Wegens onderzoek aan deze collectie is bij deze boeken ook de volledige buitenkant gescand. De hierna volgende scans zijn in volgorde waarop ze getoond worden:

More information on this collection is available at: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732

Due to research concerning this collection the outside of these books has been scanned in full. The following scans are, in order of appearance:

^jW-uClf Â«nÂ«â Â« 5^'- nÂ£f 'a!:iigt;it .fa ,aatc{.o.ii â dl?-| ftttfui nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jji/ lt;Â» âcxiÃ¼ti' ^t4 1

! a- anShft^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tiertft*i :Ã tvif 3^

'.; raetiate ?â¼gt;Â»Â»*? eÃ¯ffktac^â ut ' n^{Â»wgt;r aft tnt tforiitâ^t 'TaaÃ¢Ã¨f aSicrfHir' T^uaaÂ»-â

VM Â£(4 hiec tempora diligentius rej^ia cio,C unharde pijcn;iÃime,uideoc]; grlt;t tia dei (juÃ mfit mul tifiriam inter homi^ ne!,ac jideliter,imc) ctrcopiofe diftribua ta: turn autem or illud confidero, quÃ m Ãnt ingrati qui aceeperutypleriq;, nefcio quona ftuporecorripiar con trahumanuingeniu, quodidtantalaboret erga patrÃª benigniÃimum iUum iniquitate. C^uamuis enim longo tempore Ãmes uerbi dominici terram ob peccata popu U graui/Jime prejÃerit,dcuf tarnen nunc demit noflri mi fertuf, mejÃem dedit tarn uberem, ut nemo fit prorfus quijhmachu quantumuis auidum nonpojfit, uelit mo dOffic exatiare,ut in teternu nec efuriat,nec fitiat. Ldr gitus efl dodis pariter er indoÃ¤is dona fui ffiritus ex* ceÃ¼entiÃima,iÃ¼isquidem feientiam ueritatis,cognitioÂ» nem Unguarum, aÃMq; bonoi er hone/ks difcipltnoi^ wiÃ cum eloquendi munere non inefficaci, bis corda diuinÂ£ doilrinÂ£ capacia. Nihilominus tarnen neutri uidentur fatis gratie benigniter concreditereÃ^ondef re. Qui doÃ©irinaualcnteniin,ut probe docent,er uee re,fic laudis erglorie paulo cupidiores,non in hoc uni cÃ¨ uidenturejfeyUtChriÃ¼i gregem pafcant prÃ¼den* ter acfideliter. Quid cnim cuiq^fit accommoda,negli gentius expendÃªtes, uerba plerunq; Ãmdunt in aerem.

Simplicitatis autemin docendo tameÃ¼ nulla confide ratio, utfcxccnties lo^uaniurad populum magnificÃ¨ quidem, cr fplendidÃ¨jfed ne uno quidem inteUigentCt quid dixerint. NoÂ« cogitant,credo, quod hie primunt ejfc debebdt tame, quÃ in fieri nequedt,ut quod ipfi uix multishoris reÃ³lÃ¨ conceperunt poAueritdtis dei claÂ» rdm cognitionem,auditor fimplcx, imo cr ingeniofus, unius hortefigt;dtio,nifi bono propofiium ordine,fimpli* citerq;, caperc ualedt, Pofliildt htec res certe fiudium nonparuu,cogitdtioncnonleuem. Diligenter eft enint reft iciendu ad auditorisingeniumcrcaptum : deinde dutem oratio fie diftgt;onenda,ut,quod eft tn docente,ncs mo fiuftra auditum aduenerit. Suntpififunt cr impifi Sunt acuti,funt cr ftmplices. Sunt doÃ¢i, cz funt indo Hi. Sunt fexus diuerfi,funt ictdtcs diuerfte. Omnibus fit tisfieiendi! eft. Ad quod lUd qult;ediximus,ordo v fim* plieitdÃ¢ fisciunt noninpoftremis .Vndenift quisfiuggc ftum adfcendens,ad Militate concionis priefientis inter prima ftgt;eÃ¢et, ae deum in hoc ipfum inuocet ex corde, nefcio fl tails ojficio fatisficifte dicipoÃit.Chriftiis cont mifit ones cr agnos fuos Petro,non ut coram eis clama ret ineajfum, aut olhntatorÃ«dgeret,laudem 'ue quieret ret,fcdutpafceret. Prudentem feruumadpellat cum, qui nouitcibum dtftenfarein tempore. Qjtoqutdem nihil aliud fignificat dominus, quÃ mminiftrÃ¼ fuumiÂ» docendo firrt debere non temere, fed diligenter dreunÂ» ffiteereperfonas cr tempus. infidÃ¨les autem reperiunai tur.

NVNCVPATORIAÂ» tur,dum donisbeni^niter conceÃis abuiunturad[mw. ucl utilitatein, ucl glorÃ¹nt, non ad gloriam dci, tarnetfi tides uideri nolint,ut Cumus omnes proprioru adjiÃ©hiu. cici indices,O' defÃ¨nfores fhdti. Si,quifunt eiuftnodi, diligentius confiderarent exemplu Pauli, nondubiunt rft,lt;juinprotinusmutatisadÃÃ¤ibus,0'docendiconfue tudincm mutarent.\senim dum in lege Ãi^fet magnus, in P.uÃ¤gelio uero circa omnia, quce funt minilierij hu^ ius,ejj'etmaximu5,nihilominusuelut per dete/htionÃ« dicit;Ego uero abfit glorier,nifi in cruce domini noflri lefuC hrifli. Et alibi non cauponatur fermone dei, fed uelutex fynceritatc,feduelut exdeoinconjgt;eÃ¼udci per C bri/fÂ»e loquitur. Hic igitur gui aberrÃ¤t, ijuomodo poterut alijs euangeliflte probi muniisinferuirefexhor tationiputa,cofolationi,correptioni,correi}ioni.Nant exeodem Ãntenece/feeÃ¼eadem permanare fluenta. SuntaiÃui, cjuibus pnedicationis opus tantu non priÂ£ alijslaboribus, quos tarnen ipfi fibi,non dominus aut ecclefta imponit,uilipenditur. Equidem in hoc femper fiii,ut putem ex operibus charitatis nullum eÃe nec inaius,nec melius, nec deo magis gratum,copriefertim fiutariserga illos cum fynceritatc, qui funt Ã domino per eccleftam tibicommiÃi.Clt;eterumoittdodigratia tnifericorditer datafatis abututurimprobÃ¨.Ã®^am quod attinet ad Euangelij cognitione,uidere efl, qui propÃ©-s tnodum lt;equcnt doiÃores fuos. Tam uero non dÃ©clinant 4 uiÃfuis malis,adfanÂ£limoniÃ¤ uitie,tanquam Â«on alia ec i

rdtione doÃ©Jrinam C hriHi didiccrint.gMm ut abutaiu tur.HincclainoresiliipeÃimicontra nos, eorum^ui Æ5 risÃint: Chriftnmhabentincijki.. Igt;lontÃ¤demus,(juoa nam fint illi meliores nobis : quo fint autem peiorfs,ud lippi uidemus. NÂ«QÂ«s eft enim cultus nee dei,nec diuot ruin apud eos. tlagitijs autem ceque fcatent,ut nos.Atf que fic EuangeliÃ¼ Chrifli malÃ¨ audire cogitur propter nos. Quamuis autem non nefeiam,quant fint ifliproni ad conuiciandu,cogimur tarnen,quod iadÃ¢t, fÃ teri nia tnium effe uerum Ã¯n caufa uero efl,cur nam ijliufmodi uerbi Chrifti ^yA(urci'(,non aliter anibulent in uia doa mini, quod hune ipfum contemplantur exuna tantum parte,quj uidelicet mortuus e/i, non etiam qua refurre xit. Agnofeunt quidein per mortem Chrifii abolita fibi peccata,ueruminnouamrefurgere uiiamcumChrifto ttTgltgunt Ãrenue, cum tarneninhuius morteuitanot firacotincatur.Dum etenim cumipfouerÃ¨fumusmor tui,uerÃ¨ cum eodem uiuimusinam mors eft circa mutt* dum,atq;adeÃ´ peccata,uitaueroindeo . Cluodigitur ifliputani fe morte Chrifti redÃ¨confidere,non fides eft, fed male per fuafa opinio. Sunt deinde quibus cona temnerepapifmu,Â£uangeliueÃ¼recipere. Tales paria ter tgnorare uidentur, quod uiine nouito/suirum conftia tuiteuangelicum. Debemusquidemqult;emalafunth4 here odio, fed interim ampledi bona,perficereq;. Papi fticananq; nottita magna difficultate contemnutur, at ampleili bona,quÂ£ talia funt fecundii deum, hie opus, hie

hic labor. Nam adeÃ´ carni funt aduerfa,ut hicc non h4 beatj^uoduexet ma^Ã®!. PontificÃ« RomanÃ¼ non agno* fcerc pro capitc EcclcfiÂ£ catholica;, qtÃ¹d habet moleÂ» fli^fSed C hri/li! ita coflitttere caput, ut tu fis mcinbru capiti conueniens, id uerÃ´ carni non e/l poÃibile. Mif* font negligerepapalem non admodÃ®t graue,fÃ¨deaenant dominicelebrare, nequisedatÃ§rbibat fibi iudicium, ^uid putasrequirit diligentit i Ceremonijsab^inere, confÃ¨fionem auricularem reij cere,non orare quemad* moduminmorehabent hypocritiC, cum hisnon ieiuÂ» nare,non dare eleemofynam, non operari, cuinam effe potef difficile i Sed uerfari in hifee omiÃ¹bus fecunduta prteferiptum dei, tam eft onerofum,quÃ m efi contra na turamcarnis. Ergodumiffiufmodifimulant EuangeÂ» lium,quidaliudÃ.ctut, quÃ m folent,qui huiusodio,deÂ» fieÃ©Ã®ut ad iÃ¼um^ Vnde quod agunt,odium efl papifmi, non amor cuangelicte ueritatis. Verum funt his adhuc pciores prÃ dolor, qui uidelicct fub Euangelij titulo feÂ» ipfos, ut de doÃ¢is quoq; dixi, quarunt, non deum, aut proximum. Deplorandum certe malum, abuti nomiÂ» ne dei, CT uerbi eiui ad ajjÃ¨Ã¢us proprios. Sic agens enim non folum,ut in alijs peccatis, cotra dei freit man data, fed ipfo dco ad patrandÃ» malum male utitur, ubi quidem crpeccatuminesl,cecontemptus dei m miÂ» Ãflus, ne dicam uoluntarius. Numerus iUoruin ingens efl Halde,prout nemo firÃ¨ efl,qui non, impulfus haben sltcupidinc,qu^at animo fatisÃciendi occaftonem,

QÃ¿itm (JiÃ¹dein dum putuntyfametfi ÃlÃÃime,prieberi ab Euangdio,fimul hue aÃ)irant omnes,lt;}HOsiÃud Ãci Â»US dgitat uehementius. Ã¼oeet hoc malum cuangeliccc fiinplicitati,fynceritdti,curfui^} tdnto grduius,quanto tnagisipÃ. Euangelioconlrariaeflauaritia. Ã¼onfemel fuecurrit, caufam hanc non elÃpoftrema, cur deus tot Â»talii fubindc nos uiÃtet : dc fieri pofjÃ¨,ut uerbum ir.di* gnabundus propediem tolldt, quod ingrates tarn beniÂ» gutter largiterqi nuperconcefferat. H^ec cogitans hue Uenio,ut intcÃigd, quare nam C hrijhis admoneat,conÂ» tendamus perardam portam, ut per quam pauciina grediantur, cum ad coelum ducat tarnen. Cur item dia cat,multos uocatos, paucos eleÃ©hs. Et de fieminc diuer fis Iods iado, unum tantum, exceptum uidelicctatcra ra bond,reddcre fruÃ©him.'Dijficultiesell itaq; permun dum hunc delicatu ingredi,ne capiaris. CluocircaproÂ» bc monet Paulus, ut circun/pede ambulcmus,non quia dem ut infipientes,fed utfapientes, rcdimÃ«tes occafioÂ» Â»em,qupd dies malifint, tn primis Mtem id decet prlt;ea fidesuerbidominici,quostot tamq; uariie circunjhnt infidiie, tantaq; mala expeihint,fi parum oculaiifedu e cifepermiferint. Atque h^ccaufa fireprimarid, cur eum mittam dd te tuosq^ in pr.efcntidru,qui modis oma nibus in hocftndio,uerbu uidelicet dei docendi,curren tibus, elfepoteft exemplo. Habent pnelediones eins fimplicem literariidei, breuemq;interpretdtionem,ni hilcontincntÃ«afcititifnuÃ¯ld tarnen intercapartc manÂ»

crfW.CortcionÂ« eilÂ« Â©â diligentiam indicant,er claris tatemhabentnon fine multo /rruore talent, uttjui ad huitK rÃ©gulant docere confliluerit,uideatur o(gt;erlt;e(gt;reÂ» eiunt ÃduriKcertenon panitendu. Libetlm tandem deabominationc MiÃÂ£ papalis ficcontendit,crom* nia probat aperte, ut perfuafus firn, non futurum, ud pgt;âapgt;ifiico, qui poÃit ex animo contra uel loÂ» qui, uel cogitare, Quamuis autem non fit, quodin tt tuisq; fymmiftis drcadocendi formaindefiderem, noÂ» ui tarnen quid ualeant apudearnem exempla, imodeÂ« M quemadmodu fiua dona plerunq^ difi^enfet per homi nes. Vnde fapiens fapientem audtensfit fitpientior,cr bonus bonorit operationes fiteffttns fit melior. I ta non dubiiim cft,quin dum Oecolampadiana, qua: damns,di ligentcr uideris, er contemplatus fi{eris,in feripturit euangelicis er Ãlicius fis ambulaturus,quamuis haÃ©lea nusambularis filiciÃime,erin condonibus fiicilius, quamuis nihil hucufij; defiterit : damnabilem uero miÃ* fationem fis negleÃ³htrus multÃ´ confirmatius, er quicÂ» quideius fiieciem uel paululum refirt. Quamuisiani olim i/hm fic,ut peftilentiÃim u ucncnu,caueris. Prxw tercaufam uero didam,me mouit non uulgariter, ut hactibituisqi libentius adfcriberÃ«, conÃenfus eruelut Unitas quadam ecclefiaru noftrarum. Adeo nanq; con* iunda fÃ¹cruntadhuncufiquedicm,perdeigratiam, in rebus omnibus,ut redius unam uel particularem eccleÂ» fiam uodtes, quam duas .Precemur deum, ut quod du*

Mwf httiHenuStpcr eius MxihÃ¼ ita pemtdnelt;it in perpe tuum.lnftigMit cj loannes Gaftius BnfatenÃs,didcot tius mats, tdtro currente, tunt ob ueteran dmicitiÃ ue* Ãram, tum quod in patria ipfius primus feminando uer bum mefÃm Ãcerii non penitus nuUetm ; CjUan^jtiam firoptcr Iciborem tum egregium eiechis es tandem, non quidemÃ ciuibus,fedab eis qui dominium exercentes temporariu, Buangelij lucem oculoru hebetudine Ãrre nonpoffÃ¼nt, caufamegregiam fcilicet naai,quodfa* cerdos, er idemparochus,contra legem Papje,non au tem dci,maritus ÃÃ¤us efjes. Sed tÃ¼amfic inuertit deui omnifciusiUe,utliberatu tranÃuleritinuineam fuam, tAiuirtute /piritus uindemiam Ãceresdeo quamcopio fiÃimÃ¤.Quamfirmiterenim teneant,tueanturq; MuiÂ» hufenfes tui dodrinam C hrifli Ãmel rede conceptam, erquÃ mpulchrÃ¨ proficiantindiesmagis atq; magis, uel hinc certum eft,quod nec belli tentationes,er damÂ» na.necdefertorille, quem ducem aliquando uerbi fecit tifunt,uel tantiUu mouerint ad cogitandu de Aegypto relidtl. Verum iUud agunt perpetuÃ¶,utquicquid ad gloriamdeiÃcere poteÃ,Ãdeliffime promoueant.VnÂ» de procurarunt hadenus omniÃedulitate,ne quidimpu rumuerbocommifcercturdomini, ne Ãteramentorunt uÃisÃret alienus ab inÃitutione ChriÃi, eguÃt diÃ:ipit lorum. Atq; inde miÃnricorditer datum credo,quod Clt;t tabaptijlnrum nunquam funtcontaminatiÃercoribus. tt quainuii nufquam non mundus ingenij Ãd jÃecimen

exhibeat (de locb dico, in tjuibus Eiiangelij ntMe/Ui fidget) audio tamÃ« apud uos inijuinamÃ«ij eius ecclefti commaculare parciu!. Exlt;^uo cogitandu tibi, fratri* busq; tuis, quÃ m deuota mente Ãt, iugiterq^ deus if/uoÂ» candus, ut auxiliante /jiiritu conferuetur eccleftÃ¦ ues Ãrie,lt;jult;e turn eÃ gratioÃt,Ã)ecies. Sed utÃnem ÃciÃ¤, fuperluntadhuc multabeatiillius tari, ut condones in totumpsalterium, inepijblainadColof.iniluangeliu Marei, in Ezechielem, er Darielem, conciones iteia per totum annum,gu^ omnia, Ã deus uoluerit,compi:t latore Gaftio dabimus, ne ejuid pereat, lt;juod ad gloriÃ¤ tiominis dei, zy lediÃcatione eecleÃ^ pertineat.Tuunt eft,iuorumci;,hoc animo,qute nunc damus accipere,ut intcÃ¼igamusea noeÃeingratauobis-Valecum Ãa tribus er eccleÃa Ãemper in domino, quem pro nobis orare mutuiternon dedignemini.

Achazreligion?Djma/cenoruinuexit. s.b Adam feeundus hominem la[gt;fum reftituit. i.b Adorandi modus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;so7,azyb

AegyptijligneÃ¢tabulÃ¢circunfirutinconuiuijs. Â»60,6 Ag4pcfÂ«f ftrcwdoBfÃ¯ dominicisdiebusin templis det creuit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;no,a

Alexander panem in/ermenfatuminÃituit. 210,4 * AÃeicanderprimusflituitaquauinum mifceri.

AltÃ¤re noÃrum ChriÃus ipfe. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n^.b

Angelorum ofÃcium. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n.b

Anima pro uita hominis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t^-z.b

Am'mlt;emorbosChriÃusprnecipuÃ¨uenitcurare. ss.lt;t Antiochus figura antichrifli. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nj.4

ApoÃolorum eleÃ³tio mirum deiconfilium habet, ss.b ApoÃoli quorum typum gerant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i44amp;

ApoÃoli qtomodofuarcliquerint. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t

Apocalypfts locus de feptem phialis declaratur. i8o.lt;lt; Atju^epoculum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Â«4Ã®-lt;lt;

Baptifminoftrimarerubrucrnubestypusfunt. 3r.b Â» Baptifmi er ccene dominiez fymbola quare inÃituta.

tionum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t64..a

BeHandiortemÃ Chriftodifcamus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'Ã³i.b

BeÃ¼um nobis cum diabolo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^3 h

Bethlehem domuspanisinterpretutur. tj.b Bethulienfes temiinum domino prafcripfÃ¨runt, 183 b

Canes qui. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;167.b

Capcrnaumciuitaspopulofa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;sÃ .b

Capernaum ciuitMChrifli. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2\().b

Carnis fruÃ©his. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^47.4

Carolus eius nominis primus in omnibus ecclefijs cerea monias finales kabcndaseÃeconflituit. 204.4 â¢

CatabapiiftÃ¦legem ^^oflconlemnunt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j.4

Cacabaptiftje nequaquam amantes ueritatis. 73.b Catabaptifhequidamlegeiiiuetaemabijciunt. Sg.a

Centurionis diligentia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;10 8.b

CeremouiaspapifÂ£4ludiÃ¢smutuarunt. zo4.ae2'b Ceremoniarummultitudo Chriflo non placet, toi.b Charitas in omnibus rebus in confilium uocanda.76.b

Chrtjliani hominis charaÃ¢erÂ» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;80.4

C hriÃiani hominis officium. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;160.4

ChrtÃusin pueriieA nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Herode trucidati

C hrijhis qudter Hierufalem iter inflitnit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;49 â amp;

CbrijliiJ ucrÃ¨credentibinincanaddefl. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t93.lt;lt;

ChriÃipueritia quare tam diligenter defcribatur.io .4 'ChriÃusmanibusÃiiilaborauit.

CanadominiquareinÃituta. sSs.b (7!-aO'b C cenlt;e dominico! uÃts uarius apudpatref, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Â»09 .amp;

CibusdeieÃ¼populusdei. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aa.a

Cinisinquadragefima* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;160.4

ConiugijhoneÃus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tz.a

ConÃolationesciuÂ£rendÂ£quÂ£perpetuodurant. is6.d Ãonfolationesfiultte. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iy4.(lt;

Ã ocionatores uoces funt clainantcs, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jj

candoChrifiodebeant. fi.b (so.lt;t ÃoncionatorChriftialteriusminifteriu no obfcurabit, Concionatorisofficium nihil quÃ miabor.

Cordts purificdtionemamat deus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;toj .amp;

If^Andumquandocrcui. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ti.b.âji.a

Deus quibusin fomnisloquatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;zs.a.

DoÃ©lrinÂ£plt;trsefluitabo/}4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^74

T)onec,citum in fcripturis uitn babeat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r6.b

DormirequifecurepoÃint. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rij.b

Dyonifiusan/Ã¹erit Pauli difÃ¢puluf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^oÃ¿.b

Ecdcfia nata ex uerbo domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;198.6

EcclefiaChri^itamexgentibusquimex IudÂ£i5 colÂ» leÃ©he/l. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iio.(t

EcclefiÃ¦ curahabenda. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;166.a b

EledioepifcopitotiuseÃ¼ecclefiÂ£, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;149 6

Vils noii^ conceÃis didtur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;to fi

Euangeli/ite ^uid prtecipue dcfcribant. x.b. zy i-4 Euangelium cjuid Ãt proprie.

Eidei diuerÃtas quid mali importet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ij 8.lt;lt;

Eidern rcquiritdominu6 fcmper. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ixo.lt;lt;

Gcitealogiacurnon deducaturadI^anam uirginem, GladiU'S jÃ¨parationii, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Â»42.4

HerojÃ¹i rrÂ«fÂ«/e/jfi4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iftt

HeradismorscrudeluÂ» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aS-a

Hominesuarif. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Â«7i.6,CZÂ»72.4

UumditofChn/li. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fs-l^

Kypocritaquii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;91

Idoltifunt demolienda. jdola colcntes quÂ£ pixna fequatur. Jdoloruni deÃru^kresdeus probatÂ» lehoÃta typum geÃit Christ. lehoÃiaquidÃgniÃcet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Â»4'^

Ignis quo cruciandiÃlt;nt impij inextingfdbilis eÃ.39â^ ignorantiadeiqualemalumÂ»

Impiorum Ãtrorifepe cedendum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;x-j6.i

iradeilt;jualiipijs. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t??-Â«*

Ir^in dei duplicem proponitfcriptura. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;s.78-âf

ludteiinexcufabilesfunt. ludeifomniaruntperpetuÃ rcgnumexternum .Â«?â¢lt;lt; iudici populus fuper/iitioftÃimus.

lud^iijuare Chriflumnonrecipiant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;U.b

Ã¯udici duM grauiÃimas perfccutiones pertulerut.24-^ iudeiarboribuscomparantur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yâj.a

ludaorummiferia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;110.4

IÂ«(i4orÂ«tÂ«K4Â»iegIori4fÂ»oÂ«ej. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^Ã³.b

ludieorumperpetuÂ£ imnurfiones. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4x .4

ludicare alios quidebeant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^Ã³.b

ludicifdiuinimenfura. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^Ã³.b

lulianusapo/latataxatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f.b.iy-z6.a

Matthieo imperitiam hiÃsriaru afcribit. ^-b luramentaquotidiana. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;qs.a

Malacbiielocus cap. t. ittomnilocofacrificaturorc. dcclaratur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iii.az^b

Halo nonobCiftcndum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T^-aztrb

ManaJJÃª propterpÅmÃ¯cnfurf/Ã®ifKfMJiÂ» regnum. 3.b Uianichieihofleslegiso-prophetaruin. 3 lt;Â« Hanicha-i duos naturas diuerfas inChrifto pofuere.

Mfn(i4ciHni4dMÃgt;oIo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* 3S.b

MtjjÂ£durelt;c. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;170.1*

JM ifericordia cur imDcimÃ¨ Ã deo laudetur. i^.4 MifericordiÃ dei uorijs modis propheta; deliniariil. i. 4 jKitesquipropriÃ¨.

Vlonidlium oj]icidâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*94-.^

Mortui ucrÃ¨ qui. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;214..b

â Mortuorum fÃ¹nerd tud^i (umma diligentia curdrunt. i Mofesuelutip^eddgoguselementarius. i.b (izÃ³.b

PQ Athan tribiu, infitd tribui Solomonif. 8.4 'Namsopertd fluHibutquomodo inteUigatur. uf.4 aazarÂ£UfquareChriÃusuo(etur. zy.b.zyz^.b HdZifreth

KÃ¢ZÃ rcthcinitdf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jo.b

Keriinterpretdtur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9.lt;

tJomen patris. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sf.b

t^omendeifanÃ¢ificdre. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gg,b

NomfÂ« dominiquinott md^ni/icidnt^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eg.a

tiouatianorum error. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;83.4

No^im Ã lud^is qui uocentur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;30.4

NÂ»merMsdÂ«odcn4r(Â«j. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fz.4

Numeru! feptenarim. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9 â lt; -er 10.4

Obldtionesuerorumfdcerdotunt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;zzz.b

Ochozid4 in )jgt;iritum feinihmt peccMit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;10.4

Ocbo:;;!Â«Â« occidtt 'Zdcharidm prophetam, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;8.4

Oculusquomodoeruendus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7i.acrb

Odium cr auaritid quos exc^ecrnt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tyi ,6

Opera fine charitatcinutilia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3,04..b

Orationemexternam Platoniciquidamnihilificerut. Ordinem in omnibusfieruat deus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jÃ¯.rf (84..lt;

Paralyticus humani generis typus efi, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tt^b

Palcic nos mens dei. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a^â Ã©.b

Pafii res quafi anima corpori. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;19 0 -b

' cLirjfur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ioÃ³.b

Paulus i^uarc fcripta fuu Euau^clium uocet, Paupertas uera abnegare feipfum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fr-d

Pauperesjj^iritucui. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ii-i

Peccatorum confortium quos non confaminet. m h PeccareimpunÃ¨. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ajS.b (z^izz.d

Pant enrilt;e tres partes fcho!lt;^id coHigunt. ji.i Pcem.'fntÃ¹ Herit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;sz.b

PctTHJ ^uaÃ oj O' uertex aliorum difcipulorum- Â»j Ã® .4 PiÃes typum hominum gerunt.

Primogenitus quipropricdicatur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;z6.b

Prophetdrum ueÃes non [uperÃtiofe, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3 4 â¢Â«

Prophe tia quid. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;loj-t

Proximiqui. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yS-b

Pubheani qui. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;zzi 4

Pulueremexcutere. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;133.4

P/ellilibcrdedienfonibiKt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;VoÂ»Â«

Sataniepotefists, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tt8.4

Seruihoni'inumcualei. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,,,,J

Stxtus papa aharia inflittÃ t. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;209

S txtuf primus corporalia ordinauit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;xo^.b.

Somniu fandipcatut d C/jn/fo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n; b.

Spiriluin fan^^hm de(cendere fuper alÃ¹luent. 4^4 Spiritus fandiuarianomina. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;if^.acy b.

Spiritus l'anus ignis dicitur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jg

â¢ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T

Tentationes cr confolationesfimul adfuntpijs. .a, Tentamur uarijs modts Ã¢ fatana. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4-4-b.

Terra bona eÃ¼ cor hominis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;147-4.

tlmentes dominum nunquum derclinijuentur. if.4 Tophet locus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;68.b

Tritico comparalur fapientiu ccelelHs. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f8.b

Tyrannorumingenia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;z6.b

VAlentiniani wn. E udn^eliu(blum ajjÃ¹mÃ¼nt. j. b Valentiniani carnem C hri/ti dicuntfiaÃi: cÅleÃ¼Ã« ,f .b Verbi extcrnt coniemptores taxuntur. 3.a Verbumdei(juibus utiliterprlt;edicetur.i4S b (fS.b VeritdtefÃ¤Ãidiofeaudiens,indi^nusullaconfolatione. Veritdtis contemptores grauiter increpandi, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3f it

Vidmfdlutispduciquterunt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;too.lt;lt;

V ocdtionis tempus expcÃ«hindum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4 4 â lt;lt;

VONIAM CZtteffTjscrwO uiinRrumÃ«ti fcriptura uno eo* demq; Ãiiritu condita eÃ ; dicit enim?MliK:iÃ¯abentes cundem Ãgt;iritufidei,ficutfcriptii eft:Cre dtdi propter quod locutus fum,

cr nos credimuf, propter quod e:^ loquimur. Proinde in utriufq; en4rr4tione,cundem ad unum fcopunt diri^ gentem reÃ¤iÃimefequiinur. ineffabilÃ« dei crga genm humanum mifericordiam narijs inodis M ofes cr proÂ» phettedelimant-.eandan non minus,fedmulto ampÃm predicant apo/loli. AgitautemhocubiquejÃiritust ut eo no5ducdmur,quÃ³ abba c^patrem nos habere in cordibus agnofcamusiillum^ itiuocemus, ac glorifi icmuf: quod tamcnnobisnoncontingitnifiperChri^ flum.iam eundemliAofesQr prophÃ¨te pronunciant utpromijJum:ApoÃ¼olic^Euangeliilee ut exhibitum filicius in totu mundÃ¼ inuulgarunt. C brtÃ¯lwÃ¯ enim bon trus uitis eÃ¼, geflatus ab exploratoribus, uni Ã tergo, alteri ob oculos .Et ChriÃ¼u gloriofÃ¨ ingreffum in Uien rufalem turbÃ¦ prÃ¦cedentes acfequÃ«tes glorificabant, dicentes ; Benediiius qui uenit in nomine domini, hon [lannain altiÃimis,MatthÂ£icap.2i. ChriÃoglorifin eato in mote Thrfbor aftabant Helw (jM.ofe,ibi etii

IO. OECOLAMPADIl IN fuitaberndcula extrumoptabant ApoÃolivtrobi^ i^itur benignitM dei cr C hriftus proponuntur,tamet]i (dicluocumdifcrimitK, Namuit nobK Mofe (juantt conÃlio, quanta dignitate,quantiipriuilegqs-.diuitii bonitof homin? principio crearit,c fÂ«gt;n nbsp;nbsp;peccafftd

wgratusq;Ã ÃlicitateexcidiÃet, utpaternacumuir^i emendduit,promiÃionibu5qi ucntur^eperChriÃ¼umf'i lutis ac redemptions conÃoIatusÃt-.crpoReritatein quoq-, Adam uarijs inodis, nunc angelorum, nunc ptif tri archarum, nunc prophetarum, nunc Ãribarum Ã¤t [acerdotum minifierio erudire dignatus eil, ut Paaluf Heb .1 âfitÂ» M.ultifrriam midtisq; modii olim deus locutus eil-t^arrant autem P.uangeliillt;e, quomodo nunc perÃli^ um deus locutus Ãt,^quomodo lapÃtm ilium primutlS bominÃ©, perÃecundu Adam, coeleilem iUum, acfilia futt,noÃro maximocumprouetu,miÃericordiamult9 prlt;eÃantioreinÃaurarit, crin maioremgloriam reptl rant. Etide quidem teiliora ac obfcuriora olim dixit* ij uero multo maniftÃiora,magisq; dilucidapandui^ oracula-Necmirum : NioÃesrudesac tantum puerot inÃituebat,cruelutipÂ£dagoguselementarius,uanoS ceremoniaru ritus pr^efcribebat. Sic paulatim crpd legem,eius claritatc intueri nondum ualentes ,adchti Ãumduceremeditabatur.tam EuangeliÃiC adidtisdt uiris cibttm Ãolidum proÃrunt, my Herta Ãeculis abfcoH dita aperiunt,admiranda arcana rcuelant,crexcelleii^ temdoilrinam agnitionis ChriÃicomonÃrant. Hatte parttiit

MATTH. ENARRATIO. X pitrtim hiftorijs,partim admonitionibus CZ exhortafa rijsfcriptis manififlarunt : unde euangelia,epiftolasj;, eorum habemus-ln epidolis enim Apoflolorum etiaitt euangelium pr/edicatur acdocetur:cruocat Paulus fcriptafuaeuangelium : funt pratiojipedcseuatut gelifantium pacem.Nam Z3' ibi nuncium hoc, guo nie hil jilicius cogitaripoÃit, annunciatur, ncntpe uenijji nobis Meffiam tot feculis, fummo cum defiderio d pa* tribus expeÃ¤atum, totiesj; prophetis promijjum : uee niÃefinit dei altiffimi cÅlcftis philofophia magiftru, pacis principem, nofiri cum deo cociliatorem, ruinae rum inftauratore, diaboli domitorem, mundi uiÃ¢orÃ«, itifirni expugnatoremz^mortis'.innocentiÃ¦priflinie reparatorem,immortalitatis ac eternÂ£ beatitudinis au torem:ucnifjÃªfratrÃ« noftrum in terris, eundemq; aduo catum er feruatorem in calis. Hoc cÃ euangelium quemadmodum Eufebius de praparatione euÃ¤gelica, capite primo fÃ¹fiffime explicat, ijuod no cacas cadue casj; huius feculi diuitias, neebreuem calamitofam^; hanc uitam, nec inftabilia corporis commoda,fed anie marum qua intelleiÃ¼uales fubftantia funt,a quibus cz corporis bona quafi umbra dependent, fummam pros prtam^ nobis affÃ¨rt filicitatem.Verum fcriptores noa ftrihiflorici neer cÃ¹fnvoftxa-istM dVÃ§cyyiÃt^ dia Ã¢i funt, iHorumq; hiftoria Euangelia, quafi euangelia euangclioru dicuntur. Qjtid en im prohibetfic dicere, quumziquot; SoIomoMocct fuu opufculit,jpiritupr(euie

IO. OECOLAHP ADII IN de ns fÃ¹turÃ¢, Cantica canticorumf C hriflus enitn locjuitur orc (uo. Texuntur ordine, opera, miracullt;it doarina',parabolie,peregrinationes,gt;nors atlt;j; refurrt Hio, qua nuÃiuam alibi tanta copia tradantur. Redt igitur pro: ahjs (^ipfi CT hiflorM attgitÃius nomen jot tiutur. Audio plerofque magna cum odÃ«tationeapui indodam plebcm iadare,non effÃ¨ duntaxat quatuof Euangclijlas,eÃ'e PaulÃ¼or Petru ac alios euangeH Ãas,quia euangeliuChridi annunciaruf.quodncfcio an plus (cdificationis uel offendiculipariat. Cerf c euait gelifla: merÃ«tur cti-nvopixstKcSi fic appeUari.meren titr etiam hiflorite fecundii illos pra ahjs id uocabuli-

N f c moror eos qtd hue aÃrrut multa de legis,euait gelijq;difcrimine, qult;e alio locodicendacommodius, quafi aduerfetur euangelium legi,z:r euangelium libeÂ» rftttos,nciuxta legem deiuiuendum fit. De ceremo* nijs ac iudieijs nunc non ed mentio .ihos non curemusgt; 'Titiduscnimeuangelij^ definitio,non tarn legis abngt; gationem,quim per fidem,qult;e in C hriÃo ex charittl^ teoperatur,legK cofummationem infecompleditur* TeÃatur enim ihe fe non ueniÃe ad foluendam legetih fed ad implendam, adeo^ fubferibit : c^quod olim in adbucexigit,dicens. Redde quod debts-ImoproptereapaÃwsed,ac mortuus, nonutpeccatn peccatis addamus, fed ut moriamur peccato, nbsp;nbsp;uiuÃ *

inusnouam uitam in iuÃitiacrfanditate. HonÃciÂ» propterea crudelem legislatorcm C hriÃum, cr altÃ©rÃ© Mofen,

Mo fett ,imÃ¶ f Ã legislator iuxta I(tcobum,cralfer Mo Ã^ut eA Deuteronomif i8.gui nouÃ¤ legem dat in cor* dibus,utuelimus O'poÃimtts maxima ex parte guod prtecipitjidg; perÃ)iritu fanÃ¤um,fine guo ne iota gute dem legis minimum Ãiit impletum. Lex fanÃ¤a erat,iit fia acbona.Nofir^auteminfirmifatiserat, gua;bono pharmacodeteriorfiebat. iguncnoftrainChrifto glo na,gHodarrident gu^illa pra-feribit. ProindeMofe CbriÃocontr^riiÂ« nonerit,fedancillabitur.Hoc ma^ gis monco,guod feio intempeftiuis antithefibiis mirunt inmodum ludere, fcilicet mifiros guofdam,pra'f'ertint Catabaptiftas,fiÃ©hs Manichieose:^ Marcionitas, hoc eÃ¼,legis cy prophetarum hofles.Cluofdam deinde ei excidifle,ut non attendentesordinationÃ« dei, gui apo* fiolos,euangeliflas qt pradicatores, abfg^ externo uer bo Ã¼nJldlinTÃ¼S eflÃ¨ uoluerunt,librosg; cum proÂ» phanos tumfacros femel omnes femouendos cenflies runt, cmam ÃultitiÃ¤ deusfatis redarguit,excitatis apo flolisipfis ad feribendu, gui corpore ab fentes, feriptis nobis adfunt immortales,et gu^ olim docebant,eadent et nunc docent.Porri nos grati laborem eorum ne reÂ» J^uamus, CT guod ilU guog^ cum labore feminarunt, (umguudiometemuf.

Matthieus nofler ex telone in Apoflolum,CTad fcocopiÂ« fe deleÃ¼ueffe clore oflendit, nec^ fehumano J^iritu ad feribendum profdi/ife. Ne$ cÂ«im auari teloÂ» nes diuitiarum contemptum ^ccnt,nelt;^ idiote guigue

itd fublimid trddunt. VnMomniumhebrdicoÃ¯diomÃ©lâ te fcripftt. Exempidr ftbi ex CÃ¦fdricnfi bibliothecii concreditum gloriatur Hieronymtu.QÂ«KiÂ»grlt;ecuftt verterit incertum eÃ¼.Veteres olim,ut Ã¯renieus, Augu^ fiinuSfCr dlij,fumptd occafione cx Ezechiele cr Apif cdlypÃ, qudtuor EuungeliÃis,quatuor Ãrmdi dÃinxt runt, nÃ«pc Matthao hominis, Marco leoms,lMcte bo vis, Ã¯oanni aquila effigie. ReÃ¢ius ftngulis iuxta Ezf* chielemquatcrnosuultus.NamÃpenitiusintrofficidH tur, omnes C hriÃi humanitatecy diuinitdtem,refurf( Hionisq; robur facerdotium dcfcribunt, ctiam fint tiauario modo inccpta Ãnt. Pauperes Ebionita,qtÃ purum er yfiAop homine Chriflum effe dicunt, Mdt thai folius euangelium recipiunt:fcd audietis quod eX ipfopdfftm conÃttari poterunf.Ãcut nec Valcntinianii euangelium Ioannis, nec Marcionitis Lucas patrocitut tur,necalijs Marcus.De hocuide Ã¯renaum libro tertio capiteundecimo.

Euangeliii Matthai diuidimus,iuxtdinitium,proa grefjum,er exitu Chrifli. vfq^ ad caput quintum agit de genealogia,pucritiaq; erbaptifmo,er initio C hri* fii. A quinto cap. ufq^ ad uigcfimumfcxtu docetprlt;eigt; dicationcm,mirdcula,peregrinationemq; C hrifli. Df* incepsufq; ad fincm,pajflonemdcrefurreÃ©iionemdot cet.Ã¯nitiuponit nÃ¶folum pradicationis,utabbreui'ta tor eius Marcus, quando baptifatus declaratus eR effl flliusdei,[ed etiam infltttilt;e eius, Vnde utueritateiÂ»

MATTH. ENARRATIO. 4. huntlt;mÂ£ incarna fiottis prc^abdius affrrdt,gettealogii ponitydeducens cam ab Abraham CT Dauide,^luorunt filium ejje dicit C hriftitm .Tcxtus enim fic habet:

Iber generationis Icfu Chn'fti, 1Dauid,filti Abraha, Abra j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;geiiuit Ifaac. Ifaac autem

genuit lacob.Iacob aÃ¶c gcnuit ludam Sc fratres eins. ludas aute geiiuit Phares 6C Zaram 'e Thamar, Phares aÂ«

tem geniiit Efrom. Efrom autem genuit Aram. Aram autc gcnuit Aminadab. Aminadab aut genuit Naafon. Naafon autÃª genuit Salmon. Salmon aut genutt Rooze Rhachab. Booz autem gcnuÃ¼ Obed Ã¨ Ruth. Obed aute genuit ledeÂ» leflÃ¨ autem genuit Dauid regem.

Marcittaliud initium habetydicens:lnitiumfanÃ¤i Euangelif Ãli/ dei.NofterautemmalidtiflisuerbisutiÂ» er contentus efl dicere-, liber generationis lefuChrÃ¼ fti. inuenimus etiam Chriflnm ejJe eundem^ quem noa Hs iviarcus annuciat e)fe unÃ©ium,(y hoc modo ut con tKniant ei que promi/Jd funt:fed necejfarium erat anÂ» te omnia,ut^a fatisperprophetasChrifiuspromifÂ»

Capj IO. OECOLAHPADII IN fuserat, iamuenifjÃ¨ cognofceretur.Nonpoteratati^ tem ccrtius ijuÃ m narrata ferie genealogiie,in qua dtio potiÃtmu commendantur. NoÂ« nominal ifaac uel tfrH el, neq- alios quofdam principes uiros, ut Zorobab^ Cr E zcchiam,licet poftea nominet:de qua re copiofi^ uscraÃinalucedicam,

SEcuimus heriEuangeliu Matthlt;eiin tres portel, coinpleÃ©litur enim initium,progrcjjum,e:^exi* turn ChnÃi. Eie initio autem agit, non folum natiuitaÂ» tis memor O' inÃntite,fed etiÃ prodicationis eins qui* dobaptifatuscR(quandoquidembaptiÃnusipfeettaiil generatio quodam dicitur)atq; tune ApoÃolos coBegt rit. Ante omnia autemgcnealogiam nobis cotexit,inci piÃ©s ab AbrahÃ¤:etÃ multiglorioÃ alif principes,regeS e:ypatriarcha:ingenealogiaChriÃiÃnt,utEzechiiiS, ioÃof, Iacob o-c.hos tarnen duos promittit tantuiU uiiglorioÃoresaccelebratiores ludois, tumquodeer* tiorcsiUisfr{llt;Â£ Ãnt promiÃiones. Abraho enimdiÃ¤u Cett.zz. cfl inÃemine tuo benedicentur omnesgentes : quoi non potcrit de alio,quam diuino Mo nempe C hriÃo in* teÃ¼igi: Domini enim eÃ bcnediiiio. Sone alij ludoi gen tes multis modis ajÃixerÃ¼t. Bene igitier iÃ¼ud Paulus it Ã§lorat Galatis : quoniam o Etauidi diihim eÃ,DeÃn Ã¼uuentris tui ponamfuper federn tuam, o- Ãrmabo regnumeius,0'ero ei in patrem,O'ipÃlt;tritmihiin fdiutn z,B,eg.7,zParal,zz. Pfal.SÃ¿.oyz.Etlicet rclatrent

reldtrent infam ludÂ£i,cj-htccde Soloinone diib, eblaa terent,rcdlt;arguuntur tarne Ã prophetb, qui ubiq^ Chri ItumuocantDauidcm.Hofeasdicit; QuarcntdomiÂ» Cap.f. num deumfuum,z^Dauid regÃªfuum .Ezechiel agnoÂ» nbsp;nbsp;.

fcitpaflorem Dauid,ficut alq prophetÂ£ ; quoniam er tempore Chrifti communis fi)na erat defilioDa^ uid uenturo-.unde cum ingrederetur afino Hierufalem M4ttb.*lt;Â» clamabant,ofiÃ¤nna filio Dauid.Et c^ecus ait: Fili Da^ uid mifereremei.HancobcaufamitainfidiatuseÃdoÂ» mui Dauid lierodes,er Domitianus quoque, ut autor eÃEufebiuslibro j.cap.jt.f^inquiriiuÃitquotquot fuperÃites crant eius Ãmilia: .C onÃnduntur igitur luÂ» da;ihodienolintuelint,quia nuÃ¼usex tribuDauidicii fupereÃ. Ah quam miferi,nonfupercÃ tribus DauidiÂ» ca,er iUi adhuc expÃ©diant Dauidcm C hriÃuml

AbrahÃ¤ genuit.) ObferuÃ dafunt hic nÃ¶nulla. PriÂ» mum,quod Ãiritus fanÃ³lusnon adiniratur externant illamclaritudincm generis. Elcquc abhominibusChri fius gloriam accipit. learner multi in hac gcncatogia malirecenfcntur,imÃ ipfiper ChriÃum glorioÃÃÃ¤i funt:utnobiliÃima gemma firreo annulo inclufa, non protciofafitperannulum ,fed annulus per gemmam.

ItaPauluspatresludiCorumgloriÃcat : QuorumpaÂ» Rom.9^, tres, inquit, ex quibus eÃ C hriÃusfecundum carnem, qui eÃfuper omnia fecula.SanÃ¨apud deum no eÃ acce ptioperfonarum. SecundohincÃ,Ã¤umeÃ,quodEuan ^eliflanontamreligiofccatalogÃ¼ponittfedfuumÃoÂ»

Capa lo. OE COL AM PAD I Ã IN pumobfcru4t,utindubitatutn fit Chriftumex hamzr Viauidprocefiififi, cjucmzy obtinet. QuidcÂ» nim \ofieph coniux Nlarie ex Dauidica tribu erdtgt; ctiam Maria ex eadÃ« e[fe necejjarium, iuxta idguoi ex NumÃ©ris z^.cap-coUigitur, ne tribuum hcrÃ©ditai diuidatur,cr hie palam indicaf.quo fane Valentinidii confunduntur,qui uolunt carnem Chrifti omnino ca^ lefiemefifi.vbiergo manentpromiÃionesfubi femelt ruieconteret ferpentiscaputfubi in femine Abrahtt benedicÃ©tur omnes gentesfunde erit filius Dauidfunde erit frater nofterf PÃ©rit igitur omnis expeihitio. J^ituf licet non tarn accurate percenfeantur omnes per fame, attamen fcopus manet-.ztr propterea non efl quod cdÂ» lumnietur tulianus apoflata. Tertio hic licet dare obÂ» feruare, quomodo ubiq^ fcriptura ducat ad C hrifluiltf obiter alia commemorans'.Qrut hÃ¦c lined per tingit dd Chriflum,dilucide oflenditur.Talis autferipture curÂ» fusefl. initio enim flatimad Abrahamuenit,breuitet tuerratis his quie in duobus frrÃ¨ miUibus annorum aeÃ¢Â» derut, in quibus utiq; multa egregia nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fiierut. ProÂ»

perat autÃª ad Abraham, deinde HifinaÃ«lem er eius gf nus negligit,ermordtur in tfaac:eriterum negligd lamp;faufimilidm,erconucrtit fead lacob'.relidisq; olijf mundi gentibus, duodccim tribubus legem dat, cr edi mirdculisfeiruat:cr obiter recenfitisludicumgeflis,di Dauidfrjhnat. Ef w'dcÃ® etiam decern tribus in captitdÂ» fate remdncre,tribumMtem luda,cuifr!hefl promif fio,amp;

* â¦

Â«

n e

t t

fio,z!r ducem ZorobaM ex Dauid redire,ubi zir (crit pturte cejjant. An non inde confirmabimur in miro dei confdio perChriÃuin perficiendof vide! eniminhoe flemmate priecipuo! uiro! feripturte, ut per generum conferudtionemadChriRumducat. Ciuarto cofiltunt deiobferua,lt;}uoduoluit etiam tribum Dauid obfeura^ riiuxtaprophetiamEfaiÂ£:Exibituirgade radiceJef C4p.Il fc,cr flos de ftirpe eins afeendet. Radix er flirps abt ieilionent quandam figniflcÃ¤t, Quamuis oute multum pcriclitataflt hiec tribus, in germine tarne Chrifto eÃÂ» florebit,ergloriofderit. Hocenimuolunt er apud Efaiam, etiam iuxtaHebrieos. Etuides

nimiru iudlt;ea fupra modum 4 Per(is,Gra:cis,erAegy ptijs, erSyrisac Romanis affliihi.Domuienim Ddlt; uid Herodes multum inftdiatus fiiit, fublatis feribis er optimatibus ludaici,er maxime Dauidici generis, vn de etiam hebdomads Danielis impleri cceperunt:er H ludijuodIacob pra:dixit:biondeficietfceptrumdelu Gcji.49 feriba non recedet de medio pedum eius,lt;juouft

que ueniat Silo, er ad iUum erit congregatio populos rum.Qjtin er hoc annotandum, quod feribit Eufebi* uslibro tertio cap. 3 i.Domitianumoccifo SimoneCle ophlt;e, inquiftfte omnes Dauidici generis er interemif fe,ne quid f^ifuperfit lud^is. Attamen adhuc iUifruÂ» ftra MeÃiam expeÃ©hnt.Vnde ne mireris Mariam N4

ettim (tttMt deus.Qttinto fcids ea quic in genedlogid hit Z}quot; d(gt;ud Lucdtn Uiiriant,O'Ã (juic deÃder4ntur,myft( riorum ejjÃ¨ dbunduntidm, non hiflori^ imperitii qu^ tarn uulgdriserdt. Libricnim Pdrulii^omenon cr gumplerdque commonfÃ®rdre poterdnt. Demyfleriji tdijspofted^ Huncexdmincmus Abrdhdm. ij gdKi/Â«l efl fe uidere dominum Ã¯efum:^pdtcr multdrumgti^ tium dichts efl propter fidem,qudmin promiflionent fibi d deo flikim hdbuit, quÂ£ erdt:in femine tuo better dicentur omnes gentes. tfddc mirdculo genitus,etidiii typus C hrifliprop ter obedientid dc lenitdtem, pater* nÃ¦ benediflionis bieres,zy reueldtionum coflius. UÂ» cob C hriflit Udrijs modis prÂ£uidit : ipfle nunorpnetu^ lensmdiori E,fdu, in flgnumduorum populoru-.in fedÂ» Id dd cxlum pertingente uidit dominum, cz lu^kltori bdbuit. 1 prophetidnt de Chriflo dfligndt. IÂ«* dvtf, ex co proditurus Chriflus, primogenitufit iusprÃ¦ripit tribus fldtribus, Ruben Simeoni Lcid qui pdlrem ex^erdrdnt.Ex Thdmdr num filios dcd pitgemellos,amp; poflerior prior egreditur eodemfi^ gno. Efl CT Thdmdr nobtlis, perfondm gerens florÂ» ti, ne benediÃ©Ã®ione fldudetur, reuerd deo credens, (J cdflitdtis fludioflflimd,pdtientiÂ£q;exemplar,digxtt ex qud flemmd C hrifli propdgaretur. Phdres cunt Æ liofuo,Eflomcomitdtuseflprimum in Aegyptunt,lt;i eflGenefiscdp.^-S. Ardm CT AmindddbfcruieriOil eum dlifS in Aegypto, cum ludlt;ei nulll cldri e/fe per^ mittcrentitr'

MATTH. ENARRATIO. 7 mitferentur. J^aafottprinceps clarufinhcremojin tota. tribUiUti NÂ». i, czz. er nomine tribus, ut prina ceps obtulit. tourne.7. Salmon clarus in occupatioÂ» ne terrÂ£ promiÃionis. Vnde Rachab fiÃ¤elis cum doÂ» moÃia ei obuenitnterum in typttm,ChriÃumagentiÂ» bus,quÂ£ Apoflolosfufcipinnt, no abhorrere. Boo^ Oâ ipfe clarus.ut liber Ruth teflatur,qui zj ipÃe in tyÂ» pttin ^ioabitidem Ruth uxorem accepit. Obed lejfe inf gnes ob filium Dauid. Habes de his Ruth kIÂ« tnojCZ I' Paralipo.z.lbi Rrfm uocatur,qui hic Aram. Hlt;ec tcÃaradccas patriarch arum.

cxeaquÃ¦fucrat uxor Vriae. Solomon autem genuit Roboam. Roboam aute genuit Abia. Abia autem genuit Afa. Afa autem genuit lofaphat. lofaphat au tem genuit loram.Ioram autem genuit Hoziam.Hozias autem genuit loathÃ¤. loatham autem genuit Achaz.Achaz autem genuit Ezeciam. Ezecias autem genuit ManaflÃ¨. ManaffÃ¨s autÃ© genuit Amon. Amon autem genuit lofiam.

' lofias autem genuit lechoniam fra' tres eiuSjin exilio Babylonico.Porrb poftexilium Babylonien lechonias gc' nuit Salatliid. Salatliiel autem genuit

Cap.I IO. OECOLAMPADII IN 2;orobabel. Zorobabcl autcm gcnuif A bind. Abiud autÃª geniiit ElÃ¯acim.Elw dm autcm genin't , IK.'z.ox autcm gcnuit Sadoc.SadocautÃª gcnuit Achinlt; Achin autc gcnuit Eliud, Eliud ante gÂ£ nuit Eleazar. Eleazar autc gcnuit Ma' than. Maths autem gcnuit Iacob,Iacob autcm gcnuit lofcph maritum Mariat, exquagenitus fuit lefusillCjquidicitut 'â¢Chriftus,

Sequitur nunc telfaradecdS Regum. Rt Duuidi^ primo,iterum data efl promijflo de Chriflo, qui uxoÂ» rem Vriie flbi accepit Batfebea, non flne crimine quÃ¹ dem, fed myfleriu diflgt;enfatur. Soloma quo nihil flit fapientius,templum liierofolymiscxtruxit,fedeinof Ã¯ efl ddtapromtÃio ; nam ex Nathan flatre eius nafd ' debuit:quia tarnen nomen ille generis retinuit,ideo tJ hic commemoratur. Roboam rex amittit decem tri busapoflatrices, retinuitfideles tuda,cr Reniam^ , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cr in eo mox incipit gloria regia obf :urari. Abii

tribus annis regnauit,uir malus, etiam ipfi hoflis Hif rotoara j.Rcg.iy. Afautriuflus(yperfllt;fius,mid^ tas munitiones extruxit, idola demolitus efl, leCti Aethiocccum decem myriadibusuicit. Sub illo pro^ i phetauit Azarias. iofaphat,cripfeiuflusfiiit,idoÂ» ! lorum deflruihr, Moabitas Gr Ammonitas uicit, fed obfÃ¹it

MATTH. ENARRATIO. t tiftÃ¤tei malorumfodettif,ne tofus/ilix c/Jet. loratH bomo malus,(]ui ocddit fratres fuos, Ataham in uxoÂ» rem duxitfiliÃ¤ Achab,qui maleuixit,cr male perijt. Hic nunc omÃ¼tuntur trium regum nomina,OchofiiCf loFif er Amdziâe .Ochofias Joram filius,{gt;erijt in bei lojunde irata ma ter eius,ocddit omnem fiirpem regtÂ» am : zy tune infita eÃ tribus Nathan tribui Solomoa ttis,feruans tarnen nomen tribus Dauid ut erat,(juÃ nt Solomonis. Jofabethenim tulit Joan Ãlium Ochozilt;e ex medio filioru rÃ©gis cum interficerentur,cr abfeonÂ» dit eum in cubiculoÃo. Non enim ueriÃmile, lt;juod j ' nbsp;nbsp;tiepotem fuum oeddere c/u^eficrit Atalia. Eadem JofaÂ»

beth uxor erat loiacU facerdotis, lt;jui feptimo Ã¨ino iniÂ» tiauit Joan regrm, occifa Atalia. Etfidt quidem bonus ad dies joiadlt;e, fed Ãt^s eA idololatra, Zrfcbftni prophetam ocddit in atrio domus do mini:gui uliione diuinapercuÃits, Ã feruis fuisperijt. SuceeÃit illi Ama fiaxiuÃus, ultorparricidarum:uidt Jdumceos,Ãd non perÃuerauit,fuÃvlt;Ausj; eA eifilius Ozias, quem poÂ» ' nit EuangdiÃa,qui cum fequentibus eA ex Ãirpe Nlt;tÂ« tbdnfrfttriÃ®SofomoniÃ®. Sunt qui propter impietatent tres illos exdufos putant,fedeadem rationecxduÃÃt iÃent Ahaz,Ammon,crali/ ,NoÂ» erat inÃitutu Euan geliÃa, ad uiuum hiÃoriam refecare, fed myÃeriÃ IoÂ» eum finit.Ozias diurcgnauit,prindpio bonus,poÃreÂ» mo ob inuafum facerdotium lepra pereuÃus eA. I04 rfjrfiWjCZ ipfe tolmbilii, amatorpatriie,QrAmmomÂ»

tarum domitor. Achazfidgitiofut erat,fub quo ocÃ fafuntperlfraelitdf CXX. ittiÃiahoininum.SediBf ttihilo ctnenddtior,Qrillius tanporibu! cldufd porU dominicft'.infupcrQrreligionemDdmdfccnorutnin^ uexit. Ezt^lt;:ilt;lt;^ ucl EzcchtM, iÃc omniumÃdle ptimus,(Mt Efdiiedifcipulus, cui Senndcherib excrcb tus fpolid ddta funt: religionem inftdurduit, etidm fet^ pentem ccneum contriuil. MdndJJc propter fccleri meruit in Bdbylonem duci, cr propter panitentidA reflitui. Amonfcelerdpdtrisfecutus eÃ¼,fed nonpar nitentidm. lofds etidm ipfefdnÃ³hu erdt, excel[d ftulit,iniulfu tdinen dei pugndns perijt in beÃ¼o. lecho nidi tresfiliosgenuit,lodchdzdoidkim, cr Zedekid' loiddem uero infigniter mdlum bdbuit^or pugndnteft Ãgt;irilui fdndh, ut Ochofidi,lodS,z:rA}ndfidS, crutjb fÃ¯ier.i^, cum Udlde mdlum omifit,ficut Hieremias didt.ExuÃH

emmprophetids Hieremiie.Erdtenim Ochozidex[lt;iigt; guine lezdbeUstAtdlÃ¹efilius. lods Zdchdridm loidi^ filium corripiente occidit. Etidm Amdzids dixit pro* phetic monenti : E!um confilidrius regts esi quiefceot interfiddtnte x. Pdrdlip.ds.Tdntdmdldnonleguii* turdeAbidZZ lordmctr AchdZCr Ammon. Keijlt;^^ hie EuangeliÃd tres filioslofiÃ¦ reprobos,Ciriecho* nidmut/icum bonum ponit in cdrtaUum, in quo coH* fummdtttrfecundd tejjarddecds. Expone i7ri tLio-n(sdrcd,noin. Hum dS.dnnisetidmprimdtrdxj ingt;grdtionemprieceÃitetiamlodkim,pdterlechoni^f lit

j lt;nbsp;Â« Â«

* Â« t lt;nbsp;t t

9 i.

1 I it Â« t t

I Â»

I Â« t

Ut uidcM lt;ju5 Euangelifia refpcxerit. lechonitu anno trigefimofeptimo tran[migrationii ab Euilmcrodach tdu^seflÃ¨carcm,conceÃo eithronorcgio:(lMgeÂ« Â«Mit in Eabel SeaÃ¯thiel,quem hic uocat Salathid daicces, Lucof Ncrbifi eiljucerna mea: NoÂ«lt;tm enim tuneJjiem habuit,dauidicÃ tribu non periturd. SalaÂ» thiel in captiuitale obfeurior fuit. Zorobabel dux redeuntium Ã¨ Babylone,extruder templi ciuitatiiHie rufalÃ©. AbiudapudLucdhabetnomcnRefia. Ela^ cim,Azor, Sadoc, Achin, Eliud, Eleazttr, Matthan, ob perpÃ©tuai confliÃ©kltiones Syrorum crAegyptioru obfeurioresfrdi funt. lacobnaturalispater lofeph, ficutlegalii LeuiapudLued. C^uodaute genealogia non dedudtur ad Mariam, caufa eil, quodfcriptura Â«0 folet mulieribus id honoris tribuere. Sexto obferua Cr alia myileria, quÃ¦ funt apud Auguflinit libâdecon fenfu EuangeliÃarUflibro a.Perfonas 4.o.ponit MatÂ» tha:us,exceptoChriflo,lMcascÃ¼ChriÃoQr deo yâ}. Jgitur hic ponit,ut C hriÃus labores CT'peccatanoflra, Ãihis homo fufceperit,Lucas aute ut aboleuerit pecca tanoÃra.RemiÃiopeccatoruinpkno feptuagenario, qui eil feptagiesfepties:pcenitentia autem cr labor in quadragenario defignatur. id genus apudAuguHitiu Cr alios legis. Mihi autem utriufque idem fcÃ³pus eÃe uidetur,per numerum ilium nobis remiÃionem pecca tontmeommendari in ChriÃo. Septenarius confumÂ» mationis numerus eH.ittTo.annisabolitupeccatuni

JudÂ£ inBabylone-.feptuiigies fepties remittere ii^ mur proximo, vbifabbatum ( quod eA feptimui diel) ibi quies 4 peccato,^^ peccatum foluitur. Hicc iÃ¿iid cdufa efl, quare fuMgenerationes inftx /Ã¨ptenario^ cr tres tejfarudecof cogit.

