumque dar ent ßudiose o-peram, ut rex deßgnatus ea, qua offerwet Adolphus, acciperet, initaé^ bellißo cietateuires ßascumpatruis earn in ex f pedition'i conßerret^ ne domesluü aliquod

h 4

tîO BELLI DITHMÄRSICI malum amp;nbsp;incendium,quodfacile conßd^ tu,difficile fofl refiinBu ejjet,excitaretur» /Ui autem,habita mox interfif de i^hac re deliberatione, decreuerunt, ut datu ad regem literü f/enricus cj^ukm accuratifi m'e omniaperfcriberet, antiÜet uero eue-ßigio w Daniam iterfiußigeret, eadem^ (oram regi proltxius exglicaret. Quamob rem de earum rerum^qua agit an iam cce ferantfiudio cura nonmhil remifum eil, H enricus tarnen l/anlguiui nihilomi nu6 ,utper^ntonium comitem Olden^ burgicum milites corfcrtbcrentur,grocu-rauitjohdni quoq^ quot;Camero grafe/lo “Pin nenbergenfi, ab ufu amp;nbsp;exgerientia milif tart claro, nbsp;nbsp;atate cana uenerandod^t

quingentos équités gccuniam,qua datis a-gudgrafe/los nominibus,griufqu'äficra^-m^nta dicant fiipendia faciant, eqiti-tes de more militia cliduci folent,amp;ab ex ge/lando noprate lingua nomindtur,fe mifu-

LIBER SECVNDVS. tit

apudfuos ob beüicteperiüa opinio^ nem nominn nbsp;extHimationk, eundom

w ulùm certam aris fumwamJjjopondit^ Hæc dectmo quarto calendoi funt. nbsp;orro x^ndreai 'Sarbey ad repem

in Daniamproperant confeHitn iter

e^,lt;amp; emijï'i celeres ab üërïco ^an \ouïo nuncijiUt de omnibut rex diltpenter et curiosë doceretur,planum^fïeretiquïd deliterü aHum elJet^quibui conditiones eas obtuliffe ,^dolpbu}perebatur,amp; inte I ligeretur^an copias tllujqua quatr^uo p^/l ejjent conuenturee^ uoluntate tul^uq^ regu commeatu dareoporteret. Henricus qtteq^^ qui per ]Aol[attam eius locum teneret dele obiter coßliumÇuum régi communi-cauttdta ut bellum una ßufcipiendum effe fuaderet.'Nam ex tribus omnin'o, qutèin conßtltationem cadere gojje uiderenturf quodßaBu effet optimum ,unum eligen^

Ä y , dun»

HZ BELLI DITHMARSICI

tlam elje dißerehat : ant reßfiendum^ a»t quießcendum^^iut denic^ arma ßmulß^ tnenda nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o^ooneretßeß,non exi^ua

continere dißßcultatem, ijttoniam copias mill tares iam paratas Kgt;idolphi^tamp;* fs^i' cunij^uellet, ad manui inpromptu habt' retiUt auießeret, detrimentoßum uideri, ßAdolphus amp;nbsp;emolumetum lt;t^ laudem damit a ßuba^a^^per ß regionis folia oc^ cstparet. bromde ut lunélis uirfbus una Itellum inßerret^cenßltißimußore teamj^ ßntentiam rex com probauit^ Itdeque it a mult o poil Iohannes Seiledim uir nobilis, ^Bertramigermanta ßater, adregem de^ ßgnatum ducemé^ lohannem cum mandat is ab ^do I ph o ablegatus ed. ij o rum imprimis id erat caput: quia Adolphus d copß digredi longius non auderet^ rex eX oratoribus ßis quofdamTdouamonaHe^ num mitteret, eodem dux Iohannes ucniret ibi turnßß^ut conßanguineos amp;nbsp;f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ßatrts

LIBER SECVNDVS» 125 jratresdeceret, dere omniinterß placides aduros: ß ita cowtenire poßent ,ut communionereamp; damno impenßaf iam ante ßaBat ßi^inere ammum induce-rent, emolumentum quoque lucrum uniuerßtm commune fore. Exinde uero quanquam nonßmel nuncij ultra citra^ gt;nbsp;mtßttatt funty nec^ de loco, cpuo concredç^ rentur,ßattm tntereos conuenit:tarnen concorditer tandem efl conHitutUyUt prtn (ipes ipßuna cum oratordtu fu'uyad quar tum calendars d^atjyinparutl epuendam papum adldotorpam in colloi^uium deue-‘ nirent. Id quo d amp;faEum eHy chmoratiq^ illic ad calendar ufq^principeSy de hello mo uendogerendoc^y m huncmodum interfe Çûmpofuerunt.f^dolpho,quos iam feaßet ßmptuiy cumprimiu hahereturmilttum delecliUydata uictßim ah ipß apochayqua plene amp;nbsp;intégré acceptor ferret, ßlue. rentur : hi ctd o^ies decia mille circiter

th^-

n4 BELLI DiTHMARSiCl thaleroi lt;e^limdvant»r,Jedin (juibw non^ ntiüa erant miüia com^Htataf^ute mdttei commüdato dttntaxdt in maniti accelerant » ea^ tn prima ßipendiorum fila-tione erant dedacenda. Q^uap'oH impenfa ßerentiCommttni onere amp;nbsp;detrimento fer rent,Si in poteHatem Tiithmarßa ueni-ret,eauniiterßa in aqttales tres partei di-ßrlb fit a, quam qtiifqjùam caper et aßfere-ret^ßrti iudici committerent : uerum in iudicß extra^ iudicia iunBis opthiis omriemßmtil deßenderent. Citiusjuhditt colonißfi pradicationihfis ßu incendß damnum acciperent,idipßperßefi toléra rent, de que eo alter alten ad Catisfaciena dum obligat Ui ne eßet Jedßamquißjue ßortunampericlttaretur, H »paRu alqsj^ nonnullis conditionibusfee dere inito,exte-plo cunSla bello rite adminßrando necef fariaaiparari prouidertque cccpta, Trd mum omniu Iohannes ^anzouius eques, quem

Liber secvndvs. ix$ quem cum ob exïmïam eïu^ ïnuetera^ XAm Mrtutem, longôque amp;nbsp;uario rerun* uÇu comparata ualUam ac ßabtlempru-d,entidm animiejue robur incre(libile,tunt expeditamatj^ef/tcdcem rei militarùßi* entiam^prA CAteris omnibtu tanto mune^ ri maxime idoneum ludicabant, quan^ epuamgrauii amp;nbsp;proclinatæßneBa ußa excußtione nonnihil reluBaretur ^ßum-^ mm bedt dux ( quem /mperatorem olim ^.ornant uocabant ') communi omnium ßffragio declaratm eß,Ei legatm ßue ad-tutor additus quot;^ertramus SeBedius, qui cum id oßßcij,quodpriuatis qutbußdam de caufis uereretur, ut ßbi cumßmmo belli duce [at bene conueniret,recußretyin eius locu Franctßm^ulöuim,patria quidem extraneusßdaßßnitate cum hoßatif con traBa non plane ab tllù altenui, nbsp;nbsp;nbsp;ante

tdquoq^ tempm'regta militia alßcriptm,a Tlanzouto eB nuncupate, 6^ mox per prin^

tllt;^ BELLI DITHMARSICI

ile ac mrttite amoritatevratid^^ foUen-tes una, cum defïvnato hedi duee^ principes 'eÇnù bwos elegerune, qui equitum pediturn'jne » nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eornm

conßtixißent, deleRum agerent ut'que coram ipßs in mum panter prinapum uerba facramentis diîlis militari moreße^ ße ob^ringerent. In his régis nomine de^ fltnatißunt, lgt;Iicolaus lian^uius,praß'-Hus ar cis Steinburgi^ nbsp;nbsp;nbsp;holgerus 2o.

ßencranzius Jenator regni T)anici: a duce lohanne iOtho d ßinnen el9* ^ocuoldtus : ab t^dolpho^^an'^uq duo^ *îgt;licolaus cognomento Lußcus, amp;nbsp;i^aulus ßummi ducts bellt ßlius. Quallores pra-terea tllis adiunîît qui rem pecunia-riam eo bello admtntlirarent, cum qui-bus continuo tilt ad copias profe^ijùnt, henricus quoque quot;Ran^ouius ijs, qui^ bus ab s rege negocium datum erat, in dele-

LIBER SECVNDVS*

^eîeRum prjmum ter quinquies mille thaleros iußii regù per ßtos adnumera-uit, cum mater argentißimma in tan^ ta properantia cenfici ab eo non poffet. ^eHeosconßliarij belli creati ßtnt, (quorum id eßet ofßcium , locorum ßtut in^ Ijxcere, ho^îium conßia explorare, ße^ culatores emittere,annonam mtlitarem eiusc!^ in caïîra conueHionem procurare, de captiuis ejua^iones habere poenafcfßu^ mere, quibus locis,quoj^ tempore heiles inuadendi eßent^conuententes deliberare, inttuéi^ füßragß flatuere epua alia ex ußu bellt commodoque forent,prolj^icere o^ mnia admintßrare^ ne tottesprincipes interpellandteßent. Htßuerunt nobilium honoratißimi eiuicj^, ^autoritateatque aiatts d/gnitatis ‘^tte praro^attua maxia meinfl^nes uiri,ipß imprimis Iohannes ^anzouius eins bellt deleilus dux,eius 'que ßlius Henricus i ^reda , Chrinephorus tpquot; Mau-

»2.8 BELLI DiTHMäRSiCi

' O nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, TiertramM amp;

Beneditiii ah ^^leitelde^Helgerm T^oßri’ cranziuiy ‘Bertram^M Se^ediat, ^h ^oFiea in conßlium eumiboi treilegionum frafehli aähihiti fnnt, ’Uolffgangtts Scho' neßm , ÇutielrnH^ tJaltherthitmbiitit ^eimarns a ‘UaldcyUetdique tüe militfirn frafeclHó Chri^îophoroi t/rishcr^KtSj/jui fralio 7)racenhurgenß c^uanc^namßttga-twinclaruit, De commeatu decretumßa' ÜHm^qHando coptMnumeroßif ßatii ualidas haberent,neprabendo eoßtppr' tandóque oppidani amp;nbsp;incoU duionum piartifn nitra^qi/am neceßeßretigraaa-rentur, fdautem propeerea fuit con^itu-tum, quodmetuerent^ neforie uoluntarq f lures,quam uellent, adeius beüi famam exciiati- conuolarent : quorumpoHea ta' menßpra quingentos etiam ad exitum ufq, belli, /acobo quot;Slanchenburgo Jcanio ah h'üüe duBorihui, caßra ßeuti

Junt,

LIBER. SECVNDVS* ixp fitntprater htec placuit eiiam.mcolx amp;nbsp;cûloni Notfall in Dithmarßam ut ne ab-ducerentur, fed,in emnem incerttxfortui næ dubij J^Cartis euentum^adßnes di^ tionu obßßndosßruandose^ relinqueren tur. quot;^tcolaui itaque HanzouiMi in ar ce Steinhur^o prafeÜM regius, uirßane ut auguraßnilißacie canuq^ decentibm ßu-ßiciend^ ita eximia confilq grauitatet inueterataq^ ußi longo prudentia togataj f atria imltrimußalutaru, nbsp;nbsp;nbsp;dißcißintn

military artis^ loaud quaquam imperi-quot; tiu,quodmultos in haha annos ordinihui duc'edupraße^lus Caroli Quintißipendta ßcerat,cu Crernpermarfis amp;nbsp;l^ilflermar fis,qui/ub praß^u einsßunt, ad,_Albim ßuuium eittiloci cu^lodiam dgere iußtt e[}. henrico autem ^arC^uioßniori^qui potiorem atatu uirtlis partem in. armis contriuerat, belloq^ eo , quod Chri^ianus 7)aniA rex cum Lubecenfthus geßh, ah gt;nbsp;Olden»

130 BELLI DlTHMARSlCl OUenhurgico comité captit/tt^facing ,p-Jicäa^ uertentefebeüißrtHna dimilJiafite rat,ad occupandof cuHodtendat^^ Egt;idof raßaminti npas ‘Phrifij Etderßa^ denßs, altj'que dticatm Sleßici Jdol-fatta incola ßeritjue, attrihatißnt, quot;Elaues mßtper apparattt omnt nattait amp;nbsp;armamentis milttariter inßrttHat, ad earn exf/edttionem fe coHatnrttm rex deßgnattts fromißt, qua ex Eiania ßol^ uentet in ^Ibim traqoeret, et ab ea quoq^ farteßcttritatem ficßprayantes, hoHta bus omnem nauigandi eius fluminis, reci^ pendiqßnpartus arnicasßnitimorupup-fesßacultatem eriperent. /deo enim tarn prouide caute hac inHituebantur, ut incluß undtquaq^ 7)ithmarß erumpere nuüibt euadere^aut auxilta ab exteris ßtbmittipoßenttcommeatusq^ alia hello gerendo tieceßaria importan, T^einde^ ßßtrte prater /fern omnem amp;• expebia-

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tionem,

liber SECVNDVS. 13t ùonem^ut funt belli Uärij nbsp;nbsp;ancipites ca^

fus,ab aducrfantefortuna, incommodum acciperetMr,ij ad limites cir cumquat^ di-^ l^olitiftbftdio ut ejfent, quo ab in^uente ui hohium protegerefèjè,illosq^ repelleye,ei ^ralium renouatis denuo uiribus inßau^ rareualerent, ^deundent ufùmt^ per Fioniam lutiamq^ nobilibus, utin^ruSîi paratum^ equitatum adquemlibet belli dubij eucntum baberent ^quo mex,ubi ac~ cerferentur, adediBum eius conuolarêt^ abs rege deßgnato imperatum elî . Fer--commodequoq^inter Hi^anum Çallum^ que reges pace fa^la, ex prafeîiis non. nulli J qui ßluto eo bello mittebantur, in earn conditionem principum iufu con. du^i ßtnt, fi ù opera eorum uti hoc bello necefe haberent, de eo literis cer.. tiores faih cum turmis cohortibiu'que, quai ducerent, ßatim tranßre acce^ dere ad eos macurarent,prajididque^ ubb

131 BELLI DITHMARSICI

?ƒ/? ttellent, adej^entSic lohanni e* tiAm'ßarneroi^uem fupra memorauï^ muf, AYgfntum niimeratu)n,qttigt; equirei quingentos confcrtberet^amp;* alij item eijui» tutn prAfe^lo\qHo totidem. Timehatttr enirn fl alias turn maxime,neipßs in T)i^ • thmarfiaßtbigenda occupatis, motus althuis ab extern is ducibus repense excitare^ tur^ejuodeßent^ quiho^ilem in principes animumgerere haudfalso exi^imaren-tur : urbesj^pratercaßnitimaßßicione non carerent, quaß, ut TJithmarßs com-modarentiper nolßatiam tumultum mo-tun eßent.Quapropter bac omnia it a cu-rios^e prouidebantur ,ut ,ßquisßue motus ßue bellum alicunde ingrueret,tu^as in promptu copiM baberent ,(juas oppo-nerent, conatum^^ omnem uim bo-ßiltm tialidu olieiiu armis retunderent ate^^ repnmtrent : ita ut in utrumeypa-rati conßrmati^j eßentiCT' in 'Vitfmarßa bellutn

LIBER SECVNDVS» 155 ^elli/tn gerere lüatum alicunie pro^ lgt;ulfare.^rces ttern omnesper H oîfitiam tmpoßtis prceßdiji munitaßtnt, tormen^ ^nea, bellica po^ tergum tot reliilat

^uot luHo exercittiiß opta foret, fuficere tn omncm bellt euentum abun^ ^eprofextfe, fapienter conp^luife fibi uiderentur. Ex codent quoa princtpum (onuentti ad comitem Oldenburoicttm lilt;s

'f f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• I

tera perjcrtbebantur,cum td comntodifi-ntefacerepofet j cohortes militttm treden cïtn fue quindecim ,^lbim traqceret.

Con^Ïitutum qt/oq^contntunt fufragto, ut /ïngulteprincipibtts tormenta fena cam^ pellriae^ binamuralia Qpluribta entnt tndtgere fnonarbitrabantur')cufn ap~ paratu tnÜrumento omni necefario tnacient adducerentjtentq^plaußra oBo, Fofares praterea mille cadtibli, pontésque naualesplures comparati, amp;nbsp;commeatm tius'que fttbtteblio afatint proctirata:

t Hem-

1^4 BELLI DITHMARSICI nempe ftngtili ar dumper Wolfatiam prafediiCertum amp;nbsp;praßnuum a'nnonA mtbtark numerum ^uotUie ad exerd^ turn in cadra mutèrent, 'Uercbantur e^ nïmprincipesiUt duitateSy haudatjuis a^ nimis id bellum moueriferentes^permijp^ TA fuis eßentfUt commeatum adueherent, Todremo omnia,quorum in bello ußu eß, qua que in tanta edentate conßci potue^ runt,pro re lt;amp;nbsp;tempore diligenterßint c'ó-p ar at alldam longiorem inter ponere moa ram minirne omnium conßultum uideba^ tur,cum nueß crebrù rumoribut quo^ tidie adßerretur,agredes magnoßudio amp;nbsp;laborepertinaci ,undiaßße communire, 'q^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;perducere» Heq^

enim conßlia principum ita prorßue occuU tari eil* tegipoter ant, quin baud obßcure intedigeretur, quid molirentur, tenderent,elst*ipßpraterea principes ßbi perßuadebant, omnes hodium conatus amp;nbsp;uiin

liber. SECVNDVS.

ttfM cel eritàte praueniendam. nbsp;nbsp;nbsp;op^ri-

tnëdam elJe^^y^tquipotuijjet lellumy cum cura conßlio^ O* rerwn omnium admi-niîlratione expeditiorCitum tmponßs mul to leuioribM inferri acgeri, mß tant a dolphtfeiiinAtto interuenißet. henim,ßue filuijßue iunclii cû dlijs uiribits heiles gredereturtm celeritate una maxima ut^ Horiaßem amp;ßducia coüocauerat. Caterum rex, ut Idortorpam in coüoquiu ßbi uenCedum ßatueret, haud facile potuerat adduci. Id extraneï quidam prafeHi, per omne atatem armit ajfueti,militia^ ani^ mis inquietu dediti^ efecerant, cum per homines ad id ßihornatos metum reß meuter ent, rem periculi plenam cJfedi-~ Huantes, inermem adhoHem armatum ue, K^ßerebant enim,de machinationi-buf,qua in régis exitium aperteferent^ß ciopertum habere, quod prafeHis quibuf damfirentpoteßatemliterufaHa,contragt;

i 4

BELLI DITHMARSICI regem copiai confcrib en di : tputn tamenli terlt;e po^îea intercepta eos uanitatii coar-guerunt. fJuinsgregishominumtn prin^ cipum aulis magnits eîl numerus^ H-berrimui fmperprouentits, ejui pertterft malignis praditi ingéniés, uitijs^ af obruti^citm uirtuteuera, emergere non pofint iprauit innixißudijs O* uerfutia ßelerata audaces, calumnijs, delattoni-altorum in principumfan or cm mali-iioseffe infnuant, nbsp;nbsp;bis inuidiam con»

ßando,tüosin ßtßncionem uoçando,odia^ et dißordias paßtm mifçendo, ex altorum iniurß et opprefione ad opes ingentes an^ bêlanti £tfepenumero tmprobis eorum uotis improbior multo fortuna aßi^ rat,apudprincipes etiam uigilantes amp;nbsp;non malos,quandofereßt^ut falsoßd cal-lide confina, ad rem praßntem accom modata ßißhßecioutm paulo uerißmilem msuent ,profunfe animii aculeosßgant, ha-

liber SECVNDVS. 1^7 hlt;£yeantq^amp; agre eueüantur,ut ueris lo^ cum relinijuant, Eißlem artihus uete^ ifntorei illi imponere regi, iam tum mum regnt hahenas excipentijn animü ßln mduxerant, inclueßem ueniebant,ß fuccedentibt-ci dolu inter j^^rincipesßngut^ ne coniunclißimos ßmultatem difcordia^ 'que accendißentßore^ ut bellum inter eot diuturnum contraheretur,quodillt pro 4-nimi ßti libidine admini^rantes ducen^ tèsque,utßdeles amp;nbsp;indu^rü mtni^lri ex eo honores ^ratiamque regis aucupari cgt;* locupletari nimium pojJcnt.Sed hlt;iç,quan quam aÜute perßdios'c concepia te^ . chna, unius uirifilerti indusîria amp;nbsp;cura dete^la^e^plan'^e ßtbuerß eïï^ /ienricus emm 'Ran^ouius iunior ( quem ßubinde uicarium regium appellamus ) mire tcm~ perato dextroqueingeniOy ammo nun-quam intermijß) praditus, ßudios} regem edocuitiproptcreaßeri iaäarique htec ab i 5 tllu,

138 BELLI DITHMARSICI

beüum^ alerent, qttodlt;j^u9 diu turniui ejjetyto amphoresß)rtun4samp; 9ùesß confecttturosßgt;erarent, Ejje enim homines ahenigenas adttenas, qui ut ßtumnihilpropriüperegrinain terrri poßtderent,ita planißim'e fctrentß iaélu^ ram nullamßacerepoßeßedpotiuSyßihor“ tii certaminthus inteîlinif amp;nbsp;dtfiordijs^ex qualibet reru perturbationetnoto artßcio, honores diuitias immefae captare^quo rebtu quieth^ trdquillü al^irare nequa quam poßent, Etenimßcuti anguilla,niß aqua agitata' (2^ limo turbata^haud ca^ piunturjta illi,,nßßatum Eeipäntertur^ bent conßlqsßtis,quodillisßolis nbsp;nbsp;uolupta

ti commodo eit, infuos caßes pradam cupitampellicere nonpoßunt, Traterea haberefe apud ,^dolphü nbsp;ßatr'eßü,et

aliospleroßq^prepinquitateet neceßitudi^ neßi deuinFlißimos^ tametßprinceps qd tnopinatu amp;*alienua ßdemoribusc^ (uh

LIBER SEC VNDV S»

dnimofècuagitaret,illos tame neutilt;juat utexe^ueretur^effepermij/uros. 'Deni^ Italtco aut uijjgt;anic0 more a^ere^ et aliua fn^do ßmulddo^ydliud ammo occultare, malü^^ exitiu alteri ßtbdola amicutie ßecie machtnari, inter chiuBos tmprimis I nbsp;nbsp;nbsp;4rlt;Ïö cognationii etfanguims uinculo,hi^

' fie in Cimbricit oris minime omniîi ufita^

^j[fi»Qttib.rex gerßiafiusfide habuitfie^ tn WA dédit. Vfia^ade'o tamefiauduleta et infidiofit tllorii fiabricagrofiecit,ut maior tntetiorj^ à rege cuBis in reb.cura adhibe^ retur, amp;nbsp;is quin^tis fii^atus equitib. 'Nor tor fia ueniret. fi^dolghtss aut duobtssfialti lewbus uehiculis, qwbtfs lumenta excifii genitdlibw celeritati infikefia^laiun^turi adueBtis e^^ ut^ goß uulgatum^ non mi-j nus de infidfi, quam rexfibi metuit. Sed hunc uanum timorem nbsp;nbsp;fiuf^icionem in

fiigß mox redarguens uerbis confiutauir. Namfiipfikm allocutus,Nonfiumdnquitt i^arus generis fianguinis noflrtinos

140 BELLI DITHMARSICI internos ne co^itarnns quidem illa,t4ce^o, qtiodßtciamtts x jï tn Jtalia alijs ue terris, qutbas fdfreqttens nbsp;nbsp;uulgare e^î,

effemitsprocre4ti,fortaßis alter altert mi' ntme conßderet, E qui dem ß idi maliÿto inxta amp;nbsp;cadido hoc aufu ohttnuißent, irt Colloquium mutuum aprincipthus ne eßet uentum, ^otuijjèt grauitr inde motus e* ' xurgere, amp;forte conatus eorufucceßu no caruißet, qui hoc modo irrttus fuit.Soluto conuentu duces tUinc uterq^ di[cedunt,hic 7l.endesl!gt;urgum^ iUein arcem Çottorpam, helloque ß ambo parant ßHhac omnino Jjgt;e nbsp;nbsp;opinione, quod coram inter eße uel-

lent, “Rexautem deßgnatus Segebergam cum Ranzouio uicarioßo qui lam tum arcem earn prafeBura nomine renebat, ßß contulit, ubi cum diem unum atq^ ad • j terumfrbßttilßt,reliEo illic comitatu pe-^ ne omni, Coldingam /utia oppidum cur' rtbiis ,quosßngulüs cantherq terni ob ce^ leritatem

LTBER SECVNDVS. 141 leritatem trahebant,propere ccnteJit, ibi namc^ ex Fi onia amp;nbsp;Jutta omni nobiles ea ^uis umsejue milttariter inÜruBi^ut mille ijuin^entos numero exaepuarent, aâ omnem bellt cafum Itterts re^^s euocati^ eoiuerant Qui bus luJlratts quodexciti parui^Jentyrexgratiof egit, amp;*quiaeor» Opera,nißOpus foret,hoc vello uti non cogi-tabat,ßatim elemißt « CMerum inregno^ utpoJi tergum pacata e^tranquiÜa ibt reltmjueret omnia^^ua opus erant,con^i' tuit, apparatume^ue ca^renßm ej;;* ßtppel leFilem,nec non omnia,ejutbus aeltter bellum tneltgere pojje uideretur,prolixeß^ bi comparauif.perßriptis ante ad Henri-cum Xan'^uium Uteris, uti fepropere cer ttoremßaceret^ ejuando copia progreßfur^s eJJent.Fo deinde elie, ejuifeÜa Fentheco-ßen anteceßit, Segebergam pracipitante ueßera redtjtßuerätque eadem hebdoma-da magna pH)-militum equitumque dele-

I4i BELLI DlTHMARsiCI deleft Ui habit Ui,amp;ßipendia prcebita.Su) pererant autem, quifiih prafeBü, 'Ctolffi' ^a?o Schonuepo 'Reimaro a Z/alde me rebant\ijuniuerß per diesfe^ios luflrati ßtnt. Exttinere cumprater arceni Çot-torpam rex it er faceret, inter principei fuerat con^itutum,ut die J^ercurij infè^ quenti TenthecoHen in pago Eohenuefle^ de conuentum agerent. Et ut commoduu rex intereljepo^et,triduo ante iSlouomo^ naßeriumßerecepit, poßridieeiui diei îurnidpratoriam Çuam recenßut, amp;nbsp;mit nera ddlribuit.Zyexiüum Çeorgio Raute^^ nOypracipuain T)ania nobilitatii uiro,fe ' rendum tradtdityamp;' lohanriê Trußu 7)4^ nia prat orio prafe^ü ( qui J^Careßadum uocant) eiui turma equitü magißru crea^ uit,cui legatû ßue uicariü adiunxit, Joa^ chimü ’Brochtorpiü H oiß^itü. Sub eo eque-ßrißgnoßipra quadringentos ßipendiafa ciebant. Sextodecimo autem calendas ht-nq ex

LIBER. SECVNDVS. 145 ex conUitHto principes,cum oraterihus conßliarijsfitù,diRo loco c^uentunt. ibi poiîrtdte confintientibusdecretü ßBum, ut quintopo^ die unmerpe equi^ tatuspedttatuié^ c opU, quata qua ta iam coqljentfinßundum hoHtlem in 7)ithmar pam ducerentur. Inde rex in caïîellum Ke ^radium JltCelhechtanü ifenrici^an-quot;i^uijßceßit,quartum^indiemußy illic eil commoratus, Eodem in conuentu Ute-ra quoq^,quibus bellum Tfithmarßs prin^ cipes more militia denunciabant QquM nonnulli ab antiqua quot;Romanoru conßetu dineßeciales appellant) coßeBa, nbsp;nbsp;nbsp;triduo

anie,quamßnes eorü hoßilis exercitus in^ preäeretur^per tabellarium regium perlai taßnt,£a litera adquadraginta oBoui^ ros ^penes quos ex omnibuspagù dele^uo totus terra procuratio fuit, nbsp;nbsp;uniuerfii

Dih marßa incolas, decimoquinto calen^ amp;as lunq data erant, in hunc mo-dum

t44 BELLI DiTHMARSiCl

du m concept Ji. Q^andoquidem fibtdepiti^ mu domina amp;nbsp;maoi^rattà diuinttîts i-p[{$ con^îitutOy mpieamp;fcelerdié non lumnonobtemperarent, contumacitcr'^^ aduerfarentur'.ßd indtgnis quoc^^ modi^ crebro amp;nbsp;intemperanter initirtji graitibus' contumehjsqneinceßiljent, nee amplißi^ mæ(jiàdem maießatidignirattbuiejueß 'u impudenterparcentes : hommes ßbi fitb“ ditos magniißeqtienter damna aßeciß ßnf.paßim pradas egtßenticadesßcißent pacem publtcam tnrbaßent : ut nimirn^ cum eosin [dbieiladitionißuje or am, cjUjt ßacra terra appeüatttr, mcurßantes, nuÜà neti^ religio,neep ptetas continere amp;nbsp;abßer rere potuerit,qnin ipßas a des ßacras cade neßarie tnibi perpetrataßaneslarent : nec non aha malta abominanda cradelttey

inahriose commißßent ,in omnibiis tdis niiüa nßitia aquitata 'ue rattone habitat btiam aut ins admini^lrare, aut

quot; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;altbi

LIBER SECVNDVS. 14? altbi tti admiîtere HolwIJefit dcm longo haEicnui tempore eß'ent toléra-ta^utmanni aproßtfe jangumepuroi amp;nbsp;innocenta Näherem: nunc cum patientia fua manßietudine turhulentos Jedi-tioßf eorum conattu^ acpetulantiam into lerabilem y adeo nonßanoi aut imminui uiderent,ut etia magu maguc^^ indies au-geßcerentyneip^ ljgt;es effet ampliui eos cjuic-eiuam pro [anu ^aEluros i ffe uarff eorum tniurffe^ uiolentiamultiplici inffgniter laceßitoi compelli, bedo ipffos aggredi y amp;nbsp;Çadiuuante coeptum IDeo^ad tmperatà faciendaui iuîîa cogéré. Ita enim fallu-ros ßfe y ciuod offaj [ui effe agnofcerenti Ut obfequcntifimos ditionumfuarUm in~ colas ab imuila ui iamp; oppreßione defendé rent,cades y rapmas incUrffones auer-terent atijßepelierent, 'Ueruntamen tarri grauiy amp;prouocata mérita uindiEldy ßpplicio^^ de ipfs fumend.0, fiperfcdere k, miiltö

