Meer informatie over de collectie is beschikbaar op: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732

Wegens onderzoek aan deze collectie is bij deze boeken ook de volledige buitenkant gescand. De hierna volgende scans zijn in volgorde waarop ze getoond worden:

More information on this collection is available at: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732

Due to research concerning this collection the outside of these books has been scanned in full. The following scans are, in order of appearance:

/ S, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-

TIONES PIAE AC DOCTAB inEuangcliS ioannis, d* Foanne Oecolampadio autore,denuÃ´ iam, amp;nbsp;muko quÃ m antea dilia genttusÃ¦ditÃ¦.

TRI ET DOMINO T H E L AÂ« monio Limpcrgio,Theo!ogo fynccriffi mo,do(flon' uerbi Dei apud Bafis ieam,OfuaIdus Myconius Lucernanus S.

o c Ti s uiris cft inter hortiiÂ« i nes hÃ¦c, ut nofti, prÃ¦roga^ tiua, utrorum pijHirne, doÂ« diHime^, utetiam defundli uiuantducubrationes enim,quas relinÂ« quuntjCum manibus terunt,adeÃ¶ prÃ§^ fenbes eos redd3t,ut Ã uiuis nihil, aut pa rum uideantur habere difcriminisÂ»Cob loquuntur enim,hortant,monent, con folant,docent non minus efficaciter inÂ« terdum,qua'm fiomnia Facerent cora'm, in oculis-Mortuus eft iampridem D, Oecolampadius, uir perquS dodus, piustat rclidi nobis ingenij fÅtus, tam eum reprÃ¦fentant, ut diligentius infpiÂ« cientinihil minus quam oHeritrtam pre fenscftore,multtjuga dodrina, peritia Iinguarum,grauitatc,pietate,2elo in re bus dei, feuer itatecÃ´tra flagitia,comitaÂ«

te in allidendo ad pictatetn,ali)s^ uirtu tibus innumens, quibus uir ilJe fine co* trouer fia floruit. Religt multa, qux fort tibus haufit alienis, fiue bis graecankis, fiue hebraicis, Reliquit Sgt;C quibus fuo Marte nouam^aic^ adeo uenerandÃ¤ fpe dem induit, Reliquit commentariosin ' Prophetas aliquoqpartim ex tantes,par tim ad prxlum iam paratos,In lob quos que feripfitadmodum do(fte,necnon in epiftolÃ¤ Pauli ad Rom, multo pijffime. Ethaec quidem lucem afpiciunt.SuperÂ« erat in euangelium Ioannis pia fimul ac utilis enarratio,quam diutius latere, uel ob hoc indignu putauimus, nedeeflet uerÃ§ pietatis candidatis,quod ingenti lt;Q ufu delecfÃ®aret.Non poteft enim nÃ¶efle utile cÃ¼primis,quod natiuo fenfu IoansÂ» nem exprimit,theologum talem ac tanÂ« tum,quantus nullus omnium,qutdilesÂ« Ã³ionem dei,6C maieftatem ChnÃi,tum ct potentem eius uirtutem luper nos jlisÂ» teris expofuerunt, Necpoteftnondelc dare,cÃ¶fcientias praefertim laborantes, fiC oneratas, quod res tarn excellentes, diuinas

diuinas inquam, uta fpirttu dei plenis hominibus fimpliciter, ÃC dare, fumma tarnen interim fiC incÃ´prehenfibili qua= dam dignitacefunttraditÃ¦, parifimplid tatededarat. Comentariusenim hicjo annis fenfa tarn aperte,tÃ¢cp ueredemon ftrat,quam nullus antehac( uenia fit diÂ« ÃO ) fcnptus in hue euangeliftam alius* Vndelegentibusquidemufus nonfaci Ie dicenous, cognitio puta dei, quod ad ineffabilem cius erganos diledionÃªatÂ« tinet,qua filium fuum unigenitS in carÂ« nem demifit,ut ita pro nobis miferis iuÂ« Ãitix fuÃ¦ fatisfaceret, aditum^ pararee in cÅlum ( qui ad id ufiÃ¿ temporis nuk lus fuerat)omnibus,qui firma fide niteÂ« rentur in nomÃª ipfius. Ex hac cognitioÂ« ne,fi quis rede per gratiam fpiritus cceÂ« leftis fuerit ufus, illud certiflime proueÂ« niet,ut expenfa diledionis magnitudk ne, totus hue propendcat, qua ratioe ca uere, nc ingrati macula contaminetur, ualeat.Is ucro dum furfumjdeorfum co gitando uoluitur, redamare deum, priÂ« mus, Ã´d folus honor in fummu illud boÂ«

EPI s TOLA num obuemet, fie hominÃ¨ difponcns, ut omnia fiue bona, fiuc aducrfa,hbÃªter obcatjinmandatis etus nimisuolÃªsam* bulet,fretusintÃ©rim illius benignitate, qukgdeft extra ipfum,omnino proniÂ» biÃ®o ducat* Talistum facile renunciabit cerimontjs in ecclefia Romana, tanqua iuftitiac operibus ufcp adhuc ufurpatis, feiens nihil hic fieri gratum oculis domiÂ« ni. NÃ©gliger facile fandiones patrum, quibuscÅlQhaÃ¢enus putatÃ»eftadape ririjUtqugferÃ¨uelde cerimontjs, uel de propria iuftitia dÃ©cernant. Contemnet adhuc faciliusmundum cum fuapom* pa,cum conuiefjs, cum minis ÃC fuppli^ ctjs in ueros dei cultures, ut qui totus in malo conftitutuSjÃ deo reiedus, malum bonum, QC bonÃ» malum diditans, ha* bens^,operibus peflimis,etiÃ¢fi fpeciem ferant boni,uendicatus, cÃ´demnationi addidus fitSed alium uideamus ufum, naturam,ÃÃ uim uerbidei,quodfadum caro: multoclarius turn etiam miferi cordiÃ¦,benignitatis, amoris eiufdÃª ad* mirandamexcellentiÃ¢ ledor intelliget, efÃ®lca

DEDICATO RIAÂ» efficadatn pafTioms uidebit, potcntiam tapietrefurredfonis.AmpIitudinenan queillius, maieflate^drca dÃ¯uÃ¯nitateni qua nihil apatre dihat penitus, perfpes* da, certior dficitur de uirtute perfeda paiÃonis eius in carne pro peccatis mÃ¼i di fufceptÃ¦,quam hodie negant palam, quifalutis meritum operum iuftitiaetri^ buÃ¼t.Quid,quodChriftÃ¶ cognofcet lu cem eile mundi, prÃ¦lucentem in uicam Ã¦ternam,Ã quanifi fueritaccenfus ani^s tnus hominis,meras tenebras eile,quan tumuis in rebus prophanis lucere uidea turrltem per hunc unÃ¼ amp;nbsp;folum ad pas trem aditum patÃ¨re, quippe qui eft uia, ucritaSjÃÃ uita*Sed amp;il!ud,quod homo dum eft infertusillius corpori, poterie omnia: uerÃ»m recifum, ad nihil eiTe utis lern, nifi ut comburatur Â» Cibum quoc^ carnem eftedomini,potÃ¼^ fanguinem eius fatiantÃª in lempiternum, modo fus mantur ad prÃ¦icriptum ipfius, nempe per ÃdemÂ» His rede captis,euanelcet tnox,quod de uiribus hominis in rebus diuinis eÃ hadenus difputatS:meriÂ£up3 flt 4-

nulls eritjlibertas arbitrtj deperqt, fuba latum eft dubium de reali manducation ne corporis domtni,fumptione^ natun ralis fanguinis eius. PrÃ¦ter haec autem, quodad cÃ´ditionem hurnanÃ¦ pernnct naturÃ§ mutandÃ¢jhoc eft ad exucndÃ» ue terem hominem cÃ» fadis fuiSjamp;induen dum nouum,quirenouatur ad agnitio nem Ã´C imaginem eius, qui condidit ib lum,exhibebit hic fe regenerationis nen ceffitas:nam nifi renati fuerimus Ã¨fun pernis, nÃ´ poterimus uidere regnS dei: turn SC ilia quonÃ¢ modo fiat,nempe per aquam codeftem, ÃC. Ã¯piricum fandumÂ» Ex quo iterum facile uidemus, quÃ¦ uin res homini fuperfint ad ea cÃ´paranda, quÃ¦ perducunt ad deum. De clauibus, quibus de magnÃ¦ cÃ´certationes hodie, de officio item epifcoporS, nihil ufpia m dÃ¼ucidius.IllÃ¦ nanc^ cum adaperiant fo res in ecdeftam dei, quid aliud efte pofÂ» font, quam uerbum euangeltjcQua rÂ® alia quoqppeccata foluuntur Ã³Ã³ligant, qua'm uerbo dominif'idquodcft clauisÂ» bws his pecuIiarCiTum epifcoporS muÂ» nu$,?in

nus,an aliud ell, quÃ m pabulÃ» fcriptu* rÃ¦de domino leruatore diligenter, perpetuÃ´ difpÃªfare f V nde paftorcs, nÃ´ dominos gregisperfpicimus. Quam ob rem uideant, qui principes hic temulen tos, Iibidinofos, pecuniÃ¦ corrafores gunt, nÃ´ difpenfatores myfteriorÃ» dci, quo modo fibi olim conueniatcum dos mino,cui ratio bene, uel male cuftoditt gregis danda eft, Extinguitur hic ignis rile purgatorius,quÃª finxerunt nÃ Â»qui indices fatisfadiÃ´is dominicÃ¦, fiduciÃ§cp in i'anguinem Chrilli. Att^ adeÃ´ MilÃ¯ae facrificiÃ¢aboletur,cum hoc iam careat fundamento fuoÃ®MiiÃ¯Ã nÃªpe non ad inÂ« feros penetrauitjuel ecclehÃ§ romane tc^ ftimonio, dum canit, in inferno nullam eÃe redemptionem, fed in purgatoriÃ». Hoc autÃª in nihilum redaÃ´Ã¯o, quomo^ do non corrueret,quod eftinÃ¦dificatÃ»C Sed ut finiÃ¢ aliquando, reperiet plus IeÂ« dor de libertate Chrifliana multo aliter, quÃ m paucis ab hinc annis dodÃ» fit quibufdam,Ã´^acceptum non fine graui pietatis iadiira,eam uidelicetadcofcien

EPISTOL A tiara ex euangdq uerbo, no ad h'ccntiÃ¢ carras perunere.Dehumihtaiis itÃªprÃ§Â» cellentia,quam Chriftus prÃ§ftitit multis quidem modiSjin primis tarnen dura pe des lauft in exemplum difcipulis.Deios iatiOjquoderit elupernis, omnibus qui perfecutionÃªpafluri funt propter deÃ»Ã® de^ innumeris altjs,quibus contra falfÃ§ religfonis impotentiam mire pius corro borabitur animus*HÃ¦c omnia fic habet commentarius, non quidem utfua, fed ut ex Ioannis traditione,quÃ§ fpiriius eft domini, fimpliciore clariore^ ftylo de^ prompta.Talia dum interdumdiligena tius mecum ipfe confidero, mirari foleo quid caufÃ¦ fit,cur qui PapÃ¦ regnÃ» tuen turhodie dodi, amp;nbsp;excellentes uirijuon ea perpedant relfgiofius â¦ Imo quid mul tiex hiSj poftquam iam perpenderunt, no potius fient Ã cognita uer itate,quatn Ã turpi mendacio,atc^ id cÃ´tra iudiciura cÃ´IcientiÃ¦.Nefcio fi fortaffÃ®s in hoc lint, quemadmodum ItalusquidÃ¢mihi no^ tus,uir apprime dodus, lÃ cerdos SCmiss nifiet epifeopi, quem imprÃ¦fentiarÃ» no minare

mi'nare non libet. Is enim dum ante an* nos aliquot familiarius colloqueret cS Zuinglio de iiteris bonis, amp;nbsp;demutn ctiam de fide ChriftiZuinglius difputa ret exaÃ¢ius pro domini fpiritUjquo pie nus erat homo illejCCepit palam confite rijfe hadcnus Chriftum pro fiditio filio del habuiffe: credidifle autem ita propo fitumjquo dogmata quÃ¦tribuuntur illi magis forent authenticajeiincrent^ fa cilius homines in officio Â»Necefle uide* tur enim uel ficfentiantÂ» uel cÃ´temnant adhuc f^dius et ipfum,SÃ³ dogmata eius. Leguntdiuina ilia turn apud loannem, tu apud alios, ÃC fatent effe uera,nihilo* minusdecreta patrS SC confuetudincm ecclefiÃ§ RomanÃ¦ prÃ§ferunuQuod fi re Ã¶efad:3,nefciocerte qualifnam fucrit Cbriftus magifter Ã patre nobis tÃ¢tope* re commendatus.T um Ã´d ill ud quid ue lit: Ad quem autem refpiciÃ¢, nifi ad paix pcrcuIum,SC contritu fpiritu,Ã´^ tremen tem fermones meosfPerfuafus eram, Chriftum unum audiendÃ»eftetSCdeÃ» oculos miferationis fu^ direÃ¢os in eum

habere, qui tremore quodÃ¢ uenerabun do iermones eius cxciperct,cumaliud occinuntillijtanquam fitjquod deQ,2Cfl Iio del prÃ¦ferri debeat, uel faltem babes ri par. NouimusÃ´^nosautoritatem ec^ clefiÃ¦jed eius quÃ¦ fine dubio fponfa eft Chrifti. NouimusÃf patreSjamp;uenera* tnur, fed eo modo quo debemus, utpoÂ« te homines. Nec aliter uolunt ipfimet omnes,qui uere prj fuerÃ»t unquÃ¢.Quas propter uideretur cÃ´fultumjÃ®dodi de quibus loquimur, autoritati fcripturac concedcntes, no praehaberent quÃ§ funt hominum,id enim pertineret cQ ad pus blicam tranquillitatem,tum ad gloriara dei no fine magno decore nominis Chri fiianijfilt; cS animarum fandiffimo emoÂ» lumento.QuaedicOjtu facile pro Angus lari tua prudentia,amp; fpiritu largiter das to confiderare potes, ut qui per dei gras tiam ex ftrepitu pontificali ereptus,hus mills uerbi minifter,paruo contentus, nunc efFeÃ¢us fis. loannem itaque cunj commentario mittendQ ad te duximus ideo,quodnouerim,quinam fit animus tibi

tibi erga fpiritS Oecolampadq, turn ut intelligas,nonin poftremisefletejCuius nomini,quod in me eft, equidem uelitn propter egregium exemplum cfte proa^ uifum. tgitur accipe quod damus beni^ gniter, QC diuinis contÃªplationibus frue â re.De exceptore nc dubium fit,Ioannes

Gaftius is eft. Quod addo,ne diligentiae amp;nbsp;pietatis laude priueiur : nifienim per illamexcepiftet, amp;perhanc dedillet in publicÃ», quod pio docuit Oecolampa^s dius ore, tanto carcndum eflet iam the* fauro, Vale per dominÃ»,in ufum

^dcobi apofiolijquem Herodet poft paftionetn domini decoUduerdt, tiouiÃimus omnium fcripftt Euangelium, rogdtusd^ A ftd: epifcopiSjdduerftii Cerinthum,dliosq- h^ereticos: Cr mdximetuncEbiortitdrum dogmdconfttrgens, qui ajjeruntchriftum dnte Mdridm non ftuifti. vnde amp;nbsp;compulfus eft diuindm eius ndtiuitdtem edicere. Sed dtidmcdufttm huius fcripturccferuht-.quodcumlegift fit M.dtthlt;ei i Mdrci, zy Lucie uolumind, probduerit quidem textutn hiftorice, z}' nerd eos dixifte firmduea rityfcd unius tantum antiUn quo z^pdftus eft poft cdT:Â» cerem, Ioannis hiftoridmtexuifte .Prtetermiifoitdque anno cuius add d tribus expofttd fuerdntÃfuperiorit temporis antequam Ã¯odnncs clduderctur in carcerem, geftd ndxrduit'.ftcut manifeftum eftÃ¨ potcrit ijs,qui dilh genter quatuor Euangeliorum uolumina legerint. Ãiu^ieresetiam (P'laqxiivtctpquteuideturloannisefte cum C(eteris,tollit. Scripftt autem z:r unam epiftolam, cuius exordium eft : Ciuod fuit ab initio, quod audiuiÂ» mus zy uidimus oculisnoftris, quod perftcximus, ZT manus noftrte contredauerunt deuerbouitie.quÃ¦db uniuerfts ecclefafticis or eruditis uiris probatur. E^eli^

autem dÃ¼te,quctrum prindpium eft : Senior ekiÃ®lt;e dominie crnatis eius.cr fequentd: Senior Caio chdnÃi tno,quem ego diligo in ueritate-Aoannis preftyteri aftÃ¨ runtur,cuius or hodie alterumfepulchrum apud Ephe funi oftendttur:?^ nonnulli putunt duÃ¤s memorids eiufti dem Ioannis Euangeliftte ejje:fuper qua re cum per ora dinemadPapiam auditoremeius uentumftertt,dijjea remus-Quartodecimoigituranno/ecundampoftElea ronem perfccutionem mouente Domitiano, in Patmos infulam relegatus ,fcripftt Apocalypftm, quam inters pretatur luftinus martyr, cy tremeus. Interftdo auÂ» temDomitiano,Ã§^ailis eiusob nimiam crudelitatent Ã¢ SenaturefciÃis,fub Pertinace principe redit Ephes fum,ibiq;ufque ad Traianumprincipemperfeuerans, totas Apie ftmdauityrexitq; eccleftas:Qr coftilus fenio, fexagefimooilauo poftpaftionem dominianno mortuus,iuxta eandem urbem

VEMADMODVM tntitronÂ£ honeftiores ,ÃrÂ« mofÃ¯tate nMudcoiitentte^ ceruUam,fiibium-, (^rÃcos minime curant: itacr^ui fynceriores resdiuinasnoÂ» bis tradiderunt,non exterm

HO uerborum lenstcinio fuauenditarunt-ifed ueritatis euidentia,Qy Jpiritus fanHi efficacia,auditores fibi con ciliiO'unt. Eapropter ne^- nobis operofacrphaleralt;s tapneÃtione opusÃierit:relinquamus idnegocijijSt qid fuj^eÃ¤Â£ autoritatis fcriptores enarrant. t^emo enim eji^ui ignorÃ¢t,diuinaamp;-fumma noÃrÂ£ falutis myjkria ab EuangeltÃis con[cripta : nemo cui uel pa^: rum cordis efl, er uel uÃ¼um fapientiÂ£ deftderium, qui ttondiuina Ãtiaterrequirat. QuÂ£igitur protreptici calcaris apudÃxmte currentes neeeÃitas ? Et fi qua neÂ» eeÃitas rcliqua,illam uel plaufibiliscrbreuis titulus fxploret.ljegimusenim:

EVANGELIVM.] ExuoeeÃonatbonuac l*tK}ti nnncinm; nbsp;nbsp;nbsp;ita ingreÃÃurut mentis nofira: don

A N N o T. IOAN. OE C O L, mum, pacem pr^tmitfit. Ciuid hetiuspace annundari potefi,maxime belio perpetuo uexatii ac Jitigatis? imÃ¨)Ãne pace nullum eft Euangelium. vtuntur autem ftrÃ¨ ftcriptores Eeclefiafttci Euangelium pro euangelie ca hiftcria : unde Zy Euangeliographi Euangeliflie ap peUati. Aliasfolent ufurparepro celebripradicatione cr annunciatione gratiÂ£ nbsp;nbsp;redemptionis, quam ha^

lemus per C hriftum. Gal.t.liotum uobisftcioftatres Euangelium quod euangelizatu eft Ã me, quia non eft fecundumhominem.ltem2.Cor.ti.GratisEuangeliu Dei uobis annunciaui. At no eft res cotentione digna, ut Euangeliftam appellemus Paulum,quum epiftolas, ttonhiftoriasfcripfterit. SudaturitandediftcrimineleÂ« ^isii^^Euangelij, qUieuocesamphiboltcfunt,crexcH tienda: primum, ne ftuperuacuo litigio ztr muliebri ria xlt;eoccafto detur, Vfusuocat eaquÃ¦Ã Mofez^ProÂ» pbetisftcripta funt, legem, etiamft promiftionibus de C hriftk fcateant-.QT Euangeilum, qult;e ab Euangeliftis confcripta, ettam fi lex quoq; commemoretur, ut non raroapud alios Euangeliftas eft uidere. Non iraftcens dum,bonumpro malo reddendum, inimicosut amicos irabendos, or diligendos ; utiq^ legesfunt, (y hifte hiÂ» ftcrijs inferuntur. Sic de Manichieis dicimus, quod leÂ» gem non acceperint, euangelium recipiant : contra de iudieis. Sic etiam amphibologia eft in nouo cr ueÂ» teri teftamentO) lex noua amp;â lex uetus, vfus enim habet

Ã® EVANG. ÃOAN. Ã¢ habet pro fcripturis, neutrauiuiÃcat perfe : Uterat enimefi. SanÃ¨Apoflolus fire aliter in epiftola adRjOi

Heb. accipit. i^oua lex efl, quando j^iritus cordtt fide pi(rificat,z^ imperio DeifiqtMcia ficit. Vetus ue ro patent ,fii qui dem atra fliritus uiuificationem lex apprehendatur. I taq; tantundem efl dicere,E]iangeliii fiecundumloanne,hocefl,htfloriaeuangelica.Eadent ratio efl de lege cr Euangelio, et fl foieant ita confient di nomina. Scimus iuxta modu loquendi, ea quÂ£ Ã Mo fie fcripta O' Prophetis,legem, o db Apoflolis,Euaft gelia uocitari .Sedfl quis argumentari uelit, Euangett Hum ejfe nunciu falutis, inueniet Ã¯Hud etiÃ¤ in lege. I ta econtrario,fl quis dixerit, Lex non faluat,flquis feclu datflgt;iritum,fed fide utiq; faluamur,non per impletio^ tiem legis mandati,fid perfliritum ipfum,qui Sia ome ttiain nobis agit.

Secundum loannem.] loannes multis nominibus nobis iure comendatus efl,quandoqiddem ipfe Chriflo multo fiimiliarior, o ad arcana fiiitadmiflus, quibus all] abiedifiKrant.vidit dominum in horto fudantem^ in monte Thaborglorificatu, teflimonium accepitdile Ã¢iim eflÃ¨, ideo arcana reuelauit ei. Cteterum ipfo fuo nominegrattamadfirtlohanan,Deusgratificatuscfl, gratiam exhibuit. Communitcr gratia Dei exponunt. Sed relinquamusifla,. Certum efl loannem expneci* puis difc^ulis fidfle, Ã®/larcus fcribit o Chrifljim ima

^Hijtonilrui pofui/JÃ¨ eisnomittÃ¢Ã¼oiia'iÃ§y^!^ ideft^flijtonitria: ^Hare diÃ¢i. ^uod gloriam DeirnMoricjf.cdcia doChri cffentydlldÂ» turiqiccelejkm doÃ©lrinam. ^giturucl talispoÃ¼idtdtio fufficit, ut libenter in hoc libro ucrfcjnnr. Hdc fcripta funi,ut credatnus, ] oan.ult. nelt;j; ob eÃ¤ caufam,ut eudÂ» ddS dliqudnto d)'g!itior,litperbior, er ii^.dttor ; (cd ut }neltor,humilior,erbedtior,crcdendofcilicetinlefum C hriflumfilium Dei, qud pde leternd uitdm dc^uirere potcs.Dicmt quis : N Ã³nne htcc cddem db dlijs BudnÂ» geliftis fdtis conicriptd dtitcd Ãtm f Sunt qui putdnt alios EUdngclijiis ddmodum fÃ¼iÃe pdreos in Idudibus C, er tdrdius pnedtcdÃi Chnflum filium Dci : quosuoluerim mirdculd Dei exadiusperpedm : nant itd finguld conficriptd fiunt,utnonpofiisC hrifium pu^ rum hominem efije diceretnihilominus uidentur iVd teÂ» {lius effie ficriptd. nbsp;nbsp;nbsp;in prima epificla lodnnis te/ha

* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tttr,quomodp iam irruperdMer uenerdnt Antichrifli:

idm idlt;^ queedam heercfietics fimind, mempeCerinÂ» thuS:,Cdrpocrdtes, iiebionitiefilfdm doilrinam doceÂ» re indpiebant, Ã petra cnim exdderdnt, uokntes Chri fhm efiÃªpurum hominetn, er non efifie uerum Deum, lion pefiilcntior hterefis^qtidm negareChriftum fi* Vlahomea lium efi'e Dd,utludtd. Et Mahometusjicet multd ho^ tus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ne fin de C hrifio dicat, non tarnen audirepotefi cjfiefiti

Arius. liumDd.lnquoerrauitAriusfliejkrius?inhoc,nem tiefiÃ§riiis. pe in Chriflvfilio Dei:ctfi tiocabidun ddmitterendfed

IN E V A N G. IOAN. j rem cxplodchMt ,0-glo[[ciiutc dilucbantydicentei ejjÃ¨filiu!nÃ¢dopt{uii,ficutcÂ£ten fcinÃ¢i:j}gt;iritumDei pcrfiilion modo inChrifio ÃÃ¤lJe guimincieteris. in unioncaut hoc erateis plane aduerfnm. Qt^idigitur diuus loanncsuidebatexoriri tantas bdreÃs, ddmoniÂ» C^uare lÅ tusfpiritnjdnSh,fÃ¶)tdÃisetidminÃigdntibusdlijs,fuu annes fcriÂ» hoc eudngeliitm in utilitdtem ccclcfiÂ£fcnpÃit, nbsp;nbsp;aper p/erit.

tius tradktnit quam CiCteri lc.udngeliftÂ£. Sunt qui aiunt CiCteris eÃe loannein obfcuriorein ; quorum fententiÂ£ ncqudquddcccffÃ¨rim. Simplex ordtio,e:y'uerbdfdtis fimplicid, dpcrtd er maniJi/kL : uolebdt erroribus ocs currerc. Qjtod fi Â£niggt;ndtc cgi/JÃ«t, quam doilrind ei' utilitdte hdberemus in feriptura iÃ¼d l Dttitur db ethni cis philofophis Harbdrus, ut in Eufebio. Auguflinus ctid meminit.Amelius qui tequalis Plotino,dmbo Pld^ tonici, isplcraq; diikl loahnis citdt,fcd miru in modu ddmirdtur Edrbdrum, quid non erat ndtione Gr^cus, Cyril. loinÂ» er nitorÃrinonis non rcÃiondebdt grÂ£cdnicÂ£ eloa Ã®./o/.yÂ». quentiie. Atqid (i drtiÃeiumÃiiritusÃieÃ¼tiueris, longe dlidm eloquentidin inueneris, qudm in eloquentiÃimit quibuÃddm. Inmirdctdispulchro ÃcbemdtiÃno dttenÂ« tosÃeit duditores'.quodÃi quisdttenderit,etidm in Pro phetis inteHiget nihil eÃe dbÃq- ordinc diihtm. NoÂ« opzÂ« ueritdti tdntd rhetoricdtione iperÃe potens eÃ dd perfuddendum. Hcdietis igitur quid mouerit bedtunt lipoÃolumdd firibcndumeudngeliumfuum. Suntqid

A N N o T. IOAN. OE C O LÂ» dicant loantK JpeÃ³ktJfe ad ea nbsp;nbsp;nbsp;cÂ£tm rcÃ®iquifJÃ¨nQ

c^flCÃÃ¶Tro utcJJent-^^aÃaTTÃ¼iMx: fcduidcmusÃ¯oannemali^ laSj/a, aba qua [olm aliomm repetm maiori emphafi,ut Ãra fijs relfHa. tius Icgentium aniinis inÃiUentur. Hoc maxime egit, ne error ilk radices ageret inter ethnicos de Chriflo, ut cap. rS. Hoc fcientes ingrediamur nunc:fedantea diflinilionemlibriuideamus.

Videnturmiracula ijhconÃiÃus elfedige/lÃ¼,fed omnia fuum habent ordinem. Principio in genere dU eit de diuinitateChrifliCT humanitate,pojka totant uitam fcribendo perlequitur. incipitficuto- Marcus de baptifmo : undequadam pr^mittit debaptifmate Ioannis,inde de doilrina, inde quatuor cc/loiTro^ieu^ id efl peregrinationes : quater uenit Hierufalcm, flÂ£lis piiracidis redijt uel in Galiheam, uel uiciniain tudaee. Poliremo proponitur paÃto cr rcfltrreÃ¢io Chrifii. ÃU inuenietis ilium librum ejfe diflinÃ´hm ,fed ubique gloriam Chrifii furgere crcrefcere. Ham obferuarc ficetultima miracula eflÃ¨ magis miratitarefurreiiio Chrifii magis commendatur,unde fies noflra magis (onfirmatur.

Ante omnia in genere negocium fuum traiht diui nitatem er humanitatem indicando. Decebat primo diuinitatem Chrifii indicare, cz diuinam naturam con â¢ (emplari in feipfa,deinde eandem in creaturis,qult;eper Ãl^rifitm condftÂ£ funt^confiruantur. Ad hÂ£c etiant teJlimM

IN EVANS. IOAN. 4. teflimonia lodnncsaffvrtjllumipfitm effepromtjjttnz d Deo, pxtribus expeilatu:lt;!:y fic hiinunitcaem C bria flt nobis commenddt. Habebat enim orntionem contra iUos,(iuipM tempeflAte contendebant Chrifluin effe purum hominem, zy âtntea non fÃ¹ifjc. llle errorfla^tim fubmtus eÃ, zy permciofus. Ã¯deo dicit C hriflum ejjÃ¨ aternum, patri coaqualem, eiuftiem uirtutis zy maiea Ãthtis. i iW ex primo uerfu habebitis.

N principio crattfermo file, 8C fermo eratapudDeumjCt Deus erat fertno ille.Hic erac m principioapud DeumÂ»

Admodumfublime exordiumeft,fed attempera-uit/Ã¨ noflro captui. PlanÃ© deÃeiunt nobis omnibus mo disuerba ad explicanda eaqua diuina natura funt.-Nt dixeris C hriflum filium,fl dixeris uerbum, fplendo^ rem,lucem,zyquacunq; tandem tribuereChriflo pofÂ» fumus, minus dixeris quÃ m illius dignitas requirit : fed ignofeit Deus noflra infirmitati. Mens autem Ioannis efl, uelk inflnuare C hriflu efleÃtu Dei. Dicit igiturz inprincipio.â] vocatuerbum,fermonÃ©.Ã®iÃ®onme latetquofdam ueUe plustribuereproprietatiHebraiÂ» cifermonis,quod uerbum negociu flgnificet : quafl din ceret : De quo ttuncagituTjUerbum hoc erat in princia a 4

Cap,! AN N o T. IOAN. OE C Q L. , pio. Sed relitujuamus illo5,g^uu poflfa dicitur.Verbun *.C(Â»',4, carofÃiium eft. cr inalijs Iocis,Cbriftumfdpientuntf uirtutcm Dei, imagincm Dci.videdmus qmmodo uo lucritpure ChrijhimfigniÃcare.

HcbMi er Hebionitlt;e, uerc pduperes mentc,mox oj^nduntur^quia crdÃdm opinionent inidgindnturt qudlis dpudnosmortdlescÃ. vtiHd imdgindtio tolld* tHr,er nihil crdÃkm fentidtur, uocdt verbu : nihil int puriejiin iterbo. Sednolite mox recurreredd extere turnt ucrbumproldtum,fedut qudmpuriÃimeintcUiÂ» gdtis,dccipitcintcmum,quodeftconfilium.Mcnspdi nt conÃliunt,fdpientidm ere. Qttifquisigiturpoterit fecum coprchcndm,quomodo uerbum, confiliÃ¼ ere. proceddt 4 ntente,Ã¼ jktiin uidebit in diuinitdte, qudnÂ« do Deo dfcribiturÃlius,nihil crdjjÃ¹m ejjÃ¨, ut ludeei im propcrdHt nobis, qudÃpeÃbne de DeoÃentiamus. IgiÂ» tur qudndo teÃum uocdmus uerbu, uel etidin fcrmonÃ©^ dicimus intdgine Dei,ut dd ColoÃ.er Hebr. er in lib. Sdp. dppcÃ¯ldtÃ¹r, quidipÃe chdrdHer, expreÃÃd effigies pdtris, omnid in filio qu^e in pdtre, in ifio puro uerbo.

V titur iÃ¼o uerbo loanncs, ut progreÃionem dpdÂ» tre nobis commendet qudmpuriÃime, ne quis [omniet cTdjÃum quidpidm. Et ne in ediunt errorem incidds, qudfi putes effÃ¨ cogaationem, qtulis eft in hominibus. BdbebispaÃ.im in [cripturd Chriftim effefilium Dei, Cr inuenies eum ndturd[hum pdtris, udturdlem emd^ ndtionem

I N E V A N G. I o A NÂ» $ tlÃ¤tionem cjjÃ¨. Vnde fapienter nomine Verbi ufus ejl: alioqui potuilJet dicerc, Filius inprincipio : amp;nbsp;crajjos iflosof^ndijjÃ¨t multum. SeddeVerbo duturcogiture aliquid faniiius. id e/i, non dabis mihi aliquod tempus ttbi non /iieritÃltus.Ariani unu Frut, ponebant. EuÃf biuslibro primo Trip, hijio. cap. n. Erataliquando, quando nonerat.

QV AE (ii'ttKS lodnws nos docere uult,fatis indi catum eÃ,fcilicct ut cognofeamus C bn^Ã®Â« effÃ¨ filiumDeiuiui. Ua^opertepreciufidt initio generali quodam modo hoc ipÃum doceremam ita folent ettant alij feriptorcs rem quam traibituri funt, principio poÃ¼iceri.

inprincipio.] Audiftiscaufam quarefermonc uo luit nominare,quMtÃlium dei:ut Ãntim aboleret craÃe fam opinionem quorundamde C hrifio gt;nbsp;quia uirtus er potentia eÃpatris.FSeputemus prolatitiu uerbum eÃe quodflatimpÃ©rit; feiamus eÃeconÃliuerfapientiam riei.iam no cÃ nouumÃc appeUariÃlium Dei. in pÃtl ino : verbo domini creati Ãtnt cceli erc. ubi plane per Pfal.3i f}gt;iritum oris er uerbum, diuinamÃapientiam refle int tcHigimus. I tambiitio libri, quando Mofes conditions rerum Ã:ribit, no inducitÃmpliciter Deum loquentent ^gt;tod condideritÃedjDixit Dcns,Ãat lux erc. crÃmi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;à¥¤

Cap.! A N N o T. IOAN. OE C O LÂ» lia mul ta: guo modo nbsp;nbsp;nbsp;inÃnuatur,omnia qu^e condi

dit DeuSyfua fapientia condidi{JÃ¨,qua; lapientia uerbti jyÃ eji.lnaliplods-.RÃ¯ifituerbumCuu.Q^-janauiteoi. Prouerb. S. Peripfum reges regnant : antequam fÃ¹nÂ» damentacyc,

Prat.y }deÃ: teeterniieratiUuduerbum. Non po tes indicare aliquod tempus,quo non Ãierit.

Etfermo.) SapientiatÃaeratcoeternaDeo. Ne fieintelligamus, quafiuerbumlocuoccupet. DeusJ}gt;i ri tus eÃ, er inens maxime pura : idea creaturarum eÃ loco eÃe, non Dei. inÃatEgo inpatre fum,e:y pater in meeÃ.lta intelligamus diÃrimen perfonarum indiÂ» tdnitate. NoÂ« tjl uerbum temporum, quod in tempoÂ» reincipiat.

Et DeÂ«Ã®. ) 11/ c/Ã®,Â«e quid minusÃntias de uerbo de Deo ipÃo ; omnia quÂ£Ãuntdeitatis,itla in uerbo etiÃ¢ funt, maieÃtite,potentia, diuinitate, bcatitudinezyc. Sed ne putes ilium inulla re minorent,dicit : Deus erat uerbum. NonpoÃumus ponere plures Deos,Ãed unu, ne ex uarietate perfonarumuelis arguere uarietatem natur arum ,i!^ita inducere multos Deos.V erbum eÃ Deus: hiceÃcoetemusDeopatri.Neq; humanÂ£imÂ» becilUtatineceÃariueÃomniaiÃeiarcanariman'.lonÂ» gefatius Ãerit utomnemÃduciaminDeumproijciaÂ» nus, ej- tanquam dominum metuamus. id Ãudendunt maxinic nobis eÃ, ut proficiamus in Ãde, quam in ijs qute

Kieceuidenter diÂ£ht fluntdpud omnesfldclcs, ut ne mo contrd mutire poÃit. Si dico, Dcum non e/fl eibflp fapientid : fl Deus letemus, etidmfdpientid. Deinde fl uoluero drgumentdri: Si efl fldpientid dpud Deum,idnt noncdid rdtio mentis diuind:. i^hil poflumus ponere in Deo quod fit minus Deo ipfo : ltd infilio, uoluntdte eius. Apud fldelem illd non egent ulteriore. probdtioÂ» ne. lodnnes dutem ideoflcit, ut toUdt flultas imdgind* tionesquorundam-

Omnia per ilium fada funt, amp;nbsp;abf(^ illo fadum eft nihil,quod fadum eftÂ»

Deflcendit nunc dd cognitionem Dei ueflgt;ertindm^ ut uocdnt,qud in fuis credturis cognofcitur. Sdtisfl fcid mus Deum incomprehenfibilem. 1dm ex credturis co^ gnoflimus, quÂ£ pdrtim ob hd:cflÂ£ld; flunt^ut inde coÂ» ^nofcdmus conditorc. Row. i. Ex uifibiltbus ifiisQrc. In tllis dutem cognoflcimus Deipotentidm,fapientidm e2' bonitdtem. Num is qui ccelum o- terrdin ex nihilo condidit,neccfjdricgt;omnipotensefl. Quiitdfdpienter omnid condidit, utnihilnonfluo ordine uenidt er infti* tutum fit, necefle ut is conditor fit fdpientiflimus. ifta etidm quiC nobis uidentur effe inordindtd,decentiflim ii ordincm ferudnt.Deim^ bonitdtem or mifericordidtn Hei licet co^nofcere. NoÂ» enim contentus efl Deus i/t

Cap.I ANN o r. IOAN. OE C o L* fiM ndturd ejjÃ¨ ÃliciÃimus/edfudin bonitatcm crcdtus ris coinunicMÃt,ut omnid quÂ£per ipfum condita funt^ habcrent alilt;{uo modo fuÂ£ bomtdtis pdrticipdtionent.

Omnid.i Perucrbuinfcilicet,Ãcutplt;itrccogno feintas effÃ¨ conditorem cxli O' terrÂ£ orc.fiuc uiÃbi^ lidO-inuiÃbÃ¼id.AdCol.O'Ephe.llldoinnidÃtntpÃ-^ runtÃddin origine d TOeo pdtre: fcdperucrba cius,per fdpientid-, per conÃlium condidit. Scidmusdut Ocim non uÃan eÃÃe aerbo Ãto uclÃlio tdnqudin inÃrumento uel orgdno,Ãcut quuidin incptierunt:quum no pofÃ:nt negdre, omnid per ipÃtm Ã,iht, ejjc crc. dicebdntper Pidtonici ipÃim,utpcrÃminacrcdturdin.Ud Pldtoniciuerbuin dc uerbo. ddmiÃ:runt, nbsp;nbsp;minus tribuunt uerbo qudm Deo ipÃj.

NoÂ« Jtd igitur,Ã:d Â£qud}is potentiÃ¦ eÃ cum pdtre, in ipÃo eÃpotentid pdternd, itd nihil dbÃj; ipÃo condidit _ Deus.P.Ãi.cdp.9 .iuxtd L X X. ConÃlidrius Du .Ifclt; jÂ« conditione hominis dixit Deus: Fdciamus hominent dd imdginem noÃrum. Ad quem locutus eÃ illic Deus^ feripturd commenddtpltcrdlem numerum, quod corns tnunifiliolocutuseÃ. SiorgdnumÃtlum Dei,idmims potentidnt Deo dÃriberetnus. V nde peÃimus error eÃ iudÂ£orum quorunddin O' Pldtonicorum, qudÃi Deui non omnid per ipÃum condidcrit.

quot;RcbraiÃi CtupdfitihimeÃ.} Ismodus toquendinoneÃrlt;t mus. tvsdpud H.ebrÂ£os,utedndemrembisdÃirmet. Prius, oin}iidÃamp;a:ld:tt,nibilnonquodÃchim.P.tpernegdÂ» Ãonent

IN E V A N G, 10 ANÂ» 7 tioncm contrarij,infi rtnr maxima conjirmatio, eft conftrmatio firiorisdiÃ©li.tta etiam diatur: OmnestÃ¢Â» di,cy nullus erat quan nonuidi.tie quit uelit glofta^ rc,Omnes condidit,quos condidit. Ita dicit:]S!ihilfeclu do,omm'aftcit.

0 yiyovc^, ad nihil rÃ©fÃ©rendum eft. Aliqui nihil dicunt,nem()c peccatum:de {teccato autem hic non eft ferma. ProponitChriftumtanquamquiautor fit cum patre omnium rerum. Ita Ctribuit omnia conferuari.Nihilcnimeftjfi'Deusmanumfuamfubdu omniacoti cat,quod per fe fubfiftere pofit. Sicut omtjia 4 Dec on feruati ginem habent fuam, ita conferuationan. Pfal. Auer^^ Deo. tente te freiem tuam,cÃmouebuntur.Et Alt;fÃ¯.IÂ« ipfo fu tnus. Similiicr ca. Pater meus operatur, czego of cÂ« ror. Oeus qui mundum condidit, etiam feruat. Jgitur quocunq; retuleris oculos, poteris inuenire uirtulen ChriÃi,in auibus, herbis, pluuijs, aftris ; utprophete . crPfalmifh,fubinde folentdiuinam uirtutem oftenÂ» dere, non foium quod initio iÃ¯la condidit, fed etiam hoÂ» dieconferuatifki.

Ã¿v nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f en7IÂ«m.lM,foÂ«iftlt;rÂ»iorcHftrlt;eor5

proper. Prius omniaperiÃ¼umfriki, nunc uitaeft, er etiam hodie uita. Indicat Chriftiim fÃ¶ntan uitlt;e, omm's fubftftmtilt;e,omnium uirium, ut citra eins auxilium niÂ» fnlpoÃimus ; er tantumpoffumm, quantum dtuinitut

CapÂ»r AN N o T. IOAN. OECOL. cotKcditur,fiuÂ»delpmtualibusdonis,Ãuededlijsuin:3 bus hqu4inur: per lÃ¼um eniin cominunicatii eÃ: uita omnibus creaturis, imÃ´ etiam daturtdta. inhocquo^ que dicit ChriÃum ejjÃ¨ uiuificatorem. N eq^ contentus eÃinitlo,dicit:

IÂ»fÂ£T c.ef(Tdj cTieaturdS, hominem DeusÃngulari priuilcgio honoraiÃ¹t : num condiditiÃ¼um adÃutm ima ginem-,dedit interim lumen agnofcendi bonum. Qiitc^ quid luminisejl,Ã¹ pdtre luminuin proÃcifcitur. Vnde JjocChriÃo rede debemus, quiet omniet condidit^zy omniet conferudttdeclctretteius Ãetpientiam. Sedquod itdÃe nobis qui nihil meruimus, comunicett, hoc meree miÃericordite donÃ¼ eÃ. Si nihil etliud haberemus,qu4nt quodÃolem niittit,rede miÃericors uocaretur. Sed non , Ãoluinexterna concedit^ÃcdipÃumetieimuitetmzyÃt^ pientium, quibus homo cecteris credturis pree/ktt. Dc angelis non opus hicÃicere mentions, quid docetC hri Ãumfilium ejÃeDei. Hoc pldnÃ¨ humilidre nos debee^ ret,utmdgno deÃiderioctdhunc Ãnte properdremus.

trtÃ¼riÂ«. Et !ux in tenebris lucet, ÃC tenebrÃ¦ m Ãisguletri ipfam (lucem) non comprehenderunt.

HeeceÃÃententid:DeusÃ:Â£peÃudmiÃericordidhuÂ» ]il4num ^enus uiÃitare di^nutus eÃ, zj uoluit homines iÃ¼uÃrdre

IN EVANG. IOAN. 8 SluÃrare, mittens Ãuos ProphÃ¨tes :fed homines duerte runtÃ. cies fuds,z^lucem ijkm non comprehenderunb Condidit^uidem humanumgenus reihim ,fed Addtn ftatim cecidit. Deinde fepe dignatus efl De Â«j nos inui fere flua miflericordia, fed tenebrte, id efl homines,luce contempferunt. tpfl fllij tenebrarum, tenebrccdicunÂ» tur : quod multo euidentius diÃ³lÃ¼ efl, qudmfl dixi/fet, lueemmifit. Voluit docereignoruntes: fedederdthoiâ minum ingratitudo, ut fe duerterent 4 fud dodrina. iMcem dppeUduit cr feipfum. Aderdt fuis Prophet tis, nbsp;nbsp;loquebdtur per tHos. Et uidemus nunc, quomon

doordine quodam uenidtdd ndtiuitdtemChrifli,iuii xtd cdrnem. C ondidit Deus homine cum cteteris credt turis:cumpeccdffet,uifltduit per Prophetdsfuos : fed ed erdt homints ingratitudo, ut dgnojeerp noluerit^ Totus mundus in tenebris,gentes toti tenebrofezy ignordntes Det. IwtÃ³ Prophetas occiderunt, z^ cate rd. Itd fimpliciÃime intelligo, AÃijdicunt humununt rdtionem non ejfe cdpdcem diuini luminis, itd titres humunteappeUari tenebrds. NoÂ» reijeioiftoruntopif nionem : feduideturpotiushue flgt;eÃ©hflÃ¨,ut comment det nobis diuindm mifericordidm, ztr ut peculiare fliet ritDeohumdnum genus itd inflituere.Vnde non eft tnirum,fi iUe qui locutusefl in Prophetis, idm ipfe lot qudtur,ut iiebrecorumprimo,qwd confonat cum hoc twoBuungelq, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1

Comprchcndcbant. ] Etwm fic legere potes, prte teritum imperÃ^iiimo'prÂ£j'ens pro eodem apud He:gt; brieo5,lMxlucebi(t. Miferum igiturerat humanum ge nus, ej obnoxium midtis tnalis, tteniente plenitudine temporu,quoDeusÃliuinpromiffttmdedit,fummuin tiocbencficiumnonagnofcere.

Erat ( uelÃtit ) homo miflus Ã Deo, no men ilh loannesÂ« Hie uenit in teftimo^ nium ut teftet de lumine, ut omnes ere dant per ilium.

SicutDeusoIimPropbetds mifit,z:rtnifit lucent in tenebras : itaetiam quum ictrn ipfe ejfet uenturus,ite repente uideretur ucnilfe, utin MaldchidtEcce ego an gelum crc. mifittoannein, ejui indicaret eum iam ad^ ejje : homo tantÃ¦ dignitatis, ut omnes Ã-tcrentur eum ejjediuinum uirum,ille milJuseÃ Ã Dro.

De lumine. ] ldefi,deC hri/lD,cr gratia quteper Chriftum fÃ¹tura effet. Alij per ipffm loannem, ut ipff effet mini/kr:nos perChriflum: fed utrunej; potefl dit ci. Ita obferuandus erit nobis ordodiuinabenignitaa tis, quod olim per Prophetas, nunc per loannem, apt paruit Patriarchisjocutus per Prophetas,lucem fuam impartitus effmundo:fedimpijfemperauerfarunt IÂ» can hone. Sicetiam miffoloanne iterum exhortatus efi nos Deuslt;ls uenit utpradtearet poenitentiam er te Ãimonium

I N E V A N G. I o A N; 9 fimoniÃ¼ perhiberet de C fcnjfo. Deum appellare pofÂ» fumus lucent,ut loan.^ .Sum lux mundi.Vnde uerc de ChriÃo (tccipimus. Sed agnofcumus lt;^uomodo illunt lucem nobis communicet.

Ille non erat ipfa lux, fed ut tedimoa nium perhibeat de luce. Erat luxuera illa (fcilicet^uam ipfe priedicabat)lt;]Ã¼x illumi^ nat omnem hominem uenientem in mundum.

ioannes noniÃ¼e in quofalus. loannesnon docebat corda, ftcut uerbum Dei uiuificum,Ãcut ipfe ChriÃus, qui baptizat igne erJpiritu : lUe unicus magiÃer, idea uera luxeÃ.Alio(iuipoÃumusdicere,Ãcut follucetÂ» ita Deus illuÃrat animas. Alilt;e doilrinie nb poÃunt ue re irradiare mentes hominum.

Omnem hominem. ) ChriÃusÃtam doblrinamÃ cit maniÃÃam toti orbi,qui hic Ãtnf.O'Cxomni genc^: re hominum aliqui iHuflrati Ãtnt : lucem fuamÃargit fuperhomines,utfuprÃ : Luxin tenebrislucet. Chris Ãus uenit in mundum promiÃÃ¼s prucipue luduis, qui populus peculiaris erantietfi tanta eorumingiratitus do,nihilominus DeusÃntuit perfiliumfuumfaluumÃi fcrehtmunitmsenuSf

HOrrefcunt facrlt;e liters pleripj;, quid abfej-f^iri tu del ad lilas accedunt, er arbitrantur male co btcrere.qua in re non oportebat facrasliterasincufare, quum per fuam ignauiapeccent,qtiupriera no inteUia: gamus,eradpolhriora celericurfu fiÃmamus. Ita etiÃ hoc loco plerifq^ eucnit : nam dum no fatis expenduni quid fibi uejit,dum Icgimus, Lux in tenebris lucet er c. ficile laxant ora fua in blaÃhemiam, quafi ea quÂ£ per feipfbsnon intelligunt,parumeruditeconiunikiftnL Audiflis fatisnuper. LiifcimusimmcnÃamDeimiferiÂ» cordiÃ iqute nuUo no tempore aliquotprophetasmifit: fed interim femper tnuenta fuit magna ingratitudo eos rum,qui fe auerterunt Ã luce, er fua meditia in tenebris vtanferunt,eritatcnebrÂ£Ã¤ppcllatifunt.Exillamiferi cordia etiÃ¢ioannes mifjtts,ne diuina lux/e repente inft nuaret,quafi excufatione prÂ£tcxiÃct,prcemitti debuit pra-curfor, er is Ã Deo mtffus. Cu aut de luce coepit lo qui, erpleriq; toanncreueriti funtob fandimoniÃ¤ui tie, quafi ipfe effet MÃ©fias, uolebantfacerdotes mifi i itierufalÃ« idhonorisei concedere. toannesnegabatfi effeC hriflii. idcohic diÃ¤t,Ho erat lux,Ãlt;it duntaxat tefiis tfiius lucis. Et per coparationem ad C hriflum neÂ» gatur loannes lux effe. I ta Apo/bli: etfi Ã C hriflo Mat thci. f, dicatur,Vos eÃis lux amp;-c. fedfi confrantur ad

I N E V A N G. I o A Nt lO CjjriÃuitijproprie non dppetl4nturlux:mufMtifunt i Chrifto lucem. ChriÃjis fubflantialitcr lux efl, or uem lux. idea quiflquis in hoc mundo illuflratur,non aliuna de illuflratur quÃ m 4 pÃ¢tre luminum,ut fltprd diÃ³lunjt

In mundo erat,mundus fadus eft ( uel fliit) per ilium (firmonemifcilicetchriflum) mundus ilium non nouiu

Confirmat c/uodfuprd dixit : Et tenebrtc Ãªum non comprehenderunt Adefl,C hrtflusfiiit in mundo.Non folum acciditgudndo Deus per fiutm mil'ericordi4,be)t nefleidcruoluntatÃ© fludmProphetiscomendduitmda niflfl4nd4,fed etiÃ» euChriflusuerfareturinhoemun^ do,qu4uis mundus per ipflumflÃ©his fit,tame no dgnott uitfuÃcredtorÃª.Htccno temereponutur.qudfldicdt^ C ogit me ingrdtitudo hominit, ut uita Chrifti pluribui endrrÃ©iquÃ¼doquidÃ© uideo totu mundu no dgnofeerefit urn coditore,tdnt4 beneuolentid^pfequentÃ«,ut nulld fit excufdtio,quin diligetius fcriba quÂ£ fleit C hrifliis. Pri mo in genere dicit de mundo, ut tudieos intelligds Â©â¢ Gentes. Secundo,in proprid uenitmbifigndnter Ã¯Hdlt;ei perflringuntur, qui populus Deipeculidriserdnt. Vea tiit enim propter nos:qudmuis primu uerbum dei opor tebdt dnnuneidri ludieis ,iuxtd promiÃiones illis flÂ» (ZnÃ®. Sed totus mundus dbhorruit 4 uerbo crucis,zyuiii pon efl flultitia, uera lux habita efl pro tenebrit^

ScripturaiMriat innomme Mundi. Accipiturpr9 con^egatione malorum Oquot; bonomn. UaC hri/his di* citfe ejje in mundo,lt;^ n5 in mundo. Sed hic generalid terdccipitur proomnibushominibus. Grauius tarnen peccaruntÃ¯udici, quipluribus beneficijs afjviHi erant.

quot;Ã®^iafei uoluit de tudieis, fmiliter edtican^crprimu prlt;edicari,uiuere iuxta legem l^ofi-.orita uenit in pro pria. Mulier C hanancea cum beneficium peteret ,firÃ¨ abnegabat,dicens:'S^obonumfumerepanemo'c.ttÃ nttdta priudegia luda^orum . Ita ApoÃolis priccepit ne in uiam gentium irent,fcd continerentfc in iudtea. lÃ¼i quierant ex came Abrahat, uocabanturpeculiariigt; terpopulus Tici, eiy olim Deus multa miracula eisfÃ¨cÃ¨ rat : in Aegypto, fubmerfo 'Pharaone : in deferto, per tnanna, cumpcrduceret in terrampromifionis. PrieÂ» terea nulla temporaÃiere,quie non infignibusmiracua: lis claruerunt:, ita ut lud^ei reile dicerentur populus quot;Deiitamen non agnouerÃ®it Deum fuum. Hoc eft quod pfaiascontraeosloquitur-.CognouitbospoÃidcnteni [0,0quot; Ã¤ftnus prafepe magiftrorum fuorum : tfraÃ«l non cognouit, populus meus non inteÃ¼exit. Pcce magnant tngratitudinÃ¨ pertinaeiÃima; gentis,qult;ehabebattot promiÃiones de C hnÃojGr quum abundantibus mira^ fulis

IN EVANG. IOAN.' - n cidisddelJÃ¨t, non eft ab eis dcceptus, Vndc lodnncsin hoc qudft proocmio diÃ¢t, quetnddm fitijjÃ¨ ncceÃitdtein feribendi tÃ¼tdm C hriftkne ludÂ£i hdberent quÂ£ prÂ£teÂ» xcrent. indicdndum erdt orbi quid egi/JÃ¨t C hnftus, quomodo cldruiÃet,etÃ luddi mereditturdbija, gens tes ut dccipcrentur. Ncc tdiwen Â«cnit C hriÃus fruftrd, qu^tmuis tdntus numerus fit ingrdtorum. Semper dlit quot elc{li zyprÂ£ordiniÃ¼i 4 Deo -, quos Deus ipfie noÂ» uitÃ¹Uis/Ã¨Chriftusreueldtcrregenerdt.

Qtiotquotautem receperuntillutn, dedit illis poteftatem (uelÃcultdtem) fieri filiosDeÃ»

Exdggerdtur ingrdtitudo iHorum. Si ucniftet C hrt fins nos dehone/ktturus, uel grduid onerd impofitu^ rus, hdud mirum fi qiÃ¤ddm de tre Ã©hrent. Idin ucniens Chrifiusbocunupetijt^utcrederemus inipfium. Dea inde credentes in fie prouehere uoluit in fiuminumÃfti^ gium honoris. Ã¼onexceUentiuscogitdrepoteris, qfic rifilium Dei. id eft, omnino cÃ¶ceÃit eis,ut hdberentur infiliorumnumero. SicutipfiendturdfiiliuseftDei,itÂ£ dlq per ddoptionem, eÃentq^ olim cÅlefiis gloriÂ£pdr ticipcs. C^udinuis dutem deus tdntd proinifinrit, ne mpe regnum cxlorum,hÂ£reditdtem er filidtionem Dei^itd hue tdinen illi fie duerterÃ¼t. Tides Ãcit nos filios dei, ey templd/i ucrdjÃ¹crit iUd. Perpetiuiin apud huiK Eudit b s

r A N N o T. I O A N. OE C O LÂ» gclifld, quodplurimÃ¯tfidei tribuit, ut omnia funt fidei tribuenda.'blbeflutguijjiiÃ uelit coÃ¯ligere liber tÃ¤te ar bilrij nojlrhcy plus uirium nobis cocedere quam exp! rimur. N o in hÃ¢cfententiÃ fcriptafunt. Deditpotefta tem,idef:,in hoc numero recenfiti funt. Sicutpuer qiÃ nafcitur,per feipfum non potefi fe fisterifliu, fed nafci turfilius:Ita qui fide habent,nafcunturpcrffgt;iritufan^ ilumfilifutpo/ka patebit. vnde alij uerterut : Vt lice ret idis fieri. Namnoefthtecmens Euangeliftee, quod nobis fit quÂ£dÃ¤ fiscultas nofira natura; Ã§oceffa,ut pof^ femusdiuinopra;diti effefigt;iritu:fed dicit de ijs qui recÃ§

Ulfs qui credÃ»t in nornÃª illiusÂ» (periit, Jn ipfum, tanquÃ infaluatorem ztrredemptore. 1Â« Kowf Â« eius,nempe ut gauderent crglortarentur de no mine Chrijli,tanq deprimogcnitofratrum. lllino funt cenfendi,quod credantin Chriftum, qui no exultant in C hriflo, qui no optime de eo fentiunt, tanqua de fuo re demp tore O' fatisfii,dore,etiamfi dicant nbsp;nbsp;effefilium

quot;Dei. Si no credunt Chriflu pro fe fatisficiffe, adhuc de trahunt aliquid nomini C hrifli. Ecce itlis dÃ©dit potefbt tem utfierÃ«t filij Dei. No dixit,ijs qui tot tauros immo lauerint,uel qui corpus cafligarint, totq; pecunias prou fiiderint,uel labores exantlarint:fed fidem commemo^ rat. Btiam hodie recipere poffumus C hriftum. Si credi fnus,recipimusiÃ®lu:fiauertimusnosÃ uerbo, neq^nos trÃ§Ã§ifiiinifs, neque minor noftra quÃ m iÃ¼orum ingratie tudo.

IN E V A N GÂ» r O A N. n tndo, Ãiuiiiaut indicaiiit,fufcipientesChriÃuin Ãre filios Dci, qiiÂ£ res admodlt mirabilis eft, ponit ditas ge nerationes:VnanaturaIis,^MOinnesna/cunturitthtic mundum Ã parentibus-.ftd illa noftdt ftliosOei.Quic ^uid prÃ¦terea ftceriinns noftris turibus, nondu tarnen eritnusfilif Dci : opus uiua quadam rcgeneratione, ut cap.i. quandof^iritusDei hominicocedituruthomo fuam carnemmortificet,dejifb,tq; iamÃ prauis cons fuetudinibus uiuendi,crdift)liceant ea qu^Deo diftlis centxum illa mortificatione innajcitur de(ideriugt;n, ut curemus placere deo,cy uiucre iuxta eins uolimtatcm. Ibieft renaf:entia quÂ£dam: Nlt;lt;)Â» iÃKWftiritum no po teft homo Ã feipfo acciperc uel habere. Solet i/k ftiris tus hominibus dari iuxta diuinum ordinein. Non los quor nunc de ab(bluta potcntia Dei.Per uerbum fuuin iuÃit beneficia eiusprÂ£dicari. Quodfi uerbum iftud acceperimus, opÃ©rante Jfiritu fandoinnobis ftdem, utetiam uitamnoftramcupiamus emendarc ,ftgnugt;n eft nouÂ£ regenercttionis,ij nominamurfili( Dci.

Qui (fcilicetcredentes) non natiexfattsÂ« guiaibas (itafolentHcbrÂ£iloqui) necp ex uo luntate carnis, necg ex uoluntate uiri, fed ex Deo*

lU ponit dupticein generationem.Ã¯tla triaper pleo ttafmumdi^fun^tOrunam quidem fignifieationem h 4

habent. id eft, c}ui non iuxld tmendnt ndtiuitdtÃªgem^ tifunt.Ux fanguinibus maternis : id eft, noexÃ¤la com: cupifcentid, quomodo omnes nafcimur in hue mundÃ¼. NonnteldtetquofddmdifcrimenÃcereinteriÃ¼d tria. Prbno,ut omnes homines etc. Secudo,gauderepriuile gijs pdtru. Neq; hoc beat lHdÂ£os quod ex Abraheipro gnatifunt. Deinde, quod per fe elegerunt quidam ope rd. Sednefeioduhdcfueritmensioannis. Simpliciter I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fcripÃt,z^ diuidit inter cdrndlem ztrcoelcÃcm ndtiuitd

tem.Ordndu eftutexDeo regenerdtifimus. Sciendu tdmen hoc eft, dnte omnid feculd deusprduidit eleilos fuos,conÃcripfitqi ittos in libro uitie ; Ã§r dntequdm hu:i iusJpiritus participesfiunt, nihilominus funt Ãcripti in libro uitÂ£ : fed ipfi non funt interim huius bedtitudinis fibiconfcij.vbi dutem jfiritum Deidcccperint, er na uerint fe habere patre in ccelis, ermortificant carnetn fuam, tune certi funt, tejlimonium perhibente/firitu in corde, quod fint pra:ordinati ad uitam.Vnde uere Ã deles de eare non dubitant. Scripturafoletitaloqui ut experimur : neq^ hoc tribuit feriptura rebus externis, uel aquÂ£,uelpani,ucl alicui rci,fedffiritui fanih opee rante in nobis iÃ¼ainÃdem. Per miferieordiam no agno feimus nos ejfe Ãlios Dei, fed perfidem. Dum agnofei muspeccdtd nojira, er beneuolentiÃimu Deum, tune homo in fe habet optimu tefiimonium. dtti uere ungia tur/firÃ¹u fanÃ³hi isadtnodumprudeifter agit ne a fatd

r N E V A N GÂ» I o A Ãj tiafeducatur. C^uidamgloriantur j^mtu,fâ¬dinuidiie malignitas apud eos cfl,crclt;eterlt;Â£ animi peÃes. ittt Deus regcncrat Ãlios fuos.

Etucrbum(ttcÃ®/Ã´-mo)carofadumeft, amp;nbsp;habitaculutn habuit in nobisÂ»

Cluia dixerat uenijjÃ« lucent itt mundum,hoc aperlt;t tius erat nutnififtAndumyquomodo uenit lux. Ã¯am MetÂ» tiichici locum haberent, nifi umplius declaratum effets qui negMCbriÃum ueram carnanacccpijjÃ¨. Sedut amplius bcneficiu Dei agnofcamus, non Ãolum nos inÂ» tafitfua miÃericordici,fed hune noflrÃ¼ carnem in fe afi: fumpfit : quo beneÃeio nihil mMus excogitetri poteÃ. FaÃ©Ã®us efl filius hominis,frater noflcr:crquandoquidÃ© ex ofrbus noftrisfi t, nos quoq; ob communionem na^ tura; ( fr quidem fidem in eum habuerimus ) utiq; erilt;t tnusfilijDei.Kom.s.^ihilejlquodmdgischaritdteia nobis conciliet,qttÃ )nfr. cogitioterimus, pro nobis pec^ catoribus carnem affumpÃffr. In his uerbispoterimus explodere multos errores. Qjti Chrifrum negarunt Deum,hosrepcllimus,quiahabcmusVcrbu. Qui ue

po hominem, per hoc, Carofribim eft. Etuti tur craÃiori nomine, ut totum hominÃ³ eomprehendat,quia omnia tnembra hominis

Li' Tuerbuin.) PduÃ§itquidemnuncÃ®eilAfunt/ei ell nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fidÃ¤ noftrÂ£ uidcre licet. Ante om

}tidtiideteyutuerbdijhifulgt;erioribus coharcant. Att^ diiiiflis de immenfd Dei beneuolentu, quant humas no generi conceÃit,quM lux luxit in mundo. Anted, md niÃftMÃtÃeper ProphetdS,(ypoÃedper lodnnem. quot;Bencficiuin nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;beneficium ejl, quod ipfe filius uerbum Dei,

Dei, digndtuseji feinduerehumdndcdrne,ideÃ,fierihos minem.lllcipfenuncddefl,utEfd. ^.hdbemus: Ecce ego qui loquebdr ddfum. C^tucunque hoc beneficia nontrdhitur,quicquid illi ndrrdueris,fruftrd narrds bis. Pideinoftrie fynceritdtemuelim dnimaduerteres tis. Petrus interrogdtus, Mdttlxei decimofexto, 4 fais udtore, quemnam diceret filium effe hominis. Res jfondit nomine omnium difcipulorum ; Tu es ChrijiÃ¼s iÃ¼efilius Dn uiuentis. Pdm uocem itlt;( laudauit C hris fus, ut ecclefiam fuam fuper hone confÃionem, tana qudm firmdm petram eedificaturum Ã dixerit : o: quotquotiÃ¼amfidem uero cordeprofitentur, cenfen* dos eÃe de ecclefia Chrifti. Videbat Petrus ( conÃres 'mus uerbd)crdlij difcipuli,Chrifli carnem. Sed de hoc non intcrrogabanturdifcipuli, an crederent Chris fhim e^fe hominem ; fed quid fentirent de eo, quiapud plerofque habebatur dejfeÃ³his, or quafi alius hos mo. Petrus rejfandet: Tu es C hriÃusfilius DÂ« uiuens tis.

I N E V A N G.â I o A n* 14. fÃJ.Hzc/Ã¨ymo frÃ¢ui efl coro. Per firmotwmfllium Dei intelligimus,

Igitur in hifce uerbis,fldei fummam quodammodo uidemus : fllius Dei flihis efl caro. Qjtid crdflius carÂ» ne ?Cdro in terrain uertetur, O' banc habet malediÂ» Ã©lionem . Sed caro Chrifli ntdlain flentit corrupttoÂ» nem. Id efl,fl,Ã³ius efl uere homo fllius Dei. Per carnem intelligimus non. flolumcutem,ojja,0âqua: corporis funt,fld totumhominem.lohel: EfpindamJflirituin meumfluper omiKin carnem, oc. t^os fcriptura:, ut totus homo nomine carnis intelligatur. Sed nonflne percamern caufla flgt;iritus flanihis hoc utluerbouoluitiutindicaÂ» intelligitur ret nobis quantum eflÃ¨t beneficiumDci,uoluitabie^ homo, do nomine uti,quo nonfignificaretgencrofltatem noÂ» ftra nature, fed uilitatem, quod beneficium Det maÂ» giscommendat.

Multi impegerunt in petram, idefl,inChriflunt ipfum, o iu hocflmdamento pedes fiuos non fixeÂ» runt : imo quotquot iure poflunt cenferi harettcijin illo aberrant, ut Chriflum negent eflc Deum, uel nee gent hominem. Et inhocuerfiuhcet plurimasharefies confiitare. Marcionitlt;e o Manichaii C hriflum phane taflicum hominem,id efl apparentem duntaxat, qui re uera carnem non afl'umpfierit,neq;pafl'us flit,dixcrunt. 'Videbaturenim itlisadmodum indignum,quodDeo aero hoc adficribercturjUt dicatur efli homoso Deus:

Cap, I ANNOT. IOAN. OE C O pro^tered. dbhoiruerut 4 uerbo crucis,ignordntes Dei mifericordidin, quod Deus qui condidit hominem ad imdginemfuamjdigndtui apud nos hdbitare^falud. weÂ« Ãu diuinitdte. ^NeManich^eus diciit,dppdruit at ro:dicit,Ã,{lit cÃ cm, ut iÃ¼u que in nobis craÃÃt funt^ uere C hriÃo licedt ddÃcnbcre : unum Ãdtan cxcipids^ peccdtum inqudm.CrdjÃd eÃ hereÃs hec.

Hebionitdt Alijpeccduemnt indiuerÃum,ncgdntesChriÃunt nm error, eÃcfilium Ã¼chut Uebionite. Et mdgnd pdrs heretico rum licet nomine ÃtedntiirÃUum Uci, rc tdmen ipÃd

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;funt in eo,Ãcut hodie ludeiÃ dudiditt Deum naÃci;. Ãa

Ã©bim hominem,or pdti,ignordntes myÃerid, ncÃ:ient tes diuindin ndturdm nonpdti,Ãcd humdndm,qtMm td wen in unioneperÃone dÃumpÃt.

Item quiddm putduerunt ChriÃtm eÃe quenddtn hominem, queinddmodumnosÃunws. Greci Ã.tÃoi/, hominem purum, cui nonÃt dlid ndturd ddiunSkimult gdrem homine,Ãcut unum ex Prophetis,tdmetÃ dbun ddntioremgrdtidmconÃecutÃ¼. Hecilli bldÃhemant. 'EcceÃdtismdniÃÃereddrguuntur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;drticut

Ium ddiungit, ut Ãcids loqui Eudngclijhm de uerbo, de quo inprincipio dixit.itdpulchreddiungit ordine.

Abomindbi QjtiddmÃierequiconÃtderuntndturds, dixerefit lis error. nbsp;nbsp;Hum Dei eÃe conuerÃim in ndturdm oÃium credrnis,

IN EVANG. IOAN, IÃ tAominabilis. duina natura conucrti in aliam non po teft. Propheta inciuit: Ego no mutor. Curn Deus in his quÃ¦ creaturis accidunt,fuis acadentalibus,ut ita dicÃ¢T, nuÃ¼am mutabilitatÃ«Centiat-.imÃ´ nihil efl quod iUipofi fit aecidere, adco cminens diuina natura efl, ut tribueÂ» re Deo aliquid alterationis, piaculuntÃret:nihil itli ck cedit. Sed homines contentiofiinuentifunt qui dicunti Clara adfunt uerba,Verbum caro nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;efl. Sed mijÃ¨

riabfqifidecontendunt,ideo meritoueritatem amit^ tunt. Poflea etiameuangelijh fe explanat. Eledicas couerflonem ejje frÃ©knn naturte unius in aliam, dicit:

Dabitaculumfleit in nobis. ) Ã¯taindicat O'Ã¤poe flÃ¼lus, quod diuinitas in hoc corpore inhabitet corpoÂ» raliter,ideflplenc O'perfide.

acflxirianifltnt,quorum multi etiasn hodie inuetÃ Â» witter in mundo ; Orientalis orbis habetplurimos : qtÃ¤ diuiduntperfonam in duas. No licet nobis dicere duos Chrifios. ClÃ¿ifilius Dei, ille etiam filius Marine. Ne di xerisalium effefllium DehOiilinm Marite,fi uis C hri ftianuseffl. I ta deprehenfl funtNeJhrianiabecclefla deficere:ita foluebant unionem perfbngt;e, non relinque bantefflunumDcit. Verum fl firipturas redeexpett (iifjint,inueniffcnt omm'afdio tribw,quie deo. Ã¯deo no maleputetis diifh(m,fl dicitur,Deuspaffllt;sefl,cum ha mo patitur, Ã cuius humanitate diuinitas nunquam fe* parauflit ( Non ni dicdttwsffim naturim

bilent. ) Voluit J}gt;iritus fanihis hoc nobis myperiuni commcndare^quoddute illte nature in ufiam iunci.T fint. igiturficauteuolueritis ambulare^uidete ncnu^ turas confunddtis, ne perfonam lcpdretis,ut ex lata perfona Ãciettis duus, zj ex duabus unam. Naturit manfit falua diuina, humanu etiMn poÃ: refum rellionem. in quo emre miÃere hodie quidam tenenÂ» tur, cum dicunt, Chrifliim federe ad dextram paÂ» tris : ZV exponunt in hunc modum, quod natura huÂ» mana abforptafitindiuinanatura. Klon oportet auÂ» firre ab ipfo corpore, quafi non habeat lineamenÂ» ta corporis, zirquaft alienum fit ab omni qualitate, quod poffumus uere de diuinitate loqui, quod deltas nufquam eÃz^ubiqueefi,z:rcomprehendi non poÂ» teÃ : De humana autem non ita loquendum. Corpus circumfcribitur, habet fuam conÃitutionem .Igitur ueUem noselfeadmodumcautos,cum erroresfuosilÂ» It aÃutuli, cz humana philofiphia imbuti defindunt, parum cogitantes de quo afÃrmant ; fÃ ciunt ChriÃi corpus phantaflicum . Si abÃuleris omnes conditioÂ» nes corporis, non relinques uerum corpus. Mor taÂ» litas, dolor, paÃibilitas, gaudium, triflitia,zvc. natuÂ» ram corporis non abaiienant,z^ita infunt homini, quafipropria.

ItemApollinarifla: aberrarunt multumhic.Nant ' eumhomoin natura fua compleÃ³hiturcarncm;aniÂ» mam.

IN E V A N G. IOAN. iff fnant,Z7Ã:iritum:eti({m Latinifire diuidunt hominait in antmafn corpus : ei' Peripatetici : Paulus in triadiuidtt hominem. Contentiofiquidam,tjuiahic iegiinus, Verbumcaro fitdum,cxcludere uoluerunt tnentem animam. Cum legunt anima in fcriptura, tropum Hebraicum introducere uoluerunt. lUi dicea bant Chriflum uegetart/firitu diuino,ctrinhabita=! culo iftoJf iritum f4i/Je loco anima-. llle etiam error fu^ pra modum abfurdus efl. i^amfleC hriflus non fltluafl fet totum hominem. Si animam non fltmpflflÃ¨t, cr ani mam nonliberaflet. Sedper camem inteUigimus toe turn hominem. Si diuinie natune tribueres, quod diiue nitatis efl, fl humante quod humanitatis efl, duas Ulas naturasnon confunderes ,neq; ex una duas naturas, neq; ex duabus unamfleeres.

Phec flrÃ¨ ISIeflcriani obijeiunt: Pateri fe quident unum eflefilium Dei cr coaiqualempatri : coÃ«terÂ» na qult;e patris, uerbo tribuenda : fed dicunt, Habitoe uittanquam intemplo. Voxtemplinonfatis infinuat nobis unionem, quam diuina natura habet cum humaÂ» na natura, Vnde quando de templo dicunt,ponuntper fe templum ,crperfe filium, er fiiciunt duas natuÂ» ras.lnepiflola ad Hebrteos habetis, quomodo ipfepar ticeps noftri fiierit, Cir nos Chrifli participes fimusÂ» idefl, noflram naturam in fe afliimpfit : quemadmoÂ» tnod^ nosabAdamcdriifm aecepimust etiam eofÂ»

ijh in AdÃ¤m. J^emo interim nc^abit uirginitdtem Mrf riiemAtrisChrifii â¢ T)icocandemcdrnem,fedÃ¤lientim Ã peccdto in fÃ¨ d]j!impfit,utpoÃit uere filius Dei appel lari. Si C hrifhis jÃ´lum in templo habita/Ãet, nonpo^^ inNsdicere,CbriÃimfratremnoÃrum. vbiigiturÃiei tteiftra,fi non Ãlt;erit frater nofrer i Oportebat liberator rem nofrrum efrÃ¨ utriufrp natura;participem, ut para tim nos attingeret,partim Deum lt;p{oq-,ut fie Ceo paa tri fua dignitateper omnia fit (equalis, amp;nbsp;idoneusper ^uem reconciliemur patri. Non efr aliud uerbum, (pto fidem nofrram erigerefirmiuspofrÃ¨must

idietirÃ©nidx, Confideramniisinon obiter uidiÂ» mus, fed intuiti fumus diligenter, ut maiorcm fdetn mereamur,

Quafi dicat: Quamuis uerbum frihimeftcarcf fcias tarnen in hac carnefriifre maximum gloriam,puÂ£ efidiuinaclccritas.

Id efr,cam gloriam, qua; nuUi creatura; unqua con cefra efr: earn quÂ£ tejhtur eum efrÃ¨ ucre unigenitupat trisfiÃ®ium. tiam pater uocecÅleflitcflimoniumperhi lgt;uitfilio,crclarificauitapudlordanem: Hicefrfiliut tneuscaielt;^{s,in quo mibi complucui, Eademuoxin monte

IN E VANG. IO AN. !Æ tnonte Thaior audita, uii Ã®oattnes cum alijs coj^exea runt dominii gloriofum et uere unigenitu patns. Apud Uebricos, gloria Dei, jirÃ¨ claritas quidam, qua uel in templo, uel alias patribus fe reuelauit. Sed ilia claritas hoc loco aliquidfubliniiusfonat.Efl celebritasqucedÃ f qua pater dcclarauitfiliu. Et Â«Â«It his uerbis: C ot^exi KUS iam gloriam illius, ut poÃea ex miraculis, quan^ doChriÃuseademÃcit quÂ£pater ficit. ChriftiisiHu^ minauit ctecos natos,fufcitauit mortuos, imperauit tna ri,eiecit demones, er alia plura:folo imperio iUaperÃ cit O' uerbo,nullo alio adminiflrante.Deus efl qui nos paflit quotidie. Chriflus ex paucis panibus tot mdlia hominu fatiauit. Nonne in tantismiraculislicebitgloa riamfllij uideretScd hiecpotiÃimugloria,quando imigt; mortidi corpore refurrexit gloriofus, oufcendit in ccelum .Hoc uifum efl ah Apoflolis : unde iure prÃ¦dicit uitgloriameius. quafldiceret: NeattendascamÃ« exf ternam duntaxat, qua! flmilis uifa efl alijs hominibus: tcceilleipfein fe habuitdiuinam gloriam,quie tantn tempore latuit: fed pater gloriflcauiteum in dierefura reilionis. C onfleximus quern cÂ£teri contemptum pui^ tarunt. Iam alio nomine incipit eum uocare:prius uera bum,lucem: nunc unigenitum : quia ditigens leihr faÂ» tis admonitus efl ne quid craflitm de ipfo fentiat.

Cap, I â A s N o T. IOAN, OE C O L. ritdte : ^uafip admirationÃ© adiungitur. VndeÃno h4 teas cui cÃ¶iungaS:,no eft quod mirms.nam ita in admi â¢rdtioneÃoletÃcri. Qj^id died de iÃ¼o ?plenitudo omniu gratiaru ce doncrum j^iritus fdnili in iÃ¼o tanciuam in jÃ³nte habitaftf.ut PÃd. Diffnfd cfl grdtia in labiÃ©s tuis. Vekcrat omnibus iitrc gratus prop ter inÃgnesÃuas do tes, c/uaspoÃidebat. Vel, nihil hypocriÃa s erat in eo^ f cut in cteteris hominibus, qui cumÃrisÃe blandosÃt^ mulant, intus alunt odium er malum .Sedilleeratabp que omni hypocriÃt,ce nihil in eo quad deÃdercs.

Rccmijfo procemio, hifloriam Cfcri/Ã¯i narrare in cipit: quam in tres partes principio partimur er diuidimus. Primo indicabi t nobis reuelationem er oriÂ» ginem C hriÃi:DeindeprogreÃiim eius, quomodo doa cuerit, er quater uencrit HieruÃtlem:Poflremo exitu eius glorioÃum, mortem er reÃurrcilionem Chrifli rfoÂ« cens.Keuelationem C fcri/lt, initio quomodo maniÃÃbt tus fuerit. TÃ¨pus lÃ¼ud quo puer uixitChriftus ,erÃub imperioputatiuipatris loÃcph,id tempus non reputaÂ» tur,quia nondum innotuerat C hriÃus. Sic Marcus. Sic etiam hic noÃer loannes. I nde diuinitatÃ« C fcnyh euiden ttÃimc coÃ¼igimus.Joannes pracedebat C hriÃÃ¼tis mafgt; xima autoritatis apud ludÂ£os,ut teÃmoniÃ¼ iÃ¼ius reÃi tare no pojÃent. ita dominus de baptiÃmo Ioannis quÂ£ rit.

Ioannis doÃ¤rinÃ¤ non audebÃ¢t rcfÃ¹tare. Et quiti plcriq; Soanneprtefircbant C bfiflo,ob aulkritate uitie d'lanÃ©iimoniÃ , ^ua iejhmabant homines frlfo modo, quia, iuflitia in aujkriore uita no conjiflit,etfi loani mul turn autoritdtis addcbat.lnepijicla Hebra^oru, ibiferi ptor dus EpiftoltC ut nobis Chriflum abfolutiÃime de^i pingeret, ilium conÃrt cum maximis quibufq;, nempe M.oÃe,Aarone,z^ Kielchizodec,qut Ãummoloco apud iudeos habebantur.Ã¯udiei,alij diÃeipuli Ilt;Ã¯ofe eÃe uole iant,alij Aaron,alij laudabantAb)-aham,ÃediÃ¼iso)n^ tiibuspricponit Chriflum. Ita hoc loco C hrifliis Ioaniâ ni ,zy'moxN[oÃi pra;firtur, quod multoÃublimius de Chriflo Ãentiendu,quMi Ã¯oanne QrlAoÃe ipÃo.Interim cum nobis gloria C hriÃi, teÃimonio Ioannis ante ocu^ los ponit,ctiÃ¤ quomodo C Imflus reuelatus Ãierit, oÃtit dit. Sic Ãatis dccenter narrationc G hriÃii ingreditur.

loannes teftimoniÂ« perhibetde illo (^de quo nobis eÃÃermo ) nbsp;nbsp;clamauit dicenst

TemporaÃolent hic mutare,O' legereyteÃiÃcabdsi Uebratoramp;y tur.ScimusÃequenteshebraiÃmosoccurrere,prlt;eterif^ gt;nos detent tumperfrÃ¢u pro imperÃ^hiproptereaquibuseÃno paribusuer titia dus Ungute, hi minus ofÃnduntur.Vult dicere,de borumÂ» illo, de quo nobis eÃ ferma, Ã¯oannes,cuius autoritas 4Â« Pud omnes maxima eÃ, ille teÃis erit. Si uod meÂ£ noa lueritis credere, ecce teÃem toannem habeo, quem nea Â«Q mortalium unquam reprobauit.

Chntduit.) idefl,publicelocutusefl, noftinun^ gulo : propterea d Prophetic uox chmantis diÃ³bis efl. C oÂ»npÂ»4fon/JK eft exdltare uocem quafi tubam : ue^ ritas nec angulos, nec tenebrds qult;Â£rit. Publicum, in^s quit, eft Ioannis teftintonium : isprincipio nobis iÃ¼unt reuclauit, cumuerfaretur inter aliosignotus, Taleteigt; ftimonium accepit ab initio.

Ille erat que diceb3t(dequo) qui poft tne uentutus eft (uelucnit: i^j^oiacu uelinfttu ro,uelpro:ftnti,camenimuimhabet.y fl^nte me fa . tftus eft (ftnpliciter,ftiitKe/ erdf ) q uia prim us . meus ent. (Id eft, dignior me princeps, per coma paratiuum.y

inhifte uerbisloatvtes dÃ©clarÃ¢t feantea mult a de C hrifto locutuefte. Hie erat eye. Pradixi uobis quena dam ajfuturum, nempeChriftum,ey(aluatorem:ecce iam ode ft admirabilis iUe, de quo locutusfttm, cuius egopracofum,ey multo ifto inftrior, quantum creatu ra ey feruus inftrior eft domino ey creatori.

Puit.) Id eft, aternus ille eft, no ftolum dignitate, fedetiam tempore. StatimuidetloannesinChriftoge minam naturam, diuinam ftcilicet ey httmanam. Plant ft ftolum humanam natura attendere uoles, certe Chria ftusftecutus eft etiamloannem. Sed ftoculosintended risin naturam diuinam, multis fteculis, id eft, ab ictera

Etprior.) Dominus meus ejl,cuius ego miniÃert guem ego /Ã¨qui debco. Tendit Mt omnis fermo iounÂ» nis eÃ -, ut [e relich ad C hriflum conjugiatur, C hriÃus quÂ£ratur tanquÃ uerus magi/kr,qui cyuitamcs' cru* ditioncm fummam pr^/lurepotefl. Hoe certe eÃ egre* gium encomium ChriÃt. ApparetÃ¯oannem hxclocu* turn eÃe^qunm C brifhisin media turba appropinqua* ref, ej- demonÃrato iUo talia dixiÃ~e. CÃ¯uinq; teflimoÂ» nia Ioannis ordine habebitis. Hoe eÃ primum.

Elonfolum Ãteor inc eÃeferuÃ¼ ilUus,fed quotquot Ãiiritum Dei fortiti Ãtnt, ucl idiquidpropheticum locu ti,hi omnes mecum de plenitudine JÃiritus eius recepe* runt. inipfo tanquani in Ãnte, er tanquam in capite, plenitudo omnium bonorum er gratiarum reÃdet, ut nemo uel adeÃ³ doÃ³lus, uel uere Ãapiens, uelprophcta^ qui nonab illo acceperit. i.Corinth. 4. Qnirf eÃ quad non accepifli^Si accepimus,undeiEx Ãnte hoc. Si igi* tur Ã nobis nihil habemus,quomodo uiribus noÃrts glo riari poterimusf qua; planÃ© nuÃ¼lt;e Ãunt, etiam nihilpof* funt,niÃ uegetatÂ£ Ãterint diuino Ãgt;iritu.

NoÃ® omnes. ) Siue reÃres ad Prophetas, Ãue eie* Ã©ks er Ãdeles,uera Ãententia eÃ. Ndm C hriÃus caput eccleÃÂ£,qui Ui tarn e^ Ãdutein largitur. lU enim uiÃunt

ÃapJ AN N o T. I O AN. OE G O U ellDeo patri, ut perChriÃum Ãliunt fuumnos locuÂ« pktetQrea qult;e dare dignatur, in gratiamfilij fui doÂ« net,lit omnis gloria in ipfum redundet.

fimpliciter gratiampro gratia. Equidem ipfe tarn gra^ tus eflDeo patri,tantumq; fiiuorÃ« ajfecutus eft, ut pro pter iSlum,qui eÃ iuflitia noflra,fanÃ ificatioqi noÃra, prop teriÃ¼um inquÃ¤ acceperimus er-nos gratiÃ¤. Cluia enimiÃ¼e habetquod fit filius natura,ztr'patrimodis omnibus gratus : propter iUum accepimus nos quoque maximum (3quot; incomparabile hoc beneficiu, ut in loco filiorum DÂ« Â«Â«weremKr. Alij exponunt gratiÃ¤fuper gratiam:tdeÃ,maximÃ¤.Eieri enim ProphetÃ¤uel Apo fiolum,ucl alio quopiam munerc Ãmgi, in utilitatem ec clefiÂ£,gratiaquidcmcft, z^incomparabilisgratia. Si quidem filij E)ei fitcrimus,z:rÃâiritu C hriÃiprÂ£diti,ut poÃimus clamare,Abba pater, hec eft fumma gratia. Et hone fententiam pojfe conÃare, ex fcquentibus aps parct.Sed illud placet, quod perChriÃum gratiam in^. ftenimus apudpatrem,beneficium pro beneficio.

Quia lex data eft per Mofen, gratia ueriias per lefum Chriftum fada eft. yÃ uidere maximam gratiam,fummumq^benefi^ ciumt

IN E V A N G. IOAN. 20 cium^quod nobis diiiinitus conceffian cflfComptirabo nunc Mofen cum C hriflo,lcgcm cum HuungdiOjOquot; ui dcbisbcncficiu hocnoflrit nutltocIJcexccÃ¼entiÃiinu. Ã^uod dominus lege dÃ©dit per MoÃcn, etium rede in^ ter beneficia coputa tur, tainetfipropter naturam noa ftram uitiatam,male nobis cefferif.quandoquidein nos adeoad peccandÃ¼ procliucsQrmorbidi. Lexq^uiant o/kndit, tamenuimftciendi edquÂ£ per legem prÂ£cn piuntur^non concedit.Occafionem dedit naturieut Â»j.Â« gis fireret, crgrauiuspeccaret : fcicnterenimubilex pofita ejizycognita,peccdtur:amp;'id multo grduius eÃ. Qudinuis lex in feipfd fdndtt fit, cy t^re inter das nd dei coputdndd. Edpropter cyiudieoru pgpulus deo grdtior bdbitus eft, quid lege dccepit .Ã¼dmo' PmIus md K0.9. inter cÂ£terdpriuilegidgcntisfuÂ£hoc coined mordt. Dicit duttUidximte Idudiszyfuntminominis apud uos efi Mofes, Cf nihil prlt;efirtis illius dutoritdti, nihil illi derogdrepdtimini : fiLteor,legÃ« uobis coceÃit: fed fi ilium cotuleritis cii C hriftD,qudntulus efi f Et quitt eftquodQhriftusnobispnecipuecoceditiDicit, Â» ÃIS ceAÃ¿Ã©ax, grdtidcrueritds,utfimusgrdtideo, ut coputemur in numero filiorÃ Dei. Idin no filij ira;, mortis er tenebrdru,fcdfdq lucis (^Dei. HJc grdtiÃ¤ dccipimuSjfi ftiritus Q hrifti pdrticipes fiierimus. Hicc grdtid in nobis operdtur, ut quod lex prÃ¦cipit, perfia ciumus, iiunqtM ea qua; lex prd'cepit ddimpleftcinuSt c 4

Cap, I A N N o T. IOAN, OE C O L, ni/Ã® concejjusÃÃ¤lfct nobisj^iritus, nifi etiam gratiaiU la.r)icis, nonne fÃ¹cre Deo Abraham, lacob, ZT A\ofes,uelquifub lAofeuixerunti NoÂ» Â»eglt;tmÂ«f grrfsÂ« tosÃÃ¤lJeDeo. SedquomodogratiÃHifnntDeo,cr per quemfUon per ^Jio[en,(edper C hriflum:neq^per obferuatione legis quantulacuq; Ãierit. lamquij^onte legem perÃciunt,ficut quida,qui[nb lege Ãcre, hi non (dicni Ã C hrifto. Quid tribuit j^iritus Chri/hfut quod inuiti Ãciebamus cogente lege, nondum accedente ani mo or corde,hoc nunc prompto animo prteflemus. Qu.is mutabitcornoÃrum firrcumuel faxeumut fes quaxortnoUeÃatfnemo niÃ diuinusÃiritus. Ecce hoc donum eÃ quod Ã C nbsp;nbsp;nbsp;conceÃum eÃ.t^am ilia duo

non ab inuicem diuidimus, gratia crÃgt;iritum:ita enim (th leterno Ãatutu eÃ. Sed quid Ãbi uult quod etiam uea ritas conceÃa eÃf Veritas coceditur ubi hypocriÃs ont nino auÃrtur.Aufirtur, quandoÃtiritum ChriÃiacctf pimus. Alioqui Ãi multacxterna operaÃciamus,Ãema permanebimus hypocritte,donee fpiritusÃtnihis pe Ã©lus nobis immutauerit. NoneÃueritasin nobis abÃtp Ãgt;iritu:cr Ãiiritum nonaccipimusobÃq^ChriÃo.Cona feihneu eÃ, ut qui beneÃeium ChriÃi agnoÃeunt, per Ãdem amplecluntur,zy Ãlij Dei cenÃentur-.t^â Ãcut ue ritas in Deo eÃ,Ãc etiam in Ulis. Alij ucritatem conÃo runt cum umbra legis, ut in EpiÃola ad Hcbr. Ea quie Ã¿f lege geruntur,umbra Ãtturarum Ãiicre, ut ÃaeriÃeia, extcrmi

I N E V A N GÂ» I o A N. il externa circunci[io,fabbatiimo'c, l/hautcingualia erantfCrajJÃ ,crumbrÂ£. vbi autem Chrifliis uenit (^uceritur circunciÃio cordis:quales decet,ut omnia ritu Ãant. Sacrifida quie olimprÃ¦cedebÃ¢t, perfÃ¨^m C hrifli facrificium fignificabant. Summusfacerdos ipfum obtulit,fatisftcit pro pcccatis noflris.propterea, dicitur ueritas. Vis Mtem lUud aliquanto cÃ®arius agno fcere Æ ecce hoc dÃ©clarÃ¢t. Admilfus es in arcana, apcr^ tus eft paradifits, ut uideas aliquo modo Deum, quem ante Chriftum nequaquampotuifti cognoficere.i^emo uenit 4 patre,nifichriftus.interna reuelatio per Chri^i ftum eft, qua trahimur fuauiter ad amore patris. Hac eft lÃ¼a magna gyatia qua^n fequuntur externa dona CT'beneficia,

Deum nullus utdit unquam, unige^ nitus filius exiftens (uelquieft) in finu pas t kÃ³a trisilleenarrauiu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Traj/-rTrÂ«

Patrem nunquam agnottifiÃ¨musynifiperfilium in^ notuiftÃ¨t : nunquam tam benignum Oquot; tam fiuentem humano gentri cognoui/JÃ¨mus,nifi hoe maximum be^ neficium innotuijjÃªt perChriftum : qui non fiolum do^ cendo apparuit, fed etiam ftÃ³lusfiater nofter, quum 4jfiimpfit carnem noftram. Ex hoe Heet cognoficere quantum humanum genus amet.Ã¯oan.j.

Ã¯^ullus.) DeÃ¼ficimuscorporalibusoculis'quanf doquidÃ©incorporeusefter inuifibilis? nouideri.Quit

Cap. 1 A N N o T. IOAN. OE C O L tcscum'ioanne-.ubiMtemtton fucceÃitcxeorum fen tcntMyCoepcre feuerius dgere. qitafi dicerent: Quie di^ Ã¿titds tuai videinus tuam uitatn,fdnilimonid ddinird bilem,prater communemhominummoremuiuis,Ion Ã¿efecus daces qudm exteri fdcerdotes. Cupiinusfcire quisfis,utedif fdcerdotestedignohonoreprofequdnÂ» tur. Hiec pldnÃ¨ uidentur nonfine ntdgnd tentdtione dia ih, ut Ã¯odnnein inducerent, ut fefe C hri/tum d^rntds ret. Seduideteinfignem modefiidnt lodnnis.

Iteruin obferudte modum loquendi Hcbr(eorimt: rgt;um uolunt dicere, conflintifiine conjiffus eft, djftrt mdtioninegdtionein fubiftiunt,utfuprd: Ettenebr^ eunt non cognoucrunt. I td etidtn hocloco,nequis ft-uiâ ftrd drgumentetur, qndfi conftffusdd aliud quidpidm reftgt;iaidt,cr deinde,negduit,dd dliud. Cicit itdque con ftjfus,ideft,con{bintiftimcconftffuseft. Elon oportet hdbere rej^eÃ³himpcrfondrum. Nonmdioris ftciebdt fdcerdotes or Ixuitds lodnnes qudm umbrnmifed quÃ¦ ft)iritus domini didabdt, ed proloquebdtur. Sed quid fit conftjfus,cr qudle teftunonium de fe perhibuit, idtn pulchredudietis.

, Itd 071 foletddnotdri.Qjtdndondrrdntfententii tbaliquodiddjfolentprtemtUerc oji, Conjiffus eft, hoc

TN E V A N G. I O A Ngt; I) hocfcilicct.ApudLdtinos non opusexprimere StÂ», lt;/Â«( per}iÂ£h fententia. Ego non fum dlepromiÃusper PropPetdSiCrexpeÃ©htus Ã patribus. Ego non fum is,nonejlmea tanta dtgnitas, nolite ifltus dignita tent mihi tribucre. Etos^uo^ueexemplo eiusdocetubigue memores ejjc modeflite, ne hoc quod Cbri/h' c/l, nobis acceptum firamus. viuiÃcare hominem, intusdocee rcjfuntoperafpirituschrifti. EtosfolumminiÃriuer^ bi, diÃâcnfatores myÃtriorum : ne quis fublimius de Je fentiat.

ErrfttHrtc opinioapud ludteos,ÃumptaexM.dlae chia Propheta, Heliam rediturÃ¼ preeceffurum am te C hriftum, er prtecurforem fore, ut conuertat corda filiorumad patres. Et hoc erat eis indicium datum. Sei quoniam Sli craÃiorem opinionÃ«deHelia habebant, undc rc/ponfum efl Ulis iuxta illorum opinionem. Eton erat expeihindus Plelias,qui curru igneo raptus in ttca rd. Hoc uoluit Malachias, quod hoc modo Hellas rea diret,qui uirtute er /}!irituftmilisejjÃªt,erqui non eÃet recepturusperfonam hominum,Ãd omnium uitia rea darguturus. Is dicitur Etelias apud Malachiam. Talent quondam decebat ejÃe priecurÃore. Vnde in Matthteo cap.ii. habemus, loannemuereeÃÃe Heliam.Quomo do efi Heliasi quod uirtutem Hclia: habet in fi. Simitis

Cap.I ANNOT. I O A N. OEC O ofor f orwm efl,gui ex A pocjlypft poUicenttit talent reditum deÃ¯ieliazy Enoch : quamuis non dubitemus ante adnentum eins, er ante diem iudicij pricmiÃurtt, eiuiardentergloriÃ¤ eiuspra'dicent. Anautemmultire cepluriÃntyhoc nobis eÃ incertÃ¼. veniet dies iÃe incx^i peÃ©lntuserinopinatus. Credebant 7rÂ«Atyylt;^itricuf (]uandam,lt;}uod anintic remigrarent in corpora, er ita putabant Heliam reuixi/Ãe in corpore Ioannis. Tant alienum erat apnd cos Prophetaru genus,ut planÃ© puÂ» tarent nullum prophet Ã ejfc Ãtper terram. I ta fieri fioÂ» let M plurimum fiylemusadmirariquie ante Ãikifiuntf ertiuÃ¦oculisobieÃ©lafunt contemnamus. Helias(reÂ» Ãjondet ad iÃ¼orum mentetn ) noÃim, Alias uirtute reÂ» pr/cfientabat Heliam.

Poteflisrepetere : Etinterrogauernnt eum tertio,. Voliieruntalterius anu^iam propheta: ei tribuereno men. Nonne tuesoTifocpÃ¼tue, ille Propheta,pcr an tonoinaÃÃ¤,quod fiit exceUentifiimus Propheta, de quo locutuseÃMofiesDeut.tS. SedcertÃ¼eÃÃacerdotesno ignoraÃe iflud caputfigt;cÃ©l?ire ad ChriÃu:unde in gene reputaturhic loqui de ProphetaquodÃ¤ infiigni. Iteru iuxtamentem iHoruloquitur. Nam habet teÃimoniu 4 C hriÃo loannes, quod plus fit quam Propheta ; utilt;^ ttiÃ¤ arcana er abficondita ipfie fdebat.Sed Wanes erat limes

TN E V A N G* IOAN* 24. Ã®Ã¹nvs infer ProphetÃ¤s er Apo/loios quia lex ufqueÃ¤d loannem. CumChrifhis aÃ¤erat, negat fe eÃe Prophet tarn, alioqui minime negaturus eÃet , quid arcana noa Herat:fleeralijPivpheta:per eundemÃ:iritumproa phetatifunt. Id efl, Non/Â«m talis, qtialem me exiflia matis : quafi pofl multos annos fecuturus fit C hriflus. ludaiflitcntur in Piaggico, âZacharia, Malachia, ef S.frd cejfaÃe Prophetas, deinde nuUi Prophetie (Ã¹ere, ctfi probos habuerint homines: fed tales non haÂ» buere, neepte hodie habent. Ã¯Ã¼is igitur temporibus age bat partim oÃieium Propheta:, partim ofliciumpriea coms, quia quafi digito oflendebat C hrtftum : er qnM prophe tie iam impletic erant in C fcrijfo, non agnofeit ttomcn Prophete.

Itacg dixerunt illitQuis esfut refpon funT demus qs,qui miferunt nos, Quid dicisdetcipfof

Non ceÃant donee officium Ioannisplenecognoa fcanticrhec omnia fiunt diuina difl!cn/atione,quo ina excufabilesfintludtci. Idefl, I:^onredibimus,fciemus prius qua autoritate haicflicias gt;nbsp;ut pnncipibus noflris dicamus. Nonne uides quanti iÃ¼tfint, qui nos ad te miÂ« ferunt^ deccbit rc/fonderepro illorum dignitate.

Ego uox clamÃ¢tis in deferto, dirigitc uiÃ¢ domini, ficut dtxic Efaias ProphetaÂ«

Jtarejpondet tandem : Ego fumidauox, de qua dict^ turEfa. 40. ubi coniblatur Deus Hierufalem, e^- ad^ uentu C hrifti annunciat. Quamuis quidam exponunt eum locum, quod populus fÃ¹erÃ®t remijjus Ã Cyro rege Perfarum,ctr omnesfemutuÃ´ adhortatiÃierint,^:^ ita paratas eÃe uias domino. Sed nos ÃdemEuangeliftis omnibus habemus,qui uno ore hocdiÃ©lum uoluntin Joannem.quafi diceret: Hoc diÃ³him ucre in me implex turn eft,iam nulla alia Ãlicitas efl pro; Ãribus,iÃ¼am fili citatem ego annuncio. Kolkore, uox damans. Jntelliit V gimus uocalcmpraconem qui clamaturuspalam, nuUiusÃiciem reueritu)-us. i ta enim de ijs qui maxime uocalcsÃtnt liceat loqui, ut flnt ipfli uox. id efl, uocaÂ» liflimus annunciator Qypracurfljr domini, utparetur iiU uia. Hebrceiflolent coniungere : I nÃolitudine parare uiambamidbar:uiainuia,fltuiaparatadomino.ster tKtur nbsp;nbsp;complanetur uia, ut dominus in hacpoflit ims

Ego.) ideft, ego occupauihocdefertum,z:yhae ^nus uixi etiam in deferto, ut per defer turn illud defm gnarcm,lucbeam effe in folitudinem redaihmdta cla^ mo qua deus commifit. Etiampotefltotusmundusap pellarifolitudo,cumdeflitutusefluirtutibus. Cluomo do paranda uia dominion alijs locisfeipfum interpreit tatur.quandoquidemomnesadpÅnitentiamadhortaâe tur,reÃpifcerc dicens. Qui igitur reÃpifcunt, exfuper

lis humiles Ãunt, ex dudhs ntifericordes, ex irdcundis miteS:,ex incredtdis credulitCy fe humiliant,cr defdeÂ« rant aduentum Cei. Namf)li efurientes iuflitiam, fcuntur er fatiantur. V nde illi um uiam parant, qui ardentibus defderijsChriÃi aduentu expeÃ©kint, N ant in talibus cordibus C hriflus libenter inhabitat.

Parate.) id c/Ã®, efloteparati,ut cutn dominusuea tierit, dignifitis ut iUum recipiatis. Ã¯n banc fententiant fcripta funt ilia. Allegorias hic adducm, nihil ad fens tentiam conducit : nec proderunt his qui uerbum Dei audiunt naufeantes. Parati fimus,fed neq^ noÃris tris tuamus uiribus illud,quia initium Ã domino eÃ.

Qui apud luda:os probatif.imi habebantur. TrÃ¨s feiiÂ£prlt;ecipu.e}udeorum:E/fcni,Pharifd!i,cy Saddu Ã®udatorimt ctei. SadducÂ£iadmoducamaleserant,zy refurreÃ¢ios tresfedie, ncm non mdebant, nbsp;nbsp;non eÃeÃiritum affinnabant,

â undcintercteterosmagisreprobati.EÃenimagisexce EÃern, dcbant:non cnim ueniebant comuni more hominu,fcd quemadmodu nobifcum monachÃ¹quidam ccelibes,qui dam uino abÃncbant : Etiam iÃt tunc no erant probas ti. Sed pharifei delegerunt medium genus. Hon crant Pharifci, tarn auÃeri ut Effeni, neq; tarn carnalcs cr contempto res diuinaru rerum ficut Sadduciei.ideÃ,exproba!iÃi tnis ludlt;eoru, quorum fciÃ ab omnibus probabatur,

VAn'4 teflinionia Ioannis de Ckriflo principio nobis proponit Euangeli/la. infÃ¨cundo tefli^ monio, miÃis ad ipÃim Leuitis 4 Hierufalem, intenvÂ» gantibus num eÃetChrijius,ut arrogaret fibi quip^ piam,negauit:fedfcinquiteUeuocemcla}nanttsindes ferto ZTC' Ã¯amnonfatiseftuitarearrogantid,C7'alies num honorem tibijpÃ non tribuere,nifi (T alteri fuunt honorem tribuas. Propterea adhuc interrogatur.

Et intcrrogauerunt ilium, Ã´i. dixcs runt illiiQuid igitur baptisas, fi tu non CS Chriftus ille, necÃ Hellas, neqp Pro^ plietar'(4//^a/Ã®iÂ«/Ã®gÂ«iÃ®.)

Hicc uerba (^erius diÃ©h uidentur. QuandoquidÃª loannc in Ãententiam fuam pertrahere nequibant blan ditifs, nunc feueritate nituntur quaÃ increpÃ tes Ã¢ium, quanam autoritate baptizaret,cum idfibi nequaquam concelÃim ejjÃ¨t Ã Ãummis facerdotibus ; quafi nihil age re deberet niÃ ab illis conccjÃun : decebat ut ordinaria autoritate hocÃceres, quam planÃ© uideris contemner re.Apparet quod non fatisamicoanimo acceffÃ¨runt Joanncm,non ut meliores fiÃ¨rent, fed ut caperent ilium in fermonibus.Vidcmus enim quod poft tantant adhor tationem nihil melioresJÃÃifint,ttcqp C hriftum ipfum requifiuea

IN E V A N GÂ» IOANÂ» Ã¯S feqiÃ jincrunt,ad quem lt;i Io4Â«we mittuntur.

QuÃ¢fÃ®diccret : vilequidein minilkriu meumeÃ; neq;mthi aliquid amplius arrogo,qu4m quod aquii ferfÃ¹ndo uenientes ad me. Jgitur alium queudam opor iebat inquirere, me multo priejkntiorem : parum efi quod ego ago, no oportebat mihi fuccenjÃ¨re. lofephus in Antiquit.lib.perhibetloanniteÃimoniu, quodprÂ£ Libro dicaritpopulo,utiujiitiÃ feruarÃ©t, utcoirentinunum cap.^o, per baptifmum ; quod non ob oliam caufam iuberet ba ptizdri,quÃ mutcongregarentur.HÂ£cferuetis,utfcia tisbaptifmitin,fymbolumcogregationisejj'einunum. BaptiÃnui Et C bn/feis hocfymbolu eÃ®egit, ne plus exteriue aqua; f'ymboluni deturquÃ mparcfi. AccÃ©dÃ¢t uit^puritascrfanÃ¢imo congregan tiia:iHuduerumbaptifmaeÃ.tdieqiChriflusuoÃ®uitul^ donis, tra homines addichs cfjÃ¨ elementis,tamctfi charifasre quiratut congregati fimus inpopulum unum. Ita qui denuÃ´ baptifmuinducunt, quidaliudÃciuntquameci^ clefiam C fcn/lt diÃ^crgunt râ N4 7KI antca per hoc fym bolum coniunÃ¢i, iterum difiunguntur. Ã®gitur nonlo^ quitur magnifiÃ©e de fiuo mini/krio. Id nos reÃ¢e fentiemusdenofirominifierio. Quatenusperhosagi^ tur,fit quafi in aqua ,fiue facramenta exhibeamus uel lÃ¢ia, Liolo negarc intÃ©rim comitari uirtutem Jfiiritus

miniflranus uel ctiam clemcnta, fiuc aqua lit,Ãuep((Â» tiis dotniniaiSiutMtcm ittaclÃcÃ¤ciamqiMndam bcant^id non crit d nobis pncfiohndum, feddC hriÃo. lÂ£d folius C hriÃi dignitds. Dtf^enfatorcs tnyÃtriorunt T)a folum fumu5,wtrd hos limites nos contineamus, vfiSip. Caeterum mediÃ¯is ueÃrC (uelinteruos)

iUd inprdÃentifolcnt exponere,pro inter uos ^udft diceret: Alius eÃ cotemptd! quidem fortis, unus Ã¨ ntedid plebe, que ignoratis, iÃ¼e eft Ã uobis requiredus,

id efl, longe dignior me. Jpfeefl uerusprueceptor, doikr de mdgiflir, quem ego tanquam diflcipulusfeigt; qui debeo. Itd dutem conftitutum dDeo,ut ego prdccit dam, ille fequdtur me, tempore fcilicet. lodnnes hoc agit lit omnes inuefligent C hriflÃ¼, c dgnof :ant eum. l^on inuidet Chriflx:,neq; (cmuldtur.

Kebrdiflnus, dum reÃ®dtiuum flubinde repetitur, ut Cuiusego. Sed non caret emphafl lUdrepelitipiut, llle tdMus cfl,ego nullus fum. C hriflus pcrhibet illi tejimo nium : inter natos muliaum no furrexit maiorioanne

! N E V A N G. I O Ã N* ar Bdptijh. Is ctÃ¼tÃtetitr fe nondignu foluere corrigiditt c^cei. Ibi coÃ¼igunt quiddm myfleriu,fi(iÃe olim morÃ©^ ut qui uxomn qud dlter dimiferdt duÃ³ltirus ejjÃ¨t,folus retcomgiÃ¼cdlcvi,ut uxorpoÃet adillumreuerti. Vo lunt igitur lodnnc dllufijjÃ¨ dd hoe. M.cd fententid, hu^ milidtis funt uerbd. Soluere comgiÃ¼,humile ntittiÃeriU efl.qudf ; diceret : Ego/Â«tn minifler eius,ipfeefl domi^i nus,coditor omniu,uerui mdgifler, iili honor debetur, rdinquite me, egoflim feruus. ItÃ³ neminÃª pudedt fuÂ£ pdrititdtis,quoticsgloriÂ£ Chrifli dliquid dccedit,t{el chdritdsidpoÃuldt.Nemofemdgispoteritturpdre indignis ldudibi(S,dumplus de fc fentit quÃ¹mpdr efl.

Hxc fada funt in Bethabara trans Iordanem,ubi erat loanncs baptizans* ' LocusiÃeBethdbdrdnon multumttbeÃdHicro/Ã¶ lymis, proximo fcilicet loco lordanis. videtur nomen hdberc .i trdieÃ³ht. Beth domus, cr Abdr trdnfiuit : uel d }mus trdieÃ©iionis: unde Abrdhdm fuum nomen hdbet qui trdnfiuit lorddnem, quid d MLcfopotdinid uenerdtÂ» ErdtfrequÃ©s ddmodum locus iÃe. I^eq; cnim Ãgiebdt lueem,qui dmdntiÃimus luds cy ueritdtis erdt. Proin^ dc in loco iflo ÃequentiÃimo, ubi plures Ã¯ud^i conuene rdntquitrdnfituri erdntlorddnem, Ã¯odnnÃª uiderdnt, unde fimd dd plures potcrdt promdndre ex publicd do Ã¼rind c:r bdptizdtioiK: etfi no longe d folitudine locus iÃtfif.fed Ãi in folitidine fiiijjÃ¨t,itequdqudm ddeo Ãmd d 3

C hrifti increbruilJet. hoc^; oportebat Ãeri, fufÃciebdt alioqui folis uerbis ddmoneri .SedC hrijlus uoluitpopu turn dlJueÃcere huic Iduacro, quo po/kd Ãcilius bdd ptifmud fuis difcipulis dccipmt. Hoc nimm inteUige bdtHodniKSdjpiritufdnih. VndcChriflus dpprobd^ uityO' uoluit bdptizdri bdptifmo lodnnis. Ne ^w'Ã¯ igi turdjj^erneturlodnnis bdptifmd,ncq} minijkridApo ftoloru, quid idipfum efficere nonpoterdnt quÂ£ Deus ipfc amp;-c.Tdntu de fecundo teftimonio .Ã®iunc fequituv tertiu. Kdilenus quidem de Cbri^Ã®o locutus eÃ cordnt plebe ey Ã®jeuitis,fed nodum indicduerdt C hriftu'.unde hoc teftimoniuin dpertius efl,z^ reueldtur C hriÃus.

Sequent! die uidet loannes lefum uc nientem ad !pfum,amp; dicit : Ecce agnus file Dei tollens peccatum mundi.

Cdufdm qudre lefts dcceÃerit lodnne, hie non ndit rdt,dn bdpiizdndi grdtid, uel dlioqui fdutddi. Ntihi ui detur quod Chriflus feruire uolueritdi^enfdtioni lodtt nis or muneri. Non erdt ignordns quod per lodnnent eÃet reueldndus: proinde ut occdfionem lodnni ddret, aecefif-Gr ut teÃiinoniuin dccepit,bdptizdtus eÃ.

Ecce.) Pduculd iflAfuntuerbd,fedin quibusmd^ ximd Idus Chrifli nobisproponitur. Significdtur^enint eÃe redemp toretirfdludtor mundi. N dm quipeccdtunt pllitjddfrt nobis iuÃitidin : qui luÃitidm ddÃrt, ident inortein toHit w'tdmqi concedit.TantÃ¤ loannes frts

IN E V A N G, IOAN* 28 lotit digfiifatc agtta I?Â«â. Okm Ã¤gnus ajjumptus cjÃ® in Ãcrificium. Solebant in nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;immolareai^

gnos domino: prseterea ajjitmebatur agnus in pafcha^ t^Uodredcmpti clJcnt de[erttitntc Aegyptiaca^tiuod angelus pepcrcijjct ifrael. Isolimcr.it ufusagni .Sed iÃcagnus neq;rcdimâ¬re^oterat,ncque uitmnpra:fl:t^ re,neq;patrcmreconciliare,fedcxternumfymbolum AgnuspaÂ» folum,zydatusinÃgurampopt(loueriagniquilubfef /chalisfynt cuturus erat. Propter fummam igitur innocentiant, boluntÂ» quia uerc immaculatus agnus,nullum deliilunt in Chri fto repcrtum efl.Proptcrca uerc dicitur agnusDci, qui Deo placuit, quem nbsp;nbsp;DcÂ«j iwfit, qui er Ãipfum

Deo, quiaDeodignus eft. C^uidcxbis omni^ bus habemus, quam Chriflume/Je innocentiÃimuin crDco gratum,erita ut propter ipfum peccata totius inundi abolcantur f Non dicitquitoUitiÃ¼iusuel alte^i rius, Ãed totius mundi. NequeÃolum originarium, uel peccatapatruin quipr^eeÃerunt, fed in gcncre loqui^ tur. Ã¯d eÃ, quiequid macula; uel Jordium in mundo efl, illius dignitas er iUius fanguis abluerc poteÃ. videte^, iam etiam aliquo modo derogat fuobaptiÃno, Aqua non abluit,Ãd fanguis C hriÃ.i.toan. i. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CcrÂ£Â«

quantum ad dignitatÃ« attinct,fulÃcit purificare totuin mundum Ã peccatisifcdut confeientia; puriÃcentur., Opus eÃÃgt;iritu fanch qui operetur in nobis fidÃ©iHam, nt credainus nos fanguinÃ§ C hriÃi ablutos-.crquotquot

Cap, I quot;nbsp;A N N O TÂ» I O A N,, OE C O L, fcduÃturÃpeccatis fuis, iftb fmguincpurificlt;(ntKr:utl^ deeximidlausChrifliefi,

Ille eft de quo ego diceba : Vir uem't poft me, qui ante me erat, quia primus (uel princeps) meus erat, 0(5 ego nefciebS il lum.Sed ut manifeftus fiat IfraÃ«li, ^ptc rea ego ueni baptfeans in (udpcr) aqua,

Kifceuerbisitaadmonm mit. Ecce fuperioribus dicbusmultadixi inlaudeinijÃ®iusuiri,quemhÃ¢Ã©lenus Ã.cie ignormimus'Min ode ft. videtif quis ittc fitfRcpe tite uos nunc ip ft qmntus fit, cui hadenus tuntum tefti moniumpcrhibui.AMdiftis:illeerittpjftntcuenturus, dcplcnitudineeiusomnesaccepimus, gratia program tia.QuandoquidcinmagiftxripfepriÂ£fenseft,indignii erit utadhxreatis difcipulo.JOumdicit,Eglt;} ncftie^s bamillumc^c.duodicitngnorafte feChrijium,O'bit ptizafteaqua :hoccft,utbaptifmusquo ego baptizo minus fit fuftjccTus, quafi coÃ¯ludatnus inuicem, o uoÂ» luerim gratificari cognato meo ; eapropterftchim din tiina dij^enfatione ,ut minor mihi cum tanto uirofiimi liaritas,ut libentius accipiatur baptifmus. Solum bapti zauitadftituru. Vere nefcicbat ilium. HÃ¤etiampuer uixit in folitudine,non in Hierufalem inter facerdotes, fed in agro o nemoribus. NoÂ« idea folus fiiit,Ht quif piÃ¤pucriliterpoftitimaginari,feduixitinterinocuos.

jfraÃ«l.) Propter quem fcilicetmijjuseÃ, utcolli* ^dt oues quÂ£ perierunt in ifi-aÃ«l.Idin indicut quomoda cognouerit ipfum, ctr indicut earn (cientiÃ¤tn non ejje i cdrne fanguine,fed fuperne homini cotKedi^

PErÂ«cÂ»imÂ«stt(lt;pfrHf^- ud tertiuinfeflimonium^ quod Bdptifln fdludtori dedit. C ot^icatus C hri fliim uenicntÃ«, dixit : Ecce dgnus Hei qui toUttpeccd* tumundi : quibus uerbis nÃ¼rds Chrtfli Idudet tefldtur, nempe Chriflum ejje fdludtorem omnium,ettr imntdcu Idtdm uidima,. De /joc teflimonio poÃed inquit, quod fujjiicione cdredt,Qr non dd grdtidm effe loeutit : Qiii prior me eft er. Hum itd loquitur, indicdre utdt quod non loqudturin grdtidm,uelquodneceÃitudine fold iuntfius ftt, uelftmilidritdte deuinihts. Efeftiebdm tb lum,ftingor munere meo mihi dHeo iniunih, non lo^ quor ex grdtid dliqud ,Verd fententid huius loci,ft qui^ dem modum B.ebrd:orum dgnoueritis. Huo dutem tro Huo tropi. pi inhoc dich occurrunt : unus uerbi eft,d}ter fentenÂ»

tiÂ£. Solent c^GrÂ£ci nbsp;nbsp;liebrÂ£i inprÂ£terito enuncid^ Hebraiftn9

re,quod inprÂ£fenti diÃ³hiin efte uolunt,ut Ldtini : Odi prÂ£teritum hunc hominem,id eft odio hdbeo. Itd uidi uel feint. Sic pro prÂ£fen hoc loco, utftmplicior fententid ftt, EgonefcioiHu, in p, prÂ£fenti. Etft uocem dgnofcitis prima,,ftcile dlium tro pu dgnofcetis,cu dominus dicit: Hifcedite d me,ego ne feio uos, pldnÃ¨ dominus notÃ¢t nos omnes, quid cor not

uit. Sed dicit : lamnon rejjgt;ido pcribnam ucftram,fed an Ãceritis mluntatem patris. Fungor indicis munere: iain uos non agnofco. EoÃ® didmus nobis ignotos effÃ¨^ quando no ddperfonÃ¤loquimur.lta loannes.No idea fit ut tejiimonium firam, ud d bene uelim:nihil tale fu Jjgt;icad oportet : tnagis me monetiniunÃ³lumopus,ut mani/Ã¨/ktur ifraÃ«l fuus redemptor: ob banc caufam ue Â»i ut baptizarem aqua. Si quit ultra fdfdtaretur: Vn^ de autem tu habes^quod fit tantus corain Deo?

Et loannes teftificatus eft,dices : DiH genter intuitus fiitn fpiritS defcÃªdentÃª fpecie columbÃ¦ de cÅlo, 5C manfit fug illÃ¶jSi ego nefctebÃ¢ ilium.Sed is qui mi fit me,ut tingerem aqua, ille mihi dixit.

Hoc eÃ indicium munerismibidiuinitus iniundi, quiacumbdptizareturÃ meChriftus,uidicÅlitusjfb ritum ftnilum quafi cobtmbam:alioqui ego plane non attendijjem hominis Uhus gratiam uel Ãmiluritatem, uelcdiam cauftm : fed cum hoc cerncrem, pr^ceptum datum fat mihiutilli tejhmonium perhiberem.F.thifgt; ce fequentibus uerbis dicit fibi fi-chm reuelationem:

Super quern uideris fpiriium defcen dentem amp;nbsp;manentem fuper ilium, ille cftquibaptizatin fpiritu fando.

IN E V A N G. IOAN* JO tnihi indicMit cr rcuelauit uenturum alium, qui tufanÃ©^lo ejjÃ¨t homines buptizutums, CZ hune liceat hoc modo cogitofccre.Nimirii lounnespoterutfecunt cogiurc; Ãiuid Ãciam ego ftfoLt aqua homines ablueÂ» rofquattdoquidÃªaquaefl,neqi(aqpoteritpcÃ©ioraho^ tninumpurificare. inteÃ®lexitautaliumejjcqui f^iritit corda hominupurificaturus eÃet, cuius purificationis fymbolu aqua externa fit. Ã^uomodo aqua externa ab luit corpus,itaÃgt;iritus,qui uiua aqua eÃ,emundat cor^ da,ut PÃal. si-Ampliuslaua me Ã pec.crc.Obticuit E uangelifla baptiÃnÃ¼ C hriÃi, quomodo baptzutusÃt, cum ab alijs Puangeliflis defcriptus eÃet. Baptizato C bri/lo uifus efl fpiritus fanÃ©his : non quod antea non ÃcrurrplctusÃgt;iritu fanÃ³h, abfit : Ã¼am diuinitas 4 ChriÃonunquÃ¤fcparataÃiif.undecrchriÃusappeb latus efi,quiauni^s efl Ãgt;iritu fanÃ³h, Horaautba^ ptifmi,quando reuelari oportebatChriflum,hocfit gÂ«o oflenfum fitit loanni, C hriÃum eÃe plcnu gratia. NoÂ« fote defeendit in iÃ¼um Ãgt;iritus,fedmanfit ctiant in illo,ut E.fa. dicit: Spiritus domini fuper me, eo quoi unxeritme.Ã¯temcap.M. Spiritus domini quicuitfuper tne.ideo in illo reÃdit plenitudo omniu bonorum. Eus diuitiaspoÃedit C hriflus etiÃ¤ inÃns zy- in utero mater no:fed noÃit iflis donis uÃis,ncq; oflcdit fetale doÃ³hn remaluale poÃ baptifmu. Hic quado legitisÃiiritufan defccdereÃcut coluinbÃ¤,quieÃiofolct moueri, qua

ifii( columbx fÃ¹erit : quMÃs curiofa eÃe uideatur, utilis tarnen ueladhoc fÃ¹erit, ut poÃimus de alijs rÃ©bus Ãciliutiudicare. SoientfÃ¨rÃ¨de huiuÃcemodi fenÃbilb bus rebus pronuncMre,(iuodan^eli ad cruditionent ho minÃ¹hafcefpeciesa/fÃ¹mÃ t. Sicutetiamquando DezÂ« apparuit M.oÃ, in rubo ignis, cj- ea quÂ£ tunc externis ocidis obiedzt fi^re, adminiÃrata efjÃ¨ dicuntur ab anÂ» gelis. Simili modo de iUa columba uifibili loquuntuf, quod formata Ãt ad tempus aliquod ab angelis. tioc certum eÃ ety neeeÃariu conÃteri, Deum uelÃiritum fanÃ³bim nulli creaturÂ£Ãeuntre,in unamperÃonam, quemadtnodum uerbumDei carnem hominis aÃumÂ» pÃt.AbÃt ut talem unionem ponamus in homine. Sic Ãi qiÃ¤s uelit annunciarc de columba iÃA, ZT dicere coluin bamefÃeÃ^iritum Ãanilum, isproÃÃ¼o midtum aberra ret. Sed quid fÃ ciebat ida columba?ii oc nempe,ut indi caret ubertatemÃiritus Ãandi in C hriÃo, er hunc eÃe uere un^hun Ã domino: idco columba erat docendi gra tia er oÃendendi. (^jliÃcunq^ ida Ãierit, Ãae animata Ãiue inanimata ,nihil ad nos:fÃ¹itÃecies ida uiÃbilis:Ãed non eÃ afÃrmandum Ãiritum Ãanihimin Ãua natura columbam ÃÃ¤fÃe. AuguÃ. in lib. de Trinitate copioÃe ida traSbtt. Ciuod ideo indico, quia mox eodem loco, ubi decolumba locutumeÃ,deÃymbolis noÃrÂ£ reliÂ» gionis loquitur, quod etiam ifh inÃituta Ãnt ad doÂ» cendum,mmiru, beneficia er gratiam Dei.Proinde ne ,

I N E V A N G* I o A NÂ» Jt ccjje efi, lit ^ui cotentiofius loquuntur, neq^ audire mo dum uolentes,qm EcclcfiaÃidloqiiuntur,maximeersgt; rcnt.]S!amftaquam uelis c!ffirmare,ejje fulft^ntiue gratiaÃiiritusfattdi, necej/Ã¨ cji ut alerres,niÃi (avsi-s fiÃ¤!,quod nemo negat,Ãi duo lOa hoc modo tecUcsutiia rc. Simili modo loqui poÃumus decana dominica. Hoc autem dixi, utamouea quorundam impudentiÃ¤, qui cum audiut ita loquide rebus fenfibilibus,quaft gr4 tiam dufiramus, calumniantur. N Ã³nne mdniÃfkt cics lumnid^ CU nemo eÃ qui neget ChrtÃum eÃeplenu gra tid,quddo columbd[edit Ãuper ilium. Et tarnen eu hoc aÃerimus,chriÃumeÃeplcnuÃgt;iritufan0h,nihilcmi nus nolumus crÃ©ature uiÃbili hoc tribuere.Jdeo mani^ Ãte Ãuntcalumniie. SicÃteniioÃeritde elcmentoante oculospofito,nb tribuimuseffiÃ©iumelemenlo,fedho'gt; minibusquiÃdemhabent. Similiserroreoruminuer^ CraimtUld io extemo : uerum ÃcilequiÃ/iritualesÃintpoterunt in his rebus iudicare. Sacrameta duntaxat impijsÃunt Ãgnapurd,quict impijÃent : quiÃdepr(cditi,iUi utique non abipfopanehcchabent,Ã:daChriÃo.

EgoneÃeiebam.) Memores eÃisquoddixi.jdeÃ^ non loquor ad gratia illius, qued nunc teÃiÃcor uidtÃgt; fejÃirilum-.hocloquorideo^quiaprteceptumhabeod I)fo. BaplifmÃ¼inÃgt;iritufandv,Ã)liusChriÃieÃc,an tea dixi.Qut bapiizatÃiiritu, is cor hominisinnouat, â¢ Krtf rt m AdÂ«;Â« plcne mortiÃcat, Pharacnem noÃrum

Gap.I AN N o T* IOAN. OE C O L. demergit,fiiÃ¢t^ nos noms homines. Homo hoenopd terit pr^Jkre. lamficut uidmusin Chrijlo quipriuS plcntis gratia crpo/led baptizatur : ita nonun^uÃ¢ fit, Â«f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;anteajpiritu fianÃ¢c prtedÃ¹ifnt, cfpcftea id

ipfium fignis conteflatifr.Ã¼on e/l neccfiÃ riu ut duo illa coiungamus.Fit ut nonunqua quofidam in album eccle fiÃ¦afcribamus,qui nonfiiiritÃ¼ fianÃ©him habent^fied bo na jpe adepturos tenemur. Abfq; dubio multi ab Apoa fiolis baptizati, qui/piritum (dnÃ³bim non habucrunt.

Hoc Ã®oannes audiucrat: uicefi filius dilechis in quo cbplacituin habui, hunc audite. Proptcrea noluit occultare illud. lam quamuis pro:fens fit, O' cord mini firo, omnes tarnen adhortor ut iUum accedatis, o pro redcinptoreagnofcatis. Ã¯iihilprofidÃ³poffetamplius in laude C fcnyti did. Sunt qui inter fi-u6ius baptifmi co manor ant,ubi baptiz^tifierimus, tunc nos quoq^fph ritu fando impleri,fieri templa eiufideinjO fiUos Dei. Verum quide eft,fi quidÃ« Ã /piritu fauih mox illuflrati pofi baptifinuin fi(erimus,oâucra fidcs accelferit,tunc fentiemus nos effe filios Dei, o clamabimus,Abbaplt;t ter.Propterea etidhoc obferuandum efi,C hriflum fuo Jnfitfutio baptifmocofccra/finobisbaptifinu,atq;ctidtunceffe laptifini. inflitutum. Nd quipofi C hrifium baptizati erant, no opusbdbcbifntrebaptizdtione.Btfi inAdislegatur, quofdarrt

TN E V Ã N GÂ» IOANÂ» 52 Ã§juofdÃ rebaptizttfosejjÃ¨: fedignorabdtddhucJjn'ritH fanÃ¢um, hocefl,nS fciebantChriflÃ. Quiautemcon ^egantur in difcipulatum C fcriPi, ecce ij Ãciunthoc, ^uod Deus db illis reqidrit. Ndtn Ãdes exigit ab illo,ui ^uodcordecrcdat^reprofitedtur.l^oneninthocdici mus Ã§juod fsoflrcfurreÃ¢ionÃ« C hrifÃ®usprimum inflÃ¼uÃ¨ ritbdptifmum,fedficutincxnd inflituitritum fynd^ xeitgt;s,cr fanÃ©lificduit, itd cum ipÃc baptizdretur, ptifinuinÃituit. SeduirtutÃ«nuUdmilldduo externa hd . bent:exfanguineChrifliuirtusconfirtur.Sifidcmin Virtus fa* C hriflum habes,tuncfdcrdmentd efficiunt aliquid. cramento^

Poftero die loÃ¢nes iterÃ» ftabat duo nnn ex fan ex difeipulis illius,amp; cum infpexiffet le gHiÂ«eCJ?ri fÃ» ambulante, dicitÃ®Ecceagnustlledei.

Hoc lt;judrtuteÃimoniu eft Ioannis,quod pnebet ebrifto .Et uidetc quomodo femp pofterius teftimoniu dliquid dddatprioribus. Primujcora plcbe:/ccundu,co ra /dcerdotibus,etiÃ¢ cu periculo quoda : tertiu,priefen te C hrifto : quartum, cUftipulis fuis,qNos nidmftfkÃ ft dblcgat,crddchriftumittit. Idmnouult utdifdpuli ip film ftquantur,ftd ut diuertant ad uerupweptorc. Idm tempus utucra C hrifti ecclefta cogregdreter. inte rim licet animdduertere, quamuis loannes multo tetno porepnedicarit laudes Chrifti,erpduci confluÃ¨rent ad C hriftum ex fuis, nihilominiu Â«0 deftitit adhortamÂ» rfo .U(t nobisperfencrStid opus eft, nc^ ob auditorun

nonnunquam tarditatem negligcntiome/JÃ¨ debanuf, Stabat.y Quidctm aUegoridmadducuM de

fe,fedpotiusperfeuerdntiÃinofjicio fignificat. Etiain quodammodo uidetur expoflulare cum difctpulis.

Ecce. ) Pctucdftmt uerbd, qult;c hicponit Euange liÃa. TSondubitoquinEaptiftd pluribus dixâ¬rit,Qr inÃammarit animos difdpulorit ut adirent ChriÃunt fcrcliÃ©k).

Vix tandc Ã fc dblegarepotidt difcipulos fuos, au^ dieritt tamÃ« eu, cr fecutifunt C briflu. Sed uidete ante omnia quomodo caute difcipuli accedut C hriÃÃ¼,creu piiit expertiores Ãeri de doiÃ®rina eius Qrcouerfatione,

Conuerfus aSt lefus,cum uidiflÃ¨tib los feqÃ¹cntcs,didtillis : Quid quxritis^

Vbiq; EuangeÃ®ifla; modefliam cr manfuetudinent commÃ©morant ChriÃi,or tanquam exemplum propa fiunt, quÃ m blande iTlosadfeuocet.ln Matthao ciaÂ» rum quomodo uocarit.

Quidqu^eritis. y Ã¯deo ponitur, ut manifiÃetur gloria Chrifli. Si quisuideritÃchematiÃnum, quomoÂ» do omnia diuino ordinc fiunt,uixÃatispoterit admira^ ri artiÃcium ChriÃi.tamprincipiononlaudadfcdpri tno omnia perquirit,ut cum ad alios uenerint, habcant occafioncm gloriai^i laudandi C hriÃum.

ofllaudes quas Ã¯oannes Chriflotnbuit, narrai quomodo C briÃiis difciptdos collegerit. Varias autem apud E-uangeliftas inuenimns uocationes. Nrfw iÃa: quÂ£ hie habentur fÃ¹ere prima: omnium, de quibus alij non freiunt mentionem. Vnde Petrus nbsp;nbsp;Andreas

quamuis inueni/Jent C hriÃum, nihilominus iterum dia greÃi funtad fua, cr nondum adhaferunt utdecebat praceptori. videamus autem hoc diligentius, ut difea tnusetiamnos fieri difeipuli Chrifli. Ndiw Â«tpriwÂ«Â»Â» admoniti fi{erimus,ne contannemus. Semper enim tar datio prodit maleuolos animos, z^parum conaliatose Jta etiam legimus apud alios EuangeliÃas, wMata thteo nbsp;nbsp;cÂ£tens, ubi uocati Ã domino, reliÃ³Hs omnibus

quÂ£ habebant,fecuti funt ilium. itaiUi reliqueruntfuit tnagiflrum ad lUius admonitionem,zfr ignoto adh^efies runt.Repetam pracedentia non fnc fi-uÃ¢ii.^

Et conuerfius.) Secuti nofuntfolumpedibus,fed etiam animo.Hoc mmirum aduertitchriflus,quo anii mo tHum fequaris .Multa: turbie funt fecutte C hriflu, quas ille no approbauit, propter incredulitate illoruÂ»

Quidqult;eritis.) QuamobcaufamadeflisiQui uolunt e/fi difeipuli Chrifli,ante omm'afuas mentes dqudicent, quid apud C hriflum quxrant, num feipfos uel ueritatem,num humanam uel diuinam ftpientiamt Unde pulchre pramittitur iiU exhortatio. FaHemirfl

Cap, I AN.NOT. IOAN, OE C O L, proftdofi apud me quiefieritis id quod Pharif^i pet culiare habent,ut magtii habcanlur apud homines: quod proprium etiam SophiÃis eftnoflro feculo : tale nihil inuenietis.

At illi dixerut t Rabbi, quod d/citur, fi intcrpreterisj prÃ¦ceptorjubi manes f

Videturi/h re/Ãonfto firÃ¨ aliÃ©na ab interrogation ne.Chriflusdicit: Ciuidquaritisilllidicunt: vbiman nesflÃ¼i non rej^ondent,fed quitrunt. Vermn expcndia te uerbapenitius. Rabbi proprie Ãgnificat priccea ptorem, Cupintus autem te utipneceptore : appeUan mus nunc te magiÃrum : tametÃ alioqui comune apud Hebrteos nomenÃtt,equidempropter multitudincnt fcientiiC datum efl.

Vbi manes. ) idea uenimus,ut conÃietudinc quatt dam CJ Ãmiliaritatem tecum contrahamus-.quaninus planÃ© teipÃim ut uiuamus tecum,amp;ftmus tui diÃdpun li. HaÃ©ienus diÃ:ipuli ioannis, nÃ¼c tui. Pelix tranÃgrefn Ão Ã toanne uenire ad C hrifium.Si hadenus quandant (xternam dodrinam accepiÃi de rebus comunibus,cy lade enutritus,ut in EpiÃola ad Hebra:os,accipias ali* quando Ã)lidum cibum,quem inuenies apud ChriÃum: fileeÃ doder cordium,er uere die/tdlxulsius Ãcit. tio Ãilum ore,Ãedenam pedvreadhareamus. Dicut, C upimus apud te manere: attamen ubi guÃum accepe rimus tua conÃtetudinis, mmiruin retinebis nos totos.

In hoc Ã¤ifcainus, ut ijuicrdmui ipfutn C hriflum ue rdmfipientidm. SidutemornosquÃ¦rm uoluerimus ubi mancdt C briflus, inucnicmus iÃ¼umnndnet in puris (y fdnÃ¼ii peihribus, dWdt mentes humiles ztr ueritdit tis duidostfi quis prd:ceptd eins feruduerit, dÃ¤ lUum neu niet,Qj- mdnÃonemjÃciet apud eum.

iJoncontrddicit petitioni illorum,gudftinfolettd fer petdnt,uel qudfuelit mdioribus tituhs db eishonoÂ» fdri-./edÃcile ddinittitqt(ofuis,quipnrocrfimplici corde ddfe ueniunt. Scitote dutetn nonfolum iÃos duos difdpulos inuitdri ,fed potius omnes nos inuitdmur, ut Mdtth.ir.hdbemus: Venitedd mcomnes,(^c. Nott enim dbfap caufdÃgt;iritus fdnÃ³his tdlidprdwittit in prtS Ãitione. VixuÃgt;idmlegitts tdm cgregidsimitdtiones, qute fe cldnculum infinudnt .Tdletn decet ejjÃ¨uitditt mdgiflrorum, ut conÃ/icud fit omnibus, ne 4 quopidnt reprehenddtur, ne dmet tenebrds, fed Ittcein. id eÃ, ed quÂ£ dgo tdlid funt, qute lucem non dbhorrent, qu^eq^ cupio omnibus mortdlibus eÃe perÃx^kl : etidm Ãcilis fumdd excipiendum quo fuis. Vtindin poÃemus uiderc munfuetudinem noÃri prtcceptoris, quomodo ipfe hd^ bitet in cordibus fuorum.

NoÂ» fxtis eft dccclerare ad tdm fidelem pMceptod rem : neq^ fitfficitpio er fimplici ueritatis auido folnnt accedere, nifi etiÃ¤ afifiuefedij fedulusfiisapud talem prieceptore. O/knditigiturquomodo inprimo cogref â¢ fuadhiefieruntChrifto. Supramodumigiturarrifiteis habitare cum C hrifio,quid iUo die manferut apud illu.

fidtis hordrumcoucrfdndio'coUoquctl di cum Chrifio : mifcebdntprincipio uberosfirmones, dbfiJi dubio,etfi non fint huiuficemodi conficriptÃ¹Ã®Jdin mox cognouerunt ipfium efie Mefiidm, ex immenfit fit pientid qudm dudierdnt, Mdnendum etidm nobis eft,fii femel dd Chrifium uenerimus, ufiquequo uiuimus. Sint plex eft hiftDrid,fied fit quismdieftdte C hriftidttÃªddt,ii dUegorids no reijeietmÃ¤. hoc ingcnHi eft ficripturie.AtÂ» qui nolumusfidcrds cu uulgdnbus Utens cofitre : fed ut cteterd reijeids temerc, non uideo quomodo probetur.

Secimd.) QjtisdpudiUosmodusnumerdndifue rit,exdlqslocispotcrisconieÃ³ktre. l^dm fiiCpchdbeÂ« mus primdm,fiecunddm,zyc, quid dmdtutino tempoÂ» re incipiebdnt, ut nos d meridie. lE.tita mdnficrunt totd iUddiedpudChriftum.

Andreas frater file Simonis Petri erat unus ex duobus eorum, qui audierant Ã loanne, QC feciiti funt iilÃ¶, Ifte primus viuenit

IN B V A N G. IOAN* J5 inuentt fratrcm ilium fuum Simone ÃÃ dicit illi : Inuenimus Mcfliam,quod eft fi interpreteturjChriftus ( ideftunÃ³ius. )

(iui uere C hriftum reperiunt, hi no funt contenti fuafdlute,fedinflninnMnturfecum,O'cupiunteti4plit yimos 4ddi(cere,fiiccrej; fiM falutis participes.Hoc hlt;t bet proprium diuinafapientia, ut no inuideat a}ijs,fei ÃiquÃ plurimos poÃit adducere, hoc curaret modis ont nibus. N eij- wnt appellat folum magiflrum,fed etiant ttlcÃiÃ¤,qui d Prophetis praidiÃ©ltis eft, dec^uo iam tan^f tus rumor uhiq-peruagabatur: Ham toannes multa in eius laudem dixerat, zy totus mundusfuftienfus erat in expeikitioneChriJti:HcbdomadÂ£Danielis impletÂ£ erÃ¢t.Pacilc oftinfusftÃ¤jftt quis in C brifto, propter me diocre ucftitum. Hon ibi ftimulitiu, neq^ tanta pompa miniftroru,lt;judlidpleriq; f x IiwktJjpeikibit, qui ops tabant taiemregem qui Salomoncpr^ftrret. Apparet autem illos traÃ¢osficiftÃ¨Ã dominoad fui cognitionÃª. Quodftatri annunciat, etiain nobis annunciatum eft: Ã¯nuenimus MeÃiant,maximum thefaurum. Solent E* Â«dtigeliJliC itt/iTereKoccjindgiJ uulgatasapud HfbrÂ« os,no ut Opus fit argutari,quafi multum in his lateat re trufum,(yquafipriuilegium his uerbis conceftumfit ineantatoribus,qui folent Adonai tyalijsuti uocibits adproiftigiasfuas. Sed cu maior pars ex Ã¯udxis cÃ´uer ff,tyhuiufcetnodi uoces cognofeerent omnes,ut^Rabs

Capa ANNOT, lOÃN, OE co L, i)i,Halle!uMamp;c. Proptmareliguerunt uoces iÃÃ¤s^ quia omnibus notas :ut in uernacuto quis dicat, Bonus dies:etiam tonlbribus cognitum.Tamen ne offenderen turgentes iftisuocibus, interpretatureisquid fit. Itct f^nosquoq;,(i dominus dignatusfiterit nobis conceal dercprÂ£ alijs cognitionem Chrifii, libenter quod no^f biscommunicatumcfi: alijs etiamdcmus,optantes ut Chnfius omnibus fiat notus,z^ qttantumin nobis efii ndducamus quospolfiunius.

Ita fegeÃit Andreas. 'tJunc de Petro nobis fiemta efi.tsÃ principio, quia juturus erat princeps apofloloa rum, egrcgium cognomen Ã Chrijlo accepit, ut uoce^ tur C ephas'.quod nomen etiam hie interpretatur.

lefus cum efletintuitus ilium, dixit Ã® Tu cs Simon filius Iona (.alqtoanna) tu uo caberis Cephas, quod inierpretari licet Petrus ( Ã petra ucl lapide.)

idefi,Tu eris pofthac faxens O' firmifiimus. U4 C hrifius prophetizando Petru conciliÃ¢t,o fnum pro priufiscit. Hoc inuenimus inferipturis, quod hi qui no mina aliquibus mutant,indicatfe effe dominos eorumÂ» Sic cum Habuchodonofor Danielem ofocios eius du ^ijfet in captiuitatem Babel, ut iam cenferentur de fia ftf^i^ regis O'proprij,immutauit eis nomina, ita C hri

IN E V A N G. IOAN* }(Ã® fini lÃ®Ã¢s difdpulis eleilioribus qu^ed-im irtfignia ddt no tnin^ ,fden! qu^es ohm fÃ¹turi cj]Ãªnt. quafi dic.(t ; TÂ« nunc cris inibi dileÃ´bis (y propriiis, proptcrcd do tibi nomen. Ãjjtdre dutem uocetur Cephas, alibi interpret tdttmeji. Adulatorcs'PdpÂ£Ã mipzAn deduxerunt, ficq; Pdpain caput EcclefiÂ£ uolunt jiccre:Sed hcbrahi cadidio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã lapide cognomen/Ã®onpfit. nbsp;nbsp;Ani^^

madiKrtite,fi tranfierimusadChri/ium,ip[enouant nomen nobis indit. ld eÃ, neeeÃe efl exeamus de domo noflra, er nouo modo nominemar. PiÃ¯rwn refertfifler uesnomentuum, modoaliam uitamindues. Ui Ãiere primitia; apoflolorum. V Itra commÃ©morÃ¢t quo modo er Philippum uocarit per feipfiim. Vidcte iterum pul chrum ordinem, quomodo autoritas Chrifli crefldt. Andreas mittitur i loanne, PetrHs lt;i diflipulo Chrifli} Tertio C hriflus ipfcuocat Phflippum, erfuain auto* ritatemoflendit.

Portero die Icfus uoluit egredi in G a liix2 (campcflrisalioquiregio)^ inucnit PhiÂ« lippuiUjSC dicitiÃ®!i:Sequere me.

Etwm in hac uocatione Philippi uidemus opus Dei : nam Philippus non ojflnditur ex uocationetflai Poteratdicerc : Nondum audiui miraculade te,ncque hadenus habitus cs pro fapienti uirouttefcqudr.fed erant ejflcacia uerba C nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eapropterflequitur, quitt

Cap.I AN N or. IOAN. OE CO U lliM pofÃ®e4 nbsp;nbsp;Erat autem Philippus Ã Bethfaida, Ã

diÃa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EraniÃrepifcatoresincaduitate. lofephusÃdÃe

Rtey dlid (^utenuper oÃrndiinm proprid cffediÃ cipulis C hrifli, hoc unum crdt, ueros difcipulos fud fdlute non cjÃ contcntos, Ãd fumino fludio inguiyerc, er cupm, ut quotquot pojÃnt ddÃ¤uccre dd C hriÃum non negligant.Ud Andreds Petrum ddduxit. Ita etidnt nunc hoc loco Rdthdnacl Chrijb diÃcipulusÃt.

Philippus inucnit Nathanaelem, QC dicit illi: Quem feripfit Mofes in lege, amp;nbsp;ProphetaCjrepei irtius lefum filium lofephjillum qui Ã Nazaret eÃ.

Incidit Philipput in K^thdndelem, er mox partie ciponÃxit fuÂ£ Ãttcitdti{,cr quantum thefdurum inue nerit,oÃendit,ut congrdtidetur ei,

QjfemMoÃs.) Rihilenim itdcomendduitMoe Ães in omni lege fud, dtq^ uenturum MeÃidm. Vitde ine ftgnis locus eÃ Reuter.i8. ubi legimus Deumpromite tereprophetdm dliumÃmilem MoÃ, qui loquetur poe pulo,quid popidus uel conciotUt ibi dicitur,nolebdt uo (cm dominidudire.Approbduit hoc Deus quadpoÃed ptr

f tr Prophets locutums fit eis, id efl per Chriflu}n,qui fiiniliter lege /frdt dc MofcÃ® ipfc, fed melius explunuÂ» tdm, cz qui erudiut etiMt noflrd cordd, orfcribdt la geminintimdcordispenetrdlidperfliiritumfdnÃ³hm.

Efl cr dlid propbetid ddmodu Celebris, quÃ¦ dpud Mo fem hdbetur.Eidm Idcob idmiam moriturus, prÃ¦Â» Qfn. 49 dixit inter ctetera: Elondeflciet uirgddedomoÃ¯udd, donee uenidt Silo uel JfÃ eflidS, cui dggregdbuntur gen tes. ibi mdniflfli promiÃio eflMeÃiiC.V idebÃ t recefl flifl fc^ptrum er uirgdm, id efl,regidm dutoritdte,er iudicidridm poteflatem de domo ludd. Nulli idtn dm^^ plius indices dpud Ã¯udÂ£os:regndbdt enim Romdni,er Hcrodf s idienigend: quod mdnifeflu indici^ erat Mefl fidm proxi)numejfe,undeomnes expeÃ©bbdnt eum. ideo tUe fuum gdudium quod coccperat ex Chrifli no# cdtione,dlifl comunicdt. Nullus Prophetdrum qui non dliqud ex pdrte de C hriflo prophetduerit:er cit de re^ gno Chrifli dixeruntjUtiq^ lt;:^dÂ£ C hriflo. Sic er Chrb jÃ®nj in^wit Mofen er Prophetdsfibi feflimoniuddre.

Si me non dudierint, neq; Mofen, neq; Prophetds du^ lodn dient.videtis Philippum flatim officio Apofloli fungi dpuddlios,ereximifs IdudibusChriflumprddicdre.

iefumNdzdrenum.) SiquisdfÃ cie hominÃ©fpee ihre uelit,uel profapidm,uclflimilidm,uidebitddmoÂ« dum humtlem : etfi exfrmilid Dduid,tdmen non in pri fiino dÃ©corÃ© erdt utexilldcligcrcturregcs uel indices,

Capa ANNOT, IOAN. OE C o L, Et NathanaÃ«l dixit illi : Poteft he alt^ quid boni eile ex Nazarethf'

I Ã¼ud C hriftus ex nobis omnibus petit, utÃmusÃnt plices flcut columbie,Z7prudentes fiait ferpentes. idq* licet in ^iathanuÃ«le reperire, quemadmodum poÃea 4 domino ipfo comendutur, quod ineo dolus no fit, cr quod uere fimplexfit. i^ihilominus cumitu fimplex ejfet,noluit tarnenflatim recipere C hriftum, cum uide retferipturasquodammodo fibiobfifkre. Legerat ey Cap.z apudMicheamprophetd,utM.atth.dicit: Ã¼equaquÃ¤ minima es inter principes Ã¯uda tu Bethlehem terra Ã¯u^ da : ex te enimproditurus eft dux,quipaÃet populum meumlfracl. HoctefkinonitiapudomnesludÂ£osuuÃ gatum erat, MeÃia ex Bethlehem originem traÃ¤uru: unde ojÃndebatur quod ex N azareth effet: (gamuts poÃea plurimu uerfatus fit in Liazareth, Oquot; primu ab angelo Maria: illic annunciatus, ey patriÃ¤ fuam uocet Nazareth, tarne poflea fub Augufk uoluit nafei in Be thlehem,ut Luca. Habuitigituriulhm qua:rendi cau fam,ne fibiimponeretur: ey Philippus ficilior in affu tnendo C hnjlo. quafi dicat : Vide an ita feriptura haÂ» beant, quodC hriftus ex N azareth ueniaf.uidetur om nino aliudper Prophetas. Admonemur ne Ã,cile fina mus nobis imponiÃÃ¼acifs uerborum fi quas feripturas i)abemus,imÃ nihil aduerfus illas recipiamus.

Rudisadhucerat Philippus,or nonpotcrutfubti^ Hori dif^utatÃ®one ^^dthana'cli rc)jgt;ondere, fed mittit ipfumddChriflum,hondfl-gt;e,fi uideatiUiusmirdcuId CT operd, prÂ£tcred dudidtfdpicntidm oris eius, quod algt;fq;huiufceinodi tefimonijs ddduci poÃit .Egregid exhortdtio eft,at dcceddmus dd ipfdm ueritdte.Si quid idle obqcidtur,ne temere reftdgemur,amp;ddmonedmus Utdlij rem melius explorent quibus mdiusdonumeftt dubitdbdt Pbilippusipfum eftc ^^ieftid, etft fcri:: pturisnonpoftctprobdre:utmultiqtÃ Chriftidmfunt, ScripturS-neq^fcripturd norunt,ftdjpiritwn in corde eorum hd^ neftientes lgt;ent,ne^cum T^idthumtelcdiftiutdrcpoftiint, qdftciint

kfus utdit NathanaÃ«lem uenientem ad fe,2lt; dicit de iUo: V ide uere Ifracliia, in quo dolus non eftÂ»

Videte hoc locoproidri Ãhrifto,fi diligenter /oÃ¹ ptUTdsferutemur, cz nihilominus omnidÃcimus quÂ£ ad inueniendu C hriftum pertinent. N 0 fdtisfitiftet Nit thdndÃ«li,ft dUegdftÃ¨t profe diÃ³itcm MicheÂ£ prophets tlt;e,niftetidmdiligentiftudioChriftumquÂ£fiuift'et. So lentftrÃ¨fempercontentiofi ueritdtc omitteretedpro's pter inquit Apoftolus,ecclefidm no hdbere earn confue tudinÃ« ut contenddt. Sed quonid Philippus ueriftmilia dixerdtdbfque dubiode moribusChrifti,uetiitQruiÂ» â dit.Ã¯tdfieripoteftjUtnosprincipiofcripturÃ¢nonreile

inteUigamusJdeo ttoftru erit contendere in adyta /cr[lt;i pturte,Qrdepofito lupercilio noftra rationis uidea^ mus rem ipjant. Ba Dei niifericordia, ut oftendat fe ijs,lt;iui ueritatem quierunt. Vnde is meretur talent lauf dem, ut dicatur ejje uerusÃ®fraÃ©lita. id eji, nofolum fef cundum camemfed etiam moribuspatre fuum lacob, qui alio nomine jÃ-aÃ¶l, quia binomius fidt, refirat. I ta obeximiam fimplicitatem Ãiitcbmendatus. idem lOf cob etiam Ãmplcx, habitus ah EÃau quaÃ mpoflor,ob Smflicitas coniuniklm prudentiÃ . Simplicitasfil cordis, ut no cu piamusque)npiamoffÃ¨ttdere,Â»cq;ueritatiscuramprÂ£ Cen.^^^ termittamus. Ecce in hoc fiat imitatus patriarcham la cob,qui nomen habuitafupplantatione,ficutÃater eum cognomindbat. Erat tame uereÃmplex,cty homo paciÃcus, zty diligebatur Ã matre. ItaC hriflus illu t^a thanaelem nobis comcndat. Alij offerunt hie duplices iÃ-aelitas,quoÃdam fÃ¨cundum carnem,e:;yquoÃdam Ãea cundum Ã^iritum. Ã®Jefeio an Ãttis tempeÃiueilla diflin Â£lio addatcatur.Ã®ios relinquimus iÃ¼a. Alios negat C hri fhisÃUos efÃe Abraham,ut audiemus Ioan. 8. alios pro bat. lllc autem imitatur uirtutan patris Ãa. quaÃdiccf ret: ideo uereeslÃ'dclita,Gr reÃ¤e imitaris iÃ-ae^quia non csÃaudulentus,nequepropterea ftupidus.

lÃ® admirabaturillamChrifli Ãtmiliarem appeUaa tionem, unde mores illius cognofeerc cupit, qui ipÃunt Ãmplia

Ã¯ N E V A N G. Ã¯ O A NÂ» jÃ¿ fimplicÃ«pronuftcijuerdt. Ã talent laudem cuipia ex^ hib(re,n5panium tartutisindiduefl. i^eceffÃ¨eftutii deas quid in pcÃ«kre hominis lateat,cnideas intus qua iis Ãt^^ntequÃ¤pronuncies. Hocnoncfl hominu,fed /o lius Dei,quifcrutatur corda orrenes.ldeo periculofifn fimuin iudicare de alqs,cr codemnare tanqua impios, dolofos crmendaces. Fieri potefl ut homo aberretprÂ£ terfuam.uoluntatem:(^ ut nefcimus quanta fit cordis aÃ¯ieni impietas,ita etiam ne/cimus eius iu/titiÃ. J^efci^ tnus anhomoamoreDei uel odiodignusfit.Loquor dealijsut Eccleftaftes habet. Parcelauda,parciusuitu Laudtor el fera, inquit Seneca. Hifce itaq; uerbisftatim Chriftus iudicarc cdi indicauitfe uerum M.eÃiam effe,qui incordibus homb quem, quid num regnet,quiq; penitiÃimacordium cognofcat.De^ requirat. niq^ in hoc locoÃttisprudenter agit. quafidiceretMi^ rum eÃ, haÃ¢enus nihil tecum confuetudinis habui, ut ita me totum cognofcas,quafi alienusfim Ã dolo.

lefus refpondit,0d dixit illi: AnteÂ« quam uocaret te PhilippuSjCxiftentem te fub ficu J uidebam ( uel uidi ) te*

Alt;imonct i^athanaelemeius loci,inquouocatut fiiitper Philippum. inciderat enim Philippus in FJaa thanaelem apudficum arborem, cum abeJJetC hriÃus Ã longe, idm indiciu ueri Propheta oflendit,cum orca* ifd Â©â occulta,qult;e homini cognofcere non licet, didti

Cap.I ANNOT. IOAN. OECÃL. tuturder utcertumjÃciatcitMntusÃt.Tutur^Ã¤utemerabfentU Ã¼bÃntia di prcediceredpÃum opus eft DeÃ¹non enim eÃ fe extendit cere, opus humum imbeeillitds : uix quie ante oculospofttuftunt Do. uidetnus,quomodo quÂ£ procul diftidentfÃ®nterim often dit nobis urcunus quafdam rationes eleilionis apud Tgt;eum : tribuimus enim omnia diuina: miftericordine, quod uel 'nunc uel iUum deliget, neq^ licet noftris uiri^ busadftcribercquicqua.Vultdicerc : Anteanouitena ' efte doloftm, ctft adbibita ftriptura rcieccrisme : uidi tejhmonui tuum non ex iniquo pechreprofluxiftÃ¨-.er quoniam cognoui te abfp dolo,cr it a coÃ¯locutum cunt Philippo,non eft mirum ft me tibi cognobilernftciam. ita cciftat dubitatio, quare Deus multis reiaHis, paucit quibuftdam donet gratia. Multi audiuntidem uerbum,â pauciautonagnofeuntChriftum. Ipft intelligunt qui TÃ Zfdh. t4 abÃq-hypocriftillumquarut,iuxtaEzech.Siidolunf inpeÃ©iore tuo pofttum fÃ¹erit,tum dignus es ut mittatur Ãlfus propheta quo ftducaris. Si Nathanael irriftftet Philippum,dignusftiijJ'etreie{lione.

Kefpodit Natbanaei SC dicit illitMagi fter tu es (lie filius dei, tu es rex ille Ifrael

Videte non ftift'e hominem dolofum : ftatim ut con uiilum eftpechis eius,iam no mordicus adhlt;eftt literie, quam.anteaproduxerat contra Philippuâ.fed moxuet ritatÃ«recipit,er fuo ftenÃui renunciat.quaftdicat : tant von eft quare cot}tranitar,quia tu occulta cordiumnoa

r N E V A N G* I o A NÂ» 4-O fh, ^Kod folius rtÂ« e/l : nece/]Ã¨ iifjÃ tear te ejje MeÃiÃ¤t Sciunt ludtci zjAridni C hriÃ Â« ejjÃ¨ uemm DeiÃlium, non utfanÃ¢i alif htercditant ,fedtMtnrafiliu! Dci, O' praali'js. Ecceetiain ifle noofjrnÃts Ãit ab humilitate (â 'hriÃi,(^crat adinodum doihi5,quod apparet ex fcriptune teÃimonij! -, qult;e citantur partim per ipÃtm, partim per C hriflum : noluit tarnen Deus ilium aÃ¼ega^^ iJathanael re numero apoÃolorum, ob hancÃcilicet caufam. DeÂ« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;[gt;j a=i

legit enimpifcatores, er Matthicum fedentem in telos, poÃolu nott neo, homines rudes, ut cognoÃcatur diuina fapientia, eleÃ©ius, er ut per uerbumcrucis inÃtuaretur fapientia iÃius Hiundi:etfiilleprobus,eruditus intege erc.^Jemo igie tur fi alijsdonis pneditus fÃ¹erit i^uamÃatres, tegreÃa rat fi non apoÃolatus muncre Ãngatur : namÃjiritus hiecdonadiÃribuit proutuult,inuiibtatemeccleftie. Ã®^on eÃ reÃieÃ¶ljis perfonarum apud Deti : humiliores aÃÃ¼muntur y prout Deo uifum eÃ. C or nobilius mems brum in corpore, attamen manus, qua; ignobilior eÃ, magis laborat. Jdq; accidit ^lathanacli.

Refpondit lefus 6C dixit illi ; Qiiia di Xi Â«bi, uidebam te fub ficUjCiedis'.maio ra illis Â«idebis*

Id eÃ, admodÃpbata eÃ mihi fides ttca er ifln eanÂ» dida fiicilitas,quod ad unu rneit uatieiniÃ¼ confiteris me filiu dci,quia fixi tibi occulta, quod fub ficu te uiderim ecce uidebis maiord. Si no neglexerimus prima dona.

ei nd liberiilitds,ut in dies remunerct. Si fdlentum di^ firibucrimus, dominus fupcr multd nos conflituet, or uidebimtis multd plurd. Contrd ft nÃ©gligentes Ãterb Ã¯tius, er tdlentum deÃderimus in t!rrdm,td lt;juod con^ cejjÃ¼mefidufiretun

AVdiuimus heri qudmÃcilisÃerit TSldthdndÃ«l dd conÃntiendu ueritdti, er quidÃdem initio decldrduit}yncerd,dccipitpromiÃione,quodpoÃhdc longe mdioribus donis honordndus fit. Legimus itd:

Et dielt illi: Vere uere dicouobis,a nunc uidebiiis coelum apertum, amp;nbsp;anÂ« gelos Dei afeendentesjÃ defeendentes fuper filium hominis.

Aduerbid funt conÃmtdndi er iitrdndind eÃ,in ue vitdte euenietpldnÃ¨utdico,tutÃ´potesÃdemddhibeÂ» re. Dixi nuperuulgdtiÃimdsilldshebrdicdsuocesejÃ; infertds,eoquodplerifq;notie erdnt. ^^oneÃutdllego Anten, rids dbÃrufds rimemur. Dicunt Amen, Ãgndculuin precum noÃrarum.lbi dlio modo dccipitur,quid Deus ucrdx,non dubitdinus quin Ãdt quod promiÃt.

Videbitis.) Ã®^ird operd Dei. A nuc,id eÃ,poÃhdct Quidertidtbdndel Chrifluuocduerdt regel fidel, et ipfi quoq; dppelldtus Ãierdt uerus IfidÃ«litd, qudle fiitu rum fit regnum C nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, 4 Ãgura jfidÃ«lispulehre infi^

IN EV AN G. I o AN. 4.x mMt. Gen. z8. legimm, quomodo cum lacob proÃcifce returtnMe/opotamiam,frgiens ÃatreÃuo^o-cutn dormiretnoÃ¤uÃiper lapidem,uidit feulant, quÃ¦ perÂ» tingebat ufj; ad cÅlos,Qr defeendentes O' afeendentei angeloSjOitdftantemquendamfcala^oc- lUctm figu ramexpiicatChriflui.Tu e5ifraÃ«lita,oexpeÃ³h5re gnum : aignus ut cognofeas quale regnum ft. Plerique ten cnimt regnum expeShnt, quafi C hriflu^ regnatu* ru'ifit ut Solomon et alif reges : fed illi longe faUuntur: erit aliud regnum, quippe in Ãjiritu : regnum caelorum O' dngelorum ; ut iam fit confeenfus ad coelum. Eft cae leftis O' angelica conuerfatto eorum qui pure iuxta Euangelium Chrifti uiuunt. ttauidebitis fatis clare quomodo uerbaifta tamconcinne fuperioribiKcoba:Â» reant. HaÃ¤enusfiit claufum coelum, quiapleriq^tera renis addiili, utparumdecaeleftibuscurarint. Hade^i nus promiÃiones terreme, ubertas teme, multitudo Horum, proftnda pax o fecuritas, Oquot; fmilia qua; hoÂ» mines huiufnodi magniftciunt o ftupent. Ã¼unc alilt;e promiÃionesdÃ¤tur. Chriftusdicit Matth.f. Beatipau peresftirituoc. It.t nÂ«nccoeIÂ«m4pen'tMr,e7'dÂ«i/jfct libusad caeleftia mittimur.Eigura: tranfierunt,ueritas lÃuxit.Coelum hadenuspropter peccatum Ada clauÂ» fum,nuncdeo patri per Chriftiim reconciliamur. Jpf; primogenitus ingrejfus eft,alijs pateftcit aditum.Alij Meant nobis quomodo ucri angelidefcenderint fape

Capj A N N o T. IOAN. OE C O L de cÅlo, z^fiierint frmilidres hominibus : nbsp;nbsp;hoc non

ibo inficids:fed hoc loco non conuenit. Chriftusper fea lam lacob fiit nobis priefguratus : ipfe uiaiUeritas^zy t(ita,per iÃ¼umingref'us adpatretn.I^on eÃ miru,quot quot dd ecclefidtn deipertinent, hoc nomine appellent tur,ficut olim prieÃgurdtr.^rcum prieflrnt uberiori co ^nitionedei,fciuntper C hriÃum indeptos.

Eefeendentes. ) Id cÃ,miniÃerijsÃnguturprout Deo libitum Ãerit. Scitisdngelos mittiinminiÃeriunt eorum quifuntfdlutis cdpdces: ! td qui ChriÃi erunt, iÂ» ChriÃo ojnnidÃciutdguntq; in Idudem eius.Afcendut fl fe totos deo trdiÃ¹int, relinquentes iÃtt terread : Sichlt;t ritds requirit,iterum defeendunt, utproximis feruidnt. Superfilium hominis. ) N empe ccelum fÃ®tit dper tu in bdptiÃno -.duditd uox,Hic eÃfilius meus dileflus, C^c. SeduideturplanÃ© dttudere ddiÃ¼dmfifffrdm.CÅ lum dpertum, quatenus C hriÃo cr huic fcdlte adhiefe^ rimus.lnfumma,dicitur dUsadefferegnum cÅlorum, ^tubihoc reile expenderitis,mdioriÃuOufequeas mi raculumaudietis.

Ht die tenia nuptiÃ¦ fichant in Cana GalilÃ§Ã¦ (addiffirentiamid^ ! teriHsiuxtaSidonem)et erst mater J lefu ibiÂ» V ocatus Ã§ft aÃ»t QC le fus

Iniflo inir(iculo(^ult;inlt;ioqui(iem EUM^eliftainceÂ» fgt;it nobis indicare aliquomodo qualc rectum Chrifli quomodo uoluerit hoc parare )toÃ¼itur fuÃ^icia ^UÂ£dam,qtMft proptma climinare omtiino uditeantt s^uam Ã deo acceperant benedidionem^cr uelit omni;* Â»0 taies angelos jÃ cere^utneq; edamusneq^ bibamiis, Crc.Elibil talium prohibere uenitChriftus: Ndftier fuapra-fentia nuptias honeftasejjÃ¨ declarauit. Prtete reacibos quoq- non ejjÃ¨prohibitos/Ã tis clarc indican tur. Regnum cÅlorum noincibozy potu,adR.omti^ Â»4- PohÂ«j Ãiedatur anadfit gaudium in Ã^iritu Ãtn^ do. tiihiloininus interim dum adeft in nuptijs,pubgt; chrisfigurisdeliniat,qualia in regno cÅlorum expeai ' danda fint. Nam quamitis initiaparua zr contempla^ zy nonnunijuam dÃgt;eriora,exitus tarnen erit admolt;* dum gloriofus zr admirabilis. Omnes c^teri apponunl primum bonttm uinum: fed hic mos mundi eft. At in mt ptqs, in quibus eft Cbn^lKJpriecedit crux,deinde refute redioorglorificatio.

Nuptiie. ) Nondiuuoluit dijferre Chrifluspo/lÂ» quamaccepit tefttmoniuma ioanne,fed ftutimglorii fuam maniftftare tempus erat.Neq; longo interuallo poftea uidebitis Chriftum uerfari in GalilÃ¤a.

Mater.) id eft, muter, ez quatuor iUi, quos nu=i coUegerat Chriftus, digtMti funt comparere in Æ *

nuptip.Eccc Phjrifd-i!,cr ijs qui intcrnam iufiitiÃ» non agnofcunt,in hisnuptqs jhtim oboriripotuiÃ'et affin diculum -, utpoffea patatorem uini er turniuorum na* minarunt. Sed Cbriffus appttret libenter in nuptijs^ nc conculcetca quÂ£ deus anted infiituerat. (Quidam, Ã¼uptia; mundum,calibdtus calum replet,dicunt. Si iditddccipidtur,ut arcerenturquiinconiugio funt,pld nÃ© effet blaffhemum di{lum,ut Hieronymus, Ambro fiusz^ dlijdixerunt: er itdddmodumpdruusnumerus Cap. 13 qui paradifum aedperent. Ad Hebr. Honorabile eff inter omnesconiugiume^cubile impoUutu. l^eÃmus itd temerdrij,Ãuenuptilt;e,fiue hilaritas quÃ¦dam Ãt, quicnoninterdiSbi Ã/nt ddeo,ut offrndamur.Aderat ChriÃier Chrtffu5,preebuitÃeficilem,mitcm,er nonddeo grd^^^ Ioannis col ucm.todnnesin deÃertouefeebdtur inÃ}litiscibis:Chri lat io. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãiis uero exorditur er gloriamÃeam oÃendere incipit

in ipÃ) conuiuio. loannes quodammodo legem docebat, ChriÃusuero Euangeliumannunciat. VtlexauÃerior, itd uitd Ioannis aufltrior: Chrifli uitdÃ{duior,er inÃe Euangelij naturam indicat.

Eadem qu^ein Chriftouidetur beneuolentidcrÃ^ cilitas,etidmin gloriofaeius matre quodammodo coi^ gnoÃeitur: miÃeiicordia enimmouetur proptercosqui tarn inopes erdnt,quod nonÃatis uini nd hoc conuiuium paru

uerMhcy ex tali mifericordiÃ¤ dcficTum ui^ nifiliofuoindicat.quafidicat: Eccclt;jn4m tenues Ãrtu nÂ£ funt iflorum hominum: digni ejÃnt ut guis fubueni^ ret, ut nuptias fuas uel honeflius, uel cum maiori/jilen dorecelebrarent.

Vinumnonhabent.] EionmaniÃflepctitiplio. NoÂ« n-dt talis resgu^ paUmerat petenda. Sed Chri flus inteÃ¯Ã¯exit mentem matris.

Id efl: Ciuid mihiiecum efl in hac re midier? curent iflipotiusquibus hoccomijjumefl: Architriclinus dcâ bebattaliaprofliccre: egoey tuuocati hoflgt;ites. Preen terea uocat mulierem, non matrem : non ut doceat con tcmnendain matrem, uel parentes non eÃe digno hono re colendos-.fldiam indicabatfeueniÃe admaiora oa pera,0âfenoniam agniturumutmatrem. lamuenit curaturus coeleflia, mater fltggeritde rebus terrenis. Sicetiamper triduumquatfltusamatrezy iofeph,fla Lue.z mile fÃ¨rÃ¨ dÃ©dit reÃ)onfum:ubi uoluit declarare feuea niÃe ad maiora opera. quafl dicat : Tuiim O' meu erat ifta non admodÃ¼ curare. EtpulchrÃ¨ admonet ut Â« tern renisrebus animos noftros auocemus.

Scilicet, ut monftrem me.vbi admirari quispoflÃªC cum Chriftuspaulo poflmiraculum flccrit, negat taa menfuam horain aduenijÃ. Tupetis cx ine ut ego ada

Cap.II ANNOT. IOAN. O E C O L.' miniflrem, non habent Uli : nondum eÃ iÃ¼a hon rautmedcclarcm omnibus. Hicitigitur dehac hora, gtM gloriafuMt pluribus miraculis maniÃflaturus eÃ fet. am hoc mirdculu qudfiintertenuidcenfetur.Ã¯n^ terim diffidlis eft, nibilominus aftentit. Hoc idco dixit ut omnibus modis in initio uidereturdeclinare uanain glorMm,tjuod ftrÃ¨in omnibus mtraculis Chriftumob fcrudfte uidemus, ne glorioftdus uideatur. Alius, cui ua na glorid cordieft, multis uerbis fuam gloriam idild^ ret,^ dureos montes polliceretur,fefe tdlid^r tdlia fÃ Ã»urum.Atqui Chriftus ftmuldt,e:y ceteris neftcienÂ» tibus,hoc mirdctdumÃcit,ut cieteri mirdculo uift),con gitent quis fit dutor tdnti mirdculi. itdomnidnon dbfiq} cdufd fieri uidemus. Aliqifo modo per difiimuldtionc cit,Hord med nonduuenit. Quid mater uolebdtfnon ne hocurget,ut cieteri uideunt filium fiuum longe prlt;es ftantioremfHon potuitignordre quern genuit filium. qudfidiceret:Tu firtdjfis hoc uelles utfic prodirem : ut etidm infra ab amicis audit,ut aficenddtin Hierufidem, Cr palam fie monftret.

Mater fllius dicit mintftnsjQuodcS^ que dixerii uobis/adie. Erant autÃª illic hydriÃ§ lapidcae Cex pofitae luxta purifica ttonem ludÃ¦orÃ»,capaces fingulÃ§ cados duos uel tres.

Ã¯ N E V A N G. I o A ÃÃ®. 44. indxorum cofuetuditÃ¹. Siepiuslauabantmetnui, iuxta legem, fl guid contigi/JÃªnt impur urn. 'tiegue Ã ppofU in hutte ufum,ut in oput fumerentur illud.

Dicit illis lefiis: ImpiÃ©tÃ© hydrias aquaÂ» Et implcuerÃ»c illas uft^ ad fummum.Et dicit illis : Haurite nunc,2lt; fertc architri clino'.amp; attulerunu

CiUÂ£ hic nunc dicuntur omnia, ita diligenter feriÂ» ptd funt,ut certi fimui de miraculo,ut ntdla fit fu)})iciOf guafi aliunde uinum immi/fum fit. Ideo dicit,Erantam phor^ealJuarilt;e.^ioneratpoÃibileuinumitt/^indl.Di:^ cit,ut impleant: id efl,omnibus uidentibus impleuerÃ¼tz non aliunde guÃ m exÃnte. Architriclinus ilia uidit. ibi innotefcitChriflushocmiraculo.

Aruum uidetur ejjÃ¨ miraculum,guod C hriflus ex aqua fÃ¨cit uinumtuerum fi penitius intro/piciatta-non minus efi quant quod ex quinque panibus,quinque hominum milUa pauit,uel quod mortuos fufcitMÃ¹t, O' ccelumot^amexnihilo condidit: exeadempotenÂ» tiaomniaproficifcuntur.Viluitinitiohocmiraculum^ quiaÃrtaÃisfiqpicabÃ¤tur alia rationeipfis impoÃtunt e]fe, ut non raroÃt, cum aqua pro uino, oquot; uinum pro aqua inÃndaturin uas aliquod:ideo non ontnes expen^ derunt pro fuadignitate .BuangeliÃn, tarnen nihil on mittit, quod pertineat ad magniÃcandum miraculuntÂ»

AÂ«tf om/iMmrffcr doininitejhtur defÃ¹iffÃ¨ uinum.Set cundo, hydriÂ£ pofiticnon permittebant fuj^icionmtf Min lUiisquii uinum injundcret,Ã quisetiÃ¢ attidifjÃ¨t. Tertio,Chrifliis prtecipitut bauriÃ t aquas. Koc omni bus maniÃpum. rgt;cindc non minus maniftpumÃcit a* quam mutatamejjÃ¨in uinuin.in fummÃ¹impletÂ£ funt neuttaÃ^icioadfit.