ERrant plunÃ¨ qui infacris Uteris non fecus eÃ uerfandum putant atq; inprophdnis,folumef temum corticem Ãjeibntes, meduÃ¼am autem ipf^ fiegligÃ«tes. Tanto fublimiores funt facrte literie, quid auguftiore Ãiiritu inÃtirantur. Vnde in hifce locis,li)'â nonnunquam maior uidetur ejje ambigidtas crlapfih ibi quierenda funt plura arcana, modo digne er redl inquirÃ tur,id quod etiam in hac genealogia cuenire demus. Si quis autem obiter Icgerit eam, er nihil pr^ terea fecum expenderit,Ãeripotejl ut cum luliano Ã¤Ã fÃ¯ata EuangeliRam calumnietur, ucl imperitiam riorum, uel negUgentiam obijeiat. Atfi quis Ãjirittid faniium magis jÃ miliarem habuerit er doÃ¤crtlU' inueniet nihil otiofe hic ucl diÃ¤uuel omiffum efÃ' Legimus:

\ niiierfe itaque generationes ab Abf^ ham ufqtie ad Daiiid, generationes quâ tuordecim, 6Ã³ Ã Dauid ufqiie ad deiiK' grationem Babylonicam generation^ qiiatiiordecim,ÃC Ã demi'gratione Baby lom'caufqueadChriftum generation^ qiiatu' '

Ã¤diuftgiit. Verum nos hifce diÃ¤is EuangeliAa admos nere uult, hiflorium iflam nonuutgari modo pofitant effÃ¨,fÃªd fingulari fludio huncnumerum ifefeobfnuu^ tutn,quiab H.ebrÂ£orÃ¼populo fempcrreligiofior/idt hiAitus. Septenariu enim numerumagniÃiciuntHeÂ» brtci, v plenitudini dc remiÃioni tribuuf.unde Jeptua giÂ«U anni erat captiuitatis babyloniÅ, quo numero,, utfuprÃ memini, fufficiÃ«s tempus paenitÃ«tiÂ£ quo deus plactffi uoluit indicant. Et itd Euangeliila ea digeÃit, utfexfÃ¨ptenariosjÃ¼- femperduofeptenarijconiuniÃ¼ fint, qui faciut tejjaradecas, quo aliquo modo C hriflus agnofcatur ille eÃe, qui propitiation? peccatorit attua litfUtpofiea dicitur lefum ideo appellatu,quodpopu^ lumfuumÃ peccatis fuisliberaturus effet. HocitaefjÃ¨

-, impetraremeruerint.Chriftusdixit:Ei qui in finit boa Luc.tt minis peccauerit, remittiturpeccatum:peccanti uero in ffgt;iritu fangum, neque hÃ¯c, neque in fitturo remiÃiÂ»

[j onemhabebit.Relinquoigituraliosquicquidfentiant, j, quare tres ifliregesdimittantur,cr ex catalogo reijcb j antur.spfe dum perlego hiftorias tllorum,inuenio illos . omnejitt Jfiiritum fanÃ¢u peccaffÃ¨ multÃ³ grauiÃimi.,.

JO. OECOLAMPADII IN frophetam Heliam perfequebatur,proÃ®ndeipfÃ cilgt; omni fanguine exiliu mmbatur, quiealioq propheÃ¼i fupra modu obÃftebat, quam rem fupri traihui US, AdiunxitautemE-UangeliÃahunc epilogÃ¼obe^ caufam^ut fublimius quiddam coÃ¼igeremus. NoÂ» Â«10 autem rem celebratiorem magisq; dignam,^^ moria recentt iuÃius confiderandam, quam ut fciangt;^ quomodo contingat nobis remiÃto peccatorum Chriftum lefumÃliumdei. Hucu/quegenealogiih^ buifliSjfequiturnunc:

Chn'fti ucro natiuitas fic habet.Ciitfl mater eius Maria defpÃ³fata eflÃ¨t lofcph pn'ufquam congreflÃ® fuiflÃ¨ntj dcprÃ¦hcfl fa eft grauida Ã¨ (pin'tii fanctoÂ» Porrblo' feph man'tus cius* quoniam erat iuftusÂ» fie nolcbat illam i'nfamare,uoluit dancÃ¼' kim ab ea diuerterCt

TertuUianus y âjvvtta-tp genituram uertit. initiÃ© Chriftimirabile,deoq; dignÃ¼. Et exorfurus iterum iiÂ»^ tatur lAoÃen, quiprimi Adie conditionem er creatie defcribit,tn ^uem dominus inj}gt;irauit Ãjiraculum uitf' ita er euangclijlo. noftcrnuncmagno miraculoCbf^^ fium efje natum^er inittum eins Ãajfe nequaquani glt;tiT dicit. Tribuit autem hoc angelo tanquam fideli/^

fuerit geno-ittio C bri^ii, ut fciamut illuin eÃe ueru de^ um,uerumq; hominem. Quod humanum in eo c^, ex Maria aÃumpfit, guod diuinum ex fpiritu fianch ejl. Qupd fi hoe rede crediderimut, facile omnium harcti corwn ora obturarc poterimui:Nam firÃ¨ in hijs duot bus labuntifffUel nonfinunt eum effe hominem,uel non deum.

DeJ^onfataeÃ'et.)CongreÃi,uel conuenerunt in unant fcilicet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;legimus traditam Mariam lofe^

pho,uidemus ills parentuquodhabcnt inliberos fitos, olim fitnÃ¤liÃime efl obferuatum,ne abfij; parentu co^ fenÃu filij uxores ducerent,uel filia taris nuberÃ«t, PraÂ» inde etiam iuxta CaÃaretu conflitutione5,fi huiufnodi coniugia irritantur, non peccabitur in leges, nelt;]ue in iuftitiam. Njm pdrentÂ« eft, utÃoboliÃua optime pro* fliciatur.Dicit igitur hÃ®c Euagelifla, eÃe dea fl)onfatam lofeph, nimirum Ã parÃ«tibusfuis traditam. E-t lofeph pulchris encomijs hie commendatur,nempe qdâiuftus fiÃ¤t,atqiadeÃ¶ iuflus,utfiimiliaresilU eÃent angelt per uifiones, ut prophetis qui arcana cognouet runt. Hacq; diligenter aÃignat Euangelifla, nefitfliÂ» cio aliquaflniflraoccurrat ludaiscralijs,quafiquid^ piam minus pie geflum fit. Nam fi uirgo Maria non fiiiÃetcafliÃima,uel probe fefegeÃiÃ'et,nequaquattt iofcphiufluscenfendiiseÃet fiillatn retinuiffet. PraÂ« tererf ncquaquam admonitus fiiiÃit lt;(amp; angelo dei.

Grauida.) nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in utero ex f^iritu fanÃ«h, qui

Ht if

It (gt;

0 1Â» 0

gt;Â»

Â« Â«

IÂ»

lil

CapJ â¢ 10. OECOLAMPADII IN uir^inisfatum ditimdbitt.Namneceffe eR Chri/h^, natum e/Jc in uitam hanc, ut Maria uere mater C hri/l' dicatur. Qui cotenJunt M ariam nihil dedijfe C hrift^ ijs oiijcimus gucadmodu Tertullianus:Extra potuijjÃ¨t Chriflus corpus afjÃ¹mcre,fcd neguaguÃ¢fi^ ter eÃet naÃer. Parra hic licet uiderehenignitatÃªd^â ^ui uerbis fuis credentibus er obtemperatibus nun^K* deeÃjfed in tempore iUis auxilium mittit. Periclitabf turomninouirgo Maria, er pra pudorenolebatfuf niÃflrkre arcanu iTlud,nifi cognatie Elizabeth, cut if'' ffiritus reuâ¬larat,idj; neque coram coniuge dixit,tief coram parentibus. Omnino er pudicitiam er oitttif uirtutes alias matri domini libÃ«ter aferibimus, Deillii^ (diudpericuliterat, ne lapidaretur Ã tudieistan^uf^ fcortum uel adultÃ©ra. Proindecum deeÃethumatutquot; fubfidium,opitulatus eÃ deus, er fingulari dijfenfatif tte hunc uirumiufliÃimuminconiugembeatte MO/i^ deputauit. Similiter eandÃ« diuinÃ¢ prouidentiÃ lofel^ pio pÃ©riclitante agnouimus. infÃ mada nequaejua erih qua omnibus uirtutibus pradita, qua^nuÃiunquf oÃrndiculo locum permiferat, retinerc tarnen no po'' rtÃ¼ earn lofeph cum iam utcrum gereret,quam fcieb^ exfeno jiÃ¢Ã prÃ¤gnante. Succurrit ei deus,miÃo cite litusangclo,qui interim arcanu hoc Io/epha,quifitt^^ ruserat tutor pueri,er cura habiturus tam matris pueri, maniÃÃAt, er ut agnofeeret iÃ¼ud occidtatu tJ, occultattdim d multis. Ab initia uidemushoneflitetb

MATTH. ENARRATIO. iÂ» fÃ nffintoniam^ mAtrimonij,quod in paradifo deus in^ fiituitfamp;con/Ã¨cratum uoluit. lÂ« cowÂ«gioCbrzyiÂ«Ã®, titmetfi noÂ« coniugali more nafci uoluit,ficq- in omni^ buslegemdei uenerabatur.Ã®ieijue ip/a uirgo Mdrw fumpfit in aniiniim fuum fefe diuinie ordinutioninoit fubinittere,ut^uid4minpoflerioribus feculis proprio J^iritu attentarunt.Reliqua erd $ expÃ©diant,

QVomdinbm proptertemporisangufliam te^ Ã¤ionem propofitam non potuimus abfoluereÂ» opereprecium eandem nunc repetere : quoniam diuh nlt;c incarnationis facramentu,bumanumcjptumpl(t Hetranfcendit.Proinde necejjarium eratilludconue^ nientiÃimis teÃibus comproblt;ire,Qr ita omnem ex ani mis dubitationem excludere:idcirco ab initio crntodÃ®i (ylocu^ ceeteras circunÃÃ¤tias,utpote nominis ijnpo fttionem,amp; acceleratam itldm ctidm in cunabulis pera fÃ¨cutionem, ddinadwm probabilitcr defcribit at(j; perÂ» fuadet.Ad modum n4tiuitatis,lt;juia nouus eratÃiturut atqueinfolitus, ab ijs qui Ãmiliares erant beatÃ¦uirgia tii,Angelum teÃem aduocat, er uirum iuÃitia darum nempe lofeph. Deinde loci daritudinem ab exteriSt er ab aduerfarijs,atque ab infidialoribui comprobat, quorum teÃ¼imonia in huiuÃnodi re plurimum ualent. Tanto autem magis firma funt,quanto propheticis te* fiunonijsmagis accedunt .De modo igitur accepimuSf quad nonhumano moreChriÃus prodituruserat,fed

Â«t

i ii

f Â»

0 0

1 (Â» 0

Cap4 10, OECOLAMPADÃI IN tx MrginematreidcmiieuiO' homo, quteita mirabtf ha funt, Hl nemo fatis illacognofceregucatuclcxpli^ care.Pulchrcigitur hoe docet pertefiimoniumang^ lierconiugis. Quamuis alibi Lucasetiamqult;eapigt;^ uirginem ach, funtproponat,hlc tamÃª ea EuangeliÃ^ prteterit, Prius ÃÃ¤t diua uirgo dej}gt;onfata lo/Ã¨pho tequam conciperet, lt;(3- antequam falutalionem angi^ licam audiret,quod apud Lucam puis darum efl. Progt; inde quod Chryfoflomusdieitillam fliilfeineedibuscef iugis,nonadmodum uerifimile efl,multoueriflmilÃ»t^ apud parentes habitafle, quia fcriptum efl:Ne tim(^ adiungere tibi Mariam. Verum etiam ShidypriufqiMl^ conucnirent, id efl,nuptilt;ePolcnnesperent,libentit recipio,

Deprtehenfa.) Malo inuenla,quÃ m depriehci^Ã¤: iUud enim fire non abfolueret Mariam Ã crimine,^}' bf deteriorem partem fonat. Depra-henduntur fitres inuiti. C omprobata efl exfliritu fanih) gerere uterU' Phil.2, Similes locos legimus in flcripturis, utMuÃ«tus efl ut hÂ» mo,id efl,comprobatus. Omnino apud paretes O' 1 op phum obpandimoniam uirginis, nemo non certus dcÂ» fingulare quid moliri per hancuirginc. ita innocenter uixerat Maria omnium tefiimonio,ut etiam nulUptfli tioni locum admitteret. Nonne magna laus diua: uirgi nisfPra:terca fieri potefl utper Elizabeth cognatant fuam,hoc etiam quodam modo innotuerit, quafltiritlt fanamp;o reuelÃ te eani mettre dQinini effc agnouit .Nant app:i*

i* il

Â«

Â« Â«

i lt;nbsp;Â»

t ) {

/ f

f i i I

MATTH. ENARRATIO. tj - , tlpparet Ã¯ofephum MorruiÃe confuetudinem dus ob uirtutem crfanÃ¢tmonidtn potius quint ob fiiÃiidoii ttem, idco nolebut iOam infrmare. Uequepoterutfab ult;t iuflitia tUam infimttre,propterea cogitabatfccede^ re ub eUy cum iuÃut ejjÃªt, relinquereq; earn. Si fu/jgt;itio fuÃet adulterij uelfcortationis, nequuquam iuÃus een feripoteruhnifi iÃ¼amadpocnjmrapuiÃ'et.

HÃ¦c ante ctun is in animo uerÃret, C.CCC angelus domini in fomnis uifus eft illi, dicens : lofeph fili Dauid ne metuas adiungere tibi Mariam uxoremtuam: nam quod in ilia coceptum eft, Ã fpiritu fando profedÃ®Ã» eft .Par iet autÃ© filium,Ã´^ iiocabis nome eins Icfum. Is enim falufl faciet populÃ¶ fuum Ã peccatis fuis.

Vt heri dixidta nuc dico,cti res udmodu diÃteU lesfunt,cr humanum abeft uuxilium, deuin folere fuii fuccurrere.J^on dutem omnid infoninid funt udnd,feti ed folummodo quie exnoflris phdntdfmdtibusproue^ niunt:qutc uero d deo immittuntur, inter udticiniorunt ^encrdredeeoinputdri poÃunt. EÃ ctidingenus proÂ» pbeti^,quo Ddniel per fomnÃ¼ mitltd uidit,cr 'ZdchdÂ» ridi. CiuÂ£ deus reuÃ§ldt omnino rccipiendd funt. Opus dutem ibi ntdgnd Ãiirituu diferetione .Hoe igitur in ind xiindm Idudcm cedit bedto loÃph, qui ex prophetdrii fuit numero, quiq; per ÃmÃ¼uritdtcin dngeli etidmur

CapJ ÃO* OECOLAMPADll IH cdnaco^nouit. AngeÃ¯i enim ddmitÃ¼Ãrdtorif /}gt;inttK funt eid falutÃ©,cdfgt;dcibus diuinoru myfteriortt.Heb.i' Diat igitur iÃ¼i angelut:

Tili Dauid.)Ciuandolt;^uidem Mdria eÃ¼ tibi de]^ fdtd,z^uxor tU4 debet e/JÃªdHÃ¢ obferult;Ã»gt;i5 modis otit^ nibui'.ne trÃ©pides ilLtm acciperetquod ndtum efi in eit exÃtiritulanilo efl. inde inquampoterimus de modo natiuitdtis uel conceptions ChriÃi certioresreddi,M Ijumanis feddiuinis teÃimonijs. Angelus eR qui la* fephum docuit hoc, I ofeph propter inÃgnem probitÃ¼ tem dignus ut lt;Ã¼ijs communicdret iÃ¼ud diuintim my^ rium fuo tempore .itae/l modus He mirabilis omnibiÃ¤ incognitus, quod in uirgine abÃque uirilifemine honti nafcatur. Qui genitus eÃ in iÃ¼a, er in utero eius, uett faluator mudierat. ibipleriq; argutati Ãxre inprepo fitione Ã¿v cicjirgt;i'^VHSlt;^j'edidemeÃ,exipfa,ueliif ea. NamquodcorporaleeÃexiÃ¼aÃimptum eÃ, quii ChriÃum agnofeimus proÃ'atre noÃro .AceeÃit ctiiH fÃiritusfanilus.NiiralHisproÃdÃ¶modushominemni feiabfquehumano Ãemine.tÃ¼cenim femimslocouif* tus er operatio Ã^iritus fanÃ¤i.rundem autem etiÃ¤ ejÃ ueru deum ex nomine ipfopatebit, utEuangeliÃapÂ» fiea Ãibiungit:

lefum) id eÃ,faluatore.De nomine lefu multi pluriitt^ [cripferut,inter alios Capniondevcrbomirifieo,^iÃ´ uari^

UÃ¤ria congerit ex Grf corÂ«Â»Â» er Hc^rforzâ doÃ¤rinif, putfÃ¼^i diuinum lUud nomen tetragrammaton nâ\nâ' quod ineffabile, nobis ^dÂ« effabilejUt Sybillj pritdi* xit, infertd in medio craffa er J^mmea litera u; quo humanittis diuinitdti addita oÃenditur.VerZ EuÃ¤geliii fld nihil tÃ¤le habet,eelinquit uoeÃ« sversi. ut eratÃmi^ tiaris Gritcis. Sic iefus filius Naue, er lefusfilius leho iÃ§dddk Grlt;ecis :feribuntur uero Hebra;is quod feruatorem [onat. Iefus filius Naue duxit poput iumin terrampromiÃionis, in qua Hofes introducere Â«0Â» potuit, qui inquam Iefus typum geÃit lefu noflri, Certe Hofes er lex fola, in terra promiÃionis,er ad agnitionem dei,er uitam beatam introducere non pof funt, nifi ac^ttlefustille enim eft nobis dux in terrant promiÃionis. PrÃ¦terea alius, qui facerdos eÃ maxiÂ» mus ercomes Zorobabel,non potuit uere liberare,etft reduxerit populum Ã Babylone ad Kierufalem, er autor effet reftaurÃ¢di templi, fub prophetis Aggeo cr ZdcbarÃ¹. Hic lefus uarijs modis hune noftrum prlt;efiÂ» gurat.Nam ipfe eÃ qui uere reduxit populum Ã captiÂ» uitate babylontca,id efl,fatan:e,er reduxit nos in ucÂ» ram ciuitatem pacis. Hoc igitur nomeÂ» efl congruenÂ» liÃimumChnflo,quodinterpretatur Euangelifla.

S eruabit populum.)Hodusloquendi Hebrlt;eorKÂ»i r)l,ui coÃ¼ediuo nominifubiungant pluralem nuineru. Obferua autem hic primo populu fuumtfecundo Ã pee catisfcilicctipforii quifuntexpopulo.Omnino dgwÂ«

Capj IOÂ» oecolampadh im ip[e eji dci,qui toUitpeccatd mundi. lo.i.Htc uideitlUf guitre C hriflus uenerit inhunc niundum .NoÂ» uenit ui adfirtit camis Ubertatem,fedjfiritus:non ut Uberet W deos Ã feruitute Romana, fed dlt;emoniorum,Gr Ã uin* cuUs peccatorum.lo.8. Ã¼ififiliusliberauerit,uerelilgt;i n non erimus, Hec igitur uera efl libertas, quando fngt; periores fumus uitijs. Sed nunquÃ¤ Ã peccatis liberi eri^ mus, nifijfiritum Chriftifimus naili.A peccatis dicitt ne fcilicet iÃ¼a ul tri imputentur apud patrem, ZJ neid lint ultra feruirepeccatis utantea confieuerant:hiiid ob caufam uocatus efl feruator. lam quod quidam gutantur hoc nomen foli homini competere,luculentA mendacium proflrunt. Nos refl-agamur omnibus ino* dis,quia dicunus lefum deum O' hominem- Nift fldlf^ deus, nequaquam faluare potuifflt nos. Homini eniiÂ« efl falus,domini efl dimittere peccata -inde ex noiniid apparet,quem paritura effet Maria : non purum hotfO nem,fed talem qui poffet i peccatis liberare totum iÂ«quot; dum.Btnifldominusflmul fldlfet,ut pofleaprophetit Efaia indicat, nequaquam hoe praftitiffet, Hucufyid habemusuerba angeli,que EuangeUfla comprobatit Ã¼oprophetico. Cijsod fl nonuiscredereangelo,crc* de prophete. Cum igitur confonÃ¤t angelus o prop^ ta,nihildubitandum efl Chriflum itaconceptum,^' uerumfaluatoremejfe.

PorrÃ³ totum hoe fadum eft,iit perÃ' ccrctm id quod dtÃ¢um fucratadoiTi^' flO

MATTH* ENARRATIO. t, no per prophetam ita loquentem : Ecce uirgo crit prÃ¦gnans, pariet filium,6i uocabQc nomÃªeius Emmanuel,quodfi quis interpretetur fonat, nobifcum de^ us.Excitatus autem lofeph Ã fomno, fe^ cit ut iniunxerat fibi angelus domini, dC adiunxit fibi uxorem fuam, QC non co' gnoirit earn, donee pepcrifÃ¯Ã¨t filiumfu' â nbsp;um primogenitum, nbsp;apellauit nomen

Efaiiefeptinto hifc propJjetia fcripta eR.Vide! ig I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tuir aliud teflitnoniÃ¼ de tnodo,qualis nam fiituraftt na

tiuitM chriÃi, ne de hacre mirabili dÃ¼bites. Eonum e/l ( nbsp;nbsp;nbsp;fcire hifloriam.Pugnabant aduerfusregnu luda'regni

I nbsp;nbsp;nbsp;te Achas, rc x JfraÃ¨l nbsp;nbsp;rex Dama fei nel AjjÃ¿riorumi

, proindeualdepericlitabaturdomuiluda. Deusautent uolens tune Itberare populum fÃ¯am,dixit Efailt;c ut di* ceretregi, quopeteretfibi fignii.lÃ¼e cum non daret hÃ³ norem deo,dixit:Ã¯lt;on petam. l^ihilominusad folatiÃ¯i populi fui deus potentiÃ¤ fuam indicauit,quad non folS ; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ab mis prafentibus boflibus effet libcraturusjfed longÃ¨

maiorafiilurus,cj' ita promittit C hriflum.Multa aba furdaquarunt Ã¯udai, cum hacuerbainterpretantur, ut poÃinteffugere. Sed quandoquidem nolunt recia pere MeÃiam,noluntq; ilium agnofcere ut deum,proa inde non mirum ab hoc miraculo Mos abhorrere.Gens fuperflitiofiÃimaalioqui, multa 4 Rabinisfuis

piens niiraculofa,fed hie refiflit. Antcafatis pneliifnnl er4t,cr affueti miraculis,ideo etiam tUud credcrc delgt;( hant. Non minons miraculi eft Sdram peperifteftliHi utomittamiUaqux fiilA funt perlAofeUyfedmije^ Judjei omnmo oderuntuerbumcrucis .crqiad feinlt;^ ftituere no recipere C hriliu,ideo repugnant omnibul modis. h's'â!? uirgodicitur eft,qult;enupttti datur-Hebreus plus ofttndit quamnos per TrapÃ»qxfamp;.ftl tnim iuuenculd. Et Hebreet uÃ funt hoc nomine in pu^ lis quÂ£ erant iam nubiles. Certu eft apud lud^osftot^ tdtionem fidffeprohibitasn : proinde deus non uolebii nift peraliqud infignÃ«uirginÃ«miraculu /Ã cere.Qjiiilli ex Prouerbijs Solomonis, nefcio quid fxdi comntinb feuntur : nec miru ft ip ft obfcceni cu fint^obfcÅnÃ¨ eM qua; purifimÃ¨diiki funt interpnetantur,cum fapiei^ deuarijs ftudijsor uqsuiroruagateoloci.Valeitbif ez itdcueniat omnibus quiabutuntur facris Uteris-non ftiijfet uirgo,quid opus erat propheta pr-emittert'-Dominus dabit fignum i Nonejfet ftgnum,fiuulgdid modo pueUd coceptffet.C hriftus etiam ipfe erit figi^i quoduelitliberarepopulum fuumÃ grauifimis aduet farqs,nempe d captiuitatefttirituum mdlorum.Proin^ de teftimonium hoc conuenientifimum eft,neq; poteft dlteridfcribi .Dicunt,quomodo poffumusconfimtitÂ» ri ex ijs quit fidura funtfimo maxime de ftlicitate aeter Ud- tn extemis rebus confirmdtionÃ© dccipimus, quÃ¢to magisbueternis qult;edeus t quiJÃ Uerenopoteftficul

(Â» ilt; il

Â«

f, J

Â»

lt;

Â«

Emmdttttfl.) lo.t.VeriumcaroÃÃ¤tim cÃ.Ef iM Â«idra/rÃc C hriÃus dein ejjÃ¨ cognofcitur. Aderit pric^ fens,ut nos protegaterhabitet in nobis, quiÃ¤ carne no flraindutus. xK deus Ã robore ÃrtitudineueÂ» nit .Jam igitur cum audierimus C hriftum appeUari lea fum,idemeilacfidicas, Emmanuelem. VidetisquÃ nt folideprobet id Euangelijli,quod inÃituitflnfignis eti am obedientia Jofeph hie apparet,Z!r iam certusfit no fid/fe uanumfomnium.

EVdWgeft/faMtnos^WdW co'h}?imoj deortu fab uatoris noÃri Ãciat, principio modu natiuitatis tiÂ«i defcribit,et teÃimonia nobis adÃrt angeHatq; fcri pturie,lt;juÃ¨admodu Efaias propheta de C hriflo priedia xit'.Ecceuirgocondpieteyparietfiliumcre.Exquo diÃ©k fatis patet uirginem parituram magno miraÂ» ado : cr parituram non hominem folum,fedetiant deum.CertÃ¨ iÃ¼omiraculo nihil fublimius eil,utident fit deus erhomo. C oÃrtatus igitur Ã¯o/Ã¨ph ztrconfola* tione accepta furrexit. N c^hc folum ipfe cofolatus eÃ, fed quotquot uerbu domini affumunt, ft lofephS quoÂ» que^uÃitia expreÃerint,crobtemperauerint deo in 0Â» inmbusquaÃiiritusChriÃidocet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

Pnmogfwtiw.)Ex qsuerbishlt;erefeos fuieoccaÂ» fionem fumpferunt Heluidiani crEbionitie,paruttt ^uiores beata uirgini quÃ m ludtei ipfi .luda;i enimfiÂ»

Hunt iUam nuUo modo efjÃ¨ uirginem : iUiMtem dicul^ uirginem concepijjÃ¨ nbsp;nbsp;peperijjÃª, fed non perpÃ©tuÃ©

inanfi/Je uirginem. Ad hunc errorem explodendutn^ teres cognominarefolitifunt Â«Â« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;id eftf^

per uirginem, antepartum ZT poft partum.lÃ®U ex bus uerbis hauferunt fuum errorÃ© : ex Priufquam uenirent,ex DoÂ«ec,c7 ex Primogenito, Prius dieufili guafi neceftefitpoftea conueniffe. Et cum eis contriKH* citur,zs-uidenc fe uinci,accipiunt Donee.Veru ft pfO* prietatem hebraicte diilionis reile perpenderent, Â«lt;* quaquamilludelicerent,fedpotiusadfequentiarej^ pfal.to^ cerent. In pfal. habemus lUud Donee ineo fenfuil^ hie : Dixit dominus domino meo,fede lt;i dextris donee ponaminimicos tuos crc. Nunquid cogitamH^ fubieiiis inimicis, C hrifl u deftjffe federe ad dexter/li^ patris, cr non effe eiufdem poteftitis cum patre^ p/dNc abfurdum efftt,Qrcontra fidem catholicam, ronymus fatisegregierefutauit iUoru rationes, quct* legere potcris. Similiterin diÃ¢ione Primogenitiual^ ludunt, cJ'abfqucfcriptur^fenfu. Nam primogenitil is dicitur apud Hebroos, non folum qui ftatres habdi fed ille qui primo uterum matris aperuit,etiam fi uin^ tutus fif.talis eniin confecrabatur deo,Qr redmcbatil iuxta Icgem.Noneft igitur ChriftusprimogetÃ¼tUSi quafi ex eadem matre idios ftatres habuerit,fed uni^ tutus or primogenitus -.licet alia etii ratione,ob fiutit dignitatem luxta Apoftelum,primogenitus omnis cret tw^

lt;Â«tlt;e dieatur. Aliqui C hriÃiim primogetiitum uocant^ Mt nosj^eremui nos Ãre fecundogemtosinadoptionÃ« fumrndos: fed non uideo quanta ualeat iÃtt folutio.

if K If It iÂ»

Ã*

Â«lt; t

Â«

ii lt;

lt; (

Appellauit.)Nato Chnjh,cu circumcidereturdie o{klup,uthabet lMclt;u,lefu}nuocarunt. RationÃªcius hominisheri explicuimus.Et IefusdKitur,eo quod fer norit populum fuum 4 peccatisftis.Multa hÃ®c proterÂ» tnittiitur qult;e LÂ«C4Â« copiofe producit,edflio locofunt ixpUcanda.froceptum iUud datutn,ut uocarent tHum lefum,quo coftitret omnibus quare i hriflus in mundii uenerit.Poterat uocori lofeph, uel Dauid,fed hoc noÂ» menprobabdturdomino,crilludab angcloaudierÃ¢t, cmoptemperare debebant. SiquisautÃ«diccretnobis, htmcnoipfum ejfefaluatorÃ«, alium eJJÃªexpeÃ«hndS, SlÃ¼frcilecSuinceres ex loco et tempore,quibus cogni tis,flntim uideret fcerrare.lam igitur fcripturo locum otq; tempus darÃ¨ nobis indicat Euagelifta .Qmm 4Â«tc locm natiuitatis Chrifli fit, indicatur hÃ®c teflimonijs nequaquÃ¢ cotemnendis. Scriboenim ipfiquiaduer* ftrif funt, teflimonium firunt cr fcripturam interpreÂ» tanturMagi diligenter qult;erunt,hac de re minime fuÂ» ^efli. De tempore certiÃimumeR,quod iamomnis mundus expeÃ tibat futurum C hriÃum,quia fceptrum dblatum de tribu luda erat. Videamusigitur quam diÂ» ligenter Euangelifli etiam locum ipfum commedet. 1Â« eonfiÃ¤endii infirumentispublicis,ad probandi rei cer titudinem multu freit,ft Iocmj et tempMJ indicatur,q^

gt; â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C

rÂ« contigerut:it4 cr hoe in loco SLi leflimom4 CT eus ante octdos ponuMur, ut planÃ© nihil dubitaretl^ fÃ ilopoterimus.

Vmautem natus cflÃ¨t Icfu* in BethleÃª iiico ludÃ¦Ã¦, tem' poribus Herodis rcgis : ccd Magi ab oriente acceflÃ¨rurf

forio mater MariapueUupepererit,fed ea quie hic httgt; benturprieterit. Euangelijh naÃer hueÃ)eiliit,ut cetÂ» tiÃimis locis oÃendat, hune uerÃ¨ eÃe quempr^nuntitlÂ» runt oraculafaluatorÃ«. Locus,Bethleem eÃ.Tempuh Herodis regis temporibus. Nufjuam apertiusded/iÂ» ratur tempus quam apud Danielem. HamÃi quispr^ be fupputauerit hebdomadal Ãeptuaginta,incidet inH ticulu temporis,quo Herodes regnare cÅperatAniniÂ» tio Herodisultima hebdomasÃÃ¤t,inquace(fauitiiitÂ» Ã¢io-.zyquicquidegrcgiuapud Ã¯udteos erat, hoc intetÂ» cidit. tarn res Hebrlt;eorudeploratiÃimieomnbtoerÃ¤tt adeo Ãeuiebat in iÃ¼os tyrannis er immanitat Herodih

qui neqi ex illorum genere erat,neqi iHis bene uolebot, etÃ fe miris modis inÃnuabat Ulis foucre. Ef cum l duÂ» mfus cÃetiUoluit Hebricus did : nbsp;nbsp;ut omne fufpidoÂ»

Â» Hem dmoueret, etiant Hcbrieorum coflitutia ( Â«ej obferuabatjUtproChrijhhttbmtur-Vtfdenode^ fiierunt eo tempore quidam hlt;erctici, qui Hcrodiatti di (ebantur, Herodem pro C hriftofalutantes cradoran^ tef, cu diuerfiÃimui ejfet mortbus C hriÃ¼i, d prophelit

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uirtutÃª pueri. Licet plordS,z:rlt;iliÃ infirmitatibus obno

xiuieljÃ¨t, tarnen aÃrisdominari cognofÃ tur, qui tant t nbsp;nbsp;nbsp;Ã longinquiiregionibus Magosaddudt.blonhumano

( nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(onfdio idÃcri potuit,necejjÃ¨ iÃ¼os diuino f^iritu agitaÂ»

ioj ÃÃ¤/Jc. Neg; habent hoc fleUat inÃta natura,ut talc t quidindicent : neeeÃe ut iÃa occulta quadam ui tnoÂ» Il taÃierit. Et /icpuwldtim nomenChrifli incipitclareÂ» feere. PriCtered per Magos iÃ¼os difeimus, no folum lu dieos pertinere ad C hriflÃ¼, fed etiam uocandas gcÂ«tcÃ® t effe. Et Mdgi initio gentiii fiiere typui. Uetp Icgimus f nbsp;nbsp;nbsp;Magos Ãdjfc reges,utuulgo priedicantur,fed Eudttgc

liÃnfolum commÃ©morÃ¢t Magos, id eil, fapientes (y t nbsp;nbsp;nbsp;prophetoi Perfas, qui ab oriente,id eil,remotis natioÂ»

runt,iÃ¼oseffereges,cumlegimusinpfolmocrEfaia: Pfal.^r Reges Sabauenient,crregesTharfismuneraojjirÃ«t, Efa.ia putdntÃ§ boc diÃ©lum propriÃ¨ ad oblationem Mdgoru

f pertinere,cum potius Dauid,cr propheta agantdc uo f ' ratione gentium,^Â«Â« uoedtto in MdgiÂ« folum qwdatn Â« *

modo prjedicebatur. 1Â« Epw cdp. 6o. de aduentuflt;* gum quimunern ddturi erant,palet. Ojtamuis exeoloco elicerepoffumui, nempe maximos regelt lafua fubmijjÃ¹ros Chriflp,cr principes fire Chrifi^ nos.Hicjutem de Magis mentioe^y qui fapientif^ religionis erant fiudiofifimi. Etfi quidam lUos inter in' cÃ tatoresponÃ©t crinaleficos,fed ego hoc no auftigt;i'^â cere.(^uibusChrifiusmaniftfixtuscft,nodubiu âilt;^ fÃ¹erint innocentiÃimi homines, ut Ã¯ofeph crpafin^ Pnetereaij quibus in templo rcuelatus e^,fiauttogn^ dio expeÃ©hrunt C hrijhim,QrfuÃceperunt.Simeon Ã¼ AnnaprÃ¦dicanturob prlt;edpuam faniltmoniÃ¢:ficC MagiiÃiob fanÃ¢imoniam hune honorem accepi/ji^ deo uidcntur,quodq;piÃ¨ credendu eÃ¼.Nondu temfnn oderat docendi gentcs.Et quodam modo inter poUu^^ Cr peccatoresChriÃus uoluit conuerfari,qtd contrfj JuiÃ¼orumreligioni cenfentur.

Vbi cft ilkjqui natus fuit rex lucUO^ nimf' V idimus enim illius ftellam in cnte,6C acceffÃ®muSjUt adoremus eum.

Hoc iam innotuerat in toto orbe, adejjÃª mine Kiquot;' pus quo promiÃÃus rex peculiaris luiheorum. igituremditialiquo modo,duce fleÃa, non fine magÃ pcnculo tam longinquum iter emenfi, quterunt loeien quem rex iiÃ¯eoccupet. ProfiÃ¢Ã´ pcriculofiÃimunÃ^ Klagis de rege oho inuentionem ficere, or apudiHÂ«^ Ã®*

^ui fibi male eonfcius erat,guij; timebat ne rcgno pcb leretur (]uod iniuftÃ¨ occuparat. Njm fgt;rdnÂ«-5 nihil mi nus firre poteft,lt;juÃ m confortem rcgni. Et cum dicunt Vbi, re/^iciut 4lt;Ã® locum.QualidicÃ t-.vbiefl ilk IocÂ«Ã® in quo natus eA rex ludÃ¦orufSi certi de loco eflemus, frcilÃ¨ inueniremus regem. Erdrtt hierofolym^, fed nondum certi de regisloco.

SteHdrn in oriente.) Singulari nos iuditio admontt it df MJ mijjd Iklla quapiÃ¢, quÂ£ nobis dux (Ã¹it itineris, iHd IkÃ¼a in oriente orta eR.t^on putatur ex fixis . nbsp;nbsp;fltÃ¼is aliquam fuifle, fed nouam efle formatam Ã deo.

g Palam teflÃ¢tur illam longÃ© maiorÃ« fidife ceteris fltHis. â{i Auditis autem his Herodes rex tur' lt;lt;nbsp;nbsp;nbsp;batus eftjCt tota Hierofolymorum urbs

I* cum illo : amp;nbsp;conuocads omnibus poii' Â«j tificibus amp;nbsp;fcribis populi,percÃ´tatus eft eosjubi Chriftus nafceretur. At illi dixe runt ei:In BethleÃ© ludaeÃ¦, Sic enim fcri' ptum eft per prophetÃ¢ : Et tu Bethleem terra Iuda,nequaquam mintmaesinter principes luda.Ex te enim mihi proditu rus eft,qui gubematurus eft populum meumifraÃ«l.

lU enim fieri fijlel, ut quamprimii chriflus nafeiÂ» Ã¿ fur, mÂ»Â»dHJ ijlt injremifcat, quicquid admundunt stttinet. Htrodf J folum magnituMne rei trÃ©pidÃ¢t, quid

Cap.II IO. OECOLAMPADII IÂ« timcbatregnofuo. Ã®^efciebdt ilknutlumaliudregmh guÃ m illud terrcnu.ChriÃu!autetn ittud tollere noliÃ»b fed fuis dare uoluit regnu longe filiciui, quoddebo^ tnundo non eÃ¼tnam in hoc mundo nihil flabile. Ctett* rum nia omnia fingulari crdiuino ordine fiunt.

Conuocdtis.)llerodes parum edoÃ¢us in feripturth fed feiebat fenfum fcripturae,critrcana illiusfcribise^( cognita- Ad iÃ¼os igitur mittit fuos, ut feripturÃ¦ fcnful^ dpperiant. Quo exemplonos monemur,utinhifc(^ cants rebus Ã fcripturisdiuinisconftliumpetamus.H^ rodes inhoebenÃ¨ f gi t,/Ã¹/fÃ« fi id fimpltci animo egi^ltlâ Bethleem.) HÃc locum habemus mani/eÃM gui ante multos annos pateficit locum natiuitatis C hH fliduxtauaticiniumMicheÃ¦propheta;,guidicit:BtÃ¢gt; Bethleem crc. videnturparumfideliter adduxiffetl* fimonium fcribie illi,eo guod lUud omiferinttEgrejfiti eiusab Â£ternitate,mguo deitatemChrifliobticueramp;i guam propheta fideliter adiunxit. Exeodem locot guo natusell Dauid, nempe in Bethleem-, guÂ£ ciidtH dicebaturciuitof Dauid, eodem nafci etiam uoluit fus C hriftus faluator nofler,etfi conceptus effet Ã tu fanHo in Nazareth. Sieg; Dauid multisnominibm typuseAchriflifCr in multts rebus.

Proditurus.) ideA,dabisnobisprÂ£dpuosduc(fâ }uda dÃ©dit Dauidem, daturaeÃ¼nuncChriÃ¼um-Pr^^ cipuus iHe dux infliurabit populum dei. Et pajhrertl iuxta E zechielis prophctÂ£ uaticinium, cap-sd-t^'^ amp;

Oâ tonus, id eSl,uerÃ¨ er piÃ¨ imperabit, non ut tyrant Hus,fedutbeni^nus pater. Igiturhocteftimoniufatis claret,ft HebrieorumfcribÃ¦ iUud non adduxijjÃ¨nt,c[ui fatis hacprophetia admoneri debuifjent. lUu igitur o* mnia hiic tendunt, utfeiamus erdifcitmus C hriftu eÃe iterum KleÃiam erredentptorem. Mox fe^uiturperfe eutio,lt;iuieprobabitchri^um eÃe uerum hominem.

COfftofeere inÃintiam C hrifli,cr ^uomodo ipfi deus fit homo fÃÃ©Ã®us,perquant neeeÃariumno bisfÃ¹erit^maximÃ¨ ÃxÃ¤nntibusijuam eximia fint mira culaifinqute Chriflus geÃitubi prÃ¦dicare cÅpit,ne ineofdem errores inciddmus,in quosplerii^ue qui mae gnitudine fignorum et miraculorit deterriti, eum pro f )lo deo habuerunttcrphantafiicu hominem eÃe dixe runt,foldmq; apparitionÃ«iunde no fine caufit EuangeÂ» lijhtdiligenter pueritiÃ¢ ChriftianteoculosnobisproÂ» ponit, dgit^j id quÃ m uerifimiUime, citatis teftimonift ex prophetis.ofltnderat modu,tempus,z^locu Eethe teemiticum, fimiliter etiam teftimonia jeribarum crfit cerdotum fiimmori(m,dd inquifitionem Herodis regis ex Prophetis adducit. Ne quis autem putet teftimoniii boc minus bonafide cita um eÃe,cum non totum addit catur utinpropheta habetur. MaximÃ¨illÃ´ ÃieHhuit Euangelifla, ut folum locu in quo C hriflus nafia debuit ojfmdat.t^am ex loco ubi clore dicitur de itlo,C}ui re* ihtrus eratpopulu ifraÃ©l, fatis tefiimonq habemust

quod etiton fcribiU et Herodem mouit .inter alia ettÃ¤^ ipfa perfecutio no parumueritatÃ«rei nobis approbatif Ã¼emo enim Ãcile id quod non eÃ¼, uel paruÃ¦ autoria tatisyperfÃ¨quetur. videbimus igitur flattimnuncty^ rannum meditari morte pueri crfummi regis,quiiK^ rfbatur fe regno pellendu,cum tarne C fniflus in haiK terram uenerit longÃ© aliam ob cau(am,quÃ m quod rt* gnareuelitfic quemadmodumterreniregcs.Q^i^ tur cognouerat 4 [Jiagis, cy deinde Ã Pharifeis, rt qitibus etid ipfe ad amandu C hriftum irritari Ã§^progt; uocari debebat, tHis ipfis ext^^abatur. Vnde dicH Zutmgelifii:

Tum Herodcs dam acccrfitis Ma' gis,accurate perquiGuit ab j11is,quo tcJH pore ftdla apparuiflfet. Et i'uflis ire irt Bcthlccm,dixit : Profedi flluc, accuratio inquin'tcdc pucro, Vbi ucro repererÂ»' tis,rcnuntiatc mihi, ut 50 cgo ucruatn adorcmilliim.

Kerodis nomen, quandam heroicam dignitatef^ ftgniÃcat'.qui ubi uocajjit MagoSjdiligenter inquiftu^ fkÃ¼am ipfis ortam Cf c. videmus hic lucleosÃ tAa^ doceri de temporc,cruiciÃim Ulagos d ludteis de locO-Ita alia alijs deus reuelare folet.Pit autem etiam redarguatur lud.eorum ingratitudocrimpieta/h omnibus modts inexcufabilis erat. Nam ft Magi

MATTH. ENARRATIO. - i* , omnw diligenter expofuiÃent, hdbuiÃent caufam ut pojfent feexcuf^e. Qupdautirexomniaegmtdot loftcr afiutdmente, mox audietisinfeguentibus.

Reperietis. ) Etwm hÃ®c poteft fumi argumentum, Mdgoj iflos nonfitiffe reges, aliogui Herodes qui alui tnagnificetiÃimus jCreÃ¤ob caufam Romanis perqui gratus,no omifijfetpropter natiuam arrogantiÃ , quin deduxijjet ipfos tanquam reges, prtefertim ut uidnos, quo gloriam fuam magis diuutgaret : erat enim omniu ambitioÃÃimus/ed fimpliciter dimifit.lJamquod pro inittit fe adoraturu regem,foliuf modeflue gratia ficit, QtÃ¹d etiam mometi haberet,fl ex animo dixijjÃ¨t,cunt pojkaitafeuiftin innocentes pueros^

AccnrrttÃ¨ inquirite. ) Confilium quidem profiÃ¢i fanumeil. NamdiligentiÃimede puero ifloinquirena dÂ«m eÃ¼,quisflt,ubi nafcatur,crubi poÃitinueniri.

Adorem ilium.) Adoratio noneSlitla,quam uulgo tbeologi religionis putabant,fed er at honoris,qu^ etia om hominibus ofjÃ¨rebatur, cr etiam alifs rebus. Legit mus Ã®. Reg.Â». quomodo Nathan propheta Dauidem honorauerit, hoc eÃ¼,fi; incuruauerit coram iOo. Sic Idcofc Efau fratrem fuum cum ei occurriflÃ¨t adorauit, Valia mid ta exempla occurrÃªt in [cripturis .Nam ado rdre fimpliciter efl geniculari,vhaâ'itu corporis id foÂ» lumfif.non fignificat autem diuinumhonoremdare alicui. Nihil minusputabatHcrodcspuerudlum regÃª Ãre,iÃum^ adorarcueHe. Neque Magi i/ti tune adeo

Capjl 10. OECOLAMPADII IM iUuftrati fÃ¹erÃ¼t, ut cognouerint totu iiÃ¯ud my/krim^ quod poÃC hriÃi mortem mttniÃflutu eA : quitt ett^ iuterdiiÃumlt;tpoflDli{,ftediceretitChriÃum filiuntcff dei,0-tuncnondumuolmt prtedicÃ¤riab ullohttnclt;^ gniMem quod deuf elJct: tlt;tmetÃ Magi hac inrequd^ feruierint domino, nbsp;nbsp;fideles fiterint. Egit igitur

A t fill audi to rege, profedi funt: K ftella quam uiderant in oriente praclt;^, debat illos, donee progrcHa ftaret fupgt;^ locum in quo puer erat. Cum autem u*' diflent ftella, gauifi funt gaudio magnlt;â ualde.Et ingrefti domum,repererÃ¼t pÃ¼' erum cum Maria matre eius:Ã¶(r prÃ¼fte ti adorauerunt ilium,5C apertis thefÃ¤ut*Â® fuis,obailerÃ¶t illimunera, aurÃ¼,SC thu^ 6C myrrham.

DiffiarueratfltlLt,cum iam humanuadeffÃ¨taÂ»^ Hum. ijcebatapud fenbds inquirerefcripturlt;u,iK^ umpliiuopuihttbebÃ¤t miracidoifio. PorrÃ³ubie^* fi ex liierufitlem,incertide itinere,iteruopui habeiÃ¼ calefii quodi duAore cyduce,igitur iteru ajfuit cisfi^ id. Hicenim mos eft diuina: beneuolentia;, crfietiolquot;^ tnortdlibut cofidit. Omnibus modis tÃ«ture nosnounlb neq; tentdri. Vbihumdndconfilidddfiunt, nequdqth^ tnirdculd expeAMdderunt.Appdret ÃtÃdm nonfiti/f^ eX(^

cx f0 gfnere JklLarH qtM ab initio pofttie funt,ut fupri dixi. HÃc uideti j Â«f humilius ingiejja fit, crut fuper domw pueri quodÃmodoi ncubueri t,qu{)natum regem ofitnderef.deinde oriebatur,criteru di]j)arebat,prout utilis Hagis ifiis effet.

Gauifi funt.) Hic primil uidele, Mlt;lt;goj ifhs non* nihil fuiffÃ¨ contriftitos. Gaudium entm i/lud magnum, fubfecuta eft magna trifiitid,quia inciuitate Hierufa* lern ptttabant fe regem inuenturos iÃum quem qult;ere* bdnt.Pfr fcribtu autem mittebatur in uicum,cr in par uum oppidum, ficonfÃ¨ratur cum Hierufalem', aliÃ qui Â«on adeÃ paruum oppidum erat Bethlcem.r.t ob illam triftitiam quam fecum concepcrant,aliud incomniodu fefeobtulit,per quod nonnihil dubifreddebantur,cr

aliquo modo ratio aduerfus ftiritum pugnabat, quare tantum iter infumpfiffent fruftra, cum rex non adeffet in Hierufalem crc. \am autem adeft caufa noui gaudif er infoliti,quia Magi certi erant perfcripturaf,crpcr fttÃ¼am iterum orientem.hocq; iUos multum exhilara* tat,quod fteÃa fupra domum comparuit,per quod uoti f nbsp;nbsp;nbsp;compotesfiebant. IngreÃi^ domum inuenerut pueru.

f* I nbsp;nbsp;nbsp;rdt;nonfÂ«im legimus tune lofeph prÃ¦fentem fÃ¹iffÃ¨.

Aurum crthut.) Qjtuntum intemu lÃ¼orum gMvli umfÃ¹erit,exttmisdonis croblationibuslcftati fu)^' lÃ¼mtrum dto ^itut agentes. Yroinde dona [lerfenot funt maÃ¯a,fedfiob malam caufam deÃndandi dentUfÂ» nel aceipiantur. Si ijuis dona accipiat ut iuditia peritH tat,uel fententiam iniquam lirat,uel ucritatem taceeh iSe malÃ¨ ageret,(y contra dei legÃ«.alioqui dona 4 Ã¼is utris funt accepta. HonaiÃ¼a in fubleuationem p^ pertatis NlarÃ¹e coÃ¼ata funtaIAagis,uidelicetattrUii^ in uiaticmt.Thus Ã}- myrrha thafauri funt frequentd apud orientales populos.Omtua autein iÃa, non fiKi MyÃerio contigerunt. Nam k qtÃ flellam excitauerÃ¤ti Mt C hriÃum regÃ« oÃederet, is monuit u-peckra eorSt ut hlt;ec aptiÃima dona oÃment : ft deus extern^ iBanonualde prcbabat,fcd magisgratitudinÃ«illorÃ¯t' luuencus iSud uno uerfu coinpleÃitur.

Alif non ineptÃ¨ ChriÃum dicunt effe facerdotem, idet talia muneraeum occepiffe. Scimtu regiam crfacft dotaient dignitatÃ« nobis conceffam per ChriÃum,ptf quem reges cr facerdotes efÃcimur. Rex eil (y deiX in terra cr in coelo, cui omnes preces funt oÃerende-ipfeinungendus in regem faccrdotÃ«, utconfuetudt ludaorum habet.

Et oraciilo admoniti in fÃ´mnis,nc rc* flederÃ©t fe ad Herodem,per aham uiant reucfn

ipftapojkliapudfuo!. Siuc igttur in Perfide id loci ftierityfiue in Arabia parum reÂ» firf.nam incertÃ¼ e^l.Pleriij; 4 Perfide coj itenijjc coÂ«Â« tendant, iju^euiarcmotior eÃ¼, Hijhriceetiamhabent Mdgoj iDoj uixiffe, ufq^tjuo apojiuli iÃ¼ic pro'dicarint EiMngrliuin. Ã®ncertiora tarnen hlt;ec funt quam ut creÂ» damui,tamctfi (Â»erquam ucrifmtlia. Et ita quidem hia fioria fefe habef.multa tarne interim difeere po/fumuft qult;e nobis no funtfiaura inutilia.tiam noflru fiierit quarerc Chriftum regem, quo inuento beatierimust quandoquide uita noflra in iÃ¼o confiÃit. CiÃ¿nnadmoÂ» dum igitur pnncipio genfifciÂ« fe reuelare dignatw efi, ita Ztr nobis fe concedit inueniendu.Prlt;eceÃit ante om nia promiÃio, quam promiÃionemetiam fapientesifli habuerunt, qui putantur ex progenie etiam Abrahit defcendilfe,cr ita 4 patribus huiufmodi promiÃionem expeih^e.vbi igitur adÃiit tempus,orta eÃ eis ÃeUa, tlobis autÃª Ãella oritur, fi defideriu inquirendlt;e falulit noflrie excitatur in nobis, quod in intemo homine luÂ» (et. sicÃiiritusprincipionos excitatiÃ¼aintemalucet ut domeflicaz^terrena ifb. omnia contÃ«namus,zircaeÂ» leflemquendam rege inquirere fludeamus. Plane non rjl nojine uirtutiszitÃ.t.ultatis : diuina quadÃ¤ mottone opusefl,utficin cordibus noÃris oriatur luciÃrÃelÂ» la,qute cxcitct uel defderium ueritatis,uel aliquam co gnitionÃª diuinitatis, ut quieramus faluatorem noÃrS,

Df ducit dutem nos ad ucros doSores^apud quos facrit litenein preciofunt, Nam licet multos ulios prtect* ptores inquiramuSjetiÃ¤ f ; ad philofophos ipfos ueneri* mus quanticunt^ fint,falutis tarnen ration?,cogni^ tionem ueritatis qute fcdutemajferre folet,non inuetdi mus. Proinde opus eft certiÃimo uerbo dei,guod doceÂ» bit nos ubi inuenturiftmus Chriftum leÃum faluatorciU noftrum. Doccrtt igiticr Ãacrieliterce in Bethleeme/ft locum in ^uo C hriftum naÃci oportuit, patria DauiMs, ex quo genere Chriftus fÃ¹turus erat. Alij domumpatuS Qn*? â S intcrpretÃ¤tur,in qua domo uerÃ¨pafcuntm anbnx noftrte,fed quaramus iÃ¼um cibum in Ãcripturii fanilis. NamiÃ¼anonÃatisÃunttutaquieapudphiloft phos leguntur, neq; exatient animai noftras. Vbi autt incaepcrimusinquirere Chriftu,ftatim oborictur perÂ» feeutio.Nesj^mundus poteritamarediÃcipidos CbriÂ» fti,quoscrperfecutuseft,ftcutcr Chriftum. Proin^ Kerodes principio apud ludceos infeikttur pueros(^ ipfum C hriftum,fubfequitur mundus ipÃe maiori odiOt tametft ratio noftra etiam quodam modo poÃit cot^ ri ChriftojfediHud relinquocrc. Difcimus priÂ£terelt;i hic,quantisinpericulis cogimur uerfariinhocmu/i* do. Quot doli er fraudes Herodis regisf Sed interint benefperemus in domino.Quemadmodu iRos Magof fduos er incolumes in fua reduxit,ita nos quoqi tuti^. bitur dominus, modo ne exempb iRorum maneantn^ apud folam literam,[edfemper auÃ©iis deftderijs qtuer^ f

WU5 ChriPum.vbi igitur aljcres innentÃ®fÃ¹erimus,iie^ quaquam dÃ©crit nobis diuina confolatio : orieiur jktla Mojha, dugebitur ipfd cognitio. Adeo utile efl fd* crd4 literms non negligere. Ndwqwi credunt, itli ucre intelligent,iuxtddtÃ³hmprophetlt;e : ifiÃcredideritis, Eft.^ ttonintelligetis. Deindeerit magnumgdudium,quid adeÃ fruiiusfÃiritus. No potefl guis non gaudere, gut ClmÃumJefuminuenÃ¼,guinon folumhic feruatho* minÃ©, fed etiam infiituro. Minime oÃzndimur Ã uerbo crucis,zr C hriÃi humanitdte,fed confolamur ZT e/Ãcimur, nbsp;nbsp;adoramus tanto magis, gui amplior coÂ«

gnitioefl. Sicbriftumdeumz^bominÃ«cognouimus, apcrimus noflros thefauros.i^eg; portiuncula aut thu nsdut myrrhd;offlremus,fed nosipfos infacrificium, er guieguid in nobis efl:fcientes omniu diuina gratia ejfe,guiecungi habemus. Quodfl guisuelitinguirere guid aurum deflgnet, feiat opera mijÃ¨ricordia bÃ®e zT ubig; inferipturisperiBud exprimi.v ide igitur ut clec mofynam tribuas pauperi, uide ut procÃ©das,gratiof^ agdf,uide cafliges zy mortifiÃ©es corpus tuu hoc modo, ne refragetur menti tua. Et ita totum te deo tnbuas, tarn ea gult;e in animo tuofunt, cum oras, guam ea gua Â»n corpore, cum non permittis membrapcccare, Corn munica externa iHa pauperibus benigna manu,z:rdoÂ« minus liberabit te ab Herode, mundo zy diabolo, zr omnibusinfidifS,guaabdueuntÃ deo. Nam omnibus modis curabunt ut Chriflus erefeat in ipflf Â» gni

Ad (Â»robandMtt humanitateChriÃi, nS panaih ut heri prteÃti fumus,ualet cognofcere perfefÂ» 5gt; ' tioiK,qMmabineunteietlt;itepalf{ueSiChriÃus.Hl0f enim ut Htrodes cognouit natum effe regem ludÃ¦orif UtM^} atmipfo omnis popului Hterofolymitanui in maximum Ãuporem uenerunt cyc.Hunc igituraudK mut quMperfccutiones etii puerpati capit. nbsp;nbsp;iflnH

flamp;tim propter nos crucÃª fufcepit,palfu5^^ perfecutio' nem,ut nos ab iHa liberaret.Duabus autemgrauiÃiail perfecutionibusopprejfus fiiit populusiudÂ£orUttam nff Aegypto fub Pharaone,altera in Babylone fub Hin buchoÃ¤onofor. Has autem duas fubfecutÃ¦ [untalÃ¹it ^uas fub Romanis paÃi funt, qux tarnen cum Babylon tticacoiunguntur. Vtaute cognofcamusChriRueian eÃe qui ab omnibus malts nos liberet, fingulariartiÃ cio,fi quispemtiusintroÃiciat,has duas perfecutiond Buangelifln infmuat. ChriÃusÃtgit in A egyptumoi^ anteapopulus ludaorum Ãterat dura fcruitute preÃiO' Mox reÃicit EuangeliÃa ad perfecutionÃ© qua: ad Bin bylonios pertmet.Ã¼am hoc teÃmonium ex Hiereaiii citatii in locopoÃeriori, ubihabemus, Voxin BaniSi Rachel plorans z^c. Ã Hieremia diihtm fiÃ¢t de capiÃ uitate Babylonica,in quam populusducendus eratjKn Ãicicns Hierufalemcy^BethleemAlheigiturduatpefi cutiones prieceÃirant, quas Euttiigelijin applicatfad tcmp9

MATTHÂ» ENARRATIO. 2$ ttmporibws. Et fuh Romanis grauiÃima pfecutiofuit. iJami reditu ad terram ifrael ferÃ¨nullapaxfuit,ut teflitus f)l Drfmrlpropbefd

â¢â¢ mini apparet in fomnis lofeph dicens : lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Surge Slt;aflÃ®imepuerÃ»acmatrÃªeius,filt;

I IterÃ¼hacrationedeusreueiat Ãttura lofepho uiro * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;optima, Potui/]et mittere angelum,fed quia impendia

Surge, affume.) Liberatur quidem C hriflus,peri^ '* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;clitanturpueri,fedChriflusetiamipfe inpuerispaÃits

eH, Ute ante diuina prouidentia efl, ne in grauiÃimis f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;perictdis derelinquendos nos timeamus. Semper enint

dominiK timentibus nomen fuum in tempore adeil. Proinde etiam puer cum matre fÃ¹gÃ¹ ineunt in Aeggt;* * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ptum. Nam hacideo fiÃ©lu e^,ut ficut olim populus in

* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;regrediens in terram promiÃionisdndicat fe uerÃ¨ iÃunt

ffjf, qui libÃ©rÃ¢t populu 4 grauiori er maiori feruitute 5Â«4jn Aegyptiaca. Infignite tructdentÃ¼e homo fiiit Herodes : nom proprijs filijs fuis non parcebat : qult;e adeo diuidgabatur, ut etiam Row Auguras diceret, naUefeporcumefJiHerodisquamfilium.Quiigitfae

CapjlÃ®- IOÂ» OECOLAMPADII IN' ft bi no tÃ©pertttÃ t 4 fuii,lt;iuotnoclo pfperciffet alijs timebat infidiari regno fuo Æ I ta autcm fem{gt;er excit^ fatanaliquo5holks,quipuerosperderenituntur,t]Mt primitiof frugum au/rrut. Herodes cum fuis Chrifluâ'^ adhucingermine exterere nititurcr elidere, fedfru^ fira. Similiter fiiciebat Pharao in Aegypto,qui mafdi^ los inÃntulos occidebat. Num quotquot fatan

iOos plurimu eflfoOicitus:hoc^fignificaturper Hflâ dem t^Pharaonem.HocetiÃ uidemusnonraro, quo^ pueri optime ingmati,tandem in peÃimam uitam dtfi nant,nimirum fie fubuerfidi!emonioruaflu,quiuar^ artibus utuntur,quibus iUos decipiat. lUisfatius et liuseÃ¼mori^quÃ mficfatame obfeqtÃ .

Ille uero excitatus, aflumpfit puC' nim 8C matrem dus nodu, amp;nbsp;fcccÃ®Ã®Ã®tni

vtuideas magnum ejfepcriculum cmonuulgOit) noÃ¤u auÃgienduerat eis. tiaminterdiu uixlicuijfi^ tuto abire ob crudelitatem Herodis,quam animo uobt bat.lterum obferuaobedientiam beati lofeph.

EtfuitiUicufcp ad obiaim Heroefe ut perficcrenir qiiod didum fuerat Ã do mino per prophetam dicentem;Ex ÃC' gypto uocaui filium mcum, I lilciterumuidemusfaerasliterasejfeprlt;egnatÃi* lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rrf

MATTHÂ» EHARRATIOÂ» 16 tet^iMntlt;tlilt;ef)ro[gt;hanÂ£ litcrÅ, et fublimiorÃ«inhiflo:Â» tÃ¹nonnunquÃ¢fententiÃ¢ cotineri. videmusetiametm dem efji omniit piorum fortem.V tfilij ifraÃ«l in Aegy^ ptoa^Ã«{ifÃ¹ere,ita omnibus pijs no deeftperfecutio, iuxta fententiÃ¤ PduIi,quiinquit:Omnes qui pie uiuere Â»-TlW-J uoluntinChrifioiefUfperfecutionÃ« patientur. Coepit quidÃ« hoc in Ã¯fraÃ«litis,fedimpletur in domino Chriflo, Crquotidie in omnibus fidelibus. EtficutChrifluspar^ ticepsfit perfecutionis qj- tribulationis populi fui, it4 eÃ¼am particeps confolationis :imocr nos ft crucifigiÂ» , mur,cum lÃ¼oregtMbimus.Ã®uIianus apojbttu etiÃ¼ hunc locumcalumniittuseil.Nemo negat Hofeam prophet â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t(lt;m propriÃ¨ locutum eÃe defilijs lfraÃ«l,quos dominus

. fingulari miraculo uocauit ex Aegypto, eSquot; locttJ t/Ã®e feipfum fatis exponit, quantu ad hijknÃ¤ attinet:atqui C briÃÂ«s etiam tune in populo fuo fidt, quem (y prlt;ea ) ceÃit.Vocatur autem Chriftus ex Aegypto demumi utmemoresnosfreiat quareuenerit,nimirum ut po:Â»

/ pulum fuum ab omnibus perfecutionibus liberet. Se^ { nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quiturnunc de furore rÃ©gis Herodis.