146 BELLI DlTHMzIRS I CI multo malutße.Quo circa hac ipfis, qua» quam utin rebellesßibditosq^ ßbi tdnea ceße nontußetß fe auxiliaribus^Juis m« re militia denunciata eße uoluße, quo ß-demßaam omni ex parte integram nbsp;nbsp;li-fuospr^epararent, lüc nuncuUyper quem principes liter as mi/êrunt diit multumq, relu/latm e^,ne td rnunem ftsbiret^qucd rtßtatam agre^ïium uiolentiam furorl reßörmidaret'/edqiiia oh maleficiumper^ petratum alias capitali ßupplicio aflicien-dits erat^winis metu^^ mortis praßntisßu-ßtpere coa^las eil. Éas igttur ßt^iUts trions regis ducum'que obßgnatas, amp;nbsp;ad bacilli cddidi cußidem fttßenßts, Heidam munitißimum terra illiits oppidum^ ubi incola cailraßatiiia locauerant, O' qua-dragirita oElouiri de more conuentum ce^ lebrabantperferens, ut erant annexa ba-culo,uniex magiHratu deßacießbi noto

in ma-

LIBER SECVNDVS. 147 in manm tradidit. 'Uulgdto ^utem de b-tem hoiiibbtfs rumore plebs indigna-* blinda fremens, tumulm fa^io incondito clamoreßiblatoitabellarium ad necem ^opojcif.fèdis à (luadraginta o^oa uirbptirori in(antentis uulgifiibtraclus^et a morteßruatm eHdnprtuatam enim do mum ^dtiiloydtim de reßionß principibua dando confnltarent^ne omnem humanita tb dffeBumpenitus exuiße aiderentur, et baberent/per quem reßriberent, epulum prabaertint^ciT' poBea in tut a rediixeriit^ ^etierßtü duodecimo calendas lunij bte-Y as ab agreBibus ad principes retubt'.eiua^ Yum tenorem^quam potuimua commodiß. ßme^ ßylo Latino ita expreßimus, Literas ueBras ,ßerentßime rex illu-* ßrßiini duces, animis muitu accepimust quibus ßgnßcatis , uos caußs grauibui ad inßerenda nobis arma permoueri, ut ßibaBi^ id quod iure aebeamus,obtê^

2 peranw

14S Belli Di TH AI A RS I CI perdnter uebiipr^Hemia, amp;• anperdtdj^^ cidmM'S.^dCdfubmißis animn non witi rid rcßo^dcmtii, quod in ‘Dithmar[idm ntris quippiam uobu competat) id nequd' qndrn nos uobis Idr^iri dut permitterende^ ciiiuó pr (cßldtu! tuteld amp;*proteBioneidd' iutidnteßtliciter 7)00,per quddrinpentoi dmplius dnnosßiimusn hucufè^ rndne-re perjeuerduimus :id quoddemenÜrdri uerißimepote^, eiué^ rti gratia per Ten-tißcesmaximosjmperdtores reges, col-Idtts diplonjdtis munißcemtßim'e ßumM commnniti. quot;Neq^ equidem de uobis,uti Cbridianis Iditdattsßtmper principle busndcjiimmo cldrtßimoq^progndtußetn mate,edm unqudm fjiem dnimis concipe-re fotuimM6,qudndoquidemnobis nu'ild uobißum e^ controuerßd '.ßore, ut contrd ßaspium^n comrd ins O* aquum, dduer-

LiBER secvndvs. 149 ßfs liter as nbsp;nbsp;monument a nohu data, fi-

confirmata,permaioret parentes ue^iros reges amp;nbsp;principes -, tm'o aduerfut pubbeam acgraui poena inpcro imperio 2lomanofancitampacemy aureamé^^ bul-lam, tanta armorum ui amp;nbsp;trurulentta^ (ut ante oculos, proh dolor jndere eß) nul lopriue iudicio conuentos armù nos inna deretis : fed multb magis bumani(sima adminicula patrocinium, uici^ nitatem 'que commodam amp;nbsp;beneficam^ fimper nobupromifimus, Etenimfiquod inceptum'noiirum iniquum,ßqua uiio de b^o noxa a nobu contraria /uilßt, luHis amp;• legitimu locu appeUari conueniri potuimui debuimui 'que,ubi exiurb cblt^ gationeß^pe iudtcioftetimus, ein nunefa^ repotutlJcmfu. Qu'a fine cafifitii fiperq^ aquo iurifubieFlifimus,ein,quo abundan tins uoiyu jatußat^yUt anteafimper peci^ rnu{^ ita nuc quoq^, ui ac poteÜate harum 5 btera-

Ifo BELLI DITHMARSICI literarum^adotnneiurii 'que ar bitriü nos offerimta, Quodƒ huius quoq^t jjriÊterljgt;em noßrdmyrationem nullam bueritu^ei^ ceriumßxumque anïmù uo-^ bisfèderit^nos diüon’ê^ noîlram (ut afer^ te bquet ) m opprimerCiUxores Itberos 'que no^lros,uiduas orphanos^ in interitu et ferniciem internecioneq^ mifire adigere l^fellere^mamu que adeo uedras no^ ßro tnnocentium cruore e^ ßanguine con-tamtnare.nos quot;Deo optimo Maximaß^m mo Jmperatori proteclorino^lroycau' jQm no^ram c^mittere oportebit. Eumï'

amp; ardentibiu uotu nodes dies^ implorahimtif^ ut fanclaluam facem cU' menter nobu largiatur, amp;* quoniaueßra omniu que noßrum corda infuababet nui nuCx poteßate^eaßcro dtuini aßßatusßii numtnegubernare amp;• regere dignetur,ut uos :lemettßitni illußrißimtquegrinciges, ab inßituto hoc minirne quidegio dißceda

t'Ui

liber SECVNDVS. 151 tii^ne^ tamatroxuobis malum, tam'que immane fanguinis profußone, admit tere cgllibeat:ßd,ex tngenita animù excelßs et generofît ueßru b unit ate atq^ clemetia,exi tumßnem'que prudenter conßderetii,quo Utrorumq^ditiones,cum ueßraytu noßra, incolteq^,uidua,orbi,coniuges liberiq^,ßun.i ditus ftû euertantur amp;nbsp;pereant Jed in pa -ceactranquiHitate, tuxta diuim numinu uoluntaië,conferuentur: cui uot reueren^ ter commendatos uolumus. In calceharü literarum, utßerißlet, ßibßriptum erat: Quadraginta oclouiri 2)itbmarßaadmi 7gt;tßratores,eiu5q^ tncola uniuerß,regu du-cum^pro aquitate omnißudießet obßr^ uatesJUndecimo c al endos lunij equitüpe ditü^ copia uniuerßa,qua quaternas tur-mos legiones ternas ejßciebant„ hör am circiter nonam antemeridiana in pagum Oerichßorp,nonproculoppido liiQhoacis Stör am ßuuium,conueniüt, aderatq^rex

I5Z BELLI DITHMARSICI ipß amp;nbsp;duces.lli inito confiho ex ujk tia decretum eH, tjuo ordme exercities in-gredcretur^ic:^ indemoxprocedi cce^tum'^ Trimi omnium amecurfireSyCjuibtu ex le gionibus pngulu perfortemdeleHis id oh teenerät, agmcn antecedere, eos inß^leni ue^tgijs aU equitum Mauritio 7i.anz0' uio duce inßcjui,inde cum foljoribus minora tormenta camge^rta trahi, foH ea dutß Schonueßi nbsp;nbsp;Keimari legiones inccf

dere. In mediogratoria turma regß du -cum'que cenljnci,ea 'que inîîruBa quaß ad gr ahum acte iunlîimßß inßerre, hinc legio Ualtherthumhianaßuccedere, goßre mo ‘Blancenhur^q turma cum7hcodori-co ah H qui igfe centum cireiter du cehat équités, agmenclauderc. Hoc inlti^ tuto or dine cum mouißet cxercitus,codent die,griufquamßloccideret,inßnihus 7)i-thmarßa,tn pago t^luerliorg callrame-ytus eli. Erant autem cogia omnes^equi-

tunt

liber SECVNDVS.- 1^5 tum circiter quaternamiüia ,peaitumß^ gna ^luina îricena.,cumprimum in ho^i^ cum pruentum eH^ ^^cceßitpoHea cuntS^ cobortibui cjuinu denn S'intoniuä comei Oldenburp^icuSt ut itd dem um jtpna pedi^ tum eiuinqud^enaimpleta[int. Lepioni^ but prceßdlierant, 'Uolffppn^us Schonus^ ßuf^ Çulielmiti quot;Ualterthumbiui amp;nbsp;^eï--mdriuaTyalde. E quit atu du^îabat loa-çhimuî ^lancenburgiuiy y^tCauritiut ‘Kan^

Caijßlim, amp;' Eheodoriciu ab /dol it, prater pratorianos rcßi ducurnque prafe^DS, qui erant lohannei Tru^uit EanuSy Tjertramui Se^ediue Eenedi^ iiiu ab ^leuelt, Uexilliferqj lt;^dolphi Çrcgûriuîob ^leuelt.Eorro milites trans riuum, quipagum praterßuit, tentoria ß gere,équitéspagum occupare. IdloPle uero ea^qua inßcuta e^l, cxcubias egerunt co-bortes dua cum equitibus ducenttSy exci-tatus'q^ in caHris tumultm ab oPlodecim agre--

i$4 belli dithmärsici

V agre^lihuStcHin équités excubitores born^ * bardai dißloderent, neq^ tarnen detrimen ’ tum uüum inferret. Ham uenit miles qui da in caHra trepidans^ nunciauitq^ in ho-‘ (les ßation’e uigtlû impetufacer e.Qd^o ru^ more excitât iafummus dux beüt^ eu fin» henrico explorahundus prouolauttfd de aliquohoïliümotunimlc'opertt. .fdh bit popiea^qui diurna prafuerunt euflodia^u-nus ex iüis, qui turba noBurna caufam prabuerdtjnterceptus efl.d^ulti quoq^pe /Iridie^quam eo uentu ef, ex armentu bo-gt; Üiû equi boues que abaBi, unde^ utfity u^ ^^^^q^nonulli aut cafaut captifint^et cir cuiacentes aliquot tn propinquo cape et tu guria,per milites^ quanqua intufbs,faci' bus idatss exu^a. Eodem die, quibus tra-iîanda expltcanda que belli rationes com mif]lt;e erant^ indigo couentu m conflium iuere, babitâque cum prafeFlis de jacredo belli initio délibérât inne, efl coniîitutû, ut

ne

LIBER SeCVNDVS. tjj nepriits caflris excederetur,quam de con-ftlijs rch^'que hoîfium explorato ejjet co-gnitjijtat^^decapüuis, qttotquoteoru inter cepti m ■mtanuâ uenerdnt,per torment a quaiîiones habitdy qui de ho^ium re^ lui cognofcerenty^eciildtores emißißtntt ^dnonum dutem cdlendds Junij tpßde leéit [feUi conßliarij, duBd ßcum ßdto legione Udlterthumhij amp;nbsp;did ^idnchenburgidnd, tn d^um holdem e Cd^rù ^roßcifiuntur ut omnem un-diqudque ordm oculis ßbijciendo dr-eumuedi ßeculentur , quibus locu ho-Jies ddoriri, ex ußt bedt quamprimum amp;qudm commodißim} conßdendißnt, Ti'et entm omnino dußicdnddoppugnd^ tionu rdtioncs tnueniebdnt ,ut dut Tile, , nut fddmmdm , dut deni-que J^^eldori^dm d^grederentur : quod tribut lods tdii pldne fold ( qud ßr-miord erdnt 7)ithmdrß(e propugnd-cald}

VÓ BELLI DITHMÄRSICI cula } itiner a ejjent,qt4t!e ex campeilri ter^ rteßtu in palnHrem ducerent earn 'que «A caußim dgreHes maiore pra cdterii ßudio cura,prdduiiiifop uaïluc^, proieBiSy communitiesant, Trincipio igitur Tilebruggdm ad£unt,qt{0 loco ‘Dithmarß fecundum amniipraeter-’ labentts traieBum tiallos aggerem'que profiexcitotuerant :quae tarnen munitio adeo ualida non erat^ut maiorem uim mi litumincurfantium fuBtnerepojje uide^ retur: Ibi cum intelligeretur, ex caHru ho Siium plau^lra aliquot rerum uariarum^ quat tutius ajfortare cogitarent,fuppelle-ilili onulîa^in interioremplagam fe[e re^ cipere,henrtctu lt;amp;nbsp;Mauritius T^an^ouij patrueles minora tormenta campe^îria, adtunBu Jcloppcttarijs, in collem editior'e perducuntyc^ abeuntium terga globis e-mtßis perßquuntur,ßedßragem nullam ßaciunt. In ho^ uicißim agrelies denos cir eitet

LIBER SECVNDVS. 157 citer pilai minor th ni tormentis adigunt,et ipßtjuoi^ dämm mhilinferentes. Er ant t nm mill t es,ç or nm ‘que duélores amp;ßgm-feri, ad conferendum cum hoHe mania prompti animis amp;nbsp;alacreStUtq^ oppugna-tionii pgnum daretur po^ulabant ,ßd fummm dux bellt iniujjuprincipum pu-gnaaleam ßbire a,bnutt,Quüniamenim munitio ea tranjcenßt facilii apparebat^ ipp,fumm(e inueterataq^ mtlitaris ex--perientia dux, natur am mtlttum noue» rat, primum eorum impetum,qui plerun-que acrior amp;nbsp;feruidior effe, ac poflea, tadio ex moleilia caîlrorum concepto, imminutis temporii dtuturmtate moraé^ animupaulatim elanguefeerefiletytn op^ pupnatione difficiltori periclitari uolebat, Quamobrem hinc hammam difcedunt, quad oppugnaculum, cum ftu tpß tum tncolarum operibiu, omnium eius terree munitißmum erat, Qutppe denß tda

Ha

VS BELLI DITHMARSIÇI

foßti que pnecinBum, amp;nbsp;adtficata if}ßper turricula agre^les dili' genüßime ualltiueram.quta in palußretn (ut diâum eH: J or am aditum ßequen* tent fr^ebeiat, Qßo idu groginquantt' bus , T)tthmar[t tmpulßs tormentis in-gentem gilarum grandinem meos iacula* ri^uehementer que detonare^ßed nocere ne mini : qui cum uieum munitiont ßubit-dlum froxime incendißent, in caHra re-uerterunt, Inhac tetra ho^îllis ^mum mentorum inße^ione, perito eorum lo“ Corum uia duce ußßnt homme quot;^Di-thmarß, cui Sgltttertngo nomen erat^ qui cùm in ditione ducis ^^dolqihi fer at glandibus mterfectßet^ante ßfquiannurn captus, eo 'que temporis mteruado adeurn islum m cuHodia habnns fuerat. To^ fero die , ut eius quoque ßtum amp;nbsp;fr^ mit at cm contemplarentur^ ^Ccldorpam eu lit it mer is que mon^ratores ßcum

du'

LIBER S.ECVNDVS. dticunt,quenäam natione nolfatum^qui lgt;rop(er td o^pidumhabitauerat lo ineunte , ut ita dißtmulata fuga agreiles eluderet, carro argiüa onu^l»

gt; amp;nbsp;^artoldum ‘Petrt T)iih^ warftm h erat g atria exul faélM^ (juodin.aBionei qua eide légitima cum fopularibus fuerat hareditate , cam u niquis ludicum Jententqs circumuentui tniuriam fbi faélam putaret, ad Calmera Impertalu iudicium prouocaf^et, •-^d id uer'o oppidum nihil memora-bile geHum , fquidem unicus tantum equus conßlfti , a Reinboldo ^ua beo patria 7i)ithmarß , qui in Çal-lia ohm wter Çermanot equo merue^ rat, magna au dada nbsp;nbsp;nbsp;rcborif uire^

in loacbimum 'Brochtorpium hol^tum, breutore bombarda manuaria dißlo-fa, quales cingulu appendi filent, impetus fadus e^-. Tieuerfi poHrtdie

ad

töo BELLI DiTHMARSrCi ad principes explorât a reperunt, miis dux belli in tabella deßriptutn exhi. let,ejuo paBo et orline^dtit 7 ilebru^gami aat ^Celdorpam,alterutrdm ear um mua dendatn cenßatiUtq^ de eo deliberepur.po^ ßulat.Tribui entm omnino locuQut Cepitts

J in mteriorem oram lu^lrem aditus pater et agpredibo^es de^ creuerant m quœ apreTtes maxitnis ope^ ribiii munit a omnem uim fuam nbsp;nbsp;robur

contulerantprmtsb^ uigdum tormem torumpreefidijs ßngulu noTlibia cu^odiC' bant. Ut ibi de p a tria liber täte,defalute et fortuntsßiiißorump tjuoad ejuicijuatn ibii uirium adpropugnandum fuperepßet, ad extremum uß^cum bodedimicarent, Wammam uero omnes firmiorem muni' tiorem^^ exißimabant,ciuam utßacil'eex-pu^nari poßet,8ub idem fere têporupun^ Hum nuncius a ‘Nicolao “Ranzouio in cd' ßra uenit, ^ntonium Oldenburgicum copiai

LIBER SECVNDVS. KÎl cognasßia! ^lbim eo die, cotra ZdeAclam oppidum,traieRHrum,aâfer€ns, Quapra pter flat uitur,ne prias caßris ,alitjua muf nitionem hosiilem oppugnaturi esredian isaduenißet:datistpad Idico-^ laum literis henricus 7i.anzeuius flgnifl^ ca[,ijudus lûcis comiti cumßuispernoPlan dum ßt, utc^^pœno, auena uino, dono prahlt is honor etur.Exinde dißcptatur in conßlio, ad utriusprimism oppidi expu^ gnationem tentandam milites educere, confldtius ßt, Tilebru^ga an d^eldorpa, hanc eligit flummus ^ux belli, qua caput regio ms habebatur, eius que conßlijßi rationes reddit. Omnes, inquit, qui ante hoc tempus ßDtthmarßa bellum intule^ runt,graui accurata conßlio, quod loci ßummam notitiam tenerent^ id oppidum primum omnium,ut caperayadortißunt. Etenim cu in umbilico pene terra fitum ßt, intev duas eins partes, quas à coeU

Belli dithmaRsici jfldgk Suder^lrant l^order^îrant inc9 Le uocdnt y in quibui duobui cmninolocL omne robter «« eorum conß^lityeo occu ÿdto dißungi nbsp;nbsp;fig'llfgdri ho^es gerßjcie

bdnt,nc in nna caßra tnresÇuas conßerrety cowundli animù maioribut, ßie ditaa que certiore tuLforitf ,repugnarent tilußci^ dcßcnderent.quos dtrêptos ßacilius per partes oppnmere nbsp;nbsp;debeuare poßßent,

prater oppidum latus riuus tranß-uerßo Öceanuminßutt yitaut baud ma^ gno negocio e^ impenäio prohiber! queaty yie ab unaparte laborantibus alqs alij ab aduerCe lacere auxiho aduolcntdPraterea

J

compertti e^l omn!bMs,qut bellt cis artibui u fu uaient, milites prims flattm impe^ j îu,dum animi utresque integra funt, nee I labor dus ullu aut mole^ß grauioribus la i beßüdl Z eneruata, amp;nbsp;ardtia e^ dißfi^ I cilia quaque ßubeunda ducere, utilißt' I mun, tittißimum elße : ne dum minU' )

tif I

Li B er SECVNDVS.

lii M», nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rel«, cmßcienj^ tàum

tentur, tempons longions ta£o affcè\ lijt tine dtfflculutibiss pgt; efi, ämmi corum

frangamer. ^emqtic nee iL Mqwdemofittanternobts cogitandum, magndtn mtlites/aciln ab boiiibtts npor-tdnda uiFloria, Ij^em fidneiamfotsere, ^i^odinhominesagrenes, reimditans tmpentos,praliaturi fim: idcdqise ani-tno's, ad pnmnm pugna dtßrime»

, mdnmeandaces ar dem tes adaturos, ,^îtqui ß m mnnttioris loci oppugnatione, conßrtu mambas ,ßs-‘ per lorei hobîibas ßeenm, ad reliqua pä-‘ ßea,qult;e minas o^iendentpericali amp;nbsp;diß ßcaltatis, eos promptiores amp;nbsp;conßden-tiores habebimas Sin in loco non ad^ modam ßrmo oppugnando , quam pror^ digioßs corporum uiribas quanto peri^ cull mortis contemptu, quanta ani^ mor am radie amp;nbsp;pertinacia, ße patriandy^

I 2, ßiurti

1^4 belli Di th mars I Ci fuam defendant ypericulum fecerintjdear dore fiducia prisma ftirimum ipps decefurum, quts nonuidet? Troindead ledum exfententia qttàm feliàfim''e ter^ minandum Ç quod quot;Deue optimus maxiquot;quot; mu5faxit ) e^o unum id maxime omniu expedire arlitror,ut potius in inuadenda J^Celdorpa, oppidofitis munito nbsp;nbsp;frmo,

frimummilitum ^necdum uUocafu im^ minutam retufam agilitatem expe-riamur, qudm ad infirmam Tilelrug^a munitionemfubeundam conferamiu alter amuiq^. ^duerfuiea^BredaJianzo-uius^uirpapiens eloquens, acriter dife-relat, inter cater a quilui diuerfm perf fuadere conalatur,ftc inquiens : Etenim non femd a maioriluó no^ris id oppidum infeltciter efe tentatum,ufq^ ade'^o.ut eo ir rito conatunon filum de uniuerfauiEo-ria pe depufi,fid,ingentilus etiam accept is cladtbue, turpiter fuga ftlutem qua^

rere

LIBER seCVNDVS, 165 '0‘tye coa^ißnti ex annalibui noHris confiât. Et quanquam ßierint, qui illud ui ^xpiignatum. in ßiantpote^latem redege^ Yunt ; tarnen idoccugatum adeo nihiltUis f^oßuit^ utgo^iea ab bo^îdfu ad interne^ t:ionem gene caß^maxirnefaedam amp;nbsp;lu~ ^uoßam calamttatemlubierint. Itaq^ ne, ßtnili temeritatu exitu,clade aliqua inßfi gn-t ab inßdaßrtuna mulBemurytnßntf^ ßo maiortbus amp;* ominoß loco grimas ex-ircitm uires non gericlitandas ejjeßed Ti-lebrugga, qua debibar minus minusq^ t:ommunttae^^ut,baudmagno laboreamp; gericulo ßugerari cagi goße,nemo de-ßeret,admouenäas ßuadeo. l^amß ßmel milites größere cum agre^libus manus contulerint, adreliqua ftrenue nbsp;nbsp;auda^

Her conßcienda reddentur muldo gara^ tiores atq^ agi hoi es, e^ quantum tgßs ducia ac alacritatu accreuerit^tantum hoHibus detrahetur: qui,eoloco'anoßris

I 3 occugt;

BELLI DlTHMARsICï

cccupato^armentagreges que ßiosin mte-riora terric recigere cogentur, Quodmeu conftliumßuobi-sQuti o^to iamp;ßero')gro' babitur, ea boilium munitio breui memo, amp;nbsp;non ma^no labore amp;* iablurA militum, in mdmu noHrm deueniet^ liquot enim equitum peditum'que [tgnd. adhenricurnßdtrem meum, qui Eldora ^uminurig as cum magna incolarum manu cuidodit, noEu tranßnittite^ut u cum ßüs traieEto amne d tergo m boiîes jrruat,amp; nos à ßronte adoriemur, ita baud difficulicr amp;nbsp;laboriofi ( Deo CQ-natum noÜrum proßerame ) occuga-bimus, Et at hic ’Breda princeps ßnd-tus oratorum apud îohanne ducem, magna'que autoritatis amp;nbsp;nominis uir^ cum ip/agrandu atatû prarogatiua,tuni quod longo rerum ußi expcrientid ludicij exqutßti, prudent ta que per/fh' cacußnex euaßjje credereturßtcundia'q^

tlBER SECVNDVS, 167 poderet, bello mibtia idem rni-^us ßelix habebatur, quod ab ijs obm, qui duceÇcorgio Scboneicbie,Caßaris luj' Jui'd^briß^ cppiduluT)am obßdionecm^ Gerant cum adeam ßluendam cum co-pß a Cîori^iano quot;Dania rege mißus eß fit i captus ßierat, Caterum uicit tum praualuit que ßummi ducii bellt finten^ tia, ea que a rege deßgnatoprinctpibusß (ii' caterorum quoq^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;approba

ta :fic ut dtfiedens ide 'e conßlio dicerct, exitumejß'edeclaraturu.uter eorummef bus dixijfit. lgt;lam de ß'atre noclu ac-cerßndo ûUûd ßuaßerat ,idita e^ conßu-^naraj^ret belbcie^ßdendttw no eße^pKie' Jertim tim loci incoln^cjui, ßß)ne(^uo(l ddeui omen auerterec') m align ant e ß/r tuna minus probiere bellum gereretur, e-re^lts in libertatem animis res nouai mobturi uiderentur, Quocirca de-

BELLI DiTHMARSiCI

er et um exprincipumiuJJiifaBum^ut ea or âme moao^,quem 'Ranzouius helh dux (ut diximus y ex exâ^lafcientia milita-rù arte difiiplina prafcripfirat^ Mel-dorpana oppugnatio Ju/ciperetur. Inpri^ mu impedimenta omnia farcinaque in calîrû,Çuif praßdio eqmtum quadragin-tai^peditum circiter mille, relinqueren^ tur ï ijs tumultuumprafellus imperaret» Hiruß deinde cohortes 'Tilehruggam con-t enderet, ear um latera tegeret IBlanchen-hurguscum equitdus ducentù: totidem Item cohortes Hammam equitihus toîi-dem/îipata irent ,quihus praficeretur uif carius 'SlanchenhurgiJdenim fummo haudinani con[ilio ita er at conHitutum, ut duohus locu illu eodem tempore, nempe horam circiter ante,qudm J^Celdorpaop^ pugnationem ordirehtur, in hoUes impetus fieret,ut eouario tumult U in diuerfia diHraHi holles ignorarH, quofitûfùhfidio

con-

liber SECVNDVS.

cçntioldre,aut uU potißimum pcriculooc currere ojjorteret rations uires sorti diftungerentur,'Ne(j^ßeßüit po^lea oßinio^ ’ÎSlam qui ijs locû srant cum hones adß ire cernerent,aliorum opem implorabanr, amp;nbsp;accenßs Ç ut conuenerat ') lonibus ß. gnßcationemfaciebant. Montes fraterea naualeSi cratesq^ ßxagend una duceren-tur^quem ad ußtrnplaußra praHo eßent. 'Ternaleßones, Scnoueßo^'Reimaro a tdaï de 'Ualterthumbio dunoribus^ à late-re ^oreali, prope tugurtolumßbieBü op^ pido^irruptionemfacerent : que s cum ala fuaTheodoricitiab /sollecomitaretur. Et bu Tartoldus Tetri ui am common-ßraret, Oldenburfcus cum legatofummi ducts belli Francifco 'SulouiOi in partem dußralem,relino adlattapago Z^intber-go^ oppidum uerfM iter caperet, id^ ibi a tergo inuaderent. /pfim cum peditattt equitatu^ßo anteccdcntem, cum turma

I fua

BELLI DlTHMARsiCI (

faaMauritius ^dn^uim infiqueretur' ejjetd^ lV.^^ uiti dux Jdoljatm tdcy^^uem ad ^ddorpamdomicilitimhabuilJeipoßea^j ^f^orauimuidPrincipes cü duo^ lus/ignis urhem contra grogrederentui\i -ta tamen^nepib ici um tormentorum ßfc darent^ibic^ conß^erent.Quatuor cohort tes adtormentagraßdio maueret^quibus in colle faciuorofirum ßußeudijs inßimi cauîliiutiSiea aggeribus ualluß, ex crati^ 0‘^agge^îa terra excitatu^munireutfPa^ ßremo, quaprima legionum peruenißßt, indicium excita 'tu tgnibusßtceret nbsp;nbsp;nbsp;(t

pars quapiam munitiones tranßredere-titr,ut reliqui eert lores enu ßeri poßent, principes uicinam oppido molarn'^ quod ge tiui hiilocu ußtatauento, in exerça Ion-giußule tfracbia delato, circumaguntuŸ) idatußacibusßuccenderent. T!uml)ac gerentur, quarto calendas luuiq OldeU' : burgle us a d H ogaßam pagum cepiasßias j

reeeti“ •

LI B ER SKCVNDVS. I7M ncenfiut, unde colle^ü uaßs cttm dte mi)uijjet.,eode}n die pro^'e uicum T tnß.