Vbi ante guftauit architn'clinus aqua in uinQ uerfam,neq; feiret unde effet, fed miniftri feiebÃ¢t qui hauferant aquÃ¢, uocat fponfum ÃC dicit illi.

KoepotiÃtmu p)eÃ¢andu,quod Euangelifli iuxta biflortam fÃecbiuit,miraculumomni fujÃicione carci^ re.M.aximepcrtinebatarchitriclinum pire,fed nefeie bat:at miniflri jcicbant nihil impoflurie hie eflc,fled floe lo pr^cepto Chrifli aquamin uinum uerflam. obflere uate de conuerflione: res admiratione dignaifled fluis uer bis id declarat. In Mo/Ã¨,Kirglt;zjÂ« mutatam in flerpentem legimus-.uerum nihdtale leguntiÃ¼iincÅna dominica^ qui ifkm mirabilan conuerflionem ponunt . 'Viderint quid ipfli ajflcrant,non efl modus flcripturic.

Omnis homo ponit principio bonS uinum;0lt;^ quando ebrij fucrint,tunc de terius(.flcilicet uinum)T u feruafti bonum ui nutnhukuÃ¯cp.

'Etium hoc loco tolliti(rfu]^icio,neJjionfus ÃrtaÃis nefcicntibusdlijsattulcrit. Sponfo proponit, qui plane ignorabat. itaque hÂ£c omnia ad illuflrandum mtracu lumpcrtinent.

AudiuiÃisquo miracÃ¹lo ChriÃui honcfhtÃ¢t nu^ pticif,quod omnium miraculoruquÂ£ ficit,primu fuit. Vndc apocryphoslibros rcijccrelicet,in quibusmubgt; ta miraculade C hrifto recen/Ã¨ntur,cum nondum oporÂ» tebatchriÃiim operarifignaantequam baptiflaprlt;Â£cu cumjfet. Multa aliamiraculaetiam fÃ Ã©Ã®afunt innatiâ uitate eiuSifedipfecanon opcratus cflut reuelaretur. KicctiÃ affucfcamui Ãcrmonibusdiuime fcriptttrlt;e.Ta. tcndum quidÃ© cfl,omnia opera dei qult;c quoti^ ante o* culo5uerfantur,effeadmodum mirabilia: ÃdÃcriptura non comemorat inter figna et mirabilia, nifi ratio natu rie mutetur. Erat prater naturam, ut aqua natura uini indueret. Hlt;fc uocat fcriptura miraculatalioqui non j^iracula. habcmusdifcrimen inter miracula. Difcamus^loriam C hrifii,qui eiufdem potentia: eJi cumpatrc fuo,qui con didit feculum ex nihilo.

Ctcteri qui Chriftum nonmnt comitdti,ideÃ, neque aderdntdifcendigrdtitt,nonmulto melioreseudferune, neq; mugniÃccrunt hoc mirdcidum. Difcipuli ante no^ nihil credcbant, fed uifo hoc mirdculo,cofirmdtd eftÃâÂ» des ip foru. Sun t qui hoc toco omnino explodant cdkgo rias. Sicut C hrijlus dnigmatis uftts eft in ftrmonib.fuis itd etidm mirdculd qud ftcit,uoluit effe fymbola maio^ rum rent quas opcrart folitus eft,et propter quds potift fimuinmundumuemt. Sicutcu hominescurduitÃ ud^ rijs morbis,crliberauit 4 ddmonibus,utiqâ hoc fecit ut inde difceremus ipfum effÃ¨ curatorÃ« jfiritualiti morbo rum. Ex illuftrdtionecdcorudifcimus Hluminatorem cordis O'c.Cumhocin cdteris mirdculis no poftumus iKijcerc,neqireprehcdere,0'Chriftusqudd0.nonunq teiHuslocutusfttutfdpientiftimus'.itdethdcmirdbiliit operdprdtered quddnteftmplicium oculosuerfantur^ aliquid mysiicu in ft habent. Vndeno temere iudicÃ¤di qui nonnunq ad ddificatione dlioru,dllcgoriiis temper ftiuas ex fcripturis colligunt. IdmhoclocoC hriftus uo luit oftcndere quale fit regnumfuum,ut Matt. az. dicit: Simile eft regnÃcÅlorit homini regiere. PoÃ¼eaipft Chriftus uocdtur/}gt;onfus,crEccleftdjj)ofa. Et per hoc etid ddumbrare quodamodo uult, ubi ip ft prdftns eA, habere et idos fuu uinu,ficut hdhent j^/iritudlepaneittf qÃ¹os uino fuo inebriat cy- Idtificdt. Initio quidÃ« cu lex nobis Ã§^pcxnitentid prddicdturtoffertur literd,quÂ£ potius

potius dqudfdpit gudm uinu,C hrifto nondu agnito.ilti io db(cnte,ijudfcunqi doÃ¢rittds dttulerint ctid Apojhii ip(i,confcientid5 noftrds no fdtis exhildrdbut.vbi dutc C hrifius cognofci cxpmt,d(jud,id eft,lt;juod prius iitfi* pidum erdt,inutdtHrin uintl, cr dulcefcet cr inebriet. Hl dutem reiie fcient C hrijium,qui Q^filiu dei iuxtd di uinitdtem,crfi'dtregt;n noflru iuxtd humdiutdtc effc coÂ» fitcntur, perq; ilium pdtremcÅle/iem pldcdri crcdunt: iUorii tunc cofcientid uere recredtur. Iticq; dliud dffpr f-rcpotcrispoculum, quo mcnternddflichm fatis rcfooil Idre qucds.lgi tur iucundus ddeft nobis C hriftus,no tant terribilis utMofes,qui lege fudterref/edomninopleâ tiusgrdtid,qui E-Udngelioexhildrdt.ln hocenimntdxi me gloridm eius cognofcimus.tldnc ob cdufdm uenit in mundu,non utcx dqud tdnumÃ.cidt..unum dlterum tcgrotumcuret,fedutnos fdluetdpeccdtis noflris.Sed interim,utdiÃ©lu efl,cdquÂ£ olimbenediÃ¢ionÃ« dccepeÂ» runt flue dd efum,fiueddpotum,non prohibentur.^iU bil rigidum neq;feuerum fuo dduentu declaratur.

db (dijs E.udgelifiis copiofiusperfcripta funt, tdlibensomitit lodnes:ncpe,quomododlij difcipuliuo cdti fint, quomodo inCdpemdu legerit Prophetdm,^' in l^dzdrcth Efdidm:etidmultd mirdciddqult;e fubinde Ãcit,edomnid relinquuntur.vbiChriÃus caepitreueU rf^loriamfud,defcendit iitCdpernM tdnqudminlocu

celebriorcm, ubi clarcfceret. 'E.tficut toti iudlt;eÂ£ primum,deinde gentibus Euangelium pr^edicauit, iU iMc. z nbsp;nbsp;nbsp;patriiC fuÂ£ primum : deinde pergens Hierufikm,

Fratresillius. ] Etium iUic}t{iiun{iiPMguine.A.li , quidifeipuli nbsp;nbsp;nbsp;fri(tres,aliqui frutresfed nondumdifei

puli.Eeculitireiiebrlt;eisutcogndtos frutres appellent quieundem auum zy atauum fortitifunt : nam auos ap peUarefolent patres.Eluidmirumfi connepotesfemit tuo/dlutentfratresf

Et IÃÃIC. ] Ne(ji ufquead'O multa miracula opera tusell Chriflus iÃ¯liSyUt Marcus habet, propter inÃde^ litatem illorum. Hucufij^habemus eaqueadinitiure uelalionis Chrifti pertinent, quotnodo reuelatusÃ Ã¯oa anne, cr quomodo congregauerit difcipulos. Altera pars diftinÃ¢ionis nunc fequitur. Kabebimus aliquot proÃiliones : nempe quater proÃÃ¼us efl in Hierufa^ Qttotani lem tempore pafcha;. Deinde coUigunt quod per tres ttispradica annos cum dimidio pnedicarit Chriflus. Erat mosut fit CbnÂ» omnis populuspafchafuum celebraret in Hierufalem. flus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vfq; ad tnitiu quinti capitis hac profiÃ©lionÃ© habemus.

Et propc erat pafcha f udÃ§orGjamp;^afcen dit kfus HierofolymÃ¢5amp; inuenit intern plo uendentes boues eues SC colutn bas amp;nbsp;numularios fedentes.

Prindpio implctChrifltis hoc, quod diÃ©Ã®uinerdti prophetaMalachia:quiubide prÂ£curforeetidm quiÂ£ dam dixit, adijcit: Et jhtim ueniet dominator domb tuts ad tanpIum.Hocprincipio oportcbat C hriÃiim int plere : idco ilatim contulit fc in HierufalemÃalioqui la dfi obqcere potuijjent contraChriflum, quare non ipf fos etiam acceÃif]~et)unde jktim inuenimus cos rebelles non idoneosregnidei. Inuenit C hriflus rcj Iwrfdicds peÃimoin/htu. Oportebat HieruÃalem ejjÃ¨ciuitatem religione er iuÃitia florentcm,fed reperit/Ãeluncant cÃdatronÃ¼,eromnem pietatem inquteflum e/Ãecom mutatÃ¤. ideo fintim indicauitfuo primo ingreÃu, quof renam ucnijjet,nempeutomniainÃuum ordinanreÃi turret,er ueramiuflitiam doceret.Occuparant te)nigt; plumfymoniaci,ererantpotius mercatores quÃ mfaÂ» cerdotes:erat mutatum templumin forum quoddam. Antca poÃ¼utum templumper Antiochumer Romoa nos,fed ifta impietas deo multo amplius dijflicuit : N Ã¤ ipfe uerumdei tanplum erat,in quo deus habitare uct Icbat. Externum templumfolum fymbolum erat inters ni. Sicq; in cordibus iuda:orum deus non habitabat,fcct Ãabula immundarum cogitationum erant,pdrumido nei dd cÅlefiia contempldnda. Idpofkd ex ipfo Hicon democognofcetis,quilegis peritus, nihil tdmen inteUi gebdt quÂ£ ChriÃjisde regenerationein medium affÃ¨Â» K W. ingreditur in tempium, nimirum ^lorium patris

^ii^lituriis uindicaturus. vbiq; fe mitcm exhibtuti hicdutemfiiÃ³io flageUofteuijtineoSjUt panter agno^ feerent iÃuin e/fe iudicem templi. Hue fpeÃ³huit Budtt ^eliflit,ut pulchrÃ¨ infmuet Chrijlum ejfe ucrum filiunt dei ztr faluittore. Erat Kieruftlem in loco editiori,una de quaquenerfum etfcendcbatter,fiue ab Aegypto, fiue Ã mari, uel quatuor partibus mundi:undepopsa tedifi^ carunt atdificia tempore Herodis qua: cot^icua erant per omnemÃ¯udÃ¦am-.zypropteramcxnitatem locus iÃe coeleÃis eÃ.Quamuis locus etiam iÃeita fituseÃ,ut ctiam ex ipfoÃtu, hominem adÃtblimiora duceret, ut cogitaret fecum,animo etiam ejfe afeendendum, zy re Unquenda iUa humilia er terrena. ProfiÃ¢o no fine can fa hunc montem deus elcgit.

Oues.) HocnonfinecommiferationeconferiptÂ» eÃ.quafi diceret : Oportebateo tempore,quo Ã¯oannes pra:dicauerat pÅnitentiam,cr omnesindicabant ferb pturainproximo MeÃiam ejfe,omnia mandata eÃe. Sed quid ojfenditiOuescr extemas uidimas of^^ bant,qua; hominc purificarc nequaquam poter ant,eta fl deus per aliquantu tempus admiferat ludaispotiuSt quÃ m ualdepraceperat.

Numularios.) ldeÃ,inhiÃ¤teslucro.Uiutuandispe citnijs admodum ingeniofa eÃ auaritia,quia ueniebant nonunq ex regionibus longinquis, ut Ã Libya zy MeÃt potamia,quia ludtÃ firÃ¨per totum mundu dijferÃ,zy co tempoÂ»

to tempore multi Itldaietium Romieerant. tionficut bodie dtjperfi or exules,fed gaudebanr iure ciiatatum. ConflucbuatjUt in Adibus Apojklorum hubeniui.pro felytiexregionibus addicm/iÃum.Hoc fcieniesfuter dotesddeocurabantoues adeJJe^Hocillis multomagif curte erat,(iudm ut reÃ¢e inflituerent populum dei. V ti^ namnon cogeremur hochodie deplorarein uliquibus Sdcerdotei tcclefijs,cuoportebdt facerdotes curare,quoinodopo ncgligÃ©tei'. pulum inducercnt in uitam innocente.fed fua potius cu rant quÃ m dei.

Ãt cum feciflet flagellum e funiculis, omnes eiecit Ã¨ templo,oues fimul ac bo ues,8C numulariorum Ã¦s fubuertit.

Ante^ docere inciperet,et feminaret bonu(emen,uo luit cxtirpare tribulos,ut effent copacesboni/eminif.

PRlt;f(iiÂ«ftoÂ«Â£7Â» C hrijb diuifimus beri in quatuor itinera, quia quaterproÃilus in Bierufalem. In primo itinere ingreffus ejl templu,inuentis nnmularijs crc. exardefcens zelo, omnes iUos exturbauit cr eiea dtÃ¨templo. vbidocetnosanteomniaquarereregnu Df I, id eft gloriam Do uindicare, quatenus nobispoa teftsspermiffaeA. Sicquoqueuidemusquid obijcioa tur his,qui folam manfuetudinem Chnfti ex EuanÂ» Ã¿:lto wuerunt, quafi ntdlos lieeat fondemturetamp;^

tuÃr pleÃ¢ere ; ^uij enim legerÃ»t Chriflu non damnajje adtdtcram,ideo putant indicia ejje illicita,cr Chriflutn nonpojjÃ¨ condemnare.Qjcarcnon hunclocu perpeit duntiHic fiÃ¼oflageÃ¼oeijcit ucndcntescr emcntes^id quodpolka ficit quando quarto ucnit Hierufalcm fimi Ã¯iter.quia hoe miraatlitth quod hicfcribttur,bis frÃ¢unt efi.Videmui in Chrifloctr manfuetudincmcr fcuen^ tatetn.inijsexercet feueritatem,quandouidet nonihil decedm paternte gloria^. Jn alijs manfuetus efl,qui4 nonucnitfibi ucndicareregnum terrenuminhoc mun do.Dixi,quifq;animaducrtat quantum fibiconccfjunt f[t. Alijs frrÃ¨ nuÃ¼a poteftoi concejjd eft.,quÃ m ut fraters ne admoneantyUel uerbis coirigant^uel excommunica* tionc utantur. Alijs gladius utpuniÃ¤tÃ:elera manijrÃa. Hon uenit C hriflits ut iudex,uenturus tarnen ut iudex.

Et dixit uendentibus columbastToi* liteifta hinCjS^ nonfacite domum pa^ Iris mei domum mcrcatus.

lubetiHa hinc tollere, nofolum columbas, fed ones erboues. Cou/amaÃignat. Decet domus patris fit do tiius orationis, CT non Ãat domus negociationis, ut aua ri indeÃuo marÃupio conÃulant ; er inde uelintlocuplea tari, Qu^tnd^jjjirituales diuitiic .HoÃipÃi templutn dci,quideo conÃecrati Ãimusinpopulum er habitaÂ» tionemÃuam : in nobis habitat, non in templis manuÃÂ» Uis. Gratia in hotninibus habitat, non iniapidibus er lignis.

iignis. Igitur iftudextemum tem{)lum,lt;]uod unicum ftbi deusfrcere fgt;rlt;ecepit in toto orbe, templum eft uni ci populi dci. vnicu dei ecclefta. DeflruÃ¢o templo,cef fit externa res. Sed deus populiifuuinpro templo haa bet.E.xtcrnt{,f)imbolumpopuli dei.Sicut^uarebatur Templum dcusintemplo,itanuncin congregatione fanÃ¼orum, fyrnbolum ubi duo ucl tres funt,ChriÃus habitat in eis. Si guis au eÃ^ dieritfermonem eius,hicueniet adeum,cr manfionÃ« fÃ cict apud eum. IdiÂ» populo dei, in guo efl habitatio dei,no debentcjjÃ¨ boues uel oues:id efl,nibil craffum, nihilpccuinum: fed fit populusÃiiritualis. Sicut in exa temo templo facrificia ones cr boues, ita guce in nobit craÃiora O' pccuind,in holocauflooÃerenda.Dicit igitur Chrtflus o nobis, toUite ifla. Qui de popula dei eÃe uolunt,utdeus ineishabitct,gHie craffa funt, gu^e auaritiÂ£ feruiunt, toUant,cr redigant omnia in feruitutem.Maiiemus uoluntatein noflram.

Domus.) idefl, Nfmuteturpietas inguaflum: neguÂ£ramusguÂ£ noflrafunt,fub pra;textu ueritatis Cr Euangelif

Recordati funt difcipuli illiÃ¼s,quod fcriptum eft: Aemulatio domus tuae de uorautt me.

Qua:cung; narrantur ab Euangeliflis, aliguo woÂ« daetiamdelimataÃere in Pfalinis.Dauid congueria

tnrquoinodo Ãratrihus^ctiÃamicisexofusfitcrit: quod plurimum optducrit cultum deium reparari, indeÃ binidgudminuididm eÃcexortdm.id multo ueriusin ChriÃouidemusejietmpletum. I^emoddco Ãuduitre pdrandd; gloriiC diuinie,quÃ m Chriftusipfe. Imo hoc perpetuum erit qudndiufkterit mundus, utÃ gloridtn dei toto corde quteficrimus,^;^ ueri z^lotifuerimusm ddrguentesÃlÃdm religione}n,non deÃturam inuidiÃ¢t

perÃecutores. Hoc uidemus in pdtreÃmilids cr md gfÃro noÃro: idipfumexpeÃ©lantdifcipuli. HoepotiÃi KU quecritur in nobis,an cupiamus expurgdtd domum dei. exuodÃ uoluerimus efÃcm,neceÃum eflutcldn^ deÃnd peccdta detegdmus. Ivonne omnid. iÃ¼dqtueji amp;tiintemplo,honcÃdtemhdbebdnt,z:rpulchrÃ¼prcers textumt E.cceouesuendimus,conÃulimusdlijs qui non polÃ{ntÃecuddducm,crc. TemplumdiuiÃum:Ãatio fdcerdotum,^ ueÃbuld, de quibus lofephus copioÃe. ImUisigitur ueÃnbulis etdtrijsquibuspopulusfldbdtt uendebantur oues or boues. Hoc idm multo mugis ma gnificdtmirdculu,qudmÃiuÃq;dd ÃanihmÃdnilorum ObieÃ³Ho bouesddegiÃent.IudteiobijciuntChriÃidnisâ.Videmus Ã¯udaorum Enangelicas hiflorids inÃyneems eÃe, cum ChriÃus dfchrifio. intrduerittemplum ;ÃdtioÃitÃacerdotum.l^onigno rdmus iÃ¼ud,Ãedetidin Ãcimus circuitum,ubi populus ÃuÃ¤fldtionemhdbebat. SednihÃ¼ominus iÃafkttiode^ bebatejÃeÃacraztrinuioldtd. Cteteriqui uenerantadÂ» â ratunt

Ã® N E V A N G* I o A N* ÃO Mum dcum,non debcbunt propter uuitritiam illorunt impediri. Secuta efl itjuidia C hriflum flrÃ¨ ab hoc tem^ porcdam cxacerbati funtfacerdotes, cr inepti adreci piendum Euangelium. V bi femel inuidia immijfa,uix fruiÃ®iflcat Euangelium dei.

Refponderunt crgoludÃ¦i, QC dixeÂ» runt illj: Qijod fignum oftcndis nobis, quod hÃ¦cfacisfRefpondit lefus amp;nbsp;diÂ« xit illis: S ol U Ã¯ te (uel foluetii)tem plum iftud amp;nbsp;in tribus diebus excitabo illudÂ»

Rejponderunt Judai. Tropus HebraÃ®cus(^Chdl daicus. Non neceflarium quterere qua-ftionem antece^ dentem : nam is mos loquendi apud iÃ¼os efl, ut dicant cum magnaquadam alacritate : locutifuntclamoflusti aperte dixerunt contra C hriftum:ne quis torqueat fe.

(iuodfignum.) Antea Mofesquandoe^Ã©lurus popuIumcfl'etdeAegypto,fignis clarus /Ã¹it. Jam gnum quÂ£runtctiam cum C hrifluspeÃat uendentes^ AgnouerunteflÃª indiciu domini tÃ«pli, O' ueri MeÃiie, Chriflus dixerat eflÃ¨ domum patris fui, cr fe ita flÂ» lium dei nominal t quia domus patris, erat etiam doÂ» musChrifli. Omniapatris,fllio communiafunt. Sic^ tb^clarauit fe ejfe eiufdem poteflatiscum pÃ¢tre. iJon trat priuati hominis, tale quid tentare. idc o dicunt,-

TcdcÃgnum. Signum dcbcbatprieccdcre.utjciamuste elJeMfÃiam. Ã¯udceifempcrftgnum lt;iuicrunt,Ã'dnon datur niÃi Ãgnum Iona:.

ReÃtonditlefus.) ReÃjonditmore foÃ®ito.InÃ'aR* UMgcIiÃi ipÃe exponit. chriÃiis nonnunquÃ¤ obÃcurio ribus uerbis uÃus eÃ : ÃedpoÃeuq cructÃxerunt eu,hiÂ£c cagnouerÃ¼t.Ciciit eÃ¼ contemptorc eÃe templi^cu ipÃt cÃent. Vbiautem crucifixus lcÃis,dixerut : Tertio die â¢ dixit Ã: rcÃurreiiurum zj-c. nbsp;nbsp;tune nouerunt.

Soluite. ) S uum corpus uocut templum. Vnde etiÃ ed^uÃ¦ apud Hagg^eum legunturde teinplo,myflica rdtioneinteUiguntur deChriflo.Jn Cbrifloenim habt fauit diuinitas corporaliter, id cfl,pegt;ÃÃ¤e er plene. Rf (fÃ®f uocat Ãuam domum. C^uod dicit, Soluite,non ra. rÃ¼apudliebra;osimperatiuapro fiituris accipere: id efl,permitto uobis,foluite,ego excitabo. Videtis quod ftbi/pfi hone autoritatan tribuit.Ã¯nAihs : Deus ÃuÃeia tauiteumÃ mor tuis. Ne argumentum accipiat^ C hrifkisÃeipÃum non ÃiÃeitauit. Hic idea dicit, SuÃeitd hoilludegotpfe,ut eadem patris poteÃaszy Ãlijapa pareat. sicut Ionas tribus diebus in uentre ceti Ãit, ita. Ãliushominis eritin corde terrx tribusdiebuser trh bus noÃ¼ibus. Nunc autem iÃ¼ud miraculum ctiam pros pofuit eis, quia hinc gloria ChriÃi appariÃ¢t, nempe ChriÃumeÃedominum templi,quiÃuÃcitat mortuos, qui^ ÃÃ¤us primogenitus mortuormn, Ab hoc diÂ£b

Itaq? ludsei dixeruntlT emplum iftud extrada eft quadraginta ÃC fex annis, ÃC tu excitabis iftud in tribus diebuscquot;

ÃtuaÃi dicmnt: Eccc uidcmus te mendaeem eÃe ho mincm, qui hoc audes de te iaÃ©klre: Eccc fex annis a-dificatum efl, neque tot tinperatorcspotue rc extruere: Quis nonuidet hoc apertum effe menda^ ciumfE-tfifiLcilius C hriflo/Ã¹i/fet, quia deus. Hic habet magnÃ¢ qu^eflionem de quadragintafÃ¨x annis,quomo^ Supputatia do consent.PlanÃ© arbitrorÃ®uda:os exaggerajjÃ¨nume annoruÃlf ruittcx inuidiatnamin fupputationenon iniKniuntur fa. totanni. Apud Efdram Z3- Zachariam, quod infexto anno rgt;arif templÃ¼ iflud perfiÃ©luin et abfolutÃ¼ jiierit^ legiinus. Cu igitur feriptura hoc teftetur, quod in/Ã¨x annis perfiÃ©him fÃ¹erit^fÃ tis apparet lucbeos auxi]]Ã¨ tiumeru.PerHerodem aliatedificia,per reginaquan dam l^efopotamiie,Helenam,crper facerdotes,eret ikifuni,quas turns fuis nominibus reges nominabat, utÃ}iion!anaturris,cr Herodiana:Qrita omnesan^ nosinunumconiecerunt. Alijper feptem primas he^ bdomadas Danielis computant. QuÂ£re ilia in Daniea lisexplanatione.Qjaarationecogemur aÃenttre luÂ» dÂ£is,quiper inuidiam omnia loquunturi Dicunt infea

xto anno fiÃ¤ffc dedicationein : uerum non dicitur de de dicationcjfed de jiruHura tota. Alij alias argutiof ad^ ÃruntyUt Cyprianus cr Augujhnus, in nomine AÂ« dam ludunt nefcio quid my Aerij. Legat qui uelit. lain feipfuminterpretatur,ficutinalijslocis.

At il!c dicebat de tempio corporis fui.Cum ergo furrexiflct Ã© mortuiSjrcjÃ® cordatifuntdifcipuli iliius, quodhocdi xiflet ilhsj Ã´C crediderunt fcripturÃ¦ 8C fermoni quem dixerat lefiisÂ»

mfceuerbis Euangelijh miraculum commendat^ prtccipuum ad conÃrmandam ctiam no/iram Ãdem: quoniamenim Apojkliper hocconfirmatifunt, rede (tiam nos conÃrmamur.C hriftus prÃ¦dixcrat mortent fuain cr reÃirrcdionem, idq^ fic euemt quemadmodif pra;dixit. Hocautem crebroegit Chriflus.Hicprimi cipio quod inÃ§ipit inflaurare regnum dei, pradixit O' mortem o refurredionemfuam. VidemusChrifluin frequenteruÃum parabolis.Recordati funt difcipulit tjimirum/f:iritu (dndo Ãuggerente,quia dominus pro imÃeraf.neq^poterantomnium eÃe mcmores.EthoÃ§ non minoris fiÃ¢t EuangeiijÃAiquÃ mhoc miraculum quodcxpiditÃ¨ tempio eos.

Crediderunt. ) Scilicet eÃeÃcripturam diuinitus if^iratani. C^ua: iUafnempe fuprÃ citata : Zelusdei muf

I N E V Ã N GÂ» I O A N* â 'j musfute deuorauit me.Qttodfi quispenitiuspfalmÃ®i itttrojfgt;ict4t,inuenictetiÃ¢m diiiumdeChrifto. Si Me folumhifivriam DÃ¤itidis contempUris ut ludici, nihil mylkrij copies O' lt;Â£dificationis. Sicredimus fcnptu^ ftCyHon potcrimus reijcm quÂ£ abflrufiu^deChrifto diÃ©hifunt.Apoftoli quidcin hocdiuinoÃgt;iritupleniui debant.Verumnoncuiuis dctturhoc. SuntOitH^tif^Ãi monia qult;e refumdioncm C bri^h nobis commendÃ¼t^

Srnnoni.) Ã¯tiicredidemnt.,quMconfirm4taeslfi deseorum:nMnanteaudiÃis,Cyedid(runt inillum: O' Pcfri eximictm confiÃione,ipfum ejjc filium dei. l^unc dicit, pofi refun-eÃ©iioncin. N on omnino intclligebant qult;eett4gt;nloquebdntur,oplcriq;cxpeÃ³Ã¯i(bantregnli tcrrenum.Confirmabdturitaq^fideso tncrcmentum fidci,O'nuncincipiuntuereQ-edcre..Ã¯dp0teritquisin feip(oinuenire,cumprincipioetid crciUsinChriftui fed fiaccejfmt infignis confirmatio, utuidearisprius nihil credidi/]Ã¨,o i^tm incipiM crcderc.

POnit certÃ¼ quoddd indicium diuinitdiis C hrifti, de qud etid inentionÃ«/Tcit,quid fcrutdtor eft cor diumorenum.Eranttune plurimiHierofolymisqui nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢-gt;

Chrilium commencLtbdntjfed C ImÃus no credebat fe iÃ¼is. Scire quid fit in hominc,hoc dei efl,ut tn primo cd pitehdbuimus'.num dlioquiinfcrutdbileejtcorhomi^ ni$,utliieremiMdicit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap-iJ-

Cum autem effet Hierofolymfs in pa fcha in die feÃo,plures crediderÃ»t in no men ilJius, uidÃªtes tÃ®lius figna.Ipfe autc lefus non credidit fefe illis, eo quod ipfe cognofceret omnes,0!^ quod non opus habebatjUt quis teftimoniS daret de ho mine* Etenim ipfe cognofcebat, quid effet inhomine.

jjeet hie obferiMre quÃm cMte prudeitter fege ydtehriflus. b!on credidit fefe,id eft, fc non omnibui communicdbdt,cr non[)eromnidftequens erdtapud illos. Sciebdt nbi lucrumÃccrct,cr ubi non : Hum oa fultiequorunddminfidiie nonldtebuntchriftum. UeÂ» Tidei nome fuinuideinutno)tfenftdeitequit{ocumeffe,Suntquiitd aquiuocit. eredunt, ut fefe Chriftus illis non credat, qtdfolo ore Chriftiim prtedicdnt, cr dgnofeunt quidem,fcd citrd pietdtem,O' nondumdccenfifunt diuino jfiritu,neq; poffuntcontrddicerÃ§ tdntislaudibus Chrifti. Hidicun Cep i. turcredere. Sedh^c illdfides eft,quiedpud Ã¯dcobum didbolicd dicitur. Damones etidm credunt,utin Mdr Cdp.s. co,ChrifttimeftefiliumdeiconftÃi funt.Qui igiturfi Ã¢is cordibtis Idudes Chrifti profitentur,illis fe no corn )nittit,quiddrcdnd nondum gujhruntdiuina ftpienÂ» tidt.Cludmuis fl fimplicitcr JpeÃ¢emus hiftoridin, dpÂ» pdretprudetid C hrifti, quod declinduit hoc hominunt genus,

gfnus.CiuidÃ¤ hiccolligunf,myjkrianon omnibuscl]Ã¨ cndenda,neq; ante porcos magaritas proijcicndast f2'alia huiufmodi : nefcio anappofUe.l^egue opus ut ^uis illi fuggereret ^uid eÃet in homine,quia deus.

Rat autÃª homo ex pharHxfs Nicodemus nomine, pnn s ceps ludÃ¦orum, ilk uenit ad 1 lefum node,

Vtfaihimhocluperion textui cohtereat,memos res ejkte quid diÃ³lum fit,nempe Chrifliim noÃe areas nacordis.videbis ChriflumcognouiÃe quo animo ac ceÃerit Nicodemus. Simplex quidem animo erat, fed aliquanto arrogantiori: uolebat enimÃ chrifhlauda ri. Sedindicaturei quod magisutilius erat. Longe ma gis neeeÃarium nobis eÃ cognof:ere infrmitatem nos Jiram, quÃ m ut inanibus laudibus prouehamur. intes nbsp;nbsp;gt;

rim fumit iteru C hriflus occafionempradicandi regni dei,quod ubiqiÃeit, utitur pidcherrimo modo dos cendi,nempc lt;ÃgiÃeyiTiKU. NonpoÃÃ¼mus commo dius docere quÃ m per dialogos, dum ex tina parte fat homo ignorans,qui tarnen apte interrogetiex altera rcÃondetprÂ£ceptor,qui nouitilium crudire. HÂ«c mo dum docendi habet loannes. Non efl nobis alius magis utibsiitain 4..i2'^gt;cap.Ã¯mÃ´flrÃ¨tota Euangelia funt

Jlta^ayiTiKx. pharifteus non fonat in malunt:pro^ biita feikh inter Ã¯udÂ£O5,ideoiÃ¼a magis inter ludteos eratinfignis.

Princeps ) Ã¯deft,exprimoribusÃ¯udâeorum. NoK Kf fd/i fÃ¹ngeretur officio, ut apud nos reges or princi^ pes,fcd litudatus erat. Et guia honefla, perfona induci^ tttr,quÃ ueritatis ftiidiofa efl,reÃ¢e aUicitur, diffutatia onisutfinemaudiat.

Ã^oiÃ®u.) Erat meticidofustimidus. Credebat inChriffumlicutilliinpriecedenti capite. Pidesin Nt codcmo admodum paruula erat, non reijcitur tarnen Ã Chrifto,lt;juifuoexemplo manffetndinÃ©nosdocet. Iti fnnciderimusin aliquos,quinongaudent contentioni bus,adinittamus ad colloquium noftrum, O' ilHs cornu nicemus quicquid doflrina: habuerimus. Contentiofi omittendi potius funt,quia quicquid dixeris ad a^difica tionan,finijlre interpretantur. C hriflusideo ffmiliari tatem quorundam uitauit, utpote non digni cÅleflibus donis : fed iÃ¼um adinitit, ctfi intempefiiue aduenit. Si tammorofuspreceptor fiaffÃ¨t,ut quidam,obieciffetz K one funt duodecim hora: dieifSed ufus mafuetudine.

Et dixit ei 1 Praeceptor, fcitnus quod uenifti dodor Ã deo: Etenim nulius po left facere hÃ¦c figna qua: tu facts, nifi fit deus cum illo.

IN EV AN G. IOAN. Ã4. fit :erdtenitngloriÂ£inaiicipium,mtubaturgloriolu}n quand^m, quamuis bcncdc Chrifto fentire Gez Â«0 do^ lofeprcedicdretliudes ChriÃi. Nonjferdbdt fereijeit fiait Ã§^rcieteriPharifeci.

A deo.) EcceÃ¼icodemu,quihocuerboctiddliQi JjidieosÃidtinexcufabiles. Sdiniis quod ueniflid deo Qjii tdlis eft pr.rceptorycft cr dodor ueritdtis ; NdiÂ« licKJ mendadum non amat.

Signa.) Cognofdmiis teuteximium Propheta^ 4 deo nobis mijfutn,lt;:^ multa te ftcere figna.ita conde mnat alios Pharifeos,quaftchriftus nullum miracu^ lum fedjjct,cum dicerent,Quod fignumftcisicrc. EÂ» nonuulgariafigna, 13- qua: nemo fi.cere poterat nif; diuina uirtutc. St C hriftus mendax,quomodo deus per ilium ftcifjct miraculumt lam bahemus autori ta tÃª dodoris C hrifti .Sedboc ammo frdebat,ut cr tpfe me reretifrlaudifri.

No reftiodet C hri/bis ad ea quÂ£pra;mijjafunt per Hicodemu.'Dixi uobisnupcr,huc eftemorc cbaldaid fermonis 3 Syriad, ut reftgt;odere (3 dicere fimul con iugÃ t,etiÃ fi nullus fermo pra:cedat:unde no neceffariu ut iungamus uerbafupioribus:tametft Chriftus menti iUius uidcatur reftiodifft.q .d. Tu me accedis ut audias dodrini mcÃ mi^o tefimplid peilorc adejfe, neq^ ex

eomm numero, qui indigni funt cÅleflibus donis : age oÃendamtibiqua: maxime necejjÃ riafunt. Primo, ut innouesuitamtuam. Dijjgt;utatiodedu(gt;lici natiuitate, carnali orfjpirituali. Natiuitatem carnalem nemo non intelligit: Spiritualem pauciÃimi,imÃ¶ nulli,niÃ quifÃi ritualiternatifunt,quiq-folum agnofeuntdeum. tndu Ã¤tur igitur nobis rudis dijÃutator, qui illam cralJam natiuitatem cognofcebat,quales mul ti Ãint,qui nihil in teÃ®lÃ¯gunt,quÃ m quodoculis cernunt,uelauribus hau^ riunt,zyalia nihilputant efje,cum tarnen longe nobi^ Hora fint quiC animo percipiuntur, quÃ mqua: fenfi. Vaque craffus eftdijfutator. Si loquarisdejfirituali mÃducatione apud illos rudes,de carnali inteÃigut. I fÃ« fi de liber tÃ¤te lfiritus,arripiuntcarnis. Dicit igitur il iitPcce dico ore. quafi diceret: Videris ex illorum nu^ tnero eUÃ¨,qui cupiunt regnum dei,fed nondum inteUi^ gis quid fit regnum deitimaginaris terrenum regnumi quafiMeÃias/itregnaturusut Solomon,qt manfura facrificia,e:j- cÂ£tera ludaicaifedÃ,lkris. Qui enim ni^ Ijilpraiterea nouerunt,hi regnumdei nondum agno^ fcunt. IStamft quis cognofcere uult quale fit regnudei, quod eÃ inJÃiritu nimirum,necejjÃ¨ efl ut denuo nafca^ tur. Hodie funt multi,qui quÂ£runt, Vbinam eÃ eccle^ fialhi nifi carnales effent,uiderÃ©t regnum dei : fed quia ip fl non funt in regno dei, planÃ© non inteUiguntquod fit teinpluni deiÃnquo ChriÃus habitat.

J^afcatur.) jÃ¤efi, nifiinnoue(ur,cri(imincipiat diuina. /jtirare. lU diuidamus duplicem natiuitatcm. Ciuinafdturex carnc,Jj)eÃ³kit folum quÂ£ funt huius carnis: modo habest quibus tegatur, cragatindcliii djs:(j putat fc ejjÃ¨ beatUyfed pecuinus plane ejl: idea opus regenerationedd efl, Sicut hadenus flgt;irauit ter^ renai/ki,itanuncfllicitdtÃ«fuÃ¢ coftitudtin ceternis,ZT dcuin pro: omnibus colut. Kecefle ut in illo flt flinÃ« dei cr flgt;intus,ut incipiat operari diuerfe quam antea. Prius fluperbus, nuncpoflquam afflatus diuino f^iri^ tu,feipfum humiliÃ¢t, cr non fentit fliblimia de fe. An^ tea addiÃ©his lucro,iam emendat fe. I ta agitur die diuiÂ» no fpiritu,utiam totus alius uiuat. Sed unde iUaiClÃ¿is huncffliritumconceditt Audiflis. SiautÃ« uolueritisui dere hoc regnum, in quo Chriflus regnaturus fit, neÂ« cejjc efl utpÅnitentiam agatis.

Dicit ad ilium Nicodemus: Quomo do poteft homo nafci,fencx cu fitcNua quid poteft introire fecundo in uterutn matris fuÃ¦3amp; nafcif

Videtecraffum difcipulu. Sedhoc expediebatno flr!Â« tarditati,ut tails dtalogus propgneretur. ChrÃ¹Â» flus de innouationeanimi loquitur, die ad craffa reffliÂ« cit,quafiiterumproffldiex utero matemo.Cum igiÂ« tur audit de fecundd tiatiuitate,Miltpcr omniaejjÃ¨ftÂ«

CapJII ANNOT. IOAN. OECOt.' mHem primie. Magiu abfarditasefl, ubi fcripturd [olt;t kthisrcbuszj'prmonibusttti,res diuimscomparard cixrnalibus.ltddcmdnducationej^intuali'.Ã¯jificomei^ deritis cdrnem Ãlij hominis Qrc.crdÃulus putat car^ non iÃ¼din edere,neq; cogitdt fccuin, quid fitj^iritudlb tercomedere. Atqui non eftdittÃfknduininillis. Sei hoc union bene pojfumus monere, nofiris uiribus pld^ nÃ¨ejjÃ¨ impoÃibileut rendÃcdniur,ddec)inÃ{lÃ¼ eÃcor pusnoÃrumye^f procliuumdd peccdtum. NiÃ indies frdtidiÃ¼uÃrcmur,mdlieÃicimur.

RcfpÃ¶di'r [efustProfedo dico tibi,ni fiquis natus fueht ex aqua amp;nbsp;fpiritu, non poteÃ introire in regnum det

liusquidddm fentiendÃ¼dehdc ndtiuitdteÃecundd. Na tlt;lt;; Now^trifÂ« ÃdnÃ¤o ddieShoneÃ^ÃedÃlum /Ãiritu Gf'âiqud.Suntduo elementd dqude:^ ner. Spiritudlid hisÃibtÃ¼ibus dementis conÃruntur.Si diÃ¢Ã¼hocreÃ¢e uolucritisexpcndere,etquid ChriÃus perdqud ritum inteUexerit^non erit nobis inhierendumin iÃiS externis dementis:ÃedmdgisÃubtilem generdtionent uoluit commeddreiquce expoÃitio no ignordtddpriÃcis errecentioribus. Ã^ttidexhoclocodlq conuincent,lt;^ fdlittem etddiÃ©ld uolunt dqu(e,ignoro. Et pratered qui ordinetn

ordinein jcriMnt,Ht priasÃdes, Ãcundo aqua : iHiin^ Ueniuatihi primo aquam, deindeÃiiritum. Sedaania tascilita ludere in fcripturis dei. Noflruin aatemeÃ ^cnuinam fententiam ampleÃ¢i. Peraquam Ãiri^i tamcommendaturÃiritus fanÃ©ius. I^oneflut reÃras ad clementum acris uel aquic, neque ad elementunt ignis,ut in Mattha;o : Ãed ad ipÃm /piritum. ISlam ni^ fi diuina benignitate renaÃcamur, ut capite primof Quirenati funtex deo, z^c.Sic uoeatnaÃeiex aqua crJpiritu.Et uarias habet conditiones : Aquapropter }nortiÃeationetn,uel etiam reÃigerationem: Spiritus Spiritus zy quoque,propter benignum affiatum:Jgnis,propter ignis proa ardorem charitatis,ÃruoremC7'efÃcaciam.Ita/piri== prietatesÂ» tus diuerfa uocabula Ãrtitur, prop ter operationem. Ã®]on ut anima in corpore locum habet, z^Ãeut ucn^ tusafflat,ita Ãiritus Ãandus. Qjii Ãic craÃi Ãunt,iUi nonmultumpracelluntNicodemum.Opusdiuiniebe nignitatis, deus per Ãtam liberalitatem concedit : quitt jpiritus fanili donum, dei dicitur. ita homini concea duntur tarn eximia dona,ut exÃaxeo cordeÃat cor carneÃ¼.HocplanÃ© eÃopusJpiritusfanÃ©Ã®L Sicutaqua abluit,ita Jpiritus Ãanchts intus hominetn mandat, ut homo incipiat eÃe in gratia dei,crfit iam parus or im maculatus, er inÃirat ei fandiÃcationis cogitatioa nes. Hj Ã(ntÃlij dei, quiÃiritu dei aguntur. Sicut tddetisntodmÃecÃ¼douento mtdtÃ¼agitari,z^ coÃcert

Cap.III ANNOT. IOAN. OE COL.' udociteriterfuu permarr.itdnos fanchj Operaj^iritus ttlacriterÃÃ¤uri fumus.Etobeas condi tiones.natiuÃ¹as huiulmodinoininalbrtitaeÃ. Deiitde C briÃits externam eccleÃam coÃ¼eÃ¤urns hiÃce Ãymbo^ fis ttÃtseÃ. Aqua,utdeÃgnaret internant atiutionem: utÃcutperÃnritumÃanÃ¤um coramdeo abluimurÃta etiant per aquam coram hominibus,

NcoUoquioqmd dominus habuitcu ^Jicodemo^ docetnosremneeeÃariamynempe natiuitatemÃi rittMlentyÃneqttanequaquS. inregnum deipoteriinus peruenire. C^uahs autem iÃ¼aÃt,iflis uerbis inÃnuat: Ã¼iÃquis.) Spiritualem rendfeentiÃ¤ uocat,exa^ qttacrÃgt;iritu nafci.varijs modisiÃ¼ud exponitur : fed l)a:c omnium ÃmpliciÃima expoÃtio eÃ : JSliÃ quisper deitm iterum renafcatur, is non intrabit in regnum coe lorum.tdqi cap.primo habuimus. SpiritusfanÃ³hisdi citur nomine aqutCyOr nomineÃiiritus,ob uariaseius proprietates.Alif interpretantur,etnonin ipfumdea reÃruntfedper aquam mortiÃcationem,crperÃgt;iri tum uiuiÃcationem intelligunt, quÂ£ homini non concc duntur,nifi Ãiritus fandi dono.Et certum quidem e^, eosquirenati funt,mortiÃcare carnetn fuamyCriam innouari. Sed nosnonpoterimusnoÃpfosinnouarciit tiouatn uitam ud mortificarej/tifi dco coecdente. CÃ®Ã¿f datn

d.tm confirunt aquam mulieri, crJjiiritum uiro. Sicut in natiuitate carnali ex uiro et multere nafÃ¢tur homo, ita homo guodammodo efl aqua,ere, Konpropterea ttobis aliquid adfcnbimm.Dominus dedit tibi uolunta tern nbsp;nbsp;rationem,qu(e quafl materia efl,fed mortua cr

inutilii,donec fl:iritusdciQr uisailiua humana^fl'agi litati accedat.Ecce nihil poteris tuo libero arbitrio effl Liberum at cere,neqi priflmos mores exuere, etiamfl multum ui^ bitriuntÂ» dcaris conari,nifl acceflerit diuinusfliiritus tundecf fliiritusipfe, pro femineuitÃ¦ habetur, Ã quo efficacia operandi coceditur. Etiam ifls, expofitio non efl ab fur da:nam quifquis attendit in feipfo, hominisrationÃ« ita uidet habere: quia in his rebus omnisorigo natiuitatis noflrte nobis oflenditur. Alij, ut ftrÃ¨ omnes ueteres do Ã´h'res,indicÃ¢t nobis his uerbis fidei fummÃ¤,quie ab ho mine requiratur.EI ecejfe efl ut credos ad iuflitiÃ:pragt; Rom, to, tereaconflÃio ad falutem. Peraquam,baptifmiaquÃ accipiunt,quod ilia non fuffldet nobis,tindiflmui exa ira GT intus.Vnde dominus illaduo coniungit, aquant crfl)iritum,ut hiquicrediderint, etiam baptizentur. Ham ft uerafldes in nobis,nequaquampudebit nospo pulidei,ctiamftinhocmudoobidcotempiiorfts.'Hac fententia t^icodemus perflringitur,quimcticuloftor noÃ¤idominum accedebat.Cuinonfatis noÃ¢tiacce:Â» dcrc C hriflum, oportebat etiam fe adferibere focietati Chrifiianorum. quaft dicerctCbriflus : Ecce Â«on inÂ«

Cap.III ANNOT. IOAN. OE COL* trabis in regniitn ccvlornm, etÃbene afjiciaris in me, ni[i tanta fiierit fides tibi perÃgt;irifum fanihim concefia fa,utuelisetiam cennumerari difcipulisnteis,accepta baptifini lauacro. Etiami/hlententianequaquÃ¤reije aenda : ficd prima libenler fiequor, quiapurior pra pioreftueritati.

Qportebat temcodernedijudicare intercarnaliit ttr fidritualia. Defidritualibus nobisficrinoefi. Side carne loqueremur,carnalia doceremus. (iuid naficitur ex carne,quam caro' Generalis locutio eJl.Jam no fub fifiamusin camali natiuitate ,quapueri naficunturin tnunJum ; (cd re/jgt;iciainus ad omncm hominisÃadta* tem:quidpotc(iprlt;c(lare,nifiquodhumanumefifCar nalcs finnus,etiamoperano/Ã®ra carnaliafiunt.Proina de dercliili nobis ip('is,quid aliud operabimur quant cteteri homines,0'maximi peccatoresi Etiama^ere* mus quod Cain csrP(au,amp;'Cietcri reprobi.Caracin producit caro. I ta quia carncdes finnus,fiquisa(fiÃ©his nofiros ficrutaretur, planÃ© inueniret nos carnalra fe^Ã®a ri,(Ã¹gcrccruccmc:rc. Atfiaccefifieritfigt;irituf,crdeuf (tliquid generauerit,idfigt;iritualeejl. Pilq igitt(r(fiiriigt; tus,ide(l,dei,refirunt imaginem fuipatrisccckjiis. Pater iflemifericors ejl ; qut filij dei, etiam ipfimiferi^ cordes

I N Ã V A N G. IOAN. ÃS ioYdci crut. Pater fanÃ¢us eft,cr puritatem amat.HoÃ© ipfum prlt;(ftabunt nbsp;nbsp;Ãlij dei, quos refie jjsirituales uo

care licebit. Syncerifilij reÃrunt ima^inem parentunt Ã§y mores. Talem igitur natiuitatem in nobis requirit Chriflus,fi annumerari uoluerimuspopulo dei, ut non dÃ©gÃ©nÃ©rÃ©s fmus. 1Â« fciÃ¯ ewm Ãoluit tacitam quwflionÃ©: fiamrudisifle difcipulus adhuc fecumconqucritur,ftt poftea.Neq;iflÃ¯im explanationemtuasnpiÃ¼sintelligo prÂ£ceptor,quod denuÃ uel fupernÃ¨ debeam nafci. Reis Ã^ondet C hriÃus; NoncÃ opus ut attendus ad initium, etiamfituinitium huiusnatiuitatisnSpoÃis exafieca gnofcere : expcflesÃaltem opera illius f^iritus, Ã§z ex faits inno tefcet tibi quid uelim.

Ne mireris dixi tibi, oportet uos nafct denuÃ´. Spiritus fpirat ubi uolue* rnÃueluult) Ã´f audis uocem eius, fed ne:Â« fcisunde uenerit(Â«f/wÂ»if)Ã´6quÃ´ uadiu Sic eft omnis qui natus eft ex fpiriiu.

si uideris hominem Ãgt;iritualem, non poteris co^ gnofcere quomodo ifit affiatus fit, neque originem uiÂ« des, fed nibilominus multa opera eius apparent.Atten deenim uentum , quoniam de uento loquitur. Aptan tio quidem' fatis co arguit, dominum fmilitudinem afs fumere-.quiafequitur: Sice^/piritusuel uentus:foÂ» fct pro fua natura fiare ; audis fanÃ© uocem, flrepitufÃ¼ b Â»

er (bnitumuenti, ignoras undcnain iÃ¼euentus iniM fua fÃ ciat,(3- ubiconquicturusÃt,nihilomint(sfentis efficaciamuenti. Exdtatfluihts tn mari, ficcat terra, ariflamp;sz^ arbores motitat. M.tdtas alias uirtutesuenti poffemits animaduertere,ctiamfi i^fumnentumo'ae rem oculis non uideamiis, uel nefeiamus undefuam ori ginÃ© fumplÃ¨rit, neq- exaÃ¤epoÃimus de fubftantia eius di/putare. I ta uide, cum tu fis tardÃ®or ad difeendum ea quiefentis,quomodoagnofces /firitualis hominis naa^ turam? Nam qiÃ»fquis uere ffiritualis eji, is etiam non eritociofus. Mdiesifiritusdiuini uocem,quod loqua tur de rebus diuinis. Similiter fruihs Ifiritus in iflis obferuabis, etiamfinefcias quomodoiÃ¼amutatiofiat, quod ex carnali fubitÃ prodeat Jfiritualis. Alqdelfi ritu fanih interpretantur, fed minime genuinum attin gunt fenfum. Spiritus/firat, id eft, non recipit noftras leges, fed dona dat ecclefqs prout uult, etiamfi nefciaa musundeueniant.

Refpondjt Nicodemus, dixit illi : Quomodo pofluntifta fieri? RefpÃ´dit lefus, Ã´d dixit illÃ¹Tu es P racceptor iIleQjo hÃ¦c nefcisf

e .. lam ex his qiue tibi dilt;^funt, oportebÃ¢tfatis hiec tjfe explanata-.prÃ¦fertim cum non fis in difcipulorum numÃ©ro, fedÃterts teeftemag^trum : indieiumefl, te plan^

I N E V A N G. I o A N. ÃÂ» pljnÃ¨ non exercitatum inlcripturiStquiainMofÃ¨cr Prophctis fimilc! docendi modos tnueni/JÃ¨s, Ã diligent tius perfcrutatus elfes. QÃ¿orfmtfabbatumfCircunci fio quorfumfet ieiuniu crc. Qualis magiflerfCiuomo do tnflituis populu, fl nihilpr.etcrfrigidjmliterÃ¢doii ees, ut populus perpetuÃ´ uddiHus fit externis rebus^ Z^non curet quomodo internus homo renoucturt indi cium efl non probe te fimetum ojÃcio tuo. Vidctier ^4 lAiÃsufifpcr coininiferationem ChriflumdixijjÃ¨: Qualibus pr^ceptoribus regitur populus ifraÃ«lfsilu men tenebrÃ¦funt,quanta in populof eu quu^ funt falu tis noflrlt;c, utagnofeere nutiuitutem j^irituulcmÃnet minedebent ignoruriyinuximeÃ¹doÃ¢oribus: NrfWoÂ« jnne jludium Â«ojlrwm hucjpeÃ«hre debet.

Pr ofcÃ¢o dico iibi,quia loquimur feimus, ÃC tefiatnur quod uiditnus, QC non recipitts teftimonium noftrumÂ»

C briÃus quamuisfolus loqudtur,dieit tumen Loqui mur: nimirum quod cr fct qui ^^irituprÃ¦diti funt,non nbsp;nbsp;,

fuu loquuntur,fed uerbu dei:no uffirmunt eu quaigno runt,utPuidus dicit,quules quidum funt:quufifume mufupientiufit,dicere quuinemointeUigut, ChriflusÂ» inquit,fuocrfuorÃ¼ nomine loquitur. Utec funt nobis perf^Ã«h,oportet unicuiq^fidem fuum eÃe certiÃimÃ¼. Petrusinquit:Ciuiloquitur,loquutureloquiudei.Et h Ã®

Uimmidf : Siquishabet foinni'.im,namtfomniuntf Alij daShres Ãnt in eccleÃa C hrifti, quant apud Ã¯udÃ¦fi os.Chriflus thefdurusfapientice dei,cui reÃ¼e fidÃ© habe mus.CumÃ¼iecdemo igituretiaalios Pharifeosper^ flringit. Ã¯pfi ignoratis, et Ãcientibus fidem adhibere it9 tudtis-.quie excufatio ueflraf

Si terrena dixi uobis,amp;^ non crcdidi=Â« (lis,quomodo fi dixÃ§ro cceleftiajcredi* turi eftisr

HÂ£cfententia:Vfusfunt uerbis uulgaribits O' q^ dammodo terrenis,ut te erudirem, o neq^ Ãc mentent diÃ´hrum inteÃ¼exifii. Tu o catteri, ÃÃinpliciÃime Ion quor,noncrelt;Ã¼tis:fi coeleflia, ideÃ,Ãublimioritnodo foquerer, abflrufius, neq; tam claris uerbis, quoma do crederetis f EtÃ hÂ£c Ãnt cÅleflia ,fed C hriflus non extulit coeleÃibus o incognitis uerbis. Et ita dÃ©plorÃ¢t quodammodo noÃraminnata infeitiam,!!:^ genuinas noflras tenebras. Animalis homo fionpercipit qult;e dei Ãint,etÃdeusdpertius loquaturnobis. i^iÃperÃiritu fiusilluflremur, noncapimus ilLt, o ÃuÃrainÃilMt^ turauribusnoÃris. Keliquitdominus ttiieodemumin ÃMinÃtitiaaliquandiu herere, ut fie falte agnofeeret, quÃ mopushaberetregeneratioe : uelquod tamplana fterba non inteÃ¼igeret, debebat agnoficre diuino auxÃ®

I N E V A N GÂ» I o A NÂ» Â«o Et nullus afcendit in coelum, nifi fiÂ« lius hominiSjqui defcendit ex ccclo,qui eft in cÅlo.

Verbet ilia alilt;juMtofunt obfeuriont: fed fenfus eÃ: Homo quidem nihil talinm habet, nifidiuinituÃ® quatur perfiliudei.lsÃiluspotcllaÃendereineoelu, cxleÃia nbsp;nbsp;iercanlt;i,quÂ£ omnibus modis hominibus

funtabfcondita,reuelare. Ã¯pfenouit uoluntatÃ«patrisy er iÃa inyfleria, Oquot; qtdbus mltierit pateÃcere, tilts ntetnifeflnntur. HiiUus afcendit in cÅlu ad arcana nas fcenda,nifi filius hominis qui defcendit, quamuis fit in coelo. Itafieipfum fiepe folet nominare,utficiamus eu ^iHushoÂ» uere nofira naturam accepi/fie .Eandc camÃ© in fie reces minis, pit quam zj nas habemus, excepta fiolo peccatoxons ceptus enimexÃgt;iritu fianÃ³h.Caucteaberrore,alias achim eritdeomnifideinC hrifium. C urn igi tur accÃ¨s pit nofiram carnem, deficenditde cÅlo:non tarnen relÃ© quit cÅlum, neq; natura diuina deterior Ãiht efl,neqâ mixiura diuinitatisctr humanitatis. Quomodopotes dicere,quod immutabile efl ut aliqd adficifcat, in quad feconuertat^Vultdicere:Manenshocquoderat,ficilis eet filius dei,nonimminuta diuina natura,nihilominus humiliauitfie ufiq; ad mortÃ«. tlle,inquit, aficendit cr tes net illa omnia.llle cu adhuc (it in fiinu patris. qua/i dis ceretiHon ejl mirum fiuos qui puri efiis homines,hec ignore tis,nain per ineam ^atiant talia ajfiequt licebit.

Erquitm utilis efl dij^utatio,quam dominus cum l^icodemo habiÃ¤t, in qiui nonnuUctde Ã^irituali tMtiuitate propofuit,quod necelfiiriu nobis fit ex deo remtfci, id^ per aquMn et figt;iritum,fubtiliori quodam modoqudm ante,utfigt;iritus dei purificet nos Ã Jordin bus,o- agitet fiuo afflatu ad omne bonum. Ejl autÃ© buÂ» iuficemodi natiuitas planÃ© ignota hominibuscamaliÂ» ius,jfiiritualibusuero dmtaxatcomprehenfibilis. vn de C hriftus ait : iÃ®eino aficÃ«dit in coeltt Qrc. Ojio diÃo indicatfefiummorum myfieriorumfiolum eficit^eih rem,cr perfiÃ©Ã®um conditorem, er ita afcenderc in cx lefiia:(^fi quibus talta arcana reuelantur, ijs no aliuit de quam per C hriftum manififtari. N emo fdluatur ni fi per C hrifiion: er non aliud nomen fis fioledn quo fia lus nobis continuÃ¢t, ij afcendit in cÅlum, quandoquiÂ» dempatri dignitate aqudis efl: Ã©pater antequam ieÂ» citjÃ¹ndamenta mundi, hune ordinauit, or in ipfio eleÂ» nbsp;nbsp;I

gitquotquot fianÃ¼ificandierant, vndenon peralium quÃ mperC hriflum aficendimus. llle etiam propter no ftramfialutÃ© de cÅlo deficendit : non ut diuinitatem fiuÃ¢ relinqueret,fiedfie exinaniret,nihilominus manensin cxlo fiua nudeflitte. Sic etiam poflquÃ¢refiurrexit,alt;U turn cÅlorum nobis pateficit.

IN E V A N G. IOAN* St tet filium hominis, utomnis qui credit in ills,ne pereat, fed habeat uitÃ¢ eternÃ¤*

Cum intelligimus nos aliunde non fore participes falutis lt;]uÃ m per C hriflum, decet ut hoc myflerium no i^noretnus, qua ratione falus nobis contingat,et quo^i modo pater initio nos delegit, zy quomodo perfan^ guinem Cbrifli reconciliatipatrifimus.AdColoÃ.zy Colojj'.t. Ephe. darum. lAors enim dominica ubi nobis annun^ E.phe. i. datafÃ¹erit,zS' quatacharitate deus nos dilexerit,opti t.ioan. i. menoflrapeikra,fifaxeafint,emollirepoterit:fiqui Apoc.t. dem ueraÃde receperimus illam mortem, uel uirtutem cruds, exemplo ferpentis exaltati, quemadmodu Mo fescxdtauitferpentÃ«crc.utlegitisNum.zi.cap.Ctt populus obmurmurajj'etdeo,iratusimmgt;f't ferpentes ignitos,4 quibus idi mox langucfcebÃ¢t. Mi/Ã¨rtus deus iUorum,iuÃit Mo fem ut ferpentem areu in ligno exal taret,quern quiff; t^exiJfetZTc. placuit tunedeof* des afiicientiumferpentem aneum, zy propter fidem tunequidÃ¢ curatifunt. iiamfiincreduli fuifjcnt,dixi/ fenttQua ratione poterit nos curare ferpens ? Quid pharmaci in ifla anea fguraf Imo ip fa imaginatio fer pentispoteritmorbum ext^erare, ut Phyfici dicunt, multumfcere imaginationem inmorborumaugmen jma^itt^tio tis. Nuncfrdleliquetuidere,quomodo typumidum jÂ»morbis aptetdominus.Antiquusfcrpens ZT dolofiÃimus, qui }f,ala.

fuo ueneno injicit,iÃeÃcit nosfilios mortis. Nc^zlt;c eÃ aliud remedium li (/co f)rÂ£Mfum,quÃ m utferpens exal teturin ligno, itafilius dei fitÃ©his eÃpro nobispccca tunt : quandoquidem habuitÃmilitudinem carnis peca cati: cy earn ob cauÃon cxiÃimatur cÃ'eÃerpens. Sicut Ãrptns exaltJtus in ligno, non erat peÃiÃryÃed folant ÃffdemÃrebat: jtaChriÃus carnem noÃramuerein Ãâ geÃauit,ab omni peccati macula alienam.Pnefigu^^ ratumigitur tune eÃ,quodi^ fÃiritualibusinnotuit, ÃttisÃ^rum pro nobis eum, qui lt;djÃque peccato,?^ in quem deus reÃ^eilurus ejfct, O' dblaturus noÃratn ualetudinem^

Oporletexaltarifiliumhominis. ) inhuncreÃiici tnus. Ã®^amlicetindemetiri diuinamcharitatÃª, utipÃe poÃca ÃibÃsmit, quia tton pepercit proprio Ãlio. Hoc quiperj^iritum fanÃ©Ã®um ÃKrintcdodi,Ãcilerapicn turutÃ:iant Ãbi deum eÃe benignum o propitium, NamÃ filiuin Ãium tradidit pro nobis, quomodo non erit ipÃ.Ãimuspaterl vbi igitur eafides eÃ,neceÃe etii stdeÃcÃiritumdei, quinosagit, utabnegetnus noÃras concupifeentias o dÃideria, moriamurq^ peccatOt Cruiif^tmusChriflo.

Non perÃ§Ã¢t.) Qjiidamexponunt,nonfiolumeÃe reÃieienfitm in mortem ChriÃi,fied ctiamadrefiurrci flionem, cum dicatur hic, Ã§xahari per crucem. N oÂ« reijeio iHamfcntentiam tanquani impiam: fedfiquis uelit

I N E V A N G* I o Ã NÂ» cÂ» Â«flit uidere pun^m iflum, in quofatus noftra, iwn gloriitbitur nift in crucc domini noflri lefu Chrijii: i^din per obedientiam iHam fummam contigit falus Â«obis. Ã¯n cruce exerccndd eÃ Ãdesinon eÃ¼ ut alteri rei tribuumus. idea nomen fuper omne nomen ei datum efl,Grc.VoluitChriflusojiendere Ã¨iicodetno,c}iM uia fidus mortalibus contingat.Ecce Ã ita credidcri5,quod tibiutilismors ChrifliÃt,Ãicilcafcendes etiamincaet* lum,cr cognofces itlamfapientiam dbfconditdm,cr quam chariÃmus deo patri, er beneÃeiano* bis exhibuerit. Sediam quid ex nobis requiriturf ne ignauie interim fludeamus, er unde oportebat melio* res Ãeri,dÃ©tÃ©riorÃ©s deprebendamur.

Vt omnis qui creditin idum, habeatuitam ere. Tgt;ehis,quibusnondum contigit difcerncre inter uerH er/ilÃim,quiadhuc nefeiunt accipereuerbumdei,ut funt moriones er puelli Chriflianorum, quosfcimus nondum uti rattone fua, non hieloquitur Cbriflus.De credentibuspricdicationi er uerbo, er de adultis,Ãrd mo efl. vbi autem de pueris loquimur, non efl ut ultr^ controuerfltmur de Ulis, cum non proprium habeant deliifhun. Neminem excludit, neque Â£tatem neq^fciÃ§ xum, flue principes flue idiotie ,fliuc dodiflue indodi^ fiueex circuncifloiK uel non : fled qui credunt in iÃ¼um, fide purificantur. lam peccatisperditi eramus, idei) ebrtfius mortuus ut uiuainus. Sciant quibuspeeÃ§atrix

ANNOT. IOAN. OECOL.â tÃ¢ta adlubefcit/e perire cr non uiuerc,quta anima eoÂ« mmmortuacÃ©l. Ciuodficfediderint, iamnonfeiteru inuolucntpcccatis.CertumeftapudÃdcles-.quihicuif ttereÃKipÃ¹int^nondeerituitaetiampoftmortem. Jjli tta hic^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;frn^s dominicÂ£ obedicntitc cz mortis, ut inde uitant

â Â£ternam habeamus. O Nicodeme, Â»e credideris fatis ej]c, fl tuas hoftias immoÃ®aueris ; ftbbata, purificatio^i ne5,zyfimili(( Ã¯udaica fcruaueris ; ita renafci te oporte bat. Principio opus huiufmodifidc,utlfiritus uitalia opera, non craffa operetur. Qjtid aiitem fitexaltari filium hominis, cr quantum beneficium dei fit, ciaÂ» riusindicat.

Etenim fie deus dilexit mundum, ut daret fiiium fuumjillum umgenitutn: ut omnis qui credit in ilium, ne pereat, fed habeat uitam atternamÂ»

Repetiteadem uerba:fcd quomodo? Deus dilexit^ amp;c. Qjaarcoportebat exaltarifiliumhominisiÃ¯taui fumefideo'.hoceft arcanumdei, utfuammifericordiÃ¢ mundo dcclaret,quamgeritergahomines. videtedili genter:fuprÃ ,filium hominis: nunc,fitum unigenitum:

ViOus dei nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fccernat eum Ã cÂ£tcris mortalibus-.ut uere dicasC hri

amp; fJiaria: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mortuum effe. Ne dicas,

unus. dÃ©dit filium MariÂ£:quafifepararipofiitfilius dei Ã filioM.ariÂ£. Vnuseji,nonduo, Etexhoc elucefeit magnituda

IN EVANG. IOAN. lt;Sj f^nitadodimnibcm-ficij. c^uidenim maiusinrebushu tnanis, quint darefilium, eum^ gloriofiÃintum, cui ni M eÃ¼ compardbtlc,fgt;ro humili Cf abicih peccdtore^ Jam facile credere potes, Dcum eÃe optimum ctr beÂ« tKUolentiÃimum.tdcii adbuc cl4riusindic4t,adieÃ³h) contrario.

Non enim mifit deus filium fuum in mundum, ut iudicet mundum Â» fed ut faluetur mundus per ilium.Qui credit in ilium, no iudicabitur. Qui uero non credit,iam ludicatus eft.

MiÃt filium ut non pereat mundus: neputes Chrifluni intuampemiciemmiÃum.Diciturinpropheta:NoÂ« E^ccbasÂ» lomortepeccatoris.ltaetiÃ¤hic. i^onideofieruiuitnoÂ« , bis ut per camus. Si perimus,planÃ© culpanoftraerit.

Qttij erit iudexfLex condemnauit : per Chrifium gra tia(;;-mifericordia,utfciamusperipfum eÃe remiÃa peccata. ^eque quid aliudfuÃgt;iceris,neq; audios illos, qui confcientiam tuam pufillanimemÃcere uolunt.

Qai credit. ) Jpfie efi qui interpellÃ¢t pro nobis,ipfe aduocatus nofier. Si crcdere poteris illud,faluabcris.

Nihn addit, neq^ baptifinum, neq; opera: fedpurafiÂ« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;^0

Boe igitiOr ucrbo,niÃ relinquere wlimus fummam lutis noftrie poterimus omnes mores conjÃ¹tareQr feÃ¤as.Bi qiafuis operibusÃalutem tribuunt, fic paniteniiasdefiniunt,ut er tot bonis operibus tanta pramiarcjÃondeant incalis, cumÃ¼ii nonpendeantÃ ÃdeChrifli,tierccenferipojjunt Antichrifli. Quorno^ ÃntÃ®cbrifli do comprobabuntPurgatorium Ãtumfpro quoerit? qui, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pro fideli uel infideliiSi credit,iam abfolutuseji.Chri^

flusÃatisjicit ; pater tn dignitatem filij refÃicit. CelJdt leeus merendipoji hanerdtam. Qui noncredit^iaitt iudieatus esl. Dc ptieris er morionibus alia res eft. Ãcq;cred(int neq; diftredunt,quianon opponuntfte uerbo.tUi nen mdunt,ft:^ uerbo dei opponunt.Obifl cies:A.Ã¯ulti funt quibus non eft annunciatÃ¼ iicrbum dei. Paucosinuenies. LucetinnobislexnaturÃ¦. vbidabis aliquem qui no in fteipfto agnofeat dodhrem, quod eon tra deum non ftepepeccarit f Bon negaturpropterea fiiturum iudicium .Ã¯udicabit dominus omnes. Seddifgt; eit: Qjiotquot non reeeperint uerbum, aÃ©him eftplaÂ» nÃ¨ de iÃ¼orum ftalutc. Bon eft aliud facrifieium qult;r poftit homo reparari.

Apparet maniftfts, ingratitudo iftoru. Si quis honore' hune ftlio non tribuerit, noeftut quaras quomodo iUe fondemnetunBoluit enim credereftlio dei unigenito.

codcmo,nempe opus eÃe regenerationes^Ã¼ddam Slimniit nobis,noncdrndli,fedÃ'tritudli.llldÃtin ddultis,ubi falutis. beneficium C hrifti,mortui pro ipfis,crediderint. Hdc enim rdtionepeÃ©krd eorum/Ã cile purificdntur. N dm ipfdC hrifli mors,e!r etus exdltdtio in cruce,fujficten^ SufiÃ¯cieft^ til'imumeftfdcrificiumddtoUÃ«dd peccdtdtotiusmuft tilfifidcrifi^ di. Proptered qtticredere noluerit,isidmcondemnd^ dtimmors tuseft. Ã^ihdHc fdlutisuidm fi!reuerit,qult;iedlident ChriÃi^ eipdrandd ivultutchrifius iterum defienddt ; quod fgt;IanÃ¨ indignifiimum.Qut hoc non credit, clÃ¹tn fi cett ties moreretur,non crederÃ§t.

Bffic uerfum eft,condemndlio .No opus eft ut idm conuocetur C ontiliMjnxwKif mK4(ws, Ctux enim ftgt;es poteritde illo homine eftÃ¨, cuius peÃ¢us tdm preciof fdnguts emoHire nequid

Eiquodlumcnillud uenitin rnunÂ» dum,8lt; dilexcrunt illi magistenebras quÃ mlucem.

QkÃ®j non condemnaret eum.quiJfionteinmetv dieoculosfiios clduderet^Etldpfiis inputeum cldufis oculis,non hdbet utincuf'etfolem,fedpotiuifeipfiint ^Udt.PlanÃ¨ itdhic drgumentdtur.ChriftusIuxdniÂ» WÂ«rKm fidfit nobis:prlt;edi(atdHimftvm eitfi wffMj

grrffM Ã us annuMta eft, cr tcpimonium accepit mid tismirdculisyut ampliusdehisnemo dubitare debeat. Siigitur aliqui funt quirecipere nolucrint,dec}drtint feiamejjÃ¨ condcmnatos. Vidcmusfegnc ittgettiuhoÂ» ninumad optiindquteij^iigitur omnesfumus condc^ mnati quotquot ex eorum numÃ©ro(umus. N oÂ» qui mel clduferut oeulos,condemndti : fed quiperfeuerunt inctecit(ite,^reÃ(giuntdoceri.

Vere hoc hominibus infitum eft,ut tenebraspotius empleibintur,qudm lucan ipfam.Quomodoigitur hone^labimusnaturam noftrumiquidbonide uiribus tioftris poterimus poUiceri? Vos cummali eftis,quo^ modopoteftis bona dare hominibusi AmpleÃ©iimur of mnes magis tenebrasqlucÃ©fOr fumusftlijirte,donee ChriftuspeHoranoftraluceueritatisftMirradMuerit,

Qp j cnim fadt improba, odio habet improamp;4 lucenijÃ³fnon uenit ad luce m, ut opera ueluilid- jljjyg noQ redarguantur,

Quotquot non acedunt ad hanc lucem, certum eft quod male operentur,cr nuda natura eft in eis,zy ui* tiata ; quia opera idoru mala. Iuidemus omnibus mo dis nobis agnatum effe quendam pudoremiCJ'noluf tnus peccata noftra confiteri, ne prodeantoperain Im ent,. HirteftrÃ¨eftfins (of eonfentiorwmin mundoad â nbsp;nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ortum

Ãrtum Euangelij. ChriÃus dixitfe non uenijje ut mita tatpacentjfedgladium. Vultut ardent ignis fuus. Per uerbum ueritatis,impid opera hominum reuelantur:et cum iUa deteguntur, filij tenebrarum a^greÃrunt, nos luntq^redargui. Quareepifcopi,reges OâpotÃ«tesfe^ ctdi, cum oftenditur ejjÃª uanitas inpompis idorum, ita fuccenfentt proÃitÃ¶ fcipfos produnt, auertunt fe Ã lue ceÃtlendidiÃTimaadtenebras.

Qui autem facit ueritatem, ucnit ad lucem, ut Opera illius reuelentur, quia funt fada per deumÂ»

Seiet Ãequenter adiugere crebras dntithefes:prius deluce:hic,quiÃcit ueritatem. Sed quisefl qui operae tur ueritatem, nifi prius de diuino Jpiritu acceperitilta ttoflra ignauia arguitur. Siue ergo condemnabilesÃca rimus Ãue probabiles,Ãmper maniÃfla. erit diuina gra tia. Qui igitur uero cor^deumamant,iÃ¼inÃ¶ncaue fantur,quare mihi dominus no beneÃeiti PJonfatisbe neÃcif,C hriÃum pro te pa/Ãum eÃeiDeus operatus eÃ iUa Opera. Nihtl uel cogitare boni poÃumus abfq; deo. Xdeo iudicium 3la opera non reÃgiunt. Probi uiriÃtu rum iudicium non exhorrefeuntÃto nomine : quamuis charitas admittit nonnihil doloris, propter damnatioe tiemÃatrum. HtecdiÃutatio eÃ cum Nicodemo, qui dominus habuit: CZ (ompleilitur infe fummam falutii

CapJII ANNOT. IOAN. OECOL falutis noÃne. ljunc iterum redit in GaliUci adÃuos.

Poft hÃ¦c ucnit lefus amp;nbsp;difcipuHilIius in ludaeam terra itIjSC illic cÃ¶uerfatus eft cum ipfis amp;nbsp;baptteauir.

Ã¯uitufg; ad tordamentinterrdm ludietc aiijt,in aÃ®ialocii indÃ¦te extra KieruÃalem : e^eb tranÃjt ubi locus bapiizondi erat.

EratautÃª loannesbapnzans in Ae# non propÃ©Sa'im,quia illicerant aquae multÃ¦.

Antca dominus locutu5eÃ,etetiam Euangeliflaf de inferno baptiÃno : cum iÃ¼Ã¼ fatis commendajÃet, tandem de facramento baptiÃni incipitloqui. Etutb nam hunc modum in tradenda ratione facramentorum omnesobferuarent^minus eÃet contentionum in orbe, utprimumpopidum bene inflituerent de baptiÃno ina terno,qui admodÃ¼ nobis neeeÃarius efl, qui^; fa tis exÂ« plicatuseflexea doilrinacjuam dominus communica uit Elicodemo. Si illÃ¤ nouimus, Ãcile externum baptiÂ« fmum inteUigemusAta deÃgt;irituali manducationcyÃeÂ« xto capite multa dicit. HoneÃiÃima ratio er maxime utilis-, etÃi ab ahjs repudietur ; Ãed nifi probe poterisiuÂ« dicare inter id quod Ãgnatur, er quod Ãgnat, inutile eritÃgnu.toquarde rationedocendi, nequiscu Cata baptifiis putet, ita etiÃ¤ cum pueris eÃe agendii. Certu

Ã¯ N E V A N G* I o A Ã®TÂ» cÃ¨ rfl multos d difcipulis baptiz(itos,qui rm non omnein intcÃ¯ligmnt,Â£tiam ne difcipuli, donee C hri/lus ref geret ex mortuis. vnde aliud eft in exhibitione facra^ mentorum.AduUi inftituanturanteguam in numerum eccleÃ^e accipiantur : fedideo non oportet paruulos amandareQrreijcere.Koc idea dtxerim uobis,utui;gt; deatis confihum ftirttusfanÃ³li, etiamin ordinefcri^ bendi:nihil enim temere pramittitur ucl ftequitur. I ulf^ ebre C hriftus indicauit in quo fumma falutis noftrÂ£ ftt coram deo. Regcneret nos(j^iritusfanÃ¢us,uthabea^â mus fiduciam,tunc licebit intrare in eccleftam dei: imo iamftumus in ea, cr inftcripti. Sed utinnoteftatftatriÂ» bus,nos in hoc numero eft'e,neceftarium eft ut externo Ãimbolo figniftcemus. Sed non eft noftrit aliquodÃ tm bolum inftituerc,alias non eftit facrum,ftd quod Ã doÂ» mino inftitutu eft nbsp;nbsp;confecratum, id famHe feruemusi

Vieet quis : NÃnw cum ego habeamfidem,zs- pofteai declare peropcramiftricordiic, charitatiseyc. nÃ³nne fufftcitmihif ^^equaquam.Opus crit tibi coram eccleÂ» fta,utnon reftuasÃmbolum Ã domino inftitutu, CerÂ» turn cum dominus baptifmii inftituit, ipfum per ft- effe facrum, quÃ¢doquidÃ« in nomine C bn/f i baptiftnus, no in nomine Papie,ut miferi Catabaptifta; dicunt,datur. Adiedte cerimoniic nihil ojftciunt baptiftno . ArguÂ» . mÃ«tuhicetiÃ aduerfuseos qui citÃ¢t teftimoniu ex Maf co ft Mdttb.eojKbt dominus iubet apoftolosprfedicare

euangelium toti mundo, er hÃ¤ptizttre, quafi tunepri^ mum inflitutusfit baptiÃnus.HicmanifcÃtquodbapti zarit. Sedinlt;luartocÃ¤pitc exponit feipÃim. Tunihts eÃchrifius longe nobiliori officio,qudm fi baptizaffet externe : intusbaptizÃ¤but perffiritum. vndePaulus gloridbaturquodnomultosbt(ptizâgt;ffet,fedmdgisopc ramimpendiffet annuncidndouerbodei. chriflusuea tierat Ã®iieru[alem,purgduerdt templum,eticim docueti rat qua opuspurgatione ; Ãc tandÃª procedit ad aquof, er per diÃipulos Ãcit ucnientes baptizari.

Et aduenicbant,Ã¶i baptfeabantur, Nondum enfmerat coniedusincarce rem loannes*

lÃ¼iniÃeriumloannisdebebat durare donee conif^ ceretter ittcarcerem. indicat non multum abÃiffealr eo tempore, quo Ã¯oannes erat mancipandus uinculisr propterea clarius de C fcrijÃ®o perhibet teÃimonium. EÂ« tiam cum in carcereeffct,diÃipulos mittebat adchri^ Ãum. JamipÃfatis teÃatufeÃ ceffaffefuum miniÃeria um. Sequitur quintum teÃimonium Ioannis, er ulti* tnum,cumiameÃetab Herodecapiendus^

IN E V A N G. I O A N* 67 nerunt ad IoannÃª,8C dixerunt illi: Rab bijQui erat tecum trans [ordanem, cui tu teftimonium prÃ¦buifti, utdeillebaa ptizatjSC omnes ueniunt ad iliumÂ«

1IÃ4IÂ» contentione m difdptJorum lodttnis or ttntu Idtionemoriripmiufitdeus, utioanneshincmdiorcm occdfionÃ«fumeret anundandi difcipulos ad Chrijiut utintcUigercmus Chrijlum ejfeucrumbdptiflam.qta fjiirilufinikibdptizdt. llli coittcndebdnt:EcceChri^ flus bdptizdt zyc. Difdpuli lodnnis mdgnificdbdt fliti prteccptorcm, ut nonnunqudm folent difdpuli glorid^ ri in prueceptoribus : qudmuis hoc tdienum ejfe deccdt 4 C hrifltdnis: uniis efl nobis magifler. Si dddidi ttoluea rimus eflÃ¨ homnibus, hdud mirunt efl fl flepe erremus cum ipfls. in hdc re non rede dgebdtur : fedprodefl na bis'emuldtio.Dicunt,cuius bdptiflnus efl dcdpiendusf idnfignordmus ddutrum eundum fit. EcceiUebdpti^ Zdt cui tu teflimonium perhibuifli, nbsp;nbsp;tu uis ut ddiuna

^dmuriUi.Sedhoctuxdutoritdti plurimum obefl: ne gloridm tudm contempferis. NoÂ« pdrud tentdtio,ut plus de fe fentiret. Sed lodnni non probdbdtur z^lm corum-Ciuomodo dutem fe gerdt,tddedmus.

R-cfpondctloannes amp;nbsp;dixit: Homo non poteft accipere quicquam, nififit datum eiÃ¨cÅlo*

Qjtxfi dicmt:]jie miffus ejl d deOyO' priccepfutti d deo habet. E^o nonfum'ftc miffus ut iÃ¼e : folum mifgt; fits ante C hriflum: id quod is agit^agit diuino iuffii'.ubi igitur diuinum prÂ£ceptumeÃ,ibinemoiemuletur.

De rlt;ttioÂ«e baptiÃni ejâ aliorum facramentorUf qualiter doceri debeant,nuper oflenfumeA, Ortaautemfiiitqu^Ãiointerdifcipulos loaniscutniii dÂ£is de purificatione. Ioannis difcipuli immodice z^d bant pro pr^ccptore fuo,et tardius accedebat ad C hri Ioannis hu ftim:ideo iam quintum teftimonium ei dat,fuam humi militdSf nbsp;nbsp;litatemdcclarans,zy- ChriJiinaieJhtem.CbriJki funt^

No potcfl.) Ci^icquidChrtjlusagit,iu]JucoeIc^is patrisfdcit.ltaetiam ego no ueni,nift miÃus ctrc, Ã¼oÃ§ nomine planÃ© indicat cuiqua, qui hoc modo minifleria fiingiturficut ChrijhiS, turpe ejje, accipere officium fcipfoffine eleÃ³iione uel a^tu diuini numinis. Bonum opus epiÃcopatum Ãumere,fcd ide qui affumit diuinitui iduffretur,fiquidÃ©deusido uoluerituti. ttocideo dico^ quia opus admodumeff periculofum.Taits nonuult magniffcari,fed omnibus fferuire, cz effÃª omniu miiKi frrihoccp plane nemo fftciet,nifi diuino fpiritu duÃ¤us.

T^ecalo.) ldeff,diuinitus.quafidiceret:t^oopor tfbatinuidere .videmusetiam Apoffolos gratulariet Ãdifdere, fi per occafionetltpti(diectnrCkriffiS} etiaft non

Qttiti zclatis pro inÃ¤igno fnon fttm tantus,lt;jui ucn iiiccntmihi nomen Chrifli.Antca Micauiuobis,me r/JÃ¨ pi-iCcurforem illius: mefcruum,tÃ¼umdominum, Hlt;fr mea confiÃio eft : quare igitur moleflefÃ¨rtis/Im dicat nunc difenmett inter feruum O' dominum.

Qui habet fponfam,fponfus eftâ.ami eus autem fponfi, qui flat Ã´C audit illu, gaudio gaudet propter uocem fponfÃ¯Â»

QuantÃ¼diferimeneft interÃjonfumo^micufÃon fi, tantum inter meerC hriftÃ¼,quijj)onfui: id eft,cuius propria eft cede fia: O' dk poteritgloriari de ecclefta, tanq de j^onfa. Hoc non eft amici. vellÃ« hutte locum benecxpendere,tjuipro Papacotendunt,quodfit ca-Â» put ecclcfiÂ£. HÂ£c dignitas folius C hrifti eft, igitur foli Chrifto tribuenda-Ad Ephc.Jpfc eft caput corporis,id eft ecclefue. Oues iftius funt paftoris, non funt noftr^, Igitur C hriftidignitasfemperillibataferuanda. Spoftt cjl C hrifti propria, nom redemit ilia fuo fanguinc. AÂ« micus ftonfi, id eft, ego fum in loco amicorum,nolo in iuriÃ¢ ftonfoÃcere. 1 deo iniuftus cffÃ¨m,fidicerÃ« eccletgt; fiÃmeameffe. Sidifcipulos retinerc mecu, parumftdÃ§ lis ejjein feruus,fed potius quierere que meafunt.VniÂ» cecurandum,utqute Ckriftifunt ^Kicrumus. Amicus i 'i-

AN NOT. IOAN. OE C O U ^onf!Ãat,iÃ¤eÃ,inopcrc miniftrorum eÃ, Primuih^ nor in nu()tij! datur/ponfo,alius honor ionicorum.

Audiens, ) Amicus gaudetfi audieritJponfumfuH ildelfe,gc(udeiqi iam adduikim ejfe j^onfain. Ita loan^ nesgaudet nomine chriÃi, ^uiulexÃ§squot; Prophetie ufÃ Adlonnnem.

Gaudio. ) icf eÃ,iinmenfo gaudio gaudet. Sunt qui fimidantÃ nonnunquam gaudere .Vultdicere: Toto corde meo gaudeo, or nihil gr^f^ius, quHrn qnod audiÃ¤ uoceÃonfi. lam non loquitur per dngelu,uelper ProÂ« phetaSfÃd per Ãipfum,ut ad Heb. cap. e. Paulus in^i quit:Tandemper filiu locutus eÃ,qui plenitudo eÃ teitf porum, Ã¼ihilampliusexpeilandum eÃ.

HoceÃquodetiamAbrahamcupicbat uidere, zy omnes Prophetie, quiexpedauerunt regnumChriÃi. Quid aliud regnum C hriÃt, quam quad jponfe loqua f/l((tih.8, turChriÃuscorporiditerpr^ÃnsiMultiregesetPro phette optauerunt uidere dicm ilium,zy non uiderunt. Magnum igiturgaudium eÃ impletumin cordibusos niniumÃidelium,C hriÃo pnefente.

ftam Chrifiu dicunt oportere exaltari in cruee,IoannÃª tiero decoÃ¼ari. Sed uerba ifia hoe non indicant. Mens uerborum /peÃ³hnda ef. Vult dicere: omnis gloria C hrifio danda eft, cr mihi tanquam miniflro tenuitas afcribenda-.propterea nolo ut contendatis propter me. Qupd loannes cum effet faniliÃimus mortalium, po/l Chrifiumdixit, iureetiamnos diccmus,noflrumefiÃª imminui, neiuftitiamnobisadfcribamus. Quodfi tuis opcribus uel uiribus etiam tantillum tribuis, iam tu uis crefcere, nece/Jc utchriftus imminuatur.Vnde maximedecet humilitas feruosChrifti. Sandihumi^ liant fedonge magisnos peccatores. Ponitnuncantit the fes inter fe er C hriflum.

Quifuperncuenitfuper otnnes eft: 'Â»Â«Â«Araj/, Qui ex terra profedus eft, terrenus eft omnes, nut

Vtrum dccedm uolcs,cÂ«Icflem uel terrenumfllk Ã§Åkfiis efl,filiu5 eticun dd, crfupcr otnnes, nbsp;nbsp;ornniH

dominus, vistemnum Vide quid fit homo terrenus: ex terra efl,resterrenas loquitur,fiquidem exfeipfo loquatur. Quanto fatiuscfteundemcum angelis forti ri prÂ£ceptorcm,quÃ m communem hahere cumpecori busf NamfiC hriftum uolueris mecum confirre, is fu^ perne uenit,cathedram fiutm incoelo habet. Ego ex . terra^habÃ¼o inter homines, nonpojfumnifi terrena la

Qui uenit ex coclojfupra omnes eft, fÃ®Cquod uÃ¯ditetaudiuit, idipfum teftat.

Superius ca/aiS^, nunc avgcwn, Suprdindicdta eft, TaKÃip dicm, uKk yÃ¯p ÃxÃÂ»,ha^ beat fuam particulam rcÃjondentem. ipfeÃ¨ cxlo efl: cocleÃis eft uere,etft homoftÃ¢us. Ã¯am his fubdit:

Sicutfupri,Dilexerunt homines magistenebras guam lucent: ita hoe per commiftrationem fubdit. qua ft diceref.Kirum eft cum coeleftis magifter prafens fit, quod nemo ilium audiat,ttemoq; con^egetfeadiÃ¼u, lam inter dona etiain difcrimen ponit.

Qjti ftwrit uerus difcipulus C hrifti, is obfignatur inpeÂ£lore fuo propter certam fidem, quia deus non Ãl lit,crueraxeft. Hochabemus exdifcipulatu Chrifti. Agnofcemus patrem, cr non dubitabimus in cordibus ftoftris de ilhus mifcricordia.Habemus etaliÃ¢ utiUtatÃ«.

Deus uerax eft,CTqua; Chriftuspromittit uera fnntn^itur tuto licet iUi credere. C onftrte loannem cii ChÃ¯i

Chriflo .Etiamf ; diu ntdnfmmus Ã¤pud lounnem, non* dumtmÃ« obfigndbÃturpeÃ¤ora noflra]jgt;intufdnÃ©lo.

Loquitur.) Verbadei in cor hominis. Dices, un na efl loÃ nes locutusuerba deiffrlfo igitur indicctuit C bri fiu.dbfit. Eaqu^ficdicuturno foluintelhgdsdeexter no uerbo, fed de intemo,guando homo certusfit or ob ftgndtur.EtiÃ¼fiomnem fcripturÃ¤ tnemonterdicereSt nondu cjps doihis 4 deo.Efd. dicif.Erut omnes doilii domino. iHe kctms magiftcr. 104nes eade fÃ¨rÃ¨ uerba loa cutus erat ^UÂ£e^C l^iftus, nbsp;nbsp;Mcr4 teflimonia perhi^

buit: fed cxternu erÃt,quctlid etiÃ¹nos poffumus exhibe re Chrifto,leÃ©iisfcripturis. Sed hoceft ^fcrimen,Chri fius loquitur in peiloru boininumjorfniics minime.

In hune fenfum iUd uccipe ; C hriftus non habetan^ gttjhmquondam bonorum tnenfuram, inipfoplenitu do gratiarum, maxÃ¹na abundantia. Nobis uarÃ¹e gratiÂ£ conceÃÂ£funt,alius hoc,alius aliud donum4 deo fortitus eft. Omnia autem ifta dona in uno Chrifto funt. DcÂ«sd4t ftiiritum, ideftdona ftnritus. RequieÂ» nitenimj^iritus dominifupereum.Nontribuiteipar cÃ¨,fed abfque menftira. Quafidiceret ; Magnapro^ ftit()ftiiltitiaejfet,ftadme uelitis diuertere,fiquidem in me uixfÃ´nticulus,uel ftiUa aquÂ£,cr uchtis rclinque^ femarepleniÃimian. AdÃntcm, nonod cislcmom

CapUII ANNOT. IOAN. OE C O LÂ» cundumeflyUtinHieye. hdbeinus. Omweotendunf, ut diPdpulos 4 fe amandct ad C hriflunu nbsp;nbsp;Aliain nuc

Quid agitisiijuare non potiia conucrtitis uos ad Ã liumdn cuius poteflate omnia funt fquidicit: Mihio^ mnis poteftas data cÃ in cÅlo er in terra. Quicuq; uo luerintÃduari, per folu ChriÃu faluabutur. Omnia in tnanu illius. indicium fummadiledionis hichabetis, quant paterhabetergafilium.Itauoxauditaefl: Hie efl Ãlius meusdilcdu5,in quo mihi cSplacui: id eft,que plurimu diligo. o mnes igitur qui iuftificantur, perÃ* Hum iufliÃcantur.Elcgit nos deus in ipfo,anteqÃn^Â« tnetaÃculiiadafiierÃ¼t. Quodinmanu ChriÃi, nemo auÃrrepoteÃ, Ã¯lUfunteledi, quicredutinChriflu.lÃ¢ ponit eitangeliu quad prius C hriflus Nico4oÂ»o dixit,

Qai credit in filium,habct uitam acter nam:qui uero non credit filio,non uide bit uitam,fed ira dei manet fuper ilium.

HocfWdttgcIiÂ«/Â« dominusiuÃit ApoÃolospredik care.Quomodo omnia data funteif Vulthedeusnos faluare citrafidcin,fi nos auerÃÃerimus ab ipfo? Eie* quaquÃ '.fedficrediderbntis, iatn habemus uitÃ teter* nÃ . IterÃ¼ponit inpricfenti.Eio dicit habcri,fed habet.

Qtti non credit,nequc nunc habet uitatn,fcd ^uod duÂ» riuseftpriuabiturieterna uita:utnon locusÃtOrigef origeniÃt niÃis,quinoncredunt damnationem aternam. Qj/a; ruin error-, iÃ¼isreliquaÃeseritfdicit:

\radei. ) Ã¯ntolerabilisira del, non quod deus Ãut natura irafcatur,fed iUi fentient tratum,

Manet. )Ciuandiumanetincredulitas,tandiuma Â«et ira dei. Ciuandiu tenebric in homine, tanto tempo re non uidebitfolent : fi non uiderit folem, neq; deleikh tionem uUam poterit habere. lUi in tenebrisfunt, qui m tenebrii non cognofcunt Cbrij}Â« : Ulis nihil reliquunt efl, quant eflc, utperpetuo flnt intenebris. Manus cr pedes illorunt ligantur crc.Dicit : videte quÃ m imprudenter agant quirelinquunt filium,faludtorcm,crajjumunt illunt quinonpotefl faluarc.Jtaquireliilo prteconioChrb fltjinfanikritm laudibusfolum occupati,qtf4ftimale egerint inultis temporibus,iudicate uos ipfl.

AVdiuimus in prtecedenti capite quomodo IoÂ« annesctr Chriflus eodem tempore baptizot rint:unde etiam ortafuit difceptatio inter diflipulos de puriflcatione. CÂ£teru,ut fieri folet,inuidia comes eii pra:clarorum initiorum or pulchroruoperum. IdoÂ« hoc loco eueniffc uidebimus. Abqtigitur C briJÃKJ, nia mirum declinare uolens inuidiam (Ã¿' infidius P huriflea crnm.Et it(t cohierent iHa-

C APVT I I I K poÃ^cognouttdomi'Ã¤* K nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quod audiuerSt Phanfd

lefusfaceretplurcs difcjpuÃ®os ÃC baptizaret, g lo anncs, quamuis lefus ipfe non baptiza tetj fed difcÃ¯puli illfuSj reliquit fudÃ¦amÂ»

Audiuimus interpretdtioncm eoru qute ftpÃ¹ diiki , funt,quomodo no ipfc Chrijhs bdptizduit,fed difciptt 'â ii. Nam quod ferui fraunt nomine domini, hoc domiÂ» fins ftcilfe dicitur. V t Ã quis dicerei,GaÃ¯Ã¯ite re^Ã« mulfti tniUidhominumoccidiÃe, nonper mdnum Ãidm,fed pcrexcrcitu. ItdChriflusdiciturbdptizdÃe. l^eq-eÃ cenfcndum quod dbÃq; drlitratu z^- iulfu Chrifli bdpti Zdrint diÃcipuli, dlids dggregdÃent loanni difcipulor, non C hriflo.Et certum de bdptiÃno externo hic loqui. Ã®Ã®dbebdt miniÃros fuos ChriÃus, unde poÃcdÃ:cuta eÃ inuidid .Etcrdt ludieis duru duditu-, poÃ Ã¯odnnemf qui tllisgrduis ddmoduerdt,z^ÃreintolcrdbHis,Ãed quiidmdliumultocidriorclodnne.vndeÃ{jÃicdbdniâ turresÃuds periciitdturds. Quod dÃ¼tJeÃa dbqt,non cdret myÃerio. Qui Idbordt inuidid,indigni Ãlt;nt uerb tdtc,etdigniut lucÃ©dmittdnt. ideoreditinpdtridÃcd,

Etabtjt iterum in GalilÃ¦am.Oporte batautÃª ilium tranfÃ»e per SamariamÂ«

IN E V A N G. IOANÂ» i?i Ã¯ta(^ uennin oppidum Samanae, quod dicifur SycbaT,uicinÃ» praedio,quod las cob dedit lofepb filio fuo.

RedittgiturChnÃus,Ziroporteidttranfireper Sa fttdriamy^Udfita eft in meditullio inter Judaam amp;nbsp;Ga Wteam : iranfitus enim erat iliac quando defcendebant 4 Bietufdlem in Gdliledm. Samarid uidemus eftÃ¨pro^ tiinciamiinedciuitds Sychdr,Genefts zo.qudmfilif Jacob expugnabant. Et Gm. 48.lt;iflt;Ã¼t Jofephpra d^ lifsfratribu^ edw portionem dff'i, ut occuparet prater fortem. Diligenter deftribit locum,tempus,Gr omnia, quo nobis hijhria exercitdtiorfit,cr maniftfiior ubi il idcontigerit,

Pdtridrch(eÃntesftbiÃdiebdnt,ubicun^ftgebant tabirndculd. Porto quod dd rnyfleriumattinet, c briÂ» ftus 4 Judad dcfcendit in Sdmariam, lt;( iuftis illis dd pec catores, 4 fttperbis ad humiles, V ad eos qui contem* ptiores erant,quiq; magis idonei ad recipiendam uerioi tdtem. Scitote autem Samaritanos femperÃijÃ inÃnÂ» Ãsjftd'elitiscaterisqi Iudiei5,nonÃlu eo tempore quo tribus duodecim diuiftefunt,fedperpÃ©tuÃ© .Et tf x ifraa el in Samaria colonia babuit ; qua; copiofe leges quart to Rtgum ultimo. Legimus enim multos koncs uet fiifti in earn regionÃ«, quia populus planÃ© erat ignarut

(/Â«â : unde rex miÃt fdcerdotes, qui legem M oÃ expiÃ¢t^ narent.Verum itli pdrtim legem deifufcipiebantypar^ tim Ãfd idola colebant. item quando I Â«lt;if i rcdierunt 4 captiuitdte Babylonicd,cum repdrdrecondrentnr tent plumer ciuitdtem^ubi^reÃflebdnt Sdmaritdnicunt cieterisgentibus. Templum adiÃcdbdnt in monte Gd riÃm iuxtd Sy ehern,ubi gloridbdntur depdtribus.Po^. frd tempore Antiochi ittuflris,qui UieruÃdemexpu^ gnduit, er templum prophdnduit, conÃituens in Gari fim templum idolu lomsCretei,in nieruÃdem Olym^ pij louis.EtiÃ¤ÃibpneÃdibus SdmdritdnifemperinÃ^ fii iudteis. KincÃilum efl quod ludlt;ei nuÃ¼um commet dum hdberc uolebdnt cum Sdmdritdnis. Temp ore Ãli citdtis ludds dmici crant ,ÃedinÃrtunij tempore omni um inÃÃiÃimi :Ãcut er idonuei erc. Offendit igitur CbriÃusiuxtdhuncÃntepeccdtricemulierculd(quoa modo iujh eÃepotetdt, quÃ¦ quinque uiros hdbuerdti) er coBoquiÃ¼ hdbuitcum ed, quteparum honefld erdt, Quiddliudinde coUigimus, qudmmdximdm deibeni gmtdtem, qui peccdtores non dÃperndtur i Reijcit hy^ pocritds erfuperbos,humilibus dutemfefe mdnififldt. Vnde Herum hdC occdÃone Ãtluberrimds doilrinds TS.* UdngeliÃdnobisdeÃcribit.Videdmus quomodo oced^ fionem femindndÃ¦ doihinie dcceperit ChriÃus.

leftis ergo cum effet defatfgatus ex fti ncratione}fedebatfic(ffi7/fff^h'g(lt;fÂ«s)apÂ«^ Ãntent

Nearhitremur iHa fc temere ejjÃª confcripta uelÃ (Id, Potui/Jct ChriÃiif olid bom uemre. O' alium locS ^UdfifÃe,feÃ¤elegitÃntem tlh'tn. Pruno obferuemuSt ^odnecefjdriofrtcdniur ChtifltiKereÃiffc Ãfigaittt Here Ubord/Je fiti cr hbore ; nam noliat nobis per 0Â« mnidftmihs fieri .Vndecr nospdtientius huius feculi necefiitdtes firdmus.Ali4sIegimus,ficcispedibus/Ã¹a permdredmbuldlfie,inquo diuindm ndturÃ¤ oflendit: Hunclaborat exitinere:uoluitcnim etiam huncnos firum Idborem deguflurc. Accepit refrigerdtionem,ut ficidmus poft Idbores aliqtdd reftigerij accipere, modo in omnibus rejpiÃ amus dd deum, er cupidmus iUi inÂ» terim pldcere. Sed hiec uidentur quibu/ddmpdrumfdÂ» pere^iritum.AtquinonpdrumeonfoldtionisindehdÂ» iient^qui ua-e ftnritudlesfunt. Dicit borum ddejjÃ¨. inÂ» fidbdtigitur bord feplimd.Quid numerusfieptendrius Septenarif fignet,noftis:plenitÃ¼dinem temporis,ubi myfterid colÂ» its numerus^ ligimus. Dcndrius numerus huic uitÂ£ conuenit. qudfi. sliceret : IdiÂ» inftdbdt tempus uocdtionis gentiu,^ple nitudo temporis.P.tidm dltj hoc annotdrunt.

Pontem.) vtibirecorddrenturetidm dliorum bc fleficiorum,o- promiÃionum,quiie deus Idcob ficerdt^ Chriilusenim idcobopromijfits. Ideo ibi fiedebat, er . Â»fcdftonemqudrcbdt ut mdnififtnret fepopulis ^eais

Vcnit muher ex Samaria, uihauhat Ã quÃ¢. lefus dicit illi ; Da mihi ut bibamÂ» Nam difcipuli illius abierant in ciuitatÃª ut cmerent alimenta.

Vultchriflusindiwe fceJJeMeÃidm,qtdeo tent pore expeÂ£iabatur,Ãcq; ejjÃ¨ Ãntent aqiM! uiult;e, ZSquot; frigerarequotquot adiÃ¼um uencrint. Scdprimumna ftram lt;egritudinem affumit in corporeÃto. Sitiebat ue fttienspotari cupiebat Ã¯i midierculd ifta : unde il lam inducit,utquisfit tandem agnofcdt.Uonefle qnidÃ© ioquiturdeparumhoneÃa. l^onuocatfcortum,utme rebatur^ fed fimpliciter midierem. NoÂ« ucnitea cauft vt C hrifium inquireret.Ita gentes qttÂ£ non qult;efierHnt iuÃitiam, per gratiam O' mifericordiam iuflitiÃ¢ confe Â£x mera -cnttefunt^ut certÃ fciamuifdutÃ«no ex noftris meritiSr gratia fd^ fed ex diuina mifericordia contingere. Paulus : Gratid tianur, faluiÃÃ¤i eftis. Non aquam Ãiritualent nudier uolebat haurire.,quiaplanÃ¨{llamignorabat,

Damihi. ) Cluid aliud ad nos omnesadhucho^e ioquitur,qttÃ mut cupiatÃ nobis refrigerariiNonut egcat noftris operibus, fed cupitftdem noftram. VtinÂ» fia dicit: Alium cibum habeo manducare : ita aliitpoa turn : defiderat enim noilram falutem.

Ã¯git tnulier Samaritana dicittlli: Quo rnodo tu ludÃ§us cum fisjbibere Ã me pe tisjcÃ»fim mulier Samaritana;:'Non nim ludÃ¦t coutuntur SamaritanisÂ»

Admiratur mulicrcula ifla, quid fibi uetit,qHod ubÃ© ludÃ¦usyprieter morcin omnium aliorum iudlt;eorum, petatd fcpotÃ¼ycumcietmfiigidnt: planÃ© ignaratny^ fkriorum dei.Non pdruum miraculum eÃ,quod Chri^ pus ndtus ex lud^eiijreliftis illis gentes uocduit.HdÃ¼ed nusgentescontcmptieerdnt cor dm deo et populo dei: nunc dutem C hriftiis ueniens, ex gentibuspotiÃimunt delegit fibi populu.DiÃ©bim qudre Ã¯udlt;ti commercium nonhdbedntcum Sdnutritdnis.

lefus refpondit Sgt;i dixtt illitSi fetres do num det,Ã´^ quis fit fie dices tibij Da mis ht biberCjtu petiffes ilium,Â« dediflet tiÂ« bi aquam uiuam,

Ã®^onre/fiodetChriftusdd hoc quod mulier ifiipe^ uerat .Petiuit cdufitm^quÃ® fieret quod IÂ«lt;iif Â«j potu pes teretdSdmdritdnd. Seddicit: Simecognofcerescrc^ VidcamMs mente C hriftÃ¹omnid ftft, Ã¹t nos ipfiiisfiua tnur benignitdte cr liberdlitdte.qudfi diceret : Sifeires donÃ¼ meÃ®i, fi quid tibt de f^iritu fimik' cofldret,qui eÃ aqud uiud,qud ego do : cr qutsfitdd eft,nÃ«pe quod iUe ^fefit deuSr^ddtor tdMi munerts,non cdufinrerii

ANNOT. ^1.0 A N. OE C O L. diÃidium inter iudtcos er gentes, guceita interfediÃb dent,ut neq; fimtd edant uel potent : fed abflt;j; omni pu dorepeteres 4mepofum:utpoÃea uidetisin mulicre ^'^7. aliii, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;no attendes fe dejjiici et inter canes reputari,

Et tu.) id efl,no rejjiiceres ad hoc quod fum gente Judieu!,fecundu came. Poffumus ftcaptare fuperiorix lusivbi fumma neeeÃitas ur^t hominÃ©, ibinon habe titr rÃ©flÃ©chis perfonarum .Ita cum fidam^pcto potum. Et tu guo^; fi feires morbi tut magnitudinc,uel quanta^ fitpenuria tua,contempta gentium diuerfitate^peteres rf me potumj^iritualem. Especcatrix m^errima, nni tarefiigeratione opus hohes. Ecce rgopo(fem,ftai tne accedcres,teuarc ftim tuam .vbtij^adfe uocat doa tninus'.Veniteadme omnes,M.att.ii. igiturÃfeires dont(m,uti(ji uenires adme.Plic uidemusdgnorantiant diuinte benignitatis caufam efÃ., quaretampauci C hri fium accÃ©dant.Proinde maxime utile Ãent Euangeliu prtcdicare, er libcralitatem dei maximis encomijs ces iebrare : quiaubi agnouerintquÃ m fuauis dominus,es tiam ipfi accelcrent er potentur,

Muli'er dicit illi Domine,nec^ habes haurtoriÃ¼jCtpmeuseÃ profundus. Vbi igit ur habes aquam illam uiuamf N un* quid tu maior es patre noftro Iacob,qui dÃ©dit nobis puteÃ»,amp;ipfebibttex illo.

tionÃnc utilitate noftra muIieri[UcrdlJÃ¢efi,cy jÃ®rÃ¨ tocdtiir c(iin Chrifto. Sed ntilis efiiUd iaÃ¢antÃ¹, 5Â«o commodius C hnflus fudjnhberdlitatem indicet.

HAbemus nuncin mdnibus fattÃ¼iÃiinuin coHÅ quiumdominicum mulicrculdparum hotteJÃA C^peccdtrice, nempe Sdmantand^i qua dominuspolt;t culunt petifc: per quad infinuduit,qudntunt iUi curÂ£ fit fdlus nojlrd : tdmetfi etiam ipfe uere fitierit. Prind^: piomulieriÃn dliqudnto dgrejlior /Ã¨rÃ¨repellit ChrÃ»t fium,qudfi ludd:um,quibus non fit confuetudo cum Sd ntdritdnisidequdrefdtis dii^iumeÃ. ChriÃusdutepid ehre iUi reÃgt;ondet,quod tempore periculi ficile contcÂ« mndntur diÃidid illdgentiumicrqudnto mdgisipÃd, fi nojÃct uelfudm Ãitint erpenttri^m, ud C hrifli glo^^ ridm,cr qudntd poÃfet ei pr^eftdre, non curdret C briÂ« fhiin elje iud^eum/ed dbipfo peteret donum dei.

Si feires. ) Non eft prditcreunduin, quod pducis uerbis dominus hic nobis comincnddt. Primo fttdm di gnitdtem dliquo modo inÃimutt, quod poÃit donum dei ddre,qttodncmoddtnift ipftdcus.Deindc,quomodo nos pdrticipes eftidmur bonorum dei.

TupetijÃcs. ) NdmqttdmuisomniddiuindgiorÃ¼t nobis contingdt, quÂ£cunq; coneeÃd fÃ¹crint(non eniin itldoperibus noftris dfcribcnddÃunt)uult turnen peti k %

C orari, 'VndeÃt,utplâ¬ri(}iie tanictridi ^^^inopesfl^ tnm, quandoi^uidcm deum fuo honore non dignantur^ utpetamnsabillo. Ã¯npctitionibusMtem diuinumnoit men magnificittur: qnando quidem db ipÃo petimus,ji tcmur iÃ¼d Ã nobis non elje,

j\quM.) ÃJ^cejlbenignitus cj'filâlt;^alitasdei,ut petentes exaudiat: imo etii plus concedit qudm nos pe tere audeumus. C upimus reflntgui noftrant fitim, tpfe ^Ã¤p.z, aquamuiuumlargitur.Dominusdpud HiercmiainÃ dixit fÃ´ntem ejje aqu^ uiitd^. rpÆe eft fcdturigo aqute ui uentis. Aqudduternquteeftindinnibus (^^xp^ludibuSj huiufeemodinon eft dqud. Igitur deusÃnscft oinniwn bonoruin,uitÃ¤e,omniseft'entiÂ£:proindere(le dppella turÃns dquÂ£ uiuentis. vbicunq; dond dei in dlijs cred turis inuenimusdanqud in ciftcrnisdccipiinus ; necejje eftutdpdtreluminiideftudnt. SedmuUercrdffddiftiÂ» puld nibtl horutn intelligcbdt,ut Ã¼icodemus.

Viuentem.) Chriftisftnedrticulis,illdcumdrtif 19 ^^l/r â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bene expendit quod C hriftus ftmplicius uide

. bdtur dixifjÃ¨. Tu de aqud uiud loqueris : er inteÃ¼igen bdtdeaqudÃnidli.i^onMeÃ¼igo quid Ãbi hocuelitz deeft tibi urceus,er ÃnsproÃndus eft. interim licet ca tueri humdnum Ingenium, quim ftt rude dd ^uind mv fterid cdpiendd er uerbum crucisdmÃ¶ ipfdmetidm di* fiindmftdpientidm femper contemnit. lUdenimChri* Ãum qudft inutilem erparum idoncum buicreiputdd bdt;

IN EV A N GÂ» IOAN* 7^ int:N(ttn Â»onpoternt imaginari uiiMtn ctquam,fed de fud aqua intelligebat, cu uideret C hriflum deÃUutÃ¤ e/}c drmis illis nd hdurienda nqunm.

NÂ«n^Mi'd tu ntdior orc. ) Nihit fublime ndhuc co* gitnt de C hriflo, zt- nihilominus uidet uerba C hriÃi ali quidfingulare prie fe firre : nunc uutem domitwm uo* C4t,f'ed tantum myftcrium nonpotuituidere. Omnes patres qui deo fÃ¹erunt chariÃimi, ufi funt huiufmodi fintibus,prefertim hoc finte: tu ne nouum quenda po tandi modum profirs ? or fine hauftorio aquam extra* hcsftu defiendes in fimtemfideo planÃ© fcrmo tuus mihi incognituseft -Non ftatim diuina fdpientiafiaperitt fed i^fcondit aliquandiu eloquia fiut, utfimus attentio res,quopo/kamaiorideftderioillanoderelinquamus,

Refpondit lefus Ã¶i dixit illi : Omnis qui bibit ex aqua illa^fitiet iterum. Qui usro biberit ex aqua quam ego dabo iU lijUon fitict in feculum : fed aqua quam daturus fum illi,fiet in itlo fons aque faÂ« lientis in uitam acternam.

Videturetiamhec refiionfio porumcohanrereitta terpcUationi mulieris : 'tiunquid tu maiorpÃ¢tre orc, Sedfiquismenteuidcrit diikru,uidebitplanÃ©rcj'jmtt fÂ«nt conucnientiÃimum.Dicit: Qjtibiberit ezo. TÂ»

ntÃ¤gniÃcÃ¤f aqtwn quant potauerunt Patriarc'hx cr iUoruin frmiliÃ¦: nunc Ã cognoÃ:ms iiquain,qu4m ega dabo, planÃ© inucnircs longe Ãdubriorem aquam quant ifluÃLlamcum magniÃcas aquamiUampropterlaa cob,etiÃ prop/ermeeÃÃs magniÃcaturuSyUclcxipfa dono Ã§ogniturus, me non eÃe inÃriorent Iacob Patri'* archa. Teiliusuoluitifia, ChriÃus loqui, utpulchrein ducerct nwlierculam in fui cognitionem. Sed nosuidcd mus quid inhis uerbis lateat. ^ÃicaciÃ¤Ãdci dÃ©clarai, Tides Ã Ifis SpiritusfanÃ³bis principiofolet ÃdcmÃliÃ dei imparÂ» Yitu fanÃ o, tiri, quando obfignantur, ita utÃnt Ãlij dei. Ã¯am qui bibitex aquaina,itautÃdcre poÃitin CbriÃuntjÃi! ti carebit. Hoc non uidemus Ãeriin ifln aqua clcmÃªta^ ti,utperpÃ©tuÃ©) reflmguatfitim.Ã¯n omnibusetiamalijs creaturisinquibus homopoterit fuamÃduciamcoUo care, nihil tale uidemus. Adduc diuitem ucl CraÃum, uel C rÅfum, quamuis multum auri congreget, non ta menfattatur iÃ¼iusÃtistperpetuo Ãtitutplus habeat, Itafiambitiofum produxeris, neq^ Shtm honoribusfa tiare potes. Si uocaris eum regem, hoc non fufficit ei, ctiam Ã dixeris potentiÃimum,itli^Ãimuqf.fcd lon^ ge altos titulosexcogitat. Tales morbianitnorum. Si^ cutmorbus intercutiscupitaquaÃtimreflingut, tarne paruo tempore CTc. itapeccatores, qui deÃderijs labo rant uariÃ, nonnunquainfatisÃxiunt fuis concupifceit fiÃ, Sed nihil fatiatanimam, niÃfolus deus, qui replet

I N E VA N G* I o AN. 77 fÂ» bonis deftderium noftrum. Ilt;Â«Â« hoc fideles experiuK turinfeyquMtnmdonumftt,guod films dci pro nobis pÃ¤jjusfit,cr 4 periculis nos exemerit: tunc tandem fidu tiamur, certi de benignitatepatris. Sciinus nobis nihil ^futurum : pater deditfilium,e7- cum illo omnia con^ fefiit. Htcc ftatim docet fides:ubi fic edo(lifiterintus,et tuncpoterimus diem, nmwc dtmittisferuum tutvn do mineinpace, quia uidcruntocuU meifalutare tuu.Et quicquid accidcritin terra,noneritgraue toleratu.

fiet.) Supra, Qui credit tnfiltum dei, habet uitÃ¢ eeternam:per hauftumifiiritusfanÃ³tiuiuel. QuiobÃec quitter diuinis mandatis,qui audit fermones C hrifli,ha bebit in fie deum ipfim habitatorcm, qui fonsuiuus,po fitafallet Cftranfinitteteuminuitamietcmam. Semi tjarium uitÂ£ habet,non fokmt in hac uita, fed etm pojl hanc optime habiturus e/l (y beatifiime. Pr^etera qui hoc donum ffiiritus fimÃ¢i obtinuerint, no erunt odoft, ut cap. 7. Flumina fluent aqult;e (yc. itapulchra diferi mina dominus inter carnaliaifla,cr quieoculis funt obuia,printer Jfiiritualia qua; ipfelargire folet fuis, oflmdit.Veruadhucloqttebatur faxoty flupiebemu iicrcuhc,qult;e non ajjÃ¹eta hifee diffutationibus.

Muller loquitur ad ilIumiDotnineda miht dlam aquÃ¢, ut non fitiani, neep ue niant hue hauctre.

Loquiturde((()uaadmirdbili,ÃednointeÃ¯ligit:cjttÂ£ rebatenimfuHm comniodunt,ne cogeretur/irrefoli^ tos laborcs, ut egredi Ã¨ ciuitate, orgeÃjire urceos cunt aqua, Videtur e/Je irriÃo quiedÃ¢, erat enim adbuc in^ credula. Veru utcunq^ ilia loquatur,ut in ucrbis Caiof flueGriilijiyComendantur tarnen nobis alia fublimo ' ra.Videmus humantigenusqualeÃt,utfemper conto disÃas fludeat, ut in 6.cap. cumÃttiajjentuentreÃiu, hahemus.Ã¯tadlahicrogat. CiuisitapigereÃ, quinoit optaret fe e/fe beatitf Sed hoc non agit in gloriam dei. Clt;eteru nos quiperChrtÃum didicimus omnÃ«Ãtlutcnt ab ipÃ} pendere ,ethacÃ)la aqua rcÃigerari corda no fira,Ãquidemobtinere uoluerimus altquid,opuseÃut rogemus continuo, quo dominus gratianiÃtamconcc* dat,ne opus Ãt ad lontem,unde gentiles hauriant,quo^ tidicaccedere. Omnia Ã)latia huiusmundi nihilproa derunt: nunc ab amico qucerimus,nunc Ã diuitijs zy nc fcio Ã quibus rebus ; er neceffe cÃ ut iterum recurras. Hec aqiM cÃ eterna Ãtpientia dei, hec eÃ ChriÃis ipÃ,crc.

lefus dielt ilii: V ade uoca uir um tuÃ¶, fiCuenihuG nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;il

MiÃertuseÃchriÃusmtdicrcullt;eiflius,quiecogno j! feebat dimna corporis,iQr ea qusc corpus affligebant, nbsp;nbsp;I

Ãd damnum anime non conÃderabat. vix aliquis ad^ ducituradCbriÃi religione,niÃÃbqpÃ reddaturno^gt; f tiorgt;

I N EVANS, IOAN. 78 tior. Qui no fitiunt iuflitiMi^tUi non fatiabuntur. E,tÂ« propter nunc Chri/lusindicabit mulieri peccatafuai ubifibijpfi tlt;indenotiorÃÂ£bl,quo morbo luboret.,ntcÂ» dicum^ujerat animarum. Etiterumficutinali/slocis C hriftus,(juandoguidem arcana reuelat,o/lendit fe efs fc filium def, cui etiam abfeondita cordiufunt aperta.

Voca.) Sciebat quale agebat uitÃ .ldcodicit.uetÃ cu marito tuo,poteris cofequi hoc quod petis. lÃ¼a uer^ baadducitinmcdiu,utextorqueat exiUa conftÃione uita ÃiapeccatriciSyOr fe agfiolcat.,cum misera adhuc fit,quÂ£totuiro5 habucrit. Laborabat etiam mala fiti, Ãr non reftinguebatur: hobebat uiros qui non erant uc re mariti. Ã¯ndicat planÃ© illam parum pudicam,

Videte etiam hoc loco ingenium humanum : uolu^ mus hone/tiores uideri quÃ m fumus, quÃ¢to fcilicet tent poregratiadiuinaadiutinonÃterimus. vidcbaturhifa here uirum,tacebat de alijs.

Dicit illi lefusiBene dixtfti, quia non habeo uirQ: habuifti quinque uiros, 8C unum quÃª babes, no eft tuus uir. Hoc Uerum dixifti.

CaUIII AN N o TÂ» IOAN. OE C O t* tuesmulierfÃ¨x tÃ¢rorum : benedixifli ZTc- Uon petiltt qiufiignordrcm. TuputaÃiucrbo tuopoffÃ¨refilkrCt qitxÃ ignorÃ¨rent iÃ¼Ã¤ abfcondita : fcio non folum ut nuc habeas,Ãd etiam quomodo olim tegejferis. Habet hic aUegoriasdcqtÃ¤nqncuiriset legeNLofi'.relinquoida, nihil ad rem. Sed nehm oblÃ¨riMrhquomodo de:is omni busmodisurget, utdeÃcendamusin nofip/Ã s,cragno f:a}nus quam morbofi Ãmus.

Dicit illi mulfcr: Domine confidero, quia Propheta es tu.Patres noftrt in mo teillo adorauerunt, amp;nbsp;uos dicitis,quod in Hicrofolymis eft locus, ubi oporteai adorarcÂ»

Et quomodo ijh, [uperioribus coherent ?pulchre, ConÃifaeratiflamp;mulierjCradbucfequodam modo ho neÃarequ^rit, quamuis Ãtpeccatrix, ztr donisjÃerat fepropitium habere dcum.etÃ hlt;fc non dicantur. Ideo adjirt d^utationem de Hierufalem : ex coÃ¼oquio no^ nihilproÃcit,jednonut oportebat. Haretiniflisexf ternis, ut ludÂ£i, zy magna pars mortalium : ft aliqud Opera Ãeiunt, putantfe iam omnia aÃecutos, zy opor tere noflris opcribusremunerationem.Proptereailla mutier tali honore tenebatur : pu tat infuo monte graÂ« tiam poÃe conÃqui, ut audiÃis in GariÃm templu eÃe tediÃcatum, infimilitudinem Hierqfolyntitani : qt da tra

IN EVANG. IOAN* 79 trauerbumdei, promittebant iHicfibi diuitittmgratii ajfidf 4ram : cs- ita in fno monte conÃdebÃ¤t. Vbi iteni pulcherrimum myÃmiim aperitur, gnomodolexims pleatur, Ã§y ^uomodo deus adorctur. AdorandusMtÃ« tntÃiiritualiadoratione, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢

AHrnodi utilis eÃ firmo,gucm dominus babidt cum Samaritantt,mMime ^uod inde difdmus ^ualiterad cognitionem ChriÃietiam nostandÃ«pcrÂ» uenijmus.Bt initio quidemtardi fumusaddiuinamyti Ãrria cognoÃendu, donee dominus nos nobiÃpÃsrei ditt notiores,quibus fcilicet malis laboremus. NÃ¤quan â diu ignotd Ãerit nobis noÃra infirmitas, uel malitia, tandiune^iChriflumutmedicum e^- Ãntemaquieuitgt; tue cognofeemus. V nde midier iÃa ubi Ã Chrijb intel-lexitin quantispeccatis uerfaretur, er quamuarifsaf ÃÃionibus eÃet obnoxia, tune tandem didicit illu ejÃ Prophetam. Sednonmox utChriÃumProphetaeÃi cognouit,flatimueram rationem feruiendi deoÃmul didicit. Ã¼eq; fatis eÃ nobis morbos noÃros agnofeere, nifi etiam maniÃÃata Ãerit ratio, qua deo utibÃime feruitur,nempe inÃiritucr ucritate per Chriflum. Quid autem Ã¤lud fit,nunc maniÃÃ¼c declaratur.

Propheta.) VideteinhifeeuerbisconÃÃtottemu lieris. Prius refiitauerat fermonem C hriÃi, et dixeratÂ» Ã¼onhabeo utrum. latnautem deprehenfa, noituttrat

Ca.Iin ANNOT. IOAN. OE COL. cotradicit,fedÃ.tetur peccatufuu. Qjiid cnim aliud eÃ dicm, Tu es Prophcta : quam, um locutus es de mCi peccata mea mihipoÃiiÃi ante oculos,Qr qutc aliji ignota erant,ea tu mihi maniÃflÃ¤fti. vbi igitur conÃÃ Â« fio pcccatorum priccedit, homo idoneus redditur, ul pluramyÃeriacireuelentur. TiamÃperÃitiiÃt mulief CoftÃÃio Sla,quamuisaChriÃoconuiiki,nunqudad melioretit Jscccalorit Ãugem peruenilfet. oÃendi autequomodo uerbaifli Iona. eohxreant. Non maniÃfle dicit, aÃendam in montent adoratura dominum,Ãaens propitium mihi Ãre deunt^ 'non dehac re erat contentio inter Samaritanos CT iudlt;cos:Ãdprimo cupitquÃ¦Ã¼ionemiTlam folui.

Patres.) Duplex efl religio. Vnauerbodeicon/Ã®n jnata,quamÃquebantur eo tempore ludaj, zx iUa eef ta erat ; Altera opinione patrum roborata, quam Sa^ maritani habebant. Ã¯gituripfa gloriatur paterna relia gione.Tamendum patresibiindicat,uultetiamconta prehÃ«fos patriarchas, quaÃ ipÃi magis Ãequatur illos catteri Ã¯udÂ£i: incertu tarnen erat an perpetuo in hoc lo to adoraÃentmeq; lex aliqua con^tuta, ut in loco iÃÂ» adorarent. 1 mÃ¶ apoÃatte Ã uera rcltgione peifuaÃerunt itapopulo,poÃa addideruntÃtc patres confhtuilÃi noneÃ¼ tutum Ãdere exemplispatrum,quemadmod!i ccntinentia: obÃruatarum ccrimoniaru, tempore Apofloloru ctraliorum patrumÃubÃecutorum.AbÃq; tierbo dan nihil introducendum. C auete igitur ab iÃis,

IN EVA N G* IOAN. 8Ã¶ ^Â«i conantur introducere religionem, in uerbo dotnini nonfiindatain : inutilis cnim eÃ. Sed ut efl ingemii hu^ manum, tardiusddnera rcligionÃ«couerfimur,et alios imitamttir,c]uibus magis quant uerbo dei credimus.

Hierofolymis. ) ibi uerus locus olim erat, quando adhucincolu}nesmancbantcerimoniÂ£iudaic{e. Ceri^ monitcideo inflitutÃ¦erant,utpopulus coUeÃ©Ã¯iisuna^ Â«imiter deum adoraret, nefegregaretur. Multum ad charitatem proximifrcicbat,ut omnis tflra'cl uno in loco fua fdcrificia offlrret : quia qua: citra charitatem proximi,dco grata non funt facrificia.

Dicit illi lefusâ.Mulicr crede mihij uenit tempusjquando nc($ in i tto m6sgt; te,ncq? in Hierofolymis adorabttis pasÂ» irem : uos adoratis quod nefcitisjuos aÂ« doramus quod fcimus,quia falus eft ex ludÃ¦is.

EÃ´peruenerat ifla mulier, ut externem religÃ¼ onem admiraretur:putabat,fl feruaret modum paa trum, poÃe remiÃionem peccatorum inuenire : fed aa liaeÃbcatiiudo animarum. PlanÃ© magnum myfleria um,futurum ut ncqfln monte adorabttis, et alia uerior religio doccbitur:quia adorabitur deus inIfiritu.lSlant ifllt;t religio Judaica, qute addiibt cjl loco zy tempos - ri}non efl ucra religio : nequefle iuflificaberis ; etiam

fi aliquibus offeribus te exerctKris,non tarnen alfet^ue ris guod optabis. Infignis locus ad reijdendas inutiles er fuperfliias cerimonias, turn quod in illis nonefi cott Cerintonif fiituta falus noÃra, tum quod deo ultra non placent, et as deo non maiora Ã nobis requiruntur .Ã¼amfi iftte ceriinonia: d placere uU nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;infiitute, ceffdrunt tanquain inutiles, er tanquant

umbra locum dederunt luci ac ueritati : multo magis cerimonÃ¹e quas homo ipfe inuenit, quales funt mona^ fhcie cerimonia:, et eccleflaflic^e,quÂ£ citra uerbum dei inflituta: funt. ÃlÃ¹e cerimoniie affumptÂ£ ex ueteri leÂ« ge,quibus adhitc introducere uolumus facerdotiumt quale fÃ»t in lege, deo non placent : quia fubuerfÃ´ tema plo,etiÃ¢ cerimonia; ablatÃ¦funt. t;iihtlominus ecdefiiC paucas cerimonias coneeÃit ChriÃus,erufusefliltis, quibus ef Chriftiani libenter utuntur,ercum gauÂ» dio cordis.

Vos adoratis. ) Ve/lra religio eÃ longe inÃriot I udieoru,quia abfq^ uerbo dei eÃ. Gloriabantur mul* tuminpatribus,er habebant opinionesquafdam,fcd incertiÃima omnia erant. ConnumeratfeChriÃus iuÂ» dais, ef tanquam homo etiam nobifeum odorat,cunt tanquam deus adoraretur:ita duos naturas infeipfo commÃÃrat. Jjoquiturigiturnomineomniu luda;oru, Salus. ) ideÃfUcrareligio Ã iudceis eÃproÃdttf qtda illi certum uerbum, legem CTc. habent. Et eateo vus falw ex ludeis, Vane diiiiim, quod ipÃfalute/n pojfenf

IN E V A N G. I O A NÂ» 8i pojjÃ¨nt aJfrre. in fumma, uerba ijh, uolunt certiÃimÃ¤ tunc fillffÃ¨ rdigionem lud^orum. Ã¯n iÃis cerimonijs Ãt lus noflra quo^mmodo pTteÃgumta efl : fed no oporÂ» tehant perpÃ©tua durare, ne femper pueri eflemus O' ifidigeremuspiedagogo,fcd aliquando crefeeremusin uiruinpcrflihim.

Sed uenit tempuSjSC nunc ed-quan do ueri adoratores adorÃªt patrÃ« in fpiri t u amp;nbsp;uerita te.

indicare uidt toUendum aliquando apparatu ifliint JudMcarumcerimoniarumjCr homines potius inflde uer4, lt;iuÂ£ ex fliritufando proflcifcitur,adordturoi dcuin putrem, iflelocusnon efl contrarius illi, cu Chri flus dixit'.JNon ueni foluere legem oc. quamuis enint cerimoniasabflulerit, tarnen prop terea legem dei non abflulit.Prtcfigurabatur craÃioribus Ã®ineamÃ«tisolim, quomodo deus effet adorandus: poflea autem uerius et propric explicata efl religio qua; deo gratiÃiina efl. KunquÃ holocaufla o alia huiufccmodi externa aplt;gt; tJoÃocaufl^ probauititadeus,fcdcacrant fymbola interni homi^ Ãmboltf. nis maÃ©kindi,ut homo innouetur, o ut ojflramus nos hofliam uiuam, Roma. rz. Quando igitur Chriflus tpfl cognoflitur, tunc ceflant huiufmodi ueterum cerb moniie. Homo uere deu agnofeens, et feipfum deo offÃ¨ tens,is mnlto uerius udorabit, quÃ m qui adhuc ceritno

nijsaddifluscÃinlegc.Dicetguis-.'R.eijciemuier^oce rimomas ijuas C hrtflus injiituit, baptiÃnum er ca^nÃ¤^ Ã®^giiaguam. Utiam illa quidda nohisÃgnificÃ¤t : pro^ pte^cd uidentur inipcrÃÃ¤ionem habere inÃ.Sed abÃt tit talcm errorem rccipiamus. Nam Ãacramentis no eo SacraniÃªto i^cdo utimur^ quaÃ CbriÃus nondu uenerit, er quaÃ rttm uÃis. nbsp;nbsp;adhuc expeiiemus lucÃ© tientura: Ãedpotius aliquo ntof

do grattasaginius ncbisitluxiÃ'eluce. Etquoniachari tas deo ommbus modis grata e^i, eapropter hutuÃno* di ÃicroÃtniitt Ãymbola nemo charitate praditus rea Ãpuet. Nam interim Ãue ntaturjiue non,Ãemper deum adorabit,ÃmperhabcbitÃabbatiÃnuÃ(u,ne^locoeT teporiaddiduserit. ChriÃianuseritmemor Ãuteliber tatis ; uerum ubi ebaritas docuerit utendum ejÃe huiua fcemodicerimonijs, nuÃ¼usreÃagabitur.

Etenim pater quÃ¦rÃ¹ tales adorantes ipfum.Deus fpir(tus(f/l) SC eos qui ados rant ilium, oportet adorarein fpirttu ÃC lie 1 Â«ate.

Scias deum non potiÃimuqttorere tale templunft quale in HieruÃde. EÃ aliud qd'deus qiuerit, quia in aa Jiimabus bominÃ®t tanq in tÃ«pÃ®o babitaculu habct.Deuf Ãgt;iritus eÃ,idco no opus tali loco : nÃ¢ ida omnia imper lÃ¨dionÃ«fonant. Deus igitur eu ÃtperÃdiÃ. perfidiÃi fno modo adorari quceiit,id cÃ,abÃq; omni ÃnudatiaeÂ» Dicit illi muher;Scio quodMeHias ue

Ã® N E V A N G. 1 o A NÂ» Ã hit,qui dicitur unÃ¢us:(Â«cl cfcri/Ã®wOquÃ¢do illc uenit, annunciabit nobis omniaÂ» Erattunc rumor maximus intotoorie,fgt;ropediÃª i^jfuturu C hnÃum, mtin omnesprophetiie impletie cÂ» rant.Ablatueratiitmi ludicis regnu acfdcerdotÃ¹mi iuxta illud:Iio defiÃ¢etfceptru de tribu Ã¯uda c.VftÂ» de certiÃimi crdnt,no multis tÃ«poribus abfitturit C hritf flum. Ecce muliercula ifla taki^uid agnouerut. Scia ueniet,qui litÃ© foluet inter uos Z}' ttos, nbsp;nbsp;indicabitnoÂ»

bisuerumdeicultu. Neg^cnim fatisadkucaccipiebat ^uid ejjÃ¨t, inÃriritu cr ueritate adorare : multu tarnen proÃcerat, quando indicauitfe harere in C hriflc,cuni tarnen neÃdret C hriflu fibi IoÃ§kÃ®. Euangelijb. ilia uubgt; grffd nomina ut MeÃias z^ Rabbi, immifcet fuo libro,' Ito Kt quid fuperftitiofe putemia in hiÃce uerbis latÃªrea ChriflusunÃ¯iusplenitudinegratiaru.ErantregesunÂ» Hi, fed die unHui pr^e omnibus participibus fuis,

iBe omnia.) Ciu^f Eleeejfaria nobis ad falutem,-Uon indicabitfi-iuola,lt;}uiealiquia/rio/tdi reijutrunt^ fedijtue ad uerum dei cultum pertinent reuelabit.

DiÃ¤t i)lt lei us'.Ego lum q loquor dbi, Cupis prucccptorem C hriftuiecce ego fum dleipfe tnagifler,quÃ« totus orbis nunc expeÃ¢at,lt;jui arcana ho minu cognofcit,^ui uerÃ religionÃ« docet, et quid pater cxteflis ab omnibus requirat,ut habeamus fdcmiri i/gt;futn,videtif nune 5Â«(im tdrde Chriftus fereuelet;

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I Â»

priusbene confciainjicitftiieignorantie zt^peccdto* rum,ddndc auellit dÃlfd religione-, ad ueram indu

tandÃ©apparet. Ita pkriftj} um cognittis erit C hrift{is,ubi liberatiÃterint d fuperftitionibus iftis : nd

In hocdifdpuh' Ã¼hus uenerÃ¶tamp;ad^ mirati funt,quod loquerct cum mulie^ re.Caeterum nullus dixit, quid quÃ¦ris, aut quid loqueris cum ilia,

Rdrum ddmodum crdtChriflum cum abieSki limloqui,prefertimcum Sdmaritana. SeditdChri*. flus fudin humilitdtem decldrauit, er diuinitdtan nou abfcondit.

IJuHus.) t^odudcbdnteuminterrogdre,quidm4 gndtMtoritatiserdtdpudiUos. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

SAmdritdnd muliercxcoUoquio dominiidcomoÂ« di dccepit ,utfidc iUujlrdretur, z:r Chriftum que expeikibdt, quodiomnodo dgnofcmt.Pro/iÃ¢Ã´ bonS nequdqudm conteninendum fortitd efl. Ã¼uncfequitur lidei quosfluihisfides ipfd dfirrdt. Ndm qui fide iÃukrdn^ frucTus. tur,feipfos dbnegant, ^^fudnon querunt, fed Â« qu^e Chriflifunt.

I N E V A N G. I o A NÂ» 8} 'Sc abtjt in ciuitatem,8C dixit illis homini bus: VcnitCjUidete hominem,qui dixie mihi omnia quaecGcÃ§ feci.Nunquid hic eft Chriftus illeCgttfmexpcifhmwO

Confidera qtMmcfficaxfit fides uerdin homine, ubi uere cognitusÃxrit Chriflus. Homo nequatjuant ociof'u5erit,fed contemptisrebus proprijs,hocunuta curlt;ibit,ut gloriam deiprlt;edicet. M alier cxierat ex op pido a^u^e hauriend^ gratia, O' reÃcHlari optabat corpore ; ceteru ubi deÃnte aquÃ¦ uiua: parum quip^ piam gufiarat,relilt;pÃ¹t hydriam oe.HydriÃ¦ fÃ¨rÃ¨ ter^-reftres funt, proptcrea corporis noflri fymbola. quot;Vbi igitur C hriflit agnofeere coeperitnus, iam non magni^ ficimushoc noflrumcorpus, o hone hydriamrelinÂ« Quintus: id efl,^{Ã cquid efl curarum in rebus temporat Ãbus. Tantus flruor ittam inuafcrat, o tanto fludio firebatur,ut iam no memor e/fet ampkus hydriÃ¦ fuÂ£, Itafit ut obliiÃ fcamurparentum, coniugum,pueroru, prÂ£diorum,0' omnium rerum terrenarum,ut lucriflit ciamus ChriflumiimÃ neceflÃ¨ eflut relinquamusnos ipfos.i^Ã³nnemagnafldeiefficacia^

Inciuifatem.) ParumflÃ¤lfetfcipfam negligere,ni fietiamalios lucriflcifletiproinde apoflolaÃihteÃ¼, quiaÃeit homines participes fuigaudij. videtisquoe WO(io comes fldei fit charitas, ut cupiant etiÃ alios fait

nos fieri, ^ui Chriflunt uere agnouerunt. Ã¯pfit oiÃ¯itd fragUiMis fuÂ£ fixus, oilitx uitÃ¦ minus honeÃt aile^Z^ gr^tium iÃ¼am omnibus manifiÃ©ldt.

Vcnite.) VocdthominÃ©,quidnon dudcbatuocdre deunt, fid opera prÃ©dicat.i^on hominitm eft,quÂ£ oc^ culte fiunt,reueliire,fid Dei. tJequelegimus aliaei diÃ´biyquÃ m de quinque uiris : fid ilht erant tam reconÂ» dita,ut ceteri mortales non agnofiÃ¨rent.

Qttecune^fici.') Siejfietcdiquidabjirufius,etiM potuijfet.vilt;kteigiturnumiftefitChrfius,quipoiejl pccuÃMcordiumcognofieretutiqiplenusgrdtict.AmÂ» ' plificatfi^him:dicit,omnia:alÃ¼sparumproficijjÃ¨tt fl dixijfitjhoccriUud dixit.

Errff tempus ut dggregarÃ©t fietidm dUjpopuUdi â Ãhriflum: qudndoquidemutfuprdcoinemordui, nM* fedbdturdludais, edproptcrcouertitfiddgentes. Ca tcrum quad hic fit, tenuis quidem figura efi et umbra, quodmunicipes ciuitdtisilUus ueniunt adChrifiu,ati* diturifirmonemeius, GfquÃ¦fitcouerfiÃ¼ioeius. Na/rt erateo tempore expeibtio maxima Chrifii. lampro phetite impleteerant. Vnde ubi audierunt hoc miracU lum,edr talcm prophetdm,diiiditdte uidendi egrefi funt. Ceeterum qui egreÃi, typtim gerunt omnium geit fiunt, que aliquando dccejfurse erdttt Chrifii. itapui^

IN EVAN GÂ» IOAN* 84. chrepnelufit ChrifluffiguraquadÃ¢. interim difdpuli ueniunt, or uidentfic tterbas ad C hrtjlum properare, pulchre indicatur eis myflerium. Sed /emper utiM uerborum inuoiucris,ex putbusaHa diÃ³hhChr^ico^ gnofÃ§enddfunt.

interim aÃ»t interrogabÃ¢t illQdifcipu lijdicÃ«tes : PrÃ¦ceptor comede. Et ille dlt; xit cis ; Ego cibutnhabeo cotnedendu, quem uosnefdris*

SicutfuprÃ apud midierculÃ¢ iftctufuscflalkgoriit inpotu, ita nttnc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in dbo iititnr. Efuriebat abfq-

dtdiio, ut homo, quia uere nÃ´/lra carne indutus crat. Sed hacÃme aliam nobis commcndabat.

Comede. ) lam fatis diu ieiunaflt,tcpu5 efl ut man^ duces.Ã¯am fiintdatfimetn,cr aliam indicat Ãmem.

Egoci'feKm.) CiuiselUÃ¼ecibusfEratfalusgentiuz quia iÃ¼as adduccre ad cognitionÃ©patris uult .Difdpuli erant ludÂ£i,crcontÃ«ti fua et fuorumfalute, cz adhuc ignorabÃ¢t gentes acce/furas. Efurit nof pfos, ut nos iit fe traqdat.I^os in ipfum mutainur,fiinduerimus mo^ res C hrifli,per nouitatÃª uitÂ£. dnemadmodu C hriflus obedienspatridtacrnosperomniaobedientesfimus^ Cogitate quare uenerim in hune mundum. No ueni ut pa(cam uentrem, fed ut lucriÃxiam omnem populum.. 'Qjiod maxime defideramus, id didmus efurire.Ea fer uemus etiam in cap, 6. cz darum erit.

Sicut Uicodcmus ZT SM^tana, ita difciptdi Ã¤d* liuc crdÃi erant: femper dijj/utabat de ijs, quÂ£ in conf^ tnutti ufu erant. quafi dicerent:7ajiidit 'ne panemf ha^ iet'ne pulmentum aliud!AdeÃ tarda eÃ noÃra caro ad Ãgt;iritualia cognofcenda, utfemperabhoreamus,Ãicut etiam in pfalmo habemus : Adhlt;fÃt pauimentq animd noÃrd,0'clt;Â£tera.

Dicit illis Icfus: Meus cibus eÃ,ut fa* ciam uoluntatemeius quimifitme,Ã¶^ confummÃª ipfius opus. Nonne uosdi citis, quodadhuc quatuor menfiÃ»fpa# cium eft, et meflis adeftf Ecce dico uo^ bis,attollite oculos ueftros,et uidete rea giones,quia albÃ¦ funt ia m ad meftemÂ»

lila uerba admodu obfcuraÃ(nt,Ã quis in folis tqrÂ» rents hlt;ereat: ÃedÃcogitaueritquisopusChriÃi,priJ^ pter quod uenit, ut multitudinÃ« gentiu ducat ad cognf* tionein patris Ãd, maniÃÃa crut. Et Ãcut cibu uocauit falutein populorÃ¼, ita nunc quoq; meÃem uocat cogre gationem gentium: ut in alio loco habemus,OratepaÂ» tremut mittat operariosin meÃem. quaÃdiceret,fiugt; pcreÃe adhuc tempus parUyOquot; gentes ipfas ad ChriÃu dcceÃura:. Paruit tempus cratpoÃ tricnnimn. Scimus bif

t N E V A N GÂ» I O ANÂ» 8^ , Inc primum iter in Hierufaiem e/JÃ¨ defcriptunt.

C i6kj. ) Ã¯odn. 17 .Hfc efl uoluntas eyc. id eÃ:No Â«cm ut pafcttm uentmn meunt, et curncm hanc,qu4in parutusfum etiam offcrrepro falute hominum: aliunt cibum quiero, utfi^cium uoluntatem patris mei. Adtno dum iucundum cft cogitare candem uoluntaton cjje patrisCTquot;filij:quiafiliusfepro falute nofiraexponit, pater ilium non minori charitatc tradidit, ut re^mere mur Ã feruitute ilia dura. quaf diceret : NoÂ» mi/it me pater propter cibum ijÃ®um carnalemcrc. Difeamus farnalia ilia minoris fteere^ modo falua fint ea qu^e pater requirit.

Confummem.') Parum ejfetdliqua miraculaficift fc,nifi confummarem illud opus. Ã®Jam in omnibus per feuerantia ufq^in finem eflopus.TandiunoneÃperÂ« fiÃ©lum opus Chrifli, donee accÃ©dai gentium uocatio.

MeÃis.) Qjtafuntilla; regiones Avocat poptdos iHo J rcgtoÂ»cJgt;^w egrediebantur Ã¨ ciiutate.Vidcte iHos populos, nunc cÃ tempus ut congregentur. 'HabuiÃt pifcationein,itahic mejÃmhabetis. AriÃa:dcmetunf tur,e^inÃrimusinunamaream z^-c. iilt;ecigiturcrat uoluntits patris,er cibus ChriÃb

EtquimeÃ¼t acdpiimcrcedÃª,8Cconi gregat fruÃ¤um in uitam aeternÃ¢,utÃ´d ijui kminat fimul gaudeat,SC qui metitÂ»

Ca.1111 ANNOT. IOANÂ» OE C O LÂ» In hoc enim fermo efi: uerus,quod ah'US cft qui feminat^SC alius eft qui mÃ§titÂ»

DemejjÃ¨ locutus efi,Grin hanc extrufurus eritt operarios. ApoÃxiliMteoperctrij erÃ¤tÃtturi.Pramit^ tit illis magnÃ mercedÃ©,ut multu hetari queant.Condit cam uos, eritis mejjores in hac mejjc: populum collige tis.InAÃ¢, IÂ« Sainariaacceperut/^iritufanlt;au.lllae/i gt;nerces, quÃ potiÃimÃ¼ /ÃeiÃ¼kire debent opariÃ ut qplurimos lucriÃciat, er de eoru falute glorientur.

InidtÃ .) QuidalijfÃ¤ciutmejforesiCoUigunthoa minibusÃimtd ermuribusyetintraunuannuuelduos totameÃisabfumitur: illaautemeÃismanfuraeÃinui tameeternÃ¤. Siinuexeritisin areÃ¤deialiquidyuiuetid â in eternum. QÃ¿is no taliÃuihi gauderetiC ot^olatur interim difcipidos, quos potuit terrere laboris magni^ tudo. Ham cogitet aliquis, quantus ItÃyor Ãt,poptdunt abhorrentem d uero dei cultu, er tot regiones ad C hri .fiumducere Ãolauirtuteuerbi ? Vndeplurimum abhor . reredebebantdifcipuli.Seddominusdicit: MeÃisÃd^ lis.Patriarchie laborauerunt, Hieremias concionaban tur er Cieteriprophetse,Ãed partim fru^us attulerunt, quiadocebant folosludatos. ItafÃ¨rÃ¨nihilhabebatmer cedis. Videtis quodmagnÃ¼ interuaÃ¼u eR inter fernenÂ« tem er meÃem-.intercedit hyems,er non apparetÃuÂ« Ã¤us. Ita Prophete Ãerc quedampreparamenta. AÂ« pojklositaq; ptdehre adbortaturereonjolatur: Vos acciÂ«

Ego mift uos ad metenduj quod uos nonhboraftis* Alq laborauerut dC uos in laborcm illorum ingreffi cftis.

Voseritisme)Jbres. Modus eft loijuendi. AbfurdiÂ» tates quidam inuehunt multas, qui literam hic ntordiÂ» fustencnt-.quosrelinquamus.

Vodc/omtrtuÃ®itrfmodMÃ®ttoamp;pwrK O' ftrÃ¨^eni* . V J^jnaticis uerbis apoftolis pv/cdixerat -, hoc re ip{a Satnaritanioftendunt. Dixcratillis,iamregiones Ã¶lbascftÃªadmefjÃ¨m:qut)ftgnificabat proximameftÃ¨ gentium uocationem. Venietes igitur turinatim Sama SOltunlaii ritaniad Chriftum,quoniam ipftmn ueri iucbÂ£i,ftd tnagiscu gen:ibus cenfebanturiinaniftftant quidnant fioluerintChriftiuerba.

Ã®^ofolum oftendit Samaritanos credidifte,fedetiS fticilitatem credendi eoru ante oculos proponit. iudai wx plurimis ftgnis adducebantur,imÃ´obftinati ma^ vebant', Samaritam aiiteinad tenue uerbunt mulieris

conucrtcbantur. H^c mmirum etiam cÃ¤ufi fiÃ¢t, qtare Chriflusi PharifÃ¤fis diuertcrat, ztr iterum perrcxegt;= rtituerfiis Galihtam per SanMriÃ¤. vltra oftenditno^ bis difcrimen inter doÃrinam miniflrorum uerbi,^:^ doÃ¤rinamChriÃi,quodmulto ejficacius ChriÃnsdoÂ» eet^tMmntinifiri,

Samaritani igitur ut uenerÃ¼t ad ill3, rogaucrÃ¶t illutn,ut apud fe mancret.Et mÃ¤tinllicduos dtes.EcmuIto plurescre diderunt propter fertnonem ipfius.

QuiitChriflum ipfum audierunt docentem. Hoc eftdifcrimenintcrefficaciiÃ¼nChriÃicr minifirorum. Nos cnim tÃ¼hil Ã(}nus,niÃchrifiusinpe^ribushomi numoperctur per j^iritum /uu. Licet hoclocoobferÂ» iMre, quia faciles erant ad credendum, etiam dominus fideles tÃ¨x ficilis ad habitandu cum iÃ¼is. Fideles templujiint dei, [gt;luindci. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inpe^kribuscredentiuminfelibentcrhabitat.

nota. plt;^(KÃ ijuocis /equutur fideles, ut rodent dominum,ne abficedat. Sicut illirogauerunt,ita etomnes pijnihil tanto deCiderio requirut, quÃ m ut dominus apud fie ma neat. PorrÃ quodfblum biduum manfit,ideofiilutn efi:,ut feiamus nondum tempus uocandarum gentium, donee C hriflus paffus effet. Diffenfatione quadam (y prxfigurationerei fiiturtehoccotigit. N olebat tarnen . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diutius

diutiuspemtitncre, ne dure t ntttiorem occafionemlu* dieis aduerfus feÃeuicndi, quafi ipÃ cotemptiÃtijjentt lt;ttin ipÃi prius contemnerentChnflim.

Etdicebantmulien'Ã®Non iampro pter tuam locutionÃª credimus : ctenim ip(i audiuimusSd fcimus , quia ille eft uere faluator mundi, unÃ¤us illeÂ«

rident ueramabfc^ did^io fequiturconfiÃiojÃcitt fepe monui,cr ubiq^ licet animaduerterc. ComitemÃ rideicomet des habet conÃÃionem. Sic dues illi,quia uere eres eilccÃÃio, diderant,noncontinebant fuumgaudium intrafe,Ã(i gloriabÃ¤tur hac Ãde.quaÃ diceret : Quamuis aliquod initiumfidei per teacceperimus ,Ãed lam longe certiusi credidimus ormagisconfirmati fumusuifo er audita ipfoChriÃo.IamcertiÃinti Ãtmusipfuin effÃ¨faluatos remmundi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;comemorat Euangelifla miracuta,

etÃpo/Ãte/Ãe ut miraculaÃib Ãnt:Ãd uoluit creduli tatem illoru oÃendere. Beati ifliÃmt, qui uero corde cadem loquutur.EtamÃdcs iunihim habet certitudine quandÃ¤jUt non uaciÃ¼etur.ridesabÃ(^timoreefl.QuÂ£ opinamur,ttaopinamurut credamus tamenpoÃtbile ejÃefecus habere. C^uiautem credit, nihildubitat,fed certuseÃ.Vnde pleriq^frlfodeÃde gloriantUTtCunt ipfi no habeant in fe experimentumfua: fidei.

Ca.IIII ANNOT. IOAN., OEC O.L abtjt in GalilÃ¦am. Ipfecnim lefiis tcÃÂ«:*, monium dederat, quod propheta non haberet honorem in patna fiia.

Vide tur Ã¯o^nes coÃmiÃ¤re quod iam dixiinus, Cbri fhtm diuerlijjÃ¨dfuis.Ã¼unc dicitquod redieritinGd^ lild^din. Ã¯^ondicitinpatriamfuctm l^dzdreth,utLuc.' ^.PerÃringit autem ingratitudinemludeeorum.

DtÂ«.) Confummdtis iUis diebus dbijt,quid no de Ã©ebdt ut diutius iÃ¼ic mordretur, qudndoquidÃ« qunefttu^ rus erdt ones de domo Ã¯frdÃ«l.

Prophetd.') Neq;in Ã¯iierufdÃ¯em,neqiinGd}tÃlt;elt;t dignii honorem (brtituseft Chriflus .Quis iÃe honor? tiempc ut debebdtit in iÃ¼tim credere. Nam a/ittm Â«aÂ«Â« honorem femper declinabdt. Sed incrediditdtÃ« Ã¯ucbeo^ rum nonÃolum ipfe^fed omnes Propheta: deteflantur.

Itaqj quando uenitinGalilseÃ¤,excc perSt cum GalilÃ¦i, cÃ» uidiflent omnia quÃ§ fccerar in Hierofolymis in fcÃotctc nim ipG ucnerantad fcÃiuitatem.

Videntur h^ec fequentid diffonare cum pracedenti ius. Dicie Euangelifla: C hri/ius te/iimoniuperhibuit, quod propheta noneÃ acceptusin patria fua. Ã®iune-fubiungit,quodGalibeiipfumexceperint. Quomodo dcccperunteumcitra honore? Sedhocadditum^ Kon. ^ceperunt illwn tanquam credituri. Honigiturerdt

tWd CZ dco ^rdta fides : exceperunt magis leditomn niirdculorumiqudmfialudioran ; gloridbdntur incdrc ne find, ijuod dpud fie ndtus effet, c? mirdculd fii ceret: non quod tdingrdti erdnt,uelpanitenttdm dgerent, Exceperunt cr non exceperunt. EtficuidetisfintenÂ« tidS tllds non inter fie effe difiordcs.Eande Galilteorum incredulitdte nunc exetnplo Regifoftcdit,quiiegerri me dddudus efi ut C hrifto crederet, tdmetfi femindriu fidei in illo inuentum fit. I nferim etidtn oftendit ludtcos nonomnes exclufos,o-reliquids Iudlt;eorumperChrÂ£ fium coÃ¼eÃ¤nSfUtimpledturEfidite diÃ¢umti^ifireliÂ« quiffÃ¨tdominus fiemen,frÃ¢iefjcmus ttrc. Scdquoties confirimusfidem ludieorum, minoremdldcritdtemaÂ« pudiUos inuenimus. ltdpulchre hoc per cxemplum, uel mirdculum fiequensdeclarat : undc etidm concinne cohicret fupcrioribus didis.

quot;Venit ergo lefus itcrum in Cana Ga Waacjubi fecerat aquam uinum.Et erat quidÃ¤regius, cuius filius laborabat Ca pernaum*

HocmiMoJdjn repetit,utmdgis condemnetSloÃ rwn incredulitdtÃ«. qudfidiceret'.MdnififkoportebÃ¢t rtidm hoc mirdculo duci, quid uiderdnt f x nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uintint

fidum .lUuddutedicitueldd probdndum mirdcHlÂ«Â»Â», Â«ci d4 condcmnttfKidm iwUorwm incrctiMlÃ¹tttcm.

Rf gius. ) Sunt quiputarunt ejje cthnicum,fedpld tlÃ¨ omniu magis oftendunt ÃÃ¤jje Hebrecum.

iHe ut aud(Ã¯ift,quod fefus uenit ex kp daea Â«'n GaÃ¼lÃ¦Ã¢, uenit ad illum, amp;nbsp;roga bat !ilum,ut defcendat et cutet filiS kiÃ¶, ctenim cratproximus morti.

JJicro/t. Plt;t Erat dliquid fidei in hoc regio ,fed multo minus latinumuo quÃ mdccebat habere erga Chriflum. HabebatChri^ cat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fium adhuc inter prophetaSyetputabatnecclJÃ riÃ»pr^e

fentiam C hrifli, quafiC hriflus non poÃet alias curare Ãliuin. Hine apparetChriÃu fimul eÃedeum e^hoÂ« tninem.lUeautempro folo homine deo dilccto habuitr quia ucre no credidit, Quod etiÃ¤ hodie ludÃ¦i er hometiÃtclibenter admittunt. QuamuisparuaÃdent habere t, C hriftus tarnen nequaquÃ¤ auerÃitus efl iÃ¼um.

Vtdefcendat.} Quid opuslChriÃuspotueratuni co uerbo curare puerum illius. C enturio fe indignum effe dicebat erc. llle,nifi maturaret itcr,ailum effe de puero.Aliud indicium partueÃdei^poffetegrotumcu rare,mortuumnonitem.HocprobandumcÃinpatref quodcurÃ¤ habueritÃlij, 'Videte,quidecorporalipr:e fentia C hrifli contendunt,quid Ã¤gant,cum nemo neget gratiÃ ubiq^eflÃ¨er deitatc, e^iUi corpus ChriflietiÃ¤. uoliit habere erc. Nonne maniÃfle cotraferipturÃ¤ pt* Ã¿iÃ¢tlAequc deus ante refurrciiianc aepofl-lmÃ´

to maiorisÃdeiefi,dum crcdimusChriftum in coclit ftlt;4 diuinitate,c/ua non rclmquitfuos in fcddum.

Italt;^Iefus dixit ad illumÃ®Nifi figna 8C prodigia uideritis,non credittsÂ»

Durius dliquanto cdloquitur ludieum:amp;'ideo,quo magisad credendum iUum inducat, quafi diceret:Non oportebatpetm Ã me ut tale[ignum fÃ cerÃ«,quod tu eu pis:certumparuÃdei te habere. Hiefenno uefterper^ petuus, (iuie Ãcis Ãgna ut credamusiDe Samaritanii no legimus quod tanta figna uidcrint. I frf Â«eri credent ies,Ãgt;iritu fanih ipfos illuftrÃ¤te credunt.Obdurati mlt;Â« gis creduntfignis, Deo ipfoc^feripturis.Scripturte iam impletic: nihilominus ipfi no credebant uerbo deL

TSle^Ãfle fatis expendit quid Chrtftus uerbis fuit uoluerit, quod adÃdem cupierit ipfum inducere : und: perfÃit adhuc in fententia fua.JSle tardius adueniatt erpojkanopoÃit curariÃlius. NoopusutdeÃendets ref.fed ille omnino urget ut inox defeendat. Quamuit illapctttionoonininodiÃgt;IicueritDeo,quiaaliquanttt ex ÃdeproÃ{ki efl. Decet utprecibus uacemus,O'tan diu dominu itnplorcmus,donec ipÃ coualefcamus 4 noflris malts cegritudinibus. lHahumilitasprecanÂ» di) etfi nonnunqiMin exmimmaÃdeproÃeifiatur, tdÂ»

kfus dicit illi : Vadc,filius tuus uiui'fÂ« Et homo iRe credidit fermonijquem di^ xerateile.^uSjamp;^ abtjt.

ChrifluS(tmanddtidu: Vade,Ãlius tuus uitat. Hoc uerbo C hriflus ubfens illiusfiliu curabdt.i^eÃcicbdt ho mo,credidit tdnie:cr cum jÃ¨dulÃ´ {gt;recdreti(r,propitiu Chriflitinuenit. Ita in ipfo inuentu efl etid donum dei. ItdtdÃdcsutidcrederet, AntedpldnedeÃgt;erdjÃet pueru po^Ãe curari, niÃ C hriÃus corpordliter ddeÃet: Tides, idmcredidituerbo.HteceÃilldcomcnddtdÃdes,qudn do hoc quod rdtio negdtdccipimus, cotentiuerbo deiÂ»

Ilio autem defcendentCjferui dlius occurrerunt Â»lli,amp; annundaucruntdÃ¼ centes : Filius tuus uiuit.

Hd^c nunc Eudngelifld ddiungityquomdniÃÃitH fidt mirdculum, Ãdes etid iÃiusamplius innoteÃsdt. Vcrucumferui uenirentz^hocbonu nunciuddÃrret pdtri,lt;juÂ£ritdc hord, Gr Ãc dlios inducit ad credenduÂ»

REgius credere ccepit,et decldrduit re zy operCf id quod de C hriÃo intus fentiebdt. N4 credeiiS fidtim proÃÃ¤tis eÃ, inquirens hordm in qud melius hi here caeperat filius ,utinde occaÃonem quolt;^ dcciped

t N E V A N G* I O A 90 rctglorÃ»Â«lt;/i, cr anmnciandiChriÃum ali/s. Hoc Jr^i rÃ¨ in omnibus miraculis uidemus-.principioeredunt^ deinde aÃ®ijs fidem fuam annunciunt.

Perquircbat ergo ab illis tempus, in quo excelfius habebat.Etdixerunteii Heri circiter feptimam horamreliquit ilium febrtsÂ»

Hordin feptiwrfm (fclegtt Scimusbunenumeruni potiÃimum myfiicum e)]e in [criptura, er plenitudi^ hem temporum fignificjre,cr horam falutis. Sex dies bus conditus orbis,fcptimo fabbatum crc.

Cognouit ergo pater, quod illud teÂ« pus erat, in quo dixiflet fibi lefus, filius tuus utuit*

C ojirm^td eft fides iÃ¼ius. Et fie fides de die in diem ntÃ¤gis poteft proficere. ltdfirÃ¨ nonnihilfiducie deeft, Zy (emper aliquid imperfiÃ³li in nobis inuenitur,ftlt;i poft hunc uitam comprebenfio [equitur.

JdeftjO mnes quidd fimiliÃ¤ illius pertinebdnt. N'Ã¼ tdm mdnift/lariÃ¼ erdt fignit, quad no minus fuit de fi 4 mortHis eftet cxcitdtus'.ey propter dbfentiÃ¹ C hrifti fii^ gnu cldrius. Videmusprlt;ediÃ³lionÃ« fiiturorÃ»Chriflx) in ter mirdculd tribui,er non inter poftremd, unde diuini , eiÂ«s eofroamp;rttw. QÂ«o domus illius credidijjÃ¨t, nift

CapÂ«V an N o T. rOAN. oecol etiamÃmilMribusfuisgloriam C hrifti pradicajfet? herum lefus fedt fecundum flgnum hocjcum uenifletÃ fudÃ¦a fnGahlÃ¦amÂ» Multaetiamalia figna ÃcitmGitlilÂ£a,fedinCiif tld, fecundumÃcit. TÃ¤ntumhdbemus de prima proÃ^ Ã¢ioncC hrifli in Uierufalc: nuncÃquitur Ãcundu iter-

__ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(Quidam arbitranturÃflu eÃe Pelt tecoÃet ,^it4 pMcis diehus C hriÃum iterum aÃccit^ diÃe KieruÃalem : Ãd ueriÃmilius eÃ ÃiÃe paÃ:hd. Pt quad Ãiquenti anno iterum aÃcenderit,Ãcriptores collb

^unt C hriÃum tres annos cudimidio praidicaÃejuxtd itinera quibusaÃienderit HieruÃalem. Sit aut quicun^ diesÃÃus, nihil ad rem.Diem Ãfium elegit, in quo md iorpopuli congKgatio,ut doilrinam Ãiam clarius ina^ niÃflnret.Noluit enim in occulto docere ; quccÃuit tent pus cz locum ut magisinnoteÃeret.AcceÃit er aliard tio, ut lege omnibus modis tanqua iuflAmorfanibnt coprobaret,neludieioccaÃoneaccipcrentindecalHni A C nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;niandi C hriÃum, quaÃi tranÃgreÃore legis:Ãcq^ uenieÂ»

lex cÃ¶pro bat iuxta conÃwtudincm Ã¯udteoru in HieruÃalem. Hau batur. nbsp;nbsp;bebimus iterum infigne miwulum, quo omnium ocu^

(os in fc conuaiit. C icterum EiMngelifta ddmodum di^ ligcntcr hiftoriMi ipptm defcribit, deinde iterum ad di f^utationem cum \uda:isproccdit,quÂ£ diuinitatc fuant non minui adflruit, quÃ m antea per miracula infinua^ fM-Rcprehendebatur 4 ludicis tanquam uiolator fabs biti: unde ipÃc occafionem accepitoftendendi cur hiec Ã.ceret, utpote eiufdem cum patre poteftatis. Et hocÃ rÃ©agit in prtcfenÃ¼ capite .Deimk tejÃ®imoniumfuunt ueriÃimum eÃe dÃ©clarai. Proponit autemanteoculos EuangeliÃa locum,ubi miraculum contigit.

Eft autem Hierofolymis ad probati* cam pifeina, quÃ¦ agnominatur hebrai* ceBcthefda.

ABctb domo, cr Es caprum uel capram. Etiam XJ7 pccudemÃgniÃcat.Vnde bene uerterunt alij, pecualc itatatorium.voluntauteinquod ibi uiÃcerazr carnes pecudumlotÃ³ Ãerintafacerdotibus. Certe magnum fiÃ¢t indicium diuinÂ£ beneuolentia' hoc miraculum:per quod ludÂ£os eÃe adhuc acceptum populum, C7 wiogt;^ tent iÃum Ã deo eleÃ¤um,oÃenditur.

QuÃ¦ babebat quincÃ porticusftnhis iaccbat magnaraultitudo inftrmantiÃ», cÃ¦corum,claudorumjaridorumj expc Â«ftantium motionem aquÃ¦. Angelus cnim opportuno tÃªpotc defeendebat

CapÂ»V AN N orÂ» IOANÂ» OE COLÂ» in pjfcinam, QC turbabat aquam Â» Ã¯gituf qui primus defcendiffet poft turbatio^ nem aquae, fanus fiebat, Ã quocunqtie Ã¯norbo tenebatur.

ut defcribat Iblitum loei ittius mirdi Ã§uliim. 'Erutpifeind quinq;porticuum, in quibus iwd^i titudo infirmorum crc. hi omnes expeSbibant motion tient aquÂ£.An lemel in anno eajiih fit ucl menfe,hoc tton indicdt. Certum eft Cbri/lo crucifixo defijffe hoc tnirdculumi ubi populus ifle contrd Dcum, occifo filio Dei,fte peceduit,indignu5 tdli mirdctdo. Vnde pifciml . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tÃa fubldtd cf O' mirdculum. Angelus non uifibilifpef

cie defccndebdtyfed mouebdtur dqud iÃ¼d dngelicd uir^ tute. Plerdq; iHd externd Deus operdtione dngeloruitt perÃeit. CiUdmuisDeus omnidoperetur in omnibus, angelorum tdmen miniflerio propter fdlutem noÃrditt utitur.Reperiuntur dlÃ¼s dqueefxlubres nonnunqudtih qute uim curdndi morbos hdbent, ut eÃ uidere in TheÃ¯ jnis :fed ibi erdt mirdculum : ndin non curdbdt omnes, fed dliquos, duntdxdt iÃ¼um, qui primus in dquam tiff^ irdtdm defcendiffet.Ã®^dm fidqud hdbuiffet uirtuteiH tdntdm ndturd Ãbi concelfdm-,curdffit etidm dlios, qid tardius ingreÃi Ãijfent. Proptered eddem uis in curan* disgrduiÃimismorbis,crcurdndisleuioribus. Quod ftezumoÃendit non faÃe ndtiuumdquÃ¦, quid tribui^ ^urdngelo,quimoueritdqudm.lidcrdtionediufuspo puliiSi

IN E V A N GÂ» IOANÂ» pl fulu5,diligcntin5 coniKnicbat intemplum .VerÃ¨i^uo. tempore ftetit templu, miraculum alÃ¹juod Ãiit. ignent habuere, quo in prima deflruilione priuati funt. Sunt idqqui expcndunt hoc miraculum, quod iudaicus poa fmlus in quinq; porticibus,id efi,da{itu5 fit legt Mofaia cÂ£ (yc. Sed uidetur parum concinna allegoria.

Aegrotantium. ) Hi qui IÂ«djici's cerimonijs dedia ti crant,ucl addiili lege,inucniebant infrmitatem cara nis fuÃ¦ : neq; opera legispoterant iuflificare uel perÃa Ã¢um rcddere, donee Jjiiritus fanÃ©ii gratia accejferit. Lexautemdeclaratuanas noflrasinfirmitates,Ã§;T tar ditatem a^iTuum noflrorum.

Erat aut quids homo inic,qui triginÂ« ta ÃC odo annos morbo teneba t Â» Hunc cum uidilTet lefus iacentÃª,amp;: cognouifÂ« fet quod iam multum temporis morbo teneretur,dicitiI!i:Vis fanusfierir

Ã¯nfabbatoficit C hriftus hoc miraculum, pr^fente turba maxima, videte in iflo a;groto, quomodo etiant hodie C hriflus peccatorcs curet. I/k etiam noftram ljgt;i ritualem infirmitatÃ« dÃ©clarÃ¢t. Longo tempore Ãiitina firmus. Ab Adam ufq; ad c hriftum longu tempus inÂ» terceÃif.humanÃ¼ genus laborabat, lefus mifericordia motus, appropiauit f : nobis, CZ fua pra^/entia attulit defiderium falutis.Ante omniaqui 4 C hriftpfananturt

accipiunt ÃÃidiutnprions uitÂ£,0'agnofcuntqiiMit mifen fint. Namnifi dcceperis quoddam defidcriunt bonÂ£ uitte,fruflrd erit fanitds,nec ddbitur. Mittit deut externd,utinternosmorbosmdgisdgnofcdmus.

Visftnusfieri.) Ã^udrehocdicittnifiutexcitet inillodefideriutnfanitdtis,utpetdtChriftum. Scdpld tiÃ¨ilkC hriftuin ignorabatfilium ejjÃ¨ dei : ob hanc cdU fdnt,ut infirniitds munififiior ejfet, zyboc miraculunt magis cldrefceret. Venit C hriftus ad nos, ad ualctudi^ nurios,petit dn uelimus fitnifieri. Pleriq; ntdlunt in fuis morbis diutiusfubfiftere.Chriftus tdmen paffuspra omnibus,quoddmmodo ojfirt fe noflrtefdluti.

Aegroians rcfpondit illi: Domine non habeo hominemjUt quando turba tur aqua, mitiat me in natatoriumiquo autem tempore ego uenio,iam alius an temedefcendit*

Quonidin itd conftitutum efi i Deo,utfoli priores cdpdces huius fint beneficij, ego tardius ddfum. ludlt;ei primogeniti foli pdrticipesbeneficij Dei. Putdbdtittc loqui Chriflum, utportdreturdbiÃ¼oindqudm. Mifed riorcieterisfumcrc,

Dicit illi lefus : Surge, tolle ledum tuum,Ã³Ã³ambula,Etftatimfanushomo (llefaduseÃ*

VbiChriftusdefiderinmexcitMitfanitÃ¤tiSfadcÃ tunc fuo duxilio,ut iddeamus foluin eÃe in C fcn/Ã®o uint ejÃfliuant. llleenimdeÃerdbatinniribusfuis. Udne^ ^ue nos noflris uiribuspotcrimus faludri : quid in nuÃ¼o fdlus, nifi in C hriflo. C hriftus feipfum iÃ¼i dccldrdt rdcido iÃo:undc uere diuina grdtilt;e hoc tribuitur, licet precemur^or cupidmus noudin uitdm:hifce enim pre* cibus non erit fdlus noflrd dfcribendd,fedpotius tribud mus fuie mifericordiie.

Tolle. ) Qjddre hoc iniunxit illUnempe ut dppd^ rcrct eiusfdnitds,cr incolumitds folidd.Chriflusetiant hodieplenecurdt.

Hoc non fine cdufd dicebdt.Abfq; dubio fciebdt lu^ (beos inde offindiculum fumpturos, quid in die fdbbdti portdbdt leÃ¼Ã¼. NoÂ« attctÃ³cÃ¯xtnt mirdculu, quodfuo imperio ftndÃet ilium er uerboiÃeihbat enim folunt (tdfdbbdtu. indeq-dccipitnuncoccdfionÃ©defdbbdto, Mt ifjtcIlt'grfmKS quodndmfdbbdtum fu eleÃ³him 4 Dro.

OVortebdt ludÂ£os uifo tdm nidgno mirdctdo^ quod operdtus eft C hriftus,curds eu qui trigin tdetoiÃ®o dunis Idborduerdt incurdbili morbo,credidifâ fe. Sed hoeppetuÃ uidemus, ut inuidid cldriÃimd qult;eÂ» ' que operd fequdtur. ynde mdgis quÃ¦fiuerut quid cdlii ut ddmirdrÃ©tur opus dei,fumptd occdfione

Cap,? s -A N N Ã T. I o A N. OE C O L. ixgefldtionelechiU, queiuÃusiÃ¼e faitittusportaiit. â Erat autem fabbatum in die illaÂ»

Commemordthocut uidedinus unde calumnundi occdÃonemluinpÃerint ludxi. N oÂ« licebat opui in fdh bdto Ãcm. Opus fcruile intcrpretantur omtK opus U lorioÃius cumpotius Deus cum ilUm legem dairet, no lebtetfa-uos onerure,

Dicebant ergo[udÃ¦ieÃ¯ qui curatus crat:Dies fabbau eftjnÃ¶ licet tibi tollere letfÃ®um tuum.

inuididmxduÃtnturdiem ÃibbM,O'itu prxtcxunt ho ftorem Dei.CiuiÃibbdtum uioUt, is neij- diuinum ho^i norem magniÃeit, quia dies iÃe deo dicdtus eÃ. Ecce quid dgisicuiusprÂ£cepto dmbulds hinc inde licet utda re. NonÃmplicitergeÃduitleÃ¤tdum Ãium,Ã:dlibere (tmbiilduit er gloridns. Erdt Ãtnih^ gloridtiomo in Ãtis quot;nbsp;nbsp;nbsp;uiribus, Ãed potius in ipÃ) gloridbdtur qui Ãinduerdt.