( Tum Herodes ubi uidit fibi illufum fiÃ¼flÃ¨Ã M^iSjindignatus eft uehemem ter : ac miffis fatellitibus, interfecit om^

* nes pueros qui erat Bethleem, Sein om , nibus cÃ¶finqs bethleemitids, quotquot effent bimuli aut minores, iuxta tempus quodexaÃ¢Ã¨cognoueratexMagisÂ»

y Ã¯c uidetis quant iruculcnta /int ingenia tyrattM* nu^qui pios perfÃ¨quutur. C urn elapfus elfet C hriÃm ffUfrtcrentur, Herodesft^ uijt fupra modu in innocentes pueros, fieronsÃrtaÃt t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C hnflum inter Ã¼los pueros latere. Impium pra^cepttt

dcditjUt omnes ntafculi occiderentur,i quiius tintebai ne occuparent terrantfuani. PotiÃintunt autÃ«fatÃ¼jt iH bethleeniiticos,quia c* prophetia Ã fcribis interpreU^ ta,intellexerat iÃinc C hriftunt prodituru.tAeque firapoÃtueÃ fuprÃ¤tquodiuÃÃeritdiligeter inquired Imagos, ubinam puer nafceretur.Et Ãc HerodesdiÃi* lit aliquÃ to tempore Ã cocep ta crudelitate, Kagos eK peUans ut adfe ueniant. Vt igitur eÃ melius Euangt^ iiÃa ilium ÃuroremcrÃeuitiam herodianam nobisÃ gnificetjponit aliud diÃ«lum prophetic Bieremic'.i quo ludici iterum Ãatim reÃliunt, O' arguunt Euangt liÃam ignorantie,quaÃ ilia non diÃ¢a Ãnt de tempoif C hriÃi, fed patius in tempus quando abductus eÃpo* pulus in captiuitatem babilQnicam.Libenter idadnul^ timus quantum ad hiÃoriam attinet,fed fignanter did turhÃ®cidimpÃ®eri.

T une perfects eft, quod didum fuc' rax ab Hieremia propheta,cum ait: V in Rhama audita eft,IamÃ©tatio ploraW* ÃC fletus multus, Rhachelplorans filioÂ® , fuos : ÃC noluit cÃ´iÃ´lationem admittet^Â» propterea quod non fint *

SicHt in omnibus confinijs bethleemitids ob furo* nm Herodis clamor er ululatus audiebatur/tc etiÃ¤ in Rhama, in quo loco Rhachel uxor Jacob fepulta eftt clamor flentiu auditus eÃ. Rbamu enim in tribu BenÂ» iaminfitaefl.olim cumpopulus duceretur in captiui* tatem babilonicÃ ^omnes qui in oppidis qult;efita erant in conÃieilu Hitrufalem, lachrymabÃ¤tur.Jdq; non po tuit fieri abfque multisciedÃ¤gt;us, unde lachrymÂ£ er lu Ã¢us ingens excitabitur'.id^ in excifionibus duitatunt licet uidere.Deinde Rhachel dicitur htc per profopoÂ» poeiam(ut Daphne pro nympha accipimus er pro flu mtrte)cr refirendueÃ¢ ad cÃ¹Ã¢tatÃ« Bctblfent.Quomo dofnim Bhachelpotuit plorare, qute totannis priits defÃ¹nÃ«laeratf Sedciuitas plorat propter magnitudiiiÃª perÃcutionu,quianoampliiis f^abat liberos,Et cit dicit,nofint,intellige,quiano funtfupflites. ApudHe brie'Ã´s aliquÃ¢todiuerfius legitur.NÃ¢ pro multus legi* tur amaricationum,deinde no repetit,fupfilijs fuisiun de cognofeimus nonejjÃ¨ certandum de uerbK,ubi certi fiierimufdefettfujfiiritus.lieque Septuagmta fuisuer bis mente prophÃ©tie explicÃ t.Senfi(sefl.Dixerat,con uertam luilum eorum in gaudiitm, deinde fubdit quod gaudium eorum. Obijcit igitur efgt; oculos,quomodo p9 pulus manns in captiuitatem abierit : de quare lege cap.^.RieremiÂ£. Eigutata locutio efiadexcitandos afliÃ¢uscumdicit:

CapJI , IOÂ» OECOLAMPADII IM uentum C hrifli.oÃendÃ¼ur etiam hic^quornodo lud^^ Althui numerattt pueros ocdfos,fe^ cum fcriptura Ã¯Uud no Micet,no! uolumus ctium rare.Sicut populusmifm ttbduÃ©iuseÃ¼ incaptiuitiiif gt;â¢ ^atÃ¤Ãim(i,ita etiam in iÃ¼o inÃnticidio miferÃ¨ affliÃ©iuf eR lt;tb iÃ¼o feuiÃimo tyranno .Herodes in terraprontifquot; fionif populÃ¼ dei uexat, CT Pharao in AÂ£gypto nulU nonmolefliam imponit, Pricterea fcia(menteh!ceÃ( J}gt;eÃ©hndam potius quam uerha. DuÂ£ ifl^ perfecutio^ nespulchrÃ¨ indicÃ¢tur, non fine myÃrrio.EuangeliÃ* iÃ¼oi accommodai fuo propofito, ut agnofcamus C hri^ fliim perfiÃ©lum Uberatorem nofirum in omnihM tti bulationibus.

H Oc habet Euangelifla, naÃer quafi perpetuuKh utfinguloihiÃoriat prophetiiquibufdamcov firmet,huncqi morem hucufque obferuauit. Dixinuit enim heriquomodo ChriÃus uocatusÃtex AegyptOt utimpleretur prophetia Hofe^-.item quomodo trueb datifuntinÃntesiuÃu licrodi5,iuxta diÃ©lu Hieremii' ita nunc quot^ cum adolefcit puer or domiciliu Crhabitat oppidÃ¼ Nazareth,Ã quo nomen affumpfb prophetiarÃ¼adimpletionÃ« habemus, quxtcjbktiefuii^ . chriÃum uocandÃ¼ Naziorteum. HiÃoria igitur etiatU hanc explicaturi,uidemus primum dei mifericordianh ^uiexemplo ChriÃipuen,qui no finit nos ultra tenttn quÃ m noflra final infirmitas^ ProindepuerÃ¼nonper^ ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â mittii

WÃtif diutius in Aegypto,ZT meritM de Herode fumit panM, SicutSk feuieratininnocentespueros, itacir fiÂ»gullt;cri iudicio deiddeo fiirere coepit,ut filios fuos. tanijuam regnumambientes, er uitte futeinfididntes, Akxdndrum er Ari^buium,er fub articula mor tis Antipdtrum, filios alio^uigenerofos, er Romano JmperatoriperquÃ¤acceptoSjOcddit. PercuJJus igititr cÃ manu domini Herodes,ergrdui morbo abfumptuSi tandem expirauit.

CÃ¦terumdefiindo Herodc,) Proinde noneRti* mendum nobis ab hifee regibus,^ui no minus mortales funt quam nos ipfi.Hoc igitur defÃ¼n^h dkit:

Ecce angdus domini in fomnis appa retlofcph in Ãegypto, dicens:Surge,Ã¶i afliimepucrum SC matrem eins,06 uade in terram IfraÃ«tDefimdi font enim,qui quÃ¦rebant animam pueri.

Tertio nunc apparet angelus lofepho, itentm fenÂ» pefliuÃ¨ ilium admonens, ut puerum reducat in terrant cum matre in qua habitaturus eratferelarefcere debeÂ» bat. NoÂ» c4rei aute hoc myflerio,quod C nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Â«lt;lt;ÆÂ«$

tft in BethleÃ© 1 udlt;e:nam imtio ludlt;eis C hriÃus annunÂ» iiaridebebatur.Deindein Aegyptum profitgit,poÃea inGaliltea habitabat,quÂ£ffiednbantadgentes.Jpfit faipturaper illa infinuat lueLeos occiecandos, ergeÂ»Â« tes affuntendos : de qua re legere poteris Hilarqcom* tnentaria w euitdeinlocu.BÃ¤etiÃ¤ hoc uideretut Hofit

CapJI IO. OECOLAMPADII IN elimproieilusin flumen Aegypti, er inde fubleuatUt crenutritus in falutÃ« populLita. C hriftus in AegyptUtlt fÃ¹git,eruerÃ¨liberdt,quotquot ei ddhlt;erent.

ibi nempe in terrd ifraÃ«loportebatadolefeere put* rum Mortui funt dicit,qui uitte pueri infldiuti flierunt' Ã¼equeomnesqui infldiubantur ChrifiomortuierantÂ» Ã¯ofeph enim noluit Archeldo credere, qui fupiebdt nugt; res p4temos,homo fceleftiflimus.Herodes tarnen mof tuus erat^qui magis furore pro: clt;eterisaccenfus.Ã¯o* feph igitur obtempÃ©rant monitit angeli,affumpflt put rum cum gaudio, uenit in terram ifraÃ¨l, quid uox do* tnini nequaqudm negligendd e^.

V erum cum audiflÃªt Archelaum rc' gnareinludaea loco Herodispatn'sfui, tirnuit illuc abire:lÃ¨d oraculo admonituS inlbmnis,lÃªceflÃ¯t in partes GalilÃ¦Ã¦zac profedus habitauit in ciuitate,quacuO' catur Nazareth, ut implerenir quod diquot; lt;5lum fuerat per prophetas : NazaraeUS iiocabitur.

Arehcidutfiliut quidem Herod(i,fed d Ctefare deft gnatus flat : er magis redov \udtete quam rex.TdndÃ© autemob infolentidm er obfcanitatem morum priud* tut eft regno fuo, dc uocatut Romam, relegdtut efl it Viennam GaUÃ¹e urbetn, ubi eiiam mortuut e/l : hoc^ finguldtt

MATTH. ENARRATIO. 29 finguLtri di/jienfatione domini/Ã Ã¢um efl,poil aliquot annos. Archdaus nouÃ© annis regnauit, poflea Pontiut Pilatus ei fucceÃit. Ne^ amplius reges dabÃ¤tur iudtea is,fedprÃ¦fides quos Romani mittebÃ¢t. Ditdfum eflpo fkaregnum ludÂ£lt;e, quad Hcrodc$ totÃ¼poÃidebat, in quatuor partes,er unaquÃ¦quc pars principem accipia ebatfUt LW(Â« cap.^.clare indicat.

In ludtea.) Ea portio PaleÃinie qult;ecirca Hierufa lern eft, iudtea propriÃ¨ dicitur, quÂ£ autem uerfui TyrumcrSidonÃ«uergit efl Galillt;ea,huicprteeratAn tipas:frater iÃ¼ius Philippus in ituraaTrachonitidls regionisiuxtaClt;efaream,er ftrÃ¨iuxtaoriginc lordas nii regnabat. U igitur Archelaus pro Herode patre fuo imperium tenebat. Egefippus hifloricus dicit hunc Archelaum fiÃ¤jfe inceftum.er accepiÃe fororemfra^ trij fui.ER fimilepeccatum,dequo lodnnej Baptifli oliumHerodemrcprehendit : isenimacceperatfratris mortui uxorem, edius autem iduifratris. Timuit igitur lofephillicabire,quia uir erat Ãagitiofuserimpius, neq;fatis tutum tune habitare in Iudlt;ea. Ncg; hoc fine ftnguJdrt dei dij^fatione frtÃ¤um efl : nam in Galilaa initiu pradicandi debuiteffr,Ht poÃea audietis .lofeph drum ducÃ© habuit, ut difcant omnrs qui deum timent, fr bubituros angelos diredores in omnibus periculis,

Irtpurtcs GalilÂ£lt;e.)vbi futiuJ bubitubut. Nlt;tÂ»i tiij duo Jrutres Philippus HerodrJ impif omnino erant. Archelaus etiÃ¤ tituHi rcgij frrebat, erf RomaÂ»

â nu! imperator eifceptrum er corona non coneeÃiffet: debebatenim etiam ipfeejJÃ¨tetrarcha.Acciditdenii^ Hcrodi quod timuerat,jrujiratusnon folu fua etiammaleaffliÃ¢useftcrc.

Haz^th.) videmus omnino pere^dnulofepb, fuo artificio nimirumuixiffe, aluiffe diuam tÃ¹rginf zypucrum chriflu.Habuit fuum uiaticum in Aegyp^ turn Ã !Ãagisdatum,habtÃ¼lfetetiaminlud(ea,nemp( icrtem,Ã licuilfet iUic uiuerc, ut in alqs locis.

N azlt;trÂ£Uf') Ab habitatione, quia db adolefcentid Chriflmin Nazarethhabitauit, undenomenidchri /fo obuÃ«it.NathanaÃ«ldicebat:N unquid liquid bomi ' - Nazarethsidq^non Ãnediuina dijÃenfatione diHuitl erat.I ta nonnuquam ifiit minima,qua; apud nos putait tur fortuite) contingerc,fuam rationemhabent apui deii. EtquamuisChriÃus Nazaratuf meritÃ© dicaturgt; uult tamenjfiritus fanibis, ut etiÃ¤ cogitemus quidnant - id uerbi fouet,nempe efje fegregatu, nbsp;nbsp;fupra omneiit

Cap.6 morÃ©uulgiicteteris mortalibuifaniliÃcatÃ¼.tnlfiidi tico heAetii de Slis qui uino or clt;eteris rebus abftineÂ» bat. vndeetChriÃuscognominatuseflNazaranuS, eo quod dignus fit hoc nomine .VLucq; nimirum aUufe* . runt omnesprophets,nempe cum qui uerus effet Cbri Ãus,daturS operam ut fanHitate cieteros prlt;eceÃ¼at,Cf ita fc abflineat ab Slecebris huius mundifut reÃ¢Ã¨faitÂ» ibis uocctur. Non per unit prophetÃ¤, ut in latinis qtÃ»Â» , bufdam exemplaribuf habetttr, Euangeliflu noÃtr

Ã t,fe({perpro[gt;hetiu.E.tfiinIudicumlibro de Sampfo tie tale quid legimus, quotnodo abflittuentÃ potuuini ab utero matrK,eumqi miro robore exceUuiJJe, deinde quomodo expugnauerit populi ifraelitici hoÃes, C brijhim etiÃ¤fic uixiÃi, er grauiÃimos hoÃts uieiÃe: fed mihi hoc arridet, quod generaliter hue ÃieHmrint prophetÃ¦ â gt; ipÃtm in iuditio er iuÃitia regnaturum eÃe. Sunt qui putant NazarÃ¦num didu 4 â\Y1 fur culo,iuxta Efailt;e diÃ©lumeap. it, ubi habetur:Etegrc dietur uirga deÃirpe ifai,erfurculits de radicibus ctiw ÃuÃ¤ificabit. Veruysit diÃ¢io apud Hebra:osper zlt;t^ de fertbitur cum ISlazdrieus per zainferibatur. Quan uis Ã®udÃ¦inos Nozrimuocent,magi5 tarne id contume Ibe gratia Ãtciunt, quam quod uelint nos honefio nomi tte appeUare. Fieri etiam poteÃ,ut Nazareth 4 fegre* gatione fuum nome acceperit,crab initio per zain feri ^ptumÃiiÃe, cum apud Hebraos nonnunquam literlt;e

i)llt;e conÃindantur.Sciamus C brifhun tanta fanÃ¤imo* nia uixiÃe,ut iure nomen er N azarlt;ei erfanÃ¤iÃimi ei obuenerit. Jpfefegregat feab illecebris huiusmundi, cruirtutesfequitur.Hiec nobis de adolefcentia C hriÃi bk narrauit EuÃ¤geliÃa,alia qult;eda apud Lucamfunt, qute noÃer omittit:ubi difeimus, qua obedientia C hriÂ» Ãus obtemperaueritparentibus fuis, quem nec erubue rit laborare manibusfui5,expeÃ is tempus 4 deo praÂ» deÃnitum regnidei prlt;edicandi. Non /Intim inccepitÂ» crÃ duodecimo anno /^ecimc dederit fult;e gratis,BdÂ»

Capjl TO* OECOLAMPADII IM betitigiturhifcecdpitibui cllt;tra initidChriRi.J^uW W fequenti capite de Mopriedicationif habebimut-

Luciuhitbet Chriftum dftno trigefimoeffebdptif fatum 4 IO4Â»Â«e. Item etÃ¼ habet,caepijjÃª loannem ba* ptiftre populum anno trigefimo Chrifli.Et qiaachri fiuf coeleflÃª doÃ¼rina propoftturus erat, decebat pnut populum exhortari quod appropiajjÃ¨t regnum coclo* irum,crtalemdoÃ³MnamChn/li Ãtturam,qult;e Ãeere polJÃ¨t dues regni caelorum. Et iterum fuo more tefti* moniumfubfcribit EpaÂ£ prophette,crfietiÃ¢inhatit tSalach.4 fententiam Malachtaa prtedixerit:Ecceegomitto uo* bis EJijam prophetam czc.Et ibi ccrta te/limonia ba bemuSjita ut nemo dubitaredebeat,quiniÃ¼a fiegefi oportuerit.Erataulem hoe inditiumludÃ¦iscrantea predidu, ut (cirent c hriflum non tam fubitÃ³ futurum mfi prtedicatio pr:duifjct,qua; omnibus pradiceret tiusaduentum.CertÃ¨ ualdceximiumteflimoniumhÃ¯f habemus quod Chriflus no femel obijdt Iudieis,quart Â«on crediderint loanni,cum teflimomu Ioannis incor* rupliÃimum effet, qui in tanta innocentia laudataab omnibus uiuebat:cr talem tedem C hriflut uoluit habere.Delegit etiam locum commodum omnibus,in qua

N diebus illis accedit loannes B ^1 Baptifta,prÃ¦dicans in deferto Iud3eÃ¦,dicens(^:

Kon ad dies odolefcÃ«tM C bn Ai hict re/Ã¨rÃ«da,fcd ad omne tempus,id eft,dum htec rÂ« gcrcÂ» rftnriorfnncj incipiebatpriedifare. loanncj inquamÂ» expeilabatur ut luctfir,qui antecedit lt;Ã¼em crc.

fint ab alifs non imtiatis,ut ita confluant in unam quart damfotietate.Hoclicet uidere apudethnicos,quiuni idolo immolant, er apud ludlt;eosqui circunciduntur. Voluit deus ecclefiam fibi iungere, Porro anteambulo illtKS Iolt;(nnrs,in munerefuo habebat,utpararet domiÂ» MplebeperfrÃ¤am. Vt autÃ© proflceretiÃ¼aplebsoput htiebat admonitionibus, deinde ctiÃ¢ [ymbolis quibuflÂ» dam,ut coiret populus in unum : unde etiÃ¤ prieceptunt loannes accepit 4 deo ut baptifaret,er ut flbipopulunt congregaret, id eii,difcipulos quofdam, paulo pofl ad C hrifliim mittÃ©dosthiq; difeipuli Ioannis regnS C brijJi expeiktbant, er eii pricdpiebatur ut reftpifcerent. Qjfpniamigiturpriedicationis tnitiumCbrifli Ãntim deferipturus efl Euangelijh, etiÃ¤ hoc indicat,quomiÂ» Â«io loitnncÃ® paraueritfibi populu.Vtile efl uidere quaÂ» reinflitutus fitbaptifmus. Ille enim inAitutus eÃ¼ a4

( ongrcgationÃ« eortm qui funt eiufdÃ© rcligionii. Aliuf b/tptifmus Ioannis,pofkaaliusChri/H. Qu;dia^ banti(rdifciptdiloannis,hibaptifmaioannishabcb^-etÃchriflumnondum agnouerint,tamcjperabantre^ gnttmChriÃ¼i in foribus eÃe. Sed loanne in uineulit dctento,incapit baptifmus C hriRi.Ioannis baptiftnui erat extemus,alius aute eÃ internus,ZT itlis qui bapti^ fantur igne zirÃiritu intus,feruit externus baptifmus-Mofebaptifmus eratinfolafigura,i.Co.to.in maii enimzirin nubebaptifabat.Etquid eAhocdieere,nifi quod marerubrit z:r nubes typusbaptifmi noÃri find vides illtc mare craÃum quiddÃ¢, uides nubem caeleÃt quiddÃ .ita z^ bic pro mare aqua,et pro nube gratiant habetis. Baptifmus autem Ioannis eratpricparatiopf ptdi adC hrifli aduentum,ut expeiklret iam C hriÃum propediemaduenturum. tantieperÃilioniser^i Ã¤lius baptifmus quanta; ChriÃi: quiaquandiuChriÃi fanguis nonerat eÃÃ¼fus, nuÃ¼a remiÃio peccatoru erÃ¤t perÃiln. Nihilominus poÃraita uocatur, fednond aliam caufam,quam quodprieparet ,ut homo idoneii fiat ad fufapiendam gratiam : ChriÃi enim baptiÃnitt eÃperfiÃ¤iÃtmus. Neq; de extcrno loquor,feddetTligt; quando fufdpimusfpiritu fanilum,Z7ubi diuinas mo* tiones fenferimusin nobis ueraces,et nonfiÃ©bts.Bral^ fymbolum externum in hoc ordinatu,utpopulus afue* fceret,Grnon abhorreret adbaptifmaChriÃiiCI'id dcus uoluit eecleftam fuam coBigere, reshlt;ec per^

^tum neceffÃ¤riti erat. Etenim tiidemus nutlos capaces e/Je diuinic gratice, nifi priusfe paraucrint aliquo moiÂ» do. Neq; ob id excludimus diuinÃ¤ gratia in prius, fed dico de epulonitus huius feculi, quos non inuenies ad â C nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ire,propter uoluptates continuas crcomefÂ»

fationes.i^equcpra;terea folumÃ cibis abflinendum eritffed ab omni crudelitate, rapina,Gr alijs peccatis. Etnifi iftaadmonitio prtecedat,nequaquamillidiui* nÂ£ grdtiiC participes erunt. Etfi deus fua potentia in momentoiÃ¼os conuertere poterit,fed fuum ordinem fcruat,quÃ« Ãieilare debemus et nequaquÃ¤ cotcmncre. inpromptu etiam caufa efl, quare populus tarn malus fit, quia nuUam pÅnitentiam a^unt prioris uita^, idea etiÃ nullos fruÃ¤us dignosprofÃ¨runt. Euangelif prnedi^ catloiÃ¼ismagisincondemnationem prlt;edicatur,ut IÂ» tn bonum, quia carent omni timore.cum tÂ« mor domini initium fitfapicntiue.Et nifi homo feipfunt agnofcat,incipiat^ fibi dt]jgt;licere, fiufira Euangelif Mnmtncidtionftnaudit. Qtiod igiturofficiumioannis Bapti^icl.PriedicarepoenitentiÃ¤.idemiofephushifio riographus de loanne fcribit.V ide iofephum Hb. Anti quitatumludaicarumi8.cap.io.

In deferto.) Lego iHud cum EuangeliÃi, etfi Sea ptuaginta aliter habeant.Locus iÃeperquamidoneus trat, er ad predicandu tSquot; Ã d baptifandum .Nam qui Jordanem uolebant tranfire iliac iter fiiciebant ; iÃ¼ic eitim traieHio er at,idea magna pars hominti cotifiat^

uu ueniebat Hierufalcnt,cr dudiebant lorfÂ» Â«cm cocionantÃ©. Ã¯bi etilt;tm cSfiitia ludeie zy Gidtlte^ Tametfi ibi fylult;e QrfolitudineSttamen locus cbmodut propter lorÃ¤anetn. ,v

CertumeÃ¼lQMtnem btectjmpaucauerbanonf) lum ejjÃª locutuohfed iuftu cociones habui/JÃªdeChiV Jk ipfo quem expeÃ©labtft, docuijjeq- qualem populunt C hriflus uelit. Et populus dei reÃ Ã¨ dppeÃMur regnuiH ealorum. Ã¯ndicdbatetiam pa:tMsiÃ¯lorum,quiincotitf pardtiuenirent. Sumtnarium folum EuangeliÃ»Ã¦poÂ» nunt totius cocionis Ioannis. Scolaflici autem thcologi f X hoe loco tres partes cotliguntpÅnitentiit.,quipÃ®tÃ¢i( non fitntaudiendi. Exinterprictatione fatisappareh quid fit refipifcere .Et in prophetis clarum efl illud fi^ gnificare,Ã uia mala recedere. Neque cot^Ãio ibi fut datur,neque contritio, neque aliahuiufmodi delirÃ¹t quamuis qui uerÃ¨ panitent, Ã peccatis cejfabunt, uir* tutibus^fefeexercent-.namiHa funtconfeÃ¢kinea. Sed ideo iÃ¼i no pojjÃ»nt coUigere, fx operibus noflrisuitain effi lt;etemam, CZ remifionÃ« peccatorum acquiri cr(â nos etiampeenitentiam prlt;edicamus. Neque populuf fapaxcuangelij erit,nifiabjlerreaturÃ peccatis fuis.

NÃ¢ hic eft ille de quo dixit propheta, quiaitâ.Voxclamantis indefÃ¨rto,para' ce uÃ¼ domini/edas fadte (Ã¨mitas eius.

- loannes fatis humiliter de [e loquitWiO' didt fefo iumorgdnum eÃe dtieo eledum.Itapaulus fe nihil eÃe didt, nec[; J^ollo .Vnum hoc poÃumm prteflnre, quod damamus,relilt;juu addeum pertinet.Spiritus eÃ qui corda hominÃ¼ iUuflratcognitioneueradd,qui^ etiam incrementum prlt;eÃÃ¤t. Voces fumus clamantes, V prÃ¦terea nihil lt;nbsp;Tarnen interim danda eÃ opera,ut minifierio noflro bene Ãtngamur, uti Paulus prieco C hrifti nos docet. EÃ enim hicpulcherrimu exempli itlorum,qui doccrc ChriÃum uolunt cum ÃuÂ£lu,quo^ modouitam inÃituere,Ã¼'quomodoagere incontioa nibus fuis debeant.

Parate.) Quomodo paratur uia domini/Nimit rum Ã conuertimur ad ipfum dominum, ut ipfe digne tur habitarc in nobis. Sumus templum dei,quand9 corda noÃi pirata funt ,cr firmitcrca credimus de ChriÃo quicfcripturanobisproponit:atq; fMBccfum habitabit deus in nobis. Per Ãde enim habitat in nobis,. Ita et femitie dei reÃ¤lt;efiunt ,quandoquidem dominus dux noÃer eÃe uult.Videte ut er uos parati Ãtis. Habt tare autem in medio filiorumfuorum dignabitur domi nus,per gratiam fuam potiÃimum. loannes magis uoÂ» luit ut corde uemrent câ'fepararent,quÃ mpedibus (:yueÃtu,quia poÃea hypocritasÃeueriÃimearguit. Vult dicere : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uias non prlt;eparaÃis domino,

humanis traditionibus CJ- hypocriticis ceremonijs oct ' mpati ÃiÃisitff- qute firis funt,no qua intus mu^fiift

iam dccet ante omnia ut plebs dominipt perfiÃ³h, Sein dite corda ueÃra,non ueÃimenta c^c.Plm^ne occut* rerÃ¼t C hriÃo crexternos honores exhibuerut,fed wf ob id C hrtÃo gratiores er acceptiores Ãtere-.netjue[of criÃcia iUornm hominunt approbauitdeus unquatn-Summa igitur pradicationis Ioannis hue tendit,ut fxi* pid/imtalemfiiciat conaonando, ^ui digne ChriÃmgt; aecipiat,et cu ^uo digne habitet.Uicquoij^fcopus ÃerÃl,eoj; tendat animus noÃer,ut paremits uiam mini. Speramusenim^uodpopulusdeiÃc fehabeat) quo deus mugis magifq^ inhabitet. Lucas citÃ¢t alia en illaprophetia,nempe:Omnis uaUisimplebitur.croil mons cr coÃ¼is humiliabitur, er fient qult;t obliqua siirectaferujpera uertentur in uias planas, er uidebU omniscarofalutaredci.CiUie ficexpoânunt:Qjtie jif perba erant in hoc mundo,er qute dejfierata, adutiV ente C hriÃo emendabuntur, HÂ« ingenereprtemifi funt,nuncautemut teÃimoniumIoannis maioriaif toritatem habeat, fdnilimoniam iUius, zy quantun^ autoritatis apud omnes habuerit,de(ciribit.

Ip(c uero loannes habelÃ®at indumtf' tum fuumÃ¨ pill's camdorum,SC zonalâ pclbceam dreum lumbos fuos, PorfÃ¶ dbus illius erat locuftÃ§ ÃC mel filueftrÂ«Â» Oportuit loannem, qui in fpiritu er uirtute Helin uenturus erat, extemo quoq^ habitu HeliÃ¤ reprafeim re.Nam etiam iÃ¼e non habebat ciuilem cultum,fed tu* nultid

Wi4tÂ«4nÂ«mcr aggreÃtm, ^uemadmodu mittimui ex plebe.Veilis prophetitritm olitn nonfuperÃitiafa/tdtf Mt hodiemonachorit hypocrifis affirmÃ¢t, qult;eplerajâ reli^iofius obferuat quam utile fit. Quamnis ctiam qui religione! iÃif inilituerunt,non in hunc ufum inftituea runt:idq;dpparetin hoe,quia Franci/cani apudlta^ Ioj,c7 Dominicaftri apud Hiff^attos commune habcnt ueÃ¼itum. Stulta autem credulitasfic deleÃ¢Ã¹ habuit in , ueftitu,qudfireligiofiorqui5fitapuddeum Ã§j- melior, hoc tamjhlido ueftitu. Cur no infiyluii habitant ficut Ã¼eliof cy loannes, er relinqunt paÃ¼atia regufVeftiÂ« tus Ioannis fiÃ¢t tenuis,crtalis quakm iUi gerunt,qui in agris habitÃ¤t,quiffrÃ¨ uiliÃimis ueftibus indutifunt, er . absq- cultu. Sunt enim multi cameli apud ittos,ex quoÂ» rum puis omnino cotempnÃimas ueftisÃciunt. Omaa tUJ praterea in zonis in ea regionefrequens e{l,cr fiu^ perbus,quia gerunt aurcM zonas erc. 1 oannes autem Baptijh nihil iHius cultus habebat,fed quÃ mfimplicif fimÃ¨ ambulabat, ut uideamus quale regnu Chrifti. No oportf / moUiculof i/ks uefks ^{fare,quas moUiculus grex facerdotum no/irorumgerit.Valeanthi.

C ifcKÃ® iHius.) Plerique locuflusputant loannem co tnediffÃ¨,cr Plinius inefueaseffÃ¨dicit. Aethiopeslocu flisaliquanto maiores noftrishabent. Sit qualifcun^ cibus, fiÃ¢t tomen uiliÃimus. Neque mei iTlud in dÃ©lia cifs habuit,fed pro fujhntamÃ«to uita. ilia uitafieueria tasmagnam autoritatÃ© doÃ©irina Ioannis fiÃ¢t. Dfcet

Cap.III . TO. OECOLAMPADII IN ut nos cd^igemus corpus noÃntm, ne reprobi cfficid* mur. tieque fuperflitiop omnid imitemur, fed cduedÂ» musdcrapuld, zj' mlijsrebus quteincitdmentdfuntdi uicid,ne male audiatper nos uerbum domini.

Tune cgreflaeftad ilium Hierofoly ma, Sc tota ludÃ¦a, totaÂ«^ regio undiqiic finitima Iordani,ÃC bapufabantur in lof danc ab illo,confitentes peccata fua.

VtuideM locRiÃumquafiinmedituÃ¼io ejfefitunt, ubi loannes populum ad fe uenientem, cr peccata fitlt;i conÃtentem,baptifabat.VeritMlucemnonauerfdturf imo fiigit tenebroi. Veritas priedicddd,ubi populi^ multuscogregdtur. PaucisinpnecedÃ«tibus prtedico^ tiottÃ« Ioannis Euangelifla delibauit nunc de fymbolo fuo qiuedam dicit^e^q; fententia : Patebantur fe epc peccdtorcSypoÃ¼icebÃ¢tur fe innouaturos uitÃ¢ fuam (jc-ineptÃ¨ igitur coHigunt papiÃ¼^ confiÃionem. diÃt autem negat,peccata non debere conÃteri fpd deo,agt; lias nuÃ¼am remiÃione zy mifericordiÃ¢ dei haberemus-Sed etiam remiÃio peccjtoru noÃris uiribus non coift quitur. lUi folum fe parabant, neq; hiAebant remiÃio* nem peccatoru: critdfcparabant,ut acciperent Chrif Pum,qui uerÃ¨ erat remijfurus peccata ipforum.

VldiUisheri quomodo ad prlt;edicationÃª loan/iit magna multiiudo popuii affiuxerit, z^ tinÃ¢i in lordane confiteri peccata fua caperit, ut uideaimd Â» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uerbunt

MATTH. ENARRATIO. jr uerbutn dei nequaguttrnfruAra emitti, quin afjrrat Ãn (Ium fuum, ficut eÃ: apud Efaium propheti. Verum â¢ ut contingitin omni multitudine,inuenies ibi bonos Oquot; M4I0J. Semper enim inali bonos inJpeciem imitariÃu dent,er quod ad externa i/h, attinet, nonunquÃ¤ etiam antecedmtt bonos. Non eÃautemhiec minima peftis inecclefijs,quamuisboni ficexerceÃ¤tur.Proinde uidÃ«i loannesquofdam animo minus fincerÃ¨accederebapÂ» tifmafuum,illosfatis acriorationeobiurgauit. Dfceb f Â«im Â«t hi acerbius perfbingantur qui funt eiufmodi: neq^ hoc lenitati Ãirituspra-iudicat. videmus idipfunt crapudehriflum, quipublicanosnoneÃ aÃernatuSf eSquot; tllorÂ«m aceeÃit conuiuia,quiqj paÃus eÃ¼ fe tangi 4 mutiere peccatrice,crpublicanu in apoÃolum uocauit, cuideniqueubiq; gratia eÃ in fermonibus,idem tarnen feueriÃime phariÃeos et hypocritas ubiq;perflringit, er miriscoloribusdcpingit. DecetenimuteStemptoÂ» resucritatisgrauius redarguantur. vidensigiturloan nes multos phariÃeos er Ãadducitos etiam confluere ai baptifnta Ãuum, fed non cum tanta puritate mentis qua oportebat, quiq;mundabant id quod Ãriscoinquitut^ tum,(;^ relinquebant id quod intus erat.vnde dicit:,

Cum uidiflÃ¨t aut multos cx pharilÃ¦is 80 faducÃ¦is ucuientes ad baptifmÃ» fuÃ», dtxitÃ¼lis*.Progem'esuipcrarÃ»,quisuobis fubmÃ´ftrauitjitt fugeretis Ã uÃªtura iraf

Nf 4 fcopo 4l)crrretis, omnem fermonem Ã¯oMlttt conuertit contra bypocriftm,cr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;phariÃeoruin

mentem,(iU4fi dicat: PÅtunt uiperdru,(pu mente uof buc dduenitisfquis oÃendit hoc uobisf guÃ³ue autort U fitf Non utique /piritu fdniio mouÃ«te nel duÃ¢ore dde* Ãis, fed qutecunij; ficitis ,ad imperium oflentationis Ã citis. Ã¯pfd dmbitio,ipf4 U4nlt;e glorite cupidita^ monflr4^ tdtut hunc fiigeretis,qudfi etiam ipfiuenturamiroA externa ablutione iUaamoturi. Et quandoquidem plu* rimum gloriabatur in uirtutibus parentUt patriarchl* rumorprophetaru, dicitillos effe fxturnnuiperaru-non filiosAlgt;rahte,fed potius Ãliosdiaboli,crferpeii* tis uenenati: Diabolus enim pater mendatij eÃ.Prlt;ett* rea etiam Ã¯udlt;ei naturam uiperarum, qute matresfu^ occidunt,habent : Nam illi omnes fuosprophetaspef* fecuti funt cr occidcrunt. Dicit igitur: Vos fcetura ui* perdrum,non uenitis ueritatis gratia crc.Latebat do* lus in ifhru pefhribus, ut Euangelifla: Lucas et loau* nes apertius commemorÃ¢t,quomodo miferint faccrdo* tes Ã Hierufalem pnecipuos quo fam,qui interrogareut Joannem Eaptift4m,nunquid effet Chrijlus:quie intet rogatio noncarebatdolo, undecrioannesuocatilloS fdiosferpentum or uiperarum.

Submonjlrauit.)Ãiuotqttot hue uemunt,hacrii* j tione uemunt,ut iram uenientedeuitent. Nunquid etÃ¼ uosftc adueniflise Ncquaquam. Hoc etiam falfisChri* flianis dicemus, qui fie ad nos ueniunt, nihil prater no wett*

MATTH. ENARRATIO. 0 men er fymbola fjuÃ¦dd hdbÃªiet : pneterea funt ofdret ueritatis. QmÂ» tfltj oÃrndit ut fitgmnt imm dei^

Facite igitur frudus, qui deccant pÅ nitcntiÃ¢,Et ne fitis bacmetCjUt dicads in' trauosipfos :PatrÃª habemus AbrahÃ¤.

NoÂ» abijeerf m koJj^imwwk adueneritis animo nf nusiujhcr pio,molt;ioalt;ihuc mutetis animos ueAros, erÃeiatisfrudusdignos panitÃ¨tilt;euerlt;e. Sicut haÃ¤e nus fidflis alieni Ã fide in C hrifliim,er mmium fidutilt;e in uefira opera coÃocaflisdta nunc fubmififio fupercilio Opera uefira ne magnifÃ ciatis,fed deo detis gloria,er fru^Ã®Ã®uj nbsp;nbsp;nbsp;(iccfrtf panitcntes,fiicite.Profiiperbis fitis

nunc humiles, pro iracundis mites, pro libidinofispuri cafti, pro auaris mifrricordes ac liberales, ita ut uiÂ» deanturetiÃ¤ iambonifruÃ¤us. Non fatiseril effugifii peccatum, nifi adieceris etiam uirtutes, er nififru^s bonos dcclaraueris. vides hoc in loco externa opera fruÃ©his uocari paenitÃªti^'quo! nimirum procÃ©dant ex Vttema fide,qult;e hominem uerÃ¨pxnitentem fitciunt'

Nefitis.)Neuideamini,erpro magnarehabeaÂ» Â£s,quod ex patribus prognati fitis, id efi,utcogiletit iHtra uofinetipfostdicere enim hic efi cogitare. Ne pÂ»t tale s cogitationes uefirlt;e,nefiitlatis uoftpfos,dicett tes:AbrahtediÃ¤lt;e funtpromiÃiones, erquandoqui^ iOi diile,er deus efi uerax, nos guocj^ non periclitabiÂ» nsur,^uia iuxta carnem ab Abrlt;^amfemine defcendtÂ«

tnus crc.Porri gui fide ilium refirut,lt;}ui^; deum timet ut Abrahtim, hi germani funt eiusfilij, Num re ueri Judieii^inon habebant Abruhum putrem,nifi iuxM camein : Deus uutem carnÃ© non refiiicit. Hubebunt lius etiumgloriutioneSjficut in temfi!o,in monte ZioHt inciuitute Hierufulem, propter promifiiones dutus deo.llli uutem non uttendebut, quibufitum illtepromif fiones efient dutie,fy guod no ud infidÃ¨les pertinerent' sunt nobis promifiiones plurimie CffunÃ¼ifiime,ne du litemus,lt;juin deus omniufidurusfit qult;e promifit' Sed qtÃ bus hicc fiunt promijjÃ¼t utique fi^libus, cr ijt qui uerÃ¨ in deum creduntyOquot; quorum fides per churiU tem operutur.Ã®js inquum fidelibus turn umpluf prontt( fiones dÃ©dit, CT ijsuerux eritdeus.Iumfitufolis proÂ» fnifiionibus uclis ejjÃ« contÃ«tus, ugens uitum cotamitiUÂ» tifiimum, teipfum decipies quemudmodu I udwi ; uun^ 'eÃ¼ huiufeemodi cogitutio.

Dico enim uobis,quod pofll't dciis ft cere, ut ex lapidibus ijs filij fin gantipl* AbrahÃ¦.Iam uero Ã´Ã´ tccuvis ad radiccifl arboi'um pofita eft.Omnis igitur arbof quÃ¦ non facit frudum bonÃ» exciditiir, in jgnem mittitur.

Vult dicere: Non eÃ¼ uobis uUigutu diutnu promifiio' nam fi uos mule egcritis,deus poterit ulium poptduK^ Ã§xeiture,crtKsrelinquere, cum fitis omninolupidti adotntti

MATTHÂ» ENARRATIO. J7 Ã¼ ; ' domne opus ionum,crinfenfatiores dnimantibuSr imo pdorcs gentibus,(]ult;e nunc ligna,nunc lapides ado rant. Joannes BaptiÃ¼a omnino omnipotentiam det Â«(Kte oculos ludicisproponit, lt;juod deus non uni genti addixeritfuaspromiÃiones. Siludieinonperflitcrint in uerbofuo,nihtl eis debetur:nam funt adiunÃ©la cont ditiones iÃ¤ispromiÃionibus. lnfi-acap.oÃ¢auo habebi tis,quod multi ab oriente er occidente uenturiÃunt,cr Â«ccumbf Mt cÂ«m Abraham ex ifaac er Jacob tM regno calorum:Ãlif ueroregnieijeientur intenebrasexterÂ» naSjiUicerit ploratus erftridor dentium. H^cetiant predixit Joanes.Videtis quam ardua prtedixerit ilHs, nimtrÂ«in uocationem gcntiMm, er occoecationem InÂ« dieorum. Porro Â«t moneat illos, iudiciudei anteocut los proponit,quod iam proximum fit.

Securis. ) Per fecurim intcÃ¼igimus iudicium dei. Kam quemadmodum arbor quÃ¦ execatur, quod per fecurimfit,omnino omnein uim fuam amittet : ita cum ueneritiudiciu domini, qui perituri Ãint peribunt, ej amittent corpus er animam.Jlcm bonos ramos fccuris 4 malis feparat. Gentern illam omnino excidendam Joannes dicit,nifi poenitentiam agat:quam non egit, ideo quieda reliquiÃ¦ abieiiÃ¦ funt,er qu^edÃ¤ expopuÂ» lo/Ã¨ruittie.Securis hic diuini iudicij fymbolii efl. Corn jMTdt fttj iMitfoj (trborifciMj^nod bene notandÃ¼efl.

Omnis lt;trlior.)Hoc crit iudicium'.Nift bonum Ãu^ (iumÃcerint,ignislt;etemuscrinextinguibilis padet *

* Ãlos O' cofumet. Nampofiquam arbor iÃ¼a excifa fÂ» erit,uel homo difcefferit ab hacuita,fentieti{la. Pritif excinditur arbor, ^inde mittilur in ignem.C redamut uerum ejje deum iudiccm, qui nihil finit impunitunh fiueliidieus, flue Grtecui, flue ex tribu Leui,uelrÃ¨gii quiffit.Si non fiieritarborprofircmbonumfruÃ¢utttt etiam fifrondefcat,excindetur,ut deÃcu quam maledi xit dominut in Ã®jtca habetii. Hue u/que perÃnnxit fadducteos o pharifeos, qui accejferantad eum.Tret fedie tudteorum fitere, de quibus inalijs locisdtcant' Vbi autem idol fatis humdiauit, teÃ¼imonÃ¹tm ChriÃo incipitperhibere,utetiam anteapramifimuf.

Ego qiridem baptizo uos aqua ad poenitentiÃ¢, at file qui poft me uenturus cftjforuor me eft,cuius no fum I'doneus iitcalciameta porte. Ipft uos baptizabit (jpintu (ando ÃC igni : cuius uenulabrÃ» in manu Ã¯pfÃ®us, SC repurgabit area fua, SCcogregabit triucu fuuminhorreum, paleam autÃ© exuret igni inextinguibili.

Vultdicere iNe^inhac aqua quaÃ meabluiiiÃ´* ni,confidenduuobis erit,quiaiflAnopoterit faluare, licet in poenitentiÃ¢ baptifemini, id efl, moneo uos hoc fymbolo,ut fiiciatis reÂ£tas eius femitiM,O' dimiffaiiÃ* delitate ueflra,iam uerafide deo adhareatis, cr ftrodi frui^is di^nos pcemtentiafliocqs admonuerim meo bi ptifmÂ»

ptifmo. CoUigemini igitur inunum,ut deushabiletiH Hobii.Extemu quiddam foluconÃro,dominu5 autÃ« iÃ¼e eil qui gratiam con/irt : quÃ¤le Oquot; Â«0$ etiam poffumut pTitftan, ft dominus conceffcrit nobis uerbumfuum. DocfttiiÂ« nbsp;admonemus,nequc peikra hominS pofÂ»

'Â£ortiorme.)Admodum humiliter uideturloqui, fed milt;gn4 cncomirf funt C Jjri/Ii .NdW qÂ«Â« C hriflo tri buit Â»nono prÃ¦ftire potefl, nifio- idem fit deus.fiicit enimChriflum Mtorem omnis fanÃ¤imonilt;t er omnit um uirtutum, deinde er iudicem. Proinde ChriÃus eft dominus er deus, cuius eft omnis potefiis, (y Ã quo omnij fdJttSi/ÃMtio. MdgÂ«(t igitur in iÃis uerbis C bri/Ã®t laus ponitur.Dicit: Ego anteambido ciusfum,iuxta Uialachitc diÃ¢iim,qui dif.Eccccgo miÂ«o ante te ange

quot; lum meum erc-Et ewm d idt, poftme.uult dÃ¯ccrc, s f4 â tim poft me.ln lolt;tÂ«Â«e EHdÂ»gcli)Ã®a habemus,Ante me

fif,useft,hicÃrtiqr me e)l:tt( uideas iHius C hrifti IonÂ« gÃ¨ ampliorÃ« dignitatem eftÃ¨ quÃ m Ioannis,ft c hriftunt eumfololoanne contuleris. Nece/fe etÃ¹m C hriftunt dominum confitearis,fifcruulum agnofcas.Angeli non patiuturut falutcnturÃ nobis tanquamdomini,neque u[lifanÃ¢i,quiaiUud nomen foliusdei efl.Vultdicere, Bene fÃ¨rtior me eil,nam ego mkHiM Â«tro uobis prafti re poftitm, hic autem cr uires er fanÃ¢imoniÃ¢ ueram. Ego e ÆÂ» .nwlM luffcro, Ã§z legem (Â«lero, nequaqnam

' 10* OECOLAMPADir IN tamen pojjÃ®im cLtre uOi uirtutein proficiendi : hic u(Tlt;f qui fortior me efl, cr illts qui me dntecejjerunt,zy iBif quipoflme ueniHt,po(eJl dare cr perÃcercquicquid uult crc.Uaq; omnesquos Ã¯oanncscongregat,non {tbi fidchrifio coÂ»grcgat,cr ad lÃ¼um remittit.

Cuiuf nonfum.) HabenthÃ¯caliquimtdtiuaÃ¯lcgot fiai,quM omitto lubens. Omnino loannethoc modo lo quendi fuamhumilitatÃ« indicare uoluit, crfenonejji dignum qui fenÃ at C hrilin. I odÂ«Â«cj longÃ¨ fattÃ¤iÃimUi inter omnes natos mulieru, cui^ tantum teftimoniuM pcromnem faipturdm,isdicit fe indignum eflc.Cluid igitur cieteri conÃdunt in fuis operibus, tanq; fublinti de feipfisfentiunt^DignÃ¼ eÃ¼ ut iÃ¼um fequamur,quati* ticunquefimus.

SpiritufanÃ³h. ) Antithefis pulchrd. Ego aqiui laptizoJHel^iritufanÃ³k crigni. Confiraquamey ignem. AquafirÃ¨inutilisÃ©jl O' minime efficax,ignif agiliso-cfficaciÃimus.SpiritusfanÃ¼us'etiamignisdici tur.Sic deusfua uirtute hominupeÃ©hra innouat, qu^ tmlea erant faxea, O'diuinÂ£ tegis minime capaciÃ¤t fiunt nunc cornea O'tnoÃ¼id,itautin eis deus leges fiiot Cap s infcribatfiuxta teflimonium Hieremiopropheto.Nti tura enim animales fumus,O' ca quo dei funt non per^ dpimusnequefapimus, quia omnes amamusnofmet* fpfos.Ndtura negamus quodÃ modo dcu,neq^ uerÃ¨nte^ tuimus, adeo inÃda efl humana coro. e t qiÃ¼cquid co* gnitionishominidatur, minus cfi | utpoÃit hominem peitno^

permouere,ut toto corde deum amet:fpiri!u MtefanÂ» dodiito corimmutatur,ut ontttiaalia hominidiÃgt;lilt;t ceant etdefipÃ¹nttCrdeus maxime placeat,ut nihil no Ãcere paralus ft propter deum.iU^ motiones huma^ IM non funt,fed ^nÂ£. Huiufmodi nominibus nomiÂ» natur ida motio, non enim po/fumus eius naturam exÂ»^ primere .videtis quid uentusiiciti nauiin impeUit mo mento uno,per aliquot multa flAdia,tantiefl impetus. Talis etiam efl firtitudo,^^ maior uis, diuini Jpiritus, ut id quod nobis omnino impoÃibile,aÃ¤i illo fliiritu, iS nonfligidecrtepide,fed alacres fitciamus. Spiritus autem fanÃ¢us ad fola fanda c piâi ducit, non ad obt fcÅnacTturpia. EtquÃ©admottÃ» fliiritus,itacrigiÃ¼s ardorem (yflruorÃ« immittit cfrc.Filio omnes dati fu^ mus, cr perfitiu mittitur fliiritui fanÃ¤us, iuxta dlud: Aflendens in altum, dona dedit hominibus. Hlt;cc funt pfal.^j diÃa de m^ericordia domini ey longanimitate, Ã quo flieranda eftfalus.Qui uero iUam contemnit f^ueriflis mumdei indicium fubibit.

Ventitabru.)Quaft diceret: Scitote ilium eflÃª iudi cem,datum eileiomneiudcium. Inmanueius,ideR, in poteflute fua habet. C omparamur nos uarijs granis. Num fl boni fÃ¹erimus, comparabimur grams tritici cum cogregantur in horrea. Si autem impif fÃ¹erimus, sy ntdbmbonumfrufium tiderimus, poleis in quibus non funt grana, CZ ftipulis comparamur. Ipfe igi* turiudexerit.Coparatioillofumpto eÃ¼ ob agii^olis.

CapJU 10.' OEGOLAMPADTI IM-^ui purgjHt frumenta, Congerunttnticum,idffli9 ^ui bonumfruÃ¤S itttulerint,^qujnÃ¤o fitturi funt efci iei crcibm, inquibwekiKoÃeSkitur, cr e'eÃ¢ifi^ lij dei. Horreuin,id c^, regnutn deijn quo omnes fii dei fimul gaudebunt. Palea funt iUi in quibws ntdhi^ tSi frudJus fidei,id edl,qui no crediderint in C hrifiMil' Crquorum fides uana fÃ¯urit,illi hypocritii co/Ã¨runtuT'

Inextinguibili. ) Omnis alius ignis extinguibilif tR, fed ignis iBe teternus, quo cruciandi funtimpif inextinguibilÃ¹ edi,ut in Efaia cap .ultimo patet.

T une accedit lefus Ã GalilÃ¦a ad lof' danem ad loannem, ut bapuzaretur ab illo.AtloÃ¢nes prohibebat ilium dicensÃ® Mihiopus eftutabs te bapazer,SC lU uenis admef Relpondensautemlefus dixie ad ilium : Omitte nunc,ficeniii* decct nos ut compleamus omnem iufti' tiam, Timc omittit ilium. Et baptilÃ tuJ lefus, alcenditprotinus ab aqua:SÃ³ ecd aperti funt illi cÅli, QC uidit fpiritum dd deftendentem tanquam columbam. Si uenientemfuper ipfum.Et ecceuoxdc â coelis dices: Hie eft blius meus dilecfhisÂ» in quo mihi bene complacitum eft,

Twtc, id , itto tetnfiore quo loannes domino uiant prieparuuit, et cum populus congrfglt;(rcfttr ad baptifÂ» mum Ioannis,er audiret inÃire nunc regnÂ« cÅlorum, CZ proittde a^endam eÃe pÅnitentiam : tunc abfque omni mora et dilationc profidfdtur Jefuii Galillt;ea dd loriincm. Et iierum adimpletur quod diÃ³hun eil per Kalachiam prophetam : Et fltUim uenietdominator Cap.f Ã¼-c.Ã®^am adpopulumfuum er congregationem, Â«tnÂ« gfljÂ«domiw,^weÃIolt;tnÂ«cj, talia dixit.Et poflquam orta eil aurora, fol nihil cunikitur,fed er ipfe/lAtint emicatc^apparet.Erat tune C bri/Ã®itÃ®,qÂ«onlt;itfmodÂ«fft bdbfmiM apud Lucam, annorÃ¼ drdter triginta ; neq; hoemyfltrio caret. Nolebatenim ChriflusÃ pueritia inchoarepricdicationÃ« fuam,fedinietate perfiÃ¤iori, in qua plus ejl conjluntite : admonens interim, ne quis ante tempus cumt non miÃus. Videbimus itaq; ab ini tio priedicationis quomodo ChriÃus feaptauerit per Â»mnÃ« humilitatÃ«,nullumintermittÃ©somnino oÃieium, quod uel mimmum deceret. Uaq; tune aduenit lefus

AGalihea.) Quemadmodit alius quifpiÃ Ã¨ media turba ad loannem uenit. Scimus Ã reditufuo ab AgyÂ« ptOjinteriÂ« domiciliu er morem habuiÃe in Galibea: noluit enimin Ã®utleahabitare. QuidautemChriÃus interimegerit,EuangeliJb, no explanat: fed coieÃ¢nre facile poÃÃ¼mu5,neqi otiofumÃdffe C hri/tÂ«m,nf q[; uaÂ» taÃe literis,ut ludai obifdunt. Ã¼imirumfubditus Ãiit â parentibuSf necetiam erubuit labore manuum iÃ¼os itta

lordanem-') Yluuium infignÃª,Qrbaptilmo loanni^ magis celebrem. Kulta miracidaolimcumpopubif iudaorum in terrant promiÃionis tranÃret-, inlordÃ¤* HcfÃ¯Ã³bi Ãunt.Stetitenim lordanis,Cf populo prabiÃ i tranÃtu. SednucinultÃ´celebriorfitbaptifmo ChriÃi.

baptizaretur.') RÂ« perquam mirabiliseA.Ã¼M fl uideres lÃ¼rtutem baptifmi Ioannis, qui erat in pxnu tentia, quiq^ cociliabat fibi difcipulosexpeÃ©hntesrcÂ» gnum dei, crpropter hoc poenitentiÃ¤ agentes,in cuiiK fignum fymbolo baptifmi abluebantur, quod paraÃ®t tant erant fie etiÃ¢ fardes fuas, hoc eÃanima, abijeere-VenitChriflusquafi unus ex peccatoribus, cum ipÃ folus omnium abfq^ peccato Ãiierit,quiqi baptifmo nÃ¹* nimÃ¨ pro feipfo eguerit. Qjiamuis autem non erubut* rit fie baptifari, tarnen alia malta commoda nobis atÂ» tultt:nempeipfe baptifmum nobis confecrauit, cy inb tium ficit baptifmi, ut lÃ¼i qui ritÃ© baptifantur, popult dei adaptÃ«tur. Sunt qui co tendant baptifmuaqua iiÃi tutum effe, cum Chrifliis apofhlosmitteretadpra^Â» candum, fed fÃ lluntur. C ertum eÃ C hriÃum fuo baptii mo iÃ¼um fandificajfe, deinde difcipulos baptifaffealb os.criam coepit maior eÃe baptifmi dignitaa, quÃ in aH tea erat, imÃ´ hoc nomine potiÃimum nos multam uetit rari debemus baptifmu,ftc cogitantes,quis fit,cr qaait tus fit dux naÃer, qui in omnibus iUis uoluit etiam noi pracedere. Pauca babemus facramtnta eecleÃa,ilk

Hempe ijuÂ£ChriÃus primo initMuit,^â fuoufucoma mendauitybaptifmum eSquot;ca:nam,qu{e iureomnibut fidelibus fttcratiÃima funt.QuÃ¤uis itutem omnia fan* dificatafintfijutecunquc unqnamChrifluspro nobit ftcit^ia tarne eft facramentorufandiÃcatio infymbo lis- Extemusbaptifmus nonfufficit,fedqui in Ãiiritu fitfUtloannes Baptiflnprtedixit.MagnainfuperhÃ®c apparet modeflia Chrifli. Sicut non erubtÃ¤t circuncidi er frequitareÃfla iÃ¼a iudaica,quie diligetiÃimecuflo diebatfficctiÃ¤nucomnino humiliter fe agit, dans ex* emplum nobis omnibus, ut qui plus gratilt;e habent,ne fe feparÃ«t ab ali/s,quafi fanÃ¢iores et digniorcs,fed mlt;t gis caterisfefe aggregÃ«t, quo illos ad ueritatÃª ducant.

Opus eÃ.) Obftupefd t Ã¯oannes,quia maxima C hri Ãi bumilitrftcjn uidebat in Ãiiritu, et uerum filium dei, meÃiÃ¤, prophetÃ , miffum Ã deo, quomodo iam antea prÃ¦dicauerat, er cui tantu teflimoniu perhibuerat, quod in manu eiuscfÃtuentilabrumcrc. Cumigitur loannes ilium magnum regem Uideret, cuius autoritas incomparabilis er at, planÃ© indignum ratus eÃ,ut ipfumbaptizaret. Eflq; fententia Ã®oannis : lionfo* Ittnt ego, feii etium totus mundus optu habet, ut per te purificetur, cz tu uenis ad me, quafi ego aliquid f m, T U dominus es, nbsp;nbsp;ego feruuscrc. t^emo faluus fitÂ»

ttiftinnominedomim lefu. itafandiÃimi qui^agno* fcuntfebeneficioChriÃ ifaluosfieri.

Cap.ll! TOÂ» OFCOLAMPADTT TN ftrfprndfl.UaChri/hif rrpreÃit etiÃ Petru ^dâflatuiÃei tUt interpellarÃ«t.Vult dicere: Saenter j^o ^uodfÃ cio,decetetii hoc.Ko arguithÃ®cChrtflus Joaft nem quafi male locutusfif.nÃ¢ resucrÃ¨ ita feÃe babeM quia loannes opus habebat bjpti/Ã ri 4 C hnflo, nbsp;nbsp;erat

guodimodo baptizatus d C hriÃ¼otÃed itd neceEitatoÂ« hums my fieri/ uult nobis commendare. Difcamus dUj^ d^eexempluhumilitatis.IJifiChrifliis no baptizâ^ tus efjet,lt;fuotus quifq^ non detreÃ³hret baptifarifOpiH per/iih fide, cr fides iUa perfiih opere fie declardbih ubi decldratio illd,ibi crcofifiio,tuncq' noflrafititl integra iufiitia erit. Decens eft ut nos etiam impIeatniK perfiÃ¢Ã¢ iuftitidfin i/s qult;t pertinÃ«tad cofifiionÃ«fidei' Baptifmi er canit fymbola inftituta fiunt, ut in iÃisfi dem noftri proteftemur: quauis iufiitid exigat, ut fid^ ali/s bonis operibus omemus,fed huiufino^ fymbo^d iBud maxime dcclaramus. Hoc nos prlt;ecipuÃ¨ decet,^d tanqud duces fitmiu religionis, cr ut ali/s aditumfidgt; tnus,zy qdeif /Acienditfitoftedamus-.h^ecqieritotnlld bus ianua religionis cringreffiu. Quidfi quis autedb catfecredere, perpetuo renuat baptifiarif Sciasi^^ bus fidem ejfe uanÃ zyfi^m.Sic etiam licet iuftitidfl utdere tn qs qult;e minima uidÃ«tur.Porum alicui uidetif tingiaqua? Fateorin/fiecicmporuares cftyfiedntatd* wares fiordinemdei ffeÃ¢es, utannumererism jib'd dei. Hoc numeratio no effet, nifi Chriftus confecrajfd baptifmum [uo exemplo.

Qmittit iUum. ) IdW decIarMcrat neceÃitd^ (f (w rei,ideo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j non potuit amplius contradiceret

fed erat peromnidobtemperdns, luit tune mos conn muniiapudludieos,utmergerenturqudmflt;epiÃimein dtjuiSfid quod uerbi uis quodii modo indicdt. Sed nuUd neceÃitdt cÃ¤, ut quitj^ in proÃtndum dqult;e mittdntur, Cromnino fepeliantur dqud, quid minimum inaqua externd exiRit.VtcumqucdquddttinÃ¤i fimut, modo ddÃt fides,nihil refirt, zy ut dnnumereris populo deit per te uel dlios. Pleriq; martyrÃ¼ nix guttulis dliquibui tinfli fiicrunt. Sj quis dutem curiofius contendere uelif, hunefindmus : num nosÃdmusChriÃ¼i bdptiÃmum in f^iritueÃe, Â«bi corda noftra innoudntur,utcldmare poÃimus Abbd pater-.quamuis illa immerfio ueramÃn gnificdtionem baptifini hdbeat. Baplifamur in morÂ» tem C hrifti, Gr quodammodofepelimurcum C brijfo. r.gredimurex dqud,ut fic refurgamus nouihominet cMmCbriJb.Hoc myjkrium dd RomanosGTColofi fenÃes Paulus paucis indicat. Qwod nobis bene obÃerÂ» uandum eft,ut memores Ãtmus,quotquot baptizatifin Â»ittj, in mortem C hrifti baptizatos efÃe.QuidÃtgnifiÂ» C4bdt,mfrgo in aquÃ ,nifiquod teftubatur Ãe monturS er reÃurreÃ¤uru in nouam uitam^V nde eft quod prlt;eci pitur fis ^Â«i blt;(pti:lt;(lt;nlÂ«r,Ht renuncient huic mitdo er pomplt;e,ideft,ut moriÃfKrirfm peccato,crincipiant fÃ re nSewtio, Â«t moriamKr peÂ«

Sl4tim.)lOMi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;potcÃ odyEcce cali dpef

non diu morti obnoxius Ãtturus erat C hriÃus,nelt;]; diÂ» mcrfus a^uis, ncgue diu manfit in fiumine, fed fatiM aCcendit: nam tertio die debuit refurgerea mortuis-Trtbulationes uitie momentanete hÃ®c indicantur. KÂ»* gnaautemconfolatioedlnos ab a^uis tribulationuiÂ» ItberandoSfVin nouam cr immortalem uitam reÃi^ tuendos. Huiufmodi enimfigniÃcationesbaptifmino funt noRra commenta: Paulus ijs efl uflts, idea najutf quam licetiUas contemnere. Vidcmusitac]; quomodi baptifmus Chrifli celebratus fit, fed qui e/jidus tlliuSf qtaeq^nos indipifcamur,pofleriora indicant.