ab ^luerßorfi dtmidio di^ ßatmdtari^in ho^ico coßdit^quintit iam caßris eoperueniens.Stibtdem tempttiad Jgt;rincii)es Seba^îianui Erfamenu4 Ltt» becenßum legatos, quibos erat a ßcretd^ in. ca^ra uenit, /s cittitatis fua nemine, ß rationes uüa iniri goßent, ut^jjacatis utrinque animis amp;nbsp;pace faBatabarmis - dfcederetttr,fi interceßurum eßerebat^ permißdque docunj. lAammam minier um fuum mißt commeatum expe-tens, Quem datu eum in ußm lite.-du impetrauit, quibus agreHes arrogan^ ter fubfiripferant: 'Nos frmmi duces, prafi^i, amp;nbsp;admini^ratores belli, nunc tcmpor 'u hamma commorantes. liu autem minimier cum ßub praßdio^ quo tutior eßet , fo deduceretur , le-M cum hoßibfu contrats certamine

l^u-

17% BELLI DITHMARSICI fugndtum, Ceciderunt ex ‘Dithmdrps n'a-nulli,ex /ioipdtis untu duntdxdt ignobilii Ss^gfegdritu eques, nbsp;nbsp;iSluiprdteredgldn

de nobilii LuneburgicWiexpdmilid Spor-chidPeduulnere non lethdli. Erfamenus uerb^quid inteüigebdt,principes oppugna-tionempropedtem dußicdturos^necpropter interceßionem pudm quicqudm in-termittere ueüe Itbere tuto^ dbeundi dC-

re-uerpis eïl. Itäcyutßatutttm erat,po^lri^ die calendM lunijtuergente in occaßum Sa le^ hör dm cir eiter pxtdm cd^ris exit um e^SPrimiuidm ingredipoßbres, eos comi-tdridldTheodoricidh UoUe^cum cohort tibtis qudternkyitide torrnétd curultd prO' maueri,po^ edpontes naudles uehi, hinc pratoria inperripgnd ipo^remo legiones ternæpuccedere. inter edspræibdt Schon-ncpdnd, hdcin medio 7(.eimdrus d Uaide exctptebdt extremd occupabdt Udlter-thum-

liber SECVNDVS. t7j tÇummM duxbelli-cumßgnk quatuor amp;nbsp;magiHro ca. ßrorum progrejßutßecundum collem Jam natorum fupphciji deltgnatum uallos, a-Ita quefubitaria munimeta, quam poteH occult^meperficit. T^orro Scbonueßus^ nonnuÜu uia duce quot;^ar toldo d^ctriprmiii pontes nauales tradu^ cit, amp;nbsp;adhoHium munitionem pénétrât. Eum reliqult;e dua legtones amp;nbsp;équités Ebeodoriciab Hollen infiquuntur. SeJ. nimia ußus fe^îinatione Sbonueptu dum betrat ^antequam diluceßat ,fe pontes ta-Eurum in extremum uita pertculum cum legionefefepracipitat, Vbi enim o-mnem itineru difficult at em eo admintcu-lo lamfuperautt, nbsp;nbsp;ui a dux IBartoldus,

quodabuna munitionis parte hoHes ue-bementer rormentis infeHarent^acceden^ tes ^ut equum aficenderet, quem pedibtts abiës à tergo reliquerat, ejjet rctrogreßus, per

t74 BELLI DlTHMARSlCl ptrmilitem T)ithmarßimi opinione decli nddi iBui tormentors yin propindas CiOCAic^ uoTAgines abdscttsr, Inde mûiti' lsó,collotems adjßrhenitbsi sndls,feree' natadsmßiit, adt 0 ut miru ßt^ quomodo emerßrint. Enimueromß 7heodorict^ ab EoUejCum tsrmaßmßsperatisßoßts e'o aduolanspalanttbss mature ope tulißet, uniuerßi ea legio occidione occißaßutßet.h in dtpßcili ^periculoß illo certamine,quo militeti quodj mad.efaBo aquis puitterepy rioßlopettis utinon pofjentßu ab agreïli^ buireieBtßünti traieBopila crureuulnas accepit, Schonueßu^ quoq^, dum optimi fimulducit nbsp;nbsp;militisßorttßimi munwßt'

dul'o implet,ßosq^ citm uoce tum exemplo incitansßamea in holles ßrenue rem gegt; rit,breui aneo tormcnto^ quaß ßmifalco^ ne,traßitur: ex quo uulnere quarto ßo^i die mortem obß. ''lgt;Iec mora, rcliqua mox

turn

LIBER seCVNDVS. 17^ turn ualde oritur certamen,quo diu and-piti^ad/eßuiboram ctrctter di/^loßs con-tin ent er utrine^ tormerttii bombdr difj acernmepugnatum e^. Tandem uero T^i thtnarßexbau^i uiribuó^pedem^ refer en tes,infu^amfefè conijciunt,milites per mu nittonemfubeutes in oppidum irrumput^ T)um bac incerta aquato difiriminepu^ gnaduraret, mola ad oppidum, uti con. uenerat,iniedo igné per henricum T.an. fuium incendttur, ut eo con d^edo fgno OUëburgict accedere,ßc^s^^Jubfdio ueni rematurarent, hanama. er at conr,itu^ tum, ut tribus ßmui io eu oppidancs ag-gred erentur, a latere 5cbonueßiu,a ter09 Oldenburgicus, a fronte T.anzouius fm-mus dux belli, cum rege amp;nbsp;principibits. Cut ret Optimo confdio in^ttuta , prater fduciam mora allara dum tla b lentius, quam res exigeret, iter fa-ciunt, fei unt, penes milites etusmorx

176 BELLI DiTHMARSICl cul^tdmßttlje, (Jill progredi dli/ji/anJiti re egt;'fjdi4'erint. Iohannes ’Ran^uina lt;amp;nbsp;Zyrishergtns^dum in foßssßiperadü Schon ueßani laborarens, direSitsprins in hoileS vnpulßs'que torment is nninerßsypedeßres quatuor exhortatiycohortes ex confîituto reSla in oppidum impetumfecerunt. /pß ^an^uins inpentis indomiti^ animi lt;amp;nbsp;inuiSiaßortitudinispraclarusduxyut lepio ne in proßundo lutoßoßisq^ har ente ot^por^ tuno 0* tempe^Jiuo auxiltoßubleuaret, e^ quoß in pedes demit tes, prima in acie inter milites audacißim'e dimicauit,Eo ete-nim moh milites nonnihil cunSlantes pu doreßmul eSo^amulattone accendipoße pu tabat, neße ßummum ducem belli pedibus in holles intrépide uadentem dellituißße, minusqßrenue amp;nbsp;conßdenterßeuti eße perhiberentur.TSleq^enim dccepit opinio. ISlam mox concitato uehementer inueSli impetu milites,pellendisq^ aprellibus per^

tinaci-

LIBER SeCVNDVS. 177 tinaciter incumbent es, tametfi hi mem-brh toroßs lacer tLic^^^randibu5,amp;uirihus indefeßu^rjiiantumauirk fortihusinex-tremoßiutii difcnmine poßt^t fieri prre-Harib potuit, oh^iinatißime pugnarent propeherent^, nec ftationes fuas, quam deßrere:ßd corpo rihw, tegere cogitarlt, cum ne uno quidem conßBi uulnere ad terram ßatim proni caderentt, tarnen niidato tandem propu^ gnatorum coronafuperatoa^ uado^^ portie reßa^lu, in oppidum irruerunt, Quo exgugnatoportisq^ reclufs^confe^im dolphui tribus quatuor ue comitatus equi-tibui inuehitur,po^l eum rex cum ala prte toria nbsp;nbsp;Henrico quot;Ranfpuiodinde utfaque

ducum turma. In primo irrumpentium furore impetu quicquidin oppido e-ius^circuitu repenti, trucidatû Hl, uia^ omnesplatea nbsp;nbsp;domui,cruorefoedata amp;

funeribuerepleta, ISlectpßs quidem fie. m minis

1^3 BELLI D IT HM A RS 1 CI mink parfum cum mult a ear urn ah in-^ Alertante milite interßcerenturyplures op-pidó exiperentur .quot;blam nbsp;nbsp;tunCyCum cap

Ifoliarentur, eit^antea explorât o erat ce^ gnitum nonnuUat ex ippsindutat arma uirksc^^ immitlaf'ißipra quam animus mu Hehr U 0* natura ferret ypro ßationibus praliatas eße, ßceminamq^ unam milites . duos unum poß alt er um cultro conßodifße,

Jta incredibilts libertatk patriaf amor^ ; cmnem innatam eo in ßxu möllitiem amp;nbsp;formtdinemfuperauit.Cecideruntautem j /» ea oppidt expugnatione, ex 7)ithmarfis ( ctrciter quadrinpentoSyab altera parte, amp;nbsp;quiinpuvna caßßmty einpoflex uulne^ ribus obierunt, pene centum : inter quos fuit lobannes Strugmanmu '^Danus, mk litumprafeêîus. Occubuit quoq^ L/elßga» gus SchontießuSyUtidiximuSyCOnßantia' nimo nbsp;nbsp;egregiaßde dux^et 'Vanielis ’Ran

LIBER SE C VN D VS. 179 fauctatM^. Emmaero^ nißß^nii ea militü tn accelcrado tnterceEiJJet ceßano decretum erat r/iodojtrißex eodem tempo re inchoat afuißet op^ugnatiOiCcchtß tin-^ di^tta^^ agrefttbtti nulla eßugiendt patuß ßt Uta, amp;nbsp;ad unum omnes,qust''p4ot m oppido eßent depreh~eßjn borium manu^ deuenißent. ^^t qui equïtum ineurfu a^t uerßoppidi parte eieEi inßngäm feßeß^ derunt,eo deßexere^quo Oldenburgicu6 cu ßuii aduentabat. Et ßgna nouem expli' Cantes, utcena circiter torrnenta grandi a ficum duEabant, cum elabendi uiam aliam nuüam conßicerent,reEa. in comi-tcm ibant. In quos equitatus delatus imps tumßcitfJ’yCauricqq^ Eanzouij alaadtre Centos eorum cecidit, öt* torrnenta pratea reaparuagrandiaq^ quinq^ amp;nbsp;utginti-, lt;amp;nbsp;mugna uim pulucruad torm~eta irnpcHeda pficltßgffitq^ no pauca ademit Jta tertio nonas lunq ante bora unelecima dturna.

m i

18o BELLI DITHMARSICI

J^eUorpa capta amp;nbsp;expupnata eÏMSci^ propHgnatores amp;nbsp;incoU,partim interfe^ Bl aut capti, partim fuga elapf funt. Stetere aliejuantij^er inBruBa acte in oppido militeSjijuod agreBes adamniculum tjue^ damexfigaconfiuere conglobari^ nun-ciarentur ,fd ijs ut diBum eB )per im-mifos eauites difeBis^permifum militia bui addireptionem lt;amp;pradam difcurre-re.Hi uero ingruenreuefera oppido egref ß, prepe lUud fptcntrionem uerfu foru conßdcrunt ^intuó remanentibus equiti-bin. Oldenburgicus inpago ^mejfburto tn außralem a ^iiieldorpa plagam teten-dit, nec proculinde JdZaurittm iK.an'i^-uius. lefequentt die,propter contentionem inter équités pedites'p ortam de prada, quam omnu generU opimam uariam (nam eo accola, ut in locum tutiorem, ad primum belli motum opesfortunasép fuM omnes contulerant ) naBi eranty in oppido mora

LIBER SECVNDVî, t8i domoratra^a eü, J^ihres enim^qttta Cuo fotißimumpericulo nbsp;nbsp;labor e eitii diet ui'

üoriaßetiljet, dumtpßpropter perpétuai tntenacentes ßoßoi equd adaêîu hoîli dadem inßerre non poyent, ex du fis eqniti buspradam quoq^ omnem ftbi ttendica~ bant, Sedeopramenpericulofo tumultti [uix enim prafedlorum intercurjd eb teßationibus contineripoterant,ne ad ar^ tna conßernati inßß uerterentur }prin-dpunt imperio atq^ autantate utcunq^ 'ß~ dato,coniîitutu,utpeHndie un tu erjte co^ pia oppido Srttnsbuttelia admouer'eturjd ttere^quodmeliora effent capta confiltajn tertium dietn reiedum ddatumque ed. ^tppe ^eimarut d Zaaide cum cohorte una,amp;^lanchenburpus cum equitum a~ la, adldicûlaum ^anzouium ,^lbüßu« minû ripai tenentem milîi,ut tun du cum eo uiribui, quando ßummus bedt dux a ßontecum maiore exercitus mole expu-tn 5 pnando

iSi BELLI DiTHMARsICr gnando ^runsbuttetio incumberet, ipß a tergo impreßionemfacer ent. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bo^

îles circuntuallatos facilita ogpri^ mi,e^Jnterclitfi it a aditii,ne reliqui ‘Di-thmarf fubfdio nbsp;nbsp;fupgeiiji ferenda ad-

H3larent,prohiberi pojfe ludicabant. hi i-gitar ‘hitbmarfa egrefi,capto per hofa-tiam circiiitu,ne td,qttod agere anima de iiinaiterant t ah a^re^tibia animadaertc-retur^ad Tdicolaum perueniunt, Interea tempora ca^ra tn^fha,mortui collect numerati ^ue fpultura traditifait^ obiter que délibérai um de impedimeta quid ageretur, e^porro ho^eSt qui in H amma ' alf que loca ï)itbmarfia altioribui ffe communiuerant, quomodo efent inua-dendi.Schonussij quoq^ defunht cadauer, quemadmodum ipfe uit a excedens roga-uerat^in holfatiam afortatum^e^ hono-rifce,ut decuiti hzohoa tumulatum e^, 'ddeduxerunt équités quadraginta, quos prin-

Liber secvndvs* 183 principes aâ idmunerti obeundum delete rant. Quaa enim agrcÜes Mas omnes amp;nbsp;uinera, ut commeatum intercluderentt poptls diligenter unique cu^odijs obßde-rantyUerelyanturiß cadauerfon'e interce^ ptum in mantis eorum peruenißet ne in idmoreßioßeuiuam immaniter exerce., rent.ln eiiu locum Chriïiephonu'Urisber giiu legioniprafe^use^l. Wuncprincipes dtßgnauerant,amp;jametß omnium ßere animiin 7)dnielem Ranzouium ßortem eßentproclinati, eum^ que,utpraclarageneris nobilitate nbsp;nbsp;fin -

gulari militiaßudio cûn[fgt;icuum,prafeéiit ra ea dignißimum iudicarent : tarnen is tngratiam regis, etiam reßagannbus nó. nihil militibus ipß praliatus eil, neper 7i.anzouios omma eo beüo flare ad--miniilrari uiderentur. Torro ex ca-ptiuis cognitum, habuiße agreiles eland deßinumin caßris principum ßeculatore, m 4

184 BELLI DiTHMARSiCl

retulerit^conHituiße principes no ^e ed^(j^ttlt;ie expugnationem Melclorj^a an teceßit, modicum militumecj^uitum^ pmen Tilebrug^am mittere^ qui ibi hoHes con^ediendo dtÜinerenty r cliquas uero co plas omnes qua occultißinoe ad H amnia îuuadendam ducere. ^amobrem mßlfe etus oppidi deßenfires habitatoresq^ eadem ßatim noile ad i^eldorpanos,q ea nuncia rent,c^ tarnprafenti imminentepericulo expailo opem tmplorarenf.eorum autcm e numero quinpentos, omni armcrum nerepro morefuo tnilruilißimoSy uix du «rienre Sole,e'oproßeilos eße. Eauanaopi nione deluß apreiles, imp client e pro culdu itio dtuini numints irUyamp;' adpcsnam tarn pridemmeritamuocante,ßuum ipfirum oppidum praßdio eo detrailo nudarunt. Ex quo intelltgitur,quàmßaluhri cp* uti liconßlio decretumfuerit, ut,emßisnün' nullu copß y inuadendi lÜas munitioncs ßecics

-LIBER SECVNDVS. tSj Jj^cies a^re^ibfis prlt;eberetur, qui hoc modo decepttalij alqs opemmdturam^utne-ceßit^s poHularet^ferrenequiuerint. Eté-mm eÜ credibile,ßitnum in locum confi-ciäti emnes uireißtM amp;nbsp;rohur contulifit fentspotmlje eos aliquam fortafje cladcrn. ho^ibus inferrctaut certe maiore conatUt ßiccefju minw infElicife[e defender e^ct dtfcdiorem mulio ludluoftoremc^ aduer^ m floriäm. Tertiopo^ capta. •Meldorpam die fummus dux beÜi cum cohortihus le^ionarqSy Oldenburgtci rüber^q, amp;nbsp;ZJalterthumbq, quibui cum ^lafa ader at d^auricius T^anzouiusyma tiscaÜris oppido excedtt, nbsp;nbsp;adriuulum

quendam, ubi aquabantur agreÜes, munitionemfecerat, haudprocul quot;Erunf-buttelio conßdet. Quo cumpropius accef /tßent,feculaturi,qua rationeßtb exorta primum lucem re^lißim} oppupnarent,e-qtiui Tdriiberp^q-, quo uehebatur, plande m 5 ßlopetfo

iSi^ BELLI DITHMARSICI ßlnpetfo emijja.interßcittir.^t poßriciie, tjw dies eratßptimMS Jduum Itsnijiproue iîi MÎteritisfecundttm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ut hoîîent

t^fatis ßltdunt inueniunt Madum,uhi nuüum anteafue^ rat, idcottl^icati a^reHes,protinMs deßertis munitionibus fttgam arripiunt: in- eiMOS adapts equisßßetnferunt équités nbsp;nbsp;non^

nutli quoq^ milites per circuuum uiam inter cipientes ßß obßiunt: ita ur illo etiam die ad quadrinpentos eorum caße^prO' fiigatißntßpnum unicum ereptum. ^gt;4' grebes uero uehementerfuga in^iterunti ut inßquentium uim euaßerent. Erant ßtperiorthus dtebus plau^ra mtlitari an-nana onuHa ab his multa interceptaßue-ran-t que commeanttbus ex cabris admo^ dum inße^li^t;^ imprimis nobilem regium f Herum^exgentilitio Quaborum in Hol-ßtiaßcmmate à reßna liter as ad^e;^em । fibum deßerentem, ^uobUS mediumglobn j

LiBeR seCVNDVs. IS;;? lió trdnÇadegerat, uulnere tdmen ßatimiiita defecù,fid aheo infau^o igß loco^^ui circa raçleiidinumßmt addimia àium à M,eldorpd ',ndtare,in uligmemß~ ue lacunam paluflrem euadensditeras in-colamfs regi pertain,altera'que nbsp;nbsp;nbsp;die a-

nimam e^lauit, lt;amp;nbsp;J^eldorpa humatus eH. Caterum ßummM helli dux, cum le~ gione Oldenburgica dirunsbuttelium ad^ ortui,id Ul cdpitihomimtm autem ßer'e ne^ ■ rninem repcrit,quodomriei ca^tafuga il~ lirtc metu bo^liumproßigerant, 'i^-iccldus

'Rân\aiiiuiyîd/i de conßlijsjbciarum accegit, cum T^eimarn a Valde Slan^ ebenburgo ,ex 'Uilßermdrßa ßnibus coa fiasco fatim traduxit- ‘Blancbenbürgt .autem turmam[itmmus dux belli, quaßr miore ilia fraßdio teuer ent ur, adfrinci, fes in ca^ra rcmßt, ^^t milites, cum tarn froßcra conatibus idorum ßcrtu-na aßiraret, excurrerefradadque agcre

ClTfC-

188 BELLI DITHMARSICI cœperunti imprtmii OlJenbur^ici. Qu» temporis momento, cum 'UdlterthumbiM ^tto^ cumfuis fuperueniret,e^ui horls uuf temeridtunls boHes unteuertens fefè ipft oliecerat^ea^ interueniente morapoH fo-cios nenntbilfuerat reliêîus.eiusfclopettd-rij Oldenburgicu fefè coniunpunt O in^ j tußt in holiesproprediuntur^extllimateSt fi agreftes penitusfuga dtfijcere amp;nbsp;concide ^'^f^fpgt;Sed,quoniam horum circiter oBtt uam aut nonam inm uejjgt;era ^racipta-hat,bellt dux cum Oldenburgico alijsfue prafeBis reliquos mtlites educere noluit,ue rum communihus fuffragijs decreuerunt, fuh primamexorta diet lucem omni dU-ta ui holies lacefferCipugna^ aleam fubh rejnoppido ita^helliprafelluscumOl' denhurgico pernollauit, ZJalterthumbtus i adpagum proximum tentoriafixit.Ea-dem nolle ^lanchenburgi uicarius cunt ducentis equuihus ex calirispratorijs quot;Bo' ,

celen-

Liber secvndvs.

celenbftrgûmittiiur, ut hoUiti ïflhac fitgtendomanus militum euaderenttcos ffi turmafua exciser et conficeret^. Qua ad rem amp;nbsp;Mauricius 7i.anzouiuôiCum de le^a trtcentorum equitum ala^ in loca ter Yaaridtoraà patruo duce bellt collocatut ^^.Itae^^inalbe/cente C(elo,paratû ad gnam anima,ßatim moueri cœptum: fid boHtumpars maxima tam noêîu profuge rat. Quadringenti circiter agre^ies, cum puerorum irnbedium etmulierum turba, adcafa duos,qua to tapalude amp;nbsp;aqu 'ape rtitus circumfundebantur, confuxerant^ duB'a^ fofa^iamp;'ßbitarqsfaBis munitio-rtibus,ex plauBrii coaBis^ C€ntonibus,fira gula, cutcitris, aliaq^ materiapromifcua,

^ffaq^Jors obtulerat, intra eas aduerfus boBilem uim amp;nbsp;impetum fifi continere

defendereparabant. “PoBeaquam au^ f(fn legionibus undiquaq^ ciriumdari^ ^^aß tndaginefi claudt confidant,pre-tinus

Tpo B'ELLr DITIIMARsiCI tinta âmia abijaant, ß/ie condition^ uda ßß daifint. Qmos 'Ranzouiiti du'X lellttdji uidüt nudos dttj^inerwes tndxi' me eiße hotnnnculos .ß/bito rem omnetn c. dprincipes deßert,Ea dum irageruntufi rexcum lohdnne duce Eolßitid fupertu' ß^tim,ßubeuntegcneroßum atp^ ßihlimem eins animum commiferdtione. Ut ddtd inpunitdte in grdtiam recißdt,cd Idmitdte amp;• mißrtaillorum permouetuf’ 'iE!eci^ tune tarnen certiejuiceiuam decdpti uis decernitur, ddempta^i^ eodem diehodt bus aned torment a cdmpeHria ßptent. ' ToHridie eua diei, cum hanc ob cdußwn \ inconßhum eßet uentumrescue mud ■ tum dißeptdretur, duces ambo annuatii ‘ ^^^dijß^detes, cum nonnuüis ordtortißto-' rum Ç inter quos crant Ereda ^anzouit^ j

‘Bertramus Se^edius ) facile permißß ßnt.mox interßEosßitße : ut nempe tatti execrabili amp;fitidf nullam^ clementidtn f pro

LIBER SeCVNDVS. Jpi fro mérita ex genteprognati,totpraclaris tüu^ribtis maiorum Juorum animiiy quaß inferilt;£,effentmai1ati. lande uero cum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;reuerÇusbuicdélibératuj

nitnteruemret ydiceret^ crudele omnino Tyrannicum eßeyeiujmodi hommes de ditttios truadarCyeituei^ ßntetia rex acce-deretj unanimi confenßt eß flatutuiutijiri ynortbusex'eptis, qui m holjatia traduRi diuerßs in arctbue^ adexitü beüi cuRodia traderauryrelie^ua multitudo aceruatim^ culiberis coiugibusjßn naues coUata bim traijceretur. kauniuefer'^e hominis çhe metiore tudicio ijs omnib, uita impetratay et tot anima aprafènti morteßruataßmt mandatüq^ legato Jummi ducts bellt, ut is ea re procuraret, et mißa luram'etißormu la, in tjua coce^tu uerbts captiui lurarety priußuadimttteretur.'Poßeaplacuitmox «mnibus,ut teporepcmeridiano in knatls redirent, conßtltarentj^y redaRa tarn in pote^

Ipl BELLI DITHMÄRSICI

^oteHatem au^îralt 7)ithmarltæ plagd, qud. ruttione bo^es nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in oppofîta or a ho- nbsp;nbsp;;

reaUjCoUatis eo omnibus fuu uiribuSt dili-gentißim'e pjèßrmißitne 'que communi' extremamtbißortunam fuam fericlitari ßatuerem fprro inuadere amp;nbsp;ferßequioDorteret, Eodem tempore qut- । damex ßationeuißlum 7)itbmarßcoru ad boHes transßugit, quo refer ente cogni-tu eîl.flxtuiffe prion noBe agreßesdncenf fi per mulieres oppido, in cà^rapratoru repentinoßaEo impetu inuadere, in quib, 'ad J^eldorpam principes cum mediocri pr^eßdio remanferant : fed dum in itinere fuiffent^oborto inter eos terrore,fpra cen tumabieBis armù rebusq^ omnibus inpe desfi coniecife nbsp;nbsp;profußfie. Quare deie^

B OS animis perturbatos que clt;£teres ince- ) pto deBitife^ei^ mox^quo uenerdt,regrefi fis efc.Eius confilß tametfiuani amp;nbsp;irri-tißaud abfiirdtc tarnen fuerunt rationes, '

Scie^

LIBER SECVNDVS. 93^ Sciebant emm agre^îes, maximam copa-rumpartem foraßimam.^^ inde eße,earn duntaxat le^iof/em praßdio ca ßrii reltÜamy qii£ nuper in oppugnatione d^eldorp:^, amißi-sphtn’tnis utrió egreßjs amp;ß)rtib(ts, nehementer immimaa atre-^ nnata^^praite uulni/s accepißet, ita nt ed facile fiiperariamp;opprimi poße^ minime dßiderene.^Prietercannicopaltem becmo dofeo accepta rumore bofiei irrito conatu ceptu abß^ere,e^addefenßonem cÿ* fabßiliumprincipum celeriter reuerti,coper entur,ßeßii inßipremo ucrßtntiuiu di firimine opemperre poße ,perßiciebant.