Â¥dcileiudiÂ£iconie!hibdnt,cuiusoperd fundtus eÃet: prd;ccptum iÃ¼i ddnt er legem proponunt, ut reÃecTu fdbbdti no jÃ¨rdt leÃ¤tim. ibi humdnx traditiones er di* uinie.Plus Deo quim hominibus obcdicndutn,er mdd gisÃeibiri mentÃ« legis oportet, qum uerbd. 1dm cun JLegis mens iÃcgeflAretleÃ¤ulum.,eÃoÃuddueritÃibÃircind,mhilof attÃ«dendd^ ' minus obferudbdt mentÃ« legis, quid glorificdbdt dettii

'c Chrifluin,qui etiam iuÃcrÃ¤t-.criÃ¤co iuÃemtyUt gts honor Dei O'g'oria inclarefceret. Ã¯udcei aut qui ha: rebant infold externa quiete, hi non obferuabant fabÂ» hatum,quandoquidem non adeb curabant gloria Det, ttequefalutem proximi -, quam deus magnifreit. V nde ip/i ex diuino praâcepto pharifaicumfaciunt. VcruiK alioqui effet, fabbatum c/i:fi quidem impedirctur per geflatione lebli honor Dei, indigne ctiam iuÃijfet G hri Ãus, indigne etiam obtemperaffet ilk : fed quia gloria Dei maxime illucefcebat,reÃ¢c i/ic obtempcrauit. Po# terts etiam confirre ad alias traditiones humanas, qu^ plerunq; uidentur Ã diuinis legibus defumptÂ£, ut de ca fbmonia,paupcrtatezj'c. vidcatur ad menton legis primo.Siobiecerotibioinninoneiures,uideqult;emens in legÃ©quÃ¼ Chrijb: uult cor immune effe ab omniÃlfitatee:^/ilia peccct, da: obferuamentemillius. PoterisetiamÃÃerefinon iurares. SiautemgloriaDeicrefcit,iam non peccaÂ» fit in legem fl iuras. SicChrifluspriecipitomninonon irafcenduin. Sunt bonÂ£ ira er utiles,nec extra legem.

RefpÃ´dit tlHs : Qui fccit me fanQ,tUc dixit mihi : Tolle Ieda tuO Ã´d obÃ¢bula,

Certi de diuino itfffu ne moueamur, quicquid PhaÂ» rifei obmurmurent:Deo magis parendu q hominibus. C uratus iUe animaduertebat mirabilemProphcta,cer te fl nonflium Deiipropterea non dubitabat iÃ¼iim mÂ» rKW Dei^Ã§^pftecepife qua: Deoplacebant. Id eÃ,qui

A N N o T. I O A N* OE C O L. potcjhtistdntiecÃ:, hocillemibidixit.q.d. Quicquid uosprteceperitii,non opus ut tuntiÃcium: alius eji mii iaruobis,is}nihiprÃ¦cepitillud.Pharifa;iuolebantiin^ tninuere gloriam C hnfti,fed iflt rcfiflit illis, zy oppoÂ» nit Chriftum tanquam mcÃ oremQrampliorcm.

Itaqj interrogauerunt ilium :Quis eÃ file homo, qui dixit tibi, tolle ledum tuum Sc obambulac'

Videte initio caUiditatem iUamferpentinam'.nott inuelntntur multum in C hrijiumMandc qua;runt,quis efi iUe, cuius tanta autoritas, indica ilium nobis. SupÂ» primunt quid(ccu)n cogitÃ¢t. Qj^is eft ilk qui fc magiÂ» ftratui opponit or legi M.ofaica; i Omnem aitaritiam quam in animo gerebant, non curabant jftcd ftolum leÂ» Ã©ium curant.quaft diccrent : Solue omnia diuina : quis 1}oc iuftits parcinius tibi,parumftcisquie ftunt diuina le gis : cupimusftcire quis ftt homo illc ztrc. M.yfterium, quodludÃ¦ipctunt ftire quis HieÃt, habet infte. tJam JxxMoyft lexMofaica eo tendcbat,utmaniftftareturCbriftus: quo tendat. cy tandiu Ã¯udlt;ei habebantur in populo dei,donee Chri ftus reuelaretur. Quaidam uidentur nonnunquam abÂ» furda,babent tarnen aliquid myfterij.

Is autemqui fanusfuerat efFedus, nefeiebat quis effet. lefus enim fubdu* xit re,quod turba effet eo in loco^

Egit (tute m hoc diÃrenfatione quadctnt, ut ddret Us occafionem loquendideC hrifto (tdmirttrenÂ» tw hoc mirabile opus.

Poft haec Icfus inuenit ilium in tcmÂ« plo,amp; dixit illi 1 Ecce fanusfadus eSjHC ultra pecces,ut ne deterius quiddam tibi cue niar,

Videtur is, qui incolumisfttihis, in femplo oruffÃª lt;7 Deo grrftws cgi/Je, ut decet pofl accepta beneficia, tie ingrati fimus. Rede C hrtfiusillos inuenit, qui grati funt. Sicutingratisqu(edatafiuntaufi:runtur,itagra(i Gratitudo tisdonamultiplicantur.Antea nonnoueratChrifium docetur. quantus effet : iam fe ille indicat,oflmdcns ei in quanto periculofiicrit.

l^cultrapecces.) Attende benequantum benefi ciutn tibi coUatum eft: incidi/H in hanc (Cgritudinem in curabilem ; quare fpropter pcccata tua. iiam morbi ViorbL tionnunquÃ¢propterpeccataimmittuntur. i. Cor, ti. Adhuc homo e5,peccarepotes,fed iam curatus. Phari fiei omnibus modis infidiabuntur tibi, ut pofiint te Ã ue rafide aueUere .Vndene pecces ultra per irgratitudiÂ« ttem,ne ,eterna poena puniaris .'Tolerabiles poen(e, qua: inftigunturinhacuita. Si hiepaupertatepremiÂ» tnur, ignominia, morbo eye. funt correptiones tolcÂ» rabiles ; fed longe dÃ©tÃ©riora fequentur, ft ingrati fiieriÂ«

mus Deo. Proinde quibus omnU ex fententia in hÃ¤c ui tdfuccedunt,non habent quolÂ£tentur, quidmanertt tosgraitiora flagella. Ã^uod totannislaborafti,pera pemle. NÃ³ttne triginta anni cz oÃ³hfita coputa anms pueritiiequosetiatn habims. Similiaquifq^Chriftiaa nus cogitabit. Sunt quibus non dcdignatur Deus ut erii diat eos, quibus fatius hic efl'et flagcÃ¼ari, ut agnofceret fuos morbos quibus oflvndunt Dcum, quam alibi

Abtjt die homOjCt annÃ¼ciautt Ã¯udÃ§is quod Icfus effet, Ã quo fanatus fuiffet* Et propter hoc fudÃ¦i pfequebant lefS.

Sunt qui putanthomincm ilium maleuoloanimo luddis prodidijJeChriflum, fed jillunturtmelius intut antur uerba.llon dixitflcut ludcei : Qiiis eft ille qui di xit toUe leclum O'c. Sed lUe dicit,lefus eft. Ex quo dia ikludaeiaccipiebantoccaflionemcalumniandi.Pr^edi care beneficia accepta coram mimicis c hrifti, nonar^ guit ingratum hominem, fed gratum. Alias dixiftfet,V fus dÃ©dit pra-ceptum ut uiolarem fabbatum.Verunt contrarium apparet. EccequantainfanÃ¹ftudÂ£orum, Cr quam mala beftia inuidia.

KanccaufampratexuntipftyquodChriftusuiola* rit fabbatUinon quod bcneftcit confiderant. Deus noti prohibnÃ

frohibuit ut fabbatis nonbenefieret, utin Matth, er M arc .habemus: Cluis ueflrutn, Ciafinusin puteu Ã®Ãi no attendebant DcÂ«m nunguÃ¢ prohibuifje bene/Ã a cere.ti Ã¤ charitasin hifee rebus dtjj'cnfat. Filius homia nisetiam dominus fabbati. Sabbatii propter hominc. Sed quicunq; gaudet hypoaifi ,fo[um uidet externa : nec internam tuftitiam, qua Deus colitur, reile curat.

Qult;erebant oeddere C hrifltint. Atqui lefus mania fifiabatfuam poteflatem, quam nihil poÃint etiamfÃ¹a ribundi cotra fe. Rejfondet illis : quia uidet maleuolea tiam illorum:a:upiens ipfos curare, i^am uere iflt erant pargt;dytici qui diutius lt;egrotarunt:er manfuetiÃimo tii

vfq; hodie. ) EtiÃ¢ in die fabbato.F^o ita tunc cefa fault infeptimo die, ut nullum opusÃciat. Deus per fe enim eft aÃ³lus.Omnia qutefiunt,fiunt uoluntate et uer lo dei:peripfumerexipfo funtomnia.Exipfo ftnnus â¢ er uiuimus. Porrigente Deo wdÃM fuam,omnia fubfia fiiint.Elifi Deus conferuaret,omnia perirait.Quid di ces ad boci Qjiieuit ab operibus in Genefi tNon noua modo producit,fed ceftauit Ã rebus creadisprimordijs, no ut quieuerit ab omnibus. Subfiftrntitereru er cofer uatioes ab ipfofunt.RejÃicite arborcs,uel fiumina,uel homines ipfos qui crefeunt : iiidete res qutc uariantur :

hm eÃ operari. Sed quomodo operatur Deusf Bene fr cit. Nonne die fabbatioriri finit folemfuum fuperiu* fios er initiftosf quafi diceref.Videtis opus quod ego fr Ã o,e]JÃ¨ opus diuinum,ideo non oportebat calumniari-Deo liberu eji operari quando uult. Noflrum,ut quie* fcamusdpeccatis,in flnrituerueritate adoremus H* hm. Hie perpetuus fit fabbatifinus. Dies folenncsdd utilitdtcmfi-dtrum inflituantur ut profimus,erinfirmi doceantur. Iterum cdtci Ã¯udÂ£i,undc oportebdtiUosglo rificare C hriflum,mdgis exefflerantur, er nouam cdU fam fendÃ©hs arbitrantur feuiendi contraChriflum^

Propter hoc magts quÃ¦rebant ilium ludÃ¦i occidercjquod non folum folue^ bat fabbatQjfed ÃC Deum patrem fuum dicebat jfacicns fe Ã¦qualem DeoÂ»

inteUigebant etieon boc. qudfi dicerent: Quamuis Deus bocfrcit,tibi non licetfrcere:ergo xqualis Deoi Dicebdt,pdter meus,cui ego fum natura erautoritate Ã¦quaÃ®is. Hoc maxime cruciabat Ã¯udieos. Non at nos di cimus,Bdter nofler.fed meus,id efl,naturalis.

AVc/iÂ«imÂ«j quantum gratitudinem declaraueiit paralyticus, triginta annorum eroÃ©h crucia* tus, poflquam curatus efi 4 chriflo ; quantamqs etiam â ingraa

I N E VA N G. I o A N* 97 ^n^Atitudincm o/knderint ludieÃ®,qui occaftonehinc fumpta C hriftumperdcndi,propter duos cai/fas^nanÂ« pc quod folui/Jet fablgt;atuin,Qr quod Deum dixilfct pe euliitrem patrein O'proprium o uerum. Quoties de gloria Dei agitur ,noncfl cedendum aduerf trijs, fed tnagisobfiflcndum,ctiainficumpericulouit^. Proiitiâ de non efl impatientilt;e, quod Chriflus non cedit'.fed requirebat z^lus gloriec patris,ut reflionderctetiant ijs,quiminimedignierant.

Italt;Ã§ kfus refpondit 5gt;i. dixit illis : V e rc uere dico uobis, fill us non poteft fa^ cere Ã feipfo quicquam, nifi uidcat pas tretnfacientem*

Graue crimen intentabatur Cbri/Ã®o, nempe crime blafl'hemiie,quodfc tcqualem dixerat dco patri : quod utiq; maximum crimen erdt,flnon flijfet films Dei. Tt^epcUu igitur hoccrimenhacar^umentationc,quia eadÃ«operd/Ã citquaâpatcripfÃ¨,ncmpediuina. C^ua* reigiturojfindunturhoc norninemarn cui pater hunc honoran concedit, ut eadem opera fitciat, quee ipfiefitf cit,illi utiq- nomen o gloriam non inuidet.

Filius.) FademfuntoperapatrisofiUjint tur. Et planÃ© non funt alia opera filij quÃ m quepatris. Hifc crebro apud Euangeliflam ilium habentur. quafi dierret: ProfldÃ´ iniufle mihi indignamiiii. Dabemus

Cap, V A N N o T. I o A N. OE C o LÂ» apud Efaianr.Glori^m tneatnno dabo altert.Et tarnen ^loriainfuam,utcreationis,uiuificationis,iudicipftlio concedit : Qj- talia opÃ©ra planÃ© oftendiint diuinain glof riÃ¢.Vnde reÃ¼e gloriatur C hriÃus de Deo pÃ¢tre. EiliuS Ã rgt;eo pÃ¢tre habet, ^uicquid freit, er habet quiequid cÃ inÃtbÃantiapatrii, niÃi quod non eÃpater. ScitisÃ lium,lueem,Ã)lendoremq; patris eÃ'e,Cir Ãeculum. IÂ«Â« tuetur Ãe pater inÃlio :ÃliiiscognoÃcit patrem. Eiliut nihilfreit Ã fe : omnia qua-freit habet Ã Ceo pÃ¢tre.Of pus hoc quod freit curando paralyticum,hocuiditpaf tremfreere. SieutuerbumquodeÃ in corde profluit Ã ui imaginatiua, ita flapientia aterna Ã patre defcendit, cyc. Quteigitur pernegationem dixit,eadem nune peraffirmationem adducit,

QU'Â£ freit pater, etiam flliusfrcit, qui eadetn pof ientia efl,natura cy fubflantia. EuageliÃa noÃer ubif que Arianos or iieÃerianosflatisredarguit, danseanf dem diuinitatemfilio er patri.

Diligitfrliumfuum, non inutdet hunc honorem frlt;f lio.Paterperfilium, uerbum, creauitmundum.Qjioi Deus recreat,renouÃ¢t per filiu, ut noui hominesfiant. Quomodohoc fitt/fliritu. Quid jfiiritus,nifi amor quellt

^uem labet fdius Ã pÃ¢tre Eodem f^iritu C7 uoluntate pater quia diligitfilium,qutepropo fuit creare,per uer bum zr uim fuam crÃ©Ã¢t :itaut nulÃ®a fit horum tiium, patris,filii, ffiritusfanÃ©Ã®ifcparatio. J^unquam in^ iKtties patrem cr ftÃMin abfq^ amore : deniq;pater nia hil condit abfq^ uerbo eirjfiritu.

(iuiecunq;fiicit,oflenditpater:fed non feparamui pdfrcin Ã¹filio. Hune enim modum loquendiferiptura Cr fides ofendit.ArguitnuncÃ maiori. VidiÃis aliqult;t diuina opÃ©raiuidebitis maiora,quÂ£ etiam ipfafunt opera Dei, utpote iduificatio antmarum, refufeitatio mortMorumalld funt opÃ©ra qu^nuÃi creaturteDeui fOKCfj?it.

Ã®deftjDeusfÃ cietadhucmaioraperiHum : utfeia^ tnus non minorein libertatem infilioÃciendi, quÃ m in pÃ¢tre:aliasuidereturquodammodo libertas ablata 4â filio. SempcrfiliuminteÃ¼igimuspermodumradiatioi nis zyjf tendons Ã luce Ã§::rc.

Non dicit, ut uos credatis, quia non ex eorum nuÂ» â mero erant.Maius opus eft excitatio mortuorum.

Â° nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n i

(Xiicmadmodum pater uiuificatcrc.'Duplcxre^ fulcitatio, camis c^animarunr.fcilicetquando remua murin cordibus noflris,accipimu5jjgt;iritu}ndiMntim, ut paniteat priÃina; uita;. Dominus pcrÃ®iicremiam loquitur: Scribam legem meam in cordibus lÃorum-. Hoc ipÃum facit fiHus. P ater perfilium mittitÃdrh tumfanilum. Fliusdicit femittcrcjfiritumfanÃ¢umÃ pÃ¢tre. lUeffiritusnosahos freit hommes. Eramusper pcccatum mortui, amp;nbsp;impoÃibile erat ut homo Ãuis uiÂ« Liberum ribus feipfum refufeitaffettipfe efl qui nobis uitam dat. (trbitrium. Quomodoliberuarbitrium,ÃpcrdeumomniaÃunt?

Quos.) VndectiamfiliodatiÃunt:Ãliusaccepii cos Ã patre : funt etiam redempti Ã filio. Vult eos qui prieordinati funtaduitam,idefl,hiquicrcdituri fiunt uerbo. quafi. diceret: Ecce maius opus cÃ mortunm fiuÂ« feitare, quÃ m paralyticum curare. Hoc opus oÃendit paterfilio utfreiat. lam de hac refurreÃ¤ione loquitUTt utfequentia ofiendunt : poÃea de refurreÃ¼ione alia.

Netp em'm pater nidi'catquenquam, fed omne iudidum dedit fihOjUt omnes honorent filium, ficut honorant patre,

Bene perÃringutur hic Ã¯udiei,qui uidebantur C hri Ãumpcrfequidiuino quodam ampre, quafi nopofjint firre iniuriam,qua; deo fiebat. indicarc autem uultEÂ« uingeltjb

IN E V A N G. I O A N* 99 liittgclifla, non cfjc aliud nonwn Ã(b cÅlo, in quo faiÂ» KOS/icri nos oporteat,quam in nomine Icfu Chrifli.Pa 1er non faluabit aliquem,quidixerit fecolereDeunt quifÃ¨cit cÅlum or terra, fi noluerit recipere filiÃ¼ eius. iudicium.) videtefequentia,utomnescolantÃÂ» Hum, ut fit idem honor patris crfili/. ludicium igitur eritperfiliumfi quisÃlium non receperit, condemnor bitur. Qjti credideritfilio, ctiam is honorabit patrem. Pater non uult folus talis haberi. lud^i zy Pagani etiÃ¤ putant fe pios, quamuis C hrifium no recipiant:fed pla nÃ¨paternoncurat iÃ¼orÃ¼ cultum, Â«ftva nonhoemo do accipiendum, quafi Deus omnepotefatem indicia, riam a fc rc!jciat,(^ non ft cenfendus iudex:planÃ¨ om nia nouit, non relinquet malum impunitum : fed non uultfolum habere illam autoritatem, ni ft cumfilio : U cft,dcdit omnem poteftatemÃlio:nam in iudicio pote:t fias fumma cognofeitur. vult filium igitur appellari â Deum, O' haben pro ucro Deo:alioqi(inon honorabi tnus eodÃ« honore ut DeumpatrÃ«. Si dicimus: SicutjÃie ritus fanÃ«lus habitauit in peÃ¤oribus prophetarum, ita in C hrifto deltas: non honoramusChriftum ut Deum. Dedit ei omne nomen oc. Sed non eÃ cenfendu,quafi ifla; duÂ£ nature fuas proprietates amifennt. C nro ma net caro-.o Deus,Deus:filius Maria: eueÃ©his efiin coe ium cum gloria.lterum repetit:

NcJMo feipfum feducat, quafifit rdigiolÃ¹soifcrKtt for Dei,fifiliuin non honorÃ¢t,cr noneodem amore ca Ut quo ipfum putremcrc. Omnibus modis uidemut tequulem Mtoritutem eljÃ¨ putris

Y ere uere dico uobis, qui audit fer^ monem meÃ»jÃ´u credit ei qui me mifit, habet uitam aeternÃ¢,SC non ueniet in iti dicium,fed tranfijtexmortein uitamÂ»

do filius uiuiÃcet. Hoc eft,Ã uudiutur uerbum Chrifli, Cr credutur Oeo, qui miÃt ilium, licet uÃequi inde uio Verbu Oei tum leternum.Ã®umuudire externum uerbum,non con* quomoda ceditnobis uitumteternumineceÃeeÃutcordunoflrd (Ktdiendum Ã¼udiunt.internum mugiÃrum uudiumus,Ãgt;iritumfun* Ã³him : quumuis externum uerbum non eÃ negligent dum.Qjtiigituruuditfermonem internopotiÃimunt uuditu ,e^qui non repudiut iÃum fermonem qui miÃ fus propternosQrpuÃÃ¼s,illedifcet inejfubilemchu* ritutcmOei ergu humunumgenus. Nondicit,hÃ¼be* bit:fed dicitinpru;fenti,ium hÃ¼bet, quiu in fe hÃ¼betÃi ritum Oei,qui excitut cor ud credendum: Ãit fe hu* bcrcputrem in coelis, id eÃ, non condcmnubitur, quitt omne iudicium dedit puter filio. NuUu codemnutio iji quiinÃii^unt(Jhrifto,

. Tranfijt.) UoopuiulquisdciUoiiidiccf.etiMnitt hac i(ita,qiuinprimu cÅpit fic iimoMri^trMÃjt mor te.AnteaftliusmortisO'irie,ncq}potcrat/lbiperfuiiÃ¤ dere Deum elfe tam beneuolum, ut omnia dignaretur propterfefÃ cere ZJ utfdium fuum qui preciofior efi toto mundo, daret in morte, i^emo hoc credidit. NoÂ« poterat prius fibi poUicere diuimtm bcnignitatem:iant autem operatur bomt opera,ac quÂ£cunqiÃicit, ficit lu bens crin gloriam Dei. C util igiturin tanto honore funt omnes qui crcdunt,no opus erit ut ponamus aliant purgationem peccatorum noflrorum qua rÃ©conciliÃ©e mur DeOypriCter earn quÂ£Ã,ikt efl per C hriflum. Ont nia donaiÃ¼a gratis data funt Ã Deo. IgiturpoenitcntiiÃ illÂ£ crfutisfl^iones cum Purgatorio tranfeant^yei Auaritia neflio uel ignorantia tales pÅnitentias intrÅ duxcrit. }Jam dicunt quod omnes fldeles tranflunt in Purgatorium,infidÃ¨les non tranfeunt. Hic habemus uirtutcmfilif.Etnouenientiniudicium : idefl,nullunt. peccatumiUis imputabiturut fintpunieitdi.E.tfiq!Ã e dam hicpuniantur,nonutfatis/Ãciant,fi:d ut humilieit lt;K)-,ez alij idorum exemploedoili refipifcant.

ludti minus curabant dlam interna uiuificationÃ¤ t(nimaru,quÂ£ tarne maxime petenda efl lÃ® deo:obfiitpe fccbant refurreilionem corporu multo amplius. Dicit igitur C hriflus, iam adeflÃ¨ horÃ ut mortui refisrrccTun

Qiiia uenit hora amp;nbsp;nunc cft, quan* do mortui audient uocemfihj Dei,Ã³^ qui audierint uiuent.

C crtum eÃ Llt;tZâtru 4 C fori/Ã¯o fufcitdtu, arcJ)ifynÃ¤gogi,pliumci^; uiduÂ£: de histribus tradunt . EuMgeliftic. Deinde cum emifit Chriftus in cruce ritum,apcrtdfunt inonuuk'ntd,Qr Chnftusexcitatus. Ex quibus operibus omnino conuiiKcbuntur 1 udÂ£i,ut nonpoffÃ¨nt negure iÃ¼a efjÃ¨ opera diuina.

Etenim quemadmodu pater habet uitam in feipfo, fic dedtt ÃC filio habere uitam in feipfo, Si dedit illi poteÃatetn facere iudicium,quia eÃ filius hominis*

Habere uitam in feipfo-, eft natura effe uiuificuint ipfammet uitam effe,amp;Ãntem uitÂ£,utpoÃit etiam dd re alijs uitam.Opusplane diuinum:crtale opus in ipfo filio uidctis.Verbum unitum eft humanitati.ldeo Chri ftus fuo contachi fufcitat mortuos. indicium abfj^ duÂ» bio in feipfo h^Ã¼^ere uitam.

Poteftutem id eft, omnem gubernationÃ« dicium. Quarcf quia filius. Jnfinuat nimirum hoc loco quod Paulus inEpiftola ad Ephef Omnes fideles elcÂ» ^s effe. quomodo f in fanguine C fcn/iz, quia (cipfuni humiliauit obcdicns fti^is uftjÃ¿ ad mortem. Ab Â£terivi etiam

Ã¯ N E V A N G. I o A N. toi ttiÃ¤tnprteuidit pater inÃliofeÃÃ¤urumhocApfeattn tus propter fcelera noflra,ideodedit ei iudicium,ut ^uotquot faluantur,faluandi funtper eutn, lectio XXVI l

QVwlMdfi multÃ¼ oÃvndebanturexdi^hchri jh, cum inteUexi/fent quod Deum uocaretpan trein }uum : uarijs igitur teflimonijs fe ucrum ejjÃª Dei filium alJcrit,neinpe patris, deinde loamÃ¹s, pojbvmo feripturaru, quando ex operibus qu^c ficit (qute erant uere diuina opera, Oquot; nullus ea /icere poterat nifi ue* rusDeus^noUent inteUigere. DixitigituraliquaopeÂ» ra, netnpe opus uiuificationis cr iuftificationis, quanÂ» do iminiÃbfpiritu fan^ corda innouat. Deinde fecuit duin opus ex quo dare poÃent agnofeere ipfum eÃe ji liMin dei,eft, quod refufeitauit mortuos cum adhuc uer faretur in terra, nbsp;nbsp;breui ipfe erat refurreÃ¢urus Ã mor

tuis : qiue res planÃ© diuina erat. PromittitermaiusoÂ» pus fefrÃ³Ã¯uruin eiufdeinpoteftatis,de quomaiorent baberent adinirationem.

Nc admircmini hoc, quia uenit tem pus, in quo omnes qui funt in fcpul Chris audituri funt uoeÃª illius, QC egre dientur qui fecerunt bona in refurreÃ¢i onem uitÃ¦ : qui autem fecerunt tmpro ba, in refurredionem iudictj*

Si iam refurgunt dUqta iterum morituri,ne miremi tÃ¼,oligt;n ucniet hora ut oinnes rcfurgant. Quidam opb nati funt quod boni or iufti effent duntaxat refurreihi ritquie ffrÃ¨fcntentiaÃ®Ã®ebrieorum. Quidamuerodu^ jjliccmrefurreiÃ®ioncm ponunt,utChiliaftee:primo iua Ãorum per mille annos, deinde bonorum iz^malorum. Sed una generalis folum refurreÃ©lio efl ; quia C hriftus refurrexittex fua fatis corroboramur refurreÃ¢ione, noseffÃ«re/Ã®irreÃ©luros. videtis ittud exQan. cap. n, defumptUjCtfialqsuerbis, tamceademffntentia. EtiÃ¢ OM.aES fuitt multi, Ãue Ãnt mortui ucl uiui. Apud Kebraos mos religioÃor fepultura; ,etiam erga illos qui fubmerÃ Ãint aquis uel exuÃi zs'c.

.. Vocem.) tdeÃ,adimpcriumc^iuffumChrifli: ubi illeuoluerit ucl iufferit, neceffe ut rcÃo'gÃ¤t. Cadent poteÃite qua condidit Deus cÅlum er terram ex nihi .lo,eademe:yc. tideli nullaeÃhicdifficultas:reffgt;icit in promiÃionem Dci er omnipotentiam.

Qui.) Ita diÃnriminat interÃideleserinÃdelcs. PotuiÃet dicere Ãcut in alijs locis: Qui credit, habet ui tarn aternam. Sed dicit: Qui ficcrunt bona,in reÃure Hionein uitÂ£: quiautem Ãcei-unt improbaerc. Crtt apertumiudiciumDci.DeusnouttquidÃtincordeho minis.Vnde ab externis declaratur quinam Ãnt,quiÃt idem habeant,qui non. Salus exfide. Vides nequaquam ociofa ; Ãed adÃrt opera bonaÃecum, lu-mpe charitaas ermiÃe^

1 N E V A N Ã¯ o A N* lOt CrniifericordiÂ£. Qwi nuncfegloriantur e/JÃ¨ftdcks^ tituloinfigniti baptifmatif, zj nulla bona opera cgw rint,indie iudicij non cognofcenttir Ã Deo.Ã®iecelfaria confif.io ad fldem : ubi dÃ©funt opera,necejfe abe/fefit dem. Htec uita momcntanea eft, uix digna nomine ui* tlt;e.Corpus coUabelur in cineres.ticet anima immorta Us fit,tame unietur corpori.iudÂ£Ã interim perftringun tÂ«r, quificexacerbati ergaChriftum, quodrationent ejfcntdaturi,fiillumperfequerentur,quiejfetiudica^ turns uiiioscj'mortuos.

Non poffum ego Ã meipfo facerc quicquam,Sicut audio, iudico,2i iudt* cium illud meum iuÃutn eft.

Propofttionem ftiamrepetit quaft in coclufionem. Et Â«Â«It dicerCjiUrf qult;eftcio mihi nonafcriboinonfunt tarn arrogans ut uobis uideor : omnia acceptum reftro patrimeputetis me tarn uanc gloriofum ejft, utplcrii^ funtmortalium.

Audio.) Supra,NifiquiduideritpatremÃeienf tern ejc. Supra uidere,hic audire. Supra fÃ cere, hic in dicare.i^e imagincmini cum Arianiserrorem, quafi ft lius patre minor fit : humiliori modo loquitur, om* nemgloriamdat patri.

Quia non quÃ¦ro uoluntatem illam tneam, fed uoluntatem eius qui me mi* fitjpatris. Si ego teÃimoniÃ¼m perhibeo de meipfo, teÃimoniÃ¼m meum non eÃ uerum*

V bi^ohturat ora ludeorÃ¼, quibus fuj^eibi erdift omnia quÂ£ loquebatttr C hnÃus. Quamuis glonam da bat patri, tarnen femper habebatur ab ipÃs qu^tÃ glof riamÃuam qiurmt. videbimus autem hoc loco teÃi^ momoru!nprobationcm,z^ notam quandam qua licet Ã¤Ãemere interÃlÃim zy uerum teflimoniu. Ã^ui glo riam ÃtamqiiÂ£riint, friÃ, prophets Ãent. vndeChri^ finsÃca ladicia uera eÃe detnonÃrans,dicit:

Voluntatem.) Sicutpleriq^ qui uidenturÃtndion reserpotentiores, glarioÃ Ãunt,Ã:ipÃos commendaiit ttarijslaudibtts'.hoc ego non quÂ£ro,Ãed patrisuolunta^ tem.HÂ£cuoluntaspatris,utÃuminabenignitasDeiuo bis innoteÃcat,qusenonpotuit manifrÃari qtiÃm per Ãliuin miffum-.ex quo cognouiinus Gei uoluntatc erga nos. Venit igitur C hriÃus no utfreiat uoluntatem etc. quaÃhic uelit cÃeuaneglorioÃ{s,fedutuoluntaspagt;â tris omnibus innotefcat: quarenihilÃlicius humano generi potuitcontingere. Yilius uultut totusmundus conuertatur ad Geum, propterea Ãe humiliaiÃ¤t er de^ (Ã¼tÃiiritum. N 0Â»Æ(Â« uoluntas ; etÃ ifin eiusÃt,Ã-d non commurtt

1 N E V A N G. I o A N. lOj conmuni more, ut folcnt homnes aliud ^uiddarti rcre quarnDeusquaritNequcpugnantiauerb^ funt.Alqfic [entiebant de C hrifto, quod ejjet uane glo riofus.

Teflimonium.) Loquitur ut fuprÃ . Non feÃ©lor tneam ipfius gloriam. Si egcro ut plcriq; mortales -, ut ipÃ potius glorificentur quÃ m Xieus,tunc teflitnoniunt uemmnonc/JÃªt.

Alius eft qui tcÃimonium perhibet de me, amp;nbsp;fcio uerum effe teftimonium quod teftatur de me,

Jdeft, pater, cuius teflimonium ueriÃimton efl Oâ certiÃimit. (iui gloriatur, in domino gtorietur ; quem dominus commendat,illc uere commendatus eft. Nam in baptifmo o monte T habor, opaulo ante refltrret iiionem teflificatus efl deuspater,utfit filiusdileÃ¢us. quamuis de operibus poteflis bene inteOigere. Idefl, talia opera operatur pater in mCtOiHc teflificatde me,nihil doli apud me efl,ccrta omnia funt oc- Chrit fins hie potiÃimum probat fuam diuinitatem contra IÂ« dieos exoperibusO'teflimonio patiis,Nam aliate^ finnonia, ut ioannis ofcripturtc, etia teflimoniafunt Dei, SpiritusfanÃ¢tis locutusinloannCfOfcriptune per flgt;iritum fanihim fcripttc. TranÃitnunc adÃecuna dum teflimonium Ioannis, quod ipfepra^flitit. loamds maxima autoritas apud luda-os, idea teflimonium eins

Cap.V A N N o T. r O A N.' OE C O LÂ» adducit, redarguetis eos qum iÃ¼i non hetbeantÃdeln^' Vos miliftis leganonÃª ad loannetn, ÃC is tcftimonium dÃ©dit ucritati.Ego au tern non ab hominc teftimoniumacci^ pio /ed hoc dico,ut uos fakii fitis.

SupÃ¹inprimocdpite clore, quantamlegitionent niferint focerdotes od loonnem, hobuiftis. MÃiÃis cloriÃimos, inquif, uiros, nouiflis hominem efjÃ¨uerd^ cem. TefliÃcotus ÃibÃecuturum Ãc, cuius non dignuf Ãt Ãoluere comgiom colceomentorum. CXuid igitur nunccontrouertitisf

Ab hominc. ) ideÃ, loonnes non eÃ mei gratis locutus qudÃi adulator : neque hac ratione accepi Ã loÂ« (innc teÃimonium, quaÃ cupiam laudari : tarn alieniis ÃmabuÃ¼a peÃeuaniegloria;. ItaÃimpliciÃime con* ttenit exponere hunc locum. Alij ad uires hominis trdÂ» here nituntur : fed hicfolum deÃga uano gloria loqui tttr. Voluit exemplum ChriÃusprteÃrreoptimteuit^t Ã7 fanÃ¤iÃimtc.

Salucmini.) NoÂ« ufqueadeo contendo uerbis f qitafi italde eurem teÃmonium Ioannis, quaÃ pen* dcam ab humanislaudibus. AbÃt. Hoepropteruosdi euntur.dignum utloanni habeatisÃdem.

loannislcflimoniumerat pknÃ¨ ÃdedigniÃimum. Lucernaeratquifardebat charitate,honefiiÃinM ui^ td,amorc (^^c.ut ferma quidflagÃ¼id reprehend debdt,abf(i; omni perfonaru re^e^hi,non pdreebat rc gibus uel amicis. Magis hic ijuddrdt ad Tra^^uaiap libertatÃ« loi^uendi Ioannis. Ã¯llenorejpexitpcrfinam, titiq;gt;nihinon Ãitadulatus. SiautcminteÃexiJJÃ¨tme uanum or malum, non lauda/fet. Si Heradem reprea hendit, etiam uindicafÃ¨tgloriamDei propter me. Id eÃ,doilrina fua lucebaf.reÃ¢ius ergo de me fmtietis.

Ad horam. ) Idefl, placuit doÃ©lrina eius ad tenta pus aliquodfed non multo tempore adhtefiflis ei : nant poflquamcocpit uobis pradicarepcenitentiatncrrea miÃionem peccatorum, uos ad me,ut audiretis me, rea filuiflis ab iÃ¼o. Principio erat uobis admodum gratus : fed po/tquam maniÃjhttus efl C hriÃus per iÃum, cÅÂ« pit uobis diÃlicere or loannes. quafi dicaet: Volet ue Jlro nomine, cum habueritis quafi domeÃieum teÃetn, er ilium non curaueritis.

At ego habeo teÃimonium maius teflimonio Ioannis. Etenim opera quae dedit mihi pater ut perficiam illa,illa in* quam opera quae ego fado, teflantur de me^quod pater miferit meÂ»

SicutaudiÃis,XoÃ¤mi5 teÃimonium ideo d4tum eÃÂ» ut ludÃ¦i ChriÃum dgnofcerent, non ntChnÃusperff opus habeat. Vnde dicit, amplius teÃimonium hubeo quÃm Ãi Ã:xcenti Ã¯oannes eÃent. Maximum opus efi uos ad eo^nofeendum patrem induem : inde agnofei/i tis mc uerum eÃe Dei Ãlium.

Et pater qui me mifit, ipfe teflimo^ nium dedit de me, ncque unquam uo^ cem eius audiftis, neq? uidiÃis fpeciem illiuSjSC non habeas fermonem illtus ma nentem in uobis,quia quem mifit il^ le,huic uos noncreditis*

JJa-c reÃieiunt ad ea quie diikl Ãtnt Ceut. iS.vbi populus lud^orum Deum uidit lo^uentem ex rubo, tune populus teÃatus eÃ,quod non poffet uidere in ignem iUum maximum:promiÃt Deus Prophetam ucl te mittere.Cumigitur iam miÃuseÃetChriÃusPro^ phetadie,de quo MoÃslocutus,neq; reciperetur Ã Ã¯ua dÂ£is,certum eÃe eos nofdios Dei, quandoquidem non haberent uerbum patris inÃe manens.

ACcedit nunc ChriÃus ad teÃimonium tertimn, quo probat fe eÃe fdium Dei.PriiKipionititiit ieÃmonio patris per opera, deinde teÃimonioloan^ Hts,tertio exfcripturis,M.o[e QrProphetarum.PpÃi^ mui

IN E V A N G. IOAN. 10$ WMÃ®pro uno teflimonio ponm Ioannis cr patris (e/UÂ» monium, guod calitus datum efl. Acceflttrus nunc ad tertium teflimonium, primo perftringitarro^antiant I'blt;(riflt;eorumcrignorantiam,quia ipfl confldebant ^uafi legem optime nojflntcr nihil tale inuenirent in kgc,qualeCbriflus pradicabat. videbantur fibiadgt;i modum doili defabbato,nec inteUigebant mentem le^ gis :cr ita confidentes in fua flientia, erant in fummis tenebris : nt fire fit, quanto minus quis literarum ha^â iet, tanto temerarius efl. quafi diceret : PlanÃ© nihil de Deo noflis,etfi uideamini uobis multum feire.

Audiflis. ) Ita dixi C hriflum perflringere i^o* rantiam illorum. Si dicam, tu nunquam quid audtuifli uel cogitafti de Deo, uiolentior erit ferma, iiam uarif funt modi difeendi. Difeimusper uifum, auditum, er per cogitationem interna. Dicit,Vos gloriamini quaft habeatis magnam notitiÃ¢ diuinarumfcripturarum,ey eflisalienifiimi ab iUa.I:iihilominus bene coflant etiant (ililt;e expofitiones, quia C bnJlKS gloriabaturfc eflÃª fi^ Hum Dei. lud^ei cogitabant, patres noflri uiderunt Drum:id efl,quando uiderunt ignem c^fÃ¹mum in monte Sinai,putabant fe uidijfeDeum. Certum taÂ» menefl,Deum nihil minus eflÃ¨quÃ m talem fitmunt. Angeli miniflrabant huiufeemodi Ãrmasfenfibiles ey wfibile5,nihilominus tarnen loquebatur dominus. Si quis contentiofiis diceretiBrgo Deus ignis,quia appOfi

Cap, V â A N N o T. IOAN. OE G O LÂ» mit in ignc : ecce quÃ nt incptus effet : fed ut ignis ![(lt;* cidus eft, inflammut, incendit : itu Deus alijs amicust alijs ignis confumens. SuprÃ¹:Deuin nemo unquum ui^ dit : ita neq- putres uidere, imo nequeÃAofes, etftÃcie ad freiem ore- Qjtamuisetiam iegamusProphetasid diJJeDeunf, ubiDeusproponiteisuifionem, qua alb quo modopotuere cognofeereDeum. Sic quad defreo â cie Dei dicitur,ftmiliter etiam de uoce Dei. Nf mo dÂ«â dit Deum loquentem cumJfiritusfttxtfi ubique in fa'i ptura legimus de Adam galijs, quod Deus cumeit locutus fit, fed uifiones frereper angelos reuelata;. Ne quepojfumus dicere quodpropric uoxfÃ¹erit Dei : fed DeÃ®uox tlt;ox Dei,quando loquiturin cor hominis.

quÂ£. Manentem.) Ã¯defr,noncogitatisetiamreÂ£ledCâ Deo. Qjice ratfo fquia ignoratisfrlium quem tUe mifitgt; LegatusDei repudiaturÃ uobis. Si nuncio non credb tis,neq;patri e^-c. TantÂ£ mifcricordilt;e eft Deus, adeÃ´ uerax, nbsp;nbsp;nemo eft qui lUum nouit, quin habeat ei fi*

dem. Vndefit quod Deo non credimus i quiaputamtts ilium nimis benignum efifei^rlargum. Alius Ãrtafiii putat tantam effe feueritatem inDeo,z^ iuftitiam Dei maiorem eftÃ¨ mifericordia eius ; neq; is agnofdt deurn^ Dcceomniaexignorantia benignitatisdeiproueniHtt quotquot non fidunt diuinispromifiionibus, iUi errant cr ignorantes funt .quaft dicat: Gloriamini multumde fcripturis,cum nihil iniÃisfciatis.

IN E V A N GÂ» I O A NÂ» lOS tnquiritis fcn'pturaSjquia uos putatis in illis habere uitam Ã¦ternÃ¢: 8C illÃ¦ funt quÃ¦ teftimoniÃ» prÃ¦bent de me: amp;nbsp;non uultis uenire ad me,ut habeatts uitamÂ»

NÂ«Kc dicit, cjuamuis quotidie tierfemini infcriptK ita uerfÃ¨mini utputetisetiÃ¢uos imenturos Â£ter nam uitÃ¢ in illis, planÃ© hoc(criptura; habcnt,ft'd nihi^ lominus no uultis ad me uenire. Soient comuniter aUe^ gare in modo imperatiuo,tarnen ob id neminem amarÃ¨ traÃ©bibimus, Ideofcriptune funt fcriptÂ£ ut inquiram tur : quodfifcripturas non legerimus, uidenturf'uflra feripl^^ â¢ Propterea no oportet fimpliciter uerfari infcripturis.fed uirtutem illciru,cr quo tendant cofidc rare, ut queamus ab humanis hifÃ®orqs fccernere, quÂ£ mul tum fublimia indicant Gf acuta, fed non eÃ´ tendunt utpraiÃent hominiÃduciÃ¤ in Deum .Ã®bifcopusfcripttt rte-.qui ilium non inuenit,nihil habet.Dicis, ego tot er tanta lego inferipturis Det, in quibus nihil uideo come morareChriflutquomodo ad iÃ¼um reÃramiVis feire! dicam. Mox in Genefi promiÃiones ufque adAbrahte tempora habes.Deinde uide genealogias ; habuitfdiot dHos,uni fÃ Ã©kt eflpromiÃio, alteri non. ProptereareÂ» linquitur totacognatiolfmaelis: abfque dubio multa prteclara gejjerunt lfmaelitÂ£. Deinde quare fcriptu^ ra arripit Ucot or relinquit Pfau f quoniam cxllt;tcoÃ¯gt;

C hriflus uenturus mt. Duodecim tribus rdidlif, tud/e tribus fcruata. Deinde unus populus, etfiduodecim tri bus. Omnia, iÃ¼a fÃ¹ere eisptcdagogium O' lt;jUcedam in^ ÃrudioutexpeikirentchriÃum : ideopopulusiÃede buit Ãegregari ab omnibus populis terrae. Cultus in HiertiÃalem quareiquia Deus uoluitillic reuelare C bri Ãum. C^are manÃt tribusludafoquare ita defcriptd eÃfcerte propter C hriÃum. Ex Bd W nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;efl tribus

luda,Beniamino Leui.PoÃeaqucecunqiÃriptaÃtnt per Propbetas, nÃ³nne de Chrifli regno f Populus iUe erat (ic caÃigandus, quia C hriflo conÃeruandus. Et ita omnia aliquo modoeo tendant, etÃmulta deChriÃo confonantia ubiq; Ãnt,o pracipue Deut. i8. Sufcita^ bo oc. Qitod teÃimoniÃ¼ ad buncpotiÃimumlocunt pertinet.Q erte Ã uerfamini in Prophetis diligentius,oc currit ÃepeC briÃus. Si quis uerba expendat, ctiam tri nitatem perfonarum inueniet. Sed baec nemo feiet, ntÃ fcrutetur fcripturas fyneeramente. SicJudtcilegunt: Dixit dominus domino meo,fede Ã dextris mcis :attaf men Ãlium non agnofcunt. Siede alijslocis.

Vitam.) HoceÃpeculiareÃ¯udieis, inÃariextern na fcientiaiqua contentifunt,quaÃ obtinuerint totum. Optimum ut ferutemur fcripturas,opcfIÃiritum fan Ã©himiUuflremur. VtÃ¯udoeiputabant, quodcoplejfent legem abfq; interno affi chi ojÃiritiuita bodie pleriq; putant fe probe noÃje literasfacras, cum multa teÃimtr nia

IN E V A N G* IOAN. 107 hij Ã¨ fcripturii commÃ©morant : fed nihil ad rem. Aeter na uita noncdiundequam pergratiamChrifli datur. Scriptura non fitcit hominem meliorem, nequepra-diÂ» catio per fe, ni fl accedente /}gt;iritu fanÃ©h, Hoc efl peen liare uerbo externo,ut preheatteflimonium:fed ut cor hominisaflcntiatitr,hoc ex fliiritu Dei efl.

Vultis.) Legitisfcripturas, zy- multa opera nidie flis, fed femper permanetis in ueflra incredulitate:ideo uerenon legitis nec creditis. Ojiid efl iienire ad C fcriÂ« ftumfefl fldem habere Chriflo: Ham uita ex flde procc dit. PorrÃ´ oflendit qnomodo doilrina fua cripf : longe alias fit quam ipf' putant. Et que impedimentaludeo rum quarc minus cognofcant C hrifluf Superius etiant audiuiflis quomodo excufet fe, quod no uenetur huma nam gloriam^e^S' nihil oftentandi gratia loqui folere.

ld eflyquamtiis dicam Deum eflÃ¨ patrem meum,fa men non i^o loquor ut gaudeampropter uanam glos riationemut ceteri hommes z^c.

Sed noui uosquod nonhabcatisin uobtfipfis charitatemDei.Egouent in nomine paths meijÃ´^ non accipitis me. Si alius quifpiÃ¤ uenehtin nomine proa prio, ilium fufeipieusÂ«

NifciÃ¯ oftortebiit fulilt;icttri dÃ© me, quafi meain glo^ riitm quÃ¦rÃ¢.Manddtumdpatre dccepi,legdtus fum dd gloriÃcdndum pdtrem. Sed quid noÃifcipitis ine,nulld Ãhdritdsin ttobiscfl :ÃripturdehdmÃuftrdproÃtiis.

â Si dlius. ) Voj hoc mihi obijcitis, quod uenerint jnco nomine, TltpÃ®dnÃ¨ nomine meo fi uenirÃ«, cr qud:lt;f rerem qtid: homines folent qudmere,cyuenirem ut rex, Cr meipfum mdgniÃcdrem, ddÃrrcm thefduros, diftri buerem deUcids,tunc fufciperetisme. Siquisuenerit cdrn'dlespr^dicdns libertdtes,ilium fequemini. TSlon folum dc Antichrifto hd:c fcriptd funt, Cedde omnibus quitcirend prd:dicdnt, dduldntur populo, or qua li^ benterdudiunt edmdgnocldmore ebuccindnt. niÃo^ riccdeBdrcdsbd tempore Adridni, quifirÃ¨ sooo. tu^ dieorum congrcgduit^quosq; induxit dd bellum, fed di uind pldgd occubuerunt, pldnÃ¨ rebcRem ludicoruni mentem indicdt.Et multi dlijrebcÃ¼drunt czc.QKtÃ¯ tnifcrat illosiproftilo non E)eus. Et hodie hi non miÃt ri Deo,quidliudprÃ¦Ã icdnt qudm diuinitusprÂ£ceptunt eft. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dderuntudni ifti gloriofuli, illos dudictis.

Qiidndoquidem egodlienus fum db uUd glorid,noit , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inuenio dures pdrdtas dpud uos dd dudicndum.

Quomodo uos potcftis credere acci pfentesglom mutuum, Ã¶d nÃ´quÃ¦ntis illam ipfam gloriÃ¢jquÃ¦ Ã folo Deo eftf

, IN E V A N G/'l.O A NÂ» toS â cognitionem ueritatis pcrucniant, gloria {cilicet uana. lion.iÃ¼fatis humiliati, neq^ humilitcrdefefcntiebanK Ã¯lodic multi funtquino humilicmtur,quidcrubefcut di fcere. I ta or Utd^i crubcfcebant. Eccc tile C hriflus do Qoruobis efi,cr ilium auditisiSed nolebant participes e/fe cruds, nolebantpericlitari propter ueritatein, Zfâ multum placebat eis cum falutarentur Rabini crc,

Queritis.') l^on fatiseflexiiiamri,(tynihil de feipfl) fltttii'c: nam multi funt fimplices qui fltentur ignorantiam fuam,crfduntfcindoihs,fednihilpro^ flciunt: oportet adijcere firttorem diflcndi : qu^erenda efl gloria Dei ; id efl, omne fludium impendendum ut placeatis Deo. Placet patri ut agnofcatisfilium fluumt qui miflrtcordiamflam, iuflitiam, bemgititate,omnh bus inuocantibus fl exkibet. Verum ft C hriflum uolue ritis recipcre, peribit omnino gloria ucflra. C ogitare liebcbatisut mandatum Dei fei-uarctis.

Ne putetis quodego accufaturusfim uos apud patrÃª.Eft qui uos accufat Mo fes,in quo uos fperatis.Sicnim credidifÂ« fctisMofijCredidiflcus SC mihiÂ»

V Quafi diceret: ScripturÂ£ tarn manififle loquuntur de me, M.ofls cr Prophets, ut non opus fit utuos ace cuflm-.nequeobid ueni. Omnia propter falutcmuee flram iam frcio ,fld uos non uultis iUud credere : hoc i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;04

Cap^V ' A N N O TÂ» I O A N* OE C O LÂ» i^itur erit uobis in condemnadonein.

POft^udnt Chriftus ojkndit Ã¯uditis ex teflimo* nio Mcofts z^[cripturÃ¢rum,jc ejjÃ¨filium Del,, indicauitquo impedimento prapedirenttir, quoini nus tantum tnyfkrium agnof :erent,fubijcit nunc cdid, quÃ´ tcrrorem illis incutiat, nefeipfos perdant. vana enim gloria perdebat ludteos nbsp;nbsp;Pharipeos. Ulifcri M

inÃati opinionefcientia legis,ut nonfitirentueritate. Hoc ccrte non er at paruuin peccatum, eSquot; neutiquain fiiturunt impune. t^onenimreciperefiliumDeipojl tam aperta teftimonia fcripturarum, zypoÃ tam cla^ ram prtedicationem prophetarum, utique magnant pÅnamexigit.

^ofes.) Hoc non erit intelligendum tam cralfo modo,quali aÃiflat ipfe MoÃes z^accuÃet alios,tanquÃ¢ reosiÃd ipfacognitio legis erit datura teftimonium, J3eus inÃcripfit in cordibus noflris legem,uteumex creaturis agnoÃcamus : item, proximofrciamus, quit uolumus nobis Ãeri.Eam natura legem fineglexeriÂ» inus,ipfa nos in die iudicij accufabit. id eft, Hon eft mit nus C hrifti utaccufet. quaft diceretiVeni ut uobis proa fim,no ut nos perdam. SedplanÃ© lex iÃ¼a, quam cogno fcitis, iÃ¼a ipfa perdet uos,z^ uos in illam habetis ma^ lex implelt giutm ftducum. NoÂ« cogitabant luda-i quomodo lex diftgt;intif, (IÃt implenda, ncmpeftdritu, quiaÃiritualis : alioqui â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;opent

Opera kgis neminemfdluant.Vt lupri, Putatis ttos htt here uitam in ei5:Hic,ln quem Mo/Ã¨n crc.

Sicrcdtdijjetis.) QuiaMofesrcmittituosadmet ficutetiam loanncs perhibuit tcftimoniu. Sicredidift fent Moll z^ioanni,cYcdcrcnt cr C hri/io. E.t quoniam gloriabanttir in Mofe, cr putabant fe peritos in /egfÂ» propterea nuÃ¼am excufationein habebunt.

Etenimillefcnpfitde me. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\

QkÃ® negliges efl in paruis,zr infldeliter miniflrat, iUe tndignusefl tnaioribus.Dicit,eflisinMofeinfidei: les, idea ncq; uerba mea agnofcetis. Qui non potefl ca pcre prima elementa, quomodo iUe poterit [umma my flerU agnofcere ? QuÂ£ flripflt ^\ofls funt liniamenta ad Chriflum. Si Mofi non credunt, quomodo iam ucf nienti C hriflo^Qui prophetic non credit, ille planÃ© ni hilexpeÃ¢at:crflnenerit,nihilrecipit. FuiflisinflruÃ¼ infldelesjcertum efl neq^ dominum magniÃaatis. MÂ«I ti putant,fi C hriflus hodie uiueret, meliorcs fefiituroSt Z3' pendere ab ore dus uelle : fld nugantur. Licet lUis r hoc obijeere: Si Mofl non, neq; uerbis C hrifli credituri nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;

funt. videmus hoc loco quantopere commendet nobii fcripturasfanikts,crquomodo condemnet nos,fiitt 1?Â« non quitratur C hriflus. Poflea autem C hriflus di^

Cap.VI f-ANNO T. lOAN; OEC Ã¶ tgt; fcefiit,quandoquidemnihil proficiebatapud Ulosqni occidere eum uolebant, quia indigni erant. Vnde cap*: ^â¢fiequitur,quomodo ad fiuos redierit.

Argttmen nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã¯nhoclextocapiteoÃendt

ttfinhuius nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;doChrijfusadgÃ©tesdiuerteirit.

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ifienditquomif myfleriu noÃ®ns ubi^ infimatur, quod C hriflus rcliilii ludieis, gcntibus cÅperit innotefcere. NoÂ« cis Ã¯orddÂ» mn uoleblt;xtdmbulÃ¤re,fed trans. Ã¯llic habitabant ind^ gna ex parte gentes. Cluod indicium erat iam iuddos indignas uei'bo dei. C crte hocnonparuu terrorem in^ cutit ijs, quihabent timorem domini'.crjicit ut illi ca^ â gitent ,fi ingratus Ãieris Dei uerbo, fieri potejl ut illc âÃ te fie auertat. Summatim in hoc capite habemui) quanta beneficia dominus fiuopopulo pr.efiet : NdW fcoc agit miraculis duobus er doilrina. Suos enim pao ficit Chriftus, cr ab omnibuspericulis libÃ©rÃ¢t. Hiec â fiunt beneficia quÂ£ apud Chriftum inuenimus, 'Nam ^eneficid fii^^ impie t bonis omnibus, er 4 malis defindit. Quid Chrifll. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;de filderares ab iÃ¼o i N owne hoe compMitur onto

: nein beatitudinem i Habebitis enim duo prteeipua mio â¢ ; racula,nempequomodopauerit quinq^ miÃ¼ia hominu ^quitiquepanibus .Q^o miraculo docetquomado fiuot

V lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;paficat.

I N Ã V Ã lÃ¯ G* I o Ã N* no â ' pafcat. C cYturn e^l, nonfoluitt pajcit corpora noflra, fedetidin dnima iuftitid cr dlijsuirtutibta. Deinde hd beds mirdculum, quomodo pa-icUtdti Ãierint difeipuU in mdri, er quomodo liberdti nefubincr^erentnr : quo mirdctilo confirmdt Jpem noflrdtn. E-tquod ob/curius in mirdcuUsifiiso^nderdt,poficd. ntditi/iÃius uerbis fuis decidratyttempe quomodo feipfton in cibum er p^ turn concÃ©dÃ¢t,er quomodo/piritu C hrifli uiuiÃcemur craldmur. Ndinhoc eft maximum Dei beneficium^ â quod nobis nuncconceditur,ctrquod potiÃimumab illo petere dcbemus,ut concÃ©dÃ¢t mbis idamfidem f quocredamusillumrcdemptorcmnoftrum. lud.fiigi^ turindigni erant tdntisbeneficij5,qui (dpernabantur doilrinam C hrifti:proinde conuertit fc ad gentes. PrtÂ«Â« mo itaque oftendit quomodo populus congregatusfit cum C hrifto, quÂ£ congregatio uocationem ecc}cfi.c no bisinfinudt. ItjamdeChrifto pra'diÃ³f!imeft,quodad ipfum confluent gentes: Genefisquadragefimofexto^ cr inalijs locis.Dt ueru indicium erat ipfum eftÃ¨ Chrit ftum : quamuisprincipio multitudo ifta fequebdtur md Ziscuriofitdtequdm ueritdtis inquifitione, Signa ifta declarantpotentiam Chrifti.Et ludteos taxai,cum ma iora uiderant, nihilominus no credebant in C hriftum^ fedquaficlaufis oculisfolum quicrebant quidpo/fent in C hrifto carpere er finiftre interpretari.

Idc/i, mdgnus nunterus. iJant ah oriente O' oeciÂ» dente u'enturi erant ^qui in finuAbrahte quiefeerent. Magnus niimerus,o minor,Ã conÃras ad infidÃ¨les.

Vtuideaturmaius ftudium^oardentiorgentiliu Ãruor, afcendit in montem, o femper populus fuhfeo quiturdd eft,in montana afcendit, no inunum coÃ¼em.

Sedit.y Quamuis hoc ctiam myfterium habet, tunc uocandam fiiijfe ecclefiam. 'E.t quandoChriftus afcenditincalum,tuncemifitjÃiritum fanÃ©lumindb fÃ pulos fuos,perq; iÃ¼os ecclefiam pauit onutriuit. Iterumlicebituidereofficiumpaftorumjquomododei^ bÃ©ant pafcercpopulum. Chriftuspafeit, nihilominus tttitur minifterio difcipulorum.

Ccrtueftaliquanto temporeÃ prioriafeenfuChrif^ fti,hocmiraculumcontigiftÃ¨. Chriftus femperobfer^ uat etiam tempus infiteiendis miraculis, quia ipfe erat agnuspafchalis iudlt;eoru uerus, quem ma^turi erant itiÃ¿afcha, uel in fabbato ipfo quod fidgt;hatum erat fabigt; batoruni.

I N E V A N G* I o Ã N. nt iatorum. Quando fumma gutes efl, C hriflus fuis dpt paret.Pfdlmus habef.Vdcate cogtiofcite guod ego fum T^eus, cxaltabor in gentibus, exaltabor in terra, Paflha trunfitum flgnat.vbi tranflerint ucteraiUa, flruitus ifla,gudferuiuimus Aegypto huius mundi,per mare rubrum,id efl,per Chriflum tranfeamus,fltdi no ui homines.

Itacp kfus cum fufluliflet oculos SC cum uidiflet quod multa turba ucniat ad illumjdicitad PhilippumtV nde erne mus panes ut ifti comedant f Hoc au* tem dicebat tentans ilium : etentm ipfe fetebat quid fadurus fit*

Beneflcia qutenobis concedit'Deus,nonpropter Tioflra mÃ©rita, fed propter fuam largitatem dat, er ex mera gratia. Siifluhtnimirum oculos mifericordcs, uit dit in multitudinempopuli, er iam flme defleientetn, qute laboraueratetiam longo itinere : idea taCius affit Ã¢urnifericorditcpauttpopulumiflum.Ã¯taomniadiuit no: gratice danda funt.

Vnde ememus. ) Euangelifla ipfe excufat diCiutn domini.quafidiceret:NeputesquodChriflusperigno rantiam quicflerittfeiebatquid efletflOurus: tarnen in terim rogatdifcipulum, quotpanes kabeat. Nam hoc, offleium uoluit commendare difeipulis, pafeendi alios.

Df KÃ® unit Ã¹t ipÃ ccrtiorcs de nabis reddainitr, c? uiref cognafeamus. Quodfi ingreÃiÃicrimusinnafipfoSr inueniemus uircs noftrjs nullas effÃ¨. Riec anteomnid^ rcquirunturin paftoribus, uclquipricdicatoruin mu^. ncrc Ãtngi uolunt, ut ÃcipÃas agnoÃcant, an habcant e^. tiampanes,quibuspoÃint populumpafcerc : num cdÂ» Ã¤iÃint in lege damintiCr quam doelrinam pleb tallos iuriÃmt,crc.

Panes.) QuaÃi diceref.PcceueÃrimuneriserit populum poÃhacpaÃcere ; itaq^ Ãcire debebatis, quoi panibusopuseÃÃet,quibus uelitisillosnutrire. itaÃre accidit ut putemus noflro fludio hoc negocium euange Itcum uelle erpoÃeperficere : fed impoÃibile efl : nift dederit incrementu dominus,Ãuflra laboraturi fumus.

Refpondit illt Philippus: Non fuffi^ ciunt ilÃ¼s ducentorumdenariorumpa neSj ut unufquiflt;$ illorum par um quip piam accipiat.

... videtis quid requirat dominus i Philippus non reoi Ãdcitprincipio in potentiam benignitatem ChriÃiÂ» quo tarnen ilium uult ducere,fed in humandsuires,qui bus nihil ejÃciemus, ut populum huncpafcamus, Â»Â«Ã ne unum quidem ex toto Ã¼lo numero,qui tuÂ£fideicre^ ditusÃserit,poterisabfq-gratiaP)eilucriÃcere.blulllt;d pecunia: uircs fuj^tciunt z^c.

Ã¯ N E V A N G* r O A NÂ» itx Â« . â Andreas unus ex difeipulis ilHus/ra ter Simonis Petri,dicit ilIiâ.Eft adolefcen talus unus bic, qui habet quinq; panes bordeaceos,2lt; affata duo.

Ecfc Phihppufqiiodainmodo humiinistMustÃ¯it tebatur. AndrÃ©as dicit ade/JÃª puerum adfirentem ^uttt ^ncpancs. Sic alif conÃdebantlegi nature,alij lege Vi.oÃaicd /perabant fepo/JÃ¨ paf:erepopulum. Difcipa lus ÃiteturpoÃepafcere alii^uo modo. Pulchreper puÂ« eÃ¼um iHutn craÃioresfgniÃcafitur .Lrtc WiÃ¶f,id eft, il li qui opera legis plurimum prtcdicant,non adhtbentes gratiam cr Euangelium C hrifti, non prlt;edicafttillud maximum beneftcium. Qttid lexprtedicat aliud quÃ lS utagnofcamus noseftepcccatoresfnequeinidadatur confolatio,ut refÃ¨cillenturpeÃ³kra noftra.

Id eft,nequc Mofesfatisftciet nobis, ft uolueritis in trofticcre quid dominusftgnare uoluerit his.

ÃN hocfexto capite difcimus, quanta nobis beneftÂ« eia per Cbriftum concedantur. Nam ipfe eft qui nos pafcit,(y confolaturomni confolatione,etiami mails ^periculis libÃ©rÃ¢t. Beneficia iftn ftgnanturpriÂ« â WO miraculis, deinde doÃ¢irina Chrifti oftenduniur .

Cap.VI ANNOT. IOAN. OE C O LÂ» tienerit ad Chriflum maxima mtdtitudo'.quam cum rJJ'etper apo/tolos fuos mirabiliterpaÃurus, primo inÂ« terrogauit difcipÃ¼lÃ¶s, quot adeÃent panes dndicaui quid per hoc infinuet: ut certide miraculo eÃcnt,deiÂ»if dequomodoapoftoli populumpafceredeieant.Dot iirinÂ£ enim qu^e ab humana ratione proÃcifcunturf CX noflro duntaxat Pudio,fepoÃ.ta diuina gratia, CT abfq^ annunciationeEuangeliÃnon fujÃcient ad pa* fcendum populum. Prteterea Ãolam legem prtedicaret rton (uÃicit ad reÃciÃ¼andum animuin noÃrum., niÃ do {Inna Euangelica accedat.

Dixit autcm lefus : Facire ut recum^ bant homines.Erat autem fccnum mul tum in Ãlo loco Â« RecubuerÃ¼t ergo uiri illi numero quafi quinquies mÃ¼liaÂ» .Primo iuxtahiÃoriam iÃ¼aÃc exaÃ¢e Ã©numÃ©rantur, ne ÃtÃicio Ãt de miraculo, amp;â ne quis Ã^Ãicetur non /Â« iÃe tantam multitudinem,tdeo locum omnia enume rat.E)atur pr^ceptu diÃcipulis,utÃciant populum diâ fcttmbere.Quantum ad allegoriÃ¤mattinet,apoÃoli/i ciunt diÃ:umbere, quando pÅnitentiam priedicant,(j ad audiendum EuangeliÃ¼ prouocant. lamno ita Ãuper bi crprieÃada mentis erunt. Paulus perÃecutor cadit, I ta lUi recumbunt, er humi Ãedent. interim licebit obâ â'âferuare etiamquid auditoribus opusÃit, nempe ut huâ milUfr

I N E V A N G. I o A N, uj militer de fe fentiant. Nune/uam enimproÃÃ¤esapud fuperbos difcipulos, qui cum nihil didicerint, tdinen fc omnidÃcire arbitrantur, Difcipuli finthumiles,fttidnt ueritdtem,parent fe ad hoc utpoÃintpafei.

Gramen.) (Quantum adhiftoriam,locusifleob mollitiemgraminisfcÃioniidoneuscrat. Ã®^oneratlo^ eus lutofus,neq^uepribusconfttus,federatceÃgt;csuel thorimoÃ¼ioresingramineeoloci.Si /firitualiterpda fei uolumus, quteramus quantum Ãeri poteÃ opportun nitatem,quietem, cr ocium, ita ut d negocijs fecularin bus non impediamur. QÂ«i adhuc inha^rent locoimn mundo, opus habent utabluantur magis ,quÃ m ut ein bum capiant. Quibus efl ferena confeientiOj hi admon dumaptifuntadaudiendum uerbuinDei. C)ui abf^ inuidid, Grfuperbia mentis carent, neq^ maligno anio mo accedunt ad audiendum uerbum domini, hi moUin ter fedenterbene.VndedicitjRecubuerunt jooo. Iterum ueritatemmiraculi numerusconfcriptusdecLt rrft. Sed uide totÃdÃe chiliades,quotpanes:quinq- pan ne5,quinq;milliabominum.lnnumeris nefcioanhic eonuemat multum argutari : alioqui numerus denarius perfiÃ¤useÃ. Seduidemus numerum iliumfedunier dimidiatum : quinq; enim eÃ dimidium denarij.iJtaior igitur pars hominum non confluit ad C hriÃtm. intes rim tomen magna multitudo eÃ quie accedit.

Cap, VI A N N o T, IOAN, OE C O U nas egiflec, rradidir dfÃ®dpulfs, diff ipuH uero his qui recumbebant,Similiter ex pifcibus quantum uolebant,

Chrijius quidem prior panent acdpit in tnanu!-Primus ipfe docuitpopulum fed uoluitpofteaper dif fcipulos fuosdoceri : crnonfolumperdifcipulos,fed etiam per alios priedicatores,quiÃtturi funtufque ad confummationem feculi, Videmus diuinum ordinem, quem obferuari uult in lucriÃciendis hominibus. Graa tias egit, ut exemplum nobis gratias agendiproponea rct. Patri egit gratias,z^nobifcumpatrem adorat, tanquamhomo. Heigitur ingrati fimustneputemul quod aliquidex nobis habeamus. ytiturhocuerbo ea tiam in cÅna domimca^ jqe putes effe quandam confea crationem ut quidam expofuere.Vthic, itaincoena.indefumptunomen nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quoi

gratiarumadionem GrieÃ s aperte ftgnificat. Gratias tune agimus Deo propterbeneficia, cr non folum pro pterpaÃionem, feder propter liberationÃ©. QuialioS doÃ©hirifunt ,fciant fe Ã deo accepijjÃ¨ quicquid donorii habeant, er eum gratiaruailioneperpendant. Quoi fi qui penitiusperpenderent fua officia,minus intume* feerent,cogitarentq; fe effe in miniflerio dei, et gratiaS agerent'.difcipulis enim Deus tanquam organo utiturÂ»

Recumbebant. ) Poftquam aceeperunt Ã domia turpanemdifcipuli, alijsdiftribuunt. PoftquamedoÃ¢i Ã Chriffot

4 C hriflo, er ipÃ interna con Ãolatione reÃdllatifuntt etiam alios docere ej- cofolaripolJunt.Qni nonduacs (Tpto paneÃ chrifto,etiamfi multÃ¼ualcantingcnijst Ctrfi dÃ©fit nie firuor,pcriculuin eji nefruflra laborent. ' Pifcibus.) Nott repudiauit panes Cbriftus,qui trant aUati'.proptereaorlexnon eritreijcienda,fied cumbenediilioneChrifli populo proponenda. Pafi:i=â tnur bifiriam ex lege, nonnunquam craÃioribus cibis, â¢ nbsp;nbsp;nonnunquam delicatioribus: habet minas nbsp;nbsp;promiÃio

nes. Sic neq; poenas ejfugiemus,neque pnemia aÃÃque mur,abÃq; gratia C hrifli.

Poftquam autem fatiati fimt, dicit dl feipulis fuis ; Colligite fragmenta quÃ¦ abundantjUtne quid percat.Itaque col legerunt SC impleuerunt duodecim co phinos fragmentorum, ex quinc^ pa=: nibus hordeaceiSj quae fuperfuer ant q s quicomederant.

Etirfin hoc ueritatem miraculi adftruit, ut difeipuli impleantÃiortas prteÃentestquia duodeenn diÃcipuU mnt, er duodecim cophini Ãunt, ita ut quilibet diÃci^ pulorum geÃaret unum cophinum repletum panibus. Ne quisputet ÃrÃan, quinque ittos panes diminutos in micas paruaSfOr cuilibet mtca data : fed planÃ© panis il. k ita creuit,ut nofoltanpafli fint liberaliter, fed etiam

Tchdiduodecim cophini,quitejldrcnturhocmirMtt^ lum, Hoc diligenter obferuat Euangelifta,ne uÃ¼a per^ mittat Ãifpicionem,ne ntiruculum uerum no Ãt. Poteri mus etidm confirmarejpem noÃra, quod dominus non relinquetnosfrmeperire:potensefinospdfcere,eti4gt;n Ã Ãicrimus in defer to. Qui olim pauitfilios 1fruel in de ferto,1ielittmpercoruum,(2'totmilli4quotidie,etidnt nospdfcet.Porroquantumdd reconditiorem fenfunt Quidcof dttinet,uideturmihidpoflolisetidmcurampofleritdtis phini cum commendaÃe, ut conferudrent reliquidS, ut nonfoluin pdnibusfi pdfeerent pricfentem populum,qui tuncaderdt, fed gnificent. etidm eos quifecuturiiUos erdnt: nempe conferiberent nobis eudngelid,epiÃolds,z^ dlid quÂ£ in utilitdtem ea cleÃiccejferunt. P.eliquidshdbemuspdnum, quibusec cleÃdpdfci cÅpit. Hon mdnififlumprteceptum ut feri berent dpoÃoli,f:d ut prtedicarent ^Ãeuti Mdrci ulth mo.Heqâtdmenprohibuit,nefcriberent,Ãcutquiddnt fernere duÃ funt docere. Hon eÃ minusferibere, qudin Ã orepriedices. Bonum eÃÃinikl feribere, quemddmif dumlicetfdnilaloqui.

Prdgmentorum. ) Dona Dei qua nobis coneeÃquot;^ Ãint, nulld rdtione contemptui debent eÃe : ztr modis omnibus debemus curare, ut Pieusin donisfuis magniÂ« ficetur. SipoterimusÃdtribus^poÃeritdti cofulere, cdueamus ne inueniatur in nobis focordia.

IN E V A N G. IOAN. 115 gnum quo^ecit lefus,dicebant:Hic eft uere prophetaillequi ucnturuseft(Â«fl Â«cÂ«Ã¹)inmundum.

H(c itemm uidetur officium difcipulorum, quid ib los dcceatypoflqtwn pafti fitcrinf.ncmpe ut fint de donis accept is. N o/b'.t gratiarumaÃ©lio eft, ut lauden mus Tieum.Xtaillicum uidijjÃ¨ntfignum, Gr tam efifient ficpafti,dicebant ; Vcrc propheta ille .quaft dicerent s Manififte ilk propheta loquitur,de quo MofiesprÃ¦din xerat,quem fcripturx nobis indicaueruntnam tempon ra iinpleta fiunt. ExpeihMimus enim quando nam uen niat nofterredemptor.ecce iam adeft. verefipafti fite rimusceelefti pane,agnofcemusChriftum illumeftÃ¨, quem M.ofies gt prophete dixere, er non fiolum pron phetam,fed etÃ©am uerum redemptorem gt faluatorem ttoftritm. lUe uemt in mundum, ut mundum Ã peccatis CZ graitiÃinta feruitute liberaret.

hacÃ lefus cum nouiffet, quod futus ti effent QC rapiuii ipfum, ut facerent ipfum regem.

Non fiolum fiitebantur hi, qui pafti erant, C/jri/lÂ« . figt;'opââ^lt;-'tam,fiâ¬d etiamMeÃiam iliumG^regem, de quo prophÃ¨te pra:dixerant. Ã®ndc occafiionem fiumn pfierunt,utchriftumraperentinregem, eoinuito : nb mirum agnoficebant quid prophetLedeillopradixct

rant,fed regnu chrifti non fanÃ© inteÃ®ligebant. Non ue nit C hriflus in hac pompa regnaturus, ut Solomon

Cbrifli duo Dauid orc. Scimus duos aduentus Chrifti,unum in ^i^ntUS. humilitate, altcrum in gloria cr maieftate. in humilia tate,ut apud Efaiam cr T^achariam habctis. Cum hua tnilisueniret,nondeccbat euin tamterribilicomitattt effe ftipatum. Regnaturus erat fuo ftgt;iritu,cr-adhuc regit fuam ecclefiam,dum animos hominumjfiritu cr uerbo fuo immutat.ituUi miruminmodumfoftidie^ bant tituhm iftum, iefus N rt^drenÂ«; rex iud^eoruin. Et Herodes mtiltum timebat regno fuo. Sed non ade^ rat ob id Chriftus,fcd ut mutaret corda hominum. DC fecundo aduentu, non opus ut aliquid hie dicamus.

NoniUos reprehenditob fanÃ©hmajftÃ©lionemcf gratitudinem:fcdfecedit, ut planÃ© cognofeerent ipfitni gt;nbsp;alienum eftÃ© ab omni ambitione, neque ueniffe in hunc mundum ut fic regnaret. Prlt;eterea docuit, ut nos quof que maximopere non folum pernicioftÃiinam itlam be fiiam uanlt;e gloriafugiamus, z}quot; ne quteramus in fecu^ laribus rebus praeffe alijs ( relinquamus Ulis quos deUS . ad hoc deputauit offteium ) fed etiam ut omnem ua^ nam gloriam Ã nobis alienemus, dantes in omnibus ^lo riamDeo.Quod orChriftushocloco ftcit.Orauitdo minumin monte. Etitapoftquam feruiuimusproxiu Hfo,fiue docendo ilium fiue miniftrando nccejfaria,deo

In inontem. ) CÅleflia JjieÃ©lemus, tarena relink ijuamus. Addit autem Euangelifla quod folus ipfe Ce=gt; ceÃerit in montent. Volebat enim fic latere, o poflea difcipulos fuos ulterius probare. Vnde nunt (Ã¨quitur tdiud ntiraculum. QuiadidicimusquomodoChriflus nospafcituerbo o promiÃionibus fuis, uultetiÃ¤ ultra, nos docere quomodoin mcdijspericulis nos adiuuet. Abfente enim Chriflo,nece/)e efi ut tentemur,0'pro^ Abfenschri bemur:tamennonabeÃita,utnongratiaadfit:oânon Ãus carport minusadeft,quÃ mcorporepriefenseffet. Difcipulide re,gratiaaa bebant omiKin fuam Ãduciam habere in ChriÃum, deÃ, quem nouerant tarn benignum er potentem.

Atiibi lamferoiinum tempusefTet, difeipuli eius defeenderunt ad mare, 6d ingi e(Ã¯i in nauÃ®m,ucnerÃ»t traiedo ma* ri ad oppidum Capernaum*

Herum uidemus hoc loco, quomodo pulchre miros culum defcribitur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dtfcipuli fub ueÃeram defeett

dunt ad mare in nauim, quia C hrijlÂ«? abeÃ ab eis. Vis dete quid illud infinuet. PoÃquam C fonJÃKÃ® afeenditin cÅluin,apofloli5 incumbebat intrare nauim,o tranÃs re m^rc-Erant enimabituri in totum orbem, o pr^ dicaturi Euangelmm. Seddominusprius uarijs modis fuos probat.

Dldicimus quomodo priefcnte C hriflo, omniuiit bonorum participes fieri poÃimus:nunc ofien* dit, quomodo iUo abfiente nunquam nonpericlitemurf er iterum nos inuifente ab omnibuspericulis etÃ¼ cunt fi-uÃ©Ã®tiliberemur.

C hrifius feceffÃ¨rat Ã diÃcipulistilli nolentes in defer tislocismanere,nequeoperireChriftum,abfq; Chrifii iuffu nauigare coepcrunt. Sed uidcamus quÃ m injiufli fint omnia, quÃ¦citra uerbiDei autoritatan fitcimus. Vnde pcricula qutedam, quÃ m quod nos applaudimus nobifipfisilta difeipulideftituti prieceptoreChrifto, cum potius expeihre iUum dcbuiffent, in C apernaum uolebant nauigare,quia ibi no tos fuos habebant. vnde reile poenam fult;e temeritatis,ut ita dicam, uel confdij, lueredebebant. Scitismorcllebra:orum lacum mare ttocari.ita lacumifiumTyberiadis,qui primus efi, quern lordanisconficit.Pulchre Ã Plinio defcriptusefi lib.g. ubi Ã¯udteÃ defcribit, efiÃ¨ fedecim rnilliapajfuum iongitudine, 6000. latitudinemndediciturmare.

Venerunt.) idefi,utuenirent:noniamuenerant. Pra;occupat,0'quid aÃ¢um fit pofieriori loco conto memorat.

Vidctis quomodo cjuÃm EtMitgelifld aÃi^tut, qudfi Â»Migiirint ; bombant noÃ¤umas tenebras dbft^ (Â»Ttcceptorc.

JdmcumejjÃ¨nt ingrcÃi inlt;ire,tnox furrcxituen* tÂ»s: fed dntequdm ingrederentur, mare eratplacidum. If4 oporfctrft dgttofcere,quod omniadiuinaordinaÂ» tione fiÃ¨rent, interimper mare difcamus, quodfymbo lum ejl huius mundi, in quo nihil crebrius eftfÃ®uÃ¢ibus. m'c duo aduerfa habeti5,tenebras cr tempe/latem: qua multo periculofius contingunt his,qui diuina gra^ tiafunt deftituti:ubiprincipio laborauerint tenebrii crrorÃ®t,Gr nox ingruerit in mentes eorum,ut non agita fcant diuina, tune oritur horror-.quarimus htimana prafidia, exifiimantcs nosfiliciter habituros, ctr in me dia pericula incidimus. Deinde fcquitur tempeftas, id cft,affiÃ³lio aniini, ut uoluntas noftra uarijs modis affi^ ciatur, nunc timorÃ©, nunc gaudio,la:titiaq;, nuncalijs ajfiitlionibus. Abfij; dubio ubi Jfiiritus malus inuenerit mentes obtenebratas,iilas uexat,c^in feruitutem agit. Ham qui [eruit pcccato,fer uus efl pcccati. Ita cognof fcimus quantum malum f t deftitui gratia C hrifii : illi enim qui tales funtin tenebris agunt, nee lato corde '[fi^ofjÃ¹nt:erft gaudent, inepte gaudent ,quiaontf niaindigne gerit homo perfe turbulent/(S.

Cum remigaflcnt efgoquafi ftad/a uigjntiquinc^ ucl thginta, confpiciunt lefum ambulantem fuper mare, 8C aps' proptnquantem naui,ac timuerunt.

Videtis huinMto ftudio nos nihilproficcrc,ubi ditd jhiÃ¿ratiadefiituU fÃ®nrimus. Ã¼amquamuisaliqitdnto tempore remigaÃent ,non idtra proinouerant. Erant igiturin fummispericidis,QrtuncChriftus more fuo fÃ®tbuenit .Ab utraq; parte procul aberat littus.Dixi ex hi/ioricis quantus fit ifle lacus.Alq Gencfarenu dicunt, cum fitiikmldcus: Ã udrqsenimciuitatibuscircumida centibus,uarufortitur nomina, itanunquÃ¹fuos Deus derelinquit. Quamuis Deus nonnunquÃ¢ pa-mitatfuos cadere,quo pofiea cautius ambulentin timorÃ© Dei, cr agnofcant fuamfragilitatem, quomodo nihil abfq; grd tia DeipoÃint'.tameÃ¼bi griuÃ¤orapericula incidunt,fe iterum Deus illis mctnififÃ®at.Tres iÃ¼os in Eabel libÃ©raÂ» tiit,cumiameffentproiedtin ignem. Daniclem,cuin in medio leonum : ficq; Dei beneficentia multo glorioÂ» fior apparet. Vnde cr Deus auxilium fuum di^rre fo iet. Eapropternon oportet effepufiUanimisin tribuloÂ» tionibus ,cum in tempore opportuno libcret Deus.

TimuerÃ¼t. ) videte quidÃciunt tenebra, ubifcÂ» tnel noflrum fenfumfequimur, non addiili diuino mini fierio. loin C ht^uin non agnofcunt,putabantphanÂ» tdfma

IN E V A N G. IOANÂ» nS tdfmj quodddtn noÃ³htrnum zjquot; terriculdmentum cffÃ¨.

cogitdbdnt C hrifii uirtutem, O' tot mSlidpauas pâtnibuseff'epaftos.VndebiÃriampericlitdbÃ¤tur,corÂ» pore ZiTanima.Videamus igitur nunc benignitatem DeiyquÂ£principiofefeoÃendit.

Videtis benignitatem Chrifli ,fuos confolatur, ut omnem timorem abijciant. Ego /Â«m, me pr^Ãnte ZT ddiutore nihil periadi imminet. Ego ipfe fum, qui an* tea uobifcum fum conuerfatus, qui impero mari tan* quam dominus. Ciuod ambulo ficcis pcdibus, duiimc uirtutis efl:poÃum etiam hanc tempejlatÃ© fedare. Ve* rum euangelium, ut id nobis poUiceamur de C hrifto : quod fl ueri dif dpuli eiusfiierimus, benignitatem eius cognofcemu5,quod nolit nobis imprudentiam noflram imputare : quandoquidem fe totum nobis dedtt,cr exÂ« cufat nos apudpatrem. Proinde nuUa condemnatio qs quiinfitifuntChriflo.

Volucrunt ergo accipcrc ilium in na uim, amp;nbsp;illico nauis appulerat terrÃ¦, ad quam ibant.

Quod difcipuli dominum recipereuolueruntites rum in nauim,etiam hoc indicium cflparute fldei,quia - femper carnalcin dominum fomniabant, adeo tardi

Nduis.) Cum dominus in medio maris Ulis uppd^ rcret,Qr dijhntia magna ufq^ ad littuseljÃ¨t, curauit ta tnen ut breui momento nauisperueniret ad littus. EtiÃ¤ hoc miracidum ingens e[i, in quo uidemus Deutn cunt magna gloria fuos liberare : omnis tribulatio cedit pqs in bonum. lidehs dominus qui non finit ultra fuos ten^ tare quam firrepoffunt, ut Paulus inquit. Um clarius fÃ¤cit miraculum, pulchre praparat difcipulos ad turumfermonÃ«, in quo nobis fumma beneficia Cbrifii oflenduntur. videbimus turbam quarere Chriftu, fed pleriq^ ex Ulis non fynccro animo fubfÃ¨quebantur.

Poftero die turba quÃ¦ ftabat trÃ¤s ma re, cum uidiHec quod nauis aha nÃ¶ fuif^ fet illic,nifi una illa,m quam difdpuli ik lius mgrcfli funt, bc quod non eflet in^ greflxis cum dtfcipuhs fuis lefus nauim, fed foil dÃ¯fcipuli iilius abierant,

K.-ec diÃ«ki funt,quo magis commendetur t^uerius cognofcatur miracidum. Omnis turba dabat teftimoÂ» nium,C hrifium abfq^ nauicula mare tranfiffÃ¨iunde uid de admirabantur. Ciuare hoc dicit,non tranfierant mareiquiaJ^erabant fe inuenturos hoc loco C hriftum, quia non ingrcffus erat nauim. Veniuntad locum ubi -Chrifiuspauerit. Vnae/i nauis difdpulorumcirc.fed fina*

Alix autem naues fuperuencrunt de T ybcriade ( duitatc ) prope locu iftum ubi comederant panem, poftquam gra lias egifTet dominus,

Signtmter addidit dominum egiÃcgratids^cunt ipÃo bencdidione Ãud multiplicdrifidjjct pdnes,tdmen grdtidspdtri dgit,nobis in exemplum, ne diuinis mune ribusingrdtifimus.

Itaq; quando turba uiditjquod lefus non eflet illic, nequc difcipuli illius, in^ grcffÃ® funt amp;nbsp;ipfi Â«n naues, ÃC uenerunt Capernaum,quÃ¦rÃªtes Iefum;amp; inuen to illo trans mare, dixerunt illi : MagiÂ« fter quando hue ueniftif

Videtis (pidm pulchre hoc mirdculum dppyobd^ turt'Ndm omnispopulus teflimonium ddt. C oni'f ifeiat bantChriflum dliquo modo dd difdpulos ueniffÃ¨ : qult;e rentes iUum per ddmirdtionem dixerunt hoc:

Magifler. ) Qui participes ej]Ã¨ uolunt ccelea fÃ®ium dodrindrum,mdgnd diligentidChri/iumqud:^ runt.PorrÃ cjuod dddit interrogdÃ'eillos,planÃ©per^ tinetdddjjcrtionemmirdcuk, QuamuisClmi/lus iÃ¼Ã¹ nihil uidetur rt^ondere ad ifiam qu^fiionem, utpote fdens tjudm ob caufam ad ilium uenijjent : fed didt eu

Scepe admonuichalddifmum efjÃ¨,ut dicdtur rfÂ«lt; Ã)ondere,etiam f quis non interrogatus fiierit, etfi non rc/pondcrit ad interrogata: idconcfimus fupra mod dnmanxijifttsuerbis. vult dicere: Libero locutus eftf Reftgt;on zypaUmdixiteis. lidmztrhocftgnificatref^ondere derc. infacriiliteris.

Vere uere dico uobis, quÃ¦ritis me, non quod uidiftis figna^fed quod come diftis ex panibus 8C (atiati eÃ¼isÂ«

Miro modo hue dducni,fed non eftis hi, qui cupitit mihidare gloriam: unde non admodum opus eflut uod iisreftondeam,quandohucuenerim. CertemiromOd do hue ueni, diuinitatem meam oftendi. Vos quaritii ueftram utilitdtem,quia comediftis depanibus:eftis amantes oeij ; ftpoftitis aliÃ©na pane uiuere abftj; laboÂ» ribus, hoepergratum uobis ejjÃ¨t : hune morbum inuea nio in uobis. Duo pra;eipua reprehendit Chriftus: Quando ftlfo quaritur eum hypoerift, cr non qu^d ritur propter ftalutem. tdgenus hominum lieet ubique fire uidere, qui foldpra;fentia eogitent, a;terna autens bona GT eoeleftia non magnifreiunt : quamuis terrena etiam Ã C hrifto habeamus,fed iÃ¼a data ftmt nobis quoa dammodo in uiatieuin. Vult utmultomaioraquanrod mus.

I N E V A N G. I o A NÂ» HO mus. Neguehocgutefiuit aheis,utuiderentmir(icu!â la ,fed ut mouercntur perilla, Qripfom agnofcercnt ut Heum: fed tUi nihil minus cogitabant: licet nonnun^ ^uam gloriÃcarint ChrifÃ®um,paruatarnen eratglo^ riÃcatio.

Satiati.') OmnesquilibertatÃ©carnispotiusquÃ m Ãgt;iritus quarunt,non uero,fed fiÃ¤o corde quterunt ChriÃum.

Operemini non cibutn ilium qui pc rit, fed ilium qui manet in uitam Ã¦tcr:Â« nam, quem ( dbum ) filius hominis dabic uobis. Etenim pater illum obiÃ¯gnauit (quisillepatcri) Deus*

S tatim ab imtio hic diflinguit inter duos cibos, exa temum it:}- intemutcibum temporarium crJ^iritualÃª. Primo extemu cibum, qui in osingreditur. Ne autens putemusnosÃliceseÃefi fatiemusfisomachu noflrunt hoe pane : pÃ©rit cibus tile. HodieÃ manducaueris, cruj iterum efuris, nondum eris beatus.Oro bene aduera tatis, dum de cibo dicit qui pÃ©rit. Putatis C hriflum foiÂ» lÂ«m ab illo cibo nos auellere, cr non ab alijs nociuis t

Damus facramentis etiatn honorem, quatenui res exterme, fed no cor hominis conÃr tant, ut proxima Icdione

Dlj^utatio hÂ£c de pane cÅleflt nonadmodunt diffictlis nbsp;nbsp;obfcurd elfet,nifi contentiofi hotni

nes illd no intricajjcnt. Alij facmmentorum hicinÃiM tionem uoluere introducere : dlij nihil hic de[ttcrtoneft tis did uolunt : tarnen neutris accedimus. Nam hinc li^ cet multadifcere,qt{Â£uttlia funthis,qtÃ¢ fdrefacra^ tneiitorum rationem eupiunt.Ad htec non habemui hic inÃitutionem uel proiniÃionem facramentorum, ut quidam arbitratiÃunt,qui falutemnoÃram inelc=^ mentis conÃituere. Audiasniis quid dominus loquatur, quia Ãrmo non eÃ difÃcili5,Ãi quis mentem cognoÃere uoluerit diÃ¢orum. Auocat nos ChriÃus ab omnibuspe ritunSfOr coeleÃia nobis commendat quiCrenda.Cibus qui perit,quierebatur ab illis:erant enim mandpia uen tris. El quia anteafatiati Ã Chriflo,femelqi inefcati, or uUefti hiÃ:eedulijs, qu^rebantChriÃum, fiegligentes gratiam, propter quam uenerat ChriÃus, Non utpa^ feeret corpus uenerat,fed ut aleret mentes. Certum,do minus locutusefl de quotidiatio cibo, que pereuntÃ©uo cat,fed fub iUo licet intelligere alia. Ciuicquidarripue tis orÃem pofueris in illud, efl cibus qui pÃ©rit, er qtÃ nonfuflentatperpetuÃ´. Si honores tantiflceris,uelos pera,uel quÂ£cuq; magna uidentur in oculis tuis, ut ont nem fldudam in illaponas,re{le cibus qui pÃ©rit dicun^ itar. vocat autnos dominus femp ad fumma, id efl, ad feipfunt.

fcipfuin. IpfeeÃp4nis,quimanctin nitam leternM. Verbum dei quo crÃ©Ã¢t caelum terram, ztr quo totus mundusfuÃentatur,Ãueturq;,ft illud cibus nofler Ãen rit,et traiecerimusin animÃ¼noftrum, tuncpoterimus uiuereperpetuÃ´. t!^e igiturfcÃ©lemur umbras or uanit tatem,fed dominum ipfum.

Ã¯Ã¼um. ) Scilicetfilium hominis. HÃ buiÃ¼is fupri IN ^.cap.appeUariChriflum filiumhominis, propter gcmiÂ«4S naturas,quas inuna peribna compleÃ¢itur, quia denser homo. E-tunaperfona utriufque naturic idiomata redpit. Propriu efl dei,dare uitam ecternam, Cr huncpanem.Et quod proprium del efl, hoc loco flÂ» Iio bominis tribuitur, propteradiunÃ³lam diuinÃ¢ natu^ ramuerbi,in humana natura. I^oeflut argutcris,fili^ us hominis eflflliusIAarÃ¹e-.licetueru fit:flâdtropusHe piHushoe braicus : etiam in Ez^ahielefa'pius,quaflper contemn ptumfllius hominis appellatur.EratflrÃ¨ cotemptibile nomen,appeUari hominis fllium. Id cfl,ego quern uos habetis pro folo fllio hominis, er pro uulgari aliqua homine, ddbo uobis htinc cibum, fl ilium uolueritis aca cipere er qult;erere .InJrA: Paterdathunc cibum.

Obfignauit.) Quauisuidear uobis ejfle homo uuU C3quot; no habeatis me in tanta dignitate gnrf haben dusfum. Scitote longe me efle aliu quÃ m putatis.Deus

Cap* VI ANNOT. IOANÂ» OE C O L* proprium fuumfilium nbsp;nbsp;nbsp;declaruuit, er fcgregÃ¤tuift

ab aliji dignitate, gloria, potentia, utpote natura filitt dciftn^ularibus donis obÃgnduit,utiamnoncomp{t^ returcum cÂ£tcris fanÃ¤is^qui omnes alios anteccilit. AliÃobÃgnauitÃliritufanih. Hocquidemucrumeftt jcdhÂ£cprÂ£tniija ralioaptior ordarior. Obfignauit eum ut eÃet redemptor nofter,beneÃ{hr amp;nbsp;faluatorÂ» Patrem nominat. Scintus quontodo Ãelegeriteum inÃi^ iium.In illo cnim er per iliumÃÂ£kl eÃ nobisredÃ©ptio. Hortatur nos Chrifhis ut relidis omnibus alijs, boc poti/iimu cogiteinuSyUt ieternam uitam habeamus, CT oinnemÃduciam ineuincollocemus. CertumeÃÃilla nobis Ãterint perÃuaÃa, non Ãalutem quaremus ab ali/s Clementis.

enim Ãublime de Ãe Ãentiebant,quaÃ iam eÃent Ãlt;Ã¶ta (liÃcatiex operibuslcgis. Senfus: Ciuid audimusde tet ajÃrs nobis nouant legÃ«, unde atternÃ¤ uitam aequi* ramust NonneÃ perÃeuerauerimus in lege M.oÃi, adia piÃcemur uitam Æ pneÃeribis ne aliud quiddam, prÃ¦ter ea quÂ£ edodi Ãumus in lege forc.vt quidam Ãunt qui nihil aliudÃeihmtur, quam commoda carnis,er craÃgt; fi,w tcmnOtmancipia uentris;itaalijjÃiritualiÃn* perbid

âl N E V A N G I O Ã , IW perlia abducuntur, qui fiducie ponunt in uiribu^j! urlopenbusfuis. iflorum etiummorbo medeturnunc ChriÃus, 'Vtmundanisiiiis iumdiÃ¤o jermonc rented diumdcdittitu nunc quoque hii,quioperibus fuis ni nium Ãdunt, confulit admodum fideliter,cr fuperbts iflisPharifaorumuerbishumiliter reÃrondetpro fuetudinc fua C hriÃus.

Refponditlefus dC dixit fllisÃ®Hoc eÃ opus dei,ut crcdatis in ilium, quem miÂ«Â« fitillÃ§* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

Quundoquidem gloriamini de operibus,etputatis VOS implere opera dei,quce uobisprteceptafunt: ununt prtecipuum opuseÃ,quodpotiÃimum Ã uobis requirit deus,utfiduciam in iÃ¼um, quem miÃt die ponatis. St le g(ttM promiÃinfgt; p^ Mofen contemnitis, ÃuÃrafrcieti tis omnia alia opera. Ita indicat iuÃitiam no effe Ãtant in operibus legis,Ã quis abfq^ Ãde illa operetur.Koc du tem dicit eÃe opÃ¼s dei, quod uere deus operatur in no^ lis.id eÃ:Vtdete ut habeatis omnemfidudam ueÃrant innte, Ita planÃ© ponit quid fit operari cibu,quimanet in uitÃ¤ teternam. Adeo ubiq^ hue tenditÃriptura,ut ex Ãdefdamus nos uita habere. Fideproprie no didmus eÃe opus,quod nos operamur : fedJÃirituÃandi opera tio efl, er traÃ©Ã®us ipfepatris, itlufli-atioq;.Cum placft tiobisfilius Df i ,Ãduda ida non rclinquet nos odofoit.-

Kd nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ijs qui gloridbuntur in[uis operibus, quod

ferudrentfabbdtum, durent dccimdiC^c. Hocpojjit^ musetidtnnoftriecctdtis homimbus obiicere,quidddi fli fuis operibus funt,fiducidm non in folum Chrifunt ponentes. Omnidoperdnoflrdficut pdnnus menfrud tlt;c muheris. Serui inutiles [umus,ut in tucdpdtet.

Dixerunt ergo i!Ii:Qnod igitur tu fa* cis fignum, ut uideamus Stf credamus tibirqufd operarisf Patres noflri corned derunt manna indefertOjficut eftfcrid ptum: Pane de ccelo dedit illis ad man^ ducandum,

Pulchredidlogus tile iter um proponit nobis cruff foscrrudesiHos difcipulos,quo ueritasntdgis innote fcdt: tdmetfi ingrutitudo or mdlitid ludieorum fdtis dp pdredt. Etidmhtec quoq^perirriftonemdicereuiden* tur. EJdmcdmdlibus iflisuerbd coelefiis fdpienticeflul tifintd eÃeuidentur.

Edcis.) Qtfdfidicdnttl^oudm doÃ¢rindmdffÃ¨rs: NoÂ» fumus tdntlt;Â£ leuitdtis, utÃdtim cuiufquam doÃ¢ri num recipidmus f ne iudicio: necejje eft ut dnten probe tnus etidmnum tdlis exdeofit ; ideo cupimus certtores reddi, dn hdbcds dliquod nidiidatum ex deo, ut nouant doÃ©trinam apponas. (An non dntea fignaftcerdti Get tKfdtioproud eye. ) Vis credditius tibi z^tott o tepen deomus.

IN E V Ã N G. IOAN. U) ^jmus : quid Ã.Ã¤s ^Plt;iruin HUs erat audire uerha uitÂ£ lt;eterHiS:rej^iciebant potiusad libertatemcaTiÃ¼s,^' inde uolcbant maicflatemCljriÃi probare crc.

Patres.) Etiamft tu nospaueris ad unÃ¼ diem,opus tuum non erit con/irendum cum illooperequod/rcit Iiiofes,quiquadraginta annisnos pauit,liberauitÃ fer uitute, reduxitin terram promiÃionis. EtinPÃal.77. dicitur : Panem angelorum manducauit homo ; id cÃ cxleÃem ,quia in nubibus erat jortnatus.Verum ilhon cceleflcm panem non manducabant omnes,de quo hic C hriftus loqtdtur, fed illi erant feÃ©lntores ocij.,ut aiueÂ» rentabfqi Ã¯abore. Pleriepetiumhodietalianobisobij^ ciunt. Volunt dicere iOi : SiÃceres fignum ut Ã¼/iofis, tune nos eÃemus tibifubieÃ¼i.

Dixit ergo illis Icfus: Vere uere dico uobis,non Mofes dedituobis panÃªiU lutn ex cÅlo, fed pater meus dat uobis panem excÅlo uerum(Â«e/Â«o-c.)Etenitn panis dei eft, qui defcÃªdit de cÅlo, Si ui tam dat mundo. DixerÃ»t ergo ad eum: Domine femper da nobis panÃ© iftum,

Tametfiiflinonmercbanturtantamdominilenita tem,nihilominus blande inftruiteos,inmilitatem etiÃ¢ ttoft/am. Dicit: Gloriamini multu de pane quem dÃ©dit Mofes : non dÃ©dit iUe, fed pater meus. Mo/Ã¨snonpoiÂ» duiÃet deducere manna,nifi paterna beneuolentia. Sed

ut ttunc uiutitis tex M.ofi non concedit : id eÃ:,quiitenus pcndetis adhucin lege non cognito ChnfÃ®o.Ddt, in pr^fenti dieit. Adeft nunc alius qui longe maiorafrcit â¢ quant olim M.ofesÃcit,quilonge fublimius docet,cr Â« delicatiuspafcit. Antea dixit filius hominis:nunc pa^ ter : ut uideatis eum omnino ejjÃ¨ eiujciem poteftatis eu pÃ¢tre,nam qua; patri aferibit,^ Ãbi aferibit. Hoc non oportet ignorare, quod panis in fcriptura fignificat omnem cibum,unde fuftentationem homines recipiut. Ita etiam non oportebat imaginari uel triticeu uelfmi lagineum,fed uim iUam fuftentatiuam, unde fuftenta* ntur. Ht perpÃ©tua poÃimus uiuerc. Qj^is eft autem ni* fl filius dei,per quern creatifunt coeli? S i igitur ilium fu fceperimus,uerum panem fufcipimus,qui uere nos pa* fcit:quoniam uÃ§rbum iHud, et tCtema fapientia coniun Ã©bt eft humanitaii Chrifti, cr uidemusin ip fa humani tÃ¤te dei beniuolentiam. Ita carnem accepit ut ftiritutn fuum nobis communicaret : cuius jfiritus ft participa fÃ¹erimus,utique incorporamur tunc Chrifto,i^eri* mus unum cum Chrifto, amp;nbsp;tunc pajiemur in uita ceter nam. lllejfiritusquifufcitauit Chriftum,ille fufeita*, bit cr nos. Oremus intemo uero corde, ut deusfe bis communicet,

QVolt;/ antea dominus miraculis inftnuarat,feff difcipulis fuis ftiturisnt autoreni omnium bo* norut^

Ã¯ N E V A N G. I O A NÂ» 124, HoraÂ»t,iyÂ»ttttcirtbrfc diÃjutatioiK [atisdperteoflen^ di(,dicensfe cjjc panent ilium uitÂ£,fe ej]Ã¨ fuÃ¼cntatorÃ« omnium, orÃ febona omnia cxpeihinda. Cum igitur fgt;er contemptum er nfum dicerent, Domine da nobis panent iftum:quafi de pane iÃ¼o iam gufta/Jcnt, que ta^ men nondum guftarantnntelligcbant de pane que priÂ« oridie acceperant. Sicut mulier Samaritana petebat ciiiiuam,cum eÃet adhuc rudior, ne ueniret ad haurien-^ dum:ita iOi. C briAus tarnen maiiijifte diAinxeratpat^ ftem iÃum qui daret uita toti mundo ab alio pane,nihi^ lominus benignus dominus adhuc conÃdit corum infir mitati,z^ rem clarius dÃ©clarÃ¢t.

lefus aucem dixitillisâ.Ego fum panis illelÃ¼tÃ¦*Quiuenitad mcjnonefuricti Si qui credit in me,nonlÃ®tiet unquam*

Satis clore crantuerba ifla diÂ£kt,fi babuijjentilli dures audiendi : tametfi fatisintelligebant aliquidfubli wins commendari:fed cum minus de C hriÃo Ãentiebat, noncapaces huiusdiAi erant.Certe quotquotdiuince grrftÃ¹e participes funt,non aliunde quÃ m per C hrifliÃ® pajcuntur.Ã¼ospafcimur gratia,perfidein fcilicet,fi Chriflum acceffÃ¨rimus.Nonefiutobijciatis Mofen, uel alium ex prophetis : neque efl quarc alium lAeÃif '' Â«tm expeActis in fÃ¹turis fcculis : ego [um ille Ã quo uejkduita totapendct. Hoc [atisplanum efl cuilibet

(^apfVI ANNOT. IOAN. OECOL intcUigcrc uotenti, zS' confitcnti, quod Chrifius deui et homo. Ciuid dcusefl,ideo potens efl nos uiuiÃcdreÂ»

Qui uenit.) Venire adChriÃu, idem e/l quad pou Ãeu dixit, credere. Hoc commodi fecum iidfert,ne un^ quamfitics : id eÃ,fatidbitur homo, ex feiet fibi deunt amicum, ex nuUo deÃituendubono. Cum feimuschri flumnoÃrum effeex nobis datum, feimus omnia cunt ChriÃo nobis eÃfe conceffa. Etitapoterit animus no^ fier,gui alioqui inexplebilis eÃ,fatiari.GiuitiiÂ£ non ex plent, neq; longa uita : fed foÃ®a ^atia dei,quando fci^ mus deum noÃrum ejfe proprium. Hoc cui perfuafunt eÃ,is ncquaquamfomniabit externamquandamfatu* ntatem ab externa cibo. Hunc fcimus,ut ex poÃeriori Symbola te bus licet conieihrc, quodperceptio myÃeriorum per ÃesÃtnt. nbsp;nbsp;fe nonfatiat, niÃ antea homo fatur fit:folum attejhltf

Qui credit. ) Honrequirit idiud poculum.Venii perÃdem addomiiuim.quafi diccret: Si cibum quiere^ retis, nempe gloriam dei, quam per me poÃitis inueni* re, iamfatisÃ,{lu eÃet deÃderio ueÃro. Sed alij Ã¤bunt corporis quscritis,alq in opera conÃditis:ita nunquam perÃAe erudimini ; femper inuobis manet magna im^ perÃdio.Et beneobferuateÃdei uirtutem,quantum Ãdes poÃit,exqnomodo omnia bona fecum adÃrat. Qui autem hueret, iam illud, iam aliud ampleÃ³htur, et nunquam uere creiÃ¼t. Quifquis crediderit,huic iamftt tis

tis/Ã Ã¢uefl.QjfodfiittÃ¹Haaliare qinChrifloÃ§lUtefie^i risflt;(luteni,uelremiÃionem [)eccatoru,uelgratiÃ¤,Â»Q pfccjtorS eÃtibifatisfii^lum.SicredidiÃkiamtuuseRChrifliu.

niepoffetquisoccurrerr.ldeo fideles no poterintpec fcndj, cdre,et iam kabent perfiÂ£kim bedtitudinein^ Hoc non licet inde coUigere. Namdumperfeuerantin fide, uti^ que tales funt. Tametfiuerumeft,fideseoru, quiuere crcdidcrut,non omnino extinguctur : qui in libro uitlt;Â£ infiripti fimt, eorum feinen erit perpetuum : etiamfi cedderint, tarnen dominus reftituetiUisfemenzT refit feitabit illos,utinPctro accidit. l^ecejjcc/Ã®utfiiteaÂ» murcredidifiÃ¨ illum,cr peccajjÃ¨. Seminarium fidtin eo fidei.Sic homopeccator,ubiprimuminceperitreiâ ppifcere,et recurrcritadC hrifium fuum,is inuenit oplt;Â» portuna remedia, Sed ilia non debent nos fiiccre ne^ gligentiores, quiafilif dei tanto magis ambulabunt in timorÃ© domini,quÃ to magis uoluntatÃ© domini norunt, ne in ilia peccata ueniant,ut C hrifium perfequantur in fuis membris,Qr mortaliter peccent.l^am rcliquit doÂ» minus in nobis quondam imperfidionÃ©,utcarorepuÂ» gnet fi)iritui:et ita quÃdiu uiuimus in hoc corpore, fern per erit nobh militandum.

Sed dixi uobis, quia ÃÃ´ uidiftis me Ã´d non creditis, Omne quod dat mihi paÂ« ter uenit ad me,Ã´^eum qui uenit ad me minime etjciam foras*

Srnnonem nunc retorquet in irrifores lUoSiVos id di fits me,cr opera qtue deus operatus e^lper meiuidi^ fhs me diuina operantemj o- nihilominus non crcdidu fits: qiMntumattinetadpr^dicationem uerbijamni^ hil ejlpretermiijum, et tarnen ms non creditis.GrOiK certe hoceÃcr horrendum mbis.

Pater. ) C ertum eflmsejje ex adultÃ©ra progeme, neque ejfe msÃlios lucisiquia omnis quein pater elegit ad uitam^O' fcriptus in librum uitie, is ueniet ad me, isq^ credet : ubi banc uirtntÃ« ineam inteUexerit gt;1Â»Â« dierit,no auertetÃciem fuÃ ,dabitq^ fidem dibits meis, Ita fides indicium filiorum deiefi.lllis loquimur qid iampr^diti fiuntratione. Siquisueneritadme,queÂ»i pater dedcrit,operabor etiam mira per ilium ; uacuunt non dimittam Ã me, qui fideliter crediderit. Seruabo d loj non fiolum in baÃ§ uita, fed indlia. Videte igitter quo tendant uefiraludibria,^- fannethabetisme adhuc pro uiU homine, quafi non film alius quÃ m ms Ã§rc. Cu lus meriti fiunteledii nullius nifii dignitatefihp ea nh'Â« i^enignitas filije^l,utfiuumlfiiritum communicet his, quifiibiÃ pairedatifiunt,fiic^perfiiirit(t filij fiatientia in cordibus fiuis,ut clament, abbapater. Ea igitur chat* ritate erga patrem coelcftem,i:yeagratitudine bead fuinte^aptiregnocoelefii.

IN E V A N G. IOAN. Off uoluntatem meam, fed uoluntatÃª eius qutmemtfit. Haec eftautc uoluntaspa tris eius qui me mifit, ut omne quod dÂ« ditmihinon quidperdÃ¢ ex illo,fed re# fufdtem illud in ultima die,

Ttuo dixmt; Vrimo^bcncÃcio pitris ad fe uenire ont nes,quos pater dcdcrat. Secudo,nentinÃ«firaseijcerc. â lUam fuam crpatris benignitatemper hoc quod dicit^ dÃ©clarai, Ãbi eandem uoluntatÃª patris eljÃ¨, ut eos quo$ pra;dcÃinauit,uelit glorificare. IÂ« hoc etiam patri obe diens frit.Ojeemadmodum pater hoc ab Ã¦terno prjet uidit, itafiliusparatus illud adimplere, hocq;perÃcit inplenitudine dierum.

Voluntatem eius qui me miÃt.) l^equispojfrtÃt^ JÃicari quod feiler meam gloriam, uel commodum car ms quÂ£ram,uel ut agam in delictjs : uoluntatem patrii perficio: quia unaeÃ nobis uoluntas,ut faluemus ftÂ» Ifos lucistob id frihts frm homo, natus in mudunt crc. sic er alibi dicit fequarere gloriamDei. Qwomodo dat nobis uitamiquomodoimpetrauit^nifi fummaoe bedientia:tradiditenim fe in mortem cruds. Nullus pra-deÃinatorumpÃ©rit : nam de his loqtÃ tur. PradeÃi nati credent, ut poflea. AdeÃ uiuificus fum, non folum ttonperire finam,fed refufcÃabo, er in die ultimo dOâ ttouitamomnicarniÂ»

HÃ¦c autem eÃ uoluntas eius qui me mifit, ut omnis qui uidet filium, ÃC cre^ dit in ilium, habeat uitam Ã¦ternam, dC refufcitcm ilium ego in ultimo dieÂ»

Hccc ejl ratio nojÃ®rte falutÃ®!. Primo omnium pr^ece dit pradeftinatLo, deinde cruce O' merito C hrifli con^ fiitutaeftnolira fdns. Seddeniej^reguiriturÃ nobisut credamus crfidueiÃ¢ babeamus in jiliuydemusqi iÃ¼i glo riant.Pater uolidt etiÃ eum exaltare,ut habere t Ã¦qua^ lem fecum honorem, qiiafi dicercf.Pater uult non ut perpÃ©tuÃ©) fimexinanitus:neq;efthÂ£c uoluntas patris cum me obedienter gero O'lt;^. tnhoc conftituit Caluteni mortaÃ®ium,ut i^i habeant uitam teternam,qui cognof ueruntfilium, fcUicet ejjÃ¨ redemptarem opanccta le/lem. videtis quÂ£fint myfteria noflra, quo compeno dio omnia perfiri^ fint. Si iUaperfuafa ejfint, non diuerteremus ad aliÃ©na dogmata.

Murmurabant iaep ludÃ¦i de illo dixiiÃ¯Ã¨t,ego fum panis ille,qui defeendi ex cÅloÂ»Et dicebant : Nonne hic eft Ic^ fus filius (ofeph, cuius pacrÃª amp;nbsp;matrem nos fcimusc'Proinde quomodo dicit ille dcfcendiexccelor'

lt; Semperinturbafitntuariaiudicia,fcifinataetmur tlil(ra.t^ticeps befiia uulgus : totfenfusfirÃ¨ quotea?

IN E V A N G. I O A N* 127 pita. CertiÃimum efl fliiflÃ¨ multos in hac multitudine, f^ui bene uolebant C hriflo, et ^ui applaudebÃ¤t ad hanc dodrinam, nee^ contradicere poterant ad tanta mira* cula. interimrudes (:^ingrati,pleniinuidia, quinihil pcrpcndcbant fccum, quam quod oculis obqciebatur. iiurmur itaq; ortum inter eostquiapoflea dicit,Nolite murmurare crc .Duplex murmur.quidam diflidebat, quidam fluebant murmur inteflinum:, nempehiquiin cordibus murmurabat,ut iudas,de quo pofleatcr alij. tiunc flrmo de multitudine. Alij bene,alif male C hriflo,eo quoddixijflt Ego ÆÂ«)Â« panis, loquebantur, J^ihil fublimius prater carriÃ« Ãhrifliflecucogitabant. I mmenfa beneficia C hrifli non expendebant. Erat peÅ¸ fitafa uulgi opinio lof :ph patremefleC hrifli, cum fot lumcuflos MariaeÃet. Veruautemeiuspatremcaelea firm minime nofcebant,flcut in q.cap. didu efl. Totus error illoru inhoc erat,ncpermitterent C hrifltim uerS eflefiliumdei.qttafl dicerenttEcce ipfedicitfedefcen diflÃ¨ de coclo: nosflimus quod natusfitlofeph, O' tpfe gloriatur de cÅlefli natiuitate. I frf adhuc craÃifunt.Sic certum,qui nonfltentur Chriflum eflc uerum deunt O hominem,illi abnegarunt oinnemftdem,illi^ nun* quam uere communicabunt.

RefpÃ´dit ergo lefuSjS^ dixit illis: Nc murmuretis unus aducrfus aliÃ». NiiU. luspoterit uenire ad me, nifi pater qui

Cap'VI IOAN. ANNOT. OE COL.â miÃt me traxcrit Â«Hum, Qi ego fufcirab'o ilium j'n ultimo die. Eft fcriptum in pro phetislEt erunt omncs doÃ¢l Ã deo.

PaciÃcui eÃ C hriÃuSyO'princess pacis, aiomiM tarqidiÃordiamO'dtÃidiumAdco ut melius doceat^ couatur eos componere ut eeÃent Ã murmure. Qjfan^ jnutdU iÂ»s diu locum inuemtinuidia,et dominatur in homine tarn (omirtoda. inquietusfÃiritus, no erit locus ueritaticognofeendic.

HoccerteÃlijdei agnoÃcentÃbi ejjÃ¨diÃ´Ã®um,utÃ conf tentionibus libenter deÃÃAnf.non tarnen ut aliquid de^ cedatdiuincegloriietÃciuntenim modum i^uatenusli* ceat reÃionderc zj contendere.

Ne Â»Â«Â«rwKreh'Ã®. ) Prima cauÃt eÃ deus ipfe omniu. Quod aliqui ad me ueniunt, hoediuino munerc ha^ bent,neqiimputetisaliÃrebus idaccidere. idemoniÃ pergratiÃ¤dei meacccdet,etiamÃi audierit ÃexcentieS perChriÃueontigiÃe falutÃ«. Sed Uli obturant corda^ quia nonÃiHtfiUj lucis. Hac neeeÃe eÃ ut adprlt;edeÃi^ nationem exponas contra liberti arbitrium, quaÃ lice^ rrtaccedcrcChriÃumÃequeÃratagratia:neceÃumeÃ diuino munerc id contingat.

Trahat. ) EÃbenignus traÃ«luspatris. Quarcilf ÃUm pater trahat, et alium minime,non cognofees. Plf auditisbeneÃcijs ChriÃiimmutantur, erÃ:iuntdeunt iton cÃeÃÃ¼acem.Ciui ita traÃ¤us,illu Ãifcitabo.Cuiut affiÃ¤ut

CHrtftus fdludtor Â»Ã¶fter ih diftgt;utdtioÂ»iiu! JuÃ®t mdgis gloriam pdtris deftnderc,lt;jti4m dhoruni tuditdtem conftttdrr ftudet:promptior eftddnosex^ tufttndos, gudnt dd dccuftdndos. V nde cum quiddtn ex iudÃ¦is blaftihemdrent C hriftum,dicentes eum [olum Ã Hum lofeph, et feire eiuspdtrem (:^c. 4 murmure coer cuit duditorcs, O' oftendit hdnc grdtidm non nifi diui^ nitus homimbus concedi-, ut quis C hriftum uere dgnos fcdtdeum o hominetn.

tJullus.) HfCc mens eft Chrifti:Jdmy^eriu nemo tognofteti nift pÃ¢tre rcueldnte. ventre dd C hriftu, eft crederCi Clui dutÃ« credituri fttnt in iUumtilliqui bettes uolentidm pdtrisdgnouerint,quod paterfdium pros pter fdlutem noiirÃ¢ miferit : ficq; cognita tSa beneuolt;s ientia trahuntur.Vt agnusherbie ui/aamaenitatetrat hitur quodÃ modo,itdbeneftcidpdtris qu^einChrifto exhibentur,ft dnte oculos mentis proponÃ¼ttir, trabut. JNihil itd efficdxdd coneilidndÃ¼ innobis dmoremdei uelfidem,ut cognitio exhibiti C/jri/b. PorrÃ´ ut hoc be neficium dgnofc4mus,neceftÃ¨ ut pdter reuelet.Caroet fdnguis non mdm/Ã¨ftnnt,fedpater in cÅlistquia fequett tia ftatis indicant mentemefte uerborum Ulorum, o rfe Â»Jono ftdei loqui. 0per4trinitatisindiuifdfunt,0'e. HoeminimeÃeit homines licÃ«tiofoStquiabfqueomni

frcnoÃntpeccatitriiÃagnofcanthanc bonitateinnolt-idiundc proÃciÃ:i qiÃ¹m Ã dco. Pater cÃ qui nos ad Ãlin trahit. lamÃi quis iibertatem arbitrij uelit contendere in nobis eÃe fit Ã ,is planÃ© prlt;ciudicÃgt;it diuinÂ£gloriiÂ£f hac fua difputatione, Certum tarnen eÃan hoinine effe tio!untatem,inalijsrebns aliquo modo liberatn.Noti dico in totum liberam, nifi deus dederit. S ed in his qult;e [unt gratis, omnia ita pende t Ã dco,t(t fit planÃ© impiu hoc nobis afcribere. Vnde ualdeclaris uerbisloquituf N V L L V S, perquod neminemexcipit. i^ihilibi eÃ uirium^ut homo ad me ueniat, cum uiderit crucem, flagella,deÃeihim C hriÃi.Raud mirum Ã nihilftt^ blimius fentiamusde ChriÃo,finon Ãierit iÃ¼eÃ patre reuelatus. Siautem pater maniÃflat, tune uenilurÃ¤d C hriflitm.ChriÃus quidem omnes fufeitat,bonos et int, pios'.fed impij licet reuiuifeant in carne, tarnen non ad gloriam ; er uita eorum tam mi fera erit, ut fatius illos tttori ZÃ®T nunquam natos effe, quÃ m fie feparari Ã¢ deoi

IÂ« Prophetis. ) Habemus id apud uarios prophet tas-.unde non de uno loquitur. pfa.ii. dicit: Repie ta eÃ tcrra.Item4.4- Brunt omnes dodi. Hiere.3i.'t4onda cebit unufquifq^proximumfuum z^c. Cluidaliudcd quÃ mdoecriÃ Deof italohel:DeÃiritu mco c/funlt;gt; dam fuperomnem carnem. Ihec eÃ dodrina dei,quaif do cor rede perfuadetur, de his quaiDei funt, Cf qt^ tfoÃneÃdutis. Proptereanon reqciturapoÃDlicumttii niÃrriuttf'â

IN EV AN G. IOAN. Â«9 ; ' itiflerium. Namomnes/ideles Ãtebuntur ChriflueJJi redemptoÃ¯em:hoccj;fcribeturinpeÃ¢hraeorum,utucr bum dei locum habeat-.ideoetiamh^c Ãtperioribusco hicrcnt. NoncÃ utfi quisdonum habeatfcienthe,ut poÃit omnia loca fcripturtcenarrare. Omnibus conÂ» fcffum efl ut deum ament, fed utpropterea omne fcri^^ pturampoflint enarrare,nonefl. Singularedonumiltâ ludeflflgt;iritusfanili,quidiflribuitproutuult.

' Videte quÃ m aperte uerbafua interpretetur Chri pus. Quid efl uenire ad mefEfi audire Ã patre cr difcg re.Hoc igitur quod antca dixerat trahi, nunc uocat do cibilem ejfe,ut quis audiat cr difcat d patre. Qjtifquis fortitus ficerit internum doihrcm fliiritum faniium,is planÃ© ueniet ad me, quia nouit me panem ejfe uitÂ£.

Non quodquis uiderit patrÃª^nifiCji JiÂ«j)qui eft Ã deOjhic utdit pattern, p KefiÃ¼it flultam Ã¯uda^orum imaginationÃ©, qui corÂ» poÃ¯co modo de deo loquebÃ tur:^:^ flc audire dcÃ¼ ut oa (iw uifus in monte Sinai in fliecie fenflbili, in Ãrma ignis, uolebant. Didt igitur : Ne tdlid cogitchs: qui Ã rieo illuflratur,hic uidet pÃ tretn:et qui non iUuflratur, Mdet patre minime. Qui efl interftlios dei, ille uidebit viderepa^ fatremaliquomodo:nonutpatrÃ«quisuiderit,niflper (Km.

Cap* VI ANNOT. IOAN. OECOL* filium agnouerit. Quomodo dicemusputrÃ©cui nsÂ» fÃ fiÃ®iusf er quomodo jilius, cui non eftpafer^ Patrem iÂ» fuanatura nemo pcr/iamp; nouit,folus fiHuspcrjiÃ¢eÂ» Primo hoc nobts contigit,utagnofcamuspatre)Â»,qui^ preeordinali fumus in mumerufdioru dei, deinde filiui de jjiiritufuonoliscomunicauit. Sedtune cognofeea muspatrem,fi etfdium cognouerimus, er immenfant bonitatem quam infilio expertifumus.in fumma,h(Ct }nyPma,C hriflum iÃ¼um ejjÃª redemptorÃ© noflru,nul}i humana mens capiet,quee non diuinitus iÃ¼uflfutur. .

Vere uere dico Â«obis,qui credit in tne habet uitam Ã¦ternam. Ego futn pa* nisiileuitae*

itd^icoÃmofermonemmeum. Prius,Quiitenit: Uunc,qui credit, dixit â¢: er in eandc /Ã¨ntentiam ea ten* dunticertus eft de letema uita et de beneuolÃ«tiapatris.

Ego.) tndicaui per panÃ© inteÃ¼igi, quicquidfufteÂ» tat, confirmÃ¢t erpafcit.lta uirtus dei,per quam totus inundus fubftftit, etiamin Chriftoefttquandoquidem uerbum 4 came C hifti nunquam fuit feparatu. v ndt reÃ¢ediciturpanis uita;. Reducatisnunepofterieraad principium fermonis: quia antea aHdiftis,OperemitÃ¢ cibum ere. Veftrum fÃ¹erit, dicit C hriftus, in me creÂ» dere.Ã®amnonindigetis ifkrumterrenarum reru,qult;( breuipenturafuntii^nunquÃ beutosreddunt, quin potiM

Ã® N E V A N G; I O A NÂ» potins conuertite admcipfum,egÃ´cropanis uit^uos bis. Et idro re/pondet eis, quia gloriati funt in patribus fuis,qdâpanein de calo dccepij]ent,utfuprÃ :Patres no fiÃ¯i contederut nbsp;nbsp;nbsp;Uuic igitur obieÃ¼ioni nÃ»c uberius

rrÃgt;odit,cr ponit difcrimen inter panÃ© que illi mandu earunt in deferto,cr inter caleflÃ« panÃ©,qui ipfe e/i.

Patres ueftri manducaucrÃ»t mannÃ¢ fn deferto,6^ mof tijt funt. Hic eft panis flic de cÅlodefcendens, ut quifqÃ¼is cÃ´:Â« mcdatcxjllo,non moriatur.Ego fum panis uiuiÃcus,qui de cÅlo defcendi.Si ^s ederit ex hoc pane, uiuet in Ã¦ternGÂ»

Ita difÃ®inguit inter manna: quia manna nS abfq^ di uino dono eoceffum eft patribus : fed dlud nemini con^ eedebat lt;etemam uitam. Qui hodie comedebant,fo lum uno die pafcebantur,cr fequenti die iteru colligeas re cogebÃ¢tur. Vult dicere,extemus ille cibus no potuit mis letemÃ uitÃ¤ concedere.lJam fi patres tune habueÂ» re ueram ftdem in C hriftunt,quemadmodu Mofes creÂ« didit in uenturum C hriftu,uitÃ habuerc. De kÃ® eft uiuo rudeus,nonmortuoru. I^opropter cibuextemuyfed propter fidÃ© in C fcnÃ¯ÃM : iÃ¼e enim panis conferuat ois: cr eadÃ© fide^qua nos fa}uamur,faluati funt. Dicit: P aÂ» tres ueftri, qfolu manna come^ut,et /Ã ltt ad externu reftvxerSt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ille aut panis ex calo eft ; Ãgc

aÃ®idutHitashic habetur. VicfolenteaqUieChriftoipfi competunt, potiÃimum quidam etiam dementis attri* buere,quod planÃ©fidei C hriftiÃ¢hie indignum eft,ut cre damns,qui Ãacramentis aluntur, habere uitam ceternÃ -NoÂ« huc/}gt;eÃ©kintuerba Chrifli. Sed Chrifluscredi^ tus ejÃe redemptor humani generis,fihoccrcdideris, etiam abfq^fymbolo faluuseris.ExChriflo uitÃ habet }nus,non ut hoc Ãacramentis tribuamus, uelpanv.quiii plerofq^uidemus participespanis, tainen nonuiuunt, ^uia aiieniÃunt^Ãde.Certum eft uitanon continget jtiÃi ijs quiÃlijÃunt A brahte fide. C hriÃianus non curat amplius panem,fi accedit admenÃam,Ãedtoto animo intentusefl in Chriftum, er Uli gratiasagit: neq^Ãalus inpane,fedinChrifto.Itaponit hicdiÃcrimen-.'iqain quiuereagnoÃeunt Chriftum,itli ÃciuntChriftumeÃÃe panem. E calo deÃcendit,fiiiius eftÃeruus, Ãacrificiu, tnortuuspro nobis. Qui comederitexiUo, nonperibit cyc.viuiÃicuspanis eft C hriftus,n5 ficutnos uiuimus, Ãed etiam alijs uitam dat (2^c.

Exponit quomodo uitam habituri fimusexillo: quiaipÃepro nobisÃatisficitincruce,zirconceditetiÃ¤ Ãe nobis communicatojÃiritu.

Caro.) QÃ¿andodat.Bisdidturdabo.Ã¯biquidam coHligere uoliint jidnin promifiionem ccenlt;e: Ãed nibÃ¤ hie

IN EVAN G* IOAN* iji hictdliummeminit Chriftus. Scntentid,pdni5qitÃ«dtt^ turus fum uobis,efi caro mea (yc. Secundum iixbo,ad immolationem crucis pertinet. Ã^uando Chriflus dat fuam cumcm nobisfÃ§lUttndo fuinuspartidpesÃjiritus lÃius, itu ut credttmus C hriflim eÃe Ãdiumdei. Vide te ^uo modo Ãihis noflrÃ¦ camis particeps : quia naÃer frater efi,quia humanam carnem aÃumpfit. ita Ãi nos deÃiiritu eius acceperimus, iam nos illius carnis parti cipes erimus. Et datoÃiiritu, tunc certepoterimus not bis polliceri per C hriflum reÃtrredionem : unde hoc in fandisiÃ¼isfymbolis poUicemur. ttaigitur accipite. Cumdicitcarnem,nofeparat diuinitatemÃ carne,fed ^uiailli abhorrebantab humanitatc, rede diett,Citro mea : quia in carne erat fatisfreiendum pro nobisiunde nunquÃ¤ potuiÃemus diuinum beneficium agnofeerct fi ChriÃisnonfrÃ¤usfiiiÃetcaro. id efl, tunccognoÃe tis mc uere redemptorem, fi licebit cognofeere uerbum frucis. Multi argutantur dicentes : Dabo femel in crut ccyO' dabo in menfa .CÃ¼rnonpotius ad illam dationÃ© reÃieiunt, ad quam dominus uhiq; reÃieit, quod dicit fedarepanemerc^

Igitur Ã¯udÃ¦i pugnabSt inter fe, dicen tes:Quomodo poteft hic nobis dare co medere carnem;'

CoJWifcfC adChriflu, efl credere. ltal^intult;diter comcdere cifff c4ritentÂ» nbsp;nbsp;nbsp;nein,cft recipere per fidcm filiu hominis. UÃ¦c ftg^t

teruoluitfic loqui Chriflus,ut cognofcamus carnent longe Ã©diter Ã uerbo diuino ejjÃ¨ ajjÃ¹mptd, quini camÃ© prophetarum, iionaccepimus prophetas,quafifalui abiÃ¼is pendeat.chriÃusnon folumtemplum diuini* tatis,fed pater iÃ¼Ã ÃgnauityQr omnia plene in eo

Bohemi. Bohemi olim cum ucllcnt in hoc concilio ufum ccen.Â£ contra abufum aÃ^rere, quodlaicis alteraÃgt;eciesnon. fit deneganda,ufi fiunt hoc teÃimonio : Nifi. ederitis zyc. quodutrunq; hoc locoponatur. Caterurnparum appofite fiunt hoc teÃimonio ufii, cr nihilpro illisfiicie bat : neque unam uel utranq^ pofifiumus hie uendicare, nam non hie loquitur defiymbolis. Redius egijfintfii ab inÃitutione argumentati ejfient:iuÃit Ã hriÃus, om^ nes ut biberent ere. Propterea etiam ueteres quidÃ¤ it4 mordicus literam ficdttti fitere, ut etiam putarintpuea ris opus efifie comunionc ; zy etiam ipfit ufi hoe dido,ut tempore Cypriani ZT aliorum qui ante eum(de aliqui* bus loquor)in ufiu fitit. Communicarunt etiam iÃ¼i puea ros,putantcs dominum fiic urgerc externa communion ncm. Sed certum eÃ dominum non fiufifie locutum de ib lisfiymbolis. Caterum ininÃtutione fiatisindicat Pau lus,quam rede fioli iÃi participes fiant, quipoÃintdiju dicare corpus domini : tarnetfii propter huncerrorein ttequaquÃ¤ ueteres damnauerimus ; abfi^ dubio fine per tinacia,

titMcia Ãcere. Vos igitur [yncerdm mentent tenete iflo rumuerborum. Namnifi participes fiicrimus Ãgt;iritus Chrifli,utiq; noftra falus nonfubfiflet. quaficHcerett

, SalusueflraÃ mepenÃ¢et:etiÃ¢/itiefanguineloqnatur, Carnemreqcere,efichriflumreqcere.ltauerbu,quia neq^uerbu ab humanitate feparatur uel diuiditur.lgi tur quiChriftum re)puunt,illi uitam rejpuunt : qui au* tem perfidem C brijizt recipiunt, iÃifpfi carnis er fan guinis C hrifli participes funt.Certum cjl C hriftum Io* qui inpriefcnti,z;y cum nondum inftituta effent fymba la ccena;:tameneo tempore, quo iftis loquebatur,tene* bantur edere carnem filij hominis. Quod certiÃimum eflnonde fymboiisillaeljÃªdiÃ¢a. Nifime receperitis, cibum ilium coeleflem,nequaquam habetisiamuitatn in uobis.Certi fumus uita totius mundi pendere Ã C fcri fio,maxime autemuitam fpiritualem. Siingrati^^ge reuoluerimus,non aliun^ habemus quam per filiunt acceptafpiritu illius. Caro itta,fanguis meus,id efl,ile la mea humanitas uobis ejl admodu cotemptatnifi cefs fauerit uobis effe contemptibilis, nequaquam uitÃ ha* bebitis. Quiafichriflum agnouijfent utfiliudeijam habuijfint uita. Scitis hunemorem huius Euangeliflte ut rem biÃriÃ¤ foleat affirmare necejjariam, primo per affirmationem,dcindeperinficiationcmcontrarij. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/

PropotÃ¼ folet (ig,id ejl meum, non altcriui fdit ^utnent :hetncentphcifim habentiflukpronomin^ (is et ors. Quodbcnecpuenitbuic loco,ut inde mÃ¢iorChri fii dignitdi priecetlentid humanitatis ipÃus nobit commendetur.

Qaiederit.) Noneomodo quocaro editur.idin crrtum non aliunde nobisuitam dari quand jpiritu, quia j^iritusuiuiÃcat.E,tita quidem nunc participes fu mus uitlt;e leternie, accepta feminario:Qr ide JÃiritut deinde fufcitlt;dgt;it cyc.

Ã®teriÃ®adfirmatquoddixit-.Caropoteftfulcitareet tÃ¼tÃ¼Ãcare. Bgofumpanisuitic, Quareitaloquituriut fcias came non e/fe contemptibilem. Si uulgaris elJet caro, nequaquam cibus : fed quia uerbutn diuinitas habitat in iÃa carne, (y per diuinitatem omnia fujkn* tantur. Ã¯ta C hriÃus tsenit ut nos faluaret, zy ut renafct remur per illu.Ã¯tailla caro, qusepro nobis eft oblata, quatenusftdemanducatur, eatenuseftnobiscib'us-'t^Ã Ucet G hriftus fit faluator mudi, tame niftfide recipia^ tur ttÃ³ pafcit,neqi ludÂ£os, ncq; paganos,ob penitriÃ ft dei^c. Hic {agpoftponitur,fed no eft contraria huic quodtamdixt,

Qui manducat meam carnem Qi. bi bit tneum fanguinem Jn me manetÃ´^ ego in illo,

vis fcirejruÃ¼Ã¼ huius mea itunducationis, cr lt;Jtii ftnt g carnÃ© meÃ¢ mÃ¢ducentjhoc modo guo ego loquorf Quis manet in C brijb? (juis uniturf Per fidÃ© utiq; maÂ» nemus et unimur C hrifto, ut infrÃ in cap.ij.de palmi* tibus qui infiti funt uiti .ideft, in lÃ¼is ego uiciÃim etiant operor: quia fi manemus fide in C hrifto, iam C hriflut cperatur in nobis per dileÃ©lionÃ©. C ibus extemus coÃr tat hominem,ut poÃit operari. I ta ft C hrifto adha;Ãeri* mus,manemus initio. AueÃimurÃ deo ubiftdÃ«ami/Ã¨ri mus,abfttdimur etiÃ¢ Ã capiteChrifto. Qui igiturfient in uite uera, manferint in C hrifto ,GrC hriftusin iOis, earn habentfidem,quÂ£operatur percharitatem, utiÂ» epiftola Cor.habemus; Clult;eritisexperimentumeiut q[ui in me loquitur ChriftifChriftus manet inaliquo, quando opÃ©ra iOiusoperatur, Si quisfeipfum cajiigat CZ mortificat membra qua; fuper terra, fttq; homo no uus, nimirit tUud per ftiritu C briyh freit. Qjtomodo poftumusdieere Chriftum eftÃ«initÃ®is,inquibusSatdH dominaturi visftire mentein iUorum diÃ©hrum f Si qui manferint itf me Ã§r receperint, utpote faluatorem, iHÃ© falui fient. Qjii perfidem non incorporantur C hriftof SU non manent lt;;^c.Latius itla fie dÃ©clarÃ¢t.

Vosputatis me eÃe hominem. Ego propter iunt ilam diuinitatÃ« tdntus fumer uiuifcus.UaÃ»li qui md^ nentinme, mÃ¢nducÃtcurnem, er permeipfumuiuÃ©t. nbsp;nbsp;;

CdueteÃ¨ifirmento ArianorumpropterhocdiHu, vi* KO propter patrem: quafipdtcr maior fit filio,erfiliui minor: hoc planÃ© e/fet omnem mentem C hri/ii exclue dere : fed C hriflus dudefua humanitate loquitur,quid nbsp;nbsp;nbsp;!

uerbum habitat in C hriflo, uerum erat uerbum cunt carneunaperfona. Rede dicit, propterpatrÃ«. Pater

nonunituscarni,fedpatrisiulfu filiushumanamcar^ nem accepit. Nonpropterea uult indicare quod Chri^

quatur. Si quis admiretur,quo modo fieri hocpotejl, attendamus potius cami illi adiunÃ«iam diuinitatemy et Ã)iritu ejjÃ¨ uiuificum. Scimuf quid egerit filius, quÃ m fe humiliaucrit propter nos. SicutC hriftus obediÃ«s pd tri,ita erisquifideadhieferit Chriflo,humiliserit e}^ charitateflagrabit. tiunc colligit:

Hic eft illc panis qui de cÅJo defeeni dit: non fÃ®cut comederunt patres ueftH inanna,Ã´d mortui funt: Qui manducat hune panem (Ã®dellnK'iMiict in Ã¦ternumÂ»

âIN Ã VA N Ã´. 10 AN* 155 ' tiopendet. Egopanis fum, longeg; aliu5pc(nis,qu^ patres ucftri comederunt. Si manferitisin me,matKlus tabitis panent,(guidÃ¢t uobis uitatn letemam.

QVrfntKni C hrifliis pergitfideliter docendo,tan turn pertinaces pergunt in jua infidelitate, detmoresq; cffidnntur,crblajphemiam blajphcmiis addunt. CumChriÃusfatis declarajjÃ¨t, qninamnians ducent camem fuani, nbsp;nbsp;bibant fanguinem, nempein

Ã¨o,ut maneamus in ipfo,frÃ´H participesÃgt;iritus ipfius: hoc craÃi illi auditores omnino non curantes, pergunt infuisblaÃihemijs.

.. HÃ¦c dixit in fynagogadoÃ§cnsinCa pernaQ.Plures itacp cum audiuiflent ex difeipulis ipfius dixerÃ»cine ferme duÂ« rus eft,quis poteft audire illumf

SuprÃ nonindicauit EuangeliÃtt,Ã¼biinuenfusfiie rit C hriÃis:Ãed hic inaniÃfie dicit,in fynagoga, non in Ãro .itafemper lucem diligit ueritas.vbi maiorpopuÂ» li conuentus, e'o feconÃrebatChriÃis. tdetiam Ann^ rej^ondit: EtÃ©nne femper in aperto docuitHtec autÃ«di xit ut ludtei nuilain exeufationem habeant. PalÃ m di^ Â£hlfunt,quie ChriÃisdocuit,ut nullt inficias ire pofÂ» ent. Sed guid profccit fua dodrinaf Ex j/j qui uidebedt tur ejjÃ¨ addidiores ChrifiÃ¼,gt;nagisfuntoÃinfi.

Durui.^Ã¯ynoj^irituaUbus mhilpoffct fuMiusdiÃ . fiihÃ¤ etiam gratius, quÃnt C hrijium ejjeÃlium dei, CT redemptorem,dbip(bpcndm noftram uitd. Sedipft rxpcihbant folumcxternum corticcin uerborum de ftnguine. Hoc uidebdtur durum er Scythicu uefei ctff iKhumdUd. Carncdismanducdtio infemagnumduri^ tient,ut Icripturd dicit in Ã¯ob, hdbet. Camem humdiÃ¼ tomedm no (igniÃcat aÃviÃ¼Ã¼ pietdtis,fedÃcuitid lupi num. Scdperfidemmanducdndd cÃChriÃicaro. Igi* ttfrijsqui nihil intelligunt aliud ^u.im externa uerbi fbnant,duruseÃfer}no. Ztalioqui etiam uerbumt^ (ts fcandalum eÃ Ã¯udtÃ Sjer Ã¶Ãindiculum Grteeis,

QuispoteÃ.) Dura uerbaloquitur,utnecelfeftt edere carfies ipÃus : fedÃi quis Ãngula uerba Chrijh eX pendit, obÃruabit mitam Ãtpientiam, quonfodo perÂ» uenerit ad panem. A coHatione mannlt;e,ad panetn cceÂ» teÃrmperueniterc. Qutc aliauerba poÃimtreÃi^eÂ» rare conÃeientiÃ¤ hominis, quam nos faluadosper C hri Ãum Æ 1 mÃ¶ alia audireÃipientes non abfq^ÃÃidio poÃ funt. Verum iRi agunt more omnium obÃinatorUiqitf iOires occludunt ueritatt,er nolunt doceri.

^(iumChriÃi in cognitione arcanoru cordis.DeipwÂ» prium eft noÃ'e arcana peÂ£hri5:unde diligenter hoc adiungit.Quemadniodit cieteri ludai litigarat de hac redtaetiÃ¢ipft difcipulioftrnftfnnt.iÃ®iecetiÃ¢pertinÃ¨t ad eonfolationem doÃ¢oru,ft uiderint deftcere fuos,eoÂ» rum animos alicnare,cogitent idipfum etia antea Chri fto accidiftc. tpftcraÃi erant nondumperceptoj^iritti fanihi,attamen medetur iÃis (pui doceri uolunt.

Hoc uos ofFenditf Quid igitur fi uide titrÃ© filium hominis afcendcntÃª eÃ´ ubi erat priusf Spiritus eft illc qui uiuificat, caro autem nihil penitus prodeft.

Beneftiftt expendendai/ki u^ha. iJam Chriftusf ot/i/lp mentemdifctpulorum probe inft)icitcrinftitiiit,ut me fortisHega* iiusfentiant.Dicit:0^nditncuosfermof(tjonft)la tio^e^rpetti fermo, fed res ipfa propoftta eft, nempe utpafeendifte tus nihÃ¤, tnusperChriftum.) Quodtanta ettammagnademe priedico,oijmdit uos hocfquaft diceret, minime oporÂ» tebat uos hinc offindi,mfi uelitisme negareftlium dei. Dixi me panent e/fe de cÂ«lo, qult;!e maxima ^oriapaÂ» tris(^mea.

Contemplati. ) Longe amplioriius uidebitispriÂ» idtegifs filium hominis donandum,ubi refurrexeriti inortuis, Ã§rafeenderitin calos : ubi locus oftendiculo tunc erit f Modus lo^uendi eft de filio hominis. Ãloo

propterea polfumus cu Vakritinidnis coUigm, ^ttod corpus humunum,inquo frater lioflereÃ, defcenderit Ãic de cÅlo. T atemur quidÃª non ex uirili femine,nihilo minus natum Ã¨ Maria uirgine, uerum corpus, noncoe leÃe corpus, quaÃper canalÃ« duntaxat uenerit Ã¨ Ma* xia: necefÃutÃ¤ioriKOiiÃteamurfflam. Mosfcriptu* rÂ£,ut ueritas diuinitatis C hriÃi nobis clarius commeit detur. NoÂ» enim duosÃliosponimus, ahum hominis et lt;dium dei,ut error Nejhrianorum,qui unumfilium dei Cr ulium hominis dicunt. JamÃde filio hominis dicÃ¼t, quomodo exponunt iÃ¼um locum,Vbi prius eratiCer* tumÃlius deinonplorat,attamen dicimusÃereiÃ¼unt, propter unitatem perÃonte. Si quis dicat de deitate ut uelitperfonamquÃ¦ diuinitatis adhumanitatemadÃr* ;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;re, is planÃ© folueret myÃeriu noÃree Ãdei. Spiritus falt

Prius.) Ã¯d eÃ,illaperfona,ChriÃ'us herio- hodie: etfi in tempore affumpferit humanacarnem per Ma* riÃ¤,ille tarnen prius in gloriapatris, o- rediturus. PoÃ fetquisdicere,'Munquid ChriÃtis aliquo temporeilla gloria deÃitutusi AbÃt,fcd exinaniuitfeipfum, id eÃ, uoluit nobifcum humiliter uerftri, quaÃ diÃimulaits fuam diuinitdtem. Per diÃienfaiioncomnidegit,paÃ fuseÃ,Ãagellatus ci'O.ldoÃi cum iam nonuerfabi* tier tUtra humiliter,'quÂ£l)Mis conaerÃ^io ztr aÃtiut ptio

IN E V A N G. I O A N. iJ?' ptiohnius fmiitHtis,uidcturquoddmodo cjjÃ¨exiiiani tio deitatis. Humiliauit fe in numero(eruorum,quirex fegumefl,necrenuneiauit regnoluo. Vtrexdepofita eoronacr pur{)urlt;t,uerfaturin medio[eruorum,utligt; beret eos, nee iaÃ¢nt fe regem, licet rex fit: ita C hrifius fe humiliduitpropter nos etiamfi rex e/fiet : qudtnuis di gnitdtem non abiecit,tumen nonufuseftilla crc.Cum mirdculd operdtuseft,umbrdm ofiendit fine gloriÃ¦. IdÂ»Â« Hon diÃimuldt ultrdfefiliumefiÃ¨ dei. Siuideritis a[cendentem,ubi perucnerit ad fumma ijhmgloriam, tunc longe mdiora appdrebunt. Quid dicetis demef tliittd in peÃ©hrd ue/ira jj:iritum meum, ut dgnofcdtis tnepanemefieuitd:.

Spiritus.) Quis/^iritustutici;diuinuscr Chrtfii fpirituSfis uere e^i qui omnid uiuificat.InA6iis:ln ipfio fumus,uiuimus eis' mouemur.lamper hoc uerbum exa ponitomnid alid, quicfupÃ¹ uidebantur ejjeobfeura. Quid promittebatperefumcdrtris crpotumfiinguis tiisinÃ³nne uitdm icterndmf Hic dicit; Spiritus efl uiuifi cdtor. Visuiderequomodo Chriftusfud carne nosuie uificett Spiritu fuo id fit: qudndo ddthoccredere,tunc uere uiidficamur.

Caro.) Quiade jfiritu locutus efl, etiam de carne fud loct(tum,nequaqudm dubitamus.itd Auguflinus Cralqpleriq} interpretantur. Sedutiflafuperioribus (chtereantjindicare uoluit difcipulisfuis,hanc Â«rnf nt

ab oculis ipforim ejje aufircndatn, inucbendain ifl Calos. Carnalisprecfentia nouiuificat,fcd]^iritusfa!t Ã¤imiÃio,ut cap, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;abiero,paracktus ttoti

rendam in calos. tiS efl htec flententia,cjuafl impie fltf tiamus de C fcri/Ã®i crtrnc. PaÃ»us efl homo.ne^; boc be^ neficium reijcimus, ut dicamus hanc carnem inutileni: Omnes creatiirÃ¦ bonte : er hanc nobilifliniatn refliteÂ» tnusi Sed hoc, quodC hriflus ip fl dixit, quid nobis fit proflturif : er nosdicimus,ut uiuificemurfliritu cM nbsp;nbsp;I

fli. Ptiam flperpetuo Chriflusambuletfuper terrami cretiam uerfltuninter dentes noflros,utita dicam, nt nbsp;nbsp;!

hil proderit, neque uiuiflcabimur, ni flflintu lUuflre* tnur. Caro nihilprodefl, ut iÃ¼iputatit, ad comedendui- i traieiluriin uifleraerc. Pacilc alijspoflumus obuidÂ« rc,refl'ondcantutcunq'; uelint. Seduere dominical/M fententiafatisnos admonuit,neabfurdum fermonent admittamus, quafl C hriflu carnaliter comedamus,ut ifli uolunt. Vnde planÃ© in genere ncgat,Caro nihil pro dcfl.llliefflugiaquarutmiflra. Dicunt: t^onloquilur nbsp;nbsp;â

de carne fua ere. pflncaliusfliritusquiuiuificetit^o aliumdabuntquamfliritumChrifli.Sedfldcfuoflhi^ tu hie loquilur, ucreer dccarneflualoquitur.nonutni hilprofit Caro eius,fld in cemeflione mhil. A liflfliri* tus efl qui ere. Id efl,ffiritualis intelligentia efl que ui

Ã® iil E V A N GÂ» I o A N/ 1)3 tiiÃcat. Clt;tro,idefi carnalis.Ã®tit planÃ© atrnalisfapicn^ titt fhiltd ejl. Idtemur illud. Sed ibi non loqnttur de car ttali fapientia:namdc hacrehicnon erat diÃgt;utatio: Volunt hucrcducerecumuocat illos carnales CaperÂ» ttaitas e3-c.Quantuisfiftcdicatn,quierÃ¤gt;nus quid fit ffiiritualiter intelligere er cam aliter Ata ipfi apprehen dunturinfuislaqucis. fides ipfadocct Ãiirituale inteb^ ligentiam. Henio quialiquid adniittit,quodbuicfidci derogat,Ãiiritualem fapientia habet, lam cum lÃi docu trint aliud pratteriVam fdem,ein cana dominier nouamrationem manducandiinuehunt, hocjfiritualt intelligentite pratiudicat.VndelutiÃinium cfifimpli^ eiÃimam expofitionem recipcre.Efl fententiaMeus ^jritusfidatusfiicrit, tuncinteHigetis illaplanÃ¨tetqui talia intelligit, ille confolationem accipit.

Hlt;f c mens iflvrum uerborum: Ciuod uolis dixi,ib ludeflÃiiritus. C^uid dixit ChriÃus fSeeJfe panent ui tlt;e i lila funt ucrbatper uerbd intelligimus rem, qult;e uerbis commendatur. Hamillaucrbaqult;e ChriÃush eutus externa, non erant Ãiritus uel ui ta : ncq; in duaÂ» bus rebus uitam inÃtuit ChriÃus e diuerfis.lgitur nunc colligit âidem quod ante dixit, utinfi'Ã ; TÂ«ci ÃliusDei uiuentis. lila utique uerba, credcrcfcilicet

Chriffum ejjÃ¨ filiumdei, hiec um uitalid funt. Quid, (dij adÃrant, cum ucrbd tarn plano.hdbeamus, ne eure tis,fomind enim funt.

NoÂ» creduntnfe effeflium dci-.z^rhtec cauftejl ^uod non credunt meJfirifum uiitificatorem dure. Sein mus^uam rem potiÃimum Ãdesexpetat. Qudrehoc dixitfldeo,quafi diemt, pernoui peÃ©hra ueÃra ^uod fimÃ¼es Återis luddiseftis. Tiert poteÃ,ut CbriÃuspri Udtim htec dixetit difcipuUs.tdcÃ,qHiÃmuLttis uos effemeos difcipuloSyfummum mihidantes honorem, tignofeo cor ucÃrum,nott crcditis ZTc.

Nouerai enim ab initiolefus,qui efÃ Cent non credentes, QC quis proditurus cflet ipfum.EtdiccbatÃ®Proptcrca dixi ^obis,quod nemo poteÃ uenire ad me, Hifi fuerit ei datum Ã patre meoÂ»

Eudn^eliÃa dicit,Ab initio .FieripotcÃ,ut ChriÃus hoc dixeriteis: Sciui db initio qtudesefliscfc.Vere C fcri/Ã®o db initio ddtifunt,e^ dnte conditum mundum tjouit deus, quini credituri eÃent, ey qui no crÃ©ditai: qtÃ¼^ tdm d fide dlieni, ut etiÃ» duÃnt eum poÃcd trddeÂ» re. Et comuni modo loquendi, quidÃ¢ funt no credentes ChriÃisloquitur.Quisinternoneredentcsdd tdntant tndliiidVf

ueniretf ZTc. Supri expofui iÃ®U,non cÃc hu WiHitritm uiriu tanta myfierianojjÃ¨, fed diuinitui coÃ¯t cediÃ pah'ecÅlejli.

F tdeliÃimumpr^ceptorem agit dominus nofler Ie fus ChriÃus : nampofiquam reite et fatisinflituit difcipulosfuos,e^ indicauit quanta bona jjgt;eranda fint ijs,quifequuntur fe, er ueri difeipuli funt:nunc fubfi^ Â»em,quantumiUiprojicerint exfuadoilrina,inquirit er examinÃ¢t. Et ofienditur nobis typus ucrorÃ¼ difeipu lorum C hrifti,quorum alij reprobi er hypocritte funt, alij fideles. Reprobi non perfeuerant ufq; in finem: etiamÃeile quouis uento agitantur ; at huiufinodi non funt ueri difeipuli.

Exco (tempore) multi difcipuIorS etus abierunt eo relido, SC no ultra ambula runt cum illot

PrimÃ¼, inquit, quida auditis Ulis fermonibus (quitt confiÃ¢ter C hrifius fuos femtoiKS defindebat) opus efiÃª nobis manducatione camis fuÂ£ ,erbibitione fangui nis:prietâ¬reafilium dei fe indicabat, er nouo quodant parabolarum genere loqui uidcbatur,pertÂ£fi,nolueÂ« runt cum eo amplius ambulare. ideo dicit:

Abierunt, ) DefciueruntabiÃ¼o.Apudtatinosde fcifcere,in malam firÃ¨ fumitur partem, id e/l,nonfunt

â¦ VI AN N 0 T. IOAN. O E C O L* confiÃi C hriftunt, cxpcrunt erubcfcere C hrifli, noÃ®uÃª ruit!,ctin[)liusciusfcqui dodriitMt. Vnde ÃlifÃ¹ercnot ti? AudiiÃ¹mus. RcpulÃ d Chriflo, quid mutuÃ quxred bdtithonorem, Qjiigloridhominu. O'libertdtemcdf iiis quicrunt-, iÃ¼i nonÃequuntur C hriftu : prueterea qui fjiis uiribusÃdut, abhorrent Ã doÃ¼rina ChriÃi .Ã®^Ã de duobus iftis hominum generibus principio audiuimus, Lcgimus quidc, quodpncterduodecim etiÃ feptuagin ta habuerit diÃcipidos, neq^ ifli feptuaginta ita pror* fus abicrunt:nam po/i refurredionem Chrifli etiant ipfifc coniunxeruntali/s difcipu!is,expcihintesjÃiri !Â«gt;Â« fanÃ³him.Vnde illi dijcipuli qui aliquÃ¢to addiÃ®lio^ fresC hriflo, etiam O ffÃ¨nfihisfcrmonibus flunt, noluere eumpro prxceptore habere crmagiflro. ttifuntqui non eduntcarnein chrifli.

Ã¯tdpertentatanimos iÃ¼orumChriflus, qui tameit pptimefciebatquidin iUorumpenetralibus pc^iorunt lateret,flc cxaminaturus quantum ex hac fua doi!Ã®rinlt;i profleerint : nam audiemus jatis manifijk ex rcjflonflt Petri fummÃ eorÃ¼,quÂ£ in tota difljutatione diÃ¢ht funt, Etuos.) VidetismagnÃ deflcientiÃ¼multitudinentf nÃ¼quid flcquemiiÃ¼ etiÃ¢ uos quÃ¢plurimosil ta nos no ma ueat,ctiÃ¢fl multi deflciÃ¤t: nÃ¢ qui ucre crediderint Chri fit), ilii no moucbmtur Ã multituMne deficientiutn, Ad duodceint

Ita(Ã Simon Petrus refponditillÃDo^ mine,ad quern abibimus f babes uerba uitae Ã¦ternx, 8^ nos credidimus Ã´i no^, utmus,quod cues Cbriftus tile filtus dei uiuentis.

Oinnes intemgÃ¤tur, er Petrus qui as erut oinmii dilcipuloruntyrejjiondet.lmo no folum nomine duode^ dm, fed h.ec uox omnium fideliu efl, ut Niutth. i6.c4. hdbemus.Cum interrogaret Clmjius,crulii(didre^ Jj)onderent,Petrus inquit, cu ipfi intermgurentur, TÂ« esChri/ius filiusdci uiuentis. E ideuerbu locutus efl, quÂ£ et hieponutur db Eudngelifli. Qji e uox itd eo h colduddturjUtfulierilldmyfdlicct conflÃionem,Chri flus ecclefidm fturn fecoUocdturu promittdt,itd ut ne^ que portÂ£ inflri eye. Ex ijsua-bis potcrimusdinofee^ iv,quindm ueri fideles,id efl, Chriflidni fint,et qui no. Pducduerbdfunt,fedfummdfideinoflrÂ£copledutur . verbd.) ClÃ¿tfidiceret, Non efl qudre d tc recedd mus,non efl quure dd dliquem dlium pr^ceptorem nos conflrdmus, uerbd Â£ternÂ£ uitÂ£ hdbes.lnuerbis tuis lit cet uidere promifliones leterne uitÂ£, ey uerbd tud fl qs crediderit,uere poterunt Mo prdfldre uitdm Â£terndm. Ex ueramp;ij tuis uerdm confoldtionem dcdpimus. A.t non item fleonuertdmus nosdd PbdrifÂ£os,uel philoÂ» fophos huius suundi, qui hdud judqudm uerbd uitÂ£

lt;eternÂ£ dcprom^tun funt: Uitm fe/nper magis relin ^uut nos hypocrites i^Min um mIIos. Chnflus autent itainftitiiit utfetis liqucÃcdt ,inde uitid-ternemcont cedihoininibus. Stultuinigitur ejJÃªtÃ¨tainfidelipMa Ã§eptorerecedm.

'Et nos. ) Ecce Petrus fdtis inteÃ¼exit,quod ChriÃus pttrabolicis ucrbis ZT tedioribus ad fideinprouocarit, qult;e nobis necelfarideÃ. Vult diem : Etnosineorum numero erimus,qui peÃci cupimus tua. cdrne^ut alJÃ¨qui ttdledmus uitdm Ã¦ternem. Nunc credidimus,^ co^ gnouimus, intcUetlum inquem accepimus rerum diuU nxrum. Eft. ut LX X. edducunt : Nifi mdideritis,no intclligetis.ConfcÂ£laneum,fi mdideritis,certe inteÃ¼iâ getis. Credut quorum cor plane perfuaÃum eÃ, nbsp;nbsp;qua

rum cor neutiquam dubitat.'Non illi cenÃendiÃtnt mii dm,qui nunc hone nuncaliam ampleÃ¤untur opinio* nemyCrdb hominibus pendent. NiÃ perfuafus fis Ã ritu Ãmeh, cz lt;t doÃ³lrinis prophetdrum, non erit uerd fides : ubi dut illdfides illuxerit in corde hominis,dbfipi dubio hdbebit fiiu incrementu : etid cldrd dderitÃ:ien* tid,tdndem poÃhdnc uitdm iUudcontemplaturi Ãicic adÃiciem,quodhicÃolum idmexpdrte cognoÃeimus.

Tues.) ldeÃ,Nosnonhdbemus tepro puroho* mine,neq;uidgdri prophetdquopiam. Eatemurteun ^m,GrillumpromilÃimÃ¤prophetis,quempdtresna firi expeilarunt orpatriarch^t Et quÃlisi Ãtius dei ui uentis-

IN E V A N G. IOAN. 14J utntis. lu (few O' honÃ¼ncmÃtm C hriÃumjcompk Ã¢itur fumnidm fidci. 'tiunquam legis C hrifiuin lÃ¼Ã¤tn ft dem exijuifiuiJJÃ¨d quopum, ut cretUt pMcmeffe cor* pus filij dei .In hoc non recreatur anima hominis netj; fatiatur. cum nobis tantopere fides commendatur per quam uiuimus, etiam fummum illud myflerium na bis commendatur,ne quis contemnat.

Dei uiMtis. ) id eft, uiuificantis dei,(pti habes atquit lem poteftatem Ã patre,Ã quo omnis uita, qui das jpiri* turn O'c-'E't nonfolum uiuificas in hac uita, fed infutu ra : quia de uita aterna nobis potiftimum fermo eft,de qua initio locutus eftiOpercmini cibum permanentem in uitam aternam. Apoftoli igitur dicunt fe hoc cogno uijfe, quod fit ilk qui poftitdare uitam leterna. An non fdtispaucisiftisuerbis pojfumusuidcre quidpradiiht fibiuelinti Edere carnemtObibere fangutnem,quiti aliud eft quÃ m in Chriftum credere, ut habeamiis uita icternami Igitur uerba iUafatis explanant nobis quid intotofermonedocereuoluerit. Vtinam pleriquchoc expenderent, o ceftaret plurimum difeordia in cede fia dei. Ã®^amfi ilia proftÃio, qua profitemur C hriftu ft hum dei,ilia;fa eÃet in cordibus noftris, Ãcile pojfemui coire.Si unafides,unus erit dominus,o coimus in uni ecclefiam pereundem dominum. Etiamfi aliÂ£ opinio ties fint o feila, ftd non oportet propterea ita difein* di : quandiu ettiin adharemus capiti Chrifto,pro mem

brishibcdifitmus. Uihiloininusquigrcgi ChriÃipra fuitt,eoruineflillosquiu-trios erroresinuehunt,uer^ bo dci redarguere. Uttm aliud redarguere quorundatH errores,or temerc condcmtre. videÃ¤t qui priores difgt; ceÃcrint. vtdetequÃ mmidti abierint : fed propterea non erit nobis cotriftandum, tnanentpauci apuddomi ttum,duodeciinfolum. Nc^,- incaujdeÃChriftus, que dodrina eius ; fed ipf fterut autores fui mali. Erat igiturfcifnta quoddam ZSquot; deÃdio multorunt. Sed inte riin confolationem accipiunt qui hodie docent, ft intb mi recedunt : non conttngit ob id quod minus pure do* ccatur ; fieri foie t quo purius doceatur, tanto plures de ficiantdifcipidi. Etecclefia meliushabituraefi, ft ritput^ata ab ijsulceribus.Ã¯n Uloparuo numero difcbÂ» pidorum,etiamfÃ¹turaeratcdbratio. De Ã®ttdaloquor,' quafietiantipfehoc crederetuidetur. Deeledisaudi^ uiinuS, nunc de reprobis habebimus.

RefpÃ¶dit (Ihs lefus : NSnne ego nos duodecim elegi,et ex uobfs uniis aduer fariuseft/Dicebatautem de luda Simo nis Ifcariote.Hic eni'm erat proditurus il lunijcum elTet unus ex duodecim.

No approbat uocem PetriChriftus, utapud ^iat thÂ£um Euangelifiam.fed in officio conttnere cupityOquot; Ã³fitndit quicquid boni habent, diuino betueficio bidgt;*e rit

EÃfgi.) Scilicet nos in numerumApoflolorumcr duodenarinm. Ncq; h^ecparua dignitas, eleÃ©hsfÃ¹i/fe in hocÃfligiiiin .Gratis nos elegi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quamuis hoc no

/naniÃfte dicat.VeflrÃ»inefl qui cÃis fnturi doihres or jbis, nt teneatis illam doÃ³lrinam ilLefam. Abfqne dubio potucrint agnoCcere adquantu oÃicium eleÃ¤lieÃent. Quidinirum fialiqni difcipukabierint,cuinneq;not duodccim qui omnibus cÂ£teris prteflare dcbebatis,eftis fatis fidelesi Satan diabolus dicitur calt{mniator,accuÂ» fator, qui non confitctur illam doÃ©irinam,fed accu fat. Eft unus inter uos qui maxime affligit cor men: quÃuis tto minus dole Ã dcfÃ¨Ã¢ionc ,ut difcipuloru:/cd etiam ad uos loquor dcproditore aliquOyUtinfi-Ã cdp.t;. Non minimus dolor ab amiciÃimis etiam relinqui. Ãiuid igi turproderat Ã¯udte oper^tio miraculorui quid dignita^ tisaltitudoiquandoquide caruilucrafide,ncq- pro fuit prelaudareChriftu,etfinidebatur fubfcribere Pcrt-o. Non reclamabat, non habebat adhuc pro blaftihonia, ttibilominns hoc uirus in corde fuo crat. Igitur qui ftat uidcat ne cadat. Eft luciftr Ã¨ caelo eieÃ³his, Adam Ã¨ para di[o, cr ludas Ã¨ftnnmo loco excidit. Qjiid mirii fi nos non tantispriuilegijsinfignesfticile labamuri Bonnin ut ambulemus in timorÃ© domini, tunc frcile fiduciant ttoftram collocabimns in deuin. Ita portie inftrorunt

tÃ¹hiladuerfus nosfunt pr^iMlituriC. SiÃ¯udas fcincnfi dÃ in cordehabuiljÃ¨t^perlÃ¨uerdlJÃ¨t utiq;ufq;infinÃ©, Dicebdt. ) Expldttdt Eudngclijh uerbd domini.

Certumdominusnonnominduit Ã¯!^m,{Ã¨dpdtienter PdticntiÃ¦ fccum tolerduit,ddns nobis exemplumpdtictiie,uteos cxcmplÃ¼.â qui non mdnijiÃifuntdlijs,crddhuc uitd fudnidlunt ddmnuminÃrunt,Ãrdmuspdtienter. Longe fecuscÃt ÃmdniÃfli cjjcnt,crhocconidgio etidm dliosinfice^ rent.Ã¯uddsconuerfdbdtur interet teros dbÃq; omni of finfione. QuodÃpr^iudicdÃetconfietudoIudÂ£dcte risdifcipulis,nequdqudm dominus luddm tolerdÃet. Vndenon omnispdtientid Iduddndd inpdÃore,pr(e* fertimÃ uelitpermittere ouem morbiddm,utperderet totum gregem. EosÃne idÃ©hrddliorumÃmpoÃÃti nus,de quibusjfes eÃ emenddtiouis.

Ã¯uddm.) Auico ifcdriotesdiÃ³hiseÃ.Exhocdgno feimus EudngeliÃdruntfidem,qui non folum ApoÃolo rli uirtutes,fed O' uitid ndrrdrunt. Mdtthieus confites turfeteloneÃ¼ oc- ItdÃ®odnnes diligenter feribithunc fiÃ¤Ãe difcipidum C hriÃi : o itd hi/loricd ndrrdtio mi^ ttus erit fuÃ)c0h,Ã non uidedturÃriptd inÃuorent difcipulorum.

Vnus.) Signdnter hocdicif.uocat eum didbolum, cumfolum orgunti eÃÃâtdidboli: Ã®^dmetidmmembrd didboli, edm dppeÃ¼dtionem propter comunionÃ« eiuÃ â dcmuoluntatis fortiuntur oc. Etidm poÃta hdbebi^ mui

1 N E V A N G* I o A N. 14-5 tnusguomodo diabolus miferit incoreius,^uotiiauds SatanÃ¦. Satan aducrfariÃ¼ Hebrlt;eisfi^nificat:i]uteex^ pofitioaliquibus magisarridef.etiamnonaberrabisfi hominem malum cr impiumdixerisdiabolu,^uidiao iolo akquo modo incorporatus eÃ.

ÃDorndt nunc C hriflus iter fcrtium in UieruÃt lern, oflendi enim CT promiÃ quatuor profea flionesChriÃihaberiin hocEuÃ¤geliÃa. In prima pro ÃÃ¤ionedocuitdc regeneraione ÃlioruinddyCrquoÂ» modoabluantur. infccundadocuitquomodo alantur^ Huncdifcemu5dijudicationemdo{lrinarum,0'deli^ lertate Chrifliana. interim etiam miraculaadmifcenÂ» turCT falubres dodrinie. Et iterum habemus hiÃcria cumepicherema,idcÃÃnÃru(iionem,quomodofeact Ã¤nxerititineri. idcebitq; nonpauca inde diÃ:ere,quas liter prodire debent ueri doÃ³iorcs,ne currant nonuo^ catijfed tanquam eleÃ³H Ã deo. Hoc habebimus inter principia,antequam ChriÃus ueniatad probationem dollnnarum.

C^tiafi dicmf.'SÃistcmporiius uerfabatur Ã¯efus in Galiltea. Quidam arbitraUtur ordinem rcrum geflÃ¼ rit aliquo modo cjji confufum, quod non ram fokt con tingfrcapudEuangc!ifas:idtamenincertumcft Ã§jc. Poft ho'c, in illis ipfts tÃ«poribus,ftue rcfticiatis ad mi* raculumpanum,ftuead iftam doMnain habitam,d luda-a difcefferat.Caufim adiungit:

Quia Iudtei.) Se indignas ftcerat ucrbo dei, quod reftgt;ucrunt. Cap. s.eaufain habemus,quia occidere Chriftumuolcbant. Diftgt;liccbdtillis quodfabbatocua rajfet,e:tr dixiftÃ¨t ft- cffefilium dei. vidcns igitur malk tiamiUoru Chriftus, nokbatambulareinluda:a. NoÂ» Jjoc agcbat metu : potuiftÃ¨t inter mediosÃ¯udieos docea rc,O'feferuare illatfum. Scd docuit interim nos,tit(Ã¹a rori nonnunquam ccderemus, cum uideremus gloriant tugkndum dei, inde nullufimere incrementu, tune enim multoft Ruanda. nbsp;nbsp;nbsp;tins eft cedere nbsp;nbsp;fe fubducere Ã furore hoftium. Naiit

cum hoe exemplum uideamus inChriftoipfo,noneft imputandum alicui ex inftrioribus, T emerepericlitaa rinequaquÃ laudabileeft. Itaetiant ubigloriadeipoa (cit,periculafugere damnofum eft. Deeet ut confiteda mur Chriftum. Qui ilium non conftffus eft crc. Ã®lt;!eqi itacejferat quafi nunquam rediturus, fed opportune' tempore erat rediturus iuxta prtefcriptumpatris.

Peftutaber Erat ante in propinquo feftiuitas lu : ttaeulorun(gt; dÃ¦orÃ» fcenopegia, Dixeruni igiturad illuut

IN EVAN G, 1 O AN. i44-fllum fratrcsillius:Trahfihmc5amp; uadc in ludÃ§Ã¢jUt Qi difdpuli tui uideanr opesÂ» ratua quÃ¦ lacis. Nemo quippe mccÂ« culto facit aliquid, amp;nbsp;quÃ¦rit ipfe palam cfle.Si hec facis,declata leipfum mÃ»doÂ» Dixt uobisf initium, iÃtid doccri nos,qucmodo agg^redienduniÃitdocendi officium: NamnonefipdÂ» rcndum amicorum cdrttalium affffiibus^z^tuncpof tiÃimum, qttatidofferamus gloria deiper nosproue^ hcudam. ItacumChriffiis moncreturÃ fuisffatribus^ (git.Ã¯ratres ChrifliconfanguineiÃmt. Scimus Maritc nonÃtiÃe filium alterumpoflchriÃu}n.M.osÃcriptuÂ» rtecfl.Ã®ta er lacofc ff aires, ita Abraham Cf Loth.lHi igitur confanguinei infligabant C hriÃum,et cupiebanteliam ipÃperChriÃum honefiari,coquod exftio gencre prodijffet tantinominis propheta. IM WdgispropriHra ff^.bantur honorem quam Chriflt, utetiam ip/i effent honorifici,utinloco celeberrimo operaretur opera, er celebrabilis effet in toto mundo.-Sed Chrifius iÃ¼isparÃ¨re nolebat, dans nobis exemplu, nefiamus hominÃ¼ mancipia, neffÃ¨iemur ttanÃ¤ iff Ã gloria,qute nopaucospeffundedit. Expeflemus tepus idoneu annunctando uerbo. Scitis ludieisprteter Ãabba ta er neomenias,id efl nouilunia fflt;a,fiiiÃe triaprteciÂ» puafifla,Paffha,Azymoru Ãffum,cr Encenia. KfiÂ» /'/Ã®wn Pentecoffrsjin quo tramerez datie legis in motÂ»

abernaculor Hm,quod celebrabantper dies oÃ¢h,quan do patres in tabernaculis habitarunt in deferto CJ'Cf C hriflus ip feut obferuator legis, fifta ifla non neglige bat,fcduidebatur niincceffare ct nolle ire ad diem ft urn. Qiiod confanguinei eius obferuantes,carpebant inChrifto iÃ¼udquafi prie me tu hocageret, uel opera Chrijiinon effe tarn fyncera atlt;j;priedicabantur. Pu^ tabant Ã diemonio proftcifci ; unde male de Chrifto fett tiebant,Qr ea qute hie loqitebantur, nonfine aculeo fcommatibus profir ebant.

Tranfi.y Veradiabolicatentatio:namilleMatthgt; ^..infligat ad uanam gloriam huiusmundi.Babetis apiid Marcum, quomodo Chriftus ubiq; gloria buius mundi declinet,typrobibel nemiracula eiuspratdb. centur. Docet nos etiam fi quid boniÃcimHS,neprlt;cdi cemus,ne amittamus in totum.

Opera.) VidenturfanÃ© amicorum uerba effe. BoS qui fumus difcipuli tui, tibi addiiiiores, uideamus ope* ra tua: quafi non uiderint in Caliltea miracula eye.

BuHus.) SententiaeÃueraquide. Quiuultglori* ofusapparere in hoc fecido, Hie omnibus modis curat ut opera fuapalÃ m fiant eyproponantur omniuocu* lis. Si quis hominum gloriam uenatur, ncquaquÃ qute retlatebras ertenebras,oportetutprodeat inlttccmÂ» Cr agataliquid dignumÃmaiUtcelebretm', Senten* tiaefl,

1 N EVA NG. IOAN. 14.$ tijeft,quafi dicmt : Et (jumit ipfe Celebris effe,neccl'Â» fc ut quid agat, Sed C hriflus non erat ex illorum nume ro : neq- hi qui ChriÃi funt,Ãcoptabuntab hoininibus gloriÃcari : imÃ´ numeramus inter beatitudines, Ã ma* ledicimur ab bominibus. Si homintbus placemus, Ã¯am nonferui ChriÃierimus. Plcriq^ docent folumobuaÂ» nam gloriam, ut uideantur doÃ´horcs cr celebriores quamcteteri.

UlaniÃÃn. ) Hoc cupimus ut Ãas confÃicuus mun* do,ut aliquid gloria: ad nosperucniat.

NoÂ« er at tÃ¼orum [olidaÃdes, etiam qui iundi fan* guine ; ftam prtccipue contcmnebant Chrifium : uide* rant iÃ¼um per omniaillis ÃmilemÃaborantem, corne* dentem crc. unde diidnitatem minus cogitabant.