Aperti funt.) Sptritualibus oculis uideratitta gna myflcria.Neq; neceflariu ut afleramus, quafi qiui dam flifura fit in cado,quia fliritualibus oculis uiditH gratiam humano generi concedi, cz paradifum, qii claufus efl homini propter peccatum Adie,iterum Â»pf riri. Omnia enim lUa, qua: in Chri/h impletafunt nos attinent, cr nodri caufa flda funt,ut nobis aperÃ¹ antur cali. C hriflus qui femper in finu patris efl,die d reuclauit, illeq; fimulin calo cy In terraejl.vndeitoÂ» propter Chrtfluh^ec fliiki funt,etfihumanitasCbfi fli ita teftimonium accipiat,fed propter nos.

DefcendentÃ©. ) vidit non fl)iritu iratum,fed coltÂ»Â» binam manfuetuditÃ» habentem. Nam C hriflus prop* terfuam benignitalemcrfiMMtalem mirÃ© nobis cotÂ»* mendd

MATTH. ENARRATIO. 4Ã® tncncLttiir. AgnofÃ cÅpit,(iuod unihis eÃet Ãtiritu dei,zyuerÃ¨ eÃet C hriÃiis .1Â« Ãiecie columbina ideo de* fcendit, ut magis clarÃ¨ agnofcatur, cuinam deuf tcili* moniumperhibettt:nempe manfuetiÃimo omniÃ¼ mor* tjHum, qui in gloria dei exiflens, non dedignalus cRfe hitmiliare propter nos. IniSumuenitÃtiritus, noquod antea expert Ãgt;irituf dei Ãterit, Ãd plenitudo gratia* rum dei per hoc ÃgniÃcalur. tJeq^poterimusaucllcrc Ãgt;iritmn fanÃ¢tim 4 C hriflo .Ã^uando operationcs Ãgt;iri tus fanÃ©li fefe maniÃfleint,dtciturÃgt;iritus fanclus fupcr aliquem defcÃ«dere:itaetiam dicitur ineadÃ« fententia diuÂ£uirgini: Spiritus fanÃ¢usobumbrabittibi. Sunt etiamalÃ¹ ftmilitudines propter quasÃiiritus fanÃ©his aÃimilaturcolubie,quiu relinquimus. VnanobisfufÃ cit.C hriÃus propter unÃ¢ionem zyfuauitatem potiÃi* mum nobis commendatur.

Hic efl fllius. ) Hlt;ec nimirum uox efl patris, qua flliumdeclarauit. Eandem uocemetiamaudierutApo floh in monte Thabor,cum C hrifltis transflguraret fe. Et additur tHic : Hunc audite. Is dileÃ¢us efl meus, ztJquot; quotquot iÃ¼um diligut, per iUum funtdileÃ¢i deo patri: Oâ qwotquof gratiam confequutur,per iUurn confequit tur,quia placiÃ¤tdeo per Chriflumomniainflaurari.. VoxilU mrfgrtf confolationis eÃe debet, quod pater inÂ«m Jic comme ndrfMit, zg- quod iam non amplius ira* fcatur. Dicit : lam non efl quod fuccenflam humano generi,modo hominesreflpiÃcant'.habent fuumredem

ptoremjn quo bene gratM [urn. Sic ft nos quoque ritudei baptizcntur, cr ft ueri Chrifliuni fumus, (Xâf C hriftum quoq; htU dignitates djj'equemi(r,ut Ã¹m fpiri tudles fieri incipidmus-.cy^non folum columbina uderd fimplicitiu,fed iam ouilla innocenlid.Et ficut Chrifitt^ naturj efl filius dei, ita nos per gratiam in filios quoi^ adoptamur. Sic erimus templa dei,crconceditur nobif ItÃ©ra fanilificatio,^' uera filicitas,quia nihil nobis colt tingere poterit optatius.

PRoponitur nunc nobis C hr^ts ipfe,uitÂ£ Chri* fiianxdux,maxime autÃ«cr femper eoru, qut Chrifiudocereinftituut.No enimmox ut fiÃ¢t implex tusffiiritufanih trtuifijtad pradicandu,fedadhuciili quo tempore abftinuit. Vult etenim anteomniaetidiit ipfc tentari,quemadmodu inepiftola Hebricoruhabc Cap.^ mus in hiec uerba ; PontificÃ« habemus magnu,quip(* netrauit calos, Ã¯efitmfiliu dei, tcneamusprofiÃiouC' Non enim habemus pontificÃ«,qui no poÃit afficifciifi infirmitatÃ¼ noflraru, fed tentatum per omnia, tuxU fimthtudinÃ«abfqucpcccato:utetiam nobis Icntatiolitt fint tolerabilcs,Qr nt difcamus quod omnesqui picui* ucreuoliitinChriflo lefu perfecutionem patiÃ tur,(^ tentatiombusexpofiti fint.Nondixit Paulus, uenitfi ccubere ten:ationibus,fed uenit ut pneualeat, SicetÃ¼ omncs qui fiduciam in ilium habebunt, uiÃ¤ores eruntt. tMtt perfecutiojKS ilhe cedent iufiis in incrementunt^

Vnclefus fubdudus fuiâtin H defertÃ»Ã fpiritUjUttentaretiir idunaflct dies quadraginta, ac nodes Ãinta, tandc efurtjt.Ec cum accef :um file qui tentÃ¢t,dixit: Si filius esdci,iube ut lapides ij panes fiant. At ille refpondens dixit: Scriptum eft:Non folopane uidurus eft homo, fed omni uerbo,quod egreditur per os dei.

SubduiÃ®usud (iiblatusibono fcilicet jjgt;iritu,fy fdtido, ingrefjus efl Chriflus heremum. Diflimus,ubi fllij dei fldi fÃ¹erimus, quod deifliiritu agamur Ro. 8. ne quid agamusper prlt;ecipiuntiam mentis, fed audi4 musdomtnum monentem,creiusimperio pareamus, Docetautem fliiritusdomini,ne fubitoproruamusad eu quÂ£ funt glorioflt;i,fed humibtutÃ« fedemur : id quod etumupudpDphetds flieÃ«hre licet, qui ipfl nonnunÂ» quam infolitarijs locis habitt(rut,Ãrtdl?is typum C hri fli gerentes. Infuperdifcemusnenosipfos inlrudumut 4ddignitates,fld expeÃ¢emusuocutionis tempus. Prtc tcrflt;lt; commoneflat omncs hriflianos fuo exempla, Mt 4 tumukitus huius feculi fe fubducÃ»t. Non opus efl, Mt proptfrc4 relinquamus ciuitates, ZT bominum flee ^Mti4w,jc(i JoIltcitMtlwÂ« iflmmnimiÃ¢ in rebus mutfe

IOÂ« OECOLAMPADir IN djnis, i(4 u( poÃit dominus habere quieten in nobis,ut fit mens noÃra otiofa, uacet deo, utq; poÃimus di^ uina comtemplari. Quorum enim mens nimijs cogita^ tionibus CT curis obruta cr fepuha,eade rebus diuinii forum cognofcit. Expedit nobis, ut mox ubi hone be^ nignitotem dei fenferimus,lpirituale iflud otium or fan ilam folitudinÃ«quteramus, utmensnoflrauacetdeo-A diabolo. ) Hoc efl confeihneum, folet enim itd peri.Et Chriflus quoq; hoc uoluit experiri,ut lentareo tur Ã diabolicis fraudibus.liam ha:c uita efl,ut quidatis dicunt, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quia uariÃ¨ tentamur Ã flniflrif

Ecctefi oradextris.tn EccleflaÃicolegimus: FiliflaccejjÃ¨rif ad feruitium dei,parotus eflo ad tcntationes. Maxime if qui alios docere debent, fciont flbi non deflituras tentaÂ» tiones. Bonum efl ut etiam ipfi antea flierint congreÃi cum diabolo,quit melius poÃint docere cteteros,nc drÂ» cumueniantur 4 rugiente leone crdeuorentur.Videtur hoc commcdari,cocionatoribus pricfertim, ut habeant quondam fl^irituum difcretionÃ«, fine qua nunquÃ¢ reili fuo munere flingÃ«tur.Nam fepe in ongelu lucis tranfl tnutatfe fatan,cr ita fiico quodam obumbrat fanÃ«hf difdplinas, quo fimplicibus imponat.Et uix alia re iti Cpus efl, quom difcretionej^irituum,qua difcitur quid ad gloriam dei,quidÃ»e non pertineat.Experiamur deÂ» tiiquein nobis,ut fllij deifimus. Honparuummunut pricdicore C hriflum lefum faluatorÃ« totius mundi, leiunaffet. ) Quadragintadienm ieiuniumflit-yaciwH

VdcÃ¤uit interim prccibuf et contemplationibus. Suffi debat etiam iRud tempus, quo nos commoneamur, utdcmus aliquid temporis coniemplationi, antequam ad docendum progrediamurgt; inedia dbi fiÃ¤t,fed abfq; Ãme,quia/imespofira fucceÃit. ProindeineptÃ¨quiÂ» dam exemplum Chrifti nobis obtrudut,quod ilium imi tari debeamus quadraginta dierum ieiunio,cum nemo hominu fit, qui poÃit traducere Â«Â«Â« diem abfq;Ãme. C hriftus non efurijt, nifi exadis iftis diebus. Er4t hoc magnum miraculum. Cum ChriÃ¼uscontemplationi uacabat, dbo corporalino indigebat. Neq;Chriftunt fequiiubemurinffs, in quibus uires noflrastran/cenÂ» du :inillis enimiUiusdiuinitasdecIaratur. QttodEÃ OS er lÃofes aliquid ultra uires humanos egerunt deo ipfos fuflentante,quid mirum i fed id no omnibus datur Ã domino. Proinde argumentatio illorum uana erit. Nemo reprobat eos qui cafligÃ¤t corpus fuum,f ruata tarnen in hac re modeftia .tJeauteputes Chriflum in^ terdiu abÃinuiffe 4 cibo er no^bi comedi]Je : omnino bos continues dies quadraginta ieiunauit.

Efuri/t.) Per quod dcclarauit fe uerit effc hominÃª. Nrfm fl ficperflitiffet, cr per omne tempus prlt;edica=gt; tionrs fiue nihil comediff et,uerus homo non fiiiffet habt tus.Probauitigitur hoc miracido peraihfeuerum effe bominÃ«. ConfolationÃ« habemur, utcrnosadfimilet tentationesparati fimus. Sic etiam deditquodÃ¢modo fltan^occafiotK tantÃ di feipfum. Neq^Chriflusint^

Cap.UII IO. OECOLAMPADII IN tufpotuit tentdri,picut necpofkainuÃ¤dereeum luÃ¤iti potiuj)Ã¨nt,nifi dÃ©dire t eif accedendi copiant.

ÃcceÃiÃet.) Vocat iBÃ¼ nunc tcntatorÃª,^uem pnut accufatorem. Nihilaliud i/k agit, ^uam ut tentet,^ui nospo]JÃ¨taccu/(tre. Tentauit maxime t hri/lum,lt;]uÃ¼t confeiusifliufuocis, Chrt/lum filiÃ¼elfedei. Tentauit on ftcÃliuf dei nee 'ne, uel an aliud ijuiddam fublimioris diuimtatisineo reconditumejjÃ¨t. verum an fanÃ¼tdei fimui uel popului eleilus,fatan non nouif.nam ea myÂ» fieriaÃ poteflutibut aduerfarijs recondita Cunt : unde datufefteilocics accedendi ChriÃ¼um.lamuideamitt quibui tentationibut mos fatanlt;t humanum genus cirÂ» cumuemre,cr maxime illos,(}ui uerbum domini minia Ãrant,ut fic exemplo C nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aduerfcs inÃultus da-moa

tiiacos armemur. Primo de gida tentatur C hri/lus, id primiparentes noflri tentati funt. Sed non hoc potiÃiÂ» mum agit fatan,utÃ uoracitateChriAum cognofeat, fed potius inÃÃ¼utum fatanoâ efl, ut aÃde in deum Chri Ãum abducat.Dicit, Ecce fi tufilius dei es,crpermitdt te deusefurire, pro/rÃ¢Ã´ non agit patrem, ^ut foHidtuS ffl deÃlio crc. Non rara tentatto inter mortales,duiil uarifs modis prlt;emimur in hoc mundo, cum pipnihit aliud petant,(juam gloria domini promotam .NonniOt ^uam nemeÃsiÃa, er indignatio mÃ©tis, tales cogitation nes inferit, quaÃ deus noÃri nullam cura habeat. Ecct iddemus malos fÃ©liciteragere,er pios c^ui fe totos Chri Ão confecrant periclitari. Periculum quot^ue nÂ»'* ueri

Hera fide Â»lU intueMnur,utindeutn fiamus blafiphe mi, Hocq; fiitan agit, ut inuidiofium reddat patrem coe leflem. Eccefifilifdei, lt;eijuutncÃ¼,utnonp4tiaturuot fic ufifiigi in hoc feculo.loantus cjp.^f .hlt;Jgt;emus confio lationÃª i C hriflo datjm -, in h4:c uerba ; Si mundut uos odit,fcitif quod me priitfijuam uos odio habuerit. St de mundo fiaffÃ¨tisjmundus quod fuumeRdiligeretcrc. T f mpMs erit quando glorificabimur. A gulafatan folet immitterenouamimprobitatem fiomacho noftro : CT fcitisqudm [mus impatientes ficibusdefÃ¹crit. Pfalmi di^m deberet nos cofolari^in quo lt;(uditur:Nunquam uidi iuftu der(liÃ¢u,crfemen eins mendicÃ¢s.Deus fubÂ» uenitfuisdebito tempore. Homo fiÃiiusfiierit imp4Â» tiens, flutimrcceditifide: crfi uiÃ¢usfiteritifittanOt omnino aÃ¢um eft de eo. tam qui uerÃ¨ C hnfitanus eft, cr parauitfead beUa,et fi fit in fi)litudine,cr nihil adÂ» fit quod poÃit alere,attamen domino fidit,cr fatanant infidiantem non curat.

Sifilius es. ) Hlt;ec efl tentatio. NoÂ« foltt uolebat ut lapides panes fiÃ¨rent, imÃ´ hocagebat,utomninofilif nomeÂ« aufirret 4 Chrifto, redderet eum infidelcm. ExpeÃ´tanda funt ilia diuina pra-fidia. Holuit C hrifiut exjapidibus humanu genus educate. Satan autcin unÂ» uerbodepetlitur,hÂ£cq; telamaximÃ¨odii : quia homo, ^uidiutnÃ¦uoluÂ«t4ti fidit,nondubitat quin uerifiÃ¹nlt;t fint,qua: in feripturis fanÃ¢is traduntur.

Capjni 10. OECOLAMPADII INâ rit nunc mihi panem, tarnen fuo iuÃit er uerlo poterit tne fujkntaee, Ã omnino deo placucrit mc feruare.non proptercaopuseritexlapidibuspanemÃcere. Hicui detis nuUa in re C hriftum fatanje obtÃ¨perare, fed per* cutit eum facris Ãcripturis.

Omni uerbo. ) id cÃ,in omnUuÃu dei. Quidam in* telligunt de uerbo dei, id eÃ de externo uerbo, guo eru dimur ad falutÃ©,fed non pertinet iUa fententia ad hunc locum ; Nam mens dei fua uolutatc pafeere potefi ont nia. Si deus aliquidiujjÃ¨rit,necejjÃ¨ cÃ id Ãat. Si uoluerit liberare,hberabitetiam ÃdeÃieritpanis,cr inÃimm/t pme conÃituti Ãmus.ita co^itandum erit nobis,Ãimus enim nonnunquamaliquanto timidiores,ertampaupe res, ut uideamur omnino dereliilt in hoc mundo 4 deo. Exemplum apoÃolorum co^itemus,qui eripÃ cfurie* l:gt;ant,ermultis nonnunquam indigebant,fÃ¨dcertide hcneuolentia domini, qua uult er poteÃ fuos liberarc. Itac hriÃus guhe imperauit, er da^monem repulit, ne ttoti fui fieret compos. lterumetiamadmonemur,utÃ femeluicerimusdiabolum,negloriemur,neq;putcmu! nos ob id beatos effie er uiÃ©hres, quafi hoÃis perditus fit. Namfunt adhuc ei mille artes alia quibusfolet iin* petere nos ; unde fi eum femel uiceris, er fuperior fit* Ã©lus fiieris,iteru te aggreditur mox noua arte,er funt* tnadiligentia Ãudebittecircumuenire. Sicutuariain* gema hominufuntâ.alij magis uoluptates quarunt cor* ' * poiris,alij inanis glorie Ãudium, idq cupiunt magnifi* cari

MATTH. ENARRATIOÂ» 4T â¢ tariere.fieetuari/ doli Zyanes[atÃ¤m.Videte ijualet fitif, nbsp;nbsp;({IM pi^te injiriorcs, rtdtn ea potiÃimum impu

gnabit uos.Camem noÃrÃ¤ Ã.me aggreditur,fihaciM ttonfuccedit,qult;erilÃ¤li4mGrc-

Tune afTumit illurn diabolus in fan' Ã³am ciuitatCjSC ftatuit eum fuper pinna culum rempli, dicitc^ illi: Si filius es dei, pr.edpitate deorfum. Nam feriptS eftt Angelis fuis mÃ¢daturus eft de te,acma' nibus tollent te, ne quando impingas in lapidÃ© pedem tuÃ».Dixit illi Icfus : Rur-fumferipeuefr.Non tentabis dominum deumtuum,

Mlt;ttor pars interpretum iHm duat tentationes ÃeÂ» quentes,f^iritualcsejfe uolunt,cridmiht plane proa batnr. NantlegimusChrifium tantalum Ãnjfecy dm Hum Ã f^iritu in defertum : fed quod diabolus eum drÂ» tumuexerit noneJi uerifimile.Verumquemadmodunt prophÃ©tie uariatuifiones habuerunt, inquibusmulta paÃifunt,itacrChriflus JÃiritualitertentatuseft. Et funtiÃie uifiones non abfque tentationc : in ijs enint petJJiiicuitatem uidere licet memium .Namfi fatan ima mitttit tentationc fiue in deferto,fiue in alio loco^ ut di gnus fis maxima honore,et negltgeris ab omnibus,Jkt iimfinties qui fies.Praiterea fiuifionÃ« habes immiÃÃ¤Â» ^uafi quif tibi multos aureos duret, ut honeÃtus mueÂ»

Cap.nn 10Â» OE co LA MP ADI T IN res,^c fl Citfttr tnitterel munerr.ijuiiam non habet ritus difcernendi rationein,ZT lt;]ui non fentit huiuftno^ di diabolicM fuggeflioncs, perinde fuccumbit.'E.faiM nudus ambulaidt tres annos, Ezechiel quadraginta di^ es do miuit in uno latere:iftlt;e uifiones uel res non fint li(iÂ£ corporaliter

Ciuitatem. ) NoÂ« propterea frcimus Chriftunt phantaflicu.Certum etiam corporaliter ejfe tentatunt perjimÃ«.Vultdicere : EcceÅterihominesdefcÃ©dutd per gradus^tu tantuses, cr ad tanta fiiÃigiauenifti,id per aÃ©ra ire poÃts,non utaÃ®ij homines per gradus ere-Taxantur quidam hic-, qui uolunt CTpetunt operari per fe miracula c dicunt,Deus da mihi gratiam ope* randi miracula,quafi ipfifint homines,quibus dominus pra alijs debeat tak quid confirre. I ndicia funt fuperbi animi. Videte autem artes fatanÃ¦:ubicognouitChri* flum fcripturis fccum agere,imitatur etiÃ¢ ipfum Chri* flum,fcripturisq; aggreditur.

Angelis fitis. ) Scriptum eÃ tin omnibus uijs tuiSf quam particulÃ omifit fatan, infideliter fcripturant traÃ©hMt. Ita omnes infidÃ¨les earn tra(iant,z;r depm* uatÃ¨ lUam adducunt,non iuxta mentem Ãiiritus fanÃ¢igt; fediuxtafuax phantafias quas conceperunt, uel imÃ * diamoti, ucl inani gloria, quo femel imbibitum erro* rem ftmbiliant. Verum eft, dominus ChriftusomtÃ¼no tuftodiet fe in uijs fids, fed no opus ut deijeeret fe. Dfuf etiam euÃsdit omnes fickks. Angeli ante adminiftri^

MATTH. ENARRATIO. 48 tarif l^iritusfunt,in hoc Ã deo creati ul nobis infcruiÃt. Si deus nos no feniarct uarifspericulis percuteremuTf ^Uicalids effugimus perdiuinam fgt;otentiam, lt;]uia not defindit. Secunda iUd tÃ«tatio dccef Â«oj, ne uanu gloria fuccumbamus.Cbnfhisigiturrepelhtfatanjm.Etob* ferua quod fatan Ã¨ contrario fcripturas adducit. Opor tf f igtfMr omnem fcripturÃ¢ con/Ã¨rre, non folum ununt locum,cr genuinum fenfum elicere.

Non fcnubis.)Tfntdre eii dominum deum, cunt poÃisaliquidÃcere,Ã¼- uis id per miraculu fieri, autin teipfo experiri, an deus diligat te,ut amplius quid bedsqudmalif homines. Habes fontem, habespanem. ifsmedifsqui nonutitur, tentÃ¢t dominum.Cauendun 4 iwnd gloria omnino.

Rurfum afTiimit ilium diabolus in montemexcelfumualde,amp; cÃ³monftrat d omnia rÃ©gna mundi, gloriam illo' rum,amp; dicit illi:Hec omnia tibi dabo, fl proftratus adoraueris me.TÃ»cdidtilli lefus : Abi fatana, fcriptu eft cnimtDo': minumdeum tuum adorabis, SC ilium folÃ» coles.T une omittit illu diabolus,SC, ccce angeli accedebÃ¢t,acminiftabant ei.

Lucashabet styfaÂ»inpunÃ¢o temporit taditornnia^. verum nuÃusmontium tamaltuf,igt;t quo omnia rÃ©gna mundi uidentur, idea lUa fiictafunt

fxr uiftonem. Tertio per atwitiam tentÃ¢t Multi eniitt funt qui non curant inanem gloriam, ncq^ funt ucntrii m4ncipia,(clt;iauarititeuitiotenetur.McdaxeÃfatan, KJ aperit fe omnino,quod infidieturdiuiniegloriÃ¦.cr uult ipfeadorari, quod folideo debetur. Promittitob id omnia. Ueque fine caufa M.ammon dem dicitur,(J uerÃ¨ deo opponitur : nam qui auaritia dediti funt,omÂ» nino deum non curant. Satan putauitfeexco'caturunl ChriRum, ut maxima parte mundi, fed jruftratus eflgt;

Dabo tibi.) Vide mendatiu. DiÃ¤t,dabo,cum non pofit dare, quia dei eft dare, Ã quo omnia condita funt Crreguntur.Etiam non dicit,ftftliusdei es,fedftprot ftratus adorauerii me .Chriftus autem iam no ftrt ulM tentatorem,ftd iHi refpondet,cum iam gloriam dei inÂ» ciperetobfcurare.

pftt. Scimus de adoratione cr feruitute qua deo debeÂ» tur, quid fcriptura dicit, etiam ft homines adoremuh quod aliam rationem habet, utfuprÃ memini.

Solum coles.) Igitur honor ifte ftmulachris non e^ dandus,ncquc idolis,fed foli deo. Sciat homo fuam diÂ» gnitatem, in quam pofttuseft Ã deo ab initio mundi, * fe tarn abiedhtm putet,ut ligna cy lapides adoret.

Ecce angeli. ) C cr/J fumus, ubi uidhresfiterimiA deum nos non dereliÃ¤urum. mittet angelos quimini^ firent nobis,ut opus dei dignÃ¨ exequamur.

AVdinimusheriCbrtflum per omnÃ©uitÃ fuan crpriedic4tionem,tKilgt;is quolt;j^ typum uiuendi prlt;e/im.Bdptizâttu5r figt;iritu fanihimpletuicA, cr decldratusfilius dei : deinde tentatus,qui per fe intenta bills erat. viÂ£kgt;rautem comportÃ¢t,unde cr diabolunt infÃ¹gamcomptdit,crangeli miniflroruntiUi. Horret caro noftra quoties tentationes audit. Et firÃ¨ ij qui ad dei feruitutÃ« accedunt, certas tentationes experiÃ¼tur: fed illi ipfi fl confolationes lÃ¼at acceperint, non grauo* te iÃ¼offirent. Nitm qÂ«f ffittdmodS C hrifo angeli mini* firarunt, ita etiÃ nobis aderiit Ãtiritus admimflratori/, modofilif dei, cr )jgt;iritus eius participes ftmus.in prlt;e fenti loco difeimus, ne iterum temere ad docendu pro* ruamus,fed tempons occafionem cr oportunitafent txpeÃ¢emus. Scitenim fidelisminifter,quopotiÃimii tempore menfuram tritici diffienfare debeat.

. CumaudiflÃ¨tautÃªkftiSjquod loan* nes traditus eiÃ¯Ã¨t,feceflÃ®t in GalilÃ¦am: ÃC rdida Nazareth,profedus habitam't inCapernaÃ»,quÃ¦eftciuitas maritima, in finibus Zabwlon amp;nbsp;Neptalim,ut im pleretur quoddidÃ» fueratper EiÃ iam prophetamdicentem: Terra Zabulon ÃC Neptalim iuxta uiam maris,ultra lor danem, GalilÃ¦a gentium, Populus qui

Capjin Ã®OÂ» OECOLAMPÃDII IN fedebat in tcnebris 5)C umbra mortis, ui' dit lueem magnam : ÃC qui fedebant in regione ÃC umbra mortis, lux orta cft cis.Ex eo tempore coepit lefus prÃ¦dica' re ÃC dicere : Kefipiicite, inftat cnim rc' gnumcoelorum,

AnteqiMtn Mnnes coniedus e/Jet in uincullt;t,Chri fins tametfiplcnus Ãnritu fanih, er clccrefeere t mirdÂ» cidis quibufdam^abfiinuit tdinea ijrequÃ«tioribus con* uentibus, er nonnihilgratise concÃ©dÃ©s loanni. Sedubi lottnnesinuinculis effet, prodijt, utuideamusuerbunt domini minime dBigatu ejfe. Ne autan deeffet uerbunt dei loanne ablato, obtuht fe oportumtas, ut manififiÃ¨ prodiret. lAultaapud loannemer tucam funt,qiuf hic no fier non commÃ©morÃ¢t,neque hoc inftitutum eint erat. SpiritustamÃ« fan{Ã®uspulchrÃ¨indicat,qudratio* ne C hrisius ad docendu fit progreffus. Kutauerat qui* dem aquam in uinu,uenerat in Hierufdem iteru atque iteru,erinnotefccrealiquaficeratmiractda,fednoii* dum tantaficerat, quanta ubt loannescaptuseÃ¼.tii^ licet uidere apud EuangeliRam toannem,Chri^ quateriterinflituifein Hierufalem erc.Nofierautdt* er^arcus,firÃ¨.non nift unam profiÃ¢ionÃ« defcribuidt unde fit quod multa omittÃ¤t, quÂ£ ab alijs Euangelifi^ fatis diligenter conferibuntur. Itaquc hoc nobts erit bK lt;fbferu^di(,iquomodo moxpofi tentatione Matthauf adhun^

MATTH. ENARRATIO. jÃ¶ ddbwrtc locum uenit, ^uod lodÂ»Â«Â« captus eft. MfÂ»j fanÃ¢t eii, ChnÃtim omnino ftc uoluilfe incloa refcere : nolitit enim mmflrrium loannifobfcurare. Prode/fet hocconcionatoribus,finonnunjudm obfert uarent, ne quis alterius minijkrium obfcta-arc er prtea uertere conaretur. Spiritus fanÃ¤us talia docet. interim tf [inqiwmiM d^Ã©ius noflros, er omnia dÃ©bita ordine fient. Spiritus prophetarum prophÃ¨tes fubiefti funt. Pofiunt etiam tempora praterita hifee coniungi: Ndw dlÃ¹ im'rid le^imus,ttt in Cana Galila-^,cumfilio reguli erc. Videbimus hÃ®c lt;]uando,erubi debebat initium prlt;edicationis fieri : etficutfuprÃ commonuit fingula fiÃ¤neffe prophetarum teltimonifs,itaiterumrefÃ¨rt nobis initium priedicationis C brijfi per pfaiie teftimo nium,ut uideamus omnibus modis adimpleri, quad an kapropheticprtedixerunt. Atquiquomodocaptus fit erit loannes pojka habebimus. Galiltea hoc tempore fitbieÃ¤a erat Herodi tyranno,(y in iÃ¼aregione in qua. ioÃ¤nescaptuseratdnflituttChriftuspr^edicationisfiue initium, tantu abfiÃ¤t ut metueret Herodem : quamuit etidm anlea iUic domicilium haberet.

.Capernaum.)EuangelifinLucasponit,quomodo Cap.^ Chrifiusinfynagogainitiupradicationisficeritjfuma pto tibro EfaÃ¹e prophetlt;e,in quo locu inuenitjubtfcrii-ptum erat: Spus dominifuper me,propterea quod un* Ep.* xit me,ad euangelizandum pauperibus mifitme, ut fa Item colritos cordc,Â«t pradicc captiuis remiÃione etc.

Mox municipeseius ciuitdtisexarfcrunt inChriÃiM Cr eiecerunt eum, cr proinde non fine cauft conceÃit in alium locum, 1 mplerunt hoc prouerbium: Prophetti non acceptai eft in patria fua.Cttpemaum auitas crat freguetiorpopulis quam ali^e,tymaritima. Nazareth in medituHio ftta,neq; adeo frequens. Nam in locis fre quentioribus debebat uerbum domini pra;dicari, quod ncquaquamlucem ftigit.

Neptalim.) Quaft dicat. Pcce olim pr^diÃ¢u eft in hifce potiÃimum locis, fummum efti pnedicationis ini tium, in ftnibus Zabulon or Neptalim, ut impleatiff Efaia dtdum, cap. .Teftimonium hocaliquanto di* uerfiushicfonatquamapud Hebrlt;eos.At ftquispeni tiui intro/piciat,nift omnino fidlar,inueniet iUud EMifl geliftÃ¤ fatis germane dtaftÃ¨.Nam conmentatiotÃ» He brteorum hoc in loco non uideo an liceat recipere. Cer turn eft populu ifraelitarum principio incaptiuitati du{lum,quia non fttit emendatus alienis paenis,nempe terrlt;e decern tribuum, qult;e bis captaiprimum Ã The* glathphalaffar, ut habes 4. RfgHWi sy. quod coeperit duM tribus trÃ¤s lordanÃª, abduxeritq; multos captiuot ncmpe dimidiÃ tribum Manajfe, Zabulon,cr Nepta^ lim.Defecunda captiuitate 4. Rcg.t?. inuenies.

Lucem magnam.) id eft,miram deigyatia. Chriftut ttiÃ¤ ipfe cR lux mundi. Vult Efaias propheta non foht dicere

Acerc Hierufalan liberattdatn, fed lt;juod iÃt ipfi tdfuri fmt prlt;e lt;dijslucem, cum priores in captiuitiitem ab du{ii fint.videbut lucem ma^ in ea regione, in lt;ju^ AÃyrius inuahdt, nempe ut in ea incipiat C hriflus fui pradicationÃ«.vergunt ad feptentrionÃª hlt;e regiones: er fl ijuis reÃ¢Ã¨ expenderit, uidebit tres regiones pont Ã¨ diuerfÃ´ iult;iÂ£Â£. GalÃ^agentiit orientÃ«/jieÃ©kit. Ne* P tali muer fus feptentrionem,quÃ iturin ludÃ¦Ã¢.Nuna quam mudo tanta lux orta eft, quÃ m ubi C hriÃ¼usfua pnedicatione aduenit, qui nobis uoluntatÃª patris apen ruit melius quÃ malij omnespropheta;.

Ex eo tempore.) quo /cilicet loÃ¢nes in uincula con iectus efl. Etiam fi antea pradicauerit C hrifius, tarnen nunc maiorifiducia,crmaioribus miraculis : quia iam tempus erat ut fe manififturet mundo,quare ueni/JÃ«t.

Refipifeite.) Omnino confonat cum loanne Bapa tiJh.Nam loannes fuas cociones incaperat,Eoeniten tiam agite, uel refipifeite. Et quemadmodum audiAii in fuperioribus,quid fit refipifcere,hoc eft,fe couertea re Ã uqs malis,er bonu operari,ita er inhoclocoacci piturhatcuox. Verba omnino magna: manfuetudinit fitnt. LoquiturChriftus quafi pater benignus ad fiÃos. Qaafi dicat: v ideo uosfilifmei chariÃimi male agere, Holite amphusita uiuere, redite in uiÃ¢, iam falus uobit ÃrttumcMtKr. videmus igitur C hrifiit monfuetiusprÃ¦a dicare quÃ m Ã®oannem, qui minifier erat, quiq; loquia hff de fecure, p^dea, cyuentiL^. C hriÃut hue fiiea

Ã¤gttinui uitam innocentÃ©,crrdinquamiK mun^ dum,ut etiam ipÃ efficiamur calejks,mereamur^ cotl fcribiin numcrum citÃ¼um cxleduim, ut poÃimut cunt C hriÃ¼o regnare. C lt;e ter urn aÃ¯iqui in panitentia operti udde meritorid uoluerunt coÃ¼igere, qui mugis dif^ ferunt quÃ¹m collegerutChriflo,fiatuentes fudm iuÃ¼iÂ» tidm,obliterdrunt dei iuÃ¼itidm. Si noftris operibus iuÂ« fiitid ddtur, iam omnino eudcuumus grdtidm dei. Et cumillismiferis frdiombus quiddliud dgitur,quint quod ChriÃ¼i Ãdnguis in cruce efÃifus uilipenditur i Sed id purum piÃ¨diÃ³him eÃÃe totits mundtis nouit. Hot igitwr mentem ChriÃifimpliciÃimedccipidmits, er Ã¤i feumus quodnoÃrum officium fit, er quem Ãcopuni in prlt;edicdndo Ãerudre debedmus, Hueq^ ffieÃ©kindu,ut populum inducamus dd refipiÃcentidm,er ne itd inuo* iutusfithuiusfiecidicuris,ut poÃimusetiÃ¼nos fitcere popidum caleflÃ©. Ium id pducis uerbis dicit,/ed pofitd pluribusuerbisiÃ¼udurget, nempein f.er Ã.cdp.inue tiivmus ed qu^e requiruntur in nouo homine, ut nos etiÂ» am conÃeribdmur in regnum coelorum,erfimus ex eo^ dem numero in quo omnes fundi deifunt.

D cluriorem inteUigentidm EudngeliRte mul* tum fiicit,fifcidmiis quoordineipfe hiftoridM Christperfequdtur.HeriindicdtÃ¼edi,d lodnne Eudtt geliftn qudtuor profidiones Chridi deferibi, hicMÂ» tem no^ unum duntdxdt fibi propofuitiÃ§r db eo tent port

MATTH. ENARRATIO. fz 't pore incipit,guofcilicetlottnnes contenus eii in uincit LiypoJlqujitn C hriÃus liberim prÂ£dicduit,mdioribtis^ mirdculiscaepitincidrejcere : licet dntea mirdculisetiÂ» â¢tm Udrijs inchrumt, tdmenpermiÃt Sid obfcurdri dli quo modo.HÃc proÃÃ¤ione eiuf in Hierufalem hÃ¼beÂ» mus, ut etidm dpud Lucdm, qult;e dccufdtur 41 tÂ«ilt;fk, quad commouerit populum incipient 4 GiSihed ufque huc.ltd tresiUi EudngeltÃ¼dâ iSdm ultimd mdgif perfe^ quunturcrtrdiiantproÃdione.Eratdute dnte omnid MeceÃdrium, utChriRus hdberet omniu operumfuoÂ» rum teÃts, qui ty doilrindm er mirdculdfudpoÃtd in mundumdiuulgdrent, de quo AÃ©iorum primo Petrut mentiotÃ¼jÃ®citycumidm dmiÃÃent Juddmproditorctn cx ipforum numero, er eligendus dlius effet in numeÂ» rumduodendrium,qui numerus non dbfq; myÃtrioi ChrifloobferudtuseÃ. Jacob typum iÃius reigcÃitiit duodecim ÃlqsÃus.videmus etiam hÃ®c,principio cunt caps prd;dicdre, coÃigS difcipulos, quo autem confia lioerqud rdtionepoflta dudietis : nant omnia plemt [untmyÃrriorum.

Ambulans aiitem lefus iuxta mare GalilÃ¦Ã¦, uidit duos fr acres, Simonem qui uocabatur Petrus, Andream fra-trÃª eius, iacietes retc in mare (nam erant pifeatores) ÃC dicit illis : Sequamini me, Sgt;C faciam uos pifeatores hominum, At

IO. OECOLflMPADII IN flli relidis ilico rctibus, lÃªcutt (iint lUiim? Et progrelRis fllinc,uidit alios duos fra' tresjacobum filin Zebedei,ÃCloanncni ffatrÃ©dusin naui,cum ZebcdÃ§o pÃ¢tre (uo, frÃ©tÃ©s retia fua,Ã´^ uocauit eos. At illi protinus rclida naui Ãlt;S pÃ¢tre fuo, fc' cutifiinteumÂ»

Jodnnef EuangeliflÃ¼ i/hrum difÃ puloruuocdtiot nem etiam habet: gui cum adhlt;ererÃ©t ioanni Baptifite, CrabiÃ¼odd Chriflum mitterentur, nontamenChri* fia continuo adhteferut.Deinde allant uocationÃ« legia mus apud Lucam, non fine magno miraculo,cum tant pifcibus retia ita impleuerant, ut rumpercnturynec ta^ mÃ¨ne hrifto toti adhlt;erebant : nunc autem ad fimplex tierbuin C hrijlum feguunturdtii ut perpetuÃ´ eius Ãmi hares fint. Cittamuis me non lateat, plarof^ C7 apud Lucam, nbsp;nbsp;qua hÃ®c,pro una uocationÃ« ponere:

fed mihi fatis certum non eft. Vide autem quidnant Euangelifla, nofkr obferuarit.Voluit etÃ¼m maiellateni Chrifli uarijs modis nobis cognitÃ fieri,ut interim eius nbsp;nbsp;!

diuinitatem clore ag^feeremus. Sunt quidam qui pu* tant Chriftum fecundum humanitatÃ« conferibi a Mat* thieo,fed ex miraculis licet fatis uiderc diuinitatÃ«eiutÂ» C um celebrius incoepit prÃ¦dicare, fimplici uerbo uo* fouit difcipulos, qui cz fecuti funt,qua uocatio magtii wirocuii rcs erat, C rfpÃ¹e nono etiom altos Chriftum uo

MATT. ENARRATIO. yj cafjcaudietis. tjoluit antea illos fe^uipropter captu* ram pifdum, ntcy ad predicationÃ© Ioannis, fed ad eius impcriu, quo fe uerum dominu agnofcerent, d quo cle Hiejfentindifdpulos.

Duosfratrcs. ) Nimirunt confiderans qualefnam effet difdpuloseleÃ¢urus, delegit fire loca maritima, Crinagis frequcntiora ; etfi nonnunquam folitudinent quarerct,orandi gratia, ibi tarnen obambulabat maxi mÃ¨, utpifiaretur fandiÃimam iHampifiaturam, cr pnedam iUam, qua olim ab ho/k humani generis abU ta. Jpfieflquiuelodter prÂ«edatur,utEfaiMdidt. Ex C4gt;-8 hoc loco manifiÃiÃime apparet.quodgefinC hrifii nS itafimplidterfiih funt,ut folumliceat ffeÃ©hrequid cortex infihabeat.Chriflustetema fapicntia querett bat ifin loca crtempora, inquibus poterat cognofci, qiufnam ob caufas taliafrceret.lta pulchrÃ¨ aÃ¼uditifti uocatio, fl aHegoriam ffedcs. Mare fymbolu ejl huiut mundi,crper pifces homines inteUiguturtnampofiea fdpfumdeclarat.

Fadam uos,)Quaft palam dicat eis:Putatis me illttd temerÃ¨agerei Ego aliamffiritualem uocationent

FraternitÃ©s etiam femper grata eft Chrifto, quia deus princeps eft pads.lam ilk mittebÃ¢trete,nihil aliud ex pednbantquÃ mfeuocandosin hoc offidum,tametft anteauocati fiierant.VidcrantChrifti habitationem, Kideront mirt(cula,tame iterum conuerftfunt adfuum

of)iÃcium,nelt;jue fefctotosdddixcrantChriÃxi. IniUis er alijs Apoflolis licet uidere mirum conÃlium dei, gui idiotM er fimplicesele^itÃhiin Apoflolos-.tto diuites, nequeualde nobiles,neqÃi-enttosyÃeduirosignobÃ¼eS ^indoi^s,ut magis diuina potentidÃeret ntdniÃflÃ¤, er ut Ãc omnis glorid deo, neq^ humdnis ingenijs tribu dtur.Ã¼dm Ã uocdÃetphilofophos er prtecipuos phdÂ» nÃeos,multi cduÃtti effent mundum dcceÃiffe C bn^fo, propter illorumÃipientidm er eloquentidm, qud nonÂ» nunqudtn Ãmpliciores decipiunturjideo er dcuselegit inÃrmiord huiusmudi. EtqudmuisdeuselegeritiÃos, nontdmen propteredcontemnendÂ£Ãtnt artesbonie. Et hodie opus ell,utfdcris Uteris inÃiÃdtur,id quod Apoflolus Timothco pr^ecipit. Nrfw Ã¼ genus donoÂ» rum,quo ffstirn edodi Ãint Apofloli, noflris temporiÂ» busceffduittÃed Ãcoportebdt in principio dutoritd* tem euangelij conclidre,qudmuis poÃed multi eruditi tidreligionenoÃrdm dcceÃerint. Paulum Apoflolunt feimus Ãiiffe eruditu,cr Lucam .No tum etidm eÃ pleÂ» rofqueex Ã(cerdotibus,dd Chrtflidodrindm ueniÃe, iUdm^ Ãtmmd diUgentidprtedicaffe.Iniiio dutem talet uolebdt Chriflus, ne iflud initium humdnlt;e fapientUe fferiberetur. IM uidemus deum uoluiffe f x nihilo muti dum c ondere, er hominÃ« ex puluere .Opus uere deo di gnum, cum cogitamus iÃos uiros non ddmodum tune Mdgni hdbitos, totum orbemChriÃoÃuiiugaffc. vtit^ Opus deiÃtit er uirtus. Si nuHu dliudmiraculu ÃÃ¤um

MATT. ENARRATIO. r4 fitiffet, iUud fufficm drberet. Qttis aures iUii prlt;ebeÂ» re t,m)i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uirtus ade/JetfSimplicesChriflm elegit,

non peÃimos.Vocauit coj dÂ«m mitterÃ©t Â«te, quod un dicdt eos libenter Ubora/Je-

Pijcdtores hominutn.) HÃciam rationemconfilif fuiapent,idlicctetiaminclt;eteris Apoflolisdei ficco gnofcere. liequefinecttujjdhoscrillosdeligit,crad illaofficiduocdt.Vides imperium dei,m4iejÃ®uÃªChiriâ fii-.quofcunqi iUe uocat, iUi uocem pafloris audiut.tam aliter uocat Apoftolos quÃ m pojka, cum Matthai cap.ti.dicdt:V enite ad me omnes qui laboratis cr one rati eÃ¼is. Htc pifcatores hominum/icere uult.Et quit cunq- ad hoc officium uocantur ,non ad quietem, ne^ ad deliciax, fed ad laborem, ad euros, foÃicitudines o-uigiliM continuas uocantur. Qui laborant uerbo,nugt;n quam quieti et ocioft erunt,femper manebul illos opea ra aliqua. Etiam fi multum laborauerimus,fieri tomen poteft,ut admodum paucos capiomus. Si ociofi fumus, quic tHncffgt;escapturlt;e^ Quamuis neminÃ«uelim acceÂ» leraread^iritualetn capturam, nifi iiibente ffgt;iritu.

Sed cum uidemus mundi errores,crfrdtres lt;t d^emonia busfeduci,miru eft nosueUeeffÃ¨deftdes. Inlerimmulei tafunt exratione pifcandi,quiepoffiint cocionatores, uerospifcatores confolari. Non eft pifeatorum quoiÂ» quotuelint pifcescdpere,ficnec concionatorum eft, multos uerbofuo capere,fed ex iuffu dei .Bonoseyma hs eodem retc concluded. Domni eH difeemere, cz

Capjin - IO OECOLAMPADII IN eligere ex iji gtÃ (unt boni, modo ipft non Ãntociol'h VidttC hriftus etiam hos aptos effe ad minifleriu, qui um antea mtram C fcn/b poteflsitem cognouerant^qtd nunc iterum Ã chnjh uocantur. HÃc dÃ©clarÃ¢t C hriÃui potentiam fuam^qida iUinon regrediuntur.

ReliÃ¤a notÂ«. ) Vt pojka gloriatur. V idemus hÃ¯c^ parua fintquÃ¦ApoJklireliquerut. Sednon funtpar^ ua,fi quis ammum J}gt;eHat:nam toto animo fe dÃ©dorÃ¢t Chrijh. Sic oportet ChriÃufequi,nenospoÃeamudi uoluptas Ãbi deuinciat. Sciamus noseJJeChrifii, (y in Ã¤hui operibus occupari. Etiam parentes noflros zy- co fanguineos relinqueredebemus:idq;olim Leuitarunt erat propriu. J nfra habebimus de difcipulo qui uolebat fepdire patrÃ© fuu, quÃ«Chriflus reprehÃªdit. AdeÃ´ uult iUfcipulos fuos alienos ejje ab affrÃ¤lonibus : non quod inhumanitatÃ« doceat,feduult fuos ÃbielJi addiÃ¤iÃiÂ» moSjCyne ob ullÃ¤ caufam ab hoc miniÃerio auocÃªtur-

Et drcuibat totÃ¤ Galilacam Icftis, do' cens in fynagogis illorum, ac prÃ¦dicans Euangeh'um rcgni,6lt; curans omnem morbum,ÃC omnem lÃ¤ngere in populo Etdimanauitfama illius in totÃ¤ SyriaÂ« Et adduxerÃ¼t ad ilium omnes male affe tfloSjUarns morbis ac torminibus eÃ¶tra' dÃ®os, ÃC aÃ¦moniacos ÃC lunaticoSjamp;S pa ralydcos, fÃ nauitt^ illos Â« Et lÃ¨cutae funt eutn

MATTH. ENARRATIOÂ» mm tiirbac multÃ¦,Ã Galilara ac Dccapo li 06 Hierolblymis S)C Iudaca,SC Ã regio-nibus trans lordanem fitis, ingcno-c hifcdiiki funt,nam poÃta inufnictit ^uomodoChriflusobambuIauerit, Etduo potiÃimunt tfft,docuitcr tniracuLt fielt.Miracidif fiijuidem conÂ» firmauitdoÃ¤ritum fiMm. NoncontempfitpagoiCf uicos mmoires:ubicun^ Ã¤uxilio opus erat,ouibus erran tibus,ibi oderat, PotiÃimuiÂ» outemin fyna^ogis ubi fiequentior populus ludteorum erat, dociÃ¤t,nedoÃ¤no natiuse/fitfufi)eÃ©h, utipfitc/btur.VnumtemfdMn iuÃi habere Iudlt;ei quod erat in Hierufalem, in quo doÂ» cebatur lexdei, tametfi inaliÃ Iods fynagogicerantt M fabbatoconuenirentiUuc auditurietiatn legem dei.

Euangehum. ) Dicens iam adeÃe regnum dei, ez quotquot ueÃ¼ent pojfi faluos fieri. Alterum, enrobai emne genus morborum. Bene pofiium cÃ TrzcQeif, omnis enim inuetcratus morbus fit quieunq^, Ã ChrifÃ®o ftnatus fiiit. JSieque uenit C hriÃus in mundum potiÃiÂ» mum utiÃos morbos curaret, fed impleuitdiÃ©ium per Efaiam prophetÃ¶ eap.sf,Tune faltet fieut eeruus elait dicMS, es- laudabit lingua muti. DeMat enim Chrio flusmiracula ijb operari,fediflisdeelarabat, quomoo do morbos animÂ£ euraret, propter quos potiÃimitueo nerat.Etiam multos morbosreliquitin terra, quosnott (urobdtmeque omnes furdos, c^eos, claudos ftimefamiatireflituitffed eosfolumqui addueebantw

Cap.nn loÂ» oecolampadii Ã¯N turalmt. Venit f)rlt;edpuÃ¨ ut mentes illumineo-et,curant fuperbidm,ault;tricii,inuidid, cr alios pe^ilentes mord bos,qui homines detruduntad in/Ã¨rna. Et iÃ¼a hÃ¯c in nerediila funt.Videsiterum magiflrum,dodDrem amp;nbsp;medicum uerum,tam corporum guÃ m animarum.

Dimanauit. ) Scitis terram Syrilt;e admodu lataitl elft:GdlilÃ¦denimportioefl SyriÃ¦.Antiochiacralue clarke ciuitdtes ultra Ã¯udteam ufque ad C iliciam, ad S Æ nam pertinent. Ad regioiKgentiu peruenit ijh, Ãmd. iamprieludebdtur, gentes pr^ualituras ludieis. in fÃ¹mma,omnes qui male habebit adducebitur adChri ftum. Et ChriÃus quantufcunqueeratdicet filiusdei, tarnen humiliauitfe:cr licet morbo faetidos crterribi les,nec non dÃ¦monio obfeffos,qui truculentiam quaÂ»Â» dam oÃendunt, cr 4 quibus fibi homines cauent, attaÂ» men demiftt fe ad eorum infirmitatem, illosq; curauit. Quidametiam lt;egroti ualde molefli funt zirmorofu ttihilominus citraperfonarum re/peÃ©lum, quen^- obid simeurauit finemuneribus, quia gratis fuam iUisopeÂ» ram locabat. Varia ijhs genera in/irmorum, dÃ©clarant nabis quÃ m uariÃ© infirmi fimus in animis : impelUmnt enim in peccata,corrumpimurq;. EroÃdo quidam in* ueterataconfuetudine detenti, ftmiles funtparalytiÂ» cis:uert(mqualefcunq; fimus,ueniamus ad Chrifivtni quia ea e^l eius benignitas,ut nos curare dignetur.

Turbtc multie, ) Sponfium Ã¤lum multx filitt ff* quuntur,dixerunt ddolefcentuU,qu^e fignificantiflulÂ» titudinent

MAT^H. ENARRATIO. tit titudinegt;necclefilt;ic,qult;ein odore bona fanitefubfecuÂ» tlt;t cfl. ibi ctiam quidam poÃit mirari,cuinfub finemde lordane Decapoli mentio fiat, an fit ultra lordaÂ» tjem.DiuifitEuan^eli/ki terram Iudlt;elt;einduasregi(M Â«es. Galiliea crDccapolis urrfits feptentrionÃ« /firÃ¢Ã f, Galtl^aad occidentem uergit,cr Decapolisad orictui tem.GaliUa refpondetregno lud^^crHierufalem, deinde Decapolirejfiodet infirior regio lordanis, quÂ£ er at ex oppofito ludtelt;e. N Ã¤ ficut Galihea habet Deca polim Ã¨fiuo oppofito ultra mare Tyberiadis, unde no* men habet,ficaliaregioiuxta mare falfumcrc.vult dicere-.Omnis regio ex fuperiori C infiriori iudaa,ut uocemusfic tudaam terram promifiionis, ueniebat ad ilium- Tampulchroexordio caepit ChriRuscr tanta claritate euangelium fuum pradicare.

Exorditur nunc orationÃ« fitÃ ,cr ofirndit fuam do* Ã¢rinÃ uariÃ eficabalioru. Pleriij; expeUabat MeÃiÃ¤ ob libertatc carnis,quam opinionÃ« /htim ab initio re* fiÃit.Nam longÃ©fublimiorÃ« doÃ«Ã¯rinaafirrt,quÃ m hu iufmodi fiapiÃ«tes : lt;juinctiÃ¤ longÃ© fitblimiorÃ«quÃ mipfi phariÃei .Ante omma iterÃ®i uideamus, ijuomodo occa*

HVtnuidiflet avrtturbas,afccn dit in montem:Slt; cum confc' diflet,acccflcf uut ad ilium di' difcipuli eius ; dC poftqua ape

ld Ã,ihtm tR cum Chri^us uocaffet difdpuloi fuof,zy nonnuOa miracula operatus ejjÃ¨t,cr immine* ret turb4jrelt;luentior,dueÃ¼it fe ab ea,Gr in montÃ© pro* fÃ¹gitorandi gratÃ¹, quod f^pcÃcere folitus cA : do* eens etiam nos,ut ante doArinam oremus,er poÃea ad preeces iterum conuertamur.

Inmontem. ) Nonquod turbte ilium fecutlt;e fmt in montem. Qu is autem iUe mons fit omnino incertum eA. SitmonsThabor,uelmons aliusquidaminGali* Ua,quia nondum in iudaam uenerat,parum refÃ¨rt.

Difeipuli.) Lueascralq EuangeliÃe habet,quo* modo ex omnibus difcipulis fuisduodecim elegitprlt;eci puos,illos^ ad fe uocauit, dochtros eos myfleria regni det. PorrÃ¶ orationem ipfam, quia Lucas dicit eum di* xiffe lÃ¼am in loco campeflri, pojfumus dicere fcquen * tem orationem non in monte, fed ibi congregaÃi difÃ¤ pulos,cr pofleaubi defeenditpoptdo dixiffe.

AperuiÃet. ) Plenitudinemfapientilt;efua;man^* Ãauit :qult;Â£ antea abfcondita,nunc apertior ft.

Tota Sia oratio hominem intemu inflituit, ut ue* races coram deo, er per omnia innocentes comparea* mus,omnia in gloriam dei Ãcientes,ne more hypocri* tarum extemis operibus cotenti fimus. Quidam oiif beatitudincs poniit, alij nouÃ©, quia nouies dixit, bedti'. quamuif

MATTHÂ» ENARRATIOÂ» J7 â ' 5Â«4mHK poÃtd mutet perfonÃ¼, cum oilies loqudtur Ã¤e omnibuf,Qr aUoquatur difcipulos,Bettti e^is .Chryjo JbmtM nouem etiam beatitudines recenfet. I^etjue noi fcolafticorumfollicitudo multum urgedt,qui numerum iÃum poft Auguftinum uoluerut adaptare ad ordinent altarum uirtutum- Scias autem huiufmodi beatitudines omnibus conuenire. Dicit, NoÂ» Â«f Â»i ttt uocem diuites huiusfeculhcr qui lUos feilanturfid eoj nbsp;nbsp;pauperes

funt uoco. Et mendicos non ftmpliciter uoco, qui quaÂ» licunque neeeÃitate premuntur, Ãed /piritu, id eft, qui abnegarut femetipfos,crqui no funt addidi rebus terÂ» renis, Ua Abraham, lob, cz dlij pauperes ftiiritu ftieÂ» runt:non enim adijciebantcor fuum addiuitiasquat poÃidebant. E(t uera eii paupertas, quando non folum poÃidemus dtuitias,fed abnegamus nofmetipfos,nihil fublimede nobis fentientes: er quando habemus cor contritum ejquot; humiliatum,quod deus non deftgt;iciet:fuÂ» periUudenimiuxtaEfaitedi{ium,ft:iritus deirequieÂ» Cap^tÃ®S fcet.venitigitur C hriftus,ut tales pauperes nosÃciat, quo uere ditefcamus.Pulchrlt;e antithefes funt,cu merÂ» cedem contulerts cumbeatitudine. Nuncbeatuses,fi talis es.tion fÃeÃ¤amus iUas externas diuitias, fed ftitu rdJ deltcias poft hanc uitam, fi animus rede doÃ¤us fÃ¹c rit.CXulprius in terrenisdiuitijs putabat felicitatent eftÃ¨ aliquam fitam,iamnegledisidis,aliumcoeleftem thefauru fcquitur,et omnia ijh pro uanitate nbsp;umbra

CT omniananitas. Qjtam diuerfum igitur Chrifltisda cct db ijs, quÂ£ phdrifei populo inculcabant. Nam illi interpretdbÃ¢lur lege, cum luddis paÃim benediÃ¢io^ nes terrenic effentpromijjte ; putabantremunerandot ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;effe iuftos eye, fed ab illis auocat, eSquot; ad aliud uocat.

Regnum. ) Tales erunt digni difeipuli mei, qui in cale/ii regno numeratur cum cÂ£teris, qui mearu pro* tniÃioniiÃunt participes. Non regnu terrrnu,fed cczÂ» leÃt.QjtpruanimipacatifuntyincoeleAi regno funt: non fuperbi,nonduarinonffÃuofi, non mÃ©daces eye.

Nf intcUigamus fimpliciter lugÃªtes illos,qui affiiili funt. Sunt qtu amiffa bona temporalia uehementer lu* gÃ©ant,eyamiffaiu^litianecldchrymulÃ¤emittdnttilli tnim nÃ¶ curat fe ueritate deflitui. Sed de ilUs loqidtur hic, qui uerfantur in magna animimiferia, id eft, qti felicitatem non conftituunt in hoc feculo, ey non fc* quuntur ineptias huius mundi. Sunt qui putent fe mtd* tos habere amicos ey cofolatores, fed cum ad rem uen turn ftierit, ftuftraexpedant confolationem. LugÃªtes igituriOos uocat,qut hÃ®cnon habentconfolatorem,lt;^ odio habentur propter ueritatem ab intimis amieisgt; quandoquidem femel clegerunt hanc uiuendi uitam ut deo feruiant. Poftea promittit fuis, quod non fit eos re* liÃ³hirus orphanos,ey longÃ© aha confolatione quant â uUus mortaliumpoterit,fuos confolatur ; natnperfft* ritunt

MATTHÂ» ENARRATTO. jÂ« ritum fanÃ³htm accipiunt confolationem,cr fciunt fe ji liotdevo- fitotmtnundiM [econtri opponatidicunt^ Dominui illuminatio inea er nbsp;nbsp;nbsp;mca,quem timeboi

tiÃ¢malijqtÃ¹firÃ¨ propter aduerfam ualetudinÃ«lugÃ©tf ttel qui anticis deftituutttr in periculii, non propter reÂ» gnum caelorum lugent,neq;feihintur coele^ia:uerfan tÂ«r inter caelum er terrant,nec hinc neq; inde confolaÂ» tionem aedpient, er ftc utrinq; de/iituuntur,uolentes deo er mammons feruire.

Mites,qui Ãunt traÃ³hbiles,etiam licet patiatur gra uia, tarnen adbuc feruÃ t animi placiditatÃ«, Chriflus uo luitÃ fedifcere has uirtutes, cum dicit : Difcite 4 me, quia mitis fum,er humilis corde. Dicit igitur,hanc uir tutem uobis principio commÃ©do, taies opto difcipulos quimanfucti er traikibiles fint, quorum uitlt;e guftus ell omnibus acceptus. Qua iÃ¼a terraf VnaeRpromif fio regni cxlorum,erconfolationis:deinde fatietaf,mi firicordia er uifio diuina coiunda funt. tgitur ne font niemut, quod mites huiufinodi finthtc regnaturi, queÂ» admodum Cafares er 1 mperatores:quamuif non alia uirtus qua reges magis deceat, quÃ m ipfa mÃ fuetudo: atquichriflus non uenit,ut huiufcemodi filicitatÃ© proÂ» mittat.CertÃ¨ placidiplacide uiuut, minus ab ali/s infiÂ» flÃ¢tur,quÃ m hi qui natifuntadcotentiones.Vult Chri fiusfuos ejfemitcs,ertto jÃ cilÃ¨exacerbabiles, ilUs^

Cap.V IO. OECOLAMPÃDII IN promittit longe ali'am hmditatemyCtidm ft ejUK auf* rat ab dibona,ucl tunicam,ucl aliain rem:is longÃ© gt;nât iora in futura patria poÃidebit, quÃ mfi nihil ablatunt ab eo cjfct. LongÃ© generofior e/l illc Ã quo quid aufr* tur f quam qui aufrt, duminodo feruet animÂ£ uirtuÂ» tem Ã¼ltefam. Habetfuam terram tranquillam,zyuiuit uerÃ©rexfuperterram. Qui feuincit,longÃ©Ãrtioreil quam qui inulta rÃ©gna expugnat. Placidttof animi poÂ» tiÃimum probatur,quando exercemur,crquando tnÃ runturaduerfa. Expoliamur nonn!inquam,fed animi uirtutc nonpoterÃ¼t aufrre aduerfarif, quia deuf proÂ» techr erit fuorum,cuiui eÃ¤ terra plemtudo eius.