ßne abborret ommno a uerot quem admodum aptius utiliia'ue tumnibil ab tpßt quiuit excopitart, ita euentum quoq^ pro uotii feliciter potuiße reßondere, ß eo modo,quo erat délibérât a res,gebla amp;nbsp;ad^ minißratafuißet. ^euerfo auie in caßra legatoßummi ducu belli,uebemens amp;nbsp;tur n bulenta

^94 BELLI niTIIMARS 1 CI bulenta denuo Je prccdd contentio exarfit, hti,ut dti(iderett{r,iUis,ut uenderetur,ßd‘ quanquatn principes,quiC^ quid ddcoscuinmreß{o,tum equiidtus pr^ito'I am nomine, redire poßet, id omne idiro ipßs remitterent condonarentß. td-rnenneq^ita ßibortm tncailris tumult us compeßiamp; cohtberi potuit, Ineamded mum ab omnibus ßntentiam itum con^ finßumq^ eil,utßnpulis ex decurijs ßn^uli pr add praßest deli^erentur, qui in caßris ad partiendum interim extiuimmane-rent \ edquepaHo turbaßdata e^l, Qiia^ re pr'ogrcdi,e^ hoilem, donee omnino eßet uiBus 'que iprofequi decerni^ tur Jmprimisper deledlos belli conßlianos hdc ratio mita inSlituta. Oldenburgs' eus cum equitatupeditatuqjuo^i^ ricq T^an^ouq turma, inprincipum cd‘ ßra ad ßiXeldorpam reuerteretur, ibifibgt;' ßileret, amp;nbsp;tormentorum cuHodiam a^e^

ret,

tl B er. SECVNDVÎ* 19^ ret. Idib lis deinde fiinij-, cum pim um di-luxißet^hoFbbus ftmuläto Jefe oHenderet, quaft Hemming^adium, adid oppdum oppugnandum,omnibus uiribus contende re y uiam^^ e'oßrentem ingredi uedetj ubi lohdnnu Danorum regis uniuerfus olim cxercitus c^ifus ßuCuab] td ; uti tta bodibus filjncio imjceretuc , ipßts ijuoi^^ eadern uia. ^^o^^gg^^dicogitare. ‘Pridie autem Idus terna cuprinctpibus legiones, amp;• ala quot;Bian chenburp^ hora circiter tertiam uel quar tamd meridie, re^la T^tlebruggam irent^ eoci^ in loco in hodes impetu fa^io irruer'ec. ^thu aduerfatus Oldenburgicus coniid hum turbauit, qui mor an in cadris ab^ nuit ,ut pro ße quoq^ aliquam betlogloriam ßbiuenaretttr, necdeps quietus alieni labens belli que ßedatorin tent or ß de-hteßeret. fix quo tUud incommodt conßcutum, quandoquidem ßa^la com^ mutatione iP^altcrthumbium cum ßis n z ad

Ipc? Belli DiTIImarsi ci

ad caßrorum tormentorumci^ ctt^odiant reimquere oportuic^amp;' militespotandoßß largius aliquantû inuitaßßnt utplurimi ex tpßs in ca^rüpermanferint, nec dimi-dia pars,uexiüum quiß^ßtumyßt inßcu^ ta^ Qua. resprincipihus caufam prabuit, utdiutiusin innere harerent dum reli:gt; qui aduenirenh Milites enim^quotquot muiaiam erantyßmel atq^iterumßgna ß^lenteSyprogredi recußahant, itautrcx uehementer incandeßerety diceretq^ ad cir cum^lanteSynehulones eosßaB:uroSyUt beh liger are impo^erum ßpoeniteret, Luhe-ret quidem^aiehaty in hellica hac paladra exerceri uerßriq diutiusßd e 'qciam ani mo eas cogitationss.Soluta idisfuntßipen diayobligatijunt nohiSyamp; has turbos con^ citât: quidßacerlißinos ob^ri^i ipßs aut obarati eßcmus^ Enimuer'o y deprada quad altercantur) adnos quid attined ; Lxinde imperatumßgnißeris, utpralatü i

uexillü I

liber SeCVNDVS. 197 uexiîlh ipfîprogrederenturiijuo tesaâ continttandum iter cxcitabantur: idc^^eo ordme confe^îum. Trim am acient ejfictehat ala ^lanchenbur^i^ ei Urit^cr gtw cum legioneSchonueJianaßtccedebat, tormenttici^ daodentsminoriijMi ynec non fontibui naualibus uniuerfis etßijjöribifs^ In medio e quit ab an t principes cum tur~ miapratorianis yCM reliquaduA legiones comitabatur^^agmen claudebat equitatus Oldenburgicui. Iter uero extendentes in uetera caïîra ad pagum ^luerlÏorp dT rexerunttquodilltc pontes nauales non-nitllos reliquilJent, eoq^inloco aliquandiu ßtnt comm or at I. ibiprafelîttnbttnismi-litum decitriontbus denunciant, pra^ dam poHbac eins fore, qui earn ab bolle ce p'fßt'.eo tamspallo nbsp;nbsp;coditione,ut ne an

leadprada dißurßtsßeret, quamhoHts eßt proßigatiis, Uix orta luce, reliHis ca~ (irii Ttlcbrtfgga approperant, quam du--n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;plici

15gt;S BELLI DITHMARSICI

o^tp/gnatione a^gredi in conßho erat decretum. quot;Ranz^wus autem bel liy comitantibtis nonnulhs fropins equo adueiïi^i, l^eculatur, ejua parte munitio bouillis tMißim'e muadi poßit, Ea erat u-niCHmßaltem propitgnaculuniya^perepra dtiEo amp;palude uoraginofafoffa^ mnnif tutn^ ad quodunicta omnino erat aditu^t in quem tormetafuaagre^les centulerat. Çloriabantur iüty hohlesßuos eo locoßapius àße ^rofhpatos amp;nbsp;deletos eße, cum trrum-pcretcmauißent. Quodßtuncejuoi^ nol ßati meant lus in earn ße ui am mtulißent, nec ipß ßupa deßerutßent munitionemßor taßu detrimente nbsp;nbsp;nbsp;clade alt qua inßifiß

apßcerepotuiffent. ^derant autem rari propugnatores, qutcudsdtaduntaxat rant rcliEi, cum reltqui decepti errore /icmmingrtadium conßuxißnt, ut [uii ßppetiasßerrent, in quos illicomnt mole irruiiuros hohles credebant. idiubi uident ho^et

LIBER. SECVNDVS.

accederepropus, extëplo rnunitia-. ne deßrca w fugam prxciptes ß conß:rut: fndites uero gregatim ïiigrudtes iterßdi ui aperiunt, aggerem^ demoliuntur. Sudit interprimos tpß fummus dux bellt pluris bus comitdtuSjUiitcgßa^lapenetrates cum. cid utcum quendarn peruentßntßn non-nuUos ex agre^libus oßendunt^quorupar^ te maxima mterßBa, ex ßis (juoqueali^ juotglandibus trat eRos deßderat./nterea cum alaßa 'Slancheburgus aduemt.ha-bebat mult'u tndicijs pro coper to explo. ylt;ito quot;Ran^ouius^pagum cum oppidum ^'leidam mhil intereße,ubi hoRes ex fuga ^cfshre, in armaßß colbgere poßent, p^'ater unÛ amniculü, qu'c propter ^alus eßet.._^t quia itineréi montrât or nullus cr.tt inpromptu, Q exploratores emmpaR icrgumproculaberant,^ eum filius Henricus Ranzouius, quo cum JHaruardua Languis crat ,ßibmonuit, militem fe ex

uiners

200 BELLI DITHMARSICI ttinere allocutü efjcj nbsp;nbsp;nbsp;notam ßbt uiam

diccret.fioc milite duce cum quinquagin-tuferm^e e'quitibuie'ocoi^tedit^repertus^, quem diximus umniculus deßrtuSy qua tr.iie^lo,per nuncium ißlanchenburgoß‘ pnificat,ammculum àß teneri^ utq^ acce, deremdturetyhortatur. Negern quodu^ ccsq^deeo certioresßtcit, quinondiumo-rati^ celeriter ultra amnem proßquutur. damip equitatuspene uniuerßu tranßni^ feratimilitum uero plerip^poji terpum ab-quot;erant longius^cum adpernoElandum in eppido Heida, (pitq^ eniminejje quenqua aruitrabdtur,qui contrafe arma ßmere änderet^ locaatq^ hoßitia int erß fortiri inÜituunt: ortacp inter cohortium turma rumq^praßeHos altercatio, cum neutri al-teriifepermißuros contender ent, ut ipßfi li oppidum tencrent,Quam contentionem ita dir emit “Ranzouius be'di dux, utequi,. tetpeditesq^ ßmul in eopernoHarent,cum

LIBER SECVNDVS. loi ßikin primk principes,deinde pars una e-quitumidltera militum, uero oppidû’ Eeida celebri eiui loei emporio, adiß--ciorum firuêluraate^ elegantid, omnium in 7)ithmarlja orndtJ^imumdn quod in-termedium fere incola ex omni ea orafla-tie diebtu admercAtum coeunt'. flebant^ in eodem conuenire fngulis biebdemadu^ ßptimo qucq^ die Säturni,quadraginta o-clouin, amp;nbsp;nepociaprocuraüonûfute ex-pedire. Huapermifu ^an^ott 'q lacobut ^lancbenburgui amp;nbsp;y^ifcanim ab H olle'^’ qui uoluntanorum equitum duces erant exploratum proficifuntur nacdiin i-tinere mulieresjqua quot;Blanchenburgo mul-fumporriperent^ex ijs cognofunttuiros in opfdo effe, cumq^ ca^lrorum prafeRm propius oppidum adequitafet, cum code ad fuos fe recipiunt.Qitaterna enim npre-lliumfpna eminm conßexerant,qua in^ citato curfufe perfequerentur : ftßiq^ po-' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n Jlca

ZOI BELLI DiTHMARSiCr

ß ea ipßjunt dgreßes ,ß inturri miniHrZ fdcrorum habuijje^qui capitisßtipericula ipßs affirmaueritj ducentos tantummodo aduenire eqttites, qua caufa fuit tam au^ dacis eruptionsholies quoq^po^ coHem abditi ita latebant, ut conjfici ab ipfis non poßent. Ea quatuor uexilla cum paucû tormentis, qua ficum aduexe-rant ubi longius progrefa f^b equttum conf^eBum uenerunt qui nuncio eo aC' cepto uixacie initruBa, unaquaq^ for^ ßm turma, ut co acriorem in holies imf preßionemfacerent, conquérant, pedem referre cæperunt^ Tum uero équités, added is repente calcaribus equis m uerten-testerga agre^esinueBi prouolant ,f ragend que faciunt, nbsp;nbsp;quot;Kex deßgnatus cum

equitatu pratoriano ßcundum co Hem, ad cuius latus lauum palus erat, ridld à ßonte contra locum cum , quo tor-menta ab hoHibus erant collocata tr-

ruit,

liber seCVNDVs. 2OJ primo m ordine decor is

pentiî/M armii generoß ijt equo conß/i-cutss. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;utramque hinc

inde lo\)Annes nbsp;nbsp;nbsp;^dolphuó duces cen-

ßnguinei ßß inßrebant, amp;nbsp;ipß ßre ' A fronte in tormenta eûmes, loachi-n^us autem ^lancljenburgus , cdpio re-trorßum dmlitu, ^^dolphi turmdin cir-cumue^lus , oppidum'que petens} imer illud amp;nbsp;équités prdtorianosß medium cum dlarqs ßm con^îitutt, ita ut ho -Shum nemo ad oppidum penetrarepoßfi ßt, Jtaque ht ferme omnes trucidatif dd oSloginta ßltcm nonagintdue cir-citer tn paludem , qua regia turma a ßniiiris erat, fuga elapß : quanquam eorum complures ,dum imerimßlo-pettarq aduenirem , ah ipßs interßcii funt, lt;^tque ihi f^eSiare fut, milites duos, cum homhardas dißloßjfent, u~ ni agreShum terga dare : nee mediuf ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fidius

204 BELLI DiTHMäRSiCI jïciiuó inter arma nbsp;nbsp;te la militaria in ex^

tremii ^onenda e^l haHa oblonga ei^ lt;^ui probeßienterj^ utinouerit^ quemadmo' dnm hoc belle cognitnm efi,J^tßlopetta-rij^/juoniam feqni recufando diu ßuerant tergiuerßati, ßurimidque ßbßllentibuf cunBanter admodum amp;‘ß^iter iterßa' ciebantdpß turma fratoriam régis, dam ab altero latere hoßcm ßugientem perß' qaantur, uulnerattsequii non leui detri-mento affecerunt. In eo conßBafortes im^ frimis et clari uirifub pratoriopraßrtim reßs uexillo,aut illatis ualnertbas faacia gt;nbsp;tiiautcaßfant.Iohannes Traßos Danu/s eqaitam magilteryCamprimum in hoßes tmpetamßctßet, eqao lapßts graait er in fellore lancea aalneratas eil Islicolaas Truziasglobo per corpas adaBo traiellas, ßdnulnere non lethifiro, Ericas Tode^ bisfchiiis, amp;nbsp;ipfe Danas nobtb ortas ßn:gt; gaine ad latus reßs ßandeiHas ceciditt codcm^j

LIBER SECVNDVS. »

födem que fato t^ndreasquoq^Frißif^ oubuù, Caterum dum fugientium paßi)^ ue^ißjs inß^iitur,faucq nbsp;nbsp;exanimes ab,

^ticuntur^eecenouum agre^ium ßgnaß^ fi in conßeClum dant, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ut longinsß^

incurfum equitum patentem in campus prbueherentur^ uniuerfa equitum turma poH coilei {iq omnino trei leuiter aßurgen^ tes no proculûppido imminentyj'eß red -piunt occultant 'que,neßatim ab hoiîibtts conßiciantur. J^ilitum quoq^ 'cohortes, quotquot lam aduenerant, compoßta ad pralium acie conHituuntur,quosjummus belli dux aliquandiu moratue [tc clitinuit, quo ho^es ulterius ßß effunderent Idi cum tormentie fuis alacriter oppido egreß ß,pene ad tormenta ufque hoßilta proce-dunt, uix triginta aut quadragintapaßgt; fuum interuallo ßgregati, ibi équités ite-^ rumßrtem nbsp;egregiam gnauiter operam

praßant,amp; in hoßes irruunt ♦ “Regia tur-

ma

BELLI DITHMARSÏCÏ

mA,neper medici cohorresperrumpere cû gatttr^ reßeHnßeßyamp;^id ieuam oppidunt pr(etergredttur. Ji.eltquaßgna pretoria amp;nbsp;did quot;Blanchenhurgt^tdem uerßnoppidum ad dexterdwßßtnperuntjta ut ex bo^li' bm nonnulli inter equitatum mtlttes medij intercluderentur. hi in prat um fo[\h amp;nbsp;aggere paruo cin^lttm recedere: ibique uiriliter nbsp;nbsp;impigre feß defender e

ufèi^ adeo^uty quatuor in tllos fgniferii tm' petunt facienttbus, um eorum ßgnum, cum id transfof am faltu fubficuturus in terram antefeßxifet, eriperent,ad reliquat aggerem flfasque contis tranf uolantes ( cuius rctufulon^o affiictu-dineperitißimi funtagre^es'} ßfe eßef rent jCOs quoq^ cum /ocqsinlugam comf pellerent » /d,^dolphus conßicatuSi cum nonprocul inde equo tnfdensad coüicuf Ium fub^itijfet, cum paucis, quos ad cor' paru cuHodtamitixtaß habebat,adu0' lat,

liber seCVNDVS. 2o7 ßgriiferos corripit, in hoßc fife Conner tant,Indern at,in hæc prorum-fens nerba : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uos,figmfiri mili

tes, uiros armii exercitatos,lt;amp;gt; mtltttafem fer (leelitos,agreilibi(s ignaris rei militari hodibns^irno tindic^ conclu fis amp;nbsp;iatn fro fie Hillis, tam turf it er terga frühere nonfudet? uultinouo dedecore amp;nbsp;igno-minia culfdm,quam dudum haudleuem tn itinere frogredi tergiuerfitntes com-mifi^is, dccumulare amp;nbsp;exulcerarei E-fte memores honoris amp;nbsp;exiiltmationis ue^lra fi^lite fiugam , figna in hoiles fimiuiiîos conuerttte, fi noxa friilina imuria memoriam fortiter in-trefide audendo abolere extingue-re cKfiti, Quod fi fecerttts fidem do uobts, (judcunc^ue noEle fraterlaffa minus re tie nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;obficjuenter ferfstra-

d uobis fiint, condondtd uobis mnid J obhuioni fefcnm cbtritd

208 BELLI DiTHMARSICf

oUiterata elJe debsre, Quibia uerbii, utcontferß ho^ihits ora mdtum quepra-beren^t^uixeos potuit adducere, Jpß inci-tato flimulis equo m ßobum agndîiur» perrU’m^it,amp;unum tmprimd glandeßlo fetto breuiore impulfa petit traqcit'que, /i uero uttlnere hand tardante, utcißi.'n inßrgens in ducem, qni totumarmts feß exuerat,qnoniam is dies, ut erat tum an-ni tempusf admodnm eßet adnoßss, iteris qne longinqHnn},ut praoccttpato amnicn lo hohlemßo cum hono amp;nbsp;commodo an-teHerterent,necle totadieqtte ßne inter-mißione confecißent,alter am praterea no ilem ludendo cum rege in/ornnssßort'e ab-ß^^pßß'^^} eßet'que nonnihil,po§l prima in hodes tmpreßionem, aîlu nimio amp;nbsp;labore ttineris deßatigatus,indorioßipra coxendicem, quaßina comungitur, eum alaparda (ßc ußtatum noHrts lüud ar-raor um genus uocant) grauiter ßauctat,

‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘Prauide-

Liber, secvndvs, ^flt;£niderathominejniauiilnmimpetenc[i fuidnßino impetu infèproruere princeps^ et auerßm prope latus equifefi pauluitsni incurtsam demiferat: id mßfeciffet, eo-dem loco fuijjet lethaliter ab eo confoJJ^M. Edu^tiS pralio trijitgo celen ctirnty quod adeo durum nbsp;nbsp;immtte effet uulnust

Ht ex patente eius hiatu acceptum per os Jjgt;iritum redderet: idq^ ei tn pago^non lon^t^ ge ultra amnem,praßntt ope cbirurgica aHigatum, appltcatis^ fomentis lemtum e^. Quo animaduerß d mditibus, quorum pars maxima tarn conffixeratÇnam duo circtter millia, ut animorumlididini morem gererent y ne pedem qutdem loc9 moueranty neq^ quffquam ex illu huicpu^ gna interffuityquosfcilicet omnesffußendto rnulclatos in exemplum caterisßatui o-portuißet') quanquam continuo labors uia, amp;aïîu tntolerabili^uehementef effent lißi omnes. acri ffa^îoimpetu intl' o tos

îlo Belli dithmarsici losirruunt.itnut uniu er (os indepropelh' rent. Ex hts trecenti circiter anguflo itf’ loco,in quem incumljentium militum ce^ leritate turmdtim ^erquam arS'e e-rant concluß, qunßin cumulo cenßerti rt Üiterunt, In quos, cateris cun^anttbuiy fortu amp;nbsp;audacu animi miles cum de plau^ro axem duabus cum rotis te,-mone,quo tormentußuerat adue£lü,qud' ßmummetum corporis anteßpromouißs ßt y machara ßue (^atha oblon^a lata^ (quod oenusinoentes gladij no^lroßcU' lo ualae ußtattßunt, nbsp;nbsp;, qut eos gerunt

'milites,ambayus manibus regentes,haßd-rijs mißentur') corpora metens primus trs rupttonemßactt, iSlec mora, eum commi' litones audaBer ßquuntur, quotquot agre^lium ab tp(is non ßunt tnterßelii,il, 'cum trans aggerem aduerßm pracipiu^ ßß demitterent, aut in équités, aut catC' ros milites inciderunt,ita ut maxima ex iHu

liber SeCVNDVS* lit illii quo(^pdrs concifa et ddetaßt. Interen temporn equedres ttirmn tnoppidufnir“ rtirnp^4gt;nißd qma hodibm lUtc detrtmen tum fere nuüum inferrepotcrant, eos'qt/e oppidani ex adihits, qttaßanates allai'ue feras uolucres, cents de^îinatts tdibns paßim ßlopettii petebant, max indeßß recißttnt cum quidem pedttatits fttbß^ dio carerent » ^^tqui reditts ßecißent^ quandoquidem ipßs, ut id facerent, non erat imperatumßea oppidi initaßone pin neabHinuiffent, Supra caterosenim, qui tune aut uulnerati, aut caßßtnt Mar^ quardus 'Rannouius unicusparentisßi ß lius,eiusiyßamilin nobilis bares ulttmus^ fub dorfum in ueßca glande parua tdus eÜ'.exquo uulnere nóitamultopo^ boa fatis coneeßtt, cadauer in pa-triam reueSlum eil, TJurante eo ad Hei* dam certamine^ J^auricius lR.anzoutui, ßmul acfldmas inßblime uolantes procul

0 z con^

tn BELLI DiTHMARSiCl conj^exit, tormentorumj^ dij^loßones amp;* hobos attribua haußt, ab hemmingHadio cumßexaginta equuum ala eo aduolat, oppidum^ contraßßopponit^itautjCpni in oppido er ant fugam capere ueüentte^ labendi uiam nullatn inuenirent,quin in équités incurrerent.Quo uifo ^ithmarß, quorum pars aliqua adidußq^ temporis, cat er U partimßaltu ad terr am mißis,par tim fuga elapßs,pertinaciter reßHens lo^ cumßium defender at, uniuerßpenitus in ftsgamßje eßundunt,oram palu^rem pe^ tentes, quafoßts undiq^ paludibus cir-cumßpta, non facilem hoHibus acceffum prabet. /pßprimo contuitufocij,amp;gt; impri mismilites, ignorare ,ßti an boßes eßent, qui equos naBi eos conßendißent. Irecen tos dem um cir etter agre^es,qut ex fuga eo déclinantes deferebätur, Maurtetui equi-tatu fuo ita excepit, ut labentes lt;amp;nbsp;humi ßrati terram corporibus tegerenttgt;^b lUis

LIBER SECVNDVS.

tall con^oßm eß,CMerum agreßeSytametß magna clade ui^i dißipatt^ßola fuga ß mam^Kf ho^iû eriptftßent,in faluilrt ta^ men terraßtu ex fuga conglohati, nbsp;nbsp;qua

ßuim omnem amp;* impetttm hoililem ex~ lt;^tpturirepulfuri^^ coniîiterunt,cùm foie i‘tm occidente aâuel^erafceret, Quapro^ fter dux bellt IRan^uiusmox eijttitattö contendere y nbsp;nbsp;ho^libue ßß obßereat^^

fbßBere tttbet, dum fß ad cafiencliim tgt;lgt;pidum milites educate ne interim a ter-go in eos impetttmfacerent d^ß^ praterea milites adidudinuadendum eßent auden-, nbsp;nbsp;^foreSy/juodplttribiiißatim locis tncenfum

Inde uniuerfas ßmul cohortes oppido ^^mouetyCtiam reclamantibus plerißuey hoc conf ham aus uehementer dif Jficebat.^t ipß nullu aduerfantittm cla ^'^orib.deßmecia in^ituto dimoueriß ß'p^[iebat!{)\cd exiHimaret, nif agrégés o 3 oppili

214 belli DiTHMARSrCI oppidoprofliaaret expelleretiy totä ea [le exercitum omnent. quietem nullam kahtturum. Turnprtmum/re(j^uentes tembiles reboantium tormentorumjrago rei amp;nbsp;tanitrua exoYtdyCum incendia tn oi!pido, (jUd ab inie^lußacibm eæperatt libéré latel^^ uagarentur, ut intrare hoHes baudtemereformidarent, nbsp;nbsp;coloni inef^

Jent ua^u lacertolti corporibus robu^ tn fîtpr emo uitee dtjcrimi-ne,pertinacißim'e dimicabant^ donee uni^ uerß.uel occtß uel concremaü^ mortem ep peterent. Q^uo opptdo capto,militet midf fum amp;nbsp;cersuißam ( ut uocant liquorem ßumento e^ lupulo excoBu) na[li,ad rC' uocandofpaubßer ea pottone uiresjni amp;nbsp;media e^ aBu e^ defatigatione pene a^ miJoitUti coeperunt ‘.ßednon permtjß(mgt; utlongiorem ingurgitandu illicin oppido mordjacerent» Quandofjuidem enimßl ex conßeclu lamßejeßtbduxijetinon ub debatur

liber SECVNDVÎ. 2iy debatur Ran^ouio ex re efje.ibi lentim a. gere,autcowmorari ditmas.milueic^ ad locum tortnentorum, ad qua reltRus cutn, ^audmultù rexfubiliterat, reduxit: ho^ ^dia uero tormenta conquißta, amp;• in cu^ ^ulum congela,fecum auexit^ e^ quot;Blan-chenburgum, cum ala fua in extremis col locatum y tut art agmen iußit donee ca^ ^rapoßta, amp;nbsp;tormenta conBituta eßent^ ' Jtaunodteter in hoÜem irru^tio faBa» pugnaque trina, amp;nbsp;ipßa quidem acer’-rima grauißimaque, conferta ßsnt, £quites, nuüa interpoßta labamp;ris remiß ßone^equis inßeßu iterßacientes ,uigin^ ti quatuor amplius horos inediamptim-que patientißime tolerarunt, ade^o ut ex regqsßteüitihusunus,pralaßitudine a-nimodeßciens, ßh equum delaheretur,a^ nimam que redderet. Erantenim MeL dorpaßub uel^eram egreßi, horam cir^ ater tertiam aut quartam, noPlem'que

0 nbsp;4

21^ BELLI DITHMARSICÎ infèquentemproßHi totam exegerTittnec friui tentorijs coilocatii ^uiesßfit

a h ero diefol occidijjèt Equidem utx erat credibile, eqitos tanto conficiendo innere laborem tantum ■gt; tn eoprafertim canicularußderu rabioß moleHißimo^ ardere,perpenamp;fu^inerepotutfe. Et fuerat ap^grejjus ex innere rex ftmmum ducem bedi jum heidam properaret, ut, ß confultum ipß uidereturßquidem mula tum l^aci] amp;nbsp;uidtpro^rediendo iam emcn ßeßent, multum laboru amp;mole^ia per tulißentjuiapaulßerabßederet nbsp;nbsp;quie-

ßersnt^ Jd quod nonnuüi,inter quos lt;amp;nbsp;itnn^es Lubecenfium erat, ma^nopere probabant, nec inepte omnino aurß^ttli^ ter fùaderiuidebatur.Uer um dux belli, ueterißto constanter tnnixus conßito,ut nullum hoSîibusßß colli^endt confirmant diq^ßäcium dar et, id aperte regt dßuaf debat,inter cater a it a inquiens : Sinemus

er^o

liber SECVNDVS. 217 ergo rei beneprojj^ere^geremîi occaßonem manibiü elabi ? tec^^.rex inclyte, eo abfieß ß amp;nbsp;mora, hauäahßmilifuga tref-dationiformidolofa^ ruHiciffugitiuis ter-ga dantem conßiciemtu? Ego certe malim nunquam in h^nc lucem me editum^ qua in tam fecundo ut^loria curß tantum de-decuifeinere et admittere^^d qua rex^ afentiri amp;nbsp;una progredi ueüe retuUtf atq^ ßc eodem die pugnatum^et in pag um irruptio communi confliofa^ae^l, poHquam in locum de^linatum, quo rex cum pauciiad cuHodiam tormentorum remanferat iCopia omnes e quit urn pedi-tum'iy coieruntoritur controuerßa,ubi nam caîlra metari pra^et.^'onullit quorum equi ipß quoc^ ade'o laßi,aflu^ confe^îi exco^i er ant uixut progredi ultra pedemßgere pofentdn hanc ma-niuuspedibiufßntetiam ibantt ut eoJem lococaHra locarentur. lllud uero, quia o omnino

XiS BELLI DITHMARSICI omnino in confuîtû erat nbsp;nbsp;nbsp;tum rex ipfe,

tum[ummw duxheüt improbahat, quod ülocuóoppUo propinquns ejjèt ,longiu6^ inde exercuin,ß maner ent, adae^uare co-^erettir praterea ^dolphutin pa^o Vtlfaßaucifisfrbîiitijjet, repitdiatum ef, decretnm^ retro hammam ire^bi^ fixif lentorijs noclem agere. Quod lt;amp;-fahd eilt foßta^ ad hammamficundum amnict^ Inm caßradamiam^^noBeingruente, In Jronte anea torment a, poßeapedttatus col locarit inde eqnitatu^ ad exitü amnKfuc^ cedere, propterßtmma equornm laßitudi nem. Tro certo enim credehatur^ agreße^ inßna animorumßerocia uehem'êter t»^ mentes nbsp;nbsp;temer aria quadam perttnaci^

(onfidettaplenos^nß^ adeo ut aquo iniquo loco pugnam capefcere iuxta baberent^ ne quaqua noBuquieiê aéluros, quin denu'o in caßra incurfton'ëßacerent. Inßquenti no^e oriente die alteraplurimipaßim pra-

LiBeR SECVNDVS» 2ip

confeHi ar dorepndianofilis et laborti t olerdtia,^dolph(tó aüt in cafira^ ubißd tender et,cur ru uehifeiußtt,^uo tutiorad exercitü eßet. Eum rex cœnatm hora cir^ citer duodecimo, no^îis comiter inuißt'amp;* frofeêlo grauiter admodum ex uulnere la barahatyita ut fomiltarei eiue nbsp;nbsp;miniHri

de uita dißtderet.'Porro in triplici ettu diet fralio cx ‘Dithmarfts, qui caßpoß inuett. ' numeratiq^ (unt, prater eos qutßaucij per rùt^Te reptando euoßrat^ etßoßea expira^ rut,circitertria millio occubuerut,üdh al ter a parte miliie!,neq^ laborü neq^periculi •multü adeutesyparuo quoq^incomodo aße äißunt,ßetitq^ potißimu eaper équités ui,. Eoria^quoru pars modica caß,pars uulne ratißunt,et in uniuerßim tam'e cafirü nu rnerii noßpra trec'etos fuße conßat./nter dariorü nominu et ortusprocereSyCU quo. ru antea meminimus, fü Oldenburgicus comes

iZO BELLI DITHMARSICI

comes ßibmetü^anäeiHas/timmusfrA^

belli Joba^nnes ‘K.a.n^^imfiagmine fiUreßlientis ßfpra^eni/f Iho ^euentlo-uiKs per pedem, ‘Paulus quot;Rttzirouius O* ^or char dus ab ,^leuelt per'crus uterc^t Johannes P.an'^ouius iunior per lumbum, fills minoribus ada^lislauciatißsnt. Eo-dem corporis loco et Çreporius ab ^leuelt globo traieJlus^is^y^uta initia uulneris ne gligentius curata erant,nono poÜ die f.en desburgi uita deceßit. In cuius locumpoÜ acceptum uulnus,quoduexillum turma pratoria ^dolphtgereret,Ioachimus Ila^ ^uius lucceßit. Earonipraterea a Donou manusper/oßaieis^legatus lohannu f.an-'^uij Francßus 'Eulouiusin pellore ha^ ßauulneratusell.Ipßedenii^ rexdeßgna-tus in hacpugnafuißet glande interfelhut niß quot;Bertramus ab ^leuelt citato curßu irrutns in eum, tjui oculis in regem uerßs coHitnansidfacere dellinabat, auertißet:

hi

LIBER SECVNDVS. zxi

filopetto flaga quot;Bertramum it a txercHit^ utßih et^uum caderet, confe-cijfet omnino/iißrex mutudm ei epem tii bßet. Eadem noEe caîîra ui^tlijs dtltgen-tißim'e munita funt. lgt;lam nouem circiter ßdtionariA ^editum cohortet in excubijs ßint coUocatA, amp;nbsp;equitatt^profè epioque intenttts baud neplipenter rerum Juarum curampeßit. Etfi uero exipuA eo loco an^ nona copia fait,milites tarnen cereuifam, lt;pianta adftim reflinguendamfujficerett adeptifunt, ea^ per legiones cohortes fff dißribata,Ex TfithmarßspoÜea con^ fe^lo hello cognitum, ffclopettarios ineun^ te hello ßipendi^s conduÊos, quos contra naues i)anicas { quarum fupra mentione fectmui'^ fecundum^^ilhimadeasarcen das uniuerfos conHituerant, in tantulo