Dicit ergo illis Iefus:Tempus meutn nondiÃ¯ aduenit, tempus autÃª ueflrum femper eft paratÃ». Non poteft mÃ»dus odiffe uos: me autÃª odit, quia ego moniÃ» fero de illojquod opÃ©ra eius ma* la fint. Vos afcendite ad feftiuitatcm il* lam.Ego nondum afcendo ad feftum hoc, quia me um tempus nondum ;inlt; pletumeO,

TfmpKJ quod decretii efi 4 dco paire, quando e^9 ^loriÃcandus fum,nondum adcfl. Ego non quadro gio .riam fuper hanc Imam: non propterca nonerogl(r* â riofus : per crucem autem fum gloriÃcandusAnfligatif meutafeendam KieruÃdem,or accipiam gloriamab hominibus. Cum Ãurrexero 4 mor tuis, v miferoÃnri^ turn crc.Htecq; glorioÃi requiesChriÃi.DeiÃ¼o igituf tempore inteHigcndum eÃ, Ãuelis loquide tempore,-quodpradixerunt prophctcc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Volebantilii miferi

Tempus.) Vosquitaliafeihmini,poteritisqult;J tidie idud agere: cz Ã gloriÃcari uultis apud munduttfÂ» femper ofÃrtÃe uobis aliqua opportunitas.

Mundus.) Vosuon contriflatismundum repre* . ^endettdodcpeccatisÃuis,proptereauosnonhabetoa dio. Mundus eÃ amicus fuis. Meodio habet. Et eauÂ» famponit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

TeÃimonium. ) C hriÃus eÃ lux redarguens teneÂ» igt;ras CT'Opera tenebrarum.ChriÃus non uenitmittcre pacem,Ãed gladium. Hine Ãunt illa diÃidia, quando deÂ» teguntur impietates hypocritaru, quiÃlicitatem ÃuatU inÃlÃagloria conÃituerunt-.ubieis iÃ¼aat^irtur,jpoÂ» lianturomni ÃlicitateÃua : ideo maxime ÃuccenÃent. Euangelium arguit mundum depeccato, ideo munduf Jemper perÃequiturpios. Eapropternoerit concioM torijÃeikindumad temporalemÃlicitate. Sidiceret,

i N Ã V A N G. Ã¯ o Ã N. 14.^ â Siftiundus cÅpÃ©rft fieriplacatior, ctnnuhciabo Ã¼erbii dei'.fed id nunquÃfiet,lt;}uia tnuhdus feinper malus erit, Poterant Ã¯udaifrre Chriflu reprehcndeMefn latroa nes,Ã(rtszjc.fedquoddete^elat hypÃ»critaruiniqui tatem, hoc{e^errime/ircbaru. Quisenimperfequebd tur C hriflum praeter pharifeos^ Me odio habent:qua* i^fquia teticbrÃ¦ Ãigiunt lucem. Ad taie frflum uos acÃ redite,quitalia quteritis.Itanthil hicerit diuerfumi fequenti: idq; fub finem repetit etconfrinat. Koflrunt quoq^ tempus non eft in hac uita ut glortemurifed fifS tabernaculoriim agemÃ¹s,id eft, cogitemus nos eftÃ« peÂ» regrinos.Peftunt illudplanÃ© admonebat humilitatiSi Sub tabernaculisuiuere debebant, ut agnofterentpae tresfÃ¹ifteperegrinos,crfcirÃªtfe dues duitatis HierÂ» falem. Quimunidpescali,hinonqult;erentgloriÃ¢huf tus mundi. Omnes miniftri uerbi ante omnia curent ne uatiÃ¢ gloriÃ¢ fedentur.Prieterea ft gloria fequatur,non ideo omittenda, nobis curantibus minime. NeÃ§- 4/1^4 tgt;rlt;etermittcndumquodadglortamChriftipertinet. !

HÃ¦c autem cum dixiflÃ¨t Iefus,man* fit in GahlÃ§a. Vt autem afcender unt fra trÃ¨s illius, tune amp;ipfc afcendtt adfefiSI non manifeftcjfed uelut in occulto. IÂ«Â« dÃ¦i ergo quÃ¦rcbant Ã¼l wm in feftOtCt di Â«banr.Vbieftille;

Permilit igiturui fralres ((fcerderent,c^fimullt;i^ iatquafi non ejjÃªt afcenfnrus. Sed uerbd eius eo tende bant,fe nolle uanMi gloriam.

Afcendit. ) Neuidercturejjecotemptorlegif.ilo rnantjifie cu(lom^ci aliqua, neq^ multo comitatu dficen dit.idefi,nolebdtuideri, qudfiimtdturusludeosyfifi: turbisiUorum immifceret ; ndm ubitj^ etidm pdcisrdtio tietn hdbebdt.lnfinudt etidm Eudngelifidconfiliu C kt fit,propter quoditdfieri decebdt. Sed firÃ¨fiunt nobis grdtiora,edquie mdgis defiderdntur, ClUiein quotiÂ» dianoufiufiunt,uilefcunt dliqudndo. Ã¯tdChriftusdeti^ twit fie diiqudnto tÃ©pore, ut defiiderdtiorfiieretJutbeis, utq^dcciperet occafiionemddconnnunicdndum utiliÃi mds doÃ¢rinds.Ecceidm defiiderium. Abfientemdefii^. dcrdntcrc-

NOÂ« fidtis eftbondO'fi^n^ docere, fied dccetut. bene etidm docedntur fidniia,, hdbedturq- tem^. poris rdtio. JiocuidemusChrifium ubiq,- ficrudre,amp;. occd/ionem expcihre docendi,ut mdioremfruÃ©lum fi cidtuerbum. Atq^hoc confidionoluit cum dmicis finis afcendere Hierufidlem dd diem fiftum, er permifiit po* pulum fini defiiderio teneri. D icu t ivbindm eft illei Vf ritdsenim nondddificilur niftabijs,quiuetitdtisduidt fiuttt. Stomdcbofiiftidienti nullus cibus, ut decct,fidpitf nine eft quod hic murmur ndficitur in populo. nbsp;nbsp;nbsp;. ri

IN E V A N G. I OÃN. 14-7 Et murmur multum erat in turbis de illo. Quids enim dicebant, bonus eft: all) autÃª dicebant,no, fed feducit turba.

HocperpetuÃ´fitfUtuJrijfmtentÃ¹ uulgi habfdf turde Chrifto. iiamalijs eftodoruitte inuitMn,alijs odor mortis in mortem: tdijs e(l in refurrcÃ©lionem,dlijS inruinam. Alijsuerbumcrucis e/ifcjnddlumcrUulti tid,aiijsfapientilt;icr uirtus dei. ltdubiq; inueniesqui contrddicanf.inuenies Ãlios dci, licet nunori copia^qui hudent cr extoUant-.inuenies etiamfilios didboli ejc-Hoc loco hi,qui bene dixeruntde Chrifto, exiftimÃ¹tur populÃ¤res: ali/ uero qui C hriftum dicebant fedu* ihrem,putantur fiajft ex hypocritis or pharifteis. Cijtamuisdicere,ftdua turbam, non folis uerbis indh careoportebdt. Sedhoceft temerariupopuli iudiciu. Quod autem inftituit loqui de probatione doilrinas rum, cj de reieilione temerarij iudicij, pulchre pra:x mittiturtemeritasilla.

Potcntiorcs illi male ftntiebant de C hriftD,male c* tiam loquebantur:nam nullus bona loqui de Chrifto eo tempore audcbat,adeÃ´inualucrat iniquitas. Erant adhuc omnes infirmi, cr metum ludxorum timcbant.

Permiftut increfemt defidcrium iÃ¼orum. Afceft^ dit (juidetn ad initiuntfejUyfed non mamfcjhjÃ¹t fc fliii* tim ah initio, etiatn cum e/fet lÃ®ierufakm. Non /htiitt prodijt in medium doÃ©Ã®ums,Ãed oblata opportunitate, cum uido-et menton illorum dife^ndi deÃderio teneri^

Templum .)vbi maior honfinufrequentia er at,ne Ãi^eikl ejÃet eius doilrina, libÃ©rÃ© docebat cr palÃ m, contemptis Ã¯ud^is. vnde apparebat prius feceÃijjc iU lum,non metu perculÃim,fcd Ãngtdari conÃliq.

Et mirabantur ludÃ¦i dicÃªtes : QuoÂ« modo hic IitÃ©ras fcit,curn non didiceritf

Semper obliuifcuntur Ã¯ud^ei diuinorum miracuto^ mm, O' adhierent in fofa externa C hrifliperfona, ina de eÃ quod tanta adimratione tenentur.

Cijiomodo.) fiiru non oportebat iUisejjc, leter^ tiamfapientiam deinoÃc omnia. NonminorauiderÃ¢t (tpud Prophetas,qt{iÃgt;iritu rapti,etiÃ¤Ãiturapriedia Ã§ebant.Sed notabantChriflum,quaÃ arte dÃ¦moniaca fuÃ¢Ãcieniid obtimiÃÃet, o no quod tanquam Ãlius dei omnia cognoÃceret. Roc efl quod murmurabat. id efl. Quern nouimus'.egit aliquanto tempore flbrum,uixit inter opifices,non edoilus efl Ã Pharifcis,ttihilominui (fffftliterfU. tiiÃ§non ofiendit Ei(anÂ§elijÃ®ti,,^ua tune Chriflut

Chrifliis doctterÃ». CertÂ«m efl tarnen, quodprophetas cr flripturas explanauerit: quas Mtem,non efl noflrii f:ire,neq^magnoperereflrt.

R.efpondtt illts Icfus,et dixit: Mea do drinano eft mea,fed eins qui me mifit, Siquisuolueht facereuoluntatcm illi* uSj cognofcet de docftrina, utru ex deo fit,an ego Ã meipfoloquar. Qui Ã fcmet ipfo loquitur, gloria propriam quÃ¦riu Qui aut quÃ§rit gloria eius qui mi fit illÃ», hic uerax eft, iniuftitia in illo non eftÂ»

Videte, nunc aggreditur eximiÃ iflÃ¢ doÃ¢riitam de probatione jpiritmin or doÃ´irinarum, quÂ£ planÃ© non efleontemnenda. Ã¼am perpetuum certamen fidtflrÃ¨ Ã , conditofeculo,cr fliturum uflj; ad conflummationent feculi,quÂ£doillrina uera etquteflljamam femper cunt uerisprophetis irrepferunt hypocrita;Qrflilfl doÃ©kÂ» resmnde opericprecium ut poÃiinus internofcere inter ueros crfrlfis doÃ©hres. Hiecuflq;ad u.cap. traiiat, utuideatisomniapulcberrime i!:y concinneconiungi.

DoÃ©irina. ) Hlt;ec uerba hanc habentfl'ntentiÃ¢:Da {IrinÃ¢quamputatis uulgarisejjÃ¨cuiuf'dÃ¢hominis,eu* lus doÃ©irinÂ£ fldere non licet, quipoÃitÃUerc, mcntiri Src-PlÃ¢nÃ¨ erat iHa doÃ¼rina Cbri/Ã®t : fed no fua,id efl^

non teÃ»iihominis, cjualcm ChriHum ful^icabdiur. putabdnt cm effepuruin hominem, or mdignum qui cumdlijscojirretur. Vultdicm: Ã^um egoproÃro doÃ¤rin4m,eÃ men:Ãd no ita men,ut putetis Ã¹ folo hoe . mine proficifci,et ut uos fuÃicdmitÃ¼ me puru homine, et no cognofcitis proftlio dei: Sed cuius eÃfeius qui me miÃt,ideÃdiuinj. DiÃernitinterdiuinam crhumd^ num doÃ©lrinam. vbiq^dicitÃ miÃumd pÃ¢tre, quÃ¤uis nonutdgdriter miÃusutalij prophete, eÃet. Doilri* num qÃ¹Ã» uudttis ex orc meo,non eÃ uulgaris doÃ¤rindf ÃducrediuinÃ¤. DiuinoenimiuÃu dttulithuncdodri* Â»dm. Si Ãruiis miÃus 4 domino, annunciarit aliud pne teridquod dominus commendarit,iam ille non erit ue* rax : ÃedÃt fideliter Ãngitur oÃieio Ãto , narrabit id quodÃbi eÃ demandatÃ¼ : non loquetur expropria cd* pite,Ãdquoddominus commifit. Ponitnotds,zydi* ferinÃ¼nd doHrinarum.

Voluntdtem. ) visperttenireÃ¤dcognitionemdei? primum para cortuum, ut uoluntdtem tuam uoluntd ti diuime fubijcias: quicramus ante omnia ficere uoluit tatem dei.Ã¯^ am quandiu aÃ¼ubeÃdt tibi adhuc mundus^ CruishiÃc rebusddbÂ£rere,ÃuÃrd ddmoncberis,ni* bil pro fielet apud te omnis doHrinarnnde neceÃariunt eÃutdoÃ¤rinam deiaccipias. Ciuidde cenfioribusdoÂ« {lrinarumccnÃndumeÃ,quinunquaminducruntdnif mumpium,Ãmper in deliajs uiuentes, nbsp;nbsp;de omnibus

Jjiiritibus pronuncÃMtfvis cogno/cere qtilt;e doflrina fa uerdi V ide ut renuncics tuÂ£ uoluntdti,zy deifegud^ risiuffum. ludicondumctiamfcpofitisaffcdibta. Sio^ ludicandu mninoliberi,tuncuerecognofcemus.Primutnpldccdt piodjjvÃ©bt tibi deus, nbsp;nbsp;cupias e/JÃ¨ mancipium illius y tune flatim

innotefcit tibi dofirindyan ad deum ducdt uel d deo. Si quis autemjidtucrit in corde f io idolum, id eft,dogma malum, nbsp;nbsp;huic adharere uoluerit, is iam inftcius eft,

Loquitur.)! nter cateras aftÃ¨iliones intimior et per nicioftor uanee glorue aftÃ¨Ã³latio, uel etiÃ¤ propria lau^ dis. Homo feipfum amdt,uult magnificari,fapere pra dlijstcreft maximum damnum anima, er fummunt impedimentumne quisueritatem uiderepoftit-.etillc fire non adftrt fonam doilrinÃ ,fed quam ipfefomnia uit. Hoc mlt;di contingit huic,cr ex hoc uitio,quod cu* pitmagniftcaridbbominibus,neq;ftgt;eikitandeusper gloriam fuam magnificetur uel non.

Qui dei gloriam quarit.eft uerax : huius dodrina erit ttiamfan^,Zy omnifujjticione caret. Iamft uoluerit tisexaminare etiamhoc/eculo dodrinas,accipiteerf roremillorum,qui tantifrauntimagines. Deusprace pit iUas ioUi, ut clarius cognofcaturor adoretur inÃgt;if

CapfVn IOAN* A N N o T. o E C O L, Â«7Â« ZSquot; ueritate. Ulidti hiibÃ«t zelutn,fed citrafcicntM. ludiÃ cmmonÃ»is habent.Sed deusjjiiritus eji, nbsp;nbsp;loge

aÃumcultum quÂ£rit. Chriflus docuit putrem iitj})iri^ tu udorattdu.Phurifici externu docebÃ¹t.,1!:^ mugis gu^e rebuntgloriÃ¹ fuumquÃ¹mdei.GuudentiÃ¼iuudire, Ec=Â» ce fungus homo eft, colit imugines amp;c. Ã¯tu uppuret tdit}uo modo gloriu illorum quum ip ft quxrunt. Orure iUitcputre inf^iritu O' corde, fit in ubftonditOyO hoc hie uidemus.CiuiduliuddocetChriftusquÃ¹m M.ofts{ Veru iUi indicut fe inteftinu inuidium hubere. Siulienu eft 4 fide (diquid, o ft iuftitiÃ» tribuumus noftris opertu ius,potius nofinetipfos glorificumus,q deum ipfium,

Nonne Mofes dedit uobis legem, 8d tarnen nemo ex uobis fadis prÃ¦ftat le* gem,^Quid me quÃ¦ritis occideref

T^unc de doÃ«lrinu fuu loquitier, o ittÃ eftÃ¨ piÃ di^ Ã t. Hoc redurguebÃ¼t in C hrifto, quod fdbbuto funuue rutlnfirmu,eupropter queerebÃ»t occidereiUum.Ãluiu igitur contÃ©ptores erunt Ã¯udei legis M.ofuiciic, o dildo nlt;enegleÃ«hres churitutis, o homicidu:, quomodopo terutfiunÃ«hi efte illoru doÃ«lrinuÃ¼tu benecohurct uer* tu iftu. Suum dodrinum conftrt cu dodrinu ludceorÃ¼, qui plucebunt fibiinexternis cerimonijs ,O'ftgt;iritunt iegiteuucuubunt.neq; ob id fiiciebuntfibiconftientius. quot;iitdlus.) Quontodo nullusiPojjent quidumhie urguerct

ÃN EVANG. T O AN? t^o â¢ , ÃJâgttcre, legem nitUa mtionepolJe imfgt;Ieri,hoc efl huit manisuiÃ¯ibu^ SedChrifl^nolebat hochicdicere,an bumaais turibus uel fliritu lex impleatur: fled didtnoit Ãcere eos, guod in lege prÃ¦ceptum efl. \udlt;ci xlieni i fharitateerMt,lt;]uamuis flernnrent flabbdta, uiilimds ficdderent ddunj-rent zy-c. Sed contemnebant i^uod potiflimumcflinlegc.

O eddere.) Si legem fl.dtis,clUi(re oeddere me uul tidvbi charitÃ¤s efl,ibi deus. Dei uoluntas efl i/f charts tutCfUt etictm ctiremus fliMS Ã§reaturlt;is.

TRiiifÃ®dfKr in hoc cupite de probutione do^lrinu* rum. luebci enim dodrinÃ C hrifli ut legi (tduerlt;i fariÃreijdebit. DuneuutemnotamdÃ©dit Chnflus,ut ftnS, dodrinÃ¤ ab adultÃ©ra cognofleremus. Quifluam gloria lt;juarit,Ã fleipflo loquitur : id efl, non diuinam ad jirt doÃ¯irinÃ¢ : fled qui gloriam dd quÂ£rit, is flanam ad^ flrt Ce. lam fliedandum erit quidnam potiÃimum ad gloriam diuinÃ¤ pertineat, quid deus maxime qu^at, Gloriam fluÃ¢ non dat alteri : nihil dco flmiliarius quant fua miflericordia : unde in tota lege miflericordiÃ comÂ« tnendat,qi(am longe magis uult quÃ m flaerifida. C on* Ãrenda doiirina C hrifli di Mofle.C hriflus didt,qute* ritis me ocfidere, pleni eflis inuidia. Htec planÃ© non efl tnens dfi, innocentem perdere : ego rfMtÃ« cupio flicerc wluntdtem dei ; ut inox audtetis. Et ut deus uult uiuex

Cap,VII A N N o T. r O A NÂ» OE C O L. rehontinem,itit ego cupio feru^rc hominem. E-tiaiit Mofei ttdÃ¹pritcepit.uauidemus chdritittemcfmit fericordidmpotiÃimunobiscommendariinfcripturd. Quod fl doilrind pugndt cumchdritdteuclmifericor didfCertu eÃ non effe doiirinam dei. Tdmen etid refirt dunt quis uult mifericors uideri,ne crudelis inuenidtur: pdrccre membroputrido etperdere totum corpus, in^ fdnideft.Xgitur cumCbriilusitd perÃringerethoruin confcientid,ipfi mdle ftbi confcij, ut folentÃccre homi nes impij,fimuldt fe innoxios, z^dbhorrere 4 Åde.

Antedprlt;emifit EJidngeIijÃ®d,fiilfe mentem ludieo rum occidendi Chrijlum, dpprehendendi,utin f, cdp. crprincipiohuiusfcriptumell. lingutillifeefjÃ¨ innocentes: uidebuntChrifum cLemoniuni pellere,Qr ddeÃ impudentes funt ut tdlid dicdnt. NonreÃgt;ondent dded, dd quÂ£ rejpondere oportebdt, nempe qudre doe Ã¢rind C hrijti dduerfdrid fit Niofi: de hoc nihil agunt, fÃ¨d trdnfeunt dd per fond. Hoc perpetuu eft ijs qui mdo Idm cdufdm fouent,ut commifceunt et conÃinddnt om^ nid. ChrrfusdutemordtionÃ©fudm cÅptdmpcrfequiii tur,nec rejjgt;ondet dd iUdm iniuridm:interim nospdtien tidm docens,et inuidorum nugds ferre lt;equiore dnimo. Sed infrd 3. cdp.dicitfe non hdbere dcemonium orcÂ» â

I N E V A N G. I o A N. i$i Refpondit tefus,Slt; dixitilIislVnum opus fed,â¬t omncs admiraminiÂ» Pros pter hocMofes dÃ©dit uobisdrcundfioÂ« nem,non quod ex Mofe fitjfed quia ex patribusÃ¦t circunciditts hominÃ¨ in fab bato.Si circuncifionem homo accipit in fabbatOjUtnon foluatur lex Mofcmihi fuccenfetis, quod feci fanu totum ho* minem in fabbatof

Puffere Opus fuum, quod curuuit in die fabbato pa rulyticum,cxcufdt. NamadiUud unicum opus Ã¯udtei rcÃgt;iciebant. Multa alia miracula ficit Chriflus qutc non obferuabant. Vnum opus dicit, quamuis multa a^ lidficerat.

' Admiramini.) No fdmeurdtionem infirmi, quant quod curabdt in fabbato,ut haberent occafionem con* trdChriftum.

CircuncifionÃ©.iE/lmodusloqucndi.ItadeditMo fes,itd feres habet, non quodipfe primus dederitcir^ cuncifionem, uel primus dcceperit,fediam anteaetiÃ¢ alij dcceperant circuncifionem. Abraham primus dc* cepit fignaculumfidei, quod omnis pofleritas eius obÂ» feruaredebebatjufq^ad prlt;e/criptu tempus. Deusefi autorper tAofen. Ita circuncifio expdtribus,quid pa^ tresacceperuntÃ deo, Certumefl ,deusiuÃit Abrahi

Ut circunÃ¢derctur,cum effet fcrÃ¨ centenarius. Prlt;eceii ptum ex deo habebdt, neq- exfeÃnxit circueifionetn. KI olumus de uerbulis contendere.,ffd potius mentÃ« fcri pturd' uiderc. Perhocenim fndicdt dignitatem. Si ff eÂ» Â£hinda e/tdignitas inrebus er antKjuitdSjcircunciftar antiqmwlege lAofdicd. Si legemfanÃ³liorÃ¨ dicitisdie fdbbdto, non licebit circunciftonem ddmittere.

Kaecp hdbetisetmoderdtionemlegis. QudrehoeffÃ tisi nempe ex eodÃ© argumÃ©to quo ego bcnefcci homini iUi. UdhomodccipitcircuncifionÃ¨infdbbdto.A fdcrb pciffdrgumctdripotuiffet,qult;eoff:runturinfabbdtis: fedhocffeÃ«h.bdtddgloriadei. ^iuduiscircuitciddtur 'qÃ¼ii in fabbdto, tdmen ftn^hith fdbbdtum er fton uios Idtum. Rdeo non oportet effe addiÃ«lum Ã³mnino liter et negligere mentem itlius,quilegem tulit. Ã¯dfitfi chiii fitdinegligitur-qudfidiceret: Qjiidmihi fucCenfetis?. non circuncidi Unum membrum ,fed totum hommemi id eÃ, feÃ hoc quod deo potiffimum placet er probat tur. igitur qui nihil aliud reff icit quÃ mchdritatem,if fÃ citopusckhneqffoluitlegemffedimplet.

Ante oculos ueÃros magnus appdretMofes,qui fdbbdtum pTiecepit : ego autem utlior: fed non fic iudia . candum. Solemuserrtositdloqui. Hiecper magnunt apÃ¶Ãolunifhtecd uironon apoÃohea dignituteprÃ¦^ ditum.

Ã¯ N Ã V A N G. I o A N* iji ditiitn, diÃ©h funt z^c. Rem ipfam cxpÃ©ndifÃ©M fiinui hominibu! addiÃ¢i. Multi enim in concilijs hoc approlt;gt; igt;arunt,iffturhoceflcondentnatumiContrariumnon tji accipicndPi. Hoc eÃet iudicare iuxta jiciem,uel ex^i tertiu /pecie. Siquis uelit foils uerbis adhterm neglcf ikl mtnte fcripturx, titiq; ho iudicaret iuÃum iudiciUi ^uianoniudicdretiuxtamchtem legislutoris. Sihodid legislator ejfet prohunciaturus, non pronundaret hift ceuerbis,utfolet obijei. inprobdtione dodrinarunit fpirituum zj-c. citrate ut ran ip fam expendatis,ztr mt gis menton guÃ m nuda uerba feilemini. I ta omnia pul ehre coharent. l^ihil habebant iuda;iquod hifeedi^ Hisobijcaent.

Itacp quidam exHicrofolymitanis di cebant: Nonne hiÃ§ eft que quÃ§runtocÂ« cideref Et ccce cum fiducia loquitur, 8C. nihil dicGt illi. Nunquid uere cognoue tut principes, qdâ hie eft uere Chriftus;*

Cum uinceret Chri^lus omnibus modis, O' obÃru xiffet Pharifeorum, aliorum^ lud^eorumora, popuÂ» lÂ«5 adharere capit alh^uatenus Chrifto,0' iam ccepit tft'igâfps^âeÃ³bihabm dodrittaludtorum. ISlegarant SUsjuod quiefiuiÃent Chriflit adoccidenduidicebÃ¢t:. Ziamonium habet ere. lam cofliiat Ãma in tota Hie tiifalÃ©, Vnde quibusnotHcofiliuprincipl{,bi(lifebiti

LibÃ¨re. ) Noncarefniirdculo,guodtuinej]zridni minibil dudent, qui C hriflum queerunt dd occidendu.

Cognoucrunt.) Ideft, uidiffntfermonibus iÃ¼ius mirdcuhs. Sed iÃ¼i non obferuant, quid ChriÃus di^ xeiit : neq; intclligebdnt tdntdin doÃ©lrinumffed mdgii ffeShbdnt quid pronunciabdntÃmmi fxcerdotes, zy iudicdbdntfecunduinffciem. Dicunf.LiÃ³nnedgnoua. runt illii FortdÃis fecuti Ãiffent dUquo modoffi proces res fdcerdotum ChriÃum recepiffent : fed quid illos ui^ debdnt C hriÃum contemnereffubferibebunt iÃ¼is.Uuej Ãidtum eorum indicium reqeitChriÃus.

If d drgumentdntur iÃ¼i : Noj feimus eum effe GdlU lieum zyc. Et Eidthdndel, Hunquid d NdZdseth dtiÂ» quid boni uenieti Liiec mens ludieorÃ¼,ffeÂ£idbdntChri Ãum humilem, Ã¼quot; MeÃidm cum mdgnd potentid utn turumdepvicdicdbdnt.

Liullus.) Hoc putdnt dcceptu ex Michned, Egreff fuseiiaddiebus tccernitatis, ut ignoreturpdÃim, unde tidmÃt, qui cum tdntdpotentid uenidt:de iUo dutÃ« qui Ãibri Ãlius, unus expopularibus ^c.lterÃ¼ iudicdbdnt ebriÃum db iÃ¼isexternis. Hon cogitdbdnt diuindin tÃ¤m qult;einChriÃDerat,qudtdntdmiracidd operdbd tur.

IN E V A N G. I Ã A N* iÃJ tiir, Ã§uiC plane erant diuina. vnde ChriÃu! iterum cos reÃJUi, or ignorantiaeorumante oculosproponit, do cens nullos C hriflu cognofcere,nifi deum optimu et be nigniÃimu autorÃ«falutis cognofcant,tunc^;ficile filiii accepturos. Qui Deum non agnoÃunt, er potiuspro tyrunno habent, baud mirum fi filium non agnofcant, Itacp kfus clamauit in tcplo docÃªs ac dices: Et menouiftis,8lt; undefimfcitisÂ»

Per irrifionetn dicitMe fcilicet noflis,Gr unde fmt ttoflis.quafidiceret-.Nihilhominprobefcireuultis.

Et Ã meipfo no ucni/ed eft uerax qui tnifit me, que uos nefcitis.Ego uero no ui ills,quod ab illo fum,6^ Â»lie me mifiu

Ali^uanto obfeuriorfententid efl, ut illdetidm in^ fld^uiefequutur. Seduidedinusquteluddipropofue^ rint,tunc mensChrifli erit dpertior.Dicunt, tins Dei, ddeflÃ¨t longe cu olid potentid. Hdnc ordtionÃ© pulchre eludit .Me fcilicet flitis. qudfl diceret, minime mefcitis,uel flitis me iuxtd humdnitdte. Efl 'ne itd bo^ muiri,utf:idtis me,quemdicitis hdbere dÃ¦monium, quemq- cupitis interficere f flitis ne me f qudfl diceret, Nefeitij me : hoc per irriflonc. Etidm Pildtus queet ri tin hoc flnfu.THon ueni d meipfo,ut uos drbitrdinini^ Indicium quod neflidtis meipfum, quid putdtis meeflÃ© Mt dJiwm impoflore:fld cjl uerdx deus qui me miÃt. Sei re of ortebdt primo promiÃiones Dei orueritdtÃ«jtuttc

non difficile effet cognofcere Chriftum. Qui reifftt promiÃionesprophetaru, ille non agnofcetChrifltim. DcÂ«j femper uerax promifit per prophetas mittere fflium:neÃcitiseiusbenignitatem cz i^uantus fit.

VoÃ®.) Difcimusigiturpdtre^ÃdgnoÃcamusetiM filium : difcimus benigniÃiniu effÃ¨,fi illum rede agno^ nerimusz^c. Chrijlusbenignitatem patrisdeclarauit in lo. cdp. Proindeueredocebdt. Etfinositaintemt edoÃ¢i ffierimus^utbenignitatempatris dgnofcamus, reiÃ®e incipiemusiudicare:ijs fepofuisnunquamreÃe iudicabimusdeffcripturis. EcceomnesiÃ¼inopoterant contradiccre ,fedpotius ui C hriflÃ¼perdere conantur^

QuÃ¦rebanc ergo ilium apprÃ©hende re J amp;nbsp;nemo miÃt in illum manqs, quia - nondumuenerat horailIius.Deturba autem multi crediderunt in illum.

vide te qudm male habuerit lucbeos^quia dixit ilk)t, nonnoff'epatrÃ«,cum tamÃ¨ inter omnesgentes maxime gloriarenturffenoff'e deu. Propterea infinuabat fe effi filium dei. Sic ernune qu^erunt ut apprÃ©hendant eumÂ» :

Hora.) Ã¯deffynondum ueneratdecretutempuh'^ quod patri placuerat:decreuerat prius fatis docerepoÂ» pulum,utnuHusexcuÃaretur,E)iÃcimusnontemerepe, riclitiatt

IN EVANG, IOAN. i$4. ficJitandum, fed ubi hora aducnerit, ibi tuncÃducijlÃ¼ rer agendum in domino.

rati (ermone C hriftt,quo fl indicabat flliu Dei : cC C[uomodo conati fmtChrifiitapprehendere. Quaniii Â«IÃ dKf omnibus modis inflnrent,tantus tarnen timor te nuit eos,nc auderent manus in iHum inijcere,quia non^ dum hora eius uenerat. Hocclt;eteri animaduertebant, tanguam magnÃ¼ miraculum, quo uel folo admonitipo terant ipfumefleChriflumagnoflere. Cohibereenint ora tam fanguinarioru hominum,ne innocentem hune agnum inuaderent, miraculo no caret. Vndefequitur:

Et dicebant : Chriftus cutn uenerit, num ligna plura edet qs quÃ§ hicÃ§didite

Cum igitur non caperetur C hriflus 4 Pharifleis,ut ipfifls.tuerant fleum, plebs ccepit credere inChriflu. ConfiÃi funt:^Junquid fatfignorÃ¼iPoflÃ¨t ne alius plu ra flgna fleere q ifle i Dicuntur illi credidiflÃ¨ in C hriÂ« Pum,ftcut de multis alifl etiam legimus, quorum fldei noneflperflibadhuc. Nrfm pendebantpotius Ã mirut' cutis,(j' lefum opinabantur ejfl C hriftum:fld an uere iUum agnouerint, hoc non liquet. Miracula enim fola non fatisoflcnduntChriflu-.quamuisfuprÃ in s.cap. rcmitfrtt ad operafua: fediHa folumdantteflimonia,. ez miraculaprapterinfldelesfunt. Verumfldelesmee

Caeos Ãcit iHuminare, mortuosexÃ¤tauit.Etmul tamagna miraada fÃ¨citCbriftu^tfed multadcindeÃ cere apoftoli : quamuis magnum difcrimen inter miro^ cula qute C hri/fus frcit,et apofloli, qui in nomine C hri fii eaÃcerunt, Sed quid dicis,cum Antichriflusmiracu lorum operatorfit,ut in Epiflolaad TeÃ.patetiProin de nobis certiore fcicntia opus ent, quÃ m folis miracu^ lis.V num miraculum cbmendat C briÃus,nempe reÃtr reÃ¢ionis: perqs iÃ¼ud magis C hriflum agnofcimus. Po* pulares ifli credebant in Cbriflum,quia uidebantfi* gna ,crquod tam libÃ©rÃ© doccbat inuitis facerdotibuSâ

Audierunt Pharifaei turbam muffin tantem hÃ¦c de iHolamp;^miferunt Phan'fgi iÃi amp;nbsp;facerdotes prÃ¦dpui mmiÃrosut capcrcnt ilium.

Quandoquidem timoripfÃ´sinuafirat,neappreÂ» henderent C hriftum, coduÃ¢is minijiris, uel miÃisfuif, conatifunt C hriÃum in uincula conijcere. Audiere tur iam nonliberedicentem,fedmuÃitantem ; unde PhO)Â» tifeimulto magis commoti funt. VidebaturiUisindiÂ« gnum fua religione, fi permififfent tantam blaj^be* tnidm,utipfisuidebatur,impunitam.illiquifibiperÂ» fuadent fe eÃe religiofgt;s,crcbaritate de/lituti funt, magisfeuirefolent.

IN E V A N GÂ» I O A N. 1?$ adhuc paruo tempore, 6C uado adeum qui me mifit. QiiÃ¦retis me amp;nbsp;non iniie nietis:3^ ubi ego fum, eo uos non pote Ris uenire.

Aliudmiwultiminterfcrit, nempcciuodChrifiut cognouit (Orcanas cogitationcs }udÂ£orum,z^ qtum ob ClUifam miÃi eÃfent facerdotum minijiri, nempc ut ipfum caperent.

Adhuc. ) lam uobis non permitdtur ,utme capu tis,fed quando uenerit hora mea. Igitur ne nunc labo* retis,neÃtis foliciti, hoc uobis non continget. lam non morior, tteg; cro captiuus uefler ; quamuis pufillumfit adhuc tempus crc.

Vado. ) Ad Deum gui tnifit me. videte igitur quantum/Ã®cinusperpetratisoccifurime.Ã®defl,J^onte uadam,non uiolentia ueftrame poteritis ad mortem trahere,Grmeinmluntarium.

QÃ¿rretis. ) Rccoratio mdeturmihiejfeprouer bialis^ ijs qt^morituri erant. Nam nemo qui uiuit Jet quitur mortuum: nS poffumus wuentes uenire ubi fuiÃ¼ mortui.vnde etiam infrÃ in tj.cap.Chri/ius eadem Mrbarcpetit: Qnaretismec^c. Solent hunclocu de Itidais exponerc,quod nonpotuerint uenire ubi fiierit ChriÃuSfideflad illam gloriamChrifli.Apofioliad eandemgloriamperuenerunt. Nammox : Sequemini tS'c.ideo nihilaliud hocloco accipio,qHam,PlanÃ© mo

CapÂ»VII ANNO T. IOAN. OE C O LÂ» riturus fum.ut non urn uos qui uiuitispoteritis tneinue nirc or fequLqiiafi dicmt-.ltd efl, iam jum inuifus ocu lis ue/b-is,breui abripiarper morte duobis,Ã etiam md

xime ueÃ¼ctis me, ut adfim uobis, ut uideatis miraculd : iam aber o, (y itd dbero, ut nemo ueflrÃ»m poÃit ad me pertingere. lÃ¼aexpoftttofimplicior. Alijaiitcrinters pretantur .Jam, ft placet, ifla uerba re/Ã¨rte ad ea qult;e populÃ¤res locuti junt de miraculis C hrifli. vbi Ãgnutn IonÂ£ propheta: inter miracula ponit, uidetis illud con mendari, quandoquidem lUi Ã miraculis cognouerunt C briftu. Et nuitpotiÃimu ab hoc cognoÃci, utÃeiamuf nonÃolum euin mortuÃ¼ zj ÃuÃcitatu,Ãed etiam pro Ãalu te noflra mortuu, ut iuflificationÃ© elÃeÃciamusnoÃrÃ¤. Verus eÃ Ãermo C bnyb, quando dicit : Adhueparum. Hanne Ãemper ubiq^ C hriÃus eÃ iuxta diuinitateiTea fintur aut palam corpus ÃuÃ¼ non Ãre amplius prteÃens, ne quis craÃitm quid fomniet,quaÃi corpus ubiq;Ãt, cu in uno locoChriÃi corpus eÃ. StultumgloÃema eÃ. AbeÃquidem uifibiliter,adeÃ inuiÃibiliter. Qmnino corpore abÃtturus erat ab eis: fed animo poterimus fein per habere C hriÃum pra-fentem .Sedquie animo com pleÃ¢imur, eanon replent locum, neq; circumferibun* tur.Poffumus prÃ¦fentia nobis Ãcere,quÂ£ nondu funt, fed Ãtura.Sed non idem de C hrtÃo eÃ, quia fua graM (tdeÃ fuis: neq; eÃ diuinitas Ã corpore fic feparata,nelt;Ã forponnouum locum circumferibenÃ¤um amp;c. QÂ«lt;^ fituf*

IN E V A N G. IOANÂ» iâ^S . ftt itenirc lt;(d cum qui miÃt,in edijslocis habctis.Exina* , niuitfe/cruiuitnobisinhoc fcculo,ÃtitferMisnaÃer: ubiÃtmxit, redit dd ipfum qui miÃe cum humunitate, O' gloriiccius pirticeps Ãiit. NonÃnc mirdculo C/jrtÂ« Ãus Deus or homo,uere tentatus ut nos

NonpoteÃis. ) C^teriquimoriunturhdbentÃtt ' (tmcongrcgdtionem,Ãidmpdritdifuni. tidelesquiete ui^biri Ãint,inÃdeles Ãecum hdbent ucrmÃ« Ãtum.Chri^ Ãus in Ãtmmd gloria., Pij ad earn gloriam ibunt in qud CbriÃuscÃ.

ItacÃ kidÃ¦i dicebant inter fefc Quo hic iturus eft, quod nos no [nuenfemus illume' Nunquid indtfperfionemGra:Â» coram Cuelpdganorum) perredurus eft,Ã¶d dodurus GrÃ¦cos C Quis ert die fermo quem dixit:QiiÃ§retis me Sd nÃ´ inuenie dsj ubi ego Cum, eo uos non poteftis ueniree'

Videte, qudmuis fermo iBe dlijs non Ã¤dinodum in^ cognitus erut, turnen femper luduei apparent craÃioa rts : nihilominus tarnen Deus uoluit per os corum mya fitria reudare, utpoÃea per C aiapham. N oÂ« intelUge bant de morte,dicebant:

DiÃerÃonem.) Id eÃ,lbit 'ne ad caeteras gentesf Koc planÃ© fitturu erat,Ãcut coniedabant fecu,O' erat ) ioCiu,rusgentes,quialudieiqu!ercbantoccidcreChriÂ«

jlrum,etrc^ugnabantj^intuifanÃ³h.Ã¯ndignif)ofthlt;ic crant tanto magiflro: unde apoftoli relidis ludlt;ei{ con uertcrantfeadgentes: tante Ã¯udÃ¦isprincipioeratpr^ dicanduin. Ã¯udlt;ei prÃ¦fentiebant hoc etiam ex propheÂ« tiSfChriÃumÃiturum expechtionÃ« gentium. Ex Da* niclefcicbant rÂ« fuasejjediÃipandas. OccÃ¦catio lu* daorumdUuminatio gentium.AlK[uo modo hociudai fciebant.VndehocquodÃ fuis faebanttfi^icaban* tur. N elt;j; poterantfibi poÃ¼icen mortuum C hriÃum re furreÃ©Turum: nihil talium ucnicbatin mente: undepa rum dodi de hoc myÃcrio,talia dicunt.

In nouiflimo aut dfe magno feÃi fta^ bat lefus ac clamabaf,dicens : Siquis n'tj uentat ad mc amp;nbsp;bibat. Qui credit in mcjficut dicit fcriptura, flumina de uen tre illius Ã tient aquÃ¦ uiuÃ¦. Hoc autem dixit defpiritu,quern accepturi erant credentcs in illum.Nondum enim erat fpiritus fandus, quia lefus nodum erat glorificatus*

Mirari quis poÃet, quomodo ilia uerba fuperioria bus coh^reant : fed tenete fcopum. Vult nos docere ut ipfum agnofcanius cr miracula difcernamus : unde do cet quiduereÃciat hominem Ã Deo doihtrn. ijouiÃbi mus dies magis cteteris ÃÃiuus, cum iamfoluend^ Ã^ tvet

IN E V A N G. IOANÂ» i$7 fJimirumininaxitnahominumcongregdtioiK. ClamabÃ¤t.) Vnde indiciumefl,admodum memo rabile e/Je diÃ³lum, ut poÃit i ceteris conjÃici nbsp;nbsp;come

Siquis.) SiquisueritatiseftÃtien5,ftilutis,uittef er bcdtitudinis, ita ut fedat defidcrium fuorum ajjie Ã©}uum,ueniat dd me erbibdt. St quis d. Chrifto ipfo ue re do^lusÃierit^er dgnouerit iÃ¼um filium Dei,Â£ternS fdpientidm, qui fe humiliduit propter no!, illc bibdt de Ãnte illo,ut omnid defideriafud fdtientur. Quis uenitf quis bibitinimirum is qui credit in me, iUc uenit er biÂ»

â¢ bit.PetimusfdlutÃ«dDeo:fcdcognitoChri/Ã®o,fcimu( exduditds effÃ¨ preces noÃ©lrds. C reditnus in C hrifluntt tdnqud in redanptorÃ«erreconcilidtorÃ«; in quem fi no crederemus,nunqud dÃvi^s noflri fdti,trcntur : ubi du tern crediderimus,ut in Ã¶.cdp.dudiflis, idm plane fatii flt nobis, ererimus edoili, ita ut etia alios poflea poflgt; fimus doccre .Sednonfit hoc niflper fliiritit fanilum, ille uere docebit.Nam itaperfiflit in fud parabola. Ali iiyUgofum uia,ueritds, er lÃ¹ta.'Vbi igitur uere credb tnus,bibimus,erdnima noflra refligerdti{r,ut amplius nonfitidmus ,fed potiusprorumpemus ut alios doceÅ tnus, er non confltndemur annunciareChriflum. Cre densinChriflum,nopudefietutdnnuncietChriflum: qui plenus hoc Ãnte fcientÃ¹e Dei, iHe cruÃ«ht flumina aquÂ£ uiute. Hon efi autem crafle intclligendum. EX

KCTtfrc memorite,ex intimismihÃ¤ eritibi jwdtum,nihil plenum hypocrifeoos. C onfiÃiones iflte quibus conÃte murChriflum, iftlt;e procÃ¨dent ex intimi!,ex puro cor^ de. PeruentrÃ«intimdinteÃ¯ligimus.Vbihdbetis: Sicut dielt Ãeriptura : funt quidum admodum unxij, ubi Ãeri^ pturd hiec dicdt.Sed non inuenietis locumiÃententid dU temubiq;ddeft. pÃdlm. Credidi propter quad locutui fam ezc. Et innumerd dlid locd.Hoe quidem in omnb buspijsejle:^Ãdclibus,ÃcdexceÃ¼enterindpoftolis ed uirtus C briÃti decldrdtd Ãdt in PentecoÃes die.

DeÃtiritu.) ExponitÃcipÃum. Hocprdcipue ntd ntfijktu eftpojkd in dpoflolis. Cdpto Chnjlo Petrtis ' ttegcibdt,etÃiprteÃentcChrifto duddx eÃÃ:t,Ãedin Pente cojkuirtutÃ«dei induite^c.VideteErdt. Siquiscoten à¥¤ . tioÃus,diceret,dliqudndojÃiritusÃin0hisnonerdt. Sed dond /piritus Ãdniliipfum jÃirituÃdn{ladicimus,qute debebant ddri pofiChriflu pdjÃiim or exuÃcitdtii

VLfiwrfwiflam uocemdominuscldrduocepro* tulitintemplo.lnnouiÃimodie. Memordbilis pldnc Ãententid nbsp;nbsp;totd eudngelicd,qud; Ãummam Chri

Ãidnd:uitiepducisperÃringit. Vocdtnurdd Chrifiani, cumÃiti or deÃiderio: niÃi excitdtusÃierit in nobis djÃ^ ^his Qy deÃiderium, nequdqudm bibemus, or nequd^ qudm ueniemus dd Ã¼lumAndicdtur C hriÃus ipÃe,quod fitÃcriMtornoÃer,quiexplcdtQmniitdeÃide-ridnoÃrd.

'â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Suprdd '

â SKpr4:PdÂ«Â»Kite. IttreligionenÃ¶flrapotiÃimumreÂ» ^uiruntur, fides er chantas. Charitas fidem fiequitur. Venientes ad C hriftum, fideles efficimur : deinde opeÂ» rante tn nobis fipiritufanflo,alios etiam ad gloriant C fcri/lt prouocdbimus. Ciuando dicit : Fittmina de ueÂ» tretEuangekfia nofter hanc fententiamut obficuriof rem explanare dignatuseft.

Defigt;iritu.) NÂ«per etia indicauiillapotiÃimu de apoftolis exponi,in quibus maior aquaru uiuenliu uis, er ampkor fides, er ejficacia/fiiritus fiandi, q in alqt. Is enim cuiq; pro fiuaportione difi:ribuit,alteri plus,alâ teri minus. Apoftolis quiftq; talenta erant comittenda, quippe per totum munduinprÃ¦dicaturi : quid mirunt dominum Ãlos magis locupletaripropter tot hojks ?

Crcdebant.) M.aximeinprimitiuaecclefiaacceo pturi erant dona /fiiritus fiandi: quiahocnonrarofit, dumdedonis loquiturficriptura,utde Jfiiritudicatur. Si quis addicbis litene, omninojfiiritum fianÃ©lum nega ret,erfoceret ex eo creaturÃ¤ ut Ulacedoniani Tivifh-negantes Jfiiritum fian^m tequalempa^ tri er filio. Sed inÃa clare multa deÃoiritufiandc. Ex quibus licetcognoficere,eandcm ejÃ naturam patrit CZ filij erJfiiritus fiandi. Qu^idam legunt, datusÃnrigt;s tus,fiedtextusnonhabet. Nam antca apofioli erant pufillanimes erfiegnioresad gloriam Chrifti annun^ fiandamtfiatispatet cumrefiurrexijfictChrifius-: adei

t((rdi emnt ad credenduin z:rc.Vnde C hriftusiliosobÂ« iurgabatyfed accepta j^iritu fanilo erant proinpti.

Ie/Ã¹s~) lax ta hnmanitatc fcilicet nondum refurre xerat,Z7 nondum afcenderat in cÅlos. I gloriam fu^ p:epilfe dicitur. Abjbluta nunc hac fententia, nam rcdi turus eji-, de eadan re non pauca allafurus O'c. or* tumiterumd^idium in populo ; quidam credcbant in Chriftum,quidam omninoreijciebant. Variaiudicia tominum co^fcere poteÃis ex illis,ut in fexto capi* teinfinehabuiflis.

Multi ergo deturbacum audiflÃªnt hunc fermonem, dicebancHiceft uerc prophcta. Altj diccbant: Hfc cftChrp ftus. Quidam autem dicebant : NunÂ«: quid ex GalilÃ¦a ueniet Chriftusf' Non ne fcriptura dicit, quod cx femine Da* uid 3 SC de Bethlehem caftello, ubi erat Dauid,ueniet Chriftusf

Flures audito hoc fermonc,acceÃcrunt conÃÃi funtdeC hriflo, alif uerum prophetam,e:xnon fedu* dorem ut fuprÃ . ^tÃ ab hoc errorc reÃipuerint, tarnen ChriÃum in totum non co^nouerunt. Certe non intelli gebaut C hriÃi uerba,alioqui quid Ãiblimius dixiÃent, jÃedaudiebant mirabilem uimdocendi.ChriÃusdoce* bat non ut PhariÃei,fed utpotcÃatem habens. ideo li* ccbit

IN EV AN G. IOAN. â t(lgt;itChriflumiefiimdrenott ut uulgarcm doShrem. In/r4 mim/ln facerdotum : Nun^uÃ¢ homo ficlocutta etc. V nde oratio C hnfli plena miraculis. Qui neg^ inÃ gnitcr boni,neq; ualde malt, ita de C hriflo fentiebant.

E]l Chriflus.) Magis ajpiratiaccejjerantadChti Ãtim,cr iam biberant non Ãne defidcrio falutis. IdJa fluebantflumina crc-dicentestKic cfl ChriÃus. in hoc numero uti^; fitere apofloli, er Petrus, cieteri qui hoc dicebant. Ita C hriflus uoluit nomen fiuum celebroa ri in conflteÃ©h omnium. Sed nihil illi mouebantur tan=s to miraculo ,fi:d magis perfeuerabant in blajÃhemqs fuis. Quod non fcripturis refillerepoterant, hocuamt (trgumentatione tentant.

GalilÃ¤a. ) Hi e rant ex dodioribus, fed fcripturis abutebantur. Quamuis ucre fcriptura ita fonatMic chieat f.cap. ubi manififle habemus,ut 4 Matthato cita tur,requircntibus Magis ubi natusetc. eo quod Dauid * olim ibi natus erat: perJfiiritum fanclum pratdiihim, quomodo C bn/ÃKÃ® etiam ibi naf:iturus efletthocignot rabant,et uolentes fimulabant. Pene citantfcripturas, quÃ¢doquidÃª glorite C hrifli inuidebat, eapropter mate iHis ceflit. quafl dicerent : VbinÃ¤ habetis ex fcriptura^ l^azarcnusisefl,confuetudinÃ©inGalilteahabet.NÃn ne Michaasin Pethlehepricdixiti Sic quidem coti^t. Sed uoluit aliquanto tempore obfcuraii propter Hero dem, quern feimus multos perdidijfe pucros. l^ondiliti

gentcr intluirebÃt depÃ¤tria C bri/U : etÃ¹m de (enfu fen p turÃ¦ no admodttm anxij. Quainuis C briftus natus irt Betblehc: fed fcriptura no fonat ut ludici interprÃ©tant tur, quaf C hrifiit ontnem lUtain dÃ³hirus fit in Bethlet ' bein, ut in Hdzareth, amp;nbsp;ut potius Bethlehemitanus âtiazarenusdiccreturit^amcertumeftuenitdeGalit ' Itea: fedproptered nonpojfunt negdre cum no in Beth lehctn ndtu efc.lUiplus tribuunt diih MichiCie,quint quodubihdbcdturinquirdnt. lUicitdntitd,qudfiChri â fliim multo tempore uiuere illicoportcret. Pnetered â

â¢ ttufqudm bdbent in fcripturd, quod uiuere in Gdlihed â prtciudicet dduentui Ghrifii, quin potius Mdtthicuf ' Vp originem Chrifli o/kndit fvrÃ¨ i J^eptdlim : in illii ' enm tribubus fumptaeftprophetiddb Efaid prophet fet. Periclitdtd erdt tribus Piepthdlim decern tribuSt plus quim tribus ludd crBcnidmin:unde etidm iUis tri tubus priuspromittiturdnnuncidtio uerbi, ztr maniÃ flutioChrifiiiquiditli etidmpriusincdptiuiate .Ecce pius ifte Eidthdndcl etia rejficiebdt in Bethlehe.ltlunt quid i EÃ®dzdreth amp;c, Sed idem no fitito^rnfus ut iÃiÂ» Re/fexit dd opera cr uim quÂ£ in Chrifto,reliqud E)eif committens:dubitabat autem ficut cÃ¦teri. Voluit deus hoc ddumbrare, or obfeurius reddere Ulis ignauiorit tus,qui iure permittuntur, ut hac ctecitatepuniantun Deinde abutuntur fcripturd.

Ã¯ N E V A N G. IOAN. iffO fimine Dduid ej]Ã¨. Etfi non ndturaÃ®is filius lofeph,fcci exj^iritu (an^ carnÃ© noflrÃ ajjÃ¹mp/it fine pcccato, tamÃªÃ¨uirginc Maria cz c. N o Â«t corpufculufiietit ali^ ^uod antea,ipfa finit eugt;n,fuo laÃ©lepauit.Eam ob rent Ã hrifiiis no fier cognatus, nobis fanguine CT' cnme cott iunihis.AdKo. t. Chriflumoporterenafciexfimine Dauid habemus, ut alite prophÃ©tie ctiafonant Poni fuperfidem meant ztrc.Videtis iteru contentionÃ© oriri de doÃ¢rina-.^uid agendit efl^quÃ accipiemusf quÃ reij demus^Qrc-Prius, EJoliteiuxtaficieiniudicare.Siad -ChriÃum accejferitis,cr biberiti5,ficile iudicabitis.

Diffidium itaeg in lurba faefÃ®Q eft pro pter ilium. Quidam autÃª uolebant ex illis apprebendere ilium,fed nullus Ã^cÂ»

Supra, pharifeiconati funtapprehendereChriÂ» flumÃ¹bi eadem uerba. Quodilli nonpoterant, comUÂ» tebant miniflris : fed neq^ HU aufi funt : quod non care^ bit magno miracuto diuinitatisChriÃi.MagnÃ¤ nobii adÃrtfiduciÃ¤,ut non capiUus de capitc noftoper.cre,

Veneruntergo miniltriadfummos facerdotes Ã³Ã³ PharifÃ¦os,Ã´(^ dixerÃ»t eis il lizQuare non adduxiÃis illÃ» r* RefponÃ derÃ»t miniftri : NunquÃ¢ fie locutus cft homo ficut hic homo.

Omnino ChriÃusmiraculum hoc uo1uitprlt;edicari' fgt;erminiÃros,quoadmonebanturfummifa(erdotcj,tit

rem penitius petj}gt;icetrnt, quidnÃ¤ agerent. Tt^am i^uod ipfidgnofcere nolebant, miniflri nequaqua in fcriptti* ris exercitati cognofcebant,non ejje uulgarÃ« illam do^ firinam : proptcrea etiam facerdotes hifce diilis iaden tur reprehendere. quaft dicerent: AbfitÃ nobis tantuitl fcelus,qui hominem innocuu,qui plus eft quÃ m homo, coprehendamns. Tale teÃimoniu iofephus etiam per^ Inbet. Ã¯ta loquiturnon uulgari more hominu, ut planÃ© indignum uidcatur nobis apprehendere talemuirunt-Quo diih carpebant mores facerdotu eorum, fed fer* uÃ¼ius .tgt;io audebant dicereprophetÃ¤ uel C hriÃum,fed folum hominein. Quamuis hteediila erant in laudeni C hrifii, tomen inÃriora erant quim ut dignitas eius et uirtus merebantur.quamuis melius quom ipfifacerdof tes, quicupiebantChriflumperdere,fentiebant. Sect undecommendont iUumtAfoladoÃ«lrina. Erant enint tdiquo modo afÃoti diuinoJfiritu ,utnon poÃent con^ tradicere-.minorautem confiÃio quÃ m utdecebat: etfi tionpoÃimus dicere iUosÃtiÃe fandificatos.

Refponderunt ergo ilh's PharffaeiÃ® Num Sc uosfedudi eftisfNumquiscX principibus credidit in illum,aut ex PIÂ» rifacisf Sed turba haec quae non nouit le gem,execrabiles funt.

I N E V A N G* r o A NÂ« ifft iult;licemus,fed iuftim iudicium. Vidctt! ut illi iudicant, Voluatuti rcjjiiciamus in principes Cf Pharipeos, er cotjdcmnantin/jrmamplebem.Hoc efl mdigtttÃimufn iudicium,ut fliprii ojlenditChrifliis. Jd ctram^ hodieÃ^i erre folent quidam Ãpientes huius Ãculi : rejÃciunt itt principes er guofdam religioÃlos, nefeio guam doÃ©iri n4m adeptosâ.fed hoc iudiciim planÃ© Ãlfuin efl.dicunt: Non erit uera doÃ©Ã®rtna, f ub epifcopis reijeiatur, erc^ Cum Mtem tÃ¼i homines fint,errare etiam poÃunt,imÃ¶ contingit ittos magis errare,guia honorem magis inub cem guicruntp utfuprd ^.cap.Cf mancipia gloria /Ã¨rÃ¨ fnnt,ut no inueniat ueritas locum apud iUos. Sic etiam tHi Pharifai folam externa fapientiam feÃ©kintur, guÂ£ inlotionibus,ueftibus,crfimilibusfitaeftrebus. Sfii qui guftarunt donum Slud cÅlefle, quiq; Jpiritufanch afflati funt,ut Matth. Â«. Confiteor tibi pater crc. dui uere humiles funt,cr ueniunt ad C hrifium,illi (d^ tiantur. duod excelfum eft coram hoc mundo, itluct abtecTum ejl coram Deo. Non propterea ut principes non poÃint eÃe fideles : nam l^iicodemus teftimoniunt perhibet : fed propterea non condemnemus alios proÂ» pter iÃ¼os. i.c orinth. i .Non mn/d nobiles

MalediÃ©li.) IterumilliÃlfoiudicant,quiapotius ad externa rejfiiciunt. illi uero legem feiunt, qui mens temlegisÃciunt,inquibusfides,chari:as. Sedilli rifeis funt malediÃ¼i,qui Ãris non apparent fanÃ¼uli,

Ca* vn A N N o T. I o Ã N. OE C o LÂ» cum iHuminatiÃimi fint perf^iritum ftnÃ¤um.

DOcemurin hoe capite probations Ãiirituuntf quomoJo non iuxta carnem ,fed reÃ©lum iudi^ cium iudicandtar, ft. Vnde cum principes ftcerdotutn obijcerÃ«t minifris, Ã®^um quis ex principibtis credidif fet in Ã®Ã¼um iflutim licet obferuare quÃ m deprMatufte rit iudiciuni illorum : no enim caufam ip fam expended iant,fed ma^is cxpeShbantillos, qui caufe adharet bant. TurbamdcogratiorÃ«malediilÃ cenfebant. Sed no timenda illorum malediilio. Malaeh. Benedica ue^ fris malcdidionibus. Docemur item fiduciam habere in D f KJB, cotemnereq; uana or temeraria iUa iudicia.

Dicit Nicodemus ad iilos (is) qui uc nerat node ad ilium, qui unus erat de numero illorum*

iJicodemus.) Dixerant nullos principes credere in C fcnyiÂ«)Â« ; iam ex ipfo confeffu prodit UicodemuSi Oquot; quamuis C hriftum nondum aperteÃteatur, tomen non confentit iniuftitiie. Gradus quidam iufiti^ cfl,fe non immifeere iniuftitia;, uel non adulari iniufis. Vn* de ft quandoqfudices, uel alij confiliarij non poffunt hoc afequi, ut innocentes omnino eripiant, uel digni* tÃ¤te prouehant,quod etiam ad iudicesjfelt;!ht,h.-ec an* te omnia curare tarnen debent, ne confentiantiniufis nliorumfujfra^ijs.l^icodemus tenerii;rinfirmusadÂ» hue

I N E V A N G. I O AN. iffx â¢ WÃdc(idc(rguitfCiÃ¼od noÃ»u uenmtadChrifliiin toÃ¼oquium habens,crdii: non ucnicbat) darum hie nobis cxhibct Ã!cdmenfua;probitatis.

Vnus.} Occupabat etiamipfeiudiciariamcathe dram, unus ex /Ã¨natoribus. V idemus magiftratusprosgt; pterca non e/fc ccn/endos quafi inÃddcs,quia hanc Ãtn Ã¢ioneinfumpferunt-.quianemo ÃdeliorpijsprincipiÂ» bus^modoÃingantur Ãuo muncre.

Nunquid lex noftra Judicat homi:Â« nemjOifi audiat prius ab illo, dC cognoa feat quid faciatf

Nunquidlex.) nicit,Nunquidlex,G^c,iinooni nes leges nolunt iudicari quempiam inauditum,uel cau fa nonduin fatis cognifa c/quot;perjpeda : nam nifi caufa ipfa di]j)idatur, iam non iudicium, fed potius con/uÃo er tyrannis erit,ut Efaiec quinto habetur.

NoÃra. ) ReligioÃores uolumus ejÃe Romanis er Grxeis,quorum leges permittunt er iubent, ut pars aduerfaria audiatur. Noj iuÃiores cÂ£teris ; qua: iuflitia noflra,fi iiidicauerimus hominem, quem no au dierimusitex habet ut nemo condemnetur niÃ duobus uel tribus teÃibus. Deus quoque cum arcana cordiuin optime cognouerit,nunquÃ tarnen iudicat, niÃerimiÂ» namaniÃÃentur. Puniturus Sodomitas dixit: Vide as mus anopere compleuerint.Itemconfiifurus linguas Babel, defeendit cunt angelis, Scriptura hcec ideopoa

CapÂ«vn A N N o T, IOAN. OE c o lÂ» nit,ut quottes pana fumenda fit, deccitt utcaufa filt;i tisdij^iciatur.t^onuidcbaturibiexcufaremagnopere Chrifium,fcdÃuereiuftitid.ciuaftdicmt:FimpoteÃ: utpcccarit homo die, ne^; abfolucrim lUum con^ demiutrimietiam ft fit pcfimus,meretur tarnen prius audiri quÃ m condemnetur.

RefponderÃ»t ÃC dixerunt illi: NS 0^ tu GalilÃ¦us csfScrutare QC ufde, quod a GaliÃ¦a propheta non furrexent.Et ambulauit unufquifcp in domÃ» fuam*

I^icodemusÂ»SiudicabatfecundumÃdem,fcdcail fam ip fam, cr modum traihindto caufee : per quod fio gnificabat, ut nemo iudicaretur abfq; teÃibus.

Kunquid.) Videteiterumillos fecundum fitcietn iudicare ; C hrifiusprophetam fe dixit,ex Galibea ucf nit,proptereafrlfusprophcta eft.Condemnant ob pa* triam. 'Ejitequeacfiuelim Scythisnegare fapientiÃ¤, C^folis GrteÃ s tribuere, ut quidam folent nofuÂ£ natio nis homines'Barbarosuocare. ScythiafuuAnachar*. fim z^fuos aliosprotulit.Kulla tarn inculta terra,qult;e non fuoi uiros proÃrat. Et nuUa tam fxcunda ingenio rum, quin habeatfuosfhdtos. Ob id fultum eft ab ex* ternis ieftimare hominan. I tlt;t Ã¯ulianus ApoftutaC hriÂ» ftion Galibeum Hocat,e:y C hriftianos Galiheos.

Scrutare.) Heri traihuimtis iftum locum,quare nom luditi tarn conjhnter negarint, nudos prophetas ex Ga*

1 N E V A N G. I o A N. ilt;?J rxGx'il^a [urgm .Ccirmelui firadÃima tem pro^ phetarutn. CarmelusattingitaÃ¯i(jiiaexparte GalilÃ©e am. Arguant igitur Nicodemumifiuin tanquamimpe ritum bominÃ«. Ã¯d eft, neftcif quidnam uelint ftripturx: nonmuemcsin ftcriptura prophetÃ¤ fturreÃ³hiruincrc. Verum eft,C hriftuin nafti oportebat in Bethlehem,fit Ã¤umq^cft. Bfa. 9. apparetchriftumdebuijjcinitiuin habere fua; prÃ¦diÃ©ationisin Galibeagentiu. Videmus hic ctiam quanta opus eft coftÃ¼ntia, ijs qtÃ¢ nonnunquÃ¢ reipublictepra^funt : quasnuis pie confulant cr fanÃ«ie, tarnen femperfunt qui obfiftunt er inpeiorem partent interpretentur ; idea patientia opus eft. Vt NicodemS legimus non amaxis uerbis reftgt;ondiffÃ¨luda!is,itaiyâ nos agamus, inrebus aut diuinis out noftris.

tndomum.) Quaftdiceret,itadiÃipatueftconft. hum lUorum. Vide q fiidle momento conatus impioru irritantur.lllenondumprobedeftnderatChriftu,mox illi turbatierittquieti.Hoc etiamhodie accidit. Nec dubitemus de miftricordia dei : quamuis ftemantgen* tes, (Pfol. z.) tanKn in cÅlis eft, quiirrifurus eft illot,

CAPVT VIIU Efusautem perrextt in mon tern oliuarumjSidiluculoitc rum uenit in templum^cun* dus^ populus uenit ad illu, Ã´i fedens docebat illos*

S^pius etiÃ¤ttt alids indicMi uoj^is, dupUcem tdtdnt Deo pldcere : theoricdin uel contempUtiuÃ, or prddi cdm, nbsp;nbsp;nbsp;in operibus conÃflit. 'tiunciudin oportet ui^

tdm noÃrdm elfe ociofdtn .Et uitas illds duos nequdqud feiungi coniienit. Cittandiu uiuimus fuper terrant, itd dediti fimits cotempldtioni,ut feruiamu^ tarnen proxi^ mo.Eiemofibijpf(uiuat.Etitaproxi)noferuiamt(S,ut certistemporibusnihilominusprecibusuacenwscrco templationi, gratias agÃªtes Deo pro beneficils exbibi tis, Abfj- diuinis uiribus nihil proficiemus. I taq; C hri^ fum exÃ«plarproponit nobis Euangeli/kt. Docuitper totudiem,ue/pere in monte oliuarumperrexit. Cluid, ibi faÃ³hirus,nifi ut more folito orareti non ut ipfepreci pus opus hdberet,fed ut exemplÃ nobisprÂ£firret,mei mores ut efjÃ¨mus etiÃ nos conuertendo tempore dÃ©bita ad C hriflu er oraremam necejjc eÃ ut infirmitatÃ© no* ÃrÃ¼ agnofcamus,et Ã deo petamus, quÂ£ pofleapopula funt niiniÃranda. No opuseÃ ut multisuerbisexplice mus neÃeio quid de monte oliuetf.quia no ob alia cau* famdcceÃitChriÃushuc,qutinquieteoraret. Etui* detis quod iterum redit ad pradicen, nempe ad opus^

Templo. ) vbi eratconuentus populi. Notebat in tenebris ety angulis docere, ny obfeurioribus locis : fedutomnesuideret, quÃ mnihil metucretPhariÃeosÂ» Qjidmuis feiretmeditari ittos mortem eius,redqtt^^ inen eademfiducia, qua prius, y ideamus interim dili* gentiatH

ÃN EVANG* IOAN* tlt;T4. ^entiitm, quiaprbno mane uenit,id ejl diluculo, quod tendus doÃ³lrinjc etiam dptius eÃ.

Ontnispop.) Etidincontrddicentibus pontiÃcit tÂ«Ã® CTâ fdcerdotibus zs-c. Ed qu^e fequuntur de inuliere adulterd, dpud qiiofdxm no hdbctur. Sed nihilpericuli efi in Hid leilione'.dlioqui olidpulchre cohierct,zj- quÂ£ fÃ¨quunturdnoliroin/lituto non dbhorrent. Kedit dd ilbtd, ut difcdntus dgnofcere inter Udrtds dodrindt. Es tidtn modutn iudicxndi hie uidemus, nc fimus tetnerds rij .Ki iudiccnt quibus commijjum eft. Neq; fmus [eue riores in puniendo eos,qui minus peecduerint.

Porro fcnbÃ¦Ã´C PharifÃ¦iafFeruntad ilium mulieiem in adultcrio deprcben* fam : 0^ cum ftatuiflent iliam in medio, dicunt illi:Pi acceptor, ifta mulier depre henCa eft in ipfo fado, adulterium com mittens. Inlegeautem Moyfespraece* pit nobiSjUt huiufmodilapidarentur* Tu ergo quid dicisf

Prteceptores, CZ quotquot doccre uoluerint C hris pum,ne putent dbfq; tentdtionibus ftp ofte diu ofticio fuoftn^itndmcrChriftusipft udri-jsmodis tentdtus eft Ã ftribis. Sequitur eniin : Dicebdnt tentxntes iHunt, f^prehenderdnt nutlierciddm ddulterdmdn hdc uoleÂ» hntfiMin ofttndcre [dndimonidm,fiexdggerdjftnt

peccatum iÃ¼ius,^' manÃictudmcm laudaffent C hrifi^ JNMnÃC hriÃum minus mitem coperiÃtnt in Ãermone fiio, potuijÃcnt uulgo perÃuÃ¤dere, ipfum no elfe uerunt Chrifluin. SiChriÃus fimpliciterabfoluilfetmuliercH lam illnm oblutdmÃitm dixifcnt contemptore legis. Si condemndÃct, dixijfent ejje durum er manfueÂ« tum. Certum efl,crimen hoc no eÃepdruum.,ubi hoitti ties fidei fud- obliuiÃcuntur. Si Paulus C orinthium cara piticortatorc ,(juanto magis adulterui Apud MoÃn uindiSki efl lapidationis, tarn adulteri quam adultÃ©rÃ©e. Sunt autÃ« alia crimina apud deum longe grauiora : nÃ¤ Ãiritualis fupcrbia,er auaritia,nbnunquÃ intolerabia liorafunt .Ã¯ncarnalibus peccatis uidetur ejfe aliquid uenilt;e,propter inflÃ©blm carnem:in iÃ¼is autem nulla.

Pricceptor. ) QÂ«id de iUa pronuncias? quam fln tentiam firsi C erte M.ofes prrcepit lapidare talem. vi detis hic exaggerari crimen. I frf deprehenfa efl utnort poÃit excufari. Adiunguntprteterea legem.

Supra dixi,quomodo tentauerint C hriflu, ut pofl fent ilium accufare, immanfuetum er inimicum legis tAofaicÂ£:quandoquidem uidebant C hriflum nonnuna quam intcreffl conuiuijspublicanorum ; er etiam aua 'dijfentjfcorta Pharifeos prtecederc in regno cÅloru, f;^flcile

VÃcikperfuadcbant fibi ilium earn abÃoluturum. Sei ebant Chriftum Â«o ejjeiudicein ordinarium, cuius of]i ciumde hacrepronunciare. Deinde cum eÃent maioÂ» ra crimina illorum,non erant tarnen memorcs,

lefus autem inclinansfe dcorfum,di gito feribebat in terra. Cum ergo perfe uerarent interrogarc, erexft fe, Qi. dixit eis:Q_ui ueftrÃ¶ immunis eftapeccato, primus in illam lapidem iaciat. '

Cum tentaretur hoc modo lefus,principio memor fueratfui officij. Etfi omne indicium ftbi datum Ã deo, attamen non in mundum ixnit ut condemnaret, [cd ut faluaret. ludicum fitnÃ¼ione fibeant ij guibus demonÂ» datum efl:cateri Ã iudicijs abflineat .C hriflo tune aliud munus erat : debebat prtedicare, quod uenijjet ad falÂ» uandos homines. Proinde no decebat ut Chriftus ibi in dicaret'.propterea nolebat agnofeere fe iudicem. vnde Catabaptilla; indoili citant hunc locum, pro errore fuo defindendo. S i uellent feripturam omnem percent fere, inuenirentC hriftum feuerum. Quare non induÂ» cunt templum euacuaÃe, cz arbori maledixiÃe zje: Vultut cteteri Ã temerarijs iudicijs abfiineant,fed qui^ bus commijj'um efi id olficij,fungantur iUo fedido.

QVd,Â«Â«Â« C hriftus no uenerit in hunc mundum, ut iHdicct,fed utfaluet,ut doceat,utpatre nutÂ»

ttififlet: lutÃ¹ei tarnen tentandigratia adduxerutitli mu ' Here in adulterio de^rchenfain, ej- accufarunt illam,fi fwtÃ¨ indicÃ© ChriÃus fefedecÃ®arareueUet. AtChriÃiif nolebatalienomunereÃingr.quamuisÃt iudex omniti, tamÃ©nonuenerat iudicare. VerumiHiquiaChriÃiiUt indicÃ© acceffÃ¨runtyexperti funt cum ueriÃimu efjÃ¨ iult;H cem cordium, cui omnia arcana maniÃjhi funt. E-xeiii flofitC hriÃusme aliud ofÃciu agamus,qquod demait datum eÃ. Ne iudicemus cum Ã nobis non rcquiratur, Itainter fratres nolebatiudicare. Ita ne falutent in nia Crc. No nt mdumfit,fed ne mor a traherent^ne alicnii tiegocifsfeimplicarent. Pneterea incertueftquidnam ChriÃusin terram fcripferit. Ã)ttidam, quodpeccata accnfatoribus, ita nt ipfifefecognofeerent .Alij nt me^ mores effent fui terreni corporis, ut ficdcterrenturah Kccufatione.Nam qui /eipfos peccatores agnofcunt,Ãgt; file ahjs condonant. Arrogantia; fuperbia; certiÃbgt; mum indicium cÃ alios iudicare, nbsp;fignum quod fub^

lime de fe fentiat. Admonct illos etiam fua; coditionis-OportebatiUos admonitione C hriÃi deÃÃere ab accn^ fdtione: fed non finebat inuidia, qua Ãrebantur erga ChriÃum: obfurdefcebantQ^exctecabantur. Perman fÃ¨runtigiturittterrogantesquidiÃ¼ameruijfet.

Sinepeccato. ) C^uafi diceret: PlanÃ© crudeleseÃs, tion agnofeitis nos eÃepeccatores. Pt fiquidÃ©deno^ ixntiÃimis iudiciu eÃ, nos primi omniti eÃetis pleÃ¼en^ digt;

IN E V A N Ã® O A N.' i5ff di .Mimifis cjliKoIwit indicitre cos grMtoribus peccatis e]JÃ¨ obrtoxios, Â«t fuperbi^, nbsp;nbsp;nbsp;alifsjjiiritualibus uitijs.

N olumus tMnen extenuate cjjc carnalia pecclt;itci. Sunt ^tti fumunt occafionÃ« d^mnandi niagiflratusjquod nul ius inortaHum fit abfq; peccato,proptcrea nuÃ¼us poÃit fungi iudicandiolficio. Vd ctiÃ¤m Ã¤gt;utuntur hoc diÃ©h contra reges er indices, qui nonnunquam criinitÃ¹bus obnoxij (unt,er tarnen alios condemnant. Atqid hxc non eji fententia C hrifli : non cnim loquitur inagiflraÂ» tui,fed ijsqui temere aceuÃabant apudfe .ImpeUcre Chriflum conabantur,ut alieno officioÃingeretur. Ki Â«dmoncntur iÃi, ne tarn temere accufent uel condemn ncrtt. NpÂ« dicit,qui abfque repreheffiionc efl, ut Pault;â lus, cti'iyb.Knlss epifcopusfit,erc. Ã¯^amomnesna^ ti Ãimus inpcccatis,er quotidiepeccamus :crfiÃ cri* minibus pleriq^immunes Ãmus, tarnen uerenonpof^ fÃ¹inusgloriari. i. Io4n. t, SidixmâmMspccMtMninoÂ« habemus erc. Panels : heefententia cÃ¨ ffieÃ«ht, quod an admoncantur ne temere acenfentffied potiusprimu feipfos emendent.Trabern in oculis,er ca^tcra.i^olife iudicare.Luc.fexto .lionpotcritquis eo loco omnia in dicia Ã¨ medio tollere. Scimus niundum nonpojjÃ¨ abfq; magiflratu fubÃflere.Vt non abfque efn erpotucr tdijs rebus uiuimus,itanecmundnsabfq; magiftratu. Et ft iudex impius ftt,er iuxta legem indicat, eins fettÂ» tentia ualida erit : quia non iudiÃ¼tt utpriuataperfona,

fed utpublicicquiÃ¼nuis dpud Deum non erit excufdtttS prop ter peccdtuin fauin ,fed grauius fubibit iudicium. Difcimus,ne[musÃciles in carpcndis idijs. Sicut indi ^num cftuindicarcindicis officium, cum non fferisek Ã©lus, ucl inuaderc regnum per tyrannidem : itd midtq magis ne de internis iudicemus hominan,z:yfiicile and tondtizcmusiquid DÂ« eft, quod quis peccarit in ffiri^ turn fttnilum. SuntnonnunquH conieÃ¢urÃ¦quicdianf fed nobis nihil certum eft: folum iuxta externa iudica^ mus.CÃ®uia cuM quis per occaftonem comunicare,miff ncordiam exercerenottet, e::yc. planÃ© illi nihil dee ft, quantumconijcerepoffumus. Qui rÃ©pugnai uentati crperftquiturlratreSjproftÃ©lÃ feipfum proditfuo ope rc:quamuis coriUius no iudicemus, opera tarnen often dunt iOum no effÃ¨ nunc fratrem, fed membrii malum-Eratigituriuftaadmonitio Chrifti.

Et iterum fe inclinans fcribebat in terra. Audientes autem hÃ¦c, fingula* tim alius poft ahum exibant, initio fa* Ã´oÃ fenÃ®oribus.

Secundo feribit C hriftus. Putant quidam quodedgt; dem fcripferit,quÂ£0'âtntea,fortaÃis nuncadiunÃ©li poena etir terrore quodam:alioqui ad ftmplicÃ« admonio tionem uix deftitijftnt ah accufando : fed cum inteÃ¯k^ xiffÃ¨nt fibi imminere iudicium,etir Chriftu corda noffe eorum, utftrÃ¨ EuangeliftA inomnibus, Chriftum, ut

IN E V A N G. IOAN. 1G7 Damt agnofcentem omnid, adducit, tacent. Proinde ttidtn hoc mirdcidum tattgud diuinum cenfendum eft.

Vms. ) aimirum territi fecum in confcientijs fuis, c/tMre illim accufaftcnt, cum iUi grauioribus pccÂ« cdtiseftcntobnoxij.

Abeunt vhdrifei. C hriftus ( ^uandoquidem ttuÃ®lus fTdtabfq; peccatoprtcterChriftum) folus relinquitur. P.tMm adftabat mtfcra mulier male fibi confcia O'c.

Cum autcm erexifÃ¯Ã¨t fe lefus,amp;nci= minem uiderct prÃ¦ter mulierem, dixit ci : Mulier, ubi funt illi tuiaccufatorescâ Nemo te condemnauitf At ilia dixit: Nemodomine.Dixitautemlefus-.Nec ego te condemno* V ade,0(: pofthac nc peccaueris*

Anfequam Chriftus ntulierculam dimittit,prius eandcmctiam examinÃ¢t,cumomnes alijabijftentitj-periclitaretur mulier.

Accufatores.) Vides accufatores tuos eftÃ¨ coftis fosinuUus tecondemnauitf interrogatiuediiiu eft.Eft quis qui te condemnauitf Difcas tu quid fit homo. Sene rierant:cumadmonitiftcre,cejfaruntabaccufatione. I^lftaigitur beneficium meiim,

â Nfwo. ) Chrifius nolmt ctiiu[fgt;i4}n autoritÃ¤tcnt tmmittuire.Noluitilldm ablbluerr fimpliciter : quierit an fit condemnatd. SifuiÃ'etÃ¤ iudice condcmnatducl ab iÃ¼is,non(ic fimplicitcrabfbluijjct lÃ¼amChriÃus, AcatÃdtd quidcm jÃ¹it,neq; condcmnata. ; ideo C hnfliiS dixit, non ero ceteris durior, udde, ne ampliuspeccd. Hoc eÃ indicium C briÃi, ut ceÃÃemus dpeccdto. Htcc eÃ pxnitentid, qudm huic mulieri priÂ£Ãribit,ut reÃpi fcdt.DixeritquiÃidm,in!poÃibile eÃ nonpeceare bo^ minan .Sedne pecceinus ,utdcÃt locus uenite : enitd* tnurommbusinodisut innocentiÃimc uiudinus: morÃ¤ tiÃcemus membra quÂ£Ãtper terrainÃmt .ChriÃus no iienit condemnandi gratia, fedpotius nos Ã®iberandi. quot;Vnde bona ÃieseÃpeccatoribus. Nam Ã etiam huic adullerlt;e annumerati Ãcrimus, conÃdamusinmiferi^ cordiam Do;Â©- nos Ã Ã peccatis ceÃfauerimus,dd Df* tanq^ conuerterimus, non condemnabit. Kucufq^ hiÃe rid de adultÃ©ra mullere, qute Ã plerifq^ creditur ejji ina firtd, tarnen nihil indignum in haclegitur.

herum ergo lefus Jocutus eft ilÃ®Ã¯s,di* cens : Ego fum lux mundi. Qui fequi^ tÃ¼rme, non ambulabmntenebris,fed habebit lumen uitÃ¦.

RejÃicite initium huius capitis, ubi legimiis Chri^ Ãum mane fÃ ihin templumeÃe ingreÃum.M.oseÃ C fcnjÃ®i undecunq^ dccipere occaÃonem, ut qui uedta* tisdui^

1 N E V AN G. I O ANÂ» i68 tÃ®j Midi fint^ prouebantur ad tnaiora. C Â«ra iam oiirt^ tur fol,fumpta occafioe Ã luce lt;pue irradiabat, oflmdit fe ueratn lucem ejjÃ¨. Sicut alibi ad pattern ceelefÃ®em, ai aquant uiuam,ad nuptias: ita hoc loco ab irradiatione lucisucl folis. Etpoterit interim iUudetiamcontigi/fe de inuliere adultÃ©ra. Abfq^ dubio etiam Chriflus multa alia locutus efl,/Ã¨d EuangeUfta, nofler folumpragnan tioresfententias fcripfit.

Locutus, ) Vt JÃ¹perioribus diebus manififlttuit fe, ita nunc quoique abfque ontni metu Phariftorum li berelocutuseft.

Lhx. ) Egofum uerusfoÃ®.Omnes teneiiturdefide no diei, GrauiÃimumefl federe in tenebris:multograÂ» uius federe in tenebris mentium ,idefl, in erroribus, ignorare Deum,nefcire difeernere inter bonum zy mtt Qm.Ã¯ta homini dignitascius furripitur.NihÃ¼fuperius in homiite,mente.Veritas luci aÃimilatur.Veritas funt ttuanbonum.Cognitio ueritatis utique habendapro fummo bono.T.oan. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;efl uita atterna crc.PlanÃ¨

Sequitur. ) QÂ«t iÂ» tenebris errant, offindunt in BoÂ£le,impingunt in lapides, cadunt inÃueas. Sed cui efl lucema uel lumen, quod repeHit tenebras, ille feettÂ» rus ambulat. St quij C hriflum cognoueriter ambulaa tierit in pra:ceptis cius,is habebit uerum iKmcn, lt;3quot; Â«f fentiet incommoda errorum, cum edij iÂ»

Mf. ) Ã¯d ejl, prtccedentcm iÃ¼am lucein. Ã¯ta eeÃit an^elu! in columnspopulum Ã¯fraÃ«l cxeuntem cx Ae^ypto.Tc.rat columna igiiisper noÃ«lcnt ad lÃ¼uÃran^ duin exercitum. Sic C hriftus nobis angelus eft, quein fiqui debemus, qui ducit in uitam Ã¦ternam. Paftor eÃ ttoÃer'.decet ut oues pa/hrem fequantur. C^ui agnitio neChriftidffecutiÃicrint,poff'untdijudicare.i.Cor.iÂ» SpirituaÃ¯is oinnia dijudicat. Ã¯^ecejjÃªutluxifinin cordi bus irradict,netemnacoelefiibuspraâponemus. Nilt;= fciÃ¯ pneftrendum Deo â gt; nihil diligendumfurpra deunt^ Ex obedientia Chrifli difcimus,quomodo debeamui Ã©tiain nos humiliare. ApertiÃimum teflimonium Chri ftuin Deum eÃe. Pater lux ,Ãlius lux ,Ãgt;iritusÃanihn lux. VtÃoltotumorbemilluminat,itaChi'iftus, loati' t.NuOa uero cognitio efl abÃque C hriÃo.

Dixerunt igitur PharifÃ§i Ã¯lIitT u teÃ^ monium perhibes de teiprojteftimoiÂ« nium tuum non cft uerum.

Ecct iterutn noua contcntione Ph^mfieorum, qux tarnen lt;l Ãcopo noÃro nequaquÃ¤ abludit,nempe de diju dicationedodrinarii, de qua nobis Ãermo eft. C cnÃent autem PhariÃei, omne teftimoniu quod quisdefe ftrt, deftviflum efÃ: quaÃi dftiiritu gloriationis proftafedÂ» tur. Sicq; Chrijli diclum cofittare nitebantur. Plane ni ft Chriftus ftdftÃ¨tfilius dei,peccalftt,Jt hoc de fe dixift

I N E V A N G . I O A N. Ilt;?9 ftt. SedtteceÃsÃtitutittudde fe diemt cum lumen efe fet.lttProuer.leginius:Laudetteosalienu)n.Seipfunt lÃ¤udare infpientilt;e fignu efl, nifi ntjgna neeeÃitas uriâ gfdt. I tit z.Cor.it.PrfM/Kj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uocat, ubi loqui

tur de dignitatibus fuis : coailus tumen erat propter pfeudoapoflolos, quanta paÃus e/fetenarrare. Alio^ qui ubi neeeÃitas non urget,fignum efl philautilt;e. NoÂ« ftra neeeÃitas hoc ualde poflulabat. N Ã³nÂ«e fol poterit de fc perhibm teflimonium quod fitucra tux, abfquc omni fufliicionefita C hriflus poterat dieere orc.

C Hriflus doccns in templo, bonis Qf malis loqui^ tKr,no tarnen idem omnibus apparet. Alijenint muItMtn confolationis accipiunt ex uerbis eius,alij etii ofjinduntur. Ciuid gratiusdicipoteratpijs, q chriflu fflÃ¨ luecm mundi,per quern ipfi illuflrarentur,flcq; illu jirarentur -, ut uitlt;e aternÃ¦ fimnt participes f VerÂ«Â»Â« Pharifei etiam hocdiiflo ojflnduntur,quiachrifluin iiefcicbant:dicunt,teflimoniu nbsp;nbsp;nbsp;quod efl, nemo fui^

ipfius idoneus tefliseft .PlanÃ© fummaimpudentiaeft gloriari, nifi coaÃ©Ã®us .SedC hriftus ob idfleit, ut certi efftmusChriftumeflepromiflum. Quis recepijfetile lum,fife negaffet minimo uerbo eflefilium Det?

RcfpÃ³dit lefus amp;nbsp;dixit illts : Et fi ego teftimonium perhibeam de meipfo, tie rum eft teftimonium meum, quia fdo

Ca.VIII A N N o T. IOAN. OE C O LÂ»., unde ueni,amp;' quo uado. Vo.s aÃ»t nefd^ tis unde ucniOjamp;S quo uado^ Vos fee un dum carnem ludicatfs. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?

Tide digni Ãmt ez uerace^hi, qui reruth fttaritni optime confeij : qui ucro ignari rerum, nequaquaWi lam Chrifljis cum optime noffÃ¨t Ã quo receÃijjet, idea-digniÃimusÃde. Txempli gratia : Si Ã rcgeueriiret att nosIcgatusquidam humili ueÃitu,cumalijcontradi^-ccrent ob hmnilem ueflitum, nihilominus iÃe Ãciret eu*, lus mandata adeffÃ¨t : Ãciret etiam quantum pramiutrt promifÃumdiii^gitimcmunereÃuoÃngeretur .Cluod fi Ãe negaret eÃÃe legatum regis,utiq; teÃimonium illiut ntultumprtcrogaretlegationi.ltacumChriflusmilÃui â Ã Dcodicit: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;|

'EtÃi.) iduosplanÃ¨ignoratis.t^aMmÃ tleichati tatem ignorabant Ã¯udiei. Sciebat Ãe exiuifÃe Ã patrep propter charitatan erga humanum genus, ut nosre* dimeret : quid Ãibi mercedis repoÃitumÃtt, Oâ quantut fruihis,nempclt;piod eÃÃet adorandus cum patre,Ã¼' eccleÃamÃuam colledurus,crca;tera. Solum ludd externam carnemÃÃeÂ£ktbant,quia ChriÃus eÃuriebati comedebat, ztre. omnia patiebatur ut nos homines: neque illi latentem in ipÃo perpendebant. diuinitatent: igitur iudicium lÃ¼orum erat planÃ© uanum. Si illaaiti maduertilÃent,quÃ¶ uocaret etiam inueniÃÃnt, qult;epr? pheta; prtecedentes docuerant.

I N E V Ã N G; I O A NÂ» 170 Ego nÃ´ iudtco quenquÃ¢, porrÃ´ amp;nbsp;fi Ã®udÃ¯cem ego, iudiciÃ» meum ucrum eft,

Itd miilo conÃHrtgcrf hte c uerhd. Ego Â«0 ilid.td efl, ttfi ego iMamp;di'f m,KÂ£TÂ«)n iudicium iudicdretn :Uosqul dvm iudicatis fecundum carnem ; ego mw licet poÃem (Imnesiudicdre, tarnen noniudtco. Non ueninuncin ntundum, ut iudiccm, ut potefla,tem lt;tpÃ¢tre traditani dÃ©clarent,ut po/ihacfit^rus [um:cr firedderem uni^x cuique pro meritisfuis, uere iudicarem.Vel : Ego nuis lum iudico {ut cohiereat fuperiorÃ® ) id eft, non glorior in meipfo. Sed magis arridet prior ftntentia.

Quia folus non fum, fed ego amp;nbsp;pas ter qui me mifit. Qviin Ãi in lege ueftra fcriptum eft, quod duorum hominum teftimonium uerum eft â¦ Ego fum qui teftimonium fero de meipfo, amp;nbsp;teftimo nium fert de me qui mifit me pater.

Nihil arbitremur efte ftuperftuum quod gloriam Chrifti manift/htdicet uideaturhic ingeminarc uert lgt;a,ftd nihil abfque utilitate.

- Soins.) Vos exiftiinatif meeftehominÃ« purttntÃ® t7 quales uos eftis.non fum folustne iudicetis igitur fes cundum externum hominem,fed ego fum Cf pater qui qui me miÃt .NoeÃ intelligendum more Patriftiaftias tlorum.De hoc ororr lege Attguftinum in 8 .lorfn, c4*

pite. SdtteflimonifhabctnusdemifJbfiko.Ã¯o.j. Sicdi lexitDeus mundum.Et: Proprio filio non pepercit deus, fed pro nobis omnibus tradidit iÃ¼uin. Similiter in Jordane pater teflimonium perhibuit,^^ in monte Thabor. Cauendum tarnen omnibusmodiserit nobis, ne perfonam iÃ¼am feparemus in duas:perfonam inquÃ¢ C hriÃimel naturas confundamus in Chriflo.

Duorum.) Ã¯deft,habeturfidcdignum.Pieritafi menpoteÃ, ut duo homines mcndaccs Ãnt, cr mulM etiam millia : fed ad condemnandum aliquatt,fi iudex per teÃes inÃruÃ¤us O' eruditusÃierit,potait duorunt hominu teflimonio confirmatus,fententiam firre con^ tra aliquem. Ita ubiquelex nihil uoluit, nifi quodfatis tnamÃÃatum erat,condemnari.

Egofum.) ChriÃusdicit:Ego,0'e-Qtlt;andoqtÃ¤ demhÂ£c loquor uobis,0'plt;tter uel ipfa diuinitas,i qua miffus fum,qua: in me habitat,per ipfa opera tcfli* moniumperhibet de me. tnfiÃ :Cluiuidet me,uidet CT patrem. IStimirupropter opera qua: diuinitas in Chri* ÃooperataeÃ.

Videtecraffasmentes luda:orum : cum iUe de code fh patre loqueretur, illi intekigebant de loÃph corna* tipÃ¢tre : ut hodie,fi quis de teterna generationc C hrifk apudludaos loqueretur, Ã¯^on interrogabantdedeo. Ut inÃa.l gnorabant quod diceret ipftspatrem DeunÂ»

IN E V A N G. IOANÂ» I7i Melt;]jcogÂ«o/cc6Â»(Â«tÂ«Â«nc. ErantigiturcraÃiores. quaÃt diccrent:Tu cs tcÃif unus, ubi efl itlius^ FortaÃis etidnt hnc mouebantur ; Duorum teflimonium . Pro/rr ahum hominem. Sed erat argumentum Ã minori ad ma ius. Si duorum bominum teÃimonium uerum eÃ, quan tum hominis er Deituel patris er Ãlij ut nemo poÃit reÃÃ¼ere. Vnde hoc planÃ© aÃ¼udit ad id quod dixerat, bominum duorum teÃimonium uerum eÃ. t

KefpÃ¶ditlefuslNecÃ me nofl:is,necg patrem meum, St me nouifTetis, Q(. pa* trem meum noutfletisÂ»

Iud:ei putabM Ãe belle intelligere,quÂ£ C hriÃis di Xerat,firtaÃis utÃemerent occaÃonem accujandi C hri Ãum,qui tanta de fe diceret.

Nc^j rac.) CraÃam mentem argiÃ¤t eorum. CoÂ« gnoÃcereÃlium, adÃrtcognitioiKm patris, ututeiÃim cognitio patris, cognobilÃª/icit filium. Ciuifquis tgno^ rat quanta charitateChriÃis apudnosegerit,isplae neneq^charitatempatrisagnoÃet. Qjii autemChri Ãum uere cognouerit, quod ille prop ter noÃram Ãalu* tem uenerit, is acceptoÃgt;iritu Deipatrem agnoÃ:et. ll lo non cognito,impoÃibilc eÃ patrem uere agnoÃere, ltaneccÃumdcÃierare,quibus filius Ãnonreuelaua rit. Erf peccati grauitas ,utÃmper terreat hominem, nepoÃitÃbi beneuolentiamaDeopromittere.Ciuid pro peccatopoteÃ homo dare,etiampro minimofpot

.lt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y j

Ca.yiii A N N o r. i o a n. oe c o lÂ» ne ob oculospeccatum,uenit iuÃitia, maicftas Vbi autem Vei benignitas cognofcitur, quod Veusbe ne uult humano genen,qtiod filiutn Deus miÃt in muil dum:,Z^c.ibi uerc cognofcitur pater, eiusq; mifericoÃ¯^i dia. Otnnia in Deo incomprehenÃbilia ,fed funt qiuef dam nobis reuetataperÃliuin.

HÃ¦c uerbalocutuseftlefusingazo pbylacio, docens in tcmplo, ÃC nemo apprchendittilunijquia nondum uene rat hora illiusÂ»

â¢VerbaiÃ¼aplenamagnalibertate, dicere ÃeeÃiÃ* lium Dei,lumen mundi, e:^ priCterea ludlt;eos reprehelt dere, quaÃi Deum patrem ignorent, quod fumme eos tnalehabuit,namitaconÃrebanturcumpaganis.Gaa Zophylacium,locusubithefaurireponebantur. Erant quccdam.-ediculÂ£ parata; in hoc, ut thcfaun eccleÃiC micreponcrentur,creratlocusamplus. Abundabant niultapecunia,utin. 3. Machab. V lofcpho apparet. Inlocoillomagis publicolefus docebat. Videte,uix aliud myÃerium maius,quamleÃ{m eÃeÃliumDei. Hoc non in angulo, fed in templo confirmabat teÃimo nijs-Honpra;terea cenfeiidumeÃ,quodfoluitt pauculaiflauerbadocuerit.

HuUus.) Etiamhocintermiraculaponit,cM fonjfirauerintinmorte ipftus.TantamaieÃasiÃ¼ius.

IN E V A N G. IOAN. 172 Voluit cnim Chrifius non quando lud^is uidebatur non,jcdqiMndo(ibiplc(cebut. Scdpo/lquaiu fftisdo ciÃ¹jjÃ¨t, tunc 4cceÃitJÃonte ud mortem.

' Dixit ergo iterum il lis lefus; Ego uaÂ« do amp;nbsp;quÃ¦retis me, ÃC in peccato ueftro 'morietniniiquo ego uado, uos non pos âtcftisuenire.

SieutChriÃus4nte4iucund4prcedixitpi}s,ititim^ pijs quOque grduia minatur : ficq^; priedidt mortem,ut dlijs cohcercMt, ut prius. C crtÂ«)Â» eft ludicos dlU quid dttentdftcyuel ud minus hoc in cordibus concept ft ft, quo modo apprÃ©hendÃ¨rent eum.undecogitettionit bus eorum, quia C hriftus arcana cordium faebat, ret ftiondit.Cluaft diceret : Video qua; fit mens ueftra,cua pitis me apprchendcreiftd breui ftturum eft me mori, ftd maximo ueftro mala. Non uultisambulare in luce, ambulabitis in tenebris, nbsp;nbsp;nunquam ad earn gloriant

tios uenietis. Supra eundem moremloquendi habuie ftisiEgo uado Z7C. Eiixieftfe ftrÃ¨proucrbialitcrdidu. lnterftrithic,lnpeccatis. Non folumdicitftmoritut rum, fedpr^dicit luiaiis ipfum ad mortem quarentiÂ« bus fupremum exitium.quaft diceret: Vos etiam morie mini,id eft,in maximam ueftram pocnam.

Nonpoteftis. ) ita Chriftus indicat ipfts, quod ftiat arcana cordium. Exfolo hocpoterantcognaftet re eum ftlium ejft Dei, Nott eft quod qtuefterint Ã hri*

Dicebant ergo ludÃ¦i : NS interfidet femetipfum, qui a dicit, quo ego uado uos non poteÃis ueniref

Supra aliter expofuerunt hoe uerhum : fed uidetii hic nolfe illos hune fermoncobfcurumdiÃ»umeffedt morte. In -j. capiteadmonui, quiafemperfimulabant fe non ejfe homicidas, O'non quarere occidere Chri* Pum:dicebant,dÂ£moniu habes oc. Pulchre hic coniÃ© nbsp;nbsp;nbsp;'

quomodo morieturtmorieturin fua ipfius manutlta lU da^i nihil minus agnofeere uolunt,qpeccatu fuum:hoc

peccatum eÃ deÃgt;eratione, qua quis ftbi uitam abrunt^ pit uel laqueo uelÃrro,omnibus modis mors ilia deÃr* mis. Taie quid de C hriÃo tdijs inctdcant. qua ft dicantt Hon eÃ mirum ut cLemoniacus Ule homo feipfum tan* dem Ãrangulet. itafolentin peÃimam partem ea rapt re,qui funtinimici ueritatis.

De dijudicatione pirituu nobis potiÃimum fer* mo eÃ, ad quem Ãre omnia qua: hic dicuntur, rcÃrripojÃunt.PoÃumusexTpiÃola Ioannis duas raÂ» tiones cognoÃcendarum dodrinaru ofÃirituumtxÂ»

IN E V A N G* I O A H, I7i cerpen : ttempe cds qult;e Ãdem inChriÃum teÃamp;ntur, tomq^puram: deinde qiMctiam charitatem fdpiunt. EdÃkm notas licebit ex dominicisuerbis colUgere,not entm plurimuinducitChriflus adcognitioncm ÃdjpÂ» Ãus,utcredantusin ipÃtm: quÃ¦uera iUuminatioeÃ: ipfe lux efl mundi. Ã¯uiLei autem qiÃ d puro {piritu Dei alieni erdnt,huic doÃ©lrinÃ¦ perpÃ©tuÃ© contra^cunt, irti dentqi Chrifluinipfunt.Vndepoflremo loco eo demett tbe Chnflum ueniffe dicunt, ut uelit feipflim occidere, cum infinuaret obfeuriore modo fe iturum,quo ipfl non poflent ire. Hoc autem, ut dixi, dolofe egerunt, ficuolentes celarefanguinarium fuum animum:ndin Chriflus taxaueratinuidiameorum,quodplanedliet! ni Ã charitatis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ejflnt. Iu rurfus accufandoChri

fiuin fimulant feefji innocentes. Cluia igiturinflgni iniuria ajflcerunt Chriflum,reprobat eorum iudiciÂ» umÃdÃim.

Et dicebat illis: Vos ab tnfernis eftis, ego de fupernis fum Â» Vos de mundo hoc eftis, ego non fum de hoc mundoÂ»

Vos, inquit, fitjpicamini medelirum, qui me uelint occiderc,(^ fic audetis me inÃi,mare : quod planÃ© tefliÂ« monium dat cuius flgt;iritus eflis. Vos ex inflrnis, id efl, mendaces cr uani,mundani, talcs qualesprotulit mun dus ifle, alieni Ã diuina ueritate : quandoquidem talia audetis loqui,finguinari/proflÃ¢Ã eflis.

Ex fapernis.) Ã¯dcft, longe alius fum, non (km lU nus,quÂ£dixiuerafunt : neque affÃ¨Ã©libusiflis temnis obnoxius fum,(luemadmodum uos.in eandem fenteip tiamquodfequitur, tendit.

Exinundo.) ldeji,uoseftismunddni,quÂ£ritis quÃ¦huiusmundi funt,nihil cÅlefkffeSlntis.ld non trit ittieUigendum, quafi C hrijÃ®us non e liant habuerit iutnanam carnem : nam ordifcipulis dixit, nos non eftis de hoc tnundo ; id ell,quod non fapitis quiC mundi fÃ¹nt. Qjt^ nihil cogitant quant diuitias, fwtitudinem, lonÃ¿tudinem uitÂ£ zyc. iUi ex mundo Ãunt .Vult dice^ re : Ex cÅ/o ueni, cÅlefis fum, cÅlejkm etiam uit4nt afjÃ¨ro. Gefl^uiinusimaginem primi hominis A.dÂ£,ge^ femust^imaginem coeleÃis,ut meditemurÂ£temant iatam,O' alienifimus Ã peruerfis ajjvÃ¢ibus.

. Itaque dixt uobis, quod moriemini in peccatis ueftris.Si enim non credide^Ã¯ ritiSj quod ego fum, moriemmi m pec* catis ueftris.

.Eene igiturdixi fuprÃ ,MorieminiQre. quando* ^dem ex mundo hoc eftis,or non creditts in me,ideo teanusjj)iritus uefter. Videtis infidelitatem ejfe (oufant mortis. Vbi igitur deÃderatur uera ftdes in C hriftum, certum eft uanam eftÃ¨ fapientiam,lfiritumq; ilium relt;t Jprobandum. Exponit nunede qua morte locutus fit.

IN E V A N GÂ» IO AN. .174-btme,utfuprd,halgt;ebituitatnietcyndmAtaftnciJh.fio ducia, etiamfi dbundaremus alijs operibus, efjitnui mortui,quid nuUdj^esfdlutis non dgnito C hriflo.

Poft tot mirdculd, poft tdntdin doÃ¢rindm erdftu* li ifti de C brijfo ddhuc h^fttant, quifttdin fit : cum tdii men idmCbriftus indicdftet eis qui/hdtnejjÃ¨t,fe efti lucent mundi,mift'm dDeo pdtrc.cr dnteu filium dei fe nominduit,!^ decreuerunt eum uelle interficere,^ nunc quierunt. Nrfm nibi7 tn ifthominibus prÃªter doÂ» lum z^ftdudes uidemus. Si huinili O' lt;iÂ»idd mente inÂ» terrogdftÃ¨nt, utique cognouiftÃ¨nt. Videntur htec non dbfque fdrcdfmo, id eft, irriftone diikh. qudftdicdnt: Ciuem teipfumftcist SicutindlijslocisÃ¦grefrrebdnt, quotiesfudmgloridmperoccdfionemprtedicdbdt,diÂ» eentes ftliuineftÃ¨ ftbrijofdtis cognitds cjjÃ¨ fororet eiusÃ¹td hoc loco per contemptum dicunt,quis es:ut in^ terim cognofcas fuperbos iUosJ^iritus.

EÃ§dicit illis lefus : Sane quod uoc bis loquor â¦ Multa habeo quae de uobis loquar ac iudteemifed qui me mifit,ue* rax eft: SC ego qux audiui ab co, haec lo quor in mundo.

(^iddm exponut principiu illud kxtÂ« Tltii Â«f-proproftÃ¢lÃ ; id eft,indigni eftit tdltM doilrÃ¹tt^

potimdigni codcmnatione. Et hoc belle conuenit cunt diÃ©h Pharifeorum, qui dicebunt, quis es tuiquia irri* debantuitamDei.ApudGriecosconfirmdntisell.Plit nÃ¨itdcjlutuobis loquor. QuidamquÂ£runt,quomo^ do filiuspoÃitejjeprmcipium. Certe fidedeitate lo^ quimur,non minus principium eft quÃ m pater tpfe:fed hic non eÃ Ãermo deiÃ¼are. Alij exponunt utrejpon^ deatinterrogationi-.quises tuiÃquidein dicis, morituri fumusinpeccatis, nift crediderimus in te. Sed dixiper contemptu potius exponcnda ucrba ilia. Si quis autem aÃirmatiue exponat^ K fum qualein me antea prÃ¦dica ui,luxmundi,panisuita;:principio,id eft,quod iam an teadixi, idcertefum:non erraret. SedpriorÃententia melius conuenit: Quis es tui N Â«Â«c C hriftus indicat eis quÃ m graue fit ita impingere injfiritum fanÃ´him.

lAultapoffum.) Habeodeuobismidtaloqui,id eÃ,pofÃtm.IAercminiprofidiÃ¶ ob ueflrasirriftones,ui uosaccufemapudpatranmeum,cr iudicem. Pojfein iudicareobuejiraminfignem contumeliam: fed isqiii me miÃt crc. Id efl,cgo quidem pojfum,fed fcio, Pieus non relinquet inultum .islocutus per Nioyfen: Qui no fufceperitprophetam,exterminabitur.Deut. iS. Pro ÃÃ¼o retribuet unicuiq; pro meritis fuis.

Etego.) Equidemnihilalienumadfiro: nihilalif tld quÃ m quod fideliÃimum legatumannunciareopor tcbat, ca loquor quie ab dlo ai^iui, quod maxime oinÂ« ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;niunt

Ilium gdudcat fideinme,utadiplumpermededucdtgt; mini. Tranflulit omnein fuain cjjentiam in nie, pote^ flÃ¯itemz^dignitatem. Non efl aliud nomen fub fole in^uocrc.

Hicclocjuor.) Verequidem loquoripoÃemuof condemnare, quandoquidem male a^Ã¤os uos uideo. nbsp;nbsp;nbsp;lt;='

}Ãiex bis uerbis non cognouerunt t^c.adeo infixÃ© fuis opinionibus, nbsp;nbsp;nimiumplacebat faliuapropria.

Supra, Vbi eÃ pater tuus f produc ilium, ut tcflificeÂ» turdete.Carnalem patron cogitabant magis quant ccelcflcm .Vnde declarauerunt fe ejjÃ¨planÃ© craÃos non intelligentes.

Dixit ergo iilis Iefus:Cuin exaltatie!Â» ritis filium hominis, tune cognofeetis quod cgo fum,amp; quod ex meipfo facio nihihfed ita utdocuit me pater, haeclos quor.Et qui me mifit,mecum eÃ. Non reliquit me folum pater, quia ego facio femper placentia illi,

Verba iÃafonant commiferationem quandam. Vi deo plane uos ignorantes diuinarumrerum: tune auÂ» ton melius incipietis fapere, quando cxaltaueritisÃliu hominis, tunc^difeetis quod ego Ãm. HoenonojnÂ«

Tiliunt. ) Vere inde liccbit pernenire ad thefM^ rum fapientiÃ¦DeiyUnde apoÃolus gloriatur [e fcire lefum, eumq- cruc^xum. A crucec^requie eins ex* pit gloria eins. Refurgens Ã mortuis ofhndebat immett f:i.)n uirtutem.Dejpicicbant autem C hriÃum,Ã?effttrt^ tes carnem eins, male feruabant in memoria mird^ cula,qucepaulÃ ante geflÃ¢ erant.

. Ciuod ego.) Calum or terra teflibanturCbri* flum ejje Ãlium Dei,Ãed potiÃimum reÃoreHio. Pater nomenÃiper omne nome deditei:,ut omnis lingua etc. Ã®am cum adhuc haretis in externa carne^uideouoi infiriores,mittam Ãinlum meum,ut ÃtisaDeodoa ili. PutatisquodÃm uanus, meipÃim iailem gt;nbsp;gloriam tneam ebuccinemf nihil Ã meipfoÃcio, pater ita coma miÃt ut populum ad coeleÃia gaudia tratisÃrrem, (T ddaliamuitam.

Loquor. ) Vt dedit mihi mandatum, ita loquor. nonÃtntmeauerba. Anteapater promiÃeratperproa phetas. Propheteeplerunq^docuerant,qu^ztr Cbri* flus docef.eapropter nihil tale ÃtÃiicare oportebat. lamÃ dijudicarcÃiiritus uolueritis, nihil adeÃ´ condua iet, quÃ m meritum ClmÃi er dignitatem optime noÂ» fcixiira eius cognitiÃ¶nem uix fieri poteÃ,quin errorei uobis imponant. Vnde nonÃuÃrahoc locoiÃ¼udinfeÂ» ritur. Rcpetit qutc fuprddi^ Ãtnt,vbi pater tuus.'

Ã® N E V A N Gi I O A NÂ» 17Â« V.^Ãgt;ondet ad hoc ChriÃii!,Ecce mccum eÃpater,nofi al)efl:non loqitorde carnaliparente : tsmecum efl,ont nem fuam uirtutem crdignitatem mihi ab tetemo coÂ«i municauit,eiufdemq; potejhtis cum iÃ¼o fum.

Eton.) ldeÃ,nunquÃ¤medcftituit,nihilabfq;Sbf Ãcio, ut jim illi cotrarius, ut uos fujpicamini. Ita iterS pulchre dÃ©clarÃ¢t cis,quomodo patrÃ« habeat caleftem.

Qua^iUiplaeita.) ldeodieit,paternonrelinquet me,fedexaltabit:,qujeretgloriam meam. ItauidÃim^ pater omnia dÃ©ditÃliOifilius per omnia nosadpatrent duat,iubet patrÃ« adorari in Ãgt;iritu crueritate, Dfogj honorem dare. Plt;jtcr teÃatiir hunc ejjÃ¨dileÃ¢iimfiÂ» Hum,per ^uem reconciliationÃ«m accipimuszyredems ptionetn, quia pater uolebat humanum genus redimet re per filium fuum.Verhoc quod fÃ Ã«Ã®us eft obedient ujque ad mortem, oftrndit je ejfe patri objequentiftit mum. Sichdcunicarationeinnotuit nobisftanmudei benigmtas. Ã¯acitigiturquicpatriplacent, PatenmU uitamnoftram,non mortem.

imtiMTO ftdei potiuseratq perjÃ¨^ jides mClrtv Pum,quia iam irridebant Chrifliim commifer.antent ftbi.Varius populus in hac turba eft, quidam exajj/erjl botttur, quidam conftderabantmanfuetudinemChriÂ» fiftefe humiliantis, Qf non rependentis par pari.

) ld eÃ,fe exaltdto aliquando uen^ t(m ad cognitionem fui : iam non ejfe tnirum rique noncredant. Quidputas credidiffe ? Hoenemgt;f pe, Ãiturum aliquando ut potentiie futeprolaturusef fetmaiora figna. Nam alias pammerediderunt. Sed quantulumcunq; hoe fernen erat,probatur tarnen deo, ut in Nicodemo or Regio. Chriflus femperÃuet in^ firmamiflam Ãdem ut adolefcat tandem ,Grut meliuS ipfe cognofcatur. Credebant diiliseius,fieri pojfiut Chriftusmaioraoperaexhiberet.

Dicebat ergo lefus ad eos qui ctedb derant ipH ludÃ¦os: Si uos manferitis in fertnone meo, uere difcipuli mei eftts, ddcognofcetis ueritatem,Ã³ifueritas li^ berosreddetuosÂ»

fumpto regno camali,O' fi liberos Ãre,Qr itafiÃ©Ã®e ere debant in ilium. Sed flatim C hriftus abradit hanc fuÃi ciancm ex mentibus eorum. quafi dicat ,NeÃ)eretis ta tem libertatemcarnis. Ã¯ta pulchre incipit differere de ffirituali libeTtateynefeducamurafitlfisprophctis,qui Uliamlibertatcmfomniant.

CHriflus docens fuam duinitatem ztr gloria tune tandem reilepo/fecognofciycumexaltatus in

Ã® N E V A N G. I O AN. 177 cruce fiierit,dixit:Cuni cxdltaucritis filiu hominis etc. Anted Ã¯udais Ãcile imponebat humam'tus C hrifli. AÂ« gÂ«oÂ«frÂ«Â»t(tÂ«tanC/?nyÃK))i pojlqudmdmortuis refur rexit. PorrÃ´fily huiusfeculi,quorummeiisobtenebr4 ta efl,de regno C bri/li male loquentcs,/cmper Ã®ibertas tein carnis quim ljgt;iritus l'eÂ£bintcs,ut ludai regem po^ tius gloriofum expeÃ©la,nt,quÃm redemptoretn aniindu fum. Cluandiu enim uerbum erucis non ngnofeunt, tandiuneci; gloriamChrifli.Ãiuiddm credideruntin Chriftum, fcilicetÃrinonemChriÃt uerum eÃe,pro fuofenÃi C hriftuin exaltdtidum,non tn cruce, fed alias glorificanduin, ut etiam fill/ Zebedei. ilium errorent nunc de cordibus eoruin au/erre nititurC hriftus,^^ ex imperfidis difcipulis perJeShs reddere Ãiidet.

Dicebat.) VariosdifcipulosChnftus habuit : ni dicit altos fire ueros difcipulostunde indicium efl quofi dam fiÃ¢itios cffe,qui ad tempus credunt,z^ in tempoÂ» re tribulationis abfeedunt, neq^ perfeuerant in finem. Id efljdixi uobis fermonem,nempe me exaltandum : fl uerbum cruds intellexeritis,crperfeueraueritis in hoc fcrmonecrc. ISIamper cruceChrifliredemptifumus, Cr indepotiÃimum fides noflra confirtatur. Refiro ilÂ» laadproximum fermonÃ« quem iam dixit.ld cfl,Si coÂ» mendatiÃimu fÃ¹erit uobis uerbum crucis cr exaltatioÂ» nismeie,tuncueredifi:ipuli meieritis. Videtis utexiÂ» mit Ã¨peÃ¢oribus lÃ¼orumerrorÃ«orfufliicionem illam.

C ognoÃetis. ) Hac ratione licebit ad ueritatcm, tetcrnam uitam, cr ad ueram libertatÃ«perucnire. vos expcÃ«htis tempor aria,liber tÃ¤te corporis magis quant animorumtÃed ÃuÃranea eritexpeÃ«htio ueÃra.

Veritas.) ideÃ, tuncuereliberieritis,ÃidbeneÃ ciumaccipietis ex mea exaltatione, ut UberiÃtis Ãttt^ ri: liberabuntur conÃientilt;e ueÃrie d grauiÃima captÃ uitatepeccati. Ã¯terum doÃ¼rinamChrifliÃ peregrina doÃ«lrinapoÃÃmus agnoÃcere.Doilrinaquie non eÃ C hriÃi, Ãgam crucisjÃeÂ£kit: proinde non eÃ ibiuera libertas.Paulus ad Rom.dicit: Si Ã peccatis libni (liÃrui z^c.vndehiec libertas f non aliunde, quamÃ femtonein crucis nouerimus, tune habebimus Ãdenit er poterimus clamare abba pater.

RefponderÃ¼t illÃ¼Semen AbrahÃ¦ fu mus,nelt;^ cuiquÃ¤ feruiutmus unquam: quomodo tu diciSjhbcri reddemmi?

Qu am tu polltceris nobis liber tatemtlamapparct qualis iÃ¼orumÃdes Ãerit,quidÃerauerint,quidq; crÃ©f diderint. SpeibibantÃuam externam nobilitatem, gto riabanturÃepatrem habere Abraham, quod er IoanÂ» niobijeiebant. Seruierunt Aegyptijs, RabylonijSjAfÂ» fyni/SjC omnibus gentibusfirÃ¨ in circuitw.er co tem^f pore erant captiuiR.omanoru,quia Ãuum pneÃdent Kotnanum in Hierufalem habebant : quamuisliberiot iHorutn

IN E V A N G. IOAN. 178 illorum comliiio.gtaifi aliorum Icruoru: dicunt tarnen impudcnter -, Nulliferuiuimus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mosefl Ãlioru

hidus fcculi ut etiÃ ca qult;e no poÃidentÃbi arrogent, Ã¼uÃ¼i.) SanÃ¨ ntanififlumÃitillos ÃijÃ:Ãeruile5, lHiaJpirabantad libcrtatcm,idcoChriÃnmpetebant redcmptorem, ut ab Herode or R.omams liberaren^ tur.PotuiffÃ¨nt potius hoc obiÃere: Dicis tu nosnon habere libcrtatcin er ueritatcin f t^um lex noÃra uera non eÃt ^^Ã³nnc MaÃes bene dixit er docuiti nbsp;nbsp;nbsp;Hoc

non rÃ©pugnÃ¢tÃcientice legis MoÃaica. PieripoteÃ, ut guis IcgcMoÃ Ãciat,erea interpreteturqu^apoÃoli ÃcripÃcrint ; Ãi non doÃ©his 4 domino, ueritatem cognoa feet minime. Hoc no attenderunt, utpotc negligentia^ res,inÃati:erpro ignominiahabuereÃeruosÃe eÃe. Ex AfcMbJÃ® Ulo nobiliÃimo ucnimus, tu loqueris quaÃi adÃeruiles.tn Hiere.Ãmilemfententiahabemus : Nun quid uernaculi Ãumus f Kd gloriantur in nominibus pa^ trum Ãuorum, potius quam uirtutibus. C hriÃus uult ut fide er charitÃ¤te imitenturpatres.

Refpondit illis Icfus: V crc uerc dico uobis 3 quod omnis qui facit peccatum, feruus eft peccatt.Seruus autem non manet in domo in Ã¦ternum, filius maÂ« net inÃ¦ternum.ftacÃfiuos filiuslibc* ros reddideritjuei e liberi eÃis.

Qkm de uaM nolilitate gloriantur, O' igtiordiSt fuam iniferiS.,Chriflusexponiteis, quieÃtgrduiÃiin^ fmatus, longe grauior nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Acgyptiaca o Babylo*

Serutis. niorumÃrnax. Ã¯sua oferuus eft, qui 4 peccato captif uusducitur,oobÃequiturpcÃinnscocupiÃccntijs:quic quid Ãitan Ãuggefferit -, concupifeentia diibucrit, hoc rnoxÃciet.Vosiam efli!peceatoi'es,OM paeui-.quit ritisnieddoccidendum,0'tdnt4 inuidid cflispncditi ut dcÃit locus conftlij:prlt;ieudluit enim pcccdtÃ¼. QÂ« i igi turÃe peccdto obfequitur, quomodo potefl gloriari dc libertdtefpeÃ³krd ueftrd cdptiud funt etc. Bcce propter hdneÃeruitutan introduikt efi feruitus dlid. C hdm pro pter cotemptum pdtris reih iudicio condemudtus eft, ut ipÃe cum fudpofteritdte feruidt, quid imferdtpdtre fuum cum inebridtus elfet. SeruitusigituriUdprodijt4 peccdto. PropteredfiHdturdm ipfdm inquiris:,qui inge nui funt dlijs domindntur. Pieri poteft, utqui in medijs uinculis eft,multo liberiorfit qudm iUe qui in folio reg4 li-.quid cogitur Ãcere qult;c alij inftittdnt oc^Vnde noif ntdiorcdptiuitdsqudm dnimorum. qudft diceret ; Md^ gis quterite libertdtem dnimdrum, utÃducidm bondtn hdbedtis de Deo. Per Chriflum iÃ¼d uenit, dlioquicottÂ» fcientiieueflrienunqudmpurificdrentur.

Seruusnon. ) ludcci hoc hdbebdntlegitimum, ut feptimo dnno liberos dimittdnt feruos: hocq^erdt cis prlt;eccptu, Pion hdbebdntperpetuos feruos,niftÃonte nidnerent

IN B V A N G. I O AN. I79 mxne rÃ«t cum dominis fuis. Un minitur ludicis : quamÂ» uis inm jint m domo QÃ , cenfennmr effÃ¨ inpopulo Dei, non tnmen femper erunt in populo Dei. qunrc^ ^uitt ernnt eijciendi in tenebrns propter peccatÃ¼ quod crucifixo C hriflo pecenrunt. Ernnt populus ludicoru exciecandus, or redpiendus populus gentium, Labo^ iânbdntgrduiÃimaferuituteincredulitdtis.quafidicnt: QmÂ£ ucjlrd temeritds Qrgloridtio in femine AbrdÂ» htei Sipecedtis feruieritis, QT non re/Ãonderitis uirtuÂ» tibuspdtrum ueflrorum, non ntdnebitisindomo Dei.

Dliusmnnct.) QuiuereUberejlynoneijeietur Ã¨ domo, Qui dondti fiierint Jpiritu Chrifli, ilU rndneÂ» bunt. Sedlinde nobis continget iÃixlibcrtds,utdicdâ murfilij Deii

Sifilius .'f C hriflus eftfilius Dei ndturd, nos grdÂ» tid Cf ddoptione. Sicut C hriflus efl liber,itd nos per ilÂ» Ium libertdtÃ©dflÃ¨quimur. Filius excufdtdpudpdtrcm: quis eijeiet nosiR.om. S.

perip/um Ã/li fiU/, erimus hteredes Dct, cohieredes Chrifli. HÃC uerd libertds .illdnonefl libertds, nuÃi ho minum/ubeffc,cfinipunepeccdre,qudmfirÃ¨uidgus niortdliumflieilklt:jed dgnouifle C hriflum,cr flecurdÂ» confcientidpdtreminuocdre.vbiflnritusiflelibertdtis ffl, ibi nihil ex codflione uel metu ,fed hÃ¤dri utdtu uel unUnoÃeis quiequid Ãcis.Ex metu inflrni quiÃeit dli qmd boni,flruus efl : qui dutem ob grdtitudinem opa

rantur,fciuntfcpatrem in cÅlis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fi non repi

fita e^ent aliquct mcrita -, nihilominus aflriÃ¢i effent di* ttin^ feruituti. 'Nolunt ingrati inueniri. Um ft confcicit ti(e dfringantur humanis doÃ©lrinis ztr conftitutionid bus, hic omnibus modis erit conandum, ut agnofcatur Chriftus.vbilfiritus,ibi libcrtds.

Scio quod fernen AbrahÃ¦ eftis. Sed quÃ¦ntis me occidere, quia fermo meus non habet locÃ» in uobis.Ego quod uidi apud patrÃª meumjloquor:amp; uos quod uidiftis apud pattern ueÃrum,facitis,

Gloridminidnquitdn femine Abrdh^e:fcio uos ndÂ» tos effe de Abrdhd,fed no refrtis mores Abruh^-.qii-C ritis me occidere. videtsquÃ¹to peccdtofitisobnoxif me innocentÃ© occidere quxritis.AbrdhÃ hofbiiahserdt Oquot; mdgnte chdritdtis ergd exteros. Vos ne domefticos 'â quidem ut decet colitis cy obferudtis: me qui tot ben^ ciduobisexhibui, qui dd fdlutem ueflrdueni, qudritii occidere, Qudm difimilesmoresueflridb Abrdhdtnl Ciuidfermo.} Ãiuidnoncreditisinme,omnentd lum ueflru inde mundteiqr profluit, quid infldeleseflis, non creditis uerbis meis. Et nunc feipfum exponit.

Qjtidmifit.) Vos putdtis qudfl egoipfe gloriet CT'ftm udnus, quemddmodum uos,ut fuprd hdbuimus, qudm fÃ¹erint indigndti,cum dudirent C hriflum mdgni ficedefc loqucntem,qudfi uendreturhumdndm gloÂ» ridttl

Quoduidi.) ldefl,certiÃimusfum,paterreuelÃ¤^ uit ti(nlt;ju.imfilio,Ã quo nihil in domo itbfconditum,fcd noncreditis.

Ãiuoduidiflis.) Vosgloriofieftis,quodpropriu fÃ¯iitlud)iri,zy' (bemonis mÃ¤li,nam ilium Ãiperbid Ã¨ ex h deiecit. itu ctum fill/ eius amunt uutiam er iiMnein gloriam, menduces funt ey multum fibi tribuunt, cunt tarnen nibil prÂ£ftarc ualcant. Hoc proprium efl fuper horum cr reproborum.Sed non folum hocpeccatum, uerumetiam fanguinarium animum eorum indicat.

Pdtrem nKum.) Scio quern refÃ¨ratis, Ã quo didii ceritis,Qr quis fuggerat ilia, certc ikc rgt;eus,nec Abra ham taliadocuit,gloriaminiinnominibusfolum, habe tis aliumpatrem,nempe diabolum.

'â Refponderunt ÃC dixerunt ilIÃ¼Pater nofter AbrahÃ¢ eft, Dick illis Iefus:Si filtj AbrahÃ¦ efletis, opera Abrahx faceres tis. Nunc ante quaeritis me occidcreho minem,qui ueritatÃª uobis locutus fum, quam audiui Ã deo: hoc Abraham non fecit. V os facitis opera patris ueftri.

Pf rflant fuperbi in uanafua gloriatione,Ã§r omni== no uindicant genus fuum,dicentes,

ANNOT. IOAN, OE C O b tu Abraham effe patrcnoÃrumf(SicChrifiumlt;^uaft dclirum er infanum traduem uolunt.) lUaomnia uer ba [apiunt cotemptum er irrifione. Ã¯d ell,maniÃfiiÃi^ tna reprobas: certum eft tiuUam fapientiam elfe inte.

Sifilij. ) Exponitejuomodo ueri filij Airahtefi^ mus, nÃ«pe fi operibus imitemur AbrahÃ¢. Opus Abrd^ hie fides, ut in capite Ã³, opus,inquam,quod deus ope^ ratur in nobis. Credidit,er reputatu eft ei in iuftitiant. J^onfidt alia uirtute magis clarus quam fide. Si habe* retisfidem, etiam charitas adiunih effet: hincq; appd reret fapientiam ueftram noncfferidiculam. Per hoc (tutem oftenditis uos non ejfe germanosfilios AbrahiC.

Hominem. ) Innocentem,qui omnibus beneftcit. Vos me inuaditis, qui ueritatem locutus fum, er eant quam audiui Ã deopatre. Abraham talia non ftcit.Cer tum eft uobis alium e/ftpatrem, nempe diabolum, cu* ius eft gloriari,mentirt er occidere.

CVw ludiei C hriftum arguiftent quafi damtom* acum, delirantem er defipiente, quia negaftÃªt Abrahampatrem eftcipforum:cum gloriarentur mul tum Ã nobilitate generis,potius quam Ã uirtutibus : ni* hilenim inueniebat in illis dignum hoc nominepatre Abraham,neq;fidemnequecharitatem:dixitiÃ¼osha* here alium patrem, non tarnen mdicauit quispater iUc fÃ¼.Aegre igitur hoc tulerunt ludiei.

Ã¯ N E V A N GÂ» IOAN, Ã¯8i i DixerÃ»t itacp illi: N os Ã¨ ftupro nÃ´ fu mus nati: unum pairÃª liabemus deumÂ»

V idÃ©ris indllegoriatoqui.Nam Abraham patrent noÃrum eÃe certiÃimÃ¼ eÃ, delirant quotquot negant. Quoniam uideris aliam genealogiam noÃram dicere^ itegans patrem Abraham, uis etiam negare Deum eÃe patrem noÃrum f ilk elegit nos filios, ufa.i. id efi,Ãtt mus germani Ãlq Abrahlt;e,ztrita utÃmusÃliJDei, Hon fequimur idola, fed uerbum cruerum Deum. quot;Kam quamuis quidam perprophetas redarguti fiiere, quod non fint fiUj Abraham ,fed radix Canaanpro^ ptcr idololatriam: tarnen nos non conuerfi fumus ad idola,unum Deum colimus,ut Abraham. Scd f.cut gÃ®o riabantur de carnali patrc Abraham ÃuÃra, ita de Deo : contenti fuisceremoniÃ, non foliciti quomodo mundarent cor fuumcoram Deo. Po/l^Â«rfÂ»nÃ Bdlgt;yÂ« lone redierunt, nonÃierunt adeo procliues ad idololaÂ» triam,maximepoÃ Machablt;eos: legem externe ferua hant, nihilominus tarnen non uerus Dei cultus inter ib los erat. Hodie etiam plerique dicunt: (iuis non credit Deumtcrpatremfuumquis non dicerctiC!'c.Dicunt: C crtMin eÃ, contumelia non uulgari nos aÃicis. EtitO' uidemusÃgt;iritummundanum inÃatum.EJamfemper huiusfeculiÃlq, haberi uolunt fandiorescateris.

Dixit illis lefus: Si Deus pater uefter effet, diligeretis utic^ me â¦ Ego ex Deo

Ca.vni i AN N or. ioan. oecol. proceffijamp; uen/ (Â«c/wmo. ) Neque eni'm a' meipfo ueni, fed ille me mifit. Quare loqudam illammeamnon agnofdrisc' quia no poteftis audire fermonÃª meS. Vos ex patre diabolo eÃis.

Jam pulchre dijudicat quittiim fint filij Dei, qw non. QÂ«i itocein Dei iiudiiint,Ãhi funt Dei, no tam ex temo qtMin interno ctuditu. Qui Ã Deo docentur, itU Chriftum diligunt, er Chrifto credunt : deinde alietd funt ctb odio.Ad Row. Hi Ãlq Dei,quiÃiritu dei dgun tur. SedquorÃm agit j^iritus Deiftrahit nos ut credit^ mus C hriflo,zy ut libentiÃime Dcum audiamus.

Deus.) Gloricuninidepatre Deo:feduana eÃ ib la gloriatio: ut dem interimpulcherrimas ejfe ceremo^ nias ueflras, quibusputatisuos deum poÃe placare:fed â¢uerc non placent Deo, nifi etiam me diligatis.Ante di^ (him: Qui ho propheta tUurn audierit. Deut. 18. AfÃ Ã¢iones igitur ueÃne ofiendut, an deus pater ueÃer fit.

ADeoueni.) Ã¼pueniameipfo.EgoadfumÃliui Dei. Qui Deum diligit, nunciu dfi diltgif.fiqutdÃ© null dus mittentis gratus,}naiori honore excipitur. Ego ue ni non Ã meipfo, ut uos ÃiÃieamini, quafi fim uulgaris l}omo,ct'nonmiÃusÃ Deo.Quare no recipitis ferino nem meu,fi amor dei in uobisi Etiam in Uialach. Si pa ter ueÃer, ubi honor ffi dominus id^i timor i EÃ 'ne iUe honor.

IN EVANG. IOAN* i8i ' fcoMor, ijuod non liilcipitii iUof, quos ipfe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qno

Sermone.) Qjtiadico me uem]JÃªÃ patre,crduco KO J dd cognitionem patris, fiiilus eflfermo meus uobis intolerabilis, durusq; auditu : reijritis me tan^ infanu: indicium efl uos non eflÃ¨ diuine natos,neci;femen diui* num: id efl,flgt;iritus flanchis in uobis no cxiflit,qui mob lia reddit omnia, ut homo paratus fit ad credendu et au diendum uerbu dei. Cum igitur nonfltisflii) Det, quid reliquum efl,nifi uobis alium eflÃ¨ patremf Igitur ex dia bolo eflis. Opera refirunt quern patrem colatis, ut fllij imaginemparentureftrunt.Qui fill/Oeifunt,exprb mere debent,ut cognofcatur DeÂ«m illoru eflfepatrem. Sinon mifericordesc^c. utiq^non poteruntappellari filifOei. Contrafiquisrefirat mores diaboli,menda^ cia,homicidium,inuidiam,odium,fuperbiamz^c. qui â bus nominibus dcfcribitur nobis diabolus, nÃ³nnefilius illius iure appellaturfNcq^ enim folum efl imitatio ibi, fedfemeninternu,i!:trfimilitudoquieflicitfiliationcm.

defideiq s patris ueftri uukis obfc* qutllle homicida erat ab initio, di in ue ritate non ftetit, quia non eft ueritas in illo.Cum loquitur mendaciunijex pro prijs loquitur, quia mendax eftatque pater illius (fcilicetmendacij.)

Exmoribuslicettiidm,quorumÃlijÃtis.Cuinigi tur uos refiratis mores diMicos, reliquum eÃ,uos cfÂ» fefiliosdiaboli.

Concupifcentijs, ) Bene dicit concupifccntids,md gis qudm operd,ut indicet intrinfecus eos peÃimc dÃiÂ» Ã¤os, cy Itibordre mera iniadia. Et qucefÃ¹ere concupiÂ» fcentiiC diaboli Sedaxit Eudtn, Ãc etum Adam, cumiUistotum hnmdnumgennsÃcitobnoxiummorÂ» ti. Hoc (Ottern dttentduit fatdn, ut omnino genus humd numperirct,cr Ãaudetretur (Cternu bedtitudine,ad Cen,4 Ã§fKrfw poÃidend(oncrcc(tum crut. ltdinC(Ã n Jjgt;iritus didboU obferudri poterit. Ab initio jlutiin inÃigduit Cdindd perfequendum Ãdtrcminnocentem. Hi perÂ» petuo mores didbolicorum,ut perfequdnturÃlios Dei. Videtis igitur inopidin chdritdtiscertumejÃcindiciÃ¼, quod dliqui non Ãnt Ãlij Dei f Heqite perinÃrmitdtein peccdnt hi, cum nullo modo queunt mitigdri. i nuidid JnuididhoÂ» pcrfeconÃrripoteÃhomicidio,Siquisoderitfidtrem middio con fuum,ut Ã¯odn .in EpiÃoldÃtd dicit,dpud DeumhomiÂ» fertur. ciddcÃ.EtccrtumeÃ,inuidosquofq;Ãnonprohibedn tur per grdtidm dei, oÃirentc fe occdfione dmpld,poÃ fe impeÃ¼i d diobolo dd homicidid. ideo noneÃ mirum, ft inuidi quiq; conÃrdntur homicidis. Vnde dutein hoc ntdlum proccdit,qudm dbignordntidueritdtisiDieÂ» monenimprincepsignordntid eÃ.

Ã¯ N E V A N GÂ» IOAN* Ã®8j ^gt;ndiÃ¹tueritatem:uoluitexaltari,undeetiamprinceps tencirarum ejl, quia ipfe ucrfatur in tenebris, omnia busq;cupit tencbras offundere .Initio creatuseflboa nus,fedcum deberct fcad Deumconuertcre,potius admiratusejifuampukhritudinÃ«,[ibiq;placuit,dco^ non dcdithonorÃ«,crita obfirmatus infua malitia,mea rito in hafce tcnebras deiedus efl. inucritafe, id cfi, in ca puritatequd matusefl, non fletit, cr gloriam fibia ipfi ufurpduit quceDeierat.VndeÃtpcrbiddiabolus peccaÃidicitur. Ndndumnobifipfis afaibimusquod Del eji,inuenitur in nobis udnitds. Idm C hriflus humia lime cgit, quia non efl drbitrdtus [e rapinam e/Ãe Sic quoq; docuit nos renuncidrc noflriefuperbiie,ut ne fublimius fentiremus de nobifipfis quÃ m pdr ejjÃ¨t.

NonJktit.) Vm Dft cogni'fio, uel aliquidfolidi in iÃ¼o non eft,omnia funt tenebrofa,etiam ahos impelÂ» ht aduanitatem: nequemaiusdefideriumueluoluptai diaboli,qudm fipoÃitobtenebrarementcm noflramt ut Ã cognitione Dei abflrahamur.

Bxproprifs.) Quiamendacium peyiÃuminuaa luit orbi. videtis ibi fcriptura node, utÃciamus deum dutorem malorum. Homo fibijpfimaloruin eft autor, Yatemur per deum omnia opera fieri, fed quatenusi Deo fitiki, bona funt. Quod autem db lÃ¼d pulchritu* dinecxcidimus,hoccontigitnofl:rdmdlitia, uel ignaÂ« uid. Pojfet tdmen Deus hoc auertere, ne ficpeccare*

mus : fed decebat ut hocpermittiret, quo magis claret, fceret fud iuÃitid,zs'noÃ:rd iniuftitid. Sdtdnfmgit mcu ddcid,ncqi dudit uerhuin Dei,quid eft menddx,^:^ du^ tor menddcij, qj- infligdt homines, utipfi ucrfentur in menddcijs. Sic igitur heetinternofcere interÃlios Dei C7â didboli. Dlij Dei dmdnt quie Dei funt, uerbunt dei dudiunt : fideles funt o- credunt. Dhj uero didboli qudrunt menddcid,feÂ£bintur ed, oble^ntur perÂ» petuo in iÃ¼is:prieteredpleni odio crnuÃ¼dprtediti chiÃ¼ ritdte,fi quis peÃ©hrd eorum fcrutetttr.

Qwdre no duditis mefquid uobis mdgispldcet men ddcium qu'dm ueritds:iQ-quÂ£ cordi ueflro menddci ddgt; lubefcunt,edmdgisuobisprobdntur. Ciudndoquidetn ddeo obÃindti cflis,fruflrd uobis loquor, et ft nuUd cdH fd ddfit,ut me repeUdtis or fermonem meum.

Qins ex uobis arguit me de peccaÂ« to Æ Porto fi uei itatem dico, quarc uos non creditis miliif Qip ex deo eft, ucr? ba Dei audit. Propterea uosnonaudi^ tiSjquia ex Deo non cftis,

Tiene nunc colligit: poffum ex operibus uefris coll uincere uos non ejjeftlios Dei,qudndoquide}n de nuUo peccdto poteflis me conuincere.Multum dijflicuit uo*

IN E V A N G. IOANÂ» 184. bii guod curdui in fabbato paralytici(,fed itd rationcnt rcddidi^ut nullum pcccatu inuenidtis .Deinde bldj}gt;heiâ miduidetur, quoduocarimmeÃlium Dei, neq- id refit lerepoteftis. Ciuid rehquum e/i,quod in me reprehend ditii i N ihil plane, etiam in doÃ³irind nihil reprobabile inuenitis. Ndm dÂ«o potiÃimu in dodhre requirunturt uitdcrdodrina. Dodrina potiÃimu omnibus modis debet eÃe itreprehenfibilis, nonÃolum coram hominid bus,fed or coram Deo.De uita autem ut id eft irreprehenftbilis fit,cu nemo alioqui fit qui no ali quandopeccet. Nonloquiturdeiuftitiaqua eft coram Deo. C rimen eft,quod reprobos reddit coram hominid bus,ut quit non debeat in conuentu bominu ftrri. quaft diceret : CumnonpoÃitis me dcpcllere,quafi loquarlit cri gratia uel uentris, quaft male hadenus e^erim, uet contrariale^idocuerimorc. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

Si ueritatÃª. ) Tdm fyncera eft ueritas,qidd iam po teftisprattexere quod no creditis mihtdndecp cofedAt neum uos no effe ftlios dci.Ã®^a ft ex deo,ut gloriamini, audiretis utiq; uerba dei, qua: loquor uobis. Proptered uos no auditis,quia ex deo no eftis. Perfifto in hac fen^ tentia, quam dixi,no amatis ueritate, neq; gloria Dei,

RefponderÃ¶t ergo ludÃ¦i, amp;nbsp;dsxerÃ»t illi: Nonne bene dicimus nos, quod Sa maritanus es tu, amp;nbsp;dÃ¦monium habest'

ih)re,uitd or doilritid, utrunq; in Chrifio ludtci negÅ bant. HdÃ³ienusitddete fcnÃmus,iamrcipfiex(gt;cri^ mur ejjÃ¨. Ad uitam quod dttinet, Samaritdnus es, ej dodrindex fdtand: cudd ipfospoffethocretor^uertÂ» ' ChriÃus iCternd fa^iientid. SdntdritdnÃ¼ uocdbdnt,quiti no dnxie obferudbdt legem utipÃ. Ut Sdnidritani cunt lege b^oÃ obÃerudbdt quicddnt Ã¹ genttbusÃibi trdditd. Quid dÃ¼t ChriÃus ddmnduerdt pdternds trdditiones, er Â«0Â» dduldbdtur ipfs erc. Ldbordbdnt, ut dudiÃis cdp. ^..perpetuo odioludici er Sdmaritdni inter fe^ iliÃcriÂ£ indicdnt Sdmecritdnos ludteorum dmicos tent porepdcis ÃiÃe,belli dut temporetnimiciÃimos,qui^ etidm conÃgiebdnt dd hoÃes, ei' in lege diÃblutiores. C um itdqi C hriÃum in minimo no poÃ'ent drguere, ge Â«fra/j crimine ineeÃdnt. Debebdnt dicere ob qud edu^ ftm ChriÃus Sdmdritdnus eÃet .ProÃrdnt igitur ob quad Ãt Sdmdritdnus: proÃrunt dodrinÃ¼ qud errduit â¢' Ãtcile eÃ dicere errds, Ãâd diÃÃcile hoc uel illud dÃrrre.

Refpondit kfusâ.Ego dÃ¦moniÃ» non habeojfed honoro patrem meum,Ã¶^ uosdehonoraflis me. Egoautemnon quÃ¦ro gloriam meÃ¤, eÃ¼(dliusfcilicet) qui quaerat Ã¶d iudicct.

Df uitdÃ(d chriÃus fe non exeuÃtt : in quo ferudt fummdm mdnÃtetudine : Ã:d de dodriitdfeipÃtm excu ' ftt)qudcontcmptdetidmgloriddeicontcmniturfiinut ' (^con^

I N E V A N G* I o A N, 1S5 ZT concultdtur. Hine etia nos dt[camus, qtidsiniurias ferre ltcet,z^ quas etiam repetiere :natn f; quidem glos riadei nobispatientibus nullam dccipitiaÃ©hram, res Ã¤iÃimeÃ.cimus fi patienter feramus ignominiam. vbi autem gloria dei fimul nobifeum periditatur, tempefli uumerit reddere excufationem,z:r patrocinaridiuis HO honori.

Honoro.) QuarenonhabeodÂ£monium?quiaho noro patrem.Hoc peculiare dÂ£monibus, Ã diuino cuts ttiauocare .lamcum omnis tneadoilrina hucjfeÃ¤at utpater glorificetur,nonelluerifmileut diemonium habeÃ ,qui uolo ne aliquidde gloria patris decedat. Ve rum,eÃ: qui iudicat uos de hocÃÃ¤o.

CHriflus caluinniantibus tudteis nequaquÃ cedii fed magis er magis gloria fuam inanifcfat. Di xerant eum habere dtemonium, quaf minus ueritatem doceret: nunc quafi per cotentionem dicit,adeofeelfe iteracem,ut non fol um ipfe da;monium non habeat,uel jTiinKj ueraloquatur: fedetiamftquis fermonem eius feruaumt, mortem non guÃare.

V ere uerc dico uobis, fi quis fermoÂ« nem meutn feruauerit, moriÃªnon gus ftabitinÃ¦ternum,

redico.Dixienim,ciui crediderii in me, habebit uitunti eeternam-.cr me ejfe lumen huius mundi : nam indefe^ citinitiu fermonis. Siguis acceperit huncfÃ¨rmonem^ Cr ettam fentaueritÃde,id eft,peiihgt;refuo, non per. mittet tiolucribus exit ut tollant /cmen illud nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;VerÂ»

turn feruandi,multum in fe cotinet. N ibi/ dicit de uana fide,(cd de iUaqua fi quis acceperit, utetiam uita fuant emendet,^^ innocentiam uita: adiungat,fudens^ bo^ tiicuitie^c. Sihocfides operabiturinaliguo,illedici turferuareuerbum dei. l^ihilde uana fidequa multi ^loridtur, cr dlt;emones habent,hic dicit. Qui uerc ere dttyiUe liberabit animam fiuam Ã morte : id e/i,amaritu di)K mortis non gujiabit. Quamuis uideaturhiemod ri,tdmen mors iÃa potius fomnus efl, et imago mortis. QuiaChriflus refiurrexitÃ mortuis, etiÃ¤iUiquiChria fh per fldem uniuntur,refurgent:O' quifliritus Chrilt;f flipartidpesfiunt,hi quoq^ aternam uitam poÃidef igt;unt,ctringloriamrefurgent,utin nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;6.cap.ha*

betis. Hoc fermone multum offlnfi iterumfliere Ã¯udai, audiÃ«tesnosetiÃ fermone Chrifti uiuificados.Etfico* tnunilegemoriendufit,tamÃ«inmorteno tenebimur,

DixerQt ergo illi Iudaet:Nunc cogno uimus quod dÃ¦moniQhabes* Abraha mortuuseft amp;nbsp;prophetÃ¦:SC tudicis,Si quts fermone meum feruauerit, no gii ftabit mortem in aeternÃ¶. Nunquid tu maiot

Ã¯ N E V A N Glt; I O A 186 major es pÃ¢tre noftro Abraha, qui mor tuus eftf Et prophetÃ§ mortui funuQuÃª teipfum tu facisc'

ex diÃ¢is Cfcri/lt inteiÃ¯igcbÃ t luchei, ndin etd^ hue pcrfiflunt in fua. fentcntia,C hri/âcuni ej]Ãª uulgarent hominÃ¨. Dicithic Meu, ut declaret feetiÃ effÃ¨ hominc detl .Meum, qui deus fuM,fermonem.AJioqui homi tÃ¼s fcmonemferuare nonprtcftaret uitam. itn nunquÃ¢ (tgnoucrunt iÃ¼i C hrifltini ut uerum dcum,fed tanquunt hontinÃ« : ctrproindehu^cuerba uidebantur tHisplena blÃ¤Ãrhemijs Cf crrore. quaft dicant: Dainon ex te loe quiturtamfuperbacrutrogÃ¢tia uerba. Ã®^Ã¨mounquÃ¢ ita locutus e/h Si gÃ® ferUauerit c^c.quod i te auditnus.

Abraham.) N Ã³nne Abraham magnus amicus dei? fÃ¨dnon audebat hocdicere:quinpotins ip/Ã¨mortuus eÃ,ZT otnnes prophÃ¨te, per quos deus locutus e/t. Tu amplius aliquid dicis, Si quis fermoneili etc. Si quis fer nionem audiuijfet exprophetis e:y credidiffÃ¨t in Chrif flum,ut prophÃ¨te pradixerunt, is immunis jÃ¹iffet Ã morte lt;eterna. EtiÃ¢prophÃ¨te non funt mortui,utperÂ» petuo detinendi Ã morte, Loquuntur ludai ut hi qui C bn}Ã®Â«m non inteÃ¼igebaiit.Mors neq^ guflabitur 4 no bis,id eÃ, ilia amartiludo mortis nonfentietÃ®trÃ fidelia bus,etiafihicobdoj-mifcÃ¢t, Mrmorcj eÃotcundecoit tentio orta fit,nempe hinc potiÃimum,quod C hriÃuia fddebantur arroganter loqui: unde hoc reuocant,qu((Â»

Refpondit lefus: Si egoglorifico me ipfQ,gloria mea nihil eÃ.Eft pater meus qui glorifÃ®catme, quemuos dicitisdeÃ» ucftrÃ» eflÃªjamp; tarnen non cognouiftis ilium. EgoautÃª noui ilium : ÃC fidixero quod nonnouerim illQ,ero fimilisucÂ«! ftri mendax : fed noui ilium, amp;nbsp;fermo^ nem illiusferuo. AbrahÃ¢ pater ueÃer exultauit ut uideretdiem meum, Qc ui^ dit atquegauifus efl.

Improperabant Ã¯udai chriflo arrogantiattijÃiuod Uelit tnaiorhdberi, lt;^uÃ m effet.Ã¯deo reffondet eis:

Siego.) IdeÃi Simeipfum glorifico,fiproueflra opinione talis firn, ut me exiftimatisy ff ^fque iuff fu deipdtris tantÃ¼ honoris mihi arrogo, mendax funt, imo lausmea uertetur inignomimam. Itauere loqui* tur iuxta opinionem ipforum ; nam ipfi arbitrabantKt cuminuidumeffe hominemÂ»

Gloria.) ld efl, hae ratione^ut uos opinamini ab ff ^ue iuffii dei,certe uana gloria mea,Qr nihil efi: fed no talisfiim.

IN E V A N G. IOAN. 187 terme glorifient.Pdterefl qui tdnta. opera operatur per me,ilk teflimonium mihiperhibet, tile uult ut gloe riantillius maniflflem.Equidem nihil minus quaro, quam uanam iflam gloriam, quam pleriq; mor tales ue nantur. Eater dedit, utflliusipflus ejfem. Deus uefler efl meus pater. Iterum maniflfle eis indicat fe ueru dett eÃe:noutprophetlt;e,perquosdeuslocutusefl. Supra: Efl qui quart t or qui iudteet. Quis quterit gloria Chri flitdeus pater, qui dedit ci potcjhtem omnis creature: (J ita deus pater eius efl, qui glorificat ipfum.

Et no cog.) Deum ignorÃ t,qui filiu ignorant:ita Cr patrÃ«. Licet agnouerint dcum caelum terra com didiff'e,e:y multa alia mirabilia,nondumtarnenuerc agnoucrunt deum:quandoquidcm illam immenfam mi flricordiam no cognoueruntperChriflum/Ã Ã¢am.Vn de ludai cum C hriflum recipere nolknt,fatis dÃ©claraÂ« bant fl nonnojfl patrÃ«, ncq^colere.Moflscnimpra:Â« dixit furrechirum aliquem ex patribus orc. Dicit : Ita fcio iÃ¼Ã¼,ut alifspoÃim manifljlam patrisuoluntatÃ« flÂ« cere. lorfn.t. Quicflinfinupatris,reuelauitillud.Ne mo flientiam ueram habet tuft Ãlius.

EroÃmilis. ) ld c/l,Æ( uoluero accederefententue ueflrÂ£,e:yita me humiliare, quemadmodum uos uuk tis,dicam me no ejfl filium dei, cr mendaxero.Dcdit ita mihi pra;ceptum, ut eius beneuolentia immenfa clu cefcat.liamuosmult4loquiminipermcndacium:prÂ£

Ca/VlII A N N o T. IOAN, OE C O Li fcrtim hocÃlfe dicitis,ciuodptitatis mc purum ejjchon minÃ©,or cx d^monc loqui : idq^ frcitis per inuidtÃ¢, O' noitctbfq; menddcio. i^on poter at enimreprehendere C hriÃum de aliquo crimine, turnen dicunt eum ejjÃ¨ SUf nturitunum.Etcum doilrinum Chrifli nopoteruntre^ filiere,omirucula adco dura effent,nihilominitsitt Beelzebul O'c. Nf/nc tifhabet, dicunt: unde patct ea couicia plane Ã mendacio effÃ¨ profida. Ab fit, inquit,ut hac in re uobis cedam, o imiter ueftru men^ ducium'.midto redius fierit, ut uos imitemini ueritute, guumloquor,quÃ¹in ut uobisfimilisfiam. Sidixero me non effe lucem mundi,quid uliud fiao, quant quod ero uobis fimilis mendaxi

Sedfcio.) C)utecunq;loquor,uereloquor,noneÃ in memenducium.Uoc mihi conmtifitpater,ut munifi fiant gloriain fuam hominibus ficiam. Gloriain in boe reuelauit,quiu C hrifium filiunt fuum nobis mifit,qiiein poflea exultuuit. Dicit : Seruo fermonÃ© eius tam in ref uelandu ueritute, quÃ minobcdiÃªtia,0'nuttumprÂ£ce ptorum eius tranf^edior. Supra : Si quis meuni fermo nemfcilicettunta diligentia euflodierit, ut nihil omit* tatexijs, quÂ£ deus fieri uultcre- quafidicut: Exude feruo: fed quonium uos adhuc hubetis me pro uili homi ne, o pututisme infiriorem Abruhum patre ueflro, fiitote etium lÃ¼um me effeinfiriorem.

IN EVANG. IOAN/' 188 nef ddtig funt, quod infcminc dus l)enedicendÂ£ omnes tuitiones tcrrte.vnde nimirutn exultuuit Abraham,cr uidit diem C brijÃ®t cum eÃet immolaturusÃlium Ãuum. lam toto triduo multum fecum angebatur, liberatofiÂ» lioper angelum. Ccrtc tutte aliquo modo agnouit fectt turum aliud fernen,C hriftum ipfum. Pendebat aries iit careÂ£h,quiaries Chri/lum in ligno nobis protfigura^ bat'.lÃ¿Samficut aries iÃ¼e mori debebat pro ifaac,qui ad mortem poflulabatur adeotoquot; iides in ligno cornibus pendens mortem no metuerat :ficC hriftus quoque qui erat innocens, is debebat in facrijicium aÃumi cr pro nobisoffvrri.ltaetiamnos per Cbrijlum occifumre^ furreximus. Qjtandoquidem C hriftus humanam car^ nem in fe gcftauit, humana caro refurrexit, Ã§y noflrd refurredionem in fe operari cÅpit. Ecee Abraba olint cognouit, er betatus ejl infjiiritu fuo. vnde maniÃ/iit patres ueteris teftamenti in eadem fide fâruatos,in qua cr nos, nempe fide in Chriftum : quia Abraham crede bate hriftum uenturum, nos a-edimusueniftÃ¨. llle,in^ quit,non inuidiftÃ¨t mihi hune bonorem,nunquam exi^ ftimaffetfe ftliciorem. lUum fuum diem,id eft aduentu quo innotefeere cÅpit mundo.C hriftus mundÃ®t fuo adÂ» uentu illuftrauit:quod nonpotuit non eftÃ¨ gratiÃimum AbrahÂ£,quiuidebat mundum obrutumuarifiidolola tnjs.Dicit : Si effetisfilij Abraha, non iniÃ derctis miÂ» hi. Abraham gloriatus eft in gloria mca,quod eft amiÂ»

Dixer unt ergo ludgf ad ill um:Quini quaginta annos nondS habes, et Abra hamuidifti?

Quiditm Icgunt quadraginta annos, fed textusno habet. De numero annomm ChriÃi,no ita certum eft, utpleriq;arbitrantur.'BaptizatU5ÃdtChriftu5cuhai beret annum trigcfimum,apud tucam : fed poftea trb bus cum dimidio prtedicauit annis. Ã¯amiudieiaugent tMineru,quod uidcatur aliquo modo accedere ad quim quagcftmum : alioqui commodius dixiffcnt, Ã^uadra* gintaannosnondtimhabes:z:^putanteffe,quodChrb (iuspro;fe tulerit maiorem autoritate. NamGfqult;e* dam alia incircunljigt;e{lelocutifunt. Ã¯reneetislib .i.ad^ uerfushtcrefesdieltfe audiuiÃeadifcipulis apofloloru Chriflum uiginti annisprtedicaffe. PlanÃ© nouumeft, cum non Ugamus apud alios autores.DiÃ¤t: C^uiioa annem oudierintinAfiaidindicaffe. Deinde iÃ¼umloa cumadducitcrc. SednoeÃpericulum inhacrefidei-Koc magis uerifimile eft, ut communis modus loquena lt;Ã¼ habet, cum C hriftus indicare uoluerit illis,fe effe ue rum deit, oromnesfibieffe cognitos. Dicit: Abraham uidit, inj^iritu fcilicet : zy illt pra;uertunt fermone,zy dicunt: Abraham uidiÃii Sed utiq; etiam uidit,quid o* mnia per ilium creata funt.

IN E V A N G* IOAN, 18sÂ» Dixit illts lefus: Vereuere dico uo# bis,antequÃ¢AbrahÃ¢nafceret,cgofum, Iterum ntjniÃfte ittdicat fuam diuinitdte,feej}e m tic[uiorem Abrdham. Sichocuerbo arbitranturguidÃ¢ Egofuin, quod nomendeienunciarit. IÂ»Exodo,Ego fmnquifum. Hocproprium nomendei. Et nomen tcÂ» trdgrdmmjton Adonai, ab e/JÃ¨ntia, eo quod deusÃm propricfit omnisej}cntilt;e,omniaq;cÃÃ¶abeo accepe^ rint,quia deus incoinmutabilis omnibus modis.

POfl longain difccptationem, extremo loco C hri fius illud manifcftiÃimc indicat Ã¯udieis,quod ana tea capere non ualebant, nempe feeffe non inferiorem AbrahÂ£,fed etiammulto maiore dco parem. Hrfs betproprietas uerbi, Egofum,aliquidinfediuininoa minis. Deus eminentior cfl,qomnes creatura;. Dews pprrf tempus oinne eft,or ei omniapratfentia funt,nia hilq; in Deo uariatur, prÂ£terea ftns omnis uitÂ£.

TrftKiem declarant re ip fa, uerum eÃe quod C hria ftus toties Ulis obiecerit, quodq; non abfq; niendacio in ficiati erant.Chriftus obiecerat eftÃ¨ homietdas et filios fatanÂ£, non Abrahat.Chrifto hocdiccnte Ã®udatifimua labant fe eftÃ¨ innocentiÃimos. Lapides fuftollebÃ¤t blaft phcmiarum,quibusfilius deilapidatur fenfuallegorifi

co. No minus pcccdrÃ¼t mulis Unguis, qu4m lapidibus-Chriftus tarnen nokbat eispermittereut tuncoccideiâ rent, fed fronte uoluit mori. Tukrut lapides tanguant inblajfhemum.

Euanuit Ã¨ medio eorum, fÃchis quodammodo inui fibilis,utnonuiderent ubifeoccultaÃet. Eratuereoa cultus, O' occultÃ¢t feuere Ã blaff hemis iftis quinulUt ratione patiunturfe doceri ueritatem.

Exiuit. i^onfolum iÃ®los Ã¯udeos reliquit,fed etiant totam fynagogam,quÂ£perpeccatum ifludexclt;ecaU , efioreieib.

cans effe ueram lucem mundi. Audiflis enim in initio o# Ã©klui capitis, quomodoChriflusmane orto foleocca* fionem fumpferit, ut fe diceret effe ueram lucem, ita ut 4fenfibili luce mentem nojiram eueheret ad inteÃ¼igibi lemlucem. QjiÂ£resualde male habuitÃ¯uda:os,unde

ortalongior contentio interChrifiu ZTiUos-i^uncii ipfum C hriÃus confirmÃ¢t, non folu uerbis,fcd etiÃ¢ im genti

mirdculo, (tuo dÃ©clarai fe Uluflratorc humani gÃ§ neris.Animalis enim homo non percipit quie dei(uni. CÂ£cus iÃefiguraeÃ humani generis, quod illuflratio^ fiemaccepit pcrChriftum,quieft ueraluxmundi.Et ficuidetistarn miraculum iflud, quamcteteraquÂ£hic dicitiur, pulchre coh^rere fuperioribus. interim apud cÂ£cum hunc habemus etiam modum noflra; illuflratio nis,quomodo luce accipiamus, qui uere tdderc inci^ plant, quoq; merito id nobis contingat, nempe miferi* cordia C hriÃi. Deinde opus eÃ ut lauemur, er ajfocit emur etiam eleÃ¢is dei,itaut conÃteamur gratias aga}nusilli,qui illujlrauit nos:in quo totius ChriÃiaÂ» niÃni fummÃ¢ habituri cÃis. Quamuis Ã®udÃ¦i qu^ÃerÃ¤t ilium, zyÃiÃiltyant lapides adperdendum, nihitomi^ nus ChriÃus iterum prodit. Hocq;pajÃ{scÃ,utcone uincerentur eÃefanguinari/.

Ciecum.) EiufquamnegligitoccafionemChriÃus^ er uaria ratione agit,ut homines quÃ¤maxime attentoi reddat.CÂ£cus iUe mcndicus,qui multo tempore anteÃ res templi mendicarat, non poterat eÃe ignotus. Jgitur iUo illuÃrato,iterum ccepitC hriÃusinnotcÃere.Et ita euehitmÃ«tes noÃras. CÂ£citasaliacorporis,eraliaani fnarum. Corporis longe tolerabilioreÃ,Ãconferatur ad animÃ¤.Iudati caci animo,ille autem folu corpore,

Cum igitar C hriftus dj^iceret,nimirum mifericord ^ter,Ciecumillu)n,difÃ pulieiu5hocobfertMntescogi* tabant, nonfmepeccato cÂ£cum iflum tantapati. Hoc enim Ãre humanum indicium ejl,ut omnes qui affligutt tur in hacuita, putemus propter fuapeccata affligi. Sic in lob amici eiusoffrndebantur, quafi propter pec cata fua tarn grauiterpuniretur. Hocperpetuu offenÂ» diculum eft in in^o. NdÂ»Â« pdKci funt quibus innotuit, quomodo conftrmesfilij dei ftant C hrifto crucifixo, ut gloria dei per illos maniftftetur : dumftieÃ©hnt in folas extemasafftiiliones,mirum in modum offÃ¨ndtitur, (J temere indicant.

Ojtispec. ) Num hicuelparentes eius? Non erat fujftciensdiuifio:poterdntetiamadiungere,uelabfque peccato talia patitur.Non fnfticabÃ¢tur quod quis ab ft que peccato pateretur. quaf'â diceret, ImpoÃibile effet buncpati ttdia, niftprlt;eceftifjÃ¨ntpeccata.

Refpondit lefus : Nec^ hic peccauit, neque parÃ¨res illius, fed ut manifeften* tur opera deÃ¼nillo,

Pulchreindicat Chriftus, non omnes propter pecÂ» cataftuahicaffiigi,quamuis omnes peccatores fimus, er omnes meruerimusaffiigi. Noneftqui auÃitintrof re in indicium cum deo. Hoc tarnen bic non agitur,fed loquitur iuxta comnne indicium dei, ut deusfolet opeÂ» rari

Sunt peccata gute deus planÃ© nobis nonimputat: de gbuspeccatis difdpuli non interrogabÃt'/ed loques â¢ bantur^ppter peccata, ob quÂ£ deus hoiespunire (blet. Alioqui feimus oinnes mor tales peccatores eÃe i:^mett daces. Abfq^ dubio ccecus iUefepiuspeccauit^erpae rentes illius : fed no iUispcccatis obnoxij, propter quÂ£ deus huiufinodiplagas homintbus immiterefolet:na}n de ijspeccatis erat qult;eflio. Sed uideamus opusdei. Agit dominus profuo arbitrio or uoluntate,utfuam gloriam in omnibus confcruet, neq^patituriHam negli gi.Qu,emadmodumlutumnonhabet,quoddicatÃgH lo,quare me fic/Teiflif quiaÃgulus dominus eÃ luti: I flt;lt; bocloco dominus omnium rerupoterit agcre cum fuis figmentis,utfibigratumeÃ. lÃ¼ocÃut reÃiciusadpec cata ; reÃgt;icias potius ad cum qui omnia(Ã cit, ut gloria fuaenitcfcat crmaniÃÃetur .quafidiceret difcipulis: lionpertnittitdeusabfqicaufa aliquid. isiamopusdei in lUo manifcÃabitur,ubi ilium iUuÃraueroiQr deopla cuit,ut fc naÃere tur. Multum expedit hoe fecum cogi tare in aduerfitatibus : deus gloriÃcatur per nos,fi non obmurrnurauerimus, etiam fi non miraculum ex nobis Ãciat, ut de Daniele crc. Sed fi patientes crimus,opus dci in nobis manifeÃabitur. N on parua laus eÃ, dei Ãe Iios tam obedientes eÃe, qui etiam libenter,utplaceant patri cxlcÃi,crucem impoÃta firant,quantumuis mof leÃam. Vbi htec laus Ãliorutn auditur, utilt;^ opera dei

Capux A N N o T. I O A N4 OE C O L . tmnifrjhntur. PotiÃimit Ã¤utcin hoc loco reÃ^icii Chri Ãiis miraculum quod er.-it opemturus in cicco.

Me oportet opari opera eius qutmi fit mc donee dies eflÂ» Venit nox qnan^Ã® do nemo poteft operari. QiiÃ¢diu fucro in mundo,kix fum mundi,

Declctrdt qudlendm opitsfrÃ©hmsÃt, opusÃcilicet pdtris. PÃ¤rum quidem erat iSuÃrare hunc c^cum :Ãed hoc multo ampliuSjquod per cÂ£cum iÃÃ¼m prieÃ^ura^ tur.Prop ter hoc opM C hriflus uenerdt, nempe ut luce, darethumano generi.

MiÃt.) ScdicetpdtrisOpera. Sedhoc,quadiudiet eÃdd eÃ, donee durÃ¢t minifteriu tneum, miniÃraboÃ* deliter. Solent mercenary laboraredietota,adueÃea rum domum redeunt: tune tempus quietis,Qr non labo ris,Ãed mercedis .Ã¯d eÃ,no ceÃabo ab opibus meis et nd raculis quÂ£Ãcio,neq; ccÃaboÃ¤doÃ¤rina mea quoad operaperÃciÃ¤,quÂ£ iniunxit mihi pater meus coeieÃiSi

Nox.) ideÃ,fi(turum eÃ,(^nonmultuabeÃteilt pus quietis meÂ£:nemo noÃ¤efolet operari. Propedictii aderitÃnis laborum ineorum. Lux Ãum mundi.videtis quoduerbaiÃapulchre reÃondeant Ãiperioribus,cr iterumoccaÃonÃ¶ Ãumitdeluce illadiÃercndi.Interim autem admonemur per diein iÃu,quo deus operatur,et tiobis bene eÃe operandÃ¼. Et Ã§Â«Ã¢to tempore coceditur audirc uerbu dei,C hriÃus operatur in nobis: quado au ten

IN E V A N G, I O A N, i7Ã®gt; ' ff to crÃaumt tniniflm'unt uerli,^' etiam tninifleriunt Koftru,fiuflra oinniaÃmt. Etfihinc cmigrjuerimuf^ erit tune tempus c/uÃ¤do nuUuspoterit operari. Eelicet igitur funt quibus contingit uerbum dei audire,quilt;t C hriflus non mtnuspricfens cfl nobis, quando fuo uer^ lo alloijuitur,lt;}uÃ m ilio cceco, eliamft no corporaliter adfa. Lux mudi eji,ut nemo excufari queat. Dicut qui dam,ft apparuiffet mihi lux, pro/Ã¨Ã©lÃ´ credidi/JÃ¨m. Ec Cf lux lucet,cr fui non receperunt. Similiter hi qui uot lunt eÃe C hrifliani, proh dolor hanc lucem cotemnut. Pulchreigitur pr^eludit ijiisuerbis exertens difcipit^ ioj fuos,ut interim difeant, quidftbi uelitcÂ£ci iUiusiU luminatio.

Hoc cum dixiHet, expuit in terra,8Â£ tecit lutu ex fputo, illeuit lutum fu:Â« per oculos ceci, amp;nbsp;dixit illi: V ade laua^* rein natatorioSiloe:quodfi interpre* teris,fonaimiiÃ¯usgt;

Verba htec ftepius repetit EuangeliÃa, et iUÃ¹mintbt tus iÃe,cum rogaretur de miraculo C hrifli: fanÃ© habÃ©t infenonpauca myfleria. Etonpotuit aliter humanunt genus faluari,nift per C hriflum : nifi Ãlius dei uenijjÃªt^ h Ãdus ejjÃ¨tfi-ater noÃer, et propitiaÃet nobis patrÃª quiinccelis efl,aÃ¤ueÃetdefalute noflra. Kocq^ma^ iÃ mum et ineffÃ bile myflerium his uerbis commendotÂ» tur. S aliua C hriÃi diuinitatisfyinMum cfi; qiue faliM

ap. IX A N N o T. IOAN. OE C O L. comuniki eÃ lutoÃd eÃ,humlt;tnitÃ¤ti. Verbum caro fr* Ã¼umeÃ. Hoc ante omnia oportebatprtecedere. Nant indignitatemChriflidcuspaterrefr)icit,permummi* fericors amp;nbsp;propitiusfriius eÃ,(juia is obediensuÃj; Ã¤d mortem frit.Ã¼os enim quid aliudÃumusquam lutuiM ti Ã¨ terra redituriq^ in iÃ¼am? Chriflus etiÃ ex humanitÃ© temalagma quodda)nconfecit,z^unxit noÃrÃ¤infir* mitatem.

Oculos. ) Fruflra Chriflus nobis natus effet f Uifl communicaret nobis de ffiritu fanÃ³h:quem cum nobis communicdt,fui participes frcit^ etperiÃ¼um fuuffiri* tum nos iÃuflrat. V ide te quomodo etiam hoc myfleriÃ¼ inflnuatur. HumanitasChrifli erat nobis comunican* da, ut alibi de fanguine Chrifli habetis, qui afferfus efl in corda noflra. Ã^uomodo fanguis C hrifti,fic olim fan guis taurorum hyfopo Qye.

Luto,) Ciuomodounxit^ Scitisffiritumfanant tinÃ¢ionem appellari.Chriflus quoq; ab unilione efl ap pellatus. VnÃ¼i igitur ffiritufanÃ´h)-,participes efflciÂ» mur meriti G hrifli. Sic lutum iÃ¼ud quod contempcratu efl cum faliua diuinitatts,fuper oculos cicci, id eflfuper noflram inflrmitatÃ© perungitur. Inde fit initiu noflris fidutis : contra Pelagianos, or omnes qui fuis meritis putantfe affÃ¨quifalutem. Chriflus eleÃ©hiseflÃ patre, deindeffiritus gratiamfuam communicat. Quidpo* ficaÃ nobisrequiritf

^d iipoflolos,i(d ecclefianijO' adpicrctmenU eccleftte, ututcotenddntcotentiofihominesCatabaptiflie.Vide tis primum mittere ad fdcramenta'Mm hlt;ec omnia hia fee uerbis nobis indicata funt. Etiam Centurio ifte,quÃ« Petrusbaptizauit CafareÂ£,noneratfiliusnili bapti^ Zatus. Scitis aut natatoriu iflud typu ^erere baptifmit ficj- patet nobis ingrejfus ad ecclefiam illÃ¤ apojhiica,

SiloÃ«.) Erumpebat ex monte iquamuisuere erat torrens,dicebaturtamenmiffus. Pulchre uult indican relotionem lUam contingcre partim per uerbumdei, partimperfacramenta: er deus iUaecclefta uoluit con gregari : cr idea dedit extemam lotionem. Vera lotio per uerbum dei contingit.

Videtis hoc loco apertionem oculorum feipii lotioe nem. AccÃ©dÃ¢t eccleÃamprimo utilluflretur. ElÃ³nne Chriftus poteratiHum tÃuflrare, ut alios ctecos,etiant ft nofuijfet lotusi ProJÃ¨Ã¢Ã´potuitjfed uoluit modu eea clcfilt;e nobis indicare.

VT ChriÃusdeclaretfeeffelucemmundi, etfo* lem iÃum inteÃigibilÃª, er iHufiratorem menlt;^ tium, memorabile hocÃicit miraculum, illuminas eum 4 natmitate ciecus erat ; interim docens etiam fumt

CapÂ» IX A N N o T. I O A N. OE C O LÂ» tndmChriftianifmi. Hocenimceternum deiconfiÃ®iuttt futnmum myflerium, quodperÃlium fuum,peT ^uein ms condidit, etÃ¹tm redimerc digiutur. Hune au tem uoluit fieri hominem propter ms:id quod pulehre indieatur,quid expuit in terram etÃi it tutum. Deinde fdio tradiditomnempoteftatem, utquos filiusadfeifce ret,hi aduoearentur in regnum gloriie. djiosinun* gitfiliusjfiiritu fuo,hi uerefdij dei, hiq^ eredÃ«t tandent inipfum,Qrconftituent populumdei. Hane benigni^ tatem C hriÃi infinuat his uerbis, Ã¯Ã¼euit lutum.Tertio, quantum ad nos attinet, neeejfe eft ut audiamus apoÃo los cruerbum dei,craggregemus noseeclefiÂ£,qttie (gt;eraqud Siloeindicatur: Nametpcrillambaptifmu! tJoÃer prtefiguratur,per quem ingreffusfit in eccleftÃ¤f quo' apofloliea eÃ,Qrper apoÃolos condita.

Lauit.) Vbi uoeatiÃterimus 4 deo, abfq^ cuniÃ®dd tioneparendumefl, Ciuemadmodum Abrahamexi* uit de terra Ãua or de gente Ãta, ad uocem imperantii dei-.ita ubi ms euoeauerit Ã¨ loeo eoÃueto, eedendum eÃ ad SiloÃ«fid eÃ,ad populum Ãuum, relidbl eonfuetudine priÃina er malorum eonÃortio.ln fumma,opuseÃ no^ bis lotione. Ã®iamlotio iÃdpraiÃgnat intemam lotion nem,utlauemurÃ fordibus animarum noftrarum. No lauabimur autem niÃ eognito C hriÃo, illaq^ eÃ uera h tio. Alia externa lottoÃllere potefl : interna nemineiÂ» jitUt.

t N E V A N G. IOAN, I8t . Vidcns. ) 'VideiptiÃ©Ã®umobcdicnÃÂ£:lt;luidmdis dit,uifumajjÃ¨cutuseftdunlt;!lt(secclcfiÂ£efi,lotionemac cepit,etidgt;n uijim .Pcterat deus i/lum ante illumindret fed mifitprimum adfÃ®umcn.

ItacÃ§ uJcinijCt qui uiderant illÃ» pfius, quod mcndicus elIetjdicebanttNÃ´nne hiceft qui fedcbat, SC mendicabatcAlij diccbÃ¢tjhic eft : altj rurfus,fimilis eft illÃ» llle dicebatjCgo fum.