Dicit : Difeipulis meif potiÃimutfi curie fitipfant iuHitiam feihri, nontcmcrÃ©,nequc paruofludio,fed magna Ãmecxfiti,hoc eil,fummo defiderioihierunt beatifCy bis ctiam aliquid continget.Qui cum fÃidio ueritatem audiunt,zxtam foinmcidofi funt,non meren tur ut facra eis manifÃmtur nbsp;nbsp;abfcondita : fed qui fiÂ»

tiunt,et nihil fublimius cenfent,quam ficerudinin lege domini, ut pfalmo primo habetur,hi florebut,et habeÂ» bunt fuam promiÃionem, id eft, uerÃ© fatiabuntur.Chri ftus ipfc efl panis uitie qui uerÃ© fatiat,qui^ mittet ftiri tum fanihim, quieft aqua uiua qult;c fttim extinguet: omnes aliie feietie quales qualesfunt,reÃ©lÃ©ftliquiscon ftrripojjunt, gy caleftis fapientia tritico,illa enim ft* tiat

tidt. Si nondumagnoummusdeum pAtrem noflruin, itfjvÃ¤us noflriadhuc ieiuni funt zr fitictdofi. Nc^ue (4 tisfiÃ¤um ent hotnim,ctft omnes Ãcidtates impedÃ¤t in illaftudia. Nonfdtiabunturanimi tioflri,nifiChriJlui contingdt. Diuauirgodixit tEfurientcs impleuitbo^ nÃ¹, diiiites dimifii indnes. Antea etidm hdbuimuft pdupcres/jiiritucr humilcs deo probdri. Sunt tarn ple riq; qui feHantur delicioi huius feculi : uos delicias anit tttarum qudrite,qult;e ueritdte pdfcÃ¼tur. SdtiÃ«t dlij uen trcm,uos mente fdtidte. Ne fitdutem uobisfdtis,fi ip/i bene in/litucritis mentem uefirdm,fedper omnia diuia nam mentem imitemini,qui inquam dcu!,cum fit infea ipfo bontUjdlijs benÃ© fÃ citcyuult.unde in deo maximi laudatur mifericordia.

Superbi non miferentur ali/s reuera,etfi feÃn* gdnte/Je mifericordes. immifericordes funt, in quibui uera charitMnon cfl. In plerifq; nonnunquam magii teneritudinem mentis inuenies,qudm mifericordid.Pi/ dute qui ex corde miferentur aliorÃ¼, multi ampliorent cofequetur mifericordid,quÃ m ipfi aliÃ exhibit.Ne^ mifericordes ipfi eÃent, nifi rnifericordiam confecuti ejfent.Sitis igitiir charitatis amantes.

o mnid quÂ£ agimui ergd proximum, dgdmta ut^ rdci corclc,crâilgt;fâ]ihypocrificrfÃ¹co. Hoc Ã Ãcrri* mui, rcÃyiaamu! in ipÃum dcum, cj- uerum deum coÂ» gnofcemui. UdmÃ duplici corde Ãterimus,uelnobii pldccdmus, uelmerccdcm propter operdnoflrdnobit proponimu!,tunc no e^ puru cor noflru,Ciuidd conÂ» templdtionÃ« hic dChrifloexprimidicunt,^uibuinon multum reÃdgabor. PurdÃnt cordd, puriÃnt oculi,et omnid purd erunt, guid puri uidcnt futnmu bonum. Si oculu! tuusÃmplcx Ãterit,tune pure uidebis dcum, md giici; probdbitur tibi dem qudm dliji : qudnto plut proximo Ãceris,tdnto plm cupies^cre.

Ãeati pacificij^ma fill] dei uocabÃ¶tiir, rdntum abeÃ ut uos diÃiminetii diÃcordids. C^uiÂ» Ã dm de internd pdcc,qud dnimos noflrQ{pldcamus,inÂ» teHigunt dtÃ¤um illud,itd ut non Ãnt obnoxij carni, er inÃjhtioniconcupiÃ:entidru. Sed eÃ©lius pacificiintel liguntur, utÃtprd miÃricordes, nempe hi qui externi pdcem ferudnt, er qut erigunt lÃ¼dm dmotis diÃeordiji. (^ompondmusquotquot poterimus, ut hiquoque hdÂ» Icdntpdcem. Solemus prictercd dicere, Pax huic doÂ» tnui:hoceÃ,bene Ãt.Parum eÃ Ã miÃericors Ãs ÃmpliÂ» ci corde, reliquu eÃutbenejicids,ej tuncuerÃ¨ imago deiin te apparebit. opere idipÃum declard, anpaeetit er pacificosdiligdf.

Quoniam aufem male mnuncrat ifte mundus,cr plcritj; malegrÃ¤tifunt, er ulgt;i maximum ftudium dea mmndiproximum,rcporiitmusnonnuni]uammalant gratiÃ¤, hoccft, dÃ©tÃ©rioradahut:ideo animus nofterfit recÃ®us,utetiamfi tmmineat mors,pauprrtas,perfecut tiozrcietera,nonceffemus tarnenueritatempra-diea^ re. Multa adultcri, homicidte,/Ã¹res, latrones, er alif impi) homines patiuntur,f'ed non propter iuftitiam,er iDi non habentquo gloriÃ«tur.Pij nihil mali/iciut quod mulÃ¤a dignu fit, er hi dtfeipuli funt Chrifti. Hoc fatit docet ea qua fequutur: Vos fal terrie eftis,id eft,omni* no alios difcipulos uolo habere, quam haftenus munt dus habuit. Si uulgaribuscotentifumus,utfolet plebs, noneftutmultum gloriemurinchriftianiftno. Neque hoc reddit hominem deteriorem,fimoriatur propter iuftitiam. lÃ¼i enim uerÃ¨ pertinent ad meos difcipulos, tantum abeft quod cgo oftrndar initlis. Docct igitur C hriftus Jirendas ejfe tribulatione^fic in genere loÂ» cutuseft.Nuncaddtfcipulos fuosfermonem uertit, prlt;ed!cit iUis quid fit futurum.

Bead eftis cum probra iccerint in uos homines,SÃ³ infeefÃ®ari fucrint, ÃC dixerint omne malum ueibÃ» aduerfus uos men* tientes, propter me.

CapÂ«V 10. OECOLAMPADII IN nein.PoJJumus nonnungu^m cr laudes C hriÃi prtedi * care finepericulo. Sed fiuerc()rlt;edicafCh)iflum,cr quÂ£ C hrifio diÃgt;licent redargua^ or reprlt;Â£hendiis,huf manafigmenta reijciaf,(_ nam illi guifolumodo dicunt tludis uerbis Chrifitm filium dei e/JÃ¨ redemptorÃ«amp;-e. tolerabiles funt etiam papiÃis)parumgratus eris mum do.Qjtomodo fapientiam dei pricdicabimus,nifi redar gucrimus infipientiam {C hrijlus cjiiuflitia, igitur re^ prÃ¦hendcnda eft iniuftitia. V critas reprlt;ehendit mem dacium. Et inde oriuntur iflu dtftidia in hoc mundo. Verum propterea non obmittendum euangelium,fed reftjkndumuftiiin ftnem. NoÂ« Ãcileceffabuntnoftri aduerftarij, quafi indignis caufs agamus : ubi uide^ rint fe nihil proficcre, expellunt nos de ciuitatc una in aliam. Hoc apertiftimÃ¨ hodie uidemus.nam non pudet iUos mentiri, zj tejhri cjUÂ£mani/cftili.ime Ãlfa ftunt: hÂ£c^ (urbare nos non debent, niÃ non doleamusÃinf pliciftimos impediri Ã ueritatis uta.tiam quida abhorÂ» rent a ueritate fttfniftri abijciÃ¤tur, non cohftderantes Chrtftum lUud prius pr^dixiÃc. HÂ£c ftunt utncenda innocÃ«tiatiitÂ£. Deus IhtimreuelabitinnocentiÃ¤ftuoÂ» rum. Si ob aliam cauftom pcrichtaberis,no dico te beaÂ» turn. Volo uobis maximum ftiutium cfte, ut nomen meum gloriftcetur in toto mundo,etiam ftifint grauifti* }nÂ£tentationes.Principio fttquis ftecognouerithumiÂ» kmftiiritUjZy non multum defteftentit,non habebit mn conftolationes in hoc mundo, fed in deo ftaluatore ftuOt

MATTH. ENARRATIO. 6t fm, ctiam fi male accipiatur ab alijs : erit enim qudÃ non fÃ¼erit affli^s, er nihil amifcrit,er magno fludio conabitur ut aÃeguaturueritatc. in boemKnao mtn* quam perfiÃ³li fumus,uttarnenprogrediamurneeeÃi eÃ¼. Eodemftudio fratrcscommcndatiÃnt afflicli,non folum ut eis panes demus,fed ut illos erigamus er conÂ» folemur. Alijfimulant fc mifcricordcs,cu potius ama^ ritudini mentis fuÃ¦indulgent er bili, alias feipjos pri* mum emendarent. Pij fÃ ciunt paccm,ut bene habcant er ipfi er ahÃetfi multaÃrcnda Ãnt.

Gaudete Slt;cxultatc,quoniammcr' ces ueftra multa eft in coelis. Sic enim pcrfecuti fuer unt prophctas,qui fucrunt ante tios.

Occulta eft mercesueftra,iam nulla apparet in hoc mundo, fed ueftra merccs ommno uobis dabitur in cx lis. Bene coftdite de patre ue^lro calefti,no quod illant mercede mereamini, quaft ueftris uirtutibus id aferibi debeat,fed ex mera gratia ilia dabitur uobis. Pater no relinquet fuos, habetin calis multas mercedes. Sdiis quotquot piÃ¨ uiuere uÃ³lunt in C hrifto Icfu, perfecutiot tiempatientur. incipiteab Habel ad Zachariamuftj;, quisex numero prophetarum perfecutionÃ«nonfuftia nuit ? Bcdti funt qui propter C hriftumperfecutioncin ftrunt, DoÃ©lrinaChrifti planÃ©exceÃ¼ensdoilrinaeft, er planÃ© totMm requirit hominem ere^

Vper ittchoans C hriÃui Ãrmonem fuutn, mul to perfiiÃ¯iorem (lo{lrin4mprotulit,(]U4mtKl phuriftci, uel huiui mundi philofophi folÃ«t,quia totum hominem cf iuÃum eÃe uult,maxtmÃ¨ internum,cr ut in corde quis ejuumhumiUimÃ¨ de fe fentiat^No emm la (}uitur de mendicitdte fordida, dum beatos dicit paupe res,fedpotius de animo contrito, er feipfum agnofcen te,uelnonmdgniÃcante. Reqturit itaq; initio Ã nobii animum humilem,non quarentem folatia in hoe mun^ do,Ãd potiuf confolationem Ã deo-.ideo beati lugentes. Nf c fubÃflit in illo,uult nos trÃ¢quiUo animo et placida eÃe, ut malis ajjÃ¨dt ab alijs, patientiÃ no amittamus-iungamus patientia: infatiabilem Ãtinj iuÃitM,ut nihi his tantis dcÃiderijs requiramus atq; iuÃitiamipÃam. Jiec autem nobisprtecepta Ãant, ut in nobis ipÃs reilt Ãamus. Ciuantum deinde ad proximum attinet, unit non minus tllius mala fentiamus quam noÃrd,erÃcÃ* nus mifericordes. Omnia i]h, Ãant coram deoÃmplici corde,cui non poÃumus imponere. Neq; folum ut miff ricordes Ãmus, fed uultutbeneÃLciamus proximo,id eÃ,beneÃciÃmus. PrÂ£terea Ã nos aÃhgamur ab aliÃgt; nonobidceÃ'emusamare.UaâcnimiruperÃilu Chri Ãianum dare poÃunt.tUis igitur priÂ£diÂ£lts,hec ÃqueU tiapulchrÃ¨anneihntur. QuamuishecreÃ¼Ã¨apoÃo* lis eongruÃ¤t, er qui populo prlt;eeÃe debit,quia ab hit honeÃioruita requiritur quam ab ahis. Attami hef ftihilÂ»

MATTHÂ» ENARRATIO. â d* ' tiihitominui omnibui C hrifitanis dÃ¼h funt,hMq; etii omnei feruettf.nam ontniÃ¼eilÃiidere, ut profintproÂ« ximo ,utlucriliciantetidm aliosChrifto.Dicitigitur:

Vos eftis fal terrÃ¢t. Quodfifalinfa' tuatus fiierit, qiio falieturt ad ni'hilualet ultra,nifi ut prorjdatur foras,0^ concuV cetur ab hominibus.

Ne mircmmi lt;juod tantdduobisre^uiram.Qiii uolunt eÃe dues regni cxtoru,cr in numero C hriÃ¼ia^ Horum hdberi, dbijsrequiriturmdioruit^e honeÃaf, itdutfintgudfi fdlguodddmdliorum hominumquiin terrd habitant Sitiifal clt;eterorum mortaliu. Solis di{lt;e conditiones magis inÃgncs. Ndm folet pr^eferuare 4 eorruptione, deinde etiom cibum reddere fapidiorcm. ltduitam noÃ¼rd tarn piameÃe decet, utlt;]uot^uot not wderint,deum Idudcnt Ã§j- imifentur,ut poÃrd iUud ex* ponitdicens'.Lucedtlux ueflrdcoromhominibusctrc. utuidentes honcfbm noÃram uitdm, etiom ipft ernenn dentfefe,crut reddrguantur mdximeinconÃientifs fuis .Decet id fttciomus uerbis nbsp;nbsp;priedicationc,non mi

Â«iÂ« (JMtÃ© doÃ¢nnd uitÂ£. Et talem decet eÃe dodrinam, ijuÂ£ rflioj hominespoterit meliores reddere,er d corrtt ptioneqult;einhoc mundoeA, Ãruore in uitamicterÂ» Hom.NdmnififummacurdnoÃrdfiierit, ut talem doÂ« Ã¼rtnam pro/rramus quÂ£ hominesreddot meliores, nÃ¹ , hil omnino eÃieiemus, etidm ft in C briÃMWorM numeÂ» ro Â«d

Quod (Ã fal. ) Sol,hoe e/l,concion4tor uerbidei, ittfipiduseÃ¼ft nonhabuerit hane mordjeitatÃ«,utref fnruehendatur mundui. Opme^ igitur mordacitate ^udditm falls, cjuam habet in fe uerbnm dei, quod hot mines malos nonihil exa/peret. Sed quandin efl eis ani muspeccandi, illos non reddemiis meliores, nequeadtt landoydum coniuerimus ad eorum tÃ¤tia. Primo igitur, Quantum addoflrinam, bene doceamus, deinde quant tum aduitam bene uiuamus.Ã¼am fi multum clamauet rimusad populu,c;-nosplebepeioresfimus,nihil boni tfficiemus,etiam fi ufq- ad raucedinem clamauerimus^ nbsp;nbsp;1

Si Chrtftiani qui pro/itentureuangelium doÃ©hres effÃ¨ uolunt,cr alijsnon profunt,per quos terra emendabit tur^ uel quis uos docebitl Alij exponunt, Ã¯am nemo eÃ ^ui uos eorripiat .iiamjirÃ¨ fieri foie t,ut hi qui alios do nbsp;nbsp;nbsp;j

cere debent correptiones tegrÃ¨ firant. Malim diciillud ! de proximo.tiam deus ita inflituit hoc,ut per pifeato resfibipopulum congreget. Sz iUi nÃ©gligentes fÃ¹erint, Ã¿rex pe/fum ibit CT pÃ©rit. Nulla falls utilitas,fi tnfipi* dusÃierit. Sic qutequid taientorum conce/fum tibi eÃ, utereiUis. Etconcejfum talentuminutilitatemccclet filt;e dilpenfemus,ut abjs etiam per hoc fimus utiles, lam fl defoderimus talcntum, omnia perdemus. Proindt contemnetur ille ab omnibus, cr nemo mortalium fu^ doÃ¢rina melior erit, imo plerique erunt deteriores-0 quam rationem is deo daturus efil lUud nunc aliafi^ militudine confirmÃ¢t.

ChrifltispropriÃ¨ lux mundi eR,quieiIluminut ont Â«f w bomtnew ucnicntÃ« in hunc mundum:fedper peerÂ» ticipeftionem etum apojkli lux mundi dicnntur:zr quemudmodÃ¼ nos Ãlq del dieimur,ita etium lux poffic musdia,fi Chriiiuhabuerimus in peÃ«hribusnojÃ¯ris. Vultdicere, Eflisconflitutiinluccm mundi,uthomit nesfcilicetin uosrefpidant,cr doÃ«lrinjm ueftram au^ didnt.SubijciturutÃlt;pri,filuxnonfiilferit, nÃ³nneho mines in tenebrisambulabunt^ CiUÂ£ utilitdiue/}rd,fi KOÂ« profitis^ Hfc nuturaeA ueritatis,qute rede lux appelLtri potefi,ut quamprimu corripuerit cor homb nis,in feipfo meliore reddit ilium. Lux iUa non efl coÂ» tentdÃuflrationc hominis qui ueritatem accepit,fcd omnibus fe impertit : er quanto maior lux in homine, tantomagis cupit fualuce omnibus luccre. Vnde in quibus amplius donum e/l prophetic or iUiuslucis,hi Kjdgij periclitantur, imo non timentpericlitari, etiatn fÃ® proueritatc pereundumÃt. Videtenefru/trauerita temacceperitis.

Non poteft Oppidum ablcÃ³difupra montem fitum : ncque accendunt lucer' nam Slt; ponunt illam fubter modiu, fed fupcrcandclabrSjamp;lucet omnibus qui funtindomo.

Cap.V - ÃOÂ» OECOLAMPADII IM montepo[itaeR,qiMm nemo poteftueldebet abfcoH deretnam decet ut emineat, fit conjjiicua omnibus. Ecclcfa ipfa fiÃ¿iificdtu efl in fcripluris per montent Zion, Ztr ciuitÃ¤tem Bierufdlem in montibus fitdtn. EcclefidmdgniÃcdtd efiddeo,uerd coeleÃis Hierufd* lern,quam deus nequdqud uult effe occultdm .Alij molt teSffdnÃ³hs homines ejjÃ¨ dicunt. on hoc curo,dbudet quifq; fuofenfu.C hnÃ¼ui reÃgt;icit dd fimilitudinÃ¨ qudnt propofuit.Omnes qui uident mores ecclefitejUelofÃn* dunturdetei-ioriuitd,uel exemplo bonoddemendditÂ» ddin fudm uitdm trdhuntur.Si uerÃ¨ ex iUd Ã¤uitdteeÃis, ne uelitts itd Idtere. HÃc uidemus qudlem utdt Chri^Uf effÃ¨uitdmchriÃ¼tdnd. Sunt quiddmputdntesbedtdnt uitdm ejfe, ft contemplationibus Udcent dÃiduis, et ft quis deo uiudt ztr fibi,zyl^tflt;it in dngtdo quoddm. Sed illud C hnflo non probdturtuult ut fui fic uiudnt,ut mnl tos indepoÃint lucriÃtcere. idem quarto exÃ«plo dicit.

Lucemam.) vfuslucernieefljUt pnefÃ¨rdturhoitti nibuf,quo tutÃ¨magis dmbulent.Et hÃ®c eodem fenfuuo cdt lucernd,utpnui lucem,qudm uult poni fuper can* dcldbrum,ut omnibus uicinis lucedt. Sit cura noflrd,ut qudm plurimÃ¼ poÃimustediÃcemus proximu. verbd fequentid pramiffi pulchrÃ¨ exponunt. Qjtid fibi utdt, uos fdl lcrrlt;e eÃis,uo5 lux mundi, ztr lucemd fuper edit iicldbrumfdic,quorfum hacS

Sickiccatlux ucftra coram homiÃ¯u' hiisgt;ut uideant ucftra bona opera,glori' tÃ®cenf

MATTH. ENARRATIO* Â«4 ficent(^ patrem ucfh u, qui in coelis cft* LÂ«x igtfÂ«r ueritatii luceat, er ChriÃus cjuie^in uobis KO fit otiofui.Nitm qudmuisnon tribuamus ope* tibui noftris iuÃitidm,quid neeeÃfe dicamus,inutilcs fer ui fumus,nihilomini{sfi Chrifltis habitat in cordibut noflns,nonÃnetnos e/fe otiofos,fed omnino urgebit noijUtbonaoperaÃidamut.Reiki opcraquit deusiuf fit,Ãiciamus inter homines:non tarnen utprobemurab hominibus,er uanamgloriam uenemur-,uclut laudent Â«oj homines. ChriÃus non uult nos hue /peihre, ut poflea patebit. U feopus omnium operum ueÃrorum fit,ut quÃ m plurimos lucrifÃ ciatis deo.Eiiam hÃ®c bonet opera uocat, per quar poÃfumus deo alios perquirere. lÃ¼aopera, ut multa itinera coÃcere ere. ut mosfiiit^ quid utilitatis proximo attulerut^N liquid glorificatur pater caleÃisf KequaquaquÃ¤ .Interim iOietiÃ¤negleÂ» xerunt opera eharitatis erga uxorÃ«, liberos crc. Vera opera funt, quando profumusproximoin laudem dei. Qui hailenus mundo placuit,iam reconciliet ftbipa* trcmctxleflÃ©,er habebit/Ã uentÃ© erpropitiu. NeceÃe quifque primo animumfuuminÃirmet diuinis praceÂ» ptis.Hypocritaunumcr dltcrum opusin JpeciÃ©fiicit, fed ceÃabit p6Ã,erno perficiet.Qui autem Jpiritu dei ^gitur,cr lt;t coelo pendet, id efl, caleÃibus confolatioÂ» tÃ¹busnititur, er caleras uirtutes habetfuprÃ enumeÂ» ratas,is non frit ociofus, fed offitiofus. Proinde non e/l paiculum,fieuangelium docemus, quod cejfurafmt

Cap.V 10. OECOLAMPADII IN bond operd. Alia non mordtnur qute deus nonprobdt, Oâdlijs nonutilidfunt.

PdtrÃ© ueflrti. ) Hoe no fine emphdÃ diÃ tur. Cuius enim gloriÃ¼ ntdgis quterere oportet qudm pdtris ccele ftisf St illius gloria ex toto corde qtuÃeritis, tunc lÃ¼iui nbsp;nbsp;nbsp;1

' Ne exiftimetis quod uenerim ad dc' ftrucndam legem aut prophetas : i'mb non ueni ut dellr uam ^fed ut comp IcamÂ» Amen quippe dico uobis, donee praetequot; reat cÅlum 05 terra,iota unum aut unus apex non prÃ¦terierit ex lege, quoad om nia fada fuei int, Qiiiiquis igitur iblue^ rit unÃ»exmÃ¢datis hifce minimis, ÃC do' Client fie homines, minimus uoeabitiif in regno eÅlorum. Qiiiiquis autem fc' , Ã©crit 2C doeucrit, hic magnus uocabituf in regno eÅlorum. â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I

Quonidm C hriflus declardturus eÃ nonntiHd quÂ£ in lege diihtÃint,e:y quÂ£ pleriq; ex phariÃeisÃdÃo in^ terpretdtiÃterunt, nbsp;nbsp;populum Ãc docuerunt, ne do^

Ã©lrind Ãta fufpeÃ©ltl ejÃet et dduerÃtrid Nlofdictc et proÂ» pheticlt;e,per occupdtionem rejÃondet tacite obieÃ¢ioÂ» ni,qud poÃent obijeeretAÃirs noudtn do{lrinam:noit fdtis eÃ ut tÃ¤udmus O' doceatnus queinddntodum plt;^ tres noÃrifDicit, Non ueni ob eam cauÃam, fed ideo ut omnid impledtur, Bene obferuadus eÃ iÃt locus conM

CatabapÃ¼fliscr ^\arcionitMy qui uetercm Ic^emont nino abqciunt, quafi fupcrÃuam .Certe apoftvli nihil aliud docuerunt.VnilceniinprceciicartttChriÃtm,nift cx lege cz prophetisf quia neq^ euangelia, neq^ epiflo lÃ¦confcriptic tunc temporis erant.CurigiturilkabÂ» homntci legecfprophetis, cum iUaconfoncntcunt ChriftoJ Tdtemurernos ceremonie eÃe abrogataf, fed mens ctdhuc jb,t legis. Adducut,Mo/cn cffelegisla tore lud^eoru, er propterea nihifad nosiChriflus aut no uenit foluerelege. VidÃ©daigitÃ¼rmens legis.Quid iÃ¼auidtfut per fidem iuÃificcmur,lpiritufanÃ¤o mott ad uera Opera Ãcienda: er unit nosagnofeereChriÂ» Ãum, qui exhibitus nobis, quiq; paffus er refurrexit. lam ille ipfeadefl, qui non foluit fcripturÃ¤. Sacrameta mutata folum funt, non ipfe res : de qua re lege Augu Ãinum contra Fauftum lib.i^.Ea qua: erant promijfa antiqui5,iamfunt pr^Ãita. Ndm er facrificia,dreunÂ» ciÃo.erc.proinittebantillis uenturumChriflum. lant facrainÃ©ta quÃ¦ nos habemus,indicia rerum complÃ©taÂ» rumÃnt,utidemAuguÃinusdicit in locoÃuprÃ dta* to.PrÂ£cepitdeus internam iuÃitiam,ercuptt homiÂ» nem uerÃ¨ eÃe iuflum,caÃum,humilem,pauperem,con ..tritumÃiiritu: uult hominem eÃe ueracem.Lexnon priecepit Ãmpliciteriurare,uult ut uerÃ¨iurethomo: uult igitur ueritate. SijnÂ«J in corde ueraces,er exterÂ» num luramentum nihil oÃimdet nos. Si amatores temÂ» perantMÃterimus in corde noÃro,nihil oÃrndet cilnw l

OECOLAMPADir IM iUcucl alius zrc. Si firianturÃ peccatis, etiam fitfoH iUuin autaliwtt dient cum induis cclebramus,nihilrea fortjneque lcximpleturob id:fi au'em deo uacabintus, tam adtmplcbiinus IcgÃ©.Neij^ oportet putare deum itd tnutabilÃ©elJÃ¨ : nam quod deus tuncprobauit, id etiatn hodie probat.

Donee prÃ¦tereat.} t^ihilminusqicero quÃ m utle gem foluam : lex faluafit.Adeo fanile Chriftusloqui* tur de lege t quia noluit aduerfarium habere Mofent nihilq; horum damnauit qua- Mofesfcripfit,fi fano in* teUeÃ u fcripta iUius accipiantur.InepiÃola Petri po)it * -Pet.f riore habemus quomodo caeli ineeÃ Ãgt;lueturret elemeif ta lt;eÃuantia liqueÃcet.fed cÅlos nouos ac terri nouant iuxtapromiffumillius expeflamus, inquibus iufliM inhabitabit.ObÃeruidum idud quod aduerÃarij obijci* unt, de lege adimplend, aquaÃ id in noÃrapotejktefit fitum. iiihil eÃ ficarguere. Si alas babes, uolarepote* ris:nam non polfum proplerea probare quod alas ha* teas. Omnino ofiÃ©dit ChriÃus legem Ãre neeeÃariant, etfi exlegenb faluabimur.i^ofiequitur,lexncceÃaria eÃ, ergofialuat-.Ãd fiÃiiritus C hriÃi extimidat nos,qui hadenus negligÃªtes ad Ãeiendum Ãimus que in le^ cbmiÃafimt,tucalacritcrÃciemusquelcxiubetcrf-

Soluerit.)Satis aperte loqticr.Dcusno amat Ãolulf gisamatores ueldo{lorcs,fi:dÃiiores.CluideÃÃuna manu ediÃcemus,^^altera deÃruamusf Ã^idigitut Ãnoferuo ÃtbbatÃ¼externo octo^ nÃ³nne lex per mene gligitur!

MATTH. E NARR ATI O. 66 ^rgiturf i^equdquitm, quitt no foluis mandittit fi 4 pcc ctttis cejjas, etiÃ fi manu labores. Vide MtÃ¨ne aliquod ojjvndtculu desfrittri tuo. (iui autem uitamfuam non emendtt, etft gloriofÃ¨ loquitur de lege, nihilominut legemtranfgreditur. Dc{Â« etiamimpiorumuoceuti^ tur ad ttdmonendum probos. An non uentttf tequÃ¨ efl quam deus per CÃ¤idpham prtedixit, uel Bileam,quint flipfi dpoftoli dixerintf fed minimus dicitur in regno cceloru,ficut etiam Ã¯udas. Siquis autem iunxerit opera doilrine qua docet, is maximus uocabitur. Dicit C hri Ãus : T4/ej Â«olo, Â«oÂ» loqunÃ§ulos, fed operibus daros. Noj pfr ChriÃ¤um digniores facerdotes fumus fÃ di, quÃ m olim fummusiÃ¼e ftÃ¹t.in ueftefacerdotalifanado drina defignabatur : adcrant mÃ¢la punica ot fragran tiam bonÂ£ uitte, ztrgrato incejfu incedebat. lllÂ«d no bis omnibus commendatur.

TOfMjbÂ«iÂ«5 fermonis fcopus hue fj^eiht, quod ehrt si us longe ampliorem iuftitiÃ¢ 4 fuis exigat, qÂ«4m uulgÃ requirifolebat 4 Pharifeis. E4 autem exÂ» Cf Henj iuÃitta interna eR, qua homo uerÃ¨ reparatur, id quod primus homo amifit, iterum inuenit.

Dico eriini nobis, nifi abundauerit ue ftraiuftiriaplus quÃ m feribarÃ» amp;nbsp;phari fxor um,non poffÃ¯tis ingredi in r egnutn cÅloninu

NjtM till inagii extcrn'i iuflitÃ¹m Ãye0ktlgt;4t,ijult;int intern4m,ctiMi figuismetupÅtu, uclamoreinercc^ du bonum aliquod ficeret, zy non amore uirtutis, nfl indcigloriain potiÃiinum,idguod foletueraiuflitia, QuanJo corda nojhra /piritu fanÃ©h agutur, tuncetii fiper media pcricula nbsp;nbsp;poenna ad uirtutes fÃ¹erit con*

tendcndum,abfji omnibus priemijs,nihil intcrmijÃitri fumus- Vult igitur iuflitiÃ¢ nojlrammulto ampliusabun dare cjudmpharifseoru.Premia rede agentibus no de* erunt,ftcut nec poena; malis or peruerÃs homimbus. I^etjuaq intrabitis in regnum dei,nifi lujh uerÃ¨ Ãteritist illiq; foli uerÃ¨ C hrifli nomine gloriari potcrut. lam in* ternus homo duabus uiribus potiÃimu ualetiuna nÃ©pe, quÂ£ ab excandcÃcentia uenit, id ejt, ex irafeibili ui:cr altera ex cupiditate,id eji,ex cocupifcÃªtiaictr utramj; Chriflus reÃrmat, no more[cribaru q externo opere tantii cotentierÃ¢t.Neej; hominiseÃÃcrutari cor,quod inÃcrutabileeft. Si ifttc dute uires reHe reÃrinarentUT Â«Â« nobis, probe uiueremus, nempeÃ irÂ£ nbsp;nbsp;cupidita*

tibusimperaremus. Supra, Beatiquilugent,quoniant ipÃ confolationcm accipicnt.deindc,Beati mites,quoa niam ipÃ hareditatem aedpient terra;. C^ua; fit igitur uera ijb. mititax ,e:yquis Ãtplanilus ifle deo gratus,po terimus ex hifeecognoÃcerc.Non enim illos duntaxat mites nbsp;nbsp;manÃtetos dicemus, qui non occÃ®dunt,cr qid

non conuicifs proximum incejÃunt, Ãed longÃ© ampliut quiddam ÃiecTumus .Neq^ illos lugentes dicimus,quaÃi deÃitutoi

MATTH. ENARRATIO. 67 deflitutos confolationibus fgt;riefentibus,lt;^ui no alicnutn thoru intrant orc. fed plane mundiorapeÃ¢ora recjuiÂ» rit dominus, qua: nequaquam uoluptatibus ijs inhiant prohibitis:talesq; requirit dominus difcipulos.

Audiftis quod di'dÃ®um fit uetcribus. Non ocddes. Qiiifquis ante occida it, obnoxius critiudicio. At ego dico uo' bis,quod quifquis irafcitur fratri fuo(te' nbsp;\

mere) obnoxius erit iudiciolquicunque uero dixerit fratri fuo rhaca, obnoxius critconcilio. Quiiquis autem dixerit fa tue,obnoxius erit geennÃ¦ incendio.

Hoc etiam in lege qutdem didum eft Mofaica,ftd pharifei aliter interpretabatur,cr utm kgis no agnoÂ» fcebant.Nam re uera et'iÃ¢ Mofes idem prohibuit quod Chriftusquoqi'.non tarnen ftcfolebant feribÃ¦ erpha riftei interpretari. l^on nouum didum, beneftcere ho ftibus.Apud ueteres talia etiam, ut TertuUianus inter cetera comemorat, comuni uoce celebrata funt, quod hoftibus ftt beneftciendum.

Non ocetdes.) Quidam funt qui externa innocen tia funtcontentf.ego ^iam innocentiamrequiro,mite peÃ©iuscrplacidum.

Obnoxius.)ld eft,dignus eft qw exploretur per iu dices, an dignus morte, erdignus de quo iudicetur: nam non omnes homicide po/iulabantur ad mortem.

Si qiÃ¹s per cafum, ucl furorem, uel per motum irlt;e iili* ijuem occidilJÃ¨t, habebatlocum reÃigij

Dico uobis.} interponit fuam dutoritatÃ©.Ego dieoÂ» Videamuf etiam ChriÃ¼umdnobii reauirere idquod lex impercudt, tantum abeftut nosabfoluerit Ã lcge: lametfi uultut nequaqua noftris operibta fidamut.

Eratri fto .yvidete ne quis temerÃ¨ fuccÃ«feat fratri Et fignanter ponit nomen fratris. Quamuis Hebriei inufu habeant etiam proximo! fratres uocare:uerutrt multo pluf afficit nomÃ« jratri!,quim proximi nomen. Si cogitoi te habere eundcm patrem, magis cohibebii manum zyc. Uieronymm dicit non leÃ©htm fuifje olim iÃ¼ud, TemerÃ¨ : fed fiue fit adieÃ³htmfiue non,nos nihÃ¤ mouet. Si oborta in tefÃ¹eritperturbatio mentisaduer fus fratrem tuum,que e/l cum quadam excandefcÃ«tia, quautimuradrepeÃ¼cndam uim in ultionibtu, cr iÃ¼a fuum effÃ¨Ã¢um habueiit, obnoxiuseris iudicio. PoffÃ¹Â» pfal.4 musetiamirafcicitraulcifcendi uim,utinpfalmo-AraÂ» fcimini et nolite peccare. Seneca dicit, cotem uirtutunt effe iram. Vult dicere ChriÃ¼us ; Ecce inde ego incipio legem, craulficor ab hoc fonte :uide utpeÃ¢usillud tuum in initio fit placidum ab hifce perturbationibus. Sicut ilU explorabÃ t, fi quis occidiffet aliqucm,an per fiirorem,uel temcrario quoda cafu,uel malignitate,ita omnesanimi tui pertubationes obnoxu funt iudicio, Cr merentur dijudicari,undenam proficifdtur, ey an innoxium fit cor tuum.Nam irafcifratri utprofis,non

f Ã pecMfKm. C hriÃiis difcipidoi (uosÃtuos dixit, Apojhlum iratS Ã/iffe le^imuf, iBi bene uft funt iOa ui, ^ult;e tngenitd eÃ¼ homini.Nemo mortalium eÃ¼, cui nS fit alitjuid fillii:qult;e animi perturbatio per fe no efi ma ' Ã¼, nijiÃ mala cupiditate proÃeifiatur. St iam animus internus uu!neratU5eÃ,crmaleindpitÃentire,oportet Ãnte hue obturare. IruÃra operies alios riuos, niÃ fin tem undeÃcaturiunt omnia mala,obftruxeris:Triplex genus irlt;e pocnaru hicexprimiiur.Ciuemadmodu furgitpeccaluctrcrefiitjitaetiÃ crefcitiudiau.PrinÃ pio dicit. Si quis irafcitur,O' turbaticnc quam intra fi cexpit emittit,deinde prodit uoce quÃ m ajÃ dus fit, ter tiofignÃ terofiendit fiuÃ irÃ¢. Primo imperfidÃ¨prodit^ tomen indegnabundu fie odendit : deinde non occultÃ¢t quantum contannatproximum fiuum:tertio uerbo de^ tMneiat quid in corde fiuolateat, nempe ad ipfium opus ucnit,Ãc^- homteidium perÃeitur. Similiter etiampoe nascondÃ¹uit ordine. Primo iudicium quoresexploÂ» ramus an ita fiint,crcaufiam ex qua quis indudus fit ad irdficendum,uel aliquem intcrficiendum : deindefiolet eongregari iudicium, uelconfiefius iudicum : poftremo pana gecnnlt;e,id ed,ignis tetemi fiuppliciu,qua longe grauior pana,quÃ m homo poÃit condituerc.

R haca. ) Voxed indignantis. Cluid fi Ã malitia ttomÃ« hidrered jjâ\ apud Hebraos malumfiignificat, * Ex C bÃ¼ltÃ¹Ã¯fo uel Syriaco fiermone uox mutuata ejji uidetur.Voxeft talis,quaquisanimumnonfiatisprot

dit, ncgue omnino uoÃ¯cns proximÃ¼ notare, ncc tantÃ¨n fbi tempcrat. Et res eil quÂ£ non omnibui amplius obÂ« fcura cR O' ignotd, fed iain innotuit cdiquo modo. PrÂ£tcred cum indices confidcnt,liruntfentcntiam ddÂ« uerftis ilium, ft temerÃ¨ egit. Pdrentes dliqudndo contrd filiosfuos, o prÂ£ceptores contrd difcipulos indignd/t tur, o Hbs non fine cdufd irdfcuntur, fed mdgno cum fruÃ³hi-.iÃ¼ud enim nemoreprÃ¦hendit. Tertiusgrddus, qudndoeÃ¨uencris ut proximumtuum fhiltumuoces: Crfic mdnifÃ¨fÃ¨ mdlignitdtÃ« dnimi tui prodis, o Mi nonfolumuerbis, fed fidatdejfetoccdfiouel licentid, eundem etiam occideres-bJccelJÃ¨eÃ ut inijsuerbis uiÂ« dedmusmentemChrifti. Simpliciter nonnunquÃ¼ ÃtdÂ« turn uocare, iocandi grdlid,pcccdtum non eft ; tdinctfi non probdntur huiufmodi, neq; decet ChriÃidnos hÂ£C fcurrilitds. SitftleconditdordtionoÃrd, nondigndge ennÂ£.Si dutemillduoxproÃudt exmdleuoloanimo, non poteÃ homo magis contemni,qudm ft dicatur ei to tam mentcm eÃe adempta : imo negdtur td quod fumÂ« mum eÃ in homine, o quo potiÃimum imaginem dci Ãrimus, o fine quo dicimur fimiles brutisAdÃ« etiÃ¤ cÃ, fl diceresafinu, o hominis ficdufirres dignitatÃ«o^-

GccnnÂ£. ) GrÂ£ci mutuati funt hanc uocem ex BebrÃ¦o fcrmone,ut etiam pleraque alia nomind.

UdUiscÃ. Ante portam Hierufalem Tophet locus fdcriÃciorum,inquo immolabant liberos fuos, utin Efdid O' Hieremiapdtet ; o locus fuit mdximÃ¨ aboÂ« mtndÂ«

minalulis,qui er Geenna ex confuetudine afgt;[gt;elldtut eÃ¼. Q^emadinodum dcus ma^na prtemia fuis conÃiÂ» tuit qui iuxtd uoluntatÃ« eius ambulaucrint, ita etia gra uiÃimas pÅnas er nunquamfinicndas,iudlis minatur.

ItacÃ§ fi obtulcris miiniis mÃ» ad aram, amp;nbsp;illic recordatus fucris quod frater tU' US habet aliquid aducrfumte,relinque illic munus tuum corÃ¤ altari, Ã©c abi,pri' us rccÃ³cilieris fratri tuo, tum ueniens offer munus tuum,

tUaanimortt placiditas erunanimitas ufqucadeÃ´ dco placet, ut ntulto grattor fit,quÃ mf multas hoÃias dcoojjrras.fJulla opera rcfpiciet deits, ubi defreerit charitas er pax. Igiturfi attenderis te eo in loco eÃe, feias nihil tedebere,quant utreconcilicrisfratri.i^eq; folum caue ne ilium offÃ¨ndaf,fed etiam uide ut redeas in gratiam cum iUo.E.t more l uda orum loquitur,quia adhuc uigebat lex,er crat oÃvrcdi coftctudo,idco er opus altaribus.Si quis autem inde colligere uelit etiam hodie eo ritu facrifeandi opus ejje, er altaribus,is fini Ãrcageret. NamChriÃus accommodabat fe moribus fui temporis. Quamuis no eoinficiM,fi etiam noÃras ceremonias ritÃ© obferuauerimus, ut incoenadomini nihil debet effe antiquius, quÃ m ut ante omnia reconci liemur fratribus. N ihil minus poÃitnt firre ccremonite noflne facrÃ¦, quÃ m inuidiam, quÃ m ultionis auidita^ tem,quÃ m irafrentiam erc .Omnia proximo codonea

WÂ«f, ubi Ãteramusdeum condonantÃ© peccata tto/Ã®rÃ¢^ O fjrrjmus nofmetipfos in (acriÃcium uiuum,hocq;fit dunum no/irum.

Aduerfum te.) IJon dicit,aduerfum ilium, guod te iniuriÃ¤ afÃcerit, fed fi ipfe habet aliquid aduerfum te, Cypoteflteaccufarc. Siigitur uidesanimumeiusmi* nus placidum, relinque donum.Deus enim no opus hi bet externis ceremoniis,fed poliÃimum uult ut tibi adÂ» fit animus tranquillus. Heej; accÃ©das cum tantoanimi rancore ad altare domini,fed tunc ueni,quando reconÂ» ciliatus eii, Addit magnam fiduciam animis noÃris, ft tiobifipfis bene confeij fimus, nihil in nobis eÃe ergi fratres,im(gt; pro tUisex corde rogamus, quod bene fit eis. vbi pefkra nofira pacataz^ tranquiUa fitcrint, tuncpreces nofir.e grattefiiturttfunt deo. Et cÃfirmat Slud ipfum alia ratione, nempe 4 peirculis,quia admoÂ» dumpericulofiim cA diu feruare rancorem animi, cunt dicaturinfaiptura : tiefuperiracundiam uefiramfol codÃ¢t. H umanum eft ut moueamur hifee perturbatioÂ» nibus, cauendum tarnen ne in nobis inult;defcimt:z:r nifi boc ficerimus, grauiter periclitaturi fumus : quod exgt; rmplo nos docet.

Habeto benciiolcnriÃ¢ cum aducrÃino tiio citbjdum es in iiia cÃ» illo^ne quando tcfradat aduerfarius iudici,amp;indextc tradat miâniftro, ÃC in carccre cÃ´ijciaris, A. men dico ahi, non exibis illinc, donee per fob

Potes te nonnunguam tran/igerc cum aduerfaria tuo, dittequAm litem contejkris : f; dutÃ« illd contefldtd fÃ¹erit, nopoteris euddere.vide ne permittdsut tundiit diÃidedfcum proximo tuo,lt;juouflt;j; corumiudicedd^ uerfarius cdufdm dixerit. Anted de obldtione ^3- reÂ» concilidtione, bic idem dicit fic : Sis bencuolus dducrÂ» fario tuo. Qjtdndo dmbo pcrgitis idm dd iudicem,pote fliscdufdsueftrdsintrd uofmetipfoscomponere. Kdnt periclitdntur iudicio illi nonnuncjudm qui bonam cduÂ» fdmhdbent,(^ideo non euddes ddmnum, fcdpotius dugcs.Htecefl ftmilitudo,qud potiÃimumuoluitdoÂ» minus docere, ut irdmcridtionis cupiditdtc non fmeÂ» remus in nobis rddiccsÃgere, fed uultut qudtnprimunt Ãdtribus rcconciliemur,ut gccnnam ignis euitcmus. Pdpifl^ cdTcerem purgdtoriÃ¼ hic extruere uoluerunt, cum mens EudngeliÃd; aliud doccat. Hlt;fc deird diibi ftnt. Nunc dutem er concupifcibilem hominis uim reÂ» fvrmdre uidt,ne uoluptuofifimus fuper terram.

Audiftis quod didlÃ¼ fucrit antiquis, Noncommittes adulterium. At ego di-co uobis,quod quicunep afpexerit uxo' rem alterius, ad concupifeendum cam, Â»am adulterium cum ea cÃ¶mifit in corde fuo, Qiiod fi ocukis tuns dexter obfta' culo tibi fuer it, er uc illu ÃC abijee abs te.

Cap,V 10. OECOLAMPADII IN Expedit cnim tihi,ur pcreat iiniim mcrn brorum tiiorum,acnon totum corpus tuum conijciaair in gccnnam. Et fi dc' xtcra tua manus obftitcrittibi, amputa eanijSÃ³ proijce abs tc. Expedit cnim tv bi,ut pcreat unum mcmbrorÃ¼ tuorum, ac non totum corpus tuum cÃ³ijciatur in gccnnam.

Stuprum, adulterium,cr id genui ntMifÃ¨ftiif tur^ pitudines,nemo non abominutur ; fed ego exadiorent uiucndi modum inquiro. Ego dico uobii ( in qua uoce outoritM C hriÃi apparet) fi quii folum d/}gt;cxerit uxo* rem alterius tali peruerfo animo immundo, is adtd* ter erit.Vt ohm adulter merebatur lapidari,ita hie ob^ noxiusittdicioerit tali, ChriÃ¼us non damnat oculos, neque eruendi ob id,fi quis infigncm creaturam domini ui^tt,fed fl lUam uidet animo adultero : idea addit,ut concuptfcat,cr ut abutatur-1 terum igitur uult concur pifeentiasnoftras moderari, neabutamur aliquono* flro membro. Kihil tibi tarn gratum fit,cr tom dulce, quo uelisuti in damnu tuum. Non oportet maius com* modumpropter minus omittcre. Oculis in multispote ris commode uti. id eÃ,nihil tibi tarn preciofumfit,quo non libentercareai,fi damnum tibiin/Ã¨rrc folet. Non* nunquÃ¢ haa uoluptates qua aliÃ©na uxorisfunt, agri relinquuntur,fed necejje ut aucharis .lt; mala confuctu* dine, nbsp;nbsp;abijeioK iUam, quam non legitimeÃues. N on

MATTH. ENARRATIOÂ» 7Â» poffumus ittÃ¤,certu efl, ad litera exponerc .Elia fi quit oculoserueret, nondÃ¼ tarne cupiditate anintieruiffet. Erwe cupiditatÃ« aniini, er implebispr^ceptu domini.

Hri/iuf ucnit totum hominem reÃrmaturits. j SalmautemnoflranequaquÃ fubfijkt,niftina ternanoftraprimum /iierintemendata. Bonum igitur eÃ fi internui homo penitus agnofeatur, zy quÂ£ po* tiÃimum illiui uire5fint:quarum tres numerÃ¤tur. DuÂ£ auditsfuntheri, nempc trafeibiliser concupifcibilis: iniUisenim uult deui hominem eÃe omnino purum, er Ã malts affvÃ¤ionibui alienum.Igitur ab irafcibili plt;gt;J?ionc aufat ulcifcendi cupiditatem, omnem inuidiÂ» am atqi maleuolentiam. Similiter Ã concupifcibili,quÂ£ potiÃimum folet in adulterifso-fluprisagnoÃci : unde dixit:Omnis qui aÃgt;cxerit Â«xorem alteriui terc. er ibi aperte internam cupiditatem toÃ¼it, lÃ¼am fuam Icgent cofirmansyoÃendesq; grauitatÃ© periculi.J^am fi indul=gt; feris genio tuo, periclitaberis:er uide ne totum corpus pereat. Eroinde etiamfi fit tibi uxor,uelconcubina, longe fatius efl tibi ut illam dimittas uel deuites, quam illa nonreliÃ¤a,intrare ingeennam. lllafententiapoa teflexponicomodedeuoluptate etiÃ¤ mala, Ã¼ampoa flea uiMmus alios Euangeliflaa hac fentÃ©tia in uÃum alium uti, quia ubiq; hic agimusdc internis affÃ¨Ã¼ionia bui emendandis .Miht hoc potiÃimum placeret, ut per oculum er manum dexterÃ , tlla interna quÂ£ nobis adÂ»

Cap.V. IO* OECOLAMPADir IK modum amdent,ciicmmus,ut ab alijs ejjÃ¨mu! liberi-Relin^uo cuij; fuutn iudicium in hac re. Supra habuia mus, qui uiderit uxorem alterius zyc. ForfÃ¨ iÃ¼a eÃ¼ ut manus dextrd,et expedit ut illam relinquas. lam maiti fiÃe apparet fornicationem quoq^ Ãmpliccm prohibit tam eÃe,or Ã regno cÅlorum excludere,contra quoÃ dam qui negarut diuino prÃ¦ccpto talepeccatum proa hibitumeÃe. Nam Ãaudiuntinterpretem ChriÃutn, Circognofcunt inttrnamconcupiÃcentiam abominabi lern eÃe coram deo^ neceÃario colligent iÃam immuna ditiem Ãtgiendam,Qr deo eÃe ingratam.Confirmaiioa nem aliam addit, iterumÃlicius interpretandaÃcriptu ram quam Phanfei.

Didlum eft autcm : Qiiicuncp repir diauerit uxovemfuarrijdetilli libelkim diiiorrij. At cgo di'co uobis, qiiod quif quis rqpLidiauen't uxore fiiam,nili caufÃ¤ ftnprj, effiicit utilla fit adultÃ©ra : 8gt;C qui' ciinq; repudiatam duxerit,adulteriuni committit,

Ita lex habet de libeÃ¼o repudij. ludÃ¦i autem ob leÂ» tdÃimas caufas libeÃ¼um repudij dabant uxoribus, Cf putabant ÃuÃicere cauÃam undequaq; quÂ£ÃtÃ¤,Cf nihit reÃrre Ã quis uxorem dimitteret, dato libello repudij. Atqui CbrtÃusoÃendens mentemlegis,indicat nobii iterum quam grata fitdeouera cordium muttditia. Si quit

MATTH. EHARRATIO. 7Â» ^uis uerba iHÃ¤ expendatjinueftiet Chriflum non dc ftnt pUci lapfu'ntulieris loqui'.illaeniin poteftrccondliari (yc. feduultdicere:Omniailltt ipfi dixeruntcenfendit proÃ¤dultmo,in(]uibitiÃudium jpedafur fdndedinu trimoni],zy no /cruandie Ãdd coniugdiÂ». nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;]ui ob

ttbitfcM/M qiiimcMpt ftupridimittituxorem fiMtn, no uerM ilhm qu^it cMfam, fed Ãngitfibi tÃ¼iquxm. Etfiinidijslocis,utcap.i^.propter ^itiÃ¼cordisdi* caturKlofenlegem hanc dedijfe, nonnikil pricjrddo populo permittenSfdequo fm temporeloquemurAgi* turquoinagisÃeret Ãrnicatio dboininabilii,hanc fo* lamcdufam tanquam lufiiÃimainponit.Chrifltis ctiant permiÃt, utddretur libeHiM repudij. Sipeccdtumali* quad Ãieriteiufdeabominationis, etiaminiHo poterit libeHus repudij dari,quid idem cafus eil,(y eadem rdÂ» tio,fi quid Ãmiliter Ãdei coiugdU prieiudicat. Aliu infu per CMfd ndturalis, qud folet dirimere mdtrimortium, mors fcilicet,uel iTlud quod morti pr^Ãrtur.Verum Ãc hdcinteUigendd funt.Omnes ifli qui aliquidÃ-Mdulcfi ter moliuntur, ut dirimdtur inter iÃ¼os cotÃ¼ugium, uerÃ¨ funt ddultericordm deo.UdmC hriÃus non uoluit omÂ» nmo hic legem ponere, utijliquerepudidtd efl,Ãpec edfjct,nullo modo permittdtur uiuere:po/Jet alteri uiÂ» ro nubere,uel nuUuspo/fctducere ilLtm.Neq; hocdgit C hriÃus hic, fed lÃud potiÃimu, ut uerumddultcriunt ofltnddt,quodfolit cduft Ãupri Ãt. Interim dlids Icuicu IdS cdufds excluditjob qudi ludieifoleb'dnt uxoresfuM

Cap.V 10Â» OECOLAMPADII IN repudiiire. Caueamus ctiam nepoUuto corde, lis cupiditatibus plcrti, putemus nos ejje inundos more pharifeorum .Verutn de Ulo ed hic mentio, qui dicit, Ã¯^on ucllem ijkim no rcpudiatÃ ,nS ucÃ¼em nondiliun!â Ã»uin ejjÃ¨ hoc matrimonium: is in corde non eft punts, etftcaliquo modo tails moliturnonihilcotradignitate matrimoniftz^ adultÃ©ra cenfebitur qult;e deformisiiel fteriliseft,uelquÂ£nonpeperit majculu.'tdamin pne^ cedentibus ft mente dominiuideamus,uultpeÃ¢useftc multopitriftimum. Cui matrimoni/ diÃolutioplacet,if nequaquam uerc fidelis eft, neqiie munditiam quÂ£ deo placet amplexatur.Sic po/femusetiam de ijs loqui,qM inmatrimonio conftituti ftnt, fed male uiuunt. Vxor uiro dcprccatur mortÃ©,Cfr ttir uxori,ut impurius poftit poftea uiuere, ucl altero marito ft'ui : nbsp;nbsp;nbsp;uerÃ¨ adulteri

funt,nam pechra eorum nequaquam pura funt.Etittt admonet C hriftus diftipulos fuos, ut bonam curam bit bcant cordiunt ftiorum,id esl, aftiÃ©lionu,ut ftnt quÃ®itit refrenatiÃima.

Rurfiim audiWsquod didliimfuc' ret antiqiiiSjNo pcicrabis, fed pcrfbkics domino ea quÃ¦ niraucris, Ategodico uobis,ne iuretis omnino:ncquc per coc' Itim, quia thronus dci eft:nequc per tcr^ ram, quia fnbfclhÃ» eft pedum illius : nequot; que per Hierofolyma, quom'am ciuitas eftmagm rcgis;neque per caput tuum lurabis,

MATTHÂ« ENARRATIOÂ« iurabis,propterca quod no potes unum piliim album aut nigrum faccre : (ed erit fermo uefter,eft eft,nonnÃ¶.Porrb quod ultra haec adiungitur, ex malo profici' (citurÂ«

iÂ« dflimrf, audiflis, prindpatu tenet rationalis uiii ^utc gaudet in contemplatione ucritatis,gua nihil ina^ gis homini utile,fi cocejjÃ fÃ¹erit. Chriflus inquam uult mentes noÃ¼riK ejje lucidas, amantiÃimasueritatis. Atqui reÃro illa nihilominus libenter ad affidluam ilÂ» lam uirtutem ej concupifcibilcm, ut fliidium Ãt nobis acqiurcndÂ£ ueritatis. Etfi ueritatÃ© apprtehendere non eft noftru, at tarnen Ãjidium fummu nobis fit ueritatiSt tune dabitur iÃ¼aÃ domino. Supra admonuit dicensÂ» Beati qui efuriunteyfttiunt iuflitiam, quoniam ipÃ ft turabuntur.Zt iÃ¼i nequaquÃ¤ fitiunt iujtitiam,qui nuUo Ucritatis tenentur defdcrio. Vbiautemueritasdefidea ratur, aÃ©lum efl de uirtutibus omnibus. Pharifei igb tur iterum parttm dignÃ¨ legem interpretabatur. Si quis per nomen deiiura/fctidicebanteum cjfe debitorent, ut perficeret hoe quod iurajjÃ¨t. Contra f quis per ccxa lum,uel per eaput,uel per barbam,uel quomodoeunq^ iurafÃªt, iam nonputabat eandemejjÃ¨neeefitatÃª:qu4 interpretatione apparet iÃis nonfiiijfe fludium ueritaa tis : alias f tffieit dieere ad negandu aliquam rem, non. Veraeibushominibus non opus cfimultis iuramentiSi quifimplici uerbo id quodpromittunt ctiamprteÃuntt

CZ iÃuti na mintn fcruÃt,quÃm fi iuramcntu iuraffetit, Inuenta funt iuramcnta, ut ucritatc proteflixremur pcf namen dei. Etperfe mala nan erant iuramenta per no tnendei Ã,ibi,etiamin ueteri lege,quia dominus iujjÃ¨f rat iurare. Ã®^on eR diHu, quod omnino non lurare deÂ» beamus,fed,nonpeierabis. Deut.6.crio. Et pernor men ipfius iurabis. Deinde etiÃ¤ in multiialijs locis, id inptal. Ã©z.Laudabunturomnesqui iurant per euin-ElaiÂ£ fatismani/Ã¨slÃ¨ dicitur dequinq^duitatibuf inAegypto, quee lingua Kenaan loquuntur, iurantes per dominum exercituum : quÂ£ de ecclepta diiht funtgt; Similiter Hieremias propbeta, ubide regno Christ Hifr.4 agit,dicit:lurabut iniudicio,iu^ilia ztyueritateiappo fitis h'K coditionibuf tteri lurameti.Et ex qsfatis appÃ * ret iurareper fenonefje malum. Aliquando ob midtÃ³i caufMopusefliuramento,ut contentiones finiantur-Heb.6 Paulus in epijkla HebrÂ£orumin talineeeÃitatepert mittit ut interponatur autoritas nominis dei. Si utimtff nomine domini, deus no Â£grefÃ¨rt,[altem ne abutatniO' illo,neq;inuanum fumamusillud [andiÃimÃ¼ nomen-Si autem in proximi utilitatem illo uteris,[das deo tarn te freere rem .Videmus in hoc loco quantum aber rent CatabaptisiÂ£,qui alioqui nequaquÃ amantes [unt ueritatis, tarnen cum datur eis iurameniu Ã magiÃrJ^ iUjUuBa ratione addud pqÃuntutiHud [cruent, quod proÃdÃ¶permerÃ¤agunthypocriÃm. ChriÃusomnb busiflis uerbiscommendat, utpechts [it uerum, nu^ ratiotd

MATTH* ENARRATIO. 7 quot; rationeproximucupiensdecipere. Sipeibis tuumita fyncerumeÃjiamfatisficifliprieceptoChriAi.

Omnino.) HtÃ¤cuerbo miferi CatabaptiflÃ¦ mardi cut inherent,or putant fe uicifjÃ¨.Verum ft jpe^hirent mentem Chrifli,quod no uenerit apicem legit delerct eerie longÃ© aliter er fentirent er loquercnrur:quiaplt;t Idm eÃ in lege,iurandum effe per nomen dei. Sifenten* tiaeorum ueraejfet,oriretur magna pugnantiadiiha rum dei .Nclt;Jkc deut ftbijpfi conirariut eÃ¢. PrÂ£terea infimilibuti/iii fententijs Chrifli quÂ£ prtecefj'erunit geminauerborum Chrtftiinterpretatio quterendaefl. Dixit, fl ftulte fratri tuo dixeris, obnoxius eris iudicio: cr tarnen C hriftus frul tos fuos difcipulos dixit,er non peccauit. Idem freit Paulus, Galatat ftultos uocans. iiateiKilx,id eft,lt;equitatc quadÃ opus eft,utre{ie huÂ» iufmodilocainterpretemuur. Vultigitur fibiiUudont nino,ne frilicet abfq; iujb. caufa,qucmadmodum phaÂ» rifei interpretati funt,iurarent ere.

tieque per caelum. ) (^i per caelum uel terram iu 1 rabant,non frciebant fibi confcientiax,ac f per nomen dei iuraffent: tarnen deus hoc non frgt;eÃ¢at,ft adonai ucl fchaddat, uel quoctiq^ nomine iuraucris, fed anpeÃ³his uerax fit,erut quod promtfit feruet ere. Etiam caput tuum no eft tuum.Omnia quÂ£ fub caelo funt mea funt, dicit dominus apud lob,cap.^i. Dominieft terra, er omnisplenitudoeius.Pfal. 23. Ndm fitu dominuses, muta album pilum in nigrum: fed no poteris,quia no/^

Cap,V 10. OECOLAMPADII IN ts dominus, cur igitur abuteris iHisf Videmus C atabÃ¤Â« ptt/iarunccniM figmentÃ¼merumeffe. Sideumipfunt uellent uerdcrpura religione obferult;tre,eodem fludio religiofieffentcrpuri. Qtsidejl finonuisutinomine dei,crdecipisfrdtrÃ«iurando per caput tuumi nÃ³nne tadem mentiendi libido habitat in peihre tuoi ConcfÂ» dit igitur pulchre C hriftus cr dicit:

Sermouefler.) ld e/i,/Ãªrmo uefltrfitconlhns,ueÂ» rax,cralienusab omnideceptione.Honenimadbre* utloquium omniuo urget nos hifce uerbis dominus,eti* amadijÃ Ã«do .VultChri^us diceretC^od abundat,i maloejl.Ã¯ia.bemus i.Corinth-1, eadcmuerba,quibilf Paulus feueracem effe oÃcndit,creuangelium fuum quod pnedicauit certiÃimu, cum dicit tvtfit apud me quod eR etiam,etiam,cr quod eflnon,non.Vbi planÃ© uidemus non de paucitate uerborum Ãihm efjÃ¨ mem tionem. ,fed de certitudine pritdicati euangelij. similis ter er hunc loeit interpretemur. Si dixero,fumÃiim rus aliquid, perinde eflac fi dicam,etiÃ¤. Si quid auteiH adiecerts hifee uerbis, ex maligno efl. Pieri potefl ut alius qui tibi non uult credere, homo fuffiiciofus, qui^ male de tefentit,petat iuramentum 4 te,id licebitpraÂ» /ktre.Si autem adieceris aliquid,ex malo eÃ.uel tufifu fficarisillum tibi non credere, iam fuÃieio malaeA. Quamuis nonnunqua neeeÃitas fic urgeat,fieri tarnen poteji ut neceÃitas lÃ¼a 4 malo fit. Nunquam uerfutijs tocus crit.lÃ¼a enim additamenta,quando utimur nonti ne

Â«f dei, ex malif homittum maribmproce/Jerut. NdW longÃ© meliuf haberent res humane, fifimplici cotenti alJimutione uel negatione eÃemus .Qttia aute mutuÂ» non credimui, tu mihi,nec f go tibi, nifi pr^eÃ¼ita fidet opuseritiuramento : zr fi ita.ad iudiciunt uenitur, er iuras.nonpeccM, negue iudex quiiurdmentucUt,netp iflt qui tune non uolensiurat. Nlt;lt;m iniurametoetiant includitur an tnagnificiM nomÃ«dei uel non. Simagni* frets, extra perieulum fiiturus es. Clui non eÃ proelit uis ad iurandum,laudatur in feriptura,neque iurat niÃ cogatur,uelproximiutilitas requirat:alitispropter let uieulam eaufam no iurabis .fiam etiÃ¤ hoe apud gentes inuenimus .Pythagoras rehnquere optima eaufam uot luit quam iurare : eamq^ reuerentiÃ diuino numini etiÃ¤ gentes habuere.Uaqi ncque nobislieet in re tarn parua iurare. Hieremite loeus bene obÃruÃ¤dui erit,qui dieit. Hier.4-in ueritateeljeiurandum. Studium nobis fit iuflitiie er uentatisiudieijqf.Res proiudicio agatur,andignunt fit utpro tanta re iures uel non cre.Interim etiam hoc confiderandum eÃ, quam indeeoru fit C hriÃianis,ftne gulisuerbisinterponereiuramÃ«tum. Infrmant feipfot qui tales funt,quafi indigniÃntÃdei. Oportet auforita fern parare feruandofidem per etiam ernon, ut nemo ex nobis petal iuramentum. Nleus plane moseÃ¤, ut mdlis minus eredam,quÃ m iÃ quifemper iurant .C lt;ete rum uelim Â«os hie admonitos eÃe, cum C bryfo/fomÂ«Â» aliquot homilijs td mtdtis ,ut iurdmentu toUuturÂ»

Cap^V 10. OE co LAM P AD II IN de mlgaribui iuramÃªtispotius mentionÃª Ãccre, quÃnt ut cue rtat iurumentum quod in publico ufu erÃ¤t. Augu ftinus CTedij qui mentent EuangcliftÃ¦ clarius it^exe^ runtyÃ¤liter intcrpretnti funt,quos libenter or fine peri culo fequemur,

AVdiuimusquomodo pharifeilegc dei finiÃre interprÃ©tantes,populu d uera iuftitia abduxe^ hnt. ChriÃusautemouem erraticarcduÃ³iurus,ipfain mentcmÃiiritusfanili nobisclariusmaniÃfiat. IniÃis igituroilobeatitudinbus, quaspriemiÃt,perÃÃ¤Ã¼hoÂ» minem nobis deliniauit, nbsp;nbsp;in quo olim aberratum Ãie

rtt uarifs exemplis commonflrat. Sicaudimus, Beati pacifici, quoniam Ãlij dei uocabuntur. Expofuimus iUos eÃe pdcificos,qui beneÃeiunt proximis. Nam paxapud Hebrtcosnon folum concordiamÃgniÃcat, fed etiam falutem : erpacifici,bencÃcifunt. Contend autem erant pharifei,Ã beneÃcerent amicis,neq; fallÂ» citiadcout inimicisbencÃcercnt,imÃ¶oÃvnfi repercu tiebant. vnde etiÃ¤ legem interpretatifunt in hunc fenÂ» fum,quÂ£ apud M.ofcn Exodi cap.ii.excap.i^.DcU teronomij feripta eÃ.