Ittijjeipßs dentiofortitnamjuam tarijbo^îes'^ue iw^etu naHurno in caÜra iUato

Ill BELLI DITHMARSICÎ tUato A^^edi.Sdne id inceptum tnjeltcttsf calamttole tpßs ceßijjet. erat wninoßanmpatefis ee^uon/m u-ßtt a^tißimti^, ante caHra loeten hand dißiculter pedit atm tijm lam omnitcoiue rat am diufrHinutff'et agreHeSi^noade^ quires uniuerß conuenßent. Quo fa^ âoy quotquot in id tempm eo hedo Mars Ycliquos ßcerat nbsp;nbsp;nbsp;ipß quoque uniuerß

Utt a ßoUati fuißent. ToHndie eius diet, propter equos eppid'o quam defatt^atos, quies a^a eil, amp;nbsp;nihilo tamen rniwts tn conßlio deliberatum,quopailo reliquiae hoiiium delerentur. Eil enim Dtthmar ßa, quemadmodum conßnis ei H tta Çquodpriore libro demonilrauimus') in duos omnino fartes diuifa, Camfeßrem ^^•palußrem. Idaßiperatu fugatis'que ad heidam incolts,tani tota tn uiiloris exer-ntm foteilatem conceßerat,eum,ea clade ßsorum nunctata,^ reliqui, qui loca co-pidâ'

liber îeCVNDVS. 21} inta^îa lt;amp;nbsp;inten tat a ab koSîi. ^ftiinipßt obtinebant, in paluHrem eß» hanc exundantem aquis,ßoJ2. ^tte acpalttdibiti ab t^ßa natura egre^ munitdi in igfo belli exortu amp;nbsp;flt;gt;ß, gleramq^ tnuttlem ad arma gerenda ^^ate imbellem^ fexum, amp;nbsp;retßas cha^ ^^ores contulerant^ nbsp;nbsp;demu^poH ultima

fyauißimac^ earn acceftam flagam, om^ nei exfugaßiger^lites turmatim in edßß Yeceperant^ atq^ confer ti omnei unum'que tn agme denfati^quotquot armaferre goß fint ^conpßebant^quaß extrema ibigrogu gnando beüi aleamfubituriJtaq^ confulta baturab bo^ibuitalteraiam cagta [uba-ila'que, qua ratione amp;nbsp;lUa ’Vttbmarfa gars in got eBat em redigi goßet, ^t groge ranteiam in occafum filetecce duo indefa crorum myftain caßra legati ueniunt^ni^ utu bactüü uterq^ manib.gefidtes,et egißo Idßigglice ab agreBib.adgrincig es data,

214 belli DiTHMARSiCl fid apert am amp;* nuUo obßgnatam [igilloi deferunt. Ineinf ßonteßuemßriptlonÉ (quemadmodum inprincipum lit er is id^ tra citra^ datisßeri conß/euit) eos quot;Ditb-marßa dominos uocant: quam titulipar-ticulam ,ift contrariam amp;nbsp;detrahcmem libertatißua, nullis antea Uteris unquam tribuenteSiUeUementerßmper tmpu^na-uerant. Cat erum in epiHola per leoatos fubmtße ßtppUciter^,perDeumperq^ o^ mnia ßcra,rogant amp;nbsp;ob teil an turprincipes 'primumiUt eos lep^atos ßsos humanitcr patienterq^audire, amp;tpßtsßdem habere: deinde ßbt ut induct as dare^ab infeilatio-ne hoilili interea abilinere, quibußlam ex oHoquadraginta uiris,quospoïlridie mißurtßnt,c‘omeatu ßiue libera tut o eun^ 'dl redeundiq^ licentia prabita cauere, atq^ tn colloquium admitterè uelint: ut, ijs ca-lamitatcs nbsp;nbsp;nbsp;mi[eriasßuas extremas ex

ponent tb ust rationes ineantur^ quibus ter-rani

LIBER SECVNDVS, 2x5 Ydm omnem^falttisincolarum corpribii^ ac bon-H)in deditioncYn acßdcm dementer aedpiant.Legatos mijjopraßdio adß de^ dndos,ut^cog/raclaro nbsp;nbsp;inßgni exemplot

ftetatem pngularem amp;nbsp;beneuolenttam fkam erga tdgenier uiros pteratos tedare^ tMr,rex inprtetorioßio comiter excep!t,ec bene eosj^erareiubens ISticolao Coldtngen (îÇ^isigfià. facrisconciombtiserat ') com, fnendauit : ut cibum una cum ipfi cagea Yent^amp;gt;mutHO coÜoqtito temgiis faUerent^ dum in lenatu de danda re^onß) délibéra returXommeatum uerbßuefdluum ut locant] condudum, quemagrediumuer büpetebantd^fis trium principum nomine lujjucy^ patente in diplomate amp;nbsp;ßgillo fuo ^entilitio in calceßgnatOilummu^ dux exercitiu Iohannes Ji.anzouius dedit : ut Podridie ex i^uadraginta oblouiris, qui o-! nbsp;nbsp;mnium Lithmarfix tncolarum uerbis a^-

( gtrent, pacem^ peterent^adhoram duo-p decimam

BELLI DlTHMARSlCl

Jecima in caßrkpra^o eßenf, libero tun lt;4 abeunâii^^iCum uellent,copiaßt^däb omnibus illu,jui ijfdem in cabris miluti' rent. Fidew qwe^ßtamijßem literii A' ßrinxit,meelio intercedente tempore,dum ea ä^lio durAretdndncias fore,nthiH^ßo' ilde,quotcun(j^ in eo exercitu fipendiafu' cerent,amp; fa^un effent contra ipfosfufce^ ' pturos.^ddidit,denit^legatù difedenti' , bus tubicinem fuum, qui hos e'o deduce^ ret,amp;illos tuio in cdîira reduceret. Inf^ quenti igitur die, qui erat decimus fèpti' mus calendarum luniq, quinque ex oBd quadraginta uiris,cumfacrato retdiuinA mini^ro,e^unoa feer et is, eodemtubici' ne e^obuiammiffo equeilri praffio ce-mttati,in ca^lra fe conjerunt : quibus in tabernaculum quot;Paull Pan'^uij.flijßim' mi ^rdfe^ii belli,deduéluprandium datu ef. Intereaprincipes cûproceribus éir ord- ' toribusfuis,quomd Adolphus ex uulnere J

aier o

Liber secvndvs. 227 lecio decùberet,tn prjetoriü cita con^ U£niunt,fenatHa^hahent. Ineo conuentH^ ^aia neminï dubium erat^ et loci reda^os ejje agreiîes, ut uim ko^lilem nuüo madd Juilinere diutiu-^^ aut reßßerepoljent^ ua-ri,i ferebâiur agitubuturd^ quniiioncs. iü-mA uero delibsj-Atianû iUa erAt, utrum ha iîes bedo Adexcidiü ußj^ perß^jui An de-ditione inßdem AccipereprAftaret. iSlAtn 'i^uQma de uitA ^daßhipericulum erdt^ oésmetuebat^ min'M hberx dicebdtur ßntetiA,quodupraßns ß^ßrAgtj ö?* uacu tiniußcuiußj^ tehu et Auditor adeßet. Qui-forte hoc amtnAduertes^ nelt;j:^pAuïidü, tu-^ißgraunc^periculofo Accepta ustlnercy ^^demetior AmArjorue ßipfo ßudlui.et pr^i clarißimopulcherrunoq^generoßet excel-fiAnnni décréta Adleniiate et mafuetudi-/P^hnatui,ptnnei omniu Aperteproli ^phfi-^debAtyUt coditioetdrretur^ß^px-.

^^oßib.pctetib.daret.EA ßtinusßtetiAi

BELLI DITHMARS I Ct plenaproß^'o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aräentu^ piet at ii

huwanitatis^ab omnih^uno tjuaß ore pfO' lata accepta^^ eß^ Etenim e^hocin conß derationed, plurimiirn ueniebatßincol^ I ßunditus deler ent ^excinderet^, ex ea ßd' a^a terra ntultii annis nihilcompendijot ( emolumentipercepturos principes: amp;nbsp;cfi fijßas lt;igg£i'cs catarrhaäa^, qua ad i mareßtnt, ruinùin feturpiter collapßu^ ras'aüpr aße^ os ßngulos trihunos niilt' tu,tn or a lahorepericuloq^ßio domita et ca pta,aliijiiiddorntnij (ÿ* proprij concupitU' ros^ToBrem^ militespingui or a mue teratos prada auellerCiterra que educereyOppi-dolabortoßim amp;* grauejore: omnesin eA depderaturos locupletari^ paßim quof-cunq^ etiam,licet lavoru nbsp;nbsp;opera nihilpA

rum 'ne im^endtßent^contentionem amp;li' tem mnturos, /taq^ re diu multum'qtU dißceptata,tandem pacis condttiones con- ' ctpconpriptaqtiefiint,egt; in hunc mo-dum

LIBER SECVNDVS» ium legatk exhibita. Inprimk Dithmar ß débita fi délitâtesß!onfione,iamp; lurißuran dl religione f tjuod homAÿiim uocant'y principibitfßfe ob^iringent,ut cateri earîi dittonum habitatores de more confue^ îudinefaciunt : uexilla pratoria amp;* ßgna militaria, quacun^^ ohm Danorum reß lohanni amp;ßatri eiui Friderico, Holfatia ^uci,pralio uifîii erepta funt^ cum omni prectoß caHrenßfupüeflili,quic£juid eo-rum apudipßs reltquumfuerit,ßh iura^ memo re^ttuent, Im^enßm bedhcuiu^ ipß ^utoreißint^uiclortbus rependent foluet,. ^u,e,e^uaquidemad ftna centena miUia ^ureorum excurruntfPrtncipesiue e^po teilat em habebunt tres ar ces (iue caîîra, putbus ipßlocis uelintiauxilio eoriim O operibus in T^ithmarfia adißcandiz ^uaßun^^ uefo mtinitiones iamp;‘propupna^ (^ula iftboc tempore terra habitura eflßun ^itus diruentur.^ euertetiirßlo 'ijue aqua, p buntur.

230 BELLI DITHMÄRSICI lgt;untur,^dßtHinendM arces i^dem tantum agrhprati^paCcuorum, carnpi nemO“ rtfdyfibi reünebuntyquantwn in nfum nt celjarium deßderabitur : accoltxc^^ ini^di de move genlis operasl^icienty nbsp;nbsp;angartlt;^

fra:Fidhunt,Omne qtiOi^^merum mixtii^ imperium,lernt or mm ,ifss ac dominiitmj uenationes etpifcationes,at(deh hü affint4 Juni, in uniuerpt terra pbi uendicabunt. Quiequid apud T)ithmarfit machinarÜ et tormenlorunf hellicorttm ent, item'que armamenta omnta nbsp;arma, tam ßngU'

lorum quampi‘Mica,unum in locum com port ata utBorihus tradent ,nec pne per* mijju eorum repar abut. Cum bellidfum' plus redditifoluttque eruni,ex agrisamp; pafeuis tantum quotannis pendent,qua-tum nunc ipß accipiunt, cum alijs ea Io-cauerint. Imperialia ti^Tontißcia^aca» liorum cuiußunque ordiniseir dignitatiS' pi ocerum diplomata, iquctquot ßuperfue-rinty

liber SeCVNDVS. 231 rint^bona amp;nbsp;integra omniafide,datóque iureturando exhibebunt : amp;nbsp;qttacunque exhibita nonfuerint, nbsp;nbsp;liter at amp;nbsp;figiUa

cbliterabunt, irrita que (gt; invalida per fcripturam'facientJurifdt^ioaudicta iu. ra 'que omnia, per principes conHituêtur: ad ipfosprouocatio libéra erit, nec ultra fè fe extendet : mulêîa que adeofdem omnes ‘fecident,eadem ratione et modo, qui in re liquù eorum ditionibue obfèruatur, ^d cxaBiones praîlandas, tribut a precaria penßones contribuendas, erunt obli^ gati, amp;aqueut uniuerß\\olfatia Stor-niaridque incola : nbsp;nbsp;fœderibtu, quibufi

cunque iarn nunc cum quibufuü con-^ traits deuinBi tencntur ,renunciabunt

cun^a dijjoluent , nec alia porro inibunt, ^ibus conditionibus , u, bi probata accepta 'que , amp;nbsp;in. eap dent Jjionfo faha luratum'que puent , principes Dithmarfos, ut fua

P 4 ditionis

BELLI DITHMARSICI ditionis halgt;itatore5ßbifuhditos,in dediti» nef» ßdem accipient,bonaé^ ipßsfùa et po[[ej?iones faluai nbsp;nbsp;integY^s rehnquenh

conßruabunte^. ’Po^rem'oßtfpplices prin^ àpibus ßentyamp;folenni ( ut de cet) ritu cul far»deprecabuntur, literu^appenfisft-gUluf demfuam obürînpent : nbsp;, quoad

ea uniuerfa,quaftnt cotnmemorata, i»' tegre pra^entur impleantur^ obfdei dabunt, 0^0 de admini^iratortbt'U o^o quadraghîta uirüie^fxdecir» ^tûprin apes» Eodato acccptoq^ rej^onf legatos abeunteSi ut prc^oftas ad[ùos condmones referrent,quoniam inter milttes, belli qua facti cupidiores, clamßargi frmones tur bulcntos,de uia expedita pacis mon^lr anda pacißcatoribusfuerat cognitum^ lega-tusfsmmi ducis bellt Franctfus IBulouitts 0^ Henrtcus TLatt^uitu, inpacatum uß^ çomttati Cttttt. Tyt autem conf teer ent in-telltgerentq^,quanta ob improbam e^in-domitam

LIBER SECVNDVS* aomitamanimoruinpertindcieim^ al in» (lignantefceleribia borninum diuino 7nine,pcena/tii affecli effent ^(juame^tpß, nißijs initispalîiipacem acciperent, non effent effugitari fffecundum cadauera acertios caßrunt, quipaßtmper agros in^ humati adhuc iacebant, eos dednxernnt^ ‘Pollridie eitts diet rex deßgnatm, c^uia de pace facienda adio iam tnllituta,beüoj^ finis pene impoßtns erat^eir ipfi abejfe dii^ tins regno uixliceret, (juod dies inaugura tioniprafinitus non admodum erat lon^-ginquus,07nniac^ ad eiusßlennitatem ne» teffaria etiamnum praparanda forent^ ut in regnum. rediret , ex callris hzo» boamabit. ^mplifimam autem in» tegram danda neganda^ pacis potelîa» tem fcripto fecit acrelic^uit lobanni’Ran ’\ouio,eiKsqfflio /ïerico,(juibuSyob egregta amp;nbsp;fapius prob at am in rebus practarege^ fitsprudentiam amp;nbsp;dexteritatemetfidem,

234 BELLI DITHMARSICI

fluhmum trihuehat : item^ pecuniam ^puÄeosdepoßtit, qua in ßipplementtie f xercittu,li neceßum eljèt, copiai cofcnhen-dû uterentur. Tertio p'oÜ ate, quam di“ {tantumenim ad deliheran“ dum temporisßaciumimpetrauerdt}^“ gati Tgt;ithmariici eque^iri prafidio (x-cepti in caflraredeunt^e^T* omnium Ti“ ihmarßa incolarum nomine quid de pacis conditionibus fè failures rej^ondc“ ant^ fcripto comprenenßim deferunt. In quo prafatiife per 7)eumy falutifca rameius pro generehumano fatisfablio“ nem,animis demßü or are et ohfcrarCtUt cum uxorihusfuû, hherû'que, uiduis amp;* orhû, tn fdem Jaluis corporthus amp;nbsp;fir' runû acctpiantur, amp;nbsp;non ad extremam ufa perniciem interitum deieantur, ^dfingula or dine capita reß^ondent.Quod primum,inquiunt, tn condttionihus efi, ei Juhfinbimtu, id'que t ut uerha finant^ re

exC'

liber SECVNDVsi exeauemur. Quod beüictslùniptui,quorti ipß caupt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;centena aureorum

exiequdntes, repensere debeamuff iduero nobü iniolerabdedtiij ddeo impoßi btleptêliteiitdum coßdereturyinulio ma^ ximdm incolarum partem bonu pispo-Hat am nbsp;nbsp;expulptm ejje^ domos exu^of^

res mobdes untuerpu adempiospumentH omne corruptum amp;nbsp;adnihdum redactu^

baberepratereanos quicquam, niß quodßantes euntesc^^^ cu apßiBu calnmito Jis uxoribus liberutpno^rut nobifcu circti ferimus, Ut munttiones propugnacula d(ijeianturdcßruantur^^,a߀nttmur,Vt aut arces tres fubminiiîrantibus nobis ó* adwuantibus condantur jijs^pjlentdduy t^uantumcum^ agri ,prati paßuorum n-eceßariumfuertt,attribuamus,tdundt-t^uat^ue nobts grauißimum eii. 'i'^am eumin ußum quodfatußt^ ex bonis no-Hr U, agru.pratis amp;nbsp;p^ßtik ^ßnobü

adima-

23^ BELLI DiTHMäRSiCi adimatur,nihil certe mife rtsferditis^ re-Uqunmftterit^exaBt^^fundn amp;nbsp;foljeßto-nthus no^ris folum uertere cogemur. De mero mtxto^ imperio, dominio omni iwe^uenationih, amp;pifcationihf^s,e^ quit iji cognâtd funt i nihil re^agamur, quin ßat, quodplacitumftterit ^rma quoq^ uniuerfa,^quacunq^adcorporis deßen- I ßonem nohis comparât aßsntßfieri aliter, nonpoterit, fithrnißts animis dedere non grattahimurXieternm ad id quod, at tinetj ut ex agr is amp;nbsp;P aßcuis noïîris tantum quo tannispendamus quantum nunc ex q/l demipfiaccipimustrefiondentes humili' ter obficramus i ne in firuitute omnino re digamurfied bonis noiîris uti frui liceatf eorum^potentes eße,perinde ut nbsp;nbsp;Thry^

fiißnt, quaq^ hi amp;nbsp;CrempermarfiVil iîermarfilibcrtate gaudent^eadem nbsp;nbsp;nos

potiamur: eii'neoperis ßciendü nbsp;nbsp;an,»

gariqs onertmur, fed ab earumprablatio-ne im-

LIBER SECVNDVS. 137 ne immunesßmui^quemddmodum amp;nbsp;sL H. ‘Diplomata, priutlegia amp;nbsp;conu‘eta,quot cuncy nobis ßuperant nee interciâeruntt redaemus : amp;* qua reddtta nonfuertntf caßa^irritaper feripturam fieri cura-bimus. Iurifidîèlionem,iudicia iura,per clementißtmos illuiirifiimos^ principes conilitui amp;nbsp;exerceri, eorû arbùratui bumanifiima uoluntati permitùmus» Quod fi eil* illudobtineri queat, ut tn EL derHadio fin at us coüocetur, isq^ ex iure ^entisfiripto lit es dirimat, eii^tus dicat, fialuaeii* incolumiad principes prouoca^ tione,idnobis baudtnconfiultum uidea-tur,Societas fioedus,quodumcumnobis curnciuitate Eubecefium e^î,irritum in-fie^um^ erit,^ poHbacinprpetuÜne-mini nosfiœdere iungemus'.edque omnia, qua promittimus luramus, ut uiros bo nos bone^os decet ,fianSle eii* religiofi firuabimus. Codationumpraterca nomu ne.

'ijS BELLI DlTHMARsrCT ne ipenßonum cgt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;qmcquii

*Phrifii, Crempermarßamp; Vtlflermar/t, filuftnt eregant in ijs omnihns pra-Slandis nos ohjèquenter officioß nos ger emus. Vs ettam jupplicesfaéli cul^ pdm deprecemtir,^ quicquid tnßiper li-‘ terarum ßgillorü^ à nobu flagitatur, in ßnguiu hiße hand grauau obtempéra' bimui : arma quoq^ unitterfi atq^ in^ ^rumenta beüica quacunque penes nos ßtnt^ in unum coiLita exhibebtmus. Obß^ dibm tametß ade'o opus non eße arbitra' mur,tarnen id quo que ar bi trio cp uolun^ tati clementißima principum relinqui^ mut ♦ ‘po^ ea prope finem liter arum adßiunt, nonß dubitare, quin, ut uegt; Ye ChriÜianose^ pios deccatprincipes,a f Huri ßettm, à ßnguinis tßtßone ßhi temperaturi, homines queß arumneßs e^ad extrema redatlos ,uxores hbersS' que ßios cuiußunque atatu amp;nbsp;ßxus, nudo

liber SECVNDVS*

amplitts incommodo Cr detriment to aff;[îuri fînt, Conßdere quoque,4d4^ nimwn reuocaturos tantam tadiuram di^endium eo leîlo acceptum dum fini fèculi mortales uixerint in unit ßtA patria extingui obltttione firci, ri non poßeteo eüam non adtedîo^quoi ^lii^uot miUiit inopum mißrarum’ejue iiidudrum orphitnorum puerorum imleüium, in medio ßnt, qui nudi o^ mnium'que rerum egeni oiliatim ci. l'um petere cogantur neque tinquam in pri^inum redire ßaium poßint, *Po^rem'o ^Deum or ant ut ii princigunt cordaßeclat amp;nbsp;inclinet, quo pax fan. dla^ßabiUs arque perpétua inea'.ur^ ad illu^îrem glorioßm diuint nomina fui celehritattm, afßiciarum ditio. num incolarumque falutem arque con~ feruationem. interpoßris autcm pla. fcuïu adltondta , cum demum per

frin^

2-40 BELLI DITHMARSICI principe rectos'^ue uicarios nonntilla cort dttiones nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;grauiores ^h/riores'^j!/^

uiâebanturtaut eljent mitigdtcc nonnihil, attt omninO)tjuoadufïi difieretur, ijMlcs fegoÜ deditioneprabituri ge^uriijue eß ß;nt,ßtblat^ amp;nbsp;abolita^deditio ßii:ia,ea^j ßaüm p'o^l literis utnnï^ datts commU' tat IS queflabtltta e[l, Quibusbt erss tbmarß ad objequitim,ciim ipßs principi' bus^tum haredtbus e^ßucccßorib/is eorih in perpetuum pra^andumßfe ob^iringe-bant: Principes uicißimad tllos ßouerUoi tuendes^ ƒ obligabant. Exinde duodecimo die calendas Julias untuerß ^Ditbrndiquot; ß^quotquot eorum ex bello,nullo atatis bd btto dißrimine ßuperJlites er am, Q intef quo$,qui arma ferre po fem, numerura quatuor mtdium uix excedebanf) ad limites one P alu Jiris ultra Eeidam,horAnt circiter decimam matutinam, conuene-r um, amp;nbsp;qutcquidipßs armameti inf rumen-

liber SECVNDVS. 241 inenti^bellici} tormentorumapparatu^cj^^ tormentarij.globorunîpuluerts '^uepprij, armorum amp;nbsp;llt;incearum, reliquitm juit^ uiêîoribtis dedtdemnt: qult;e mox omni d^cldorpam a^^ortatafknt. Rodem quo-^ueloco ditcwM lobdni amp;nbsp;^dolpho, .pà corporeettamnwnmabe exuulnere aÿe^ Ro lt;egreei^uitabatjamp; quibm ea d rege per abfentiam curd pote^im data erdt, de uniiterbis belli con/ilidrijs ^fupplices fa^i (juodtn conditiowbm erdQdt/^ coniu^ mdcid amp;nbsp;rebedioni» ueniam deprecdti funt.ln trmm prêter edprincipum nerbdi rmddti omnes cdpitd ïngenud prouo^ lutipromittentes mrdntes epie, eo u/itdtà obfeqttîj c^ßdelttdtk ptcrdmefitoßß ipßs obHrinxerüt, d quibus mox in fidemfnni accepti, Rrdt ddtemßlennii eiui concio-nd hicordo : ‘Principes conplidrij nie^ dium cj^ddß centrum obtinebdnt,hos cif^ cumproiirdti idcebdnt T^ithmdrß, iüos

24^ BELLI DITHMARSICI equitatt^i amp;nbsp;exercitm uniuerßn circum-dab(tt. Qult;e hic trepidatiofußenßi mettt rctalionfi agreHtum animos tenuent, ui^ drre ommno hut. ISlam quidam exple^e facerdos ad alt erum ßti or dints conuerßus, latinoßermone quern a nullo aÜantium mt (Helium iri ^utabat^tnhac uerbagro-rugitzO'nos miferi^adquamßruamur lanicnam : lam iam foedereßaBo in nos imgetufactent^e^ ueluti gecoraferient at queiugulabunt : totusgrofe^l'o morte futur a galleo atq^ horreßo \ nam extrema moxgajjuru me uideo Eumßnißre de frtnei^ü amp;groceru fidefentienfe loque^ henricus 'Kanßouius reguts utcarifU bis groge uerbis mcregauif.^idtinquies, tu nos ex uobis iudicas? Vos qutdem digni eßet is dn quosfauiretur, at nobis tndtgnii, quißutamus. Datam necreuocamus fidtt nee fangem us, Obftdes quoq^ uigintiqua-tuor numerotraditi,quib,utIRendesbuf'

tlBER seCVNDVs. 245 ƒ /ißerent, imperatum. nbsp;nbsp;nbsp;uero milt -

tei,in interior a terra excurretes^ea porro^ (juaJaua belliprocella amp;nbsp;clades ipß's inta-^ il a reliijuerat,tllata ui eriperet,plera^^ ba, ßa e^ßamea 2)ithmarßs funt reHitnta, ijnibusadßuirerücp^ßuarum deßcnficnem titerenturJnfeciuenti die uniuerßis exerci tits inde J^eldorpiam reduBuseßcume^^ unam duntaxat legione Schonueßanam cum e^uitatu principes apudß manere its berent ^reliqua tres diuerß itineribus in Jiolßatiam dimiße,amp;' non multopoÜ di~ lapße ßtnt. ^t inuiti omnino milites ter-~ ra excedere,amp; dißunß fe agris ingratts^^ animis pati,cum pingui O* opulent a ora^ ^uainexplebilieorum rapacitati perqua tdonea uidebaturt ^iuttus infineßcre, armetis aba^is ma^^atisq^pecoribus pra' dam quam amphßimamßacere abdU' cere,uehementer cuperet. ‘Parti enim ab-^ ßuittnißconatib. eorümatsiro et expediia

q X con»

144 Belli dithmars^ci conßlio obuiam itum elJèt, (luo minimi rei tn ftdition'e militarem exarferit : cum eb aditum praltj difcrimen ßipendium men^ruum debitum (ibi {ut tmpudenter ia^itabant')^ruRdaqueopimiork nomine donatiuum tam tumultuoß contumA citer quam improb'^e,principesflagitarenti Quern motum inter militesferpentempri ' ‘ mum,ntßfouere nbsp;nbsp;ale re maluiffènt ex

prlt;efeBis nonulli in tpfo moxprincipio dare nbsp;nbsp;opprimerepotuißent, Quoniani

autem turbulente amp;nbsp;rabioßs clamoribus nihil impetrare poterant, cum nee quic^ quamexcûuento ideamplius debereturi /lipendio accepto demum acquießere,pO' ßcaq^ dilabi oportuit ; eo qutdem citius, çp animaduerterent, principes indignantes cum equttatupaulatimpropius accedere.

jane ßne perlpicaci amp;nbsp;euidenti ratio ne It a diuifa fegregataßnt legioneSt ut per uioi uniuerßas in holßitiam iterßacc' rent.