Audiuijlis quomodo illu/lrcmtir 4 C hriflp:nuc quo modo uerfandÃ¼fitubi Hluftratifrcriinus,audietis. OÂ« P us enini eft nobis conftÃione. C orde creditur dd iufti* tiam,dd Rom. lo. Qttt non confttebitur me, neq; ego cofitebor idÃ¼ corÃ pdtre meo. Ã®tdfÃ¨mperconiÃ¼Ã¢deft cÃ´ftftioftdeijUt orc confiteamur quod in corde eft. pfttl mus:Credidi,propterquodlocutusfum. VerÂ£ conftp ftonesmdxime innotefcunt tonpore tÃ©tationÃ». Ciuod fl quis noluerit conftteri C hriftum, cum nondum tenta tationes ingrucrint, quidftÃ©iuruseft eu ignis purgato^ vius exdrdefcett Proindefapiens dicit: Fili accedens ad feruitutem dei, para te ad tcntationem. C bn/Ã®us Ã¢ baÂ» ptiftno mox duÃ¢us in defertu,tentdtus d diabolo. Ten tamur tum 4 dextris, tum Ã ftniftris, ab amicis cr ini* micis. Legiinusigiturhic ortumftatim efte diftidiude â¬Â£co iHo, or occaftonem dant ut ft nianiftJkret.Pau-* per erat, cr pleiifq^ Ã§ognitus ob paupertatem eximi^i

aÃMat (cmplo,rogabat ut alilt;luidÃbitribumtur^ JStÃ³nnehic.) Miirumeft,cumtniriiculum iÃudfr* ihm frerit inpropeitulo, quad non magisad iÃuftrdto remmentiumChriÃumprocuircrint. VcrumjÃiritus fMÃhis indicare unity quim excac^ta fÃ¹mt mens lU^ d^onm. illis lux miÃÃi, fed mdluerut in tenebris quant in luceuerfdri. Vicini inquirunt, dn iÃ¼e fit. Verifimile omnino eÃ,quid tarn diligenter inquirunt,o- ipfuin dd phdriftcos ducunt, plerofq; ex illis mdlÃ³ animo intetro gaffe,ut Chrifb infidids Ãrucrentiexplofum enim erdt nomen ChriÃi zx dbieÃ©ium dpud ludteos. Rumor idin ad omnes dimanduerdt, imo iam promulgdtd lex de ex cludendoÃ¨fyndgoga: dttdmen Chriftuslibereambulii bdt.ConÃÃiociecifcrtitudinis jfiritudlis indiciÃ¼erdty fidei uene ftgnum.Uoc locoutinplerifq; alijsÃ^ des crefeit cieci. PrincipioimperfiÃ¼ior erdtt:^- rudis, crefeit tarne Ãdesin ipfa perfecutione. Accidit cu eijee returÃ¨ fyndgogd,ztr iniuria affeeretur a ludlt;eis,ut Chriflum inuenerit, er aperte cognouerit,pdldmq; ilo Ium,de quo /Ã´lum ante dudierat,er non rede cognoue ratyconfitetur: et magis ad obedienduin C hriflo,qudnt curiofeperquirere pdratuserat. Principio igiturpar^ uuld Ãdes: nam dicit,Ego fum : Irf eflyfm iUe olim ctc* cus,mif r,mendicusyÃd dei beneficia nunc alius.

Dicebant ergo iI!i:Quomodo aperti funt tibioculirRefpondit ille QC dixÃ¯tdl le hanta

IN EV AN G. IOAN. i8x Ie homo qui dicitur lefusjutum fecit,0^ inunxit oculos meosjamp; dixit mihi: VaÂ»Â» de ad pifcinam SiloÃ«,ct lauare, Vt ante abti ,ac lauijuifum r ecepi,

Qjti rationc oculi tui apcrtifunt,ediÃere.Etfi tdi* ^Â«4 parte cognouerant, attamenfedtHo interrogant et flt;epius,fipoj]Ã¨ntoccafionem cotra Chriflu inuenire, quiamiraculuÃilum indiefabbati. SiigiturChrifius plus folito taboraÃet in iflo die, intÃ«taffÃ¨nt ei crime uio latifabbati,qiiodfaniiiÃimeoesobferuabÃ¤t.UamunÂ» dusperpctuÃ agit. Eloneflillicnra promoucndtegloÂ» riÂ£dei,fedpotius opprimendÂ£ magis folicitusefl,ut fuis defiderijs fatisÃciatyCfuam ut emendatior euadat.

Homo. ) Adhuc hominem uocat,neq;iuflum,neq{ fanilum : fimpliciter autem beneficiu cofitetur, quan* turn cognoucrat. Nlt;tm quodC hriflus expuerat,nb po terat tfidere,neq; cognofcere ; idea hocomittit,fedfof lum dicit,ftcit lutum e:yc. is modus eÃ, quo inueni fain temmeÃ¤. Simpliciter narrabat ÃÃ¤u, erp^rs erat aliÂ» qua gratitudinis. Qjtidpoterimits deopra;ftare aliud de omnibus operibus, quam ut grati fimusi O mnia ab eo accepimus : inttocemus ergo name domini.Quid re tribuam domino pro omnibus qua: retribuit mihif CaÂ» licem domini accipia,ct nomen domini inuocabo. Gra Uarumadionem recipit dominus, uultq; gloriamfuant faliMtn ante omnia : quÂ£ non falua erit, nif conÃteaÂ»

CapUX ANNOT. IOAN. OECOb mur C hriftum ejje ucrum faluatorcm. Qwi^ Ã¤ea cm uoluerint,huic mundo nonpluccbunt. Duobus dlt;i minis Ãmul nonÃcruiemus.Luc.i6,

Dixerunt ergoilli: Vbi eftilIcf'AitÃ® nefcioÂ» Adducunt ilium ad pharifaeos qui dudum cÃ¦cus fuerat. Erat autcot fabbatum cum lutum facerec lefus SC aperiret oculos ilhus.

ConÃderandifiint Ãcmper afjriHus uduerfariorum, quiliuore nimiouexubuntur. vbicfi, dicunt, iÃ¼e, feilt cet uiolutor fubbuti, homo de guo dicis f^^am non eÃ ueriftmilc, quod adgloriam fuam locutiÃterint, cunt iam antea nouerint C hrtÃÃ¼ : fed aliquid uenari uolucf runt ex ore cÂ£ci,quo perdmnt ChriÃum.

Nefeio.) Etuerenefeijt,quiaimperÃihieiusad* hueÃdes erat, vbi ChriÃus fit,e^inquanta glori4t er quanta operctur,nefcimus, doneepleniusadoleue* rimusinmenfurÃ¤ adulttctetatis.verumpoÃea Chri* flus-ea-co fereuelat.lamquoanimo Ã¯udieifntiflalo* cuti,fubditur.

Dueunt.) Vt rationcreiab itlÃpetant,quodntii lueritindie faerocurari,idqieffeindieiÃ¼ negleihere* ligionis.DueituradfupcreiliofosindicesCiCeus. Etpui ehre additur y Tco'ik TvqiÃc^'.Dueitur quide, utÂ« potetpfe maleÃihr,iudicandus cdgt; idis.

IN EVAN G. IOAN. i8j Chriftum inoperibus reprehendcre.ln s-Oquot; 7.cap., appose t,quim legre tulerint C hriftum fanare ^^rotot in die fabbati: Nam boeÃeiebat Chriflus,ut gloria dei magisilluflraretur :nelt;j; agebat in angulo fuamiracuÂ» la,fed cum populusadeffetfUtCelebrisÃeret. Sitjuii uoluerit uideremyfterium,JÃ cilcdeprebendet.Cbrbf flus homo fiÃ¢us die fabbato, id efl fiptimo, inplenitii dine temporum,inhebdomadis ifliscumadejfltnunc fabbatumuerum.

IterÃ» ergo interrogabant illii 8C pha nfÃ§i,quomodo uifum rccepiflÃ¨r Jlle au^ tem dixiteis Lutiim mihiimpofuit fiiÂ« per oculos. Si lauabar. Si uideo, Dice^ bantergoex pharifÃ§isquidamtNoneft hic homo Ã deo, quia fabbatQ non obfer uat.Alq autem dicebat : Quomodopo teft homo peccator hcc fignaxderec'Et diflidium erat inter ill os.

Neputesfatanamad primam tentationc,fluiÃ©lui flterit,etfuccubucrit,cejfaturu ; multa; enim tribulatia nes iuflorum ; dominus tarnen aÃiflet (Uis, er liberabit cosJgitwr ubi populÃ¤res ifli percontati erant ab illumi nato quomodo uidiflet, idipfum zj pharifleiÃciunt eÂ» adem malignitate, imÃ´ maiori. Omnibus maniflfliÃÃ num ^uod lapides fuflulijjÃ¨nt ad lapidandum, ut hoflS

'dei,C hriflum. RfÂ»Â« tudebant planÃ© omnibus modis bo minibus impoÃibilem,nihilominus interrogant. Sicut fupri re/pondit ,itacr nunc quo^; conÃans eÃ,(^ni bil adimit ex uerbis fuis.

(Quidam ex phar.) Videtis nunc tentationem : fa licitantfipoÃint auocare ichrifto,crex grataÃ,ce re ingratum. quaft dicant: 'Non fcruat fabbatum,ininti cusefdei,neq;Ã deo miffus^tiuacunq; rationeuifunt acceperis: cum Chriftus omnium maxime feruarei fab batum. Prietereafabbatum propter hominem inÃitu tum, O' nonhomo propter fabbatum. Quod autent ChriÃus antea docueritdeuera libertate, hocnonat^ tendebant,fed ut pertinaces femper in fuafcntenM pennanent.

Adco.quot;) Semper deus quofdam excitÃ¢t, gloriain fuam uindicantes : quamuis pauciores nonnunquÃ ,ne^ ceÃetameneÃut conÃiudantur fuperbiilli.

QiiomodopoteÃ.) SignaÃxere etiÃ poffuntpec catores : fed qualia figna^ Qualia C hriÃus Ãcit ,pro^ ÃÃ¤o niÃ¼uspoteÃ homo, taceo peccatores. Etia apo* fioliÃcerefigna: etiam mali,ut ludas: fed talia qua: ce* dont ad gloriamdei.Magi nonfua uirtuteÃgnafice* runt,fed incantationes habebant. ÃpoÃoli non niÃ in* uocato nomine ChriÃimiraculaadiderut. Et bene ta* xanturpharifei. QuidagitistnÃ³nne uidetisfignunui niÃÃiÃimumi ita orta contentio eÃ.

S Ã¶let deus perpetuÃ fidc probarc anÃolidafitjCJquot; quÂ£ uere mereatur nomenÃdei : ita ut nobis i^uo^ ^ue innotcfcat,numuerecrcdamusanno. Ciuidopul habet deus probationer zyc. iiosuero nonfumusnot fids cogniti: f^epe enim perfuademus nobis, quafi credamus deo, cum tarnen longe Ã fide abfimusz deinde ubiuiderimus nos in tentationibus fuccumbet re, tandem inteHigimusquibn paruafides noflra fites rit. Sicetiamoperibus probanda cfi fides: fiquidemfi non Operatur per charitatem, tunc non efi fiatis folida. Sic etiÃ¢ in caco iUuminato tiidere licet, quomodo pros batusfiierit : namfempcr oblatcefunt ei occafiones, ut confiteretur beneficia in fe coÃ¼ata, et apud eospotiÃis mum,lt;]uibus ingratiÃimttm erat audire gloriam Chris fi. Sicfequitur:

Quamuis iamantea audiuifiÃ¨nt iUuminatu eÃeiUti ab homine,qui dicitur lefts, audiuiÃent^; etiam modti quoC hriftus aperuijfit,fit6h luto : nihilominus adhue inftant,ut expifcentur aliquidtdi Hluminato,fifirtÃ¨ tnaiorem occafonem inueniant accufandi C hriftum.

Quiaaperuit.) Rationc Euangeliflaponit :e[uilt;t aperuit, nimirum in die fabbati. volunt dicere : Q^id

Cap. IX A N N o T. IOAN. O E C O L. fentisdceo, cunt alij dies lintdnquibuspolJttoperitrif putds tu ilium hominem eÃe ftmÃ®ium?

Afcendit cdiquantuÃ¯um in confiÃione ChriÃi, in tentatione crefcitctidm cognitio. Anten dixit, ho^ moquidicitur lefus,Ãcit lutum: nuncueroChriftunt, dicit. iqonÃentit utde uulgari homme Helim()io :fed ffondumÃttis credebnt de ChriÃo, ut oportebnt. qunÃ dient, conÃrendus nlijsprophetis. I trf qui beneÃntie^ iant tune de C hriÃo, prophetnm uocnbnnt :etÃmlt;(i gnusiSe eÃetprophetnyde quo^XoÃsÃripÃrnt. Sed boeencomium nonÃtÃicicbnt ChriÃo. videamusnuc cogmtionem illius augeri.

Non crediderunt ergo ludaci de illo^ quod cÃ¦cus fuiflet,ÃC uifum recepiflet, donee uocauerSt parentes illius qui ui^Â« fum receperat, etinterrogauerÃ»c illos, dicentes: Hic eft filius uefterjquem uos dicitis cÃ¦cum natu eflef Quomodo er gonuncuidetf

HicobÃ:ru4musduritidm obÃindtorum phariÃeo rumiquibusnidld doilrindfufÃcit, Ndnt qudtnuisiUe mnniÃÃe indicaret fe ÃÃ¤Ãc olim Åcum, tdmen iÃ¼i non contentdbdntur ; qudÃi C hriÃus fuborndrit dlique huic pmlem,qui tdlid diceret : quid mirdcidum tarn cldrum ernt

Parentes. ) Ab ilÃ¯ispercontantur, an iUefitfiliui ctecns. Semper carnales nequeuntjjgt;irituales iudicare: Spirituales nero contra, pojjunt carnales iudicare, qd fit in cis, exade depixhendere. vnde no eÃ mirÃ¼ ft ludai omniaaliafuj^icanturquant diuinii miraculu,

RefponderÃ¶t illi parentes etus, amp;nbsp;di xeruntiScimusquodhic filius nofter, quod caecus natus eft:quomodo au* tem nunc uidcat^nefcimus : aut quis il* lius aper uertt oculosjuos nefdmus.Ip* fe Ã§tatem habet,ipfum interrogate,ipfc defeloqueturÂ»

Parentes illi non dabant gloriam Chriflo, ficut Puangclifti}. moxfubiun^ittquiapharifei iamediUii promul^arant, ut eijcerentur exfynagoga, quicun^; ChriÃum confiterentur. vnde illi etiamfi ÃrtaÃecoe gnouerint filiumfuum illuminatumÃ ChriÃo,tameit non audebant confiteri. Triaintcrrogauerantpharit fei. Primum,num filius: fecundum ,num cacus natusi tertium , quomodo nuncuidcat.Duobus citrapÃ©rit culum poterant reÃgt;ondcre : tertium autem periculo non carebat. Interim uidemus natiuitates illas duat pulcbre diflingui,carnalem eyÃiiritualem.Carnalit cnimnatiuitas non dat nobis illuminationcinoculorui

carnaks patres, quatenus carntdcsfunt,ChriÃi notitiam dantjfed qui per uerbu dei regenerantur. SaÂ» tisperfcripturam indicatum eÃ, quomodo ChriÃusÃt qui iÃ¼uminet.'Verum quomodo?quia uerbumdeijÃ ilu tÃ caro, inunguntur occult noÃri gratia Ãiiritusfanai CT benignitate ChriÃi, unde cotingit illuminatio. Hoc carttales platte ignorant, GrChriÃuin ipÃtm.

QÃ¿omodouid.) 'VerumeÃde carnalibusparen tibus,non poÃunt teÃari. EtccrtutneÃ,illi Ãccrunt hoefolo metu. Etiam hiquiÃtpra modum meticuloÃ Ãunt, nolunt C hriÃunt conÃteri : neq^ dcliguntur d deo utfiantpriCcotKsbeneÃciorutndci. EeneeÃetiÃ¤fimy Ãeriunt inquiretis. Hi qui illuÃratiÃunt Ã deo, non gra ttabuntur de tniraculis dei loqui,Ã interrogatifiterint. Eidem confiÃio fequitur, etiam ft innumera tormenta concomitarentur.

HÃ§cdixerunt parentes eins,quod ti^ merent ludÃ§os. lam enim confpÃ¯raue^ rant ludÃ¦i, ut fi quis confiteretur ill um elTeChriftum,fiatcxcÃ´municatus. Pro pterea parentes illius dixerunt, Â«etatem habet,ipfum interrogateÂ»

Ecce quantum malum fecum fert pufiOanimitas: ttamparentes illius uidentur fiÃ ffe confeij tantibenefi cijtOportebatillos omnÃ« pecuniamexpendere,utinÂ» uenirent

Wf nircnt eum, qui curduerat fih'um fuum : fed ddeo in* grati fterunt (irx metu, ne cotemptibiles fiÃ¨rent apud luddos ; ideoq; nolunt confiteri C hriftum,quid fciebdt Kdnddtum (^mentent intÃ³ddm ludteoruin:etfifem* per dicebdt fe dlienos efic 4 cÂ£de C hrifii. Inflitutio iftÃ¼ dpud Hebroos per fe non erdtmaldy rebelles exclude re : fed oportebatreÃ¢e iudicdre, ne innocentes pro no centibus pleÃ¢erentur.Opuseftad confcruandcirem* publics, certislegibus O' difciplinis ut morbid^ oues, dbi/squicbene udlentfeiungdntur. Proindeconftitu* tioiftd bond erat.Lex efi : Falfus prophetaldpidetur. Non crdt tarnen ita feuera lex, ut nullum utcunqs ex* cufaret. Ã®^Ã¢dicitur,omnispopuli ejfe lapidarefitlfutn prophetam. Etiam non uultut parentes parcantfilijs: nihilominus fidbftinuifi'etquis,nontdm durepunitut ejfet.Ã¯am inultumÃUebantur in iudiÃ o fuo, quiaChri flum,qui eratipfa ueritas, per quem etiam ceteripro* phetic locutifunt,profilfo iudicdbdnt,cumipfifil/Ã¨ docebant er alios condemnabant. Llihilominus huiufgt; modi cbliitutiones quamuisimpitc, multuualereapud homines pufillaminesfcimus, qui non maiorisficiunt deÂ«Â»Â« caleftem quÃ m hominem terrcnum. vbiq^re* fillit C hriflus hunc metum: ijolite timere eos qui occi* dunt corpus, animamautem non pojfuntoccidere. Si adejfet timor dei,nece/fefiret cederctimorem iftunt mundanum, Mstho nobiliores erinws coram deo,fi

Ca^JX A N N o T. 1 O A N. OE C O LÂ» lcdixerint impijyqudmÃ benedixerint. Sed cumpd^ rentes Ãliusadmodum meticulofi effent, indigni habiti funt qui prlt;cdicarent C hriftum.

Vocauerunt ergo rurfumhominÃª, qui fuerat cÃ¦cuSjÃ´C d(xeruntilli:Da glo riam deo Â« Nos fdmus, quod hic homo peccatoreft.

vide te nouant tentationÃ¨, CT quibusjraudibus int* pÃ©tant bonum hominem pharifoi. PrÃ¦texunt gloriant dei,c^faentiametiam[uam. CiuidÃ¦quiusuideripoa teff, quÃ m ut in omnibus detur glorta Deo tDeinde commendatiÃima eÃ modeflia, ne folus uideatur fapea re. Adfuntfuperciliofieffi,qui ilium iterumexca^care uolunt.

Da gÃ®oriam. ) idefl, loquere ueritatem, per illant deus colitur. Si quod in jÃ uorÃ« hominu jÃ ccre nolumus hocingloriam deifaciamus.pÃo, hominibus cor ab* fcondamus,uelÃngamus quippiamynonpoffumusita fingere coram deo, qui ferutatur cor. Hoc tibiglorio* fius erit,ut deo gloriÃ¢ des, CT non huic homini. inffe* dem ferma ifie nihil maltfonat: etiam omnibus hoc eÃ prlt;eceptum, ut dent gloriam deo : nam illius folius eÃ gloria,CTnuUiedteridebetur. Sed quam gloriitm iOi cenÃbantfC hriÃum non glorificare, cum maxima dei effet gloria, Audifiis, qui honoriÃcantfilium, honori ficant

IN E V A N GÂ» IOAN. 187 ficantO' putrem.Hocpcculiare efl ludÃ¦is O'perpeÂ» tuutft,nam uerbum cruds upud illos male audit, O' reÂ» b'gioflflimi omnium uoluntefle. Sico'Arianio'c^Â» teriharcticilaborant flmilimorbo. Patiunturenmut Chriflusfit exceUentiÃima creatura, etfummÃ¦di^Â» tatis pofl deum'.abhorrÃ©t tarnen fl uocent deumi et puÂ» tantminus gloriofumejfedco. Hiflmili tentationefoÂ» lent pul fare imbecillium peihra: Putas iUaeflÃ¨apuJ deumtO' craffÃ inculcant. Sed lt;juiChriflÃ®t agnouerSt bene/Ã drrem fuu, aures iflis non pra^bentprafligifs.

Pff Mtor.) vide hic fupercilium iflorum,quiJoLt fua autoritate inani,uolunt hominem dementare. Hon flruauit fabbatii Chriflus: quod tarnen iam anteaex* cufauerat. Tendit omnis fcrmo iÃ¼uc,ut ab flpie omni fcriptura O' ratione C hriflum rcijciant. lAiractÃ»a co-traria dicebant femper. Superius monui in iflis capitiÂ» tibuspulchre adumbrari nobis, quomodo de dodrinn iudicandum fit : ne finamus nobis imponi : etioin fi ans gell fint O' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nobis contrariÃ¼ quid diutniC dodd*

RelpÃ´dit ergo ilk 8lt; dixit : An pecÂ« cator fitjoefcio. V nvjm fcio,quod cÃ¦cus cum fuerim,nunc uidcam.

vide mus etiam hic libertatem fermonis in hoc hoÂ» Kitte : cum iHi arrogent fibi autoritatem Â» hie nSfohan

Cap.IX A N N o T. Ã¯ o A N. OE C O .TT non credit, fed etiton obfÃit. Non pitrum fugiÃ¼ant hi^ fee uerbis, etfi diÃimulent.

Peecator.) Vos quidÃ©pronunciiitis,fed quid pro laftisi adhuc catiftm non aÃignatis. Si hoe non eft tef mere iudiciire,quid aliud e/ifDicitis hoflem dei,nefcio quÃ m hoe deceat ue/tram fandimoniam. Ã¯^on uidetur eÃe hominispeccatoris, iÃ¼uminarealiquÃ«,cfeumqui ciecuserat tanto bono afficere. Ciuoineuultisducerei uultis ut mentiar coram deoi ita uidemus quomodo Ã* desfefeexeritormaniÃflait.

NoÂ» /Ã¯Â«e caufa htec repetitio eft, ut uideatis quorno do cohlt;ereantiÃ¼a- Ã¯nteUigebant pharifei femordere, crftndimoniamfimuiantes uolebantex oreiÃumind. ti occafionem quandam aceipere,ex qua conduderent Chriftumejfepeccatorem.quafidicant: No er mmor quÃ m probe feruarit fabbatum, cum putes iÃum tam fandumeffeiquomodo ftcit lutumf lleecfunt quee non decent in fabbato fteri.Chriftuspropterea non eftpee cator,imÃ¨gt;benefi,dor. SediÃ¼ealiquanto iammagisliÂ» ierinfermone, iterum pharifeosineeÃit,

TerÂ« /jcctÃ³ Â«{Jere cerfrfmeÂ« inter carnalescrl}^! rituales )Qr inter eos qui ^loriam dei promotam cua piunt.

' I N E V A N GÂ» I o A NÂ» i88 pÃ®unt,zr eos qui obftantilliuspromotioni. NdmÃdeÂ» liutncT' filiorum dci typum gerit ctecus iÃumitMtuSf reproborumautem hominumphari/^i.Dixerant uh timoloco phctriftei: QuidficittibiiHifce uerbisinft^ ttUdnt,quomodoChrifluperflringant et arguant uioÂ» lati fabbati. quafi dicerent : Cace, non uides huncnon ejjeuirumdei^non attendis quidtibi ficeritinonanis maducrtis quomodo oculos ilhtminaritf Oportebat tÃ©s puscrdrcunflantias etiaconfiderare. Ethocquidem locuti funt mi ad deprimendam gloriam Cfcn/ft PorrÃ´ cxcus iBe iTluminatus, quanto magis increbrefcebant fninlt;ephariflt;eoru,tanto maiorifiducia gloriÃ¤ChriÃi annuciat,et liberius iUoru impietate et malitiÃ¤ incufat

RefponditilliszDixi uobisiam,nec audtÃis, cur iterS uultis audire;' N um QC uos uultis difcipuli illiusfien?

Attendit muminatus iÃe dolum, quo locuti erant pbarifei,c:y indignos re/ponfo cenfet.Eton erant enim nunc digniquibus beneficia dei annunciarentur,qui ih lafic exibilabantcty uilipendebant. Difcipulis,c:ri/s quigloriam deipromotÃ¢ cupiut, tanta nequaquam ab fconditafunt,etiamfifiepius eadÃ«repetere oporteat, ut fie Chriftus doceatur.Atfiindderimus inporcos, uelincanes,e^yintellexerimus pradicationem Chrh fb iam nihilfruÃ¢us aÃrrre,Jcd fola conuida or contu

T^ixi uobis. ) Satis inteÃ®ligo quo animo ifla quitÂ» rails, er quid cupiatis difcm ex me : lam antca uobii diibi funt: uultis difcipuli illius fiert inam dificipulit fiepius talia oportet inculcare. Sed uos annitimini ma* gis utChrifium conculcetis, zSquot; cruÃ¤figatis : quia iatn conjjtirabantin mortemChrifli.Videtis igitur utiÃ¼e gloriam C hrifli promotam cupitfquafi dicat : Si difcipuli lÃ¼iusfieri,dicam uobisifin minus, non eflis di* gni utenuncietur uobis, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

CÃ¶uidati fiintcrgo Ã¼li,Ã¦ dixeruntÂ» T u difcipulus tllius efto^nos autem Mo fidifcipuli fumus.Nosfcimus, Mofi locutus cd deus, hunc autem nefeimus unde fit,

Ciuoniain uidebant fie contemni Ã cteco ijk, aguift ctiam tpfii amarioribus di{lis,gloriabundi quidemdt fua fianilimoniafilfia, Chriftum autem omnibus modii contemnendo Zir dificipulum eius. Obiurgare zj con* uiciari inter opera camis recenfietur ; ubideficiuntuer ba/piritus, deinde procurritur ad arma conuiciorum, , lÃ¼ius.) tfaqgt;cii.gt;cÃ¤i.idefi,uilisifiiusboministil iius magni peccatoris.

Nosfiumus.) Cluemdominus inirum inmodtOU glorificauit,Qr eius ficripta quotidie lcgimus,Ã¼lius pr^ (eptu

IN E V A N 6. IOAN. i8p prÂ£crptiiobtempcramus:Chrilknoparcbimus. Mo fispr^ccepitfin'arefabbatu,tile tuusfiluitt Reijeiunt ilium, cum tarnen hi multo uiliomÃnt, imoincompaÂ» rabiliter,^ui firuiunt Mo/i f t litcne, quÃ m qui C hnfio firuiunt. M.ofes miÃt adChriflum, MoÃ:Sptedagogus , efl,uixq; cbataÃ¢cres docet, uerum fpiritum folus C hri fiuS miniÃrat, HAoÃes omnia pafauiteuangelio. EtÃeÂ» adem pcrfiÃ©iio in lege etiam abÃ:onditaÃt, tarnen poÂ» pulusin externis uerÃibatur,reli{lauera iuÃitia. HloÃes nonpotuitÃrre Uttum de qs quicprieÃribebal. ChriÃuiptiecipies nobis,utamemusinimicos noÃros, etiam er uires Ãippeditat, ut eadetnficerc ualeamus, quieabipÃo ÃtntprÂ£ccpta. Q_uantoigitur glorioÃus firuire ChriÃoquamM.oÃtQjii deditiÃunt externis ceremonijs reli^ interna iuÃitia, iure aÃimilantur phariÃeis. inquoruautem peiloribuseÃregnumdei, hifunt diÃ:ipuliChrifii,er magiÃrum habent qui in coelis eÃ. V crum hoc peculiare phariÃtis ut C hnÃutn contemnanperÃuaputentoptima. SiMofinbeneinÂ» teÃexiÃ'enpÃtÃcpijÃent utique C hriÃum, quia de iÃ¼o locutuseÃMofes.

Scimus.) ExÃriptis quidem, etiam ex traditioÂ» nibus patru, quomodo deus in Sinai monte locutusÃt.

Hunc.) JdeÃ,HichomouiliseÃ,neqÃtaclarus ut tAofes: quis dieet nobis quis ille ÃitiAdhuc incertum eÃ andoilrina eius ex deo Ãpuel no. Periculum eÃ ali

Cap. IX A N N o T. IOAN. OE C O L. que m iUi credere, cum poÃesaJioqui ixina confcientii uiuerc. Keifcimus bic ftultum Slud uulgi iudicium.Cer tumfit,fiquid dbducatnos Ã chriftothoceffeinutilct fit diilum Ã . quocunqi.

R-efpondit iHe homo SC dixit eisdn hoc enirn mirabife quiddÃ¤ eft,quod uos nefciatis unde fit, SC tame aperuit mcos oculos.Scimus autem quod peccatores deus non audit: fed fi quts dei cultor eft, Sc uoluntati illius obtempÃ©rÃ¢t, h une au dit. A fcculo no eft auditom, quod quis aperuerit oculos cÃ¦ci nati : nifi effet hic Ã deo,non potuiffet facere quicquam.

I ter urn crefeitfiducia fermonis apud ctccum : fiqid dem iam manififie reprobat eos, cum Chriflum agnot feere nolebant, pro triuiali homine bdberent. quafi diceret: iionefluerifimilequodignoretis ilium eÃe Ã deo, quemadmodum fimulatis. Vere itaeft:tanta ope* rafuntebrifliin illuminationegentium zj-eorumqtii conuertuntur} ut uere maximum miraculum fit, ft quit dedoihina dubitauerit Cbrifli,cumtotHS orbis credi derit in ilium, qui eft crucifixus, cr maxime cum alien datfide totfeculisdurajfe. Inter totfiilfos fratresnihi* lominus creutt gloria C hrifti,et illuminatus eft mudus. Si Chriftus uelamis,uelfecHlaripoteftate,uelprui dcnlM

, I M E V A N G. I o A NÂ» 190 dentUfidcmplctntjÃctfUtgti^ihnt rej^ublic^ creuee runt,mirdculum non ej]et:[cd longe aliter fuuin popu^ luntcollegit.

Aperuit.) Itlihil ne uos mouet id miraculi, quod folis fuisprecibus pcregitt Non fritno hoc uel Into uel lt;dicuirei,fÃ¨diÃ¼insreligioni.Cum tam fanihisfit,(iuo modopojjÃªm dubitare doÃ¼rinam eius noneÃcatkoi

Deus non. ) Sciinus hos ( apud nos efl recep tum, conflflÃ¹mq; apud omnes) odio habere deumpeccatoÂ» res, er nequaguampreces illorum audire : erfl audit, non in utilitatÃ« eorumcedit,fcdpotius in ruinam.'Ã¼on mifericorditer audiuntur, fed in iracundia, er perinde efl ac fl non audiantur, quia Uli in fuum commodu pa tunt omnia. 'Pcccatoresdicimuscos quibus efl animus Peccatoret perfeuerandi in peccatis .Cupiditas peccandi in iUis, flnt. quia nonpugnant contra peccatum: alias nullus mor^* talium abfq; omni maculapeccatorum inuenitur. Qjti defifliit Ã peccafiSjiHi non dicunturpcccatores,er iUos exauditDcus. Siingenereuelis intenigere,nonqult;tf drabit huic inflituto. Sedlud^ci Chriflum proinflgni peccatore habebant, ideo indigni ut preces eorum ex* audiantur. Spiritus fanibis illc efl qm nos docet orare: fl illo pr^diti erimus,exaudiemnr ; quia ille infligat ad iUas preces, quas nequaquam deus reif eiet.

Cultordei.) lÃ¼orum preces deus audit, quicolunt tum.hixqifententia uera efl.Qjiomodo coltmus deu,

niÃuerdÃde, Qrhumilitdte cordis noflri?Qui enint eflcidtor dei, glorUm iÃ¼tuspromotam cupit, ideo di^ gnus eÃ qui exuudiutur.

Afeculo. ) AdhucerrabutnonomninoiÃ¼ujlrdtui in unimo fuo,etÃ corpore uidekat fÃ¹tis : putabut enint Chriflum precibus fidsimpetraffÃ¨ curutionemoculo^ rum fuorum, cum non precibus ,fed fua maieflate diui nu funitdtem contuliffÃ¨t.Dicit: Si igitur ilie non effet i deo, nonpotuiff'etdliquidfrcere,zydeusnequ{iquant permiÃffet,ut me curaret. Hoc quod in mefÃ Ã©lum eft, proficitin glorium dei. SinoÃ¼etglorictm dei promot titm^deus nonpermififfÃ¨t.

Refponderunt Ã´ff dixerÃ»t ilIiJn pcc* catis natus es totus, Ã´d tu doces nosC Et cÃ¯eccrunteum foras.

Iterum apparent arma impiorum, calumnia:,cond iÃ¹cia,contemptus crc. nihil habebÃ t quod obifccrent^ ideo neceffÃ¹m efl ut inÃtniant. Chriflus excufauerat . nbsp;nbsp;eum,quod neq^ ipfe, neq^ parentespeccafjÃ¨nt. lta etiÃ¢

debeato lob diÃ©Ã®umeft,cum amiciefusin iUo o)]vnfi funt. QÃ®totidieeftcernere multos,quiitatemerecoSt quiinhocÃeculo affiiguntur,Qrconformes funtcruci Chrifti,ut fummos peccatores abijciant et contemnÃ¢tt quafi tanti meriti fnt,quo puniantur.

Doces. ) Arrogas tibi tantam autoritatem ? Eflo fierum fit, tarnen non efl ut tu doceas nos. Sic epifcopi folcnt

Eiecerunt. ) intolmbilis emt hiec dodrina, (y c-um uidmnt [c nihil proficere, in contuntclidm C hri^ fii excommunicant ilium afua congregatione, HaÃ³ie^ nusuidimusijuomodoitleegregie, tametÃinipfo tyro cinio neophytus,nondum fatis initiatus,certaucrtt pro C bri/lo : nunc uidete frudum cr prlt;emium quod con* fecHtuse/i,

Audiult le fus quod eiccilTent ilium fo ras,0d inuÃªto illo dixit illi: Tu crcdisin filiumdeic'

Etiam hoc di/fhimnon caret conÃolatione. videt enim deus tribulationes iufiorum,e::r in tempore fuca currit iflis. Audit deus omnes blaÃgt;hemias, confiderat conuicia, que in paruulos fuos conijciuntur. Ne pÂ«tet hocignaro Chrifto fieri. Quantum ad hiftoriam per* tinet,fieripoteftut quidam dixerint idaChrifiotutt Ecceillicecu abfij; omnicaufiaeieceruntetc. Sedjjii* ritusinterim illacomendat,utficiamus certaminisno* ftri inÃieihrem efifie C hrifium, imo oportebat hoc ex* timuiare nos ad bene agendum.

TÂ« credis. ) lam datur ei perfiÃ©kt iUuminatio, cm (tntea minusfienfifiÃ¨t de C hrifio, utpote de homine Ã§r amico dci : dignus utplenam cognition'-Chrifii agno* fceret.Non erat hec uox hadenus cognita ceco.

Refpondit ilk ct dfxitÃ®Quis eÃ dotrij nCjUt eredam in illumfEt dixit illi Icfus: Et uidifliilium, SC quiloquitur tecum, ipfe eÃ,

Pulchre inlinat eunt Chrijlus, utuere poÃit eÃe ^atusyii^ycapax muiommbeneficiorum.ltalt;^felt;ÃlÃ oportet interrogetre de diuinis rebus.

E-tuÃ¹Ufti.) Ideft,iÃ¼equitibioculostuosaperuit^ qui loquitur tecunt. Certum hinc indicium C hriÃuÃliÂ» umeÃedei.HocpropriuC hriÃi, ut aperiut oculos cÂ£t coru. Ã®^on noÃris uiribus ChriÃumÃ¤gnofiimus. Caro Crfanguisetc.niÃpaterreuelet.VtinameÃemusplu* rimum foliciti de ChriÃo, tune etiÃ fe nobis reuelaret. jlle initia cognitionistradit, iUeadhortatur nosinpe* iÃ®ore ad Ãti cognitionem, iÃ¼e eÃ Ãlius dei, fapientia zr ucritas atema-Videte iterum uirtutes credentis.

Vbiprimum fe reuelauerit C hriÃus, quam benefit cusf quanta bonaper lÃ¼um acceperimus, quod^ ipÃeÃt Ãlius deiicredamus ei, er Ãduciam in eumpona mus,utpoÃitiuuare. tJuncperÃieculum uidemusue^ ritatem, aliquando Ãicie adÃciem. C um igitur Ãe apa rit,neÃmus increduli. NoÂ« Ãilumfides fatis efi,fed de^ cetutadfit externa confiÃio.

Hic eft cottfiÃio : oftendit fe gratum. MultapertÃ¼ fient ad adorationem internant extemam.

ÃNcipitnuc exph'carequod obÃcurius prÃ¦dixerat, (^raliquo modo oftenderat in cÂ£co iUuminato,fe fci heet ejjÃ¨ ihuftratorem mentiu,et nerum lumen mundi.

Et dixit illi lefusâ. In iudicium ego in hune mundÃ» ueni jUt qui nÃ´ uidcnt,ui* deantjÃ´C quiuident,cÃ¦ci fiann

Ab initio oihuicap.dudiÃis,quomodo Chriftusuo carit /Ã¨ lumen mudi: unde orta difeeptatio. Heinde illu (Irauit ctecum natum. Ilt;oÂ» indicrft quid uoluerit fibi ^udfrÃ¼um.

ludicium.) IÂ» J-cap.ChriftumueniftÃ¨utiudicet, habemus. Hic,quod ueneritin iudicium, Alterum proÂ» poÃti eft,alteru euentus. iJon propofuerat tuneChriÂ» fius iudicare,neq; iudicabat:fednunc apparet quod homines iudicantiirperaduentumiUius. Quiftlifdei, hi recipiuntillum,alij uero rebellÃ¢t,Venitiniiidiciumt itaut reuelentur cogitationes multorum, Etitadatuy in refurreÃ¢ionem etruinam multorum,lta in Malach. tanquam iudexdefcribitur: nonquod gloriofo modo iudicet, id quod tn fecundo aduentuÃeit : Ãd homines ita difeernuntur auditouerbodei, non minus quÃ mft fententia profirretur. vndeuerbum deiignisdicitur. N on ueni mittere pacem ere* Euentus ilia fe ita babes

CapÂ« IX Ã N N o T. T o A M. O Ã C O L. rÃ© ^Viediciito etungelio ojlendit.

mhmtur. CÃ®ui deje nihilfapÃ¼mt:,fe humiliant, agno^ fcÃ¨ntesfuam ignordntiam,illiiÃ¼uftrdbuntur e^^uide^ bunt: ^ui dutem inÃdti junt,z:rle putdnt omnid com^ prehÃªdilJÃ¨, iÃiexcieclt;d)utur. Ethniei et pdgdni no gÃ®tgt; ridbdnturinlege, O'pyoptered hdbebdntur inter cos. Venit igitur C hriflus ut hi uideant : O' itu. euenit. Videntes, qui cruditi in legeopfophetis erunt, qui^ Ã¤uces dilorum, iUi eÃvÃ¤i funt cÂ£ci. Alios deus per grd^ tidtn fudm iUuftrduit, dlios propter fuperbidm fud ex* cd:cdripermifit : Ulisdicit,Ã.^iÃtnt cÂ£ci. Hodie etidtn iÃud iudicium domitfi durÃ¢t. Ã®^dm hi,quiÃiperbo uni* mo inÃdti Ãint,uel coi^dunt inoperibusÃuis, rdrius tteritdtem dgnoÃcent. Porro humiles fitcilius edocenf iur.Ã¯ndie licet cognofeere coloresrerum, o freies ho minum, qui amid, quiq^ inimici. vbiuerbuin ChriÃi i(nttuncidtur,frcile dignofcerepoÃÃimus interÃjiritud tesoedrndles. ltdfit iudicium. tionnunqudquoshd* buimus pro fdniliÃimis,peÃimiÃunt : itd quos pro pf* iefliÃimis,pifÃimi.

Et audierunt quidaex phanTÃ§is hxc, qui cum (pioerant,amp;: dtxerÃ¶c illi; Num amp;nbsp;nos exei fumusf'

NoÂ« relinquut mores fuosÃuperbi : in mediaÃuper biauoluiit uideri humiles, extrema ignorantia dodi.

Qu^runt hoe loco, qui propius acceffÃªrut. Erlt;lt;Â«t ue^ re cÂ£ci, quindoqttidem folem mundi non agnofcebit.-Sed nolebunt hiecinfeeÃe diÃ³kt. Hilt;c rutioneuliquo rnodo confoldtus efleum,qui eieÃ³hiserdtdphdrif^is: quidÃ¼lieiecerdnt innocentemer glorificantemChrt^ Pum,digm qui eijcerentur in tenebrds exteriores.

J^unquid.) Semper fibi placent, crputdntfi iamcomprehendi/JÃ¨ omnia,indigni ut rediganturfubt â fimlam, ij' difcant ab alijs. NÃ³nne fatis doÃ¤i fumus inlegecrc,

DixitillisIefustSi exei efletfSjnonha beretts peccatum, Nunc ucro dicUis, ui detnusjidcirco peccatu ueftrÃ¶ manet,

ItcrÂ«m non intcUexerant C hriflum Iudlt;ei, de qua potiÃimumcacitate loquerctur. Quilumenfidcinoft uidentjCiCci funt.

Sicieci.) Ã¯deft,finonuoluntarie crfcientcspec earetis,non imputaretur uobis peccatum. iiemoÃne ^peccato eft. EtiÃ¤ ciecitas inter peccata ( loquor de anilt;â marum ciecitate ) numeratur, er peccatum tale, quod in die iudicij imputabitur : na qui per ignorantiÃ¤ pec* cant, etiam ipft peccant. Petrus quofdam excufat, qui per ignorantiÃ¤ peccarat. Hicuidemusquod non omni no cÂ£ci ftterint. Loquitur de uno peccato ,fubquootgt; mnia comprebendimus.

Videmus. ) GloridmiiÃ¼ in fcientia uejlra, quiit temlegistenetiSjfcditiiutnSemendetis uitam ucjirÃ¤: non eji uerd Mfio,fed mera clt;ccitds,

Hdnet. ) id efl,non expurgctur, necj; in hoc,net ^ue inÃituro feado : perpÃ©tua poena (umetur de pect cato uefiro, Sipeccatum manet, dignum ut poena tna* neat.Miofes uosaccufabit,quem auditis: profiÃ©lÃ´ care peccatoru tis omniexcufatione.Dilcrime interpeccata uere mor diferimen. talia,etqutenojuntuerecenlendamortalia.CiÃ¿^hic abluuntur,itlanondicunturmortalia : fedpeccatÃ¼iint poenitentia: or contraÃgt;iritum fanclutn,quo peccauet runtphariftei, iÃ¼udnullo modo poteritdimitti. Vianet reatuspeccati, quiaetiamadhuc ejiuoluntas peccant di in Ulis. Ut quemadmodum fibi tribuit lucem, ita iÃis tenebras : er quiintenebras eijeiendi erant,ca:ci funt, Ã¼quot; ctecorum duces.

B^^UquenscaputapteconiungiturhtÃ¤uscii pitisfini:quia cxcos lUos dixcrat,oÃent dit nÃ©gligentes eÃe paftores. Dixit i/i :Ã¤^:parabolis,er non ita aperte perÃrint ^ens eos. Aegrefirebantpharifei,f'etanquam clt;eco( contemni:uâ¬rumindicatiain{llisaliquiddurius,quod indigni fint munere fuo, non foluin cceci,fed etiamnet ^ligentes, quodpopuliciffom non agerent. Herum fof^ lidunt

IN E V A N G. 10 AN* J94-iidumfcopumde dijudicatione dodriiuirum uelpaÃo rum habetis. Vnus Chriftus ueruspaflor,gui omnes fuo impmo uerboq^pafat, tarnen non inuidet fids id nominis.Vtinamrein adijcerent, utejjentueripafloÂ« res. Ponitigiturdifcrimina aliquainter uerumcrfrU fum paÃorem,cr unde dijudicatio coUigi poÃit, ^uent ut paÃorem malum uitare debeas.OÃendit Chriflus perÃofficium iOudmaxime impletumeffe,Ãeq;cxot mnibuseffefideliÃimumpaÃorc. Multahic occurrut, quic nonparuam confolationem affirre poffiint ijs ^ut uerÃanturinfacris.

Vere ueredico uobis^qui non intrat per ianuam in caulem ouium,fed afeen dit aliunde,ille fur cÃ amp;nbsp;latro,

ibieflprimumdifcrimen. Verus paficr ingreditur per iant(Ã¤,frlfusminime.DepingithicphariÃeos,tone quam nonuerospaÃores. Quod oÃium fit, ipfeexpoÂ» nitpoÃilla,quianon inteUigebant iÃum paramiam. iDÂ« dKton omnia pertinent ad o/Ãeiumueri paflorisÂ» Â«t poÃit etiamprodere Ãlfum paflorem.

ianuam.) QjiibusChriÃus noneÃcognitus?qui aliud euangelium adfirunt, er qui crucifixum non doÂ» cent,iOinoningrediunturper ianuam. QuifeipÃsdi tant, qui feÃ©kintur temporale commodum, qui Ã diuiÂ» na gloria utcunq; abducunt, iÃ¼iÃlfi paÃores funt. Do Ã¼nna ChriÃi totanos dudtad gloriampatris prone

l'mLim.ContrÃ qui Chriftum non docent,Ã gloria det Ã¼bducunt. Ã¼onparum relÃ¨rtauditorem cognofcere ib los,qui per ianuam ingrediantur. Alij cxponun:(cri* pturMn,Ã§y abutuntur: Nam et fatan etiam utitur fcri^^ pturis, (cd aujirt mentem fcripturie : quid mirum ft Cf fÃ lfi prophetic, qui membra iÃ¼ius funtiVerumquiin luce ambulat,per ianuam ingrcdttur.

Aliunde. ) Tranfcendunt fepem utÃeres, non au* dent ad ianuam accedcre,fcd aliunde irrumpunt. Au-sÃ¿( latro,fi{rator,maikitor,crc.Ãeratur enim animas ouiumcf perdit. Iloc etiam in principio iflius para* hola inlinuaturiecclefiam dei c(Je coniunÃ³lam,cr 4 bo nis palloribus cufloditam. BonipaÃores,ficut etiant cues ipflc, alios quifimiliter benepafeuntÃcile intro* mittunt : qui autem non funt ucripaÃores, clÃ m ingre diuntur in domos muliercularumpeccatis oneratas,ut aliquasÃ:ducant,quia timent prodire in lucem.Non i/f eccleÃas aÃcendunt,fedaliunde,Ãaudibus,Ãymonia, pecunijs, beneÃcijs Qyc. Uzechiel Qf Zacharias mid* tadeueris paÃoribus habcnt.

Q^ui intrat per oftiÃ», paftor eft oui'Ã¶Â» QÂ«i libere inceditfqui eÃ de ecclcÃa.

Huicianitor aperit,amp; cues uocem jl !j'usaudiunt:2lt;^ proprias cues uocai no minatim,2lt;: educitillas,

I N E V A N G, I o A NÂ» 19$ . VdridÃ® coditiones ionipa/hris ponit. Primo oftia riuiapmt.Commnniter ianitorem /piritum fttiÃ©iutn fxpofucrHnt.Oues,(idelcsquifuntinccckfiÂ£. Mihiui deturÃciemeclt;lefiÂ£ uoluijjc dc(ignare:qMaecckfiit fuos ianitores habet,cr cloues data aperiendi cr clauÂ» dendi : non ut fit omnium ouium officium. Oues agnoÂ» fcunt uocem paftoris, fed non habent officium, ut po/o fintaperireuel claudere. Suntepifcopiinecclefu etc, â¢ Hemiremini,fiijdem uarijs nominibus appelÃ¯entur. Licet Ãcile cognofcerefi aperiaturianuateuntineeÂ» clefiam,neq; dedignantur falutare oftiarioscrc. SeÂ» cusinecclefijs fatanÂ£,ubinonfuntoues. PafloresueÂ» ri libenter aperiunt,libenter falutant altos.lta uidet tur mihi fimpliciterfenfus eÃe : nam coniungit ianittÂ» remeyoues.

Oues.) Sieftueruspaflor,beneÃcitoidbus,z!r fciuntouesquod fit fuum pabulum. ISlamquicquidaU latum fÃ¹erit quod non eÃ®aiat gloriam C brijÃ¯i, uel lt;juo4 diminuit,crit abominatio apud illas. lam autc ponit liasconditiones.

Stttts oKfs.) Hrfc fimilitudine indicare uult Â«crot paÃores admodÃ¯t Ãmiliares effe fuis ouibus, ita ut iUas nominatim uocent : norunt quales fint: oues etiam non abhorrent obÃ©is, neqi iUi ab ouibus, fed crebra confie tudine fibi inuicem noti redduntur.

SÃ¼s, O' dfjuefcunt oues ad uocein iUius. Videas liifin^ gularem cheoritatem o Ãdcm in bono pa/bre.

Educit.) t^ihillaborisrefiigitbonuspaÃor^inpaa bula ducit,recludit,nunc defindit Ã Ã®upis oc.

Et cum proprias oues cduxcrit,ante lilas uadit, ones ilium fequÃ»tur, quia â nouerunt uocem illiusÂ» Alienum autÃª nÃ´ fequentur, fed fugient ab illo, quia non nouerunt uocem alienorumÂ»

Singulari diligentia curam gerit bonuspa/hr. Per antithefim autemobijce malum paÃorem,illeneglh gens,guem Ezcch.defcribit,non curat oues oc, Ã®nter cÂ£teraprtecedit oues bonus pafÃ®or nimirum exempto nieliorisuitte,oipÃcprimu ingrediturad optimapa^ bula,etiamprimum laboresperÃrt, o itafÃ¨curas red dit oues fuopericulo,dumprioromniumprlt;ecedit.

Etoues.) Idefl,gaudentmagna fecteritateapudÃ delcm paflorem, o omnem curam in eum reijciunt.

Quiauocem.) Jdefl,benenouerunt,eum^Ãcile fequuntur. Ã¯tainditum natura ouibus, utbeneficentii fentiant : Ãigiunt Ã malis,ut Ã lupis : o natura abhora refcittoues ab alienis.videte,ifki, parabola totaÃ C hri fiodiilkieÃin cacos pbarifeos, quandoquidem inub debantC hriÃo, quod tota plebsÃequebatur iÃ¼um, O rÃ¨linquebat ipfos.oÃendit igitur eis, quodipÃnon

flnt ueri paftores. Vnde non efl mirum fi ones illos non audiant.SiCpe accidit quod optimi quique paucifli^nos fbrtiantur auditores, num quidÃ¢ uiuunt dpiid illos, qui. non funt oues,fed bird cr hÃ¦di .Ã®^oncfl uitium pflio t'is.Vegt;'ieoucs,fldgnouerintpaflorem,fequuntur.

Hoc prouerbium dtxitillis lefus, ilH autem non cognouerunt, qux elTent quÃ¦ loqueretur ill is.

Non inteÃ®Iigcamp;rfHt C hrifliim ueruin eflÃ¨ paflorem^ Crfeeflcfllfos,uolebÃ¤nt fapimtiÃimi uidericrprut dentiÃimi, or tam dpcrtam paroemium agnofcere non potuere.

Hvnc morem habctChriflus pr^ceptornoflr^ ut ca qutc obfcurius inpammijspramittit, po flea clarius explicet. inflnuarat anteaÃcribas iq- P bad Ãeos no cflÃ¨ ueros do dores, fed ctccos cÂ£coru duces,et non tampdflorcs quam flres, qui dliunde q oportet in ^rffdidntur,fudmpotiusqudmdeigloridinquicrentes. Hocflupidi non inteUigebant in fe didum, nimiru ob fuperbid, ordefc maiora fentientes quant oportebat,

VoÃ® quidem me repeUitis, ut fedudorem, ut damto tiiacUfZ^ uarijs conuieijs me t^ergitis, Certe iHis erat

Oflium. ) liane tnihi pater dignitatem contulitf ut^nifquisuolucrit adueritatÃ©uenire,necejjÃ¨per me illud Ãat:utinfra:Ego Ãum uia^ueritas uita. Per ue^ ritatem ad uitain ueniemus'.ignoratoautemChriÃOf Â»eqnaquam patrem cognofeemus. Hoc fÃ¦pe Euangea iifia nofler indicat, quod Deum nefeiretnus, niÃ ÃliuS enarraÃet. Rede ipÃe eÃ oÃium, per quod oues ingrea diuntur.quod certe maxime dignitatisÃteritmeqÃpea remus alia ratione poÃÃÃalutem conÃequi.Hon ignora alios ianuam Ãcripturas interpretarimeque reprobo ila losÃed magis accommodatum bis qute hie dieuntur, ut ad C hi iflum ipÃum reÃramus. In fblo C hriÃoÃtluari oportebat-.per ipÃum ingrediemur, non per aliumÂ» Interim humanitate eius aliquomodoutamur,utpet iHamaddiuinitatem ingrediamur .vbi benignitateM agnouerimus Chrifli,diuinitas apparebit,iuxta uoÂ« cem Pauli,quiÃeeundum earnem,Ãed iam nÃ¶ ultra etc. Vnde etiam quotquot dignitatem Chrifli negligunt, certum eÃ eos negligenter in Ãcripticris uerÃari, z^noit per oÃium,per quad oportebat,ingredi.

Omnes quorquot ante me uenerÃ»t, fures funt amp;nbsp;lanones:fed nÃ¶ audierunt iJlos oues.Ego fum oftÃ¯um,per me fi quis introient, feruabitur, dC ingredic* tur.

Alij qui uenerunt ante me,id cÃ, qui non ingrediutt tur per ianuam, O' me no inÃirante locuti funt, quiqâ f(MqUiefierunt,non gloriam Dci,fures Ãmt.Manich^i hoc loco abu fl funtcontraprophetas,quafi nonbona Ãiiritu fcrtpfiÃent, cian tarnen non uerba hÃ¦c eiufmo^ di fententiam habeant. Sed ilia germanafententia eft: Qui nonÃiritu C hriftilocuti funt,quiq; non eo duxe^ runt, quo o fgo duco, nempe ad gloriam patrit, cr qui bona fua quiefterunt,illi ftresfuereolttlronest quia fuo officio non perfi/nÃ¢i funt, quod Ã Deo patre iHisiniunihmerat. EtiteruperftringunturPhariftei, quibus unicum cura: erat j ut magno honore haberenÂ» tur apud plebcm : non anxij quomodo poptJum Deo conciliarent. Quidam fÃ¹ere qui auft funt fc iaStare Chrifto5,ut HcrodesoTheudas ludas, aliiq-,qui mul ta millia feduxerunt. EtiampoftC hrtftum quidam au^ ft funt hoc :fed fiiresorlatroiKS fÃ¹ere, o perdiderunt alios fecum. Infumma,quotquot non eodem ftiritu lo^ cuti /Ã¹nt, quo C hriftus, illi non funt ueri propheta;, ila afcenduntaliunde,O' tranfeendunt fepem.

Dues. ) Quamuis fÃ¹raciftimi fiierint, o multos depriedatifmt,hi foli tarnen decipiuntur,qui decipi me rentur ,utin Epiftola ad ThcffÃ l. patet, nempe hi qui uentatem non amauerunt.Ezech.i4: Si quis in corde fuo idolii propofucrit, dignus ut decipiatur. QÂ«i fttn^

f X prÂ£deftinatis,zy um filij Cci, illi non audicnt iflot Ã¯atrones, quuntumuis eloquentia pTicditifini â . Doinit nus nonpermittit juos ab tÃ¼is lupis dcuorari, Nouit da itiinusqui fui finf.iÃ®li perjfintutn jhtiminteUiguntt non cfÃ¨ germuni pajioris uoccm. Vndc iterum repetit lt;td dii)7rentÃ¹millorum,c^ dicihEgo fum oftium : per quod diÃ t feeffe ilium du^rem, per quent ad uitattt uenimusaternam.

Saluabitur. ) Vis ingredi ad uitam ? uide ut per C hriftum incedas-.fitChriflus uia,fit fins uiuus, nbsp;nbsp;pa

nis uitie. In unumfenfum bac omnia redeunt. Neeefii rfl ut ingrediarisper ilium, non firis hmas, expe^ Â£les fÃ»lum externam carnem,ingredii(ris in ipfum oui* le^iungaris ceteris ouibus.Ingrediamuradcontem* plandam gloriam Dei patris, congregemur numera elcÃ©hrum Do, tune falus contingetperfiihÃima, (J fub paflore C hriflo filieiÃtme agemus. Bonapace lice* Ht ingredi (y egredi,ut nano ojfindat. Qtiofdam ti* legoria ufos fiiijfe hoc loco me nonlatet. EgredimurÃ ex uifibilibus iflis inuifibilia agnofeimus, matutina ueÃicrtina agnitionepr^editi. Relinquamusautemil* la,QrÃmpliciÃimetraÃ¤emus uerbaChrifli. Signant pacis, quando egredtmur tutÃ in uineas .Itade ouibus-Sicq-agnitoChriftolupinihilnocebunt.

Pafeua.) ldefl,pabulumuitÂ£. tpfemetchriÃat pafeit nosfua carne, quandoquidÃ©fi^s eft fiater no* fier:

Ã¯ N E V A N GÂ» IOAN. ipS Per:cr nos immortales jÃ¹turi fumas,ut ipfe cf glorios fus et immortdlis. Qui eum agnofcunt,inuenientpdbu iadmmarum fuarum. Hlt;eciucundiÃimdpabuld.AliÂ£ doÃ©lrime legales,lt;juibus nobis innumerdprÂ£ceptd pro ponuntur, qudmuisfdniln ftntz^ pid crdDeo trddi^ td,nthilominus no itd reÃciunt mente noftram, queim admodum C hriftu5,qui ueritds efl: ille fccum djjÃ¨rt tdntdbond, unde poterimus rede pdfciz^reÃci. tant qui C hrifli IÃiritu dguntur, dd eadem pabuld ducunt^ neinpeddiÃ¼dtnDeiChrifiq-cognitioncin. Quiddu^ tem fit inuenirepdf :ud, ne uidedr meum commentum adÃire,f'quentid docebunt.

Fur non uenit, nifi ut furetur amp;nbsp;mas 0et,ac perdat.Egoueni utuitamhas bcant,amp; abundantius habeant.

QÂ«i fub fi(ribusdgunt,0'itlisfeerudiendo5come tnilerunt,rdpinÂ£ ilkrum pdtcnt, zj mddntioni : nam fl nihil dliud dgunt, certe confcientias mifere perdunt, itd ut duplo peiores reddantur qudm dnteafiierint.No uenit ille ut uiuificet,ut auditorem meliorem redddt^ fed uendtur gloriam humdndm,quo ipfe dodior me lior habeatur. Interim pidm mcntem dbducit duditoris dd incertitudinem, quo beredt. i^dmfi quis rede do*^ cuerit C hriflum, is ex jÃiritu findv loquetur. Ã®^emo enimdicit lefu,nifiexfÃiritu finch, id eft, qui eo dni^ mo ueneritipurifime docebit JDcipdtris gloriam. itea

Cap.X A N N o T. IOAN. OE C O LÂ» rum igiturperflringuntur Phuriftei, cum quibusprte^ cipue Cbriflo negocium erat.lllilongis ordtionibusdo tnos uidudru confumcbiit, traditiones hurndnas trdde^ idntxerte erdntÃtres, gloridm^; dei no prouehebdnh

Egoueni.') Nonutqutcrdmmea,fcdquÂ£pdtrii funt : utoues hdbeantpdbtdum fuum, uitum ccfcrnditt^ HicÃihis cjl redemptor nofter, ejfufo fdnguine fuoui tdm nobis compdr .tint. Ne putes effÃ¨ uitam momentdd ttedmit^uulgdrem.

Abunddntein. ) iUdm perpetudm er immortdd km : zj ftcut ego, itd cripfi immortdlitdte gdudednt.

Edlis pdftor lum. Qudliter dutem uitdm dcqtÃ¼fie^ ritouibus,ddmirdbilem modum ponit,nempe dnimdHt fudm pro ouibus dedit. Adeo neglexit fud O' qujefiuit qud;ouiuml'unt,utetidmdnimdmfudmpofucrit.llÂ£C fummd humilitds C hriÃi o obedientid,quod non dedi gndtuseftmori.AdEom. 'Vixproiuflisquismork turoc.Nos erdmus impij o peccdtoresifedpro tdli* bus mortuuseÃchriflus. Istdndem uerus eflpdÃor, O' iure bonus cenfendus, qui tdntd chdritdte ergd pieÂ» bcm fdludnddm dccenfus eÃ. Qui dutem chdritdtis QT dile0lioniseÃexpers,oeui uiÃ:erd dliend d mifericov did, nequdqudm dignus eÃ hoc munere. Vnde fubinde

IN E V A N G. IOAN. 199 pymici duditis: Qids famddliz^biturO'egononui rorr'Omnium morbos firebat cr moleflids.iiuisinÃr nidtur ego non infirmorfPerguod deplorabat pec^ cdtores. Hoc cxc mplum primu in C hrifto inuenimus: KihilominusquijpirituChrifiiprcediti funt,nomenpii fiorisdccipiunt,ficutapofloli luxmundi,cum unicit Cr fold Chriftus lux cjÃf.cr cum mugifler eÃet,etiain ipfi hoc nomine dppcUdtifunt.Pdulus mdgiflergen^ tiumappeUdtur,

Bonus.) I^onueni,utcuiqudddmnum infirdm, ddfumut fdluem domum ifrdel. vidctequdles Phdrin fieifint,dn etidm cddcm chdritdtc firueunt.

Mercenarius autem, SC qui non eft paftor,cuius non funt oues propriac, ul detlupum uenientÃªacdeferit oues,fuÂ« gitc^, Sc lupus rapit acdifpergit oues* Mercenarius autem fugit, quia mcrccÂ« narius cft,6C oucs non funt Ã¼li curx.

QÂ«.(ni tutum cft uerfdri fub C hriÃo pdftore,tdgt;a periculofum fub mercendrijs illis, qui dddiÃ¼i funt hu^ tndnis trdditionibus : illis inqudm pdftoribusqui nihil quicrunt nift fud, Diccj, cuius proprie funt oues, quant folius Deit utpfdlmus habet : Ouespdfcuieeius.Nihi* loininwj qui lpiritudeidocent,illipoterHt oues dppelÃ¯d fcfuds: (lt;(mÃ¯ in C hriÃo unu fumuSfOrfub uno cdpite,

Ãap.X AN NOT. IOAN. OE COLÂ», No cfl ut quis Ã alteri prÃ¦firiit. C hrifius ucrus paflorf ouesfunt Ãue: nihilominus qui eleihis adhoc officiiaHt ille eo firuore folicitus eritpro ouibus, plufquipro fu4 â¢ Hoc nequdquÃÃcit mercenitriHS paflor^ qui paÃccndi ucntris gratia adcfl, qui ex miniÃeritf ChriftiÃcit qu^ftumtuel ut magnus habeatur in popti lo, ucnaturpropriam gloriam : O' i^le non magniÃcit etiamÃ ones percant. Inpo-icuUsnihil fbldtijerithoc paÃorc,Ã{gitl!ipum,ÃigithÂ£reticuo'0-etÃipojÃettue riueldeÃndere,Ã:d nonuult periclitariproptn'tllas. quafi dicat : Ciuanto filicius erit uiuerc Ãub C hrifio, fub merccnarijs iftis, qui nihil non Ãtciunt in damnum ouium. illenonÃ)lum tueripoteÃ Ã ÃlÃsÃ-atribus,Ãeil etiam ab iUo Ãtnguinario lupo diabolo,quiÃcmpcr qu^e rit que dciioret. Lupi propriu eÃ diÃgt;ergcre, o Ãttatt hoc non negligit.Vidctishoc loco,proprium eÃepaÃo ris,ut Ottes coadiinentur. Si unicum uerbum Ãdeiha* luerintpaÃores, tune congregabut oues C hriÃo.Et hi Se^htrum lt;Ã®noq;probantfe mercenariospaÃorcs, quiÃedkts inÃi (tutorcs. tuunt, o ub eccleÃa Dei deÃcere. Vnus dominus O unum ouilc.vbi no eÃ charitas, ibi diÃergunturoues, OCX uarietate doÃ©irinaru Ãtihe oriuntur. Quid opus tnultisf mercenarius paratus eÃ ad Ãgam ,Jj}edhit fut um commodum,deq; ouibus non eÃ ei cura:.

Ego fum pafior ille bonus, Si cogno fcQ oues measjÃ¤; cognofeor Ã meis, Sit cut

I N E V A N G. I o A N* 200 cut nouit me pater, tta QC ego noui pa^ trem, ÃC animam meam pono pro oui* bus*

Vidifli mores mali pÃ¤floris cr mercenari/, itcrum uide quinta bona habeas apud Chriflum:fe libenter eommunicat ob immenfamfuam bonitatem. quafi di^ ceret : M.agna efl inter mecT oues nwas flmiliaritas. Cognoflit C hriflus fuos, cr benignus efl erga iTlos.Co gnoflerein flripturaadflmiltaritatemcrbcnigmta^ CogÂ«Â® temreflrtur.Sicdominusdidt:Ne/ciouos,deillisquiis feere. bus beneficia non uult dare or confirre. Hi'c autem di^ cif.Ad me confluunt,ut beneficia d me recipiant,bettÃ» gnusermitisfum.

AVdiuimusdiferimen inter bonos amp;nbsp;malos pa^i flores, unde etiam licet internofeere inter do f {Irinam ueram it^j^fitlfiam .Vtigituroflendit ojficiunt boni pafloris,quern crfeefle cofiflus efl, nunc quMa bona eo expeikinda fint, adiungit. ipfe oues agnoe feit fuas,O' iti agnofi:it,ut iÃ¼is benefitciat.'iio enim efl folaflientia cognitionis,fied etiam beneuoÃ®entiÃ¦. Rura (us agno(citur ab ouibus, id efl, oues nihil dubitant de Â»Hit beneuolentia pafloris,f quidc defindantur Ã lupis.

Pater. ) M.agna efl ammi uoluntas inter me ety pa trem, fiimmaq- amicitia or unanimitas:pater honoris ficatfilium, filius patrÃª, Sic^ ifta coheerend P ata

Cap^X ft N H o T. IOAN. OE C O L. omnia dÃ©dit in maniisfilij,z^filius omniaagit utpaÂ« tergloriÃeetur. Hoc eft cognofeere patrein, O'cogno fei. Ã®iamftdediuinanotitia loquainur,quafbÃ®apatri filius cognitus eft, iam non bene coharebit. tjuin alia C hriftui cognitione ones cognofcit,ft quis de iÃa cogni tioneuelit loqui.lpfearcana cordium cognoftif.noS Quantum iÃ¼e reuelat,cognofciinus.

Animain. ) Vtuideas quomodoegocognofeoo* r ues,quÃ m inifericon ftmergaillas,iamiain inorior.

In cruce poftiit aniinam fuain, er cum uerftaretur ina ter media pericula, dicitpono, inpneftntÃ¹quia lapi^ dare uolebant O' nonpoterant. Sic Paulus cominemo rat mortes quotidianas. Dicit, tanta eft charitas mea, vt paratus fun moripro ouibus mcis. lÃ cet-pleriqueex Itubeis habiti fint pro ouibus, fed planÃ© tarnen erant tdite oues ex gentibus adftdem conuocand^.

Et alias oues habeojquÃ§ non funt ex hoc ouili J illas quoep oportet me addult; cere,6C uocem meam audient.

Vtfeias quod cognofeent me, quia obtemperdo hunt mihi.Oucs funt omnes qui pr^deftinati funt ad tiitam ieternam,quas fanguine fuo redemit, non folutn ludlt;eoscarnalesoCâ

Ouili.) id eft, ex lud^eorum gente. Mifto Jpiritu fdnÃ©h),iÃ¼as oues per apoftolos oportebatadduci,0â ^UOtidie adducuntur per praidicationem uerbi dei.ve rum

I N E V A N G* I O A N* loi tOÃ®'amp;ide [)urdeccÃ®efix IoqMtur,titcog)titit eftipit^ tre, non ut nunc promifcue c(git,quie fold dppeUdo tione nominis inter C hriflidnos efl, dlio^ui i C hriftido tÃ¹sinoribus alicnd. Qui nonaudient uocem dominie et fl in ueftitu ouium incedant, non funt tumen oues,fed potiushoedi.

Ad Ephefios : Vnu lÃ®des,unus dominus, unum bda ptifma : id rjl, unu ecclefiaeft eleilorum cr pr^ede^a natorum ad falutem. Si quis uelit torgucre hoc diÃum, omnibus falutem promittere, etiam impijs, planÃ© uimÃceret feriptura:. De omiÃ®Â»ms loquitur. Ã¯mpij uo* cem domini non audient:qui autem cupiunt de uera efÂ» fe ecclefia, iÃ¼i audient uocem paflorisfui, ne^ patient tur fe abduci. Abducuntur aut ,fi Ã gloria Dei uocan^i tur.Certum Ã¨flquod uerbo externoerfacramentis, quiecunq; nos adminiftramus,nifi C hrifÃ®us intus paue^ rit, nihil efficimus : neque po/JÃ»mus nos pafeere omni diligentia adbibita. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C hriflus unicus paflor, cy

ttntcwj magifler. Dicit nunc,qua raiioneprobetur bot ttuspaftor,utcognofcaturÃ patre. SuprÃ : Vtglorifit cet paterfiliuimcr fubfiftitin eodcm.Et piprÃ cogno* fcitâ.hicuerodiligit.vndecognofcereeÃdiligere. Plt;tÂ« teramat : quamob caufam^AccepitChriftus nomen fuper omne nomen. Hic efl filius meus ^eÃ³iuf, f eÂ» Â»rpwj pecfatQrum noÃrorum remiÃ io.

Quare^propter fummam obedientiÃ¢m, hunÃ¹liU^ tcq;. Apoftolus dicit:ObediensÃ,Ã¤uscÃ C hriftus ufij} ad mortem. Certum, perpÃ©tua unammitaspatrisQ^Ã lif. Sedut j^eitemus unde Ãtnojirareconcilidtio,cy Ã¿Uctre hoc contingat,addit:

Scilicet in refurreilionc. Sed nos quoq; fi unumÃi musinChrifto^refurreilurifumus. Pater diligitfiliu, Cr nonpatietur carnem illam uenirÃ¨ in corruptionent-

Nemo tollit iftamÃ me, fed ego po^ no Â«ftam Ã meipfo.Poteftatem habeo ponendi illam, amp;nbsp;poteftatÃª habeo rur^ fus fumendi illam. Hoc mandatum ac^ cepiÃ patremeo.

PoJJÃ¨t quis dicere: C rucifixus eft C hrifius Ã ludf^ is, i^ttale opus eins? ofiendit igitur Ã maxima charitate bocopusprofluxilÃe. idefl, iiemopoteritmihiinuito eripercanimammeam.Alij inuoluntarieocciduntur, fedChriÃusfeipfumobtulit.Dicit-.vtfciatisquantuiit opusÃt,Ãcio iÃ¼ud ex immenfa charitatecr/})onte,no coaÃ©lus, utglorificempatrem, ut oues Sias recipereia Ã¿ult;Â£perierunt.

-IN EVANG. IOAN. 2ox de unico uerbo proÃcruebat iUos in moteOliueti. Ego pm.âwdicdt manififtc no licerc uim inÃrrc,nifi ip fops tfiittente.lgituripfuindiligitmus,fitantdbondcotulit^

Poteftdtem. ) H.ec mihi libertds concejjd e/i, ut poÃim uitdm medm perpetuo ferudre: nunc dutem nes ceÃitdsmonendiiinpofitdefl.lllepotuitprincipiotioa tnori ,fedfr0lusutpoÃit mori. Poflqudin Addmpecs cduit,mortuus eft. Jam Chriftusficundus Adam potes rdt non mori,fcdftgt;onte mortuu! eft. Horror in monte Oliueti concuÃitChriftum,fednon itaut retraSkiret mori, cum ueniftctob hanc caufam in hunc mundum.

Refumendi.) Diuina htec poteftns quÂ£ excitÃ¢t edrnem,nonpermittct carneminpuluere. Meaeft iUat poteftds refumedi. Alibi habemus,pater fujcitabit:dlis bi^fbluite templum. Hicetiam, Egopono qj-c. utiaiit poteftas fit pdtris crfill/. Semper in morteChriftut fummam ip/ius charitatemoftendit.ln hacexercejii mus nos, non in alijs dementis.

Mandata. ) Id eft,ftciamboc per inftgnÃ« meant obedientiam.Primusparens Adam acceperat mandas tumminimum,utnonedcret dearbore -.zj'inobedieni inuentits,obidmortalis eftÃÃ¤us. lamChriftus alia uiainccdit,ipfeobedicns,Grper illamaperuit nobis portas uita:, ftcut primus Adam portas mortis. Et nos quidem ft portauimus imaginem Ada primi,fequaf miir nunc Chriftum per ueram obedientiamjqui eÃ

Cap.X A N N o T. I Ã A N. OECOL* kdamlÃ¨cundus. Hifc efi obedtentiii,utÃduciÃ¤ haied^ tnus in C hriflum. Ã¯td licet uidere qualis paficr fim,quit rdtionc et qudto precio redimÃ. oues, ut nihil fublimiui dicipoÃit. Title quid apudÃlÃospaflores no inuenietis

DiflÃ®dium igitur fadÃ®um eÃ inter dÃ¦os,propter fermones (Hos.Diccbant autem multi ex ipfis : DÃ¦tnonium ha^ bet, amp;infanit : quid ilium auditis C AltJ dicebant : HÃ¦c uerba non funt daemon nium habcntis.NumdÃ¦moniumpo^ - teflcÃ¦corumoculosaperiref

Itdpennittit C hriftus ad probdtionem Ãae doUrb ttie ÃihiÃnitU oriri ,quo ueri tas maniÃÃior Ãat,ey ut detur oecdfio amplior dd excutiendd uerbd,quie Chri* fius locutus eÃ-.quandoquidem pdldm dicebdtfe pdÃo^ rem eÃe etr ÃUum Tgt;ei. Verus Hie Chriflus, de quoprtgt; pketie nomine pdÃoris multd prlt;edixerdnt. PdÃÃ¶ref perÃringit,o-mercendrios uocdtQT liipos,quibusnui lidnimdrumÃitcura.

â Ddmonium.) ttdÃilentuerbdieternieÃdpientii^ â iSudi: er cum non hdbednt quod reÃiondednt, rifu ex^ cipiunt.tiicmoshominumperÃiiiieÃontis. Sedchri flus femper fltos hdbet,quos ipÃ: excUdt, ut non omni* noindeÃnÃtmdnedtueritds.

IN E V A N G* IOAN. 205 ffi:utra^ue polfunt o/kndcfe ipÃtm noKcJJÃ¨ diemoniti^ cum. NoÂ« conÃt/clotjMturjfedfapientcr,

Apcrire. ) Dteniones curant.ut homines excacÃ©t V malcficiant eis:hocq; infitum eÃ omnibus,ut humti KO gcncri gurnnplurimÃ¼ noceant. Strcnue illi excuÃâ bant C briÃÃ¼ 4 doilrina, quod lUa conÃrmis Ãt AloÃt

FaÃ¶a ainem funt encÃ¦nia Hicrofo* lymiSjamp;hycmseratjamp;ambulabat leÂ« fus in templo in porticu Salomonis.Cir cundederunt ergo ilium ludÃ¦i , amp;nbsp;dice bant illi: Quoufcp anima noftrÃ¢ fufpen disrSi tu cs Chi iftusjdic nobis ingenue.

ItfTHW redit ad candem diÃutationem ,crdidtfc eÃe uerum paÃvrem : er condemnantur Ã¯udati impijt tanquam non oues ueri paÃons. QjtaÃ dicat :^onÃja Ium hoc tempore dixit,ÃdpoÃea iterum conÃrmauit: ita conÃans in didts eÃ:er in die folenni,audicnte moa xima hominu multitudine : quia in ÃÃis diebus magm multitudo IiieroÃ)lymis aderat. FeÃum lÃud no inÃtu tum d IAoÃ:Ãed cum populus redijt Ã 'Babylone er rea parauit templum ,ÃÃtim illud innouaiionis in^itutunt ejLLicet alij reÃrant ad tempus Machabieorum,quan dofub Antiocho per triennium templum deÃlatum eÃ

_ er ce/fatiim d iugi Ãacrificto : euoluto triennio, Judas t, templumpur^auit ofÃrrifielt, tune habita f tÂ»tfiÂ»

menfe C asleu, id efl in noueinbri, tempore hyemiÃ®Â» Porticu.) QuceitaddigcterabEuangeltjiapera fcribuntur, utobferuenturomnescircunjiantite, tema poris,Ioci, ambulationis C hriÃi-, mid tum nobis comeit ditta Ãnt ne Ãicorditeraudiamus. AUegorice ,fcimu{ nos templum D n effe nbsp;nbsp;tunc agimusÃÃÃ¼ rÃ©concilia

tionis,qudndo grati Ãemus de redemptione noÃra.Cer tecum idis uerfatur ChriÃus in porticu, pacemq; conf cedit conÃcientt/s iÃ¼oru. Sedrelinquamusallegoriam.

Circundederunt.') QuaÃdicerent: (Quantotent pore torques nos nimia expeÃ©izitione f Htec uerba itef rum non fine malitia eÃe diÂ£hiÃ,cile quifque cognoÃe repoteÃ, cum C hriÃus aperte fe indicauerat lucem eff fe,panem uitÂ£ cyc. cy talia qua: nemo alius de fe diccf re poteÃ,nifi C hriÃus uerus Deifilius.

Die nobis.) ideÃ, quare diutino defiderio eneeds tioslfi tu es C hriÃus,die,ut te fequamur. Sed ida omnia trant fiikt.Dicunt: Semperinuoluis fermones tuospa rabolis,utincertifimusquidnam fentias. Dicant ipfh quare decreuerunt C hriÃum occidere,Qr excommuni carunt alios f Nuda alia de caufa,nifi quod C fcrijfo ad* hitrerenolebant.

Refponditillis lefusâ.Dixi uobjs,ncc creditis. Opera quÃ¦ ego facio in nomi^ ne patrismeijhaÃ¯cteflimoniÃ¶ reddunt de me, Sed uos non creditis, quia non eÃit

' C hriÃ¼us ubigue fcruat liant manfuetudinem : rca flgt;oitdctiIlis,fednonuttÂ»erebantur.Potcratexprobrlt;( re illis malitÃ¹nt coruni, cum omnia tn peÃimam para teminterpretarentur.VerumomittiteiufmodipQj-blatt derej^ondet.

â Dixi.) Dicitis,quandiufu)jgt;endamanimamHe!t ilram. C crtÃ³m cA ego non fuÃiendo, uos eHis uobif s pÃs autoresmalorum,quiadiÃ¢is meis nontwltiscrea dere. Ita multi clamant ; vfqueijuo domine^ obliuiÃcea ris me in finem^Deus non obliuifcitur illorum,fed non .credunt domino. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

NoÂ» ex ouibus. ) Veflra culpa efi. Et utdt dicca reti^on eflis eleÃ¤i Ã patre meo : uerÃ¦ oues quie trÃ¨s dunt,fcriptte funt in libro uita:, quas pater folus nouit.

ROgdÂ«cr(tnt ludÂ£i,fi tu es C hriÃus, die aperte: quamuis fepe antea audiuiÃent C hriÃum india canton eis,quiÃMm eÃet : unde ChriÃus culpatn tn ipa . fos rci/cit, dicens, quod non abjeonderit ah eisquis eÃ fet,cr talia opera fe ÃeiÃe, quÃ¦ ftfficaent ad perIna bendum teÃimomÃ¼ : ipforum igitur eÃe culpam} quo4 Ã hriÃum non recipiant.

,. Vos non cred. ) Si primam cauÃam quteris, qm* requis audiatuel nonaudiat:Certequodaudimusdia K- â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Â£

Cap^X A N N O T/ I O A N/ OE C O U uitM miferationis efl,guii( affumpti[uintts inÃlios, ti(f renatipcr ÃtirituÃnc^m, qui pcÃ ordnofhdcipÃ©rit. Tliecq; prima catiÃt. Pofterior,qua; ex e/ÃiHifefl, illof indicans non eÃe ones, nej; credere. iiamÃmul inÃ* lios aÃumimnr, nbsp;nbsp;credere incipiinusperÃgt;irttumfati

Ã¼um : dico, quantum ad nos attinet. PrincipioÃdetn J^iritusconcedit,utcredamus,z:roperaoperemurinÃ de, SedquiÃuntcapaces Ãdeif O'quitusdabiturilla? proÃHo nullis alqs ip eleÃ¼is oprteordinatisjÃ rem tx aile uelimuscognoÃcere. Siperuentum Ãeritadcon^ demnatione, tune culpam in nos P)eus reijeit , propt(f ttegligentiam audiendiuerbiCei. iJamilludtudicart oportet quemadmodit experimur, C ondemnatio noH ' in Deum reqdenda,uteleilio,Ãcuthichabemus.

Oues meÃ¦ uocem meam audiunt, 8C ego cognofeo illas^Ã´^ fequuntur me, Si ego uitam Ã¦ ternam do illis, nee peri^ bunt in Ã¦ternum,necp rapiet illcs qui^ quam de manu meaÂ»

Videtepulchrum ordinem, ut Ãe habeant Ãlif Pgt;ri, uel oues Chrifli. Primo audiunt uocem-.opriecipuunt donorum Ãliorit Deiefl credere, audireq; uocemCbri fli. vbi igituracceperint fidem(certumeÃipÃamÃ* dem donum Dei effe, non ex noÃris uiribus ) tunc ind piUntDeoplacere.

Ãtcgo.) vlâiqui5fidelisfi{crit,ii(mii{fiificalgt;iturf fÃ¤nÃ¤liÃcabitur-, ucrc habebitur inter ones Chrifti, Gr'pii/ioragnofeitillntn, tanquamproprium. Eritfoe dus inter paÃ¼orem oues. Oites uocem eius audiunt-, paflor uiciÃim agnofeitut fuas, cr beneÃeit. C ogttos fcÃ¨reeflbeneuoIentiamDeiexperirbutfuprd.

Sequunturme.) vbiigiturfides,ibigrKtiaChria fÃ®i, quant per cognitionem accipimusÃ¼bi z:;- opera ade ' -runt : neq^ oues ilia; (orpefcent,fed fequunturpaÃorS: nihiirumfidcsoperabiturpercharitatÃª. Chriflusobe^ diens patri ufq; ad mortem, quod fummiC indicium htm ' inilitatiseÃ.Itaob Ãdem conabimur omnibus modii eHmreÃrre,zjeam uiam incedimus,quam ipÃeingrefi fus eÃ. Deinde fequuttturÃuÃ¤us.

' Do Â«it4tn. ) Tune incipiunt uiuerea;terna riita, Vbi anima iuÃificata fiterit, iam caro incipit eÃe ima tnortalis per C hriÃum, cuius Ãgt;iritu in fe accepit, quia refurget in nouiÃimo die. Bene erit ouibus lUis : Â«oÂ« fruÃramihiferuient,

t^onper.) ldemMattha;us:Portlt;einfirinoprÂ£ ttalebut aduerÃts Min eccleÃÃ¤. Q_ult;e illa,niÃ cogreg*Â» tio ex ouibus C hrifli-Oues ilbe tgitur,qu.e audiunt uoÂ» â (em,ÃtntÃdeles,z^ uere ill-e no peribunt. MundusiÃe tteq; delicijs neq; tormentis fuis potent iÃ¼as Ã nia uita: abducere,neq; gladius, neq;proÃ'nduin erc. into netp mors, neqipeccatum, zr quicquidpoterismeininiÃe-f â¢ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;E a '

RÃ¤pit. ) Cuius benefino boc contingit ouibus f .fJnnquid hoed fuis habet uiribusi nuncjuid ex fua uigi -hntid erperfeuerantidiRiequtifluÃ¤. Sed diuittte mifeo .ricordiie aferibitur hoc donum, ex cuflodice pdjioriS:^ Jd efl,uigildbo,non patiar eripi oues ex manibus metfÂ» ciiflcdittcq- erunt ut nemo poÃit nocere. IVldiorem con foldtionem nonpojjes in tentdtionibus habere.

â Patermeus qui dedÃ¯i mihi maiororti nibus eÃ(ztif^po/cÂ«fio)-)fiC nemo poteft rapcrc de manu patris mei, Ego amp;nbsp;paiÂ® â ter unum fumus.

Quoniam ducc natune funtin uno Chrifto, hunuia 'tta nbsp;nbsp;ditÃ¤na, nunc autem C hriftus tanta bona fibijpft

tribuit,utpotequeehabeatÂ£qualiacumpatrc,mtnci^ Ãrt in pattern : er hoeÃeit tanquam homo^ iÃ¼ud tan* ^quam Ceus.Certum efl, nequaquampoffetnosferud^ te,nifi er Heus elfef.nunccum Heus efl,ncceffe tcquH lis fit patri per omnia. Et rej^icitaliquomodomagii hic humanitatem .tnalijs uero locis,ubique uultfubuc* here nosaddiuinitatiscognitionem,nehlt;ereamusinre ^lusinfirioribus. Quid Heo potentius Si iÃcpro nÃ¢a iis^quiscontra nosi Quifcrtptiinlibro uitÃ¦, hiantea quamfindamentamundiiailÃ®x,funteleiÃ®iÃ patre. Sed quomodo eleHiiinChnfo : quia pater etiÃ¢ animaduer titabtetemo fummam obedientiam,quam exhibitum trits effet filius in morte :fic^ C hrifiÃ´ tributs ilbe oueSt tanquam

IN EVANG. IOAN. MOÂ« Æ?) tanquion propria pojjeÃio. Nemircris, eflunaperfoÂ», nd:fedqtaahomoeft,uociitptitrent.

Maior.) Si caiifcris, tanta pertcida in mundo,dein de tantas delicias, nihil fire e/fi quod poÃit his con* fitri, refiiicias ad patrÃ« in cxlis. Dicit igitur C hriftus, Quos mibi ille dedit,poteft etiam firuare,e3-feruabit. Et gMod prius fhi afcripft,refirt nuncadpatrem. ,

Rapcre. ) QtttJ prieualeret Deof cum ones meÂ£ elcfla; ftnt 4 deo patre, certe definfabit Ulas pater. Cer turn eft igitUTfOreuidentiÃimecoUigitureandem effÃª potentiampatrisGrfilif. Vtriq;eadem natura. Nlt;tÂ»t fcittcrc iOam immenfampotentiam,qu:eeft patris,hoc chrifti diui ficuinaffirt,utChriftusetiamuerusDeusfit,quiahoc nitatis cer* folius Deiproprmm eft. vnde contra Arianos er alios tu arÃ¿tmen Itoftes Chrifti, qui diuinitatem eius conantur perdere^' turn, ilia diikifunt.l^on dicit,unusfuinus : non eft una per* fona: fed unum dicit,fcilicet natura,potentia,cr maie* ftitefuaunuseft Deus.Atquift unam perfonam effe di xeris, iam utranqi fuftidcns tKc habebis patrem ne^ filium. Ecce quafterant aneftetC hriftus. Opinor fatis aperte eis indicajfi, ejfefc maximum paftorem, effe^ ouesfuaspropriasQfc.

Iitnt apparet quo animo quafterint,nempe mali* gtto fanguinano, nonut projicerent, cz meliorei

Cap,x A N N O T. IOAN. OE C O LÂ», euadcrcnt^fed potiusutoccidmnt. SiCpearguitiflot Chriftus uthomicidd5,Qrfdiosdii(boli. Suprd,Ã¯ple ponitdnimdin : id eft, quando ftbi uiftum fuit. NoÂ» ui quddctm exta-nd occifus eft. Edndein illdm libcrtdtent ponendi dnimdnt fudm nunc decldrdt, zy hora qudiÂ» elegerdtpdftiis eft. ibiq; mdxime indicdrunt ludieifu* ftmperucrfdtnuoluntdtein.

RefpÃ³dit Ã¼lis lefusâ.Multa bona opc raoftendi uobis ex patremeo, propter quod illorum operum lapidatfs me^

Ã®tdChriftustndicdtftudminnocentidm.tdmdnted libÃ©rÃ©,ftcutpetiun-dt,oftenditiÃ¯lisquiseffct:nuncetif dinliberefttdminnocentidmproponit,utmentesinif qudSduocetdmdlo.Veftrdlexnonpermittitqueinpii Idpidare, qui non uixit fldgitiofc, uel fÃ cinus grdndc permifit.Ã¯mÃ´ non folum non egi mdle,fcdetidm neiniÂ» item ex uobis oftÃ¨ndi in minima. Oftendere idem eft quodexhibere. Qu,odctecosiÃ¼umindui,leprofosmuit ddui,crc. hiccno merenturutmeldpidetis. Sunteiuft modi operd, quibusDeus teftimonium de me exhibet, tion funt mdgicd,expdtre meo ftci : ftpoteftisexomni bfis opehibusuel unumproftrre, quoddignum fttldpi* ddtione, oro ut indicetis.

Rcfponderunt illi IudÃ¦i,dicentesÃ® Qb bonum opus nÃ´ lapidamus te, fed obbld^

IN EVAN G* IOAN. 107 ob blafphemiam, amp;nbsp;quia tu ho mo cum fiSjfacis teipfum Deum.

Verumefl,no)tpoJJuinii5 negc(re,temultd boni opera jicijjÃ¨ z^c. lam iudÂ£i non pojjunf defendere fe, CT intelligebdnt ilb ijuod Ariani nolunt intelligere , Chrijlum eJJeDeum. Sifolum dppellationcChrifius effet Dcus^qtdd male habebat lu^osf Chriflus fat tea flimonioruinfuie diuini uirtutis ttddnxit,l'ed impietas perpetuo blajjthemat contrdChriffunt. Durauerbif . cr non minus dura,quÃ mldpÃ»ics.

Refpondit tills Icfus: Nonne fcriptS eft in lege ueftra,Ego dixij dq eftisrâ Si il los dixit deos,ad quos fermo Dei fadtus eft, QC non poteft folui fcriptura de eo, que pater fanÃ¢ificauitjÃ´d mifit in munas dum. Vos dicitis me blafphemare,quia dixerimj filius Dei fumf Si non facio o pera patris mei, nolite credere mihi: fin uero faciOjCtfi mihi non credatiSjOperiÂ« bus crÃ©ditÃ©, ut cognofcatis fid credatis, quod pater in me eft,fid ego in illo.

N Ã³nne in lege ueftra fcriptum eft f ztr uidetur Â«o* bis omnino effÃ¨ abfnrdum,hominem Deunt appellare, cr no tam dreipfa abhorretis quÃ rn Ã uocabulo. RoÂ» uidete,Liber pftdmorum Qrprophetlt;e nÃ³nne

id etiam indicant? Legem uocant firoprie, qiÃ nque 1^ Legisnos bros Mofi :[Ã¨d generali nomine, etiam nomine legii prophetÂ£ cr Prouerbia nbsp;nbsp;omnes Ã®ibri ueteris teilof

menti appcUantur .idefl, in fcripturis ueflris, quibui etiam gloriamini,talia inuenietis. Pfal. 8z. talia habet! Lgo dixi dij eÃis er fibj excelfi omnes. Ã¯Ãe enim inferi ptuseji ad admonendos indices nbsp;nbsp;reges, quorum md*

gnadignitasefiâ.funtenimÃ Deoinilituti: undeetiatit diuinitus magnamautoritatemhabent. Soientpleriij; hoc diÃ©ium deprophetis exponi : fed ft textum uideas} adprincipes pertinet ; inÃ¼itutienim funt diuino ordi* ne, Qui magijlratui refiilit, diuinÃ¦ ordinationi reft* Hit. Proindeetiamin lege habemus, dijs non effe ma* ledicendum :ideSl, tudicibus O' magiRratibus qiioS Deusprobat.AliquideEzechieleinterpretantur.Scd proximceaderecopiofiusdicemus.

S Copus Euangeliorum e/Ã®, ut credamus Ã¯efum elfe filium Dei: ad quem refirenda funt omnia,qua; iis tUiscotinentur. EiihilautemitaaduerfumlÃ¹itluda;is, tfihil item adeÃ contraria eft hareticis omnibus, quant hoc unum. UaÃ¯c cf petrafidei, fuper quam fundata ejl ecclefia,ut credamus Chriftum Deum ohominemAu dÃ¦i recipiebantChrifum uerum effe hominem,fed al* terum i^nuebant, nempe diuinitatem, offenfifempÃ¨r tanquant

quot;IN EV AN G. IOAN* Â»8 -tdnlt;Jitam defumittd iliijjgt;hemic(,quando intelligebantÂ» ^uodfefiliumDeimmindret.C hriÃus autem nunc fer monem iÃiim confirmÃ¢t, ofirndens ex opcribus cr mi^ rdcultsquieÃciebc(t,feefieDeum.inpfalmo ijfo8i. utfuprd dixi,(i^it de principibus,qui ipfi etiam dijuo^i cMur. Sunt dij nuncupatiue, ficut etiamfilij Dei dlif fiunt. Vnus natura filius, aHjfilij per gratia,perj^ Chri ftiim. Hie licet interitofccre inter filios dei cr C hriftit. Qui igitur natura nonfiuntdii,iÃ¼iÃ Deoapprobantur crmagnispriuilegijs decoranturprÃ¦ Återis, quemai inoduin principes cr magiftratus.De prophetis qiudi intelligunt huncpfalmu ; feddemagiftratupalÃ mefl:, dij funt. veruntamÃ« non ipfa diuina natura tribuendet erit principibus, fed folum quia plus diuiniÃuorisha^ bÃ©ant quant cieteri,ideo habentur inter fihos Dei.Filif plus recipiunt quÃ mferui. liliorum eÃ¼ hlt;ereditas, cr delicatiores epulÃ¦. Serui nonfic aluntur, neque hanres des funt. Magnum aut difirimen etiam inter illos deos, cr uerum deum Chri^um, quern Deus fanÃ¢ificauit,

Scriptura.) Adquos pfalmus loquitur.Alij,ai qttos fermo domini frÃ©Ã®us eÃ¼, uel ad quos locutus eÃ¢ DcÂ«j. Sed fireile expenderitis, iam pojfumus clarius intelligere quidfibi uelint uerba ijh, : quia hoc ita magt;f nififiefcriptum eft,ut nemo poÃit negare.

Quern.) Nonne alia ftliatio eÃ¼tputatisme blaf' ffihcmtimf quomodo non ilium dicetis etiam deum, qui

Cap,X ANNOT. IOAN. OECOL. â uerefiliu! Dei eftfAuguftinus expoiÃ¼t quafi proccjjit J â rit dbeetemoChriftus fanÃ¼iftciitus^ftcuto'gi^tiitus- fl SdnUificare aliquid, eftfanihimÃcere, zy deputare in ctliquod fanÃ¤iim opus:quMfequctis uerbum illud ex Â» ponit. id eft,fanÃ¤iÃmo huic nÃ©gocia deputauit me plt;i ter. Ita legati ÃnilificMur :Ãicq; etiam miÃt Deus C hriÃum in mundit. Sic templum fanÃ³lificatur, quan* do in tifum dtuinuin Ã¤pproprijtur. lta etiam uafatent^ pli faniki. Segregauithuncdeuiab omnibus alijs mar talibus, jpiritu fauch etiam fanÃ¤ificauit, zj plenh bido fanilimonia; etiam in illo cfl:non utpcr partes do na/piritus ftnÃ¤ipoÃideat ; fed ita fanHifccatio dus, ut dij etiÃ¤per ilium fanÃ©lificentur. videturuobis ilk bla Ãyhemarc,fidicat fe filium Deiiverum adhoc ordinaÂ» tics cflaDeo. Pora faniiificationcmfdij Chrijii-, ex

SinonÃcio.) St elara ijla opera inuencritis, ut funt iUuminationes caicorum, mortuorum refufcitatio neszt^c:nÃ³nneuirtusdeilucetinillisificetiamszj'7â cap,z:rjirÃ¨ubiq;in contentionibus contraiudicosih â â â b apparent. Si legatus habeat omncm poteÃatcm re^ gif,er dicat: 'Eccefumlegatustantiregisztrc.zj'ali^ ^inolunt fldem habere uerbis illius: deinde quia iÃ¼i non credunt,utiturpoteflate fua, contrahit maximum ; exercitum, illosq^ debellat -, tune illi ex operibus pofÂ» âS I â¢''~fwtagnofcereeuinejfelegatu.ltaChriftusopcrafua, idefi â9'

IN EVANG. IOANÂ» iogt; ' id efl, exercitus adducit, ut oflendat fe eflefiliumDei.

Cognofcitis.) Ã®amitdconuiÃ©lieflis, utnonpoÃiÂ» tis ignorare iHa miraculd,qu!d adeo maniflfld funt, Oportebdt credereabfq^mirdculis, flolis uerbislcgdti bdbercfldetn.Efd.iiifl(redideritis,nQninteSigetis.

In Hif p4tn-. ) Suprd:Ego crpdtcr unuinfumus. In me cflpdtcr, quemddmodum uidetis me hominemz ndturd mihi coniunÃ©kiefl pldnÃ¨ dimnd,crqudtent(S fumhomo,dd dexter dm pdtris fededm. Ele cum EiityÂ» chidnis uel Ã®Jomotelitis fentidtis, qui potius deflruunt . diuindm ndturdm,qu4m cldrefcereflcunt.C hriflus deâ feloquitur. EGO, nomcnpcrfonÃ¦.El/Ã®mHlbrfcrfpÂ« pelldtione cr diuinitdtem er humdnitdte dccipimus: utrdq; ndturd dd perflondm pertinet.

Ego.) (iuid efl und perfond,rede dccipimus utrdnquc perflondm : non quod humand ndturd flu flic inpdtre,fled per diuindm ndturd etiam dicitur humdnlt;i eflÃ¨ in pdtre. 1 fd C fcn)Ã®Â«s er fiHus Dei ed in nobis, gy nos flumus in fliio Dci.Certum, diuindm ndturdm noÂ» eflÃ¨ humdndm.cdp .17. Sicnt ipfle inpdtre,flÃ¯c nos in ilÂ» lo, per humdndm ndturdm C bri/li. Diuind ndturd dliÂ» .. quo inodo efl in nobis, fl comumcetur dliquid de ^Ãiri^ . tufldndo nobis.Dicit igitur.Credendum ommbus moÂ» dis me eflÃ¨ inpdUe : id efl,undm e:^ edndem eflÃ¨ pdtris crmedmpotefldtem, or ndturdm undm,flcilicctdiuiÂ» pdm, iterum fldtismdniflfle tammirdculisqudtn dUjt

Quaercbant iterum ilium apprehcn dere, 6C exiuit de manu illorum, 0(f a* brjt iterum crans lordanem in cum lo^ cum, ubi fuerat loannes baptizans pri mum,manfjt(^ illic.

Qaoties ChriÃus uenit Hicrufalem GT docuit, toÂ». ties ingratos iilos inucnit Pharifeos : non (olum ingrd* tos,/ed (td occidenduinpardtos. Vnde luÃa cdttfd con^ tartcndi feabeisdddliumpopulugt;n.P,rdt figura reÂ» rftm,(lu^ pofled euenturd erdnt-.mm Ã¯udÂ£d exclt;tcdn* dd erdt, populus gentium iÃ¼umindndus. Et quid ludlt;ei fiu^mnudum frciebdnt,conuertit fie dd gentes.

Apprchenderc.) Cum non poÃent ficripturdnt filuere, Gf ficripturis os fidpientiÃ¦ obturdre confiige*â runtddldpidestfiedquidnondumhord mortisChrifti, fropterednon efipdfifissfie Idpiddre. Delegerdt ho*, rdmqult;econuenerdtcum ficripturis,ut efifietdgnuspd fchd}is,proptered nolebdt ante iflud tempus dppre*, hendi:unde iterum decldrdt fiudm diuinitatem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

M.dnum. ) Comprehenfiumnon potuere tencre. à¥¤ FagfcmfKW nbsp;nbsp;exemplafiuo Chriftus docuit,fiiglorid Dei noftrdfit

qudndo, nbsp;nbsp;nbsp;g-t tndgis poterit promoueri, multo fidtius eft fitgere q

intempefliud morte GT dbfiq;fi-u^ manere GTperire. Abfiintfidlaccs fiuggefiiones ^fii peiioris, ne prtetexd*.

â Â«Â«J gloriam Deiprtc timore.Chrijlianusuerusfiedoigt; (hs Ã fbiri tu fÃ¹erityfÃ¹gam nomcditatur:fen uero gios riAtn Dciputatniagispoffcpromoueri,non temmpe riclitubitur. Huius rÃ exemplum apud Paulum babes: slomittus eripuit or Petrum. Domini diÃ©Ã®um quidam pHtant,ut Tertullianus,folumpra!ceptHm frijje, quart /o tempore apofloliapud ludaos pradicarinttfed Ã reÃ¤eÃiciktmus, non/blum ad ilia tempora ,fed etiam adpofleriorapertinet.

â Abijt.) indignitantoprceceptore.Abiftinlocu, ubi populus pratparatus aliquo modo.Confluebat mut fus populus iÃiCfÃue Ãt in Ennon^Ãue in alio loco, net in tranÃtu.C hriflus ea loca elcgit,in quibus maiorpoÂ» puli congregabaturmultitudo.

Et multi uenerunt ad ilium ac dice* banttloannes quidem lignum adidic nullumÂ«Omnia autem quxcunc^ dixtc loannes de hoc,uera crant: 0^ credidc* runt multi illic in eum.

Translordanem nonÃolum habitabantludiei,Ãti etiam gentesmnde, ut indicaui, id non caret myilerio. Quod uero multumfruÃ¢um ficerit,ex hoc patet,quia crediderunt in eum, uaticinio Ioannis parati,qui dixeÂ» rat uenturum poflÃe, cuius non dignus f Ã¼uere crc. ut ^-^â¢Cr3gt;eap.EtueriÃmileeflquodnohabucrintper*

Ãdcin,fcdbene ftiiÃruntdeChriÃo,ÃcutC^ idij. Holuit deus loanncmficilluflrare, ne homines mi rdculis inÃtudti, plus loanni tribuerent, quum pur efgt; fet,cr ne ita penderent in perfona Ã¯oannis. IÂ« cap.so. difcipulos legre duulfos effÃ¨ lt;t lodnne dudiftis. Sic etii Deus noluitcognoÃci Ãepulchrum l^oÃ : prcetered mul td dlid, ne hominesd)nitterent uerum ipfum mdgijlru, cr colerent Ã¯odnnem,uel l^ofen. Sdndimonid zy^uÂ» frritdsuiftelodnnem commenddbilem reddunt,nelt;p _ expediebdt lodnnem fignum dliquod Ãcere. Dicunt Ã®gitur: lodnnesbonusuireÃ^fednoncldrusmirdculist , omnid quÂ£ iodnnes dixitÃtturd,uerdfunt. umfeqtd turqudrtdZ^poÃremdperegrindtio-.feddntequdmut nit in Hierufdlcm, iterum excitdt dnimos Ã¯udÃ¦oru, ut deÃderent dduentum eius,quo mdiori glorid,hoc quod pdter Ãbi iniunxerdt, exequerctur. ltdper proceÃintt glorid ChriÃitiidgisormdgisincrefcit. Mdgitdinird^ culd dntedoperdtuserdttÃedhoc prtectmbulumeÃÃ¤d reÃurredionemChriÃi, cUm LdZdrum qudtridudmtni

4 mortuis unico uerbo excitdt : unde poÃed Ih dÂ£ i exdrÃcrunt dd perÃequendum C hn Ãu. Hoc dnte omnid expenden dum,quomodo C hriÃus Ãhipdretuid,deÂ» inde pdÃcbd

CitisChriflum ito-umadornlt;n-e iter in Pere^rinaa Hicrufalenv.lcd ante omnia uoluitdcfts tiot^uartiu derium cxcitare mortalibus, quo opera eins magisfierent cojpic^. Eapropter prÂ£mittit miraculum, quad inter caetera magis mira-Ã® bilc,nempeLazari mortuiquatriditarii refufeitatioi nem.Cieteruin in ifto miraculo multa obiter occurrÃ¼t: fed hoc eÃprtecipuum,ut ex refumÃ¤ione Lazari alis quo modo inÃituamuret^exerceamurad credendam reÃtrreÃ¤ionem tum C hriÃi,tum etiam noÃram. Laza rus agrotabat ctr mortuus eÃ. interim etiam gerit tyÂ« pum eorum,qui in pcccatismoriuntitr,quizj'ipÃÃ¤ ChriÃo excitantur,iuÃiÃcati,

Aegrotabat aSt quidam nomine La varus Bethanienfis, Ã caftello MariÃ§ ÃC MarthÃ¦ hiiius fororis. Maria autÃª erat ca,quÃ¦ inunxerat dominum unguent to, ÃC quÃ¦ exterferat pedes illius capii* Iis fuiSjCuius frater Lavants Ã¦grotabatÂ»

Antequam ueniamus ad opits refurreÃ¼ionis, quon modo corpore reÃirrexcrit,uideamu5 quisÃerit Laza rus. Satis inÃgnis nobiiis, quantum ad hiiioriamt faÃeupparet. AlijaliamMagdalenam introducunt: fed noneÃ res digna magna controuerÃa^Preces hic

Cap.XI r A N N o T. l O A N. OE C O L. notdndlt;efunt : quia hoe in muhis miraculis apud thxumcrl^yÃ¤rcumhabcmus.ChnftuscurauitpÃ¤raly ticum itdpmes lÃ¼orum qui attulerant-.quodnobisco* fitcnddt fidem ecclefiÂ£. ideo domus Nlarilt;e or Ã®Ã Ã¢r* thiC-, nbsp;nbsp;ifluiraternitds freiem ecclefue prÃ©figurÃ¢t, et*

fl paucula no^nd fint : ndm qui in ecclefid funt, hifdl* udntur. Ciuinon in drcd aoc,pereunt in diluuio.Ã¯tent legimus quomodo dominus dilexerit eds zy tdzarunf, tarnet fi mortuum. Idm quidam in ecelefia prÃ© infirmi* tÃ¤te, ueletiam ignorantiacadunt: bonumutaliosha* bednt,quipro fie orent dominum. Neq^credamuspre* cespiorum irritari Ã deo.Ã®^o oeiofa hic dllegorid,quia pulchrefinguld funt deferipta, ztr per omnia quadrat. ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Videamus hune modum,quomodo Ã morte animÃ© no*

jirÃ© reconualef:dnt, prÃ©eipueq^ aduertamus quo ritus domini j^eiktrit, nempe ut confirmetur fides re* furreÃ¢ionis. Bethania domus humilitatiseft. Alif, Cf firÃ¨ omnes dodhres duplicem uitam quÃ© in eeelefia efi commendant, nanpe contemplatiuam cr prailicantt qUÃ© tarnen ita nobis commendantur, ut nuÃ¼us iÃ¼as je* iungere debeat, Cf neeejfe eft, ut utranq^ uitam qnifr^ compleiintur. QuÃ©ejfetitld mentis iUuflratio z:rfiâ^^^ beatitudo, quÃ© nunquam opei-areturcharitate? Vn^ uieiÃim hi qui funt in ecclefid,nune uacant eontempb^ tioni, ut inftituantur diuinis, deinde etiamdedunt fefr -.operibus proximo feriiientes. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â

AcgrotMs.) ISSihilominus inuenimusetictmalios gÂ«os dominus permittit, non ut moriuntur,fed ut po/ka gloriofiusrefurgdnt,fifili/ Dei/Ã¹crint.

. Exterferat.) infeÃ§jucnticap.clareillaomniahii Mimus,ideo nunc nihil loquamur de hac rc.

itaep forores illius miferunt ad ilium, dteentes : Domine ecee que amas Ã¦gro tat, Audiens antem lefus,dixit : Infirmi tas hÃ¦c noneft ad mortem, fed pro gio ria Dei,ut glorificct filius Dei per ilium*

Exercent fe fororesi^lÃ¦ inoffeijs charitdtis,Cf condolentes fratri fkttimmittunt nuncios domino, ut ueniat curaturus ilium. C ommendatur ante omnia ijht humamtas, potiÃimum in ecclefia. Si uidemus afinunt (rrantem,reducimusiuxta legem : quanto magisfiant ma Ãatris ? Et charitasrequirit, ut dominumpro iUiusi faliite itnploremus. Sororcs, id efl, fideles omnes hoc ingenio pra;diti funt,fiquis infirmetur,utctiamipft fnfirmentur ; quod Paulus multis uerbis in Epifhla Co rinthiorumdocet.

M.ittunt.) idcfl,precanturdominum.NampreÂ« ces noflra: loco nunciorum nobis funt.

Domine.) Dominus dilexit humanum genus ita, ut propter illius falutemdignatus fit morherquamuis tanta benficia contulit,nihilominus tcgrotio^ morte

A N N Ã t. r 0 Ã N. 6E C Ã 1Â» wcini, ab fente C hrifto, id eil gratia, fi amoueritntt^ finm fuam Ã nobis, nihil aliud expeÃ¢emus quant inte^ ritum. Aber at C hrtHus corpore, or nihil ominusadea tat, nequc ignorans quontodo illi eÃet fuccurrcndtitn. AÃtÃ¤um ChriÃiis nonalienat abecclefia,etft longf ftt,cr deferieccleftam uideatur.

infirmitas.) NoÂ« ita legrotat tazarus, utperpe tua: mortifit obnoxius ,ficut cÂ£teri mortales. Sciebat Chrifliis quid eÃetf chtrus. Ob earn caufatn dicit : in* firmitas non eÃ ad mortem. Suam diuinitatem comctt* dat interim,quod antea hocpnefciebat.

Gloria.) Vt fuprÃ decieco,quodiilenecpeccaÂ» rit, nequeparentes : itaetiam Lazarus moritur adgb riam Oei, quia per C hriHum erat refufeitandus ,fic^ populuinad uniusDeiagnitionemuocaturuserat. amp;nbsp;ita pro gloria domini agrotabat iUe.Eadem gloriapA tris cz Æ///. Quamuis peccata noÃ¼ra ex ignauiapro* pria contingant, er culpa omnibus modis noflra fit, tiihilominus ubi fiierint ucriÃdeles,peccata eorum non trunt ad mortem.Aliud eilpeccatum eorttm, qui pec* cantcontra Ãiiritum fanÃ©himtillienimnoluntrefipiÂ» feere: Qui nero filijDei,poilearefurgunt,maiori ti* more uitani inilituentcs. Si placet permanere in allegÃ³ ria,proponitc'Dauidem,uel Petrum,uel Ã¤lium,qttiflt;it in populo Dei,er per inÃmiitatem peccauit : ctfipecÃ¼ fatum perfefit mortale ,fed cum illi prxordinatiadui

Ã® N E V A N GÂ» I O A N, ii) ccatum ittorum non ad mortem erat: er multo magis Deus gloriÃcatur per illos: neguc eniin illi futu^ rifunt ignauiorcs,fed diligentiores. Si grrftÃ¹m confer cutus 4 domino,erÃ peccato liberatus,nelt;ji magis fir^ uensÃifhiSt iure hohes eptod tmeas. Dlij Dei poji la^ pfum multo jiruentiores fun't, er uitam ita inftituunt^ ut Deus magis per iUos glorificetur. Dauidpoftcriori uita magis lÃ¼ufirior. Iflt;lt; ttrac/Ã¹ in eccleÃa : dutwr occet fio maioris gratiarumaHtonis refipifeentibus.

Anterf dixi, fraternitotem i/lam C hriflo maxime probari. Diligit C hriflus illos,qui in charitate manÃ©t: quia Deus charitas e/b.

quidem temporis manfitin codemloa co duobus dtcbus:deinde poft hoc dicit difcipuHs'.Eamusin ludaeam iterumÂ» ' Quod ad ipfam hiiioriam attinet,primum ui^ dete,quomodo C hri^us aliquandiu abfens Ãit,permit tit Lazarum mori,fepeliri, quatriduum manere in fe^Â» pulchro,ut miraculumÃat clarius : tarnen omnino tuerot uenire in ludo-am.

Manfit.) i^eq;contriftemuretiomfinomoxex* eHdioimlt;r,neq; pritjcrtbamus ChriÃoeertum tempus.

Orandum ut/Ã cidt nobifcum jecundÃ¼ uoluntatrmfuÃ¢^ Ifrf probat fuam ecckpam or exercet, Zir aliquandiÂ» pcrmittit in luihi or Ãetu, ut inde gloria ad ilium am^^ plior rcdundct : fed certo tempore uenturus, zs' opent non denegaturus eft. Triduu, fuitm myfkrium habet.

Ã¯udxam.') Chrifhisejfcit, quodftbi iniunihimÃ patre.Sicut mandatum dÃ©dit mihipatcr,itaf.cioAant redempturus humanian genus ( quia mox fequitur^pa fcha adeji yfumit animum redeundi in Ã¯udieam'.quam^ uis illiindigni crant, qui totics repulerat gratiam. Dat exemplum itcrumbcnc ficiendi inimicis noflriStOf per omnia feruiemii diuinis pratceptis. Si uiderimus Deo placere,zt^ pertinere ad gloriam D ei etiam morÂ» tem no Aram, propterea non erit recedendum Ã pnece ptis eius. DÃ©libÃ©rÃ¢t cum difcipulis:(Ã¨d ipfe certus, quid effetfikilurus .Voluit pertentare animos eorum, ztr ret dargucre eos,ficq. aliquo modo miraculum infinuare, quodÃÃ¤uruserat.

Difdpuli dicunt illÃ¯ : MagiÃerjmodo quÃ¦rebant te ludÃ¦i lapidare, et iterS ua dis lÃ¼ucfR-efpondit Iefus:NÃ´nne duo^ dcc/m funt horÃ¦dieifSi quis ambulauc rit in die,nÃ´ ofFendit, quia lucem huius mundi ufdet. Si quis ante ambulauerit in node,ofFendit,quia lux nÃ´ eft in illoÂ»

Sicut dominus Petrum fuudentem, ut nuneat in monte, or fit fibi ^ropitius, ne patiutur, corripit : itlt;t hoe loco di/cipulos curnales O' nondum j}gt;iritudles, no eo^itMtes quidfibi ucllet,reprehendit.

Iterum.) TentatiocurniseÃ:,fi(gacrucis. Numft crux ad gloriam dci{gt;ertinuerit,alacriter ad illam tran feundum ejl.Vicunt ; Gens ilia ingrata ejl,o tu uadis ad illami Non uidetur efc fapientiie^fed flultiti^. sic uerbum cruds ftultitia eficamalibus omnibus. NoÂ«Â» dwn^ifZa hic fÃ¹itmentio de Lazâtro:ne(j; opusallegoc riam hicinterfercre. Sunt quidam quiperpetuÃ´ cupiiÃ®t impedire noftram falutem oe.

Diei. ) Prouerbialiter diÃ©him efl. quafi dicat : Quanto tempore luce feit, tanto tempore operanduni eft.Duodecimfunthorgt;e,inquibuselilaborandum:ne finamus uel minimum tempus uacuum tranfire,fÃ¨d coÂ« gitemus potius quid pater cceleftis iniunxerit .Idefl: CeÃdbimus'ne ante uejjterum, o antequam abfoluer rimus diurnum laborem f Duodecima hora nondum pr^tcrijt.inhuncfenfumdominusloquitur. Noninc tatet quod quidam de humanaru mentium mutabilita^ te interpretantur:fed iÃ¼a fententiaplaniortof^qnenÂ» tiapulchrecoharent. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1

Offindit, ) Bene uideo, partim uos trepidarepro pter metumifed quandiu uobifeum fum,fi ambulauerif

tis mccum,non erit timendum uobis. Si in noÃ³le, id eÃ, )ne amijjÃ´, utiquc maximum^rit periculum : qui uero me pr.efentem hubent ,nequ4quam periclitabuntur. VOS apoÃoli qui priefentcm hsAetis me,non debetis ti^ mere:timcÃ¤ntÃbi IudÂ£i,quibusCbriflusnoneflprte* fens. dui oderunt lucem, iUi impingent .ItdC hriÃus uoluiteximere metum expeilmbusdifcipuloru:priie* tered hortatur crnos ad aldcritatem, ne aliquid detre^ demus per uUurn tempus, quodÃiciendum Deus iniult xit. SubiunÃ¿tali(tmcdufdm,quomodofttperfrÃ´Ã®urut opus Dei, nempe mortuum fufcitdturus : etf â difcipnli non intelligebdnt,de qua dormitione diceret,

TR.MpotiÃimuinconÃdercmusinhoccdpite:Fri mo inÃgnem obedientidtnChriÃi,qu4femper qudfuitgloriipdtris fui. da^muis ludd^i qudrerent occidere ilium, dttdinenÃuflrd Idboforunt. vo-unt cum dppropinqudret tempus, iterum contendit in IÂ«* dcdm. Deinde dduertumus hifloriÃ¢refurreÃ¢ionis tCdri, ut exerceamurin Ãde, zr credumus C hriÃum rf futrexi/Je,cf nos refumÃ³hiros corpore. Tertio,quo^ modo inÃgt;iritu exdtemurper ChnÃHm:quod minime ejinegli^endum.

' HÃ¦cait, di poÃhsecdidti'llis: Laza^ rus amjcus noftcr dormir,fed uado ut Ã

â - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;foinn9

Offidu huntcmitdtis,in uifitiÃ¼one MUicoru ex* ufcitdtione mortui nobis comendatur,quanta ad hiftoÂ» riamattinet. AllegoriÃ¢uidcte. Chriflusrcfurrediono fira, Ã (xccatis excitÃ¢t, quia cognouit nos mortuos cp fit : cr potiÃiina caufa fui aduentus. Noj omneÃ® pcccatores mortui fumus,fe,d quantumad potentiam C hrifli,mors fomnus efl : tam facile potejl C hriÃtes nos excitare Ã peccatis,ut quis dormientem Ã fomno. .

Dixerunt ergo difcipuli ilIiusÃ®Do* mine, fl dormit, faluus erit. Dixerat aut lefus de morte tUius, at tilt putauerunt, quod de dormitione fomni diceret.

Chriftusquidem promptus e^i,utnos refufeitet. mfcipuliqui adhuccdrna!es,ut fuprÃ indicatumefl, conabantur ipfum obAraherc ne periclitareturtqui^ bus tarnen non obtempÃ©rÃ¢t.

Domine.) HucfÃeikltdiflumillud:C)uareueIis periclitari, fi non ob aliam caufam iÃ¼uc profÃ¨flurus es,quÃ mutÃ fomno excites ilium iconualuitoliquaex parte,abalijspoterit excitarid fomno. ItacraÃi difcipulfuim uerborum C hriAi nonattendebant. Per pctuÃ hoc folet contbtgeretquando promouenda eÃ¼

gloria C hrijii, non deÃtturus efl fatan, ^ui dchortetur tniniflros uerbi, utcri(gt;fljib iparcant : fed ante omnia flieÃ©landa efl gloria Dei. Ad hiflvriam quantumattU AÃ®orÃ® fontÂ» net,confolationem habemus,mortem uocarifomnuntf tiuSt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ut fciamus aliam uitam fubfccuturam effle pofl hanc.

Hoc etiam poteritquis animadnertere,effequofdant qui arbitrantur non efle opus diuina gratia, ut fuflite^ murapeccatis-.nempequi naturalibus uiribus confi* dunt, uel fuo libero arbitrio, uel etiam humanis operi* bus. Hi dicerepoflunt : Domine faluabitur, fl dormit. Siadhucefl inhomincillanaturalis uirtus,pei-quant feipfumpoteritexcitare, quemadmodum dormiensex -Seruum ar^^ pcrgeflet iterum. Itafl liberum arbitriumjejjemus oma iitrium. nbsp;nbsp;nino noflri iuris,crpeccatum nihil effet quÃ m fomnus.

Sedabflt, ut itaconcludamus diuinamgratiam. No* flra mors (tr grauitas pcccati poflulabat aduentum do mini:nequealiundepotuimusfaluari:ficq;Deusrepro pitiationeacceptaChrifli,reconciliatus efl. in oculif enim domini mors nihil aliud efl quÃ m fomnus. Holt raru C hriflum parabolicc loqui, crobfcurioribus uer bis'.uerum difcipuli nihil aliud hic arbttrabantur,quÃ ni de dormitione fomni C hriflum loqui. Hinc planÃ© profl Ã¢ionem illam fuperuacuam rebantur. Siingreffurus es ludaiam, nobis communepericulum imminet omni* bus'.maneasigiturhic.

IN EVANG. IOAN. 2ilt;r Lazarus mortuus eft, amp;nbsp;gaudeo pro* pter uos, ut credads, quod non fuerim ibi.Scd contendamus ad ilium.

QKom'dmapoftoliminusaptierMad intelligent da obfeuriora ucrba,ciua: Chriftus lo^uebatur,ideo ipfe explanat qu^edixerat.PotuijJet principio dare lolt;jui,nolitit tarnen,quomagisattentas iftos reddat. Jl^ec caufa parabolarum,no folum quod deledent, fed ut alacriores reddant, cz attentiores : atque magis e^e infdent animis,fi explanat^fÃ¹erint.

Gaudeo. ) M.agnitudinem miraculi, ut credatis.^ I^ain fl prÃ¼fens fÃ¹ijfÃ¨m, non permififjÃ¨m ilium tanto tempore effe in morte. Nune cum non adÃd,Qr per alt quotdies abfÃ¹it ab hac uita ztre. Hoc gaudtum C hrtfli, fl proficiamus in fide : ZSquot; quanto magis profÃ¨cerimus, tanto magis patergloriÃcatur pernos. Gaudet proÂ» pter nos : ndmLaZâtrns,utdi{ltiefl, iegrotauit, utdeÂ» us glorificetur. Hoc ubi innotuit difeipulis, tunc ipfoÂ» rumfides magis confirmata efl.

Obferuate hunc locum,ut feiatis C hriflum innatu ra fua humana, proprietates humana; natura; feruare: quamuisiuxta deitatemfit ubique: deltas immenfa eft^ Zj implet loca omnia. luxta humanitatem localis efl, cr ftium habet locum. NdÂ»Â« loco circunferibi, or haÂ» here naturalem fltum membrorum, proprium efl corÂ» poribus.lta Auguflinus: Si locum abfluleris, iam ueriÂ»

tatem corporis ab^lttUAi. Vnde qui corpus in uuri/s lÃ© ds dicunt cj]c, iÃ¼i nuturas conÃindunt in Chrifto, er prorfustollunt .Cauendum omnibus modis nobis e^, tte pro uero corpore jiciumus corpus phanta^icum, utilli Ãeiunt. id eÃ, cum fnn hoc inloco, ne dicus ine rffe in ulio, Ã in cxlo, non in tejra ; etÃ iuxtu diuinitit^ temÃtubique.

Dicit crgoThomas,qui diciturge* melius, ad difcipulos : Eamus SC nos ut mon'aiTjur cum illo*

rxidemlirÃ¨uoxThomÂ£,quieercieterorumupof fkIoruin,C hriÃsum ab itinere ^hortans: neque eÃuox tna^nxfidel.

Eamus.) videmusquodnon pojfiumusiliumde^ bortari, eamus ut er nos moriamur. EacileignouitH* bus fiagilitati.Sic Ã¯udÃ¦i dicunt, EgreÃiAcgyptum Ãt* musutmoriamurindefierto. vult dicere: CertumeÃ, couiurarunt in ipfium ut occiderent, er cupitfie impli* care pertculis. Eamus cum illo,er Ãmul peribimus. ltd relinquebanturfibijpfiisapofloli, adhucinfinni, erÃ^ rÃ¼uDeideÃituti.

' IN EVAN G. I Ã A Ngt; Erat autem Bethania iuxta Hierofoly* mam fere ftadqs quindecim:multi^cx lud^is uenerant ad Martham Qi. Maria, ut confolarentur illas de fratre fuo.

Nunc itudiainus quomodofe gefjerit C hriflus,cunt uenirct ad inortuum : ad mortuum inquam, quatriduo iamlepultutn. lUa quÂ£ hie ponuntur,ideo tain maniliÂ» fie defiribuntur,ne quit de miraeulo dubitet,crut eiÃ¹Â» demiut miraculunt innotefcat. Locus,tempus,fiieiino tores,cr modus refufeitandidiligentiÃimedeferibun* tar. Refufeitare quarto die, indieat hominem perfiile mortuit eÃe, de quo nuUaJpes uitlt;e eft. Pr^etcrca quod in fepulchro pofttus ftdt, etiain cofirmat dej^erabtlent fiujfie mortem, nullam ftgt;em fiiifte de uita Lazari. Videturfiiifte dies quintus, cum iam habuerit quartu : ez fi uelis quatuor dies intÃ©gras conftituere, iam adcrit quintus. Qaun domo principisfynagoga, hi funt qui cogitationibus cedunt, neque adhuc opus malum perft ciunt, cz illi fiicilius cxcitabiles funt. Sunt qui ejfirun turad fepulchrum,utfilius uidult;e,fedgrauiÃime^ difficillime excitantur. itaftnonfolu opera fieerimus, fed ex operibus natafit confiietudo,Z3- iÃ¼a tranf erit in tiiam naturam,uideturdifiÃ¯cilioreftÃ¨refiifcitatio ; etfi Igt;eo omnia lt;equalia,nihilq; impoÃibile.

CapÂ»XI AN N o T. IOAN. OE C O Lgt; muttico miliario,uelfefquimiUÃ¤rium 4 Hieruftlent.

Multi ex lud. ) Quia etiim potentes erant,ZTftit^ tos babebant amicos,ojjieiofe illas cofolabantur. Scia^ mus O' Itos Opus iftud tnifericordia Deo minime dij^U cere. Si quis ex fratribusdoleat,o Ãt conflitutus in lu^ Ã©bi o moerore, ab alio Ãtbleuetur. Ã¼onpoterimusiM planÃ© eÃÃeÃrrei, o nuUu omnino locÃ¼ permittere aÃgt; Ã{lionibus:ne(p;ÃaxeiÃimus,Ãedcarnales.AÃii0lusilli fionfunt lequales. C onandum efl homini,prop ter amo plitudinemÃpei, horrorem muliebrem compeÃ:ere. C ter um opus noflrte redemptionis, C brifius tn propaM lo uoluit perficere, o ^xtra Hierofolymam. Ex /Ã¨r^ ' p turis conÃolari debemus. Scripture iUa; quie Ã ludais fuppeditantur,Ãatisnon conÃolantur ; fedubi Cbrifhts uenerit,quirefurre(lio o uita oc.

Martha ergo ut audiuft quod Fefus ucnifletj occurrit illi : Maria uero domi defidebatDixit ergo Martha ad lefutnl Domine, fi fuiffes hic, frater meus non fuiflet mortuusÂ»

Videte bic Ãdulitatem in Martba,tum ergaCbri^ fium,tum ergafratrem. C briÃo ut pr^eceptori occurs rit,nondiu tardai,neq; moleÃelirt,quodadnunciuin non mox uenerit quem miferat, o nibilonanus uene^ trabilem habet magiÃrum.

Maria. ) in hac rc non propterea negligeittior crat-.non cnim ilia ailt;dierat,alioquipayi Mio occur* riÃet C bri'Ão .De ilia Icgintus audiÃc, illiq^ annunci'a* turChriMtadeÃe. Cluamnisliduasillas uitas,O' duo opera C hri/lianorum in duabus iAis fororibus at* tendere uoluerimus, nonnihil doilrina; accedet. MdrÂ« thiCjid efl,opcratiuje,e/l:Ãatim exire ad opus.Marine, id CÃ contemplatiute,e/l domi federe O' contemplart. Caterum Martha tterum loguiturChri^o prindpio defratrefuo, adhucaliquid confolationis habemapud dominum,ficut fuprÃ monuimus. SiÃerimusincon* P'egationefanilorum,Deusquamuisfuamifericordiii nos iuuat, tarnen ita ordinauit, ut ad preces amicorutn pleraque fit facturus : unde uidemus, Martha orat do* minum. quafi diceret : PotuiÃesfiicerc ut non morere* turÃater. Ita o nos oremus : Domine redde fratrem OC. ManiÃÃam refurredionem non audebat petereÂ» quiaresadhucinco^nita.

Mlraculit Lazari reÃi feitati, oflÃ©dit nobis quoit tapotentia fitChrifli. Ciuifuumcorptispo* tuit refufcitare,ctiam mortalia noflra co)pgt;ora fufcita* ^ât-VtaÃiiefcamusigituroinfideproficiamus,ada ' modum diligenter hoc miraculum fcriptuefl. Scimus â¢* 'â¢ ââ tnim q fit contraria humanis rationibus refurrediot Â»i -.

Â«Â«de ctidm Kartha non primo perfuaÃ eft de fefurrc^ iÃ¼one^quamuisuideaturcrederereftirreÃ¢ionem. â Frater. ) 'FionhabetadhucfideindignamChri^ flo,tametfi crediderit Chrifto,Qr multum de iUo fenft^ ritffed non quantum oportebat.

FuiftÃ«t.) AbftensChriftus corpore non minustid^ .let, quÃ m pratfens, quia dtuina uirtus leque ejftcax eft ubiq^.VndeCenturio ifte, qui credebatabfentemCini iftumpoftÃª curarefilium,ma^iscommendatur.

' Ftiam in hac re non eft idonea ftdes mulieris. k* ignofcitChriftum tanquam amicum Dei, cuiuspreci* bus quicquidpetierit Deus concÃ©dÃ¢t, ut Hellaser fes non ftu/irati ftint. Scio,qutecunq; uolueris,Ãcere te 'pofte.ita uidemus Martham ipfam imbeciUioris efte ft aleitundeChriftus nunciUam fuo fermoneadmaiori induciteredenda.

Sic tentperat C hriftus ftermonem fttum ,Htperota 'tiia modeftiÂ£ memorftt.'t^on jhtim dicit : Egofteiant refurgcre,fed refurget. Ã®Ã®abeifkm cofoÃ®ationem,non tnanebit in morte frater tuus .Videbaturhocomnino fte/urre^lia nudieri ambiguum, quiaftrÃ¨ omnes iudiei refurredio* ttiam a Ju^ nem credebant generalemaliquando fr{turam,edoHi dÃ¦iscrtdtta tx Daniele, nbsp;nbsp;prophetis c^eteris : quaft eogitaritfeÂ»

-âIN EVANG, CAN* aiÂ» cttw, Hoc habebit nimirum commune cum omnibu!Â» Idcodicit:

Valet quidcm ad confolationcm noÃram fcire reÂ» furrcilioncm nouiÃimam : ucrum hoc commune haÂ» bet cum alijs ,zj-non fic mitigatur dolor meus. Etiaiti ^ui fciunt futuram rcfurreÃ³iionem, non poÃunt impeÂ» tumnatKTie rcprimere,quin lachrymentur .id efl, iani olim cdoÃ»usflm rcfurrcilionem ; /cd qualis illa/Ã¹turii e/flt, uelper quern, non potuit agnofla e. ^ion audeÂ» bat diccre : DcÂ«)m , utcxcitetur flrater meus. iSa i^itur coUocutio ita diligenter pra mi/fla cfl, ut certituÂ» dinemhiflorÃ¹e uideamus.

, Dicit illi lefusâ.Ego film refurredio et uita ilia* Qui credit in me,eiiam fi morÃ¼ tuus fueritjUiucKSlt; omnis qui uiuit, Ã´d credit in me, no morietur in acternum, Credishocc'

Quotquot reflurgent in nouiflimo die, per mereÂ» ' furgent,in quo eft uirtus re/Ã¹rreÃ¢ionis, qui funs ftns uitie : nemo uiuit abflque me. Hocq; pramittit. Si Chriftus eft uita,utiq; aqualis Deopatrr.nÃ¢ iÃe ctiam, fins eft uita. Sed utfleiamus quomodo noflra fitrejurÂ» rt^io fitura,in banc noÃrÃ¤ cifrnÃ« fliius Dei perueniti nbsp;nbsp;nbsp;'

aU'umpÃt.EtÃcaro corruptibilis, tarnen aÃumptionc fÃ¨citcarnem nofiramimmorta!cm,^ult;e alÃ¹]tMndo f t rcfurrcÃ³hira, ut fimus participes uitte. Si C hrijiusnunijuamÃ^his fiiijjÃ¨t homo, nulla refur* reiliofferanda ÃÃ¤jfet. Perprimum parentemftili fu* mus obnoxij morti. Dicitur in Genefi: Ãiuacunquc die comedcritis, moricmini â Per Adam primummors in* trauit:per poferiorem ilium, refurredio cr uita. Vnde magnam confolationem ifts.uerbahabent,quiafum* mam uirtutÃ« in C hrtfo effe indicant, nempe quod per ipfumcontigit humanogeneri pof[e refurgere,inui* tarn leternam.Boni zy mali rcfurgent,fcd non aquali* tertboniad uitam,maliadiudicium:unde Chriftusipfn noneftrefurredio. C^uomodoautem uitte participes fiamus,fequentibus uerbis dÃ©clarai.

Qui credit. ) Plac ratione participes fumus uitte ieternÂ£,ficredidcrimus Chrifto,quoduita fit. Licet quis corpore moriatur,tamen uiuet in tcternum.

Qui uiuit.) jUe non morieturfecunda morte. W bemus igitur duplicem refurreHionetnam hie primuM refurgimus per gratiam,quando innouamur in nouant Mtam,C!- per Chriflum regeneramur. Eft refurre* {ho etiain quam baptifmus nobis priefignat, ut ad B.om. 6. Etiam ccena dominica,fymbolum illius corpo rails refurreÃ¢ionis in fe habet. Sicut Chriftus refurre* sat corpore ,itacr nos ft ambulemus in nouitate uitie.

â ' l^ortUKS.) PoterithicitemmegreÃ¤iyfedperÃÂ» dcminmetperquifmita uitceparticepsÃiturus c/i,ut po/ieainteternumnonmoriatur,

CKdis.) lHa eftHides,quam4mortdlihuspetQt quia oportebdt mdiord de C fcri/io credere, quam utfo Ium jit doikr. inboc conftflit fummaÃdei, Ãi tdntd,ut Ktidtfti jdeChrifio tibi perfudferis.

Ait illi :Etiam domine.Ego credidi, quod tu es Chriftus illc filius dei, qui in mundumuenturuseratÂ» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

Anted dixi fidem ijiius mulieris juiffe admodu itia firmdm,id quod ex uerbis illius pdtet : I^unc gloridtÃ¼r defideftM.quaftdicdtiPldnÃ¨credidiidmpridem mdiâ gna de te, quodÃs filius dei, de quo prophets locuti funt. Attdmen nefeiuit edndem poteftatem C fcri/io efiÂ» fecumpdtre. fÃ¤ium dei/ortaÃis dppeÃ¼dHit,denomU natione qudddin. Etidm Mdria poft refurreHionÃ« nons dum digneitidebatur credere deChrifto, ideo nolebdt tangi db ea : quod indiciÃ¼ erat infimue fidei. Petrus di cif.Tu es filius dei uiui : itd lila etia hic loquitur. Cer^ eft Petro mentem pdrumfi^iftÃ¨ illuftrdtdm,quicrdft4 non intcUigebdt, quÂ£ Chriftus opponebat. Sic inMdr thdprÂ£cedit honeftusfermo,fed fcintilla fideipdrunt lucebdt, tarnen bene fientiebat de Chrifto, ctfi modutn ncfciebat,quomodo eftint redimendi.

Et ut harclocuta eft,abifSC uocÃ¤ui'f MariÃ¤ fororem Riam clanculÃ», dicens; Magifteradeft uocatte, llJa utaudtiÂ« uifjftatim exurg!t,6C uenit ad ilium.

Non habemus, quod Cbriflus itiffcrit fflum acceÃ¯i fire fororem : tarnen ipfa dicit, Kagifler te uocat. Ni* tnirum inteUexitmentemChrifli, utmultisuidentibtd Lazttrus exataretur. Tideiconditionesagnofeitehic: ubi quis uera Ãdein habuerit, no cotentus ejl fttce falut tis,fcd etiam cieteros cupit participes freere fui gaudq^ etannuciare quanta bona deChriflo expeiiefdd quod in multisalijslocis licet aniaduertereper EuangeÃ®iflÃ¢-Statim.) itaÃciuntomnesfideles, nonlongas mo ras neilunt,fed quamprimu d C hriflo uocantur,et ubi pulfauentjfiritus corda eoru,furgunt ZSquot; fequuntur-

Nondum autem uenerat lefus in ca^ , ftellum,federatin eolocojubioccurrciÂ» rat illi Martha. ludÃ¦i ergo gui crÃ¢t cum ilia in domo QC cofolabantur illam,cum uidiflent MariÃ¤,quodftatim furrexifiâ fet QC exiflÃ¨tjfecuti funt illam, dicentesJ VaditadmonumentG, utplcrctibi.

Chriflus miraculum omnino uolebat celebrari,pi'O pterea iufiit accerfire Mariam. Amicifiicikitores ta/t^ ti/unt miraculi, zy etiam inimici. Manfit nimirum uel

I N E V A N G. I o fl N. â IM doceits,nel aliud quiddam agens: nam ÃrtaÃis fepuU chrum non longe aberat : or ita commodum erat fubfi Ãereinittoloeo.

ludtcL) Cumuiderentitarepentefurgere. Et quid homines aliud cogitarenticu nihil minusputarÃ©t quant Chriflum fufdtaturum Lazarum.

Maria ergo cum uenifleteÃ´, ubierat IcfuSjUidens illÃ», cecidit ad pedes illius, SC dicit illÃ»Domine fi fuiflÃ¨s hiCjnon eGÂ» fet mortuus frater meus*

'Videtis etiam hic MariaÃmilitcr locuta eÃe C hri* Jh,f eut foror eius, et non agnofeere C hriflu abfentent tequepotuijjc Lazarum Ã morte prlt;eferuare,quemadt * tnodum flprafensÃi/fet. Quamuisin hocuidetur ali^ quanto plus honoris Chrifto tribuere,quÃ m Martha qua: occurritfolum. Dehac autÃ« legimusquia cadit ad pedes eius'.quod erat genus adorationis. Ã¯d efi, in fumÂ» mo honore habebat C hriflum : fed nihil tale eiepedAa hat,quod effet fufeitaturus Lazarum.

lefus ergo utuiditillam plorantÃª,6d lud^os qui uenei Ã¢t cum ilia ploranteSj infremuit fpiritUjet turbauit feipfum,et dixit: Vbi pofutftiseumfDicunt illf.Do mine ueni,00 uide.Lachrymatus eft IeÂ« fus,Dixer unt ergo ludÃ§itEcce quomoÂ«

C hriflus nunc Mctriam non corripit, ob edcjuÂ£ loÂ» ciita erat,fient (tntca Martham reprehenderat : neque opus erat: namiamaggrejjÃ¹rus erat hoc miraculum. Vidit illam plorantein, uidit fimul ludieos.

In/remuit. ) Qjiamob caufam hocfeitf quidam dicunt, quodindignatusfiierit malignojfiritui, cuius inuidia mors intrauit in mundum, nbsp;nbsp;ita fe quodama

tnodo turbaffe. Velindignatuspcccato hominis,pro^ pterquod ueneratmorsin mundum. Licet apuduiros conftantiores, qui affÃ¨chs reprimunt, uidere /remitus quofdam z^c. Ã¯taueritatem humanlt;Â£ natur ce Chriflus â¢ omnibus modis uoluitindicare. Neputemuseumfolu fjabuiffe carnemihabuit fimul humanaanimam,quci! potuit dolere, nbsp;nbsp;tangi aifilionibus, hoc permittente

deoper dijfenfationem,itautob teneritudinemamoa ris ipfe etiam fenferit id genus affvÃ¢uum, ficutmox te ^tur Luangelifto, dum dicit: lefus lachrymatus eft. Alij dicunt animam fÃ¹ife in C hrifx), id efl: uitam : ZT twlunt animam fliiffe in Chrifto, quee in nobis fit, qucÃ© potuerit etiadolere.Huiufmodierror diminueretno^ flram confolationem. Si minus fumpfit,cur non maiusi Id efl, indicauit fe quoq^ turbari, aliquid decedere ab' ilia tranquillitate, quam femper priefefirebat. Hott eratobniibilatus Grtriflis,fcd cumtalia iamuideretj remittebat aliquid de fuafolitaflerenitate.lta declaÃ rauit

.-IN EVAN G. I O A Nk XiÃ® ' â n^KÃtfe condolere noflrisinalii,qui4ucnit propter riinium (alutem.

Qttopo.) HoccertefciebdtChri/lus, tdmenroÂ«i ^dt, ddturus illis occdfionem petendi or rogdttdi, quo mirdculum cldrefceret.

Domine.) Non quomodo locdtus Ãicrityfed ut ui dedtfepulchrÃ¼, zj ut hone/ic corpusfcpelierint. Vna dmicorum confoldtio, prd;fertim luiUorutn, qui relia ^ioftÃtme corpord fepeliebdnt : unde domino oflendÃt fepulchrum. QiidÃdicdnt: Honefle curduimus ilium fepelire:in hdc re nihil eft neglecTum. Nondum tdmen student petere 4 domino,ut refttftitetftdtrem.

Ldchrymdtus.) Suprd,Infremuitftgt;iritu:nunc,l4 ehrymdtus eft:ut uideds etidmÃris teftdtum eftÃ¨, quot modo intusÃerit dfftÃ©lus.

Quomodo.) Omnidnuileinterpretdntur:quictea corum oculos zyc. Eccc ft uerusftlius dei eftÃ¨t, dbftnt hocpotuiftÃªt. Etftilliftntdliqudnto dili^Ã©tioresquÃ¹nt lAarthd cr Midrid in Iduddndo C fcrijlo.

Quidam autÃª ex ipfis dixerunt : N 5 poterat hic qui apcruit oculos caeci,facc rCjUt hic non morereturC

AVx/iKimwjmi/Ã¨rta LdZstri,quiper inftrmitd tcm.mortuus eft, quiq; qudtriduo in fepulchrcr

Cap.XÃ AH N o T. IOAN. OE C O LÂ» idcuit : (fudiuinmslbrorumproÃ-cttrcfolicitudinentAtl Lazttro didicimus generalem noÃrani eddmitatentt ^uiaper Adam omnes peccauimus: deinde per foro^ re$ illas,ecclef x folicitudinem er interceÃionem.AU* diuimus autemetiam immenfam dominimifericordii Cr eius uirtutem, quÃ m compatiens frerit, er miferi^ cordiam fuam etiamlachrymis fitfe/iatus. lamqno^ modo potentiam quoque declaranerit ,fufcitando Ld^ Z^trumyOudiamus.

lefus crgorurfum fremens in femct fpfojuenit ad monumentum.EratautÃ© fpelunca,Ã³^ lapis fuperiacebat fuper il* lam.AitfefusiTollitelapidem.

Ciuandoludiei irriferunt iftamChriÃi mifericot Clrriftus diam erÃcilitatem,deni(Ã¶ inÃemifeit, djtidam expo quare Ãe nunt,utaudifti5,contrapeccatum,er mortem quÂ£ in* ^tferU. nbsp;nbsp;grejjd eji per peccatum er per dÃ¦monem. lam auteitt

maior erat mors, er grauiorcalamitasiftorum, qui ex ceÃ¼entem iÃam Chrifti benignitatem,ermifericor* diam irridebant .Ã¯Ã¼is denuo irafeitur dominus, illi^ Ã¿rauius fumpturi fmt indicium, qui dÃ¹iinte mifericor* dite opus contemnut. Qjeam enim iUispoÃ¯licebimur ft lutem,qui ipfam dejÃiciunti cum non aliter poterimus faluari,quÃ mpcrdiuinam mifericordiam. Utuidemus (iminammifericordiÃ¢ aJiquomodo prafiguratÃ¢ pul^ (brt

IN E V A N G* IOAN. iij clrehoc inloco.Dcploram Ldzdrum,^!^Â»!noflrant CiilaiftitMem dÃ©plorÃ¢t. iudlt;eis indignnmuidetur,lt;juiÂ« iiisejl ojjindiculumcrux,qtiod Chriflus Uchrymen tur, Adhucalitjui dicunt, quid opus filiumdei hontine fierii nÃ³nne in principio potuitferuare,nepeccuret AdumfPotuijJetdeus. ScdinterimuocesillÂ£ blajpheÂ» itufunt, cr ejftcnuunt nobis diuinam gt;nifericordi4gt;n^ Si non hoc permifiÃet, nunquum iUu fimimu dei paten tiu mMiftftata eÃet, nbsp;fummus honor er^u homines.

Quemadinoduluibei ofiÃ¨nduntur luchrymisChrifii, itii(disputant opusChriftinon fidÃe neceÃÃ¼rium. Vc rumilli plane irrident ipfam falutem. Ciuiigitur ta^ lesfunt,ictm non folumfiliuin dei cxplodunt,fed etiam peccatu in fpiritum janihim committunt. Et hs fecitti (jo infiemifeet Chriflus.

Adfepul. ) Ad opus fuuin uadit : quamuis multi mail fini ingrati tÃ¢tÂ£ beneficenti(e,fed deus nouit fuos.

Speluncd.) Probe munita,nequisdlium mortuit infirret,ucl nondum uere mortuum mderet.

ToUite.) omnia uulteÃe conf^icuafl/eÃ©ttitori^ bus,nealiquaflaus puteturineÃe miraculo. Cteteruin fcimusnoseflefepultos in peccatis,cr grauem lapide nobis fuperimpofltum. Non lapis grauior uelfaxum Pcrcatuld' quam incrÃ©dulitÃ©s ipfa. Neq; credimus benignum deii, pi^ Ã¿'ouis* donee Chriflus uenerit, Difeipuli lapidem moueant, externaoperadoceant, admoneant, adhortentur : cz

Cap, xr A N N O TÂ» I o A N, OE C O L, itd difcipidi aliquo inodo toUunt lapident, zy (]uic(iuii. externum eft: non ignarus interim ipfe quid e/fetftÃ¢n rus. internum opus ftbireferudt, quid folius^ieftuid tdmddremortuis.

Didt illi Martha foror ei'us qui mor^ tuns fuerat: Domine, iamoletjquatri=Â« dtianus eft enim, Dicit illi lefusiN Ã³nnc dixi tibi, quod ft credideris, uifura eftes gloriam deif

Pertinet etidhocdd ueritdte mirdculi, quod ÃAdr^ tljd dchortdtur Chriftum:utomnino certumftt uere. ilbimftÃ¹ftÃ¨ mortuum. Ucet uiderc in iÃd increduhtd^ Â® tem, Suprd dixerdt,fe credere leftumfilium dei : nihilo., minusdchortdtur hic dominum.

Domine.) Ptidm illddefterdbdtquoddmmodo: er ftcuidpoftob cdrndles dehortdbdntur Chriftum,, itdetidm itldrthd iftdignard diuindrumrerumChri^ ftumdUoquitur.

Foetet. ) Opus te indignum eftiquid dges cum hlt;f mine ftxtulentoi nolumus te cotriftare ut hunc uideds:, erit enimfpeiktculum miferum: nam ne fuftgt;icdbantur â¢ quidem refurreilionÃ© : er qudfti C hriftus uidendi mor^ tuum cupidusproperarct ad fepidchrum: perqftÃ¼d uilt;â detur cdrpere opus diuinum.non enim erdt intcrpelldit â , dusCMftusinftioopere.

Cndideris. ) Sigttdnteraddit,ficredideris:nint credcntibus benefi.ccrc dÃ©crÃ©tÃ¢t : incredulis oinnia tdit dem in malum cedent. Alij uideruntmiraculu,fednon gloriamdeijCT'potiusirafcebanturChriflo. Opustjui dem tribuebant deo,fed ijuafi abf^; C hriflo hoc/Ã Ã©luin effet, cum tomen pater omnia agat in gloriam fllij fui. Sicut pater honorificat flliu,itdflliushonorificatpa* trcm.SdtisredarguiturMarthdifla.quafidicat,lt;:iui(t interpellas mei tuum efl credere : nunc efl hora, ut fl* tius^i glorificctur eximijs miraculis. Pulchre prtepa^ ramur,nealienifimus fide, alias non erimus capaces myfleriorumdei.

Suftulcrunt ergo lapidÃª Ã loco, ubi is qui mor tuus fuerat,erat pofit us.lefus autÃª attollens furfum oculos, dixit : Pa ter,gratias ago tibi,quoniÃ¢ audiftimeÂ» Ego autÃª fciebam, quod femper me ail diSjfed propter turbam quae circunftat, dixijUt credatit quod tu me miferis,

Sicutamoueturlapisprincipio,fleet neceflarianÂ«:. bis efl fides ; hocq; C hriflusipfepoftulat: deinde mife^-ricordiam domini experimurper fidem,ut accipiamM. eiusflgt;iritumuiuificum.

I Oeulos.) Quid aliud hoeÃgnificat, c{uÃ nt ipÃtnl elfeaduocatii noftrum^Preceseiusexaudiuntur, Hcfr. ! Mtfciamuspropter ChriÃ¼igratiam o-dignitatem, nos fieri capaces donorum dei.

â Pater.) la)naudiuiftime.OrauitqtÃ dÃ«:perquod charitatemerga humanÃ¼ genus oAendtt.Anteomnid nobis neceffdrium erit, ut crcdamus. Et h^ec eft ftdes qua; uiuificat eSquot; faluat, fi crediderimus C hriftum mifigt; fuin. Qicit-.Ex immenfa tua charitafe mififti mefiliuitt tM{m,utficrembomo.Chrijlus nonopus habebatof ratione-.fiedpotius quÂ£egit,egitut conÃrtetur fides noflra. Quarc iHa omnia fifla fiunt^ dicit, potiÃimitni ideojUt credant quod turne mifi^i. l llum cxcito Ã mor tuis, non ut mihi parem gloriam magnam fied ideo ut tupaterglorificeris. Scio quo loco apud te habear, quantu tu mihi fiueas. Populus contradicitmibi,quafii fim blajÃhemusÃed fciant tanta bona mc Ã te recipere, er non ab alio .Omifia igitur Ã diuina mificricordia no^ bisconceduntur.

Eiihil aliud adhibuit C hriÃ¼us extemum, quÃ rn uo cem illam. Spintu fuo, Qf omnipotenÃ a; fiua uerbo fit hoc miraculum, lila uox magna Chri^li,fblumproi pter circumÃ¼antes prolata eA,ut agnoficant quidnant ftolucrit per illant. Non propter Lazarum prolata efi, nam

IN E V A N G* IOAN. Â«5 84m ilk non habeiat opus tuntd uoce,fed ut dgnofcdâ^ tnus diffkultutemrei. t^onloquor autem depotcntÃ¹ Chrifli,cumiubet iUum cgredicrc. Nosquoquepcy Chri^um faluabimur, ut ille inclamauerit cordibus noflris, mortiÃcMorit noHru membra, lujjerit 4 corporalibus iflis abire,duces adJpiritualia.Fihf dei, ubi ipfis locutus juerit Chriflus, nequaquam iÃ¼um re* â pellcnt. Cluidam uoluntc/je Ekazarum, quodadmo^ dum commune nome apud Hebrlt;eos: fed de hdc re non fontendimus cum quoquam.

â Etprodijt qui fuejrat mortuus, mas nus Ã¨c pedes habens tcuindÃ®os fafcijs fepulchralibuSjSC afpedus illiusfudas rio obuolutus crat. Dicit illisicfus: Sols uite illumjÃ: finite abire*

liÃiraculum: qui mortuus erat, proikt Ã¨ /Ã¨pulchro; etiam obuinÃ¢us,quod magis mirabikthiuufmodi enim fsfcijsztr lÃ¤nculis mortui li^antur: nam uiui etiam lie g4t( non po/funt ambulare : fed hie non fine miraculit ficit eum prodire Ã¨ fepulchro.

Facies. ) imperante Chriflo nihil non efl fleikt fednokbat hoc perpetuofieri. lterumprlt;Â£cipitdiflie pulis uel asklantibuSjUt folueretur Lazarus, cr conce dereturlibertas ambulandi: non enim ualuit inuincuÂ« lis dmbulare.PatuiflÃ¨t dare poteftatem ruinpendi uitta

ctJa,quiuitddcdit: tarnen dlijs commendat, utueritia mirdculipatefcat.Ã¯ndeq; coUigimus C hriÃum um rett finrexiÃi,^^ nos refurreÃ³luros effc. AdaUegoridnt quoddttinet nonrejÃuo, ^/iortuiÃrcuiuifcunt,ddhuc horroriÃtnt uiucntibus. lubcntur folui uinculd. ÃitÃ igitur ddhuc ligdti,hdbentur dpud bominCi mortui* Sunt quidam humana uinculd,quibus nos decldramus dlios mortuos cÃefÃueper cxcommunicdtionem, Ãue per uerbum.t^eceffÃ¨ ut quis prins Ãt mortuus,dntequi uinculd dddantur, SidutÃ© dbÃuleris uinculd, niÃdeui grdtidm dedcrit, uiuens tarnen nS er it. InjÃiritu C hri fii or inÃu, res oinnis eÃ Ãtd.

Multi ergoexiudÃ¦is qui ucncrant ad Mariam,Ã´Ã´ uiderant quÃ¦ fcciflet le,* fuSjCrediderunt in Ã¼lum.Quidam aute ex ipfis abierÃ»t ad pharifeos, SiC dixerSt (llis qux feciflet lefusÂ»

'Exdiuinis operibus ChriÃi,Ã:mper qiÃ ddmmef liushdbent,quiddmuerodeterius. i^dmiterum uidea mus hic fedionem. Alijenim credidcrunt,dlii annunf, cidrunt hocphdrif^is : illis inquÃ¢, qui mhÃ¼ aliud quam mortemChriÃi meditabantur, indicium certum eÃ no, puro animo Ãciffe, laigitur aliquo modo gloria Chri^ fit reÃtlgct, quid dliqui credunt. Hoc enim Ã,du in Ldf Z^Ot.erdt typus rcÃarcdionis in membris ChriÃi.-

Phdriftcos. ) Q^id hdicbdnt ifli^ Nihil contrdChri fbiin diem poterdnt neq^ calumniari. Erdftt ip ft tefles, ddfirebant nimirum phdrifeis,qute non ^dtderdnt, urgebdntfic phdrifdos, utproperdrent dd occiden dum C hrifluin.Nunc dcfcribit concilium phdrifcorSt quomodo idm deinceps mdiori ftudio cogitdrint de oce ddendoChriflo.

culo,dd refufeitdtionem inqudtn Lrt;lt;dn, conn fiuere dd C hrijium,^' inde dgnofeere deum nbsp;nbsp;redent

ptorentfuum:fed iUd dei operd perpetuo /olis bonis Oquot;, Ãlijsdeiutilidfunt. Mdlifemper feindignos exhibent dÃ©tÃ©riorÃ©s euddut,unde potuijjent mcliores hdberi. pleriqi cum uidi/j'ent mirdculum hoc, non funt reddtti meliores,fed dbierunt ddphdrifcos, incitdntes illos dd cadem ChriÃi, cj- ideo fequitur impium concilium fdn^ cerdotum,in quo Chriftus condemndtur.

gt; Collegerunt ergo fummt facerdotes 8lt; pharifÃ¦i concilia, ac dicebant : Quid facimus, quia hie homo multa figna ae^ dite' Si permiferimus ills fic,oÃªs credent in ilium : uenient^ Romani, dC tollent

Jampridem conÃdi-anerant facerdotes in mortem Chrtfii : nunc ctutem truihnt, quomodopoffent comÂ» modeiÃ¼umperdcreipoÃquam inteUexerunt eumejjii autorem uitie. vbiq; licet uidere iftorum infaniam, etT-quomodoomnid fccus c..:eniAnt,qudmtpÃ conÃdant: Cofiliu md adeo nudum confdium contra dominum, in fummis fa iumcontra cerdotibuscrphdriÃeis,quierantiurifconÃulti ludao dominum, rum, quxrenda erat maior religio er amplior iuÃitia: fednemicaquidemfapientite iniUisapparet, quidolis er tyrannide omnia tentant.

djiid.) Perplexifecu,cum iam debebantiudica re quid eÃet fÃ¤ciendiim. PoH tanta miracula profiÃ¢b adoranduserat Chriflusutfiliusdei-, obtemperandilq; eius pricceptis. Sed quiaregnum iÃ¼orum erat exhoÂ£ mundo, er C hriflus uenitad contereitdum regnum il* lud fatana, meritÃ¶ in tanta anxietate conÃitutiÃtere. Ep. I p .cap.de Aegypto freit mentionem,ubi omnino deferibuntur confilij inopcs, fapientes Aegyptiorum, Idemer Hierem. ercÂ£teriprophetie dedeÃruÃ¤lione BabelÃmiliadeÃcribunt. Qjtandoapprehendunturiit mediÃ periculis hi fapientes,non eÃ ut cofulant. C hri* {lusueneratadrepellendastenebras huismundi, quia ipfe lux mundi. duid Ãccrent tenebrÃ¦i Anxij facer* dotes uidebant opera fua redargui, uolebat in fuapom^ pa manere er fua tyrannide, propterea C brijius itdo*

I N E V A N G. I o A NÂ» ii7 Icrahilisei'alillis:nctj;Uictm iniKniebMcomodiorcÃ¼t, ^tidm ut toÃ¼erent C hri/ium Ã¨ medio. Hoe etiam hodie licetuidcrc,ciuotiesfgt;rincipes congrcgctfituraduerfunt domini uerbu: quando putÃ¼t maxime extiniiuros(etf; (tliquanttilo tempore perfâquuntur bonos) ualidius reif uiuifcit apud eleilos. Es^ fententia,omnino dcftituin mur confdio.

Hic homo.) Vocant hominem : potius deum opÂ« peUitre decebat ; fed inuidia nonpermittebat,ut honea fledcChrifto loquerentur'.quamuisipfi operaredar guerentiÃ¼os.

Signa.) Alibi negant fignaÃcere ; fed nonpotee htntiamdiceree/Ãimpofturas. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;

Sipermiferimus. ) Efl humditerquidÃ«diÃ¢um. id eft,nifi occiderimus illu, amp;nbsp;abMerimus de medio, lt;lt;4 Ã¤n erit de nobis:cr fi manferit in fua digmtate, omnet credent in iUum.Omnino non poterantChrifli aufirre dignitatem, quemadmodum uolebant, quia C hriflus tnanfituerusdeu5:cr itacoailifunt illumrelinquere.

Romani.) HeeiuitateloquÃ¼tur O'templo.Qoio modo hoc conueniebat Chriflo, qui iubebat cenfum da reCiefari-.tunicam aufirenti,palliumporrigere?oe. Et cum nihil omninodocua itad feditione mouendÃ¤t quodchrifto afcribebant,hocipfi perpetuÃ¶fecÃ¼meÂ» ditabantur,qHomodo pofient Romanum imperiu tobt

CapÂ»XI AN NOT, IOAN, OE C O LÂ» Irre. EtiamfÃ¨quentibusannis inde exordium beUicÃ³e pit,quiarebeUes fiiii Romanis,excludcbantq;prÂ£* fules-.undcQTciuitasdeftruikiefl:.

ToUent.) QuomodotoUent,nififublatatotireo ligiotK ludxorumf nimiruin hocagnolcebÃ¼t etiamex prophetis.Ddniel.ei.ln dduentu ChriÃioflendit,cefr fatuTctsoinnes iÃ¼orum ceremonids,i:ygentegt;n ip forti eÃe obflruenddm. Hoccptimebantiud^i^quifoluiÃd cdrndlid cogitdbdnt, er Ãiritudlid prorfus neglige^ tdnt. E-tutcunque uerbd iÃ¼d locutiÃerint, eodem idÂ« tnenÃiritudili,quoQrCdidphds epifeopus illorum: ttdin omninoÃfhim eÃ, quod timebdut. PotuiÃent cu ChriÃo inlibertdte mdnere, fed occifo Chrifloperdi 'derunt locum gentem. KocÃreomnesdicebdntiit concilio, nihilominus erunt dneipites, quidnam eÃet faciendum,

Vnus autem ex ipfis Cafaphas nomi nCjCu eflÃ¨t fummus facerdos anni illius, dixit iHis : Vos nefeitis quicqua,nec per penditis, quod expedit uobis, ut unus homo moriatur pro populo, amp;nbsp;no toia gens pereat,

VÂ«ar ex iÃ®lis, ut loco erdt prior itd cr impudenÂ« tidcteteros anteceUebdt,cu eÃet fummus fdcerdosunÂ« tii iHuiS. Er Ant pontifiiesfymonidci ; iuxta legem drÂ« bebdot

I N E V A N GÂ» I o A N. ai8 keffÃ¨pro^nati ex tribu Leuiticd, et defcettdcre lt;lt;amp;nbsp;Aaronc. Sediantcontempts legeemebant fdcerdotiu a Romanis ; cr ueri facerdotes ex linea,olim perditi et occifiÃ Pompeio czHcrodc, Talisetiameratponti* fixiÃe Cdiaphas-.nihilominus quamuis impiusejjet, tarnen hunc locum occupabat. Etfi quidem animii fpe ihueris loquentis,fummam inueniesimpietatem: ft au fem dijjienfationemdei, quod deus decreuerat per ore ganaperfieere, inuenies uerba mainte confolationis.

Voj.) Id efl,Ãiipidi eflis, muliebres,cr timidi dtis uobis maÃ¿idm con/cientiamfUbi tanta efireipue iliclt;eutilitds.

Expedit.) Quid tantificitis homuncionemdlie quemi iam ueflra omnium fententia tota gens pÃ©riclita: bitur:qudnto fatius gentÃ« faluamfociamus, cr itte tole IdturÃ¨ medio. Hlt;fc erat impid uox illius. Sed fcimus non eljeÃcienda mdla, ut eueniant bona. Etidm hodie tales principes cr indicesinueniuntur, qui cÃ¦dedffie ciuntdlios,ut populusfitinmaioriobediÃ«tia. Sedplae nÃ¨ contradicit omnis fcriptura : etidm fi poÃes unius iuftihominis cade multorum fd}utemoperdri,tdmen non licebit tibi: quanto minus C hnflum debebant tola lere,qui nihil quÃ m pacem Ãiirabdti

Vnus.) Alioquieritiflimoriendum,quidmdliÃ lgt;ra:occupeturi Sed hoc omittunt, quod interim offene dunt deumtcui iuÃus hÃ§mo cura efi, Ã quo pendent oÂ»

Cap.XÃ ANNOT. IOAN. OE C O L. mnia, cuiusq; unit effc uindex: idea planÃ© flulte agunb ([Ma itbi non timor domini, ;bi nihil fapientitc. Proper.

' -i.CÃ¼CtcrumÃordinationcmdei animaduerterimus,ft^ eilt Euan^elifta explicat, inueniemus quanta bonanoe bis accejjerintper C hriftum : quia Ã fiia gente erat ocÂ» cidendus.

Hoc autÃª Ã fcmetipfo non dixit : fed CÃ effet fummiis facerdos anni ilh'us, ua ttcinatus eÃ,quod lefus mon'turus efTet pro gerne : Ã¶il non tantÃ¶ pro gentc, fed ut fÃ®hos dei\qui crant difperfijcongrega ret in unum,

Quamuisfueritimpius(fedquiaeratpotifex, ad^ hic occupabat locum islam pontiÃeis, quem deus hoc priuilegio honorabat,utper tempus ifludquolexenit in uigore,Ãacerdotis autoritate no careret ) tarnen deus uÃisefl illo tanquam organo : unde diÃeimus deum non raro aÃiflereprincipibus, utnonnunquam ignorantes optima conflituant, quec ÃÃomniarent nequaquant ad tnitterent, No erat animus Caiaphie,ut cÃ¶gregaretur populus, nihilominus deusutebatur malo iÃius prin* cipatu. Verba principum Ãolentauulgo magisobÃerÂ» Uari,ey Ã multts annunciari: qua; autem priuati homi* fies loquuntur, pauci animaduertunt, etÃiÃapientiÃiÂ» â maÃnt^ sj uero idem diÃ©lÃ¼ pronunciatÃ¼ Ãerit Ã prin* cipc

Ã® N Ã V A N GÂ» I O A N. 22Sgt; fipf tnit^tio quopiam uiro, tunc multi ctdniiranturf O' retinent quidnam diÃ¢um Ãt.

Icfus.) E.ft igituretiam prophctia,dicetaliqiiis. Izfiprophetiit generali nomine diÃ©bt:fedfiuelis pro^ phetas cum iflo conÃrre, eÃet ahÃona comparatio. Ad Corinth. habemiis,quodJpiritus prophetis fubieÃ¢Ã®us efl.E-faias cralij non ignorabant quid loquerentur. Caiaphds nihil taliu cogitabatfecum. Inueniinusitein prophetidin eÃe donum, cuius participes etiÃ¢ eÃe pofn funt impi/, ut in die iudici/ multi dicent : Domini, doa mine,fgna ficimus. Matt.y.ot^,

Moriturus.) Gentem hic uocat populum,utcunq; dtjjierÃim in toto orbe: unde Chriflus antea dixerat eues alias fe habere,quasoporteretadducere, idea ocÂ» cidendus,utcongregaretur una eccleÃd,O' memirct C hrijh diÃgt;erfd unirentur in unum corpiis. Ex hoc loco licet multasprophetias exponere,quds 1 udai peruerfe interpretdntur,dum expeÃ©lant reuocationem fuam e:i gentibus,quafi iterutnredire debeant inBieruÃalem, utinprophetis legunt. SedreditusilleimpletuseÃper miniflerium apofloloru.Nam ut C briÃiis eÃ mortuuSi deditÃiritum fanÃ¢um apoiiolis : er hi profiiliÃintin totum orbem,crcollegerunt nouam ciuitatem Htea ruÃalemex omnibuspopulis. Sanguis ChriÃi ÃtÃicieÂ» bat pro redemptione omnium, fed illis foils Ãtbuenit, quiÃintÃli/ dei.C^ui hicper uerbum deiregeneranÂ«

Cap.XÃ A N N o T. IOAN, OE C O L* tur, iHifiiere dijker fl per totam tetram. Sicjjiirituffuit Ã©his interpretdtur uerba Caiaphec : unde non efl miru itÃ®id propheticd uerid,dlidm expofitioncm dccipere ^udm literd nudd fondt.

Pricudluit fententÃ®d Cdidphte, occidendunt pldiiÃ¨ eJfeChriÃum. lllo diefigndnterdicit, quo dcceperunt Chriflum tdntum niirdculufcere,effeprincipemui^ tiCZ^mortis.AbiUodie, qudfiperddmirdtionÃ© dicdt^ kfusergo iatn non libÃ©rÃ© ambulabaC inter ludaeos, fed abfjtin regionÃª iuxta defertSjin ciuitatÃª quÃ§ dicitur Ephraim, 6^ ibi uerfabatur cum difdpulis fuisÂ»

QudmuisC hriflus ntdximum mirdculumfÃ¨cerdt, certum erdtpopulum dliquo defiderio Chrifi fr* tteri, ut expoflerioribus pdtet, tdmen C noie* iatfldtim uenirellierufdlÃ«,fedexpeÂ£kiuit donecdefl deriupopuliincrefceret.UdnoÃ®ebdt publice dinbuldre tipud Ã¯udieo5,non quod fibi timeret,fed ddbdt dliqudn* diuloiumirtc,utfuprd. Sicq-confuluit infirmitdtino* flrte,cr inflituit nos,ne itd temerepericlitdremur.

queudlde procul dHierufdlcin,duobusuel tribus mi* lidrtbus dijk.bdt,uno diepoterat redire Hierufdlem.

Ã¯ N E VANG. I O A N* 2)0 ^MÃ¼mÃcumdcÃituuerat hocpdfcbdtc uelkoccÃ¯Â«. â¢Ã¼- Indicat hic EiMUgdiJki, ChriÃum dcÃitutum fuif* ppopulo, tantus iUic populuf,utin Galiliei, 1Â» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eÂ»( iM cÂ«m folis difcipulis uerfabatur.

Inftabat autem pafcha ludÃ§orum,8d afcenderunt multi Hierofolymam Ã© reÂ« gione ante pafcha,ut purificarent fcÂ»

IterumChriÃufoccaÃonemijumtyUtdeÃdmuin Ãii Hicrofolymitis inijciiit, abfcodens fe dlitluiinto tent pore, er permit tens alios afeendere Hierufalem, itaut abfentiain iUius adinirarentur.Volcbat eitim excipi ab mis honeÃe, er indicarefe cum gloria quada effe proÂ» mifÃim Mefiamper prophetas. vndedicit,jnÃabat pafcha ludlt;eorum. Cognominatpafcha tudaicu, quii nemo illud celebrabat eiuÃ m ludei.C aufam autÃª quaÂ» re pafcha inÃitutum fÃ¹erit, audiuiÃis in Exodo.

SanÃ¢ificarent. ) SanHiÃcatio ilia erat, quia per aliquot diesorabant intemplo,erabÃinebantÃ¤ ccrÂ» tis quibufdam epulis, utpurius pafcha manducarent. Kune quidem morem, quidafolennem habebant: etii Paulus cumcoitcris fefan{iiÃcauit,utin AÃ©libus haÂ» temus.Licet interim animaduertere, cumilli tantoÃu

CapfX I A N N o T. IOAN. OE C O U dio Ã§rpuritxte celebrdrintijÃ®ud luddicupdfchiij td mdiori pietdte mentis conuenit, ut nos uerÃ¼ pdfchd câ¬lebrcmus,h-dfituripeir Chn^lumddnouitdtÃªuitlt;e{

QuÃ§rebant ergo lefum, Si. colloque bantur inter le,in templo ftantesiQuid uidetur uobis^quod non uenerit ad diÃ© feftÃ¼mr'

Hicdppdrct, tjuoddixi populos iÃ¼osduidos fÃ¹ijjÃ¨ uidendiChriftum,Qridmincenlbsquoddm dcfiderio: unde mox illd in templo cum ftc fe deo uouerent ,lo^ue bdntur,

Vobis. ) Prius: '!gt;tunquiddhittirus eftddgentcs! Itdhic. AnÃrtdÃis prÃ¦fenfit infidids ludeeorum,uel metu quoddm tenetur, quod non compdret f Ndmedit fdm quare tdrddret C hrijius,cognofcere non poter dtgt;

Dederantautem fummi facerdotes amp;nbsp;pharifei mandata, ut fi quis cogno* uiflÃ¨t ubieflÃ¨t, indicaret, utcÃ´prehenÂ« derent iliumÂ»

PhdriÃei drbitrdbdntur Chriflum Idtcre ÃrtdÃis nietu, noÃ¼eprÃ´dire nÃ¼cinpublicum, eumq; ob cd^. â¢ fdm confÃ®ituerdnt mdnddtit. SuÃgt;icdbdntur cifim Ã§lditt (tfcendiÃe dd fifliuitdtem cr no longe dbeÃz, cjuid Ãe rdt iniethdnid. Itd omni modo inuidid no ceÃdt. Pr.c [entent ChriÃumnonÃrebdnt, dbfenti^uoq- inÃdidS Ãru(igt;

IN EVANG. IOAN. ijt : ftruebjnt. Alij titmen alijsrdtionibus defiderabÃtChri ftum : Ã¤liitduitdm,idij uem nd mortem. Ã¯Ã¼i cupiebdnt uidere miraculd, idij nihil mdgis oderÃ¤nt quim Ãe gloigt; rificitriChri/ium. Verum aduoLit Chriftus opportun Â«0 tempore,utfigurie prophetdrum implcrentiir.

Efus ergo ante fex dies pas uenit BethaniÃ¢, ubi La mortuus, quetn fufeitauit Ã mortuis.

Igitur quid mdgno defidcrio Chrifti populus idut ldbordbdt,Qr erdntidm dliquot pdvdti dd excipient dum ilium, mdxime poÃ excelleiis hoc mirdculu. An* te fex,id eft, fdbbdto, qui dies pnecedit diem pdlmdru.

Bethdnid.) Locumnonlongc diftdntÃ«, utfuprd, iaicrufdlcm elegit, quo fequenti die cum glorid qult;t ddmingrederctur,ddimpleturus infignem iftdmpro? phetidm ZdchdriiC prophetic. Quid auternftcei-itiif Bethdnid, ddmodum diligenter defcribit Eudngcliftd.. Chriftusubiq; inculcdtdifcipulis mcmoridm fuiCpdf^ fionis,Qrnonmultum temporis dbefte dpdftionc, or ftiontefe iturum ddillam. VnÃ«luscnim eft Chriftus^ Aidrid. QÃ¿dm ob cdufdmf N(iiitrara iÂ« diemfepultu^ fiC.Hdbebdt unÃ³lio ifkk ftgurdm quanddm undionis fnortuorum,Ã§ritidicdbdtfe Chriftus iamidinproxi*

Ca,XII A N H o T. IOAN. ÃE C O L* Â»untere morti. itdindicateis proxitnam elJepaÃio* nem (uam, quamuis interim murmuret Ã¯udas, uel dlif difcipuli cum ludd, in Bethaniderat-, loco fdtiscelcbri propter Ldzdrum, qui erdt mortuus, dd quem cr po* Ã¼ed multi conÃuebdnt, excitdti infigni mirdculo. vn^ ilcEudn^elifldnotdnter dÃigndt.

Mortuus.) iHeiÃ¼icerdt,0'uolebdt Chriflus nul itÃ©rÃ© dpud hune Ldzdrum, Ãue in domo Simonis uel lJldrite,de hoc nobis non eÃ controuerÃd.

Fecerunt autÃª ei cÅnatn ibi, amp;nbsp;Mar thatntnÃ¯ftrabat. Lazarus uero unuse^i rat de numero difcÃ»bentiÃ»cÃ»ipfo.Ma^ ria ergo accepit libram unguenii nard^ ni optim(,ualde preciofi,et unxit pedes Iefu,amp; exterfit pedes iilius capillis fuis,

CumC hriflus ueniÃet in BethdniÃ¼, Ã¼lic uoluit cX ttdre cum dileÃ´lis dmicisÃds : num inÃgnem Ãiiffe dtni citidmÃlorum,Ãtprd indicdtumefl. Videdmus obiter hoc loco, Heere iÃ¼is tempordlibusuti pro noflrd na ceÃitdte, Alij eudngeliflte hocconuiuutmindÃ¤mo Si^ monisdicunt ÃÃ¤lÃe.EtpulchreÃgurd eccleÃ^hid^et, ut Ãtprd: ndm iterum uidebitis iÃ¼ds ejÃe iun^kis,zy mi^ fiiflerio dcputciri undmquÃ¼q;. fJldrthdÃolicitdefl, rid intentior dd dudiendum uerbum dei : uel etidm qux domi fedebdt, iÃ¼d hoc loco dccipit unguentumprecioÂ» fiÃimum, inungit pedes icp, quo tenerior quidum fÃ¨r uor

IN EV AN G, IOAN/ i}l Â«or indicatur crdeuotio cjuÃ¦diÃ¼n,utficdicdm. Erlt;tÂ£ enimtotadeditd crgratiÃima Chrifto obheneÃciunt illud,qtto Lazaru! excitatus 4 mortuis. inttenimus igiÂ» turin ecclefiadei, alios miniflrarc, alios dlifs operibut occupJtos, tame omnes adhuerere Chrifto. Et difcum^ beate C hrifto^certum apoflolos eu eo difeubuij^.