Audiftisquod dicto fuerit, ociiluni pro ociilo. Sc dentem pro dente. At ego dtco nobis, ne refiftatis malo : fed quiP qius impegeri't alapam m dexterÃ¢ tiiam maxillam, obnerte illi amp;nbsp;alteram, ci

MATTH. ENARRATIO. 7^ qui te uelit in ins tr aherc^ac tunica tuam tollere, permitte illi 6lt; palliumÃ qui te adegerit ad milliarium unum,abito cum illo duo. Petenti abs te dato, amp;nbsp;cupiente tnutuum accipere,ne aucrferis.

Pharifxorum interpretatio erat, Heere omnibui uim uirepeÃ¼ere, id quad pleriq^ex legibus fibi Heere dcfiimut KiÃ¿od fi uerum eÃet, lA quifquis poÃitfe uin dieire,quidopusiudieef ManiÃsieapparet hoediÃ¼u pertinere ad magi^atum,eui dominus gladium eomÂ» miÃt ad puniendu malos : illi autem deprauarunt didit domini,priuittis ipforu aÃrUibus aeeomodantes, quod magiÃratui peeuliariter diÃ³lum efl. iHius enimeÃut lequum iudieium iudicent, prout res ipfa poÃjilauerit. SigniÃeat periÃ¼ud, tequampoenam infirendÃ his qui alios LeÃerunt.Certum eÃ hoe magiÃratui diÃ¢um effÃ¨f cric hriÃo minime abrogatum,etÃ tÃ¼iphariÃci male aecommodarint. l^on cuiufiais e^ dieere ius,cr uindi* ddmfumere. VndephariÃei abuÃ funthoediÃ©h, zjquot; ChriÃusjllos Ãta doÃ rina eoeleÃi emendans dieit:

tJe refi]htis. ) Heri indicauimus de malo homine qui innoeentes affUgit, er quomodo non obÃÃendum eiquiaÃHgit propria autoritate, quia noneÃ priuati hominis ultio .ParatiÃmus non folum ad patientiÃ ,fed etiam ad beneÃeentiÃ¤, ut Ãibiunxit, orandum eÃe pro inimieis. Neque dieit nonobÃÃendumeiquiÃcaÃli^ xerit,fed Ã quis in dexterÃ maxiÃ¼Ã¢ impegerit cre^

MaxiHam.) lam iterum attimaduertcndÃ¼cfl,^uigt; modo bÂ£c 4 C fcnyÃ®o diih Ãnt. Vult ammum hominis ftc prxparatum efje ad Ãrendu iniurias, Ã ^uidem utilt;gt; UtasÃt proximi : alias non expediret aiiam maxillani priebere. C hriÃ¼us prieceptiÃd mcntem declarat^cunt percuÃus in unam maxillam eÃit apud Annam pon^ tificcm, quinonobuertit (diam,fed increpat iÃ¼umde ÃsÃ¤h, dicens: Si male locutusÃtm, teftare de malo : Ãn bene,cur me c^dis f NoÂ« femperexpedit alteram maa xiÃ¼am prÃ¦bere aduerÃtrijs Qr impi]S, C haritas adhi benda eA in conÃliu, quÂ£ docet quid proximo proÃt, qult;eq;tÃ¶tam legem nobis exponit. Videndumetiatn, quidinutilitatemecclefiÃ¦ Ãt. SiutiliornoflrapatienÂ» tia Ãxrit, tequum eÃ ut firamus omnia. Si autem hoc cefferit in damnu eccleÃ^, iam nequaquÃ occaÃoneni demus aduerÃirio in nosÃeuiendi. Ã¼on iubeo autem te reÃrire,quia id no eÃ¼ in pneceptis domini,Ãed uiderit magiÃratus qui gladium habet,ut innocentem Ã¨ mani* businiquorumeripiat. Priuati enim homines gladium non habent, quo ÃeipÃjs tueridebent, niÃi Ã magiÃratit iubeantur,crneceÃitatis cauÃt.Cede in locum aliquem ft potes,ne ilUs des anÃtmÃeuiedi uelpercutiedi. Chri* Ãusnon dicit,ÃflitÃc aduerÃirio, zrpr^beatfeuariji Jilagis pcrcutiendu crc.vnilio ercharitas iddocebit. Sed Ãquis mentem ChriÃi in omnibus ijs ludt uidere, feiat C hriÃum in nobis requirere pauperem Ã)iritum, cor paratum ad Ãagella, modo glorificetur nomen

dei.ChriÃiis ipfc nonmngtMin ceÃit fÃ¹rori aliorum .Si pojjumus aducrfxrioslucnfÃ cm cedendo, quanto meÂ» lius quamfiobuertentes maxillam alteram, peccatum exaggeremusfQuod hic tibi dicitur,ctid in alijs diHu ffto.NamChriflianii etiam nonnunquamlicetpetere apud iudicÃ«,quod fuueÃ. Hypocrita dicit:Ecce ChriÂ» ftianus repetit pecunia, cur non aliam dat pecuniamf er c. Si rem reÃ¢Ã¨ perpendis, etiam repetÃ«do piusproÂ» fÃ¼turus efl malo,ne iÃifitanfa abutt C hriÃianorum be neuolentia, er innocentiÃimosquofque tales diripere. Piusetfi repetit quod fuumefl, nihilominus internant manÃtetudinem feruarepoteft, etiam Ãapudiudicent copareat. Qjtamuis non damnauerim i(los,imo laudo, qui adeÃ´ contemnunt res extemas, ut ne rÃ©pÃ©tant quiÂ» demfl ablatÃ¦ fÃ¹erint.lSIonnunquÃ opus uirtutis fiierit, flquisaliorum tutclam fubierit,nepenitus ab impijt fÃolientureropprimantur.Roc ideo dixerim,necum plerifq; temere iudicetisplurimoru fÃ Â£la, qute pojfunt bond confcientidfieri.

Trdbere in ius.) ita ne obfijkts affligÃ©ti te,ut malis effÃ¨ nudus, quÃ m amittere uirtutem patictiiCf placidiÂ» tatem er tranquillitatÃ©animi piusferuat, etiam fi omÂ» nia fua amittat. Sed hoc rariÃimum apud fanÃ©hs inue nie5,quodiuxtaliteraabiecerinthoftibusueffes. mens C hrifti eft, ut taie quid urgeat, fed uolebat nobii taies effÃ¨ animos.

Cap,V 10. OECOLAMPADII IN tem proximi, tune etiuin hoe utik ent. Tu uidc ut bcÂ» tieÃccntiupoÃis lucrjri proximum.

Tetentiiibste. ) Qjitenuncfubiungunlurbencno UnduÃunt,ncperuerfam fententia inde hduriÃ¤x, NdÂ»t fi hanc Icgem uohtcrimus eoftituerc C hriflianis, ut ont nibus petentibus dare cogdtur,i^i!ur Â£7 ÃtrioÃo petenti dabimus glddtum-E.t plaiquc folentdb dl ijs ed petere, ^ueipÃ dilapident .Vndcinoinnibus his eonÃdendd cÃ ehdritds. Tud profÃ¹iuic nc tu cgcds,alijspo{kd oncÂ» roÃusjud medieitdte futurus'.Ãc necf; tibi neej; dlijs eono fultum erit. Pdulus in Ãeeundd C orinthiorum epiÃnld, rcguldm nobis ponit,dieens: T ud dbunddntidydiiorunt inÃrmitdtiÃiccurrdt. Pidtcjult;eddmd:c]udlitds:lhtintli cct uidere, quÂ£Ãt dlterius inopid, quibus ctidm tu nc^ ceÃitdtibus tencdris. CXtiis emin unqudm omnibus mor tdlibus dcdit,uel ddre potuitfC erlum tdmen eÃ Ine no bispnecipi,ut omnibus dnimu bcncuolu demus.Cupk ds beneÃcere cundis mortdlibus, omnibusq^ qui petut dd ,Ã quid hdbes ddndum:cr pdrdtus Ãts ddre illis,quod tndximÃ¨ iÃ¼is prodeÃ. Ecee deus,quo nihil melius,uel li bcrdlius,no omni petÃ©ti ddt,Ãed Ãepc ÃiÃhutipr preecs noÃrds,longemdiordddturusqudm petimus. Eddeiit rdtione non Heet ebiungere,omnibus, ut omnibus mu* tuii demus,cum hocimpoÃibile Ãit,Ã uelCroeÃ diiÃ¤ti.is poÃideres. Audritid tdlesinterpretdtioncsinuenit, uel fi mduis oeium turpe CdtdbdptiÃirum zy dliorum neÂ» . bulonum. Ndm Hk mox,Ã quis negdrit mutuu petenti, mdiedid

MATTH. ENARRATIO. 78 iudicantiÃ¼umnon effcChri^ianum, crimmifcricor^ dem aut auarum pronundant. Lex Christ hoc non uult,nelt;j; illud uoluit iniugcrc, ut omnibus mutuo des. Animum petit beneuolum,candidum erpium erga omnes. Auerfare autem Ãciem d pauperc,indicium ejl hominis fordidi:zy non communicarc alijs fi potes,du ritiaijuieddmanimieft.VHlt Chriflus ut homoanimu leneficit habeat erga omnes,fed adhibenda eÃ charita tis regula,qult;e docebit quÃ¤do,quddiu, et cui dandu fit.

Audiftis quod didlÃ¼ Gt'.Diligcs prO' xinKimtuiim,amp;: odio habebis inimicS tuum. At ego dico uobis:Diligitc inimt cos ueftros, bene precemini deuouenti' bus uos:benefacite i}s, qui uos odio pet' fequuntur. Orate pro rjs, qui lÃ¦dunt infedlanturuoSjUt fitisfilq patrisueftri ?[ui eft in cÅlis,quia folem fuum exoriri init fuper malos acbonos,5C pluuiÃ¤ mit tit fuper iuftos SC iniuftos. Nam Q dilc' xeritis cos qui diligunt uos, quod prÃ¦' tttiÃ»habetisf'Nonne Ã6 publfcani idem faciunt t Et fi coplcxi fueritis fratres ue^ ftros tantu, quid cximifl facitis câ Nonne amp;nbsp;publicani fic faciunt^Eritis igitur uos perfedi, quemadmodÃ¼ pater uefter qui eft in cÅlis pcrfecftus eft.

Hoc nunc alia lege urget,quain iteru pharifei per^ perÃ m interpretati funt,addito additameto.TsÃfKnep tum uicinum tumproximum meat, lam omnesmorta les proximiÃmt. Et quamuisÃequenterperfecutifint Amorrhieos crc.aduerfus illos enim licebat belltge* rare,qMa iuÃi iUud Ã domino:fed ob id no pro cuiiifuii libidine arma fumenda,fed imperÃ¢te uel rege ueliudi^ ce.Lex no dacet odiu, fed in multislocis beneÃeiem^ Cap.i^ elJÃ¨ijsquiodiunt.lnLeuitico dicitur:Nefismemof iniurite ciuium tuorum. uÃ³nne eÃ¼ diligereinimicum, cum omneminiuriamiuberisdiluere crabradere epc ihrcyutamplius non cogitesfCluinon Ulis beneÃeie* bant, cr qui nonnunquam redarguebantiSos propter pcccatafua,illimoxpro inimicis habebatur. Vt uide^ mus hodie, qmmodo pleriq^ inimicantur pijs : zr qi^ maxime amici funt, hi habetur pro hoftibus. Qjii mo* remimpionangerit, ilium pro hofleexiflimarc folet. Mofespracipit, ut bouem uel afinum inimici rcduco* mus.Et ibi manififlÃ¨ nobispracipitur, ut inimico be* neÃeiamus, tantum abeÃut Mofes pracipiatmalutn nolo retaliare.Iudicem aliquem quifquis habet ft pati* tur accedat, quiq; punire debet .VndeChriflus ad bc* Ãeiendi confuctudtnem trabens nos,dicit:

Diligite. ) SicutfuprÃ aliMfententiasexpofui,itÃ Cr hone expono.Sape nonprodeft inimicis,ut beneÃ ciat Ulis : fed nunquam nocet, ft diligas eos toto corde^ fl ores dominupro iOis, Ã excufesÃiki illorit. Silendo

MATTH. ENARRATIOÂ« 75Â» vfedcndo nonnun^ud etiam benefkcimus-SuntquidÃ¤, gradut hic. Dihgimut animo,bencdicimui ore,beneÃ antmopere, llUqiM apudguofdamminimeuidÃ©tur, difficillimafirÃ¨ futtt. Num aliquem toto corde diligere ttugna res e/l,prte('ertiin ftabeo (Ã¹eris ofjvnfus:fi autÃ© hoc impetrauerimus,flntint impetrabimus ut etiam be neÃciof ei. S^pe bcneÃdmus illis, quibm non bene uo lumus,ut uidcmus in ÃlÃsfratribui quotidte falutantei nosfratres (yamicos,fedfimulant pacem,cr dolum in corde habent. Obfequunturetiam aliquÃ¤do, doaec ma for opportunitÃ©Ãeuiedi obuenentÃ»nterimfemper ran corem feruantin cordibusfuis .IgiturexorditurChri* fhis zj dicit: Diligite, id eftfUeftra peÂ£hra ftnt placida Cr bencfica-Ciuoties cogitamus nos peccatores ZJ ini tnicos dei fie reconciliatos per fanguinem C hrifli patri ccxlefti,indeÃcile moueri poÃemus ad diligendu lt;dios, indeq; oritur charitÃ© in cordibus fidelium. Si uerÃ¨ Â©â¢ ex corde condonauerimus, certe beneÃeiemusproxi* mo'.cognofccmiÃ© etiÃ fratreszyfiliosdei,Z!r'eorum mi feriÃ¤ quifeduÃ¼i funt diabolicaperuerfitate.EtreÂ£liut dolendu de ijs, quÃ m male uelle. Namfi deum diligif, meritoeius creaturadiliges.Rationem autem concilie andifratres Paulus Ro.Â«. pulchrÃ¨ defcribit,quidicit: Nefitis arrogantes apud uofinetipfos, neque cuiquattt malum pro malo redJatis,prouide parantes honefla in conj^eÃ¢u omnium hominum, fit fieri poteÃ, quantum in uobis efl, cum omnibus hominibus in pace uiuentes.

Cap.V 10, OECOLAMPADII IN Â«o uofinetipibi ulcifcÃ©tcsdileili, quin potius date locu Deut.ji ine. Scriptu efienimMihi ultio,ego rependÃ¢, dicitdo minus. Si igitur efuritinimicus tuus,pafce iÃ¼um:fi fttitgt; po ta.Hoe enim fi Ãceris,carbones ignis coaceruabis in caput iUius. Ueuincaris Ã mtdoyimÃ³ uince bono mali'u ^ene precemini.) Exemplum in Chrijio crueiÃ^ xo habeinus, qui orabatpatrem pro crucifigÃ©tibusfCf excufansillos,ÃcdicenslMc.z^.Paterremitteillis,neâgt; fciunt enim quid Ãciunt,

Eilij patris.) EandcmpromiÃionemÃtpra audiuia Ãis,nam dixit ; Eeati pacifia, quoniam filij deiuoca* buntur. lieq^ubiqihancpromiÃioneadiungit. Igitiff rcÃ¢Ã¨ illain commendata Ã C hriflo beatitudinÃ« animad uertamus,crita refiretis patre ueftru qui eft in cxlis, quiq; omniu maximus et potentiÃimus eft,cuius tanta maiejlis, quam nemo non debebat reuereri, llle quoa tidie a multis blaÃphcmatur,eius miniftri conculcantut apeÃimismortalibus, tantam tarnen patientiibabet, ut illos finat uiuere. ScrmoTertulliani depatientia ptd cher eft,quem legere poteritis.

Super iuÃ¼. ) Moueat igitur uos exemplii patris ix ftri,qut diÃimulat tempus, i^unc no eA iudex, fed fix tempore iudicabit.Hue promifcuaillabenefiaaonM bus comuniafiant bonis Ã§y mdlis,idq;ficit dominus,ut omnes ad bene agendit prouocet : ueru bonis omnia in bonu cedut,mali autem indurantur quando projfieran tur,zy in fiua impie tÃ¤te putÃ tfie gratos efifiedeo.

Si dilexeritis.) Antea admonuifcopum i^iusfer^ moniscjje,lt;juod C hriÃiis multo commcndatiorÃ« ui tam cÃ¼inmcndat ^uÃ m populu! uiuere foleat. Didt,lt;]ui4 dccet ut uosfandioron uiram agatts lt;]uÃ m cÃ¦tcri, noÂ» lite eÃe ita dÃ©gÃ©nÃ©rÃ©s,quia Ãrtes mÃ¤ites fÃ¨rtia fÃ Ã«hi deÂ» cent, Deus interim non prohibct quinamicisbeneÃÂ» das, fed iamrecepiÃi mercedÃª.I^eq^proptcr regnum caelorum bencÃds,fed quia amicus cA .DcuinÃgt;'eclti, cr alibi mercedem habcbis.

Publicani.) Fadiintidipfum latrones, quifuntami d interfe,^:;- Ãrcs femututi iuuant inÃctnoribusfuis. IgitMr erit charader chrifliani hominis, aliquid habere quod uulgus hominum non habet.

Sitis igitur.) NoÂ« eft talis perÃdio ut nihil omniÂ» tto nobis de fit, or ftcut pater efl per omnia perfldiÃiÂ» Â»Â«KJ : fedpro noflra inflrmitate cr uirili laboremus,ut illiflmilesflmus.ztX quomodo perfiÃ«his efl,mifcricorSf pius crc.erga uos,fimilia imitamini, or kabete animu paratum ad beneÃdendum omnibus.

Ttenditc ne eleemofynÃ¢ue ftiÃ¢prÃ¦ftetis corÃ¢ homini' bus,quo fpecflemini ab illisÂ» ip'S Alioqui prÃ¦miÃ» nonhabc' tis apud pan e ucfti u qui eft in cÅlis â¦

Dxfuperiori codone dididmus,qualÃ« C hriflus uelit populÃ¼fuu, nempe multÃ´ fandiorc hypocritis

pharifeis, atij; uulgo hominu qui extema cStentifunt iuflitia, cr internÃ¼ non admodu curant. ChriÃus unit ' haberepopidum perÃÃ¤iÃiinu,deoq; uerÃ¨ confecratuÂ» PrieÃcripÃt multa qute nunc clartÃ© interpretatur. Au diuimus beatos eos ejjÃ¨ qui mudo funt corde,cj-qui hu^ iu/Ã¯nodi funt, deuin uidebut. Htec mundities cordis pof fideturÃ nobis,ubi omnia fimpliciteragimus,Z!r in ue^ ritate Ã^eilamus in deum ipfum magis quÃ m ad homi* nes.Requirit igituream munditiam in omnibus no fris operibus,ftuedandÂ£finteleemofyme,fiuecafiigÃ duin fit corpuSjfiue orandu, ut cognofcamus nos effeferuos dei,Qrnon hominum. Praeterua ffeÃ¤emus addeunt ipfum,Ã quo remunerationem expeÃ©hmus, nbsp;nbsp;non ad

homines, quant uilli nosgloriÃcent pro noflrisoperi^ bus. interbonaoperatria potiÃimiirece/enturmagis frequÃ«tia, nempe eleemofyna,ieiuniu er oratio.Eke* mofyna pertinetad dijfenfationem Ãcultatum noÃra* rum. Et dum opes nomino, interim no excluferim etii alia dona diuinitus conceffÃ homini, quibus inuatuf proximus,fit uel eloquÃ©tia uel confilio Qyc.Ã¯n fuminat quocunque modofubuenisdeftituto, eleemofynadid* tur.Dc nomine no contÃ«dimus, fed hiec uox de extef* nisfirÃ¨qult;e largimurpauperibusdicitur.ieiuniu uero ad carnem pertinet : unde teiunij nomine oinnes caÃi* gationes corporis,fiuc humicubia,quÂ£ 4 Greeds

dicuntur,fiueperegrinationes,inedue,uigt* Im,^c. quibus rationibus corpus in feruitutein po^Ã rediÃ¿*

MATTH. ENARRATIO* ge redigi. Sicorationis po^irmo nomine comprchcndiÂ» mus eu quÃ¦ animurn ad diuina fubleuant,ut in leÃ¤ioni^ bus er gratiarit aÃ¤ionibus,quando mens diuinis rebut occupatur, Ã¼ae potiÃima opera Ãunt, quibus Ãe C hriÂ» Ãiani iure exercÃ«t.nuÃ¼us tarne Ulis abutatur^ne merce de careat.lnflruit igitur nos de fingulis,quomodo eleea moÃynam demus,quomodo uerÃ¨ieiunemus,er quomo do oMtio noflra deo placeat,er didt:

Attendite.) Nonfimplidter prohibetelcemofya namdareincon/Ãti^lu hominum, hoc enim nihil malt in fe habet. Supra dixit, ut uideant bona opera uefir^t fed hac coditione quÃ¦ adieÃ«h eft,utfÃedcmini ab itlPs^ Studium oRentationis prohibet : uult ut caueamusi peÃimouitioinanisglorilt;e,ut cupias celebrariabhoÂ» minibtts. Satis nobis fit ut celebremur Ã domino. Serui dei fimus, non hominu. eH nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hoe peccatum nufis

quam nonÃmiliare ijs qui uidentur nonnihil profidfjÃ¨ in uirtutibus,et firÃ¨ qui habiti funt fanÃ¤iÃimi,fua ope^ raperdunt, quia iÃi cogitant Ãolum, quo uideantur ab hominibus quibusauxilio funt, nonquoplaceant deo^ RiaximacerteiaÃ³}ura,iitani gloria mercedÃ¨amittere. QitantopluriseÃ¼celebrariÃ pÃ¢tre cÅlefti, quÃ mab homine,cuius iudiciu ÃÃ¼ax eft, qui fortajjÃ¨ etiam te iu dicat quafi uanlt;e gloriÂ£ ftjtdiofum,crlongÃ¨ aliter in pe Hore opus tuum probat, quant uerbis exprimÃ¢t. quaa re db illiuj pendes iudido^Vide potius patri calefti pU Â«CÃtjCz to(KS iHi datus fis, qui nouit cor tuum terfiti 1,

Cap, VI f. IO, OE co LAM PAD 11 IH Ã¤dhiefcris uero corde, honejhbit te in dieiudici],necliK cor am uno Oquot; lt;iltero,fcd coram omnibus angclts fuu.

cum pr^ftas eleemofynam,nc tubis canatur ante te, quemadmodum hypocritÃ¦ fachint inconcilÃ¯abuli's,Ã´^ in mciSjUt gloi ificentur ab homim'bus. Amen dico uobis,habent mercedem fuam.CÃ¦terum cum tu prÃ¦ftabiselee' mofynÃ¢, nefciat lÃ®m'ftra tua quod facit dextera tua,ut fit tuaeleemofyna in oc culto, pater tuus qui uidet in occub tOjipie redder tibi in propatulo.

NoÂ» Ãicrunt tarn ftulti pbttripei, quod huiufmodi pompa uti folcrent,fic tarnen folet defcribi hyperbolic cSis,ut amplum jhidium magnificandoru operum ex* dudere poÃit.Namqut Ã¦ternam memoriÃ Ãudent hit* bere,etidmÃ non adhibeiinttibicines,magis tarnen fiut opera populo decantari fÃ®ciuntquÃ m abÃcondmtâ.nt quorum numero funthi qui in marmoribusinfcributd nomina Ãua,cr ea qme dederuntin templa, uel in eleec mofynam,ijÃcimmortalitatemuoluntajJequi.Audi* uimusnuper GcÂ». lo. quomodo dcusÃtccenfueritiÃ¼i!) qui turrim Babel extruxcrÃ¤t. Item quod Saulem rege ob eamcaufam reiccerit.Vndein pfalmoft.Grjecilec gerunt, otj Ã´ Ã¢iÃ { J}ilt;rnsgyna-â^ osÃ©e (MÃÃ§uTftc-fta-Litp, hoc efl, quoniamdeusdiflipauit ofla eorunt

^hominibuspticcnt : cum Hebr^ habcant,drcunt iantiHte. Ab hochypcrbolico modo non oportet abÂ» horrere^cummdximÃ¨ in prophetif fepiÃime occurÂ« rat. Didi, Non utor tuba,propterea non prlt;eult;tricor hoc pr^ceptii. Satis fi coduxeris alilt;iuos,qui opera tua magnifids uerbis depriedicÃ©t. Diets prteterea,Vbi hy pocrita; idÃcerut, uifi funt ab omnibus: ego longe aliÂ« ter ago. Hypocrite ft tarn benignis pedcribusfidÃetf uh(j;ali/stemporibustalesfeetiÃ¢ exhibuijfent poupe ribus.fed uidenttbushominibusfimularuntfeejjÃ¨ualÂ« de mifericordes,e^tali Ãgt;ccie depredabant alios.Hec eÃmercesiUorumdd ejfnuUacft mercestllorum,^uia

I Â«on quefierunt folidammercedÃ«:habeantigiturilLitn uanam,imc) iam premium fuum receperunt.Hihil iÃ¼it debet deus, ^uiafua opera non ÃcerÃ¼t ut deo placerÃ«tt fÃªdfiib pe^re ftmularunt fe effe bonos.

Dextera. ) Nequeftnifira negue dextra ali^tddfci unt,quiainisfdentia nonafenbitur. Eflfententia:Ne apud tdpfum magnifÃ¶dM opera tua:fuffictt ^uod aniÂ« mus tuus Ãgt;edet gloria dei: adeÃ´ occultu ftt quod Ãds, ut ctiÃ¶ teipfum loteot.MalÃ¨ igitur Ãduthi qui dicunt: Tot ertanto /edfti opera crc.noftrum non eft ftc dinu merare opera noflra.

In occulta.) Expofttio iÃ¼iusdextere crfiniflreefl. Vtdtdicere, occulte crclÃ¤mÃdof : non tarnen ftc ocul lÃ¨ cr cl4m,ut uelis abfcondere ab omnibus,fed ne uelis in eo gloriari.Celebranturalijt dids^in magno honore

Crc.Refpondet Chrifhis: Pater reftituet in die iudidjt finito alijsuanamgloriolam. Ne^ue dubites quin on* nia opera coram deo clament, cr indicent fe. Eleemo* fynaenimeÃquie recipit in fedcs beatorum, etiamfi tuiÃ¯ludignores. Proinde reÃ-enemus animosnoflros, ut mundo corde ficiamus quicquid faciendum eÃ, id^ ingloriamdeifolum, zS'UtiÃ®itatÃ«proximi. QuodaUte adopesterrenasattinet, poÃTadicit,ne fimus foliciti admodu. Properat iam ad alia opera,O' docet ut fie ft* mus inflituti, ne orando cupiamus placere hominibuSt fed ipfi deo,qui preces no/iras folus exaudire poteÃ.

Et cum orauehs, non eris quemad' modum hypocritÃ¦. Nam illi fblent in conciliabulis, 8C in angulis platearum ftantes orare, quo confpicm fint homi nibus. Amen dico uobis,quod habent mercedem fuam,

Uypocritit omnia fÃ ciÃ®it ad oÃentandum,quafi fnt udlde religio fl. Plus operie infumendum, utqult;t ftei* mus, animis exequamur, quam uerbis ampliÃccmus-tJemo ignorÃ¢t qtÃ¹d fit oratio. Generali autem nomitK fub oratione comprehenderepoffumus alia Ãudia,qtd* busanimus iÃ¼ujtratur cumloquiturdeoinledionedif uinarum fcripturarum,in gratiarumadionibuso^â I terum uidete quod eradicare nitatur fludiÃ» o/kntÃ¢di. b^ihil mali habetpftBere coram populo,fed ad oÃmn tionem cancre, o qutcÃiim expietate fÃ cere, hoc ne* i - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;qua*

MATTH. ENARRATÃO. 8j iqudquÃ¢reltgiofumefl. FortaÃenoninangulispUteaÂ» rum orarunt,fed in templo.nam C hriflus Ãudium oÃm tanJi ante oculos nobis folum proponit. Etiam f iÃ¼i no fiant compotes uotorumfuorum,non curant,folummo do Â»t laudentur ab hominibus,o-habeantur in numero piorum. Interim difamus,debere nos adorare palrem cÅlejlem,ey no alium quemcuncj; fanÃ©lum. Si Ãudium oÃentandi prohibetur, uti^ alia prohibentur,lt;jue glo rÃ¹m dci minuunt.

T u ucro cum oras, introito in con'-claue tuum,0^ occlufo oftio tuo ora pa trcmtuumqui eft in occulto, SC pater tuns qui uidet in. occulto,perfoluet tibi inpropatulo.

C hriÃus non freit tale prlt;eceptum,ciuod nuf^uam orare oporteat qu^ in cubiculo, fed uult animum eÃe quietum et tnmqutllHm 4 Ãrepitu huius mundi, ut agal fecum fabbatum.Hienimquiincubiculisfuntftjuie^ fcunt,crnonhabent totinterturbationes.ua nosom^ nes uagM cogitationes orando, quie infipidam reddunt orationÃ©jcaueamus.Siue in templo cumal^s ChriÃiat nis oraueris,Ãuâ¬ etiam folus,hoc potiÃimum cogita ut fis fblus, nc alij tcinterturbÃ«t.Scipio fenunquaminus folum cjfe, quam cum eÃet folus,Zeebot :fed hoc pro^ pter frequentescurax quas habebat.Omnesprophame cuTie omittendefunt ,crquicquid mali nos uexat reim

Cap.VI IO. OECOLAMPADII IM ^ucndu efl:in mente pur a uÃ¤ montem dei afcendÃ¤mus', utquietÃ¨ cum domino lo^uamur. cLiudc idnuM tuif, dtÃ¤um efl etiam ad cuflodiÃ fenfuum. Senforia,ul ocu^ li ctrMreSf/irÃ¨ funtÃcut ianua mentis,ut per ea quit ai den!ur,intromittantur ficutper ÃneÃrM.lmaginatiiut Crexcogttatiua,ut pbilofophi dicunt^uis Ãepe abducit nos. igitur 4 uanitatibus auertamus oculos noftros, alioi non intento animo orabimus. Si hominum nugof attendit quifquam,o-orat dcum,indicium eftattimimi nus religioÃ .Paret Ãbi homo quietem Ãtb hora orandi, fenÃis ab omnibus cupiditatibus amoucat, neq; cupidt uidcri ab hominibus. PeÃima res eÃ uelk placerc hoini nibus, z;- contentus eÃe ca laude, etiamÃ nonÃs piuS. Tuns,emphaticediilumeft. Habesbenignupatron, qui omnia uidet, ad quem alium ibisf V idere in occuh to, esi audire preces. vÃus auditum compnehendit-Omnia deo co/Ãicua Ãant,et nuÃÂ£ tcncbrÃ¦ apud ilium-O mnino perÃncuum erit te ÃdÃe uerum miniflru dei, qui nonÃcruieris hominibus,Ã:dpotius deo patri.

Verum Orantes ncfitis rnultiloqu* ficut Ethnici, putant emmfore, utob multiloquium fuUm cxaudiantur, Igitur eftjciamint fimiles iftorum.

Excludit aliam Ãidtitiam uulgarium hominutn,qnt putant deum poÃe demulceri prolixitate precum, nerborum elegantia, uelornatu. UauidcmusfuperÃi^ tioÃdosquofdam Ãbi/pÃs ita blandtri - Preces uenedf

MATTH. ENARRATIO. 84 ttfjrduÃ¼/iruorefunt, noninmultiplicjtione uerborÃ¼, Kodo afjiiliii fint prolixi crfynceri, nihÃ¤ refirt lt;juiÂ» bufcunij; uerbis profrres id guod petic fi iu/h d deo pe tii crdiÃ¿td,exdudKns. Gattes ftiiltos deos Ãbi /ingut, ^ui cantu m!dcedntur,crmulti!udincorationum,0' perfuddetÃbi,ft tot crtantddixeris,exMdie)-is,mÃ¤gis fonum nerborum,(judm rein ipfam craffÃ¨Ã³ius ieflimait tes.HdicÃulta opinio apud uulgus hominum.Pldto er dlii philo fbphi agnoucrunt deitm in fpirittt cjje ddoran duin:etfi tjuidamphilofophorÃ¼ inuitu aberrdueriftt,ut Pythdgorici-.etiam qtadam ex Pldtonicii,^uiputabdt orc neqiagudm ejfe orandnmicr iÃM ordtiones folunt efje fdnÃ¢i/Ã¯imdi,qult;efiunt db ijs qui plunÃ¨ carent mate rid, (^ficexcludere extertiam ordtioncm uoluerunt. Chri/lus dutem non fine caufaexcmplum Uhus profit tit. Qui fuperbifunt,ercrcaturdm dei infiimant,qudÃ cdro non pof it compardrij]igt;iritui aliqud inpurte, non miruni quod indignum ordtionem dicanteÃe, qtue ore Crldbqsfit er c.idem iudicium efl de multiloquio.Ali^ numerum Houendrium,dli/ feptendriÃ¼ elegerunt,qudfi deus quoddin modo hifee numeris ddiuuetur.

' Similes.) SpeÃ¤emusquomodoChri^utipfeordÂ» uerit,erquomodo Apofloli,er illos imitemur,utilli imitdtores funt ChriÃi:/ed in omnibus ijs nonfttfludiÃ®i ojkntandi. i^ihil enim pijs dn:iquius,qudm pdtrem cx leftem celebrdre perpetuÃ¶, er corda ihorum orabunt, .er nuÃ¼usfiniseritdÃviluum.

Nouit cni pater uefter quibus rebus opus fit uobis pn'ufquÃ¢ petatis ab illoÂ» Idm anted tkcreuit deus, quidnam fit nobis datu* rus. D'icis: Quare oratur, cum antea ficidt id quod pet timusf NoÂ« ordtwâ ut nefi:idt,fed ut nos eius ^neficen tidm nidgis d^nofcamus, grdti fimus, cr donis eiuS bene utdmur.Kultdfiituit prtetereddeus orantibus ft ueÃ¼e ddre, qult;e nequaqudm ejl lUuddturusqui prÂ£ fu perbid gt;nentis,cr pro: merd ignauid nolunt ordre,Or9 fie pofihdc fimusitd tepidi. Priefertim qult;edd fdcrd pertinent,ordtionibus impetrarc dcbemus. Pc/efijpieH tidm d deo,cr ed ddbitur tibi.

MAgndpdTS noftrie filicitdtisconfifiitinrejref nandd ipfit mente:imÃ³ mente bene reformata, totus homo redÃ¨ habet. iam in mÃªte infiituÃ«^ hoe po tiÃimu ffieÃ³kindue^l, quomodonos gereredebeamus trgd patrem calefkm. Petenda enim ea funt,quie mdf tcimÃ¨ profunt:id fieri fokt in orationibus, per quas deo fiimiliares efficimur. Kulttc autÃ« fiipcrjiitioncs in preci bus irrepferÃ¼t,quas C hriflus hic emÃ«dat.Dicit igiturt Adhuncergo modum orate uosÃ¯ pater riofter,qui es in coelis,(and:ificeâ tur nomen tuurn. Veniat regnum tult; urn, fiat uoluntas tua,quemadmodum (n ccelOjfic ctiam in terraÂ»

MATTH. ENARRATIO. tr gus,quod multitudinem ucrborum,uel ortututn litten* dit, ijuando deo loijuitur/cd uidete uos quid fit precan dum Ã deo. Apoftolus eÃ¿- dominus teftantur ignorarc nos, quidnam petere debeamus : planÃ© ignoramus illud,nift d f^iritu diuino edoÃ¤i fÃ¹erimus .Cl^i/his autÃ© probe illuddocct. Sed multi etfiuerb4teneÃ¤t,nonduHt tarnen perfuafum habent hocpotiÃimum 4 deo peten* dum,quod fit dei uoluntiu: uttdefit,ut nihil minus Ãd* ant, quÃ¹m quod orent tempore precum. Neq; magni* Ãdut nomen domini,qui quotidie peccatisÃ muculÃ t: neque petunt ex corde ut ueniat regnum dei, qui in fe* ipfts nomen dei non fandificant. Porro quumuis uera; preces fola mente fiant, uerba tarnen quiedam etiant prÃ¦fcripfit C hrifius, no quod cogat nos fernper ad cer tarn ucrborum firmam, uel quod in ipfts uerbis exter* nii qujedam uisfitfita, ut quibufdÃ fuperftitiofis uide* tur,fcd quia ea hominu ed infirmitas, ut firÃ¨ petamus qult;e indignafunt, er qult;e parum conducunt,idco ex* prefiitqualia fintanobis petenda. Etiamfinonhifce uerbis fernper ores, perinde erit fi aUjs uerbis precabt* ris,quibus ufi fitntPfalmifta, Ã§rPropheta;,niodoin eandemfententiÃ¢ conueniant ea quie tu oras.Nam om nes preces pofiunt firÃ¨ iniHas reduci, et cotinenturont nia in iÃis quie oranda funt, uel fi ad deum ipfum re/fie xerimusaiel etiam fi ad nos.Vt autem in alifs orationi* buspraÃrifolemuSfid er in hac oratione uidemus,

tioHf Ã¤ominicd fitiiprolixos, oh id non eA neceffdriS Ã¯ttdwtiusimmoremurin expofitione. Expedit habert unMnceftdntiAiufpetitionisnormdm.KesdutemiÃit no dgitifr dijjgt;utdtionibus,fed aljÃ¨Ã©libus puris. Excitdti tur ajjvÃ¢uf, fi omnÃ« jjgt;em in ilium pofuerimus. Jam ne occurrit aliud nomÃ«ijuo magis a^Ã©lusnoftripojfuttt excitari, guÃm nomine patrif. Deum patrem appelU ntu5,zyomnia bona deeo nobis poUtcemur.Qj^i pater dignatur ejj'e,ne^uaquam mortem filiorum fuorum pt tit, fed potiusfalutem .vtinam initium i/Ã¯iuforationif poffemus toto corde orare. No oramus quemadmodn iud.iei ZJ- gentes, quietiam coÃtentur deum caelum (7 terram creaffe-.fedpatrÃ« dcum uocamus,quia nos iiitn eÃe Ãlios cognouimus per lfiritum-,qui dcdit dicere ex toto pefiore, i^bbapater. NoÂ» eÃcuiufuis tales uoces ex alto peibore dicere, fedeorum folumquiffiritudei tiguntur,qui^ fciuntdeum curant ipforumagere.

fap.t IÂ« Malachia increpat dominus quod eum folum uerbt! colerent,ey dicit : Siego pater fum,ubi honor meus! ubi amor! Agnofcite igitur iÃ¼um ZT honorate. Printif igituruerbo, nempe patris,excitantur affÃ¨Ã¢us noRri, CreÃacÃ dicas: Rex regu m, dominus dominantiunh pater omniu quÂ£ in caelisÃtnt ztr in terris arc. Etiant fatantaliadicerepoteÃ, feduero corde nonpoteÃdi* cere, Pater naÃer,qtda tales aÃrÃ¤us no habet quern ue riÃliftiosC hriÃiani,qui agnofdmus nos eÃe redent* ~ nbsp;nbsp;ptosper ChriÃum lefum, qui natura filins dei cÃ¼, per

^uem cradoptionisgrÃ¤tiam fortitifumm, longe aUo dcuin patrcm coliinuf lt;]iMm cÂ£teripopuliy^ni Honfuntuocati per filium eius.lÃ¼e filiusdeidcditpoÂ» teÃ4tem ijs qui credunt in eim,filios dei fieri. Cognito hoc qttod donauit deus pater filium fiuum,cor no^rum totuin rapitur erga patrem.ut optima fiducia orare poÃimus,quod nequaquam fumusdereltnquÃ«di.

C hri^ius docuit orare,Pater meus : fed ut cbaritate no bis maxime comendaret,dicit notier,ut ficfiaternita* tem inter fuos difcipulos cociiiaret,qui fifcirentunum patremiticalis habere, zy utferuarentpacÃ©crunaÂ» nimitatÃ«inter fe maioriftudio. SicÃ¦terosprofi-atria tiM Â«0 habemus,quomodo iÃ¼um patrÃ« nominabimusf fides er charitM in hoc pulchre tuybii comendantur.

Incoelis.') Non folumhocad gloriamdei/fieÃ©iat, fedetiamnosadmonemur noftr^e dignitatis. Supra fe pius audiftis,patrÃ« in ccxlis nobis redditurupremiu. Spesnoftra rejfiiciteaqult;e nondum apparent, er ad illaqueinccelis funt. Non fumus ex eorumnumero, qui priefentiafi)lumreffiiciunt,nequead carnalempÃ trem animus nofterjfieHiat, fed tota /fiescoftatin ifiis inuifibilibus.Alif interprctantur,qut es in coelis,ii{ eii, qui es pater cxleftium,id eft fanÃ¤oru, ut cÅlifint cÅÂ» fefteserfanÃ«iidei. Non reifciopiamillamcxpofttioi tiem,fed malofimpliciorem. Hocomnibus modis agit Chriftus,Ht antmum noftrum euehat ad fumma.Nunc erdineponitpreces.Sunt que ad gloria deipertinentÂ»

Crfitnt quÂ£ ad noÃ¼ram utilitatem er neccÃitattntÂ» V num in tribui iÃ¼is cu{gt;iunt,qui fandificatum nomen petunt : uolunt etiam regnum cr uoluntatem domini fieri.Dicit:

Sandificetur.) Per nomen inteHige, non nomen ^uod fcribitur,fed celebritatem nominis dei cr glorii' Tua gloria fandn fit apud omnes mortales,tu lauderif (y pricdiceris ab omnibus: fic^; omnino toUiiur no/hi fuperbia. FcrÃ¨ petimus,ut nos comendemur ab homÂ» mbus:et ita exploremusnofipfosprimu.quia in hoeeÃ noflrafilicitafjfi domini gloriaubii^ llt;Ã¢idetur. Sitne ilifiectur nomen domini, non prophano modo uel uii gari.Ab angelis etiam difcimus hancorationÃ«, qui in 9fa.6 Efaiadicunt: Sanilus,fandus,fandus,dominusexer atuÃ¼, plena omnis terra gloria eius.id efl,fis fandifi* mus in omnibui,nemo de te male fentiat,uel loquatur, 9mnia in gloria tuÃ¢ cedant,ey in calo ey in terra-

Veniatregnum.) Ciuomodoigiturfandificamus nomen tuumi Ita ut regnes in omnibus, ey tu fis rex regum. Non regtet in nobis mortakpeccatum,quod hadenus membraifln fibi uendicauerat,fed tudeusre^ gncs in nobis,(y omnia tibiferuiant. Nemo tibicotra'gt; dicat. fiamus igiturferui dei. Oremus ut regnum dei ubiq; augeatur,id ed, ut omnes homines deo feruiant-incipiendu aut efl in nobifipfis, ut nos totosdedicemut deo.Seruiant membra noflraiÃ¼i, tunc etiam opus Ct quicquidnodruefldeoferuiet.vbi efl regnuChriflÃ¹

Hifi Â«Bi deo puro corde feruiturf NoeR hie perÃÃ¤unt rcgHMmdci in hoc mortÃ¤li corpore : cum autem freie adfreiemdeum uidemu5,tunc adefrt.Kunc precamur ut C briftws regnet in nobis,[ed non contenti fumus dia midu iBd frlicitate,lt;juia petimusperfrUum beatitudii nem, ubi dominus rÃ©gnÃ¢t cum fanÃ¤is fuis.Veniat igiÂ« tur regnum iUud, nelt;ji aliud cupimus.Cupimus utomÂ« nes uerbo tuo pareant er imperio. Apparet in bis uer bis,quod pauci bono animo hoc pctant,proinde no mi rum infipidasnoÃrasejfr preces.vbi regnabit Chrit Ãusquando tuauoluntasfitf Ideofequitur:

Fiatuoluntas.) Qhiin cÅlisfunteriamfaniUfiÂ» cati,nihil gratius habent quam ut uoÃ®untatÃ« tuÃ¤ perftÂ» dont titaer totus mundus in hoc laboret, ut etia ipfe tuam uoluntatem peragat,ficÃ³; nomen deifanÃ¤iÃca^ bitur.Ex hoc cognoÃimus officiu noflru,quodqi opus noÃrum ejjc debeat. SpeÃ¤emus hue ut nomen dei cele breturinomnibusoperibus noÃris.Alij incÅloerc. id eÃ,in mente er corpore exponunt. Alij:Sicut in bo ms qui ChriÃum agnouerunt,ficinifrqui non agnoue runt, infuper obferua : in his omnibus dicitur, nomen tuum,non noÃrum:regnum tuum,non noÃrum:uolun tas tuafiat, no noÃra. Etiam C hriflus ita precatus eÃ, utuoluntaspatrisfiat,nonfua:erbiccad gloriamdei pertinÃ«t. NÂ«c proce(iitdlt;ic4^KifcÂ«Ã®indigcrattÃ®.OpMÃ® eÃ nobis bonis quibus ÃuÃentemur : deinde opus eÃ ut mala auertantur, qua^ deus Ã nobis auerterepoteÃ,er

CapÂ»Vl lO. OECOLAHPADII IN prout dmmÂ£ no/lrlt;e conueniut,tempert(re:crifti prt/ cationeso'Ã¤eprecationtsÃunt.

Panem noftrum quotidianÃ¼ da no bis hodie : ÃC reinitte nobis dÃ©bita no' lira, Geut Ã´tT nos remittimus debitors bus noftris : amp;nbsp;ne inducas nos in tenta tionem,fcd libera nos Ã malo(quia tuQ ellregnS, amp;nbsp;potentia, ÃC gloria in iccu laleculorum) Amen,

* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ObfecrdmuspaneiUnm fuperfubjhntialÃ©.,meÂ»tÃ©

potins qu4)n liquida panm interpretantesjd ximu pane. Et per hodie,qnotidianu intcHigerepolJÃ» mus. duomodoenim nos homines fubfiÃerepoteri* mus! proÃÃ¤k no noÃris uiribus, neq^ uirtutibus,nelt;^ ingenijs, ncq; labonbus,ncq; folo externo pane, fed in uerbo dei.tpfcigiturChriÃuspaniscoeleÃiseil z^uer bum dei per quod caelum erterra condita funt, erpef ipfum conferuantur omnia Ct;-conÃÃunt. dÃ¿itconÂ» ftÃuntin fuanatura,necelfeeR uerbo deiconft/iant^ Igi:ur opus maxime diuinagratia,cruerbidei aÃtÃtit tta.Et panem cocleflempetamus,ut Chri^us fit inpeÂ» fhribus noÃris,ipfe nos regat erpafcat. Sdat etiÃ ho* mofenS alia rattonepoffe fubfiÃere,ideo magnii deft* derqspanisiUepetatur. duauis interim eaquÂ£quo* tidianisufibusneceffaria funt, nihil impedit utqu^ra* mus Ã pÃ¢tre cceleÃi,fedprimu regnu cÅloru inquira* mus. tgitur panem caleÃÃ¤ ex animopetamus,ctr deft derantet

GÃ©rantes [mus lt;eternorÃ¼ bonorÃ¼,cr (hiditon fit confer iunde iinimÂ£. Si enim ChriÃiispro nobis,i^uiscontrei ttosf SÃ¼lle cibat, quit Ãmem immittet f Snperfubftaa tialis panis quotidie nos conferuat. Et addit,hodie, ut toÃ¼at folicitudinem tnentium no/lrarum,utijuotidie precemur,ne cogitemus quid /iiturum po^i decenniu, uel uiginti annos: nefeintus enim ft tot annis uiÃ©lurifuÂ» mus. Sipetimus panem,uel fuflentationem corpoÂ« ris, uidcamus ut folum habcMus uidum zy amiÃ©lum -Petamus potius ut anima habeat cibum cÅlefÃ®em unde uiuat. Potro propter peccata noflra indigni fumus,ut compotes uolorum noflrorureddamur. Vult deus reÂ« mittcre peccata noflra,fed nos multo durioreset impla cabiliores deofumus.Vnde dicit:

DÃ©bita noflra.) Cotraximus multa peccata,quÂ£ hie dÃ©bita uocat, propter que meruimus danttri,fepel{ri, (;r detrudi tn inflmu.Pilq fumus eterne mortis,hocq; propter peccata noflra. El quÃ¢uisfciamus remitti deli ffa noflra per C hridum Iefum,nihilominui uult pater caleflts ut oremus per Chriflu. NififidÃ© inChriftu ha buerimus,nequaquÃ¢ toto corde orabimus.NÃ dicitpi^ us, dimitte dÃ©bita mea, fed pro omnibus orat .Etfiin pfalmis inuenietis Ã Dauid diÃ¢u: Miferere mei deus fe cundti magni mifericordiÃ tuitquod tamÃ« orat, no ut alios excludat,fed fe pre alqs dicit maiorÃ« eflÃ¨ peccaa torÃ«,id^fumma humilitate.Nemo efl q no multispee catisobnoxiusfit. ValeÃ t NouatianietCatabaptifle.

lounnes in epijkla fua i.Ioan.i.dial:Sidixerimufi' peccatu no hlt;tbemus,no(ipfos fÃ Oimus, et ueritas in no bif noneR.Iteminuenis etÃ¹m tarnntiferoshomines, cjid audent diccre,non opus illis efjÃ¨ oratione. C hriÃui prÂ£[cripfuillud,ut agnofceremus femperin nobis ali* ^uid efjc pcccatorum:ideo^ femper orandum,quÃ´ ilbt dimittantur.

Remittimus.) Repetit iOud, cr lt;}Ult;iire iniunxerit adeo churitatem maximi Ãciendam effÃ¨tUperte ojknt ditur. No uultutodiantfefe homines inuicem, etiamfi ofjenfi db alijs.Propter C hriÃum, qui multÃ plura re^ miftt,remitt4mus nosulijsinnospeccantibus. Nulluf eÃquino habet peccatdaliqua.Certumindieium chi* ritatis dei erga nos, quando dimittit nobis peccata no* flracrc.

Nf inducas. ) Deinde qiÂ«a imminent quotidien^ la,funt pr^feiÃ¼ia mala,et fequHtur,in hac uatle lachry marum in laiÃ§cnnQÃÂ» fumus,cr nullum momentÂ» habemus,quoftmus fecuri. Hoc magnum efl, ft non ingrediamur in tentationem,idefl,fi non uincamuft cum tarn uarijsmodis fatan nos inuadat. Ã®^efts puftHo animo, fed forti: nihil potefladuerfumtc, ft dominÃ© tecti eit.videne fuccumbax in tentationibus. C hriUns etiam tentatus efl, cr multi fanHoru. Si non effet ten* tatio,neqi effet uiÃ¤oria.

A malo.) SatanbicftgnificaturpottÃimu,qui tntd tamalanobisÃcitquotidic. Libera pater Ã maligno, qui

MATTHÂ» ENARRATrOÂ» 8^ qui freit nobis negotiu,qui^cupit nos impedireÃ rc* gno C hrifli.Cupimus igitur ab hoc malo liberari : zy ita firÃ¨ omnes ueteres expofuerunt. Seio etiamquid neoterici dicant de iflis uerbis. infuper feiamus uigilaÂ» re boÃem noflrum, ideo admoniti fimus, ut qu^ramus auxilium.Ob id adiunihefr fequens particulaad cona Ãrmationem jpei noÃrÂ£.

Tuum cÃ regnÃ¼.} Ciwa tu uerÃ¨ rex es,crpotens fuper omnia, bona fiducia fumus preces noRras non ejfrfruflrÃ¤das:cr hoc fonat amenumo no dubitamuSf quin preces noflrÂ£ tibi fint grata;. Qui pij (unt,habet orationÃ© in quotidiano ufu.EtÃ uerÃ¨ agnofeimus deÃ¼ patrcm,proftÃ¤o multoardentiusorabimusCTc.

Proinde fi remiferitis hominibus er ratalua,remittetÃ¶0 uobis pater uefter cÅleftis, Quod b non remiferitis ho' minibus errata fua, nec pater remittee errata ueftraÂ»

Prieteritis omnibus alijs, hoc maxime charitatem inter nos mortales conciliÃ¢t, fi inuicem remittimus pec cata. Et iterum unit c hriÃus,ut pacem feruemui inter nos mutuam,cralter alteri condonemus dÃ©bita. Nemo fit iniurite ftbi frda; memor. Sunt nonnuHa emendÃ¢da, fed citra inuidia rancorÃ©. Supra indicauimus,quate nus bona freiendafunt pro malo. Vultis oralionesuea flrM ejfe exaudibiles, cr ne fruÃra oretis, bene freie tis proximisucflris,z:rpeccataremittetiseorum. Staute

Cap.VI TO. OE co LA MP AD IT TM uosduri fuper hatte terrain fÃ¹eritis, netjua^uam tenia gnatn inucnietispatremin coelis. Polfetquisinjirre: Propter oput meumdeiisdimittitmihi peccatuttiett, igitur ex operibus lujiitia. 1 ndicatti ex lÃ¼is quÂ£dÃ¤ in* dicia eÃe Ãdei, non quod deus dcbcat tontam libcralit-t tern ex operibus iftis,fed quod nos certifimus de remif fionc peccatoruin. Siigi^urmihi nulla fides-,neqi eHid fperc mihi reinitti peccata,ni[i itelim meiplum feduceÂ» re. Si nulla in me charitas,quidjjrrabo depatre i No* dum pater esl,quia nolo commendatos habere fratresÂ»

ErraM.) Nonitnuindicit,fcdmidtaerrata.Pleri* que prjeteximus,fl femel tOe in mcpecajfetydimitterÃ©-Inf a habebitis fepudgies fepties remittendum ejfe-Tantum de preabus.

Porro cum leiunaueiitiSjnc fitis uC' lut hypocritÃ¦tetna: obfeurant enitn facies fuas, quo perfpicuum fithomP nibus ip(bs leiunarc. AinÃª dico uobis, habent mcrcedem fiiam.

Ad tertium nunc opus accedit, nempe ieiuniu,qifO corpus caftigatur, ut animus tanto magis feruiat ^o, vmens magis fuperj^icua. Pius non curat iriuniu niÂ» ginti dierum,uel quadragin*a,niftfimulferuiat proxi^ mo-.neque eftut PapiÃatcoÃ¼igunthic fuabonaopera: fed ft quid impedit te Ã cultu dei, hoc re feces omnino. Si no prodeft cibus, abfineiu,ut fereniorfitÃtiritus ad d::iinameiiitanda.

Jeditd operaÃdes ftMS extÃ©nuant,ut uiÃ¤eanturpaÃ¼it di er madlenti.Nam (juiapjÃ¼efcunt,er non Uto funt uultu,uoluntreligiofioresuideri. VerumnehicfriuolÃ¨ iudicemus aliquos, quia non pallefcunt,fed alacri Ãde funt'.namnonomnesnatura/equalesfinxit. Debis hic mentio, qui huiufmodi laruas induut,quÃ¶ uideÃ¤tur [an di : Cf qui fimulant Catones, er incutefunt ncquam. Apud plebes [imulÃ¤t [e ieiunos ejjc,erdomi ebrij [unt, lautiÃimcq; uiuunt. Qjii c Â«noj [imulÃ¤t,er bacchana (bt uiuunt. In [umma,iÃ¼is omnia fiicata [unt.

Amendico.) Imo nullam mercedem habent:paÂ» rumenimefl quod ab hominibus accipiunt er nihil, quianuÃ¼a lausab hominibus,qu^ealicuius fit utilitaÂ» tiscoramdco.

Tuuerocum ieiunas,unge caput tuum, amp;faci'emtuamlaua,neconfpi' cuum fit hominibus te ieiunarc, (cd pa tri tuo qui eft in occulto, 06 pater tuus quiuidetin abdito, redder tibi in pro* patulo.

NoÂ» omnino prohibet,ne quis indicet fe ieiunajje, t^onnunquamprodeftproximo fidicas, hodieeflieiu nium:fedcaueiialaudan ab hominibus,quafifanÃ¤ior cieteris fis, Apud illos mos eratinungere caput oleo, cumidunarent : attamennonponit prlt;eccptumChriÂ» Piis,ut tu prodeas candidHS,(ed ftiidium ofknladi proÂ»

Cap.VI IO. oecolampadii in hibet.J^eiJ; noÃpfosprtedicemus,fiiÃ¤unamus, ueÃ®idi* ^uidbonioperis Ãcimus. Ciuidadpatrem cÅleflent utilitdtis uenit,fiue ieiutMmns,Ãue non f interim tamÃª commodum hctbemm, eo quad corpus in feruitutem redigitur.in die autem ludicij reddet dominus prtcmtu bonts,omnibusangelisuidentibus,crfdniÃ®is.

VArijstentationibus obijcimur, or obnoxijfu* mus, cr Ãre quando undm euadimus, in (dteri incidimus:ideoddmonuitperqudmdiligenter,Mctiue* remus ab oÃentÃ¤diÃudio,ne fie bona opera noÃra det à¥¤ prauarentur. Efl autem inuenire non paucos, pra:fert | f Ã¯m COÃ gui minus generofi funt, qui^; non admodum ti nbsp;nbsp;i

tlHanturiÃD glorilt;e Ãudio, uerii no omnino liberifuitl atentationibus,fed ab hoÃe alia uia quadam tentÃ¤tur, nempe cupiditate rerum terrenarum,dum timent ne ft tisipftsÃ deoproffechtm Ãt,eamqiob remualdefolÃ¹ citi funt quomodo fibi thefauros congregent : nbsp;nbsp;pit*

riq; etiam miniÃerium fuum, uel opera fuaftc perdut' Si preces lÃ¼orum Ãgt;e^res, audires magis rogioitet deum pro pecunia crdurotquÃ m pro uirtutibus. Sind liter in ieiunijs eorum maioreÃcuracongregandarÃ diuitiarum,quÃ m compefcendi corporis,et camis caÃi gandÃ¦. Itaetiamnonnunquam difpenfantcleemofyÂ» nas,ut magis inde lucnÃciant. Eradicare igiturChrit Ãus conaturetiÃ¢ banc peÃem ex hominu mentibus, ne illam cupiditatem terrenaru rerum babeÃ¤t. Sicut prin cipio

MATTH. ENARRATIO. 91 cipio Adam anteguam peccaÃet in para^jb bene haÂ» hebat, negue cupiditatibus noauii obruebatur, fed po fka cum peccato folicitudines, Grfuperuacaneteifltc ciffte obrepferunt : ita in nobii funt propter peccaa ta. Verit ut animus reife inÃrmetur,et melius deo fer^ MrepoÃit,expellendiecrextirpanda: huiufmodi curÂ£ funt,ne nos omnino perdant. Nihil enim magis lt;t conn templatione diuinarum rerum auocat,guÃ mh(e foliÂ» citadines uanÂ£.

Ne reponatis uobis thefauros in ter ra,ubi Ã§rugo SCtinea corrÃ»pit,6Ã´ ubi fu resperfodiunt ac furantunÃ®Ã¨d recondi' te uobis thefauros in coelo,ubineque Ã¦rugo, neque tinea corrumpit, QC ubi fures non perfodiunt, neque furantur. Nam ubi fuerit thefaurus uefter, illic critÃ´Ã´corueftrum.