LIBER SECVNDVS.

rent,neiHnB(i ßgnii ttiribus'que, ubt uel-lent,ad arma conclamare, e^feditionem mifcere pojjènt: id! que etiam ßfacerent, fu^erati minore cum negotio ut compefce^ renturjormenta quoq^, qua adcofatpe de^res erant, nonßne a^u ab ipßs abdu^ ila funt,eaßmulata caufa,quod duces,ad maiorem tutiorem'quefui cu^odiam ad^ uerßu agre^ies, ea apud fe eße cuperent» lüapo^lea tormenta qua boßibusfuerant ademgta, in tres aqualesportiones di^ri^ butaßtnt,amp;* principum qutj^profefe (ni ß mefugit ratio ) ßna tricena eîl fortitifs. In uniuerfitm entmfupra centumgrauia ‘leuiora'que tormenta erant,qua rotuple^ raq^omnia agebantur, ijsexceptu,qua, cum impellerentur,difruptafuerant.\Mi noris tarnen pondertsplura fünt reporta, colubrini amp;nbsp;falcones,quiahisut habilio^ ribus agrelles in lutulenta amp;nbsp;uliginoßt ora commodius uti,(ir adminiHrarefaci-? litu

4Ó BELLI DITHMARSICI Uta poter ant. Et profeito iduere adßrmA re licet, “EitUnjarfos tormenta militari' ter injlruBos in coUocanda tjs reduc'edu' ßue^ipß ho^e tudice^ tant am cum agilita te ßtmmaperitiam adhduiße,lt;juaia uel in maxime exercitatii re beliica dcßderaf ri queat. ‘Nam iduelinpralio nouißnr.o ad Heidampraclarecoonitu cd^ubi cum fuo ubiq^ c'omodo amp;nbsp;bono de loco in locum (cienter admodum ea traniîulerüt^quan quam ßragem non aque magnam ßce-runt,SKuraha quoq^tormenta tria red-ditaßnt,qult;e ohm Eolßtia duces (utin-ßulpta ex inßgnibusßelij urtica cognoßce-re erat '') bello amißerant. Uexilli prate-rea peruetuiih, a prißh ußq^ ‘Dania regibiif antiquitate rehgiofa uenerabilts, quod regi lohanni ohm fitperato adem-pturn Canesßttaq^pene abßtmpßerantßa gmentum re^litutum egltquodnunc in de ßtmmaoppidi Sleßticiin holfatiaßua

'LIBER SECVNDVS. 247 ß’enßim, quaßui^loria huiii6 ar^umen,^ tum cünßicitur.lt;J’yieUorpie autem tunc ^rimum^cum iUic hxrerent ali^uantißer principes äiplom^ita liter4s^ unitierfds, ^uibus aut coÜata alicunde beneßcia, aut eorunâem.confîrmatio contineba[U)\ tra-diderunt » quot;Deßccdcribm quoque prin ci-pes docuerunt^ qutbus cum sapeptgtjßnt: aureum item eleganti ßulptura pocu^ lum^ quoâ Fridericifuerat clarißimi quot;Da niaregii,reddiderunt.Forro legio Schone ueßana,qua Urtsbergiui duciabat^m ui-co Dithmarßa Scap^ladio pace iam comporta, oBiduum feße coMinuit,dum reliquus peditatus omnino ddaberetur, £0 eßluxo tn hûlfdtiam dtfceßu , ubi reli^ua ßipendiorum, oclonuinßper die-bus donatiui nomme connumeratis fo^ lutaßnt , nbsp;nbsp;prapedlt omnes dudlores~

'que ordinum O'ßgmßeri muneribus l)o~ norati, f^ua in cateras quoque legiones q 4. hbsra-

24Ö BELLI DITHMARSICI liber al:t ate ußfunt principes ßd erga idoi duntaxat, qtii beneprorneriti, amp;nbsp;dtgntO' res ea pra reliquis utderentur. Sub ident ßre tempus amp;nbsp;équités aSlis grat ijs dimiß-ß^cunt quidem fupra debitiarußolutio^ nem, quod conßuxißent ddaberenturß men^ruum ßipendium ßnguli accepiß' ßnt : quorum praßeBi nbsp;ipß muneribus

exculti 07* ornattßtnt. TSlecbabent certe, qued conquerantur milites, nbsp;nbsp;in primis

trtbuni prctfeSlique eorum cumßtpen-dia, utt primo in dele Hu numerus capitu in rationes fuerat rclatus.ncn itérât a re-tenßone, ipßsprabita ßelutaßnt. 'Selr Ium itaqßoc uix menHruumßuit,ß eo die, quo undecimo calendas lunijin ßni-bus ^ithmarßa caHraprimum ab boHilf us poßta ßint ^eiusinitium ßaHum,amp;* duodecimo deinde calendas Quintiles, quo dießuperHites incola uniueißt ßuppli-çes faHi indeditionem uenerunt, confe-

Hum

LIBER SEÇVNDVS» 24^ Hu- dixerimMgt; /» ^uidebello ßue ex.^ peditione, ne^ duw confluèrent coUigere» turcjue copia neti^ dum dimùterentur^ uUu autflnitimii ficijs,aut extrancis Ion-plus'que remotis praues fluerunt, damnum ue udum dederunt Soli rehedes inflolentes apreflesdaja^ maie^atis rei.,me rnoiamprid'é flùpplicio affeSli mulSlati^ (ùnt: ut tadem uero pio^ magiër atui fle-fl fl{hijcere,iu^isamp;*legitimis obedtre do-minis, legibusq^ honeflise^ aquisfl'enari ac régi diflcerent : nec non, quodohm in e-gregïefortespracl(trosq^,cumprincipes Hiros, tum genere amp;nbsp;uirtuteinclya nohiles, dira amp;nbsp;immani fleuitia mifer'^e eos tru-cidando laniando^,perpetraffent,p€r po ßeros cumulaie ipfls redderetur, In fl- ' quentis autem anniineunte uere,Ferdi-n’adus i^uIÏriacus Imperator ^cum principes, utdittonem, famp;' flucceßione haredi^ taria adfl deuolutam,^ armisflsapote' q 5 Palts

350 BELLI DITHMARSIÇI ßdtkiure quot^ confenßt ferialidemum oltinerent per legatos U expeterent attj^poHularentiCX Siugu^d imperijpotentate conuerniones placira, inter 7)ith)narßs uiBoresc^initdit:^ li-urii utrinij^ ßrmata, rata habuit (pgt;£li-plamataßabiliutt^

Ita T)ithmarßa heüo domita in iits ditionem eorum conceßit i quorum m aio^ resmaximis cladibus non femel ante prO' fliganerat^uti priore Libro commemoraui mus.^blam per quingentosfere amp;nbsp;ampliit^ annos tametfiuarijs interim tailata cafi' nbsp;nbsp;j

fuerit:,^fepiufiube etiam iugum, fed nbsp;nbsp;J

ad modicum [altem tempus, dum ho^ldi metu nbsp;nbsp;periculoßiblato, recoüeBisd ui^-

ribuSi ex opportuno adingenium rediret, acceperit : tarnen agrellem libertatera fuam, reieSlo excuffb Cemper ceruici' bus dominatudncredihili antmorumper-tinacia afferuit'^^ eam^ oppugnantes for'

tunlt;A

liber SECVNDVS. XJl tun^s beneficia uiHrix barbarica feritate fudit at que trucidauit, Fuit tUa quidem ohm Çutplerteq^ aliæ utcinaregiones froutncia ) Saxonum imperio ßihie^a, lt;9' deinceps quoque pecultares fibi fùb d^archionum Comitum nomine do-minos habuit,Jèdeorum complures arm it crudeltter opprejjos inter emit. Fxindein praÇulatus Fremen[is dit tone amp;nbsp;territo^ rioeJleuoluit, cum permutations iure ad eum pertinere uideretur^uerum anti^itU imperiumdicet aliquando etiam uii luila intent ata ßt Ç qua quidem nunc ßriHim repetentesßußis omniaßiprdfumus exe^ cutt') titulo tenuifaltem pertultt, eoq^ ipß quaß tepitmento abufaeii^adrepuaian-dum quemhbet altum magi^lratum corroborandam ßelerata immunitatu li^ centiam. /nterceßjerunt igitur plurima cum holfatislites amp;nbsp;controuerßa, dum till iusßuum i nunc diéiu condiiionihtSt

nunc

BELLI DiTHMARSiCl nuncartnfi répétant, amp;nbsp;aliquot fubmde fral 'qscertatumeH. Quorum tria impri^ mucruenta admodum atrocia comiß ptptnt,in quibus 7)ithmarß inßgnipalid-cis Ct*impotentts fortuna ludibrio uiclo^ res, e^luBuofamhoHium ßragem inex-plebili fduitia ediderunt, amp;faHidtofam libertatem Çuam fertinacißima animos rum conîlantia tutatißsnt, ,^t ubtfelici tateperpetua inflati,amp;*opimis feracister ra niuneribus luxuriantes, infilefcere ni-mium amp;perocire cæperunt, ultricem di-uininuminu tram in pprouocarunt, diuturnaperuicacia c^improbitatis di-gnas t adem panas luerint. l^es^equidem tn aliapum opinione, quàm ut certißtm'e eredam, tant am calamitate etmijèriam, puero nbsp;nbsp;luHo quot;Dei indignant is iudicio,di

uinitus banc gentem op^reßiße, Etenim tacebo illa,qua de agreïli nbsp;nbsp;iniemperan-

tiluxu faiîidtdque, qua depumma inh

LIBER SECVNDVS» 255' ^uirate iniu^icia, ^ua de caddas maleßciji innumeris perpetrate eo-rum'que impunitate , uulgi fermondus pradicantur, nequodrumordie trdee- ' reuidear^ Fuit praterea tam arrogans pmul impudent eue populi perfua^ fio, quoniam tot annorumßacio eßre~ natatn Idertatem ßtam egregie propu-gnando ol/tinuijjet, omne firuitutis uel nomen a ße repulifjet quam longißime^ tot fortißimos exercitui fudifjet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ad

internecionem pen} quoßam deleuißet^ ut omwno inui^îum eße ße crederet, ter a ram que fuam, tarn inßgniter nbsp;nbsp;ad i~

fßa natura operdui munitam, nulle utrdte aut artdus ßbtgt poße con-fidret ♦ Itaque omni depoßto timore ß-eure agens tuberu que terrabonisimmo-dice laßiuiens, magj^lratum omnem de-ßiciebat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(fernabatur, arque legibus

nulle , mordus aut inîlitute qudus reliquat

254 BELLI DiTHMARSÎCI reliqute pentes continentur, a J ea ^anda fè cogi poße ittàicabdt qult;ie in-grata nbsp;nbsp;commodis ßtts contraria efjent^

*-^t(j^itehanc fiduciam anîmiinon eau-fe ecjuitas iuHictdue addehat fed fila prodtgio^ et tnuiéîa Ç uti credebant firi') Hires excitabant. ISlam ut ad^ uerfus prilîinam ci?* ob^matam contu. . maciamfitamaliqutdadmitterent^nuL la pieias , nudus numints cœleHu me* tus aut reuerentia , niida iuris reffte que obleruantia perfit adere pot erat. Quin eb dementia progreßi 7)itb* warß. Ht principum maieilatem nU' littofi ladere non refiormidarent indi* gnis contumeliofts conuicijs honorem nomen eorum inuerecund'e lacer an* doprofiindendo'que. Hoc adeaterasin* t urias addiderunt qua fi non Jatis admi-ßßent fcelerum j fi ditionuincolas amp;nbsp;ha* hitatoresuarqs muliu’que per iniuriam damni

liber SECVNDVS. 2^^ damnk afßixißent: feu tus in terrait ßta fpßi deneganao fèu incurßontbus faBis degrttdando feu alß (juibufeunque uio^ lentu ßaudulentu que modis circumue^ mendo : niß in ipfoi quo que principes uirulentam tmmode^a pctulantis lingult;£ proteruiam eßunderent, Quam ego uel cum primis tndignationis diui^ na caußam fuifje iudico y ut tant di cla^ des arumnas cum ßmma ignomL ma hoc hello perpeterentur Deus ea nim aquißimus iu^lißimus'que yUt U’‘ niuerß huitupolitici or dints autor atque princeps unictu e^i , magiitratum omnem m terrts uicarium pro ß mu^ nia gerere pracepit : ita qucque illos, qui eo tn munere reiTe iuile 'que uer^ fintur fouendos tuendos'que fmper fufapit : contumaces uero y im. ptohe iniurqs contumelqs'ue tnerant, pxnis grauif mis ple^it y Quaproptcr iram

BEL. DITH. LIB. II.

iram ac itidicMm diuintim pertimefce^ J magiilratum legitimttm loader ac colere reuerenter^ omna dcbentp' quitranqm'do nbsp;nbsp;ßoreniilit

terrisßatu agere exo-

ftant^

I i s,

^57

AD LECTOREMi

QVoniâinhac defcriptionehiftoricâj benigne Lefl;or,plurimaamp; frequens •eft mentio clarifs.nobilifsimiquc uU rijlohanis Ranzouii,equitis Holfati amp;bel latoris præftantifsimi, cuius potifsimùm duduamp;aufpicijsper regem amp;nbsp;principes id bellum féliciter confedum eft:ne quid forts r er um geftaram ab eodem telateat,non ab re fafturos nos eftc cenfuimus, fi bina c-logia fub eius effigie, ipfo etiamnum tri-i uente, collocataamp; diuerfis inlocis in lu-cemtypis édita, corollarij löcohuic hifto-riæ noftræadiungeremus. QuibusScepi-taphia diuerfa adiecimus, eandem ferè rem fed modo difsimili explicantia, amp;nbsp;præterea honorificè fepulturæ ôciuftorum eidem faÿ ûorum fuccinftam recitationem, quæ nuC* quam haftenus publicata appa

ruit. Hæctu bonicohfu-

le. Vale.

t SVÖ

s VB EFFIGIE PRAE'

STANTISSIMI HEROIS I O' bannis Rantrouij, equi-tis auracû v.C»

amp; nohtlt ^ani^uwrum familie ( quafuit inter Cjmbrosfue H olfatosy tenant tb ta id annaltbui ueHrii y ante tre^ centosannos utrtute bellica clara')esor' tus y domesticeducatione ac difiplintty aulnerum O' periculorum content orfdgt; dlus c 'um tredecim annos natta, tnortuo fatreyclàm arrepto domi equo, inuita ma treO tua ,adproxtma ca^ra euolafes, rniram tndidem ad militiam attulislude^ nium utr efeéîia,durifima belli labori-bus te [ùium dica^i yfifeptaq^ no b th pe‘ remua-

^^9

regrindtione, totum pene orbem rerr^^ rum circumuA^dtus es^non tam reügionti caupi, ut multi opinabantur, quam ut mult arum gentium mores, traHandique Itelli rationes acutipime perfjjiceres, poderos Cymlgt;rorum,Çotloorum,'Uaiîda« lorum'que tuorummaiorum tnuiferes. i^dita primo ,^nglia, deinde H ijjiania Çubidii/um lacobum more tunc inuete--ratofaluta^li ) poHea Çermania It aha Creta, ^(la ac Sqpria maxima ex parte peragrata,ad Hierofolyma urhem perue^ ni^ii,ibiq^ cum ahjs religiosepacrilicans,di gnitatem aurati equitu pufcepiHi : quam ßiccedente tepore editis egregqs ßa^lu con-decor aHi at que ornabli. Hactua illuBris peregrinatio in lUa deßenda tempora in gt;nbsp;ctdit, cum Selimus Tur car urn Imperator, mortuo Campfone interfeClo Te-^ mombeio, Sultanicoimperio cruentu tu-Clorqsßnem attulit:unde,niß magna nu'

V X rwnft

200

mink procidentia ad maiora ejjes reßf-* cates, naci uix elapfks, d Turek captus fuijjes^ te tuos^ focios tanquam ^l^tamme luchosperpqeentdus. Tlaui tüa TleapO' Umperueni^i, inde que per idud repnurn iRomamprofeBuSiLeoni decimo 7'ontifi' Cl maxima^more Italico,lednonßnefaßu Qmbrico,pedes deofiulatus es, Indeper !• taliam, Çaüiam Çermaniam, notitia muliiplici in peregrinatione auBus^ do-mum redqsîi,^ ilico, propterßtrnmam inpenij tui dexteritatem apendi perk tiam, Fridericus tunc tantum Frinceps 1\olßitite,teßlij[uiChriÜianimorum in, j^elîorem,ac omniumrerumélusguier-natorem conIlituit.,mtUurus ßlium adSe-ptemuirum Eleiîorem ^randeburgcn^ jcm^ut unacum ipJoLduormatiam uer-Jus iret-, qtio Caßtr Carolus v .tunc fri, mum Principes Çermania^ornatus Caßt-reapotcßatCt conuoedrat. Quo in loco Lu, therus

26i

theruf [uddo^matayßimmdcum conßan tidypr^lèntibui cun^lis ordinibui împerijt protulù fcripto exhibuif.quatu-mode-fi'e drrtpienSy/u^erddcuos altquos ritus co-temnere didiciÜi.Finito illo conuentu, u» nd cum ^Principe tuo ad patrios lares re^ uerfus^Magt^ler palatij creatus es:et cum deinceps Chri^ternus 11. Vanorum Rext immanißima crudelitate inproceres Ço^ thost Danos amp;nbsp;SuedosfâuiretdUij^publi-blice conllgt;irarent^ conßentiente amp;nbsp;permit tente Deo^ certßimo [emper ultore ßele^ rumyamp;' Fridericumpatruum Chri^ier-ni adptßipiendum diadema return ad^ hortare:ur,tuprincipituo Fridcrico ßta, fir c?* autor extiti^iy,ut oblatam prouin^ ciam ßulciperetynealio^^ui totafitafiamiha tHu^ru illd regtafide deturbaretur.Flam Suedi, cum Fridericiu lo^gius rem cun-

' nbsp;nbsp;Handt) protraherety^uendam ex nobilita'

te equeïïri^bi Pegem delegeranty^uod^

r 3 de Da.

(le Tgt;ani^ erat timendum, Quäre iopM düjj^ictjs exercitum in T)aniam traMxi' fh j nonnuütó^ loci^ ibi prins expngnatist JJafniam regalem urbem, pltis tjuam penntegrum annum ob/iilione preßifih tHa'i ßme do mit a, cism ab eßs felium ac cannm non ab^linerent, in tm principle gratiam [itßeptßi.Qnibus rebusperaêîitt cum quatuor cohorttbus ac trecentis cqui' tibus in Scandiam nauiga^i^ egt; commiß-faanctpitipugnacum Seuerino de quot;t^or^ bu, uiro ßrenuo rei milttaris peritOy ßcum b ab ente quin de dm millia agreßiu, tandem eum fuperaîli T^am aut uin^ ceyidum.a'at moriendum tibi erat : nulliu locus fugapatebat. Qrcumdatus enim e^ ras mari bodili exercitu, Sic uirtiis s;-tam inuenir.^^c nißßtmmafedlinatio-gt; ne ußfsßujßes.ßfbßdio hodibus Otto Stts geßn, cum aha non contcmnenda manu eo'lsda ex plebeatenißet: quem paulo po^ tädcm du deuictßi^ Sic bis uidor uno die

fiUusyltnis^ caßm ho^ium potitiuJDu-^ (ibitsq^ ambobus captis ,fecure caHra ei detains. Seuerinnm paulo p'o^^ nonß~ confeßißictnoris ueniamßed etidm ^wplam priefeiiuram à FrUerico ade^ ptHm,priHinlt;!e libertati reÜituiili,ut o~ ^nei indeperjjiicerent^tenonfilkm in bei lo initiBum^ßd amp;nbsp;tn inimicos tuoi inpa^ ce beneßcum eße : qua tarnen ipß tuatn-pentia rrierna, mapna curn [ui nomints priHinie^ glorioß inßamia, nouoßcelere priori addito^ dedecerauit. Contra enim datam fidem^clam ad Cafirem Carolum, i^egii fui Chri^iterni 11. uxorii {ram au -fugtt,etu5^^partesfecutman obßdione Flo rentina (cupiem fui animi magnitudinis apudexteras natCoes exepla edere^ßortiter pugnans interemptui eH,t!^ßc perpetrati facinoru amp;nbsp;utolata fidei tu^lapramta re-gt; cepitjamregno aliquomodopacato, Chri ßternoque tn Floruegia ab alqs proceribus con^

2^4

fonJitionti'iis ctrcumuento, iffo^ în per^ ptuum carcerem condemndto^ Friaeri»-ctü in eins locum procerumßtffra^tjs rex declaratie e^l, qui regno adannos decern ßtmma cum moderatione fr afuit. Quo tadem erebie humants addiuina patria fublato, relt^lis tribus ßlijs imguberibuSt

tertio Chriîiiano uirilem atatem in^ greßb^Lubecenßs ^eigub.turbatores non^ nullt fail o priiefœdere cum IDuce^^ilber . to ^ilegapolenßy tir' Comite Chri^ophoro Oldenburgenß, tir* Danic 'e quibußdam ^rocertbus nouts rebusßudentibuspatria tuabellumacerrimum intulerunt: quod prius geri quam parari animaduerßsm e^l^ anno proximopo^ Friderici mortem^ ue^îratibus tn conflituenda repub.tempO' re interregni) tir* deltberationibus de nouo regeßactedo^occupatis.Sperabat entm Lu becenßum illi ßaäioß, ßß ciuitateßiarrtt trtbus regnis Septentrionalibus potitam,

Vent'

Venetias a^uaîem redderepoj^, June neYumdK.eueYende Senex^ nadtu iuilam defendendne^atriti cau fam, nbsp;nbsp;ab extre-

ma feruitute ttindicanda, in medium ar^ matiu ex tuo ca^lro, c^uantjuam unopede ager perintegru annum fueras^claudi-cansproßlujomnes^^ priuatos dolores com munipatria ßaluti poîlponis : nee def uit fortuna audentifalutaria. lltco enim non ßne admiratione omnium^ qui id diuinh ttucontigilße religiose aßßrmabant, pri^îi-nopedumroboriacagilitati reiiitutus es. Colie^a deinde parua manu cum Chri^ ^lano, Lubecenßs nonprocul ab oppido Oetino^ deßderatis multis aufugere, Sege-bergenßm obßdionem relinquere gt;nbsp;ac de ßapropria ciuitate deßendenda follicitos ^ße^coegi^li : acpoH hlt;ec Trauemundam Mcepiïli^ nauesßbßdiomißas expugna-^hipßam'que urbem Lubecam obßdione cinxüli^ breui^ tempore ex tuis per te coU r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;locatis

166

locates ca^rti tantum effe^am, ut pacù conditiones ucbû etiam non in utilesßifce^ fer int. Tu enim eo tempore cum Erico rickßn, alias‘Banner,amp;'nonnullu etjui^ tum alu ac militum cobortibus, in Çothia /tue lutlanitam mijpu eras/it agreHi^^m multitudtnemimaxima ex parte rebeüan temyaut bona cum gratia adpriHinü oß-cium faniora conßlia reduceres,aut ar mis opprimeres nbsp;nbsp;nbsp;méritas ab lüis poenas

ßtmeres Cui iniun^o ofßcio fatkfacere cu fienSi oppidum ^Iborch/m quo ru^ica flebstT^uce Clemente nauclero^congrega' taeratifortiter illu defendentibus, cum tuis féliciter expugnaài ßmel^non ßne tucrum dolore,cum primus uaüum con-' ßendißes,a fummo ad imum deie^us es: tbic^multtplicicade exemplicaufaßa^la^ captum uiuum Clementem qua ft Tegem flumbea corona dedecoraili^ amp;nbsp;ftc palo conßgcndum curaîli, méritas^ perfidia

panas

^œnds dl lÜo exf^ißi. Inde in tribus dinerßs itinerilns, en cepijs tuts con tendißi, tbi^ udciüantes in ßde cbtinui^i^ . principil.fdäionisßibldtisyrelnjuosadoßß ciii reduxißiynouo^^ inrametoohßrinxißi. ■ Hine in Fioniam cum tratecißßes,plele etiam ili maiore numero eonpregatam tuiscopiolisadortus jin fugam conieciHi, ^epaulop'o^i non proculal ^ffenßn^ in lt;tperto campo ßorßm anteprimoi ordines eum uno eejuite,te imprimispetente^ con--^firri^i^illumßue mortifero uulnere aßße-^um^ deequo non ßnepraßagioßuturi e^ tient ns deieci^ii,ßgnoßue cdtern dato^ex-ercitumcomitts de Üldenlorch lu^la acte •tcpralio ßiperailijinterßeHisc^in illo pra-^

, lo Comttiius de uoie 7echelnlorcht j ea^ris ho^ium courbepotituses, Unde ' tn Selandiam proßentfs,ibi^ plerisij^ loeit tiißubaRu, iterum, ut ante decennium^

i fer xillh Haffhiam obßediili^ de^

1^8

defendentibitsfortiter urbem, nbsp;nbsp;tuts uiri

Ithus conatihus egregie repïîentibits quot;Duce amp;nbsp;Cornue ^exp8:dntibus^ a Cafarianis auxilium^perantibus^ eos occaponi non . defuturos.^a o^tinio tllos baudpefeUiPfett ptum ex tuo pngulari conplio^ plerti-frudentidyCerta es^uuum peditum^ nusdnterrdm Çronmgtnpm Cdfdripd‘ rentem^ nonptpet mtpd, qud utcu Xfdm udUofoPd^muniretdti^teneret. Qud re ejpe^lum efl,ut Cdptridnos mdgisde oppi^ dulo Ddm recipiendo, tpudm de obppts o^ pem ferendoidliend^ordinfe^dndd, cogt tdre oportueritt prdprtitn Cdrolotunc b tdlicis rebus implicdto,deb quot;Regno quot;Nedpo^ litdno, dc quot;Ducdtu Medioldnenp depn.^ dedofpllictto, Qudre obpßt in urbe hdP' nidtconpmptis omnibus dlimentis, ^ui-bits homines uepipoterdnt,extremd tno‘ pidpremebanturydc deper dits tddem dU-xil^StCum tilts nihil dltudreliquumeßet, quam

269

exfame Iwida mors^ adpedes Chrt iiiani 11 i^Tfticem nbsp;nbsp;Comitemfe proijce^

re.e^culpam agnofiere, dehBi^ ueniam fetere nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rebus confi^lutCbri

Planus more Çe^tborum ^egio diademaa teornatus,acpdtrißtfe[luse^l. Fuerunt fiquentes anni utcuntj^ tranquiüi ^fdta-men fèmpertimendus erat Caroltss mei irritatus,propter af misfui captiuita~ tem,Contigit tarnte deincepsjut bellum exa arfirit inter Cafarem amp;nbsp;luliacenfim de Ducatu Çeldrta^ Çadus^ ^ex luliacen^ fem, (ub fematrimonij jororis ßta flia, lcegina quot;Uauarra/n partefuas traduxe-rat, quibus ff adiunxifet Chrilitanus, exfii regniforeexilïimabat, ideote^ad percutiendum fœdus cum iHù duobus,iu-liacum uerfus mift.Sedtu, T-egem ÇaHi^ omnesßtos conatus eo intédere, factie per a fext^lt^ut Cafarem impltcitum altquibus negotijs redder et, tpftn^ longea ßnib us

fun'amotteret. Tgt;ucu uero ra eo loco cfs int ellext^h Utper dtau ipßpar um aut ni h il de hello cogitaret : illi uero, quihui hel. lum demanaatum eratfegniter rem ali mini^rarent. Quare tu fummaprulem ttafeiere tllo tnfauiîo repem tuum impli--carenolui^t, cum ex longo rerum uf ac noticia lilicifes, ma^nos 'Reges, propter priuata c'Ómola ,puhlicafancire fœlerat ac raro fancîa inuiolataéi^ pr ait are. 11 tarnen fauenspartibui Regu Çalita^pro^ mfsii, te leeionem ueteranorum militu^

quingentos eeiuites nigros, ipfus fum^ ptibuiin iBrabantiam,al Martinum le 'Roßheim mißurum efe, apulRegem tuum tat um efeêlurum, ut clßßm ßiam al lepopulanlam amp;nbsp;infe^lanlam or am maritima inferiors Qermanta mitteret, ßc una cum alip Imperatorts opesli' ßraheret ßueliilineret:quol utrumque fummaßleprxilttiili. Quanta enim ua-

ilitatem

271

Üitatem J^artinm^adiun^kßbi tuis co--fijs,‘Brabants attulerit juinne teÜantur, ^ntuerpta fere capta per enne te^Ïi^ monium prabebit.lSlaues uero^uemo con-gt; trarto orto ,per totam aHatem opt at tem cur[um tenere nonpotuerunt^fed tarnen hommes maritimos, ne alijs ope ferre pefi-fntff^enfos tenuere, Succedente autem tempore y aliquoties cum Cajarianisnon uno in ioco^ut cum J^aximiliano Bure*

a[qs,de facienda pace egtÜi : qua col loquia a^iones tarn diu irrita fuerut, donee Spiram uerfus profeBuSi uhi cu tua legationis fcqs folerti opera efeciiîii ue Citri^ianus hone^is amicitia legibus Caa ßtrtCarolo \.iunHusft^catenaq^ aurea grandis ualoris, [teut collega tui, à Ca* fire dif edens donatus es, Qua pace faHa domum reuerfus [Principes tuos occupâtes o[fin diutdendtsprincipatibu^ auitts atq^ p it rnis cernens, quod tibi maxime ex

27X

grauißimii caußs dißhcebat ( diminui ntm hac ratione potentiam coniunBam utdebaiyacfdcite oriri poße inter principei ßnwltatei timebas,(jita ipßs amp;nbsp;gatrine ex» tfernamalldtnrtie eßent ^ernictem) te mnt mdgiÜrdtttamp; ^raje^uris.quibm e-roi inßgnittt^yUolem dbaied^ii,et cum tuii inpoïierum honorißce uiuere decreui^ih retentis folummodo tllis,quæ erdnt uß^ d^ mortem tibiliteris ßcriptis conßrmdtd amp;nbsp;meriio ddtaJdereceßss Chri^lidniprt^i» ndm èrgd te benettolentidmpldn'^e euertit, ac tdli ßßicione dnimumeius pupugit^ qudßdlijs ex cdußis te db eius negotijsßitb» dttcercSi ddiuudntibus clandeHinis ßurb mum inimicis f ndm untntem inuididß» ejnitnr } nbsp;nbsp;nitentib.prdßertim eo,utßilii

ßtttilibns rationib.titam inMenirquot;'et,qtid alioqtiiprdcldru regem,ergd te ingrdtttm eßßcerent^^ ist is ingetis tut beneficij meri ta inßgni aliijaa iniuria perßlueret.

quot;î^am

(jUt dpertns tthi inimictis ejjet^ re^e turn aliénai o, nemo inuentm eH. Sedhoc tihi cum clarißimit 2)ucil)ui commune -fuif.hiiilerumii^tnultimo uitd ailuinui diacircumueniunturiHt fyannibali^3ii fnoni^^ellißrio, Tgt;gt;larpti contigit^ tud at die Confaluo magno accidtt: qui nli tan* tum circumuenti'fidetiam dimtnuti di-gnitate^tntpfo iniu^teillata contumely dolore mortuiliint : tu tarnen tgß omni* iuf [oge beatior acfeltciorfuißi, kex enim traRu tempor 'u Ç qui re ist' nomine ueri Chri^lianus erat')intimu animifenßltui tuagravita oßtcia prpendens^teq^falß ab inimicis clande^linu ( qui aperie aagre dl innocentiam tuam non poter ant ßdela tum intelligent, prius a te data fuo filiofi^ de ac manu te neceßitatibus ingruenti* biu,tlli non defuturum.additis hu expreß ßs uerbis :ßßiiut ea^qua ejßent tibi ab auo ßtnma méritaufq^ad

s

•mortem coüata,non reuocaret fedratd haberet ( non. tantum ßc te ßed etiam ß.-Itum regu tihi ob^rin^ens ) ttbi recon^ ciliatus, fummoa^ te in honore, ut anted, aa, fupremos ufa cineres habuit coluit. Filiui reße tjuoe^^ faBa promißioni condi' tione adiunâam probe intelligent, reßd plane inäoleßmmam erga te beneuolerh tiam oilenâit.e^ fefe tibi non folum lù^a laborum pramia parta conßruaturum, ßd ßuelies etiam cumulaturum poBice' batur: cui turn reßondißi^nihil te amplim optare quam fuam gratiam : tui oßicij nunceßetueteribui meritisauo ac pdtri pra^litii tamßere obßletisynouu ilia auge-