Ccenam. ) NoÂ» dedignatus eflcÅnare. Martha miniftrabat illi : qtiamuis eÃjit domina, tarnen non ent befeebat hoc miniflerio fÃ¹ngi.

Lazarus.) Rede is qui refufeitatus efl,et aliquo mo do refurreÃ¢iomsparticcps, recumbere dicitur cu C hri flo.Licet non refurrexerit adhuc ad lt;eternam ifla glot riam,cr aduitam immortalem,gerebattarnen figu* ramfittuTierefurreÃ©Ã®ionts. Etuere quifquis hicÃ pec^ catis refufeitatus fiierit,ut diÃ³lu efl, et audiuerit uocem ChriHi, euocantem exconfuetudine peccatorum, iUe conuiuaeritChrifli, cr gaudebit cum eo iugiter. QÂ«i rtutm intenti funt uerbo, quiq; precibus funtdediti, iU liChnflum inungunt. Sanilus Bernh^-dushanc rent pulchretrail!it,quomodo unxerit Chriflum: tarnen fcic no diflinxerunt euangeliftÂ£ ilia : folum hie additu, ttnxit pedes lefu,etiamfl effuderit in caput: tomen oc* cupata flit in ungendispedibus,ficqi humilitateoflen dit, iJonadhibebat linteUjfedproprioscapiRos fuost quos,antea exhibueratÃrtaÃis inufumhuiusmundi, tueratflrtÃ¨ gloriofula incapillis Ã§y-nimis fuperba.

NardinÃ¼.) PreciofumdpudiÃ¼osunguentu'.Tfi^ â sxxÃ¿? -ni}o^vri(dis,fi(kle., quod onfttino eftfyitccru, ctÃ¢nonfuntddiunaÃ¦dli^f^ecicsuiliores. Eterdt htt* iuftnpdi Unguentum-.quod etidin mdgndpecunidftÃ¤t lt;eftimdti(,utexucrbisludÂ£licetd;ftimdrc,trecetttisdc ttdrijy :id^ ftcit jirÃ¨ quinqudgintd ftorenos iuxtd fup^ putdfionem ueteruin, uel quddrdgintd corondtos : utt^ dedppdret udldeprecioftum ftaftcunguentu. Vngitn^ tur item pedes leftt hodie, quotics bencficid nfittiftrii Chrifticonftruntur.

P,edes. ) C hriftus non repudiduit hoc opus ; dt^} often^iit mundis omnid eftÃ¨ mundd. EtiÃ¼ unguentd iftd precipfd,nonfuntlegeinterdiÃ©kipijs: poftuntpro tem pore uti illis, priefertiin in regionibus Ulis cdlidiorh bus. ^bjit ut ftmus fttperftitioft ut quiddin, qui itd tef mere iudicdnt : ft quis prater pdiiem, trid uel qudtuof ftrculd intulerit, ilium excommunicdnt, qudfti non liccdt credturis dei bene uti.EiÃ³nnc putdtis Solomon nein Dduidcm his bene fttiffÃ¨ ufosiC hriftus in Mdt thlt;eo cÃ¼cit : Ãuin ieiundueris, unge freiem tudm oleo. Apud ttos uideretur ejjÃ¨ luxus, dpud iÃ¼os quotididltum (yeitrAluxum. Eftoditiores ddmittdnt nonnihildeli^ cidruin,modo nonjperndnt proximos, cr dbijcidnt ti^ morem, ut diuesiÃ¼e, quiJpreuit Ldzdrum: dlioqui iu^ Ã¼d friftet reprehenfto tuda, cuius nimium erdtftuper* ciliuni- Ã¼on folum propter myfteriumpdÃionis,ftd

IN E V A N G. I O A Nf V,% etitan(jiiod lidtumejjetfdli^nullo modo permifiÃet P tampreciofo ungucnto ungi.

duÃin utile fÃ¹erit unguentÃ¼,cr Ã§fuMt predofuntr hinf.etum licet agnofcere, quia tota domus inde t(Ã§cetgt; pit refragrantiam.'Ã¼o folumC hriflus refidllatusfidt, fedomnes qui cum Cki/lo erant. ^ona opcraquÂ£ ex fide fluunt y bonum odorem adjirunt ecdef Â£, ut alif â letiamobledeatur.

Dictt ergo unusex difcipuh'silh'us, ludas Simonis Ifcariotes, qui erat ilium proditurus; Quare hoc unguentu nori uenijt trecentis denarijs, amp;nbsp;datum eft cgenisrâ

QÂ»i magispropcnfifunt adiudicandum dcmnandÃ¼ alios, ftrÃ¨cÂ£terispeiorcs fiait. Nam quan^ toquisuirtutibus magisexceÃ¼it,tantominus efiterne rariu5â.ad iudicandum inbificc rebus,qua; adiaphora fÃ¹nt,quteqipo/fi(nt ejjÃ¨ bona uel mala, tion expend dunt cenfiores ijti caufiam, cptare quid fiat : unde necefit fie ut prodant malitiam cordis fiui.Iudas prtetcxebat paupertatem. Fadllimume/lpra;texere pauperes cr gloriam dei : fied uide rem ipfiam, num pra;iudicet gloo rite dei uel pauperibus. PofiÃ¨t alia ratione pauperi* bus confiidi : quamuis huiuficemodicenjÃ´resnon reprea

hendunt ex corde. Prtetexunt guident ntulta,fedÃuÂ« dio [rroprij commodi incitantur: idg; alacriores Ãcit ttdcarpendum.

ludas. ) Is alijs reprehendit hoc opus. Apud (dios euangeliflds, etÃ¼ alios indignatos ÃiiÃe legimus. ljott raro, guod unus ait, multis afcribitur. I ta duolj* troncs dicutur blaj^hemaÃe C hriftu in cruce, zy unus folusblaj^mauitiuxta fententiampatrum, quicocof dantcuÃ¤geliÃas. Eftoautemetiam alijexucrbisÃ¯ud^ commoti nonnihilÃierint, quod tarnen non admodutn ueriÃntile efl, tarne alia rationc. Et pulchre hoc in loco alluditadpaÃionem domini. Caufaquareludasindu* flusfiterit,utaudcrettantuntÃcinusyfiÃ¤tauaritia,quÂ£ foufa eÃ omniuiu malorunt.

Difcipulis.) Eionobticuere cuangeltÃa:diÃ:ipu^ ioirum nomina: inde licet ueritatem hiÃoriieagnoÃ:ef re,cumdiÃipulorummala ztrpeccataaÃcripferint, ut tleMattha:o publicano,de negatione Petri zyc. qu^ nonuidcbantur pulchraapoÃolis,Ãedut minusÃ^f dkl eÃet hifloria euangelica, iÃ¼a adiednÃtnt.

ClÃ¿are. ) lÃ¼ud unguentumprecioÃÃimum: opoT tebatpotiÃimu paupcruin haberecuram. QucutiliÂ» ludasÃgUf tasparuaÃagrantiaiilladuratadhorulam.Ccrtenon rapÃcudoigt; loquebaturpropterpauperes,fedÃer erat. Interim tuf miniflroru daseritÃguraÃ.lforum miniÃrorumeccleÃie,quiqiue pauperumfunt,inÃ(osuÃtsconuertunt.

ADinodum diligenter hifloriÃ deproditione Iklt;s d^eiiifcrnit Etiangelifta,qui inter apoflolosnn nierlt;tb(itur,Ht hi potiÃimuni,qui ecclefiee feruiunt, adÂ» tÂ»oneantur,utfideliter fuo munere fiingantur.EereÂ» tat iUc marfupium,Gr diÃienfabat pauperibus quÂ£ colle^ki erdnt; (ed perjidus erat : Â«diwfiirabatur or ap portabat uxoricrfilqs. Admonentur inquam omnes miniftri uerbi, ut ea potiÃimum quarant, qu-e C hrifli cr proximorum funt: id efl, non quarant fua,non ÃeÂ» ipÃos,utflciunt pafloresinali,dequibu! Ez^^tielloe cutus efl ; nam horum omnium figuram gerit in fe In* das.,qui talia uerba deprompfltiQuare unguentunt Crc. N nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;recordatus eft, quanti Ãcmper C hriftus

ftcerit miÃericordiam, er omnibus alijs operibus uirtu tern ift^tttt prlt;etulerit, O' alioqui Ãemper abftinuerit omni ÃumptH, uiuens quamfrugaliÃime. C^itamuis non ita Ãentiret Ãecu,tarnen Ãciebat,quanta eflÃ¨t uirtus eleeÂ» moflnie : proinde illampratexebatÃuoÃccleri.lnomni busoperibus quaicenÃentur bona,nonÃunt operafle ilanda,Ãed quo tempore flant, qua neceÃitafe o ratio ne,perpendendum eft. EtÃi necejÃariaperÃeÃiteleemo Ãina er utilisifleri tarnen poteft ut aÃquando honeftius Ãis addidus alio opcri. i^amÃi offtrtÃepauper,medioÂ» eri pauperie oppre/Ãus, o praterea urgeat tempus in uerbo,iam potius uaces uerbo quam eleemoÃinlt;e,0quot;

Ca.XII . A N N o T. t O A O Ã C O L. iÃ¼udopusÃ¢Ã®tminiungas. Noncftf)oÃ!bile,utums/^^ rat omnia onm. Ã¯ta etiam fingulare quid acciditin Chrifto : nam alioqui non gaudebat iftis refÃ¨ciUdtioni^ bus,fed hoc tempore,quia nonÃebat abÃq^ Militate Of dij^enfatione dei,permittebat fieri.

Dix it autÃª hoc, non quod paupercs illi Cure eflent,fed quia fur erat, ac marsÂ« fupium habebat, ea^ qua: mittebant, portabatÂ»

No hoc dicebat puro animo, C hriflus debebat inÂ» ungi,quia id gloria Chrifiipoftulabat.

Dixit ergo Iefus:Sine illam, in die fc* pulturac meÃ¦ feruauit iftud. Pauperes enim Temper habetis uobifcum,me Ã¼eÂ» ro non femper habebitisÂ»

Pios ajfiÃ©ius C hriflus flemper excufauit : fle et hoc loco, OditChriflus iemeraria indicia ; riam ea qiue uel tnediocriter bonafunt, etiam placent deo. Efl aliquid prodire tenus, fl non potes ultra. Loth in Segor faluoÂ» turi Modi) ncin Sodomismaneas, ettotusinpcccatis-

Sine.) tdefl,neÃisilUmoleflus.Alifi.Bonumopui Opcrata efl, Eads quafl malu opus fit : procedit ex boÂ» no ajfiifluerga pra:ceptorem, alioqui non immifieriÂ» cors erga pauperes ctr neutiquam dura.

IN EVANS. IOAN. 1^5 fionis doininicie,(^ dcdita operahoc feruiidmf.fed (jUia unÃ©lio ifta habebatfacramcntum quoddam. qua^^ fl dicat. Singulari dijjienfatione dei/ignificatu eÃper hoc,no eÃeprocul diem meie fepultura. Solenne apud , iudÂ£osungerefcpeliendos.Certuefl,nonferuauithoc animo,neq^cogitaidtiquodChriflus eÃet moriturÃ¹s. Juda: quteritjQu are nonutenijt^ PlanÃ© ft uoluiÃet, in^* tellexiÃei. Per tofMm mundu hoc claru nunc eÃ : quia gloria dei manifiÃanda erat: earn ob rem etiam cacus ftÃ©his eÃ ctecus. Deus igitur omnia ordinat in hufic fum,quÃª ip fa non probe nouerat.Habes hie ufum iÃiut Â«Â«gHenti, utfeiasChriflum uerefitiÃe mortalem.

Pauperes. ) Eccefi tanta cura eÃpauperum,dabi turuobis magna occafio quotidie. Itadiuinaordinatir one, ctfi prtfcfptKmfit jHf toleremuspauperes,tamen alijÃituripauperes funt, alq diuites. PotuiÃet deus pa feerepauperes abfjinobis,crabfq^diuitibus:fedper pauperes explorantur uifeera diuitum,an habeant miÂ» fericordia erga illos. Si deus dederit opes, cr nonfubÂ» uenerimus his,qui funt domefiiciÃdci,expÃ¶Ãulabit ftobifcumindieiudicif

Me rtMtem. ) id eÃ,iamproximtt eÃ tempus,cion uobis fim abiturus. Plane dÃ©clarai fe abfitturum corÂ» pore. Notd, idem habebitis, uel habetis : pratfens uhn Ãttiiri habet.C orporaliter C hriÃum non habemusfent per : feimus interim eius uirtntem eÃe diffufam^ NmUÂ»

Chrifiiano cfl dubium, Chriftum operari. SedÃ da corpore or bumanitate ficuoluerisloqui, locusiliÃ§ planÃ© pugnat, ut hoc tribuas corpori,quoddiuinitati tribuendum eji. Licet dua natura fint in una perfona, fed qua humana natura conueniunt,propterea mit funttribuedadiuina natura. Ã¯taeflcotentio. Gloffant abfepfcriptura adducunt. Adeftinuiftbiliter O'modo ineffÃ¹bili,cr fic nihilominusprafens zs'c. Ã¯pfe gloria^ fcaturus eratfua membra longe alia gloria, nempe immortalitate Qf incorruptionc,z:rea cui nulla alilt;t TiOtperes fitanteftrenda.llla membra funtpauperes,inquibuS membra c briflus perf^iritum fuum habitat :ea plurimum funt C nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;commendata, eftq; prafens in fuis membris. lam facile

liquet, quod ifti qui hodie agrefirunt, quando quidattt inutilis cultus templorum inufum pauperuin dijjietfa fatur, putant iUam iuftitiam ef[e omnino indignam GP intempeÃ¼iuÃ¤â.nihilominus uolunt arguere, quod aque placeat deo,fi multumauri in templis fitGrc.Gftief fcio quo Ãftu fint conÃiicui. CbriÃus in fua ecclefia aliumornatum requirit,quÃ m ilium in auro gp argen to. Paupercs templa funt deiuiui,propterea noneÃ quare illi fuccenfeant, neq;perÃringere pojfunt etiatn ^pipha^ fanchs uiros. Epiphanius accepit quadamferica, er Hius. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tnuoluit mortuoserfepeliuit,quaerantociofa intent

'' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;plis.Pleriqpuafaaurea Qfargentea confiarunt,crdi^

dÃ©crÃ©tant, qualis hic proponitur, or dignum erit ut eii fubfcnbamus. Hfcc aSb, funt in cana,ob id, utpr^di^ ceturapprQpinqiMrepaÃionedominicam, neputetur C hriflus illÃ¢ Ã¤ggredi inuitus-.quia obtulitfe ex immen^ facharitate.

Cognouit ergo turba tnukaex lui dxis quod illic eirÂ«, amp;ucnerunt non propter lefum tantÃ»,fed ut Laz ar um quoq? uiderent,quÃª fufatauerat Ã mor is tuisÂ« Summt autem facerdotes conful^ tabant,ut Ã´i LazarÃ» inter ficcrenttquiÃ multi propter ilium abibant ex ludaeis, credebant in lefum.

Statim nuncipparet,quaninuUus fÃ¹erit conafus Judlt;eoru,cr nihil efficere potuijfcfuis confdi^s omnia bus,niftfronte fc obtuliÃet ChriÃus.Antealegimits quod decretumficerint Judiei,utindicarctur ubiC hriÂ» flus fit. lamfciuntChriftum diuertiÃe,Gfin Bethaa nirf aperte uerfariapud Lazarum : unde licet intcUea xerint hoc, tarnen non aufi funt C hriflmn inuadere in Bethania. Pleriq;etiamnon curabant prieceptuiflud Judieorum,fiquidem egrediebatur in Bethaniam.Ada dit, plures, non tarn propter Chri/lumquÃ m propter bazarum'.plurescuriofltateuidendicrfuperÃ itiofita

ANNOT. IOAN, OE C O LÂ» te,ob uirtutem eÂ»quot; ittagnitudiiKmirdcuU, ut ctidtn ipÃ pojlintgloriariuidiÃe quatriduanum mortuÃ¼fulciM^ tum.vÃm tarnen nbsp;nbsp;utilitatem aliquam inde reporta^

rtint,Ãfli enim Ãintfideles. Eapropter non Ãunt repels lendi iÃi^quinonnunquam nonadmodum pioanitno aciedunt ad andietjdum dei uerbÃ¼:Ãeri poteji ut aniini corum mutcntur,zJ' attradijpiritu dei alij Ãant.

Sed ut Laz- ) nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;curioÃitas. Itaplerique ob

Occidant. ) J-az^n-us magni nominis apud tuÂ» dicoi-.Ãed illi cupiebant hoc miraculu obfcuran. Si LUÂ» zurus occiÃus ejÃet, iiiderentur uana omnid. SurnntÃ¤ fiultitia: qui quadriduanuÃuÃcitauit,etiant tueripotefi Lazurum ab inÃidijs aduerÃariorum.

Poftero die turba multa quae uene^ rat ad dietn fefturrijcum audiflÃ¨nt quod ueniret lefus HierofolymÃ¤,acceperunt ramos palmarO, et proceflerSt obuiatn eijamp;fciamabanuHosannajbenediclus qui uenit in nomine domini rex IfraÃ«l.

Anted oÃendi uobis, quod Chriflus aliquanto teM pore abÃemeÃÃe uoluit Ã HieriiÃalem, non cuinpri* misaÃcendereddÃÃtuitdte,utdccenderet aliquoddeÂ» Ãderium incordibus ipÃorum, Itauidemus nunc itlud udimpleri:

IN E V A N G. Ã® O A N* tldimplcri: nam fi C hriflus cum ali/s afcendi]JÃ¨t,neqM ^udinMiÃeteiturbaobuiain. PrictereaprophclÃ¹imÂ»,, fflcridebcbat, ut Efiwser Zacharids prtcdixerunt, quoagnofcerentfuum MeÃtÃ¤ ucnturumnonincurri^ , bus er lt;]uadrigis, neq; ut alij imperatom qui exercer bunt bcÃa,fcd potius mitis et mÃ¼fuetus, ob hoc ingrejÂ» furus fuper ÃliÃ¼ lt;iftnlt;efubiugahs. E.t iRud erat implenit dum, ut omnibus modis non poÃent negare lefum eÃe Ãlium dei Ã prophetisprtediÃ©ium.

Acceperunt, ) Hunc honoremÃrefoliti funt ex* hibere imperatoribus,gcÃantes in manibuspa!mas,fic ut honefle deduccrent illosiunde occurfus ifle cÃ¼ ramis palmarum, er alia quaÃÃ¤a funt in itinere, ut 'a Ã®itat* thao er Mdreo deferibuntur, quod proÃrauerunt ue* fiimenta fuaerc. certa indicia, quod Chriflum tan* quam MeÃiam Ãuum agnoucrunt ; er, quod amplius eÃ,pueri acclamauerunt ,Ã¯efumeÃebenediilum do* mini.Uaomnia diuinadiÃ'enfationeÃihifunt,utne* mo negarettefumeÃe MeÃiam,non curantes fuper* cilium phariÃcorum,eiiam decretum pontiÃeum fum* morum. ^^otanter dicit de turba qua- uenerat: nam KierofolymitÂ£,quiaddicâli facerdotibus, nonexierut, fed potius canert, qui magno defiderio tenebantur ui* dendiehriÃtim.

Hosanna.) Saluaobfecro.HebraicadiÃ©iÃ®o,er ex â âX7 â¢ pfalmo uerfus iÃe defumptuseÃ. IdeÃ,falutare

CZ lanÃ¤um Ãttfaluificanos : quittioxttuUi magiscort uenit,qÃlio dei. NÃ¤m cteteri nonpoterant redimere.

BenediÃ³his.) QuidregijinfchabebatChriflus^ Plane agnoÃcebant eumejjÃ¨yquem prophctÃ¦ prxdi* dixere uenire in nomine domini. Isfit benedi^ts,o^ tnnes iÃ¼um laudent,utpote uerum regem iÃ-ael. idq; honoris uolebat Chrijlusfibi impendi antepaÃioncm fuam, in damnationcm lud^orum, quo minusÃnt ex* cuÃabiles. Alij euangcliÃie hanc hiÃoriam latius defai bunt, quomodo Chri^usduosmiferitdifeipulos zjc. qua; non caret myflerijs : uerum cum ab alijs deÃ:ripM funt, libenter omiÃt nofler Euangelifl^i:

VTChriÃus impleret prophetiam,multisanti feculisdcÃe pra;dtilÃ¤,prlt;ecepitdiÃ:ipulis Ãtis, utaÃnÃ¤cumpuÃ¼o aÃnie adducerent,O'itd.ingredere turin liierufalem,atqi regisj}gt;eciÃª infegereret,dÃenÂ» deret^omnibusÃ;eÃ'eIAeÃiÃ¤:etÃetiÃ¤ diÃ;ipuli non* dum perÃile agnoÃ:erent,Ã'd populuso'pueri ipÃde clararenttChriÃumeÃe uerum MeÃiam.

Nadusautemlefusafellam,fcditfult; per tllam, ficuc fchptum eft: Noli timere Ã lia Sion,ecce rex tuus uenit fedens fuigt; per pullum afinÃ¦.

Ã¯ N E V A N G, I O AN. 138 /Â«Â«f. AudiflisbcriqiiM Euangelifla nolier qu-eddin omittiit,ncmpe quomodoÃ¤Ãnitiidduxcrint difcipuli: ^uodq; talemyjkriuin habet. DiÃci[gt;ulorum eratpo^ pulum gentilium adducerc. Ãiuando ecclcfiaChrifÃ®o fubicÃ©hyZtrquÃ¢ndo Chriflus tradiderit regnum dco patri, tuncetiam ipfefubijcietiir:idcfl,eccleftaplanÃ© tunceritfubieih.Gentes,quiainlenfatiÂ£erant,QradÂ» modum brutÂ£, diidnaru rerum minime capaces, quiÂ» bus dominus infidet,quiqiÃÃ¤u!efireilorgentilispoÂ» puli : cum hoc populo Chriflus regnabit in tetemum.

Scriptum. ) HucpotiÃimum rc/pexit Chriflus, tdioqui no legitur ufum aflno ucl equo, neq^ unus apex defcriptura peribit. âZach.Ã§.aliquantofecius: ExulÂ» trf.Hic, ne timeasfilia Sion. Vocat Hierufalem quide, fedifla terrenaHierufalÃ«,femperefltypus populifiÂ» delium,quia Sion efl monsexcellentior ciuitatis. ideo tofdciuitasdiikt Sion,creccleflaSion.Lfxin Sionefl,cr flgt;iritusfanÃ©ius atque uerbum dominiex Sionexiuit.Netimeas: omnibusfidelibusdicitur. No ampliuspatieris tyrannos dominos,fed potius bÃ©niÂ» gnumregemcr mitem. lionuenitcum totquadrigis, cum totexercitibus,ut tyrannide premat plcbem.ExÂ» cludas igttur omnÃ« timorem, quia C hriflusipfe eft doÂ» minus uitÂ£ CJ'mortis.Omncscreaturte fibi traditarÃ deo. Quorum igitur rex eft chriflus, illi nihil habent quod timeant,fub tato rege potente. Ecce mira efl eius

Ca.xn 'anno T. i o a n. oe c 'olÂ» fimilÃ¹rittts ; non uult abcjjÃ¨ Ã te,uenit tibi, intuam uA litatcin. in tanta humilitate dignatus per omnia nobii Ãcrifimilis, ajjÃ¼mptafirma ferui, utpatÃªrÃ§t nobis AC* ceffiisadipfum.

Hxc autem non cognoueruntdÃ¯fd^ puli eiuspnmum, fedquÃ¢do glorificaiÃ® tus eft lefus, tunc recordati funt, quod hÃ¦c eflÃ¨nt fcripta de illo,amp; quod hÃ¦c fe ciHencillÃ¼

Sicut inplerifiji locisdifiipuli anterefirreilione^ locorum multorum firipturicignari fiere, itapoftglo rificationem agnouerunt.id eft,pofl afienÃonem C fcrt' ^i,Cr miÃionem fiiritusÃandi. Anteatale nihil Ãciea lgt;ant:quamuisChriÃumM.eÃiamfiterentur,tamennt feiuerunt hunc locum ZachariÂ£ de itto diilum.Hincqi redarguuntur lud-ei de perfidia Ãlt;a. lÃ®Â£c non agno^ ucrunt primo, quid primo Ãimus pueri,ZTcum tan^ pore in uiros perfiÃ¤os euadimus. Vide humilitatent ^uangcliÃÂ£,quinonerubeÃ:itÃMmipÃusignoranM fiteri, Ãcut er alibi reliquoru diÃeipuloru ignorantiÃ¤.

Teftificatur igitur turba, quÃ¦ erat cS iIIo,quandoLazar3uocauit ex fepuk chrOjamp;^ excitauit il IQ ex tnortuis.Eapro pter turba occunit illi, quod audieranc Ipfum Ã¦didilTe hoc miraculum^

Volcbat honefie excipi ante mortem fuam, unde h.ec fieri pr^picrauit.Alij euangeliflte de pueris Mcutt ^iiorum conÃÃione pharifici pottÃimum funt conÃt* fi,nimirii inuidcntes C fcn'Ãi gloriÂ£ ut folentperpetuo.

Pharifei igttur dicebant inter fc: V is detis quod nihil pro ficitisf Ecce mÃ»dus poftipfumabrjt.

ConÃitandierantludiei,propter Ãtumimpiumdeii cretum, deprodendo ,Ãue indicando Chrifto. Vident nunefuum conÃÃumfluttumcruanum omnino.cjuati fl dicerÃ«t:Vtcunlt;j; innitamini, nihil proÃeietis, quamÂ« primum iÃ¼e compÃ¢ret,nemo e/l qui eum reprehendat^ crmaius incrementum fumiteius cultus. Hi funtÃuÂ« Ã©his inuidite, ut aliÃ©na gloria crucien tur. Gentium ere dulitas or defidcrium erat figniÃcanda: fed oportuit anteaiudtcos exciecari,quÃ mgentiuuocationÃ« fucce dere. Ea figniÃcata eft quoq; per afellam,fuper quafe ditChriÃus. GemtenChriÃi prorumpebat,cr!^agi fignifieabdt itenturum ChriÃum. Ita Gneci hoclocOf qui nonfupputabantur inter ludÂ£0SjUcniebant.

Erant autÃª quidam Graeci ex his qui afccnderant,ut adorarent in fefto.Hi er go accefler unt ad Philippum, qui er at Ã BcthfaidaGaIiIÃ§ae,etrogabant ilium,di centes : Domine,uolumus lefum uide*

Ca.xri -A NN o T. IOAN. OE COL* re. Venit Philippus amp;nbsp;didt AndreaeÃ® Andreas rurfÃ» et Philippus dicÃ»tiefu. ' Izttkf repudubantChnftuin,(T inuidebitntiÃ¼ius laudibuf. inferuntur igitiv iUti dc(tis,gentilcs,qiÃ¼ crÃt tanquam fvltteÃres rami et agrefles, in olÃ¹tam. Etunt indicat EiMngeliftd quomodoinfitifuerinttnamdeui Utiuoluicapoflolorumminiftmo dduocandas gentes. Sicut dÃnum dominusadduxit fgt;erlt;i{gt;oftolos,itadele giteoSyper quosgentes o-omnes adChrijium e/fent uocandi. ErdntProÃelytitZ^^-dlqqui manebant inriti bus genttlium, qudlis Cornelius CafarienÃs ztre. uiÂ» ri pij alioqui,non ludlt;ei, hiepagnofeebuntuerumdeu, citra luddicam fuperÃitionem: nolebantfefe adiungcÂ» re iudlt;eis omnino. Aliqui audiernnt de uero deo exferi pturisphilofbphorum,ZTUâinum deorum cultum.hiq} duditis miraculis ChriÃi, accenÃ ut uiderent CbriÂ» Ãum. Etidtn tnaxima multitudo gentium iudieis fc adÂ» iunxerat.VndeludieiquihodieÃinttineertifuntanÃ lij Ãint Abrdbie,nec netÃilum in curne gloriuntur: njni cum rediere 4 Eabylone, magna aceeÃit multitudo gentium.

BetbÃdda. ) Patriam Petner aliorum, HoneÃe fdlutabant,dominumcupimusuiderelefum. HoedeÃ derium omnium gentium. Mirabantur apoÃoli princi pio,neqi commercium cum gentibus babere uolebantÂ» Pratceptum eratdatumtinuiam gentium neabirent. vnde

Vndc communicant confilium alius alio,quaft rem noÂ» uam, eos quibus non eÃet frÃ¼apromiÃio, actuolare ad lefum.ResprofiÃ¢o dignaadmirationc.

Ã¯efus autÃª refpondtt tlHs,dtcens : V c ntt hora ut glorificet filius hominis* Vc re uere dico uobts,ntfi granum frumcn tt dctedum in terram, mortuum fuerit, ipfumfolutTtmanet4Siuero mortuutn fucnt,mukum fruclum afFert.

Re/pondct Ã®llis Chriflus,non tcmere ÃHumeÃe, quodgcntes iflÃ¦quodam deÃderio uidendi Chrifluin laborent: eÃe indicium filiumhominis proxime^lori Ãcandum.

Vemt. ) Hoc ideo contingit, utfciatispropediem tempus meum eÃe nt patiar,cr deinde refurgam. Geit tesfufcipientfidem,mihi^ feadiungent. venitconfliÂ» tutumtempusÃ patre,utgloriofus fiatÃlius hominis, Sedqua rationenos etiam glorificemur,pulchraftmi litudine indicat,qua; nonnihil confolationis habet in aÃliilionibus.

Vere dico, ) AÃimilat fe grano Ãiimenti, quod mittitur in terram. Hoc uidemus,fi grana debeantfru^ ÃificareyneceÃcutputrefcant. Etideograno fecomÂ» parat, quiaipÃe erat moriturus:crantequammorere tur,non eratuerc gloriÃcandus, Poflea muttumfiÂ»!

lt;f?Â»j affvret,idcft,mciiturÂ£funt gentesex omnibus nationibus. RicejlmagnusiUcIru^s expÃ¤Ãionecr morte C hrifti. Sicutpunis jruÃ¢us pufcit, ita nos quoiÃ ChriÃuspdfcit.

Kiortuum. ) Sj munfif/Ãªm uiuus, talem fruÃ¼Ã¼ non attiÃ»iffem ; fi moridr, tÃ¼uin fruHum ddfiram multipli cem. Hanc fcntentiiim C hriflus etiam aliÃs locutus efl, fedhicuideturrepetere. QtiidiligitdniinÃ» fuamcyc, id eft, qui tempore conftÃionis, quundo oportet confia teri Chriftum, mit parcere corpori Ãuo, ut potius md^ lit negdre C hriftum, qudm periclitdripro illo, is ÃuprU modumdiligituitdmpriefentem,qudmz:rperdet.

Q_ui amat animam fuam, perdet illÃ¢Ã® qui odit anima fuam in hoc mundo, Iti eft,qtti non pcpercent, qui non detrechuerit pe riculd, mortem, pro C hri^o, is uidetur efteprodigitS quot;nbsp;dnimie,cumhÂ£cftt uerddileÃ©lio dnimÂ£. Alijodcrunt in hoc mundo, dlij non : qui exponit inpericulumpro Chrifto,Ãerudbit.

JdeftjUt pofthdc nihil pericidi hdbedt, licet hic dmit tdt opes, bond, corpus, rcÃurget tumen glortofus, pro ' terrenis caeleAiu uccipiet, leternu Icetitiu perftue* â tur. Eft depofttioqud:dum,ftpcrmittimus corpus not â ftrum propter Chriftum dffligi. GenerulisÃcntentidOâ ' mniumfideliumi Ã quu fcipÃum non utdt eximere. Eu* dein

nt lors difcipulorum cr C bnyÃ®i ; in cdpite impletnr hocphtnum-qudfidiceret : Si ego mdgnifremm djiit tndtn medm,Ãrte teurerem nos : fed eademfors Ã§r dot minier ferui.

^fiderdbdnt uidere C hrifluin ,etob hdne rent interpeUdbdiit dpoflolos, Andredin er Philippii : per ijuod indicduitChriflas infigurd,ecclcfidm ex genii buscongrcgdnddm. Hdâcemmcftglorificdtio Chrifli, fi dpluribus coldtur cz creddtur. Verunt dd hdne gioÂ» ridmnon erdtperuenturus,nifiprceuidcruce er mor te.Vnde mortem fudin pradixit,dicens : NÃ®/Ã® gntnioM erc.qudfidicdt: iJondfjvrdmmultu {ruÃ©ium,nifidnt tedmortuusfÃ¹ero ; tuncfuÃ¢ummdgnumdjjvrdm :i4 eÃ, plurimi in me credent. Et quonidm in hune fermoÂ» ttem incidit, confirmdt ilium generdli rdtione, ita. det cretume/fe dpuddeum,utquotquot perucnturifintin gloridm,nonfint peruenturi nifi percrucem. Primo de fe locutus efl, deinde in genere. Ãiuemddmodu pri muspdrens nofter AddmdutorfiÃ t mortis nobis, pet inobedientidm fudm Ã Quid enitn illd, qudin dmor /ui ipftusier phildutid quid dliudqud dmdre feipfumt) it4 ernosiinitdtoresquoqÃÃ¼ius hdicperdidit. idmChrit flusalid rdtione n^sin/ldurduit er repdrMit,nempt

odio haicnsanimÃ¤ fuam,reddens nobis Ãlutem.Chrio flus femetipfum exindniuitytton flua queens: O' pemcnit.tdgloriam. Hjeratioue omnibus nobis quo f qucprÂ£cipi!ur. UoceftflucrificMin quad deusÃ¹nobif pctit:hlt;ec efl iUa circunciflo affÃ©ihium iinpurorum O' cruciflxio ueteris hominis. Contrupr^ceptum dei ni* hl feÃ©lemur,quodnobis adlubcfcit: tuneodio habe* tnus animam no/lram. Maxime hoe in eonjiÃione clu* cefeit,quidquiÃj;diligiit,uelodiohabeat. Namfiuiti nagis dilcxeris,abnegabis ueritatÃ©-.o qui amat uerita tem,non euratuitÃ¤. Heec non e/i ratio uejlra; falutis,ut quaratis quÂ£ ueftra funt : aliud exemplum uobis exhi leo: igiticruosmeo accipite crueem exemplo,humi* litateuoflpfosoc-

Sj' quis mihi mfniftrat, mc fequatur. Et ubi fum egOj illic minifter meus rit. Et n quis mihi miniÃrauerit, cohone Habit ilium paterÂ»

IrffB in eapite pr^eeeÃit, hoe omnino in ment bris implendum erit. vult igiturÃuo exemplo etiÃ¢ nos parare ad crueem, O'ad obedientiam. quaÃi diceret: Meus diÃcipulus no proponatfibibonos dies in hac ui* ta, quod uelit in deltcijs uiuere, ut omnia pro fua fen* tentiaprocÃ©dant O'c. ChriÃushuiufmodi promiÃio* ties non dÃ©dit. Hocauteminfe compleilitur fummant uirtutent

IN E V A N G* IOAN. 24t uÃ®rtutcnt,etfiâg(im omnium uitiorum. QuifiiisaffÃªÃ¢Ã® busrenundaucrtt,ncn infolefcet fuperbid,}Kqueirie frena laxabit, neq; gloria: mancipium erit, /Ã¨d erit mi* tiSffiMuiSyCr per omnia relucebunt iniilis exemple ChriÃi.Ex uitalicetuidere habitantem gratiaCbri* ftiinhomimbus.

vbi fgo. ) Hic indicat pramium. Antea defuo pramio dixerat, granum frumenti multumÃuiÃ¼Ã¼ ad* firre, quia refurrcchtrus er at. Nos no coUigimus eccle fiamquemadmodum ChriÃus. CoheeredesregniiHiui erimus cr gloria-.cr bonis,in quibus efl C hriflus,par* ticipes erimus. tpfe addexteram patrisfedet,id efl^ potiorabonahabet.

SÂ«m.) Jd efl, in qua gloria egoÃ(m,illic erit mi* mflcrmeus,CJ- in eadem gloria : conÃgurabimini cor* poriclaritatismea.Nonefl neceflarium,utexponas de loco, uel etiam utper omnia uelis comenflurare gio* riam noflram cum gloria Chrifli:nam feimus diner* fitatemflellaru: fold cateris flellis difjirt crc. fed cri* tnus eiufdem gloria participes, ut in cap. 17. ut fimus unum cum illo, ut ipfeunum cum patre ob imitate na* tura. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uerba nimirum multum confolationis in fe

habent, quandoquidem minifler eundem locum occu* pabit,idefl,hcnoremfortielur,quidominodebetur.

Quimihi.) Ne pigeat telaborisctr crucisfiren da : amplafuntpramiaihabesfl'eÃ©htoretn deiimpa*'

frfm, idem erit acdeo patri miniftraucri}. Ego eniilt à¥¤ aliud qua:ro,quÃ in gloriampathsf Vndc non alia adorations Cbrifius adoratur^quÃ meadem cuinpa^ ire. Eilio feruicntesperÃdem,hacre[urre{lione glori ficabit.Ita omnibus modisoÃendit per crucem eÃe uiÃ¤ refurreÃ¢ionis.Ã¯ndicaui ChriÃum,cum appropimpid . retpaÃiojpriedixiÃe morteÃuam,Htcerte cognofcaÂ» turjÃontc accederead mortem. Dei^ua re nunc ultra , fei^uitur.

N une anima mca turbata eÃ.Et quid dicÃ¤;'Pater,feruatomeexhorailla.Sed proptcrca ucni in horam hanePater ik luflra nomen tuum.

Vtuideatis quomodoiÃa prioribus cohiereant,td ditaduenientem adÃepopulumjadeÃeqi tempus con* gregandÃ¦ eccleÃÂ£.Prius,EliÃgranumlam, ani*. ma mea. quaÃ dicat, Ecce iam inflat iUa hora, ita ut ogt; mnia interna concutiantur. Anima ipfa uere turbattff pracogitatione dolorum,quifupcruenturifuntÃtpetf, me. SicutinÃa, cum oraret in monte Oliueti, cogitans, iam mortem inflare,tiedio magno afÃciebaturfecinn, _ ita utfudorem fanguineumÃidaret,fic hoc loco.

Turbata.') ideÃ,Tam intra meipÃumÃentiocru* , can ijhm, ut omnia cocutiantur. Ex hoc loco ApoUi* KariÃa; arguuntur, qui ajÃrmabant in ChrtÃo non cjÃ.. animantÂ»

I N E V A N GÂ» I o A NÂ» 24^ tniniM, fed deiMem loco animte. Error ifle ohm ex^ plofus eft nbsp;nbsp;rcieÃ¢us ab ecclefta C hrifti. Vere enimftiâ

cut came noft rJ portauit C hriftus,ita O' animam. T o turn hominem hberauit Chriftuf,itatotum hominem fumpftt, Anima in fuperiori patre uim inteUeÃ©Ã®iuam habet, gute illuftratur diuino lumine : ininftrioripart te aftÃ¨Ã¢ibus eft obnoxia, ut morti, gaudio,ltetitiie,0â ali/s perturbationibus, guas Chrftus accepit ab/gue peccato dij^enfatiue. In anima C bri^li erant perturba tiones o comtnotiones, guaft dicat, C ertu, ^turus eft tnaximusft uHus in morte mea, fed etiÃ¢ preecedit maÂ» gnwÃ® dolor, adeo utipfe meditando concutiar.

Quid.) id eft,guibusuerbisexplicabomeumdit , lorem,uelacerbitatem uel ingratitudinemluda:orum uel blaftihemiam^guibus modis ejfabor^ guandogtuf dem non eft guodhuic paftioni conftrripoffes. Tanta eft tribulatio, ut clamem adpatrem,guo liberet.

Abhac.) Id eft,ajftiÃ³lione, ut deftinatti dte,guia deftinatum eft certum tempus, guo oportebat C hriftii pati.ln tempus uenio illud. Similis oratio in monte Oli ueti infra. Ommno cupiebat liberari, hocftciebat talt;â men tanguam homo, guamuispropterea non erat fe* paratusÃ deitate,

Propterea.) MetonomicediÃ©lu.Tempushocud hora.id eft, tn earn afftiÃ©iionem perueni. guore^repea tf JKicjKprrtjKt glorificeturpater, o utmulti cunt

4gnofcdnt. HocncquaqiMtnÃeret,niÃchriflushumi Ã®iaretur. Non meum c{icit,fid tuuin, quamuis cupMtn Ã¯iberari. Qnare iUaÃunt fut nomen tuumfaniiiÃcc^ turner innoccicat omnibus iam populiSfUt reliÃ©lis Ãinu hcrorum cultibus,O'âilijs iinmunditi/s,4dteucrun( deum conuertdtur. Vult dicere: OmniaÃcio propter tuam glonatn.Ã¯ta Chriflus uiuendi exemplum prte^ bet^ omnia in gloriam dei Ãciamus. I tern (i patimur, gloriam dei increÃtere optemus : neceffariu erit ChriÂ» flum Ãequamur, patientia, innocentia, charitate ercÂ» NamÃpatercmur utlatrones,Ã(res,lt;!:^c. nullaemaÂ» naret diuini nominis gloria^fed blafÃhemia, ut dicitur: BlajÃhematur nomen dei inter gentes propter uo s-

Orante C hriÃo Ãtbito uox audita eÃ caelitus, qwt uoxefl deipatris.VtcunqjflrmataÃxritilla crfub^ miniflrata per angelos ytameinperflinadei patrisin* fonuiti Iterumpater fllioperhibet teflimonium utin baptiflno or monte Thabor. Quidam exponunt^per hocgloriÃcaui,quodÃiÃ:itafli Laz^irum ex mortuis: acceflitaliquid nomini tuo.No reijcio hanc ÃententiÃ¤, nihilominus tarnen ampliorem ueUem. NamC hriÃ¼ui eiufdem potentite,eiufdem quoque poteflatis,natu* fie ac fldgt;flantilt;e cum deo patre, itaeiufdem glorÃ¼e^ Et iterumi cum exinaniueritÃpropter nos, licet man

IN EVANG. IOAN. 144 ferit in eadÃ© dignitate, tamcn humanitÃ¤s illam dignita temnondum acceperat. Singularidijjienfatione patie baturhuntanitasChri/ii, alioguUmpofibile patiditd nitatem: non quod conuerMur humana natura indiui nanifhocejjct Diofcoridisfcqui hccreÃm. Vultdicea Ciofcoridis te : QÂ«i antea Ãlius meus glorioÃÃimus es er dileÂ» error, ihis, glorificabo te in hac carne. Htec uerba audita Ãmt:quÂ£ C hriflo teÃimoniutn perhibuere,eum uerum fjjÃ¨filiumdei.

Turba ergo quÃ§ Rabat et audicrat,di cebat tonitruum elÃ¯e fadum.Altj dicei bant: Angelus eilocutuseft.Refponlt;s dit Ã¯efus, Ã©c dixit : Non propter me hacc uox uenit,fed propter uos,

picbÃ® diuinarum rerum ignara eÃ, et non fapit tan ta myfleria, niÃ ei reuelata Ãierint per deum. V nde cit daritatem uocisaudiuiÃetauguÃiore,quam humana uoxaudirifolet,admirabatur.l:^oeratÃmplexquiedi uox,fed tonitruo fimilis : nam hoc te^imonium incla^ refeere debebat omnibus. Noneritt otpKrÃ®Ã¯mwrniMr

- Kt quis poÃit conie^btre uocem hominis cuiuÃlÃ¤ ÃiÃe, quiÃcadulatus friÃetChriÃo. VndeetiamquidÃ¤rent non expendentes fecumdicebant,

Xonitru.') a on eÃe uocem inanimam,cr nuUius reiÃgniÃcatiuam : fed adhuc non capiebÃ¤t quid Ãbi^jdÂ».

lit uerbauoÃ®ebant: tarnen apoftoli retinuerc banc uoa cent : digna feruatione. Ã¯udcci crpharifcei Ãgnufit â pctierunt,fed nemo ilhd animaduertit.C hriilus igitur â bene ineulcat incordibus eorum. Dicit hue J^e^reÂ» â â¢ ^uodpiopeÃt tempus paÃtonisfuie^

Vox. ) Oraui quidem, ct plt;iter exaudiuit : dedit ' teÃimontuminnocentiie mea:q;-gloriie.Egonopros ' pter meipÃum petiui talem uocem, neq: propter me fiÂ» ih efldonge alia ftlicitate recreor: fed propter uoSyUi* â wirumut meisuerbiscredatis. Egocertus fumdegloÂ» , ria patrismihi parata.

Ad preces C hrifii orantis, Pater falua meexho ra hactcf orationem fuam interp: etantis, Glo

â ripca:atiditauox,illufrabo(^c. Eamuocem alqaliÂ» terinterpretati funt. Quidam putauerunt eÃe fiÃ¢titt â â tonitru-.aliqui uocem dlam aniculatam tribuere an-^ geloquodam. Chriflusautem admonuitiÃ¼os,uthuius â¢' uocismcmoreseffenttnampropteripfosfiikim iHant â uocÃ«effe,utfcianttempusfuicpafaonis adeffez^gloÂ» rifcationis.

Nunc iudiciÃ¼efl mundihuius. NÃ¼c princepsmfidihuius ctjcieiur foras. Et ego fl exaliatus fueroÃ terrajOmnes tra ham ad meipfum,

Glorificatio meainde cognofcctur,guiÃpril!cif)Ã« liutusmundieijciam : iudicaturus fumhnnc mundum. ÃU Ã¼idemus gentinum c^JÃ¨ iudidum : generale, de quo nunc non eft fermo : cr Jftedale quando C hnftUi iam exaltdtuseftpcr crucent, nam per crucem fatisÃ,Hunt tftpropeccatis noftris, cr ita deuiÃ©lus efl etiam fatan^' i^unc. y Id f/l, appropiante paÃione mea. I^ant quifquis credÃ¹urus eft totopeÃ¢kre mortem illam Chri fit, is abominabitur hune mundu. I tÃ³ mudus codemnlt;t biturper crucem,qult;efublimtain hoc mundo inÃ tuat: er quibus crux adlubefdt,his mudus iiileftdt. No Æma plidter de hotninibus mundi loquimur,fed potiusde fttftu,Gr de iÃ¼is qui uitia huius mundi amant crc.

Princeps.) Ideft,nonhabebit ampliuspoteftate, fttprius. Dices, quomodo hoepoÃibile, cil minusftdei hodiefit, GTplusnequiti^efÃ®^Ã´nne apparetuiresfata na; non ejfe cofraihls, Ctr principe adhuc regere aque potentem ut olimf Sed uideasquibus eieiÃ®us fit, fidelit bus nempe, qui in C hriftum a edunt, ncq; aliquid pro; ualÃ©bitaduerfus illos: crquotquot in C hriftum credi dfrwntjbi fatanamdebellabunt ftcillime,quidportte-inftrorum nihil aduerfus eccâefiampraÃ¯ualcbunt. Pfr ttirtetf m [dndie cruas itaq^, id eft,per paÃionem C hh fti,pateficnt uarice impofturÃ¦ damonum, quibusfedu ^imcft humanit genus. (iuamprimujillaci(eda:mo tiumftierint reuelata^, tuneomnisÃcultas diaboli de^r^

Et ego.) Moxindicdt,quonamretulerit hlt;ecuer ba, nempequogenere mortis periturus eftet. IdeA,ft trucifixiis ftero, tunc traham omncs. Omnes, diftriÂ» butio pro generibus fingulorum. quaft dicat: omnesÂ» tarn ex iudais, guÃ m Ethnicis, quos praordinaui ad ieternamuitam,iUosadme traham, tndelicebit uidea requibusuileftcat mudus. vbienimintctlexcrimusnoi itadtleilosfÃ¹iftÃ¨ deopatri, utftliu unigcnitumprono â¢ bis tradiderit,ea certe dileÃ¢ione trakimur ad ipfumÂ» VerbatTla,perfonamChrifti duarumejft naturarunt pulchre indicant. Exaltari de terra,corporiseft:ficut Cr criicifigi, mori, Cf humilia ifta pro nobisftrre, hu tnanitatis erat: tarnen uni per fonte attribuitur, contra Eteftorianos. Id eft, egoipfe qui cruciftgor, omnes trd ham.Trahereautemad Chriftum, utisquicruciftxui eft, adoretur tanquam ecqualis deo patri, utiq- diuinte uirtutis eft. Prius, niftpater traxerit. Hie, omnes tra . ham: idea diuinapotentia indicatur. Hoc eft iUudmy* fterium Ã fanÃ¢is olim abfconditum,quodinfanguine tpftus Chrifti, ad leternamuitam pij delefiifint. inde Chriftus fuoft'irituatlrahit,quandoitlum infimditin corda noÃra, ut efficiamur credentes: efttÃ¢i credentei trahimur ad ipfum : tunc mtindus nobis condemnatute, Cr prin*

Supcruacuueft,ilgt;iucirus aUegorias tjuierere,ubi EudngcliflatammanifiÃe my/krium reiindicat. Hoc [upri cap .}.hitbuiftis,oportere filiuin hominisftcut ferpcntem in deferto exaluri CTC.

Refpondit eiturba: Nos audiuitnus cxlegCj^d Chriftus manet inactcrnS: et quotnodo tu diets,oportet exaltari ÃÂ« liutn hotninisf Quis eÃ iÃe Ãlius hoisf

te^iuschriftus locutusfitde morte fiM,t(tgt;nen exaltari de terra prouerbialiter di* cebatur tunc, utpopulus intelligeret. Populus obif* cit ex lcge,C hriftum regnaturuin inperpetuum:cr fie coUigebant omninofore immortalem: unde de Chrifto dubitant. Si enim defte loquitur, quod moriturusfit, colligunt quod non fitChriftus.Contcmptim hac o-Jt diYldjWt ftn-Ã¨ omnia .quaft dicÃ¤t : Ita edoili fumus in le* ge.Legem uocantnonfoluinquinque librostiofi,feii prophetas zypft(lmos,quibu5folebantuti. Ã®nmultis locis habebantChriflum pe)-petuc)regnaturum. Efa. Rcgni eius non erit finis. Daniel: Poteflas aterna.qu^ ttonfolu de C hrifto,fed O' de regno eins inteUiguntur. froinde Â«abÂ« crucis femp reffiuebant, unÃ¤ parte fcrii

pturÃ¦ retittcbiint,cr dliam non cogitabdnt. Sed ununi locdmpuerdnt,Cbriftuin mdnÃirumin perpÃ©tuions Cecterum quiet Ã¯udxi iUifitenlur nutnijifte Chrifli ejje ntetnere in iÂ£te)-num, ideoq; Chnflum effÃ¨ filium ikit num hominem regnurein ieternum,nequciquamÃeri poterit Ã§ommuni lege, fed deifoliuseÃ. Paulus dielt, Chrijius heri ety- hoÃe, id eft,perpetuus. Ã¯udeino ca^ piebant ChriftumÃ¶porterepatijCjâftc ingrediinght riam fuain.

Ciuomodo.) Nonfuntilladtuerfainterfe,qudH turn ad humanam naturam attinct. M.oriebatur,fedftc uttertia dicrefurreilurus eftÃ¨t. Manebat diuinitasih liefa,propterea mortem non guftquit, quo ad diuinita* tem.Uocinyfterium eftftdei, inquofummc(falusextgt; ftif.nonmirumludaiosnonintcllexift'e.

Dieft ergo il lis fefiis : Adhiic ad bre^ uetempus lumÃª uobifeum cft. Ambu late donee Ã®ucÃª habetis, ne nos tenebrae oecupÃªt.Et qui ambulat in tenebris,ne^ feit quo uadat.Dum lucem habetis,crc dite inliicem,utfilijlucisfitis*

Chriftus indicateis, quomodo moriturusftt.Sicut fofquamuis node occidat,uel nubecula tegatur^tas vien fol eftiita conftrtur mors Chrifti nubiconda;, qutc ttecf folÃ«poterit extinguereamp;c, qucmadmodÃ¼Ã§hri^ ftus

IN E V A N G. I O A NÂ»- 247 fhnetiitm non extinguitur permortcm. Etncobtcn^ ii-intcM'itcmf6lum,utproptcrc,t nonfitChri/ius uc^ rusdcti!, ijuu humiliter inccdit. Antea o/lendit eis fc bmi tempore ntMlltrum cz propediein p^ffimtn taortem.ldeÃ,4duejperjfcit,paruo tempore lux uoÂ» bifeum erit, ego non diu dmbuLtbo uobiÃcuin. Poffetii magnum utilitatein ufulucis iftius (tcciperc, fed ft aucr teritis uos4lucei{ki,z^in tenebris mulueritis ambue lire, necejje multi incominodu iccipiitis. video not incredulos eÃe 4dbuc,4dmoneo ut ambuletiiquanto tempore lucem habetis. Accipite nunc uerba fapientiÂ£ Cr emendemini, ne grauiÃima incomoda quÂ£ fequutt turextenebris deprehendantuos, cum fuis calamitati bus. Summum malum ignorantia. Etiam Platonici di^^ Ãutant, cr fapienthe omnem uirtutem tnbuunt, nea moq; bene agit,nifi feiuerit bonum.

Ambulans.) Oquimpericulofimeflpriuariijbi luee,cruerfariin tenebris. i4efcispr^cipitium,nefcis quantapericula,infidia:,incommoda etc. Si luce accea peris, ejfcicris Ãlius lucis,idefl,illuminabcris Ã luce, cromnia bonaÃ luce acciptes. Kit ahincommodis etd, commodaibis.Peepetitpoflea ilia uerbafub fiiKm buÂ» ius capitis.

Hec iocutus efl lefus jSe digreffus ab fcondttfeab ipfÃ®s.Cum autem tam mul ta figna feciffet corÃ¢illis, non credebant

A N N o T. IOAN. OE C O L. in ilium,u't fermo EfaiÃ¦ prophete impie retur, que dixit : Domine, quts credidit auditui noftrot'0^ brachium domini cui reuelatum eftf

Opportune Euangeliftd ium ad Ãn? fermonu,lt;iuot C hriflus cum Ã¯ud^is habuit, tan^uum doShr, oflendit CÂ£citiitem ip(brum,)ndxime cum C hriÃus fe lucem ditÂ» xit-cjudfldicut, Ecce audiuiÃimirds do{lrinds,uidiÃi incredibili4mirdculct,omnidtarnen hiccdnte Ã¯udÂ£0t inuanum add Ãtnt, tjuiq; nihilo meliores euaferunt, uere digni utproqcerentur in extremds tenebras CT perpÃ©tuÃ¢t.

Abiens.) QuidmdniÃfledixcrdtiUisÃdeono* luit dmplius loqui indignis O' ingrdtis tuebeis.

Signa. ) Tantd Ãgna ficit, nihilominut iUiperfli terunt inÃua impietate. Si CbriÃ¼usÃolum locutusÃiÃ fetfOnonmiraculd operatuseÃÃet,minuspericuliiin mineret ittis : fed cum figna ad uerba addiderit C hriÂ« ftus, nuÃ¼us erat locus excufationi. Verum conÃnnat nos inde: Ecce fic oportebat impleri fermonem EfaiÂ£f quimultis feculisidud profdixit.

Brachium.) Cluis recepit ChriÃum, quieÃbri chium er uirtus deif Hic non licet aceufare diuinÃ¤ bea nigniUtem,fedpotiusiÂ«dedinusignauiamludÂ£orum.

IN E V A N G. IOAN. 14.8 Quamnis tMct dpud iÃ¼osji^ fÃ¹erint, nihilominus tantdignauia fecutdejl,utomnis culpa ineos reijcia^ tur. id cfl, guotuflt;]uifq; crediditlpauci funt : ncg^ omÂ» ttesdrguit/ed inÃdcles. Aliud teflimoniuin adducit do* tninus contra iudteos,ex 0. capite EfaiÂ£.

Propiei ea no poterantcredercjquia itcrÃ» dixit Efaias : ExcÃ¦cauit oculos illo tum,0C indurauit cor illorutn, ne uidc^ ant oculiSjÃ!^ ne intelligÃ¢t corde, 6C con uertÃ¢tur, Ã!:fanem illos. Hec dixit Efa^* ias,quando uidit gloriam illius,dd Iocult; tuseftdeillo.

i^olueruntyproptcrca non potuerunt(foletenint Jcus etiÃ¢peccdta peccatis punire) guia auerterutfe ak auditu ueritatis, cr noluerunt acdpcre fermones ittot, guamuis datum audire : nÃ©gligentes fÃ¹ere, inuidi,mali gniygrauiÃimaignorantiteplagaperciÃi. tjefeioma* ligniorÃ©.Traditi funt in fenfum reprobum,dum audire nolebant C hriftum ; zy cum manebant in fua impoem* ' tentia,nonpotuerc credere : Non ut culpa aferibamus deo. Ceo laudi erit,fipermittat il^ gui infordibus ia* cet,dmplius fordefeere. Imperatiue uerba iOa expoÂ» nantur,Ne uideant.Cras iÃa clarius audietis.

POflguam ChriÃusneguedidis neguemiraculis apud iudteos proficit guieguam, eSdudit Euait

gclifla dignos Ulo; fÃ¹i/JÃª, qui excÂ£carctitulr, ZT t^uibifi grduiordÃ©uenirent.

i^onpotue.) Ã®^onÃunth^cdiiklddexcufandoÃ® indÂ£o^,fedpotmsdd condemitiindiimillos. Prxmifc^ rat enim, cum jicif/ct tanta ftgna, or cum h^c locutus eU'et,quÂ£ erant tarn euidentia-,^- tarn manilijla:digni erantquiÃ¿-auioripÅnapleilerentur. acfidiceresâ.Ec ' ce uides ilium merfum in luto : or quamuis multi illunt lt;tdhortentur,iy multa adminiculaeimitterenturiib le prorfus contranititur, tZ!' inproÃindiora ingredif tur, n/puens omnes adhortationes. Nonne diceref, quÃ m perditut Me hotnoforc. 1(4 (/e luda-is. NamÃdi ceres impoÃibile jÃ¹ijje utfaluarentur, dona dei ineffi^ caciaÃtceres.VerumÃuatnalitiaperierunt,crfuiinte ritus autores Ãiere, Rejpicitpr^terea odea EuangelU . fkt, quÂ£per prophetaspr^diila funt: quia prophete â omnia prteuident, ut geruntur : non in fmem cantunt rei,fedetiam quicÃnemantecedunt. Neponamusdeo

â â neeeÃitatem, ut minus poÃit agere in conuertendis IÂ« tÃ³f ; fed is euentus iam anteapr^uifus or pr^diihis, quem oportebat omnibus modis adimpleri. Quifie ad pra:definationem re/piciunt, ut deum maliÃeiant auÂ« torem,nefcio an rationem dei bene intclligant. No/trii eft,utdedeo quÃ¤faniliÃimeloquamur: licetmaluquo damriiodo,non dico fimpliciter,poÃit proÃeifei Ã deo, ffttenebrie, Subtraild enim luce adfunt tenebra;:itd fubtraÂ«!

â fubtraihbonitateÃ¤ei,itdeflntÃ¤litij.Malitianonopes rationem hilt;bet, fedpotiuspriuatiom-'m. AlioquitmÂ» potentid folct excufati. St quis pra infinnitate non eft

^fdids.) AitProphetd-Ancraffdcorpopulihiiius (^c.vidcrant ocutisfuis lud^ei muhdfignd,quicji-ce rdt C hrifius ; dudierant etidtn, nbsp;nbsp;dliqno modo conies

^repoterdnt diuinitdtem:erdttdmen tdntd obftina tio,itt hoc quod duribus ofjrrebdtur O' potent con trddiem, deridmnt. qudfidiceret : Hoc jÃ®et cis pros pter mdhtidin, ne conuertdntur. Efdi^ principio hoc ' dccidit inÃgurd : num iUe experius efl tunc perfidunt ' hominutn genus, o reflflens diuinj: uoluntdti, cuprd: ' dicdret:etidnted^tds ceruicesflrredsprotulit:undciit fequenticdpite drguitiÃ¼os, quod nonfdtisfit illosmos leflosefle hominibus,fed o deo.Cum dudiunt certiÃis â tnd ordculd, tdmen ddeo obflindtiflint,ut deiim dudire

nolint. Qui igitiirflic inffliritu fldnÃ¢umpeccdnt,pldnÃ¨ â¢ indigni curdtione. Quoddgebdtur temporeprophes â tÂ£,hoc uerius impletu efl tempore C hrifli : unde Eudn

gelifld exponit C hriflo: etidm Efltid uolunt de C hri flo inteÃexiflÃ«pleriq;.

Quddo uidit. ) Scidmus igitur prophetds O' Mo fen prater fenflum, quern hiflorid oflirt, continere in fe dbflruflord qutefÃ»m, qute nobis pofled per dpoflo^

Ca,XII A N N o T. IOAN. OE CO L. losdete{hfunt,inChrifloim{)kndx. Nttmfi luÃ¤^euni interrogas, ut exponat tibi caput hoc Efdilt;e, ^ui humi rcpit,is nihil planÃ© de C hrifto inde accipiet: fed quia ab ^iangclifla manu ducimur,di(cimus etiÃ¤ quÂ£ in Chrit flo impleta funt,quod lud^i opponentesfe Chriflo, exciecationem potiÃimum cr longe aliam meruerint quÃ m fub Efaia.

Gloriam. ) vidit enim dominum exercituum, cr idemeflChriflus.Vel hincetiam habesargumentum, eundem eÃfe Chriflum in noua lege, ey dominum exer Ã¢tuuminueteri. Eo loco licetuidere,quomodo feden* temuideritfuperfoliumexcelfum,ferAphim,feniscdis, fimbrias etiam ueflimenti implere, funum exire Ã¨ tern plocrc. qui apparatus gloria Chriftidicitur,alias dei gloria. Dicimusdiuinitatem dei, potiÃimum illamcla ritatem, in qua deus nonnunqua fe maniÃflnuit. Cunt dedicaretur templum 4 Solomone, et cum daretur lex, hacetiÃ oderat gloria, ficq^ uifus efl Chrtflus. ibimod niflfle, C hriflum e/Je iudicem, atq; dominum angeloÂ» rum,O'quÂ£cunq; ibideo tribuunturflmpliciter,ha( C hriflo tribuenda efÃe. Hine maniflfle coÃ¼igimus argu mentum fatiseuidens contra Arianos.

V eruntamÃª etiÃ¤ ex prindpibus mul licrediderunt in ill um, fed propter pha rifeos non confitebant,ut nc fierenr ex comtnunicau. DilexerÃ»t enim gloriam hominuni

ClÃ¿amuis Ã¯udieos exctecationÃ« meruijjÃ¨dixerat, tarnen fient Paulus in epiflola ad Rom. iuxtapropheit tas dicit,relilt;iuias c/fe jeruatasiita hic habes.'t^am etii tntdti exprtedpuis ludans credebant, ut Gamaliel, Ni codemu5,Ã¯ofeph de Arifnathia,et fi qui alij.Antea auf diuimus, hoc principes facerdotum negaÃe : Nunquid Supri ex ^rincipibus crc. Atqui non erat htte uera fides er cap. y perfÃ©l?.,tarne non codemnaturomnino Ã chrifloiNÃ¢ infrmi illi aliquo modo fÃ´uendi funt. Non obÃabat ma ^iflratus,uel etiam dignitatis amplitudo ne crederent, fed tarnen nondum dignabanturhoc honore Chriftuin utpalÃ m profiterentur ilium. Vbi ueraÃdes,ibi nc^ ceÃeeÃ adÃtconfiÃio.SpiritusfanÃ¤us datÃdem,cr is corroborÃ¢t: plus uerebantur homines quÃ in deum. Hic licet uidere, quantum malumfitambitio:namib lud fummum bonum amiferiit, utpoÃent uana glorios k gloriari: iUiq; mercede fuam acceperunt in hoc mun do. vana eflÃdes,niÃÃia incrementa acceperit:fit iHoiHaabijcienda eÃ.Vera enimÃdespcr quamhoa moinnouatur,nonerubefcitconfiteriChrifiit. Qua* renonconfitebanturfpropterpharifaios. Nunquiditt dieiudicqremunerabunteosf Sunt quidam adeÃ´ tene* ri,quineq- pecunianeq; uoluptatibus abarceniurÃ ue rocultudei,fÃ¨dunicouerbulo poÃiint abduci,ncmaÂ« teaudiÃ¢tabhominib. Veruillinonducofirmati bene.

) SupÃ¹in s.cdpite,Quomodo U0S petcftis z:rci Hie dia't, (/uod crcdidcrunt. Vt quis non particepsdamndtionisfit,necejfumutuerecredat.Ã¯lli indignicitteris bonisfiiere,quÃ¢ndoquidÃ«non totocor â (if addebant fe Chriflo. Bonn efl tarnen aliquando ha^ here initiacognitionis, quia tales t^iquando poternnt coniiertii

lefiis aiuem cÃ®amauit ,06 dixit Qid credii in me, non credit in me, fed in iliS quimemiiit.EtquiuidetmejUidcteurri qui me mifit.EgoIuxinmundum ueni, lit omnis qui credit in me, in tenebris, nonmaneau

Niwiram hunefermonem Chriflusantea locufus ; efl::nonenimdefl:ribiturnuncrediifle,poflquamfleoc^ cultauitÃ Ã¯udlt;eis.quafldicatEuangelifla,Eccenullant , excufationein habent Ã®udiei,adeÃ´manifÃ¨fle fle Chri^ . flus maniftflauii, ut uideas in Ulis uere (iiilutnprophe^â, ticum impleri. Erat ipfle lux,or quantum ad Chriflunt attinebat, nihilomiflume^. Luxluxit,fedmiferiifli ; dilexerunt tenebras magisquÃ mlucem.

Qjficredit.) Qiiafldicatillis,Nolitereflieereex. ternamperfonam meamyfleduidetepotius attendis .â tciÃ¯lum,quimiflit}ne. Efonerithonorbuntana;perflo^, Â»Â£,fcddei,utfuprÃ expolui,ldefl,noninmeÃqualem ;

I N E V A N Gf I o A fÃ®Â» uospufatis uulgÃ¤rem hominem)honor lÃ¯lecddit, fed in gloriam dei, quia deus ipÃcmifitmc, uerbum[uum: iamuidebitis CUIUS fit honor, t^e putetisitamemijfitnt apatre,quafipater 4 me fieiunihts fit, uel paterna fitbit fiantia.

Videt.) Hiccinfi-Ã Mippus dicit. IJamiUaant plitudomiraculorum,ofiendcbat kune hominem effe uerum deum, eiufidemq- fubfiantiie cu deo patre, alio^ qui certum eft etiam, qui uident C hriftum, uident beni gnitatem patris in C hrifto.

Egolux.) Scepius indicaui,quate^us nos partiel peshuiuslucis fimus. Vultdicere: Quipatremhadea nus non agnouere idolis addiili,illis ueni luxeer in boÂ» mon ueni,utlibercm d tenebris : nam periculofum ucrÂ» ftari in tenebris: fiuntpracipitia,fimtinfiidiie, uariee teÂ» (hnaterc. SiquisChriftum uerumdeifiliumcognoue rit,non in tenebris ambulabit, lam clarius hoc dicit.

Et fl quis audient uerba mea, amp;nbsp;non credident, ego no (udicoillum. Non e^Â» nim uenijUt iudicem mundÃ»jfed ut fers uemmundum,

Veni cnim nonut aliquem condemnem. Si quis auÂ» dierit,craudicndo mihi crediderit,fiiluabilur. Veni propter falutcm mortalium, aduentus meus falutariSa amp;nbsp;utilis bmnano generi,

Qui me rcfpuit, nec accipit ucrba mca, habet qui iudicet ipfum. Scrmo quem loeutus fum, ille iudicabit ilium in extreme die*

Hoc uultdicere: Ego planÃ© non ueni in hunemun dunt,utfim cuiquam damnofus.'PorrÃ fiquis nonac^ quieuerit conflits meisyperdetur: nimimm confeientia unumqucnqi redarguente. i^ant in indicia ntemord diuim prlt;ecepti zy benejicij, quseC hriflus fuo aduen^ tupr^eflitit, tune uellicabimus nofipfos, tuncq;(Ã¨r}no ifteiudcxinnobiscrittpropterea tarnen non dicimus Chrifluin non effÃ¨ iudicem, abfit. Dicit, Veni tanquÃ¢ Optimus amicus, er cum quiscaperit periclitari,tunc apparebit fermo meus elfeuerus, tuncq-agnofcarab iUisutuerus amicus.

Die. ) TandÃ© difeent me uera dixiffe. Ã¯am quan tacunq^fÃ¤cio huicpopulo,femperreÃfiitmihi.

Quia ego ex meipfo nÃ´fumiocutus, fed quimilÃ®tmcpater,ipfemihimanda* tum dÃ©dit, quid dicam, SC quid loquar* Et fcio,quod mandatum eius uita atter^ na eft.Qux ergo ego loquor, ficut dixit mihi pater,hc loquor.

In fumma,difcite me obtemperatiÃimum fiaffepa^ tri, huiuse^o mandatum perfid, ncq;adofientationi qtÃ cqui

IN E V A N G. IOAN. 20 ^tacqtMm Ã®ocutusfum:ucrum Ãtmme ohfecutus fuin patri. Non fol:tm maxima,uerum neque minima locu^ tus fum,quÂ£ non pertineant ad gloriam patris,quin po tius cgoper omnia obediens Ãiipatri.

ÃVdiuimus hadenut, qute C hriftus locutus efi cum liudÂ£is,i::rturbis iudieoru,tam bonorunt quam malorum: nunc cum proximii eÃet tempuspuÃs ftonis [uÂ£,cum difcipulis ea potiÃimu agit,qua; iliis ma xime comendata eÃe cupit. Scimus MtÃ© pleraq; hunc 'EuangeliÃÃ¤ intemtiÃÃe, quÂ£ ab alqsponuntur ; unde etiam ipfam inflitutionem myÃmorum, quam ctcteri Â£uangelifllt;e admodum diligenter fcribunt,non cowf s morat, partim quod uidebat iam folennem eÃe canant dominicamapudomnes fideles,partimquodde iUius ntyfieri/s fuprÃ cap. Ã¤.abunde fdtistraibÃet.Vnde taquÂ£ ab alijs omiÃaerantfUberius ofiendit. Nunc autem in hoc capite dejcribit lotionem pedum dificipua lorum,cr quidfibi id myfieri) uoluerit ; deinde Ã¯uda re fielationem:qu(eomniaaddifcipulo5pcrtinebant.

Nte feftiuitatem autem paÂ«! lefus quod ue* ipfiuSjUt tranfiret quot;nbsp;ex hoc mundo ad pacrem,

CaÂ«XIlI ANNOT. IOAN. OECÃt. cum diÃ®cxiflet fuos qui crantinmun* do,ufc^ in fincm dilexit illos,

QiiÃ¤tomagisappropiabatChriftusliaÃionifuifj tanto diligentius illam incidcat diÃcipuUs: ofiendebut cnim fc ÃjonfepjÃiotjem fuam(icccdere,undtita [i* gnanterhocpramitit.

Sdens.y Cumantepafchajdefl,inproÃflo.Pat fcbie dies in fabbato apud ludteos, f^parufceueprit* cedebdt. SciebcitigiturieÃusaffbrehoramÃuam, temÂ» pus olimpreediÃ©htm perprophetas, olim conflituÂ» turn 4 Oeo, quo debebat pati. Aderat igitur ifiud temÂ» pusDeobenepldcitum. Nonquemddmodumdecreue rant lutbei, uolebatpatijed ut deeretum 4 pÃ¢tre erat. Sunt qui uolunt hic exponi nomen pdÃchlt;Â£, qudÃ aUuÂ» ddt dd hoc quod tranfeat, quidpdÃchd, trdnfitus diciÂ» tur. Atquinon Ãmpliciter pdÃchd erat tranÃitus ,Ãed an geh tranÃhtio, quando trdnÃibdt domus Ã¯udaorumt pdTcebdt primogenitis iUorum : inde pdÃchd dccepit nomen db iÃ¼d trdnÃilitionepotiusq Ã trdnfitu.ChriÂ» Hum oportebdt trunÃire, id efl, occidi : CTquot; inÃanguine iflius dgni liberundi erdnt primogeniti oro. Sciebdt igi tur tempus tranÃeundi dd patrem Chriflus : er quateÂ» nus erdtÃlius Dci,Ãemper efl in Ãinu pdtrisiÃed humaÂ» na naturdunitd uerbo, quanto tempore in humilitate nondu glorioÃd er immortdiis, tandiu no accepit aqua litatem poteflatis cum patre: cz tanto tempore dicitut

IN E V A N G. Ã¯ O A N. Ã®Ãj itontranÃjji ddputrem. Er.(tigitur prapÃ¨boraifla^ id ejl, non longe aberat tempuspaÃionis. Semper hiU buit fummatn charitatem ergd difcipulos, imo ergd omnes. lam Ãub Ãnem uitiC fuiemaiorem charitatem declarctbat, er appropiante mortefimiliarius indica^ uit,quantum iUos amet:amicÃ¨ ccenat cum iÃ¼is, qt om^ niacommunicat.

Suos. ) Omnes quidem diligit, omnes fui etiam funt,tarnen quidamÃmiliariter fui,nempe difcipuli.

Mundo.) Habetigituretiamfuosquirtonfuntin hoc mundo, quales funtpatriarchte (^ypfophette, qui itiam uiuunt,nec habÃ©di funt inter mortuos .Alij euan geliftÃ¦ interferunt infitutionem cxnie dominicie,in qua clore beneÃeia Dei nobis commendantur, quandÃ feipfumnobis tradit,Ãcitq; fefeeÃe noflrum,utper ipfumuiuamus,Ã0lusÃaternofler,communicansno^ bis deÃiiritu fuo, etiamij; tradens camemfuam in mor tem pro nobis : flc inquam inÃnem dilexit fuos,in quU bus omnibus fiimmabeneÃciadeclarauit. Quod maa iusbeneÃeium poteÃdari,quamquodammam fuam pofuit pro ouibus fuis ? tarnen in caena etiam quodani indicia fuÂ£ amicitio oÃendit,edendo cum difeipulis, loi Hondo pedes eorum i^-c.

Et cecna fada, cG diabolus iam immJ fiffetin cor ludÃ¦ Simonis Ifcariothar, ut ptoderct Â»pfum, feiens lefus quod' â¢

CaÂ«XllI ANNOT, IOAN. OE C O L. omniadediHet ftbi paterinmanus,6^ quod Ã deo exiflÃ¨tjÃ ad deum iretjfur^ gita cÅnajÃ´C ponitueftimcnta, 8i cum accepiflei linteum, prÃ¦cinxnfefe. De* inde mifit aquam in pcluim, amp;nbsp;cccpit la uare pedcs difcipulorum, ÃC detergere lintcojquo erat prÃ¦cindus.

Scie ns iterÃ¼ dicit quod omnia ilia inflarent,quod^ t/fet moriendum fibi,utfdamus eum uoluntariam mor quidam qui Ã¯udam nonputantfidfi fe participem coenie,fed fatisexhoctextucognofcÃ¹i mus eum affÃ¹ijjÃ¨ cÃ¦n^e, lotio enimittaÃda efi perÃ* Ã¢Ã¼coena. riicit,Ã0kicanacrc. Comederantagnunt pafchalem more iudaico ,critaC hriflus impofuit fi* nem ueteri legi, incipiens ritum nouic legis, quem po* fiea in ecclefia fua uoluit Ãequentari. Videmus interim quandiuludasoccultusÃÃ¤t,tar,diutoleratusaChriftor Ã§retiam tunc non reieihts,quandoChriflus dederat fymbolum corporis fui .Voluit Chriftus idum multis modis Ã fua impietatedbducere-,^' nudam ei relinquea re excufationem,quamtÃ¤s nihil apud idumproficeret.

Diabolus.) iJeitaputemus diabolummalas coa gitationes immittere, quafi non etiam Ã nobis fuam trlt;t hant originem .Bftin nobis uetus Adam, nbsp;nbsp;caro noa

I N E V A N G. I o A H* 1$4-V de ftM terra proÃrt tribidos ZT lj)inai. iiatura ins clinati ad malum : deinde diabolus incenfor e/i, ubi uis detignauiamnoftram,negli^entiamq;, cum tamficile diuina precepta pramaricamus, non innitimur ut innouemusuitamnojiram.vtprimuoccaÃomali inci derit, fatan tunc omnibus modis intendit quo nos perÂ» dat:ftipula parata incendio innobis eÃ, ztr innata aÃi fliones male. tJiagnitudooutem peccati hie dÃ©claraÂ» tur.Ciuod ifleprtcceptorem fuum, Ãlium Dei tradit, txcellit huinanÃ¤ malitiam:id efl,omnino ludasiam feÂ» eumdecreuerat tradere ilium, quia fernen illud malum profunde infitu in corde ludte erat. tnterim in numero difcipulorumincedebat, HocpermifitChriftus, ut coÂ» gnofeeremus quantum pericubnninter filfos fratres, CrquÃ m multi huius jurin^juturi fint inter nos.

tianus. ) Id efl, quanta gloria effet confecutura mortem fuam. Sciebat enim quare miflusin hunc mun dumeflet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

Ad Deum.) ExijtoDeo, qiua non arbitrat-s eÃ¢ rapinam fe ejjeorc.utad Philipp. Cerium efl quod itunquam Ã deo exierit,quo minus fiterit filius dei,nam ipfa diuinitas non mutabilis efl: fed ita exijt ,ut manfeÂ» fit filius nd. verum ut uiliflimus uoluit nobis miniflra fe,utiq;non iuxta diuinam naturam, quafi ilia mutaÂ» tionem quondam fufeipiat, neq; ut quidam fomniant, Ã¿Ufifl humana; naturee omnia frdnfint quÂ£ diubueÂ»

boceftdbolm humanam naturam, fed humdHa rdejiuM perfona cumdeitdte,(^ftcddordtur unus: nonfuntduo.E.tit(ieft pdrticeps diuitice glorite: nonut tJdturdhumdnd ftMsproprietdtesdmittdt,(iudmMsiit fummdin gtoridin cueikt fit. H^cc prcemittit, qudft di^ cat, Chnjius uoluit fingulare quoddani opus ficereâ Scitis ddeffe tempus : ficut amicus abitums nonnuUÃ¤ (tgit,ut cÂ£teri ma^is memoresfint fui

Surgit.) Qjiod tdtttd diligentiaEuangelifta ex* fonit,myflerio non caret. Suam ueflem exuit,prd!cin* gitur lintco, quoprtecingebdntur miniftri : manu fu4 tnittit aquam,fle{lit fc ante genua difcipulorum,ipfe^; extergit, VLtcc omnia figna maxime humilitatis funt t^dHeilionis.MosapudHebrdoSyUthojfitumztramt coru pedes lauarent. Verum in ifta hifloria licet aliud quid obferuare, ncmpe fummam noÃrte folutis.Antea dixit, AlÃ¼eoexiuitztrc. hocetiamin bifceuerbisali* quo modo infinuatur. Surgit de coenaihocq; iterum fic expono. Uabemusquomodopdftorrelinquit nonagin ta oues in deferto,z:rcentefimam quierit : quam para* bolamexponentcs, dicimusChriftum reliquiÃe coelc* fiia gaudia : ita hic eruimus myÃerium. Surgit,non efl arbitratus rapinam relinquens coelefie illud couiuium, p-fuas gloriofdsueÃestcf-accipit lintcum,feruilem jjobitum, Ztr ita fe prxcinxit, declarauit fe eÃe mi* wfrum noflrum, Q^anto maius bumilitatis opus.

^tiod ÃliusDfihomo, quim qtiod fe incliiMuitt imo in hoc opm lotionis poffumus itMioremChriÃi hunulitatcm cogttoÃcm : hocefi quod furgit dc cÅnd. ^pÃfÃ^luiÃuosMuit. QiiiitqiMffudhuimliMe. Scd i^U-c tUdÃgniÃccnt non oportet contemncre. Spiritum fm^m poflea dedit difcipulis-, doctut idos uerbu fuÂ£ f4picnti(e,(luod licet dpeÃ¼dre ctquiim uiudm: earn miÃt inudÃateÃdÂ£ed,ccepitlMdreminoresetic(m, namno^i ÃraÃilus nonuliundequdmdchriÃo. PdÃÃis eÃ,itd htduit linteum, cfitdit Ãtum Ãtnguinem. Etidm hodie huitluoslt;i:tr llt;Â«(dt,qudndo communient ipÃs de ÃtofÃi gt;nbsp;ritu. SicpuriÃcctmur,quando pnrticipei ejÃcimurjÃi* ritus Ãii: tune etinm tergimur.id eÃ,tunc prodeÃ nobis humilitds or meritupnÃionis eius,Ã uerbum eins quod poteÃ puriÃcdre pechra noÃrn, perÃdem mundnue^ rit: nihil impuritntis ultra ddh.erebit nobis. Ã¯llapuh ehre infinunuit hoc ÃShÃio C hriÃus : quamuis omnit busmodis poÃumus Ãeru.trcquidÃbiuoluerit,nempe utmutuoÃeruirent ÃbiipÃs,ut humilesÃnt, ne quis an bitreturÃe eÃeÃtperiorem,qudm ut proximo miniÂ» firet. Nemo C hriÃo Ãtperior. Ãiunre nos non mimÃro musi videmus Ãemper maiorem Ãeruitutem C hriÃi efÂ» [e,quod corpusÃtum traditcrucifigendum.

Vcnic ergo ad Simonem Petrurn^Ã´d dicit illt Petrus : Domine, tu mihi lauas pedes ;',jR.efpondit lefusÃ³Ã³ dixit illiÃ®

CatXIII AN NOT. IOAN. OECOL. Quod ego fado, tu nÃªfds nunc, fetes autem poftea.

QÂ«dÂ«fK)Â« fit opus C nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quanto myjlerio pie

num, IgnorÃ¢t planÃ© carnalis homo, fed /piritualisper^ frÃªle cognofeet. Ã¯gitur Petrus iterum carnalem quens dam pree fe frrt hominem,qui nondum capit diuina my fieria. Si enim dixeris homni nondti regenerato, quod filiusDei /Ã Ã©Ã®us fit pro nobis caro, tudeus ualde fcan^ dalizabitur. Graecus omninoirridebit. Animalis enint homo nonpercipit CT'e. id eft, res hac eft indigna, ut ipfelauet pedes. Sed nemo diuinum confilium repre^ hendat. Videmus inhocopere quanta nos miferosmi fericordia profequatur.Ioannis tertio: Sic Heus dilexit ere. Quinondumimbuti funthocmyfterio, cum PfÂ« tro dicunt : Indignum eA ; operibusnoftris fatisfitcieÂ» mus,puriftcabimus nofipfos crc.

Quod ego.} Quid fibi uoluerit lotio pedum, Pe trus tunc non capiebat, utpote carnalis, cum C hriftus fofteadoceat humilitatemcrcharitatis opus: tarnen quanta fitifta feruitus, nonfatiscognouit, doneeftgt;iri^ turn fanihimaccepiffet.

^uid myÃmj ,perÃAt tarnen in Ãua pertinacia, auellit eum C hriÃui,o/kndens quam necejjariafitpuÂ» rificatio,qutefit perJpiritum illius.

OStenfum eft nuper,quod Chriftuslauanspedet difiipulorum Ã/orum, non fiolum exhibuitiÃ¼ii kumilitatis er obÃequij mutui exemplum, fed hoc Ã,Â» Ã¤ojficutin plerifque alijs locii, maximum myfteriunt adumbrauit'.nempe omnes quotquot faluandi funt,per ipfum eÃe abluendos,id efl,aqua/Ãiritus fui. t^am nifi amimie nofire fic purificata; fuerint, nequaquam bea^ titudinis participes ejfi poterint.Eam doÃ rinamutt' arcanam carnales nequaquÃ¤ accipiunt, eapropter Pe trus qui nondum plcnus erat Jfiritu fanih ,cradhuc typum gerebat carnalis hominis obfifientis doÂ£lrinlt;a C hrijii, er iUam nondum fufeipienÃ¼s, nefeiebat quid diceret : unde C hriflus indicare uolens quiddam jublit tnius hoeÃek) contineri erprtefignariidicit:

Ã¼equaquam Chrifius falutem noflramconftifuit in iHa lotione pedum. I^am eadem ratione Petrus fal^ uandus erat,quacrftos,nimirumper mifericordiam Deiyper receptionem Ãgt;iritus,per fidem. Lotus eft Pelt; trus,loti er all] difeipuli. Qjiamuis nobis fit baptifmut iUc exterior,tamen in exteriori baptifmo,fide elemeÂ»

Ca, XIII ANNOT, IOAN. OE f O L. hlolt;luimur,ut Petrus ipfe teftcitur,lt;tblutiofordiuin lii fÃ nilificut zyc. fed quundo unimu Muitur, ipft ftlus oritur. Si^nificdt hicdfjvÃ¤uum dblutionem. t^eque o[)us ut puer totus iinniergdtur,neq; d ucteribus obferÂ» Kdtutneftddeodnxie yfedmdgis fdcrdmentuin J}gt;elt;!i!i ruftt .C onfiÃio quieritur,non dquÂ£ midtitudo.

Lduero.) intermindturhicPetro,neobfiftdt.Om tiis inobedientidDeo dduerfd eft,etidmin rebus mi^ niinis. t^dm licet nontdntdmyjieridpriefigurdtdejÃ fent in ijid lotione,^^ nuUd dlid cdufd C hriflus Iduiffet, qudmdd probdnddm obedientidm difcipulorum, dd^ iuctdmen non debebdnt objirepere pr^ceptori fuo. T)ccet cnint ut in omnibus exhibedinus nos obedientes C hriÃo, qudtenus fciUcet ipfe dliquid d nobis requirit, Hon oportet diienuin fenfum ex uerbis ChriftielicerCf CrÃcfuperjiitiofum fieri. Sihdbuerisgenuinumfen^ fum C hrifii,uide ut obediens fis. Cum dixit: Nc fitlutdÂ» ueritis dliquem in itinere:non mens C hrifti fidt, ut om* nino dbfiineds 4 fdlutdtione in uidCrc.Tunc obfequiÂ» nur uerbis C hrifti,qudndo mentem uerborum dinpleÂ» ihmur,ficq; non dbutimur.etidm fi literdm feÃ¤eris,cj-mentem liters contemnds, nequdqudm hdbeberis pro obediente. Dico igitur,fichriftus nihil Idtentius indilt;â cdffethocÃih,nihilominusdifcipulorumerdtnonrelt;â fidgdri prteceptori fuo :ddeo pemiciofum efi crimen ^bedientid,prieceptorirelu^ri.

Petrus ddhuc crdÃius loquitur, igndrus myflerio^ rum. qudf dicdt'.S i ex lotioiK externd dÃequdrfalutÃ©, nonfolumpdrdtus ut pedes,Ãcd ztr cdputldues. ltd mii tdtÃententidm.videmusnonomnemconftdntidmpra Idri'.neq; efl proprie conÃdntid,fedpotiuspertindcidt fi decreucris quid tecum,quod non pertinet dd gloridtn nei. Necc/Je eÃ ut reÃindds uotum iÃud, tuÃ impius eÃe Uelis: ndmÃeeiem honeÃitis in fehdMdt bunc honorem exhibereChriÃo,nednte pedes preceptor procumberet diÃipuli: er Petrus omninoÃcum decre uerdt, nequdqudm fe iÃ¼ud ddmiÃurum. Vbi dutem in^ teUexit decretum fuum dChriÃo improbdri,Ãepe^ â ddmonitusdeÃudimprudentid,irritduituotum fuum. Nonef ÃuÃrd diÃ©Ã®Ã¼, Melius eÃe refeindere nudepro^ miÃd,qudm ferudre.ltlt;fCdÃidntfs,qudmuis monaÃicd tOd uotd dpprobet, tdmen hoc exemplo induchts,iudiÂ» fdtuotdiÃ¼dnoneÃe ferudndd.Antc 700. dnnosferiÂ» pÃt,cr in cdpitulo Dc definitionibus iÃd bdbentur.

Dicit illi lefus : Qui lotus cÃ¼^non ha bet opus,niii ut pedes lauet,fed eft mun dus totus.

Primum uideturCbriflusloquiiuxtd communeni fwfuctudinem, Hi qui exeuntdldudcris uel bdlnei^

pJantis pedum frdlecontrallant pidueremyfordidani pedes,fl uel folitm incedunt in cubiculuin : itu iuxta nul garentmorein abliÃ folentpedes, cumcorpusalioqid nonefimpuntm neqneinquinatum. itadicit: Pulue^ resqiÃ adhÂ£ferunttetnere,deponcintur. Sedhicfermo eticon fuum habet myferium. Prima ttojÃ®ralotioefl, fi deus per fuam mifericordiam alicui non imputÃ¢t pec catum : zylt;lui fie per mifericordiam Deiafcribiturin tdbumfiliorum, quiq; annumeratur eledis, talis ejl fiÂ» hus Dei QrdatusChrifio,Qrproillo quidem C hriftus puffus eft,crabluitiÃ¼um fanguine Ãuo-.attamen nihilo^ minus opus habet ut pedes itUus abluantur : pedes ani^t mlt;c inquam, id cfl,afirÃ¢us ipfi : Ulis enim pedibus gra ditur, iUiq; quotidie funtpurificandi. Nam quandiu fu per hanc terram uiuimus, quotidianisprauis cogitatio nibus coinquinari pojjÃ¹ntafjcÃ©Ã®us noflri : erdum fie coinquinantur,pedes dicuntur animÂ£ coinquinari. O* pus igitur Jfiiritu faniio qui efl uiua aqua,zyuerbo Dei, utpurificentur quotidie noflri afiiÃ³his: hoc conÂ» tingit omnibus eledis filijs Dei. Quamuisenim abÂ» luti fimus fandificati in fanguine C hrifli, decet taÂ» men utconfideremusquo in locouerfemur, quant periculofum fituiuere fuper terram, q Ãcile macuÂ» lÂ£ adhÂ£reÃ¤t. Gaudemus ineptijs, irafcimurfitcile crcgt; quÂ£ perturbationes coram DeopoffuntcondemnabtÂ» ks Ãcere,nifipccnitudineducamur. Purgemurficitt

noiMm uitam,quid hue tendit totdpuriÃcdtionis ratio. Eft tibi animus prolabendiin peccatum, in quo olim fidftiinquinatus, ne putes tibi fufftcere hoc, nift quoti^ diano puriftces tefrÃ¢h, id eft, iugiter purifices te, ne nacuIieiftiC te fordident.

Totus.) tdmfieslotus,eleÃ³hisexfilifsdei,etidm nunc quotidians exercitdtione,uel ablutione Jpiritus opus habes. Spiritus eft qui hunc aiftÃ³ium in nobis ex^ citÃ¢t, utdoleamus depeccatis, per quod afftÃ¢usnoftri purgantur. Cerium eft inftlijs Dei mentem ipfam efti puram, id eft ,fuperiorem animteportionent, qu^ do^ noftdeiilluftrdtur,cy'ftâmper renifusquidam infilijt Dei , ut etiam duin peccant, non tanta impugnatione peccant, quanta impij alij. Eft in eis fernen ftnritus fan fli, quod deinde iterum refufeitat illos, unde fit ut iUt nonperpetuo maneant inpeccatis.

ifta uerba fatis confirmant, expofttionem quant nunepofui non effe meam, neque temereexcogitatam uelfomniatam. Nonitadepurisloquitur, quafialieni ab omnipeccato fint: nam iÃ¯li aliquanto craÃiores, cy nondumejfufus fanguisChriftierat. Klundinimirunt propter eledionem.

Omnes.) Honloquiturdeextemaiilapurificatie one,quod omnes mun^,quia iudas non erat ex eleÃ¢is, ftd potius ex prafeitis: is non erat mundus,fed ima

Sciebat enim quifnam effÃ¨t qui pro^ deret Ã¯pfurn. Propterea dÃ¯xit, non eftii mundiomncs.

Nam ille no erat exÃlijs Dei,propterea nihil pro* derat tinpurificatio pedum, (juia non lautdfdt fiiosalJÃ´ Â£Ã®us. Ciuamuis Chriflus multis modis conabatiff ad pÅnitentiÃ¢ eumadducere, tarnen femperrenitebatur. Verebatur impetu fuO Iudas,ut perficeret hoc quod decrcuerat. Si fatan incitÃ¢t te ad malum opus, uide ut non confentias itlius confilijs malis:ablue turpem cogi* tationem,nefias ludÂ£ fimilis.

Poftquam ergolauiflÃ¨t pedes illorff, rcceptis^ ueftibus fuis accubuiflÃ¨tjitc^ ruth dixit illis : Scitis quid feceritn uoÂ« bis f Vos uocatis me magiflrutn ac do^ minum, Si bene dicitisifum ctcnim. Si ergo ego laui pedes uefti os dominus et hiagiÃer, uos quoque debetis inuiccm altj aliorum lauare pedes.Exemplum cnim praebui uobiSjUt quemadmodum ego feci, ita Si uos faciatis*

Impleto minifterio, C hriftusiterum difcubuit cunt difcipulis fuis, nbsp;nbsp;explanare incipit eis ÃÃ¤um. Si ad

IN E V A N G* IOAN. 25f9 etiam hoc cotiff'uere. Quando dilcipulis rcuelata ftiM my/lcTM, cr ijuando nbsp;nbsp;funt capacts doamp;itM domi

nicie nonne qitando C hriflus afcendit in ealum Accepit. ) Lotio pedum ,fignificat totum opus redemptionis noÃne.

Satis.) DifcipuUsnuncdicif.Scitiscrc.Lauipe destquid putatis me uoluiffe per hocf Si uolueritisam* pliusextoUere oadosueÃros,fcitisquidÃcitChrifluSi quid pdffits pro uobis crc. Tdntd betteficid funtper^ gt;nbsp;petuo ferudndd in dnimo.

âDominus.) HcecuerbdpuÃ®chre cogruunt ChriÃs Ãdenti. idmÃteturfe eÃe dominum. Jpfeunicusmdgi Ãtr,ueree:^ proprie dominus. Ali} non ueridomim^ fed ferui. Quid hdbesquod non dccepifli ? DominieÃ terrd.'Vere eÃ mdgtÃer qui etidm mentes iUuÃrat .Ex* tfrw lt;/oi?forÂ« nihilpoÃunt,mÃiÃ¼e docedtintus.

ISene.) Reiledicitisinhdcre. DominusfdbdÃ¼th fum, dngelorum er omnium credturdrum : exmei^ tur difeite. Reliquum eÃ,cum ego Ãm dominus,potent dd eÃ mihi imperundi, con^lituendi^ kgm, qudm M mo prtetergredi debet, neq; mutiendum contrd Ã¤ldtn.

Vos.) Prd-bui uobisexemplum chdritdtis. Non ddhortdtus eÃChriÃus,Htdbludmus fordes expedii bus db'orum, cum alia ofÃcidÃnt : fed iUo ojÃcio uoluii omnid nobis eÃe commenddtd, ne Ãdtri negesnus du^ xilium. Siddmonendus,doccndus, opusq;confoldtiot:

ne,Â«rdc ne neglexeris illum:comge,emenda guantunt potes. Jde/i, ne dejj)iciatisfratresueflros. Etcumuoi apoftoli,conftituU in loco fubluui.ne effiramini de dit gnitate ne/lra, quafineminidebeatis feruire ,fed ob id conftituti eftis, ut omnibus feruiatis : omnium eflisfert w ; (icut ego non detreÃ¼dui feruire ali}S, fiue docendo, fiuealijsoperibus.

Exemplum.) Ã¯nhocagnofcimusdomina,inhif* eelicetChrijlum imitari. SuntquÃ¦daminquibusnet quaquÃ imitari poffumus, ut funt mirifica opera, cunt ficcis pedibus trÃ¤n fit flumen : (y htec non iuflit ut imit taremur : fed patientiam, manfuetudinÃ© crc. Etfi non poffumusuirtutes tamabfolutaspne/ktre, tamencont uenit ut inobedientia,quod in nobis efl,pr^flcmus. liedicamus,Chnfluspalfuseft, non opus utpatiamur cr bonum agamus. C hriftuspaflus ut fequaris, ut ad* fflires ad bona cxleflia. C hriflus imitandus in hoc. vtt defubdit:

V ere dico uobfSjnon eft fcruus ma* ior domino fuo, neque legatusmaior eft eoqui ilium mifit.

Tticitis me dominum, i^itur uidetis uos efle ferws. Ego feruiui, ueflrÃ®tm etiam efl feruire : ego multapaft fusfum,fcitoteuobis fimiliacontingere .Honfatisut midtaloquarisâ.operibusadimple ; fl opere adimpleutt ritis, quod iam intelligis fliciendum, uerc beatus eris.

CKrijlus expofuitdifdpulis[uis,quidnlt;imfibi uoluerit lotio pedum, nempeuthocexemplo tommenddreteishumilitdtem, ne ob dignitatis ampli* tudinem alter fefuper alterum extoUcret,Qrita humi* litatem orcharitatem amitterent.Vnde dixit: Quern* admodum ego fiei.ld eji,uidifiis me omnibus modis hu milem O' miniflrum,eandem uoluntatÃª o uobis conn mendatamuolo.

.Ã®^eque legatus. ) Si uos ueÃram conditionemfÃe fhiueritis,quiaferui eflis,apofloli o Icgati, intelligea tis profidouobis multomagis conuenirequÃ m mihi, ut multa obfequia preebeatis. Vos ferui : habete igitur uosproferuis.ln hocChriflus fe Ã¤qualem oftenditpa* tri.T)eus eft dominus,oidius efl mittere,omnisq; ere* dtura feruire Deo debet: unde filius non efl proprie fcfuus,quatenus eflfilius Dei ; fed quatenus participat inhumana natura,dignatusefl feruire oc.

Nofo ut folis uerbis exhibeatis uosdifcipulos meosj fed impiÃ©tÃ© modis omnibus, quod didiciflis faciendum,' tunc beati eritis.J^onpropterea inde quis coÃigat, quod ex operibus magis quiÃ m exfide faluemur. PofÂ»' fes etiam diuitem nominare beatum qui erogat: Oquot; ne* Wo erogat mtdtas opes,nift diues fit Ataide qui iant

beatus eÃ propter fidem quam habet per inhabitant tem Ãiritum, qui ad opera bona impettit. Opera deiÂ» clarant eÃe beatum,nonÃciunt. Nc ufurpemus huiuÃ modi teflimonia contra gloriam Dei,ut nos magni haÂ» beamur.Qiite dona Deifunt,ne tribuamus nobis. !gt;Â»Â«= cit: Sifides uefira, quam habueritis erga me, impulerct ad tanta opera, beati eritis cr c. Sic efius uel ambulatia non ficit hominem uiuentem, tarnen folemusdicerCf Si comederis uel ambulaueris, uiues : tarnen cibus non diciturquodpriefliterituitam,qult;Â£alioquieÃinhomi ne.Uahicloquiturdebeatitudine.

Nondc omnibus uobis Ioquor,ego fcio quos elegerim. Sed ut implcatur fcriptura ; Qui edit mecum panem, fuuÂ» Ãulit aduerfum me calcanÃ©um fuum.

Supra audiuiÃis ; Qtti lotus eÃ, non opus habet,^ ut pedes lauet:fed non omnesmundi : ibiq;perÃrinxeÂ» rat tudam. Sic nunc repetit, ut ludam moneat perÂ» terreat, quo defifiataficelere deÃinato'.crpriedicittUt cognoÃatur omnia pranouiÃ'e. quafii dicat : Non diÂ» co uos omnes eÃe beatos, neque mundos ; ut iungantur htcc fitperioribus. Scio quos elegerim'.fiolumifii quoi elegi erunt mundi, quia non omnibus ineÃ hÃ¦c uolunÂ» tas. EÃ unus inter uos, cui nequaqua eÃ animusfieruiÂ» tfldi proximo, imÃ´perdt re magiflrufuum meditatur..

- I N E V A N Ã. Ã¯ O A N. 2lt;fi ' Scio.) VidctisquomodooinnidtribudteleHioni fUiCidliogui [iuelis intcUigere deelcÃ¢ione dpoflolo^ rum,deÃ©his etidin Ã¯tiddS,Qrin cdttdetn dignitdtent confliiutus. Scd quos pdter elegitcrprecdeflinduity cofdcm filiuscum pdtreelegiti uttÃ¤dcds eiufdem eÃi pote/ldtiscumpdtre.

Scrip turd.) Suprd trdihluimus, c^Utd deu! itd fittti rumpr(euidit,non folumÃnein,fed cd qute dd finem rÃ© Ãgt;iciunt:crnecejje eÃ ut tdlid implcdtttur.no quad fcri pturdper fe cogdt^fcd omnino hoc quod Deus prÃ¦uiÂ» dit,id ncccÃuni efl contingdt.CuIpd hominum eritpee cdtttiUjftonDei. Pp/.4i. Prophetddeflilflsfrdtribus fuifleculiprimuconqueritur.ttiulliunqudinprophetie qtÃ»nonetidmexpertiflntfluosinimicos.Ã¯tem ; Omnet qui pie uiuere uolunt Qfc. Si non db exteris, certe Ã do Ã®neflicis.Attdmen multo grduius certdmen efl quod pÃ timur (d) dmicis, quife fimuldnt, qudin db inimicis.vn deChriflus fltbinde conqueritur, oflendens nobis doe forent qucexfllfls fratribus expertus efl. ProphetdfiÂ» ^UTd erdt G^umbrd perfldid;,qUte obuentUrd erdt C hri flo. tiemo unqudm tdntlt;e dignitdtis fltitqudm Chri^ flus : nemo tdm innocens,frmitidris,bldndHS fuis,iirc. 'Vndegrduiflimcpeccdrunt,tumÃ¯udds,tumÃ®udlt;ei,qui edebdnt cumChriflopdnÃ©.Prouerbidledi^tmerdtt de iÃo qui proflernebdt dliquem prÂ£mifl!bpede,vber demfiiqfl uuerjfln.idefl: proflrduit me pofitis don

doiofepcrdidit me. Ctetei-um quandoquidempif nis mentionemfocity prtefertim perflringunturctm IÂ« dd,qui etidm nobijcum communicant depane dominie co,c?'teftanturfefi-atres, tarnen contra nos funt, quxa runtqj excidium noÃru. Verum quotquotin ecckÃam C fcnyÃ®i peccant, iÃ¯li in ipÃm C hriÃum peccant. Qui indigne manducaucrit, id eÃ, expers charitatis Ãeritt reus critfanguinis domini. oÃvnÃt charitate zt;r ueÃ¼e cÅnam peragere,pcccdtum eÃ ipÃus ludte.

Sa;piuspra^dixit ChriÃuspaÃionem Ãiam,Ãepius prÃ¦dixit luda; peccatum : quare f ut credamus, quod ipfeÃtC hriÃus, er uoluntaric pati uoluerit. Abru^ ptus uidetur eÃÃe Ãermo ,Ã:dÃttis indicat Ãe eÃÃe iÃuntÂ» qtdpriediihiseÃ,qt{iqi conÃ:iusÃt omnium arcana* rum rerum,quod proprium eÃ DÂ«.

Vere uere dico uobis,g recipit quen cunque mifero, me recipit. Qui autem ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;me recipit,recipit ilium qui me mifit.

inter cÃ¦tera dixi in leÃ©lis uerbis, C hriÃum habitu* rum tanqud proprium iniuriam,Ã quis inÃatrem pec* cauerit. EÃtrtuienim, dicit,erdediftismihicomedere e^c. qutecunq; minimp Ãceritis erc. Sed quseris, quo* modo hlt;Â£c Ãiperioribus cohtcrcntfpulchre omnia,qui4 diÃeiptdi

IN E V A N G. I O A NÂ» iffl difcipuli crÃ¤nt rclinqucndi 4 C hriftoxorpus (Tdt puan dbUturus ab iUis^tametfijjiiritu non abÃtturus : proina dc conÃolatur eos,quod tantum pra;inium promittit wnnibu!,quiÃmtdifcipulos reccpturi. Alio in loco poe namintcrminaturcparcicfiuri funt, duiJ^ernituoSj meÃgt;ernit:idco bona fit uobis confolatio.

Quirecipit;) Qui nosacceperit. Longeautent aliter accipimus minijiros dei er hominum, er maiori plaufuoportet fufeipere miniflrosdeiquant hominii. Llonenimillifimpliciterhdbcnt mandatum: nam Jfi^ ntusDcihabitatiniÃ¼is.Vndectiamipfimerenturape pellari membra Chri/ii. lure quando ipfosfufeipimus^ credere debemus quod membra Chrifli fufeipimuSt propter inbabitantefpiritum C hrifti in Ulis. I ta honoa rem Chrifto impendimus:nam apoftolierucridifeipu li,templum Dn funt.M iniftcr rÃ©gis ad/Ã¨rt mandatu re gis, fed men tem er Jfiritum rÃ©gis non habet in corde, quemadmodum Ã¼li qui regunturjfiritu C hrifti. vnde liquet quanta pxna iÃ¼orum fit,qui ueros C nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;minia

ftros perfequantur : e^ uerc C hriftum occidunt, cititt illos occÃ®dunt:quamuis C hriftus uerc non patiatur, fed diciturpati adhuc in membris fuis. Tanta dignitas mb Â»iftrorum Dei,Ã qua ludas excidit : er omÃ®tes qui ftilfi funtft-atres, toUunt calcanÃ©um aduerfusChriftum.

C um haec dixtlfet lefus, turbatus eft fpiritu, QC teftificatus eft, dixitq^, Vere

Ca,Xin ANNOT. IOAN. OE C O L. uere dico uobis, quod unus cx uobÂ« prodituruseftme,

Videte quoties prcediilionem peccatiludÂ£ ingeÂ» minct er rÃ©pÃ©tÃ¢t, er femper manififtius er grauius, Ãum idtoqui benigneadmonuiffet totiesChriÃus tm damÃndicando ÃÃ¤umerreprehendendo conÃien^ quot;nbsp;tiam, nunc turbatur : per quod indicat fe anxiutn ob prtefentiion tum muligni hominis, qui audet federe inlt;t ter tum funÃos uiros, Cluamuispriedixerit ludam tr4 diturum fe, turnen hoc muniÃfluuit, quomodo rcgemÂ» ineinfuu coenuÃrut gruuiÃimu iÃ¼u ulceru. 1 tu qui C hri fii funt, unguntur propter imptos, ne cum eis conuerA fentur. Dixi unteu me trudendum:ium uobis muniÃfle indico, quod prius indicuui obfeurius. NoÂ« exÃmiliu Cuiuphtc, uel Piluti, uel Annlt;e, fed ex uobis, quosele^ gi,cum qtÃ¹bus hudenus tum Ãmiliuriter uixi. H^ec rximiu grutitudo,quum experior dediÃipuhs meis, ItumodeÃeconqueritur, Interim omnesulios monetr qiÃ¼uolunteffe diÃipulidomini, utcuueuntuÃlfitute, neiunumeroiudfeÃnt,

Sicut indicuui de C Mflo turbuto, ita omnes quobÂ» quotj^iritum ChriÃi fortiti funt,ubi intelligunt uli* quos effe qui defignunt uliquod Ãcinus ,fecum perpleu l(fifHbit^nt-K7r0^v(i!Uef)not} folm dubitutionent, fei

IN E V A N G, IOAN. zffj fed anxietatent cr perplexitatem lt;iu4nd4m lignificat. Cl^muis ipÃÃbi bene confeij erant.,tdtnett graue erat taie crimen eis improperare ,nefcicntesquifnain reut ejfet. Abfip dubio cogitare oportebat, quant necejfa^ ria Ãt omnibus C hrijiiamspura communia neque teÂ» mere conÃiÃonent iUam permittere debere.

Erat autem unus exdifdpulis Icfu rccumbens in finu illius, nimirum is quem diligebat lefus â¦ Innuit ergo huic Simon Petrus,ut fcifcitaretur quis eiTet de quo loqueret. Itaqi cum recubuifTec ille fuper pedus Icfu, dicit ill( : Domine quiseÃf

videtishic quanta Ãt ÃilicitudopracipuorumdiÂ» fcipulorum domini : nom quanto quis amat C hriflum, tanto magis execraturpeccatumludeyZ^tantomaÂ» gisineccleÃa inquinationemabominatur. YeruentioÂ» rescaiterisdiÃapubs Ãiere Petrusety-loannesiiUiprie alijs Ãiliciti erant, ut cognof:ant iliud : quandoquidem illis principals eccleÃie tributus ÃitprieaÃ¼js-.etÃuna dignitas omnium tarnen pranrogattua quÂ£dam iUis. Vnde magis incumbebat lUis curam illius rei habere in poÃcrum,ut cognoÃ:erentinter ueros lt;;^Ãt,lÃ)s. PeÂ«= rrÂ«j Ã¯oanni inÃnuat,ut inquirattquandoquidetn Ãepius repulÃtm paffuStCumuidereturfedignapetere. icieÂ»

Ca, XIII A N N o T. IOAN. OE C O L. loanni committit, ut ipfe interroget, quis iUe inhuma^ nus homo fit, qui tuk audeutfrcinus. lounnes propter fingularem churitatem cum lefu diligenter interrogat, quifnum efl.lnterim fefe excufant,dum diligenter qu^e runt,quad ipfi non funt.

Refpondit leftis : IlÃ®e eft, caiego in^ tindam buccellam porrexcro. Et cum intinxiflet buccellam, dÃ©dit ludÃ¦ Simo nis IfchariothÃ¦. Et poft buccellam tune ingreflus eft in ilium fatanas.

Chriftus pulchre temperut negociuminurndifcb pulo quidem indicat quis proditurus fit, tarnen non per mittit Ã¯udampericlitari.Detinet mentes difcipulorum ne attendant dequodicat .llocquoq;indicium debeÂ» tat Ã¯udÃ¢Ã Ãcinore fuodeterrere ut pÅnitentiÃ ageret, fed obduruit homo e^j-deteriorÃihtseÃ. Satan ma^ iorempotejlatÃ«iniÃ¼ohabebat. quafidiceret: vtcun^ que me uis deterrere abhocfoÃ©h, nihilominus maneo in meopropofito,e^ exigam hoc quodpropofui.

Ad petitionem Ioannis indicauit dominus, quis fefe ejfetproditurus: ufus tanKn magna cautio ne, ne uidelicet ludas periclitaretur, or magis ad poea nitentiÃ¢ traheretur. Porredio bucceÃÂ£,fymboluami citÃ¹e crat,quo admonebatur, ne perfdia erga iUurn, cuius

cuius punis purticeps cÃct,uterctuY. Ã¯udus ucro non ctt runs uÃ¯lu. Chrifli bencjicia, fed in fmgulus horus mentd dÃ©tÃ©riorer pi^ior fiebut,undeintrtiuitinillunt fdtdnas,ut audiuijlis. Buccellu intinÃ©h alium faporcnt exembumatehubet. itubypocritÃ¦alittmjpeciemhu^ bent, Ãrus tinÃ©li funt, id eft, pulchntm fpeciem often* dunt,intus ftroces er lupi. Tulis erut Indus, cupropter dominus beneporrigit iUi intinilum buccellam.

Sutun.) lumuiolentiorfttingreffofutunu. itupec cutuin gruue, nift in tempore reftiteris : er ^uo diutius in impÅnitentiu munferis, tunto minus tepoteris ex* plicure, impius, ut Supiensdicit,ftinproftinduuene* Prouerb.ii rit, dcfpiciet omnino, quicqtdd ei dixeris Atudc fulute ludÂ£omninodeftgt;crutu eft,quundoingreffusin illutn fntun .lum fut fuperft udmonitus erut per C hriftum, eupropter non ultru (olerundus, er ctium uppropiu* but horu puÃionis. Idea fequitur:

mittentis. Iteru tumen oftenditur C hriftum uolunturic pro nobispujfttmtnum ft uoluijfet cohercere ludu, ne* quuquÃpotuiftÃ¨t trudere:ftcut Iudlt;ei nequuquum cont prehendere,nift permiffupoteftute. C hriftus mugnu fe ehuritute obtulit, er Indus mugnu perftdiu trudit erc^

cÂ«tu aliorum eijci : tandiu peccatores tolereinus,qiMn diucdijsignoti fknt:fiitmotelcetnt,tolercari nonpote^ runt .Chri/lu! noluit mani/iflare luÃ¢am, niÃ cum Ã¹nr nutlu /Ãesejjet pacmtcntiÂ£. videmus igiturex^chun elfe ludum ,fed ulilt;lunnto benigniw (^uim talcm peÂ» Ãcmdecebat.

Nemo uerbaC hrifti inteÃ¼igebxt, neij; uocem Ã¯flam fcttiscognoueriint,(iua loanni indicubatipfumelfepro ditorem. Tuntd hypocrifis erat Ã¯udÃ¦, ut difcipuli ni^ hl taie de illo fi^icarentur,fed ob fuam fimplicitatem ea qUiC C hriÃus locutus efl interpre tantur in meliorein partein:lt;lui candidarum inentium mos eÃ, ut omnia in bonam partem exponant :ita difcipuli non attendeigt; iaittillumeffeproditorem.

QuidÃ¢ enim putabant, quia loculos habebat [udas,quod dixiflet ei lefus, eme ea quÃ¦ opus funt nobis ad diem fe flumraut egenis uc aliquid daret.

AdeÃ´ etiam Ã¯oannes ipfe, quamuis hcec audiret dt C hriÃo, non iHud cogitabat, quia mentes eorum er ont detentie. Non cogitabant, inquamt quod ChriÃus eu* raret maturare mortemfuam,i^permitteretpoteÃa* temfctradendi.Qdiibufdain fie utdebatur, ut enteret aliquid.

Videtis hoc loco etum C hriftum cum difcipu^ lis fuis babui/Je loculos, bona communia,ne ali/sejjÃ¨nt oneri, quÂ£ erant aÃdelibus in medium coUata, ut Au^ guftinus interpre tatur. lam aliquo modo C hriftuspriC ' fcripfit fiirmam ecclefijs,ut de bonis ecclefia: uiucrent qui minijlrarcnt. Hicq^ redarguuntur qui Chriflunt tnendicu Ã,ciunt,undeordinesnKndicantium inftitue renf.etiam cum opus effet ea qute necefjaria erant,erne bant,ideo loculos hMant.Chriflusalibi miraculo quodam didrachma ex pifce quiefiuit, mendicatim fiiÂ» pern quicrere nolens. Non in Euangclio legimus, ut ho fliatimprÂ£cones flipem quÂ£rant,neqjprÂ£cipitur maÂ» nibus quÂ£rcrc:fâ¬d fi quis nouit,ut Paulus, nemo iUi inÂ» uidet. ludasdifpenfatorinÃdelis, ut no raro contingit. ' lUiarbitranturChriflumprÂ£cepifJâe.quapdicat:funÂ» gere munere tuo quamprimum: quafieffet aliquid prte parandum adfefliuitatem more ludÂ£orum, qui lautiut in fabbatouiuebant,0âpafcha.KinceftconieilHra, C hriflum habuijje aliquam rationemfÃ¨Aorum ; cr it A fe attemperaffe moribus aliorum. Aliud etiam officium iudÂ£, ut diffienfaret pauperibus : idem cr diaconatus ffl. Putabantludamtam fanSh munere apparare fe^ fUinintendentesaduerbaChrifti.

Ca. XIII ANNOT. IOAN. OECOL. ludas : fed nun-^tam uerc fiiit inter Hlos ,utloannes in fud Epiflola indicdt. Vrgebat fatan dd opus fuum, (tsquot;, ut equus prÂ£cepsurgebdtur,feq; ipfumprÃ¦cipitdt in medio impetti. Udquiexcideruntddiuindgrdtid,fd^ tdnÂ£ fubditi funt, nihilq^ dliud dgunt, quÃ¨un perpÃ©tua curfuinpeccdtd prorumpunt.

Abfq; dubio dÃ¼egoricuin quidddm hdbet nox:uer* fdbdtureniinille in tenebris'.natn toties ante monuit C hriftus, ut etmbuldrent in luce, quamiiu lucem hdbes rent. Qjti d Chriflo egreditur, neceffe in tcnebris din^ lulef.qudinuis iuxd rdtionem tempons nox erdt..

Id)K cldrd lux eft,c^ mdgnd cldritds:filius Tiei idtn melius hdberc incipityqudndoquidemdbijtis,dcquo dixi, l^onomnesmundi. Chriftusdicitur in cldritdte fudeffe ,qudndocum fdndis fuis regnubit eieÃ¼isims pijs, ut inÃiturd glorid Ãdurus eft, ubi foliC oues con^^ gregdbuntur : impij dutem fegi-egdbuntur, zj' dicetur Ulis ,utipfi dbednt in ignem ceternum. Eins rei typum gerit ifd f'gregdtio : vbi dbijt tudds,id melius incipic! idt fe hdberc ecclefid, etfi pducorum numero, nempe duodcdm cum Chrifto. Non oportet igitur tri/iitid alfci.,quoties de nobisegrediuntur /ilfifrdtres,funt cniin ulcÃ©ra corporisChrijii. Qitdndoautcmdpertd Ãicrint

IN E VA N G.' 10 A NÂ» isS fÃ¹erint ulccra,crpuritlcntia iÃlt;( cffluxcritjeuÃ¤tur cor pusnymelius habet. Ã¯td ChriÃusÃcdicit gloriÃcarit tametÃ nonduin perÃikigloria fit,Ã:dÃolunt figura gloria: ChriÃi : bacq^ ratione ecclefia Dei purganda. iionpojjuinus zizaniant omnino expellere ante dient domini. Sunt quo'dam occulta,qua: non opprimuntÃiÂ» tnul nafeentesfiuges, iÃie zizania:firri pofifimt. DaÂ» minus dicitSinitc utraque creÃcere. Sed Ãi bonainfi'uit gern Ãupprimant, neeeÃitas cogit ut zizaniie eueUanÂ» tur. Si corpus propter unuin membrum computreÃcea re incipit,remedium adhibendum eÃ,ne totum pereatz ita oues Ãeparanda:, ne totus grex inficiatur. Pafloris officium ent,Ãeponere morbidam ouem,ut alia: melius habeant : ubiÃemota: fiserint, tunc ecclefia Ãanabitur^ tuncq; glorificatur corpus ChriÃi. Et hodie quoque omnesoportethoneÃa:uiteeelÃeÃudioÃos. ElequelaÂ» tentes bypocritas poffiimusprodere Ztr depeÃ®lere ,Ãed Ã¹biproditi, nonÃnepericulopoteruntfirri. Efligitur canaifia,eccleÃia:purificat(efigura.

Elunc.) Sunt qui hoc loco glorificatumeÃÃcexs . ponant. Verum hicuidemusÃymbolumglori(e filij ho minis. AuguÃ. annotat manifiÃe, quad resfignificanÂ» tes accipiant nomina rcrum Ãignificatamn ; quandot quidem canapurior efl. NoÂ« diÃ¤um cÃ, petra fignifi catChriÃum,Ãedpetra erat ChriÃusztre. EJondunt quot;nbsp;ChriÃus glorificatus re ipÃa ,Ãed in aÃcenÃione tibi ucrÂ»

Ca,XIII ft N N o T. IOAN. OE C O L* lu)nDeicafgt;itpr(edic(O-i:{((mtradenduserat,idmhui tndiandur.fcd incipiebat per crucem gloria Chrifli-Dicit : video iam eleÃ´hs difcipulos meos,uideo qualii freies fitÃitura regtu mei cr ecclefiie O'c.

Et Deus glorificatus eft per ilium, Slt; Deus glorificatus eft per ilium, 8C deus glorificabit ilium in fcipfo.

Qudfi dicat : Video aliquo modo freiemeeelefrlt;Â£ melt;c.Oportet frlium perditionis eijei orfatanÃ¢ ipfumt ne pr^Kdledt dduerfus eleiks meos. Per C hriftum db^ dM fumus d fimulderorum eultu, db impietdte geHd tium,dd ueritdtem ZV ueri dei etdtum. Itd unieuscrue rus deus eoepit innotefeere mundo erpriedieari Cunt igitur filius tlie refurrexit) Deus glorifreatus cfl,cr mundus ddduÃ©his dd eogni tionem ueri Dei,ut relinqUC ret errorÃ« fuum : tdlis jruÃ©his fecutus efl e)c morte C hri fri. Repetite. Nox errftâÃKxfrf hiftaridm nemo dubitati quid dgnus iuxtd uefrierÃ¢ eomedebdtur. intus erdt lÃ¹X in eÅndeulo ifro,in quo difeipuli erdnt. NoÂ« logfwimÂ«Â»' . decorpordliluee,quidfrliushominisfedebdtcumeleÂ» fiis Dei,neq; er at inter iHosfilius tenebrdrum. Et quid filiushominisdeeedebdt mortem fudm,obid incipie^ hat glorifieori. Exponit fiu^ium fiue mortis, num amp;nbsp;ipfe erdt glorifiedndus,erdtprineeps mundieqcicn^ dus figt;rds,cr itd populus dddueendus. Suprd, Nip grdd num fiumenti cre. Multus iHefiuÃ«ius, eeelefue uoctd tioex

I N E V A N GÂ» I o A 1G7 tio ex gentibus. Si igitur Tieus glorificatusefl, glorifu cabitetiamChriflum. SiChriÃumgloriÃcauit,etiant tilios qui eit C fcri/Ã¯oÃmt: fed aliter Chrifius,aÃter nosÂ»

Inter triduum refufeitandusChriflus, non camettÂ» ft corruptionem datums erat,

FilioÃjadhuc paulifpcr uobifcG fumÂ» QuÃ¦retis me, amp;nbsp;ficut dixi [udÃ¦is, quo ego uado, uos nÃ´ poteÃis uenireUtaÃ´^ uobts dico nunc, PraeceptÃ» nouum do uebis, ut dtlfgatÃ¯s uos mutuÃ´, licut dile xÃ¯ uos,ut uos diligatis uos mutuÃ´,

C hriflus de gloria fua locutus efl.Ne igitur difeipti li ueniant inobliuionem mortis iaminflantis,itÃ©rant admonet eos: ailloli, adhuc pamm uobtfcum fum cre, Verba iTla, uerba magni amoris .ldefl,Ãatim rapiar ad mortem,non diu amplius uobifeum ero,uidetc quon lia prlt;ecepta uobis comendatums ftm. Certum eÃhoc de humanitate loqui C hriflunr.auÃrendus erat corpoa roll conuerfatione per quadraginta dies, poflea etiant non corporaliter(Ã¹it cum illis,quia corpus lUius in cceti lo-.loquordeÃ§orporenaturali.tndicauifuprÃ eapite, hoc quaf prouerbialiter diflu Ãiffe ohm, Abit trc.crdiflum effe in eos qui erant breui morituri. Itlt;t kic, Ecce, ut dixi ludteis, ita uobis nunc dico. Q^iere^

tis me, id efl, Ireui moritums flon. 'Nam fl uolumus de florid C hrifli exponere, cert urn eft, cum C hriftus di^ cat : vbi ego flum, illicminiftcr meus erit c^-c. fedflm* plieiÃimam expofltionem fequamur. (^ia igiturabb turusfltm cr moriturus, reliquum eft, ut bene memo* riie commendetis nouum (treeceptum, nempe charita* tis,quodunicumprÂ£ceptumeA.

ITerum pr^dixit C hriftus difdpulis fuis, proximo effe mortem fuamtuerbis tarnen aliquanto tediori* bus. Dixit enim,Adhuc^c. PrÃ¦tereaadiungitetiant prÂ£cipuum mandatum,quod omnia alia mandata in fe copleditur, nolens memoria: eorum comendare : quia tenaciushan-ent animoquÂ£ultimo lococommendan*. tur. Qttamuis C hriftus per tempus prÂ£dicationisplu*. radocuerit,omniatamenunoprÂ£ceptocompleditur.

l^ouum.) ScimusiuxtaprophetiamTfaiÂ£,Chri flum uenijje ad euangelizandumpacem, potius quant ftrendam legem. Inquit: Nonueni foluere legem, fed implere. C haritas recapitulatio legis eft O' plenitudo^ Ut ad Rom. O' Galatas. Addit hie: NoÂ«h)jÃ® prÂ£ccptu^ onondicit legem. Siautemquis promifcueuelitdi* cere,legem O' mandatum idem efte, non contendimuS multum. Nouum mandatum dicitur, quia innouatum. Mofes legem dedit,qHÂ£ condemnat nos'.neq- enim po* tuiiniis

t N E V A N G. I O A N* 25Â§ tuimus tÃ¹ribusnoftris prieflareed, qua legis funt. ChrifiusueroIcgem dut, orinnoudt, datq;fpiritufuÃ®t M perficiutur. Spiritus dicitur charitas. lia ipfe legifer tioflcr cfl,hincq; adimpletio legis. E/Ã® cn/m nouo quoa dam modo data, non cum condemnatione amp;nbsp;cum ina firmitatenoftra,l'edpotiuscumbenediilione,datoj^ia ritufan^binpeÃ©kribus noÃris. Ã¼ouadicimurcreatu ra,fiinnoujmur,z^receptoj^iritu fanÃ©h omnia noa bifcum renouantur: alioqui ex epiÃola Ioannis habes^ hoc ejjÃ¨ uetus mandatum, Ã principio datum, en fcria ptum in cordibus,ut quifque alteri Ãciat,quodfibifiea riuult.

Dilcxi. ) Hoc adiungit. Noj nonpoffumus ment furam ajjÃ¨qui dileÂ£Ã®ionis,utChriflusdilexitnos,fiea tiamexpenderimus corpora nofiraprofaluteproxit mi:en ne guttula eft charitatis,ft conÃramnr ad Chria fiicharitatem.Ã¯nfumma,nosferui,feruosamamus:ila le nihil debebat nobis, imÃ nos merueramus infirnum, en tanta profecutus cfl nos charitate. AttÃ«detes igitur quomodo amati Ã ChriÃo, accendimurÃ l^iritu fanÂ» ih, utmutuÃ diligamus. Aliquiputabant olimfefatis fÃ¨cijjÃ¨,ft nonoffinderentproximos:iamchantasreÂ» quirit ut etiam benefÃ cias, neq; uulgaria beneficia ext hibeas,f'ed magna en eximia. Si Chrifium cum charia tateMofi confers,illede libro uiuentium optabatdes leri, quÃ m non faluumfieri populum: Chrifius uero

Ca.xni A N N O T, I o A Nf OE c o t* proncbismortuuseÃc^c. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*â

TiiligÃ¤tis. ) Kutuam dileilioncmnolisconirtieH dat. e/Iunicumprtecrptuininp'Ã difcipulisdatum, Si mÃ¢datameaci-c. Vnumponu,fcdomnia comprehett dunturinuno. Ã¯taaliamandata interprelemurydeiuo rciurando,decorripiendo,^fimililgt;usprceceptisqua: dominus dÃ©dit. N e fuperfiitiofius et prater mente C hri Ãi illainterpreteris:uideutducarisregula charitatis: nÃ externa iÃ¼a nobis libera funt omnia,Ãue de eÃt cara nis loquamur,ueÃ¯ de alijs rebus.Vide autÃ« ne impingai in charitatem. Ã¯taetiamde communioneloquimur.

In hoe eognofcent omnesjquod difcf pulÂ» meifitis, fitharitatÃª habuchtis ini' ter uos mutuÃ³.

Uac tanqua telfcra certo Ãgnaculo uolo difcer* ui difcipulos meos : non Ã miracnlis,uel ieiunijs,uelpre cibHS,fed Ã concordia animorum. Vultis 'ne explora* reÃjiritum qui ex deo eÃtÃciatis, qui dileÃ«iionem con temnunt,Ãmul totam legem coneulcare,^ omnia prlt;e cepta nthilifÃ cere. Qjtinam omnesfnunquid carnales, qui diuina contemnuntiAbÃt: Ãed quibusdataÃuntÃi* ritualia.i Cor.tj.UicÃolumpraâceptumgeneraleha* bemus.'Ã¼oluit ChriÃuscetera repetere,ÃuÃicitittud unicum. N f wo /dW craÃi capitis, qui ignoret,quid Ãbi fitÃciendum cumprecepta deipraÃeripta habeat, .

bfcit illi SimÃ´ Petrus : Domine,quÃ´ Indisf Kefpondit il 11 lefus: Q_uÃ´ ego ua do, nÃ´ potes me nÃ»c lÃ¨qut, lequeris au tempoÃ®ieanie,

Dixi uobis proucrbMter di^hitn ejjÃ¨ ; nain Cf Ã dti intcUigcbaiit, Cf Petrus ipfe, dicTum clJc de mor^ te : uolebdt tarnen dileÃ¢ionein erga magiftruin fuunz prÂ£ alijs indicare:fed panam luebat fuperbiee,quiii ignorabatuires fuas. Putabat fe tam forte, tamq- aman tem, ideo cf interrogat:

QÂ«Ã´ uadist ) Quafi dicat: vis ' ne aliud quidpiant, quÃ mut audio te breuimoriturumi Ctuocunq- uadis, fiue ad morte, fiue ad Hyperborcos montes, te fequar. SuÃ)icarisÃrtafj'e nos minus eÃe amantes tui. lefus reÂ» J^ondet Cf confirmÃ¢t fuum fermonem.

Nunefequi,') Ã®iametiamtupatrem glorificabis Cf me,fedpoÃea.Qustgt;tdiu carttalis es, et no alius hou tnofÃ Ã¢usfrenscfe. Voluit Chriflus indicare Petro inÃrmitatemÃuam. Ã®Ã®ocq;pcculiare carnalibusomnie bus,ut plus fuis uiribus tribuant, quÃ m habeant.

Dicit illi Petrusâ.Domine, quare non pofTum te fequi nuncfAnimam meatn proteponam,

Petrus quidem abfq^uÃ¼a explanatione inteUigeÂ» bat^quorfum pertinebat fermo tlle, P,t uultdicere,Eg(i

Ca.XlII ANNOT. rOÃN. OE COL. prior cupio mon, ut tu uiuas : malout tu uiuas, quant ego. Ergo nihil de meo amore defiderareuelis. Qu or fumpertinent uerba tuafÃrtaÃtseoJÃeÃ¤Ã¤t, quaftego is fm, qui ueht te tradere cr prodere alqs. immodica gloriatio, lO' fupra uires apoftoli: nondu enim fe agno fccbat. Eceequatenus dcftitutiaÃiritu diuinofumus, tuncnihilprlt;eflamu5. EionmentiebaturPetrus.Talis afÃ cÃ®us in illo Ãit,caro autem infirma

RefpÃ´dit iili lefÃ¼s: Anfmam tÂ«Ã¢ pro me pones.^V cre ucre dico tibi, non ca* net galluSjdonec ter me negaueris.

Alq,Ti^on cÃ¢tabit bis gallus crc.Tamen hoc no ne gat etiamifie. Difice Ã´ Petretuam fiagilitatem,nam non fiolum non morieris,fied quod muUo minus efi, noK confi.teberisuoce,Q^ etiamnegabisme-, nonfiemel,fied tertio,etiam cum deteflatione cr anathematizatione. Negauit autem non urgentibus tormentis, neq^ armaÂ« tishofiibus,fieduoceanciUieadÃ¤Ãus ad denegationÃ©. lÃ®tec efÃ®conftantia humantecamis,(2'noflrte uirtua tis, ut no pofiimus firre minimum fiibilum .tarn fi libeÂ« rum arbitrium in nobis tam efficax adperfiuadendumÂ» non efiemustaminualidi,fed omninoinuiditideocaÂ« neamus ab omm arrogantia, et precibus intentifimuSt ut ipÃe adiuuet nos, uires det ad perfidendil ea qute mandauit. Sequitur nunc caput 14, Vc/im nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ejfie

Ht ait difcipiilisfuistNetur^ betur cor ueftrumÂ» Creditis in deum, Sgt;C in me crÃ©ditÃ©. In domo patris mei manfiones multac funt. Quod fifecus effet,dixifa fern uobis*

Comm'dMiit ante omnia charitatem, exemplo PÃ©tri etiam humilitatÃ«,ne plus de nobis quÃ mpar fit^ fentiamus: nunc commendat (idem, abpj; qua nihil efh fiaemus. id eft,audiftis me abiturum corpore, et turba tniniquafi derelinquamini : fiduciaopusejl, crÃ©ditÃ©, ueflrie res optime(eÃtnt habiturÂ£, manst uospriCinia magna,habebitisfoliaueftraindomo patrismei. Cer:: tiÃimum id uobisÃt er perfuafiÃimitm: Ãi non ejÃet jÃe randa talis remuneratio poji haue uitam apudpatrem, dixijÃem uobis. id eÃ,nequaquam laehjÃm uos inanis buspromiÃionibus, videtisautem quanta bonaexÃi^ de nobis concedantur,ncmpe jortitudo cordis, abiedio omnis pufillanimitatiserc. Visquiete uiuereihabefi duciamindeum.

Indomo.) HienonÃunt manfiones,indeeritre^ cedendii, mo mentanea in hocfeculo eÃ habitatio. No lui uos decipere,Ã ejÃet alia remuneratio expeeklnda, pr.edixiÃ'em uobis. M.anÃonesiÃÂ£, ab Eterno conÃie

XIIII ANNOT. IOAN. O E C O LÂ» tute funt. JtfJie ludicij diceturpijs, Accipite regmni fiobis pdrdtum ; tum dcus ab aeterno pr^uidit, (^nantit gdudia fit imperturus cohdrcdibus Chrifli.

Vado para turus uobis locC. Et ft abie ro ad parandÃ¶ uobis locum, iterum ue^s niam,et alTumÃ¤ uos ad meipfurajUt ubi ego fum, 5c uos fitis. Et quo ego uado, ,fcitis,2lt; uiam feitis,

Dixit effe metttfioncs multas in domo patris : nunc dicit iterum fe prapararey^uodinferipturis eflfiinda redtauerbumpra-parareapudHebriCoSffonatnonfo lumprieparare ,fed etiam folidare. G hriftus igitur oca afuspro nobis, confrmauitfoedus iÃ¼ud cum patre, ut nulla lam accufatio aduerfarij pricualere poÃit. Siipfe priCparauerit locum, opus eji deinde fide. Primo pro: deftinantur boni, fed in fanguine Chrifti, huiusprlt;Â£de fiinationis fumus participes, vado, utfit uobis multo tutiÃimus locus, ne amplius dubitetis fidmortuis re^ furgam. lam non efl ut dubitemus de C hrifio,i^uod nos redemerit. Dicit, JSlonrelin^uam uos,namGr'refur^ gam,cr inuifam uos,ad me alfumam,id efi,fiiciampcr ticipes gloritemeie: etiamhoc maximÂ£ confolatiouis diClumefi. Confiditisindeum,qui tantabona dabit, p:iam in mc confidite, ^ui uobis uiamparo ad cetern^ ^audia.

CariÃus dbitims ex hoc mundo,multis nomini bus diÃipulosfuos conÃliibatur,netHrb4rc^ iar cor eorum. Primo quad eisparutd ampliÃimaprse^ mid, nÃ«pe hdbitdtioncspdtris : deinde quod huiufmodi habitdtioncs pr^pdruntur ipÃdbcunte. SubijcietOâ dlids conÃoldtiones, quad in eddS gloria ÃntÃturi qua ipÃrcÃrrcilurus. iflefermo, Scitisadqtumgloridnt pergo,uidcbdtur apoÃohs dliqudnto obÃurior,ide9 Thomasrogdtde intclleÃ©hi uerborum,

Didc illi Thotnas:Dominc, nÃ§fcimus quo uadis, SC quomodo pollumus iiiS fciref

Ad quam gloria tupergds,uel quo tu uadds,idipÃnn nobis obfaerum cÃ: etidm poÃqu^tm reÃorcxcrdt.

QKifrcamp;al dcuitd, CT^liio perucnircturper uia. ReÃondit C hriÃus, fe eÃe uidin. qudfi diceret illis : S i quisuolueritperucnire adgloriam iÃameetcrnÃ¤,quÃ¤ hdbiturus Ãim, non aiia ratione ajÃequetur, quam Ã in We crediderit : haneq; uiamper totum euangeliti cont mcndduit.HiecenimuidddidlutcmnoÃr^.Vndebene ChriÃusdicit: SuperqÃatisindicdui uobis,quodper Ãdein in mc licet bominibus aÃcqui uitam ^ternain,.

Xini ANNOT. IOAN. OECOL, Idtn dum defide in Chriftum loquimur,obedientiMn^ humilitdtem, aliasq; C hrijÃMds uirtutcs non cxcludiÂ» mus,fed potiusillxs commendumusperfidem. Siqtds tiddiihis huic mundo,die Ã hriflo non credit,neque tiix lis pcriinget ad Hiam gloriam

Egouia.) iion eritalia uia quuerendatUtpojlea exponit: ^^udusuenitO'c. nonaliunde adpatreper^ uenitur,quÃ mperme. Supra,oÃium: bic,uia. NoneÃ aliud nomen fub cÅlo,quo nobis falus contingat,quÃ nt in nomineChrifli-.neq; quispatrem cognofcet,nift per C hriHum. 'E.xcluduntur igitur lud^ei zy Ethnici Ã fa* lute,etiamfi uideantur uitam innocentem ZJ' fanÃant amplefli, qtiianon ingrediunturperoÃiu. Qjiatenus oportet cognoÃere Ã¼lum^quia humiliauitfepropter nos, per quod declarauit immenfum amorem patris er ga genus humanum,eamqi ob rationem erit nobÃ uia. Qui ponit faltttem in fua opera, ceremonias, is aberra bit maxime Ã uia,neq;adueram uitam perueniet uns ' quam.PaterdonatÃdelibus,utipf[ agnofeant Chris fium:hÂ£c uia eÃ quarÃ©da. Si quid aliud doccbiturpric ter id,anathema fit. Qui C hriÃum non docuerint, iÃ¼i uiam ipfam relinquunt. C ertum, non pofÃmus fimplis citer loqui de ChriÃo, quod fit uia. NtetaphoricuseÃ ferma:per ipfum manuducimur credentes in idum.

SicognouilÃ®Ã¨ds me, Ã´i^patrÃªmeutn uÃ§iÃ§p cognouiflÃ¨tis.EÃ®nunc cognofeitis ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;illiois

Dicefcitnt fe etiam ignorare patrem. ThomdSy ne^ fciniKsquÃ´ uddis dixit. C^Uditdohicde notitia loqui* tur,nonde deÃnitiua dicit,qud rem fuis defcriptioniÂ» bus intclligimus:tMm etiam fie multd nouit diemon,ey fitetn C hriftum conÃÃus efl flium dei ejfc.fed h^ec non efluerdiJOtititi. Ã®JiimefnotitÃ¹t dpprobdtionislt;!:ybett neuolcntLedei. Siciniudicio dominus ne feit malos, id tjl reijeit. Nemo igitur Ãdudam hdbebitinfilio, nift patron agnouerit. Sidiligeretis me tanquam maximu beneÃ,dcrcm,neceÃumutpatrein meumetiÃ¢ diligaââ tis, aliquo modo nofcatis.

Nunc cogno. ) Scio iam quod noftis ilium, quanÂ» doquidÃ© me recepiflis,meqi approbatis : fi me diligitis, profeilo teneminiamore aliquanto patriscoeleflis. IÂ» mcuidiftis operationes Ulins miriÃcas. Opera uirtute patrisÃcio,non tanquam homo purus,cui non fit iunÂ» ikitpfa deitas : quod iterum Ulis obfeurum eji. Videtis hoc loco nonnunquam faniks ignorare quantiÃciant deum,cr quantusfit amor eorum erga deum. Nam ub demusinparentibuscarnalibus,qui nefeiunt quantum diligant fuos liberos:fed fi cotingit mori uel periclitarU tunc nofeunt quantum ament, ita in difeipulis hoc etii uidemus.

Nefdmus quidtumloqueris. Phiiippus im^ginxt , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bdtur cdrndlem patrcm, cumC hnflus de pdtre cxle^

pilo(}ueretur,Quinon corporeisocidis comprebenÃ^^ bills efl ullo modo. Vel, Ogende nobis dliqtiid giorite caleflis,zyhdbebimus fldtisconfoldtionis. Crdffligi^ turloqnitur,unde flrnionem ciiisreprobdt Chriflus; dlioqui cerium efl, omnemfluffieientidm nobis concedi ex demonflrdtione pdtris, ideo etidin bedtus erit, bedtus qui nuUd rcindigebit. Scd Philippus non tdin fublimidcogitdbdt.

Dicit illi Icfus:T anto tempore uobi^ fc5fum,0(fnon cognouifti mcf Philip pe,qui uidit mCjUidit patrÃª.Et quomoa do tu diciSjOftendc nobis patremC Non credis, quod ego in patre fum,Slt; pater in mef' Verba qux ego loquor ihjbis, Ã meipfo non loquor*

Videtisreprehendi Philippum,quidcrdfliuslocHgt; tus efl.Tdnto tempore docui,cr nondum iflorum my^ fteriorum es cdpdxf Adhuc turn rudis N ondum me agnoHiflit ^on uides queflnt uirtutes mee,quds opa rod Uon funt humdne,fld diuine .Cum idds uides,re He potes conieikkre pdtremejJ'einme,Qrquisfitpdââ teripflâ.oflenditurinmeimdgoillius. EtcÃ¼uidesope^ operdp4tris uides. Deus dedit homini uitdm.

1 N E V A N G. 1 o A N. 27Ã® uitÃ¤in, cgomortuis etiamdouitain:illumino cxcosi futiuitjte y ut iiideas per omnLx uirtutcs putris in nie: igituriplanuturu putris inmecji. GemdnuuirtuspuÂ» trisinmcefl,con/bicuu putrisnuturu. CiuidpneÂ» tereuquicrisf

Quiuidct.') Qjiimeugnofcittunquumluluuto^ rem fuum, umut ctr putrem. Vnde mirum eft,quod fie inerudite loqueris : oportebut j^irituulibus ocidis conÂ» Ãderure. Exuirtutibusquibus conjjncui(sfum,crede^ rc diuinum nuturuin in me eÃe debebus.

J^oncredis.) VnumejJ'euirtutemmeum,e3'pi^ tris fPer me operutur puter. Operu indiuifu funt o-uirtus, neq^ Ã¹putre fepuror : nutur^e non diuerÃe, etft perfonu: diuerÃe. RutioÃdei in his iterbis contenta efl^ nempe trinitus : tumen uarietus ejt perfonantm. quufi dicut: Quidn.tm habet puter, quod ego non habeum? Cj- f go quid hubeo quod non putertprofiilÃ ilia oporÂ» tebuteredere.

Verbu.) Quemudmodumtudlt;eosÃupruerudiuif, Cr tam Ã¹ dofhinu quÃ¹mub operibusfuis,^ itÃ¨refilium deieÃe coprobuuitiitu hoc loco, VerbuqUiCO'c. NoÂ» alia laquor, quÃ¹m eu quÃ¦ deus locutusperprophetas. Ãonloquor oftentutionis grutiu,ut me magnum ÃdÃ¼. Ut infimulantmeludtÃ .Loquor,accepta prouinciui putreAumoÃ®iminueteri teÃetmentodeus prÂ£cepitilÂ» lunt ejjÃ¨ cxpedttndÃ¼, per quem eÃet locuturus. Elt;t itcr

xnil A N N o T. 1 O A N. OE C O U bd fi(ntpdtri!,qui uobisfdium dei promiÃt,frdtran ue flrumfecundiicdrnÃ© : hdbeo teflbnoniu exÃripturis. Prtetered operibus iÃuflrdiÃ t me pdtcr, neque minus Ã¼luÃrdtur pdterperme,lt;luimqudndo eduxit popu* lum de Aegypto

Ã¼onloqmr.) NoÂ« utpimshomoÃcio :niÃeÃÂ» fet und deitds mihi winpdtre, nequdqudinpoÃÃm tdÂ» lidoperdoperdri.

CrÃ©ditÃ© mihi,quod ego in pÃ¢tre fum, 8^ pater in me : alioqui propter ipfa da crÃ©ditÃ© mihiÂ»

Ne putetis uerbd iÃd eÃe Ãtperudcdned. Duo po^ fuit, comprobduit fc eÃe filium dei, ex uerbis, deinde ex operibus. Subdit, St noÃtÃieit unum teÃimonium, crÃ©ditÃ© dlteriiÃdtem crÃ©ditÃ© operibus quic confirmant fermonem meum: nequdqudtn uosdecipiam. Magnd operd qua: ChriflusÃcit, Ã:d multd mdiord erdtfit^Tu ruspoÃ mortem.llld fideles nos reddere debebant, ut creddmus edndem eÃ'epoteÃAtempdtrisQrfiilij.

Vere uerc dicouobis,q credit in mc, Opera quae ego facio,et ipfe facietjÃC ma iora bis faciet, quia ego ad patrem meS uado. Et quicqd petieritis nomine meo hocfaciam, utglorificetur pater perfi* liumÂ» Si quid petieritis in nomine meo, ego

Dixcrat Chriftus^utuelab operibusfuis confirms rcntUTyZ^ cognofcmnt ipfunt cffcfilium dei, eitifde^i tiuturlt;e cum patre. CiuÃ¦ igitur funt iÃ®ld opÃ©rai promit tit maxima,qualia nunquam audita funt,qua: fufft aunt ad probandam diuinitatem Chrifti. Multi magi CZ philo fopki uaria jicerunt ,nuUus tarnen aufus ejl dicere difcipulosfuosmaioraÃiluros opera poft mor tern fuam,quia incerta fttiffent. C hriftus uirtutem cona cedit difcipulisftciendi miracula, undoes promittit. N on loquimurfolum de illuminatione ca:coru, uel ret furreÃ³lionc mortuorum. N efcio an difcipuli taliaficea rintmaiora, eifiPctrusuariaftcerit,fedfcriptura non indicat: fed hoc eft magnum, quia per apoftolos totus mundus adduflus eft ad Qhriftum, ad illÃ®t inquÃ¢ quent ludaii crucifixerunt, obftznte toto mundo, imperatorÂ» bus,populo, philofophis, hiereticis. Prtelerea apoftot li homines uiles, illiterati, contempti ; iUi tarnen mun* do perfuaferunt ,ut crederent fefaluandosper iÃ¼umÂ» quifubailusadcrucem.Ã¼onne hoc maximum miraÂ» culu, maius quÃ m caicum iHuminare iChryfoftomum legeinuitaBabylÃ¦.

Maiori.) Hoc non deditftngulis,fed fuiftdelesfa (hirifunt tantasres. Vnde htecuirtus cr poteftasÃÂ» cicndi tanta miraculaiquia uado ad patrem,quia tequa Us uirtute patrifum, Afcendonunc, utadorerftmulcM

Xlin ANKOT. IOAN. OE CO Li pdtrc,amp; fÃ¹ppcditabo uobis/jmtum fanÃ³Ã¯um. CUii rins iÃ4 in proxiind Ã®ciÃ®iom nudietis.

AB if Â«Ã dominus Ã difcipuiis fuis, uurijs modis iU los cofoldtus ejl : interdlid tdmÃ«promifit,quod ipft mdiord mirdculdfrchtri efjÃ¨nt, qudtn dnted uidip fent [Ã¨ fdcientem'.O' âtd hoe proinittit, quicquidpetdnt innommeztre. utglorificetur pdterinfilio. Hucq;J]}e Ã©hntomnid mirdculd quee uerdfunt. Vnde licet diju^ dicdre inter mirdculd,quÂ£ d deopro^ibt funt, nbsp;nbsp;quÂ£

non. si dd gloridm Ãlij, dbfq; dubio mirdculd iftd re ij ciendd nequdqudmerunt'.dlids impofiurteea^pricflia giicd^monum. ^dmqudndoetidm dpoÃolimirdculit operdli funt,nonpermiferunt utmundus ipÃosddord ret, fed ut dominum reciperetperÃdem, Ã¼quot; ndordret pdtrem inÃ)iritui!::rueritdte. Deindeetidm mdrtyrei mortui, nonnunqudm exegerunt dÂ£mones,o:.alid mi^ rdculd Ãcerunt, iÃ¼dq; cejjerunt in glortÃ¤ pdtris. Cluo^ modoi quid mundusuel homines cognouerutillos mor tuoseffe propter hdne ueritdtem. inconfirmdtionent igitur doÃ³irinÂ£ qudm illi docuerunt, contigerunt dlb qud mirdculd. Co!ftrd,fiuideritismirdculdfieri dpud fepulchrum hominis,cuius necdolt;ilrind,ncc uitdcoigt; gmtd eft, pldnÃ¨ mirdculd dd;monum efic credds,dd de:^ cipiendos homines, quid non glorificdturpdter:ut mid tdcond

PetieritiSi) Ã®iobieptatcdeitdiutoriomeo.Quid mim nomine CbriftipeterefnunquidfimplidteraÃ¼es gdre nomen Chriflif no, fed eflpetere adgloriam Cbri fli,ad maiorem celebritatemCbrifli,utmagis landet tur er pra-dtcetur. Pt quod pertinet ad exaltandum no men fuum, illud planÃ© fi/itihmimpromittit : nam pat terfllium omnibus modis exaltari uult.

Ego. ) ibi ajflrmat fuam diuinam autoritatem, PxaudirepetentiÃ¼preces, non efl alterius quam/umt tnidei. l^onnegarim tarnen alias res nobis concediper Cbriftum,flrogauerimus,qua: nonj/ieckint adcelet britatem flui nominis : fl quidem iÃ¼a nobis utilta/imt ad teternam uitam.Digniflumus utexaudiamur,fl uera fide rogaucrimus,iuxta illud : Petite er dabitur uobiSi pulfate (^aperietur erc. Proinde etiam fl aliqua rs Opus nobis fiierityca^resconducat nobis ad falutent noflram,pater non denegabitfilijsfuis.

Si diligitis me,prÃ§cepta mcaferuateÂ» Et cgo rogabo,amp; aiium inhortatoreda bit Â«obiSj ut maneat uobifeum in Ã¦ter* ^umjfpihtum ueritatis,quem mundus non poteft acdperejquianÃ´uidetillÃ»^ cognofeit illum, Vos autÃªcogno*

Xlin A N N o T, IOAN. OE CO L. feins ilium, quia apud uos manet, Si ill uobis erit.

I nier ctetera, ^Ute Ã noiis petenda funt, nihil itd ro conHctiit,ut confoliitoremÃmtum,lt;iui nos in hoc tnundo conlbletur,doceat,corrolgt;oret, cr alla quic ani ma: neeeÃaria funt ,conccdat. Vult autem talcs nos cft fc, qui digne accipiantÃn'ritum Ãanilum.Sciinus uarie dari/Ãiritum Ãanihim : alij accipiunt in prima Ãui conÂ» tÂ«riionc,alijlongepojlcrc. Omnesquotquot credea reincipiunt,pcr^iritufanÃ©htm accipiunt Ãdein: eÃq; ipÃaÃidcs donumdci. Quis poÃetillam gratiam me^ reri i nemo mortalium plane : unde Ãgt;iritus fanihis fola diuina gratia homini conceditur. Deinde aliter da turÃgt;iritusfanilus cum augmenta quodam,utcorrot toret hominem, freiat idoncum uarijs eccleÃte ufibus. SicapoÃoliacceperant jÃiritufanilum. Petrus no,tu esÃlius dei, abfq;jÃirituÃanibgt; dixit. PoftcainÃuffla* uit ChriÃus incos,accepta etiamÃiritu autoritatis. P.tiam indiePentecoÃtestantaubertate donaÃiiritus [an^i coneeÃd Ãint. Loquitur autem hiede ampliori conÃolatione, quam accepta JÃiritu fanÃ©h receperunt. i^iÃ autem dilexiÃimt ChriÃum, erÃeruaÃintaliquo modo mandataeius, nequaquam huiusÃiritus partici pesÃfliÃiiÃcnt.ltaÃnosperÃiiritumÃinÃ¤bim crede re ccepcrimus, Ã¦qutim eÃ ut amemus deum, er exera ceamus nos in diuinisopefibus,utamplioribusÃ^iri* tuscon^

:â Mandata.) Mandatum ChriÃieft,ut quit feinetÂ« ipfum abneget^contcmnet hunc mundu, or tollat cruÂ» cem fuam.vbi dignitas C hrifti innotuerit tibi,dignunt utiUumamcs fupcr omnia, incipiasÃ©pi tibi uilefeere : in charitate ergaproximum exerceas te,orabis ad domiÂ« num ere. C er turn, non propter no flram dignitatÃ« aliÂ« quid afliquimur,inutiles enim feruifumus'.fed ordodei tfl, ut per quofdam gradus bona impertiat hominibus. Hon loquimur de abfoluta deipotentia,quid deus pofÂ« fit, fed quid fleere foleat. C onceflit fldem,qua non uult ociofameflÃ¨ . Siuiuemus innocenter, accipiemusaijiÂ« pliora dona: unde quidam uitam iflam uocarunt meriÂ« turn, propter iUam conficutionem. Ã¯ubet nosdiligerCf er aliquantuium nobis conccdit. Dicit rogaturum fe patrem. Propter meritum fllij, ffiritus fanibis conceÂ« ditur. C hriflus rogauit, exauditus eA pro fua reues rentia: precesq^ Chrifliperpetuteapud patrem.

Et dabit. ) Ego iam uosconfolor corporali men pra;fentia,ad quam potiflimum rcf^icitis, fed ubi Ã uoe bisflicroablatuscorporaliter,aliaratione uos con/bs labor:nam flgt;iritum meum impertiaruobis,isqimaa nebitinlt;eternuapuduos,neqi diueUeturutego. Hant qui uere deum ficcognouerint cr ita profleerint, ilU nonrecedunt,etiamfldeus reliqueritcamis reliquias, fed perpÃ©tuÃ© interficient Adam iflum neprtcualeat.

Dominus dabitÃ¿-atiÃ®i,utpoÃitis aduerÃus inÃdias re iftius mundi. ExtoUit uutÃ« dignitutcm iftius tiacatJpiritH ueritatis : non uulgare donum,Ãdritu ueo ritatisdonari.Mundus hieÃ)irat nibÃ¼nift uamtatems rSe jÃiritus ueriMem, qua rationc deus colcndus: tdlem non potefl mundus acctpere. Qui addiilifuni inundo,i::/-fuaobleÃ©k'.mcnta inbocfeculo requirunti nonÃunt capaces iTlius. Vbi ctutem exuerintprophana ifla defideria,Ãfiiq;alq homines,tunc capaces illius erunt. Eft omnino interna quiedÃ¤ cognitio, quÃ¦ habet ueriÃimam approbationem, de qua fuprÃ dixit. New iÂ«Menu mÃdanos quipulchrephiloÃophantur de rebui hiÃce, Ãed nihilftgt;iritus dei in eis inuenitur. Mundus uult exaltari. V nde repetit:

Ã¼eqiÃcit.') illumftmtumnodegttftauit,crneÃcit fuauitatÃ© illius: uosautemcognoÃeitis. Quamuisdicat inprlt;efenti,pofÃumus tarnen infttturoexponerc.qui mos non rarus apud Hebra:os. lam aliquo modo degst^ Ãtauerant apoftoliftiritum: unde Petrus: Apud te uera ba uitte lt;eterniehabes:adquem ibimus? Mafietigitur diuinus ftiiritus apud eos,qui Chrifti funt.ReÃratit fempcr ad priora. Si dilexeritis me, tunc manebit in ud bis lila conÃolatio ,zyifte conÃolator qui operatur per uosmiracula. Etdelesteftimoniumin cordtbusfuishd* bent de patreccelefti,clamantes, Abba pater. rSÃ´relinquÃ¢ nos pupAlos.abÃqiCoÃolatore.)

. QÂ«rfgt;KK(f Ãtturum in mundo, ut nelt;j; ine hdbitÃ¹ri fitispnefentemcorpore^tamenaliumdabojnefitisde^ relifli or deftituti omni putrocinio. Habcbitis definfo rem or propugnatorem^qiii dabit tantum robur^ut oÃ¢ tnnes a^ierfanj nequeant reftÃtre fapientiiCtquteeÃ inuobis. inprincipioecelefiic necejjarium erat mir cula magis multiplicari, quo rehgioacciperet fuain^t crementa: ubi autem ecclefiaplantata efl in toto ntunÂ» doinon opus tanta mitaculorum multitudine. Hoc reÂ» iinquamus fl'irituidiuino. Hoc fentiuntomnes fldeles intrafleipflos. InfidÃ¨les qui nondum crediderunt, nihil confiolationis in cordibus fuis habent, amp;nbsp;ad queuis uen turnfluÃ¢uant,ut harundo : quiautem guflarunt Chria flum,fiindarunt fuper firmam petram.

Vcniatn ad nos (fiue re furgens,flue imperÂ» tltoflgt;iritufuo) Adhuc parum eft, SC mun# dus me non ultra uidet, Vos autem ui^ detis me (idefl,cbfiderabitisinfiituro) quia ego uiuo Sc uos uiuetis.In illo die cognofceÃ¤gt; tis udSjlt;^uia ego in patre meo,Ã ; uos in ifiCjamp;f ego inuobis.

Veniam ad uos confolaturtis, tunc longe beatiores eritis cateris qut in mundo funt. Agnouerut metudaij quietiam occifiurifiunt: potui uideri Ã bonis c^malisi fldpoflhac non ficent. lAundusmenonuide^t, ne^

capÃ¤x diuini jjiiritus : potius irridet diuitM omnid : fed uosquidifcipuli,uidebilis quodegouiuo. Fdcidmuoi bcdtos, er Ã¦tcrtite uitd; participes, eiusq^ uitÂ£ quiÂ£ mi hiconcc/Jaefi.

Etuos.) Ideft, cognofeetis ChriÃum ejjc immor talcmÃ§^ucreuiucntem, aiitoremqiUitie: quem acci^Â» pietisutuiudtis,

Ego.) Summdcognitio incordiiiusueÃris,utiq; itiihieddem natura cumpatre,eddemdignitas,hoc^ cognofeetis.

inuobis. ) Obfeuritds in uerbis lUis. Fidelis bene dgnofeit, quomodo ChriÃus Ãtinpdtre, er quomodo in nobis,er nos in C hriÃo:quid CbriÃus getninam naÂ» turam, diuinam er humanam babet : per diuinam naturam lt;equalispatri, per bumanam tequalis nobis. EÃigitur inpdtrefuo,quidciufdem nature er poten tiÂ£ cumpatre. EÃ etiam in nobis, quia non folum baa bet noÃram naturain,quia bomo:fed etiam communif cat nobis fuum j^iritum. Sicutpater communicat natu ram diuinamfilio, ita cum Ãlius deus er bomo, quate nusaccepit diuinuÃiritum, eatenusnobis eundemitn pertitus eÃ. Ita nosquoq^fumusinipfo, quiaparticia pes Ã)iritus illius : er itaunum corpus e^cimur cuin ebriÃo. Sicamferipturaunitatem nobis comendatf non folum de unitate animoru,fed etiam de unitate nd tura;, dignitatii ac glorid, utinÃa 17, cap. loquitur.

IN E V A N GÂ» IOANÂ» 178 Ã®nliimma,cognofeetisquod dccepcritisde meojfiri^ tUtCy non de huntitno. Neq^ poffuinus omnibus inodis fimiles cjjÃ¨c hriÃ¼o, quia non fuinus naturalesÃlif f âd adoptiuipcr Chriftuin,eiufdcm tarnenJfiritus capa* ces crimus.Ã¯demeftjfiritus,quiinfugt;ninis operatUTf tttf'qui in minimis, ideÃ, egoiam tdrtute patris opcÂ» ror,uos qnoq^ in mc or per me operabimini : etiam ego operabor in uobismt ante Philippa, qui dixit, O â¢ Ãende nobis patremtdicit, Ã^tii uidet me,uidet zypaÂ» trem meum. I taq; fi uideris C hriÃianum uerum,in cor de tuo agnofcas,uiderete Chrifluminitio, or iUuin inchriflo.

PRomifit dominus difeipulis fuis confolationem maximam per jfiritum fanilum dandammc au* temtantispromiÃionibus indignifiÃ¨rent, hortatuseÃ iUos ad dileÃ¼ionem fui, zsquot; pricceptorum obferuantiÃ¤. mfi cnimgratiam nobis datam feruauerimus, ztrper* rexerimus continuo Ãudio emendandi uitam noÃrd,di gw fumus,uiidquodaccepiinus,amittamus, Vndeite rum fubdit.

Ãiuiaadhortatus erat ad fui dileitionem,diccret ^WfiCinomodo diltgam tciundc feiam quad fini uerus

A N N o T. I o Ã N. O E C O L.â amator tuif Ã¯ntjuit, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;habet,id eft in pcShrc flo te^f

wt,Qr didicit, non contentus MditÃ¤Ã'e qu^fituolun^ tds dÃ¢,fed etiMn ferudt illdm, hic efl qui me dmdt. DiÂ« ces, Ciuisunqi(4m mortdliumferudiiit mdnddtd deif excedunt omnes uireshumdnds. Qais poÃidet mdn* ddtdf t^ultf. qui fciunt,fed pduci qui iinplent. Vnus iitf pleuityfcilicetChriftus. lioflrumueroeft, quotidiedi hoccnitiut feruemusilld. Qjiotididnum noflrumflud dium, fi ex fide proficifcdtur, imputdiitur nobis pro impletione,inhocenim dccldrdmus deichdritdtemiit nobis uigere. Non dico,ut itdficruemus,quod meritunf nobis imputdndit fit: fiifficit feruo fittdium afiiduÃ¼ fer^ Udndi mdnddtd domimfiui. Preeccpitdeus, ut omnent fiducidm in eum hdbedmusper Chrisluin. Tides igitur ifidprobdndd eftex pru^ccptisdiuinis. ybUgiturhoÂ» mo idm non ita dddiÃ³his eft hifice terrenis rebus,fed dni mumdd diuind trdnftulerit,quolcilicet Chriflus uot cdt,idmincipit obediensejjcdeopdtri iuxtd exemple Chrifii, exatdtuschdritdteuerd, qult;Â£deopldcet:Qrft nidnddtumifiud diledionis exercuerimus in nobis, fisgt; gniimeft chdritdtÃ« deiin nobis efiÃ¨,tuncq-dderitetii fncrementum donorumdei. Sequitur,

Qui autem diligit rne,diligctur Ã palt; trc meo, ÃC ego diligÃ¢ eum, Si manife* ftaboilli meipfum.

criint prxmid cfiligentium tne, utrediligdntuie â¢ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4Â»Kr.'

IM E V A N G. IOAN. 279 iar 4 me. Ipfe prior dilexit, fi uiciÃim dilexerimaSf denuo promittit ÃuM dileiUoKein: ideft, declardturus eÃ certis indiciÃ,quanta dikilione nos proÃequatur. Amor in deo no augetur, quia ipÃe noneÃ capaxiÃius mutationis: nos autan Ãentimus eummagisÃucre, zSquot; Ã¿'atijs nosiocup!etari,Ãgt;tritu fuo dato nobri.

ManiÃÃabo.) ideÃÃongeclarius reuelabo ine itti. lam multo certiores Ãunt difcipuli,quam antea Ãelt;c runt : er uariÃ modispoÃicitus eÃ maniÃÃationefuL ManiÃÃaturus erat Ã, ubi reÃurrexit Ã mortuis, ut in dicaretÃe adhuc uiuere, unde multum conÃolationis ac cipiebant diÃcipuli.'Etiamdato fÃiritufau^h illuÃra^ uit corda diÃcipulorutn ,^ita ampliorem Ãui cognitio nemiÃ¼ispraÃtit.'E.xpeihimusaliammanifiÃationem in die iudicij. S ed difcipuli hos fennones non inteÃ¼igci: bantjUtpote carnaksÃdeo quierunt.

Dicitilli ludaSjiiÃ¶ille ifeariotes: Do^ mine,quid fadumeft, quodmanifeftaÂ« turusesnobis teipfutn,amp; no miindof

ChriÃusadhortatuseratpotiÃimumadobferuana tiam prlt;eceptoru, dileHionem Ãii : illo autem pr^ea termiÃb^iudasiÃe rogat dehocquod dominus dixec rat. Q^aÃdiceret: Qjtamob cauÃammaniÃÃabiste nobis, quÂ£ iÃ¼a inaniÃÃatio Æ N os hodie cum te ui^ deamus, uideris etiam a mundo. Si itcrum te manififini bis nobis folis, qua ratione hoc Ãtturuin eÃt Ã¼onpote:

ratuirtutem refumdionis uclj^iritus fundi tniÃione fecum expendere, igitur de hoc cdiqudto curiofius qune rit, es- Chriftus non inox rcfpondct, ctfi rej^onfum in nueritiniUisuerbis.

Rcfpondit lefus, 8i dixit Â»Hi : Si quis diligit me, fermonem meum feruabir, amp;nbsp;pater meus diliget ilium, 6Cad ilium ueniemus, ÃÃ manOonemapud illufaÂ« ciemus. Qui nondiligit me, non feruat fermones meos.

vide quo ferma meu3 urgeat, nempe ad obferuant tiamdiledionis.nanc nuncÃ uobis requiro,netantis donis indigniefficiamini. Honoportetnos fuprÃ moÂ» dunÃ®ejfe anxios de mueribus qucdia nam fint,fed ut die gniefficiamurpromiffa donaaccipere, folicitifmus. Ouvrit ifte, quomodo manifjiatums es te nobis^ Res Ãjondet: Voseflisqui accipietisuerbu meutn,z^mun dus nequaquam uerbi mei capax eft,qui neq; recipitn( queferuat.Vosmediligitis,nonmundus. Aderoigitur uobis tanquam dtligentibus me, aderit cz pate r,cr cn ftodiemus uos. Certum eft, quodChnftus poftqua rce furrexerit foUs difcipulis feinaniftftMit,indignis aue tern ludieis minime, Prteterea C hriftum foli agnofcÃ«t, qui uere ilium diligent. Cumdiledioneetiam cognitio iÃ¼a crejcit^^ uicifttin cum cognitiane diledio,

IN E V A N G. IOAN. a9o â Seruabit.) Non dciÃ¯lofoluloqueturore,fcdetiÃ corde meditabitur. Veniemus dd dileÃ¤ionem dei per ^iritu fdnÃ³hm,pcr quem er certi effici)nur,quod tem plddeifunus. N am omnes qui uere in C hriftum crediÂ» derint,templd dei funt, manfuri^ ptnt apud iÃ¼uin tant quainintemplo gratiÃiino. Licetetiam cognofcainut nunc Chrijtuin, agnofeimus tarnen folum tanquam in umbra er figura,pofteafocie adfitciem. N o dicit Vot bisfieddiligentibus. QttisefiiÃ¼equinon diligitChriÂ» fium, nifi homo huic mundo addiHus, qui cotemnitfir moues miusfpropterea er contemneturÃ deo pÃ¢tre, tteq; eximÃ¼i iÃ¼ud donu recipiet,fcilicet fifirititfanÃ´lÃ¼.

Et fermo quem audiftis, nÃ´ eft meus, Ã¯Ã¨d eius qui miÃt me patris.Hgc locutus fum uobisapuduosmanens.Confolas tor autem fpiritus fandus,quem mittet pater in nomine meo, file uos docebit omnia, amp;nbsp;fuggeret uobis omnia quat^s cunquedixi uobis*

Oftendit quomodo deus tUligatnos,erquomoda, fife manififlaturus fit, nempe mifib Jpiritu fanÃ³lo : per /^iritu enim fondu feipfum fuis reuelat,na)n mÃ¼dus jÃi ritumfandu caperenonpotefi,quandiumanet mun^ dus,hoc eft, mundani homines,addidi rebus humanis, Hou efi, ) Prlt;eierea qui non aedpit fennonem^ o s

^ini AN H o T. I O A N. OE G O LÂ» non honorabiturdpdtremeo, quia contempts reduft diibit ad patrem. TSfon locutus fum Ã mcipfo,fÃ¨d mijfut fumÃ patre iuxta huinanitatem. PrÃ¦terea qui me con temnit,Qr eum qui me mifit contemnit. Ã¯amhoc mun^ duspefpetuÃ freit, irridet, Oâp^'o Ãbula habet uerbÃ¼ C brifliddeo non mirum patrem non locupletare mun^ Ã umjjiiritufanfio. Qtiarepleriq^non docenturf cau^ fa adeÃ: i nolunt audirc pweptum Dci, auertunt au^ resfttas ,fic^ contemnitur C hriÃ¼u s,Gr cum Ã¼lopater cÅleflis.

Manens. ) Siepius hoc dixit difdpulis, neputa^i rentfermonem effÃ¨purihominis. Ccetemmqua; dixi, fcio quod nonadinodum infita in meittibus ueftris fint. Sequitur:

Spiritus. ) Si quidÃ©me dilexeritis, habebitis aÃ®iu doStprem-.o-ea qua: iam imperÃile tenetis,perjvÃ©iius cogno feetiSjinhortanteJÃiritu.

Nomine.) MegloriÃcaHdum,utnomenmeÃ¼gÃ®o riofumfitin toto mundo. NequeeflutintelÃ®igas quod propterea difeipuli memores Ãierint omnium fyllaba rum qu^eChriflus locutus fit : fed omniapufat qult;e ne ceffaria funt ad falutem, ut uere Ã^irituales Ãant. in fua epiflolaprima loan.dicif.VnÃ io docet credentes, quidnam ficiendumÃt : non ut omnes difciplinas tene â lt;lt;Â»^,â¬7 quiequid in omnibus fcholis docetur,ut quidon nugatiptntde ceremonijstueluttdiud quidpiam effet dodurus,

IN E V A N G. IOAN. i8i â Ã¢o^Ã®uru;yledquÂ£ fcitufunt neceffdriaddfdlutÃ©.VuÃ®t dicere: impledm uosj^iritu[dnÃ¤Ã¼ cÅleflidodorCy^ui fÃ cictuosum SiOtAtJlet^ovs, idefi,ddeodoih$.

Paccm rclinquo uobis, pacem mcÃ¤ do uobis. Non quomodo mundus dar, ego do uobfsÂ»

e/1 idl'd promiÃio. QttdÃdicdthJcdoledtis, nihÃ¤ mm uo^is pmctdiimmiiKt,quid ego relingiio uqbif fgt;dcein:id efl, cuflodio uosin bona pace, ut fllicesflitis. Dabo uobis Ãoliddm er femper duraturum pdcem edr fllicitdtem,gucdem ego poÃideo Mundi huius fÃ©licitas temporarij. efl, ZJ minime fyncera, quia flultd flecuris tds huius efl mundi. Pdcis nomen Hebnei pro fllicitdte utuntur: Sid pdx tdmen potiÃimum conflflit in dnimd. Perfidem iufliflcdti, pdcem hdbemus dpud dcunf.

Non flcut.) leiundus pdcem ddt Ãc, ut fligidt boa mocrucem. Noneflilldpdxuerd. Cruxefl dpprobdit tiohuiuspdcis,Qr gloridtio huiuflnodi pdciflcorumt tteq- erit exofld uel inuifld cruxfldelibus. ^/iundus dmdt pdcem fine cruce,tdlemChriflus nonpromiflt nobis. Pdcem dutem qudm ddt Chriflus, idd exuperdt omne mentem.

Ne turbctur cor ueftrum,ncqj formi det, Audiuiftis ^d ego dixi uobis,uado, et uenio ad uos, Sidiligeretis me, gauÂ«

XIIIÃ AN N o TÂ» IOAN. OE C O L. deretis uticp.quod dixcrim, uadoadpa trcm : quia pater maÃ¯or me eft.

Poffentdifcipuli dicerc, Slultd qiiidcm nobis pro^ mittis,i!;yidm non turbdmur noftro nomine,fed potins tuoiuidetur eniin nobisquod honejiuis fittibi,fihic mciferis,i!:y utxeris nobifcum in tali florid. Hoc reÃlit ttunc Chriftus, quod fuo nomine iOos mÅrere no opor tedt,dbitionemcnim iÃdmipfis ejjeceffurdm inutili* tdtem mdximdin. Corueflrum nefltturbulentum, hd iebitisflpiritumfdnÃ©him,edprÃ¶pter no eflut timedtis.

Vddo.) J^uiKflepeindicdtii uobishincmedbitu rum,Qrregreflurum cum mdioriglorid. Siuerddtle^ {iioinuobi5ejflet,nonquÂ£reretis commodum ueflru, i^oncfldiniciqudn-ere quÂ£fud,fedqud:dltcrius funt.

iJiMor. ) Ireddpdtrem, cedit dd gloridm medm. Arius dccipit inde drgumentum fuÂ£ hierefenos ,qud^ fiChriflus fecundum diuinitdtem minor fltdeopdtre: fed fermo ifle nequdqudm fle exponendus efliqudndof quidem in dlijs locis diuerfuminuenimus : imÃ totus 'Eudngelifldincumbit,utpdter O'filiustequdles flnt. Qudfl dicdt: Hic,iuxtd humdndin ndturdm,id efl, qud lemme uidetis,pdter flrtiofefl, utmeliberet. Vos tri ftimini : fl ueri dmici eflfetis, grdtiddri debebdtis de md ion dignitdte med. Vddo dd edndem dignitdtÃ© pdtns: crpdtertrdnsflretddtdmexceÃ¼entÃ©dignitdtem. Db ^nitas illd quie pofthdc mihi continget, longe dmplior

IN E V A N G. IOAN. 18Z cfiyfjulin ea in qua nunc [urn, uel in qua uos cupitii me retinere.Oportet nosproficerc in agnitionc C hrifli,ui ilium cognofcamut non jecundu carnem, fed icqualein patrimon ut carnem feparemus 4 diuinitate: nec carnÃ© agnofcimuSyfi Ã diuinitate ha;rcmus. Dicit : Vosputa^ tis meinÃma; fortishominem,uerumpater in maxi^i mam dignitatem transfrrct,undeoportcbat meonoa mine plurimum Utari,

Mvltismodis haHenus dominus difeiptdosfuos confblatus eÃmunc ut magis admoneat,quo Ã HeiterÃuaprieceptd feruent, itertiprcedicit eisno Ions geabefje tempus mortis fux, quo magis in memori4 feruent, qua: Chriftus dicit iÃ¼is.