Ne ft uobis ÃudiÃ¼ coÃ¼igendi thefauri,fedfitis mini flri del,O' ueros thefauros guÃ©rite, gui perpÃ©tuÃ© pron deÃc poterint-.alids opes fÃ¹res diripiunt. ClÃ¿icguid igi tur corruptibile er pirpetuum non eA, Ã pijsnon efl magniÃeiendum. NeÃ§^ ommâno C hriÃ¼us prohibet poffefionÃ« omnium rerum, neg; fie utdtdeifci ut nihil omnino poÃideas,fed planÃ© non uul t animas noflras ijs. tffeaddiihs,iuxtadiÃ¢umpfalmi:DiuiliÂ£fi affluant, pfal.gt nolitecorapponere.Noifeetdiecogitamusguomodo opesmultiplicare poÃimus,crprÂ£tlliscuris non uacat

Cap.vi 10Â» oecolampadii in ftobis rebus caelefltbus incumbcre:uel etiam iÃ»iotJlÃM pcdiuntnosne Ãinus mifericordes proximo, vbicjue dum cogitamus quo paih cumulemus opes,zi^dum Ã¢nmur eu qult;e nobis profunt,non mirum quod deiobli uifcumur. Oflendit uutem Chri^us res iÃ¼us eÃe uiles, Cr plane indignas homini, quia omnia propter homi* nem conditafunt.Hoc meumprlt;eceptum efl, RepoM tis perpetuos ZJ- immor tales thefauros uobis.nocautÃ© fÃ ciemuSyfi fldem in deum habuerimus,cripfle thefau^ rusnoflerfiierit.Hocautem non flt,nifi nihil ipfo cha* rius habeamus. Uem qui dederit eleemoflynas,et easex hac flde,deo plaeere hunc quis dubitat ? Alias fl omnet fÃ cultatcs tuasfine charitate profluleris, nihil proflitu* rtefunt.Legei.Cor.tj.Paulum.Qijicquidboniexfl* de iÃ¼a ficeris,manebit faluum.

Vbiflires.) Simpliciter efl generalis fententia: Qttodcunq} tibi ualdeadlubefcit,hucapponispe^t tuum,omniadenique fludiatuai:ydeflderia. Si igitur quis habet pro thefauro grandem fummampecuniie, fiiturum efl ut corfuum adiÃ¼um thcfauruin agglutine tur.Non oportet hiecficflup^rc,etadmiran:nam prit fipio antequam iUasopesbabemus, admiramur, qua^ fl multu in ilUs fituin fit. Qjiantus uero maerorfl adhe ferimus,(^ quantum gaudium f reltquerimusâcogita* te uoflpfitet fl ilia uilefciint quiCper fe tranfltoria funt, non amplius erit locus admirationi.

MATTH* ENARRATIO. 91 tur oculus tuus fimplcx fiierit,totum corpus tuum iucidÃ¼ ent. Qiiod li ocu' lus tuus malus fuerit,totum corpus tuS tenebrofum erit, Ergo fi lumen quod eft in uobisjtenebrÃ¦ funr,ipfe tencbrae quantaeC

Bene congruit ijh. fcn!entia fuperioribus. VnJe enim mens hominis admiratur diuitiÃ¤s terrenAs, nifi ^uu tenebrofa eA, zy male iudicata Omnis noflra rdÂ» tio nefcitdifcerneremterbonuct malu. vbi igiturocu lus hominis, id eft, mens humana crc. Loquitur enint deintemo homine.Si oculus,ideÃ,ratio tuapuraerit, omnia bene ages. Sicutoculi uiam oflendiutt corpori quÃ®fiteundum,nehomopericliietur, itamenteuideÂ» mus quidnaÃtagendum. Harnmultum reÃrtanocuÂ» lus tuus fanuSÃt.Si haOucinetur oculus,ey non bene ui det,totum corpus Ãecum abripitmore ebriorum homi ltum:ideo nihil melius quam uerbum domini diÃere. St iiutem Â»OS, contempto tHo, tanquam magiÃros fequia mur,frcile decipimur,quia pro optimis habemus,qu^e non merentur bond did. N am dux corporis eÃ oculus, Zy omnia Ãudia tuabene habituraÃunt,Ã mens fanaÃt. Brne iudices tecit quidprimo loco Ãt amandu, or quid fecundoloco. vbiautemmen; bcncintelligit,aÃich(t ^uoq; Ãmiles (TKÂ»t. Infuperfcias C hriÃum non omnif no probtbere diuitids,neque perfuaderc paupertalem. Videut mens tua redaÃt zy Ãmplex, non auara, non

poUutd udrijs cocupifcÃ«tijs.vide ante omnia mentent tuampurifices. Simens tua ed mala,etiam fi plane pauperfts,ar nullafpeeuniaipoÃicleaf,nihilominHS in tenebris cocupiÃcentilt;e incedis .unde neceffe efiutocud lus mentis bene inÃrmetur.

Tenebr^e.) Vultdicere: Siinterdiutenebrlt;efuntt ^ult;nitte in noiic erunt i nom in die oportebat eÃe luce. EtubilhU^non apparent, denfioresfunttenebra. Si ip fa mens cr ratio tua fic obfeurata eÃ ut non ualeas in dicare,quid poffentcateri affÃ¨Ã¢us tuit nonne in maxi mis tenebris ambulasf Quiaccipiunt lumen Ã mentc, tenebras i^norantia inducut, aque ac fi quis folem uel lunÃ calo moueret.Curandum efl ut mens noflrabene inflituta flt,nepcrturbetur flidtisopinionibus. tiunc foluit C hriRus utile queftionÃ«, qua fire in ore omniS mortalium ucrfatur.tiampofletquis dicere\ : Quidfi feruiÃ¢ mundo,cr codigam pecuniam,cr nibtlominus deumamem? Itaenim omnesauari caufantur. idatn Christus obteilionem foluit, dicens: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;

Nemo poteft duobus dominis Ãf' uire. Aut enim hunc habebit odio, altcrum ilium diliget'.authuic adhÃ§rC' bit,Ã´6akeruin ilium negligee, NonpO teftis deo feruire dC mammonx.

QÂ«i(i dicis te ueUe Deo cali cr terra feruire, amp;nbsp;mundoi nequaquam id fiet ; uerum neceÃitatibits wÂ«'â di

MATTH. ENARRATIO. Ã§j -di uti pojÃtmus, fed non fimus ferui. Pecuni/s er alijs reius neceffÃ rifsutdmur, fed cdueamus ne iOis fimus addifli.Sit igitur units dominus, lt;jui totum cornoftrÃ¼ occupe t. Seruireuerbo dei(^pecuniie,impÃ¶Ãibilceft, quid pecunid diuerfd prdicipit, er controrid eil mun^ ddtis dei. Proinde ne thefdurifetis huiufmodi thefau^ ros,qui impediunt d feruitutefummi dei : dlios thefduo ros mente concipite, quiperpetuo durdnt. CurinfinÂ» bilid ijh qult;eritisi erc.

ProptCTcadico uobis : Ne fitis folid ti uitÃ¦ ueftrÃ¦ quid efuri fitis, aut bibi' turi,neque corpori ueRro quibus indu mentis ufuriÂ« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

Videtis iUd quomodo ptdchrÃ¨ cohteredti Quiddtn dicunt fe no qu:erere thefduros mdgnos,fed pducis effe contento5,fifolum hdberentnecejfdrid utfuflentent/i per dies uitlt;e, Uimid dutem folicitudo cum peccdto irrepfit. Eritigitur huiufmodi folicitudo ddimendd ex corde hominum.Dicit : Ne corde fitis foliciti. ViÃ³lum er dmiflum hdbentes contenti fitis.

AÃrrt tresrdfionfs infequentibus,quibusfrugdli^ tdtem notii perfuddet, ut fic folicitudinem ex cordis bus hominit eximdt. Primo d benefieijs, qult;e idm olim dccepiinus. (iuimdiord,dicit,prieÃ^t, etidm minord

prieÃÃ¼bit. Qui animam dcdit^qu^ longÃ¨ precioftor eÃ panÃ¹,uel caro.,dMt etiatn almentutn. vnde ont tubiit modis uenÃmilecÃ¼, ut qui dÃ©dit dnimum,iUtuÂ» rui Ãt corporis Ãiflentationem. Argume ntamur cf [Â»of-' S J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dÃ©dit dem, eer te quÂ£ ad aliment u pertinent

biudnegabit. ReÃ¢Ã¨igiturdominoconfidimm,quod non Ãt nos dereliÃ¢urm, quia tant anteu maiora pr^Ãi tit. Sic de corpore or ueÃimentodicit. Nonne corpnf prlt;eÃcntim, quÃ m ueÃis f Vnde corpustNÃnne domi^ nm dÃ©dit iSud, O'Ãuet mirabiliter f Igitur neÃisÃ4prlt;l tnoduin folicitm .lamab exemplis iUud probat oir^ rioribm rebm,diccns:

Vertice oculosad uolatih'a cÅH, quia non ferunt, neque mefunt,neque conuehÃ¼tin honea, ÃC pater ueftercoe leftis aht illa, Nonne uos longe prÃ¦cel lids lila f Qins autem ex uobis lolicite cogitando poteft addere ad ftatura fuÃ¤ cubitÃ¶ unumt' Ac de indumento quid foliciti eftiscâ

Si dem bruta animalia o uolatilia,quÂ£ oinnifoli* a'tudine carent, ncq; magni ^eÃtrnan Â«r, paÃett o feruat, quanto magis hominem nobÃ¼iÃimam creatuÂ» ram Propterea o dicit : N Ã³nne duo paÃeres uenei unt aÃe,o p'^ter caeleÃii curat illos,ut nulluiÃnc eitii uoluntate in terra cadatiEtÃ omnia alia animalia qua eonditaÃtnt propter hominÃª, pafeit, tcquiÃlimesclei

(NMdicit, Pater ueflcr c(xleftis)non pafcet f Ef gt;Â«lt;lt; gna empbafi dicit, Pater uefler, non auium,necj; ahoÂ» rum animalium, etfi omniaÃ deo condtta fint.Cum igi tur iÃ¼isinÃmts pro]jiidt,putaif (juod hominem ad fui imaginem creatum derelinquet^ Et i^uia homo multi melior efl,mdiorem etiam /fern de deoconcipere deÂ» let: er efficaxargumentuefi. Tertioadmonel nos ab inuttli cura. l mpoÃibile t^uod nos curis aliquid pro fidA mus, ft perpetuo fimus folidti, neq^ maiores effidmur iÂ» corpore noÃro, neq^ minores, iÃ¼aq; folidtudo nihil prodent nolif,er uana omnino eft. Quis ad Ihturam fuam cubitumadifcere potefl unumf impoÃibiln c/l rfj,er folidtudo. Maxima utilitas hominis,fi conÃlio ChriÃi acquiefdt. Neque uult ChriÃ¼us ut deum tentemus. AliudeÃoperari, aliud liberum ejfei fuperfiuis curis. Operare in ijsdonis qiM deus tibi can ceÃit. Siingeniu efl, da operam literis.Non tentes doÂ» minum, ac Ã non te difeente euadas doÃ³hts. Agricola relinquit folidtudinem dco,colens nihilominus agrum fumma ddigentia. Qjiie deus coneeÃit media,iOis uteÂ» mur, alÃ»s tentamus dominum, quod non fit fine max^ tno peccato. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

Cognofcitelilia agri quomodo cre fcanf.nonlaborant neque nent, Atta' mendico uobis,ne Solomonem qui' deminuniuerfa gloria fua fic amiÃ³tÃ¼ fuiflCjUt unum ex ijs, Quod fi gram eu

Cap.Vi IO* oecolampadii in agri quod hodie cum fit, eras incliha^ num mittituTjdeus fic ueftit;an no mul to magfs uobis id faciet,Ã´ parum fiden tesr'Ne fitis igitur foliciti dicetes:Quid cdemus,aut quid bibemus,aut quibus operiemurf

Tertio lilu agri adducit, per hoc comntonefitcietti noSjUtomnent folicitudinÃ« hancuanam obijeiamtM-Neque hie lot^uiturde lilijs,qult;e in hortisdomeÃieis plantantur ntagna ctera, fed de ijs ipce in campo funt, quorum neq; piÃ³hres per omnia poffunt natiuum cola rem Ãliciter imitari, Etexemplaleguntur aliquoru, qui conatifunt omni induÃria ztr arte adhibita, imitÃ¢t ri naturam liliorum, fed ÃvÃra omnem operam adbb buerunt '.imo Solomon quiditiÃimm rexÃÃ¤t,nec in ont ni fua gloria tarn jflendidus fiÃ¢t, neque tarn decenter ftiam Ãmiliam omauit ut heec lilia, quÃ¦ffonle fua ere feunt in agriSydomino itaordinante.

Cluod figramcn.) inducit argumentum, cotta cludit: Si gramen deus fic ueÃit,an uobis aliquid denea gabitt An non eÃhoccertiÃimum indicium,minimum effe in uobis fiducia;? Deus omncscreaturas fic ueÃit, quje propter hominÃ« condita funt. Nf igitur nos fintui foliciti,^entes:

C^ttidedemus.) ttoc non fimpliciter ChriAusproa hibet, fed cum iÃi mentis folicitudinÃ«, cr cum ilia ina credulitate, Similterin ali/s rebutagamus. Adoremus domi*

MATTH. ENARRATIO. 97 dominum, er quod noftrum eÃ feduli laboremus, er ijs qult;e deus coneeÃit utamur fuo tempore.Etiam cura in deum proijeienda e^i tempore beUorum, qult;e huma nis brachijs confici non poÃunt. Interim tarnen difcas deum prouidentiam non prohibere,Ãd infidelitatem iUam, qua omnia corradimus per Ãs er neÃs,quaÃ deus non habeat curam fuorum.

Nam omnia ifta gentes exquinmt, Nouit enÃ® pater uefter cÅleftis, quod opus habeatis his omnibus.Quin pO' tius quÃ¦rite primum regnum dei,^^ iu ftitiam eius, ÃÃ haec omnia adijeientur uobis. Ne litis igitur foliciti incrafti^ num:nam craftinus dies curam habe* bti fuijpfius.Sufficit lua diei afFlitflio.

Deum non agnouerunt ixÃ¤ict ifli,nefcientes taniÂ» ta bona propter hominÃ« Ãch, eÃe, quiaputant omnia neceÃitatifubieihl eÃ'e,ut Ãunt multa; ÃjJta opiniones Ethnicorii. Si animus hominis non reÃ¤einflitutusÃeÂ» rit in ijs, neeeÃe eÃ ut in huiufmodi folicitudines incit dat.Tota enim uita ipÃonim uerfaturin hoc, utpoÃint conquirere opes,ut fe er Ãtos ueÃiant, alant erc. ne^ putant id diuino beneÃeio acquiri,fcdÃM:prouidena tiee totum iÃiid afcribunt.

Nouit.) NonincedisÃc coramdeoquaÃig^tus Ãs,fcitquibus indigeas, Qjii prius aluit,etiampoÃhae non deÃeret.

Rf gnum.) Videte ut deus in uobis regnet,ut Ãt iu^ flitia ilia dei in uobis,hocj- Ãt unicum Ãudiu ueÃrum^ CuraÃquxrisregnumdeiutinnocenteruiuM,Ã§y omÂ» neÃudiumudhibetu,utdcusinuemut locum inte.Si amor iufÃ®i or reÃ©Ã®i in te Ãierit,regnum dei habes. Si an tern illanon adÃint,Ãmilises alijsgentibus.

Adijcientur.)Siopushdbescibo,diuitijs,hoÃgt;itio, definÃ)ribus, patrono, dominum ora, er prout Ãdelia busilLi expcdiunt,itadiÃgt;cnÃibiterc.

Soliciti.) HocfÃ¦peadmonct, quianoparu^Ãint tentationcsquotidianie.lgitureruosÃtisadmoniti.

CraÃinus.) tJo eÃdiesÃneaÃUÃ¼ione.StultiÃtmu ^ui nos grauamus inutilibus curis, alioqui plus Ãttis grauati.videamus ut prdÃntu bene diÃgt;enÃemus:ubi craÃinus dies iÃ¼uxerit,aderut nouee curte,erillaf bene diÃjeÃemus.lntcrim habeamus ÃduciÃ¤ in deu, qui in Ãe fÃerantesnodeferet. LECTIO. OM.nino ad uiuu Ãinitate noÃram optimus amÂ» marumedicus ChriÃus qu^erit nobisreÃitueÂ» re. Hon eÃautem aliud pemitioÃus malum ipfahypo criÃ.Ham hypoenÃm tdxauitineo,quod ÃreilliÃgt;e^ ^nt humanam laudcm,er fefe oÃentare cupiunt,gllt;f rtamdciobÃ:urÃ¤tes. EÃctiÃ¤ aliud internuuitium,qiÂ«gt; multudeÃeipÃsÃentiunt,etiamÃ ncquaquam innocetiÂ» tesÃnt,im6 propterinÃtamÃbt fuperbiam admodunt proctiuesÃintadiudicandualios,c^ddobtrcitnnduin. Vude certiÃiinum indicium eÃ iHos charitate deÃitui^ OporÂ»

MATTH. ENARRATIOÂ» 96 OfxjrtebatigiturChri/ium hoc malum ftcemcndare. Aniea prafcripferat beatos ejjÃ¨ mifericordes. C ertuni tjt ncquaquÃ (Hos uerÃ¨ mifericordes e/JÃ¨, qui ad obtreÂ« dandu alijs procliues futtt. Nitm pfculiurc eÃ¼ chanta ti, no eÃefitl^iciorum,cr omnia in bonam partem ina terpretari,quaniiiÃert poteÃ.lgiturChriÃus ut etiant in hoc re medeatur,dicit:

Olitecondemnare,ne con' enim iudi iudicatis, eo iudtcabitur de uobis: 2lt;qua menfura metiminijCa metientur uobis alq â¦ id eft, ne temerÃ¨ruatis ad obtreikindum. illaqult;Â» obfcurafunt, ne uos tanquÃ¢ certa pronuncietis. Ãiua^ Its enim homo internus fit, unus cordiu cognitor nouit deus. Nos externa uidemus folum,de quibuspoÃumut tudicare,utfcortatio,homicidtu,auaritia,fifftum,crc^ (J de ijs nihil prohibet indicare.Siquis ilium corripiat obfcelus aliquod commiÃum,noncontrahocdi^nt C briÃ¯li pf cc4f. Si enim i/k dolet de peccatis perpÃ©traÂ» tis,lucraftiillum .ContraiUosautemhic loquitur,qui pecMtrt aliorum /blent exaggeraretnam fieri poteft ut quis fcortator fiat, crpeccet per infirmitatem, crtu illÂ«!Â« iudicM per meram malitiam peccaÃ'e,non confiÂ» dcranseius infirmitatem. CertÃ¨ibifitexceÃiis,neque habetur ratio charitatis. lt;Cluteautemapertafuntpect

Cap,Vn IO. OECOLAMPADII IN catd,hi quibu! datum eÃyilldiudicettt. Vratrcscnimar ^uendi funtjpiritu lenitatif ft pojjcntÃ¯c(hurari, alÃ¼t indicium efl dei. Si igitur inuaferis tribunal dei,QrilluÃ¤ occupare ftuducri5,uide ne iudiceris. (^uo cnim iudicio iudicatis,co iudicabitur de uobis. Si reperti Ãteritis iinÂ» tnifericordes erga proximos, etiam nuUam alibi mifa ricordiÃ /perare licebit,fiquidem uobis adhuc proba* tur ueÃra immifericordia. H^c eft menfura qua rente tie tur dominus.

Metimini.) ld licet uidereftrÃ¨per omnesprophe* tasjubi creberrima mentio de iudicijs dei,in quibus ftnt per proponutur quÂ£ ab hominibus funt, cumpx nÂ£ fubiunguntur.E.t licet uidere ptdchram quandÃ¢ re^ fpondentiam, cr modum peccatis congruentem.QJii non ftÃ¼t obediens [ummo domino,iÃe cogitur it^iori^ bus obedire. Clui male educauitfilios deo, uidcbitiÃ¼oi ad ftidtitiam rapt. Clui tdiosftgt;oliarunt,etiam ipft ftoH entur. Ciui immifericordes funt,etft clament,no exau dictur : batcq; eft menfura diuini iudicij, i^aximÃ¨ ante prodcffet,ft cjfemus nobifipfts melius cogniti quant ft mus,0'fidefccndcrcmusinnoftpfospercontaturiqtÃ³âl' iUic latere t. Ethnici inter pratcipuamfapientiamiÃ¼uti habuere, C ognofce teipfum: iUam^ etiam nos doiUri* nam fcruemus diligenter tn cordibus noftris.

Curautem indes fcftucamquÃ¦cft in oculo fratnSjtrabcni autem quÃ¦ in ociilo tuo, non animaduertis Aut quo^

MÃTTHÂ» ENARRATIOÂ» 97 Ã¶uomodo dfcis fratri tuo, fine exima feftucam ex oculo tuo, amp;nbsp;ecce trabes in oculo tuo f Hypocrita, eijce prius trabem ex oculo tuo,6C tum perfpicies ut eximas feftuca ex oculo fratris tuiÂ»

Oportcbat te cognofcere primum tua lÃ¼tia.Fiert poteflfit trabes in oculo tuo, iÃ¤ e/l,in corÃ¤e tuo,netnpe inuidid, fuperbia,lafciuid z^c. vides quÂ£dÃ¤ externaf ut ucflittts, cibos, potus, nefcio qualia Ãint, ex quibut mentem hominis non poÃumus cernere: uides ceremtf nias,lt;]ult;eÃÃuctefuntleues. itainÃa arguitdominut hypocritM,lt;jui decimabant mentam er cyminumjCr quÂ£ legis erant mifericordia er charitas non magnifie bantab illis.Feftitca hic per fimilitudinem dicitur,hoc efl, uitium inalterius uita,quod ipfum dedecet. EtidWl in fibulis moralibus habemus, quod femper manticant queÃ fionte pendet uideamus, er noflram qult;eefli tergo negligamus.

Ciuomodo.) vbi tanta mentis meSfiderantia efl^ non mirum ft fequatur etiam temerarium ludicium.Po nitautem diuerfa. I^am graue efl cum culpa redargidt do(hrem,ercum dicitur,M.edice cura teipfitm. Quo^ mwio corripiesfiatrem, cum tuipfe fis fcelcratiÃtmusi indignas certÃ¨ hoc officio.

Hypocrita.) Semper nomen fiatis inculcat cunt magna emphafi, ut mifericordiameum fratre habeas mus,er ne iHum tom ficile contemnamus. Habemut

Cap.VII TO. OECOLAMPADII IN enim unum p.ttrcm in cÅlif. Dicit:Hypocrita, UK fÃ¨ris olkntcsfeueritatem, tarnen nihil es fine mifegt; ricordia. LetÃ aiÃ tia corripis,cum tu grauioribusnuio culatusfis cr corpore (yanima. Si autem purgares te* ipfum,flitim ijii uideres. Ciuandiu uitiofi nos fumus, non poffumus iudicare.,ey parum idonei ad iudicandu deintcflinisuitijs,ucl etiaminepti fumusadagendunt aliguid bene.Purget igitur quif^ feipfum primum,(T deinde alios complet cumfruÃ©lu.

Ne dÃ©fis quod fÃ ndlum eft canibusÃ® ne proieceritis margaritas ueftras ante porcos, ne quÃ¢do n conculcÃªt eas pedi bus fiiis, Sgt;C illi uerfi in uos,lacerÃªt uos.

NoÂ» uidentur hitc cohterereper omnia fuperiori* bus,fedcffc nouum quoddam prÃ¦ceptum adieÃ¢uin: eÃ(j- fentÃªtia: Ne fimus temerarij in myÃicis doÃ¢rinis , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inuulgandis: funt enim quÃ¦dam qu^e non oportet ont*

nibus communicare. Et ita hune locum haÃenus expo fierunt jÃ¨rÃ¨omnes. Bafilius in inflitutionemonafticÃ¤ inter caetera fie interpretatur: Ue exponatis uofipfoSt qui debetis effe fanÃ¢t: id efl,habete diligentiÃima uit^t ueÃra; curam, nealiquam occafionÃ« habeant malioblo quendi,uelfeuiendiinuos. SictUequidem. Seduidea* mus an ÃrtaÃishiecfcntetiabene fuperioricohareat. EÃ nonunquÃ hypocritis maxime pcculiare, ut uclint cateris uideri doÃ¢iores, ey proindequ^cunq; agnout runt,uel didicerunt,fl:ttim diuulgantinpublicum,non haben* '

MATTH. ENARRATIO. jg hdientesrationcm auditoru,modo ipfiuideanturdo^ Ãt jCr ntfcio quam laudem /^cÃ©kirc fokant. igitur temeritM cum intcrno uitio tUorum hic perÃringitur. Vultdicere : tiedetisdoÃ¤rinam hanciUis homihibuSt qui planÃ© indigni funt, quiq; canes funt : illt enim euoÂ» muntquodperceperut: quales htereticiimpudcntesdi cuntur,qui reÃliunt Ã fana doÃ¢rina. PorÂ« funt,qui int nundis rebus deleihntur folummodo. SpcÃ©hndunt apudquos fanfÃ¯Ã¼ profÃ©ras. Gregorius J^azianz^nui deratione theologie docet quid proferendu fit,et quiÂ» bus,or quod nullo tempore ,nifi ubi gloriaChnfli po fcit,Omnibus modis agamusfideliter in augmentatioÂ» tteregni ChriRi. llt;loneSlnoftradoÃ¢rina,nequeiH4 amat tenebras. Cluidam fuas dodrinat occultÃ¢t,in cau fa efl, quia autflbi non fatis fidunt,aut iUarn non bene norut.In myflerifs Eleufinis obfcura multa erant,quia obfccena ibi agebantur,ut omnes boni uiri omnino abÂ» horruiffent ab iflis myfltri/s, fi ilia uidijfent. tionfic eft cum dodrina Chrifliana, qua amat lucem .C hriftin fuper tedu pradicari uultfuum uerbum. C^uod in auÂ» res audiftis,dicit, id puhlice O' inpropatulo enarrate,. Etita non pugnant ifli loci, Pradicare uerbufii domiÂ» ni fuper tedn,O' habere rationem auditorum, ne fanÂ» Ã©han demus canibus. DepcTftmcnto accipiunt illunt locum.'Bene:fed antiqui no de fymbolis ita locuti fiint, fed de iflis myfltrijs, qua uerÃ¨ fandtl funt. PorÂ« illi Â»ibrfpWimwj fapiunt. Vbi glorw dei pofliilat,ration(,

Cap.VII 10. OECOLAMPADII IN detnui fidd noÃrÂ£ omnibufpetentibus, iuxta Petri do r,Pet4 drinam. Neqitefiinpliciter didum eft, Ne detis fanÃu carttbui,ubi noneÃ¼ periculunr,fed aÃignatur caufa.

N f f ocÂ«/cen(. ) Fieri pote A, ut fi tacuerimuSjper^ feqâMtttur nos.VndeunAio hominem docebit hoe loco quid Ãbi agendum fit. PorrÃ´ quantum ad internum ho minem pertinet reÃrmandum,tddea}nusneoÃentanf di gratia doilrinas deiprofiramuStÃdutnedificetnuf alioSfUt gloria dei amplietur.

Petite de dabitur uobis : quacrite inuenietis : pulfate 06 aperietur uo' bis, Quilquis eni petit,accipit : 06qui' cunc^ quÃ¦rit, inuen,it; Sgt;C pulfanti apc' rietur,

Polfetquis obijeere t Omnino difficitlima funt iÃi qu^proponisin prieceptis tuK,nempe utinnouemiU corda noÃra, mitesfimuSt mifericordes,amdtes hoÃin titre. Omnino iÃ¼a fublimia funt, qult;e uulgus hominiait non capit, qua ratione eo pertingam { Non permittit ut ad uires noÃras curramus. Bonum autem eÃ,ut fd^ musnoÃraminfirmitatem. Oremusigitur.Etpulchre ChriÃus nos inflruit,et augment u iÃ¼a uerba habent tm rum.I^onfatiseft petere idiquid,fed dÃ¢igentia fingula ri oportet te iÃ¼ud quierere:pulfa,etperfeuera .Ea enint benignitasdei,ut quodeunq^ petieriÃ¼s,dabitiÃ¼ud. Son impoÃibilia prtecipio, qute non poÃis confeqtd, ficur* ras preoibus tuit ad deum .llieper fuam mifericordiant

^tod promiftt ucrÃ¨ credentibuf,^ paratuÃ® dlt;ire .TicUÂ» Muf igitur fic domino in omnibus.

Anquifquam eftucftrum homo, qui fi filius eius pecierit panem, lapidÃ© daturus fit illi c* Autfi pifcem petient, numferpentÃ©addet illif Siuosigitur cum fitis mali,noftis dona bona dare fi lijs ueftris, quanto magis pater uefter, qui eft in cÅlis,dabit uobis bonapo ftuletis ab iplbc'

LucM alijs uerbii hiotcfententiion explicat.AÃcÂ» goriiÂ« quicrut mtdti in piine,crpifce,fed relinquo illud ociofis. Sufficitnobis uiderequadChriÃ¤uspropofuit. VultbeneuokntÃ¼pdtris commcndarc, qui nequitqui eaquÂ£ nece/JjrM funt filifs fuis dcnegitre uult. Didi ChrÃ¼lus : Sifili/suellrisquosdiligitis,etftnonfumm4 dile(iion(diligatis,pro bonismitLtnondatis,neq; mov tem pro uita,uel inutilia pro utilibus: crfiuoscumd^ li Ãtis tantaÃcitis,quanto magis deus, qui folus bonut efif Nemo ewm perfiÃ¢Ã¨bonusefl,nifiunusdeus.Mat litianobis omnibusinnataeft.NamApoftolusetiant dicit nos natura malos efte. QttÂ« igitur deus pater da^ bit bonaf nanpe optima. Vos no uultis mala dare fili/s ueftris,quanto magis pater caleftisf Alius EutuigeliftA fandum.Ea ita^ bona quÂ£ Chri ftus docuit,que^ ii^itpetere, ea ex corde toto petite,

OmnÃ¯a i'giÃ¯ur quÃ¦cunc^ uolueritis ut faciÃ¢t uobis homines,fic ÃC uos face te illis:hÃ¦c enim eft lex ÃC prophetÃ¦Â»

Nunc fubfineminepilogoquodlt;m omniaetiÃ¢iÂ» fud prteccpta,C!'(iUie olim,0'lt;lult;e iterum expofuit,(J prlt;Â£cepit, recapitidat, nempe in prteceptu charitatis. Lex charitdtis efl, in qua kx tÃ oficr prophÃ¨te com* prithcnduntur : cr fie omnes leges oportet exponere. Dixit de mutuojde ird^trdlijs rebus. Eft locus ^uando corrigedus frater,eft locus quÃ do gladius furiofo no da tur.ludicate ut fÃ piÃ«tes.Non malit alijsftciatis in iudi do,ne lt;eterna ifttt bona amittatis: huc^^ /pedant pro* phetje onines,et lex dei. N Â«c alia obiedio fequitwr. vi dete quomodo iÃ¼apulchre cohtereant, zy perantipo* phorÃ¤ fire multa,qu te primo ajpedudifcrepareuidÃ©* tur, coharere uidemus.Quidftciam,dieet quis,uideo tantam multitudinÃ© dodrinas ifhs negligere,nt(nqidd unus cy alter arripiemus iftns dodrinasiReftyondet:

Introite per areftam portam, qiro' niam lata eft porta,fiC fpanofa uia quÃ¦ abducit in exitiÃ», muItK^ funt qui in' grediÃ»tur per illam:quoniÃ¢ anguftaeft porta, ÃC ItriÃ³Ã¨a uia quÃ¦ abducit ad uP tam,Ã´f pauci funt qui inueniunt illam,

NoÂ« oportet uos Mendcre quid uulgus Ãtciat, zr ^Udiuatnambulet, fed quu tibi eundum fitconftdera. Efl jngujh porta, quam pauci ingrediuntur.Quiaute funt iflii' Hum homicidiC, uel alif nobiles Ãcinorofi er portenioft homines ? Uequaquam'.feddepaudsfapi^ entibus hicloquitur, qui honeflÃ¨ uiuunt iuxta domini pr^feriptum, er qui per portam intrant qua C hri^us intrauit.Fertur carmen de litera ?ythagorica,quÂ£ idÂ» ipfumdocet. Principiolataefluia,quietandemducit priecipitiu,qult;eq- tandÃ© dilatatur. H.ec mÃ©s C hriJH efi,ut nonJ^edemus quid multi fÃ ciÃ t, fed potius quid oportcatfÃ cere. Q^i mundumrel^icit,cum mundo pe rit, quia totus mundus,tefle loanne,in malignopofi tut eÃ¢.t, loan, j.ideo multipereunt,quia lata uia ad pen ditionem.et ideopauci intrant ad/ilieitatem,quiaanÂ» guftnuiaqult;educitad uitam.Caufa autÃ«efl, quiapau ci ingrediuntur tHam. Pauci nobiles er fapientes huiut mÂ«Â«lt;Ã¼, hanc uiÃ¢falutis deligut. videamus igitur quid prtecipuÃ¨chriÃ¼us prtedpiat,et ipfum habeamus wtÂ« noflrlt;e ducem,

MAgnum cR periculumimitari uutgi mores: nam pauÃ funt qiÃ uiam falutis ingrediuntur^ que ab Euangeli/ki dicitur angu/hporta. Plerit^ auÂ» temeuntper uiamjjiaciofamin perdition?. EÃautem aliud non minuspericulu, quoduixeregrÃ¨ euitatur, ttonabipfouulgo,fed Ã doÃ´hnbus. Uamlicetfumpfe

' ris tibi animum iam quod non ueliscommunemuitsnt ingredi, fieri tarnen poteft incidas in doihres malos, qui te miris modis,Z!r fub jfieciepietatis feducant: ideo diligentiÃime pneceptor C hriÃus admonet, ut cauedt mus 4 p[eudoprophetis, cr 4 fidfis doÃ³hribfts.Sed hic ctiam oÃtndit nobis modum,quo fidfi propheta: nbsp;nbsp;do

^res difeerni poÃint. Erit igiturapud omnes iudiciuÂ» Ouium enim eÃ cognofeere uocem paÃoris, uoeÃª lupi, erntercenarij. QitomodopoterimusuerÃ¨ cauerenoÂ» lÃ³s 4 ÃlÃs doihribus, ut priccipit C hriÃus,niÃ eofdent queamus internoÃcere Æ Et uidemus in hoc loco no pM cosaberrare, qui nonnunquam 4 uitadoÃ©hrum ipfatit ueritatem condemnare nituntur: quos alio loco repro;Â» henditChriÃus, dum iubet utÃciamus ea qult;edocent fcribie,quiÃedent fuper federnlAoÃi,fedneimitemur Opera illorum. Sunt quidam qui nonnunquam 4 doÃ¼riÂ» naaliorumuitam probare uolunt,hiiterum ÃÃipoÃ funt. Non eÃ confcÂ£lnneu,hic docuit ueritatem,igituf fandus eÃ. Fieri poteÃ ut impij uiri ueritatem doceat, Satan lUam docuit,teflatus eÃ C hriÃum Ãlium eÃe dei. Neque hoediabolum fanÃ©lificat. Proinde cauenÂ» dum eÃ,ne hic feducamur.

Caueteuero uobis Ã pfeudoproplie tis, qui uentunt ad uos inuefti'tuouin, (Ãªd intrfnfecus funt lupi rapaces. A fru (fÃ®ibus ipforum agnolcetis eos.

C hrifli eÃe, uerum cum eins dofb-inam non affirunt, ne creddtis Ulis. Prlt;etextu doiUrinlt;e,cum doilrind conÂ» Ãtre oportet. Simihter ft qiiis pcrfondm fudm uenditet dpud dlioSjfcidsdoluinfubelfe. Videmusfolum exterÂ» num hominÃ¨, cum guis dicitprophetdm fe ejfe: fed ina tenddinus reih iudicio dd mores iUius hominis:cr fi do Ã¼rinÃ exdminds, ne titulos externos folum uideds, fed Cd qult;e in fdcris Euangelifs exprejfd funt tcrfied non docet,certus fisiÃ¼umno dmdre innocentiÃ, neq^ieÃ§lui^ tdtem.OuiUum indumentum eft ddhuc,fiuel etidm uetgt; rd docedt. Introftiicids penitius illius doilrindm,crcon fidcrd dn hoc fit quierere innocentidm, lt;}uod iUi dicunt innocentidm:dn hoc fit cultus dei,lt;]uod illiplenis hueÂ» ciscldindnt. Siqult;eris Pdpijhs, nemo eÃ¢ guifeuelit dicere menddcem. Omncsdoihres uoluntejjÃ¨ Ã¼eriÂ» tdtis. Sidutemintuedris rem ipfdm, longÃ© dliterdoÂ» cent, qudm ipfd ueritdx hdbet. Pdrum eftlongd uefte incedere zj fÃ¨ricd, gloridri hoc uel dlio titulo,ucl mulÂ» tis dnnis doilrind illdm didici/fe. Tuintroftiiee qui fint mores iftitts hominis, dn utilitdtÃª proximi, dn gloridsn Chriilifilif dei in operibus fuis doilrind qudrdt. Pdulus Gdl.j. cdp. de fruilibus ChriHidni hominis fit tis mdniftftÃ¨ dicit, nempe quifruilus cdrnis zyqniffh ritus.T dies igitur qui eo modo non incedunt,quiq;fru Â£iu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cdrent,funt lupi,non oues. Steuire eft lupoÂ»

lunt fiat [Ã¨culu, quod non h^buit fil[bsdoÃ©bgt;res,etiÃ¢gt;gt;t ante diluuium crpo/l.SanÃ¢i dei fetnper habuerunt ^uos quifibi contradicerÃ«t.Vnde non mÃ rum Ã Ãt maÂ» gna turba contradicentium. Etiam hodte do{lrinlt;e boÂ» nbsp;nbsp;nbsp;'

namÃtnt mancipia uentris, er aliud in corde habentÂ» Sunt lupi rapaciÃinti:cjuete ab iÃ¼ls.

AfruÃ¤ibuf.) Videbitisquides Ãntex operibuh Siue igitur examinaueris doÂ£irinÃ¤,Ãue iÃ¼os ipfos,con* fÃ¨r an habeant ÃuÃ¤usJpiritui, an externa larua [olunt contentiÃnt. iudicio jÃiritusopu5erit,utidagnofcitf-Vrobat autem hoc excmplo more Ãuo,z^ fumit uidgaÂ» re$ parabolai,er dicit:

Num qui colh'gunt de fpim's uuamÃ®' aiitdetribuh's ficus f Sic omnis arbor bona fruÃ³rus bonos facit : putris aute arbor firudÃ®us malos facit â¦ Non poteft arbor bona fruÃ³Ã¨us malos facere,nc' que arbor putris fruÃ³Ã¯us bonos face^ re. Omnis arbor quÃ¦ non facit fruiftÃ» bonum,exciditur,Ã´6 in ignem conijci' tur,Igitur ex ff udibus ipfÃ´rum agno' feetiseosÂ»

JgiturnuUns impiorupotent fcttMtndoÃ»rinÃ docere. Id ttutem Ã¹m dilutum e/l. Ex 6ond dodrina non mÃ¤ht coUigeSyfi non i cjnone iuditiiC declinaueris. Si Mtem dbfcelJeriSfÃeri poteA utabares. Videbitisubifunt mali homines, quibus diuina defipiunt, quibus non eA cordicharitit- Namfides er chantÃ¢tfruÃ¤usfuntf^i* ritus, quÃ¦ duo redÃ¨ dulcibus iftis frudibus confirutur. Quemadmodum dodrinÃ¦ diabolicte redÃ¨ Ãgt;inis, qu^ panuntfolicitudinÃ« mentibus etpungunt, con/rrutur, ita fana dodrina bonis frudibus. De conquirÃ«dis diuiÂ» tijs, ubitotus homoimmergituruarifsfolicitudinibus, tio efl ut hic aliquid dicam, quia merÂ£Ãjin^ funt crc.

Arbor bona.) NuHa bona arbor fine bonis frudiÂ» buseÃ. Videte hic, neeeÃe efl utprimuin fimus bonai arborcs,utflciamus bonos fludus. Qkw fleit bonam arborem ? DcÂ«s ipfe. NifÃ®Ã deo fis pneeledus ,nificx gratia dei talis fis iam antea fldus, femper mala eris ar bor.Ã¯^am iuxta humanÃ¢ naturam,nifi gratia dei pne* ueniamur,omncs peccatis obnoxqfumus, et nafdmur filÃ irte, er omnes malos fludus fleimus. Deus qui dat Ãiritum fuum in peihra flliorum fuorum,flicit bonam arborem. Cum igitur boni fÃ di fumus, tune poflÃ¹mus tedere bonos fludus. Si autc in nobis amaritudo pecca ti adhuc, bonos fludus no proflremus. Semper opera tioftra fapiut peccati naturÃ¢,fi uel homo det eleemofyÂ» tiam erc. Sed qui ium efl bona arbor ? Qjii jfliritu dei tifllatus efl, er qui iam fldus ttouus hoiw, iHf

Cap,vn 10Â» OECOLAMPADII IN tcrfn6Â«if,fH'lt;on ftnuUa ejfent repofitapriemiu. Etft nulllt;epoenÂ£conÃitutÂ£ e/^nt, nihilominus bene ope* raretur .lUuqu^e JjiontÃ¨ hominesÃciunt,redeboni frudus,crficus qiue placent deo,dicutur.ContrÃ qu^ perincredulitatÃ© Ãunt,deodijflicent: quia ubi non eÃ fiduciain deum,ibinon eflacceptus Jfiritus fandus. ibienint accedit nonnihil amaritudinis, qutefrudum inficity ut nihil omnino fit fapidum .Nonefl tarnen ut accedamus Manichteorum errori, qui duos naturas dit uerfaspofuere.

QKif nonficitfludum.) 'Bene hoc adijcit,guotna gis excitet ignauorum animos, ut cogitent quiq; fe bot nos arbores fieri. Prarfdentias dei no uidemustetfl quit inpeccatis fit, tame coram deo bona arbor e(fe potefl'.

hclogtamur,qMntum nobisdaturagnofcere, Ã¯mpuÂ» tatur noÃrÂ£ ignauite,cum deus iujie punit, itaq^ exjrtl Hibus iUorum dgnofcemus tSos. Venit aliquis qui dicit fe fan{lum,(iudio. videbimus opera eius, J^unquii prob obit fuo ieiunio fe e/fe fanilum f fed lUud non cut rabimus, quia potefi fub pr^etextu religionis ieiunare utnosdecipiat. Nequeunacr dtteraeleemofyna,imo etiam ft Ãcerit miracula, nobis fuain fanditatem prot bdbunt,fedftÃieritineo priedicatiofideiin Chridunt lefum filiudci, tunc nobis gratuserit et fundus.Hodic pleruft^ hurefes ag^fcere licet. C^ui funt iUi qui Chri ftim prlt;edici(ntf qui ad ilium finctdhmediomittunt.

vide mus etÃ¹m alios,qui Ã C hriÃ¼o Ã¤bÃrahÃ¼t, quos c4 uere u t prlt;efentiÃimum uenenum debemus.

Non quifquis dicit mihi, domine, domine, introibit in regnum cÅlorÃ», fedquifccerit uoluntatem patrismei, qui in coelis eft, Multi dicent mihi in illo die : Domine, domine, nonne per nomen tuum prophetauimus,Ã³Ã³ per nomÃ© tuum dÃ¦monia eiecimus, filt;per nomen tuum multas uirtutcs praeftiti' musc'At tum cÃ´fitebor illis :NunquÃ¢ noui uos,Difcedite Ã me qui operami* ni iniquitatemÂ»

Videtur mihi Chriflushoc locouelle intcrprelctri quod dixerit ueÃimetttu ouiii, cr lt;puid fit iflÂ», intertu fcuititt,GrmaIitÃ¹.Sunt ettim multi qui dicÃ¼t,domine, domine,ztrfimpliciter deum effe dominu,zy regem re gumconfitentur,fed deonon funtobid acceptiores, cuminterim negligantÃcere uoluntatem putris qui tn cÅlis eÃ .Cogita utabneges temetipfum,cr Ãdudatn habeas in ChriAumIefum,quemadmodum Ioannis 6. eap.fcriptum eÃ,tunc agnofcet te deus. Qui fummo lo co doilrinam C hri/li habet, iÃ¼e uoluntate patris /icit. 'Konautemuerbisnudis illam facies, fed in corde pura uera operatio mandatorum domini conÃÃit. Nihil tibi proderit,etfi communtcaucris nobifcum,U'baptifatu(

Cap.VII â¢ 10* OECOLAMPADII iN fis.QUodguidciliud eii, quim domine, dommel Chn Ãusuult ut fit interna purificatio cordis. Ciuod dicitr domine,fignum ejÃ¯ mdgnÂ£ confidÃ«tu. Ordinem iÃ¼unt /eruatc. Primo prophetauimus, feaindo diemonia eie* cimus,tertio uirtutes ficimus.Confidcrateiiuantitgril tiÂ£ iUa: fint talia Ãcere. ProphetiaÃtturorum e^lprlt;e^ diÃ«lio: demonum expulfio indicatmagnam poteflitet e^fanatio corporis,donummaximum,quo curarunt uarias infirmitates. tudas etiam iÃ¼orum donorum por* ticcps fuit, fed nihil melior. Si quis iÃa folumÃgt;elt;!laretr ut quidam arguunt,qui dicunt: vbi funt opera fanitiM tis ueftne Ãcile deciperetur. ChriÃ¼us dicit amicuU ouium effÃ¨,quibus fieri potcfl truculentifiimi lupi coll^ tcgÃ tur.ÃaiaphM nonne prophctauittut de Ã¯uda pro^ ditore taceam. Si igitur ilia prlt;ecipua miracula non at gitunt fidele cffe doÃ«hrÃ«, opus magna circufivÃ¢ioa ne,utuideMcuicredos. AudiamusquidChriÃusdo* ciicrit in iftis l:gt;eatitudinibus.Certe,^cis,pulchram Ct neceffariam dodrinam ille profirt,fcd uide an concort fit hiac,quamillc prÃ©dicat jflcndidaoratione: uide alt tnternam lufiitiam doceat, an externa cf fÃ¹cata foÂ« btmmodo contentus fit. Videte monafiicam iufiitiaittÂ» V tuntur planÃ© titulis magnificis: nefcio quie polliccan tur.Quid ilh docent, nifi externa qu^dÃ folummodol Ita acctdit in Concilias.rncunt: Si duo uel tres congre^ gati fÃ¹mnt,dcus in medio illorum erit:crper hocfuos mgosjhbilirecr firmare uolunt, NecelJi aperiamiU ocitlos

â¢culos nojlros ut uerÃ¨ iudicemus,ne feduciimur. Idcet in magna dignitatc conftituti fint illt,cr opibuf nbsp;nbsp;po

tentw poÃ¼cÃ¤t, nihilominus iUis non credamus, ntfi uer bum do mini affirantjCrfiecundumillHd fuafirment. PaulusdiÃ¤tinepifkla Golatarum : Si angelusÃ¨ calit pradicauerit nobif Euangelium, prlt;eter idquodipfe pra:dicauit nobis,id pro extrema detejhtione habenÂ» dumMofies DcMt. tj .admonet nc fitlfisprophetis creÂ» damus,etfiinnumera miracula operarentur crc.

Confitebor.) tndieiudicij.'vbiperuentumadhoi iufium iudicium fuerit, earn uocem audient, quia nunc nonpoÃitmuscomprahendere illos.

tiunquam. ) Vos non agnoui pro ouibuf unquam. l^on habuiftis pcrfiÃ¢Ã iÃ¼am iuftitia, neq; f^iritu mea ailifuiflis: ftudium ueftrum fitit operari iniquitatem. Vosnonqiuefiuiftis quomodo perfiila iuftitia floreÂ» ret, crquomodo fanÃ tu populus effet. Veftram gloril quÃ¦fiuiflis, ftudium ueftrum in hoc uerfatum eft, ut male agerctis. Qua: nunc fequuntur per fimilitudinent partim prtcccdentia confirmant, partim funt par^eneÂ» tica cr admonitoria-Exploremus quales nosftmus,0â quid fides in nobis operctur. Qui^m iUum locu, Ont Â«is qui dicit etc. trahunt ad operationÃ© bonorum opeÂ» rum. Sed Chri^us hicreijeitexterna omnia,ut ftatuat iuftitumdei. in ilia enim fide iuftitiadeiconfiftit:ideo non bene adducunt teftimonium iftud. ProbemusnofÂ» ipfos an uerÃ¨ in nobis fit interna iufittia. Siautemfidet

Cap.VII IOÂ» OECO LAMPADTT IM non efÃcdx Ãierit,certum e^l itlam no eÃe Ã Jpiritu tieh er mortuam omnino.Textus igitur habet:

Omm's cm'm qui audit ex me fermo nes hos,et facit eos,affÃ®milabo ilium ui roprudÃªti, qui Ã¦dificauit domÃ» iÃ®iafn fuper petram,StT defeendit imber,Ã´6 ue nerunt flumina, 8^ flÃ¢uerunt uenti, irrueruntindomum illam,amp;fnon cft proftrata, Fundata enim fueratfupra petram â¦ Etomnis qui auditÃ me Ã®Ãªt' mones hos, S)C non facit cos,albmi!abi tur uiro fatuo, qui Ã¦dificauit domuin fuam fuper arenam, deicendit im' ber, 8C uenerunt flumina, ÃC flauerunt uenti,Ã´Ã´ impegerunt in domum illairi, et deiec^a eft,et fuit ruina illius magnaÂ» Et faclum eft, ut cum EnifTct lefus fet' mones,obfhxpucrunt turbaÃ® fuper do' rina illius â¦ Docebat enim eos, uclut habens autoritÃ¤re, ÃC non ficut feribÃ¦Â»

C hri/lui ftMtn doÃ¢rinam uocat petram : fi autein (^uisÃ¢lamtoto corde appr(ehenderit,itaut ipfa Ãdei eriipat in opera,i[litd certtm erit indiciÃ¼, te uerÃ¨ adiÃ caffe fuprapetram.Vnde deus terÃ¨nosexercereuariji calamitatibus folet, ut fimus nobffipÃs notiores- An au tem Ãdesucrainnobts fitjUidemus inaduerfitaiibuf^

Si Â«ttlLe funt tentationes,firâ¬ ignoramuf an fides in na bis fit,uelnon.AlioquiuocatconfiÃionein ChriÃ¼um petrÃ¢,quauerÃ¨ agnofdinns ChriÃ¼umeJJefiliumdeL Omnino ludt nos Chrifius habere certam illamfidem, noutquidÃ¤ijuidefide dubitat, quicertÃ¨nunquÃ¢uerÃ¨ erediderunt. Oportet eÃe argumentum rerum appa* rentium- Adeft gÂ«/lÂ«s earumrerum.nefic hafites. ibi firmitas iÃ¼a, ibi pctra,fi iam ueritas ita mÃªtibtis noftris iOuxerit, er ftmus deuindi fidci,ut nolimus ueritatÃ© iUam relinlt;juerc,etiam inpericulo.Hoc autem fit idea, quia fitndati fumus fipra petram. Tribus modis tentaÂ» tiones hicexplicantur. Inepiftola Corinthioruignem tentationem uocat, quod probet quid quifq^ tedificaue rit,uel aurum,uel argentu,uel Jhpulam. Certum igitur eft,fiquis Â«crÃ¨ credat,iam licet carnifix accedat,er r* piatittumad tormenta,nihilominus illemanet fernÂ» perconftans.

quot; virofiktuo.^ Verafiidtitia eÃ¼multum de Chrifio ^Ã®lt;friari,erdo{lrina eius,ernon ex cordeuHi enim non fonfi/knt in tentationibus. EÃ¤ a:quÃ¨ acfi quis dicatfe regem,cum regnÃ¼ non habeat:erqui dicat fe feire mul titm,cum literas non didicerit.lta qui non credit ChriÂ» fkjÃidtus eft,ermalÃ¨ confulit fibi .Siquiifuper glareS fiit,er putat fe fupra petram flare, fibi maximit damÂ» num infirt. Sicetiam illifine fide exiÃentes,fibi leternÃ¤ accerfunt damnationem.Tempore periculorum,cr in die iudicij nwximÃ¨ non confiflÃ«ttetfi deus nonnunqui

iUos c tiam hic probet,ut omnii miidus ttide4t gudliftftl fide pritditi ergd deunt, in die iudicij nonlicetcff-ediÂ» Arbor cjuÃ¯caditjtndnct.Grauisefiperdttioanimdru, ^uÃ¦diciturgrjndi! riandiHiut domus,ubiin ^temu^ beatitudineiuflorum reijcimur, M.ulti etiam hodie cdÂ» dunt, ( ut iufius in die fepties cadil ) fiautem refurgufÂ» tune aliciuidfiiei adhuc eficonfequÃªche falutis ictemte^

riniÃet Iefus.)C ongeÃit prtccipud capita pietatis, inquibusexercitium continuÃ¼ habere debemus,quiât ftemo iUa caeleflia effaripoteÃ. lOa tarnen ad crudieU dum nos ÃuÃÃciunt.Vtautem uideas Chri^lum nonfiif pliccm prophâ¬tam,ficut alifified ucrum deum,percu^lt;^ funt omnium peihra. Ã¯^onficitutalij fapientes pelt;^ fuadendo blandis uerbis,fed er at in Ulo fingularisg?'^ tiaad commouendos animos hominum. Ã¯^on emetidd^ t^eorationisÃÃlendortfedÃmtusdominimaniÃÃA^^ Æeicjdocuit quaÃ dominus ipfe,crquafi legislator rus. docuitÃicutfcribie,qtttiam hoc,iami[ludÂ«^ fiituunt zyc.id concionatoribus fit diÃ¢um, ut ccrti^ ma doceant Gf dffirment,quibus Jimplex populus feducatur.

'DocueratChrifiusuerbo,nuncmirdculisquo^^ eereincipit,quouerbisaddatautoritalem,cr'fudni^ uinitatem commonflret. Exmiraculis enim iflif legimus,quianofiuntaliaidgenusfiiihi,fiifinguldpf^* pendantur, redÃ¨ coÃ¼igi poteÃ, C hriÃum ueruni deum, cr plenitudinÃ¨diuinitatisinÃ¢lohabitare:i^'^

MATTH* ENARRATIOÂ« toÃ¶ Hequaquttm iÃe EiMttgelijh folum humattitafÃª C hri^i indicat. fjam ex huiu/cemodi operibus diuinitiis ChriÂ» fiiprobtiripoteÃ.

Vmdefccndiflct autcmde fÃ¨cutÃ¦ (unt eum tur' bac multÃ¦: 6C eccc leprofiis accedensadorauiteum,di' , eens: Domine fi uelisjpotes me mÃ»da' reÂ» Protenfat^manu tetigit ilium di-cens: V oio, mundus cito: ac protinus mundata fuit illius lepra*

SÂ«/)r4 monuimus ChriAum in monte orajjÃ¨,fecefi pffeq; 4 poptdo, quo quietior ejjet. Jm:4S Mtem diat, qwd in loco cumpeÃri cocionatus fit iHum ccxlcftÃ«phi Iofi)phi4,qu4m tribus fiiperioribus cdp.audiuimus:cr itafimiliter ubidefeenditdemonte comitÃ¼tibusmultii turbis,eti4 miraculd operatus eft, Item fuprÃ Me init tiumquinti capitis in genere dixit miraetda Chriflum fieiÃe, nutteÃeciatim itta commÃ©morÃ¢t. Cum de mon te ^fcendit,parat fie ad feriÃ endu humano generi,cyi eontÃ¨platione trÃ¤/itaÃ¤fcruiendu proximo.Monachis hoc diÃ¢um cjfo, qui in j^elucis latent nemini feruiÃ«tes.

MultÂ£turbÂ£.) VisuerbiquieinChrijioerat,muU tos dÃieit ut iÃum fequanlur.

ehre coniunguntur. videbimus ChriÃumferUittortm ejjÃ¨nonfolum }udlt;(orum,fedetiamgentium. Uditus erut leprofus, Centuria gentilis putatur .Ham diÃ¤t: No (Â«Â«cm tanti fidem in Ifracl. GentilUgt;us pate flus bu mana erut in ijs terris propter frequÃ©tes feditiones lu* dicoru. Igitur mirucula ijh multctfecum aflvrSt myjk* riti,ztydeinflrmitateiudlt;Â£orum,crgentium.Alijlepro fifunt,alijpiiralytici, ConfirtenuncmorbosiUos. dentur utriq^ effe incurabiles, lepra tame incurabiliorgt; Lepra contagium habet, lepra fl(gitur,cr fecedere iuÂ» bentur leprofl acieteris hominibuf,neeorum contai gione inflciÃ¤tur.At non tantumpericuli inparalytico-igiturleproftKiUemaioripericulo obnoxiuserat.tl* tniraculis autem hoc uelim bene uos expÃªdere,quoinoÂ» do omnia fi.Â£ki fint ad utilitatem proximoru:quia nibi ficit C hri^lus ad oflentationem,neqi prteftigiator ut talia opera freeret, quÂ£ nuUi prodeflent, fedqu^ plurimum conducerent homini.Clt;ecosz!r cl^os fs* nauit erc. Talia miracula non folent magi, zy prlt;eflbgt; giator^s Ãcerc.Clui fljiritualis efl,Ãcile potefldijudi^ care miracula qualia fint, cr quam ob caufam fiant^ Hon efl medicamentum quod lepram curet,multÃ´ ftii^ nusmagorum incatationes,modo uera fit lepra tnorbiifiidiuinitatem Chrifliprobant,itaetiamp^â^ gnantiafecumadflrutmyfkria. Vndebonumefl^Â°?^ tare nonnunquam conditiones morborum. Lepra mof buseflincurabilis, neqflegiturquod uHusmcdicoruns

hune morbum curarit: fed cui-atur 4Chrifto,cr ficduÂ» tor tdtiâ¬,t:y bonÃ¦ ualetudinisejjÃ¨ comprobatur. Lepra deniq; morbus efl contagiofus, propterea iud^ci abfliÂ« nebant tanquS ab impuris i contaÃ¢u kproforu.Chri^ flus fuo exempta oflendit,non immunditiam quÃ¦ efl in carne,fed ilkan qua efl in mentc,offlndere deum .Teti gi( itlum,ty tangendo fanauit,cum alij ludai fitgerent Ã¤tum tanquam inmundum. Praterea [e uerum facerdo tern eflÃ¨ declarauit, etfl ad otium miflt. Verus, dunt Slum purum pronuncial et mundat. interim tarnen etti fiittummundot, non permittit legem Moficontemni, qua iUo tempore uigebat: CT adfacerdotÃ«, cui hoc inÂ» cumbebat ex offieio, mittit cum munerc,ut in lege pra ceptum erat. Fadus igitur efl morbus quo iUe labora^ bat, curatus tarnenefl. Grauius genusmorbiefl, cunt inficimus mala erfilfa doilrina. De morfco facer dotes potiÃimu iudicare poflunt, ij nempe, qui facra^ rum literarum notitiam habent,e:^ interfliritus di/udi care poffunt. Qui hareft laborant, er mala doilrina in/idi funt,ut maiorpars ludaoru tunc temporis erat, â utpotehumanis traditionibus adhlt;erentes,contempt4 diuinatege, hi curare neminÃ«poflunt. Etiam addifeite quomodo ifle curatus fÃ¹erit.

â Accedertj.) Acceflit, nimirufide.Niflenimcredia confequi falutem Ã C hriHo, nequaquam occeÃiflet,neq- deprecatus fidflet.Alif Euangelifta do tent,quidfit adorare,cum (Hum diewnt ceddifle in tera

Si uelis.) Situm efi in tuo arbitrio,potes mundiOt, fy potes fadumctiam relimjuere, cr tantam autoritÃ© tem tibi Muinitus efjÃ¨ concejjam fcio. Videte, dcceÃit-Quidcgitf OrMit,^uiaalia non habuit, qult;e potuit {)rlt;etexere:neque uÃ¼a bona opera uidemus prteeedere. C onfÃ¹git autem ad mifericordiÃ¢ domÃ¹ii, cr ad aninÃ¹i tiusadmifericordiampropenfum.

Protenfa.) Hune C hrifÃ®usatti^t manu,filiu aute Centurionis non accedit,ut uideas non opus effÃ¨ ChriÃi prlt;efenlia corporali, etfi nonnunquam curetprtefeiX corporaliter,ob id, ut cognofcamus uiuificatricem ttum,crdiuinam .PrittereauerÃ¨diuinacenfenda eÃ ci ro itta,qult;e ipfo folum taÃ©ht purificabat.

uox benignitatem C hrifli tefludur, qui magis in noÃri pdute quÃ m priedicatione,purificatione quÃ m coinqui nationeobleÃ©latur, VerÃ¨ uenit nobis in bonum,^^ uo* luntas eius eÃ ut nos purificet.Propterea etiam fangui Hem fuuin effudit in purificationem animarum noÃrtt^ rum ab omnibuspeccatis noflris. Et quamuis iÃ¼d ^eÃit funtyCr teÃmoniu Ãrant uirtutib.ChriÃi,tantfit ilia inÃnuantur,quare C hriÃus uenerit,nempe propM animas potius quÃ m propter fananda corpora, tdids corruptioni funtfubieÃ©ki.

MATTH. ENARRATIO. tol Sf offer munus, quod iufsit offerri Mo fes in teftimonium ipfis.