ßl^^dtdiora eßtcere. Elapßspoßea paucii annuji.ex ChriHianui longo mor-bo paulatim confumptu!,e^ ex hu arum^ nu aclabonbui Çut tlliperßmnium indt-catum erat') adßempermanßram patria tt rceju!em_.per mortetrantlatuseß.Cond

ndo

huo re gm habend,Frtdcnctis 11 xhrijÏiti ni III .filiitf, a pâtre deßgnatM ,fu[cepitt Contigit ai4tem, ut eodem tempore Dux i^dolphuó ex cupiditate honesta uindi-^^iclanculum contra Dithmarlos exer^ cuum confcriheret. JÜdrum enim terra fa piui uellrorum Ducum ac noailtum popularium [anguine tin^a e^lj ciim ue, Crates redintegrate uiribie cladespatalet a maiordui fue,ßd non [tneforti ac uirili re^ugnantia^in Dithmarpa acceptas^no^ ue partis uiHortjs reparctre fluderent ac tuHampimere de cruddibie barbare um didamproperarent :adeb ut contente o^ mnibse belli dipcipline,foli conßßcauße et ' iuHa uindtda,ß ip[i inpaludres uoragi-nes demißrintiubi iniquitate loci circum^ uenti ,amp; magna cum patria calamitatC oppreßi, Ingensßin deßdtrium ludum^^ [uerelie^uerunt, ^^dolphus igitur, curn Ditbmarßs priuatis uirib. aggrcdißeßin 4

f X ' ret^

27^

ret^ut Innc maiorem nominis fût clarite-temcompararet,(i7' fines fiios dilatareh ferfitafiisfiett opinanSiFridericum confiât^ guineiim^moerore ex mortepatris,acre' bus regni confiituendts occupatam,facfie hocfibipr^efirtimarmato concefurum, Jdtu ftatim exaBotprudentiafienex olfa-ciens^adhtbito .Andrea de ^arb^,Fpifio ^0 Lubecenfi, fîlio tuo Henrico ( tunc temporis Friderici in Hitcatibia uicario) ne fimultasac fini^îra fitfiicio inter con-fitngttmeos orireturdn iHumfiatum rem perduxiiîi,ut ab omnibus t'^tbIts Frinci' pib/^ y publico décréta fiumptuque^ bellum contra fiempiternos auitos ho-Hes gerendum, amp;nbsp;[te maiorum oßibus inrepultu parentandum eße ,conclufiim J ßtt Trius rebus neccßarijs, quantum irt i lantape^linatione fieri pot uit, adidcom-P .gratis, Fnderitus eiT'^Principes die com Siitiitacü fiuis,Kcmpe quatuor legiontbus

ffeditunti amp;nbsp;tribi^ wiüil/ui equitum,i» unum locum conuenerüt, ac te unum in-ui^la uirtutls belli iflius ducem deleterût^ J^erantesfortunam^ utfeeminamtàte ßt-‘ ^ugeneroßs olimßtbaBamißemper uf^^ ädexitum uita morigeramfore, Quem honore prima répudiant ^iamfer} feptua-^ genariM^et atatis excufationem adduces, tandem uiHus illorum precibtu ac pc^lu* lationibus, fuße^iili. ,^c cjuando cum principib.bolidesfines ingrefius^uillifiem per eo animum tntendilii^ut principum tuueniles acgenerofios infitos animis cona-f

Çqui cupiebant aßera audaPler aggre.--diiamp;pugnam impigreciere^ findi cun-^atione reprimeres, amp;•, quam celerrirne polfies^boHium in magnam longitudinem produélas triplices foßas ac muniment a cum legionibuSyCaptataprius temporis loci opportuntt ate -»tr anlcederes,memora‘ bdeq^detrimentum,ubi barbanfiefiefiecu^

s 3 rö;

173

ros ejè creJerentjiUfs tnferres. ^rirno opp islu^n Meidorpjdittifo exercitu,tribui loc(S uno tempore adortut, non ßne uulnerihti^ tftornm expugna^li,interfering multts ho nihiti,CDiternftfsfngatnci^.iht calirajan epam tn medio 7)ithmarßte fcundnm longttndine,tnter Suder^radt °ïlt;lordt‘gt; firanty qutbm dnobm locisflos et robur mi Ittine ‘Dtthmarflc^ hahitarefolet^pofliillh at(^ ßc eorum copias ne conmnpi pofent, diremirii acfeparafliJnde in Suderflradt cum parte copiarum proferiits es, reli^ttis copijs in caHris eit* apttdprincipes manen win, eo confllio, ut ßforie reliijui 2)ith-marß pertclitantiltuf Suderrirandienfh hm oplferre uellent,illis obßipoffent: quo in loco maxima ftrage edit a,relt qua mul-titudinem, exercttu ctrcumdato^ßne uüa I con^tttone feß dedere coegtrlt : quorum pars fiolfaticiscarceribusuß^pdbelltexi | furri damnata, pars ^lbim deportata a^ J

lienà orisim^oftta e^. Tertio Hejcü, 2)tthmarfor(ttn nobile Emporwm fuiti cnmprinaptbui circa uel^era caHra moyens,per noil~e contendi^h, /nderioprocid ru^ici, addniïtó tormentis infeflni^ uoli^ tantibuißgnis cum equmbin uehrii ex lon^a noHurna ac diurnaprofeiif^,ne laß-ßsamp;deßeßti, cunilantibus nonnihil tuis militibuSy^ diutius, tjuam par er at dn itt nere haritibus, audailer arma c'ótulerut. Ibic^ tut oesprincipes ,primis in ordinibus boiles agpreßt, ßngult ßiecimen uirtutis e-diderunt, Cf maiortbusßsis ßußßngutne hoßium litarunt. ï)ux ,gt;(dolphusfortiter pttgnans grauiter uulneratus eii . b boiiibus ter praliu redtntegratu, eo euem tu^ut maxima pars lUoru uitatreliquiß-perlites diu deßenßam barbarica liberta^ îê ac terra ipßam amißerint, ueroscp eo die tUQSprincipes Titbmarßa Duces effecifti^ Quo bedo conßciendo, noßlum acutifiimi

s 4 '^Ducis

x6o

nomen^^ui nihtl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;con-

plioßtfaperet^feä etiam hnmanißimi ti^ bi comparait. Si enim acerbe uindiSiam exerctüßcsy pat emus amor te excufare fotuißtt :'Unum emmßatremtibt Vi-thmarp ante nbsp;. annosfor titer pugnantf

interfecerunt. Tu autem contra multoru fententiam quingentos 7)ithmarfos alio-quttructdandos, Friderico'Rege in tu am fententiam traduBodncolumes conferua-. fi i te g al am bumanum ducem belli efe glorians^non carntfcem. Orta deinde fe' ditione inter Regiones y qui inhiantes ru-ßicortem bonis difcedere e fnibus nolebat {cum tarnen,exceptaSchonuefi Leßone, non multum uera uirtute dignum edidif-fènt')tu Ditbmarfs nonnullts reHitutii ar mis y Legtonibusd diuerfà in loca abler gatii,tormentû^ abduSîis amp;nbsp;adiunSlis e^ quttibus,ui nbsp;nbsp;metu ad imperium redirai

O exprouincijs ueßrisflne maleßcio di-

zSi

ßelt;iere coe^iftihoc ultimo uirtutu tuaße àmine edito^aBü concluäere,uolubilem^ fortunam non ulten tu fericlitarißapiena ter decreuiHi, Quare teiam fortunatum ßnem ap^/edare non uereorjeum in tem^ fore manum de tabula tollere didfceru,or natu4^ tarn ßs omnibtts muneribui, qui-bui ullui unc^uam inter Cymbros tui ordi^ nis ac loci cohonellatusfuit, ac tribut 7^e~ ^ibuifFriderico i,Chrijliano Fri-derico 11. uiFrici manußnoulari^ vru^ dentia,cumcateritproceribut, dtaaema refium imfofuerit, receferuj^ frofußftn-fuinii amp;nbsp;laborum tuorum lußam mer-gt; cedem^ eac^ nunclatut,cumduobusfilijs ad ßmilei honores ex farte froueBit ma^a nefotumßemmaßei caterua, la-tuifueris extruéîis adifcijs multis regio luxu ; ex quibus unum Fredenberg cum munitißimis, aliud Fothkamf cum ornât ißimis in tot a Cymbria arcibus coßrri s nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/jueat^

2.6z

//oc [ibi nttnc fuprfmi Idlforfi Jupere^, ut, cùm tua anima ex hoc erpa iluloliherataerit yCorpta tuum relipiolif tn monumentis maïorum, adj^em beata refurreHionis,paulijjgt;er cugt;m pompa fune^ brituorumnepotum brachijs deponedum cures/PoBrem'o opta, ut filita utens erp^t Tieospietate^te diu incolume ^egi ac Trm cipibiu tuu.patria^ßlijs amp;nbsp;nepottbus/d)e9 opitulanteconferues.

ALIVD ELOGIVM SVB EF-fîgie eiufdem.

DEui trinut iamp;' unus te longeßf^itet, e^inhocuiuida ßneBarohoredtU æltciter confiruet,fortunateßnex^quem exequeîlri amp;peruetuila nohilitatu,a^ pud nolßtos SaxoneSiJ^ani^uiorumfagt; milia natum , ßderum inclinatione Çe-niHs diuum I gratia,per bellicas uirtutes^ adiu^lam fortunarum atgloria focie^ tatem

28^

tatem extulerunt ♦ Quo iam tum content lt;kre es uißu^ quandoproximus fu^ertati apatris morte arrepto domi equo^ad ui^ (mdCtt^rd^euolaïii. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;qutbusproue-

Biore ,itate in ^ngliamy fitj^anias^ tta-liam^ Cretam, lt;^ßam Syriam^progrefZ apud nierofilymof milttart baL theohone^atue, extamlongat^pericua lis uarijs obnoxia peregrinattone^non modo id honoru tnftgne ßed animum pluri-ma uariarum rerum, imprim 'uq^exqui-ßttoris difctpltnamtlttar 'u cognittone in-iiruBum^ adpatrta opttmorum^ Trtnci pum tuoru, holfatia UuctiiCultum retu-li^t. Earn cum inßaiio antmi corporisq^ robore,temporibus it a poBulanttbus ^tn campum produxißes^retpßa comprobaßi^ nonpugnantium numero^fed Imperator ris atq^ militum uirtute,conîiare tnßgnes M^lortas. Sic ala una equitti, nbsp;nbsp;quatuor

peditum Qe^manoru cohortibus,poft edo-mitam

tnkam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;regum permit*

nitam fedemßprd qttindeam Scandia^^ norum mdlia bk eodem die diuerfts Ueit ^icie uiBor^ducibus captiijpr6ßigA^ii,Qpd‘ faelici rerumfùccejjuiamp;paciifundament taateid^Aßtnttamp;^^oredla nobilitatif attritufddcerAtttt^ifitb Chri^ierno ii.im wanii crudelitatis quot;Regeiljjlendor trdn* ^uiUicAS reaixk» quot;Nam htnc ews ßjei^qua ad régna Septentrionalta reßiciebat, ex fitga,tn quam ß coniecerat, jcelerum uL triabui diris confiiam mentem impel* lentibfffjplane imminuta jralïa^ydditm ueroadregni fa^iigitimpatefaBiis ptimo *Principi tuo FridericOy holfatia 'DuciJn quo illeiu^e^clementer pie^y u^ que ad uit a exitum uer/atus^ nbsp;ßibdito*

rum defeexpellationiundiquaq^fatiife^ cityamp;'fidei meritorum^ tuorum magni* tudinemregia liberalttate agnouit^ ^lb eiue'e rebut humanis excejju,cum neui popular

p^pul^rium motut per Dunum exciu^ rentuTi^ Luheeenßum quidam^ rerum nouAndarum (ludioßt inopinatoße in patrum tua cadduf attp^ incendijs laie effun derent: ^utor ^rincipi tuo Chrifliano^ Fridertcifilio^holßtia Duci fui^ïi,ut interinitia Dubecam inuaderet,Quodcum te duce admini^rari iußißet^ iddexteri-tateconfiliorumtatc^ aiiionum tuarum teleritate^amßequutus es, Dt Dubecenßst ßßßtigatiic^ ad Oetinum eorum copijs^ non modo adßluendam Segel eroenßs caa ^ri olßdtonemßed Trauemunda ate^^ na^ udnts altijuot captis, urbeci^ ipßa ob^eßa, cum bellißumptm, dtlabentem merci-rnoniorum quaÜum, ferre dues diutius, aut non pofent, aut non uellent, certam pacem ßeratauiiloru pra ferre malue-rint. Quaeo liber ah us afbdts conceßa fuit je Cymbricos motus coercente,quo ma gti Trinapis atq^ patriatuaintcrfuiti ui-cinam

18d anam hanc ßdmmam re^tngui^ toi ßmttl enaßenttum hoftium uires

faBioforum quorundam Danor^ inotiti, albert Ui J^Cegalopolitanus DuXt amp;*Chri^ophorus Oldenburgenßs Comes, iuiiti exercitibus tuebantur, fiotffnia re^ gäli munitioribui (jue locu occupatis:quo' rum uires,per 'Balthici maris thfulas dif-ßupK,cumßgiüatim adoriundas ceßuißes, id^!^ tuumßlutare conßlium Cbriïiianus 'Princeps approbajßt per continentem traduCiis copijSyprmo Qimbricos /utoißii Heiter aggrejßus, ^Iborgo ut expugnato, acdeletu aduerßrtaru part tum copijs,re‘ daBis^ in ordtnem picroru TapiBicoru nonnuüis praßulibus, qui ß homtni' bus, nouandarum rerum ßudioßs, du-(es autoresque prabuerant, non mini' mum quot;Daniel regni traBum quot;Ptineipi tuo eoncihaBt. quot;Proxima erat Fionia, ubi ualido hoBium praßdio i^ßßenße opptdü teneba'

207

teneldtur^^ cum iuHo exercitu Çermd-norumiüuHres Comues y loh ânes ah noya amp;nbsp;à Techelnborchi alij^ flrenui ala^ rum at^ cehortium T)uces excuhahant.

tu mhil hefîium jjotentia territus, traielîo mari,cùm ohßdionem ,^ffenij ßrenue cœpilJes, incumhennbuseiusfilu^ tioni Comittbus, laudabilius exi^imalîi, froduHo in patentes campos milite, pralij ale amßibire, quamintra caHrorum mu nitiones objectprabereJJgt;eciem , Itaque cum iuila acie, loco ab hoSlium praßdio edttiore, conßigeres, inpgni uiHorta, qua comitem utrücy multosdßrtes uiros ab^ ßumpß, eoq^ arridentisßortuna ft'ogreßßu tot a inßula potitus es. hinc in Selandiam itum, in qua expugnatispropugnaculis,et ßbditis pacatis, re^abat una fiaßnia regum ßedes. Eatum lUuHrtum uirorü arque ueterani Çermanici miltti praß-dib,tum ßuismunitionibus aduerßus omne

uim

188 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I

ttïm inßgniter ar mat a. ,fame ßibigenln nbsp;nbsp;|

fuit^ Quodpofl Xii\igt;olgt;ßdion(ii fimféliciter ceßit, eoc^^ mawem Trinw p ti/o clemétit/e attj^ moderation^ gloriam feperit^tjuoiüe indulgentiiaadSaaunti-■ nam ( ut aiunt ')famem ada^ii, ^tmtße ßne noxa praßdio eiiti^ quot;DucibttSi tgnO' nit^ hacuia Chri^ianinTrincept^uere ChriHiantfit cumßdittoßts homtnibia niam furgaßet, diademate ^egto p-ocerii confenfjiornati/a^peromnsmuitam con-fdia aBiones^^ ßtat, maximo ßthditorurn commodo gratHlatione,eoretaUt, at lit ^Iriconominießent cßentanea. Q^aex* cellenti uirtute perpétuafæltcitate ini- i pulßia Carobts Caßir, qui alieniore a Clirb I iîiano J?.ege animo ob Cbri^lierni firorij ßi cuHodiami hberis eius incitantibut, e-rat,pottiu te paucüq^ altjs aHoribm cum illo tngratiamreilire, quam buim deßor-matamßele^ißimorum deli^orum tur~ ,

280

piruJine cattfam perpijià uoluit.Sic conßrmiKtob'^ Trinctpis tuitmperio cUm lAinßexdgenariM ab aula adquietem re~ [j}iceres,à Ituidorum oculis at que dentibut ßmoueri tuw rectjjus tarn londe non po-nobiliori

propoßio nep^a^edum exiilirna^i^quo eer-ttui ßatuebai,gi'atißimi beneuobetißtmiq^

animo, tot aduerßs p roße re ßeblata cumextremo uita dißmmineßdempnte^ ^ritatem j^ tuam,maleuolorum obtrebla^' tiontbus eximi nunquam polJe, tefefellit opinio ,quando decedent e corporii U!^ore,teJolita gratia complex m^Frideri-co ßlio, Ti.eß deßgnatojngenue comrnenda tiit^Quem apatrü morte, cum patruü lo banne nbsp;nbsp;S^dolpho, H olßttia Vuctbtadn

d)itbmarßs gente,'nßerocemt nbsp;nbsp;h avenus

pro inuidla habit am, uindicantem, cano

1 O' peneßeptuagenario capiteßcutiu, delà I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t tunt

2PO

tum communiTrincipum conjenfît gi^ierij ec^uttum munm^ut modela atatii excttpttinne declinare uolui^i, it a ßrenue ftiilulantdui ^rincipihus ptßeptum tU“ tatus (s,nun'juam priHini uippru robore intermiljo, [èdeiuspctidißimi hellt laude ßcui hhenter amp;nbsp;merito ad 'Regn ate^ Du • cumgßriam refer!,ejui utiltter c'ojulendo» atcppQrtiterpugnandoclarißtmorum Hf roum munera impleuerunt : ita uicißtm t uam^tot antea uiBorß part am Laureat hoc dementia encomia ex eo hello non in-uiti reddent ornatiorem^ ejuodftipra ij^uin gerttos Dtthmarfos, qui aauerßum te tn a^ cie condit erant yCum proiedn armn extre ma experiri non uellent,nonnullneos ad necempofcentihus, humaniore animt décréta maos incolumesé^ ccnferuttdi, cum eoriim (ang ine interepti olimpatrn ma^ nibus Ijiaiepntuißes.Cuiusßadi memoriA tngratisjc'^ii fipiQ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dulcior pro-

) nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;e quo magts perpetuum anïmi

tui propoßtummunquammercenaria ex, ternorum mtlttii£,fedunipdtrilt;e eiuscL le^ pitimii Trinciptbus^ed moderatione obßrt Üunii ut uicïricis manus rohora dementi erga proßratos tndulgêtia pro merito tem^ per ares,hoc uelut extreme adîu confirma^ reesutßus. Igiturdtatisueniamlegitime ture conßcutuSy ssiue inpo^erum, tot ex-hauilis fœltciter hellt lahorthus, diu ßaeltx dtque incolumis^ intuispriuatisadihus: quarum altéras iBredenlgt;ergi,perdudts tu ^is munitionihus atq^propugnaculis ,ßlo '^tord,reciproco aßußuduan-

1 nbsp;nbsp;nbsp;tem, altéras Italieneleaantiaimitatione.

\ nbsp;nbsp;^othcampij,edttioreljgt;eculaadldcü quot;Biße

I nbsp;num, mdÿtoßumptu excitd^li : amp;nbsp;inter

grauißimas conßultdtiones, quibuspraßte tem animi uigorem, cum juo Çento^ tum ‘ nbsp;nbsp;diligenti rerum obferudttone, adcircum-

t X Tnnfi

2pX

'Principil’US^ tukfidelùer impertk^ire' mm geil ar um recordations, amp;ßscun da ex tribus liberté negotum negtium’ 't^ue ß hole oble^a. ^os ut uirtutu tua amula^ tioncydigna te gatreauo^ yfebiariatey con fiquiuideas^utq^ tranßurfo mort alls uita J^acio,pießndieq^ ad beatorû federn bine (migres ytd tibi concédât inexbaußa boni- nbsp;nbsp;'

taiis nbsp;nbsp;dementia numen aternum. nbsp;nbsp;nbsp;j

et h i

295

epitaphivm STRE-

NVI ET NOBILISSIMI VI-rijlohannis Rantzourj.equitis Holfati': quod ei j'n prnnan'aaede oppidi Jtzo-hoæ à pijfsitfu's filîjs j'n fempifcrnani tnemonain collocatum, marmo* riq» incifum eft.

Ohanni 'Rant^ouionoliUfiol i ß’fieptü’ balchei t perluJira» remotißinKtrum ^entiu n prouincias^quantumpaca belli^ardb^tf, omnibia^ corporis atc^^ animi eximijs lo^ nk tniripü[uit,idomne,ßecundum pietaté in T)eum, uni patriae eiusc^,^ laudatißimii 7rincipibus,Frid(rico i. Cbrdhano j 11. Cgt; Friderico 11. F) anorum ex or dine Fea pibusyhuitisq^patruisy lohanni y^îdola pbo fiolßtia ducibus impenditßlicißimo euentUyUtpoteßmmus cum luÜo impe-rio T)uXy exortdßbinde bedu déclinât us t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fim-

294

lèmperui^or, qta^rtetcrcoj^ias deâit4!^ tabes ate^ 4rces,proßigatoi eieélosq^prociil Cymbrtcii amp;nbsp;holjaticti fintbus holies in ordinem redaBoi ^apißicerumfdcrorum fedttiofis amtHites, rebeüium 'que 7)irh-wdr^ftrum contufam amp;nbsp;ßa^lam armis coiumaeiami oBiespatentibusm campu, idiuerßspr^lijsßtperatoi houilles acies^ uel ab ipßus mdulgentia.uel àfœdafuga uita coegent impetrare tiüu^ri fdci erga fatriam ettaq^ Principes, cgt; dementia er ga uidos gloria,quam ad fatalem matura feneButu hora fne fortuna ludibrio per-duxitfcq^ domißia, at atü uenia nadus^ cmntb, animifctifdUi integris,in charifi vna cwigis ,filiorü atq^ nepotu ccmplexu, ater no numinifiritu,d quo acceperatfir ma in Chridium ßde,(^ certa reßrredio^ nu Jjgt;e confrmatui, reddidit, h'ericui amp;nbsp;d aulufflij,pareti cartß.moeretes pof tere,

Obijt ^nno T)om, i ^6^,2)ie iz.

ßi Tdcceb. Cü uixißet annos 7^. et d’itfeßi,

^9'f

ÏN T V Aï VL VM EI VS-dem equitis ckrifsimi.

HIcßta nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ßtntßigiin membra ! 7-

H^NNIS,

tnclyta CM Mrttu nomen erjueflre JeJit. Q»i citadema rribw^procerumßati*ente Senatitf ' S^qibus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;manibm.

CHI{ISJermpepuhtß^ duccsmrtuteftcitndt, Etecit re^ntfidibw e^ tribus.

Suidreferam Comités,populos, damitas^tot urles? Bis redtjt cafi w^lor ab hoile tjitater.

Vania teStis ent, bello concufja Lubeta,

Hoc duce cjua capta en,Haffnia teßu ent. Hancien^ feras compefcuit lUe tumultus, Intulit npidisfipna tremenda lutù. lUe, armisßu^tra toties bellistßpetitos, Tempöre Dithmarfas contudit exiguo, Quem^ferox multis DithmarßaJudcrat annis, Cymbrorum uindexßnnutnts ilieJuit. lingula tjuidreferams'nilnon laudabile fecit, Canßlto felix,Marte togaij^ßuit, ^ußice rnulta Deo,prtmoßibßore luuenta^ Eropatriageßit,multaf^ bellaßnex. f't charus patria,charis lucundus amtcif: Hodteus aducrßs fic metuendus erat. Quidßru-dasades mcmorcm,m.i!^nof^ labore Conäita magnammi tot monitment.t um?

Qm hcet txhaüflusßenio ßa ßatafubibat^

f 4

P’ißt Urnenptitrla eÜ mors properala ntmis, ffoc äuce ijuie cttret,(j' i/ttondam fortajje carebttgt;

Quod tarnen m uentos omen abtre uelim.

^dde^ttbd (X manßtjiamßtccedentejeneblot Corporn mtegritM tngentj^

f^ndefutur arumprudtntia maxtma rertw, J^erpctu'o corißansmdiciumf^ßit, t poßijuam curjttm, dederant ^uemfatafert^d» liejecttcaFio coniup^tsmpremat,

Ttrrorts mctuens nuUosfolattaJinßt la C11 gjSTO morienslusîtficantefide,

Ttta uale, dixit, /^es (jrfottitna ualete: Lstbrica uos gitera eÜnisnc mihsfatta qmes,

XîE OBITV IOHANNIS R A N t, 2oui/, equitisaurati, ex Cancella-' ria Regis Daniæ,

fern placido uftit mutajfiet tempora fatt ' y 1011 NES heu gant^utM, luxernnt nath contunx^Holfitttta telbsst

Kno oreplangentespatrem.

Mars tumulo tmpofiut laUrum^^namj^ trophaunn^-Et holiibits demptas opes,

lax etiam,aut coneors hMC,at*f eontraria Martif ^mantem laudauttfiu.

Tama hmc dtßergens lati cre nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fi cuta tlî

nrtutum telbimonia.

ß^ttalitcr hunc tpttur tnxtlfitpt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;annis

If

^97

Lußrorumbn fcptem(x tribus?

Tstnam^ f}icMixtt,tjuem Mitrs,rux,F(.ms,f tref tui» I^eei^irant, lauttentjeffirmM.

ttpi.t cum natu comunxmduatamttfits, Etpatria lugeantpatrem.

IN TVMVLVM EIVSDEM.'

\ OnJitur f}DC tumulo raraßietate t O

NE3

N E^uius, clars ßemate natus, Equtt,

Etßtua mtußi Chrdternum bella mouentenit

Subrntfiti^ ducum colla fufterlaiuge. 'Daniafape eins noratfortißima nomen,

Senßt CE illiMSpislcra Lubeca manus. Sua tnlit lUiMs Schontngtaßf^na trium/gt;hi, Oetinum CE fariter terra Fiona refert. FH cE adhnc memor hoslilis ludlandta cladû.

Naucleritm domuit ^na fua dextra trucem.

Omtne teÜis CE efl gugnans Dithmarßa nuger bifauFle, cuiHs mœnta uiSa tarent.

Sic felixfiHt CEfortemfegraslitit, ut cum Conjereret uiEior bis ^nater heße manus. Qi^dreferam mores mixtosgrauitate decora? ägid^ijuod erat tunllttm cum bomtate dectuf

t f lHtClt;a

integer ipji futtmtcula non ohlttm uUiit firtem, ijHnhter tUafiut.

Conßltjs fogulum dulgt;tt4ntem wwthoneßii, huttt (y afßiiiosgro honit/ite titros.

^elgt;u« in /tmbiguif uultusnon fumpßtacerboSf

Keeßto elattugroßertorefiut,

Sedmens tlbuf eerto dedufln tenure, Q^dfuitnnte pedes,excutiebat oput.

Hincfita chtra wgetgeitarum gloria rerum, Omntbu« tpfiw e/l cognita fiama locis.

Sedpoitijuamfient» confie^ua (y obßttu anntt Senßtß utta contmuaßewam, ^fit%ßdefi^Deo certueconßanter adhaßt, Etßcuocepta,citmmoreretMr, att,

^ddamanimam Chrtito,mea pignoracaratMlete, Et tu megrenuo fiußctpe, chrßte, tuo.

VERSVS CONTINENS NVME-rum anni,quo obijt i o h a n n e s Rant-zouiuSjEques auratus.

teMpore ^yo yerefiÈ’bl It fiya ßata Iohannes E^nt^E'lE'StE'erjE's Denotat eXlgETs,

QJI ERELA STÖR Aß fluuij.

Rlttule cur praterfiolitum tuue humor abundat Dtc Stora? litcidulam ^uu ttbt turbat a~ epuam?

mifèrunj me tn^M firner a turberntt Crefico ego de lucbrymis per ditw ipfe metf. llle er4l hett Jummi muent mihi citu[a decenSf ide f! tht mortens ubiiulit omne decw.

Ne mtrjt lympham Moleiret,condidit arcem Me prope dcprefio, ralla dis itrtefilo, 'Exttn^itim plangemtrax nbsp;nbsp;cmn Marte Mmeruet,

peiligio, chantes, Cymbrica terra patrem.

AmiN Ni. EIVSDEM.

Fngida dcfunhii fub qmltts offa cubant. Hic dum uiucbat nuUi uirtuteJecundw, Militis aurati nomen adeptns erat. Namfirmi uegetus luitems cum corporis efiei»

Ingent^ (enfit munera magna fui.

Pcritariosptpulos longinqua^ climata terret Immenfitm ad Solymasper mare fecititer. f'nde till rerum prudentia magna parata efi, Ktpoffetpatria commodus ejfefiia.

Cwn Dama primus Frtdericusjceptra leneret. Edita [untfidet plurtmajignafita.