Et nunc dixi uobis priufquam cum fadtum fuertt,credaÃ¼s,PoÃhac no multa loquar uobifeum*

Id efl,non multo tempore ero uoiifcum,^ propte Â»âM fÃ¨rmones quosiam loquor,diligentius aufcultare Uos decet. Quant uis etiam poÃ reÃerreÃ¤ionem locutus nonpauca cum diÃ:ipulisÃierit,fedmagis reÃieitad tempus illud, in quo loculus erat iÃis ante mortemÃiÃ¤

Etenim princeps mundi huius ucnit, amp;nbsp;in me non habet quicquÃ¢. Sed ut co^ gnofcatmundus, quoddiligo patrÃª, QC

XV AN NOT. IOAN. O E C O L. flciit mandatum dcdÃ¯t mihi pater,fie fa^Â» ciolfurgite camus hinc.

Ideft ^fitan in fuis membris ag^lJÃ¹rus eft me,felt;i nihil inmehctbetiuris. Venitigitur cunt exercitu fult;) tanquam me expugnuturus : num miki moriendu erit^ TenUbitquidÃ©me,ftpoftetdeuincerc ctiampermor^ tenj,fednihil habet inme. Nonuenit,ut quidiurisin me habeat,quafi obnoxiuspeccato,z^ debitor mortis^ fed ut mundus feiat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sponte mortem aggredior,ut

hoctotus mundus cognofcat. Propter obedientiHqui patri exhibeo^ifte mefubmitto, ut etiam non MorreÃ¢ iriiorte.Piopta-iftipermtttaprincipihuiuintundi,ut me inuadatitrada me ^quo modo Ã¤ii, du permitto me crueifigi.

Ptftcut.) Prtecepitpater,egoobediÃ©ifttiMfi(nfiâ ma, his uerbis indicat fe proximum efti morti, iam^ appropinquare fatanam. Videbat etiam Chri^usitt ffiritu, quantafolicitudine ludas Ã¯feariotes obambu^ tabat in atdisprincipum cr fummorum facerdotum,ut caUigeret exercitum ad tradendum C hriftum. Diabof lus uenit, qui in his domifiabatur. N o fentiehdum cum Manichieisuel iyiarcionitis,qui putabant dtemonem principem mundi, ut negarent mundii Ã deo coditum^ Omnia bonafunt qutecondidit deus. Mundanihomi^ hesdicuntur mundus. tdiihil iuris in Chrifto fatanha^â bct,neq^inhisquifuntChrifti. Ciuafi diccret: Breui^

IN E V A N G. IOANÂ» 28} fÃ¹m moriturusexdilcÃ¢ione (^uam^eroadpatrÃ«. VoÃ iÃiusmemoresfitis.

Surgite. ) Surrexit d cocna : nimirum O' locutus fflcumidis. SciononnuÃ¼oshunclocum exponereaUe gorice -, quodchriflus ddhortatus fitfuos, ntaihoe nundoexcant. Gregorius iidzunzenus,Eamus hittCt exponit, relinquamus qute funt huius mundi, mcditea tnurpotius coeleilid.Atqui uidctuTelJÃ¨ hiÃorid. Chris fiusindlium locum[e recepit,etfinondum inhortuut ÃereceperityÃrtdÃisinalMmpcfrtedomusiuitAtdpofi longdm fcÃionem Ãre Ãeri fokt, ut mdgis idoneifimua ftdntes : fic Chriflusiubetdifcipulosfuos furgere. Des inde ultcrius continudtfermonem pulchrd pdrdhold, quditerumhortdtur illos ddobferudntidm prlt;eceptos rum, prefer tim ut Ãdem retinedttt, o ut ueri difcipuÃ¼ fintj SuperiusdudiÃis,fipdrticipes cakfliumbonorÃ¼ effe uolumus,quodednon contingent nobis dlid rdtis one,qudm ne grdtidm concejfdm dbijcidmus,fed doms concreditis bene utdmur.

BGofum illa uitis,illa uera,8d pater meus aghcola cR (huius uitis.) OmnempalmitÃªinmc nÃfercntem fiudum,tolh'tÂ» (M-n hcbraiceddditu,dpudnosdbuddt,ittetfequÃªs).

XV A N N O T. I Ã¶ A N. OEC O etomncmquifertfrudupurgatjUtaffc rat uberiorem fr u(fÃ®um.

Vtdixi-, lortdturdifcipulosdd obfcruantiam prlt;Â£ ceptoru-, itÃ¤ ut ddjh'M mtdtosfi'u^liis,alioqui nd md^ nebuntin ipfo Chyillo, neque participes gloriteittius erunt. QuaÃdicat: EgouereconÃroruiti. Sicutfeha betuitis ergafuospalmites,itaetiamegome ergauoS habeo. ^^opotefl negari, quin ibi Ãtmetaphora in uer bo uitis.vocatÃ:ipÃ{)n uitem,id cÃ, ego Ãlt;m compara tus uiti.lta cum ostiumÃeuocat uelpanem.ElequeÃgt;n f^iciter uitem inÃugiÃram, uel qute exciÃt efl,fed ue^ ramdcfcribit.

Agricola.) ldeÃ,Ãcutuerauitis O'naturalisab stgricola quopiam colitur O'plantatur,utÃuilu aÃÃ:=gt; rat,Ãicpater meus cocleÃis curam habet mei, O' palmi tUmmeoru,utindemdgnus ÃnÃ¤risproueniat. NedÂ« fcwfgt;Â«fÂ« propterea Ãliumejje minorcmpatri. Sciai iflaChriflum loquiiuxtahumanitatem, utÃtpra^Pa* ter maior me eÃ. Si ad dignitatem rejpicere uoles, etiÃ¤ Ãliuspotefl did agricola,nam omnia opera trinitatii indiuifaÃmt. Eieq^cenfendum Ãlium minorem patre eÃe'.ocum tribuat hoc loco patri,quodÃudum mulâ tum educat ex uite, etiam Ãbi hoc ipÃtm tribuit, ut ui* deas quie patri tribuuntur,ea o Ãlio tribui debert.

Palmitern.) Si quisfe mihiadiunxerit,ut uelit ap peUari dif dpulusmeus, oÃdem in corde nonhabueÂ» nt,quÂ£

IN E V A N G. IOAN. 284. rit, quÂ£ operetur per cheoritatÃª, palmes eÃ aridusguÃ© paterabijcit. Talisenim palmeseratetiudas, illeetiÃ¶i fe adiunxerat C hrifto,fed non manfit:pater abflulit ilÂ« lum,qHiaÃuÃ¤umnonadfirebat.

Purgabit.) Nimirumper cruceme^srperaduerÃ tatcs. Purgatio iUaaliquanto amarioreÃ. ludicioÃio purgabit, ut probet qualis quifq; fit, ut in epiftola CoÂ« rinth.habemus. OmnistribidatiainutilitatÃ« cedetnoÂ» bis : CJ non permittit ultra nos tentari dominus, quant Ãrrepojfumus. EtpurgatpalmttemÃufliÃru,utmaÂ« lor fit Ãuiiusin iUo-.hocq^ inipfo Chriflo oÃenÃim, quie:^' paffuseÃ. Sicut comparauit fefupragranotri tici, ita hoe loco uiti. Ciualcs autc illifiuchts fint,P.fa. s. habemus,ubi paraboladc uineaadducitur. VnufÂ« quifq^ uitis Qr palmes poteÃ appcllari ; ut in C fcn'a flo manbra,itactiamfumus palmites,quiaeademnoa flra natura eÃ, qua: er C hriÃi. I ta plerique exponunt qui rempenitius introÃiciunt. tmplantatipropter ntta turam,qitianoÃram naturam affumpfit ChriÃus.tn uite er palmitibuscandem uidemus naturam. Si uoluc ritis inteÃ¼igerede diuinitate,quomodopoÃemus nos appcllari palmites ? NeÃ§; congrueretfimilitudo : opor tet eandem eÃe naturam uitis er palmitis, er eadÃ« naÂ« tura capitis er niembrorum .ChriÃus primogenituS' uniuerfe creatura;, er C hriÃus uera uitis eÃ, qua ean. dem naturam habet cum fuis palmitibus. Deinde ficut

XV ? A N N O TÂ» I O an; OE C'Ot^ in uite efl fluccus, per qÃ¤em fÅcundutur pdlmcs, ita in C hriflo efl diuinusl^iritus,que tranflni ttitinfluii mem^ irxz^pdlmiteSyideflinueros diflipulos.Etficutpal^ mites fl'uihim afflrunt perfltccum,quiduite inipfoS Ãuit, itii etum nos operamur bona opera, nbsp;nbsp;uerosfru

_ Ã©lus,propter fliiritum C hrifli,qui f x capite C br/^o in membra defluit. Ã¯am fl fuccus iÃ¼e in homine flierit, id-, efl diuinusj^iritus, ille utiq; magnum fluÃ¢m aflrrt, . Ztreundem qucmipflChriflusattulit.Licetexfruili* , lgt;us cognojcere,qualis fluccus flit in arbore, flic ex na^ flris operibus apparet quales fltmus. SifiuÃ³ius flnriÂ» ius,quos ad Galat. Apoflolus enumerat, in Â»obis fiteÂ» rint,fligttum efl adharcre nos uiti q)' capiti Chriflo. Harn charitas, tolerantia, flaauitas, miflericordia ^e. frucTus fluntfliritus. Sicutpater deditprieceptum, ita C hriflus obedies fldt : flicq;palmes quÂ£ capax flucci tius,id efl,diuinifliritNS, curabit in uera fide,ut uedunÂ» tatidiuiniefleconÃrmet,Qrhabebit dileilionem. flli^ cntq; obediens or humilis.

Omnem.)'E,ritigiturdeusiudex,âcy flleefluieflen tentiÂ£ tollet palmitÃ«inflrugiflrÃ». loannesBapttflalo^ cutus e^ ludais, quod flmt arbores fleriles,flicad pani tentiamprouocans.Certumefl,inquibusnon eflflucs cusdiiani fliritus, tempore tribulationis nonflru^^igt; caturos,/cd excidendos omnino.

!. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quem

IN E V A N G. IOANÂ» 28$ que locutus fum uobts* Manete in me, amp;nbsp;ego in uobis.

Diccrc nuit: Ego non habeo uos inter palmites ctri^ Ã os or infrugifiros, qui nullum fi uÃ©lum funtprolatu:Â» ri: fed perfidem munduti eflis aliquo modo, qt per fer monem fdei quem locutusfum, ideo z^rf ugifri. Su^ prd,Creditisinmeetc. ubiq^promittit credentibus in f: uitam sternum. Ã)u,i credunt, manent in C hrifio^ funtq- puri zy cdpdcesÃ:iritusfdnÃ¢i.Sedulo ddhortd^ tur nos feripturd, ne deficidmus d Chriftoper ignduid tioflrdm, Qud[i dicdt, i^on fdtis quod dgnouiflis hune fermonem,quodeflismunddti,nifiperfeuerduetitis.

Vobis.) Suppeditdm uobisjfiritum meum,per quemmultumfruÃ©his firetis, Sinondbiecertis fidemÂ» tgo ddfidbo uobis,ztr utuificdbo uos per jfiritum meti.. Hdturd mdnemusdliquo modo in Chrifto ,fed tucmdd nemuSffiper fidem mdnferimus.

Quemadmodum palmes nÃ´potcft ferre frudum Ã femetipfo, nifimanferit in ilia uitejfic nei^ uos, mfi in me mÃ¢fe^ ritis.Ego fum ilia uitis,uos palmitesÂ» Qui manet in mejSC ego in illo, hic fert frutfÃ®um mukÃ»iquiaabfquc me nÃpolt; teÃisfacere aliquid.

fruÃ¢um 4 fcmctipÃo af]Trt,nifi alicundc mutuetfuccu^ ficetiÃ¤uosniÃ ntanferitis inme.Egorede comparor uiti,uosredepalmiti. lamnonfatiseft fimplicitermiis fcj Ã¤dhierere, niÃ in mc manferitis : nunquamÃicci mci participes niÃperfidemeritis. Suprdin6.cap.etiatn tnaniÃÃe ijÃdemuerbiseadcm dicit: duideillopane manducaucrit nbsp;nbsp;nbsp;NdiÂ« Ãde manemus in iÃ¼o, O' ipÃc

perjÃiritumÃcunt opcraturinnobischaritatis opera. Qjpd efl maneref adfirre niuUumÃuamp;as, nonÃua na tura,Ãed ut accipit Ã C hriflo ejÃcaciam per/ÃiritÃ¼fan Ã»iim,itaerUÃrtilis O' ÃugiÃr. Siepas caput relin^ quat, non babebitfuccum uelÃpiritum. Hic manifide tipparet,quod nihil potcrimus nofiris uiribus: O'niÃ gratia diuinitusÃibtniniÃretur,nihilbonipotcrimus Ãcerc. yndc fententia ifla pugnat contra cos, qui libcf roarbitrio aliquid tribuut, quaÃpof.it aliquidfuanat^ tura,fepoÃta diuina gratia. ApoÃolus: Quid habes quod no accepiÃiHmÃ¶ ne cogitare potes fÃ¤nde uel pie, neqi exordiri, neq; progredi, ncq; perfeuerare. Aliqui principium Ãbiafcribunt,quaÃ exfua eledione effet adharere C hriflo. oportet initium, medium O'Ãnent deo tribuere ; quiequid bontt uel fandum, hoc omnino huic Ãnti acceptum reÃrendum efl. Nf^ excufamur Ã peccauerimus, nam hoc flt ex culpa noflra.

VT ÃÃ¤intismigis idonci dddona jjgt;iritus fditili redpienda, diligenter hortatur nosodÃiidiunt wanddtorum fuorum ; etiam hoc inprtecedenti capite pluribus egit : nunc idem Ã,cit afjiunptd parubola uitis CT pdlmitum,c}uifuccum d uite trdhunt. NoÂ» trdhunt nifimanferintmuite. Hicuultut z^nos ddhÂ£redmus hutc uiti,^' perfeueremus in Ãde.

Abfq^. ) Gr teens figndnter loquitur oTt i(ds, er non fimpliciter. Vult dicere : Si uobis non jite roiuniluSjjruibiomninocdrebitis.Pulchredlluditdi ipÃdmpdrdboldm. HuÃ¼umfruchimfrcerepotcfiisni^ fl pcrjjgt;iritum meum. Generdlis fententideft : qui non rdrusferipturie ejl mos, ut fententidm fubiungdt, quÂ£ tnultis lociscongrudt, tdmeninpropofitd nidterid ntd* xime. Ex no/iris uiribus nihil polfumus,mdxime in eudngelico pro/iÂ£lu:crnif infiti C hrifto fiierimus,ni^ hil pldnÃ¨ e^iemus. duofi reÃ^exerimus nos, qui uer bidomini di]^enfdtoresfumus,utiquememoresofficif noflri erimus. Si non unicus fcopus noflerChriflus efl, er fl non ipfe poÃidet pe^hrd noArd,fl'uflrd Idbordbi Kus. Si dddiÃ©li hifee tarenis rebus^uel udndm gloriant feikibimur, non ddmodum fludiofl erimus, quo modo fluihim multum dflÃ¨rdmus, fedfl-igide de rebus C hriÂ» fli loquemur. Et C hriflum hue flednre,fequcntid con uincent.

Nifiquts manferitinme, etedus eft foras ficut palmes, amp;nbsp;exaruit, 8C colÃ®i^ gunt illos ÃC contjciancÃ§fcilicetminiflri) in ignem,fiCardenj.

Vbiq; fÃ¨rÃ¨fcriptunt duobus inodisaUicit, uel minif uelpromiÃionibus. PromiÃionibus boni adducunturf minis pcenMmmMi. Miniiturigiturijs,qui non man forint infc, tanquÃ¤in in uera uite, eieÃ´lionem, O'noftf tum cioÃ©lionem, fed areÃHionem er exnflionem, fxx HMmulto grauiÃimM. Ptmulto grduiÃiinum ejleijci Ã¨ regno dei, qtÃ¹m Ã¨ principdtu aliquo, er in tcternunt ignemproijci,^flÃ¤grttre perpetuo ; haneq-poendtn mindturomnibus,nifiin ipfo manferint.

'Eiedus.) Pieri poteflhebrdico more, ut preterita proÃiturodccipidtur. PieÃuseÃdiuind fententidpro pter fudmperfididm: icon dilÃ¼ de ido eÃ, idm exdruit, eTquot;nihil diuini fuccihdbet: undeddpoends rdpiuntur tdles,Ãcutpdlmitesexedi,quiin ignem conijeiuntur Vtcomburdntur,quorumnoneÃ dliusufus. ItdperÃ^ darum iflorum hominum non erit dliusfrudus, qudnt vt gloriddei innotefcdt. Poterdtgloriddei perimpios alid rdtione innotefcere,Ãuolutffentpdrticipes diuinÂ£ ^dtilt;e effe,er dbfq; dubio deus oÃendifjetfudm mifeÂ» ricordidin etidm in Ulis, fed idm dltum fruihimfirunt, fdeo condcinndndiigneperpetuo,utdppdredt Ãcdiui tfdiiiÃiÂ«

Ã® N E V A N G. l O A N. 2S7 ' ftaiujlitia.ltit primomimtiir bis,guinon mdiiferunt iniplbufqtieinfincm.Ã¼uncfccundoloco allicitprof MiÃionibu5priemiorum,l'icut cr fupri.

Si mÃ¢fcntisin me,5lt;f uerba mca matt fen'ntinuobis, quicquid uolueritis,pe=s tetiSjSC fier iiobis.

Ã¯d ejl, Si pcrfeucrdueritisinfidc mcd, Cr nonpcrt tniÃeritis uos rf me,quifum ucra uitis,duelli, nihil dencs gdbo uobis.Poficd illud exponit clariuSyquomodo fiutt Si uerbdmcd in uobis O'c- hoc cÃ nidnere in C hri/k. OinnidMtcm iÃdcouimcndÃt nobis perfeucrantidm. Qjiod Ãi talcs fÃ turifumus,zj in iicritate Chriftum fe^ quimur,promittit ipfeomncs prcccs cxaudiendas. lam dieet quis, Si quis oraret mortem Ã-atris Ãui, item com^ mune dliquod periculumcrc. Boninonfic orant,feii optima qu^q; Ã deo petunt, cr ^dpetunt quÂ£ non duÂ» bitdnt dfo pldcere,cr quÃ¦ ad gloria deifÃecktnt,alioÂ» qui non manÃ«tinChrilio. Ã¯n quibus inanct uerba Chri fli,non funt addiili hiÃce terrenis rebus, ut talia pctant Ã dominOyCrÃpitduerint, cti conditione petunt, Ã con iducibiliaanimabus eorumÃ(erint,0'Ã:mpcrÃudmuo luntdtem diuinatfubijeiunt. Summa Ãlicitds,quÃ¤do uo Juntas noÃra conÃ-ntit cum diuina uoluntate .Supra, di xitorandum in nomineÃio. Subdit iam:

HocpotiÃimum precandum erit, per quodpater ^lorificdtur. GloriÃcatur d!itcm,Ãi multum fruÃ¢u ata ttdcrimus. Ã^uiilliplurimiÃwfius^Siplurimos attrÃ¤* xerimus adcultumueri dei. Hoc CbriÃusper omnia obÃeruauityUtgloridm pdtrisquÃ¤mdxime nobis com^ tnenddret, itd eÃet uid per quam ueniremus dd pdâ* trem. Hue debentjpeÃ³kire proces noftrÃ¦, utplurimos lucriÃcidmusChrijlo. Si Ãic Ãequimurmdgiftrumnof flrum, erimus diÃeipulieius. SicutiÃ¼e multos lucrdtus efldtd zy nos: fed cumJÃiritu fanclo id ejÃciemus,

Sicutdilexitmepater,SC ego dilexi uos.Manete in diledione mea.Si man^Ã¯ data mea feruaucritis, manebitis in dife dione meaificut Ã¶i. ego feruaui mÃ¤data patris meijSC maneo in dÃ¼edione illius

PoÃet quisdicere,Tu quidemChrifle mdgnÃ gloÂ» ridm dccepiÃiddeopdtre, hdudmirumfiiÃ¼iobfequdi ristlongcdlid conditio noflrd. ReÃiondef.ueru efl,pa terdilexit,(y'contulit mdgnam dignitdtem, er ego e^ tidin manÃ indilellionefud.Cd:terÃ¼Ãcut inemdgnii 'honoremmihiconeeÃit eJ'dilexit^itd eregouosmtd tum dilexi er honorem conceÃi,utpoÃed habetis. lam non cÃis ferui-, elegi uos in amicos erc. unde cequu eÃt utmaiKdtis indiledionemed, quid uos magnum glo* riant

riant expe^bitis. Xam uidctii qmmodo ticrba ifta pul ehre(uperioribus cohtereant. Xgt;Xonejiutcoqueramini quaÃfruÃra diligatis me,cr nb uiciÃim rediligamini.

Seruabitii. ) Indicium erit uera dile{iionis,Ã. matt data mea Ccruaueritis. Si gloriamini eÃe miniftros me^ os, zy- contemnitis ilia zyc. Perficimus legem, dum flu demus perficere. Dixi tllud, eo quod adimplemus alit quo modo. Vult autem eÃe in nobis perÃeuerantemfi* dem, zy continens Ãudium tn mandatis eius perficien^ dis. ItionÃeruiui ad oculit, utÃolent loqui, fed obediens Ãaufq^admortem:igituruosquoq^fimiliterÃicite. Di cit,reliquum efl,ut me uiciÃim diligatis, ut fic feruetur uobis corona uitÂ£ lt;eterna!,priemium ucÃ¼rum.

Hec locutus fum uobis, ut gaudium illud meutn maneat in uobis,amp; gaudiS ueftrum impleatur. Hoc eft mandatS meÃ»,ut diligatis inuiccficut dilexi UOSÂ»

Gaudium meum, utuos feruemini: uos diligo mid* tum,zydefaluteueftra folicitusfum. Voloutuiuatis, nonutpereatis. Siferuaueritispriecepta mea,gaudiH meumin uobisperÃilumerit. Siciitfuprade fuocibo loquebatur,itabic gaudiummeum dicit. SicChriftus omnibus modis oftendit,quÃ m tenero aÃviliu fuos diliÂ» gat. Ã^uid mirum eÃ,fiade6 de falute nojhra gaudeat, qidetiam pronobispaÃuseftiiterum repetit mandt^

XV A N N o T. IO AN. OE C O L. tiiÃud.Uedtcdtis,quodeftmMdati{m tuum,Gritt(jti9 pdrcbimus tibiffiabcs, non poffÃ¹mus te fegui,ncq- uno gere oleo: guid igitur d nobispctist Petitfidein O' dite Ã¢ionem.Diligcproptcr Chriftumidin aliosguogue, guos iÃ¼c dilexit,gui etiam membra C briftifunt. in hoc mandatoomnia alidprteccpta recdpitulÃ¢tur,eftenint adimpletio legis chdritds,per charitatcm poterimitt omnesleges exponere. CiUodchdritMpriefcripÃt,Ãt licitum O frs'.guod contra eÃ,illicitu o prophanum^

Hoc eA.) Ndra ego prior dilexi uos. SiÃduspro ximi poÃuLit,etidm non dubitabis periditari: alias uir tÃ»tes C hriÃi Oâ diledionem impoÃibile afÃegui.

PoÃes dicere: Clttdmuis ChriÃus dilex:erit nos an^ tcdyÃed ilia guiS Ã nobis poÃulantur, ualde dura Ãmt, ut alteri Ãuppeditem uiÃ¼um,ueÃitum, et ea guÂ£ Ã-ater Opus habet in periculis. Dicit:Hihileflad coparatioa nein cu hiÃ:e,guÂ£ aChriÃo acceperis. Hon poteÃcott Ãrrialiguid ad earn diledionem,guam ChriÃus exhiâ luit. Paulus ad Rom. Ã¯nimici er ant, guantum ad a^* {ius'.guantum autem ad C hriÃum,Ãemper amici,proa pter guos C hriÃuspaÃÃts eÃ.Cap.io.depaÃorebono ebiunge his.Hon maius opus charitatis,guÃ m pro inia tnico mori, Sic^ morte ChriÃinihilÃtblimiuspoteÃ nobii

Ã¯ N E V A N GÂ» T o A NÂ» 289 tommend^m.,qitÂ£ morsfufjÃ®cit ad liberandum kos. Fri Holum cjuod qiiidÃ nugantur, qtiaÃ cÅttie inÃitutio, Ãi* cntipÃcominiÃcHntur,dddiitMnplius aliguid adchdÂ» ntdtem qudm C hriÃus in o-uce cxhibuit,Ã§^ quod pbts fit cdrncm dd edendum dure, qudin mori in crucc,conÂ« trdomnem Ãripturdm.Dicitenim : NonpoteÃmdior ehdritds exhiberi crc. Fidm chdritds nonconÃÃitin hoc,utquisdet cdrnemfudmcdmdliter mÃ¤nducdndd. Ciuotquotcredunt,iÃiueremdnducdnt cdrnem. Etfi quiddmpliuspojfet fieri, idinmeritum pdÃionisimmi tjueretur: O' pojfet quis dicere, C bri)}Â« non fdtisfieiÃ* fepro nobis, debuijÃetdlid fiicere. Sufficidt igitur tibi iÃd chdritds, er incipids C hriÃ¼um rediligere: unde in eoend uoliut nos memores efiÃ¨Ãui beneficif. Huius ctii chdritdtis meininit ApoÃolus dicens : Annuncidte mor temdomini donee uenerit. Pdru eritfiquid ficei-imus Ãrdtribus, Ã reÃiexeriinusdd ed quiC ChriÃus prior noÃneÃdlutisgrdtidfieit.

Vos eftis amici mci,fi feccn'tis quasÂ«! cunque ego prÃ¦cipio uobis. Non podsâ hacdico uosferuos, quia feruus nefeit quid faciat dominus fuusÂ» Vos autem dixi amicos, quia omnia quÃ¦ audiuiÃ pÃ¢tre m.eOjfignificaui uobis*

bcoiiosin numero dmicorum, ft ea fÃ¨ceritisqutcftrie^ ceperouobis. QjidmuisChriftusnon dubitatdedifci-a pulis, tumefemperopus exhortdtione obibporemcr focordidhdbcbdnt,licutii!^nos. Qudfidicdt,E.goÃa ci quÂ£ dmici Ãint,Ãcite etidin uos.

Seruos.) No hdbeouos in numero uiliumintftro rum,dquibus cofilid meddbfcondd^ficutnonnuqudin feruis minus Ãdei habetur. Bgoindicdui uobis uolun^ tdtempdtrismei, CiuÃ¦itldfquoddederit filium fitunt unigenitum, uthdbedntuitdm teternam. llludeÃmy^ fkriu. Si illud uero corde cognouerint,erunt dmici dei, hdbebuntÃiritum fanÃ³ium tefkm in corde fuo,per quern tdntd drcana hominibus reueldntur. IgiturÃii chant apoftoli omnia quÂ£ C briftus locutus efl / NoÂ« o* pus ut torqueds hie uerbd, potius maneds in orbitd: fed quÂ£proderunt uobis, tdlia nequdquam abfeondi a uot bis. Feci uos idoneos,utfru!^in multum firatis.

Non uos me elegiftis, fed ego elegi uosjÃ´if pofui uos, ur uos eati's ÃC frudu feratiSjCt frudus uefter maneatiutquic quid petieritis patrem in nomine meo, dem uobis (ego flilicet.)

Videtisiterum Chriflum ddparaboldm pr^diila refl^icere. Ego do uobis feientiam, etiÃ¤fl}iritum,ut eaÂ« tis fcilicet or alios ctiam adducatis, qui gloriflcentpdÂ«

MV/tiÃ® de caufis C hriÃusfe comparÃ¢t uiti, diÃci pulos autempalmitibus .Ante omnia,quia ui* ttbus palmitesadha:rent,QrÃ uiteÃiccum accipiunt: ita diÃipulorum cÃ,Ãdc adharere C hriÃo,Ãcq; parti:* eipes fieri gratia Ãiritus fianiii. Et fie commendat cunt perfieuerantia iUacharitatcmquoq^ : ficutipfiedilexit, ita cr nos etc. Deinde,quia palmites fiugifiri fiunt ,0-fitos botros firun[,ita dificipuloritm eÃ, ut fiuÃ¢us mub tosaÃirÃ¤t. QuifiuÃ¢us illi fiint, audttum cfi,nempe ut multos ChriÃo lucnficiÃ t, nuUisparcentcs laboribust Vultdicere, VefirÃ¼erit igiturmultos aÃirre fiiu^ust l^am omnia uobis fiuppedito, nihilq; abficondo tanquÃ¢ dileÃ´}isfilÃ¿s,nempe eaqua: ad id negocij erunt uobis conducibilia. Amicos uocat,fied non multo poÃ appela lat ettam ficruos,ut ; NoÂ« eÃ ficruus maior domino fiuo i Ãiuomodo hic dicit, N 0 fieruosfSi quis beneuolentiam ChriÃi expendereuoluerit, non ultra uocanturfierui, quandoquidem largiturus erat lÃ¼isl^iritumfiuum.Ve rum fil quis de minificrio loquatur, manent fierui,ut filif CZ amici fieruiunt parentibusetamicis : nam no omnia alias ferui tam prompta habent. C um dicit, Qu^e au* diui 4 pa tre : put at infitgniaiÃ¼adenoÃra redemptionct quomodofides etiamgentibus fiit communicanda,^^ id genus,qiue non ahÃ s ita manifiÃe doÃ©hi fiunt ut C hri Ãusindieatut.

NoÂ»?ncc/cg.) ItdÃ¯odnnesinfuaepiÃola, priores nos dÃ¼exiinus detim ere. Ab ipfo initiÃ¯i ori gonosb-ie nobilitMScfl. iiuitquMn ipfucceÃiffemus ad hoe miniÃeriuin, niÃi 4 deo uocati eÃemus. Infituiit naturae noflrÂ£, utno/b'a potiusquaramus, qudmalio rum, potilis terrena iftajheÃ©Ã¯emus quÃ mcÅleÃ¼ia. quot;Verum attrailiperfilium inÃiritu fanch, incipiemus qutcrerefiitura nbsp;nbsp;caeleflia.Elegerat quidÃª ante feculd

diÃcipulos, ut cromnes elecks : fed etiajfeciatim elea gitillosinfuumminiRerium.

Eofui.) Ã¯nlocumfublimemcfrinfummamdigni tatem, qualem neq^ prophete acceperunt, quia illifoli Ã¯udaicÂ£ genti prÂ£dicauerunt. Satis, nolo ut refidcatit tanqua de fides O' oeiofi: ueÃrum eritlabordre,ut frua ilum affÃ¨ratis. N on defrudiu monaÃeriorum loquituTt ut precum longitudo nbsp;nbsp;nbsp;fed multos lucriÃeiatis deoÂ»

O'Ã uanitatehuiusfeculiuocateillosadcultumuerunt dei : hiq; erunt fruilus deo grati. Pfal. Euntes ibant o Ãebant, portantes manipulos. ideil, uberrimum fru^ Ã©lumattulerunE

MaiKat.) ErufiUs difcipulorum mdnet,O' quÃ³t-Â» quotadhuc accÃ©dantChriÃo,doÃ¤rinis difcipulorum perfuadentur, o qui uere adduilifunt, illi manent. Qjtamuis multÂ£ regiones Ã ChriÃiana fide defcifcut, ut fub Mahometa, o in alqs prouincijs, uerum domi^ tius naait qui fint fui : n4ni illtfud ignauia defidut. C cr turn

IN E V A N G. I O A N. 291 tum eft nomen C fcrjÃ' or dpud Samcenos ftorerc,fed ignaui funt, (j- non quicrunt quÂ£ ftt C hrifti doMna^ tinde neqMquam excufationem habebunt. Eleili icdift (â¢xti ftuper ftrndamentum apoftolorum or prophetaru, dicuntiir ftuÃ³his apoftolorum,num per iUos fumpftt tcclefta primordium.

Quicquid. ) Hoc erat initio ncceftarium, cum to tus mundus erat conuertendus ad deum : erat plantant da ecclefta,ut omnes iUorupreces exaudirentur,etiain ad res externas tendentes. Si uero ad alia uoles reftrre, nonrepugno. Exaudiuntur prcces noftra:adgloriani C hrifti,prout ecdefta: conducet. i^eq; ncceftariumeftâ tit nunc tanta miraciila ftant ut olim. Qt^i hodie no ere diderint hifee miraculis per apoftolos ftÃ©Ã®is, neq; ft: no uafierent, creduli exifterent : ftdi elefti dei expendunt niraculorum uirtutem.

Summa prieceptortim meorum hueftgt;eiiat,ut ftert Ketis eharitatem: cr quod antea comemorauit,hoc epi logo ifto repetit, in quo aliaproprietaspabnitu ftequit tur. AntequÃ¤ refturgeret Chriftus, crucifigi eum opor tebat: ita etiam de diftcipulis indicat, er adpatientiant hortatur.Vnacoditiopalmitumutpurgenturâ.fttcetiÃ diftcipulos Chrifticrux manet, or interim eum crues multum ftu^us ad/Ã¨runt.

Si mundus edit uos, feitote quia me pnus quam uos odio habuic. Si fuilÃ®etis ex mundo, mundus amaflctquod fuiJ propl ium. Quia uero non eftis ex muti do,fed ego elegi uos ex mundo,propte rea mundus odio habet uos.

QKod Ã uolucritis per^m in ininiÃerio ueÃro, abÃpte dubio pmcula magna uos manent :exoÃmti^ totimundo. M.undu, mundanos hominesuocat. Ne^ fdosfolos uocat,quiuoluptatibus merÃ ercraÃiser^^ roribus impliciti,Ãed etiÃ iÃ¼os qui per hypocriÃm deu colut. ^ampbariÃa:i,quamuispleriq; abflinerentauo luptatibuso'c- tamenobinuidiam reÃ¼emundaniuo* cabuntur ,iÃisq; pnedicatio ChriÃi admodum grauii erat. Gentiles redargutipropter errores,uitia,luxum, CS' uani[utcmÃuam,perÃ'quebanturapoÃolos,ltem JU da.i,ztyphariÃei potiÃimum, qui alieni Ã fide^non po* terÃ tprobare doilrinam CItafit ut omnis munÂ» dusperÃequatur euangelium : ideo oportet ne addiiliÃi mushominibus. Pauliuox efi: Sihominibusplacerez Chri^iÃeruusno efiÃ¨m. Matth.etiam s.BeatiefliscÃ®i probra iecerint in uos hommes, nbsp;nbsp;inÃeikiti fÃ¹erint,^^

dixerint Ztr c.PoterimusÃcile omnia ftrrc,Ãcogitaue rimus quod Chrifius prior pafius opprobria,ztr alia huiuÃmodi. Mundus nihil oditindiÃcipulis quam hoc quod efi ChriÃi â , id e^,euangelium er ueritatem. Per pendite

t/lundus. ) Si neÃ¼etis eadÃ« uia incedm ut ali/,nihil pcriculi uobisimminmt : Ãd cum clegiuosde mundOj baudmirÃ¼ uosodio haberi.CbriÃus alibidicit,femiiâ ÃÃÃgladiu,ignem, etiamÃiÃcitare inter cognatos inb micitias. EthochodieclariÃimeuidemus, ubieuange^) liumprtÂ£dicatur,alijs mundus placet,ali/s deus uitte puritasâ.tuncq; cogitationescordiumreuelantur. quafi dicat-.Ã¼olo uos efÃ participes huius mudi: ex tenebris elegi uos. Ã¼tcc caufa quare mundus uos odio habeat.

Memores eftotefermonis, quem go dixi uobis : NÃ´ eft feruus maior doÂ« mino fuo. Si me perfecuti funt, Ã´i. uos perfequentur.SifcrmonemmeumferÂ« uauerunt,Ã^ ueflrum fcruabunt,

Duplex perÃecutio efl.perfequuntur perfonam or doilrinam. Perfonam, dumuari/s tormentis apoÃolos ajÃcerunt opprobri/s. DoÃrinam,dum non acce^ pta,fedcontemptae^. tnterctctera autemÃÃidiunt maximum amp;nbsp;tlt;edium pruedicatoribusnafcitur, fluide tint nuUosÃuÃ¼us. Sed hoc etia accidit Chri^io et apo {hlis. Seruusinhac renonerit filiciorz2' beatiordoÂ» mino fuo,fed potius eadem conditio erit.

Oftendit nunc quam ^dueÃtpcccdium iÃ¼oru, qui apoÃolospcrfequunttn-, (y iÃ¼oruin dodrinam cocuh cdturifunt. Procedit quidcmpartim ex ignorantia:pd quidpTiedicdtit cuangeliÃ», ignordUtid iÃ¼orim non ex* cufdbit.Efl enim ignoratia mdlitiie,quie no exeufdt.

Pacient. ) Jdeli.Ã§yuo^zx dodrinam UejlrÃ¤ can* demnabunt. Qudre?propternomenmeum: fordeteii - iHud. Multinome hdbentChriÃianoru, fedperlÃ¨quun tur membra eius. iidmdumomtKin falutemnoHram fidi i tribuimus, tune explodimur. Cuius nomen quart turf nunquid noflru uel C hriftifutiq; Chrifli : fed inde Jufcitanturdifcordia;.Cduendum aÃ¼t omnibusmodis, fiqtdspdtidtur,Â»etanqudm fruel mdleÃÃ¼orpatia* tur,ut Petrus in fua epiÃ¼old ofiendit. iideliter Chr^,u finnunciemus,cr fi quid patiendum ef, a:quodnimoÃ rdmus:iHdfolum difcipuliscÃ¶tingent, Cieteriquipro* Jptcrmalam uita perduntur, uel propter obfinationÃª, tUinon propter nomen Chriflipatiuntur: quinpotius funt,qui nomen C fcri/Ã¯i cupiunt extMum.

Piefdunt.) Quantamedfitdignitas,crnefciunt iilud myfierium,quodpdter me miferit ob id, ne mun* dus perÃ§Ã¢t. Sicneq;Ã¯uda:i,neq;haretici noruntnomÃ© Chrifkquidnefciunt nomen patris, nefciuntq; quardn ieneuolentia deus genus humanu profequatur, utpo* ficditcrum fubiungit. Efigitur intllisignorantid,fed

tyafp, ijuiii nohmt 4 fuo emre Uberari -, nam cciro gui dein ignorÃ¢t quiedeifunt.Ceffat autem omnis excufi* tio,uhi ChrijiusiiniiuncutusÃierit, cr homines repue gnauerint temere.

Si no ucniflem 6C locutus fuiflem ik Its,non habuiflent peccatum, NSc auÂ« tem non habent excufationem de pec* cato fuo* Qui me odio habet, amp;nbsp;odio habet pattern meum* Si opera non fcÂ« ciflem in illis,quÃ§ nullus alius fecit,pecÂ« catum non habuiflent. Nunc autem Ã´i uiderunt Ã´^oderunt Qi me8C patrem.

ISton e/iuulgaris ignorantid, fed planÃ© damnabie Us : lt;]udndoguidem nihilprlt;etermiffum ejkguodad lie lerdndos cos pertincrei.ChrifiusdocMteos,condtus duertere, udr^s modis fuadendo, ut deft fiant d fuis inie quitatihus.ldeo dieit:

Sinon.) Jdeft,no habuiffentpeccatumifiud: hoc non imputarctureis^quod in mepeccafi'ent.Peceatum Adce fiat infitu omnibus hominibus,fed hoc quod com miferunt inapoÃ¼olos exmalitid,inexpiabile eÃ»:de quoetid peccatocxpofiulabit cumitlisChriflusiniue dicioextremo.

Peccdto. ) irf f/Ã®,fd clara cr aperta do(lrina,utpld itc nihil pofiint pr^etexere.Crafi^ erat metes illorumÂ»

fed ob id non excufati, ut Paulus qui per ignorantiant peccarat-.uerum nondum fic eruditus, nequc obfliterÃ¤t Ãriritui fanÃ³h.

Patrem.') QuidoiirinamCbriÃiodit,etiampa^ trisoditdodrinam ; er talisneq; Mofen neq^prophe^ tas audiet, quia C hriflus ni hil aliud docuit, quam qu^e pater ipfe docetjmÃ¶ ea qux patrem declarant,docuit. Vnde qui auerfatur dodrinam C fcri/Ã®i, isproÃdo etiÃ¤ patrem auerfatur. SedfirtaÃis illipoÃentfe excufare, noneffe temerecredendum ei,qui fe dicat effeÃliu dei. Addit etiamhoc grauare peccatum eorum, quod mira culis probauerit fuam dodrinam.

racula inter illos, qualia nunquam Ã condito mundo Ã Ãafunt,qua;etuideruntfcilicetmeopcrantem,aliqu9 modo excufarentur : fed nihilominus me oderunt. Ith cis,Quomodo oderuntpatremilta, quia omnia miraÂ» culaChriÃioperata funtingloriÃ patris. Supra, Qui me uidet, er patrem uidet,propter uirtutem diuinam, quo! in C fcn/Ã®o erat. ita qui honoriÃcat Ãlium, ille etiÃ¢ patrem honoriÃcat. Nonenim poterimus patrem fltum Ã fe inuicemfeparare.

Sed (hocaccidit) ut impleat (ermo, qui feriptus eftin Icgeillorum:Odiohabue runr me gratis.

WM,nonfbtum Ã®ibrostHofi. Hunclocuhdbeinus pfcd Mo . quiadomnesiujlos quidSpertineC,potiÃiinu timen impie tur in C hrifto. Et fi omnes iuÃi ita clime ti ruentiis timen dÃ©clinaitomniiiÃ¼iinEhrifto.Sic^ /piritusfinÃ¤us pnuiditiUa oinnia.

C'I Krifius fiermonem i pinboli incepit, nempe 4 juite,etpilinitum, ne temere ib iÃi dilibumtr. DiÃ©him quomodo pilmites purgindi fiant, nimirÃ¼ cru ce, utinhoc ippireret ,eo5C hrifiumfieqai, qui intei Uirii pijfiif eftib ijs,qui doÃ©lrimm eius contempfic nnt. Qjiiiigiturprtedtxitalfiuturis dificipalisfiiis tri bulitiones, ofiendit nue qui ntione aires hibituri fitnt idjirendi huiusfieculinuli. PilmitesfiinÃ¨ idmodunt tencrifiunt, cr quouisuento, uel minimo flageUo pofie fiant decuti,fied hibentes fitccu Ã® uite fieruintur: iti/fiit rituiles pilmites ijfiiritu fiin^h, nbsp;nbsp;gritii C Imjli Ãe

uentur,qui/jgt;irituseftqui/ifiHccus mittansex uiteor conficruinsdificipulos intribulitione. VndequiimulÂ» tide tribulitione co)nmemoriuit,etiimde corrobot ntione iim mmtipfiiusfigt;iritus,quem diturus ent.

Cum auEem uenerit inhortator jquÃª ego mittÃ¢ uobis Ã pÃ¢tre, fpintus il le ue* rttatisjqui Ã pÃ¢tre procedÃ¹, il le teftimoÂ« nium perhibebit de me. Quin ÃC uos te

pliinÃ© humant uira omnes imbeciÃ¼iores Ãint,(iuint Kt fufflciÃ¤t reftflere Antichriflo,Qr impctui huius mun fii. Diuino igitur auxÃ¼io opus eji,

mhortutor. ) Futemurcatholica confiÃionejpif fitumÃindum ejjc uerum deunt, indiuifum d pitre (Sâ Ãliotuituri. Fuit autcm inter Griecos or Latinos non parua dijjcnÃio, anÃgt;iritusfanchis Ã patre Ãlio pfo ftciÃcatur, uelan Ã patre folum : tandein redigeruntin concordiam,Jpiritumfanc7unt 4 patre defeendere tan ^uam ab uno principio orc. Latini fuÃgt;icabantur Gr^ cos nonnihil Ariani erroris habere, qf minus tribuere filio quÃ m patri,ideo clarius tradiderunttÃed certamen fiÃ¢t uerboru, no ex ipfa re. Uic maniÃfle habeS:^quod 4 patre or Ãlio,fpiiadicit: Ciuemmittam.Poflea: dui d patre procedit. Deinde,quod magis hue/peÃ¢at, colt ftderandum eÃ¼, quomodo cojortemur Ã ffiritu faneio, quiparaeletos uocatur hie. Pleriq- confolatoremuerÂ» tunt,nonindignuni nomen. SedfiproprietateindiiHia nisrejpexeris,cfi â zcr(t^Â«^Ãn'amp;s,qtta/i inhortatorOquot; incitatortquianosnatura admodum tardiettF infimÃ¹ fumus ad cogno/cenda quÂ£dei funt, opus efl Ãiiritu, qui nos agat ad bona facienda, in quo naturamfltiritus potiÃimumcognofeimus. Fiamfifemper tardusfleris in his quÂ£ dei funt, nec fenlis aÃ¤orem, utÃobriusfls itr fkemais ad ea quÂ£ detÃunt, cerium indicium, tibi deÂ»

IN EVANG* IOAN* 295 fife pdYdcIetum. Proinde orAndumut pdrddctui dda [it,ne ita tepidiÃmui ad frciÃ©da quÂ£ dommusprÂ£fcritgt; tit, Alij inicrpretantur qmdfit aduocAtus:Ã:dnM^ii placet CbryÃoÃomi expoÃtio. videmus naucs in mari abÃq; uento non pojÃ:}crri:quod fi fequudo ucnto utun tur,conficiunt iter maximum breui tempore: Ã aducrÂ» fus uentus, nihilproÃciunt,fcd potius retrocedunt. Krf nobis continue f.nif affiatiÃ(erimus diuinoJpiritu, qui ueremereturappellari uentus, nihilproficiemus. Pau lus ad Kom. UiÃint filij dei, quijpintu deiÃruntur Â©â¢ agutur. Nccc//c ut aliquo jÃiritu fÃ¨raris. Si maluspr^ea ualuerit, uide cui Ãs obnoxius.

Apatre. ) RcÃ©le hoÃ§dicit : namÃliusimpetrauit JÃiritumÃtn^lum: in manusfilij data funt omnia. Qjii faluantur,filiodatiÃ(nt,etiameius ha:reditas funt er peculium, ut inpfal. Pojiula 4 me,er dabo tibi gentes h^editatem tuam. Ã®^eq; noflro merito datur nobisjÃi ritus fim^his,fed benignitate C hrifti,per quam tantant dignitatem accipimus,utbenepofiimusopcrari, Spi^ ritus ueritatis docet omnem ueritatem,erut mendacia agnofeamus, er tenebras Ã luce. Animales nonpercisf piunt qua: dei funt,nifi diuino numine ajÃirati.

Teftimonium.) Tune uere cognofeetis exfÃiritu quem egofuppedito, oiiftiia uera ejfa quÂ£ praxÃ¼xi, er ntefiliumejfedei,redemptoremq;. Proindeetiam ido tteieritisadteflimoniumfirendum uniuerfoorbi,idea

AeclocutusfumuobiSjUtnc 1 gd offendamini. Fadcnt uos ' miexcÃ´munÃ»atos. Sed ucniet tetnpuSjUt quifquis interflci^ at uos, uideatur cultum prÃ¦ftareDeoÂ» Et haec facient uobis,quia non nouerut patrem neque me.

SdtimperftÃionein nofiramer inÃrmitdte ebn'quot; fius,undcApoftoUs dixit, Neo/jindjmini. Vix aliud ell,quod ita mentes hominum perturbÃ¢t, ut cum uide^ musuiros maxime impios, omnibusÃlicitatibus gau^ dere-.in fumma,nihil illis deefl. PriCterea uidemus fan^ Ã©h)s ereledos dei uaria pati, unde nonunquam tentan tureledi, ut Rabacuc, loÃ¯Â», Hieremias ; er inpfalmis Ãepe occurrit, ubiftndi huiufmodi affÃ¨Ã¢ionesfintirc permittuntur, quo maiorem inde confolationcm acci* piant.ojfenftfunt difcipuli inipfo capiteChrifto: non minus pofleaojfenfiÃd/Jent inmcbriseius, nifiperÃgt;i ritum domini confirtatiÃdlfent. Vnde enim eft, quod tempore tribulationis tot millia hominum defidunt,^ per crucÃ«i Beatus qui non fcandalizsttur in eledis dei, erperlecutionibusprtefentibÃ¹s, Itico ChriflusprtemÂ» nuit.

IN E V A N G. IOAN. zes HiÃ t,imminere multas tribulationcstcrnos^utamus ^uafi omnia nobis arridere dcbcantfilicia. Vult diceÂ« rc C hrijius : Propterea h^ec locutus {urn uobis ne ojfin damini,bonuin eft ut iÃa ftÃ atis.

Pacient. ) NoÂ« firent nos in eorum congregation ttibus,eijcientuos tanquampeftimos omnium morton Hum. ApparetiÃ¼o tempore excommunicationÃ« fiiijje inufti,i!V certe falubre remedium erat, quando legitin me utebdtur iÃ¼a. Scriptura abututur mali, ideo no nÃ¼n rumeos etiamhocremedio faluberrimo abuti.Exlen ge prtefteriptum, alienigenas, ut Vioabitas,cr alios iin mundos, non in fynagogam intromitti. Et qui Chriftu fiquebantur etiam excludebantur: fid non contend Un la excommunicationÃ« c^c.

Veniet.) Putant ejjÃ« gratiÃimam uiiÃ¼imÃ¶tft quis occiderit apoftolum. Afio fieuit mundus cotra eos,qui ueritatem annunciant. Abfq^ omni confidentia uosper dent, tamq; craftÃ erat illorum ignorantia, ut heri din Ã¢um eft. Occident uos,putantes fi obfiquium pr^efliin redeo. SedmalaedlillaignorMtia, qutepeccatinftiin ritum fanÃ¢um'.malus eA ettam iftsru cultus,quia deus nonftccolitur.

Ciuianefciunt.) Ojtare promiftusChriftuspan tribusiutcognoftcamusdiuinambonitatem.Nonexcu font htec luda:os,fid culpabiles potins ficit. gt;

Proi/er/t uobishtecolim meminilJÃ¨. Ã¯td cnimfcrÃ¨ dcciditjUtinopinatd grduius fvramus,pr(euijd autcm minus. Sapicnti nihil nouudccidit,proptercct quidoa mnid (dpiens prufcogitat pojjc homini dccidcrc^ ob id tcquion animo foletftirc:quÂ£ apud Ciceronemin Thufculanis quÂ£ftionibu5 (y Scnecam fatis clare inue nies. Ciuamuis ipfa prÂ£cogit.(tio non habest uim Icd nicndidolorcm,im()(oletnonnunquam duplicare doigt; lomn,nifi homoalioqui bene a^ilusfrerit^zj-ratio alioquo modocoUeilaorfubditadeo, tunepatientior erit.Etiam difciinu^, omnia iÃ¼a adimpleri dcbere,quÂ£ per Chriftum pra:diÃ³bi funtpericula.

HÃ¦cautem uobis ab fnino nondixi, quia uobifcum eram. NuncautÃª uado ad eum,qui miÃt me, 6C nemo ex uobis interrogat me,quo uadam (Â«c/wjÃÃ®.;

Ab initio potuilJÃ¨rn uos fic cofolari,fed nolui: nani principio Chriflus adeo fuauiter traduit difcipulos, crinnuÃ¼areperinifit penuriainillospati. Einifitfinc pera zybaculo zyc. quoniam noluit illos terrere prin* eipio. PotuijjÃ¨ntdicere, Domine, fi dixilJÃ¨s ab initio H la,non jÃ¨cuti fÃ®Ã¹^emus te, Rejjgt;ondet:

Ã¯ N E V A N G. IOAN. X79 fccuridgcbdtis cum pdfior dderdt. Ãiudndiujj'onfui prtefrns cft,gdudcnt dtnici cum

Ã®iunc uddo. ) id eA,mdmfijh uddo : quid ubi rea furrcxit Chriflus,ddc6 mdniÃjk cognofcebatur glot ridmdci dccipm, ut nuÃ¼us qu^reret quÃ´ iret, nu ddcÃ certum omnibus erdt.Ã¯td hoc loco indicdt fe dbldturum corpusfuum : nibilominus ddefl nobis, etium f : corput C briyii non fit pricfcnsilocdliter dico. Vult diccre:Exo plcto minifterio,redeo ddpdtrem,id fit uobispdldm,

Sed quia hgclocutus fum uobiSjtnce ftitudo impleuit cor ueftrÃ». Sed ego ueÂ« ritatÃª dicouobiSjCxpedit uobiSjUtego padÃ¢. Si cnim non abfero, incitator ille nÃ´ uenietad uos, SinauiÃª abierOj mitsÂ» tamillumaduos.

Ecce uel hinc licet uidere ueftrdm infirmitdtÃª: cum inultd uobis promittdm, ddeÃ teneri eftis, dddiÃ¼i curni meie, ut moerorpoÃidedt cor ueflrum, qudfi hoc mul=i turn Ãciat dd perfidionem, cdrndli Chriflo dÃidere: ut dd Corinth. NoÂ» fecundum cdrnem cognofcimus Chrifium. vbidutem dgnouei-imusiÃ¼dbeneficid,per dffurgimus dd dmpliord ifld,qud: inChrifiocoÂ» gnofi:endd,nempediuinitdtem. Chriftus non uult itd cdrnalcs.Et nidnififie qui uolunt uindicdre C hrifli rndu ducdtionem uelpr^fcntidm inpune^utnequefitnobbÂ»

XVI IN EVAN GÂ» IOANÂ» fcumdtij; in cxlo,pugndnt cum hoc textu. QÂ«i cxpeÂ» dittcxtHm,nonpoteritncgdre, quincorpus fiiuChrb ftusabflulerit lt;i nobis. Non dicit, ut corpus incitfitin^ uifibilc,fed dicit fe ctbirc. Qui in noÃ¢e tecum eft,is tibi inuiftbiliseft,necdte ubift. ideo nuniftfte dicit, Nift abicro,non ugemini ueroftgt;iritu.

Expedit. ) An licet nobis dicere,Chriftum aliquid fttccrc,cuius nullufttutilitdsf Abftt: uttamen in capite Ã.ftttismuniftfte audiftis,quod euro nihilprod-â/l: non utcdrnemÃ¹ ftgt;iritu fcparcmus,fedftdddi{licdrni,nit hil proderit.QUddiu C hriftus prtcfens dpoftol!s,puei ri erdntjOr mdgis pedibus ftequebdntur C hriftu,quint (tnimo. Qudndiuinelementis hcercmus iftius mundi, uel in fold cdrne, or putdmus omnem religionem in ed fitdm,uidete quoftrdinur, or qudndo Jpiritudlcs fiituri fimus. Chriftus ft fublimdtus ftierit, dicit fe ftnritunt fdnchimmijfurum.

rum grdudrentur, dominus promittitidisfti^ ritum fdndum ddiutorem ctcorrobordtorem,cj-qudn idillisj^iritus fdnÃ³hisft,Ã©hirusfit,oRendit:prÂ£mittit tdmen, quod non fintcdpdces ftiiritus fdn{li,niftipfe abieritprimum. Num ni ft crediderimus cr intellexen rimus Chriftumfederedd dexierantpdtris, quomodo poterimiis

IN E V A N G. IOAN. ZPS poterimus nobis polliceri,Ãgt;iritum fanilumper Ãliuin concedinobis^

Et cum uenerit jlÃ®e,arguet mundutn de peccatOjSC de iuÃitia,8d de ludicioÂ»

Triaofficu datf^irituifanÃ¢o. Varie hic locus ins terpretatus eÃ¼ : fententiain autem clarc uobis propos tiantyÃi uolueritiscapere. Cluandoquidem Ãolemusabs errare natura Ã uiaucritatis,jjiiritusfanÃ»us autemis ejt,qui docet uias,adducentes ad ueritatem. N 0Â« reÃ©le credendo aberramusie^ fie arguitur totus mundus. Ueinde opus nobis eft,utinreÃ©lÃ¼ uiamingrediamur, in quam mundus non ingreditur: e:y iÃ¼am uiam oAens dit j^iritusfanÃ©his,quteeAueraiufÃ®itia.Deinde expes (hmus premium fi bene egerimus, ad metam pros pofitam cucurrerimus. Vt autem remuneremur, uel etiampuniamur propter peccdta, opiiscfliudicio. ins dicat l^iritus fanÃ©his, quod uci-um iudicium fit,quomo do mundus iudicandus, er quomodo Ãlij liberabuntur in iudicio. l^ihil talium carnalis homo poteÃ perfe cos gnofeere. iJam philoÃ)phi,etfi uifi funt fibi fapientiÃis mi, tarnen non rede de ijs iudicarunt,qualis beatitudo, Ãlicitas, uirtus, iuflitia amp;c. vndc opusjfiritufandet qui mundii arguet de peccato. vnde feipfum exponit:

WÂ«Â»dÂ«Ã® Oquot; mundani multo aliter definiuntpecea^ tum,ueletiam crrorem. Nonputant itlosemre,qui feihntur uoluptates huiusmundi,['edMdentureis Ja^ pientes. Alij ma^is jpecies uirtutum,quÃ m uirtutes fia (hntur. Spiritusfancbis autcm demonÃrat ubiaberre Titcredulia tur.Eftigitur perÃdiauel incredulitas, ueraradix oa tasradixo^i mniumaliorumpeccatorum. IStamquodnoneftexfia tnnium pec dcipeccatum efl. Multi ex Ã¯udteis qiÃ putarunt fe iua catorum, flos,zx non peccare,f eleemofynas durent, ieiunarent Ztrc.Ãed atm non crediderunt tn Chri^Ã®t, quid uita eoa rum niftpeccatum f quia C hriHus ipfe uia, tteritas uita. Qui C hriÃum ueram uiam no agnoÃ:it, oberrat. Jam qui ChriÃum non recipiunt, neq;patrem honoria Ãcant.\'ndeÃequibtr,quodnon Ãt uera religio apud illos,Ãedmera impietascr hypocriÃs potius'.quiaoa tnnia quce homoÃoletÃccre ChriÃo nondum cognito, proÃciÃuntur expeihrc inuoluntario. AdeoinÃiki eÃhumana natura,oyitaprocliuis adpeccandum, iit femper malitpeccare,quÃ m beiKÃcere,ÃÃuopteina genio relinquatur. MaÃ¼etficerc diuerÃum,Ã. uel alia quidfaat : Ã immineretaliquodpericulum, abÃineret ab iÃ¼o bonoopere. vnde apparet,quod iÃ¼anon fint uerabona Opera, vbichriÃusÃierit cognitus,ibipet ueniturad dilcÃ©lioncdei, adoperadeograta. Idea datur Ãiiritus, uthomo Ãt uoluntarius,promptus aca lt;daceradbonaÃcienda:QrÃquidÃcit,Ãciat toto cor de.

I N E V A N G* I O AN. 299 de. Multi cxphilo(bphis dctrnnarunt fcriptis idolola^ triM,fcd non ex toto corde. Adulati funtpÃ®ebi ; quod indicium eÃÃdem ueram in idis no ÃiÃe. Ita unum eÃ peccatum,incrcdulitas,quodpotiÃinuim etiam conden tnnat hominem. Si uera fides in homine^cxterapecciC: ta no imputarentur iUi. Sufficit igitur fidcs fiola, ad dea Icndaomniapcccata-.loquordeucra.vidcttsuiasqtfte nos ducunt ad uerÃ¤ beatitudinÃ«, quM mundus ignorÃ¢t^

NoÂ« pfiÃ® eÃ non aberrare,fied oportet etiam in uÃ¹t reÃ«hi incedere: unde etiam neeeÃaria eÃ nobis iuÃitia. quot;Vera autem eÃ in C hri^lo, qult;e etiam uerafides eÃ. Tgt;icit in hoccofiÃtre iufiitiam,quia uado adpatre. viti dete igitur quantu fit fientiendum de C nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^edeill9

huiniliterfientiM,tanquÃ¢ de puro hoinine,fied ut de deo uero nbsp;nbsp;homine. Si igitur coluerimus iUum, et adoraue

timus etiaminÃgt;iritu,tunc ueniemusad ueram iuÃ¼Ã¹Â» tiam.ludaica iuÃitia,qUiC in operibus conÃÃebat, noit erat uera.Chrifius ergo noÃra iuÃitia, fianÃ¼ifiicatio,itt terccÃorq;pro nobis apudpatrcm.ltaabitadpatrem, M iam non uerfi-tur inter homines, ficut antea quando nobis fieruiuit.

'Vidiflis quÂ£ uiÂ£ tibducant d beatitudine. ChriÃ¼tii uia efl. Deniq} reftitt iudicium, ut hi qui aberrunt conÂ» demnentur. vbi Chri^us eft,ibi erunt eti4mpij,qui in uidiuRitite iUum fccutifunt. Sed dcimpijs longe alid reseA.Hocterretmundum, quodomnisiuftitid eflin C hrifto,quem mundus condemnduit, qt cuius iuÃitid ntdxime pVicdicdtur. Aegrefirtmudus etidmiudiciu. Si princcps mundi condemnatus eft,utiq; otnnid memt bra eius,cr totus mundus. Ciuiaper crucem fud Clm^ Ã¼us didbolum uicit, or eiecit Ã¨ peÃ³hribus fidcliÃ¼, non mirum igiturÃ etidm cÃ¦tcripoflhdc nihilpoterint ddt uerÃispios. DiÃipuli etidmprcedicÃ¼tes arguent mun^ dum. Qjidmuis ddhuc expedet diem iÃ urn terribilÃ«fd tan, qui mundi princeps dicitur : fed poÃhdc tam dee* monipfe tdmomnesqui ei feruierunt, condemnabunt tur: hoe graue iudiciummundi. ConÃderdte igitur ilf los homines, qui mugis fequiuolunt tenebras quÃ m lu* cem,quid dgdnt, quid eis expeÃ«kmdum fit in terriÂ» bili dduentu domini. Docetur mudus quotidie inquan tis malis fit, quanta mala etiÃ¢ expedet. Sed hoc agreÂ» firtmundus,proptereaperfequituriudos. indeautetn nonturbabuntur pif, etiamfi aÃligantur: habebunt Ã)iritum fanihim aÃiÃentem, qui roborabit ipfosne pereant crdeficiant.

pr9 Adhuc multa poffum diccrc uobi's, poffuin. fed non poieftis portare nÃ¢cÂ«Cum au* ten

IN E V A N G. IOAN. Joo tem uenentillc,qui eft fpiritusueritaÂ« tiSjdeducet iios in omnem uerifatcm.

Suminatim hiec uobis dixi, tametfi adhucmultit tlfentdicenda,fcd uideouoselJcimpares^prief'ertim hoc hora,guia eÃis triÃes er grauati. Hon quod ChriÂ» flus non indicant eis Ãnnma lÃ¼a myfleria,erfummtt iUorum qu^e docenda erant : uel quod fÃiritus flanÃ³his alia docuerit quÃ m C hriÃus ; nihil tale eÃ fiijÃicandu : nam poftea iuÃiÃtnt docereej-prÂ£dicare quteChri* flus docuif.neq;Jpiritusfanilus cotraria docuit. Qjtod ideo dico :Ãtnt qui hoc loco abutantur : non folum dis cunt JÃiritum faniiummultaadieciflc,fed etiamepis fcopos poÃeriores tnulto perflÃ¤iora tradidifle quant apoÃolos:er qult;edam omijj'a, quÂ£poÃerionbus Ãecus Iw reuelanda eÃent-.ita fuas ceremonias er traditionei folent deflndere. tndigna funt hteefliintuifan^.,quas fichriÃusnon fatis docuerit eccleÃam. Vult dicere: Truflra nunc plunbus agere,quia adhuc carnales eflis, Veque uobis Ãapiet id genus dodrinte ; fedpoÃea flgt;iris tualibus grata ea omnia erunt.

Venerit. ) lUe incitator. Adhuc uobis graue eÃ^ quod uobiseundumÃtinuniuerfummundum,erta* xÂ«rc regeSjprincipes, pharificos,er omnesq:os mun* dus obÃupefcit:fed ubi fpiritusfanÃ³bis ueneri t,nonino IcÃumerit. Sequitur:

Quod nunc tanquamcarnales non poteftii uUontot do capm,hoc uicrrime acdpietis 4 j^iritu fanÃ´Ã®o. Ã®^o rdinlt;]uet uos dcfides,fed ducet,z^ alacrÃ¨s foÃ¢et. Omigt; nis ueritas promittitur difcipulis, quic faluti noÃrte eÃ¢ neccjjarid or conductbilis.

â Non enim Joquetur Ã femetfpfo, fed qiiÃ¦cunque audÃ¯en'tjoquctur, S)i. quae futiira funt, annundabit uobis. Illemc glorificabitjquia de mco accipict,SC ans^ nundabituobis.

Loquidfcipfoyinettdddunteft.SpiritusfdnÃ©Ã®tisno 4 Ãdpfo loquctur,ideo uer4profirt:hoceji, non lo^uc* titr41i4,qu4m quieeyp4tcr,crqtiÂ£ rgo locuti fumus, ud loquimur.ChriÃus etiam diccbdt,fe non loqui 4 fe^ ipfo, quainuis uere ; fed uoluit indicare /c non diÃidere Ã pdtrC) quiaeddem ndturd eu pdtre. Spiritusfdn^t omniddpdtrecrfiliodcdpiet. Ã¼onputes fegregdtdi eÃÃe ndturds in illis,ut tpfe dliud loqudturperfc.

GloriÃcdbit. ) Hcecnotdj^iritusfdndi, etidm do drinte, Ã C hriÃum gloriÃcet .Omnes dodrime qute 4 glorid C hriÃi dbdueunt, certum eÃ quod non fint dÃi rituÃindc : num proprium JÃiritui Ãtndo,utgloriÃlt;â cctChriÃum .Ã¯uturddieet,fedomnid ceÃurd futttin ghridin

IN EVAN G. IOAN* joi g/oridm mcctm, tantum abeft ,utdiuerlumdicdtdpc(^ trccrftlio.i^on didt autetn ftmplicitcr -, (juod eadcnt fit doihrui, fed glorificabit. Qjft de C bn/Jo loquitn^ tur adeo frigide or fommculofe,metuentes ijÃ¹afi nia mium tribuant Chrifto, ft Ã¤qualem cum patre doceat^ fiomnem poteftatem ei dent, iUi ncquaquÃ¤ffiritu fan^ (b affidti docent. ita quidem pnedicandus eft Chri^* fins,utglorifice tur.

Annunciabit.) lUapropternos fient. Scriptur^^ folet loqui,ut nos fentimus diuina beneficia.

Accipiet. ) De jBj plenitudinc quÂ£ primum in me, tanquitm in capite tota refidet, de ilia etiam uobis diftribuam gt;nbsp;S piritus domini refidet in C hrifto, crma^ netfuper euinplenitudo:nosadmenfuram accipimus, iit fuprÃ cap. to. Deplenitudineeius accepimusom^ nes. Spiritus fanfhts accipit Ã patre Cf filio,quia ab ib Us procedit. Vult dicere, 'Ea qua: cognoui apud patre, iUa uobis per/fiiritum fanchim reuelabuntur, cv qu^ iam ut carnales intelligere nonpoteftis,per iUurn uobis tnanijÃ¨ftabuntur.

Omnia quÃ¦cunq; habet pater, mea funt.Propterea dixi,quod de meoaccta pietjS^ annunciabit uobis.

Antipophora eft. Si quis quarat. Siftiritus fandus i te accipiet,nunquid etiam Ã patref Supra dixit, tdion loquetur 4 feipfo. hie dicit, quia de meo accipiet, utfiÂ«

lius per omnia uideatur er laieatur a-qualis cum pas tre.Dicit igitur: duando dc mco accipict,etiam de pa ternis accipiet, quia meafunt accepta Ã pÃ¢tre. Totant fitam fubftantiam,totam naturam,fcientiagt;n,beafituigt; dinem crc. in me transÃtdit. Omnes eledos quos pas ter prauidittmihiprecuidit. Dum ego uobisjpiritunt communico, pater etiamcommunicat. ideo dixi tios Hs orc. iiion ita de meo accipiet, quafi excludaturpro ptereapater'.fcd ita,quodapatre accepi, illud atinuns ciabit uobis, utfeiatis tÃ¼a cjfe diuina bona, z^fupeme conceffa.

Tcn/m confolatur difcipulos fuosa breuitate triÃi* tice, Ztr 4 magnitudine gaudiorum, qute fecutura es rant,Grdicit:

Pufillum QC non uidetis me, ÃC itea rum pufilium,Ã¶(^ uidebitis me,quia ego uado ad patrem*

PufiHum tempus, uocat tempus paÃionis. ideÃ, paruo tempore ego patior, utinÃa feipÃum exponitÂ» Et itcrumparuum tempus Ã die refurreÃ¤ionis craÃcett ftonis : uidebitis me euntem adpatrem, id quod maxis me lÃ¦tificabituos. SicutpaÃiomea ad breuetemput contriÃabit, ita abitus adpatrem, ut transÃrar in exÂ» leÃem gloriam, UtiÃcabit uos. EuangeliÃaperquant diligenter uerba ifla inculcat ,nonÃemel, [cd tertio er quarto.

IN E V A N G. IOAN. }OX Ã§iwrio. Neque folum dilcipulos fuos confolafus eji do* minus, fed nos quaq^. Porum eft quicquidpotimur per tempus huius uito ; inde enim fecuturum eft goudium, qttodod longiftimum tempus duroturum eft, id eft,per petuÃ´,quodqi max fequetur.

Dixeruntcrgo quidam exdifcipulis illius inter Ce : Quid eft hoc, quod dicit nobis, pufillum ÃC non uidctis me, 8Â£ rurfus pufillum,8C uidebitis me,6C quia ego uado ad patremf

Non erot hoc odmodum obfcure dicbtm,ft quident potuijfent difcipuli copere quÃ¦ onteo diÂ£ki eront, cunt totiesChriftus de morte fuo,derefurreaione prodi* xiftet:ftd tenebontur oculi eoru neognofterÃ©t. (^iuont puerilisignorÃ¶tio, tamhoneftointerrogotio. Eft enim non minimum peccotum,ftgt;onte ueSe ignorore co qute od noftrom falutem funt neceftorio cr conducibilio. quof dicot : (iuisexuobiseft,qui obf rurum hunc fer* monem poteft coperei Omnino oportebot iÃ¼os inteÃt* gere,cum totiesprodixerot fe moritiirum.

A dpotrem. ) Obferuote fuperius diÃ³him. Non ponitconiuni}ioncm,Gr,ficut difcipuli hie ponunt, qui duos orotioncsftciunt. Dicit, Videbitismoniftfte quodofccnfurusftm.lUidifiungunt,nonquodiKlintdi nifum,fed odmirontur per hoc.

Ca, XVI A N N o T. IOAN. OE C O b , DicebÃ¢t ergo:Quid eÃ hoc, quod di dt,pufilIum;'NefcimusquidIoquatur.

ConfiritMt hocEuangchfta,quod unteadixerdt, neque contentus lemcl diem:^' dum repetit, inftnud t quod diligentes fintdijcipuliininquirendo. QjtdÃdi* cdt: DiligentiÃime interrogahant inter fe dilcipitUt quid eft ftituruin f nunquid eudneftet ex oculisnoftris^ non poftitmus cdpere.

Cognouit autÃª fefus, quod uellent ipfum interrogai e,6C dixit illis : De hoc quÃ¦ritis inter uos, quod dixi, pufillutn amp;non uidetis me, Ã¢^iterum pufillum uidebitis me.

Ex fcoc poterdnt cognofterc diuinitdtem Chrifth cum drcdnd cordium, cr occultas cogitationes eorutn cognoftebdt-.hocq^ft-cquenterinculcatEudngeliftdtio fter,quo magisad diuinitdtem C hrifti reftiiciamus.

Volebdnt.), Tdmen prius inter feexpcndebdnt hunc fermonem, nc temere pricccptorem fuum noud interrogdtione interturbdrent. Cum dutem ftbi mutui fdtisftcere nonpoftÃ¨nt,ftdtuÃªre ilium interrogare.

De hoc.) Non melatet,qua:ftt ueftra cÃ¼jÃutdtioÂ» Verbum hoc quod dixi uobis,obfcurius eft. Interpretd iiQr itdqi uobis,quidndmper iUudfignificem.

I N E V A N GÂ» I o A N* }OJ lamentabi'mini nos, mundns cÃ´trÃ gau debit. VosaÃ»tmceroreafFiciemintj fed moeror uefter uertetur in gaudium.

Hlt;ec cfl intcrpretatio obfcurions diili, or iUa om^ it'tA pertinent ad breue tempus, quafi dicat: fequetur tempusiUud, utctTâgMipiriÃtis^orpufillumploratu^ ri. Ã®iamC hriÃo patiente dijÃergebantur difcipuli. Ã¯n^ terim mundus,fuminipontifices,amp;alij, qui odio habe bant doilrinam Chrifti, quaÃ aÃ©him eÃet de ChriÃoj ZtrqtidÃiextinxiÃentiÃ¼iusdoÂ£lrinam,gaudebant.

MÅror.) InillopiiÃillo tempore, quod tarnen ad conÃ)lationempertiiKt,patiendum cÃ. Deinde iterum parum temporis rcÃat,quoeunduinad patrem mihi e^.ld eii, ero aliquo tempore uobiÃ:um, tune uidebi^ tisme,cy'Mdebitts aÃ:endentem incÅlos,Ãturumq; participem paternÂ£ gloria: ; etj iÃ¼ud gaudium non esT: paruum. Licet C hriÃus breue tempus uerfatusÃt cum diÃ:tpulisÃds, tarne inÃa oÃendit perpetuo illisÃenon abeÃÃ:. Talis erit reru uieiÃitudo, ut mundus qui nunc gaudet, iterum incipiat triÃari. Ita diuina prouidentia conÃituta Ãtnt omnia, utÃlij Dci patiantur paruo tem pore: HA^di autem primo gaudent,fed poÃremo Iulius omnia occupÃ¢t.

CaÂ«XVI ANNOT. IOAN. OECOL rent pucrum, iam non memmi't anxie# tans, proptcrea quod gaudcathominÃª eflÃª natum in mundo.

I ta res ucÃrte fefe habebut, ut cauÃa multerispuerf perÂ£.llla fubhoramparturitionis fua incipit plurh mum contriÃari, feit adeÃe uarios dolores : fed hac re confolatur,quiabreuiseÃdolor .vbiaiitem tranfie^ rit iÃ¼e, ztr ubi natus eÃ puer, iam non meminit doleris fui in ApocalypÃ fimilis eÃ modus loquendi de mulie^ re.,quÂ£peperitÃlium. QUÂ£ fmilitudoadecclefuin attinet, quÂ£ nunc in maroribus agit, poÃhacÃmpif ternis gaudiesÃuitura Zuc.

Et uos igitur nunc quidem meero^ rem habetis, fed iterum uidebo uos, Ã¶i gaudebitcor ueÃrum, 8C gaudium ue^ ftrumnemo toilita' uobis.

Vos nunc marore habebitis inpaÃione mea, quia prÂ£dicouobis me moritiirum. Verum iterumuidebo uos, fcilicet refurgens ex mortuis. Quamuis alij inteb ligere uelint de reuelatione C hri/Ã®i, qua cordibus fe reÂ« uelet : ueletiamde Ãtturogaudio,ubiÃciead fÃ ciein Deuuidebimus:fedmaloftmpliciÃ.imeexponi,utomt tiiacohanreant. Erit nonuniusdieigaudium,fedper* petuum,quia poÃbac non fum moriturus,^ nuÃ¼i cora ruptioni obnoxius. (^uafi dicat, omnisÃlicitas Ãta eÃ

INEVANG. IOAN. 504 inme.Certiejlote,mihi nihilmali potejlampUusdcd* dere: hocq; uos ut ucros difcipidos pluriinum exhilaritÂ» bit,ccrtiÃimefcio.

Ecin die illo me non interrogabin's quicquam.Vere uercdico uobis.quÃ¦a cuncp peticritis patrÃª in nomine mco, datums eft uobts.

NoÂ» folum ego immortalitiiti ero obnoxius/ed o-Â«0Ã Ãlices eritis, O' uidebius me ^loripcaiU, ut non opus fit interrogiitione. Vel adj^iritum refer te,qui ont niu dabit eis,ut non opus habeunt rogare. ium nihil de gloria.meanofcitis,fedcumafcendero in caelum, om* Ilia manififla,fient uobis, Kogare, efi interrogare hie. Supra fe dati(rum,htc uero pdtrem,dicit:Ut iterum cou gnofcatis eandem effe patris oC hrifii poteftatem. Di xi quid fit pctere in nominee hrifii, nempe peterequit ad gloriam C hrifii, o dilatationem nominis iUiusfieÂ» dtint. Stepius indicatum efi,quomodo nos cum magna fiduciaorare debeamus,0'lt;}uodconducibile efiani* mÂ£ nofirte,hoc Deum daturum. Atqui de apofiolisfigt;e eialiter ea dicuntur,fiquidem opus maiori gratia habeÂ» bant, ut conuerterent mundum, qui totus erat deditus idolis,o fitte miraculis lt;egre adducere potuiffent.

HdHcnus cuin ucrlaremini mecum,contcnti erdtii mcd cohdbitdtionc : nelt;ji diligenti fiudio ordbdtis^ no^ tncnmeumÃcprecdicdri^dildtdri-.ledpetitccr^ic^^^^ pietis.Certum eÃchriÃo dÃcendentc in cÅlos, conucd mj]Ã¨ dpoftolos in unum, deditos precibus fiajjÃ¨ ufp in diem Pcntecoflcs,nimiruin petcntes,ut dominus mit tcret uirtutein ex dlto,quemddinodum edoÃ´li erdnt.

PerÃ^lum.) Qttodgdudiuin?iZunquidutbedti e/]Ã«nt, dnhocdebebdnt or drei nequdqudm. Quod gMdiumiChriÃum nidxiine celebrdre. sicut do hr eorum C hriflum erucifigi,zs' contuinelqs dljici,itd gdudium Chriflum glorificdri. Hoc ordre eÃ, ubino^ tnen ChriÃi glorificdtur : hoc dutem non poterdt fieri nifidcceptoj^iritufidnÃ³lo. SicutChriÃus uultnosdoÂ» cere,per uerbumfiuum,itd etidm uull donx Ãex comuiti cdre nobis ordntibus. EleÃ¼i idm erdnt dpoÃoli, utprÂ£ dicdrent toti mundo : deficiebdntuires^proindefiuperÂ» noTduxilio Opus hdbebdnt, neque tentdbdnt dominum, fed ut iuÃi d domino,petebdnt,

â âHÃ¦c locutus fum uobis fnprouer* j btjs. Veniet tempus, cum lam non in prouerbqs loquar uobis, fed libÃ©rÃ© an:Â» nunciabo uobis de patre, In illo die pe* tetis in nomine meo*

Locutm film dliquMto teilius uobilcutn,ndm retie rd non funt comtincspdrabolte, qiidles dpud Solot }nonein,e^ dlijs prouerbijs. Ut dpoftoli ddmodutn cara nales,lt;!y-nondum cdpdces tdntte doÂ£lrinÂ£,idco ddijcit:

Vobis.) Tdnqudtn infirinis,ut ApoÃolusddHa bvteos f .dicitiLdUe opus hdbetis,no foltdo cibo.Alijs doamp;ind he eft, dlijsftolidus cibus : dlijs uidetur aperÂ» te diÃ³him,dlijs obftcure: e:j prout cuiufque Idbid fdpoÂ» rem hdbentfttd uerbum Dei fapit. in prouerbijs C hri* ftus locutus eft: non quod pofted cldriord diÃ©Ã®a fint^, qudmed quÂ£ C hriftus dixit: fed quid cdrndles dpoftoli Ã¼dhuc,nondumdcccptojpiritufAnÃ³h,abftruftordillis omniduidebantur.

Veniet. ) Id eft,ubifuppeditduero uobisjpiritum fdnÃ³hitn,tunc mdnijiftc annunciabo uobis pdtrem.Spi ritu fdnÃ©lo cordd illorum iUuftrdnte,cdpdces erunt my ftmorum,e^reiie ordbunt.Vnde fubdit:

In illo die.) vbiJfiritus fandus communicdtus fieri t, e^ubi annunciduero cordibus ueftris, quodfun filiusi[lcDei,tequdlisq;pdtri,tuncuerbdilld non erunt uobis obfcurdjQT cor ueftrum drdebit.

nomine. ) id eft,ut celebretur nomen meum. nidrcii6.hdbemusdiÃ³himiÃ¼ud:lteinuniuerfummun dum,ztrprÂ£dicdte Eudngelium toti mundo. Vtique di fcipulimemoresprdiceptiittius.

Ca,XVI A N N o T. IOAN. OE C O LÂ» rus Om patrcm pro uobisJpfe enim pa ter amat uos, quia uos me amafiis, SC crcdidiftis, quod Ã deo exiuen'm. Exiui Ã .patre,ÃC ueni Ã¯n mundumiiterum re^ Iinquomundum,amp;^ uado ad patrem.

Confinnateo5utfidcntcrpctMt,qiilt;e funtinnoe nincfuopctituri. Tunefidentcrpetimus, quandofciÂ» museos,quosrogiimus,plurimumÃ,uere. Dicit: Non dico, quxfi iumpriinum conciliem uobis putrem : quiu ab icterno eleÃ¼ifunt filij Dei in me C hriflo. Deinde in putiendo Chriftus orauit putrem : fed fic tumen, non quod putrem dÃexerimus nos, ut in i.ioun.4..A.lioqui feimus C hriflum ejje uduocutum noflrum, quiu digniÂ» tus C brifli in oculis putris tuntu efl,ut exuudiri mereun tur quotquot eledi flint in C hriflo: cr propter hoc di* citur pro nobis intercedere. Non opus utcruffo modo imuginemur C hriflum,uel flexis poplitibus, uel uerbis Uti uoculibus ; neque opus ut tuli modo petut, quulinos petimus-.impetruuit iUu omniu,neqi huiufeemodi opus hÃ¼bet precibus : nihilominus dicitur uduocutus nofler, ad fliem confleiendum nobis. videte, non uult hoc di* cere,quodumor putris incipiut ub umore difcipulo* ruintnum etium umurc Deum,efl donum Dei.

A Dhortdtus erat Chriftus difdpulos ad prct jr~\ candum, additapromiÃione, ut quicquidpea tercnt in nomineÃuo, daturum fe Ulis. Porro quoniant Cinnes prcccs dccct c/Je fideles, abfique hafiitatione, fiindi magna fiducia inDeum oportet :eapropter ut confirmet animos illorum dicitillis, quantum diligana turapatre fiuo, ita ut omnino confidant fie omnia impc traturos, Nulla enim opus habet interceÃione,ut in nii ntero dileShrum babeantur. Ideo dicit.

Non rogabo. ) Ponp ifia oratio non derogat in* tcrccfiioniChrifii, quia efiunicus no fier mediator ina ter deum patrem,^^- inter nos. Ã¯ta enim tile intercedit, V ab leterno dileilusfuit patri, ut propter Slum accia piamur, ezpropfcr iiluin fides nobis concedatur,cr itaper iÃ¼um iamfiilifiumus diledi, ut nunc cofidenter oremus,tanquam amati Ã Dro patre.Dicitfie Chrifiui oraturumprohis,quiacceptHri fiunt fi^iritu fianduKt V-itlam abundantiam bonorum .Tales enim iam antia reconciliatifiunt patri. V nde addit,

Diligituos.) Ideft,nonopus utorempatrem,qu0 Uos diliget : Nam qui non ficiuntfie diligi Ã patre,minus orant, ucl abfique fiducia orant. Oratio fine fide, nihil impetratapud Deum. Dificipuliigitur iam erant elea diaDeo,antequam opus reconciliationisperChria fium impleretur. Id efi, Non orabo, quafii minus grati

fitisDeopatri : negiopustaÃ®ioraÃ¹one. vtigiturutili^* ter oremus,perjuitfi[imus iÃ¤m anten Deuntpatrem no bis conciliatum.Deinde dicit:

â â Qaiiaatna/iis.) VideturomninocaufalisiTlacoit iunilio, Ciuia^, caufamponeredileÃ©iionisdiuinieergi Â»os.ExEpifloIaloannis ntaniftÃuin eÃ,quodDenf prior nos dilexerit. Amor, fides,or pictas or c. ipÃt do na Dei funt,qult;e non ceneeÃiÃet nobis, nifi prior dilea xifijet. Ponitur autem caufa apoÃeriori, quod indiciti rft diuinÂ£ dileÃ³iionis : NtÂ«)Â« cx diuino amore proÃuit amorChriÃicfc.

Exiui. ) Creditis me eÃeÃliumDei,genitum 4 Deo patre, idq- ab Â£terno, er miÃum aDeo in hunc mundum,nimirum propter falutemhumani generis^ SiigiturmiÃiis eÃ Ã Deopatre, iam antea erat. Deini deadfinemquoq-adiungit:

Relinquo. ) impleto miniflerio obedientiic meit, rroineadem gloria cumpatre.SiepeedoiliÃumus,buf manitatem C hriÃi cum diuinitate gloriÃcandam. tpÃd bumanitas anteanunquÃ¤Ãc indiuinitate glorificata, wt in eadem perÃyna qua adiun^bi eÃ diiiinitas, adorai tetUT : hocantea no contigitpriuÃquamChriÃusaÃen deretinccelum. inillisigiturduobuspotiÃimuÃndat^ fidem noÃrain,ut credamus C hriÃum ueniÃe in hunc mundiim : deinde quod Deus exaltauerit iÃ¼um. QtÃ bumilitatem ChriÃi, zj eins exaltationem rede cre^. Ã nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diderit.

IN E V Ã N G. IOAN. 507 Merit iutiquede C hriÃo reile (cntiet, tiecelfeq; ÃªÃ¼ ut conjitcdtur uerum Dcum hominem Chriflum elJc^ iiicc e/t illa con/eÃio,de gua Mtea Petrus laud4tus,dÃ¹iâ cens: Tues filius T)ei. Et loan. 6. AquÃ¤m idta^ternie habes: Si quis igiturillÃ¤ uere crediderit, quodpdter mi fa-it ipÃunigenitum fuum,illcnimirum etiameredet CieteruqutC faluti funtneccjjdria,nemperefurre{lioa nein uitdin tcterndm. Ita bene animantur difcipuli, utfidenterpoÃint ordre.

Difopub ilh'us dicunt iHi: Ecce nunc loqueris pala'm,amp; nullamparabolam dicis. Nunc feimus, quod noÃi omnia* amp;nbsp;non opus habeSjUt quis te roger*

Vbi diÃeipuli pdrum Iduddti fi(erdnt d domino, cÅ perunt ÃibijpÃispUcere. Erdnt enim ddmodum cdrnds les ddhuc. Audierunt : Pdter diligit.Etitd putdbdutÃe lt;diqudexpdrteeudÃtÃeomnepericulum,uidebdntur^ fibi omnid Ãdtis reÂ£le inteÃ¼igere,tdmetÃi nuUi ddhuÃ§ erdnt,or ddmodum inÃirmi. ideo dicunt:

. Eccenunc.) tdmÃcimus,quodÃcisomnid,ueletii exijs poterimus cognoÃcerc,quod drcdrtd hominuni ferutdris: non Opus utquis te interroget,qno dacedi ipÃum:pr(euenis enim,dde6 omniddpertd Ãunt tibi, idmÃ cognouimus te filium ejÃe Dci, qui drcdnd corÂ» M potes tdm Ãicile cognoÃeere.

Nonopus. ) Scilicetguid tu ipje prlt;euenis conÂ» fcius omnium. Nam hoc diligenter Euangeli/fa no/ter oftendit,indicium ejje diuimtatis C hrifli,poUe ahfcon ditd cordis cognofcere. V nde iÃ¼a adiungit ;

Jam cognolcimus te mijjum d Deo, filium Dei, V uere credimus: tametfi non omnino hoc myfleriutn tenebdnt,quid fides lUorum alitluanto adhuc imperfi* Ã¤iorerdt.

lefus refpondct illisdatn credin's.Ec^ ce tempus uenit, ÃC Ã¯am uenit, ut difper gamini unufquifque in fua, Ã´i. rdin* quatis me folum : QC. nÃ´ fum folus,quia mecum eft pater.

Quid diCcipuli drrogdntius locuti erdnt,ctâ glorid* H de fud fiducid, or inteÃ¼igentid uerborum Chrifih idco iterum indicat iUis fiiam infirmitdtem.

Ã¯amcreditis.) Quiddmlegunt hoc per interrogÃ© Ã¼onem,C)â per irrifionem diiium effie uolunt. Nuncfii licet crcditisiputdtis ne uos credere iSed non uideo hic figndtdm interrogdtionem,proptered fimpliciterddd mitto, ^uid alijs in locis C hrijlus ddt apoftolis tefiinto^ nium fidei : fed quie qudinuis periclitdtd efi, uarifi^ modis tentdtd, er ddmodum infirmd, tarnen non fid onituno cxtiniÃ®u,permdnfit emm in illisfcminariumfi

IN E V A N G. IOAN. }O5 dei. Vuk dicere : videte qudtn infirma fit fides uejlra.

Ecce.) Gloriatioigituruclirauanacrit'.breuifÃ¹^ turum eft ut diftipemini fmguli, timcbitis nc aliomnt confortio periditemini.

Mefolum. ) videtequalis ftdes ueftra,meeftft deferturi. Adeb nihil eA foiidum in hac uita, etfi exh mia fit ftdes noftra.^ieci; fublime debcmus de nobis fa^ pere : fed qui ftat,uideat ne cadatmo dejÃ¹turlt;e funt ten tationes. C reditis^benc eft-.uidete autem periculum:no fatis bene incepiftÃ«,perfeuaâamini:pericula inftant ma gna : nimirum fcandalizabimini in me, ubi uideritis tom anxium me,ctr tantapati ab impijs hominibus.

Elonfolum.) EtfiÃ uobisrelinquar,tamennon omnino eroreliihts,fedpater mecum eft. Certum pa trem femper adfitiffe ftlio, quia natura non funt diuift pater cyftlius, licetperfona patris non fitiuniia hutgt; manitati.Non Patri]paÃianifuinus,neque Sabelliani, utrunque enim legimus ; Paterftlium fufcitabit, or fta. lius feipfum fufcitabit.

Hare locutus fum uobis, ut pacem habcatis in me, Habituri eftis afflidios hem in mundo,fed bono animofitis, ego uid mundum.

' Totum ikumfermonem ad ueftram confolationem iocutus fum : per me habebitis pacem, quieti igitur fi^ (is, PerftdemiuftiftcamuriCrpitt^cmhabemus. Licet

XVII A N N o T. IOAN. OE C O LÂ» fint uariÃ¦,inquit, fÃ¹turte affiiÃ³lioes in hoc feculo,quod' fdtis abundc pr^edixi, nihilominus pc(x,qudm in me eflis habituri, fic corroborabit uos, utpoÃitis Ãrre hu^ iuimunditribulationes. Quamuis in mundo pdcÃ« non fitis habituri,tdmen in mefolidam pdcenttgaudium Cf filicitdtcin hdbebitis. NemoucdntuosdffiiÃ³lionesuil^' rilt;e iÃius fecult : per mepoteritis uincere. Idmprior ui^ ci mundum,quid morte med mortem occÃ®do, inftrnunt cxpugno-.qudnto mdgis mundum Cf principcm tUitis^ PidnÃ¨ in nulld rc poteft uobis nocere mundus ,cxom^ tudin bonum uobis ceffurdfunt, etidm fi quid uobis cerint. t^onefi fitum in potefldte mundi,ut dffligdt iu^ fies, fed qudntum Tieuspcrmittit. Licet impugnentib los, tdmen in utihtdtem ceffuru eÃ¼ pijs, ficuti Cf mori Chrifli nobisin fdlutemceÃit.Itd dum noshicudrijf modis exdgitdmur, tarnen ne fimuspufillo animo, iUd enim omnia ceffura funt in noÃramfalutem. ConÃdite igitur,Cfbono animo eÃote.

. N cdpiteiflo, orationem Chrifli habet mus, in qua tanquasn fummusfacerdos i pro fuis orat. Licet prius dixerat fc non orare,tamenhicorat, utfeiatisin quant fententiamprioradiÃ³kifltntuerbd.

Fim'frf exhortatione fud,de finit inpreccs, or often dit nobis, quMto ftudio orandum fit, or (luanta opui eleudtione mentis, Suftiilit oculos in caelum ,t(tz^ not oculos dnimipotiftimu in caelum leudremus. OÂ« fdtio entm nihtl dliud,nif eleudtio mentis dd DcHmdin c^iiioculosdeiiciunt,pdmd;ftgt;eifunt:lt;iÃ-quiftdenterdli quernd^iciuntyindicdntfibimdgnÃ¢. eftÃ¨fiduciam. Ã¯tct ddmonet C hriftus,ut oculos attolldmus.Non opus pro pteredyUt Deo pdtri calum dÃignemus, cum ubiq- fit. Quidigitur opus tollere oculos in coelumfVerum fciM mudiuxtdcomunernopinioncmhominÃ¼ eftÃª diÃ©lum.. Ãertum eft,Deum ubiq; eftÃ¨, nihilominus tribuimus ci coelum, locum nempe honcftiorÃ©. Ordt igitur tdmpro dtfcipulis, qudm pro dlijs qui per iÃ¼os crediderunt : fed tntÃ¨de feipfo loquitur,quomdgisdgnofcdmusChriÂ» ftum exdudituru nos. Ahqui diftinguunt, quod priinÃ¼ pro fe ordrit ,fecundopro difcipulis, tertio pro nobis, fed ex ipfts uerbis uidedinus, quid fibi uelit htec ordtio.

Pater, uenit hora, glonfica filium tu^ um,ut amp;nbsp;filius tuus gforificet te.

C hnftus certiÃimus erdtdcpdtrefuo,z^fe glorift tdndum:ordt turnen iftd,non tum fuo nomine,quam ut nos cognofcdmus quuntd Ule expeÃ©klueritdpdtre. Di f^it ; Venit hord cruds er mortis mcie,uenit tempus ib lud idm olimprtediiium,quo ego facrificiu ueruin intÂ»

moUndusfum, tu glorifier fdium. Num totusmundut in hocconjjiirdt,nt filiumDei abijddt,Qrtdnquam menducan c^ignominiofum rcijdatxum enim oedde retur amp;nbsp;blajjgt;hemaretur, Ãjcdti bdnt omniu illuc, ut fi bus Dduilipendmtur per omnia. Orat igitur utipfe glorificetur, er ut glorificutioftlij cedat in gloriam pu tris i num ubi mitndus agnouerit tantam charitatem itt mittendo filio,tunc pater per fdiuin glorificabituretc.

Qiiemadmodum deddii illi potefta^ tem omnis carnis, utomne quoddedi^ Di ilhjdet illis uitam Ã¦ternam.

. jniUo glorificdbiturfilius, quia ante omnia fÃ¨cuia quicunq- eledifunt, inftlio Dei eledifunt. lilio deida ta eft poteftas omniscarnis,O'utquotquot faluanc^ funt,feruentur pernomenChrifti.ldeo fubdit:

Vtomne. ) Pfalmo 2. PoftidaÃ meodabo tibi gentes hareditatÃ« tuam,0'poft'eÃionemtuamtermi nos terrÃ©e. Ecdefta tota data eft C hrifto^^ut iUam uiuift cet fuo ftiritu,iÃ¼iq; uitam teternam concedaf.tam cert tusede hridus de ftua gloriftcatione, imÃ´ olim iam po teftatem babuit. S i autÃ« uoluerimus de humanitate lo* qui, certum eft quod tune primit accepit poteftatÃ«, ubi refturrexit Ã mortuis, oconftitutus ejÃ¯ iudex omniumÂ»

DOminus nofter,quo magis difdpulos fuos eon^ ftrmaret, audientibusipfisprecatuse ftpatrÃ«r

IN E V A N G. I O A NÂ» 510 tum pro illis, tum pro ijs gui erunt pcriÃ¼oscrcdituri. Initio tarnen fuam dignitatem indicauit, quantusfcilit sset Ãtapud patrem. Clui enim hoc fciunt, no dubitant guinprecesChriftiexauditoifint. Audiuiftis, Sicutde diÃt.guÂ£ fententiaitaaccipiendaeft: i^emofaluatur. HiÃ in nomine CImfli. ita habetpoteflatem omnis cor His,iitdetuitama;ternam. d^uidillaÃt, iamdeÃribit^

HÃ¦c eft au tem uita acter na,ut cogno fcant te folum, deum uct urn, Ã³i. quem mififti lefum C hriftum.

initium lt;eternÂ£ uitÃ¦ tribuit cognitioni diidtu, quanto magis in nobis inteÃ¼igentia perÃcititr,tanto beatioreserimus.HocÃcpoteris cognoÃ:erc.Homo intelligentiaprÂ£ccditcÂ£teraanimalia:e:j- tanto quifi^ etiam dignior inter homines, quantoÃtpientiorefl O' prudentior. Hon enim dicimus hominem diuitembest tum, uel ualde dignum, nequc ilium qui terrea poteÂ» Ãate eft prÂ£ditus,Ãed lÃum qui fapientia plurmum ua let. in hac terra ex parte cognofcimus, o tanquam in Ãfcculooitt tenigmate : fed poÃ hancuitamiiereoquot; perÃÃ¤e uidemus. Artes habere, indicant hominem prudentem : res autem diuinas habere, hominem bea* tum.iam certum eÃ non loqui hie C hriÃum de hiÃoriÂ» ca cognitione.MuItt de Deo, fed non ex corde loquunÂ» tur : O' etiamfatan nouit ChriÃumÃliumelfe Dei,taÂ» men none A particepslt;Â£ternÂ£uitÂ£,ficutneciUi.Eiif

â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S $

XVII A N N o T. IOAN. CE C O L. propter deiÃ¼anotitid loquitur,ciuÂ£ hominem trahit ad amandii Deum, amp;nbsp;ad ponendum fiduciam fuam in JDeum. ffa^c uera cognitio Dei,quie turn hic, turn alibi heatumficit. HicinitiumbeatÃ¦uitÃ¦,alibiconfummd tio. SaptusChri/lusilludindicatperhÃ¦ctierba; QÂ«*

I credit in me,habet uita aterna. Ex fide, qua: nafcitur txcogmtioneDei,e^illanondliunde quÃ mperprte^ dicationem diuini uerhi,lolet homini contingere falut.

Vitaieterna.) inuitateternamhil omninodefide ' rabitur,iÃ¼iceritj'ummaperfiÂ£iio,prtÂ£fertiminrefura reilionecorporum. Et am maxima uoluptasnafcetur, ex contuitu diuinitatis. Vnde no fiolum refigt;icies ad colt templationis nobilitatem, fed etiam cogites quanta bo fta fequantur. Videtur hoc loco qtdbufdam imprudent tioribus folum patrem appeUare Deum, O' ceperunt hofiesfidei occafionem negandi C hriftum ejfe Deunt, uelfigt;iritu fanÃ©htm.Ã¯tem alij hoc modo coiunxerunt : C ognofcent te folum uerum deum,O'C hriflum uerunt Deum oc. Sed non opus huiufmodt interpretatione,li cet apud magnos autores id habeatur. Loquitur hic ut Paulus in falutationibus fuis, qui dicit: Gratta uobis O paxoc.Coniungitdominumlefumpatri. Qjtid filn aulem uelitfcriptura,fcitote:nomine fcilicet patrispri tnum Deum ipfum comendari, non folum nomen per* fonÂ£,fedpro ipfo Deo toto,qualifcunq; eft.Vnde ora* tto qu^hicfit, dirigiturad totam diuinitaiein, qult;e efi

in tribusperfonis fubfiflit-Min filium ZT j^in^ tum pmchim quMuisponutnus in triniteite, no tamcn tres Deosdicimuse/Je.llludigiturfieaccipite,utuobis diuinitus primum comendetur : deinde ut totum beneÃ cium diuinitutis mMimuin quo nos redimere dignutus rÃ,cogitemus. Non fufficit folumcognoÃereDeum, ttiÃ etium uiarn, qua. peruenitur ad Deum cognofeas. Vnicus deus,ad quctnref^iciamus.Via Chriflus lÃ¨fus : ille mijfiis Ã deo.Et pater declarauit mifericordiÃ fuam perfdium fuum,quiÃilus nobis uia.Sunt qui dicant Ãe cognoÃcere deum,ut iuda;i:fed hos non licet dicere bea tos,quia uiam ignorant,or currunt extra orbitÃ¢. Idea PaulusgratiÃ Ã DeopÃ¢treprecatur.fednedubiteinus gratiaindandam,adiungit:DomininoflriteÃiChriÃi. Hicc efl fynceriorfententia huius loci.Ã¯nuenimus pneÂ» terea in his duo : quod fdius glorificat patrein, er pas ter fdium,quod cr poflea magis deelaratur.

Ego nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fuper terrÃ¢, 5C con

fummauiopusquoddedinimih!ut fas cerÃª.Et nunc glorifica me tu pater apud temecipfum gloria, quam hab ui, priufÂ« quam hic mundus effet apud te*

'Dignitatem fuam Chriflus hoc modo reuelat difei ptdis-.quandoquide-m ipfc per omniaobedientiÃimus pahi, 0- propterca acceptiÃimus : ncq- dubitemus ds

Glorificaui. ) Id efl, prtcdicdui tuain mifericort diam fupcr terrambenigmtdtemq;O'c.Quiadiuinit chantas nunqiiam adcÃ³ maniflflata efl humano gened ri, quÃ m per C hriflum.Accepimusflliiim ipflum in pi^ gnus, ut certi ejjemus de diuina bencuolentia. Et quic* quid docuit C hriflus, totum eo retulit, ut animi noflrf in patron flubuehantur,O' ut reliHis iflis terrenis, cxd leflia quÂ£reremus : idea hiproflÃ¢Ã´pturimu aborantt quiaDeoauocant.

Super terram.) Eiihil qult;eflui quant gloriam tu* am,Oâ ut tuinaximus habereris.

Opus.) Idcfl, multograuiÃimÃ¼iniunxifliopus, wmpe ut tne humiliarem, etiam ufque in mortem igno ininioflflimam crucis ; obediens flti ,ohocflci,ut tu glorificarcris.

Et une.) Sicut tc gloriflcaui, ita tu me reueles hof minibus,quantum mihi eoncejflris,oquantum tef cum femper commune habui, o quod flm tibi atqua^ Us. Ea enim gloria flut mea etiam ante conditum mun* dum. tndicatperhocChriflus,feomnibusmodispttd rem eflÃ« patri. Solius Dei efl creare : eÃ¼ oChriflus creator. Exponit nunc fe,quid flt glorificare.

Manifeftaui nomen luutn hominid bus, quos dedifti mihi ex mundo. Tui crant, amp;nbsp;dedifti illos mihi, ÃÃferuarunt fermonent

GloriÃcare Deum, efl maniflflarc nomen Df z fco* minibus. Venit igitur C hriflus, utpr^edicdret gloriam pdtrisflui : or non folumprddicauityfld etidm munifl^ fliuit cordibus hominudt^ nt Deum maxitni flicerent.

Ciuos. ; Hequeomnismundus,fldquidatiflint. Videte hoc loco pnecedere dnte omnia priedeftinatiot nem diuindm:nam ille ordo efl flc(lutis,ut Deus ante ont ntdprÂ£uidedt,quos fit fdludturus ; hosq^ddi Chriflo, quid per Chriflum fliluandi funt,Qr d Chrifloffliritunt fdlutis fine dccepturi.

Tuierdnt. ) Primdm dignitatem tibido opater i tu es dominus omnium, hos tu confcripflfii, dediÃ¼i mihi: iÃ¼os locupletduiffliritu meo, inffliraui eis uerÂ» bum tuum, uoluntdtcmq; meam,^ fÃ¨ruarunt.ApoflÂ» liprtealijscle{li,peculidrispopulusludteorumcrc.

Sermonem.) Jam fcimus difcipulos non ita flerÂ» UdJJÃ«omnid prdâccptaDei,quin alicubi ojfÃ¨ndcrent. licet conflderare hic, quid flt eloquiumDei fleruarc. yllud feruantquotquot credunt inChriflum. ttienint perfldem fludent innocenti uitte, addidiflunt unico fludio Ulo, ut carnalcm hominem conflciant : nam ita etidmdifciptdi ferudrunt. Scd fluis hocdicere,illunt cffÃ¨ impeccdbilem qui flerudt fermonemDei,nidlunt certe ddbis ex mortdlium genere,qui fÃ¨ruaritferma tiem Dei, utabfqipcccato fit, iuxta diÃ³kim t. loon.Â».

Nunc cognouerunt, quod omnia quÃ¦cunquc dcdffti mihi,abs te funtÂ» Quia uerba quÃ¦ dedifti mihi, dedi eis: ipfi acccperuntjÃ´^ cognouerunt re,quod a' ite exiui ; QC credider5c,quod tumemififtf.

Vidcte or4in(m falutis nojlrlt;e,^uamodo in t4teChrifli,falusnoflra conÃliat.CertumeÃ,omtM rf pÃ¢tredariÃ§r concedi,attamendicitÃbidatosiÃ¼os. quot;Et quomodo i qtÃ a uerbum quod iÃ¼is annunciauit, aa cepcrunt.

Cognouerunt.} VidequidÃtÃtruarefermonem. Tgt;Ã®cit,cognouerunt quod uerc Ãnttua opera, quÂ£ ego Ãcio. ld eft,omnia quÂ£ ego fitcio,ft:iunt me tua iuftit Ã ceredta tibi omnia acceptaÃtrunt :Ãc omnis bonos re* dit ad patrem. Chriftus per fte locutus eft lubil, quod non iujÃfsÃicrit 4 Dco pÃ¢tre.

Exiui.) Ã¯nhocftruaueruntfermonÃªmeum, quid funtfideles. Non tribuit exade operum impletioni Ãa^ lutem, fed fidei, quia fiepius fuprÃ apoftoli tcftati funt C hriftit exiuiftÃ¨ Ã patre,e:^ hoc feuere credcre. Uaaiit conditutum eft Ã deo,ut iÃi qui crediderint in deum,ba beantur in numero eorÃ¼ qui fcripti funtinlibrouita:: utiq; fi uere crediderint : non loquimur de uana fide C fhdta,liucufq^priemilfafuntiila,exquibusdignitatÃ©

C hrijli cognofdmus ; deinde licebit inteÃ¼igere, quanÂ« tum uaktitdpud patrem.Opusut fciasquern milerit I3eus,nempe C hriflum.Omnes dati funtfilio, filius ni kil neglexit. Quis dubitare poteÃ:,preces C hrifli Delt;f non ejje acceptiÃinMS,pro ijs qui datiÃunt itUi

Ego pro illis rogo* Non pro mundo rogo J fed pro illis, quos dedifti mihi, quia tui funt .Et mca omnia tua funr,6^ tua mea funt,2lt; glorificatus fum in illisÂ» Etiam nÃ´fuip (nmundo,ÃCilliinmun do funtjCgo ad te uenioÂ»

Principio oral pro upoflolis, qui plurimum peri^ flitaturi erant, cr quos prtecipue elegerat, ut nomen fuumportarent coram regibus : proinde iUi maioriroÂ» bore opus habebantcr maiorigratia.Certum quidem eft,tantÃ¤ e/JÃ¨ efficaciam fanguinisChrifti effufi,etiant Mortis eius, ut ÃuÃÃciat pro toUendo peccato totius Mundi. Sed mundus, id eÃ, increduli, quibus mutu dus ijle adco placet ,utfe auertant Ã luce ad tenebras^ hi non funt confcripti in libro uitÂ£:unde Chri^lus dicit fe non pro illis orarp.

Pro illis. ) a^i ad numerum ftdelium pertinentÂ» qui ex numero ouium funt,or uoce paftorisaccipiunt. Itlihilmoueantnos bla/Ãhenueuoces malorum homisf qui fuam is,HMiton fanilmji Ãcerc uolunt cutn

ih^hetnia Dei, gudfi cogctntur peccdre-.nam igtutÃ¤d fudpeccant .IpÃs uerbuin Dei dnnuiKÃdtur, dd Chri^ Pim ut uenidnt : fed itd feipfos excufdtit, cr diuindnt prouidentidm incufdtit.

Glorificdtus. gt;nbsp;Po- lÃ¯Ã®o; qui tui funi,^Ã®onficdbor. itd uttd gloridpdtris nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in mundo funt, ztr obno^

xij funt periculis, ideocommendo tibi illos,quiitune Cr tecum fum glorificdndus.

ORdtio hiccplend ep myperijs,docetq- unde no frd fdlus confifat, or qudntÃ¦ dignitdtis dpud

Deum pdtrcm fit ChriPu5,fdcerdos ZT'pontiÃx iÃ¼e fummtis : difcimus quibus non prodef ordtio C hrb pi,ucl proquibus etidinipfenonordt, nempeproqs qui non funt eÃ®eili uel priedefiindti dd fdutem, ilU inÂ» qudmnon funttrdditi ft!io,neque illis jfiritum fuutn communicdt. Ãiuos dutcmprteÃflinduit,illispirituin fuum communicdt, quid idin olim eleili funt, qt in illis dicit fe glorificdri.vltrd dicit:

Et idin non.) EionfuntÃciendieordtiones inutiÂ« les. Vtdt Chriflus diceir :Opus nunc hdbent dlio pde trociniomeo.Cumeffem pr^fensinhoc mundo, med corpordli pÃ¯icfentid illis crdin foldtio,z;y conferudbdin eos,gdudebdnt enim tdnqud cordin Ãionfo dmicipont fl.Hocfoldtiumfubtrdhiturdbidis. Proindeipfierunt in mM2do,idep inter hofes^dduerfdrios fuos, qui ipfos omnibus

IN E V A N G* IOAN. ?i4. omnibus modis perleqiiantur: opus igitur defittfiorte babcnt .Corpore dbÃiturus fum ab iÃ®lis, undeneceÃaa ria eft liUsnoftra deftnfto :non ftolum ob dignitatem tneam ,fted ob ipftorum indigentiain idos tibi commette do Ã©pater.

Pater fandle, ferua illos in nomine tuOjquos dedifti mihi, u t fint unu, ficut 6C nos. Qtiando eram cum illis in hoc mundo, ego feruabam illos in nomine tuo* Quos dedifti mihi, ego cuftodiui, 6C nullus exillis peri)t, nifi filius ille per dituSjUt fcriptura compleretur.

Quia derelinejuendi funt Ã me, nutte fdnile pater ferua idos, ad celebrationem erfandificationem ttd nominis. Oro ut idi feruentur, ita ut hoc cfftciant, ai ^uodeledifunt.

Vnum. ) l^on folum unitate erconcordia amt tnorum ,fted etiam deftnftone, cr mutua aftidentia : quemadmodtim ego totus in hoc incubui,ut gioriaia tuam omnibus manififtarem^ ita etiam idituam glo^ riam potifttmum curent. Propterea tu quoqueuiciftim idos, ftcut tne, commendatos habeas. Pater honorific cauitftlium fuum, uiciftim filius patrein, Sic etiam qui funt dificipuli C hrifti,honorificant Deum patrem: paÂ» ter impartiendo diuinam gratiam uicifiim fuo modo

^oriÃcat. Non cadem unitds inter nos amp;nbsp;Detiin,^tidd lis inter Deunt crChriJium,qui naturalisÃliusdei fuit. Sed quantum adÃtpfteditationefn gratiic^aliquo modo Cf nosunuinÃunuscitm DeÃ¶. Cum nos illiusgioriaitt tttdgnoi)ereqult;erimus,i[)fenobisÃ¤ÃiÃit Ãto ÃibÃidioÂ» Repeat qudntum egednt diuino duxilio.

EgoÃa-Udbdm. ) Serudui dd tudm gloridm, ut tu cekhrareris:cr itd Ãn-udui,ut pidnÃ¨ tibi dddiiliÃnt.

Nuilus. ) Sed iÃ¼um mihi non dederds. eÃpiÂ«Ã® perdituSy iuxtd modum Hebricorum. Dlius mortis, td rfljobnoxiusmorti.

Scripturd.) Idmdnted prtedidumefl iniflorum numero inuentumiri Ãliumperditum. ludas Ãidmdii* tid pejÃm dbijt. Sed quos dediÃi, id eÃ, qui eleÃ¢iÃcd runt, hosÃeruaui. Vnus iÃe nuÃ¼is beneÃcijs, nullis mb nis er dodrinisÃerudripoterdt,Ã:d impetu magno rue bat in Ãtum malum. Antedin pÃalmis Ãeriptumerat, quod Ãuo loco declardtum eÃ. Non quod Ãoripturd coÃ« gerit ludam dd Ãiam malitid, fed quid proditurus erdt feripturd iam anted pr^uiderat.

Nunc autem ad le ucnio j haeclo* quorin mundo,uthabeant gaudium mcum impletum in fcmetipfis.

Serttdui hd^lcnus iÃ¼os. Verum nunc abeo, id eÃ, transfiro corpus meu ab Ulis. Neepfolum qitodmoriM rus crdt,hoc dicit,fed quod omnino reliihrus erat ter* rant.

IN EVA NG. IOAN. jtÃ tÃ¤tn.KuHqudmtaligdKdioaljvÃ¼idifcipulhqudinpoÃ: yvfiirreÃ³lioncm.Antedconfoldticictieimntagna,fedib I4 obÃ©rÃ¢t iÃ¼is,qiiid non cdpdcesÃgt;iritusfanÃ¼i.

Htec.) Scilicet dd cofoldtionem ipforÃ¼, utfcidnt ttltum ipforum curam hdbere, nempe tepdtrem. Oro ipfis prcefcntibus,ut dudidnt iÃ¼ud gdudiÃ¼.Dicit,meunt ^dudiit, id e/iquoddemehdbcnt, utfuprd lÃ«.DegdU dio pleno in feipfis non hdbuiffent hoc gdudiu, niÃpeif ffiritum fdnÃ©hm.TSltfi quisjpiritu fdnÃ©h prÂ£ditus,ptt rum lÃ¦tdbi tur, etid Ã multos dudierit dccedere dd C flum.Munddni iÃi hominesnon multugdudent,Ãi mid ti meliores eudddnt,imÃ´dolent,0'âeÃ¿refiruntgloridnt C bn/W creÃcere, Igitur tune diÃiipuli perÃÃ¤um gdm dtum fortitifint, quundo C hriÃus aqudlispdtri hdbb 'tus eÃ. Dixerdt prÃ¦terea, Ego ferudui illos:nempe per uerbum Ãtum. Btiam ob hdnc rdtionem reiliiÃime cont tnendatifunt Deo,quid propter ueritatepericlitantur^

Ego dedt illis fermonem tuum, SÂ£ tnundus odio habuiÃ¯ iilos : quia non funt ex mundo,quemadmodum ego non fum ex mundo Â« N on rogo ut tol^ las ipfos ex mundo, fed utcuilodias ilsÂ» los Ã malo.Ex mundo non funi,quein4

DigniÃimi pr^Ãdio deifunt,qiii propter dcuin,ue ritatÃ© iuflitumpericlitdntur. Cifdpulos dicitpcrh clitaturos in mundo,propter uerbuin Dei,quia lUo ac* cepto abolienati funt ab hoc mundo .1 ta acceperut elo* quiaChriÃi,quÂ£ mundo annunciare debebant,e;^pro pter ifla nongrati mundo Ãiere:quod or hodie accidit.

Dedi.) ldeÃ,dclegieos, utuoluntatemtuamana nunciarent in toto mundo. inde efl, quod mundus eoi odio habeat. S a:uiunt principes, philoflophi or phari* fa:iopponcnt feuerbocrudsQhrifli. QuareiUosoiÃ¼t mundus i quia aflvrunt uerbum tuum'. l^undus agno* fcit uerbuinDei inapoflolis,alicnos lt;i moribus fuis, etiam filios Dei,ideo odio habet. lam non uiuunt mun* danoinore.Mundusgaudetinpompis,dclidfl,diuitijs crc. iUaq; omnia ah apoflolis uilipenduntur, imo deÂ» hort am ur mundum Ã uanitatibus ztr idolis, nefibi pl4 t eat, ne fanÃ³his uideaturpropter opera fua, utphari* fa:i, qui diuinu honorem flbijpfls uindicant. Alia ratio apoflolorum quÃ m phariflt;eorum efl : Uli enimuitain ita inflituerunt fuam,ut cupiant omnia reduccre aU Deum:pharifa-i uero abducunt.

^xmundo.) I^Ionexmundofum. SdmusChria flumflatrem noflrum uerfatum in mundo,fld nonp^ ticeps peccatorum noflrorum fiÃ¢t, uei-tim alienus erat ab omnimaculapeccatidtanonexmundofiiit,

I N E V A NG. I O AN. jiff J Nowrogo.) DubiuquodndlcipoteratcxÃ¦qui^ Uocatione uerbiWLundi, folu(t pcruntipophoram. id eft, NoÂ« Ko/o ut mox moriantiir,^' fteparenturÃ mun danis,neq; iÃ¼ud utile, Oportet triticum cr ziz^niât ft^ inul crejeere : ut lilid creftunt interftgt;inas,ftic boni cum inalis uerftantur. Poftuitdifcipidos in hunc uft{m,ut illos qui in mundo funtjucrifrciant.

tK Tff Trot'Â«^Â». ) A maligna TrovN^aÃ§, malus deemon qui ad moleftiam cr laborem uftq; nocet.ltd iÃ¼i nonftnt in mundo, quatenus mundus malus eft, ma leftiam animabus inftrt. Dominus non omnino libÃ©rÃ¢t 4 ftatana,jed affligit, uerum ita,ne fuccumbamus: non ultra tentÃ¢t quÃ m ftrrepoÃimus, Viuendu eft aliquana diu cy militandum.ftcienda igitur opera qua; Deopln cent,neque mundus nos impediat Ã Ãandisoperibus.

Noffftunt.) Certum eft eosfiiiftÃ¨ homines, utnos peccatores : fediam non funtaddifti huiusmundimori lus, nequeuiuuntutcieteri, unde magnum diferimen eft inter fdiosDei er huius mundi.

Egonon.) Ã¯deÃ¢,non curauiquÂ£ huiusmundi funt, non habui amicitiam uUam cum hoc mundo,cru^ aftxus fum huic mundo, jta diftipulis etiam mundus crucifixuseft, Elonfuntciueshuiusmundhfedpotius hoftgt;ites cr peregrini.

SandÃ®ifica il ios in ueritate tua.Sermo tuns ueritas eft, Qtiemadmodum me lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T

Or4Â«it: Scrudillof. Qitideflferuaillosfdfi^ ilijicd iÃ¼os.TH fdnihis es,ftntO' iÃi fanÃ©lium er Ãcdciterper tudtnpotentidm,lt;iudomniaueriÃimed^ gis. J^cÃithypocriticaÃandimoniain iUts,utextoto cordc te amct,er tc magnificent. Serita illos,frsias Ãaft desÃuper terrain, fiat tibiÃandiut nemo aufitpoUue^ re htec tua aafia, prdÃcrtim miÃ¼ignus iUe dtemon. vd fimpliciter expone ; Sint uere fandiin opere, ad quoi taelegidieos.

Veritas.) C^nomodoÃandiÃicabisirÂ» ueritatet uirtute uerbi tut erimperij tui.Veritas non efl,nifi taÂ» tarn efficaciain habeat. Ãyjtod Jfieciem haminishabetr er mortuttm eft, uerum nominari non poteft.Ã¯ta impc num Vei, uerbum appeUaripoteÃ , qiwd aeriÃimunt efter ejficaciÃimum. Scimus Chriftum eÃe uerbunt Vei,^ ueritatem.Verum hic nuÃ¼a cogit neceÃiias,at Ãic exponamusÃcd utuerbo DÂ« omnia pareant,ide^b diuino iuÃui. Sermo tuusueritasefl: Ãermouero homi^ itis mendaxeÃ¤,qui nihil effieere poteÃ. in pfalmotVi xiin exceÃit meo, omnis homo mendax. EtÃ homÂ» multa promittat, nihil cÃieiet,erÃ maxime ueUetÂ» quid homo mortidis ed. Deusuerax eÃ,id eÃ,maxime eÃicax, quiequid loquitur, neeeÃario contingit.

Ã¯ N E V Ã N GÂ» I o A N* Ji7 tZ flt;itdnie,pr(edicarem tuam bencuolentumjiemgni^f t^ftcmq^crgdhurndnumgenuSfO^abducmmdpeccii tis'.itdeademriitionemiÃiÃ¼os. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,,

DGminus dM pro diÃcipulis fuis, Ã§r otiam pro ecckfiÃ¢ fud, id eÃ pro nobis. Vurid dUcgdtd* pudpdtrcm ccele/lcmgt;lt;]Ute ilium nobis conciliant,nent pe fudm dignitdtem-.quid concejfum ei eÃ,Ht quotquot foludndi fint, per ipfum fdluentur. JJeinde etidm peri^ culd dpojhlorum, quicfiiturd erdnt in mundo. Ad htec utilitdtem dpofiolorum,qui udldefi-ugifiituri erdnt, ct nundum dd gloridm Dn ddduÃ©hiri. vnde dicit:

Mifi/ii.) Scilicet hdne ob cdufitm, ut idcentem in tenebris iUu/lrdrem, cr cognitionem tui nominis dd-Â» , rem:edndem ob cdufitm zj' iUos mifiin mundum. PreeÂ» dicauerunt ztr dpofijolipoenitentidm, er mundum Ube rdrunt db idolorum cultu,ddduxeruntj;dd ueriDei cognitionem.

Iterum concilidtcrcornmenddt difcipulos pdtri, obteÃ¼dns er obfeerdnsper fuum fitcrificium, quo feÂ» ipfum digndtus efl offlrre,quid fic fe faniiificduit. qutt fl dicdt'.Optimepdtcr reflice in hoc holocduflu, quod obldturus fum .Hon enim meipfum offlro, ut ego puÂ» rificer,qui emtnis macullt;e fum immunis: fed fiinCliflco

mcpro Ulis. lÃ¤ eÃ, ut ueram aÃecjudnturfanilimoniÃ¤, uereÃiiritusÃMÃ¤ipdrticipes fiant. Apofloliquic ^uid babcnt, confecuti funt Ã Ãiiritu fanÃ«h, or ontnei fanili quic^uid fanilimonia: babcnt ufquani. Olim faÂ» trificia umbratilia oblata Ãicrunt ,fed C briÃusticrum illudQrunicum,modisq;omnibusfujÃcientiÃintuin{d crifidume/i pro pcccatistotiusmundi. Dicit igiturÂ» Prabco mcinfanchim facriÃcium, utetiam iÃiconfc=^ quanturuerefandimoniam, ncq^aliquiddcfiteis, qtiÂ» poÃint idonei eÃe adperftciendum miniÃeriuin fnumÂ» CiuidfieiÃent difeipuliin mundo, etiam ÃfapientiÃi^ mi,eloquentiÃiiniQ;c.nibilpotuiÃ'entperfuadere,nift adÃtiÃet ÃiritusfanÃ¤us. Hane igitur dignitatem int^ petrauitChriÃus morte futU

Non pro ilÃ¼s autem rogo tantS, fed Sc pro qs, qui credituri funt per lermosÂ« nem illorÃ¶ in me : ut omnes unum fint, quemadmodum tu pater in me, 6C ego in te : ut amp;nbsp;illiin nobis fint unum,ut cre dat mundus quod tu me mififlÃ»

Diidf mus orationem illam dominicÃ : primo orat pro difeipulis, deinde qui per difcipuloscredidentnt. Hicc cnim altera pars orationis. SacriÃeium meunt non folumpro iHis^fedpro omnibus qui aedituri funt pcrillosore, vndecertiÃimi Ãimusetiamhodie,Â»oii

I N E V A N GÂ» r o A N* 318 fJIc irritabÃ¼e facriÃciutn C hri/Ã®/, O' eÃe fufficicntiÃi^i tnum. TunefatisÃcit ,nonutnos hodiefatisÃicianiuSt etiumpro minimapeccato. T^hoepotiÃimumderos gdre ÃteriÃeio humiliationisChrifli. Sequeretur,(iuod Hon ÃiiÃet acceptiÃimus patri, oquoddeÃiiÃe tali* quidÃacriÃtcioiÃ¼ius.

Proillii.) IdeÃ,NonÃolumÃacriÃcomeproil* lis,Ãedpro omnibus qui credituriÃuntper iÃ¼orum pro;* dicationem.VidetishoclocoChriÃumiterum,nonÃoÂ» Ium orare, fed etiam propbetam agere, id eÃ, Ãiturlt;t pra;dicere,quodplurimi per fermonemapoÃolorunt credituriftnt,quod Ãgnum diuinitatis eA. Videte oÃi* cium apoÃoloru, o lt;jnod neceÃariiim eÃ miniÃtriutn uerbi. vtiq^Ãiritufaniheredunt, quotquotapoÃolis credunt,etÃ neeeÃe utÃgiritus fanÃ³his corda homi* num aperiat,quo capaces fint ucrbi,fedpropterea non eÃ¼ fuperÃuumapoÃolorumminiÃerium. Dicitenim, Ciuiperfermonemoc- Quicundemfermonemacce perunt, quo modo apoÃcli docucrunt, iÃ¼i dicuntur crc didiÃeper fermonem apoÃolorum. Sunt etiam qui an te((pra;ceÃerunt,ut ante C hriÃum Abraham oc- qtÃ¤ eundemhabuere fermonem: linde oiÃ¼i^ipÃs facriÃ* cium C hriÃi proÃiit, quia eadem in C hriÃum fide fol* uatiÃerunt.Tieinde nos quoque,qui apoÃolorum feri ptis nitimur O'erudimur,fiduciam accipimus,quod fei mus C hriÃum Ã¼lum ejfe, qui pro'ftobis fatisficit, quiq^

putrem conciliMit,lt;]uu dicit fe ordre pro ijs, qui credi turi funt. Siigitur (dtdn frdgilitdtemnoftramtentetf Cr iinpetct, qudfi preces C hri^ii nihil dd nos pertines ant, drripidmus hoe dicTitm, uidedmusquidChrh Ã¼us dicdt,z^ tuti erinius db omni fdtdttÂ£ dolo.

Vt omnes. ) Huc^eÃ©kit ordtio C hrifti, hocq; p( tit,ut fimus omnes unum.Verbd illd quibufddm obfcu* rd funt : uidete ut fdnÃ¨ intelligdtis : ndin Arianifununt inteÃ¼cÃ©him non dccipiunt, turnen hoe dich potiÃi^ munt conuellipoffunt. Scitisnegure AridnosChrifum ttdturd ejfc unumcumDeo pdtre,Qrproptercd hoe in loco foldtn unitdtem beneuolentu dccipiunt:fed er^ rdntmdxime.

Vnumftnt.) Id ejl, ut fit inter nos omnes chdri^ tds. Hoc Herum quidem eA,fcd C hriflus dmplius quidf ddm nobis impetrduit,qudmchdritdtem. Etcertth eÃ¼eos qui funt C hrifti, mdximo loco hdbere unitd^ tem,ut fitunus Ãgt;iritus,unddnimd.Vndc/lecclcfid, und fides,unus pdter zjc. Subijeit:

S icut tupdter. ) Parum eÃet, fi non tribueremHS ' Chrifio mdiorem unitdte cum pdtre cÅlefli, q unitdti animoru,qudm amici habent interfc:ndm fic Deusdi^ lexit Abrdhd,zÃille redamduit: or fic undnimitasÃiit inter illos. Sed htec dignitds C hriAi, quod eiufdem nd^ turÂ£ eA cum deo pdtre,O' eiufdem honoris particeps, efi pdtrts. Hilarius liigt;ro S, de trinitate multis uerd

ÃN EVANG. IOAN. Jt? lis hunc locumexplicattnon fufficm utaccipiamui hie uttitdtÃª uel bcneuolenÃ¹dm, uel inutuu liuorem,lcd etidtn ittteUigendti eftiMturalis quedam tinitds^c.

Itittobis.') NiirdtHr quijjiiaiH, quomodo tioi natu tdliterpoÃiimus ejjÃ¨ uniim iit C fcri/io, cr fic unumm V)eo. SedfiperfoiMin Chfifti re(}e cognofeimus, quitt ipfedixit,Caro meduerecÃ¢cibuszjc.amp;iÃ¼dfMeiaa telligimus,nihil omnino htcfitdbimus. ChriÃ¼us eiufdem.ttdturlt;e nobifeum, quid ueras homo : idem Ã upcm ndturte e^ cumpdtre,quidetidm uerus Deus. ltdperChnftum,cuiddhÂ£remus,nosquoquediuWte tidturte per grdtidm in/eritnur .iJoncÃ®l poÃibile, ut omnibus modis cdndem ndturdtn habedinus, ut homo conditor fi t omnium,zye- fed per C hrifum in tdlem di gnitdtem euehimitr, er gloritc iUius qute C hri/lo tradi td eii, etiam nospdrticipes effeimur, utfilij Dei dicd^ mur. VtChrificorpusglorictm immortalemfufcepit O-c. itd et nos per illum,Z!rtdnqud d cdpite in membra dÃ©finit gloria illd. Tanta Cftam fumma bona nobis Chriflusimpetratipatre ,ut gloria: fute participes fi^t KUS. Poflea declarat feipfum C hrifius cu dicif.Pt gio* riamquadedtfiizre. ibiuidebimus propter unitatem giorite,nos unumfieri cum C hrifto, utin GalatarS epi fiola habemus : In Chriflo non eft feruus, neque domiÂ« nus,nâ¬q; uir,ncq; mulier : omnes unumfumus in domiÂ« tio.lioceÃ¼quodChriAusnobisiinpetrdiiit. lamfi fit

Uj dci QrÃâiritus ffHus participes, poÃ hatte uita in eaii dem claritatem,in gua efl C hriÃns, peruenturifutnus. Sint. ) Id efl, habeant illi cundem honorem in no bis. Inecclcflanequis alten fepra-Ãrat, quamuisindo tiis quidam meliores QT magis iÃ¼uflrati. Verum fl mea ritum Chriflireflpicias, Ã¦queredemptornofleracapo fiolorum ac martyrum:pares fumus inhocomnes. Gaii dent apofloli fuis priuilegqs,fed omnes fumus in domi^ no,idco nemo alterum deÃiiciat. Vnde etiam ad ununt corpus pertinemus. Orat tgitur,ut fint unum,quiaun4 ccclefiacrc.

Vt credat mundus. ) lilt;ec unitasfldei,ut mundus credat. Qjui permanet in inimicitijs, iReprocul efl Ã Deo, ZTtneritoinfidelisdicitur, QÃ¿inonfuntaddtÃ¢i mundo,QrmunddnÃ¤ confuetudinem relinquunt, acci^ piunt lt;;:tfipfi ucramfidem ztr erudiuntur.

Et ego dedi illis gloriam,quatn dedi^ tli tnihi^ut Ant unum, quemadmodum nos unum fumus. Ego in Alis, tu in me,ut fint confummati in unum, SC ut cognofeat mundus quodtumemififtiÃ® fiCdilexi ilJos, quemadmodum medi^ lexiÃi.

- Ã¼ihil utilius eil quam ut ipfum dominum fuijpflut interprÃ¨te audiamus, duomodoigiturunum fumus?-

Gloriam.) Dicit[ibiiamdatam, etftpoftrefturre dionemdata ftt : [ed propter certitudinemiÃ¼uddicit. Dr apoftolis habcmus, qtiodpra;celluerintdonisfbiri^â tus [andÃ¹ftd hoc non omnibus contigit,gener aliter au tem [andis Dei apoftolis.

Vnum.) vtnosunum fttmusnaturaliter,nonft}:* lum bcneuolcntia. Ego [urn in illisiquia C hriftus homa in nobis eft,utprogenitor nofter Ci'ftater.

Tu in me. ) S cilicet diuina natura:ita rÃ©concilia^ murdeo.Kieceritftummaperftdio illorti,ideo me mift ftijety ideo ddexifti. SicutChriftus dileSlus eft Ã deopa tre,itanosquoq-diligit.NoluitmortÃ«noftramdeus:de ditftliu[uum ut habeamus uitam ceterna. Sic Deus di^ lexitejc. Ã¯oan. 3; No'neftneceftÃ¢riumut iÃ¼adilcdia uel gratia, uclquiecunq^ nobis tribuuntur ftmilitudinc quadam cum C hrifto,quod ad eandem menfura Chris ftiomnino perueniamus,ut innuUoChriftus dignior nobis fit:hoc eftÃ¨t abfurdumiftd interim ftmilitudo pet ftclaeft,ftincorporamurcorporiillius.Chriftus habet fuam dignitatem, utprimogenitus : etiam nos eandeia gloriam accepturi ftumus. Omnia ilia conuincunt nos volde diligi Ã Deo, idq; conftcientias noftras Itetari dee bet.Idem ipfum exftquentibus patebit etiam.

Paterjquos dedifti mihi, uolo ut ubiquot; ego fum, illi flt;nt mecum, ut uidean t gloriant

Xvil A N N o T, IOAN. OE C O LÂ» glonatn meam,qiiam dediÃi niihi,quÃ¢ dilexiftimeanteconditum mundum.

Ilt;Ã® f Ã, in ^Klt;t gloriaego fum, iÃ¼ifmt. qudfi db citt,eiufdcm^orice participes fuit. Scd tarnen etiaia ftttun priiÃ¹Ã®egium indicat.

Videant. ) Qjiia ego primogenittisfum mortuo^ mm, gloria mea e/i, ut quotquot faluandi funt, per me faiuentur ; O' tanto maior digmtas mea, i^uÃ m aliorÃ®t.

Dldicimus etiant ex oratione, quant dominus hu buit, tupro difcipulis fuis,tum pro ijs, qui per difcipidos erant credituri, quantum illis gloriam pro^ itiiferit,nempe ubiille e^,etiam credentes fint.i^t iam oftenditquÃ m iujium fit hociudidum DeÃ¹nam fupri dixit, non pro omnibus feorare, o facrifcii^mfuum no profiiturum omnibus,fed ijs qui credituri funt. Ne* njoChriflum arguat iniuflitÃ¹euel immifericordiÂ£,ff obftinati ifti, qui nunquam pÅnitentiam agunt fuper pcccatis fuis, tantorumbonorum non fiant participes: quiaChriftum Ãntemomnisbonitatis nolueruntreciÂ» pere.SuaÃ§idpaigiturpriuanttirqsbonis.

Pater iuftcjamp;f mundus file te non co gnoutt:ego autem te cognoui, amp;nbsp;ifti co gnouerÃ»t,quod tu memtfifti.Et often* di illis notnen tuum, SC notum faciam, ut

Ã¯ N E V A N G. IOAN. jit Ut diledio qua dilexifti me, in illis fit, Ã´C ego in illis.

Juflusestu pater, ^ui tributs unicuique fecundunt cperd fud : fidelibus uitam teteriMin, cz non crcdentit busiuÃeirdfceris.

Mundus. ) Qui non eÃpdrticeps huius glori^e mciCytenon cognouit, me reieclo. Quifquis fdium non recipit, e^^pdtrem nonrecipit.Mundusomninocredc noluit, or ob incredulitdtemfudm fiuilibus fdcrifiÂ« eij Chri^ipriudtur.

EgodutÃ©.) lÃ¼ifidelesdifcipulidgnouerunt quad tu me miferis, dgnoueruntmedin doilrindnt, ctrmihi erediderunt-.dlijindignifuntfcduteteternd.

Etnotum. ) Ã®din dUquo modo notum ftcieisnoK men tuumidgnofcunt tdnqudm injfeculo, dum per fi* demdiuindmyfteridqudndiu hicuiuunt,cognofcuntz fed nomenDei cldrius notum eiserit, ubi ficieddfiÂ» ciem contempldturi funt. Qudmuis etidm de miÃtone Ãnritus fdnÃ¤i inteÃ¼igcre poffumus, quod notum fitfÃ Â» ihirus nomenfuum, quid cldrius intellcxeruntpoÃcd, de cÅnd Ãid er refurreÃ©lione.

DileÃ¤io.) IdeÃjficutmedilexifli. SuprÃ hoc w tidmiSicego quoqÃllisbeneÃ.cidm. Hocidemdonum cldritdtis precor utfit etidm in difeipulis ,nonut folum ehdritdtem bdbednt. Vult diceretqud dileilione decide rdÃi mepluriinum diligerejhunc ipÃs quo^iconcÃ©dai.

Plcnitudincmf^iritus ÃÃ¤jjein C briflo,cr inf^iritu di^ ligiDcum,iKmorepugnat. Verutn maÃ¼an declurh tateintelligcre,ut pofirema. fiiperioribuscohÃ¦rcdnt. Dicit: Perme,utperprimogenitnm fuuni gloriÃcd^ tur. Necpic foluin pater beatos reddit, fedzyfilius: ^uid opera charitatis i^rdeitatis fun t indiuifa. Hucufj; produibieÃoratiodoininiyinquaindicMit quanta dignitatis fit apud Deum patrcm fuuni, ut cognofcamus quÃ mefficaxeius fitpctitio. NuncexorditurPuange iiÃapaÃionemdominicam.

BAtis iam eruditi difcipuli:dederatChri Ã¼useispraceptum charitatis, docucrat patientidm,promiferatjfiritumfanilu: _ igituracÃ ngiturnunc ad iterpaffurus. ScitisPuangelilhm noflrum non omnia fcriberc,fcd quÂ£ pratcnnijfaabalijs ,repetcre foluin. Potcrimus autem hijkriam,ut ab Euangeliftn nofro defcripta ea,in quatuor partes diuidere. Primo,quÂ£ aiki in hor to funt. Secundo,quÂ£ coram iudicibus. Tcrtio,quÂ£ in* ter cruciÃgendum. diuai-to quÂ£ mortuo ChriÃo. ot* feruabitis autem,cum omnia breuiÃimefint defcripta, quomodoprophetÂ£ adimplctiÃcrint,

HÃ¦c cum dixiflÃ¨t lefus, cgrefTus cft cum dtfcipulis fuis trans torrencem CeÂ« dron.

. IN E V A N G. IOAN. jxx dron,ubi erat hortus, in quem introiuit ipCe QC difcipuli illius.

Vbi pcrficitiam C hriflus htec omniÃ¤,^' fitii diuit difcipulosfuos,exMit cum Ulis trans tomntem. Polerrfl manmin domo in qua pafcha cekbrauit,fci omnibus modis cxire uoluit,ut mali^nitastraditoris magismnotefcat. JStam potuiffintfc, ludas cr alij ex* cufare,ingreÃi in domum cÅnaculi,quod non inueniÃ fentChriflum, O' iam nodurnum clfct tempus, dijÃd kq- poÃe dcprehendi. DiÃÃcile inquam deprebendi pa terat C hriftus,fed uoluit/}gt;onte capL

Exiuit.) Nonmanfitinloco-.perquoddocuitnon efje temm periclitandummeq; ita temm nos conijcia tnusin pericula, Etiam licet nonnunquamdeclinare^ fion metu mortis, uel cottÃÃionis, fed ne alios inuoluae muspericulis : in hocparccbat Chriflusiude cr Potuit ob hoc ludaspoenitudine duci fuiÃcinoris, fei noluit.ChriflusextraciuitatemlÃ®ieruflalemuoluitcrst ciflgi,ita o ^xtra uoluit capi.

Cedron.) Scimus torrentes no habereaquasper petuas ,fed exiccari per a flats. Tails etiam amnis C e dron. Quidam deduÃ©hm uolunt ab arbore C edro,Ãed hebraica uox K.edar plandtt flgnificat, o coÃ® qui pii iatiambulant,O in luÃ©hiÃ¹deo magis couenit adpaÃio nem. PÃ´fl docet C hriflus, quomodo nos parare debeaÂ» mus, quando imminet paÃio, nempe ut principio orlt;Â»

Deiim, O' diuinu duxiliuinpÃ©tiimus, ut alij Eudlt gch/ld^ comemorant : camq; ob caufam ingreffus in Ium locum. Tdmetfi non omncs fecum acccperit,fed fo los treSi quos anted ih montem Thdborpermijerdt, ut uiderent trdnsÃgurdri ipÃim:itd nuncÃcitfpeihtores fudr humilitdtis, cim inter orandum Ãidaret Ãanguineu fiidorem. Htecq-pr(eterinittit,qu(e Lucds habet.

Kortus. ) LocÂ«; orationi idoneus. Amant enint fecejÃus femotiÃimos,fynceriepreces, ne interturbenf tur ab hominuÃequentid otumultibus. Quamuis ont nid quÂ£ C hriftus tune egit,non ideo egit,ut aliquo moif do dbflrdhipoÃit Ã contemplatione dei,Ãed uolcbdt no â bis oflendere, quanta diligentia precibus oporteat ua^ care. ScimusquidemoptimaseÃeprecesoperfiiaiÃi tnds,quÂ£Jjtiritu o ueritate Ãunt. Qjii in uita immacu lata pergityis bene quidem precdtur.nihilominus C hri flusattendens noflram inÃrmitdtem,qudm longe abfi^ mus ab iRdperÃilione,0'qndm nonÃimus omnino im* tentabiles,prtebuit exemplum,quomodo or are debea* mus. Alia etiamÃcit, qute diligentiam in orando com* â mendant. Alius reijeerepoÃÃet qui non j^iritalis eÃ,ore prccari:Ãed Ãi cognouerit Ãuam inÃrmitatem, quam Ãt* eile delabamur Ã cotemplationibus, niÃ orationem de* fignemus uerbis labiorum, non contemnet, rieus oput non habet ordtione,Ãed nobis nihil utilius.

Ã¯ N EVANS, r O A N. p? bat ilium, locumtquia frequenter Ã¯efus conuenerat illuc cum difcipuhs fuis.

EÃ Ã¿f quidan JeÃiS excÃ®uÃ®tate,lÃ¨d noluitfereconiÂ» dere rt aliqm loco proditori ignoto, lie fitgm mortent uideYetur. EtiÃ¤ in extrema Galilneic, cum nondum ue^s nerat hora,declinauit:}Ã¨d ne uideatur eos irritare, iant fecedit in eum locum,in quo inueniripoterat.vidcmuf igiturChrtfio admodum frequentes frdfre orationesz deindequinolet uidebit, quÃ m tdienus frierit ddelicijs dominus,O' quo le^lulofrerit ufus, quipereubare fols batinhortoinoratione.

Sciebdt. ) Ad precesoudgratids agendastiea patri, oportebat luda hacfanilimoniaChrifti deterre ri,ne ad frniliÃimu ilium locum accederet,in quo Chri frus folituseft orare: fedobfrinatiÃimo iÃ¼i nihil prode^ ratremediorum.videetiambenignitatemdommi,qui ludamproditorem confcium freerat loci,in quo folitus efr orare. 'S^oluit cum C hriftus excludere. Euangelifla hoc tanquambenefreium comtnemoratludie quodfeiebat O' Hium locum.

ludascrgocS accepiffetcobortÃªamp;Ã â¢ pontificibus ac pharifeis rainiftros, ue^ nit tlluc CÃ laternis ac facibus Si. armisÂ«

Quia igiturludasChrifram nonreperitincaenttt (Â»do, cum multum laborafÃet periHam nodem ineoint

grrgandii ticrid, iUa fanguindria : accepit cohortem it Pildto prtetorc,lt;i:^ minijiros pontificum,quorum gmt erat pote^ias. KabebantilU inmini^criofuoali^ quot miniÃros'.nequeerdnt itd pctupcrcs,utquiddin opinantur, tefte loÃpho, qui indicdteorum potcntiÃ¤. Etidm d Pildto titnqudm dpublico mdgiftratu ,coÃ«git turbdmqudnddtn.

Venit. ) Cieteri quidem difcipidi dormiebdtttr qudmuis ddmonerenturper C hriflutn, ut uigildrent in tdntis periculis. Ã¯udas dutcm filins perditionis, ut per^ deret mdgiÃrumfuum tarn dÃ©hiofus erat, ztr nullius Id lioris iÃ¼utn pigebdt. N cfices extinguerentur, habebdt fuds IdtcrndS ne C hriftus in quibuÃdam angulis Ittt titdrctficibus utebdnturfiicq- iÃuftrdrunt noilem.Ar mis utebdntur,ÃÃrtdÃisaliquiin fubÃdiumChri^o (tdeÃent, utreÃiRerent. Itdfilij perditionis nihilomitn tunt, quod ddperfecutionem bonorum dttineL

lefus itac^ feiens omm'a qug Â«entura erant fug fe,proceflit ac dixit il lis: Que quaeritisf Refponderunt illi : lefum Na zarenum.Dicit illis lefuslEgo fum.

Vtimpledturprophetid, obldtuscil, quidipfeuo^ luit. C er te multu Ãtum efl in eo,ut cognoÃ:amusChrid ÃumÃjonfeobldtu ejjÃª. Ideo diligenter deÃribitEUdÂ» gcliÃdj^otnodo non Ãtlum nonjÃ¹gerit,fedÃonte Ãe* Ãeobtulit.

Ã® N E V A N G. I o A N. 524. fc obtulit:fuo exemplo noi doccn5-,fi gloria Dei id poÂ» fiulet,ne trcpideinm^ctiam fipericlitandum fit.

Sciens.) i^onegithocpa-ignorantilt;tm,nelt;j;Ãr tuit(gt;,fed feiens fe peti ad mortem.

Quaritis. ) Volebat Chriftus hoc fuo aUoquio benignum aliquod rcjfonfum ab itlis elicere,fed tigria de feuiores, neqttaquam manfuetiores reddebantur. Quaritis malcÃdore aliquem,inimicu uefrumi

lefum. ) Quiei-unt ilium,fed male quarunt:qult;ea runt autorein uitÃ¦ad mortem. Beati quiquarunt ut ipfum fequantur,z^ falutem accipiant.

Ego.) OftenditfejfontemoriturÃ¼.Btquantunt uirtutis fit in hifee uerbis,proxime oftendemus.

HIÃ® Â«fr6w feribiturinitium paÃionisdominiclt;e, quanta coflantia, quantaq^ magnanimitate ag , Jeffus ft, er quam fronte fe obtulerit. ^Jani cum feia ret omnia uentura fuperfc, proeeÃit tarnen obuiam ila lis-.quierit quid uelint,er quan'ant. Reffondent, lefunt Ãazarenum fe quarere. QÂ«(C iierba per cotemptuin legenda funt.quafdicant:Nazarcnumillumfeduiha rem erc. Vulgatum apud iÃ¼os, lt;i blazairth nihil boa ni uenire : unde IJathanaÃ«l dixit : liunquid Ã reth erc. Namomnes contemptiorcs erant, qui aGaa lilaorum terra ueniebant. Itaiefimut contemptibia IcmhominÃ«qu^ercrcdicebant. Qttoddicit: Egofm;

docc t tempus e^fe fi^giendi orpcrfeuerandi in pcrictfa Us. Vcnerathori(,qu(toportebdtfiliumhombtispati: igitur munififldt fe iliis,i^pdlÃ¹m dicit feiliumelJÃ¨, ^uem qu^runt ; per quod etiam indicat fuam diuinitoi tern, ts^os quoties cogitamus humanitatem C hriÃi, re^ Ã¢e miCericordiam iÃ¯liusmagnifiicimus.Porro cogitam tesdiuiiÃ¼tdtem, tequumeftutrcuereamureum.^Dicit: Silefuin quscritis, non negomchominem ilium eÃe i ucre teÃdtur fc hominem. (Quidam uerba iÃudd nomen tetrdgrdmmdton uulgdtuminfcripturis,utin Exodo : Ego fum quifum, reftrunt : per hoc uolehtes inÃnudre diuinitdtem C hriÃi,cr itd uirtute uerbi iUius externi operdtum ÃtiÃi- mirdbilid,cum dominus fud U9 iuntdte hdtc perÃcerit. Sed fuperioribus coniungdn^ tur. qudÃ dicdt : Ego confiteor me hominem propter uosfi^cb^m, in ueÃrdm Ãdlutem : uerum ut cogno* fcdtis me non purum hominem, Ãdtim dgnoÃcetis uir* tutem medm,cadetis enim retrorÃum.

Stabat autem ludas,quiprodebat ilium cum ipfis. Vt ergo dixit illis, ego fum , abierunt retrorfum, QC cccidcÂ» runthumf.

ttdÃempereuenit intentdtionibtts,utfiilfifidtrei Ãe proddnf.neq; unqudm dntichriÃi mdnifiÃdntur,nift tempore dduerfitdtis : iungunt fie enimdduerfidrqs fiÂ« dei : nam quantamuisfiimilent fie probos tetnporeprod

. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^eritatift

I N E VA N GÂ» r o A N, fperitatis, tarnen ubi peruentum fÃ¹erit in iÃ¼am horanii Ruanda ignis probationis omniaprobauerit,tunÃ§bi reuelantur, quales in animo fuerint. Bratfii-Ã¨miracu^ lum difcipulis uidei-e ludam, qiiem habebÃ¢t interfuos^ cui C hriflus tarn multa commiferat, loculos^potefta^ tern eijciendi da:monia crc.flare cu hoflibus. Sic quoa dam modo deliniatur nobis diuinum indicium,quod int pios O'fllflos detegit : indigni flint ut cum C hriflo pa^ tiantur,qui non fleaiti iUumflierintpuro corde, tlabeii nusapud alios Euangcliflas plura,quomododederit fignu,quomodo excellÃ¢t alios impietate crc. Eo eniin proficit impietas,ut hi quifiÃ©le couerflantur interfide^s les,ctiam impios flagitijs excellant.

Abierunt. ; Voluit Chriflus omnibus modis cos ivtrahere ab impietate : faciebat quod in fle erat,oflen^ debatadhucaliqua indicia diuinitatis,quamuisuerus âhomoefl'et,nihilominusindicauitfl(amdiuinitatem,ut admonerentur hoc miraculo, ZJ' tanta eius maicflate^ Crparcerent flbiipfis,neinquinarent fletantocrimis ne. Lcgimusde Scipione Aphricano, cumqtÃ¹dÃmiÃt eflÃ¨nt ad capiendum ilium,dcterriti aiitoritatcmaiefla tis iHius, quandoquidem in flimmo honore habitus fein peraEomanis. Sedlongehicampliorauidemus. Apa parebat in Chrifio flumma humilitas : ipfleautemcunt f mima humilitate, iuxta exceÃ®lentiÃ diuinitatis er in* ttifibili uirtutcillosproflrauit.Eratuerbum illud etfl

pdciÃcum, mÃ¤gnÂ£ humiliMis, tctntse tctmcn uirtu* tis, ut iÃ¼os in terram ddjccret. yndcadmoncmur not non pofjÃ¨ in con/pccTu C hrifti iudicis conÃÃcre. Cunt uox terruit in humilitide conÃÃens -, quid in gloria i Si quispenitiusfcrutcturin fcripturis, inuenictcaderere trorÃan,in malain partem capi:Ãre eniin impiÃ^-qui diuinam ultioncm merentur, retrorÃtm caduntM He^ ii quifiliosÃios no n caÃigarat. C adunt inimici retrora fum,ut appareat quanta conÃÃione obruantur.

Iterum ergo Ã¹iterrogauitilÃ®os: Que quaritisf At ilh' dixeruntdefum Naras' renum.Refpondit lefus : Dixi uobis, quod ego fum.fcaque fi me quÃ¦ntis, nite hosabire. Vtcompleretur fermo quern dixerat : Ex ijs quos dedifii mihi, non perdidi que n qua m.

Herum apparet promptauoluntas patienditnant eos quosproÃrauerat fua uirtute, fua etiam miÃ:ricora dia erexit. Sed tlli immemores tanti beneficij, pcrmoÂ» nent in Ãta peruieacia obÃinati.

Ãiuemquaritis. ) Dicitisneadhuclefum renum ^putatis'ne adhuchominemleÃtmKazarenu rjje, qui mercatur capi i Tempus erat eognoÃere, in ~ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quent

I N E V A N G. I o A NÂ» jiff ^uem mittutis m^nus. Vide te in iÃis quMd tnifeiria Ãt obÃinatarum mentiuin,apudqiMsneqtte bÃ©nÃ©ficia, ne que pÅnÂ£ proficiunt, fed perfeuerant in fuo rejfonfo. Ã¯efum.) Vtiquepercontemptum iÃ¼a diÃ¤a funt^ ut fuperiora uerba. Tribuere ruinain fuam euentui ma ^is,quÃ m diuinÃ¦uirtuti, neque putauerut beiwficiunt ejfe ChriÃ¼i, quad ereili fint, imo mugis exueerbuntur impia; mentes.Chriftttstandem fiicit eiscopiam fui^ quia non potuiffent C hnftum capere, nifi dedifiÃ¨t eis poteAdtem ; nam cum fatan non habeatpotcftatem in hominem, quia dominus fepespro iob : quanto tnagis membra fatane non poffunt offÃ¨ndere filium Dei, nifi uolente Deo f vt igiturChriftus fignificet hoc in fua potefldte effe fitum,Q}' nonideo capi,quod imbecillior fit,ddt eis ahquo modo copiain, tarnen refienat potes Ã¼atem illorum, ne fieuirc pofiint quantum uelint : utis queinfanijffint indifcipulos,e:^unÃ captiuos duxifi-fent.Vt Deusindicaret in lob,diemoni non efiÃ¨ datant poteildtem, primum permittit ei, ut fintinmanueius omnia qult;e habebat,fed ne anima eius tangere tur ; ita refi-eni^atur eius aufteritas or fieuitia. Sic hoc loco UÂ» cet uidere iterum magnum benignitutem C hrisli,Cf fi dem erga difcipulos fuos. PoAor moriuult,ut purcas turouibusorc.

Si me quaritis.) Mc comprehendife, iam non im pediam, fed permittumuobis hoc nunc: ut alibi: Hac

sr VIH ANNOT. IOAN. OEC ÃLÂ» eÃ hord ucÃrd, poteÃds tenebraruin. Sic conccdo uod li$,fcdnctetigcritisiÃ¼os guimihiddtifuntdpatre.

Copleretur.) Hdbuifliisinprdcedcnticdpite ty.' Ego fcrudui lUos in nomine tuo, nuÃ¼us ex iÃ¼is orc. Vbi oflendimus diuind beneuolentid dpoflolos, er eled Ã©ksDei ferunri mdxime inÃ¦ternamuitdm Aamhoc hco uidetnr Euangeli/td diihim iÃud fuo propoÃto accoinmoddre,cum tarnenChriÃus aliouideatur re^ Ãgt;exi/Je,quod non permiferit illos fic abduciabhoo mundo, er non fimplidter de periculislocutumeÃe: tindeapparet quod Euangelifla inteUexit: Siapoflo^ ii deprehenÃ,propter imbecittitatem fideipericlitati fiiiljent, non folum corpore, fed animo deÃeiÃfent. Houit dominus uiresÃmulorum fuorum ,fempercp ha ietrationeminÃrmitatisiÃ¼orum.Cum iamadhueeÃ fcntteneri,ne^ueffiritum Ãrtitudinis accepiÃfent, cu^ ilodit lUos. Prius nihil deerat, abfque marfupio dimiÃ [1,0^ uiatico : erÃc ubique excitabat illos Chriflus, quid cognofeebat inÃrmitatem lÃ¼orum. Ita hoc loco ChriÃus conÃulit inÃrmitati difdpulorum, ob id no luit cos tam ^auiterpericlitari. Cum Petrus ad uocent tnuliercula: deterritus Ãerit, zj aliÃ Ãgerint, quidÃ* Ã»uri fl capti ÃdÃent f SuprÃ exdpit Simonein tudam filium perditionis, ille non eratchriÃo Ãc datus, ideo Ãtdignus curaChri^i ; etfiprorfus nihil C hriÃus in ilo '^ocurandoobmiferat.

Simon ergo Pctruscum haberetgla dium, cxtraxit ilium, SC percuffitpon^ tificis feruum, ÃC defecuit illius auricuÂ« iamdextram.Eratautem nomen feruo Malchus.

Vidiftis quMta cma Ãierit ntiigtflri erga difcipuÂ« los, nunc licet etiam uiderefidem difcipuloru, prÂ£ fcrtim Pcbi crgu ntdgijlrHm.Vt carnales erunt, putaa bant fuiojjicij elJearmistutari magiflrunt,cretiant periclitandum ufque ad mortem.Vcrum hoc nonpcrti nebat ad difcipulos, neq^ enim cum C hriftus quÃ¦fiuit. Qui non gladium habet, uendat tumcam crc. non di xitutitauterentur gladijs: potiusindicauitmagnitudi nein periculoruin. Seddilciptdiputabantilludrcquin officium tllorum. Vnde Petrus magis zelo quÃ m prus dcntcr extraxit gladium, tanta reuerentia magijh-i apud ilium. Tcmeritatem Chrijlusintempeftiuam neÂ» quaquÃ¤ approbauitPetri,etfi ajjÃ¨Ã³luin eiusnonadeo improbarit,QuiallcgoriasquiÂ£runt,hocÃ,^injiare horam dicunt,quapericlitaturu erat regnum Ã¯udaicu, Cr facerdotium,ut impleatur prophetia Danielis.

Auricula.) Ã¯am nonÃtfacerdotiu apudillos,iam non audiantuerbumdomini.Deinde nomen MalchoSf quod eft rex uel regnuin, indicatperituram regiam di gnitateinzj-Ãtccrdotalein in populo Ã¯udaiorum. IwÃ

Dicit ergo lefus Petro : Mitte gladiiJ tuum in uaginam. Pociilum, quoddci: dit mihi pater,nunquid bibÃ¤ illud f (He^ trdice diÂ£hiin,fubiungitrclatiuum fub finem'.tpMfidi* c4t,illum infignem calicem.)

Reprimiturdudacid Petri. NoÂ« eniineftojpciuttt apoflo!orum,utgladio pugnent.Atqui fi Petrus Ãd/jct PÃ¼dtusuel Uerodes, cuiddtd. jÃ¹ilJet fupemeiÃ¼dpotci fids dnimdduertcndiin fldgitiofos, qt eos qui uiin inÃ^ runt dlijs, nequdqud C briftus dixiÃ'et, lAitte glddiulit tuum in udgindm .Debuilfet Pildtus hoc dgere,c^eru* ere ChriÃum Qrc. Sed itd internofccndum efl inter oÃi cid dpoÃoloruin O' mdgiÃrdtuum:priudtorum homi^ num, o eorum quipublicis muncribusÃmgiintur. St Petrus dixiÃet, Amici quid dgitis,qudre cdpitis homi^ neminnocentem : er decldrdjjet fudtn ebdritdtem, ut quis profrdtre foletÃtmdm uel idtdm lucrdri, tune quo que non meruiÃet reddrgui.Sedquonidmdlienomui nereÃingi caepit,id eÃ¼,glddio uti,quipermi^^us ei non eÃ,meritÃ¶ reprehenditur. I td qui feipÃos uindicdnt con trd leges publicds, uel etidin dlios glddio deÃndere uot lunt, ubi Opus eÃ uirtute uerbi, hi idm nequdqudm ex* cufdri po terunt. Legimus quidem de M.oÃ, quod tu domini du^hsÃdtrem Plebrlt;eum liberduerit. Sed ii idm conÃituendus erdt rexfuperpopulum, oÃtturus liberator

I N E V A N GÂ» I o A JiÂ® liierdtor populi Dci.C onjrr officium Moficr Petri. N o/cfc C hriffus re^num paruri perupoflolos.MuÂ» giÃrdtusnequcK^uamexcufiitur^Ã permittit Ãuos intent rimi d mdlis:reddet rdtionem de pupillis cr uiduis.

Vdgindtn. ) lÃ dtth. Quicapitglddium,glddio peribit .'ldefl,lt;jui Ãud dutoritdtedccipiiintgladium. Sed quibus ddtus eR,hi non peribunt, quid miniftri dei funt. Sic dbdrcet Petrum.

Poculum.) Idefl:Uunquiduisturepugndrediui n^e uoluntdtijcum ficDeo pldcitum fit,cr hxcfit ordi* tidtio Dei,ut Ãlius hominis pdtidtur, quo totd gens fdb UdÃdtiVocdtpdÃionemÃtdmpoculum,quoddeditpd ter,id eR,iniunxit. vis ut non impledm uoluntdtempd trisfreÃÃisdiuimeordindtioni, Ã´ PetreiAlij Eudngea lifltepiuribus indicant. Uon putdsmerogdrepdtrem poffÃª,ut duodecim legiones dngeloru det ZTc, in omni bus refficio uoluntdtepdtris,dd quant O' te,O' omnes refficereoportet. Manififluerat,oChrifius fepius dixerat,fe ueUepati,ooportere. Si hodie certum effet magiflratui,quod Deus uellet fuos traderc in captiuitd tern Turcd! uel alio hofli,nequaquam reÃÃere deberet. Verum cum ignorethoc,potius effememorofficijfui debet o periclitari pro his qui commiÃi : o iam non refiflit deo. Ez^chias to ties Ã prophetis audierat, ne re bcUaret contra Habuchodonofor.ideo debebat fe ffion tefubijccre oc. lam longe edict ratio cfl. Priuati feiunt

XVIII AN N o K IOAN. OECOL feuon uti glddioyttiÃ iuÃi Ã magiftrdtu .In proprijs cM fis C hriftiand mdnfuetudo oÃendsndd esl z^c.

QVicunq; uolunt utiliter meditctri pdÃioncm do minicdm,tridpotiÃimu obÃcrudre debent. Pri moydignitdtem eins quipdtilur. Secundo^modum pdfi^. fioais. Tertio, utilitdtent qutc ex pdÃione lUd fcquitur, Tsignitdtem pdtientisobferudre itadebemus. Vided^. mits qtus tile fit, neinpeÃlius Dei, qui propter nos ho^ tnojÃchis cÃjCT innocens cruet affixus. Quifquis igi^ tur cogitduerit dignitdtem illdm,Qr innocentidm C fcri Ãi,i5Ãcile compungiturÃecum: nam non itdpaÃio do^ rninicd legenddefl,utdlÃ¹ehifloriiC uel trdg(xdiÂ£,iit quibus nonnunqudm atrociÃiind fupplicid leguntur, quxmultorumldchrynidsexcutere poÃÃent. Ã¼oslon^ geÃubliiniord hic hdbemus,quid nihil dignius Ã¯efu, qui, etidin DeuseA. Deinde ut uideamus modum, quomo^i do pdjÃus fit: pertulit enim grdutÃhndtormentd,^^ perÃitit inÃummd con/ijntid, Ãrtitudine dnimi,i!^ fitmmd pdtientid, ex quo licet uidere uurids uirtutes e^. ius quipdtitur. Tertio dico bene memoria tenendas eÃÂ» fe ulilitdtes:nam quod ChrifluspajÃus efl, pro nobis id fiiiAumeA,ut nos libcrdremurÃ lcruciatibus (Cternis, O' ut reconcilidremur patri cceleÃi. Hlt;ecÃ quis cogno uerit, non fine ÃuÃ¤u leget paÃionemdomini. Sinon agnoueris uirtutem, quam obÃcruauitChnÃusquum â lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;paterctitÃ¯j

IN EVA N G. IOAN. 529 pdtcretur,uix reddms idoneus, ut imitcris iUum ^nant Ã-uiTuspaÃiomSjimitari C hriÃum, fe^ui eius uefligiitt trucem Ãrre,qu4in iÃ¼e iniunxit O'c.

Cohors igitur 6C tribunus acmi'ni* ftri ludÃ¦orum cÃ´prehenderunt lefum, amp;nbsp;Iigauer unt ilium, ÃC abduxer unt ila( lum ad Annam primumÂ»

VidetehicquMta immMitatedggrediunturCbri flum.Poffet unus : fed dicit Euangeli/ld figtiMter, coÂ» hors, id eÃ, ftmulomncs inuaferut eiim,ut multi unam ouiciildmiituddunf.nemo fibi temperabutiO-omnes pdriter dggreÃi funt. Ã¯td dppdretquato Ãirore in Chri flumÃrcbdntur. VerÃ®t nihil hic dudimus in tdntd firoÂ» citdte ludieorum,^pdtientidChriÃi.Apud dlios EudÂ» gcliÃns quid reÃionderit, hdbetis. Non opustdnto dpÂ» pdrdt!iddcomprehcndendum,utldtronem. Pom dliÂ» qui Ãu^m horum uerborum itd exdmindre folent: Cdpi ChriÃum ligdri,ut nos liberemur. Elegdns dn tithcÃseorumquieChriÃuspdÃ'useÃ, et eoruindqui bus noslibcrdti fumus. Noserdmus obnoxij uitKulis peccdti O' mortis. C hriÃus dutÃ« ideo HinÃ³bis,ut d uinÂ» culis peccdtoru noÃrorum, o mdldrit confuetudinum bberdremur. Serui erdmus peccdti, efÃcimur nunc Ube Ã. Ã¯td etidm in totoproeeÃu hiÃonce,licebit peruntiÂ» thefesdÃegoricum fenfum eliccrc. Duciturdd Annant

prwÃ®Km, ut nos apud dominum dbfotuumuf, ne ducd^ tnur ad tribunal leterni iudicij. itaomncmuiolentiant pro nobispajjus eft, ut ab a:ternispoenis liberaremur.

Eratenitn focer CaiaphejquieratpS tifex anni illius.Erat aÃ¼t Caiaphas is qui confilium dederat ludÃ¦is,quod expcdi ret unum hominem mori pro populo*

Supra, ida habuimus, non opus ut eadem rÃ©pÃ©ta^ mus.VerumEuangelijlainterferitfocerufiiijJÃ¨Caia* pho: Annamiindicat etiam facerdotium ucnale fkijjc : dccebat unum perpetuum effÃ¨pontifican. Um uc* ro quotannis licitabant facerdotiu, nunc Annas, nunc Caipahas redimebant earn dignitatem (ibi.Apud mub tosoutemficderidebatur Chriftus,ut eiusinnocentia Cruirtus magis Ãeret conÃneua.

Anni Shus.) Maiori etiam odioÃrebatur in C hri fium. Annas non dedcrat confilium, fed focer. Supra di gnitatem huius uocis maniÃftauit EuangeliÃa. Et hu^ iufinodi eximias uoces propheticas Euangelifta Ib lcnter rcpetit,ficq; nobis quoque utilitatem dominica; paÃioniscommendat.Non ut dealijs malefÃÃ©hribus loquitur,quos nonnunquam expedit,ut Ã¨ medio toÃan tur, ne perdant multos:fed ut nos falui fteremusper ib lum, quifatisÃciebat pro populo. obferuandumeÃ, quatdam inculcari hic quÂ£ apud alios non habentur.

cÃcnt in tcdibus AnHiC facerdoti;, cumalfi fintindomo Caiaph^'. Euangdifia cnim habet trÃ¤/}gt;o Ãtioncin, dum poflea fcquitur : MiÃt eum ad C aiap hi Xt^^c.vulgui Ã:ntit apnd Annam fiiiÃi,quod Petrus ne gauit : ÃedÃihe omnes negationes in domo Caiaph^e. InteÃ¼igimusde itlopontifice,qui anni illius erat.

Sequebatiir autÃªSimon Petrus, ÃC aÃ®ius djfcipuIus.DifcipuIus autÃª ille erat notus pontifici, QC introiuitcum lefuin atrium pontificis Â» Petrus autem ftabat ad oÃium foris â¦ Exiuit ergo difcipulus die alter, qut erat notus pontifici, amp;nbsp;dia xitoÃiariae,0!f introduxit Petrum:

Ã¯nter initia paÃionumprobantur,quinam Ãnt ueri ttmici, Ztr quifidi. Omnes diÃeipuliquamuispromiÃ^ rant femorituros cum ChriÃo,capto lUo Ãigerunt,de^ clarantes Ãiaminfirmitatem. Caterum refumpÃerunt animos, er dcclarabant aÃiÃ¤us Ãuos,ztr nihilomimtt inter tentationes amici erant, etÃ C hrtflusab omnibus dereliÃ©hisrecenfeatur. Multum enim iucunditatisad^ Ãrt adÃidohominijÃdelibusamiciscingi, Siccontri non caret mocrore ,Ãquis relinquatur tempore neeeÃi tatis ab amicisfuis:ncq-Ã)lum relinquatur,fed etiÃ¢ cott temnatur. UatcpertulitC hriÃus,ut nos aÃuefeeremuSt Ãproueritatepatiendufit, Heq^ fimusÃruihoniinuÂ»

XVIII f A N N o T* I o AN. OE G O fed dei. Sic Paulus: Si homimbusplacerem,feruus Dei non ejjcm. Petrus Ã longe nimirum fequebatur. Qjtis autem die difcipulus fil,qui notus pontifici,no conjlit: pleriq; loannemdicunt: fed nefcioan iHe notus Ãcrit fummoponiiÃci, qui fuperbuscrÃflus. Cluiaautent Euangeâifta no figniÃcauit, ne nos curioÃÃmus. PrÃ¤t etiam alij difdpuli, quiÃuebant dodrinte Chrifli, etiÃ¤ finon elfent ex numero duodecim. Sit quifquis uolue^ rit,fatiseÃ¤ fcire, plerofque conieiktre ÃiÃÃe loaniwm.

NotKÃ®.) Summofacerdoti, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qui

poterat loannes comendare diÃipulum pontiÃci, qui iam triennio C hriÃum fequebatur, ettr nutlaÃmiliarh tascum iÃ¼o ? ii^trc.Lapfum petri EuangeliÃa proponit nobis. SiigituriUcnon fatis fecurus,quis ex nobis qui de uiribus fuis auÃt prÃ¦fumere aliquidi Ambulemus igitur in timorÃ© domini. Licet tarnen uideredifcrimen inter difcipulos : alij deÃciunta ChriÃo perinÃrmita^ , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tem carnis, hos decet mifericordia dignari : alij autem

per malitiam,qui penitusa domino derelinquuntur. Et quare non candem ueniam aÃecutus eÃ Ã¯udas utpe!â trus luide te rem ipfam. Petrus negauit C hriÃum etyalif difcipuli,boc pro; me tu Ãciebant. ludas autem non foÂ» ium negauit ChriÃum,fed prodidit or perfecutus e^l. igitur qui per malitiam peccat, no aÃequiturueniam. I Â« difcipulis qui per inÃrmitatem peccarunt,Ãdes nott fiÃ¢t in totum extimlki. in luda autem nihilÃdei,nihilq} amorii

IN E V A N G. I O Ã N* 25t Â«Morismt. Hocideoproponouobis,utcogitetisetiÃ bodie ft quidam recedant: nam ftintellexcrimus fola infirmitate carnis deficilje,fieri potefi ut multo firtioa fes lurgant,crincipiant pro C hrifto periclitari. Poft^ quamdificipuliacceperutjpiritumfianclum, mirapafiÂ» fifiuntproC hriflo. I fct ^Â«zrfrfiK ex fiola carnis infirmita te receduntyilli tarnen omnibus modis caucntne aliÂ» quern exfiatribtis offindant uel perfiequantur, cr der* lent nihilominus male rem habere euangehcÃ¢ qratrns MS non aufi. fint palam confiteri.Cum hifice minori au* fieritate agimus : fed qui ita recedunt ut tudas, in quiÂ» bus dominatur etiÃ fiatan, utfint multo peiorescccterk hofiibusin perfiequendo alios Qrueritatem ,mis uix polliceripoterimus ueniam. Holumus tarnen in Ulis ne gare aliquando efiÃ¨ infirmitatem carnis.

Ports, ) Expeihns quidnam agerctur cum C fcnÂ« fio ; infirmus erat or timidus.lndicat partim amoreMf fed confiernatus erat,

Pgrejfiis.) Vtiqueloanncsnonficnotus,etiattt itli ofiiaria;,qui triennio uelplusChrifioadhtefierat, Pleque uerifimilc ut pontifici pifces attulerit,quia loria giusiter,quÃ m ut iÃ¼incpificesportarentur,

Dixit ergo Petro ancilla oftiaria: NÂ« Si tu ex difcipuhs es hominis Â»Iliusr'DiÂ« citine:NonfumÂ»

XVIII ANNOT. IOAN. OE C O L. tur, guodpuetbe etiam coittanptiÃimlt;e,gu(e Ã Ãribu! erdt,refiÃerc non audebÃ¤t.

Ã¼um tu.) Sunt gut dich imputant per comife mtionemtHunguid tu iÃ¼ius, gut tarn mifere traikitur, er gui tot criminibus accufutur apud pontificem, difd ptdus-nimirum omnia indicant te talem eÃe guendam.

Nonfum.) VidetisguieÃt infirmitas kumana: gui antea paratus ire in carccrem, ii ad leuem uoculam pueUainegat. C^uid firaptusadtormentaere-Vonit er fecundam negationem.

Stabant autem ferui 8gt;C tnfniÃri, qui prunas cÃ¶gefTerant, quia fngus eratjÃ¶i calefaciebant fe^Erat autem cum tills Ãi Petrus flans Ã´d calefaciens fc^

Vtprimum ingreÃus eft, negauit ad uocem oÃia^s TM : Ãetit (tliguandiu apud minifiros, er iterum negaÂ» uit. Et Euangelifla interferit guomodo C hrifius acce^ ptuslÃ¹erit,

Quiadicit cep^n^w!, uidetur guodno intelligat Annam ,fed C aiapham, ut omnes tres negationes Ã¢a jint apud iÃ¼um, cr alapa etiam data illic C hriflo. Vnus diccbatur pontiÃx: alijs per hune annum non dabatur nomenpontiÃeis, interrogauit abfgue dubio.

IN E V A N G, IOAN* }}2 dubio, fed duoprÂ£cipue,dcdifcipulis crdoÃ©ktnu eius. Parati erunt omnino feuire in difciptdos ,fâ¬d dominus Hon dedit poteftatem iÃ¼is,ciuia uolebat tunc parcere di fcipuUs. AlijdicuntinteUexiffepontificem,quomoda Petrus ncguritChriftum-.uel quod Chriflusipfc cogna Uerit.Ccrtum omnia manifijla. illi e:^c.