•VoSieafelici clcmentem Marte rcprcfiit, lutica climfureretfeditione cohort.

obfidionepremens Mlleburgica moenia,dues

JOO

chr'tUtitne tuoJùbdidtt mperie. ckriSlapfiori Comttif dum rura Ptonta miles f'aßaretiM^rixltc dextrafiut.

cum naUet elaußsle de der e portis, Miles tn hacfiraslitns abfidtane fùtt. Sciante It Metero dem^a fera a^mina cajgt;to Campulit domtni [itldere ctlUtttgi), Extentßmeßaßreperent cum bella tumultu, Strenuus audaces mouttadarma manuc. fitilica res timidu tremuit tjuando anxta cur»t Conßlto patna profutt tUe ßlt;e.

Seu res ctnßl^sfueratfiu Marte ger enda, gegthus tdejuts tnßar ^ciatu erat.

titille pant^putcumgenerofi à ßemmate nomen Pfobihtufallu reddidit tUeßtis.

sisfep tem lußris quum tres adtunxeratannos, f^ttaf^ lamßnem cœptt habereßium, Treffagrautßmogemerent cum membra dolortf In chrtß» monens leniter occubutt.

ALIVD EPITAPHIVM EIVSDEM. in quo primum Diftichon continet annum Chnfti,quo obijt,5c primae Jiteræ maiufculæ nomen

autoris.

HOLfatla panter DeCKs tl^teLa fohanes HP-Cpó/ip-s, LaKDls rlX poL^s Ipfe CapaX.

jot

I mlerbi SolymiU ttfcnto (jut ttenit m er^tt, l^ttulit aurdltt militiitdecm^

N ecnon cl}ri^îdne,Frtdertcu at^ duel/Htt Tradtdtt ^rHotfceptra re^entCt fill.

H^erîari lt;juoderant lt;yitrida Neilor Schillet id tribw hhfioltt} regibus ille fuit.

I Ihw ellfia^ut Chrtllernw firtibut arms. Ceder et ut regn is Marte cadente tribus.

C hrislophûrum profugofiantemgre rege ducem^ Mlbertu‘m,nigi''i lt;jui bouis or a gerit, alla tn/laurati renouantes be lia Gradiut, Md regis confiâtprocubutjfipedes.

S tnfîtfj infelix tnuiHas Hafnia utres, idtus aufiictjs Hafnia captapijs. \_ofiratamemorarepotell quispralta clafiis Pro tanti digne conditione ducts^

M Itafed emenla refer am uelligia uita, Et quo tie s hoHis copiafir at a peri.

If or buss ingenti uenitobuius agmine primum, Eliubi Scandiacigrandu eremus agri, rita utdens focq [id Otho Sttgefinius arma, Hicuno,dixit,bina trophaa die? unt etiam nobis uires,uelpraFlet Mchidemt Mtuixintuitiss tergapudenda dedit, bSlitit Marcus Meyer, cum dira moueret. Quatuor in partes is laceratus obtt, dus adhuc Oetinus habet fera figna eruorts, Cafirum tiarfi ofitbus albet humus, efltfer hos fiquttur Hauclerus tn or dine quarttos. Suc-

fOi

^uccefTum cr’ MrtsJ^eratliAlterefihu. tmin Flelfittcm cedens,nec territns HertSt OüMiA wElrici tendit ad arma manu,

T urhatumfùjjerat^ Ducemflringit^ catenif, Firma procul mûris non ^leburga tuia. egali donatJceptroyplumbocjj coronat, Tune ubtßippltcijs ajficiendua er at.

I nfaufios ettam Comités extendit arena. Hic ubi Taurtnw tnons tuga celftn habet.

F ormidata ohm to tu Ditomarßa regnis Hoc duceprincipibits coHapremenda dédit, E t quamuis uahdsspugnarit fortiter armis, In tribus e^tandemuicla cruore loch.

C atera ^ua reliant Sophoclao ßi^na cothurnot Cantetcum darts Holfita terr.t Danis.

l pfi Deus uer 'o talem uiießcere gemmam Honpaßu«,cxlt traxitadaßrauagi.

DE ARMIS IOHANNIS R A NT' ZOuijjCquitis aurati, quorum fuam partem Henricus,amp;c.R3ntz. filius, donauic fratri Paulo.

D luidere arma patris cùm ueUent bdlicanatif Corpore ^ua propriogcßcrat ipßeßto,

Mars dypeum abiecit,dixitß à parcitenati, rarcite,in his alnjindMars auop iuris habet. Qua totiesgcnitor défendit ab hodibus arma,

Turpc, eaß natis diripiantur, ent, tate^

50, tntegrthdante nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tnHia fata marxhunh

ytÇacriiy ditm wxU^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;erant.

£r^o de dit Pault,ß-4terni pignus ^marisy HenrtctisparteK, Marte monente^uam. £xeptat^ armis cum laude utatur ^fdem. Hu ußu genit»r qualtter antèjiut.

CtVERELA ANNAE RANZO-uij in funere eiufdem düeftifs. coniugis fuijincomparabilis uirtute hcrois, incifala-pidifepulchn,quod in piam patrimemo-riamgrati filij in tcmplo primario oppi-di Itzohoæ ftatiierunt.

COniugü ^nna fut cum coderetojfa fèpulchr», Hac ait, in lachrymas tetafolutapia^:

Si mihi non tecum ltcuir,uir,ponere uitam, Mox, tarnen intereuntni mea uota,feejtiar. ttprecor,ut placide contunéit uiximiu amho, Sic lt;1^0^ Casleiltnos heet arcs Dew.

at^

304

DE SEPVLTVRA ET

EXEQ,VIIS fVNEBRlBVS e/ufdem nobilïfsôni cquiîis.Iohannü Ranzouij, appendix, per Chrj^ ftoplioruin Kellinghaulea Hamburgcnfcm.

Nde pneclarißimi beroi^t cf/rriculo re btii'^’-^e ßortiter gc^îk tant Ifcatii. ex hac man di ceUif^ie ermgrdtione^ multäß/geriiM //gt; ciiîenter commémorât a [int : id unnm te^ humanißime Le^or, deader are amgliat J}oße extHimaMt, quod difirt'e tüic exßica-tum non er at,qua ie-ßtrnrlspompa amp;nbsp;honore adßpultitram i latuf,q’(oq^ d^lendore ^magmficentia luüaeijaclaeßent. De-qua re,quoniam ca quoq^, ut re'iqua, ho-norßcentißima ip^ merit'o contigerunt^ quampoteropai{cu,dicd, l^lam cum an-n'u

50$

ntl îdm trilt mlèptuagenartoproueBior^et ftragrattantis atatu fènio débilitât lenta morhi ditttttrni tabe confeBtts^ inte^rif plane unifierßs nbsp;nbsp;tmmotu animi

ßnßbffi de arumnofa hac uita^ obitu ßane perquam tran^uillo amp;'piû, difcederet: in^ ter catera plurnna,qua prudenterpie 'que ddmodum nbsp;munific'eßfatufunBoper-

apenda^teBatui conBuutt, nbsp;nbsp;idud filqs^

quos omnino duos paterna uirtutis ria amulos reliquit, praceperat: ut fepoB mortem lüatum maiorumßpulchro^ quo pater eit* auiu, eit* proauus ei?* abauus^ conditi quietemßanBam in 'Domino ape, rentdn oppido propinquo ft'^ohoa tumula rent^Quta ueropraßabatur tune eo tn op^ pido uehementer peBis (^üte^ in alijs ple^ oppidis') qua multi indies mortales morte obtrêt,ne jtpinquot gt;nbsp;[ùos,pentiles et amicosad honeßadum fu~ nus eum in-locum accerferent^ quem tußo

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;» mein

tnetu propter uitapericulutn adiré omnes formidare poterdt, tandiu id differre,^^ in adem proximam deponere, quoadpe^i lens contapto diteßrpere amp;*ßeuire omni' no depjIJetjufferat. Quodjupremum dul' cißimtparents mandatum/tt eipoB obi' turn qt^oq^ moremgerer ent,quern utuente amore fummo complexi ^mira cum pie' tateamp;obferuantia obßquenttßtmeßnt' per coluißent ^fideliter quo que nbsp;nbsp;ßlerter ,

ßint executißlij. Exemptés enim tnted:i' nis, arculaq^explumbo fiorßm conduis, exenteratumprimum ca dauer op ob alfa' mo^inunêlum^amp;'/ragrdtibus aromatis, moUi interf^erfo ^nglici filttomento, ef fartum, deinde farcophago item plumbeo . querno inteEo Itgno compofttum ^tn ade parœctalipagi Freden berga ^quam colla' P fam iße ohm rerdtuerat, donarijs elt' I ganttq^ exadfeata turn pio lib er aha' I n mo exo,'naueraflatcritiacxtruêlado' I

muncula i

507

muncnh depolùerunt, cum in tertiîi iam menßmßipra, Annum conßiajjet^mi teßente maßi magis^ inofpido lue, ad principes amp;nbsp;ciuitatesfinitimAs, Ad agn Anttis,neceßArios et Amicos,liter as dederunt, utincoÛtculum imminentem oppido pri» die CAlendas MArÜAs conuenirCi nbsp;nbsp;de du

cendo ßtneriintereffe pompAuellent.Qua Adueniente tempore, Alter ßliorum maior nAtu Henricus'RAnzouius,re^iis in noU fAtiA uicAriuä ( nAm TauIus iunior fr Ater cum illuilrißimo principe _^do!pho ad obftdionem Ards Çotha profeHus, ex ne~ ceJJiiriA CA cAufipArentAubus Adefß non, poter At') cumfAmiliAribus n'onuüis biduo Ante Adtemplum ßeß confer ens, ubi in adi cuIa clAufum funus cuflodiebAtur, eA ef frAdA,poÜ IjAbitAmfunebrem Ab eius du presbyter 0 ‘NIcoIao Zdtnterbergio orA--tionem,cumperfene^eÜAmßAnneA, quA tu inufsm in loculo erAtyftciem defundi u z chd-

^03

(hartßinti parentis, deßlerio etïamnum nimw uix lachrymis temperans /ispremîi contuitui effetaliquot eiM imapuntU-lasexarpentoconßato inauratat tnieciß ßt:idßriciui’doß atrointeBum uelami-itf, amp;nbsp;arcaimpoßtttm, in caßrum puum ^redenberpaßcftm auexit. In quodpra-cedentibiu cum faculis nepotibus, ho^ nortfica inßquente pompa,idaiumt in cu-biculum pullato undiq^ panno inßratuue latum^, accenßs circumßunalibasphere trocollocauit^ /ducpo^irtdie eius diet E' berhardus ab /iolle,Lubccenßum Vef denffum praful henrici afßnis, uirße /labdis eoq^ honorisfadipio longe digwßb mus cum honeßo cdT* mediocri comitatu aduenit, alijq^nemnonnuüi nobtlesuirtf ut funeri eßerendo interelJent : qui hono^ rißce omnes excepti c^ tradatipßendid\ nodemibiunamcum ßuisegerunt, in^es qiicci die, qui exequqspraßnitfu calendas

Martias

50p

Mttcedebat^elatifm cubiculo in ttehicttlü idem, tjuoftierataduellii,^ttU9 tnte^umeto obduêlü coUocttuerüc ali^g fionullü pone eittf ueßi^ia curri^, ^uilf.maeßtßima conittx rn/rM^^eminat (Unumerßd nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nepoti/ ncptiüi^

/eJfäle,^ agnatlt;e e^uteäam foemin^e uehe-igt;antttr,fi[ellittbf{fßipatu undtqnac^cir-^ tfimcurfirtttbuîiitatn oppidum induch ^ur.Interen henriau 'Ran\puiui cum an qujbufdam agnattone proximio gt;'ibult;,ampla^ minißrorum famtlta, lugtt bri tmnes habitu,pudif ex ßndone peplit lt;tpdeutn terga deßuentibus tequorumS^^ ^P^^ßpß lt;ttratis ßragulu opertu,in coUem. oplgt;ido propinquum contenderunt : qu9 prinapum ciuitatumâ^ legatt.propinqui, gentilei amtci,praclari omnes »obi. les utn,magno numero conßuxerat. QuL bui in corona circumßßentibus Henric es idußn e^ ßacitnda oratione ampltßime

g'atia^

5to

^rätiof nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;locum iüum ad diem

diBum régati prompte acceßilJent ut^ adreîiqud exequialü eitts honorii nbsp;nbsp;cele^

britatußlennia per agenda,fupremam et piam^paternifmanibiußcum opera pra^ ßare, ß finitis epulo funebri intereße nongrauarentttr,perhumantterper^ a^ ’ manter rogauit,lnde ternis ßmul hints ue tunBim equitantihas, compoßto decenter ordine currum,quofuniu deßerehatur,c0' fiblatidongo agmine (nam trecentiferme erant, epei equts uehehantur lento^ amp;nbsp;moderato equorum gradußnfm amp;nbsp;md' gnißceopptdo adeqwtarut, Q^odingref ß,uhi in ades atratas undi^ O'funaliha^ collucentes Qquas magnifcus heros per am* plasßhietßlendidas olimextruxeratßt^ ntu depofuißent, in hoßttiaper oppidum pleri^^ dilapßßnt, ut equis inßahula traduis ßnguli ad cohoneßandam funerü pompa redirent, Suh idempraterea tiptu currthtu

I

JH

cttrribitf^eij^uentibm^quorZlupra quin-^ua^inta ßtijje conßat pingens fcsminar^ nir^inttmc^ nobilium turba adueda e^î: qua cun^a pro regionió more, ut funui co mitarentur,candidu Itneu uelamemis ca pit A obuoluta,qua inde perfcapulas utraf que bcenter erratia dependebant,feß i!erfi ornauerant.Earumcomplures addeßtn

equitis contuoem ^^nnAm, ex uetuÜa amp;nbsp;dar a Val^orpiorum gente prudentiß ßmam honorAtißimam'quefoeminamde-ß conferentes,quiie ijßdem in adibue adfu--nuiuiri mœ^îaatq^ ade'o exanimata fere ludu morabaturdargtfluu opplentib,uula tum lachrymü, ingenti animi dolore tntercipienteßiritum, earn uerbü aman^ ter et diligenter cen/olAtaftnt, Qua dum fièrent,interim ara campana in adibuifià crii,cum in oppido,tum in uicinif circum^ quaq^ pagùparæcialibus, nuljnam cejfa-bant : quibus nbsp;nbsp;oppidum ipjum,et omnis cir^

àrcum uicinia laie perßnMt.Cneterum hieffcrendo funeride^tnataaduenit bo^ ra^tdudfenco utüofo nigro cbduBumfeni eiuplem gentii ßemmatü ,prlt;e^laniff emnes animii uirtbuó nobdes uirifùC' codantes in humerospberetrolußuleruntt et lento graut (jue incelJit, dum/uhinde ob nimium plumbei li^ett^ue locuhponduft ßircü ferticidque tranßterfoßebieilü, ßub ßßere cogerenturt in templum eius oppidi prtmariumydtuo Laurentio martyridtCii tumjeduxeruntdongohonoratißimoque

pracedentium comitantium agfuf' nejmprimu ex ludo Itterariopueri de wo re antecedebant, lugubres cantiones uef' nacula Latina que Itngua alternatim d( cantanteStquibui nunc gaudiumtnuc tri' ßttiam aujcultantium animu iußundc' bant.£os uerbi dtutni myila amp;nbsp;interpre* tes tn oppido nbsp;nbsp;pagis ßnttimisinßqueban

tur,qutbfußacrata fupra quadragtnta ex nobi'

3 t;

nobilitifte nir^!nes,einplem ceeno^ cend» templo alumniC, candido omnes ami^ élit Ç ut dut feda mos nbsp;nbsp;inîlituta ferÛt)

fuccedebant y amp;nbsp;tpfa temp er a tu uoctbm fuauiterfunere j)racindes. Hinc minißfi uniuerß aenrici,habitu obßuroc^ trifft funaba manthuigeßantesjngrediebatur: eorum uefîigia calcabant nouem \ duobus filijsnepotes, deducentibus praceptortbus, O ipß cereos grandiu/culoSjijutbus cóuer^ fagentii 7i.anzpuia inßgnia Ç ut caterisfa nalibus cundu) aggenfa ßedabantur^ja neriauitograßerentes. Inde vroxirne ante leculum abßluta ntgredinis eepuus unico-lor,gullato ter ram raden te ßraguloy à ui^ carijregijpuero fijjbre ße^niter adigeba^-tur. Se^uebatur uero longe boneflißimue tUiilîrium ornatißimorum uirorum iomitatusy^uibusunui omnibus habitua atratus lugubris erat.ln his nobtltßimi grauißimi que uiriy legati Friderici 11,

M 5, 7)ania

514 DanÏAYegn.tYtum holfätu princifmm, Iohannisßnioris at(^ iuntoris fhi, reuerendiss ampltl?imus^ Luhecen-ßum amp;• Uerdenßum antilies, legati comt tis Schotsenbtsrgij, ciuitatuw^ Z-tthecen^ ßum Hamburgenßfi, conßiciebattsr» Kelder ant exgentilitia ßirpe R.an^uiorii ^ro^natiplurespaucioresue triginta, uin prog'e omnes emeriti, ^rifca rerum gS“ ßaru memoriaflorentes amp;nbsp;atate canis^^ decoris uenerandi. ’N a e^uos ex nobilitate omni Holßatica jlorenti auo integer ad-huc amp;nbsp;utuidus,adpraclara eximiti uirtu iispramia ornamenta conßBanda ca ftenda^ ßnguis alebat, eorum pars mul io maxima adohpdionem ar cis Çotha,ab UluHri magnanimeci^ duce ^dolpho euo-cat a, ßb peüibus ei?* uelis canabeis in ca-ßris excubabat. Qua expeditio cum in i-dem forie tempus tncidißet,eßecit,ut ra^ rioresuiroru nobilium, quam acceßißent aüoquif

3^5

alio(jiii,pomp,ie hüte exet^uialîinterefjènt: cumpraterea complureiquot^in i)aniA Friderico régi contra Suecum ïamprUem mtlitarent. Sednobilium tarnen eiuf^em dittonii numeriK, qui funttiß^fati Juntt trecentoi circtternihilo minta adaquauiti Foßnobilitatem fuccedebat oppidißnatut ctues^ honoratiores, quos expagu circutn col-oni îongo ordine infe-quentes agmen claudebat. ‘Nec longo htnc intercedente interuallo,frequ‘ês elegantijZ ßrnaq^ßoeminarum nobtliumßgt;eüabatur feries.qua cit* ipfapro renoms more habi^ tußunebri, ut di8um elt, praceàentium mrorumpompam comitabantur: eoi'que inter eminensdn^ttque moerore prope confe^la, clartßtmt equitii coniunx, cum nuru utraq^ et neptibus pluribus ^omnium oculos in ƒ uertebat. Z^bi tam in cotmite, Yium uentum e^î,ctrcuito ter de more tem ploßunui intulerunt tld que media in ade ante

quo condonesfacra al ^pulum haberifilent ,Jub machinuïa It^ l»ea fn^iar alicuU fabrefada cancella-ta^,quaundiquaq^ defixiscereu coüucen tibui ardebatfConHituerunt. Exindefini-tis cantionibus ufitatis e:^fiolennibus^ ora* üonem funebrem habuit eiut adiio^pidia que^resbjfter fitmmuf^ T). Iohannes Vor Rius^quem »rapofitum uulgo uocant^ uir fietateamp;' dodrinafinidque uenerabtlu» Qui dum peroraret,fiunu5 ex eoloco fite-cedentium nobilium humerit fiublatum^ eif' adlattu auBrale choriprope clathros, quo loco maiores eius complures tumulati fiuntjUt amp;nbsp;lapides impofitt eorurn que in^ firiptiones, O* ar a ab ijfidem inibt SanHa indiuidua Trinitati dicata, abunde te-fiantur infiepulchrum arcuatum, quod pijprati que filq^cum infimpiternam cha rißimt parentts memoriamt tum propriti perpetuum familiafita monumentum haudleuibusimpenfis pulcherrimum adt

^17 ßcdrantjepoßtum eÜJdfitprd reli^uam fanimentt trtbta fere u!nfi,^iblgt;o expoltt« beui^Ätotjj candtdo Idpde porreéio u~ redaHo^dlnui afft/rßes, cui inft^nU ^tnta artßcioß eleganter ^^ue incifd, e^ celoribui diBinäd, e^uoeiito uerfitt Idterd ^xornantyHiUMßiperne utrittf^ pdrent’a ^ndßrecubdntn im deines,nitteo marmo*-^eaßabre eßßäaf,ß^e^lantibui ofiendit, Modern loco paßirn £pitafhM eloßa^qttd hoc Itbro coniinentur, Idptdi-1 • bus in columnas parietem 'que imm^is ' tncifa infculpta^, de uita curfu rebus que petits,tampra^iantis nbsp;nbsp;Jfeäatißimi in'*

I clyta uirtute uiri^ lezeres erudtunt.

perabîis rite folenntter in ade ßacra ce^ remonqs cunBis ßinc ad conuiuium fune bre dißeßum eH : quodma^na leifißimo^ tum conuiuarum ßequentfa, amp;nbsp;fßlendo^ reac muntßcentia, ut tanti uiri exequüs conueniebatßtmma celebratum e^î.^e~ ris quoq^ plunmum in pauper et dt^îribu-

3i8

tum,^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pater mo

riens paßim amp;nbsp;à ß niincupatis donari inandauerat,ei^ qua hußliorum tnßper adiecit liher alitas, munera prahita ßint, Quihissper dies aliquot,ta mos eH,agita-tts,uniuerp inde,po§î ail as utrinq^prolixe decenteré^gratias,in fua difießerunt. ha qui placide heate^ de inllahilu huius uh ta,quant omnem praclaram fortunataé^ exegtt,praßdio etßatione dißelßtrat : qui immortalem mentis lüuiîribus uhiq ter-rarum deßeßamam lt;amp;gloriam excitaue-rat: quißeilata ßmpiterna egregia at queinuiêîa uirtutts monument apollens moriensreliquerat : honelltßimam quoq^ caduci atq^ emortui cadaueris ßf/ultura, tu^la^ exequiasße dtgnas,hoc extremîi honoris eiT'oßßcqdeßunäo parentiinmx-roreamp;luHu maximopqßtmisßlqs trt-huentibISS,cumulate conßcutus eil. Qgiod equidem ipßm ad reliquam eius in uita ßlichatem,quano ßneadmiration^ma-

3^9

^a,occulto quo dam conj^tranüumßdea rum fauore ac co^njenßt uelpotius effufa conHanti diuint numinis^ reêl^ima mentfmgubernantu adiuuanouc^, beni^ gnuateatq^ dementia,ad extremum ufq^ nalitumperpétua ufuó eil ,quaß coront^ demßeu colophonem apti^tm^e congruena tem,acceßiße arhitror: ut,qui in uttapreiver a glonofa^ omnia hahuifjet, nee hoc extreme mort aid usprailarifilito honore ac munere car er et. Etß enim ßunt,quiß^ gulturaiaduram leuem ducant ^quando exquocunc^ terra opercule tantudem ad fuperos ittneru eßepijs creditur : amp;nbsp;multi praÜantißimi uirt,(i!' aternu oh compro-hatamfad is uirtutem laudum praconqs celehrati^uel in teterrimis carcerihus agri tudtne amp;•fqualore confumptißnt: uelpi-fees in undts ehruti agitati^fudihus pa^ uerinf.uelinpuluere ccenoq^patente fuh dio à uermihus ferisqfmmitihus laniati deuoratiq^ ßnt : alßue indignis extindi

Jùp^ücijs päßim^mijere coputruerint* tarnen honeÜum poil mortem ß* pulchrum hand ade''o al^ernantur, qmn, ßcontingat^ ingem bonum: ßn denegettn“ fiftunadeuiter ßerendum eße ßatuant, Omnei eerie mortales, prailantibui amp;nbsp;magn'uingentjspraditi^ lüudpotifiimitm in uotfi habent^ut tranqutüo nbsp;nbsp;praclara

Ult a exitu diem Çuum extremum (lau-dant t exempti'que uiuis tumulo^utiß*' fr emo corporis humani receptaculo^ do-nata quepoil exhauilos uit a labor es quit lis ßdeßoneiie conteoantur. Tgt;Jam ßtniiißimosiüos uiros, quos anttquißitnis ßeculisjobßummam uita. innoeentiam àc religionemt 'Deoperebarosßutßeßcra It' terateHanturdam mor it ur os uelimprP mis pracepiße poßerisßis legimus,ut obt' ta morte cadauera ßuaßpidchris, uel^ß ip its uelmatoribiis fuis conilruilu, honO' rißce inßerrent atq^ deponerent,

FINIS.

îî*

EPITAPHIVMJN QVO

IPSE MAGNANiHVS ET

Specfîan'fsimus heros,Iohanncs Ranzom'us,Ioquitur:au (flore CO dem.

DVM licuit'uoîuitq; Tieui,mihi uitd placebdt Lubricd,nt(nc ittors efl nongrdiiii i^d mihh Sed putrid; ßrfdtt nimis immdturd uidetur^

Seinprr uiiicnti nbsp;nbsp;nbsp;mihi chdrd ßit.

Pro qud non timui terrdq; rndriq; ùborcs, Et propf prießntem hetm ddire neccin, iHd meant nuncßrfan opein defertd rcquirit,

Sdpius in magnis qua ßit uß malif.

At mihi qito paólo nimiùm properata feneShui AhßiderituitteftimindpuUdmetef

IJatura; (quodcunq^ datum) fdtis Gr mihi uixi: Sic letatc grauis perfiro ßta luhens.

t^amq; quotis »euum iam totproducitur annos^

Quot mihiprteßriptd uiuere lege datuint

Et uit£ fdti'S,dd landein quod fnfßcit,egt^ Nf c pcr^t uirtus noftrd caducd nimis.

' Gloriaper totum med iampercrebuit orbem^ Qua rddijs cinüi ßlis dditur equis

i llUßperßes erit,donec benefàôldprobdre, Supplicijsq; malos fubdere,morts erit.

(, Si( mtruifUirtKte bQtKüU dumproßroßmam,

X Et

3it

ttmihi pars uit^e nulld labore caret.

At Juices utinam inoueattt mea faila nepotes, Vt fierifimiles aut fuperare iuuet.

i^ondum etiam horrebant prima lanu^ine mal^t cùm fitndo fitis arma parente tuli.

nine lubuitprocul amotas inuifiere terrae^ H magni uarios orbis adiré fitits.

Vifa mihi tellui,quamflauua ar are Britannuf, L£dere quam firro fiifcas iberus amaf.

Ctuarn molles habitant ïtali,Cretesq; Syriq;^ Quam gentes Afiæ M.artis amore truces.

Ad Solymas facras firtunatum^i fepulchrum. Sum meritis nailua nomen equefire meis.

Hoc etiam fici pulchris iUuftrius aufis, Ef dectts extendi marte togaqi meum' Kam patriam claros repetens per TeutonaS orant»

Gefii uiéiricißrtia beUa manu.

Ef uia quas longinqua mihi pateficerat artes. His patrie cœpi commoduf effè mee.

Ipfia mihi teftis meritorum Dania pugnax, QttJiH lata profirt ius ditionefiuum.

Kouit zy Oceanus mea Balthicus inclita fitila, Creucrit ut fitfo fiepe cruore ruhens.

Virtutemq; meam merito complexafauore, Qjiemihi natalis Cimbrica terra jùit.

Hane quoq; cum damno mirata bis Hafihia capta: Principibus fiedes Hafihia grata fiuis.

Cognouitq;potens opibusq; uirisq; Dubeca, Eminct Ariloo qua: decus alta fiolo.

ÎÎJ

Kcc [ecut Idne cum clade fua Dithmarßd finßt» Cum ßibift iußum me duce uiäa iuguut.

£t tarnen efl^uod uiila mihi quoq; debeat ultràt

Vita quod eflmultifuoceredemtamea. , Sic operam tribus impendi pro regibus omnentt

Sub gelido regnum qui tenucre polo.

£t chara uigilans patriie ducibusq; dicauif

In me quicquid opis conßlijqi fuit.

nine Opibus partis,patriie natale(ubiuit

Uis quoqi coïïatis amplificare decus.

impenftsq- duas conftruxigxandibus axces^ CtUMfoboles aqua nunc meaforte tenet.

Hisprecorutanturpofl fecula multa nepotes, it mea conentur ßrtia ßila fequi.

Hrfc fragilis uita curfum rationeperegt. Sic obij mortem fufiineaq^ lubens.

'Depoßtum tumba corpus mortale quiefeit^

Spiritus in fanäafedeperennis agit.

TrpOCJt.^PHlC.yf.

Trimus nurrtertupa^inam^fictmtiuf ufrfum indicat.

rf^iont contt^iM In Ceneah^ia,pro CbitonijIf» ^fChtlonij dßtn^ue inter OcßclChurLind •j^.uer.ptn, partes parte ïo^.i^deutta ii^,j8Tau/ó 8 omnie iit).tCpreife^ttra i^C.tter.penßßtffncioneKt 141.9 £i I4;.i9lt;t ßeq.delcHus ioÜM 1Ç4. 4 nunciautt hofles tnfiationem antep. adardr^a Vfi^.uerßantep. eum to^. ^nouem ult.i^ 2$o.7 diplomate 2^7.16 hanarificx. 27$. 14 ronfnn* tis 282.t(er.ult.fattetatcm iga.CiniertniJßo.Sed ^Q8.8arcerdt 513.5 /izn/w P7.2 pautmentjplantctem

ßtni admodum pauCii 0* leMora^ ut inter le^en» dum ficilè emendrtn queemt.