Doilrina, ) P.ede quidem,ft difcendi animo in^ terrogaffÃ¨t.verum neq^melior neq^dodior euaderd uoluit,cr folum ut irrideret uel condemnaret, interroa gauit, propterea non merebitur doceri. De difcipulis nihil rej^ondif.de dodhina autem dicit:

Refponditilli lefus: Ego palam Ã®ocu tus fum mundo. Ego femper docui in fy nagogajÃ¶^ in remplOjquo omnes ludd conueniunt, 8gt;C in occultolocutus fum nihil â¦ Quid me interrogas Ã¯nterroga eosqui audierunt quid locutus fimik lis*Ecce hi fciunt quse dixerim ego*

Exhisuerbis licetuidere fummaChriftiinnocents tiam,cr animi fÃ¨rtitudinÃ«, q nihil territus fit pontificis tiutoritatc.Paldmloqui,pcculiare omnibusbene docÃ«a tibus,ut qui lucem no Ã(giunt,Oâ paratifunt ad rejjgt;on dendum. N eq; C hriftum opus erat interrogare. intent plo docuit, in publicoloco, noninocculto.verumpro ximaledionediligcntiuscxaminabimusiÃ¼a.

A Liter accufdtur C hriflui dpttÃ¤ pontificem, ZT dliter dpud praÃdem C afareum. Apudpontis pcemut contemptor legis deÃrtur fdcerdotij .in^ ^uirit cnim CdidphdS princeps Ãdcerdotum ,Ãcut intel ligimushic,licÃim dedifcipulisÃtiSj utpotcdedoÃ³lrind Ãlfd. Lecerdt quteddtn Ãgnd C hriÃus in Ãdbbdto, proÂ» ptered uocdbdnt uioldtorem fdbbdti ,critd Ãoluentem legem. I nbsp;nbsp;C hriÃus dodrinum Ãlt;dm deÃndit db omÂ»

niÃiÃ)icione,eo quodpublice doaterit. indicium enim uerx dodrinx ed,qux lucem non Ãrmiddt.

Ego pdldm.) id eA,Ãdenter, omnibus tdm bonis qudm mdlis, lieq^ mundum hic promunddnisduntd.Â» Xdthomimbusdccipimus.Vultdicere:lntemplo,loco minime fuÃedo docui, omnibus dudientibus. QjÃ cldm irrepunt in domos uidudrum, hi fefÃ ciuntÃtÂ» Ãtedos, zy dodrindm qudm ddÃrunt. Prxtered hoc Ã¼ttendendum eÃ ubiq;, C hriÃÃ¼ hoc dgere,ut innocent tid fud mdniÃÃetur,ideo dd plerdq; obticuit,cr reÃott fum nuÃ¼um dedit. Verum quoties dodrindpericlitdbd tur crÃiÃicdior reddebdtur, rdtionem reddit. I fd hic dicitÃepdldm docuiÃÃ^ed^mhil fuÃicionis eÃe in dodri tid Ãtd. Vnde etid ut dduerÃdriÃquorum teÃimoniu ueÂ» bemens eÃcrudlidu,reÃrdntquxdocuerit,petit.qudt Ã dicdt: interrogd quotquot me dudierunpÃ uerum diÂ» cere uolunt, neeeÃ uedut Ãtednturme nihil dntiquiui bdbuiÃi

IN E V AN G, IOAN. JJJ hahui/Je qudtn gtoriampatris. Tam non embelco do^ {b-inarn meam, ut libcntcrpatiar tibi cam ah alijs indi can. idcmctiampojieahabebimusdcdoÃ¢nnafua.

is minifler intentÃ¢t C hrifto aliud crimcn,quodpais rum honorifice principcm facerdotum tradet : nam etiam cautum crat lege diuina,facerdotes honorare: et planÃ¨chriftus nequaquamcontempferatCaiaphamj fed rationemreddiditdo{irinÂ£ fuÂ£.lllitarnenomnid in peÃimam rapiebant partem. Arbitrabantur enim nifI quit per omnia aduletur facerdotibus,eos conuieijs afficere. Ita hie minifler adulator pontifleis,cum Chri flus non fltteretur fe peccajje, Chriflum cadit alapa, quafl iniuria afflcientÃ©pontificem. Alapa fymbolu eA impudentiee.Hi alapa ca;debantur olim,qui uanius, ntt gacius cr impudentius quid locuti erant. igitur in fltÂ» de cÃ¦dit C hriflum, ut dcclararet hoc fibÃ³hC hriflum impudent er or fine reuerentia contra legem Dei locum turn efle,Qr contrafacerdotem fummu. Qnamuisnon irreuerentia eflet, ut fic dicÃ¢, quin potius facerdos ipfl fefe ignominia notauerat. Vaulus etiamcum reprehen diffetpontificcm,uocans parictem dealbatum, dicebat fc ignorafle : quo diAo magis ilium taxabat,quia facer dotis efl,legem non ignorAre,e:^ iuflum iudicium iudiÂ»,

cdre. Sacerdos re ippi tion erat, utpote deftitutuiuera tindione : fed ex defnfione d C hriflo fubieÃalicetatÃ¤ naduerterc, quod C J?nyÃ®Â«s nuSa iniuria iUu affÃ¨cerit, Rcfpondit lili lefus : Si male locutus fum, teÃimonium perhibe demalolfl aurem bene,cur mccafdisf

Opuserat etiam hoc loco rejjionfiofte:non enim puruum crime erat tiincfaccrdotem cbtempfiffe. Co/t tempto facerdotio,etiam contemnituris qui facerdof tiuminÃituit,contemniturcrlcxipfa. ProindeChrif flusinhocfeexcufat,c^nhil fe ficijfe indigne aperte dicit. Interim difcimus etiam, neminem effepuniendu, nifi'anteaconuiÃ¤um.

Si locutus. ) Priecedere oportebat anted couidio nem illam.riicit : Ã¯nnocentia oportebat mihi patrocia nari, er non obefe:mercbarpotius laudem quam aida pas. Sin male locutus fum, ncceffe eft utprius conuiit* car. Hoc non licet apud facerdotÃ« ,prlt;cdpuefummUi Satis dpparet facerdote magis confitfum fit Â£h adulato ris iftius,quÃ m rej^onfione C hrifti.quafi dicat Puange lifta: Nonne apparetqiniqui indices fiterint, inquoa rum conftieÃ©Ã®u cadnntur, qui nondum conuidifunt de criminel Sunt etiam alia aÂ£ki coram Caiaphd,cum ina terrogaret eum, an ejfet filius Dei : quÃ¦ cum ab alijs narrdtd,nofter omit tit. Nunc iterum tranfit ad alias ne gationesPetri,erhtecitainfertafunt, PetruscumfitÂ» mulis

Etmiferacilluni Annas uindum ad Â«c;rÃ©s3-* Caiaphamfummumfacerdotem.StaÂ« bat autcm Simon Petrus, SC calefacie^ bat fe Â» Dixcrunt ero illi : Num nbsp;tu ex

Pericidofum eR^umdnerein peccdtis:ndm niÃ ftdtimpacnitentia peccatum ablueris, pondm peccati fanpcrin grduiorapertrdheris. Ita Petrus non hdbent curum fuijpfius, nelt;j;iiUcndens Ã negdjjÃ¨ priccepbit rem frum, trdhiturin gruuius peccatum.

Stabat. ) Conuerfabatur cum mtdismnde non mi rum efl, cuminfirmus ejfetcoinqmnariab illis. igitur quianteaaduocempueÃ¼ienegiiuitchriflumjcumÃ¹aa ij- 4 minijirisinterrogdretur, iterum negauit.

Hum cr tu. ) JSSihil etiam graue in iflis uerbis erat,i3'fldtimnegauit.lterumhumiinÃ¤declarauitime beciÃ¼itatÃ©, er fuo exemplo omnes nos monet,ut ambu kmus in timorÃ© domini,Qr nihil de uiribus noflrisprig fumamus.Ã¯amplanÃ¨nullus erat, ijuiChriflumfltebae tur. M.onui reliSki flijfl flminaria fidci in peilore PeÂ« trii^aliorum.Nihilominusinflrmaillafidcsnonfufli cijfltadfldutem, quiaorefltconÃÃio ad falutemorc.

XVIIÃ ANNOr. lOAfTÂ» OECOL gnatus illiusjcuiusabfdderatPetrus au nculam : Nunquid ego te uidi in horto cum i11 or' IterÃ» ergo negauit Petrus* c efl tertia negatio, in qua Petrus magis urge^ tur,o-teliibuslt;iuoq^conuinciturejj'edilcipulus Chri ^iâ¢ Quamuis hic fimplexnegatioponatur,Marcus autemadditquodiurauerit.Ita peccatum (emperinf crefcit, quandiurelinquitur indilutum. Vnusitte non fimpUciter rogauit Petrum. quafi dtcat : Quarc audes negare,nÃ³nne uifus es in hortot Ego te uidi. Alij Euan geliflcehabent quodex ipfo fermonedeprehenderunt Petrum cfjc Galilieum : nihilominus Petrus confrfus negabat,quia adhuc erat carnalis.

Ã¯terum omittit Euangelifla nofterpoenitcntiÃ¤ PfÂ« frijftÃ®, alijs decantatÃ¤. Secundo fonuit gallus : primum cantumPetrus nonaudierat, adhuius uero fonitum, Petrus memorÃUi fui, abijt, ut Euangclijhealqhaf lent.tteruhabetisquomodoChriflusreliÃ´lusÃ fuis fit, crab inimicisiniquiÃime tra^tus, Ethnicisq- tradia tus.vtaÃ¼tmagisreuscenfeatur,putabantludceifiipfi fiel lapidajjent ilium, uel alia morte occidiffnt, quod poffentdiuulgari,quafiiniufteoccidilfent.ldeoinmaa iorem cotumeliam uolebant d PÃ¼ato iudicari Chriflu, DucÃ¶t ergo Icfum Ã Caiapha in prÃ§Â«

IN EVANG. IOAN. 5J5 torium. Erat autem manc, amp;nbsp;illf no inÂ« troier unt in prÃ§torium, ut non pollue* rentur,fed ut comederent pafcha.

- DucitttrChriftus in pretoriumdCaiÃ¤pha primo tndne, quo iteruin indicatur iinincmitds ludÂ£orum fic properantium ad occidcnduin C hrijluin, exiftimantei ipfum luce die indignum.Alij Eunngeli/headdunty quomodoomnisinultitudofurrexerit,0'â(dduxeritdd ' Pilatum lefum,cum rndgna contumelid,utpote omniu inortdliuin fcelerdtiÃimu.Videtennnc fimulationem idorii. Addit Euangeliflu, Nc poUuerentur. I td degluÂ» tiunt hypocritie camelum cr liquMt culicem,decimÃ¤t mentham or unethum, uerÃ¹m indicium zy mifericor^ didmprteudricantur. Ne poUuerentur, rnngnudiligen tin curabitnt ; etfi non fi(i/]ent coinquindti,Ãin prÂ£tos num iuifjent. Conflitutum ernt lege, ne quid fcrmenti fit in domibus ludÂ£orum,quMdo pctfchd editur. id eft, ne communicdrent. i. C orinth. cum immundis. Fer* mentum enim illud eruteijeiendum. Sed mugisprÂ£ceÂ» P tum illis ernt, ut firmentum muliti^ expurgarent ex peiloribus fuis,ut ederent pafcha in azimisfyncerita^ tisz^ueritatts:hancq;fanilimoniamChriftus maxi*-me requirit.lUiautem contend externisceremonijs, internam iuftitiam omnino negligebant : quamuisfatit apparet quÃ mpoÃ¼uti fÃ¹erint in tradendo C hrifto. CÃ¦ terum tanta erat caicitas luda:orum,ut putai-ent feob^

XVIII ANNOT. IOAN, OE C O LÂ» fequium pricflareDeo ,fihominem impijÃimum fuÂ» iudicio ad occidcndum traderent. Verum ipfcdgniti peifcbdlis occidendus in hunc diem.

Exiuit ergo Pilatus ad illos foras, dixit; Quam accufationÃª affÃ¨rtis aducr fus hominem huncrâRefponderunt,Ã´^ dixerunt illi : Nifi eflÃ¨t ifte malefaÃ¢or, non tibi tradidifÃ¯Ã¨mus ilium.Dicit ergo Ã¼Ã®is Pilatus; V os accipitc ilium, et fecun dum legem ueflram indicate ilium.

Ã®hec er at malitia Ã¯nd^eorum, utÃua importunitate impeller ent iudicem, ut caufa nondum audita, Chri^ fium conilemnaret, credens fanÃ¼itati iUorum, gui tant fandijiit non adpra:torium irent.O cacitas^

Quamaccufat.) Principiononaccufarunt,fed fimpliciter pojiularunt ad mortem lefum, quafi indu gnum accuÃatioite^zy'qui mereatur mori turpiÃima morte.

EiiÃi.) Dicunt:TammaniÃflariumeftcrimeniU iius, ut non Opus Ãt accuÃatione .Putas nos tarn mala conÃcientia prÃ¦ditos, ut quem temere accuÃemust vr* ^et autem Pilatus, cum iam antea condemnauerant C hriÃum ad morte, Sed ut dixi,hoc ideo fit, quo mors Cbriftifieret contemptibilior .Etfinon fine fingulari myÃeria

centiaChrifli magis innotefccrct. Dicit Pilatus : Si li* cet cau/Ã non audita quempiam iudicarc, indicate uot fl habetis aliquam legem : quid opus meo iudicio Vet dicite caufam, quare ego debeaiUum iudicare. Ãtud^ uis hifceuerbis hypocrifim eorum tangit,qui innocent tern fanguinem non formidant tradere,tamen nihil cu^ rant, item dicit iUam admonitionem: Qjtatnuis ega ethnicusfim,z:y Ã uobis contemnor tanquampoHutus, tamenabfit Ã me,ut uelimaliquetn caufi nonauditlt;t traderemorti.

Ppjncipio ludÃ¦i Chriflum apud Pdatum nolue^ runt accu/are,fedfola importunitate interturbj re iudicem,ut condemnaret C hriftum. Freti enim outÂ» ritate e^yfanÃ¢imonia lud^i, nihil non fe perfuadere pojje iudicicenfebant. Seddiuinad^enfationelongc fecus accidit, quÃ m ipfi rebantur. NianififlAta impu'Â» dentia ludtcorum eR cr innocentia C hri/ii,quia Pila* tus non contentus fimplici accufatione,uoluit audire J}gt;eciem cr ipfum Ãcinus propter quod condemnan* dus elfct C hriftus. Vnde obijcit Ulis : Accipite uos iUu, nobis non eflea lex,utaliquem condemnemus cauflt non audita. Si uobis talis lex, poteflis pergere. Verunt dominus ita uoluit indicate luda:orum malitiam.

XVIII ANNOT. IOAN. OE C 0 L. licct interficere quenquam. Vtferrtio lefu impleretiir,quem dixitjÃ¼gnificans qua morte effet moriturus.

Videmus inuidorum uerbd uetnd mendjcid cÃc. Dicunt,noncÃnobis poteflas queinpictm occidendi. Quis pofled dedit poteÃÃ¤tcm in Stephanum or alios nultosi Atqui hoc perpetuo Ãeiunt mendaccs:rcnun^ ciant priuilegijs fuis, ejuando non in fuum cominodunt fediint-.mordicus autein i(indicant,ut fuis defiderijs fa^ tisficiant.CopiamÃcit Pilatus. Si Chnflus faÃet bla Jfhcmus,lt;jualem dicebant, utique iuxta legem lapida^ repotuiÃent-.ÃdcruciÃgcreo-traducerecorampopu h, non perinittebatureis, nift affentiente magiÃratu Romano, qui tune pr.tfidebat. PilatusinÃa permittit as feruare confuetudinem, quemuis noxium in pafcha hberare.VtiqueinmorteueloccifioneChriÃijudaos non puniuiffet tanquam inimicos CÃ¦faris-.fiquidemfo Ium contra legem fuam peccatian ejjet. Ã¯nuidia autem iudÂ£orum eoufque tendebat, ut C hriflus codemnarC' tur tanquam iminicus C leftris.

Vlfermo.) Hoc cotigit,non quod non effet tanta poteflas ludieis,ucl quoddefÃ¤t eis tantum audacia; tcmeritatisiomninofipotuifjentdentibuscontriuijfent totum. VerumChriflus antea pr^dixit fe crucifigiÃ ^entibus,quo magiselfetridiculo z^c.

IN EV A N G. I O A N. ^7 Pilatus,Sc uocauit Iefum,SC dixit iIli:T u es rex ille [udaeorumf

Lucds dicityC hrijlumdcculdtum cjje de tribus,def inde ddduÃ©himelJÃ¨ddÃ¯ierodem-.ndm ubidudiuitPild tus mentionemfieri Gdliltei, quod feduxijjÃ¨t populu, guid Herodes pr^erdt Gdlileie, trdnfinifÃ¨rdt ^ic C hri ftum.Commouit populum 4 GdliLed nfique hue. DeinÂ« de quÂ£ dcciderunt dpudÃ¼erodcm hic pnetereuntur. Vbi igitur redudus fiat db lierode,qui nÃ¹Ã¼dm cdufitm mortis etidm in C hrifto inuenit, iterum ingrefifiis Pilde tus,melius percontdturus omnid.

Tues.) Ã®iiec undcdufd plurimum udlebdtdpud Pildtummdm idea ddtus erdt ludÂ£d;,dd toUendds fiedie tiones,nequisuttyrd)musregnum Ã¯udeete inudderet. Aliduero ficiebdt non ddmoduin curÂ£ effÃ¨R.omdniSt quidndtn lud^ei credcrÃ«f.qudinuis ex hiftorijs pdtet Pi Idtum udlde iniquum ludÃ¦isfiafiÃ¨.Etidm lofephus nar rdtyPildtum multd mdld iUisintulifie. Ã¯nter cetera dce cufdtus tdnqudm reus,qui afiÃ¨daret regnum. quafi die cdt:P.s ne ndtus rex^Ã¯deficit Pildtus regnum,nifi corna lezyterrenum,O'de hoc regno interrogdt.Chrifius autein pulchre rej^ondet, ddmonens cum ofificij fui, ut cdufiamperqudm diligenter difiquirat. Ndm dicit:

Verba illanon fimpliciter prtetercunda funt, fed quid ftbi uelint,fummd diligentia perf^icienda, Dicit: Ojiiduides in ine,quod me regempronunciasinon ub des milites netj; exercitus. Vide qua ratione ine dicas re gern, quidnÃ¤ ofiendcre poÃis, unde uerifimilefit quod obijcis.Vel allj tibi dixeruntilterum tuum eÃ o iudex, rem meliusperpendere,quare me accufent.

Refpondtt Pilatus: Nunquid ego Ã¯udÃ¦us fumf'Gens tua ÃC pontificcs tra diderunttemiht

sic accufatus es Ã tuispontificibus, er Ã gente tua: ego de hoc crimine non contendo tecum:planÃ¨ ignarus Ãim rerum ludaicarum : neeeÃe eRuthocexalijs forfÂ« team,er ex tuis,qui fanÃ¼iÃimi habentitr. Gens ludtCf orum,quiaetiamtu ludtcuses, tradiderunttemihi Ãc ttinÃ¤um. Quid igitur ÃciÃti neeeÃe eÃ quod fubÃt ma gna caufa, quare te Ãc aceuÃarint. ludai ex prophetis ChriÃum rede rege uocabant. Zacharias dicit : Ecce rex tuus uenit tibi. lefus dicebat feeÃeC hriÃum, earn ob rem dicebatur rex. Ã¯udici qui C hriÃÃ¼ expeikibant, quiaterrenum regnum cupierunt, talia nonanimad^ uertebant ; ideo hoc potiÃimum nomine agebant apud 'Pilatum,ut fequenti capitc patebit.

Pontificcs. ) NoÂ» Ãmplici morte occidendum uo bnt,fed cum hoc contumcliapereas, Q^id igiturÃcit Ãiinparandoregnof

RefpondnlcfusiRcgnÃ»mcum non cft ex hocmundo.Si ex hoc mundo eff fet regnum mcum, miniftri mei utique decertarent, ne tradererludÃ¦Ã¯s. N une Ã utem regnum meum non eÃ htnc*

Verumt, Chriftum eÃe regem, Grpropfereatto omnino illud negdbdt oftendebat etiam gualenant regnum fiiummoÃ®ebdt fudm doÃ¢rinam infÂ»miire,qult;i^ ftdoÃ¤rindChriÃidnd mdgiÃrdtum amoucdt,uelors dindtioni diuiiue contrddicdt,uelquod CbriÃus ipfe dÃÃÃ¼et idle regnum.

Regnum.) PropierquodegoirxappeUor, noH t^huius mundi regnum,yndeimperdtornonhdbet ^uod Ãrmidet, qudÃiÃm ego ilium perditurus, ueleicÂ» Ã¼urusÃ¨regno Ãto : nihil mihi eil cum dppardtu huiiii mundi, nihilq; td!eÃgt;eih:namfieljetmihiregnumutt ddnum, dngeli mei certaffent pro me. PotuiÃem com^ pdrdreexercitummdgnumG^reÃÃere.R'iiniÃriChn Ãi,dngeliÃint.RegnumChriÃiinÃdiritueÃperte)tui pus iÃius uitÂ£ dum domindturin cordibusÃdelium. per uerbum Ãuum :Ãicq; egit, er dgit regem. Vbi ueritas tnnoteÃcit,Grlocum inuenit dpudmortales,rcgmmt C fcrtyÃ®z uidetur. QuodÃ C hriÃtusuoluiÃ'et dduenire ut imperator quiÃjiam,potuijÃet etiam fuos miniÃ ros inci tdjjc, ut certarentpro regno fuo. Etiam unus angelus

potcrat defindm C hriflutn, contrei tudteos, qui iM imbeUes erant.qudfi dicdt:7e(ucis ut dixerim tibi o late,me nihil talium qutcrere. Dicimus regnum Chri^ pi nonptum ejjÃ¨ in exterioribus,cr in ntdlo dominatu uelpotentatu : item neque in cibo zj-potUiUel externis cercm0nqs.R0m.t4..

Dixit itacÃ illi PilatuslErgo rex cs tue* IgifÂ«r non negds te ejje regem f Sdtis pletnd uerbd. Refpondit lefus : T u dicis,quod rex fum ego. Ego in hoc natus fum, 0^ ad hoc ueni in mundum, ut teftimonium perhibeam ueritati.Omnis qui eft ex ueritate, audit uocem meam. Pilatus di dt ilIi:Qiiid eft ueritasf*

Dicit-.Alfentiordiilis tuis,qui me dicis effÃ¨ regem: fum rex: fed eÃ mihi aliud regnu qudm hoc terrenum. Ã®ion fumrexquiufurpomihi per tyrdnnidemregnii: feddpdtre meo hdbeo hoc regnum, idm olim per proÂ» phetds promiffum,ut hdbetispfdlmo fecundo,

Perhibeam.) tgiturin teÃimonioueritdtis fitum eÃ regnum C hriÃi,eo quodfideles conÃituit,^!^ uerdÂ» ceshominesreddit.

Qmnis.) Si audit quiffiam uocem Chrifii, is erii ex ueritdte,zy de regno Chrifii. C hriÃus iÃam annuna dduit,quidixitfeuiam,ueritatemoruitam. Et;Nf*

I N E V A N Gt IOANÂ» jjÃ¿ gt;no uenit ad patron, nifi per me. Nundus abhorret ab iÃ¼a ueritate, C hriftum ejjÃ¨ laluatorein noflrum : fuper idam confiÃionem ecclefÃ®a Dei adiÃcata e^l,aduerfus ^uam portÂ£ injirinihilprteualebunt.Hoc eil quod Chriftuspra:dicauit,cr totmiraculiscoprobauit:nam ouesChrifliaudiuntillamuocem:quosDeuspra:deflia nauit, utefÃentfilij Dei, hi uocem hanclibenter fufei^ piunt,craures Ãuas omnibus aliisdo{lrims,quiÂ£conÂ« traria proponunt,occludent.

Ex ueritate. y Audiet teÃimonium hoc, qualiter deus uelitperpetuus eÃe humano generi faluator. Hoc officium meum, ut pra:dicem praceptum domini. I flt;lt; uifum eA Deo patri, quod non uelit faluare inundum, nifi inÃlio. lam maxima pars hominu aberrat in hoc. Omnes haretici Ã^iÃnatici deÃeiunt ab eccleÃa, quia hoc ueritatis teÃimonium non ampleihintur Ãyn^ cero animo.

QuideÃ.) QuieritPilatus^quanamÃtdlaueria tas,cuiut teÃimonium perhiberet uenitinmundunt. Ã®ion quicrit de deÃnitione ueritatis, ut quidam putant Cyc. Sed indignÃ¼s erat qui edoceretnr, qui etiam alias fanas doArinas C hriÃi non magniÃciebat.Vnde bene dicit-.OmnisquieÃexuerita.c^c. Hypocrita:etiamft ueritatem audierint, qt Ãmulauerint aliquod ÃudiÃ¼ ue ritatis,tarnen no audiunt uocemChriÃi, quianon funt Â«ues. Quamuisdicantfe multa credtre, tarnen operia

bus oflenduntfibitTlanon fktiselJÃ¨perfuafa.TaUserttt etiamPilatus .Hoc planÃ© multos tmcrcdcbmttlt;lM quotidie qucrunturdceuangelijsplurimum,^fumt tnameuangclij paucisuerbis fuinereuolunt, dumdoÂ» cemurpcrÃdem C brifli iuftificandos, quiefides fum^ ma eÃ¼ noftne falutis. Aliusfiduciam fiuam ponit inope ribus proprijs, alius in interceÃionibus fanckrum, alius in facrificijso'c .fed nos fcimus unicamueritaa tem ejfe. Pilatus idololatra, unde non toto corde qunea rebat tnam fua ctdpa obteÃ¢umfidt ei myfierium Euatt gelij O' luxueritatis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;

Ec cum hocdixifletjtcrum prodtft ad ludÃ¦os, didt iiIis:Ego nullam cau faminuenioinÃ¼lo.

, Nihilominus quum Cbriftus nondum edociÃ¤ffit Pilatum,tamenfatisanimaducrtit,noneffepericuluin tale in C hrifio, quale putabant ij qui C hriftum accifa fabant.

Ego nullam. ) Vos Ã®ud^ei etfi ftrenue accufetis, ut regem,uel feditiofum, uelprohibentem tributa, nia hil ego inuenio, quod meretur tantam accufationem.

I N E V A N G* I o A N. J40 terrenits magiftratusgrauiÃmepunire fokt:nam liÂ» cct etiam alia obijcercntur, ea tarnen nS tanti Ãebant. Ita etiam quotidie adhuc fatan aducrfus minifros uera bi meditari fokt, quafi terrenam qicampiain potefta* tem qucerantfOr magi/iratum nihilifrcere uelint. C terum Pilatus non femel ab hoe cralijs rumoribus ali^ enum effe teftatus eR C hriflum.dixit: Ego nÃ¼Ã¼am eau famGTC- neq^hanequam uos totmodis exaggeratis, nequeuttamaliamX er turn, Pilatum mul to plura los cutumfÃ¹ijfe eit Chriflo,quÃ m Euangelifla deferibat : nequeoperlt;epreaum eratomnem narrationeminfere re. C^ia autem cognofeebat Pilatus innoeentem Chri ftum,fui offteif erat C hrifum liberare,nee pati ut tanÂ» taperÃdia lu^orumgrauaretur. Etquia defesinitio fiÃ¤t,idtro quoque prolapfus eA,cr magisatq^ magis 4 iuflitia deÃediere ineepit. I f 4 cÂ«/w Ãeri fokt,utfipaua lulum rejÃieias,uel minimum quiddam eeffes, mox ma gis edX magis prlt;eeipiteris. vnde etiam C hriÃum eons Ãrt latroni Barrabte : er latronem dimittit, C hriflunt uero innoeentÃ« ad Ãagella rapit, er eoronaÃ^inea eos ronat, atque eorampopulo non fineludibrijstradueitt id quod iuÃum iudieem nequaquam deeebat. TametÃ nondum eb progrediebatur, ut totum perditum uelkt C hriÃum,nibilominus iuÃitiam negkxit.

Eft aÃ¶t confueiudo uobts, ut unutn Â«Jimi warn uobis in pafcha. Vub is 'ne ere

XVin ANNOT. IOAN. OECOt. go dimittam uobis ilium regem fudaeo* r um f Clamaucrunt rurfum omnes disÂ« centcs:Non h une, fed Barrabam. Erat autem Barrabas latro,

Cumpolfet C hrijluin eripere O' dintittm poteÃÃ¼t te iudiciarid, condonare tarnen uult Ã®udeeis, quafiper mifericordiam liberet C hriftum, o non per iuftitiawt etbfoluat-.quodper fe non caret magna culpd.

. Vobis.) Dat tudceiseleilionem. Sunt quiconfue tudinem iftam iniquam putent, eo quod iuxta legem di ttinamnocens iubeatur perdi,quafi humana traditio aliquid diuina legi addiderit, o itapepercerit nocen^ ti.Attamenmihiuidcturtolerabilis,quatenus publica iuÃitiiC non Ãtdetrimentofa. NdW fcfi iudiciununt O (dterum abfoluere, fic tarnen utno det occaÃonent alijs peccatoribus amplius peccandi : nam o DetiS ipÃe ad mifcricordiam pronior efl quam ad uindiikimi â¢ l.exenimilld,quanocentesiubenturoccidi,qudlesÃte re homtcideeoe. data eil in utÃ¼itatem populi.vbi igitureautilitas populi non incommodatur iamlegk neque Ãtuis. PoteÃenim iudex per nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fuant

di^enÃare, o legem temperare, manet tarnen nihilos ~ minus mens legis, ut populus Ã peccatis coherceatur, OconÃet pax publica. Ã¯taconfuetudoiÃautcunque tntrodHih,nequaqudm uideturinutilisÃÃ¤jÃe. SicalioÂ»

. T N E V A N G* I o A N, ^ui fl rigor legis non tain feuer iter teneatur, nihil pr^it iudicabit iuftitiie. Ã¯deo relinqudinus confuetudincm ib lam,ut tolerabilcm cr bonain. Index interim iuflitiant fuitm feruarepotefi. Sipopuluspojleu minus receÃiÃi fetdpeccatis,Ã)e huiufmodi Ã®iberdtionis,tuncneque tiospoterimus approbare confuetudinem iftam. tnues nimus in ciuilibus legibus, aliquando reges di/penft/Ji rigorem legis.Et uidetur confuetudo ilia,non fine my^ fierio ejfe introduÃ©kl. Agnofcebant Ã¯udtei tanquam fe obnoxios morti in Aegypto, diuind mifericordid libe^ rdti, in cuius mÃ§moridm folennem illdin confuetudh nem hdbebdnt, ut noxius quijpidm morti, dimittdtur, Sdne totum humanumgenuscondemnatumerdt,CT in ueropdfchdte, quando Chriflus mortuuspro nobis^ Uberdtum eji. id myÃerqhoc loco uidetur infinudriz ndm dlioqui ludlt;ei folum liberdti erdnt ex fcruitute gr4 uiÃimdiprtetered primogeniti Aegyptiorum occideiÂ» ldntur,zy ip forum Ãlij mdnebdntintdili(:y'c. tgitur tx pdlrumtrdditionibus,qui dgnofcebdnt in pafcha humanum genus liberdndum eÃe, Ã uero imindctfa Idto dgno, dimittebant noxiuin quenddin. Ã¯td quibuÃgt;, ddm regibusmos Ãtit in priecipuisÃ/iis, ut in natdli Chrifli crc. omnes cdptiuos liberdri, ut ieflentur diui^ itumbeneficium. i^ihilominuscdmclementiam ftefer Udre decei iuaicem,ut rigor legis feruetur.

tur ilium miferumregem. Apparet fÃ tisqudmmifcrd gens fint Ã¯udeei, qui non alium regem nadi funt.dimit^ tamuobisillum.'Ddbateiseledtonem,utdliiEuangeIi ftÂ£ dicunt,inter C hriftum Ã§y Barrabam. C onnumera bdt C hriftum homini peftimo, Cf putabat tudÃ¦os nea qiuquam liberaturosBdrrdbctm,fedpotius innocent tem Chriftum.

Nohunc.) Vnanimiscofenftisinpecatto.Ciudtt td ignominid hcecfterit C hrifto innocentiftimo, Oquot; ft^ Iio Dekquiftq; ftecum expenddt. NonnunquamprÃ¦teri ri in officios, maxime dolet generoftspedvribus, cum prieftrunturindigniidignis: quanto maiorignominia eA,ft innocentiftimus condemnetur, prieftratur itli fcclerdtiÃimusiEtiamdlijcdptiui,utduoldtronescum Chriftocruciftxi,ft:diÃeprÂ£ftrcbdturinncquitid:laeâ tronem iHum feditioftim pctunt.Licet etiam hie uidere ingeniummundiiquiftemperftliosDeicondemttdt,0â peftimos quoftq^ fuo Ãuore profequdtur:ficilius impes trdret etiam Turca hodie ueniam abhoftibus uerita^ tis,qudm qui ueritatÃ« annunciant, adeÃ´ dejpedum eil tterbum cruds in hoc mundo. NoÂ»/Ã®t igtfwrKoWÃ®wÂ« uum,fi principeshuius mundi innocentes condemnent,quandoquidem ifta prius accideruntma

E5^^;Vnc ergoapprchendit Pila flageÃ®lauit^Et plcdÃ¯entes coronatn defpinis impofueruntillius capitijÃ³^circundederunt ilÃ¯um amicu^ io purpureo,acdicebanc;Sa]ue rex lu^ dcCorum.Et dabant tlli alapasÂ»

Quoniam igitur C hriftus potiÃimum accuf^dtur affvÃ©hti regni, earn ob caufant ipÃe ludibriÃ ctum Ãub ieihu eÃ¼.Bt iterum uidete quomodo 4 iuÃitia declinet Pilatus.Ciuid meruttChriflus, quemdixitabÃq- omni crimine ejje,ut flagelL(retur,coronaretur,Qr traduces rcturcoram ommbus ? AtquiiniuÃitia Pilati,perhoc ob oculosponitur. Ã®iondecetcuminiurialt;dtmus,faâ tiare malitiam alterius. Pa ejl ciuilis ilLi prudentia, Ã¿uÂ£ expers charitatis eÃ¤,neque magniÃicit,Ãi cum alt terius periculo Ãalutem qu^rat.

Apprehendit. ) imufle, abfq^ omni coufaÃatisÃt ^irushacratione populo :Ãednequaquaminuidiscr tnalis fatisÃeri poteÃ:flagcllarc Ãcit O' permiÃt. Ã¼on UeriÃmile, ut Ãiis manibus flagcllaucrit,fed Ãii milites. PtnonÃilum Ãagellarunt fed coronam impofueruntt qnaÃ maniÃfleirridentes : Eccc,quia dixiÃi teeÃe res JOÂ», dignus cs qui coroneris ; coronabimus autem co*

Ã N N O TÂ» I O A N. OE C O L, ron4,^Â«(tm meruifti,joined fdlicet .Ua ctiam alia (Juoi ficbantibi,fymbold erant regni : purpurcu amiculunt jCr harundo, qt(Â£ crat jeeptri loco, alapceq^ quÂ£ erant loco donariorum,!^(dlutationcs. PotuiÃent alijs ludi igt;ri]setiainChriÃumprofequi,fednokbant. Hiecatt^ tcmpptiÃimumdelcgerunt,utagnofceretureÃe tyran nusiundc poÃea titulus feriptus eji. N Ã¤ terrenos prin* cipeshocunum folum male habet, Ãaloco Ãuomoue^ antur : potius Ãe uindicant,quÃ m iniuriamÃihm deo. Alij Euan^eliftic feribunt genuftexiones coram facert dotibus. Verum quemadmodum Christus coronatus cil, itaadhuc eledi miniftri Dei coronantur, ne qiaeÂ» rant in hac uita dclicias, gloriam zj uoluptatem, fed poÃ C hriÃum Ãrantcrucem ,Ãgt;incam coronam orc, Ham ignominiam Ãrre pro ueritate zy irrideri,folcn^ tteeA piÃ difeipulis ChriÃi. Summam piorum gloÂ» riam irridet mundus,putatq; eÃe Ãinas.

Purpureo.) Qjipd amiculum ipfum etiam fan* ^uinemÃgniÃcat, quempij eÃundunt. Omnia uidemi tureÃeridicula,ut feiantpij fe expoÃtos ignominbe. Salue rex,uiuatrex : fed per antitheÃmiUizy perirot ttiam dicebant. quaÃ dicant, qui minime dignus aliquo ZS regno. Alij munera regibus oÃerunt,illi alapas. Su* prÃ dixi fymbolum eÃe impudentis fermonis, ut cornÂ» j^rimantur ora eorum, quÂ£ laxata funt in uaniloquiuf in blaÃhemias .itaipÃ alapas inÃrebant c hriÃaÂ» ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;teÃantes

IN E V A N G. IOAN. 54.5 teflantes quod impudenter fc regent dixijfet. Ciuomoa do autem milites truiktrunt C hriftum,tdii lutius defcri bunt, quot uulneru orc. fed cum Euctngcliihe omifeÂ» rint,periculo non caret ilia ueUe fcire.

Exiuit iterum Pilatus foras, ÃC dixit illis: Ecceadduco uobis ilium foras, ut cognofcatis, quod nullam in illo cans fam inuenio.

Edui^io ifta cxpr^torio ad populu -, addcbat C htj ilononnihil doloris: nam ficutuoluit pro nobis pati^ GT fumpfit in feJponte etiam dolores, ita or pudorent, Qjtamuis C hrifus caruerit omni criming, tarnen infir mitatem nofirametiam guftare uoluitAta cum fic tra^ duccreturcoram populo,cr appareret in tanto cotenz ptu ueflium,non ignarus fuÂ£ dignitatis,utiquenon paruumdoloremfenfit.

Ecce duco. ) I terum habemus excufationem pro Chrifto,Qr condemnationem iudicis. Qttare flagellar uit ilium, ft nullam caufam inuenitt quafi dicat ; v t ui: deatiseumnequaquam ejferegem: nihil uidebitisra gium in illo : nam accufatus erat ut rex. Quis putaret hominem ftc flagellis difcerptum, ej fire hamini item parem, refirentem ficiem potius leprofi, quis inquant putaret iÃ¼um effe regem iJAon eA uerifimilealiquiet metuendum de illo,quifc humiliatus efl.

Exiuit ergo Icfus foras, fercns fpi* neam coronam,6C purpureum amicu^* lum,Ã´^ dicit ilhslEcce homo,

Moturus Ã¤d mifericordiÃ popidum, dicit : Videte, homo ejl: nÃ³nne fatis mifcre tmilatus ividete mifcru, fldnc nihil regium in illo^pparct: fed quid, fe regem dixit,cmendauiilluin:fdtispunitu!pronugi5fuisqudi temere cjfutijt. PoiiÃimu bif uerbis uult indicdre com temptÃ¼ C hrifti er Herodes etidm, qudmuis interim cu peret etidm Ã¯udÃ¦os mifericordese/fc, ut liberdretur dh hoc iudicio. Ud contemptibilis eft Chriftus erpopului dei cord, hoc mundo, utfÃ¨rÃ¨ no fint Ãmiles hominibus, PfdlmusdicitjVermemo'oppt-obriumplebiscrc.

Cum ergo audiflent illum fummi fa cerdotes amp;nbsp;miniftrijdamabant, dicen* tes:crucifjge, crucifige. Didt tllis Pila^ tus: Acdpitc uos illum amp;nbsp;crucifigite, cgoenimnon inuenio in ipfo crimen.

Jdin uidet Pilatus,qudm ftultumfit cofilium fuum, q impldcdbiles beÃbe fint inuidihomincs,qui nullispae nis miferorÃ¼ fatidri poffunt. Oportebdt facerdotes er tniniftros iUoru in primis pldcdbiles effe, uifd tarn mife raÃeie C hriÃi,fed iUi magis uertuntur in Ãarorem eT infanidm. Et non fimpliciter poÃulant ut C hrifius cru eiÃgdtur ,fcd cum quodum clamore er indignationc.

IN EVANG. I O A NÂ» 54.4. QttO(iÂ«oÂ» poterantiuÃis accufationibus impetrdre, bocclamoribu5cottanturextorqum,0'dicunt:

CruciÃge,) QifaÃdicant:PeÃimuse/imortaliui longe grMiorempatMm meritus eÃ¢,nenipe ut adigm tur crud. Erlt;it enim ignoininioÃiÃitnum genus mortis tipudiudieos,adigiincrucent. VndeÃtbindeeundent uocem rÃ©pÃ©tant, ut ajÃ^ius lUorum agnoÃcatur, udeÃ ÃticuloÃerunt ÃmguinisChriÃi.'E.xcuÃaurnuncite^ rum C hriÃus d ludice Pilato.

Acdpite.y QuumuisÃÃ¤gellurimearn,cogor 14^ men dicere eum hominem eÃe innoxium : hucq; tendit 'EuungeliÃu. quuÃ dicat : Nullam cauÃam inuenio, tOiÂ» ceam quod uelit inuadcre regnum.

INIcrcifterd, quÂ£pra:cipue decet commtmorare in memoria dominier paÃionis,cAinnocentiada mini, teÃimonium ÃrenteipÃoiudice contra ÃcipÃunt. Nam fubindedicitÃ¯udieis,fe nuUam cauÃam inuenire inillÃ³Ancufabatur,quod regem Ãe dixiÃef.Ãed non con tentus hac ineuÃatione Pilatus, ideo aliam adÃrunt.

Refponderunt ei ludxi: Nos legetn habetnns,amp;^ fecundum legetn noÃram debet mori, quia fecit feipfum filiS Dei,

BlaÃgt;hcmiam nunc intenduntchriÃo,quaÃi inia que ÃciÃ'et Ãc filiÃ¼ Dei. Um Ãatis apparet contra Arit^ tiosÃ§y alios qui noluntCbriÃuin paremeÃeDeo pa*

tri,^Ã,ciuntÃlium quaft adoptiuum,quemadmoiiunt clt;eteri faitdicUilifilijDei, utinpÃdmo 8i. Egodixi, dflellis,amp;filifexcelÃ omnes. CiuodÃnonobaliitm cdufam dixijÃet C hriflus feÃlium Dei,nequi(quiim lu^ d^i occaÃonem accuÃtndiuccepijÃent : Ãed Ãatisappi^ ret ex hue accufatione, quod tKrum DeiÃliutn fe dixe rit, Hoe eÃ¢ Ã:e(nduluin luduis,atque omnibu! amguit tibusitigenijs,quidiuinciÃ)lentieÃi!nare iuxturatio^ nem eomm,qudfi eudemÃliutio in diidnitMe, ut in huâ munitute. Erut tumenÃlius Dei, or nonÃeipÃimÃcit. Deut, tj.crulqs locis legem hubent uduerÃa ÃlÃ)} fgt;rophetui,ut lupidentur. Lex quidem iuÃu,etiÃ¤ hodie noneÃimquu,utlupidenturÃlÃprophetce,quipopu^ lum Ãeducunt,Ãquidem deÃflere nolunt Ã¹ Ãu ÃduHi^ ene. EAuutemhoemugiÃrutus Ãeculuris, noneorum qui uerbo er Ã:rip turu regunt. Dicunt: Reus eA mor^ tislne igitur pÃ»tes illitm omnino eÃÃe innoxium: non ut^ tendis tu quantum crimenÃt,itu blu/Ãhemuref

Cum ergo audilÃ®Ã¨t Pilatus hunc fer^ monenijmagis timuit.Etingreirus prae toriumitcrum.

PilutusuuditohocÃrmone, timuit, nimirumopt^ tiionequudumgentili,quiu iuxtuethnicorum Ãbulus audiuerutÃepedeosuerÃutos in terris, louemerJ^er^ curium ere. C^uiuChriflusmirufleerutoperu, putu* butChtiilumex numero iÃ¼orum elÃ:,proptereu ti* muitÂ»

IN E V A N G, IOAN. )4-$ muit, g nod tanta iniuria Ãlium Dei Ã ffvciljÃ¨t. Videte ^uÃ m Quitus fit timor tUe; nam quamuis timeant de p(xna,non tarnen ceÃant maleÃ.cere:unde non eAfan â ^silk timor, quohomo magis timet peccare, quant propterpeccatapuniri.

Qttia nimium deÃexerat d iuflitia,cr innocentent C hriflumflagellauerat, indignas er at cui C hriÃus tan ta arcana reuelaret. Ita etiam docuit nos C hriÃus, tent pus effe loquendi, Ã§r tacendi tempus. Ne mdrgdrt to porcis obqciamus,Qr faniÃ®um canibus. lam antea eda ^his erat ChnÃi regnumnon eÃeexhocmundo,or ad quanta miÃus eÃet: fed non expendithocreÃonÂ» fum.Itaq; non dignus ut nunc reÃgt;ondeatur iÃ¼i,quamÂ» uispoÃeareÃonfum Ãt,potius tarnen ÃÂ£himcÃ¼,ut ftindicareturdiuina gloria.

Dicit ergo ilE Pilatus : Non loqueris mihifNon uidesquod habeam poteÂ« (iatem crucifigendi te,0i poteftatem ha beam dimittendi tef

Antea audiuiÃis correptu timorÃ© iudice, fed uerbÃ ÃHusnuUamfapiunl modeÃiam:adhucintumefcit,Ãbi tribuit fuam poteÃate,Ãicit fe fuperiorem Deo'.crnon. attendit,quad audierat ipfum e^Ãlium Dei,fed quoi

uin^s ante fe ftaret GTc. i^udfi dicerct : PoffÃ¹m te Ube. rare,fittan eft in arbittio meo. Plus attendebat Clt;efti^ rem Komanu, qudm deum coelorum. Vude qutadidlis His blt^hemabat nonnihil reprehenditur 4 Chrifto.

Refpondit lefus : Non habercs pote fiatem aduerfum me ullam.nifi tibi daÂ« tum effet Ã¨ fupernis. Propterea qui me tradidit tibi,maius peccatum habet.

Reprimiturftuperbia iudids. Qjidntuinuis,inquit, tu ^meris,qui(t f go innocent f 'tm, nuHam hdberespo teftdtem : pcrmittctm turnen tibi hic, quod conftitutus fis iudex Ã Pjomunisfed dutoritus iUd ddtu eft, non con trd innocentes,uenmt in feditiofos or noxios.

Efupernis.) Itadeo uifumeft,ut egoin munus tuds trdderer er dccufer innoxius. Singiddii diftien/dtione iÃ¶c cotigit,ut ego ftlius dei db homie ethnico dijudiccr

Qui me.) Ã¯deft,me innocentem. Videmus hic etidmdifcrimeneftÃ¨inpeccdtis'.nonomnidjUtquiddm dixerunt,iequdlid : S toicos fecuti er Ã¯ouinidnos. Licet cxeddcmrddiceuenidnt,tdmen eftdiid dmdritudoin alijs: proptered no pdridfunt peccatd. Grduius qui per tndlitidinpeccdt,qudm qui per ignordntidihic uenidnt merctur, iÃ¼e non.ludici nouerunt mirdculd, uitdm iu* fidin innocentem,ideo mdgispeccdrunt. Pilutusut rthnicus ne^ feiebat lege]n,neqi quid promiffim in ib^

h,txcujdtur Ã tantopeccatoyfed non ab omni. Opors tebatiuÃeiudicarc Z2' nongratificare parti aducr/a^ riie cum damno alterius.Obferuare hiclicetetiamymd lam potcÃatemejjcprincipibus htiius fcculiaduerÃts filios Dd:ne^; enim principes, neq; reges, neq^ omnes diaboli, uelptlum poÃent de capite iuflorumaufirre^ niÃfuperneiÃisconccderetur. EtkincpotiÃimumcon folattonem accipiuntfandi miniÃri dei,quia fciunt dtra uoluntatem dei nihil contingere. SMm uolunta^ tern Deo confecrarunt ez fi{biecerunt,eagt;n ob caufatn magis confiantes, z^rpati(ntta ainpliori pr^editifiunt^

Et ex eo quaerebat Pilatus dimitterc ilium Judaei auiem damabant dicena tes : Si hunc dimiferis, non cs amicus CÃ¦faris. Quicun^ fe regem facit,con* tradicit Caefari.

Exhoc tempore, quo audiuerat Pilatus Chrifiun habituefie pro filio dei, cr quia etiam maiorÃ« cidpan reiedfiet in ludaos, quodperinuidiam fflum tradidifÂ» fent,qu^ebat dimittcre ittum. Verum no tanto fiudio, quanto oportcbat,fid quantum licebat per gratiam Im d,eorum,adhibebat aliquid opera:, laboranspro inno* eentiadlius: fedfiufiralaborabat. tterumapparetina ttocentia G hrifii. V idemus quod hiec accufiatio non re^ dpiatur Ã Pilato, qui non curabat hoc, quod[eficiffet

filium Dei, nc^; putabÃ¤t dignam cMptin ut occidere^ tur. Qjidinuis non hic habeamus tdlia, declarauit men ludeis htec, ut lUiprima cdufam iterum djjiimdt.

Sihunc.) Mindnturnunc,0'quodnonpoterdnt rdtionibus impetrdre, minis extorquere uoÃ®unt. qudfi dicdnt : Qudmuis exaifet fe, quod non Ãt rex huius mundi,Qr regnum Ãium nonÃtcx mundo, nihilotni a nus dixit fe regem.

Quicunque.) HocomninoRomanoImperdtofi graue erat, quod quis fua autoritate dieeret fe regent. C eefar folus regnare cupit toti mundo, proinde uide tU quid fisÃ^rus-.nequaquam poterisdimittereiUum. i/iinantur iUi quod feditiofos permittat uiuere:fed apa paret quam uacuus omni iuÃitia,qui tom leuibusminis d iuÃitite tramite depeUebatur.

Pilatus autem cum audiuiflet fcrmo nem ilium, produxit foras lefum, amp;nbsp;fe=Â« .dit pro tribunal! in loco qui dicitur Lt^ thoftrotos, hebraicc autem Gabbatha* Erat autem praeparatio pafchÃ¦,hora aU tcm fermÃ© fexta*

Vtprimum Vilatus audiuit memoriam Clt;efaris, eduxit Chriflum foras,iam paratus ad condemnan^ dum,plus timens hominem mortalem,quÃ mDcuin immortaÃ®em : quamuis non effet iuÃus ab Imperatore,

Tribunali. ) Apparct quod non amplius inquiÃa turnsÃt cauÃaw.quodindicium efliniujiitiie. Locus bmor,aptus iudicio firedo.Decet ut iudexÃ;deat,quo utranque partem MdirepoÃit.Oportebdtuutemillant , fententidfummo loco promul^are,utappareret quam ta iniuflitia C fcn/fÂ«Ã® opprimeretur.

Pafcha.) Adiungit hoc tanquam rÃ©m plenammv Ãerij.Vult dicere : Aderat iam tempus iÃud aDeo de^a Ãinatum^ut uerus agnus pa[chalis,no typicus, occidee returpropeccato mundi.

Hora.) Humerusiflenoncaretmyftcrio.Adam f;xto die conditus efl, ita etiam ÃextodieC hnflus mor iuus Ã©fl. Heque Ãc lt;etates numeramus, ut pterique,fÃ©d plenitudinÃ© mundi per Ãex dies,ut tempora etiam C hri fli plena ÃntÃnteUigimus.Alij alia adÃrunt,fed tameit nondifcordant.

Et dielt (Ã¼dacistEcce rex uefler. Hli au temcIamabant:Tonc,tone,crudfigeiU lum.Pilatus dicitilhs : Regem uefirum crucifigamf

^uodChrifluf condemtweturtan^uÃ¤ rex.obiurgat CT improperat ludteis. quafi dicat : videtis qualis rex uefleri N onnepudet talem hominem-, tarn mi fere tra^ ikltum,regem ejfe ueÃrumilrridetur regnit Chrifii ab ethnicis, qui ignorant quak fit regnum in fpiritu : cr quicquid idis dixeris de ueris uirtutibus, ndiculu erit : apud Cuperftittofos autem alios tud^os erit offin^ diculum maximum. Et qui operibus laborant,quomon dopolfent firreChriftumeffe fidutemnoftramiquoa niam qua; oportetfidei tribuere, id operibus tribuunt^

Tolle.) Magnam dignitatem indicant iUa ucr* ba.quafi dicant:Ã¯nuifus eft oculis noftris: ne diu patia^ ris portentum iftud uiuere: dignus eft turpiftima mora te,crnonuulgari.

Crucifigam.) Cumficinftunter peterenttudai, demum iterum irridet illos. Regem 'ne ueftrum O'c.Ã¯r rifionem ha;c uerba habent.quafi dicat: N Ã³nne hoc pa riet mbis ignominiam coram gentibus omnibus, fi cru cifigam regemucftrum,quiin fcripturisueftrisuobis promiftus e^ilta fÃ Ã¢um e/l diuina dijpenfatione, Kt pr^efcs maneret in irrifione, ut ipfi fententiam contra fe fment. Toueamfidiunt,Qf cadunt in dlam.

Refponderunt principes facerdo* turn : Non habemusrcgem, nifi Caefa* rem. Tunc ergo tradidit ilium eis,ut crucifigeretur.

Tanten fcriptura promifit eis regem Chriftum, ficiam palimrenunciant Chrifio. indigni igitur reÂ« gno C hrifti,cr digni quiCafaribusfcruiÃ¢t, et inlibcr^ tatem etiam iBam externam nunquam redeant, quilt;t uerumrcgemnegauerunt.SicutpriusTictrrabdmprteii firebantChrifto,itct nunc Ccefarcm regifummo deo,

OSfcÂ«p cÃ nobis per Enangeliftam mim innoÂ« centia C hrifli, etiÃ¤ ipfo indice tefle, qui fepties Chriftum exculÃ¨(uit,qmdnihil criminis inipfo inues niret. TDecldratus ef autezj-Ãcror Ã¯udceorum, qui imÂ» pldcdbiles conflanter chriftum dccufarunt, donee im^ petumagis iudicemperuincerent,quÃ¨imiuftddccufd^ tione.vbiigiturfententiÃ¦ Ã¯iuheorum Chriftustradies iuseft, confcquenternuncipfttmmortÃ«or crucifixion ttem Chrifti, in qua patri nos reconciliauit, J}gt;iritus fanihis narrat.

Accepcrunt autÃªlcfumjÃ³i abduxe runt, amp;nbsp;geftans crucetn fuam cgreffus eftin Jocum, quidknur CaluariÃ¦,heÂ« brake autÃª Golgatha, ubi crudfixerÃ»t ills, et cum illo alios duos hinc amp;nbsp;hinc, medium autem lefum.

htcc confiÃ¤eratidÃ¤ funt. Scitotcigitur hiepotiÃiniunt conÃderÃ¤n debcre mortem Chrijiiut fatisfitÃ©boriantr qud coeleflispater nobis reconcilidtur:non quod non clegerit nos pdterab teterno, fed quid fic dccreuit,ut fpem nolh'dmconÃrmdref.ttdm hÂ£c poliÃimdcdufa monischrifti. Pldticante clegit nos deus, dlidsnequtt qudm miÃlfetÃlium fuum .In Chriflo eleÃ¢iÃtmus^que oportebdtitd humilinri, nc/pei nofira; dliquid deeÃ'et. Qjii hoc cogitdt, non dubitdt de beneuolenttd caleÃit pdtris. interim tarnenÃid morte mtdta commoda nos bis dttuUt, nempe cr contemptum humana: glorie (y huitisuitÃ¦. Duo enim ilia potiÃimum nos impugnare folent,(yÃ diuinisabducere. Alij cupiditate glorie pe rierunt,dlq deficiunt nimiaauiditate huiusuitethiqi duo maximihoÃesÃunt.Chriflusigiturmoriturus pro nobis, morte Ãta omnium ignoininioÃÃtma docuit noi nt humanamgloriam calcdremus,zyuitdm prefens tern no tdntiÃceremus,fed obedientes eÃemus deo ufs que in mortem. Ã¯Ãaueniunt in hac ledione expendetis da tprinapio cum quanta ignominia Chriflus paffiÂ» fit : fecundo, quanta conflantia mortem fubierit. Hoc indicare Euangeliild uoluit,reli(iis multtsalijs,qiue nonita neceffaria erant.

Accep.) iiimirucucrudelitate magnd,crciÃ®g;rlt;t tulatione, quod feduilor iÃe incidiÃet in manus Ãuu.

I N E V A N G. I o A NÂ» 3^9 fii,nonfolum quod moriendum erat itliincruce,fe(l quodipje fuatn crucem cogebaturgeflare-.Nemo enint tnalediÃ¢am iÃ¼am crucem attingereuolebat'.quamuis ut alq dicut,crux ea impofita Simoni cuidam Ãiit. Pe^ trusmprima epiflola fuadicit Chriftum portaffÃ©tioa ftrum peccatum fuper lignu .Inde fatis apparet, quant molejia illacruxfiferit, i^onleuc onuscrux,fed lomÂ» ge grauius peccatum. Pert ChriÃus, ne nos Ãramus. EÃ alia benediikt crux,quamÃremus Itbenter cunt ChriÃo.

CaluariÂ£. ) interpretatus eÃhunc locum Apo^ flolusin epiÃolaadHebreeos,adduÃ¤o ex MofeteÃiÂ» monio etfigura quadam,dtcens: Animtdium enim quo Rebr. rumfanguis infirturpro peccatoinfianiki perpontia pcem, horum corpora cremantur extra caÃra. Ciuaa propter cy Iefus,utfanÃ¢ificaret per proprium fianÂ» guinem populum, extra portam paÃÃus eÃ.Et quid[ia bi ifiÃ figura uultfNimirum indicatur nobis,C hrifiunt ^ fid/fi habituperipfiema, reiechm ab omnibus, quema admodum cinisiÃeexcaÃri5,maledi0luscinis uideba tur.Prophanum efi,quod nonpermittebatur intra caa fira. Eaigitur quÂ£ eqciebantur ex caflris,habebana turproimmundis. ItaetiamChriÃum oportebatmaa xime contemni:unde extra portam paÃÃcs efl.

EgreJJiis.) Exciuitatefcilicet: ubi indicaturquaa C fcn/lwÃ¯ indignusfit ciuitate Hierufalem, cum tame

fp/ÃªÃtrexum cÅleflisdiatdtis Rierufaletn. CÂ£ter4 mdiorcm contumeliam indicant. N oÂ»fcceÃit in locutjt aliqucm amÅnum,fed inÃmatiÃimum, ubtÃcinoroÃk punicbantur.ad Ãcrcas miÃus eji C hriflus.

Golgatha. ) Non efl uox bcbraica, niÃi generali nonnne^i^niÃÃub hcbraicis Ãyriaca comprebendas. IbiÃ ucteribu5,quos tarnen nollcm in hac re contemni, annotatum Ãitdn hoc locoÃiiÃe AdamÃepultu, pro^ ptcrca oportuiffe.Chriflum hoc inlocopati'.fatista^ men quantum ad hifloriamattinet,aHicronymo re^ Ãlluntur. Sed quidÃt till non hifloriamcomcndareuoigt; luerintyÃedpotiusÃubindicare dominicain paÃionem, t. quaÃinos omnesquiexprimo AdamprocelÃtmus,aÃi mtlemurcranio propterÃeruitutem,mortemqÃErat enimÃumma noÃrideÃKratio abÃqueChriÃo,ispro^ pter nospatidebebat. Vndeuidentur ueteres allufjÃe nonnihil ad noRram redemptionem, qui hadenus in tiobis ueterem Adam circunÃrimus,^'propter iUuntt quia Ãumus mortale5,rede aÃimilamur C aluarite. C ab uariaoÃibus plena,nibil decoris,mhil uitee^nihilq^ Ãen^ fush'obet. Sicinhomincoinniadiuinapei-ierant,Ãdi filij ira er mortis. Sed rclinquamusillayfufficitagnoÂ» feereÃummam ignominiamqua affiÃ©htsefi ChriÃtus. EgrcÃÃisigitur ChriÃusinlocum inÃmiÃimu,inquo putticbantur flagitioÃ.

IN E V A N G. IOAN. jÃO quot;nbsp;autcmfÃ¹crint crucutu5,nonoÃcndit,nc(j; admodunt adrem pertinct.ConÃdcrandum hicgiÃ¹m hamiliter ChriÃuspati tK)luerit,Htdifci(musnoshumiliitre. gt;

Ahos. ) Alij indicant laironcsÃÃ¤ÃÃc. Hoc iterant ad opprobrium Chri^ipertinct,quaÃprinccps latro numclÃ:t,^ÃcinoroÃorum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

AÃ¯cdium.) lÃcdius locus tunentagis principalis^ guaÃ ChriÃus caput omnis malitiei. Ã®am apud nos non ita feÃe res habet, er longe aliterÃcinoroÃÃilÃtnduni^ tur. ArmÃ¢tigiturnos ChriÃusaduerÃusÃupcrbos,ne ita pendeamus ab opinione hominÃ¼: Ãufficit nobis plae ceredeo. CiuisunguÃ¤peiusaudiuitquÃ m magiÃerno /leriHabcbimus etiam eundem Ãopum in catteris quÂ£ geÃa Ãunt.Adiungit EuangeliÃa:

Scripfit autem 8C titiilum Pilatus, 5Ã pofuit fuper cruccm. Erat autem feri' ptumJefus Nasarenus rex ludgorum, Hunc ergo tituium muÃ®tiludÃ¦orÃ» le^ gerunt,quia prope ciuitatem erat lo^ cuSjUbi crucifixuseftlefus. Eteratferw ptum hebraice 2C gratce Ã«i. latine. ,

PilatusetiÃ¤ipÃe ludibrio habebatChriÃu,queniit , admodum exÃuperioribusconieihlre poÃÃumus,quam, fÃ¹erit dicax. lgiti{rridiculum,utÃibiuidebatur,titulu imponebat cruci,notanstum ludicos, tuin ÃhriAum

ipfum. lUos, ut malignos homines,qui tarn mifcru pu* tarent HfurpdlJÃªregnu: deinde quoq; Chriftumac eujatum regenttudaorum,fieirridebat. Supra,Ecce rex uefler. Ã¯ta etiam titulum in opprobrium Chrifli fcriptum arbitratur. QuamuisffiiritutÃtnÃ¤tslonge aliud quippiam ffiritualibies commendarc uoluerit,ft cut fuprÃ auditum efl in C aiapha, qui etiam ipfc malt gno nimirum animo, Expedit,dixerat,utunMmoria tur,ne tota gens pereat-.nihilominus ffiritus fanilus per ilium locutuseffedicitur. Ã¯ta hicquoq; diuinadid fpenfatione fcribit Pilatus titulum, quem ipfeignora^ bat,quid prafiguraret : cr cum inÃmare fludet Chri^ flum, magnam iUius gloriam pradicat.

Titulum.) infcriptionem.tieq^hocfinecaufaÃ , Ã»umefl. Voluit enim deus maniflfliÃimam ejjÃ¨mord temChri^i.

Ã®efus Nazar. ) Circunfiruntur hi tituli, ZT net fcio quibus prafligifl dementent quidam flmplicem po pulum.Verum fatis nobis fÃ¹erit feire, bis tribus Unguis titulum hunc efji fcriptum.Voluit deus hoc myflerium totiorbi commendatum. Pilatus cr Ã¯udai cupiebant Chriflum traduci coram toto mundo, quaft mi fer rex effet. Qjtamuis Pilatus ante audiffet,quale nam Chrb fii regnum effet. $edfcriptotitulo iterum oflenditur, Pilatum non locutum effeex ammo, nequefatis dtlit Renter expendiffe ucritatem,

Rex.) Rcxittequemludxiexpeihwt,quiUtdieis promilJufper prophetdi. Plcitifuntomnes prophets promiÃionibus ck MeÃid. C u igilur rege dicit, MeÃiÃ¤ diÃ¤t, Vttqucnihil ucrius iftotitulo,ipfeenim eft rex ludceoruin. Scdhocnonerdt dare criinini, quidndtus itthoc,utueritdti tcftimoniumftrret. Sententid uerd^ ftue loqudrk fecundum fÃiritum de lud^eis qui deum confitentur,ftue iuxtdcdrnein loqudris : num uelint nolintftmperium ChriRi experiuntur.Itd/}gt;irituf fdn^i ilus multdmird diftiomtnonnunqudin perindlos hot mineSyUtensillispro orgdnisftuii. Ixchiftotitulo, IÂ«Â« ddi lt;egre tukrunc : inteHigebdntenim quidftibiuellet, Cteterum dd contumelidm Chriftifrcit locusprope cit Mtdtem, ut ejÃent multi ftgt;eÃ©kitores : etft etidm dd glon ridin C hrUli,quo uirtus eius mugis innoteftceret. Quiddin dicunt hie conftcrdtds eÃe linguds, fed tenue admodiidrgumentueft. Scimustres lingudsilldsÃiiÃe precipudS.tudei cidtudei, Gwci fdpienttd,cy RoÂ« mdiiipotentid cr imperio cldrebunt. Gentes ifte tres, nobiliÃime erantper totum mundum. Rotndni dutcin potiebdiitur tuncllieruÃdlem-,O'Ãummdm hdbebdnt iHicpoteftdtc, proindecdufdmilldin omnibus Pildtus uoluit eftfte cognitS, cum tres lUe lingue precipue tunc temporis iiieroftolymiseJJÃ¨nt.Grecienim uicini, Rof mdni uero ftimmum imperium hubebunt ztrc-

XIX ANNOr. IOAN. OE COL* dÃ¦orum: Noli fcribere rex ludÃ¦orum, fed quod iHe dixcrit, rex fum ludaeoru, Refpodit Pilatus: Quodfcripfi, fcripfi* 'inteUigebantlacerdotesludieorum pertinerchoe adfuMU ignominiam, undepneÃidi locutifuntyutfcri pturdm iftctm dbokret} O' âtUditt dpponeret. Iteru int dignos fe C hrifio oflendunt,ficut o fuprd, cum elige^i rent 'Bdrrdbdm liberdndum O' Chrikum crucifigen dum'.O'deindereiecerunt Chrifluinregem,dicentes fenonregem,ÃdCieldrcmhdbere.Ã¯tdnunc quoq^tiÂ« tulum hune dgnofeere noÃ®unt,lt;iuid Chriflum uerum MeÃidm nolunt regnure fuper fe: qudmuis hoepotifia mum nomine cordmpriefide dccufduerdnt.

Sedquod. ) Nolebdnt Chriflum hdbere pro re^ ge,uerumprofeditiofo,O'tyrunnidem inuddere uoluerit.

Rex pm. ) EMi tyrdnnidis illoru indicium. Td* lidetidm hodie multi dicunt, quo eudngelium exofum fitciant principibus.qudfi dicaf.Hocnonefltolerdbb te,non rex eÃ¤,fed feditiofus Ãiithomo. Aduertendd efi hoc loco ingrdtitudo iudceorum,quiperpetu(gt; Chri^ fium dbijeiunt : dtqui iudicio occulto Pilatus feripÃ* rat. Rejfondit ludns : Bene res fe hdbet, non mutdbo titulum. Sicqult;Â£diuinituseueniunt,nonmutdnti{r. Ei uereinfinudt(firitusfdnclus,Chrisliregnum teternu Ãre. Ab illo enim tempore, quo crucifixus ejl, incipie but

Milites ergo cÃ¶ crucifixiflenr lefum, acceperuntueftimentaillius, Qi. feccrSt quatuor partes, unicuiq; miÃ®iti partem, amp;nbsp;tunicam.Eratautem tunica incÃ´futi lis,Ã fummo contexta per totum.

Videtis aliud genus ignominÃ¹e.vbique irridetmr ab omnibus, utdifcamusetiam nos aliquanto leuius^ir reirrifiones O'fannas malorumhominum. Namdiui fio uefttmentorii, etiam ad contumeliamj^cikit, qu-ift irridcntes rege. Egregius rex, participemus de libera* Iitate ijliusregis. Verumproximecopiofius dehacre,

/^~^lrcapaÃioncm dominicain admonui inter alia, ^^obferuandÃ ejjÃ¨ fummam ignominiÃ¢, qua aÃiÂ» iius efl C hriÃus: deinde etiam acerbiÃimum dolorem, ut illorum cogitatione inÃrmitatibus noflris medca* mur,e:;r ficrcpellamushuius mundigloriam uanam, (ynimiam huius uitte cupiditatÃ«. Magis enim defcriÂ» bcreÃolent euangeliflÃ¦ duo ilia : ptincipio ignominias quas intulerunt ChriÃo, tametÃi hic naÃer pleraÃque tranÃat: deinde maximos dolores. Audiuimusquomo do Pilatusfpreueriteum, impoÃto cruci titulo, quanÂ» tumadPilatumquidem attinetridiculoÃoo- probro* fojfedreipfa glorioÃÃimo. Sicutigitur prafis derifi

XIX ANNOT. IOAN. O E C O L. rdtChrifluntyitaGr minifln illiusqui Chriftum crus cifixerunt. Varie etiam Chriftus accufatus fuit apud iuda:os,(:trethnicitmprÂ£fidem. Apud Ã¯ud!cos,ut blas fphemiÂ», quod dixerat fe filium dei ; apud prccfidem, utafjvclzitorcregni. [Milites igitur cum diuidereut ue* Himenta Cfcriyfi, ut eft natura dicax hominum genuf^ (y amansfcommata, quaft egregium miniRerium obi tdfftent cruciftxo tali rege, diuiduntueftes, tanquamrc gis cuiufdamftiolia.Cum igitur iÃ¼a no efjÃ¨nt tam ftums ptuo[a,noncarebant amaritudine qtuecunq; per illos fiebant: quamuis etiam ftcprophetiaimplebatur.

Milites. ) Veftisftiperior Chrifti, diuifaeftin quas tuor partes, (y reftdua adhuc tunica, uel interior intes rula,ea erat inconfutilis,proq; iÃ¼a ludebat. Siue autcm habuerit pileolum,ftue aliud quidpiam, incertum efl: tarnen ueftitus in quatuor p.vtes diuiftus cft. Et ueftes quÂ£ nonftunt inconÃitiles,ftcile diuiduntur. I^onopus utfiicias quatuor ueftes,quaftChriftus fe onerauerit ueftibus, qui alioqui pracepit difcipulis, ne fintfiims ptuoftoresin ueftitu. Siue igitur induftum iÃ¼udlintcÃ¼, fiue qualecunqi,nonreftrt,textum ftupei-nÃ¨fÃ¹itper tos tum. Volunt autem hanc ueftem ,figuram eftÃ¨ Chris ftiame unitatis,quamdocet per omnia efft integram, nuÃ¼aq; ratione foluendam.Vnionc feruare debentper totum,ty omnium unaconcordia eft, qui uereC hrifti funt'.tametftaÃ¼egoriahtecparu huepertineat. Euans gchjin

DixerQtergointcrfelNefdndamus illamjfedfortiamur de ilia cuius fÃ®t. Vt fcriptura implerctur, dices: Partiti funt ueftimenta mea fibi, ÃC fuper ucftem meam miferunt fortem. Et milites qui^ dem hÃ¦c fecerunt.

Vtffijs tnodis prlt;eluferunt prophettc paÃioni C hri Ãi,ut cum ueniret, ex bis quÃ¦pricdiikl enrnt, agno* fceretur,^rlt;it or hoc indicium expÃdmo 21. unde iÃ®U uerbiizy alittqutedam deÃumptaÃunt.^t pÃalmusifte potiÃimum adChnflumpertinet:etfiqutedÃ¤ qutcreÂ« gi DÃ¤uid aliquo modo congruunt, contineat, impfen^ turtameninChriflo. Ilt;!ondeeritt miUtibusanimusdiÂ» tÃ¼dendi interul(tm,Ãcd ditdno inÃinihi adhortatifunt^ ne diuiderent. CauÃamuisi utÃcriptura impleatur. Et taliaÃigna priedixerunt prophette^ut certieÃÃemusde Chrifio.

VeÃem.) TunicaminconÃutilem.LudusiSeabÃ que dubio opprobroÃiÃimus erat, ludebant utprore admodum uili er contempta:ita quÂ£ C hriÃi erant,uiÂ» debanturÃ¤liscontemptiÃima. Qupmodo autemconâ-temptus Ã facerdotibus, apud alios euangeliflas habeÂ» tis t quis uero nuncÃequuntur, dolorem ChriÃi graufo

remreddut. Pdtienimcoram amiciÃiinis,quosfciint(f nobis optime ueUecrnobiÃcum dolerc,dliquid triftt^ tilt;eadditctcteris. ltdhoclococontigit, iiamquisdolo rem,quem mater C hrifti hduferat fx aj^eÃ¤ifilij conÂ« tcmpti orudrijs modiscrucidti,exprimetfdtisflsint quam dolor,crucidt etidm ChriÃipeÃ¤tts. Hdbettd^ men er hoc fuum myflerium, ut feiamus Chri^um no folumtnfepdtiyfedin dileilisfuis quiftdntiuxtd cru^ cem,etpdrticipcs Ãtnt crucis C hrifli, ut mereÃ¤tur cum iOo triumphdre er regndre.

Stabant autem luxta cruc? lefuma^ ter eÃ¯usjÃ´^ foror matris efus Maria uxor CleopÃ¦jÃ´^ Maria Magdalenac.

Sdtisdppdretex hifceuerbis,quofdd mdb'i luÃ©Ã®um nimium er indignum conjhntiic uirginis dÃcribere,/Ã¤Â» cientesilldm dej^erdbunda; ftmilem,cummdniÃftum fit, edm ftetijje dpud crucem. C onfortdbdtur per Chri Ãum,Ãgt;iritufdnSh peihis eius confirmante.

Mater.) Kcsnonpdruimirdculieft,uiderefilium dei fic contemni er puniri,a matre, tanta conftantia. AliÃ spropheta dicit, notos Ã longe fieti/fi : hiec autem iuxta crucem.l^onomninoproxime,fied ita utpojfient uideri er dudiri a C hrijio, Per matrem er fiororem ii(i teÃ¼igepermyfierium fidelem populum,tdmetfi aW^ qua parte infiriorcm,aftdre tarnen cruci dominicce,z^ fieriparticipemdolorumChrifii.

Cum uidiflet ergo lefusmatrÃª acdi fcipulÃ» aftantem, quern diligebat, dicit matri fuae : Mulier, ecce filius tuus :des inde dicit difc/pulo : Ecce mater tua. Ec ex ifla hora accepit eÃ¤ difcipulus in fiia.

in ttoftris affliÃ©lionibia C hri/Ã®u!,qui patitur in not lis, mdximccharitatan mutu((mcomcndiit,dum mot riens dileÃ³lo diÃcipulo matrem, zj difdpnlu mairi uit ciÃim commcndat. Hocdifdmus hic, ut mutuum nos commendcmus, alter alterius cur am gerat, inftrioris potens curamnon abijdat.'Difcipulus Chrifliamici fuipatrodnio deflituebatur.attamen tarn mater quant difcipulus iuxta crucem, uidÃim ambo audiunt, utfe mutui) habeant comendatos. Hoc malo hic difd,quant inutiliter in allegories uerÃiri.

Mulier. ) Non uocat cam matrem, fed generali nomine. Quidam dicunt,quod noluerit nomine matris appellare eam,quafi hinc magis oÃinfafiiiffet.Verum cum dicitfeÃlium,non minus tpepÃ©ta-ios habet,quam fi dixijjet matrem.Vult dicere : Ne putes te eÃe de fold tam : i/ie difcipulus iuuabit te in omnibus, quÃ«zy mca loco habebis, qui tui curam gerat.

Ecce mater.) Putasablatum ejjÃ¨Ã teamicu,ha* les matremmeam,illanon minus ofÃdofa eidtinte, quÃ m egoÃÃ¤.Abfe^ dubio fiChriÃi/firitusin nobis

ÃimtyfanperiUe excitabit ali^uo! qui nofiri gerent curant .'Ecclefia commendatos habebit,qui C hriflo di^ leHi funt-.cr qui prie alijs C hrijium dtligunt, illi etiant (cclefite maximam habituri funt curant, quÂ£ mater di citur. Obiter licet hic aninMduertere,quod Chriflus pratceptunt olim datum de colendis parentibus, etiam in articulaÃremortis(uicfe obferuare o/iendit,cunt in tarn grouibuse^quot; acerbis doloribus illÃ¤fic beniÃ¿tia tera[loquitur,cr eins curam gerit.

Poflea leiens lefus, quod omnia iatn confummataeflent, ut perficiatur fai^ piura,dicit : SitioÂ« Vas igitur pofitÃ¶ erat aceto plenu. IlliueroimpleuerÃ¼t IponsÂ« giam aceto Ã¶lt;^hylbpo,amp; impofitam adÂ« mouerSt ori illius.C um ergo accepiiÃ¯Ã¨t Icfus acetum,dixit: ConfummatÃ¶ eft,

f/lulta tdia commemorantur 4 cceteris euangeliflis, qult;eChriflus locutuseÃ: cum latronibus, er quomodo orauent pro tranfgrejjoribus, deinde ut damarit fe dc reliÃ¤um Ã patre: fedhienofier Euangelifla intercÂ£a tera hoc comemorat, quod nonparuum dolorem Chn Ha inÃixit. Cum enim inÃtmmafiti effet cyc, itafieri folet ubi exhauflus fanguis plurimus,ut inde oriatur tnaiorfitis: er cum Chriflus tota firÃ¨ nodefÃ¹iffetpeÃi me ab iHistratHÃ¼tuSjeruarifs miydisajfiiamp;uSiKerifit mile

mile eft ipftum natumliftti quadam laboraftÃ¨. vide igi^ turqu^fo ingratitudinetn cvmalitiÃ Ã¯udieoru,guine potum a^uÂ£ adminiftrabant,qMq;pro refociUamento ticetum obtulerunt, ita ut etiam linguam eius mineras renhquo nihil effet crudatm Ã Chrifto alienum.

Sitio.) vtpleraq; alia C hr ift us qua; pafjus eft^ fiirtiterdiftimulauit:itaetiamfttim itlam potuifjit fts kntio tranftre:fed Euangelifta dicit,ut impleatnr ftris ptura.Omnia qult;e in ftripturahabentur depaftione domini, iÃ¼a impleta erant ; reliquum erat, ut etiam uul neraretur lingua eius. tgitur manifÃ¨ftumfit,quodin propheta eft ; Dederunt in efca mea fihad C hriftitper tinere. vide igitur ingratitudinem lucbeoru : qui enint infirmas ip forum curauerat, ex uafe aeetofo cum f^oit gia potant. Alij uinum mirrhatum fiiiffe dicunt,

Confummatu.) Hoc opus quad pater mihi iniun xit,iam confummatum eft : iam nihil reliquum eft, nis hilqiomifieorum,qute oportebÃ t fieri pro redemptio IK humani generis. Sacrificium C hrifti,facrificiu perÂ» ftÃ¤iÃimum tfitnon eft utdenuo madetur : femel Ãtiss fielt,O' cbfiimmautt fÃ crificium fetnel ; unicaillaobla tione reddiditfandificatos in perpetuum eos, qui eifi* duntexcorde.Cognofcebatfecum ChriftusingratiÃ¼t dinemÃ¯udKorum: bancoquot; tuneprtetereas.

Et tndinato captte tradÃ¯dit fpiritumÂ» Vides Chriftum ttcrefiiiffebominem;nelt;^ aliunt

ijMm ipfumChriflum, multis modis declard^ Hit,adieÃ i5 uerbis: }n mMus tuÃ¤fpdter commendo ritum meum : ubi Jjiiritum fuum commendauit patri: c[uein etidinomnesfideles deo pdtricÃ³mmcndant, qui fiunt uniusj^iri tus cum C hriflo, E t hifice uerbis mortem doinini nobis figmficdtur fiiifiÃ¨ddinodu uoluntdridnt. Gbldtus,quid uoluit. Eton jblu dicit expirduit,fied frrf* diditfi^iritum: in quibus uoluntdrium fidcrificium ofien dit.Vndelicetuidere,quantdchdritds ergdnosfiierit, utnon fiolumcogitemus,quodpro nobismortuusfiteÂ« rit,fed uoluntarie. tpfie bonus paftor, quianimdm fiuÃ¤ po fuit pro ouibusfiuis. Ntdioremcharitdtem nemo inÂ» ueniet, quamutquisproamico moridtur. Etosinimici O' dduerfidrij,O' nihilominusipfiedigndtus e^lmori pro nobis. Sic Ottos firent erga deumfirmare debeÂ» mus in omnibus dduerfiitdtibus,certifiimi nos deo pdtri Ã¿r^ttifiimosefifie.

AVdiuimus mortem domini noftri Ã¯efius C hrifti: deinceps declardbit quam uere mortuus fierit. Secuturi enim erant haretici, in quorum fiententid etid bodie Mdbometifiee, qui negdturi erdnt Chriftum ueÂ» reefje pdjfium,ficda}iumproillo mortuumejfie:unde manififie docetnunchoc. Similiter citdmur quiedam tejliinonid ex ficripturis j quibus colligitur Chrifium oportuijjÃ¨

oportuiUÃ¨piiti,pccr mori: er mortem eiusficcom^ probattdam cljÃ¨^quod cruraeiusnon conjraÃ³k, fint, er de latere eins fluxerit fanguis et aquaiqua: duo pne diÃ¤aantea funt,utcertiores redderetnur,t(creChri* Pumeffepaffum.

ludÃ§i ergo,quonfam parafeeue erat, ut non remanerÃªtin cruce corpoar fab batoferat enim magnus dies ille fabbas ti)rogauer0t Pilatum, ut frangerentur dlor um Ã§r urajac tollercnturÂ«

Ordo hiporiÂ£fic habet^ut indicetiir fuperÃitio lue deorum, qui admoduin foliciti erant, ne quid ofpndin \ nbsp;nbsp;nbsp;cult effet in die pafchc, in quo memores erant redema

ptionis Aegyptiacc : fed non curabant, ut aninue imÂ» pollute effent propter fanguinem ChriftiAdem hypo friteliciut:feÂ£lÃ¤turminima,etderelinquutmaxima.

Magnus.) Id eÃ, precipuafolennitas ludeorunt, tteq- minor quÃ mpafcha. Diligenter EuÃ gelifia coms memorat illud,ut interim memores reddat, quanta nos bona per C hrillum,ucrum agnum pafchalem accepcs rimus : quia omnia ifia que C hriflus paffus efi, debes bantimpleri. Nimiru magnusdies,in quo deus ceffds turns crataboperibtts,er ChriÃus quietem habitus rusin fepidchro tundeetiampropter hocdiesUlebcs neconueniebat quittier mortiCbriÃi. Sextodiehos

mo conditus'.etiam C hriÃus Slo diepaffus eÃ. Septiins die deus quieuit ab operibusÃiis : itaz^C hriÃum rea ' quiefcere decebdt in Ãpulchro,Ãptimo die.Vndedute o^kfuus dies,quieÃ reÃ^;ire{lioni5,cclebriorÃt,Ãcitis contigiÃe propter gdudiim refurreÃ¢iionis. ludai exa ternum cultum Ãolum curabant, ne uclfaetore,uelÃe* ^culofcedo oÃvnderentur tranÃeuntes.

y/enerunt ergo milites,Â« primi quisÂ» dem fregerunt crura,6^ alterius qui cru cifixuseftcumillo. AdlefumautÃªcum uenifÃ¯Ã¨ntjUt uiderQt eum iam mortuÃ», non fregerfÃ®t illius crura, fed unus mi* litum iancea latus illius fodit,amp;conti:* nuo cxiuit fanguis aqua.

C briÃtis cruciÃxus,dpdtre ccepit glorifjcdri.'EÃda idsdicit: Zitiies eins glorioÃdeÃ.etÃdlij fepukhrutit legdnt.ldtn omnes condtus Ã¯udeeorum irritdbdntur. Sicut titulus quern cogitdbdnt immutdre,immutdtut noneil,itdetidm dlidiÃ¼orÃ¼conÃlidnonÃicceÃÃerunh inuidhc or odij illorum erdt, ut etidm conÃ'ingerentur cruraChriÃo,ÃeddiuinoconÃilio hocimpeditum eR. Sicqiludieicupiebdtfieriomnid ignominioÃÃime cÂ« ChriÃo,ztrnihil illorum Ãdtidbdtinuididm.

Sedunus.) dperuituelpupugit:utrdq;lef fiio uerd. lUd omnid myÃerium hdbent, ut mox pdter

tit, uti Euditgelifta profirt teflimoniu fcripturlt;e. No carebdt miraculo^puram aqintm cumftnguine ficde fluere: fedfic comprobdtum ejl Chriflum urn fiiijje mortuum. NeceJJÃ« efl hoc flire,quM difficitUmu efl reÂ« fltrreilionem credere : unde admodum diligens in ho^ rum comemordtione flat Eudngelifld. Nam hoc etidnt in drtictdos fldei infertum efl,Mortuus efl cr fepultus.

Et qui iudit,teÃjmonium perhibuit, QC uerum eft teftÃ¯moniÃ» illÃ¯usgt; Et ille fdt quod Lieradleft,lit Ã6 uos credatisÂ»

loMesdefeipfoloquitur.Erdntquiibifinxerunt tnirdculum dec^cco milite, cum tdmen hlt;ec mdnififle dd lodnnem pertinednt. I f(lt; etwm Mofes ,t^dlijproÂ» phetiC defeipfls loquuntur,flcq; modeflius folent lo* qui.Verum quidijh loco h^c fubijciuntur,eudngelifltt uoluit omnino drduum nobis quid commenddre : unde prtemifld bene expendendd funt, quid dUegdt fuum ten fiimoniumicr coUdtis teflibus,plus credimus,fl in unH confentiunt. Hdbetinqudm certiÃimumteflimonium, ne quis cogitet nugds ejfe,et qudfl aliusflerit mortuus, tKliÃ¼dnondÃ©huere.

Nant iHa utcutKj; uidebantur fortuito e/fe mm pr^e/cirptA it a erant priu5,ut certum efjet C hriftti uerum agnutn eÃe pafchAlan, ut in Exodo habetur.

inÂ«4 hucadducit loannes, quodcongruat agno ue ropafchali : hinc^ licet uidere, quare tarn (Ã¼ligentent memoriamfrciat magnidieiittius fabbati.CiuiaÃcut Judifi iminoldbant agnum,ita C hriftusagnus fine mat cula perfidus immolatus ed. Hoc autem inter cartet ra darum indicium efiepoteft agnitlliu!,quodosnon erat conterendum. Idea non fiujira hac accideruntÂ» fed utcredamus.

Quod latus ChrifiiconÃdiendum, Zacharie pro phetee fcripturahabetycap .12. Ã¯Uudtcftimoniumqui dam expofuerunt contra I ud^os, quafi uifiuri efimt int pij Ã¯udlt;ei,quÃ¢tum peccatum perpetraffint ; fed fiprot pheta rede intro^idatur, de pijs dicit qui luxerunl Chriftum,qui^ aliquando refipuerunt. Ecce unico uer to apud prophetam licet uidere, qua morte Chridus debebat mori, et quid iUi euenturu erat in cruce, Adei funtinuerbis minimis apudprophetas, maxima myt fterÃ¹t

IN E V A N GÂ» IOAN* }$Â» fteriii abfcondita. Et EuÃ gcliftd uidit huepra phetdm. Ego nonfingo ex meo cjpite. Idemprophes tlt;i,etfi EuMgeliftd hicnonpondt^etidm hoc myfie)â rium ponity^uod effiuxerit aqtid etc. Sanguis et aqua, fymbola fiterunt peccatoruin remifiionisfiymbola eti2 noRrorum fiicrionentorum,amp;-quod abluimurinrea miÃionetn pcccatorumyUtdefignentur nobis pcccatd effÃ¨diiniffit. Pleriq^ex fcriptoribus,inprimis AuguÂ» fiinus,dicut ecclefiam defiumptam ex latere Chrifti. Si cut dormiente Adam, ex latere eiusEua:ita mortua Chrifto, exbÃ¼ere Ã¤Uus fumpta eft ecclefia, quie per aquam or fanguinem fiuum inittum fumpfit. iHaduo priecipua funt C hriftianorum facramenta : etfi maxi^ me ueritas humante naturie nobis declarata per hoc fiterit. Sanguis quern nos merebamur effundere,Chri ftuseffudit. Qitodadmixta fidt aqua fdnguini,ill4in , uirtutem ablutiuam nobis comnKndat,quod fanguis fflenon coinquinatut fanguis hircoru.'chriflus quoj; in coena prtedixerat, quod calix nouipailieffit,qui pro multis effundcreturtunde lotus Chrifti apaiena dum erat. Non caret etiamhoneftis cogitationibuSjfit quis expendat Chriftum aperuilfifuum lotus,utpe^ netremus ufi^ad cori{lius,ficq; Cummom charitatem ognofcamus.Ecce uides pedus iUud diuinum cy plenu ttmoris-.unde ifto qua: aiijs tunc uidebantur fortuito eue ttiljÃ¨,)nultainfecontinebont myfterio,qu.e Chri^M

Pofthaec rogauit Pilatum lofeph ab Arimathxa,qui erat difcipuluslefu,(ed â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;occultus,propter metum ludgorum^ut

Mwkrf alia dpud alios euangeliftas habetis,ne^ue opus ut ilia omnia hue trahamus : fed hoc fpcÃ¢einus, iwrtuo Chriflo,gloriÃ¤ eiusincipere manifftarÃ¹nÃ QT multa alia miracula contigerunt. Aperiebantur monu tnenta,uelu templifcijfum eft etc. Qui antea occultait propter metum Iuda;orum,illiiam magno cumfum^ ptu publice C hriftum mortuum fepeliunt,ut uideamus tnortem Chriftiuirtutem dare timidis, lt;juo certafiduÂ» ciaeumconfiteantur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;)

lofeph.) Erat enimnobilisdecurio,homo infta gnis : crfic omnia nunc magnifiÃ©e uidesgeri. Efaias dicif.Dieseiusgloriofa.lnconcilioÃ¯udieorupriusnon audebat ille mutirc contra eorurn dÃ©crÃ©ta impia,iain ftecedit Pilatum reieilo omni timorc.

Venitautem Si Nicodemus,qui ue^ nerat ad lefum node prinium, afferens mixturam myrrhÃ§ ÃC aloes ad libras fer mÃ© centumÂ»

Ãf, Meauix noÃ³ht : unde Euangelifla hocftgnunter additdeutroq;; non enim obiter iÃ¼alegencUfunt. Oca cultus lofephfCyi^icodemus noÃ©Ã®u dcceÃif.fcdiunt indicut corum fiduciant in exhibendo honore Chriflo, qui uticji ludxosomnescondemnant. RtccpotiÃimum biccogitandafunt^

QVania uirtutis fteritmorsdomini, tefliÃcata funt caelum O' terra,ontidtaoliamiracuU ^UÂ£ contigerunl. Grano fiquidem iiloiam emortuOf fruÃ¢us magnusapparere incipit.Nam o centurio Oquot; tdij teflimoniumprabebant Chrifio. lofeph quoque Oâ , Nicodemus, qui antea occidti difcipuli erant, fumpta fiducia, etiam inuitis ludais, mortuo C hriÃo teflimoa ttium perhibuerunt,quem landsfumptibus magniftce fepelierunt. Hoc non nifi diuina uirtute accidit. Si enint quidam explebeio ordine tale quiddam attentaÃcnt, nemo magniÃciÃet. Vnde excitati f mt Ã deo duo praÂ» cipui ifli uiri, qui C hriflum fepelirenl.

Myrrha. ) Ex pondÃ©rÃ© ipfo apparel, quÃ m niÂ» bilpepercerint fumptibus. Quamuis in ea regions ntyrrha oaloc minoriinpreciofintqu'im apudnoSt nihilominus apparet iUorum plus animi affvÃ¤us. Myr rha o aloÃ« plurimum profunt corponbus conferuatiÂ» dis, neÃatim putrefcant.

Acccperuntergo corpus Icfu,Ã´^ obÂ« uj'nxerÃ»t illud linteis cum aromadbus, f eut mos eft ludÃ¦is fepelire.

MoÃ® Ã¯udicoritm conderc corpora cum aromatHusÂ» Vetcremci; huncmorem Ã patribusdcceperunt,con^ teflantesfidem refurreilionis.VndeetMmortuis cor^ poribusÃius honor debetur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;opus ut iam tantunt

fumptus impendamus ut olim, fed corpusita deman:* detur terra:,utrecipiendum Jperetur. viri autem ilU planÃ© bonum opus titncoperatifunt'.quamuishodie, fiquis fuinptumimmodicum impenderet,nonadmoa dum prudenter agcret,cumpojfetinuiuos impende* ' re maiorifruihi e::r gloria.lUis quidem gloriofum ÃÃ¤t, propter periculum imminens. Volebat item deus hate fie fieri,utmagis innotefccret ueritas refurreilionis, ut^effient multiteftes Chriftum ejfemortuum. tiat* ibÂ£us prietereade cufiodiaadhibita firibit,quÂ£mub tumprofiiitadfidemrefurreaionis,necredaturChri* fius ablatus,utpoRea finxerunt.

Erat autem in illo loco ubi crucifixus eftjhortuSjCt in horto monumentij noÂ« uum,inquonondumquifquÃ¢ pofitus crat.Ã¯biergoproptcrparafceuenludÃ§o rum,quodinpropinquo effetmonuÂ« mentum,pofuerunt lefum.

Hoc etiamadrefumilionis ueritÃ¤teattinet. Siin iKtusle(gt;ulchrum pofuiffcnt) ludteidicere potuifjentt alimi refurrexiÃ'cMndc nouumckflum eft, quod ui* cittumftdt iÃ¼iloco,ubi C hriftus cruciftxui eft.

Parafteuen. ) QuÃ¤fi magis honorificamfepultu rdm C hrifto impendiffÃªnt, nift paraftceue impediti:ftr tdftis pofthac maiori cura honorificaturi. Et hiec de JcpuUura Chrini,quÂ£ nobis plurimitm commendaÂ» tur.verumhoc flt;epecogitandum,utmoriainur cum C hrifto Cr fepeliamur,zr utcumeo refurgamus. Mui ti magnum difcrimeninf^rituaUfepelitione adihicut, fedparumadran. Videamusnos,iitnonlblum moria nur mundo, crneadhucuiuatmundus, uel peccatunt in nobis,fed etiam ftpeliamur mundo, ut elucefcat ter* tiusdiesrefurreÃ¤ionis. Ad Col. er Ro.quomodo per baptiftnum confepulti fumus,hdbemus : er quomodo uetus Adam mortiftcandus fit,ut refurgamus innoui* tateuitÃ³. lUudpr^terea obferuare conuenit, quod in plerifq; locis fcriptwra fepulchrum nominat injirnum, quando legimus inpfaieralijs locisiuxta proprieta temhebraici fermonis,Scheid,quodfepulchrufigni* ficat,crÃueam corruptionis, ut de Chore er Dathan qui uiuiin inftmum fepulti funt. Honeftutimagine* nurcumquibufdam,quodcorpora iUorum mancipa taftnt ergaftulis,quibu5 nutneipanturftgt;iritus. Qui* dam uolunt ejfeapprobationem mortis Chrifti, quod

ucrcmortuusfit. Ã¿iihilominusnonQportct in ficus ire animam Chrifti Ãpifratam ÃÃ¤jjei corpore, i!:yeti4ni ueniÃeinp((radifum,appdruijj'eq;patribusz:rc.

BiR-imouero die fabbatorum j Maria Magdalene uenit ma I ne,quu m adh uc tenebrae eÃÂ» Ifent, ad monumentum, iii=s det^ lapidem fublatuma monumÃªto* Curritcrgo,8Cuenitad SimonemPe^s trum,0dad alterum ilium difcipulum, * quern amabat lefus.

Vltimo loco Euangeliftd refurreÃ©lionÃªChrifino^ bis commendaturus,maxime hoc enititur, ut difeamus ad quantam gloriam ChriÃus afcenderitiÃcitO'H* lud quadam progreÃione, guemadmodum naflraiiti firmitasperÃcifolet. Initio fides noftra imperÃikteÃ fjc, Scitis etiam guÃ m tegre capiat noftra ratio refur^ reÃ¤ionem, ideoperquÃ¤ diligenter iÃ¼am deferibit limÃ´ Â»jui uere credit refurreÃ¤ionem, nihil non e^ paratus credere,quod ad C hrilÃ®um attinet: nihil magis heti ficarepolÃt,cumcredimt(S nosquoque refurreÃ¤luros poÃ ChriÃum,i:^gloriofa corporafumptnros, quan do dominus uenturuseÃ. Ciuidgraue igitureritfide^ lihominijcumtiutldpriemia nobispropoÃta Ãermtl

Im Mffl-co ft Lucit quicdam quÂ£ bic omilJa (unt, habeÂ» tis : hieq; folum de una Maria, in Marco de tribus Ã¯eÂ« gimus. Summo diluculo dieiprimifabbatorum,ueniut admonumentu,exortofole,loquebÃ¢tur inter fe,Cluis reuoluet nobis lapidem aboftio monumenti^Et cunt circur^icerent, uident lapidem amotunt^ Vnde apÂ» paret eandem ejjÃ¨ bijioriam, licet bic defola Magda* lena loquatur. Erat admodum officio fa et alaÃ§ris, qua; etMm diem ipfum pra;uenit officio fuo, curaturafiinus Chrifii, cy deploratura magiilrum fuum.

Primo die.) Die magno fabbati no licebat exire, fed quamprimum licuit pneuenerunt diem.

Admonu.) Erantadmodumfolicitce,crprater ffem uident lapidem fublatum. Alij euangeliffa de ter ramotu habentffÃ©io, quomodo angelus lapidÃ© res uolueritdefepulcbro. Magdalenauidit angelos, fed turn admodÃ¼ boe fecum retinuit, neq;ÃÂ£la eft credu* la,quiapofteare^t adfepulchru. Etftbenignitas dei ficprouebat noftram infirmitatcm.

Currit.) PrÂ£ceperateiangelus,utbocanni{ciaret difcipulis er Petro, quod Cbriftus pracejfurus effet illos in Galilaam, ut Marcus habet.

Alterum.) Kic erat loannes euangelifta. Ctares bat conftfa quodammodo fecum, incerta,^ nondum confirmatif fatis in fide.

Videte,prlt;eceptumi(cceperdt,ut{(nnuciaretChri fiuin 4 mortuisrcfurrexilfe : fimilÃ¼er uidete, cjiMiUct totnuncict ; certe nihil minus credcbiit idhuc quim re^Â» furrcdionem ,etfii(im admonitu trut, ueruin iÃ¼d ex^ ciderant ex animo. Sedftngulari difpofttione deiÃHÃ¼ iÃ¼a funt,ut difcipuli certioresfierent omnium quÂ£ ada crant,utcum ÃduÃ¤a preedicarentiÃ¼apollea,quando cmitterentur intotummundum. Poterat ChriÃusillÃ¤ certam reddere, et etiam Thomam,fed noluit, quo ma tor fides efiÃ¨t in iHis. Vox enim ilia, Nefcimus, quid tdiudfonat,quÃ m imperfidam fidemfytiq^ non Ã¯udiei fuftulerant,qui appofuerant cujbdiam:amici uero hoÂ» ttoratum optabant dominum. Proinde inconfiderata tioxerat,nefcimus.

Exiuit ergo Petrus ÃC ille alius difci puIus,SC ueneruntad monumentum. CurrebantautÃªduo fimul, amp;nbsp;ille alius difcipulus prÃ¦cucurrit citius Petro,ue# nit^ prior ad monumcntum.

Initio confirmandierant preecipuiapofioli. nÃ¹nebantenim alijsPetrusQr loannes. VidemusetiÃ¢ quod GT multis alijs pnerogatiuis duo difcipuli ifti hoe noratifiierintdChndo : admifiicum transfiguraree tut

IN E V AN G. IOAN. }Â« tuf in monte ; cum curaret filiam urchifyndgogÃ¦ ; in Qhuetocum oraretlÃ¹eruntAtaetiumhocloco duoiU li: Petrus, qui habitus princeps apoflolorum propter in/ignem con/iÃionem :deinde alius dtÃdpulus loÃ¢nes, cuius laus quodfÃ miliarius'dileÃ©lusChrifto ; iÃ¼is igitur hoc gaudium prxalijs annunciandumerat. lUiprimi â¢ CJquot; prtccipui teftes, quia etiam Ifti magis C hriftumfet cuti patientent pratalijs, etÃ Petrus negarit.

Ad monu.) Satis ÃtiÃfet dicere, ad Ãepulchrum, ftifietiam hocprodeffÃ¨tnobis quodcurfucotenderut. Signum igitur erat, quod amor Chriflinequaqua fxa tinÃ¢usejjÃ¨t.

DuoÃmtd.) Ã¯oannes,qui natuetiamminorÃdfle creditur Petro, ifle quidem prior priecucurrit, zy ue^ nit ad fepulchrum,fed no ingrejÃis eflpropterea, quilt;t tratadhuctrepidus,

Etcum feincltnaflet,ui'dit pontalinÂ« teaminajnon tarne introiuit* Venit igi* tur Simon Petrus/equens ilium, amp;nbsp;in* troiuit in monumentÃ¶* Et uidet lintea* mina pofita,Â£lt; fudarium quod fuerat fu per caput illius,non cum linteaminibus pofitum, fedfeparattm inuolutÃ¼ in u* num locum.

deÃt omnis fuÃgt;icio. Ndm gÂ«orf dtfdpulus non ingre^ ditur,feduidetlintea iUdadhuc [upet-effc^c!'Simon ^ut poÃeÃ¤ ingreffus efl uidetfeparatum fudarium,cetv turn refurrcdionis indiciu dant : quia f quis fufluliflet corpus Chnfti,pl(tnÃ¨infudario linteo fufluliflet, ncq; uacaflet illi,ut fic refoluiflet fines O' linteu. Pre tereu corpus unguentatum, o diquo modo lintea ilU cohiercbunt corpori mortuo, neq; flc flcile fliiffent ib lu flpofitu. Sunt ulq qui hoclocoper Petrum o loun nem uitam contemplutiuam o pradicum commends reuolunt,quodhi qui contemplatiue uucant, priores ueniunt odifcuntyfednoningrediuntur. Qttiautent opcribusinfudunt,itliingrcdiuntur,Verumociofedia fliutcttionesfunt,quasrelinquumusalijs.Scopuseuan^ gelifle efl, uere nobis commendure C hrjflum refurreu xi/feexmortuis.

â Tunc crgointroiuitamp;ille alius difcJ pulus,qui uenerat prior ad monument turn, uidii^ credfdir.

Refurrcdionemutirem admodum neceffiriumat que iucundum credentibus, perquum diligenter Euun^ gelifla nobis commendut : quid uidemusin iUd quantu exdltetur C briflus, o quid nobis jfei fuperflt : o fllt;^ Hkm docet, uthumano cuptuimuxime trudi poterat.

1 N E V A N GÂ» I o A N* jffj fuiitÃ´ mc(mfiilaffÃ¨tdi('dpulis,crnonprica ceÃiD'ent(Ã¼iieadmonitiones,prophantdfmdtehabuifs fÃ¨nt:utinrepentinjuifionefuperdqud, taie quidpaÃi funt tÃ¼ÃcipuU. ita uidetis qitÃ m diligenter defcribat, qua folicitudine jirutatifint difcipuUfepulchru. Pnn^ cipio tarnen pcnnictuntureffeincrcduliyQj- non omni tjomedetur mis, propter nos.

NondÃ»cnimjiouerant fcripturam, oportuilfct ills Ã mortuis rcfurgere. Chrifluseiiamante mortem fuamfepiuspradixit mfcipulis,fe moriturum cr refurredurÃ¼ ; fed mens eoÂ» rum tenebatiir,ne cognofeerent tantum myfkriu, cutn ipftfemper aliquid aliud intelligebant, ita ut iUam reti furredionemcorporum nequaquÃ¢ caperent, quafidit^ cat : Non eft mirum ,fi iÃ¼e iam ineipiat credere : antett non credidit iÃ¼a, qult;e tarnen tam clara in feripturis lee guntur. Nam inpfÃ lmo de ChriÃo pra:diilu efl, quod caro iHius non eÃet uifura corruptionem. Etiam in lo* Â»Mprlt;f/Ã®gÂ«rrffttm,Ã§Â«Ã»ritÂ«s diebus in uentre cetiiot cuit.Nas crfunilesfcripturas noncapiebant difdpuÂ» lÃ¹quamuisetiam Chri^usaliaratione difdpulosfuos aÃucÃLceret refurreÃ¢ionis, ut quando Laziffum refuÂ» fdtauit or alios mortuos.infuper etiamin omni fuet prtedicatione id oÃendit, quod nihil tale fibiimpoÃiit bile eÃet, ob diuinam uim in Ãe. CiUMuis uero midu talia priceeÃerant, tarnen eamalesdifdptdi, nonpon^

Abierant ergo rurfus difcipuli ad metipfoSjMariaaute flabatad mbnu* mentuin fon's plorans.

NoÂ» inuento corpore Chrifii, o-iam oliqM ex parte frÃ¤i creduli, opus maiori conÃnnatione habeÂ» bant : id eÃ, reditrunt ad alios fuos diÃdpulos, O' ite^ rum iarn cÅperunt congregarb, o quipriusÃcut oues dij^erÃ,iam adunantur.

Maria. ) Percul/Ã fecum, O conÃfa menteÃikÂ« batÃras. Venerat enim adfepulchrum hoc nomine^ utungeret corpus domini, acutÃc confilationem de mortuo acciperet ; ita utraq;J^e amiÃa, iam neÃiebat uiuum, oamiferat mortuum ; nam quamuis aliquid Ã¤udiÃitabangelis, tarnen nondumpoterat credere. Caterum quod difcipuli congregatiÃerint^exlMCtt palam eÃ.

Plorans.) Sicutetiamalias inuenimusnoninuno toco,quod deus gaudet excitare deÃderiÃ¼ noÃrum, er dijjrrt confolationcm, utuberiusgratiadetur. EtÃcut Cnon audit, ita o aliquandiu finit iÃÃ¤ Ma^ riam plorctre,quo dtdeior poÃea illifit confolatio. Uaa bebat autem uarias rationes plorandi, cogitans quant tniÃre trailarint C hriÃum, quafi tudai nondum fatia ti perfecutione,odenuÃ fouirent in corpus ipfius. fortaÃe tale quid in mente ei fuit, td Ãquentia Meat.

Dum ergo fleret,indinauit (e in moÂ« numÃªtum,Ã´^uidet duosangelos am!:Â« dios albis, iedcntes unS ad caput, etalÂ« terum ad pedesCÃ¤lic) ubi pofuerant coras pus lefu.EtdicÃ¶t ei (lâifMuk'er quid plo rasf Dicitillis Qiiiafuftulerunt domiss num meS, amp;nbsp;nefcio ubi pofueruiit illCfÂ»

Pletid deÃderiorum muiter,quafiprius rem male intellexi(J'et,z^quaÃquid folicitudinisomipIJÃ¨t, iterti fgt;rojÃicit in Ãptdchrum, ut uideat quomodo Ãc res ha^ beat,an priusÃrte decepta Ãtffet.

Angelos.) Scimusangelorum officium eff'e,^ mb niÃrenteleilis. Chriflonatoannuciaueriit ingens gatt dium: iam etiam renato, lt;!:y immortalitati donato, itet^ rum comparent angeli or denuÃ³ annunciant maicimu illud gaudiumatt Lucas habet.

Albis.) Nimiru congratulantes humano genert, neq; Ãolum C hriÃo,Ãed nobis quoq; propter C hriflum. EÃ ucflitusiUe candens, conueniens cogratulantibus.

Pedes. ) Vt inde cognoÃ:atur ChriÃus iÃe,ut doe minus angelorum,cu angeli iam obÃeruentiÃ¼ius Ãepub chrum, er uefligia quietis iUius adorent. Ã¯am uidebat plane corpusabeffÃ¨, er angelosadclÃe,Ãdmulierita â¢ mente conÃ(Ãi,rem minus attendebat. Dicunt lUi:

gf/KTj boniitngeli'.ficutmali nihil adeÃ qutenmt at^ quenojlram perditionon. VoluntÃ muliere expifad ri caufiim fletus, ut inde occaÃone fumant annunciam di Chriftum,utalij Euangeliflte dare indicants

Hafc cum dixifTct j cÃ´uerfa eft retror fum,0^ uidet lefum ftarrtem,nccfciebat quod lefus eflÃªt. D/cit tlli lefus : Muher, quid plorasfquc quxris^nia exiftimans ^d hortulanus effet, dicit illi : Domine# fi tu afportafti illG, dicito mihi quorfum pofueris ill um,amp; ego ilium tollam.

Adhuc nofatim ChriÃusfequantus erat,et quant gloriÃ³fus,mulieri oftendit,fimulans fc hortulanu ejjÃ¨', Ãgt;ccic ilia alfumpta : nihil tarnen mcdetur doloribus mulieris. tJlariacircunfÃ ciebakutfuciunt homines/amp; liciti,an extra fepulchrum pofitu corpus fit, neij; agno feebat Chrifii. Sicutautem angeli locuti funt mulieri, ita cz C hriflus,affiÃ¢um iUius excitons,cr cupiens au dire uocem iHam plenamdeftderiorum. Dicit: ClÃ¿ant ob caufam adesmuliererc.

Si tut^orta/h.) No nominatehriftuiquaft omni â bus affedusfui efent cogniti. Dicit, illu, mortuufeilt cef.probter iUu adfum,qui hie pofitus: fâ . tu baiulafti in aliuin locum,firtafis off'nfus,quod uicinus horto tuo, uel tdiom ob caufam: ne o^fendaris ob uiciniÃ , ego tob lam

IN EVAN GÂ» IOAN, jffÃ¿ Ittm corpusiUiuSyZ^ huius gratta adfunitmodonon fraudar hoc meo dcÃderio. itafubmijje loquitur,cr llandc, parata redimere corpus domini, non Ãne man gnoÃumptu. HucuÃji C hrijlus locutus Ãtit O' igno tus^ nunc tandemÃe maniÃftat,quiaÃatis deÃideriorum exÂ» citaratiniHa.

Dielt ilii lefus: Maria. Conuerfa illa, dicitilIi;R.abboni, quod dicit magiÃer, Dicit illi lefus ; Nolimc tÃ¤gcrc, NondÃ¼ enim afeendi ad patrc meum.SeduaÂ« dead fra tres meos,amp; die illis: Afcendo ad patremmeum Ã³dpatrcrti tieflrutn, deum meum SC deum ueÃrum.

Muiter nonagnoÃcehat ChriflumaÃtcieiÃedftaÂ» timipÃt uoceÃolita,quamprimum aÃ®locutuseflillam, fuo nomine incipiebat ag^Ãcere. Chrifius reuelat Ãe Ruanda uultjO ^uibus. Nrfm licet multa miraculauiÂ» ^antur, mhilominus tarnen cor noftrum manet inÃeiu er alienumÃ do{lrina,donec Chriflus aperiat iÃ¼ud, er donee ipÃeÃitdoÃ¤or interius.

Rabboni. ) statimagnoÃeitchriftunt^uadamaht â¢ critate mentis, quaÃtdicat ; Tu es is quem diu quteÃtui crc.quiaÃe Christus illi reuelarat.Rabboni Syriacunt ttomenjOidemquodpritceptor,

adoranduntyuelutinungcret corpus dominicum aroe matis^qute attulerat tCritd uokbat quafi cum mortcta it homine agere : uerum hoc C hrifius prohibcbat. }nÂ» frd hortiitur difcipulos, ut (Ã¨ continuant : cxhibct maÂ» nus pedcs,ut Thoma::ficq; tarn mulierem prohibcn doquÃ m apojiolos tangcndo ab incredulitate libcrat. Vult dicerc: Ne carnali ajjcÃ¢u me tangos, feponendus eft ilk, non opus ut inungar, ncq^ ito refurrexi. Ã¯ta nos quoq; licet nouerimus Chriftum, non tarnen fecundunt carnemiam, neq^corruptibilcm. Difcimus etiam hie, foftquam cognouimusmyfteriumpaÃioniscr refurt redionis, quo nobis femitum cR, ut excitemus mens tern noftrom ad cognoftcendam diuinitatem, quo lt;equo Us eft patri. Dicit: ISlonhac rotione carnem fuftcepi: iam cognoftces me tequalem fuftepifte poteftotem cunt patre ; ego in peihre tuo nondum ofeendi od potrem, proptereo non digne me tonges, Nam non loquitur de ilia afeenftone, qua pofteo aftenfurusincalum erat. Videbat Chriftus muliereillam defthumiliter loqui, quoft unilione ida gauderet,ideo reprehenditur,Sic etiam offtcium tdud noftrum,quod nonproftcifeitur ex uerafide, merito reprehendendum eft.

Tcratribus. ) Videte prophetiam inpfalmis.Ves reftaternofteriuxtacorneintnihilominus deus dicit, illifraires mei,quos non relinquam. Verum autorepit ftoUad Jiebrotos hoc[atis diligenter expendit. â

Afcendo.) Umincipitgloriiimeaillafumma,qult;i tcqualishdbebor cumpatremeo. Ejl per me pater ues fler:ego natura filius dei,uos gratia ztr adoptione. Roc fecundumpatrem ue/trum commoderefirtur adhoc: Vade adfratres. SiigitureiusÃ-atres fumus,eundent Zy patrem habemus. Ajcendo, inquit, ad ilium, ut fe^ deam Ã dextris ilUus,^ ita nunc erit deus ueiler,^' M fitfoedusueflrum ceternumcumdeo. Req^fimpliciter annuncies iÃis,ut Lazarus refurrexit : ego fic furrexi, ut nidli corruptioni pofthacfiiturus fim obnoxius.Dic igiturfratribus iam prÃ¦ceffijjÃ¨ tÃ«pus humilitatis mete: iam nonferuiam utantea, confummatum eÃ opus, ita magnifiÃ©euultpredicarifuam refiurreilionÃ«,neq;itlt;t hummter,quamuis nunquam abjuerit Ã patre, ad diuia nitatem quantum attinet ztrc.

Venit Maria MagdalcnCjannQdans difcipulis, quod uidiiÃ¯Ã¨t domina, et ea dixiflÃ¨t fibi.

Vbi edoilifi{erimus diuinamyfieria,reliqiutmeft ut alios fÃ ciamus participes gaudiorum no^orum: hocq- etiam efi charitatis proprium. Qjiamuis in tias gdalena bic uideamusobedientiam,cui certe nihil fitifigt; fet gratius, quam adhterere domino,fed amandatur ab Ulo ad opus charitatis. Ron efi enim nunc tempus quo folaifia contemplatione fiuamur, quodpoft fieculum hocfiituru efl,ubifitcie adÃcic contemplabimur C hri

ftum:nunc lÃ¨ruicndutn efl proximo. Principio qudm^ fÃ s lAdruiudiuiffet abangeliSynondicebatfeuidiÃi dominum,nelt;^ refurrexijji,fed dicebat,fu^ulerut do^gt; minum meum. ium uutem Idtis confirmata, nihil pliusdubitdtfeoculis uidiÃe dominum, ZT certum te^ fimonium,etmandata etiamhabereperjirenda, qult;e commijja Ã chrifÃ®o dicit,nempe : Ajcendo adpatrent tneum crc. Sic etiam difcipuli erant infiituendi,^' lt;di quomodo affuâ¬liciendi,utdeÃderium illoruminÃnÂ» gtdashorasexcitctur. SicetiamChriflusdifcipulislot quitur in itincreproficiÃcentibus P.maus,fed non appa ret Ulis quo agnofcerctur, nifi ad uej}gt;eram infrahiÅ ne poids,

QVando EuangeliÃ^e nobis defcribuntrefurrea Ã¢ionÃ« ueram C hrifti,interim etiam infinuant, quibusdeturcognoÃcere tantum myfteriu. Namcunt iegimusqualiteraffeÃ¤iÃ(erintdifcipuli,dijcimusquid CT nosfÃ¤cere deceat, quo or ipfi rede credamus Chri jlum refurrexijje : neque folum ore id confitentes ^/ed guflu l^iritus periculumÃcientes. AudiÃis quantum proÃterint deftderia M,agdalcnlt;e,(pingens fludiunt Petri er Ioannis : iÃ¼ud etiam ipfum (Mnc quoque cunt pluribus fe maniÃftat,uidebimus.

erat unus fabbatorum, SC fores eflÃ¨nt claufÃ¦, ubt erant difcipuh congregati propter mctum Iudgorum,uenit lefus, ftetitcp in medio.

Vt heri audiftis, plurimum gaudet deus in fufcitun disttoflris defidcrijSiquibus/c tandem reueUt. Vnde Ãchim eR., utpermitterenturdtfcipuli toto fÃ¨rÃ¨die hu iufmodi noms nuncijs perfundi^ut dcfiderio uidendi Chriftum ctcccnderentur: ficq^ eo potiÃimum tempore Chriftus fuccurrebat, cummeliuseffit, Alijfuas aÃ¼eÂ» gorias habent.VeÃiertinum tempus dicunt, quando firuor uitiorum ceÃÃ¤t: fed hue non quadrat.

Tores effent,) Textus non habet, \uitper claufai ianuas,fed -fSi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;[ttKAfa-ttSjiiiiii :ut ex illis uen

bis nihil habeant fubfidijPapiÃlt;e cureliqms depr^a fentia C hrifli in pane .Duo hie confidcranda funt,nein pecharitatem ZSâ congregationem difcipuloruni qtta coniuhÃ¢i erantnUiscnimfe Chriftusreuelatyquimas ijent in charitate. V bi charitas cÃ, ibi or deus eÃ.

Congregati. ) Congregatie ilia charitatem nobis Ã§omendat : unde fi nobis nonÃieritÃ'atru cura, a^hint eritdefide. DeindeobferuandumeÃ, difcipulos fÃ¹iffe periclitatos propter ChriÃum. ludai cum non poÃent ultra feuire in C briÃum,fÂ£uicrunt in difcipulos. Qjii participes crttcis, HU agnofeent acre rcfurrcblionis injf

fieriÃ¼.Nccdubitandumefl, quin deusuifitet fuisconfa lationibusomnes, quipro nomine ipfiuspericlitentur: bocq; fupÃ¹intiagdalena ordifcipulis audiÃis. Ve=gt; nm nunc dicit modum, quomodo dpparuerit Ulis.

inmedio.) Simpliciterdicit Eudngelifin,Venit: non ingreffutn per idnuds dicit. vtcunq; uero appd^ ruerit corpus Chrifli, noÃrim noneÃfcrutari. ProÂ« miÃt dominus, ubi duo uel tres Ãierint congregdti,Ã â¢ ueÃ¼c in medio iÃ¼orum effe, Neque folum hic fecundum fudin grdtiamzy diuinitdtem,fedetidm corporeÃto dderdtcumittis.

Et dicit illistPax uobisÂ» Et cum hÃ§c di xiffetjoftÃªditillis manus ac latus fuum, Gauifi funt ergo difcipuli,uifo domino,

Sdlutdt morefuo ChriÃus difcipulos, precdndo ib lispdcem:perquodindicdt illis,Ãreomnid. pdcdtddc tutd;nihilq;periculicÃc timendum. ISteq^ eÃutudlde torgutemur de pdce cordium:ndm mos iUe fdlutdndi . ÃequenseRdpudliebrteos,quicumfdludprecdrenÂ» tureÃeomnid,pdxtibi, dicebdnt. ltdChriÃusetiÃ¼ db fcipulisfuis preecepitdicere,ciiemitterentur dd pries dicdndum : Pdx huic domui .Vult dicere : idm nihil tb mete,omnideruntuobispdcificd ; licetfeuidnt ludai, . omnidtdmenintutofunt.

Ldtus.y Probdturus ueritdfem refurreÃ¤ionis,Ã non eÃephdntdÃna,neqieÃcdereum corpus,quodno circunfcri

I N E V A N GÂ» r o A NÂ» jffS circufcribdtur fuisdi^entijs locaUbiis : tiÃ¤mpropriu corporis ejlyUt aUc/uo modo circunlcribatur,^^ hctt bcdt membra orgMica,manus,latus orc. Qui tale cor pusiingimt, ut omnino non bobcat aliquod difcrimettt binonajjÃ¨runtucrumcorpus ChrijloÃtijj'e,fcdphonÂ» taflicum. Sj corporaliter adeji corpus,odfunt diffiren^ tiÂ£ pofitionum:unde confeilklneum c^, non deeffe lot cum circunfcribentem,nifiuelintalia corporafingc^ re,quÂ£noneiH(dem generis funt noflris corporibus. Hi cum putant gloriam C brt)lo uelle afcribere, potius detrahunt, ztrueritatem humaniC nature diÃipant, cum non corpus finunt noflro corpori conÃrme, Chri fli corpus nunc immortale,nojlrumuero mortale. No deftmilitudinc,fed deproprietate loquimur. Abfitc:Â» nim ut dicamus, quod ChriÃ¼us indicando manus (y U tus,aliquid uelitfimularecoramdifÃ¤pulis,quaÃ non Here babueritmanusz^latus. VndeChriÃusdiligent ter inculcauit eis hoc,cr oÃendit manus. Etiam poflea Thomas imatatur, ut contreÃ©tet omnia, ne quis putet corpus ejjeÃgt;irituale.

Gauifi. ) Magno gaudio perfiifi Ãunt. Imo hoc per pctuumeAinrefurreÃ©lione,utquicreduntilld,exhila rentur : nom gaudio refurreSlioms habite^, ommains commoda humona; natura paruaÃunt.

Dixit ergo illis lefus iterum:Pax uoÂ«Â» bis, Stcut me miftt pater, ita et ego mitto

uos, Ethoc CÃ dixifler/ufflauit in illos# didnllis: Accipitefpinfum fancfÃ¯umÂ» â Quorucuncp remifentispeccata, remit tunturÃ¼lisÃ®quorumcuntp retinueritis, retenta funt.

BfÂ«e obfenutefinguld di^, qtflt;e C hriÃus locutHS fÃ cum difcipulisÃiis, ubi Ã mor tuis reÃirrexit, quia fcmper Ãngtdare aliquid nobis commendant. Ã¯terum falutat,cum iam inÃituturuseÃÃt iÃ¼osin magiÃros on bis : precaturcLsfaiutcm, utfciantfeÃre in tuteladei pacified.

SicutmiÃt. ) lamnon erittempus,utegouerfer in hoc miido, fed ficia uos aliquo modo uicarios ineos, ffiritu fcilicet meo locupletabo, ut id quod anted fid quot;nbsp;miniflrdns mundo, idquoq^uosficidtis. Ojiare miÃt ' paterfiliumi nifi ut gloriampatris manififidret mudo: idipfumetidmdifcipulis commenddt.Nbigiturmittit â iUos ad honores huius mundi ududs, uel diuitias con* quirendds, fed ut imitentur C hriÃum in legdtione fua. Cin^fiuit ChriÃus ouem perdita-.erit nbsp;nbsp;apoÃolorutn

lAittdm.) Vndefatis dpparet noneffe fucceffo* resdpoflolorum quifua quÂ£runt,delicias,opesz^c. officium eÃpr^e^catorum ZSquot; uerorum epifcoporu^ lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ut gloria

IN E V A N G. I A O N. ^^9 utgloriam dei ante omnia quarant, e:^ ut quampluri^ mospoÃ'unt,addeitmducant. Hocutejficere poÃint (noenimhumantsuiribuseÃficitur- CinidlUiterati cr indodi Uli pra;ÃitiÃÃent, qui contemptibiles erant cof rammundoOpromittititlisjÃiritumÃandum,cuiusro bore ejÃcere hoc poÃint,adquod elediÃ deo. ChriÂ« Ãusuero miÃÃus Ã patre, habens plenitudinemÃnritus fandi, communicat deÃua pleititudine etiam diÃcipus liSyUt per Ãgt;iritum Ãandum populum doceant,o-ita firtiterfe gerant inÃuonegocio.

SujÃauit. ) llatus iÃ¼e quo afflati Ãtnt diÃcipuli, ftgnum erat interni cuiufdamÃatus fÃiritualis. Ei Ãis cut anhelitu fuo iÃ¼os aÃgt;irabat, ita beneuolentia Ãua do numjjtiritus fandi concedebat, ut iam haberent cor do eile, forte er lUuÃratum ca;teris donis, ut digne pofa fentÃingi fuo munere. lam non halitus ille Ãtbflantiae hterÃdritusftndusfiiit,neq; /eÃgt;iritusfandusiinmiigt; feuerathuie halitui,quafil^iritus,qui non eflaÃ«reus, fiierit eorpori iundus. Sed hditus ifte indicium erat tnaximi illius doni,quod Chriftus daturus eratapos flolisfuis,ficuterpo^ea eccleÃa;fuÂ£. Adhibuitexter numftgnum,utincoena ultima,inquapanemeruii= numdedit,er prÃ¦terea gratiamjÃiritualem pijs er credulis impartiebatur.Videte uos,utetiamcapacei fitisidiusÃ)iritus fandi. Atquifcimusdeuper/eipfuin ffÃjÃiritumlandum, Sunttamendona ctiqinjÃiritui

finfli, qult;ediÃniuuntur, utagdmurnospijs motibuS Ã¼quot; aÃiaionibus,qHO promptioresfiinus aduoluntd^ tandei Ãcicndain. Ut cum ficanimus noftcr iÃ¼uÃroa tur,utftramuradeaquie ChriÃiÃtnt, iÃ¼e motusnon aliunde efl, quam ab aihreJÃiritus diuini.

Quorum remi.) Antea dominus dederat apo^ fiolis cloues ecclefiee, eafdem quoq^ nunc iÃ¼is concedit: nonquodapoÃ¼oli ipÃ proprie remittantpeccata^fed animncidtremijfaeffÃ¨. Sicneq; apoÃolorum propriu damnare, fed certopoÃÃmt per uerbum annuciare cott demnationem aliorum. VbicertapromiÃio annuncio tur,ibi remittuntur peccata. lam Ã apoÃoli annunciÃ¤t f)cccdtadimiffa,annunciaruntutiq;exÃgt;iritu fanih), et neutiquamÃUentur. Prtedicobunt enim peccata no nbsp;nbsp;' '

Ãro ejfe remiÃa perChriÃum, quifatisÃctt pro nos bis,fifides iUainChriÃuminnobisuiuo,utcdgt;horreo mus Ã peccatis, er deÃderemus iÃ¼a coeleÃia.Vtiq;per Ãiritum fanÃ¼um remiÃa funt peccata, quia nemo pos teritdicere IefusChriflus,niÃinÃiritufan{lo. vides te,bcneobferuatueÃab alijs,hic dari cloues : perquas indicot,qui adccclefiampcrtineont,er qui non. inters nodeo committimus,quinouit cor homims, alias ins fcrutobile. Qui ineccleÃo funt, iOispromittitur res miÃio peccotorum : er qui choritotem contempferint, iHiutiq^ olicmfuntob omniÃde, er iUispeccata retis nentur.ApoÃolicu igitur oÃieiu hic uidetis. Sequitur:

Thomas autemunusexduodcdm, qui dicitur gemellus, non erat cum illis quando uenit lefus.Dixeruntergoilli altj difcipuli, Vidimusdominum.

Proprium'eftfidei,utaliosquoq;per charitatent fuorum gaudiortm frciantparticipes, ut gloria deia^ pudomnes prouehatur. tgiturhuiusgaudij Thomant focium participant: isualde incredulus erat,neq^fim^i pliciter recipiebat diiki apoftolorum. Hoc^ non fine diuino conftlioftiTuineft, utThomasmaneret incres dulus,cr ut fua ino'edulitas nobis quoque prodejfet.

I â¢ Illc aut dixit illis: Nifi uidero in mania busiilius ueÃigium clauorum, Ã´Ã´mittÃ¢ digitum meum in ueÃigium clauor um, amp;C mittam manum meam in latus illius, non eredam.

uerbisobRinata iUiusincredulitas appaÂ» ret,qui apoÃolis prxdicantibus credere noluit.

EA quiC nuper propofuimus, ab ijs quÃ¦ nunc let: ihi funt,confirimtntur. AitdiÃis quod illis C hriÂ» Ãusfe reuelat, qui ip fius tenentur defiderio, qui fe alqs

XX ANNO T. I O AN. OE CO L. iungunt nerd chdritÃ¤te, or participes cruds or dobt runifunt. Thoinaseniniquia minusfiruebat,propter rea feiundusd di(cipulis,Oâ Chrisium refurgentem cum alijs non uiditmbi dutemâ^ ipfe defidcrium uideit di C hrijium hdbuit, or difcipulis fe iunxit, pdris gatu compos fodused.vnde ftc Icgimus:

Et poft dies ocio itcrÃ» erant difcipu^ li eius intus,Sc Thomas cum illis. Venit lefus ianuisclaufiSjSC ftetit in medio.

Suprd uef^ertino tempore comparuit difcipulis, poÃguam creuitdeÃderium illorum. ItaobÃequente conÃbuldtionemper dies oÃ¢h cum difcipulis, z^Tho mcecompdruit : fieri enim non potuit, utnondccendeo retur in corde fuo. Quod dutem difcipuli funt intus, , congregdtio commendaturtnainqui cteterisnonfiied rintiundiin ecclefid,nequdqudm caelefiium gdudio^ rum pdrticipeserunt. Corde creditur ddiufiitidm,ore autem fit confifiio, ^ue dd chdritdtem pertinet, cr ad unionem ecclefie, extrdqudm nequdqudm ftlus Jfie^ rdndd eÃ. Etquidicitfecredere,z^nonfeiungildlijs C hrifiidnis, huiusfides uana cfi:unde etiam fdcrdmena tdinfiitutd funt,ut populus in undmfidem coddunea tur. IÂ« ecclefid tan^Udin in drcd N oÃ« fdlus concediture Jlocnon elementorum gratia,fedpotiusfidei, quicfic per charitatem operafur.

Et dixit: Pax uobis.Deindc dicit Tho niae:Infcr digitum tuum huc,ct uide ma hus mcaSjSC admoue manum ruam,8C immirtein htus meS, amp;noliefleincre dulusjfed credens.

Principio pdutat C hrijhis omnes dilapidas,^uem^ admodtl anted pacem preattus eA, ut omnu fint tran ^uiÃ¼a.DicitTbomte:

inÃr.) CumChriÃusueridiUa,qttlt;e((ntettTha mtts,lt;iui C hriflum plane non praifentcm ejfe putabat, nairalÃt, fatis fe indicabat ej]e uemm deum. Etiaper hocpalÃ m fit, cum corpus illius oculis exhiberet uiden dumztrmanibuspalpandum: unde Thomascognofie repotuit, nihil occultum fiiijje ChriAo, qui cogitation tiesfuas repetijifiet cr uerba eius. Prius dixerat, nuUi hominum fi credere, fidfiolum quantum fenfibuspers (iperepojfit. CceterumChriftus magisadhortatuse/l ad confiiiciendas manus ac lotusfuum,ut memoriant paÃionis mentibus nofiris magisitfinuaret, Ueq; caÂ» ruit magnomyfierio aperiri latus Chri/ti,exquoldn terefiuxerunt fanguis cr aqua: ex quibuslicct cognoo fcere jjiiritualibus mentibus bcneuolentiam C hrifti ern gagenushumanum. SiigituradmanusChrifii rejÃes xerimus,filatusfinritualiter tetigerimus,idefl,al]ri: Aibitsanimi noAri,'amp; quare ChriAusficpdjjuSjquan

XXI A N N o T. IOAN. OE C O , toftiam amore,hMd miru}neft,ficred(onus refurrc^ Ã¢ionÃ«. Sifimplicitcr Chri^us mortuusfÃ¹ijjÃ¨t,ul alius prophctd,uclpurushomo,nuÃ¼ae/jctjpes refumiiioa nis- QuiiÃ¼acredit, isftatinieopcruettiet,utetiamco^ ^ofcat immortalitatÃ© nobis conccdendam. lamÃfÃes immortalitatis obtinendte, utiq; nbsp;nbsp;domino feruieinus,

Noli cjjÃ¨.) ld eft, cum uidcs tam aperta indicia, ut omnis cotrouerfia celjÃ¨t,caue ncfts incredulus. Con tadu folo nonftÃusftÃ ftÃ¨tThomascredulus, nift fuo J^iritu Chriftuseum iÃ¼uftraÃet, Ã¯Ã¼a nobishuc conftÂ» runt,ut habeamus ueram fidem. Curn proprio filio fuo ttonpepercit,fedpro nobis omnibus tradidit illu, quid ttonftterabimusiSistuftdelis,^^ ijuiepromiftd funt, deus utiq; pneftahit. V idete quid petatC hriftus ab in firmis : ut definant ab incredulitate, tunc omniaftlicia tercrffurafunt.

â¢ uocem Chrifti,nonut obftinati crpertinaces,quiob malitiamnon credunt,ftatim alius fit Thomas. Pha* rifa;i nuÃ¼is miraculis potuerunt adduci,etfi uiderent Lazlt;arum refuftitatum,non tarnen mouebantur, pra:lt;i peditiliuorcijinuidia. Non dixitclfephantafmauel deccptionem,fcdftatim plenam confiÃionem protuÂ» lit,^ qutcfifjficit ddfalutcni confcquÃ©ndamtfittetur mum

tRumquemtMgit,fuutndominuDeumejfe. Qui* dam dominum ad humanitatem, V Deum ad diutni* tatem re/irunt^ cum Ichoua itbiq; dominii exmituum figniÃcet.Humanitatem tangebat,zydiuinitatem ere debat:ita cxpiauitpeccatum fuum confiÃione.

Dicit iÃ®li lei'us: Quia uidifti me Tho* majcredidiftiibeati qui non uiderunC fiCcredidcrunt,

Non reproJirft Ãdem ThomÂ£,fed alios prteÃri Thoma-, qui abÃquc cotaÃ¤u corporis Ãdem recipiuntJ Ulienimetiam illegradiis Ãdei nonreprobandus,ut aliquidÃipra id quod fenÃu percipimus, cognoÃcamus. Multi Ãmt qui optant poÃÃ contingere corpus Chri* Ãi : fed nefequamurhuiufmodi. Abducitnosdominus 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4 fenÃbus noÃris,ut credamusuerbisillius,ztrrebus

Ã®^onuiderut. ) Cauendumtamenefl,nehocdi* (h abutamt(r,ut quidam. Sunt enim qui quafuis nugas ftc aÃruerc uolunt quafi creduli ejfe debeamus in omÂ» nibusqua:fenÃinonpercipimus,utinfacramentopa* ! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nis miracula adflruÃ¼t ,folahac ratione,quia non uide*

mus. Sedmulta funtquÂ£ nonuidanus^quÃ¦maxime ! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uanafunt,zy nonfubÃfiunt. R.atioÃdeiargumentum

non apparentium rerum ,fed harumÃndamentum gu fiamus quodammodo inÃde. Ceeterum quotiesferiptu l nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;M de Ãde loquitur^Ãre ea refficit qult;efaluti noÃree neÂ»

XX A N N Ã TÂ» IOAN. OE C O L.^ ceffdrid. funt : unde conpnndmurde beneuolenÃ^ei ergd nos. Itdpradixit dominus dpoftolis, poÃhdc ÃtM ros cffÃ¨credentes refumÃ©iionÃ«,non uifo eins corporeÂ»

Muka quidÃª ÃC alia figna feck kfus in confpedu difcipuIorS fuorum, quae non funt fcripta in libro hoc. HÃ¦c autÃª fcripta funt, ut credatis, quod lefus eft ChriÃus ille fiiiusDei, utcredentes uitam habeatis per nomen iilius.

MuUd, induit, dlid mtrdculd effentfcribenddffed cum itld fufficidnt Ãdelibus, libenter ed prietcrmitte^ mus. T^one^lnoÃri inÃituti ueÃ¼e lethrem nimietdte mirdculorum onerdre : qui iÃis non credit, neque dlijs uariÃ teÃimonijs coieÃ©Ã®uris, quibus feprobduitueÂ» re reÃ(rrex!Ãe,credet. Ponit tdmen ddhucundin dpptt ritionem in Ãquenti cdpite. ^tidm hdc feripturd quid ddin dbutuntur : qudÃ multd Ãnt prtetermiÃÃd in ferb pturis,quÃ neceffdrid ÃntnoÃricfdluti, (C^pnetered oporttiiÃe lUddpaÃoribus, epifcopis, er conciliÃ ddd iungi er Ãribi. Q^te dutem quam uduÃ¨ obijeidntur, nemo ex uobis eil qui non reÃÃ¼dt. Ctcterumponit hic â fummdm fidei,quie in hoc eA, quodteÃts eRÃlius deiÂ» t.lodn.r.ConfiÃioetidmPetri,Mdtth.i6.1tem1odnÂ» . er ubique bis pducis uerbis coprehenfdmÃdeiÃtma Wdntj^Udn^eliÃicoÃendiint. kÃisbunidnitdtisnod

Wf Â» fÃ, nempe Ãlius iÃ¼e Marite, UeRC hri^us MeÃt ' fi(is,(p(ipromiffÃ¹se^tpcrproplietd!,un{lu5inrcgemt * quiq; fucccÃjurus erat Dauid, nbsp;nbsp;rcgtMturus in tetera

num. llk igiturrexliberatoreAhumanigeneris'.quo ctiam di^ Ariana impietas rcpeUitur. Vere jUius dei eR. Si credimus in C hriflum, Tieo crcdimus, er in ue^ rumDeum. VnumDeum adoramui: quoniam enint C hriflum adoramus, deum adoramus^quia jolus Deus adorandusefl. Cumautemnon minus honorificamus filium quam pdtrem,certum efl Chriflum eiufldem cfle naturle cum patre. Sed non iUaflmpliciterflunt creden da, quia er fatan credit quod filins fit Dei, ut in MarÂ» co habemus : neque itta nuda confrflio faluaret nos,nifi i â¢ indubitabilcmfiduciamerfrmamhabeamus.

Vt credens. ) Scilicet per magnam illius celebriÂ» tatem cr dignitatem.Dedit illi nomen fuper omne noÂ» men, ut in nomine lefu, omne genufleckitur, cÅlefliii er terreflriu.C erte parum flifflt, fi Thomas folum di xiffet: Dominus angelorum ertotius mundi,deus unut er uerus. Hoc atit iÃ¼iplurimu proderat, quo4 agnofeebat fuum deum er dominuinam hoc requirit Ã nobis deus,ut cola mus eum ut uerum deum,

â Ofleamanifeftauitfeiterum kfus ad mare TiberÃ¯adis. iManifeflauit autcfic. Erant (fimul Simon Petrus amp;Tho mas qui dicitur gemellus, Ã´i Nathana^ eI,quieratÃ CanaGaIiIaeÃ¦, SCfÃ®lij Zc^ bedÃ¦ijalij^ ex difeipulis eius duo.

Adhucunam apparitionemChriÃi ponitEuMge Ufta,in qua difeimus, quantum admoncat apoÃolosÃii offtcq.Tere inter prima miraeuÃ®a lcffmus,quando apa fkli uocati funt,pr(eferiim Petrus alij, quod Ã pifea turaueneruntadChriÃum : or pnedicebat illis, quoi fiiturieÃentpifcatoreshominum. Ita iamdimiÃtirusil los^Ãmile miraculÃ¼Ã. eit cum illis: in quo maxima myÂ» Ãena pijs comittit, erprieterea quomodo cura gregis babere deb cant :namP etro dicitur, Pafee oues meas^

ITerum probat Ãtam reÃurrcilionem C briÃus, er interim apoÃolis officium Ãuum commendat, quia afeenfurus erat in calos, tticariumÃum ffiritum fanÂ» amp;m apoÃolis datums, per quem Ãingerentur digne officio ftio : hocq; indicatmiracido multitudinispiÃau captorum. lÃaniffftitautem fe,iuxta ciuitatem TibeÂ» riadem, qult;e Ã Tiberio nomen habet. Verum praciÂ»

IN EVAN G. IOAN* }7^ puis apoÃolis fe maniÃÃat ,â difcipulisfeptem qiii inter cicteros dignitate exceÃ¼ebetnt.

DieÂ« till Simon Petrus: Vado pifea^ tum.Dicunt illi : Venimus amp;nbsp;nos tecÃ»Â»

âpoftquÃ ueneruntinGulilieamdifcipuÃ®iÃ¹ ÃÃo pit fchte, quod egerant Hierofolymis, e:y cum nondum dit tusÃiiritus pinihis effet, nolebctnt ocio fuo onerofi ejjÃ¨ cuiquam,fed fuo urtiÃeio, quod olim cxercueritnt,pci^ runtÃbi uiÃ¢um,ficut in initioeuungelijMditumeil. Difeimus interim uitandum effe ocium, ne cui fimus onerofi.

Vudopifeu.') Koccumprincipio propofuitPes trus,plitcuitO'dlijs,qui honeflum inftitutum fecuti funt. interim lÃ¼udipfum artificium pifeundi ,figurdm geritffiritUidispifciitionis. Sicut inpiÃatione non e^ pifcittorum,Ã plurcspifcescapi(tnt,fed potiusdiuiiÃ¹ numinisnpÃ uocunt Ãrtunam: Q7 non iubente C hriÃa ÃuÃra laborant,e^iubente deinde ChriÃo mittunt ref tia, er mtdtitudinan piÃium extrahunt : Sic quando laboramus in uerbo,nullumÃuÃ¤umÃcimus, quandiu noncooperatur ffiritus fan^s. Vbi autemChriÃui iufferit rete mittcre,id eÃ, quando dederitffiritum fatt iium, tune plurimos poterimuslucriÃcere.

ExierÃ¼t amp;nbsp;afeenderunt in nauim fta tim,Ã¶d illa node nihil ceperÃ»c Mane ai;

XXI ANNOT. IOAN. OE C O L. tem lam fado, Qe tit lefus in Iittorc,non tarne cognouerÃ¼t difcipuli, quod lefus effet. Dielt illis lefus : Puelli, num quid obfonij habetisfRefponderÃ¼t illi : N Ã¶.

â Jtaut dixi, pulchre appuret myjleriu iftud. In iHt tioHe nihil ceperunt, quid nondum aÃiflebat iÃ¼is C hrt fius.ItemantequÃ¤Ãgt;iritus fanihisdaretur -, nihilpro^ ficilJÃ¨nt fuis concionibus, etium fi ÃdlJent concionM.

7aib).) Koc locofi quis uoluerit,potef ttreununz iflud intclligcre, neinpe hanc uitam effe comparatant mari flucluofoz^proccÃ¼ofo:Â£tcrnÂ£(m autem uituni Cr bÃ§dtitudinem rede littori in quo lefus jidt.

PuelU.) Benignii iUa interrogationeexcitÃ¢t tnosillorum,fiÃrte fe agnofeant : illi Mtem rejfondea runtfe nihil hubere. PlanÃ© C hriflus ed, qui efurit no^ flramfalutem,utin ^-.cap.audiflisjfealiumcibumha bere,quem cupiat. Hune cibum uult fibi adÃrri ab apo polis,idcd,fuadodrinaadducere fideles. Vndenofia tie caufahoc qult;efiuit Ã difeipulis fuis:ltispifcatutn,hii betisnealiquod pulmcntariumt 7rpalt;r(pxygt;tap, ob^ foniumed:,quod fimul edituradpanent,fiuecames flue pi fees. Heq^ erat C hrifto cura: depifetbus, fed aUu debift ad prlt;edicationem,quid Chriftus cibus fideliunt.

Ipfe autem dixit illisiMittite in dcxtc ram nauigtf partem rete, ÃC inuenietis, Miferunt ergo, Ã´Ã´iam non ualebantih lud trahere prx multitudine pifcium.

Cumctntea nihilualebant comprehendere difciptt lifK'r totam nodcm, iant autem C hriÃ¼o uocante or in bente ut mittant rete in dexteram partem nauigij^ capiunt midtitudinem pifcium. VLiec igitur crit melior pars, quando omnia in gloriam Dei aguntur, or dunt non fpeil!inturqult;iehuiustdtlt;e funt.Difcipuliubiaca ceperuntl^iritumfanilum,tantammultitudinemcre^ dentium ceperunt, ut uix ualuerint trahere rete. M.a^ gna meÃis,cr labor plurimus, ut opus fi t cooperarijs alijs qui adiuuarcnt illos, Ita uidetis quÃ m bede confÅ netaÃ¼egoria.

Dicit ergo difcipulus illc, quem dik'Â« gebat Iefus,Petro:Dominiiseft.Simon ergo Petrus, cum audiflÃ¨tquod domiÂ« nus effet, tunica fuccinxit fe, erat enim nuduSjÃdmifitin ttiarc.Ãlq uerodifetÂ» puli nauicula uencrunt

Vbi pifcatura Ãdelium fuccelfcrit, diuina utiq- uir tusagnofeitur : fed ab his difcipulis,qiÃ¤ Chriftum dilia gunt, er quos ipfe uiaÃim didgit : unde poÃea maius defiderium oritur uiuendi cum C hn^Ã®o, pnecipuc paÂ»

â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cc 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â

lorum igitur officium erit, ubi obtemperauerint C HojUt iterumfe comertant ad C hriftum, iÃ¼ifuum ho^

â¢ noremimpendentibus.Vnde Petrus quamprimuagnÃ¤ wtchriftum adcffieinlittore,non dedignaturerudiii abaliodifcipulo.Jtem ilrenue laborabat^etfi nudu$ tffiet. Ita qui ucre difcipuli ffint, utperueniant adChri ilum-,nonmagnifficiuntuitam pnefentem. Similitef inuenimus hic uarietatem ffiici,cum alij alijsprailatut tioresfint.

Non enim longe aberat Ã terra, IH drciter cubitis ducentis, trahentes rete pifdum.^

Ã¯ta ueiÃ¼unt cum naui,ztrnon foliffied cumpifcibus: paflores cumgregibus fuis: trahunt rete cum magnis pifcibus, ut etiam ipfi affiequantur illam flicitatem. Pe licitas autem noflra efl,fieri cibusChrifti. Neq; folum pro fe foUciti funt,Jedpro his quos ceperant,ut fecuin trahaÂ»tinlittustetertta:quietis.

V t ergo dcfcendcrunt in terram,ui^ dent prunam iacentem,Ã¶ff aflaturam fii periacentem SC panem. Oicit illis lefus: AflÃ¨rte de pifcibus quos nunc compte hendiftis. Ãfccndit Simon Petrus, SC traxit rete fn terram^plenum magnis pl fcibut

I N E V A N GÂ» Ã¯ o A NÂ» J7ââ Icibus centum quinquagintatribus Â« Et cum tot eflent,non cft fciffum rcte.

Videteiterummirticuldnoud,(lUÂ£operitturChri* Ã¼us : ÃubitÃ´ crÃ©Ã¢t er prundm ardentem er pifcem uel ' dffdturam-, cum nihil tdle dppdreret, (blum diuino iup fu : quod ipfum mdgni mirdculi reserdt,unde diuinitds Chri/ii dgnofci poterdt. Ã¯Ã¼equehoccdret fuo myfleÂ», rio. Mdgnusutique fiuÃ³his eorum qui Idborducruntin ntdri huius uitÂ£.ofiendit etiam Chriftus interim exent, plo fuo, quid dlios oportedt Ã,cere, netnpe utpdfcdnt fibiplebemconcreditdin.

A^irte. ) Mdgnd utique glorid dddtKere mtdtos fideles: eretidmPdulusde fiitilutdli gloridturmulÂ» tuin. Et mdgud Idusergdudium eritdodhribus^hit qui lidiordueruntin uerbo domini.

Afcendit ) Tune dppdrcbit in extremo die qudf lem quifque frudlum ficerit. Apofloli certe plurintos pifces trdxerunt : fifiÃ¤ffentpducipifiiculi, no tdntunt mirdculum extitiÃet ,'PeriÃ¼os pifces multitudo fidet^ Uum ,qult;e ex omnibus gentibus erdt congregdndd, inÂ» finudtur, quÂ£ in unitdte fidei in toto orbe terrdrum uiÂ» vit. Qudmuismultd fchifmdtderhdrefes, tdmenneJi mo exprÂ£deftindtisdd uitdm, ex hocreteldbitur. No' uit Deus'qui fui fint,erifti dudient uocempdfloris fuiÃ¨ Ud femper eR und quÂ£ddm ecclefid, quÂ£ mdnebit inÂ» difeuffd, etfihiereticimultuinldborent. Adhterentcud. â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cc s

XXI A N NO T. IOANÂ» OE COL. pitiChriftoprincipio-,deindemcmbris,idefl:, omnibus credentibus. Eft cnim perpÃ©tua concordia ucre piorii. Quod ft hodie quidam diftcordes fÃ¹erint^ftex numÃ©ro eleckrum,redtbunt cum aliftin gratiam,antequant indeuocentur,utmaneantiit eccleftiafidelium.

Dicicinjs kfus:Venue,prandete.Et nemo difcipulorum audebat interroga re ilium, tu quis es f cum lurent, quod dominus elTet.

PoftmagnosiÃ¼oslaboresinmari, rÃ©munÃ©rÃ¢t Chri ftus ftuo5,cr egregie reficit prandio illo opiparo, quod paratum eft omnibus uocatis.quafti dicat: Venite,efto^ tÂ£ participes regni mei. Cijtamuis h^ec Chriftus ita geffterit ftuper terram,ftgurÃ¤ tarnen gÃ©rant aÃarum re rum : alioqui admodum ftiuola leiiio ,quaftC hri^us Ãeiftet magna rem inpaftione illa. Voluit interim coÂ» tÃ¼cndare lt;(ternumprandium. Igitur maniftfte agnoftce iant C hriftum in refturreilione, id eft, certiÃimi erant fibi adeffe Chriftum,O'uideb.tnt quaft. freie ad freiem. E.tiamhicdiuinagaudiapriefigurantur. CiuantoftuaÂ» tiius in ccelis reficillabimur, quÃ m in bac uita i lam pa lÃ m loquitur, ty nemo interrogat quis effet. lam hocâ I impleuit,ut ne dubitaret effÃ¨aliumtquÃ m ipÃumChriÂ» ftum:pr(eftertim hi difteipuli confirmati iam erant ex Ãequenti conuer/ationeChrifti. Ci^anquÃ¢resitageÂ» âquot;'quot;-ftÃ¤t

Venic itac^ lefus, amp;accepitpanem, ÃC dat illtSjÃ´d pifcem fimiliter afÃ¯utn.

Vocarat priinum diÃcipulos ad hoc conuiuium, cr datpanemeisapudmarc. Verum panem : fediÃ¼epOf nis fignificat panem cceleÃem, quo C hriflus feipfunt dat in a;temum cibum quo cibo paÃuntur etiam anÂ« geh, nempe uerbo eterne fapientie, quod cognouiÃi gaudium eft omnibui, cr beatitudoÃgt;irituum. Supri fnonuiy dum fuos pafcit fÃ miliariter difcipulos, admoÂ« net,ut ad quos miÃi fint, eos erudiant : nampaidÃ poÃ Petro commendat, ut pafcatgregem fuum .Chriflui iam uerbo fuo pafcit crjpiritu,fed poft banc uitam Ion ge ftlicius pafcendi fumus.

Haciam tertiauicc manifeflatus eft kfus difcipulis fuis,cum refurrexiiÃ¯Ã¨c Ã tnortutsÂ»

Certum eft quod Chriftus etiam alqs difcipulis apÂ« paruit,ftdcollelt;llim.Verum tresillasapparitiones lo* annespofuit,quibus etiam ipfe ftdtpncfens,nonnes gans interim,quod alijs apparuerit minime^

Cum ergo prandiflcnt, didtSimoni Petro lefus : Simon Ioannis, diltgis me plus htsf Dicit illuEtiam domine^ tu fcis quodatnÃ§mte*

Ilt;Â«n decldrat pMm,quidtum uelit 4 difcipulis,' Tiempe Ã C hriflum reÃ©le 4mcnt,ut pafamt grcgqn,Qr diligenter pd/cant.

SIrflt;3e obÃerudfiisin4lijs,qult;e ab hoc Euditgeliflu^ Ãcriptd funt,quoniodo C hriflus prtccipuu doilrU tfis pnenuÃerit rttramirdculd-.Ãcileetidm quo confiaÂ» lio hÂ£cÃtperioribusÃibiunguntur, licebit cognoÃcere. Cum pauifJÃ¨tChriflusmultitudincm paucis panibus, pofled docuit,quomodo pane, coelefliÃ:ilicet, pafcen* di Ãfmus. Itd cum hoc loco diÃcipulipifcuti ejjÃ¨nt nu^i gnam multitudinem piÃcium^dd Ã)lumuerbumDci, deinde 4 C hriÃo cibatiÃiijjent, didicerunt quodnÃ. eÃÂ» fct ipÃorum officium, nempe quod er ipÃt debejnt Ãibi cancreditos diere er pdÃcere. Ã¼dmquod Petro dieÃ¼ tur,nonÃolum Petro putetis efje diclum, Ãed omnibus quidlijsprteÃunt.videbimusdutemquindmdigniÃnt, ut uocentUTdd curdm populi : deinde qudntdm curdm gerere debednt: erpoflremumde perÃeuerdntid. Ita cognoÃeite officid pdfloru ex hdc leilione : nemo eniiii dignus crit hoc munere, niÃi dnted C hriflum dilexerit toto corde,er iÃ¼iusgloridmquierdt.

Simon. ) videtis examen Chrifli, quid requirdt inhis,quidlijsprÂ£ficiendiÃunt,ncmpeinÃignemchdri tdtem, citrd quam utiq; nihilproficient pdflores.: nant PÃnqpflus cur(tmgefjÃ¨rintmagis quam concreditorut qult;e

IN E V A N G. IOAN. J7Â« ^Uit Ãieranda erit ex eis utilitas f Hodie quia reÃiffiit chantas Chnfli,indecA quod quidain te()idc Cbniâ Hum docent, lion cxardefcunt inuitia,nonHrenue uinutesinculcantplebi, quia non cH amor in Ulis diuiÂ» ni nominis:cr quia nonÃruntur hoc zelo, non miruni fermonemcorumÃigtdumcjÃe. Â«yaTriea, effliiÃ®itn dilÃ¯go.eycummagnifbcncuolentia. autcmdi ligo,utfim etiam amictts.ldeo dicit dominusâ.liunquid iÃ¼am cximiÃ charitatem habes, cr maiorem q ctetcrii Verum modefie rejÃondit Petrus,benefibi confcius.

Tufcis.) Ã¯ndefatis apparet,uanumej]c,quolt;^ nefciamus noshabcrcfidem uel charitatem. Manififle fe indicat diligere, qt C hriflum teflem uocat. HaÃ¢e* nus omnia egi, qua amicum decent : fi quid decrefcÃ¹ glorilt;e tute,hoc dolet tanquam amico fingulari.

Himirum pabulouerbiDei. Curam habe pafloÂ» ris,cuius eH, ut gregem ducat in bonapafcua. Adpd* fiorem etiam pertinet, ut defindat gregem 4 lupis : Ã cues morbida, ut illas ciiret : ficut Ezfchicl multis dea fcribit, qiuefint negligentia malorum'Paflorum, cap, 3 4. Pt quia Petrus dtcit fe amare Chriftum, idea com tnendat itti oues. Stulte coÃ¼ig^nt quidam ,quaftC hri* Hus uoluerit inÃituerc monarchiam in mundo, ut Pa* pafolusprinceps principum fuam autoritatemuelpo tius tyrannidem cum Petro acceperit.Diligetille Chri

flum, Ãrtjffe di^abifur eum dominus ut pafcat ouest fed cum Ã¤ppcffciit planÃ© amor mundanus-, non eA ut de hac dignitate glorientur. Videmus quomodo nonpoÃi fintpdfcere, qui nu nquam edofli uel Ãdem uel doÃ¢rb , nam, potius arma, uel uentrem, uel alias delicicÃ¼^cu^ : rant. Grex domini paf :endus pabulo uerbo fidei-, ut

gloria C fcrtyÃ®Ã¯ o-promiÃiones illiusannuncientur, de^ inde ut honefla quoque uita agatur. Pabida noftra coa muniafuntcumpabulisangelorum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

Dicit illi rurfus iterum: Simon [oan^ nts,diligis mcc'Ait illi: Etiam dominc,tii fcis,quod amem te,Dicit illiiPafce oues meas.

Quia hanc rem ferio commendat CÃ®}riflus,n5 con tentus femel dicere,fcd tertio rogat,uultqi eximiam ilÃ¢ lam charitatemprlt;ecedere, deinde committit oues, ut fciatquantus fibithefauruscommendetur. Prius Ão-; (rx4 ad pabulum,hic 7roi(/igt;jn, Sispaftorouiumea^i inun,Gr pa/ior qui Ã lupis defindat.

Dicit ei tertio : Simon Ioannis amas me t'Indoluit Petrus, quod dixiflÃ¨t fibi tertio,amas me,dixit^ illi: Domine, tu omnia nofli, tu fcis quod amem te. Di* . citiniIcfus:Pafceouesmeas.

IN E VA N G? I O ANÂ» J7Sgt; Tere, nbsp;nbsp;eadem PetrumÃteri ; ut uideuntus cum iatn ,

C hriflus abÃiturus effet, quomodo gregem Ãuum difei^ pulis commendÃ¤rit. Licet Petrus ftbi confeius bene,tdi gt;nenterritus,ne ÃrtaÃisldteretquippidm in iffodd^ uerÃim Deo, zy firtdÃisquod non eÃet perfeuerdtu^ rus in bac inftgni beneuolentid ergd Deunt, nihilomii^ nus dixit : Domine, tu ferutdtor es cordium amp;c. Ter^ tioiUoloconondicitKyetTtas(jti, fed lt;ftÃamp;!,Cunt igitur tdlis fis, dignum efl utpdfeds gregem meum ,fi uisamici offcium/Ã cere.Ego dbiturus fum: non eÃ¼ ut tnihi feruidsincdme,feruidsouibusmeis quidudituri funt uocem medm : fi hdrum curdin ge/Ãris, offeiunt umici Ãcies, nbsp;nbsp;mibijpfi feruies. Ifd diligenter coma

menddt bocojÃcium â ProÃM pdflorimultdfirenda funt, uigiliic, periculd etc. propter greges. Lion maÂ» Â£let oues,fcd pdfcdt:nonperddt,fcd uiuificet.EJuncdu tem deperfeuerdntid fubiungit. Hon fdtis eÃ¼ bene ex perfeuercs : pcriculofum enim eil, curdtn euium burum gerere. Plenque dnimdm fuam ponere cogunturpro ouibus : undeetidm periculum priedicit fitturum Petro, quod eÃet moriturus, et qud mortem Prius cum iunior eÃet,qud;fierdt qult;e cdrnis erant,Ãra tniddns crucem ; ium dccepto Ãiritu fdn^, datum eA timoripro CbriÃo,etproipfogrcge.

tuas, Ã´d alius te c(nget,Ã´^ ducet quo no uis.Hoc autem dixit, fignifÃ®cans qua morte glonficaiurus eflet Deum. Et cS hoc dixifle t,diÃ¢t illCSequere me.

Tortitudinc conftantia opus habcnt pÃ¤Ãores ouium, qu^e duo potiÃimum ab iÃ¼isrequiruntur ; ali^, ÃuÃra laborabunt, temporc periculiÃgient. Vult dicere: Ecce olim cum eÃÃes iunior, ztr antequam datus ^iritus fiipcrne eÃÃet, utique mollior eras ( cuia Petrus tnetu camis C hriÃum negauit, uoce tnuliercuhe terril tus)ibasquo tecarnis inÃrmitas traliebat,erasquoÂ» dammodo liber : Ãedubi Ãeruieris mibifZtrminifterio ineo aÃcriptusÃteris,ita erisÃruus, utalio ducaris. Ex tendes manus,nempe in crucem ztr ad uincula,ztr dlius ducet tc ad crucem, Ã qua inÃrmitas naturlt;e tult;e aliof qui abhorrct. lam uerofeipÃum exponit.

Qua morte.) Nempe quod cruciÃgendus eratt extenÃone manuum in cruce. Dicunt Petrum Pjomot crucifixum eÃe ztrc. addunt quod orarit, caput fuma demit ti humti uerfus,ne capite ereih, utCbriflus,crif fiÃgcrctur. qiutÃ diceret: N imirum eodcm genere mar tis tibi moriendum eÃ,quo rgo mortuusÃtm. Et noÃm pÃ¼citer dicit, Scqueris me:nam ztrÃspra dixerat,Quo tÃ¿3 uado, uos wn poteÃis ucnire,^] urtc dicit, Sequere

I n E V A n GÂ» I o AN. 580 ne : idcR, confutnescurfum tuum glorioftÃimu. Hoc oportebatomnesin animumÃumere, qui docent Chri^ fium,fipericlitandum fit pro ouibus. Prius expendant quid pro ueritate patiendum fit,ne deliruant,quod doa cuerint longo tempore.

Conucrfus Petrusjuidet ilium difci* pulumjquem diligebat Iefus,fequentÃª, qui 5C recubuit in cÅna fuper pedus ib lius, ÃC dixit, Domine,quis eft ille qui traditf hune ergo cum uidiflet Petrus, dicit lefu : Domine,hic autem quidf Di citilIiIefus:Siuoloillummaneredonec ueniam,quid ad teftii me fequere,

Confrmat Chrifus id quoddixerat. Omnino Pa tre,ne rejficiasin uÃ¼oshomines,tuparatuseRo,ut ne fequaris. Videmus uarios effe exitusdifcipuloruin: nam alij quiefeunt in domino jilicius, CZ abfque graai tormento,alii ucro durioraad tormenta rapiunturt ficq- Petro dicitur, quod crucifgi debeat : loanninon item.Cieteruin qui aÃimuntur, utpafeantgregem do mino, animum inflituant fuum, utparati fint, ne diub nie uohmtati reludentur. Obferuandum hic, non igno niniofummori pro Chriftoey ueritate: nequepoteA homo honefius mori, modo qui patitur,fyneero anh nopatiatur.nonutquidam temerarifqui abfque caufi

HÃ®cautem.) jUe,cluemtdin Ãtniliariterdiligis^ ^Ud morte fuccumbettfi mihi hune honorem cotteedis, ut feiam quo gencrc mortis moridr. Uunc curiofitaten C hriftusnonprohduit. Ciuienon ud tediÃcationemÃs ciunt, ncpetumus Ã C hrifio. Petrus Oquot; quifyue pro fe fitfoÃ®icitus.

' Siuolo.quot;) PloctuumeftojÃdum^itperfeuerest^ fequdrismc, cruccmqi tudm Ãubcds. Ã¯am ucro toannei conclufurus librum fuum, noluit quid fublimiusde Ãe fentirCjO'corrigitopinionemquorunddm.quafidiceii ret : Scio me effÃ¨ moriturum, iHud ego expeiio , qttando fiin uocandus lt;Ã® domino meo.

Extjt ergo fÃ¨rmo ifte inter fratres, ^uod difcipulus ille non moreretur. Et non dixeratiHi Icfiis, non moritur, fed,' fi uolo ilium manerc donee ueniam, quid ad te/

inÃ´Ã®euit in quibufdam libris mendum, unde non paruus error irrcppt.Sed hicponitur tw/ ocÃ¹npÃ¢t-^01, Cf dodiores frcilc uident, unde libri deprdUdti ftnt. Ciuidam hic argumentum fumunt,cr loannem di cunt ej]e in paradifo cum Enoch ; cum tarnen loannes fub finem indice t fe mortalem ejpe.lnfuper non deferia Ht afeenponem Chrifli, quant Lucasprd alijsabundc

. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;docuitf

Hie eft difcipulus ille,qui leftimoniS â pethibet de hiSjamp;fcnpfithec.Et feimus quod uerutn teftimonium cius.

Qjidfidicat:Ego Hiefum, qui hunclibrumfcripftt ^tcÃbnomumdo,quodneittopoteritreprobare,omÂ» nesq; pij teflimonium diint, quod nerd fmpferim. t Sunt autem SÃ³alia multa qiiae fedt kfus,quÃ¦ ft fcribantur per fingula,nec ipfe, opinor, mundus capelet eos, qui fcriberentur libres.

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;etarauiheui fit gloria in

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;teuwn.Ainen.

Q.VAE HISCE ANNOTAtiO nibus prÃ¦cÃ®'pua habentunin quÂ» a litera pnor,b altera pagel la defignatur.

Arianircprchenduntur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;57.Ã¯'.ij4.,5

Baptifmus fymbolunt congregaftonis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a 6.^

Beneficia Chrifli nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tn.a.to^.^

CalcanÃ©um tollere nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2^i.a,b

Caro quid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;z4.,a.zÃ¶.it

Canules curndiaqutierunt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã¯4 amp;

Carpocratismor nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2

Catabaptiflarumcrror nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^S-b.SÃ¤^i

Cerimonitealragatie nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gg

Chamferuus quare nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;17 8.amp;

Ãharitasexerceuda nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^f9.a.b

ChriÃusDeusttalura nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;=^08.^

ChrifiusjgnttsDei nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã®S.n

Chriftumquireilefciunt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4lt;5.(t

ChriftusexempÃ®urnoflruininorundo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3Z2.b

ChriftusioculoshAbiiit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;26;.tt

Chrifius quibus incognitas nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2^4--4

Chriftus tarde fereuelut nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Si.a.b

Chriftusquareinftemuerit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' Hi.b

Chrifiusin quo maneat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;134 .lt;lt;

C hriftum baptiz^ffÃ¨ quomodo inteÃ®ligendum 71.b C hriftus quare non fit paffus fe tangi Ã tiaria no.a Chriftumquiagnofeant

Chriftusfeptiesexcu/Ã tus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;348.Â«t

C hriftus proprie tates humanif natural jeruat z iÃ´.a ChrtftusDeus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3-b .4-.a

f hriftus uerbum quarc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4.a .b.3.a

Chrifiidiuinitas X7.b.i8.b.2i.b.3g.a.^^,j,f2,^^ 7f-i(-8o.b.88.b.^o.a.Ã¿}.a.^6.b.^7.a.b.ioo. b.iO3.a.ii^.b.i67.a.i68.b.i7z.ti.i86.a.x87. a. i8^.a.zQ$.b.io6.a.io9.ci.ia^;.1.24.9.1. 2Ã¶t.rf.3o4.Â£f.3i8.6.3z4.fc.j44.6

Cognolcerequid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2oo.((.2Of.a

C ontentioÃi uitandi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;$}

DeÂ»drittÃ¯Â«Â«jÂ«Â£TÂ«Ã¯

De/peratio maximum pcccatunt Deus non e^autor mali

Deusquare in igne apparuit Deus per pcccata nojtra glorificatift Deus quare auxilium fuum difjÃ¨rt Deus quare difÃrt confolationem Deus in tempore fuccurrit Deus quomodo colatw Deumloqui

Deipropriunt

imagines tolkndte nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*49.Â«

Impiorwwi'ngfrtwzÂ» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^77.b.iys

iniudicium nonuenirequid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;too .4

inuidia homicidto comparatur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tgz .6

tnuidi^fru^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

lorfÂ«KÂ« quare miraculis non claruerit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2,to.b

ludas quare uocetur diabolus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-nj^zib

Judlt;ecr Petri comparatio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3jo..amp;

Ã¯udcxiniquus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;34Â»quot;âlt;

indices reileiudicent nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tg2.a.b

officium in nÃ©gocia Euangelico ludicare quomodo inteÃ¼igendum Judicare alios periculofum ludicandumpioaffÃ¨Ã´Ã®u ludicandum non iuxta Ãciem

JL Apidcs blaffhemiarum Latus C hrifti quare apertum fit Laus propria qute Ldzttrustypuspeccantiunt â¢ Lexnoua

Lex Ã CbriÃo compfobattt Ifx implendaffiritu Lex non fola priedicanda Lex Mo fl quo tendat Lex uim non dat Legis uocabulunt Legem fcire Le^smensattendenda Legem quomodo perficiamus Legis nomengencrale IdberariÃ diemonibusquid

t^t.b

99 lt;i

39 Ã

3A-9ât rfi-a

i8.a.b 3f8.a iÃ¶9.a

a.a

9o.b

108,4

112 .b 94-b

2o.a

i.t.246,4

161,4

32 .amp; 288,4

207.amp;'

4X-amp;

lucerttttlotttines nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;04 4

lMXO-di[cipuli nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9.b.io.ct

Kagiflratuopushabemus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;x66 ct

Kalum ex nobis l/lanciptahominumqia nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Â»44

Mandatumnouumquare nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;26^

Maria Sio-nla^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Z36.b

Matrimonqlaus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^z,b

i^i.endicantium mendaciunt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;26s 4

Meritum noÃrum in filio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iz;.b

MiniÃrieeeleÃauimnondant nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;26,b

i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EÃ§

lÃiracula propter inpdeles nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;V4.rf.amp;

Morbi externi quare nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã¿i.lf

Morsfomnui nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3.1;.b

Mow C hrifti fatisÃÃ¤oria nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Â»4 8 .amp;

Mortem Â«oMgw/Ã®rfre^Miti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i8Ã«.a

Martis ChriÃicommoda nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;348.amp;

MaÃes quomodoaccufet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;to3.b

Mofts or C hrifi comparatio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r 8^ ,lt;t

Mundiis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;to.b

Mundi graue iudicium nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a^^.b

Mundaniqui nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;273 A

Mundiodium nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2^iA

Myrrhteufus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3!i9-lt;i

Pdftorisboniconditiones ^a/loruincura nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ui,b.}78.it

Patientiie exemplum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;z4^z.b.i;o.b

Peccdtumldpisgrauis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;225.1Â«

Peccdtores fumusomnes nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i66.(t

Pcccdtd quÂ£ddm non imputdntur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

Peccdti cognitio dd quid utilis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;78.4.79 ,i

I ; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ee j

PeccdtdnonfuntÃ¦qudlid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3 4$.b

Peccdrenemocogitur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;313.d.b

Periclitdndum non temere nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;14.3 .b.12^.b

Pildtusdfflixitludteos nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;337.4.

Pildtus titulum cruciChriflidffixumdiuinddij^enfdÂ» tionefcrip[it,ignordnsquidpr^efigterdret

Pijnonfeducuntur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2^7.d.b

Satan quibuseieihis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;24 s.4

Scripturiscredimus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

Scripturarumufus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;io7.a.io^.4

Septenarius numerus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. 73-a.^o.4

f ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ee s

I N D E X[

Scpidturafit honeftaprofiter refurreHiottent 3S9-^

SepultuTtehonor nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3f9.b

Spiritus quid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;97-b.98.a

Spiritus fandiundio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j^z,b

Tfmp/torfMfKÃ®Â«cÂ«Â£ifÂ«dÂ«Ã® nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;23 s.b

Timormalus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã®4ygt;âi

Tentationes C hriftianis uarite nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tSi-it

Territus fiÃ¢t Petrus, interrogatus Ã Chriflo an fe dilb geret,fu:efi-agilitati5 memor nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;37P-lt;(

Trinitatis opera funt indiuifa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2 83 .amp;

Tribulationesbona;fiunt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ti8.Ã®gt;.Ã®84.4

Tunicaq.habetuendat,quomodointeUigendu 327.4 Tunica inconfiutilis C hrifti,Chriftianam utilitatemfi* gurabat,qua: nuÃ¼a rationefoluenda e^l nbsp;nbsp;nbsp;3s 2.b

TurbiC iudicium uarium nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;126.b. 127.a

Ventre zrcredereumnt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tÃ®^.amp;

Ventiuirtutes nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;s8.{f

Verbum quid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;$.b

Verbo omniu codidit deus,quomodo inteUigendÃ¼ 6.b VerbumDeiquicapiunt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;itj-a

Verbum Dei feruÃ¤re nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tSf.b

VÂ£r5Â«Â»iDenW(C,Ã¯t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t^2.b

Veritas corlgt;orisChrijli nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3Ã³8.(t

Veritas lux nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â t68.a

Veritasfemper perfecutoreshabebit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^-^-b'

deiner charitatemhabeamus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;378.a-

Vari/funtexitusdifcipuiorum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- jSo-rf-

Verbo fideigrexdommipafccndus yerbo qui laboratit nuÃ¼umfruiÃ¯uinafjÃ¨runt, quandiu

i. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;non

yerbum Â£ternlt;c fapientiÂ£ eji cibus^ gduditintorbcit* titudo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;377-lt;i

VcritJtcm porfequentcs tiix ucniÃ¢ conjÃ¯quentur 33 .ilt; Vtfrfin hotieÃam dgm pjfioris lt;^dum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3 7 S .fr

tan uitd littori in quo tefus fidt coparatur 37 4,6 'Vichisjidelibuscor.munised cum dngclis 378.b ViÃ©iitm pifcdndo dpojloiipoll refurreÃ¢ionem Ãbipds

rant,necuiquamociofuoonmfie)Jcnt 374-u Vitandum cft ocium,ne cui oneri fnr.us nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3 74-lt;lt;

Virtutes non incuicarep!ebi:,non exdrdeÃere in uitid, ncncÃcDeizduminpaftoribusoÃcndit 37^-a

Vidmpatrem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tz^^.b

Vidmparare nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;24.b.z;.d.

Vires noÃr Â£ nuUtc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^.d.ss-b

yitaduplcx â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2ii.2).374,amp;

^yocdluld uuJgdtdgudrc in Eudngetijs (Voluntas in hominc quidis Votdpiomm quot;Vota Cj^uando refcindenda

	'BireChrifli Abraham uidit diem C hrifli	fol.x37.b t88,a.b
	Adte cn Chrifliicomparatio	2 02.a
	Adulteripcena
AduocdtusnoPerChriftus		3OJ.fr
Agni ^afchalis jymbolum C hriflus		28 .lt;t
Alapd fymbolum im^udentiÂ£		333.4
Ainbitio quantum maluin		2JO.4
Amen		40.fr
Angelorum minilicriunt		51.amp;
Anima		2434
Animcc pcdes abluere		^JT-fr
Animam C hriflus habuit		221.fr
Anima templumDei		8i.fr
Animum hominis aduertit Deut		33.4
ApoUinarifla	24Ã®-P-Ã®4Ã®.lt;t
ApotUnariflarum error		iJ.fr.i(J.4
Apoflolirudeshominescurflterint		40.4
Apoflolorumminifleriumnon cotemnendum 318.4
Aquaflymbolum		30.4
AquauiuaChriflus		77.fr