NoÂ« e/l cuiufuM de lepra iudicare, qiÃ a uariit eiut futttjjiecies. Ex Lfuitico certos cdtiones habemus,qM buf tÃ¼dicdbant qianamuerÃ¨ eÃentleproft,crquihoc morbo labordre deprehendebÃ¢tur,iubebantur fecede^ reabhominibus cÃ¦terii. Voluit igiturante omnia fe conciliari facerdoti,per quem ingrejju! in ecclefiÃ¢ fieri fÃ´let. Etiamapoftolispotefias eoncejfiteftinclaudena do cr aperiendo regno caelorum,cr peccatis dimitteit dis,crferuandis:zy pricfertim ea commifit,quic ad do Ã¢rinam attinent. Neque iam loquimur de unÃ¢is oleo externo facerdotibus, fed de qs qui J^iritu fanihgt; unÃ¼i funt.Hoc etiam licet in ijs obferuare, ChriÃ¼ut per ont nia cauit oficutationem. N os itaq; eius humilitatÃ« imiÂ» temur, ne oflentandi gratia fÃ ciamus ea quÃ¦ in utilitaa tem proxinti agimus. Quale nunc donum affirendui Vide ut tu aÃvras afjÃ¨Ã¢um pium,crcauene fine muÂ» Here appareas. Semper in lege pr^eceptu, ne quis abfip. Kunere accederet facerdotem. NkÂ»c WttÂ«MÃ® nofiru aiÃ¢ mus pius. Quamuis multa alia in Leuitico occurrunt, quiefidommus dederituitam,eo loci examufiim expliÂ» cabimus. AccÃ©da nunc ad fecundu miraculum .iud^eut multa cura opus habuit, quemChriÃ¼us etiam corpoÂ» rainer attigit,zy fanauit.

decumbit domf paralyticus, ac graui' ter dilcruciatur Et dicit illi Icfus : Ego cumuenero,medebor illi, Etrefpon-deiisCentinio dixit; Domine,nÃ³ fum i'doneusuttedum meum fubeas,imÃ³ tantum die uerbum,SC fanabitur famu lus meus.Nam Ãf ego fum homo akc' rius poteftati lubditus,ct habco fub me milites,0^ dico huic, uade, nbsp;nbsp;uadit :

Ccnturio ille cenfetur e/JÃ¨ Ethnicus : a- hic uideÂ» tnui cjjc difcrimÃ« inter hiec miracula. Alibi tetigit, hic fbcit fÃ¨ uenturum in domum iliiui-.ztr idea dixit hoc,id /jroiiocaret ilium ad (idem fuamdeclarandÃ , ut mulM (dia etiÃ¤C hri^tu locutut eft, quo ardentior fides peten tium fieret,ut in muliercula Chananiea audietis. in Cen turione uidete miram diligentiam crfÃ¨diditatÃ«, quam habet ergapuerum fuum. Obuiam acceÃit, puer laboÂ» rat. A^it hoc magna fide or humilitate, qt apparent magnteuirtutesinfingulis.

idoneus.) lam quiabfcntem curare poteftuerbo fuo,etautoritatepropria,is nimirum deus eft. Sunt alif qui operati funt uaria miracula ez ftupenda,fcdnon fuaautoritate.

MATTH. ENARRATIO. to, firt. Si nos homines ftc imperamm, quanto magis tuÂ» qui uerus deus es, cui mains imperiu efl in creaturas ft morbos,quÃ mmihi in miniflros.Miniflri mei me reueÂ« rentur,quanto magis tui. Neceflarium eA, utrefliubli ciepoÃint confiflere,flt obedientia. Dicit: Hdko ego tarn morigeratos miniflros, ut mihi in omnibus mox obcdiant: utiq^neq; morbitibi reflftent,neq;dlt;emoi nes,quibus hoc aUquando permittitur.Et hlt;ec funt uer ba magno; fidei,cr magnie humilitatis. idea reÃ¢Ã¨ nof admonet etiam Centuria iHe, ne dicamus ubiq; Chrifli corpus efle,u6i eius uirtus efl.NunquÃ¢idfiÃ¹t credit it, , nififuperioribtisannis quidam fictemerÃ¨nugatifunt contra omncm fcripturam. Nobis femper curlt;e efli debet, ne hunc canonÃª prlt;euaricemur,qui ueram Chri Ai cr diuinitatem, cr humanitatem exprimit. Porri morbus paralyfiosex infirmitate membrorumpotiut efl, quÃ m ex malitia .Videte,profiat puero folicÃ¼ tudoparentis.

HÃ¦c autem cum audiflÃ¨t Icfus, ad' miratus cft,SC ait feciuÃ©tibus fe:Amen ' dico uobiSjUe in Ifrad quidem tantutn fidei reperi.Dico aute uobis quod mul ti ab oriente 6C occidente uenturi funt, accumbent cum Abraam,0(f Ifaac, amp;Iacob in regno cÅlorumÃ®filÃ®j uero regnieijdentur intenebras extremas,

Ca,Vin IO* OECOLAMPADII IN illic ent ploratus, ÃC ftndor dentiÃ¶ * Et dixirlefus Centurioni : Abi,ÃC quem' admodum credis,ita fiat tibi:et fanatus eft famulus cius in hora illa.

Qjtomodo^diniratus eÃ¼ Chrijius,qui omniet notÃ¢t ^ntequam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;admiratio firÃ¨ cii i notas ctin*

/Ã´iitis rebus. Chriflusautcfcieltat hoc/Ã¹turu. veruitt uel ChriÃus uoluit hoc modo admiradi declardre quisn ta iOius C enturionis effet fidcs : uel ut cÃ¦teras afjvÃ¢tot nÃ©s nofiras in fe recepit, hanc quoq; citra tarnen omne peccatumajjumpfit. Ncg;- tnbumus Chriflo ignorait tiam propriÃ¨ffed ficut uolebat efjÃ¨ puer cr crefcere, fie etiam admiratus efl.

Hicouobis.) Pr^efentibusnuncloquiturchrilJufÂ» NoÂ« opinorenim quod de ipfo Ã¯acob zy dlijsÃtetit lo^ tutus, fed de ijs qui debebantipfum ChriÃtim fufeipe* re,quorum ineufat inftdeÃtatÃ«,quod tantamfi^m non habeant.Et pulchrÃ¨ ibi commendat myfleriic, zy ape* rit etiamunde Centurioni tantagratia. Dicit:Nequi( miretur quodiÃ¼umexlt;aidii,etiameÃ filinsAbraht, quia multi uenturi funtab oriente zyc. qui participet eorundcmbonorum,^municipes Hieru/Ã lem jÃ¹turi funf.zy ut Ã¯acob zy ^ij quicredideruntdco,zyproÂ« miÃionem apud ilium expelhiruntieterntefalutisÃ¢ta ZyUUquifidemidoru itmtdntur,hdc beatitudinenoit tarebunt. ilam iUi qui ex carne Abraha; funt, hi non erunt in regno,fed eijcieniurfirof-.quorum multifunt qti

'^ui ad carnem Cf externa Ãieciem pertinent, (Ã¨d t^uia non credltt,crdegenerÃ¤t Ã uirtute lacob, di^ni funt ut e^daniurinextimo! tenebras.ln regno coelorufuinf tna lux e/l,fed qui abijciÃ¼tt(r,infummMttcnient tenea briiu,ubi fummÂ£ funt ignorantie,Videte igitur,in hac uita quanto magis profidmus cognitione dei, tanto propiores regno C briÃ' erimus:cr quanto tnagis rece dimus,tanto grauiores tenebroi fentiemus.Et ita appa ret hodie ludeos multudeferipturii dij^utare, quoi in ntanibus fuis habÃ«t,Mofen ctr prophetas, eieÃ©Ã®i tarnen funt in extitnuK tenebraf,quiaChriÃum no agnofcÃ¼t, qui eft lux uite eteme. Et maniftftÃ¨ C hriftus predik catfiituram ecclefiam ex gentibus,ne ludei folum fibi poUiceanturregnumdei. PreceÃitÃ¤laprophetia etiÃ¤ tnultis temporibus. PeriKnitin Indiam, Aethiopiam, BritanmamfScythiamcrc.Euangelium lefu Chrifti. Cuminifs ueraxpropheta nofter Chriftiisinfaniente toto mundo,quare no credemus iUi de alijsiludtei abie* Ã¤i funt in tenebrof denfiÃimas,cr frdi funt coteinpti/Â» fimi omnium gentium. Sapere fibi uidentur,cum mifer rimifunt.Ã¼am hodie proftigifunt,affiidi,ferui, zymi feri, hoeq- uerÃ¨ horror did poteft dentium. Sdmus ijs qui in fuainiquitateperfeuerÃ¤t,grauespoenof er ieter nos efti repofttas,pijsautem etemagaudia. Qui filij dei non eft particeps, quid f^erabit in ftituro temporel IJeque didmus tune talem ploratumÃre, qualis apud Â»OS mevtides eft:fcdc hriftiis indiettt ijs uerb^ fummi

Calvin 10* OECOLAMPADII IN dcerbitdtem animarum. Cot^cientiie morfia fatis pu* nietiÃosmiferos homttei:cr qui itadeccdunt^deplorU bunt fefu4 nj^tid 4 tantiigtoidijs merito excidijfe.

C redit.) Videmus C hrijhim illud,hoc eil uidtn fi* lutitifidei tribuere:quod obferuandum eft. EtutC hri* ftusprlt;edixit,itdZT ruenit.vndefdtis ex hocdiuinittiÂ» cm C hriAi cognofcere poffumut.

QVemddmodu licet dpud lAarcum uidere, cbri (hisinprimit mirdcuÃ®isquÃ¦ftcit, diftipidoi JÃ¼osinÃ¼ituitjCrquomodo ipft dgere debeant, docuHt ijuÃ³fyueprimo omnium maxime ab oftentationis ftu* dio arcere uoluit. tJam ftatim in primo miraculo au* tUuimtts heri,quod dominÃ¢t dicit puriftcato leprofo,nc cuiquam dicat quod Chriftiiseum fanaftÃ¨t. Nuncubi ipfe miracidis claruit,crntaiut quoddam ftcerat,fanaÂ» to Centurionis ftlio,ne hominum Ãuorem ftqui uide'a* tur,ftibducitfea turba.cringreditur domtiin Petri.

Et cum ueru'flet lefus in domum Pc tri, uiditfocrum illius in ledlo decum' bentem,Slt;r febricitantem,tetigit(^ ma' num illiuSjÃ¶tT reh'quit ilia febnSj SuTfut' rcxit,ac mmi'ftrauit illis.

Si ad hominum gloriam reftvxiftet C hriftus, utii^ tdCenturionemdiuertilfet,uelinaliquÃ« alium locutit magit inftgnem.Videtur Petri domufpaupertina, no magnumftmulitiu haben: quodminiftraret ; quando* quident

^utde nt focrus ipfa mcnfie miniftrMit,quÃ¦ 4 morio litt ierM erat,nimiru quod dcerit lt;dij miniflri. N 0 admo dum igitur dura domtis,feditd placet humiliaChriflo.

Dornum.) Nihilominui no potuit latere ChriÃitf, Heque uoluit,fcd interim oflendit difcipulis,ut ipft nihil humanum qult;erercnt. Videmus hic Petrum habuijje uxorem, er ettam alios ptfroÃÃ Apoftolos uxores hat buiffÃ¨jccrticrprobatiautorcsdicunt. Sifocrus, uti^ et uxor fidt,quÂ£putaturplanÃ© tuncuixi/jÃ¨.Etiam hoc licet animaduertere. Igt;!ominat domum Petri,non dot num focrus Petri.ita reliquerant apofloli omnia, non quodejjetiusnonad fuaregrediendi,fedne ab Ulis ab obfequio ChriÃi impedirentur. Nihil in terris ita arrit deredebet nobis quodChrifloprlt;efiramus,fiquideni difeipuli eius c/fe uoluerimus. Nrfm er poflquam C fori fius refurrexit,etiam redieritt apoftoli ad pifeationem: unde non omnia fic reliqucrunt,ut in manus amicorum ea dederint,uel renunciauertnt iuri fuo,fed detinueritU

FÃ©bricitante.) Accenfamfireniorbo.Apudahum luangelifiam habemus quod difeipuli rogarint damit num pro ilia, ut curaretur,quaspreces dominus nequa quam a/jiernatus efi.vult enim dominus,ut mutuis ora tionibus iuuemus alios, etiam fiantea paratus fit bet iKjs,cere,eriuuare.ltafit ut ardentius oremus,fi preca compotes fstÃ©ii fÃ¹erimus. Iterum etiam iflA focrus quat iacuit,myÃtrio non caret, quia ad domum Petri attine tat. Petrus miniÃer circundfionis efi^jy iUi qui ex (if

CaÂ»vni 10. OECOLAMPADII IN cimciÃonc Ãdcm Petri lt;impÃ®e^ntur,fgt;ittiunturnott* nunquitm humanum quidddm,ut fibribuspccceitorunt lc(borent,concupifcÃ«tij5uarijsfldgrent.P.ogdndusmef dicus dnimdrum ut curet. Caterum iÃ¼i qui ddhucfunt inueteri domo Petri, fdndti funt,utheri oflenfum efiiif leprofopurgdto: Zdf nunciliaque ddueteremdomunt Petri dttinet,curdtur.

Surrexit.) Operd Chrifli perfiibt funt.pt ChriÃuf ipfe fdnitdtem or boudm udktudinem longÃ© dliter coÃ¯t firt nobis, qudm utdgdres medici, quorum âegroti,ubi idm incipiunt reconuide(cere,dliqudndiu Idnguere (S' debiles infirmiq; ejJÃ¨folent.C hriÃtts dutem perfidant uirtutemdecldrdtmox, cum fdnitdtem con/ummdtdiU Cr non dimidiH contulit. Peliquit iUdm non folum dorfbris,fed etidm dÃ©bilitas membrorum,itd ut furg^ ret, amp;nbsp;miniftrdret tHis. verÃ¨ grdtitudinis opus, mini* ftrdrc Chrifkgt;,(S'ijsqui Chn^ifunt. HoclongÃ¨dm* ^ius d nobis requiritur, qudm ut multitudine uerboru id ebuccinemus, quod in nobis operdtum ef. siedeferi biturmirdculumpducis prÂ£fentibus. Verum ubiiOnii innotuit,confluxit mdgnd multitudo,ut ^Jidrcushd* bet.ptficqucmto mdgis ftudium glorid: duerfdttff,tlt;^ to mdgis Chrifius cldrefcit.

Cum autÃª appctifÃ®Ã¨t uefpcra, addu^ xeruntiUi dÃ¦moniacos multos,eiC' dtfpintus uerbo,omne{(^ male haben tes lanauitjUt implcrctur quod dicflurn erat

MATTH. ENARRATIO. Â«Â« erat per EfaiÃ¤ prophcta, cum ait : Hic infirmitatcs noftras fijfcepit, Sgt;C mot' bos portauit.

Cumidme/JÃ¨tuefpertinli temput, eiedtChri/lM diemones. H i f x multitrtdine erant,qui cumtitur ue)^eri,id eA ad nouiÃimum tempus: quia ad iÃud tempus C hriflus uenitpalfurus'.nam poÃ mortent acceÃit maior multitudo, lUapulchre nobis hicinfm nuÃ¤tur. Df cet Â«t penitius mentÃ« fcripturte intueamurÂ» interim ctiam qute alijs reuelata funt non aÃiernemur.

Verbo. ) Iterum non eA contaiius manuum,/edÃt nat ej liberal Ã dlt;emonibus Ãolo uerbo, poteÃite fua diuina omnes male habentes.

Male habctes.) Supra obÃeruajlis opinor,me admÂ» nente, morem huius EuangeliflÂ£ elÃe,quod pofitas hia jkrias diÃ¤is propheticis confirmet,utde partuuir^Â« nis MariÂ£,t^ de nomine ieÃuÃdt.ltacrhocloÃ¤,cunt tniraculoru C hriÃifrd t mentionem, confirmÃ¢t tHaad o/fidum Chriftipcrtinere,illumqi ficdebuijje populo innoteÃcere.Ex EfiaiaiUudfismptueficap.fj. Vfnlt;nÂ» etiam eft,fi quis ittum locum uideat iuxta literÃ¤ C^bifio riam,ficut ibidem dtatur, quod eÃ¶ refigt;idat propheta^ quod nofipfi pro peccatis noftris fatisfiicere non poÃU mus.Chrifhisautem ÃÂ£lus efi pro nobis facrificiunt: Itapcxnasquas nos pro peccatis lucre oportebat,ipfit luit,qui fine peccatis erat. Ipfe enim fiÃ®lus eft facrifia dumpro nobis.iios rei mortis eramus, (j-fiUj ictern^

damnationis. Nam aliM corporales lt;cgritudines non oportebat Chriftum fentire,ut nobis in ijs inferuiret. Si ChriÃiislaborajfet fÃ¨bribus^e^alijs morbis,quomodo feruijlfet noÃris infirmitatibusi[cd in morte[ufcepitil la omnia. Euangelifln locii ex Efaia hue trahit no ine^ plc,cum has corporales curauit aâgrittidinesuerbo,iÃ¼i* etiamuenijfeadtoUendum alias hominis infinnitates. Ita Ãiiritus mul to amplius uidet, ^uam uerba cr hifio^ ria[onant. NeÃ§ dubitamus eodem Ã^iritu locutos ej[e prophetas cr Euangeliflas. AliaetiÃ teflimoniaapui Efaii cap .Ã®^.dc hac re,qua: nolo iam adducere : uoÃ [umma diligentia.

Cum uidiflÃ¨faut lelÃ®is turbas multos circÃ»m fefe,iuffÃ®tut abirÃªt inukeriore rÃ¯pam:Ã´if cum adiflÃ¨t.unus feriba dixit ei:PrÃ¦ceptor fÃ¨quar te quocunc^ abiC' ns. Et dicit illi lefos: Vulpes foueas ha bentjCt uolucres cÅli nidos,at filius ho minis non habet ubi caput rechnet.

ChriÃus iuÃit abire turbos in regionÃ«,qult;e tras imare erat. Etuideteiterum ab initio multas turbos circa ie[um ej[e, quomodo [eabÃodat abeis,(Jp^ tat regionem qult;e trans flume erat, ut pleriq^ auellercit tur a comitatu eius,ne humana: giorite fludioflus uidere tur.in Marco Euangelifla, licet per/}gt;icue uidere Chri^ â . flum hoc diligenter ob[eruaj[e, Eflenimntalunti^uo noif

MATTHÂ» ENARRATIOÂ» tij Honpeiui, eÃeferuum omnium mortaliu ud Ãcicndunt ^uicquid catcri prÂ£[cri(gt;ferint,id efl,quod probant ho mines etiam peÃimi. Si dciÃumus, non curabimus quÂ£ homines dicant de nobistdco enim placere cupimus,cr in hoc intendimus noÃras uires, Nkw iterum uidete, cum a^gregari quidam feuoluntin locum diÃcipulo^ rum,pulchreinÃnuat, qualesueliteÃe fuosdifcipulos: de qua re poÃea copioÃus in t o .cdp. habebitis.

Preceptor.) QuumChriÃisuere deuserat, cui humatia corda patent,reÃgt;exit hominÃ« uanum, O' cor illius, ijuod firtaÃis magis gloriam humanÃ¤ Ãechbatur quam quod domino inÃeruire uelit. Et cum omnes bene fentirent de C hriflo, ÃrtaÃis etiam Ãgt;erabat ab eo alU quid commodi,uel regnuÃrtc carnale Ãomniabat,quiet erat opinio ludteorum fÃ¨rÃ¨ omnium ,Chriflum regnatu rumutalios reges,onondÃ¼ inteÃ¼igebantregnÃ¼chria P' eÃeÃirituale. Talis,ut in uerbis eius apparet,Ã³ in rÃjgt;ofione C hriÃi, erat Ãcriba iÃe,qui no ex puro cor^s deoptabatinnumerum ajÃimi difcipuloruin C hriÃi. IJamÃÃyncero corde hocpetijÃet,nequaquampajÃus eÃetrepulfam.

Sequar te.) 'VoxfanÃ«bi quidem,fed cor no itidem fanÃ©lum. Proinde adijeiamus uerbis peÃ«ius, ut corde cupiamus eÃe indtuiduum mancipium C hriÃi,Ãue per aduerÃa, [tue per proÃiera eundumÃt. Sunt quiÃequun tUr ChriÃum rebus proÃ)eris,Ãed illi diÃugiunt aduen fi{. Sequi autem oportet quocuriqs ierit, ctiamÃ ad cru Ã®Â»

cem, fitte ad morte. PriecipitÃ¢ curam adhibeamus Mtt fi dominus crucÃ« impofuerit, ne lÃ¼Ã¼ detreÃ«lemus )irrÃ¨gt;

Vulpes.) Docot uultparabolice ijk fermone^eos gut C hriflum fegui nolunt^ad nihil aliud quÃ m ad Chfi ftumrejficercdebere, Qr nonoptarec^uietemyuel alÃ¹ humsmundifolalia. Nam Chrijiusinhoc feculonoit permittit nobisftlicitatem iOam momentancÃ¢.Crebro tiudimus:CiuipiÃ¨uiueret(olunt,perfecutionÃ«inChri* jh Ã¯efttpatientur. Qjti ChriAifumits,in cruce Chriftt gloriamur.ideo ne illam reijciamus.

Cdput. )Cttm totus mundus fit C hrifli, tamÃ« Chri* flus nolebat mundo uti,fcdfrÃ³his propter nospaupeft ut nos locupletaret.ln cruce id adimpleium eÃ,cum in^ clinato capite tradidit ffiritum.

lilius hominis.) tios liebrlt;eorum,lt;jui hominÃ«dif cunt, flium hominis .Notate hic perquam elegantem antiihefim, dum uulpes Ãlio hominis conÃrÃ¼tur. inutJ pibus eft uerfutia: dolofum antmal er aftutum natura: infidiatur domeÃieis auibus,er fuas quietes habÃ«t.Sed apud ChriÃum Ã¨ contrario nihildolifuj^icandum eil, quiipfacÃueritofcrfynceritas. Alibietiam ChriHttf HerodemuulpÃ«appeÃ¼at teÃ«knomine. Cluiigiturfe* iknttirhuius fecidicommoda, uellaudart ab homing bus cupiÃ¼t,uel dite feere in hoc inconÃÃ¤tifeculo,uel im pinguareuentrem. iUaomniapoÃuntcenferi nomine cauernarum, inquibusquies. AuesetiamuidentureÃi fnepericulo in arboribus nidiÃcantes,uel in firamini^

MATTHÂ» ENARRATIO. Â»i tiM.Uem etidtn beatifuam quietcm habcntin hocmun do. Etfi Chriflits non haberet quo caput fuum rcclinaÂ« rct,nihilominus apud amicos diucrtebat,crinueniebdt commodam quietem, fed nihil horum qutefiuit.Vult di cere; St quis difcipulus meus efjÃ« uult,nihil idle qud:rdt.

Alius de numero difcipulorÃ» fuoru dixit ei : Domine, permittemihi prius ut abeam, Ã³Ã³ fepeliam patrem meumÂ» At leftis dixit illi: Sequere me, fine ut mortui lÃ¨pcliant mortuos fuosÂ»

Vnum repellit dominus, alteru colligit. Ndm ficut dixi, utriufq^ corinjj/iciebat. Inueniebat dutÃ© apud ilÂ» lum fynceritaternztrpietatem, quamuis nondum omÂ» nem perÃilione,quam Ã fuis requirit .ObleÃ©hitur C hri fius pijsQrofficiofishominibus. Sepelire patrem huÂ» manitatis officium eft, fed omnino uidebatur Chriflo efje indignum. Sunt etenim quidam qui digni funt altio ribus officijs,ficut legitis de apoftolis,quibus indignum ' uidebatur menfe miniftrare, e::r relinquere uerbum do mini. QÃ¿is dubitat pauperibus feruire fanÃ¤um opus eÃei tarnenapoÃolicenfebantfibiidindignÃ¼. SicetiÃ , hie dicit Chriflus, non effe officium apoÃolorum ÃpeÂ» Ure mortuos. in lege apud Mofen,in Cdntico,cap .ultiÂ» mo,deÃlqs Leui fcribitur,ut relinquant parentes,quilt;i facerdotum non erat deplorare fuper mortuos.Ita tune lex affÃ¨Ã³lus iÃos,quibus carnalibus parentibus ZT ^ti cis tjonnunquÃ¤afficimur,prohibct,ne utiliora propter

illos rdinquamus.Alfichtm igitur tUum Ã¤dimere uultgt; In alijs rebus Opera mifericordiÂ£ nuUi funtdenegÃ¤da, uerum ubi falus animarum po[iulat,]jgt;iritualia nofunt poflhabenda, Nelt;]ue hunc locum monachi ad fuasfu^ perjlitiones trahere poljunt,c}uaÃ parentibus nonÃt fubuenicdum,ciuod planÃ© pharifaicum efl fuperciliunt, er merum nugamentum Mortui deni(j} omnes funt,in quibus no uiuitÃdes. ApoÃolus dicif.vidua qua in deÂ» litijs uerÃatur,ea uiuens mortua eÃ. Dicit,uiuens,no ei qua uiuit yquod bene notandum efl.C^i deum non hii lent inhabitantem animabusÃuis,uerÃ¨ mortui funtAta er Adam mortuus efl.QjtiC hriÃo adharÃ«tycum Chri Ãx) uiuunt. Paulus dicit: Viuo no ego, fed uiuit ChriÃât in me : quia Paulus certusderefurredione erat ; eslqs fententia,relidis omnibus aÃrdibus illis,Ãrcnue feqM mur C hriÃum. PoÃea habebitis,ne falutent aliquem (Â« uia,fimiliratione,hoceÃ, ne permittantfe impedirein r fandis operationibus pradicationis uerbi dei.

O'Bferuatum eÃ¼ heri, miracula iÃtt multumÃee read inÃituendum diÃipulos C hrtÃi,quid ipfis agendum Ãt Ãngentibus fuo munere, er qualia euentu ra eÃent: pracipuum tarnen ed ut uideamus ChriÃi di uinitatÃ«, er ipfum ejfe domina er in terra er in mari-E t quemadmodu per ipfum omnia condita funt,ita etii in omnibus fuampoteÃate dÃ©clarai in terra, erinma* ri.Permareautem intelligimushiclacam Tyberiadis-

Et cS eflÃ¨t ingreflÃ¼s nauc,{eaiti funt cÃ¼ dl fei pu 11 fui, amp;nbsp;cccc motus magnus fatflus eft in mari, a debut nauis operi' retur Ã fluÃ³:ibus,ipfe uero dormiebat.

Paulo ante diÃ³ium eÃ (juod C hriÃus feceÃit, cunt fie afflueret populus. AbÃraxitfe ab eis, ctr in itinere, unum abiecit, alterum fecum retinuit uolcntem fcpelie reparentem mortuum, Cf'Ãead nauint contendit.Sea cuti funtiÃ¼ius diÃipuli,nonomnis turba. Neq^enint fiagnales ifla: nauesmultitudinem populi capiunt.

Kotus magnus. )^on omnino immerfa fiuÃ³iibus^ fed ijui flabant inlittore, uidereillam nonpoterant,Gr idea dicitur operta Ã fludibus ztr tegi.PrÃ¦monere uult Chriflusdifcipulos fuos, inpra-dicationeuerbi deiexo riri magnas tempeflates cr turbulÃ©tias .Hine etia alibi dixit, fe non uenifleutmittatpacem,fed gladtu. Hlt;cc efl malignitas mundi ueritatem non admittentis.V nde ab ipfls apoflolorum temporibus femper quoties uerie t/(spuriordoihefl,periclitati(^ odio habitipij fiierut tniniflri Chrifli. Etutdetur talem inflnuare common tioncmÃre in mari,id efl, hoc fcculo. Sub Antichriflaj tnim alibi pr^edicit Ãturas tanta; tribulationes, ut ele^ fii dei,fl poÃibile cflÃ¨t, deflcerÃ©t. Interim Chriflus dor mit, id efl,fecurus efl cf quiefeit, alifs in maxima perie cido conjlitutis .Re uera C hriflus dormiuit,et Â«crÃ¨ fuÃ¤ humanitatem declarauit, qua uoluit noflras inflrmiâ Mes zr neeeÃitates jerre, iw fomnum faniliflcauit:

Etiim Ã obrepdt fomnus, non o[gt;u! ut frciam mihi con fcientidm,quant natura ipfa exigit.

Et accedentes difcÃ¯puli, excitauerÃ¶t ilium dicentes: Domine,(Ã¨rua nos,pc' hmus, Et dixit ilh's : Quid timidi cftis cxiguÃ prÃ¦diti fiduciac' Tuncexcita^

â¢ tus increpauit uentos 6C marerSC faÃ³fa cft tranquillitas magna, Homines uc' ro admirabantur, dicentes : Qualis eft hiÃ§ quia uenti quoque ÃC mare obc' diuntilh?

Ã¯dÃcicndum eft in omnibus pericuUs, ad ununi ChriÃum confÃ¹gere oportet,^ precibus iÃe excitant dus, ut nobis fttadiumento. Tametftdijcipuli hoc per pufillanimitatÃ© ftcicbant, nondumcredÃ©tes iÃ¼umuert eft'edeum,nihtlominus magna de C hrifto fentiebant.

Cinidtimidi.) Chriftusquiiamimmortaliscft, (xtra huius mundipericula, prop ter corporale abftit^ tiÃ uidetur dormirc, ut in parabola de zizunia ftmiM ta,illu dorm ifte dicimus .Seder C hriftum iam glorifia cafum, qui quidem quicÃcit,nos precibus iinplorantus-Semper qui C hriÃum in peÃ©loribus gerunt, quorÃ¼ cor dibus'C hriftus rÃ©gnÃ¢t, iÃ¼iftcuri dormiunt,neq; tintent fluilus hums mundi, q uiaftiunt cui crcdiderunt,quM non derelinquanturin Â£tcrnum.Ciuieftunt cunt pÃ¢tre calefti, cum interimalij, quorumftdesnonfatisfolidd

MATTH* ENARRATIO* Â«lt;Â« rii,multum fecumfluÃ¢uÃ t:non tantum undÃ¤i timentf fed er filiorum flrepitus.SatiscertidediuinoprteÃdia fumus,fi domino crediderimus. Videtur lonax quoique idipfum priefigural]e,cum dormiret etiamipfc fecu^ fus in naui,tempore maximÂ£ tcmpcfkitis.

Exigua fiducia â ) His uerbis caufam timoris expli eat.Uamfidei paruitas,timoris indicium eft.Fidei maÂ» gnitudo contra atsdacite er magnanimitatis argument tum erit.

Inerepauit.) Declarauit fe ejfe dominum terriCey maris-Et fic mare fluÃ¢us fuos remifitmenti refederunt qui aderant. videtis hic C. hri^um duobus elemctis fÂ» tnul imperaÃe: ex quo magnum indicium diuinÂ£ uirta tit in C hriÃo apparet : alioqui humana uoce iÃa eieÂ» tnenta nequaquam mores fuos mutant.

TranquiUitas.) Serenitas mox adefl,domino incre pante uentos er mare. vndc etiÃ¤ omnes admiratifunt talemmutationem. Hailenus non legimus huiufmodi exempla.C hriflu^ autem omnino talia opcratus efl, ut omnemfiduciam de iUo fid concipiÃ¤t diflipuli.Vult diÂ» ere: Licet maximte future flnt tempclhtes,ctplurima pericula pratdicantibws Euangeliu, no tame timete ob id,fedfidem habete in me: imperabo uentis, ne poflint uos perdere: hoc efl, nulla potefloi humana quicquant nocere uobispotefl ere. Et tranfit ab hoc miraculo ad aliud, quoChriflus impcratibemoni/s, qua:flgt;iritus er uenti dicuntur. Hoc autem miraculum fiipcrius ob ferÂ»

Ca,VIII 'ÃOt OECOLAMPADIT IN narunt homines,etiam hi qui non crant in nÃ¤uicula Ã¼lÃ¤, fed qui in littore,cum tantu ÃuÃ¤is uidijfcnt,Ãttamelf longÃ© maiusmiraculum uidendum hic eÃ, nempefuntgt; tnam malignitatem fatanÃ¦, quifemper humano gene* ri infidiatur.cr quantam poteftatem in humanum ge* niM habeat, exijs duobus apparet, fi quidem deus permiferit.Ueru difcipulipotuerut agnofeere ad quÃ¤lt tum oÃieium affumantur,nempe pnelium eis fÃ¹turunti non aduerÃus carnem folum,fed etiam aduerfus princi* pes diemoniorum, qui omnibus modis conabunturob* fiarÂ£,in enunciando Euangelio Cbrifii,

Et cum uemflet ad ulten'ore n'pam, inregionem Gergefenorum, occurrc' runt ci duo dÃ¦moniaci, c monumÃ©tis egreffi. Etant autem fxui fupra modu, adeo utnemo poflÃ¨t tranfÃ®re per illani uiamâ.Ã´Ã´ ecce uociferabantur,diccntes; Quidrcinobis tecum eft lefufili dci? Vcm'fti huc ad cruciandum nos ante tem pust'

Dlt;f mones itti ualde importuni eranf,ut nemini lice ret tranfÃ®re per uiam illam. DÃ¦moniaci i/iifirÃ¨folitaf riam iftam regionem rcplebant, zj neminiparcebant in quem inciderent. Marcus habet cap.;, quod neq^ ca tenis quifquÃ poter at eum ligare, propterea quod cum fepccompedibuse:}-catenis uinÃ©his fÃ¹iffet, difcerptlt;e ejfent ab iÃ¼o catente,et compedes ejjÃªnt cominutie,nea que

^ue (JtÃ¹fqiMm ualuiffcÃ eum domitre cxc. Bene MtÃ« hic mores damoniorum delinianturAnlocii in quibns fitnt morlui,diemones libenter habitant.

S^eui(upra.) Id fÃ,importent,erp.irdtiadofjÃ¨n dendum, ctr irruendum in cjuofcuncj; obuios. Taie firÃ¨ genus impiorum hominumefty(]uod eruditioneopm habet,fordida loca colens:id efl,cupit uiuere in peccaÂ» tis fuis peÃimis, fine omni confcientia,id ^uod eÃ pro^ prium mortuorum. Et hi maxime importun! hominia bus,(]uia nihil in iUis charitatis efl.

Quidreinobis.} Statimiflida:monesfenferutiiir tutem Chri^i,etiam antequÃ¢ Q hriÃus accederet. Tfa xtus noÃer habet, uocifirabÃ¤tur:alij,occurrerut.lllud Ãgnum erat, ^uod iam excitabÃ¢turdiuina quadÃ¤ uiriu te. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;id ÃÃ¤um eÃ,tjuaÃ C hriÃus iUoru teÃimonio

indigeret. Marcus habet cap. â .guod C hriÃis obtura^ uerit iÃ¼orum ora. tJamdicit : Obmutefce,cr exi ab homine.SicChriÃuspotefiÃ¼tem fuam oÃendit ubi^;,et in mari,terra,porcis,fatana,zxÃ¤ere(jc. Voluntdice rc : Abi Cbripr, ne nos crucies. Petunt pacem, (juam prteÃnre nolunt. Et quant^uamfatan leo rugicnsÃt,ni hitomittus petit pacem Ã C hriÃo. Pdccm quidcm apx na, fed nequacjuÃ¤ bencÃccrc C bn'/to uolunt. Idm time batfatÃ¤ ne adeÃet dies iudiciÃvideturignoraÃfefatan myÃtrium crucis, qiiod regnum ittorum effet auÃren* dum per crucÃ© Chrifli. Sedfdunt diem iudiciÃquo funt retegandi ad panas, Semper uidctur adeffc dies ille ont

Ca.Vni 10. OECOLAMPADII IN nibui nnilis,cr ante tempus uenirc, ut inpfalmo mus:Mali nS dimidiabut diesfuos. EÃÃ in annu centefi mumuiuÃ¼t, tdmÃ« eis uidetur ante tÃ«pus adcffÃ¨ dies mor tisAtdetid fdtanÃ¦ eÃ: dÃ©die iudicij : qudÃi dicdt,nondu eÃ tempus iÃ¼ud iudicij. Timebdt enim grduius iudiciu. Porroiflideprecdtione gloridm Chriflicondbdturii^ pedire,f^ munere cupiebit in ijs miÃeris hominibufgt;

Erat airtein procul ab illis grex pof corum multorum pafeens. DÃ¦mones uero rogabant eum dicentes : Si eijcis nos, permitte nobis ut dcmigremus in giegem porcoruin. Et ait ill is : ÃbiteÂ» 1111 uero cgrelÃ®Ã®, abicrÃ»t in gregem pol' conÃ¯. Et ccce ferebatur totus grex por' corum per prÃ¦ceps in mare, et perieiÃ»Ã® in aquis. Porrbqui pa{cebant,aufugc' runt, 8C digrefTi in ciuitatc, renuciauc' runt omnia, Ã³Ã³ quid accidifÃ¯Ã¨t dÃ¦mo' niÃ¢cis. Et ecce tota ciuitas exiuit in oc curfum lefu.Etcum uidiflÃªnt ilium,ro gabant ut decederet Ã fÃ¯nibus fuis.

Grex iÃc dliqudnto iuÃoÃjdcio dbcrdt.Omnino fd* tdn femper condtur nocere homini. Et Ã non poteÃ dxi mdm perdere,perdit externd ilia:Ã:d nihilpojjÃ¨t in ho minÃ«,nifÃbi ddtd diuinitus pote/kite. Simile dpud lob tegimus exemplujcuiusgreges oidutnigncccelitusdcf

fniÃo,ni)nirumperfatanlt;im,pcrditiÃterÃ¼t.Licctit4lt;j; ttidere, quanta poteftoifitd^monum, nift Ã deo impe^f diantttr. AlifEuangeliÃ¼^dicuntfrijJc Icgioncin dte^ fnonum, id efl,magnam multitudinÃ«. jlÃ®t pcrÂ«o-fi ordÂ« bantChrifliim,dicentes: Si omnino eijcis nos,p(rmitte in gregcm ijlum. C hrifius autcm per hoc uoluit dcclaÂ» WC etiam immunditicm iflerum hominÃ¼, qui in ca re^ gionc erant,^ in quos damon potcjhtem habet,fcilit cet inimmundos homines. In lÃ¶oj nbsp;nbsp;nbsp;dlt;emones acciÂ»

piuntpoteftatem, qui femper uerfantur in luto pecca^ ti, neq; uolunt emendare uitamfuam : ez haud tnirutn efl Ãi hi obnoxqÃ^erint dtemonibuf, nbsp;nbsp;fie tandem imÂ»

mergantur omnibus malis,qui fic pecuinis afiÃ¨Ã«iibus firuntur,uentrem fuum pro deo habentes,nihilqi dijjr# rentes Ã porcis.

Abite.) In hocquod permittit,oÃendit fe dominit ejÃe omnium, tarn infirorum quam ealeflium.

Abierunt .)Hic exitus immundorum hominum,ZT horum quidiemoniaclt;epoteftati fubfunt. Et per hoc uoluit Chriftus indicare hominibus ifiius rcgionis,quan ta mala in^epotuijjet eis fatan,nifi diuina benignita. te prohibitus fiti/fiet.Potuifiet C hriftus eadein facilita* te permittereut intrarent tn alios homines, fed uoluit, interimconfirmamusfficm nofkam,cum uidemusda:* woncm nullam potefiatein habere,nifi permittete deo. C apilli noftri omnes numerati fiunt Ã patre cÅlefÃ®i, ZSquot; Â«C piluscaditfine uoluntatepatriscalcfiis.Cumdute

Calvin ÃO. OECOLAHPADII IN paflores uiderent gregem in prieccpsfinri ,fitgerut,cf timcbdnt ab iflis dtemoniacis,ne quid mali paterenturi

Rogdbant.) Sunt qui hocmodeÃi^e caufa diflunt ttclint, ztr quod fe indignos reputarint,apud quos C hri fins ipfÃ¨ habitaret. Sed multorum fcntentia e/t,populi( iÃum extitiÃe craÃiorem, parum ' Ãe C bnjfo grd tum, gy ChriÃum eo habuijÃc loco, paruo quodant commodo aÃrÃ¤i, quod tarnen in falutÃ« animarii iÃorÃ¼ tendebat,putarint in totu uoluiÃe eos perdere,ideo inÂ» lentChri^um cxcedere, cum potius gratias.Chri^o agcre debcbat.Ua fimiles iflis odio digniÃtnt maxintOt ^i cum magnis aÃiciuntur bencÃciÃ, tarnen poÃea ob minimum commodum obliuiÃuntur omnium bencÃ^ ciorum inÃe coUatorum. St HU fapuiÃent, retinuiÃent ChriÃum,a quo uita gtÃilus eÃ. inÃuper per hoc wird culum potuerunt diÃcipuli cognoÃ:erc,quam grauecer tarne ipÃ)smaneret. Nam mundui habet tales immun dos homines, qui nihil minus cupiunt,quÃ m edoceritie ritatem, quiq^noluntliberariÃ graui ÃeruitutepeccaÂ» torum, Ad hoc, diÃcipuli mittendi, uiderunt egrcgid exempla in ÃhriÃo, ut Ãduciam haberent in omnibus pericidis, nempe iniHoquitempeÃate Ãcdaret,ggiiint dtemonum competteret,cr iui nihil reÃiÃere poÃet,

Citauit heri Euang. teÃimoniuexprophetaEÃaid (Op.fi.lpÃcinÃrmitatesnoÃras ttditcrc. quiucrÃus apui

MATTHÂ» ENARRATTOÂ» tÂ»gt; tipud prophetÃ¤ indicat nobis Chri/fuin e^Je redemptoÂ» rem peccatoru noHromm.Quum autcm tnorbi Ã¢ pecÂ» catis profluxerunt, etiain confcihncum peccata per C hri^um ablata eÃe. ExpeÃ³hinius enim per ipfuin int mortalitatem. QkiigiturEuangeli/kmcaluinniÃ¤tur^ quafi paruin fideliter citarit hunc locÃ¼, Ãcient inulto fi deliiis citaÃe, ijuÃ m multi autitmÃ t, idj; ex hac lcilioti ne agnoÃeinus.Hic enim planÃ© docet C hriÃum uenifi fe peccatorum toÃ¼endoru gratia, cr pcenas quÂ£ proÂ« pterpeccatainfiiiihfuntetiam tuliÃe. interim difcere poterimus,(juam ob caufam C briJlMJ in hunc mundunt uenerit, nempe propter infirmitates noÃras,ncque foÂ« Ikw corporis,fed animÂ£,qu.e maiores funt,morbos fuÂ« Ãulit. Parum iUe nobis confuleret, qui ueÃem noÃrant confuerec, er corpusfaucium non curaretÃpoÃet. ltlt;t parumcontuliÃetChriÃus,Ãfanatismorbis,nofanafi fet animos noflras.

ingrcfÃ¯Ã¹s nauem, trai'c' luam ciuita' âS â adduxerÃ¼t illi paralyticum in lecflo decÃ¼' bentem. Cumc^ uidifÃ®Ã¨t lefus fidemib lorum, dixit paralytico : Bono animo cfto fili,remittuntur tibi peccata tua.

Non h^et C briÃus in uno or eodem loco, fed uoa rÃs Iods pricdicat iserbuin dei,ut multis wlnntatcmptt

Capjx I0gt; OECOLAMPADir IN trif Ã¤pcriat. C^ttu igittir GergefÃ©ni nbsp;nbsp;Gadarcni piffu

grdtieÃcnt, rcliquitilios, O' tranfmijjo flagnoregrcp fusc/tm/Ã¯idm ciuitdtc,quÂ£ Cdpernauni ejl,ut Maran habet: quam fuam dicit ob id,quod frequenter ibicom uerfatuseÃ^oquodmulta miraculaiÃ¼icfÃ¨cit, quam* uis, ut infrÃ patebit,etiamCapernait{e ad pr^dicatio* nem ChriÃi uitam fuam tune non emendabant.

Adduxeritnt, ) Marcia indicat quanto Ãudio o ligentiaac fideiÃum obtulerint domino :nam aperto teÃ©h, per teguloi funibia dimiferunt iÃ¼um. Erat enim domusf-equentiahominum fic flipata, utnonpofjÃ¨nt commode ilium inÃrre ad dominu,omnibus ad oratio* nemintentis. Ã¯terumiÃ¼e paralyticus humanigeneris typus eft,quod curandum Q hriftus uenit.

Fidemillorum.) C^uifcilicetparalyticuattulerut, uel ftdemparalytici. itaetiam uidemusalienam ftdem prodcjfe,ftc fcilicet,dum oramus ea quÂ£ diuina;placi* ta funt uoluntati,non dubitantes quin deus nos fit exau diturus .Vndeno mirti eft, ft C hriftiani pro fuis pueris nonnunquÃ¢exaudiÃ tur,ufq-adeo placet deo charitas, quÂ£ pro alijs orare nos freit, quia pij feiunt preces fMS non aftiernari.

Remittuntur.) Chriftus iterum declaratfe ueruin effe deum, cuius proprium eft dimitterc peccata-NtÂ«Â« proprium eft foltus dei arcana cordis cognofeere. Cum aute chriftus uideret plerofq^humiliterde fefentire, O ignorare quare adueniffetiO quam ob caufam,po*

HÃintum illud hac uoce,remittutur tibi pcccata tua, ^nificat.Etfilium uocat,utiutnorÃ«:fed ucrÃ¨eratetMiti filitif, cui iam decreuerat dominus remittere peccata. Et dicitur ei, ut bono animo fit, crfidat deo.tta femf per dominusfidemretjuirit.PrÂ£terea difcimuspecca^ taefjecaufas morboru^^pocnarum .C^uemadmodti obturato Ãnte fÃ cilÃ¨ riuus arefcet,itafublatis peccatiSf pÅnis non erit locus tquamuis nonnunquam deus quoft dam mirÃ© exerceat, ut uirtus tHorum magis clarefcat. Si homo principio non fÃ¹iffet obnoxius peccato, nef nosobnoxifeffemus.

Pcccdflt;(.) Hocfoliusdiuimemifericorditcefl: nulÂ» la Operapreecipiutur. Satis erat Chriflo ex cordeÃde* re,O' ab illo approbari. Verrf enim fides operibus noa caret bonis.

Et ecce quidam ex (cribis dicebant intra fefe: Hic blafphemat. Et cum ui' diflet lefus cogitationes illorum, dixit: Ad quiduos cogitatis mala in cordi' bus ucftri SC* V trum enim eft facilius di cere,remittÃ»tur tibi peccatatua,an dice re.furfieamp;ambulaÃ§' Vtautem Riatis quodpoteftate habeat nlius hominis in terra remittÃ©di peccata, tune dicit pa r al y ticoâ.Surge toile tuum fbratu, et abi in domÃ» tuam, Et ille furrexiq abijtc^

Ca.vin, , ro. oecolampadii iisr domum fuam. T urbÃ¦ uero quÃ¦ uidc'' rantjadmiratÃ¦funtj ÃC glorificauerunt deiim, qui dedilÃ¯Ã¨t potcftatc talem ho' minibus.

Dicunt fcrib(e,bldfphetnitt,ltoc eft,contunKliofc quitur. Ita firÃ¨femperfim(blet, utftnt in multitudilKt qui bona operu carpant, Ãnt item qui rech iudicio ap* probent. ScribÂ£ illi natifunt ad reprÂ£hendcnduin,(i^ eut nbsp;nbsp;Papifla: noftri,Ãquidem omnia in partem peÃi*

mam interpra;tabantur, quiq; fummam arrogantiÃ¤iit C briÃo afcribebant, nempe quia dixit,dimittuntur bi peccata tua. lam enim cognofcebant diuinum opm ejjÃ¨,remitterepeccata. Si igitur C briÃus remittitpttÂ» fata, tuneÃequitur, quoduerusÃtdeus. ObÃeruddUtt quod er diÃeipuli remittant peccata, fed longÃ© alia raa tione,nimiru pronundÃ¤do per(Ãiritti er uerbum dei-

C ogitatis.) Hac nota cognofeimus C briÃu deu ejÃgt; cu ea qufin penetralib.latet,fcit.Ciute ÃintiUicmal^ iteftra; cogitationes ? No igitur Ãolu externa opera nid la funt, fed qute ex iÃo malo finte fluunt cogitationes-

Pacilius.) SiIpedatisexterna ipfa uerba, eadeiit facilitate utrunq- poteÃ did, uel etiam utrunq^ eÃet ar rogantis bominis.Plam uelleÃbiuendicare banc autoÂ» ritatem ut uerbo fanes er ambularejÃ das, non eÃ bna mantr.neq; etiam remittere peccata. V traq; igiturfunt dei.QuaÃdicat: Sidico furge,babebitispro magnobe iteÃdo : quare non pro maximo beneÃdo Ãdico,di* t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mittuntitf

MATTH. ENARRATIO. nt â¢â¢ tttittuntur tibipeccata tun^cjtdd unius dciopus efl, loanc autoritutem mihi conceÃit.

Potejbtem.) Apparebit^uodhancpoteÃntem hit beam, utjÃ ciam fanoStCr eurem legrotos: quamuisuiÂ» dear uobis purus er uilis quifpiam homo, tarnen dein fum.Et fic interim loquitur paralytica audiente.

Surge tolle.) Ecce diuinitatem CMit. Et hoc min raculum in ftbbatoÃeit, ut exajÃeraret magii lUos int pios hypocritM.

Surrexit.) lÃ¼ fcmperclara miracula ficit Christ Ãiis, quia uoluit non folum iÃ¤um, fed er alios perfide curare. Sicerfocrus Petri moxfurrexitcrgt;niniflraÂ»i uit. Paralyticus igituriÃe integer er incolumis abijt itt domu fuam,nam hocpricceperat ei Chrifliis. Alif alle; gorias ajjvrunt, quomodo quifj; in domu fuam iieniat, Relinquo autem lÃ¼ud labens alqs ociofioribuh

Turbie.) De Pharifeis hoc non legimiK,imÃ¶ detea rioresÃdi funt iflo miraculo. Pij autem gratias domia no egerunt,erMlmirati funt,quod inter homines inuea ttiretur ii,qui morbos fanaret,er peccata quoq- remit* teret. Et quod C hriÃ¤us hanc ob caufam uenerit,ne int putarentur peccata nobis noftra,in uocatione Ulat* tbiei dedttTiibit. Erdt M(tftb(eiÂ«pÂ«WicdnttJ,cjagclÂ»df Â«cfligdl quod conduxerat d Romdnij. Nampublicani infignitc auaritbe bomines erant : hunc^ in ordini di-fcipulorum fuorum uocauit, quem er clegerat ante ini tiuiH mundi. tacditM deni^ ty manfueiudo C br^i iÂ»

10Â» OECOLAMPADII IH rt^ondÃ©Ja (Â»hdrifeis oflenditur hobu. Et pulchrÃ¨ ilU fuperioribiu cohterent.

Etprartcricns Iefusillinc,uidit ho' mincm defidentcm ad telonium,Mat' thacum nom jnc,dicit(^ ci':Sequerc mei atcp IS furgens fecutus eft eumÂ»

Nomen fuum non obticet EMngelifti, quatudsa fecirum gloriofum erat effe publicdnum. Sed qM Â«Ã¶Â» feihbittur gloria (Hlt;tm,uerit4tÃ« hifloriie narrat, obftf ua,nuÃ¼a mÃ©rita antecedunt, fy MatthÃ¤um uno uerbo poft ft traxitfhacqi uerÃ¨diuina uirtus.

Secutui.) Quemadmodum de cateris diftipi^ legimuifitaetifle ftcutus eA:id eÃ¼ytotif a^^tbuf adharebat domino, nullÃ¹q;curisdomffticÃ» ftnebaift abftrahi.

EtfadÃ¶eft ut IcfÃ¯is accumbcret iân illi'us aedibus,Ã¶f ecce multi publkani peccatores qui uenerant, fimul accu , buerunt cum lefu, ÃC diicipulis illiu^* Cumc^ id uidiflcntphariÃ»fi, dixcrÃ»t dl (cipulis eins : Cur cum publicanis peccatoribus iumit dbum prÃ¦ceptof ucfterf

Videtisnon abhorrere Chriftamipeccatoribidt quia exhibet ft illif in conuiuio. Verum alia ratio ril Chrifti,cr alia peccatorum, quibut malorum conftrÂ» ^proh^Ktur.SvrtiumrftidhertinterpecfatoratO' ton

tton coÂ»Umituri,nelt;j; participes ejjcpecutoru. CiuU oute C hriftus fine peccato erat,proptereit magnÂ£ uirÂ« tutiserat conuerfari inter publicattos. Ethancobcau^ fam couerfdtur apud iUos, ut multos poÃit lucriÃcere. Publicani enim er meretrices phariÃeos in regno cat lorum precedent.

â Publicanis. ) inuidi er maligni homines otnnia int terpretanlur in p^^m partem, ita er ifti obtrecha tionis uitio laboraiant,cr apud difcipulos detreÂ£hibÃ¢t preceptor, er Ã¨ contrario apudpraceptorem difeipn - lojaccufabantjUtaudietis.LicetuideretjualesipÃfint, cum ijuibusconuerfamur. Similes fimilibusÃcile conÂ» gregantur. Et ita alias traducebÃ t C hriÃum quafiamit cumpublicanoruitL

At lefus ubi audiuit,dixit illis:Noii opushabenthi qui ualidi funt,medico, fed qui male habent. Qiiinpotius itc, amp;nbsp;difeite quid fit illud: Miiericordiam uolojÃ´Ã´ non facrificium* Non enim ueni ad uocandum iuftos,fed peccatO' res ad pÅnitentiam.

si bene haberent, fruflra ej]et minifkrium meum. Hi fl humanum gotÂ«j perditumfttijfet,nequaquÃ Chri fius natusfiÃ¤Ãet.EtiHapulchre fuperioribuscolnerÃ«t, ^uomodo portauit peccata noflra flterum^; ex proa phetico dido iÃud cor^irmat, exO fee cap. f. in nouo regno Chrifli^nott rurabit deus facrifida,fed magis ipt

CapjX TO. OECOLAMPADII IN ftmfidemcrcharitdtemcrgd proximum. Sitiosiu/Ã¼ fjjÃ¨tis,fummdgt;n mifericordiam etiatn antplcderemini. lam longÃ© mdiormifericordideÃÃmiliarc effÃ¨tegrof tOf er ilium iuudre, qudm bene habentem iuuare, ^lÃ¤ non opus habet nojlra cura,quia propriÃ¨ mifericordid ttgrotis O' mtferis exhibetur,

Honueni.) Eosqui(eipfospro iuftishabent,uoi cat,ut poenitentiam agdnt,oreconualefcant. Exi/iif diÃ©lis poteftinfirmitM noftra multismodtsconfolatioÂ» nem accipere, quoties nos terrÃ«tpeccata noflra, utfdt mus ChriÃum pro peccatisnofirisnatumejfe,ut dinit teret ea.Et tantum de iflu leilione, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢

Tunc adeut cum difcipuli Ioannis, dicentes:Quam ob caufam nos ÃC pha nfÃ¦i ieiunamus pleruncp, difcipuh ac' ro tui non Ã®ciunantÃt dixit illis lefusi Num pofliint filtj fponfilugere, quan' diu cum illiseft fponfusc'VenientauK dies cum tolletur ab eis fpÃ´fus, SC tunc ieiunabuntt

Semper patitur uerbum det caluniatores quofdan-ÃJunc folent lUi prlt;eccptorem inÃmareapud dtÃipi^ los, deinde diÃipulos apudpra:ceptorem,utÃc diÃunÂ» gantpricceptorem d difcipulis : Ãcq^ fiiÃ§ere uolunt uet bum domini delÃeÃ¤u o Ãne fruÃ¤u. DixerunttCiudÂ» rfprieceptor uefltr eomeditcum tclonis i tiunÃ§ uera

^cufant difcipulos apud chrifium, ^uaft nuUa boM Opera frcientes : unde etiam fic doHnna ChriÃ¼i infi.Â» maturfacfiinfruÃ³luofaejjÃ¨tt

Difcipuli Ioannis.) Ntmirumfic inflruÃ¤i Ã pharif fieis, quos Ãbi focios babcbant^quifummam bonee uitlt;e inieiuniocrexternis iflis operibus conjiuuebant,Qy propterea (juia non uidebant ieiunia difcipulorum, zy feueritate iÃ®Um qua clarefcebat pharifâei,accufabÃ¤t di fdpulos perinde ac fi illi lafdui e/Jent, nbsp;nbsp;luxidferui*

rent,cum tarnen dits nihil frugalius. iciunium iftud no eratinflitutum lege Mofaica,fedexpharifaica tradia tionfintrodudum, utfmgulis hebdoinadisbisidunaa rent,z:rillam abflinentiamÃ carnibtu maximi freiem bantiSuprÃ audiuimusquÃ to longÃ© plura Ã nobisChri fiusexigat.

V Dixitillis.) Semper[uo5excufatChnflus,neq;pa titnr difdpulos fuos male audire. Difce z^ tu proxiÂ» mumtuumdeÃndere.

â¢ TilifÃgt;onii.) Perparabolam eis reÃ!odet,docens fe Â«0ÃªIjtonfum ecclefia:,ut loan.cap .3 .claret. Et in Ã ana ticisChriftus,fircdeintelligÃ¤tur,Ãgt;onfusipfeeft,/^on ftautem ecclcfia. Pili/ nuptiales non ieiunant,hoc eÃ, tempore mcurndtiottK, quando adeft Ãgt;onfus,zy a]}ua. tnitÃonfam in coniugem. Solentenim coniugia ita ini tiaricertis ccremonqsztrcelebritatibus,quibus amici ZirquiadÃuntylatantur. Et qui uocanturadnuptiast, filij thalami dicumuTtZirpdranymphi, qui proxime

fponfam funt. QuandoChriAmeflcHmecclefi^ fiH prajcns,corporaliter lalicet,non lugebit tempore iBo^ CumtoBetur.) InfinuatfeauÃrendum abiBit,f(i* licet corpore, utinmultis aBjslodsidemdixit: fttis paUm efl,quod corpor^iter tto uult ade/fe cede* flit fuie : quantuisdlif ineptisglolJÃ¨nutis iUud diluttnb Not [cimus C hriftum pijs omnibus adejjefuo Ãjiritu gratia. MinimÃ¨ dixit fe ab^turum Ã dilcipulisfuis uf^ gd confummationÃ¨ feculi,ideo neceffeefl de corporali ablatione intelligamus. Non fuperflitiofainfuperieit* niadifctpulorum fitere, pojlquam ChriflusincochtHl afcendit:fciebantenimcfurire,crabundare.vbip(t^ fccutionibus fiierunt obnoxif, redÃ¨ ieiunarunt,is-plt;f* funt uere did ieiunalfe, non fibijpfis iniungentes httitf modicrucem, fediniunfklin nonrecufantes. Itaf^ acciditapofidis prxdicantibusucrbtm dei, quodiab9 rarintomnipenuria, utapoftolus Paulus commetttof rat. Hocautem tempore quo Chriftusapuddifdpt^ fuos fiiit, non pitffus efl illos ultra tentari q jirre pole* rant.Nam dixit: Nunquid dÃ©fiÃ¢t uobisaliquid finepf^â ' racrbaculomiÃisf HocautemprtefenteÃhriflofiÂ» ihm eft. Verum cum corporaliter ab illis affumpUit eftincoelum,tuncfiepiusefurierut,ltadeusmetitifrÃ³f* Ãrmitatesnoftras,^^^ pro portioneetiamnoftra tentai ri nos finit.Et ficdifdpuli inftituutur,ut tali modo cuM tdqs agant, ne onerent tDos huiufmodiprlt;eceptionibusgt; 'VoluntariÃ¨eruntfirendlt;etribidationes,i^quasdomi^

MATTHÂ» ENARRATIOÂ» Â«4 hU5 iniungit, iUefalutaresfunt 0- utiles. SeJfietU no* bifipfis iniuxcrinjus,maximum moleftiÃ¤pctrient: Â«4Â»Â« corporalis cxercitatio parum utilis efi, hoc^ nunc con firmatfimilitudinibuspttlchris. N4m periculumefl,fi non rationem difcipuioru habes, quod totum illos per* dtUfquemadmoduin C hriflus dicit Matth. i}.Vlt;euo* bisfcribtccrphttrifci hypocrita^^quiacircuitis mare aridam,ttt ficiatis unumprofelytum,^ ctmt fÃ¹erit fiÃ¢us,frcitiseumfilÃ¹(m geenme duplo magK quÃ tn uos eflis.Docent enim nonnunquam non docenda. IM fieri pote/l gentem agreftem audito Euangelio noÂ« faÂ» ^Ã¼stdoiiam,red^deteriorem:ne(^ oputexemplis.

Nullus immittit aflumcntum panni tudis inuefteuetcri. Aufert enimfÃ¹p' pkmentS illius a ueftimento, QC peior niptura fit. NecÃ§ tnittunt uinÃ» nouS in utresuetcresgt;alioqui rumpÃ»tur utres, 8C uinum effiinditur, 8C utres pereunt: fed tnittunt uinum nouum in utres no , uoSjÃ´^ utracÃ§fimulferuanturÂ»

vÃªtus ueÃisinfirmioreÃ¼, er defignat hominÃ©inÂ» Ãrmum, nonaÃuefiilum diidnis rebus : er rudispanÂ» nus,prÂ£ceptu rudius er grauius .Iniungere homni ueÂ» teri,id rÃ, in)inno,wÂ«Iflt;t Ãeknda, esquot; omne myfltri^ aperire, potius contemnet, qudmfequatur,crftcÃcit Kt nÂ«nÂ«m fruÃ¤um habeat, imo deteriorfirÃ¨ Ãt. Si lt;fc K bertateff'irituspriedicas, c^nwlÃ© fequiiur crc^ld licet

uidere in urflibus. Si attrite ucfii alJiat quit bonu pM num,qui Ãtdurior (y grauiorquim illepMnus,ubiue' frmcntum induitur ab aliquo, fuaÃrtitudine uetui toÂ«â tus di/rumpitur, nouum manet,cr uetus fc extÃ©dit, CJquot; Ã¼a hocquodreliquum erat, plenitudinem ueflts toUitâ l^am nouus panniK iÃ¼e rudior, non accommodÃ¢t fe uegt; tert:neqiuetufquiatritumcft,Ãicilecxienditfe,cytoÂ» turn rumpitur. H oc conuenit infirmis, qui uerÃ¨ inÃrmi Ãtnt,Ãi onercntur prieceptis,nÃ poffent Ãm. ita^ do, minus dicebat difciptdis in ccena ; Mulla habeo adhuC' quit uobis dicam,fed non poteÃts portare nunc. 'Erant difcipuU uetus ueflitnentum,net^ adhuc poterant fpiri* tualcm do{irinamfim,Zir itaÃt deterior Ã:iÃÃira.Tâti menhicdeiÃisprteceptionibufquie hominem onerit, conÃcientiÃ¤ grauantjoquitur,ncmpe, utfi poÃ ba^ ptiÃnum uoloÃceremartyrem,etcum inÃv, ut omnid reijciat continuo que poÃidet, o- C hriÃum fcquatur* ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SÂ« noneiusinÃrmitatetudcro, fieri potefitotumiÃ¼utit

Vinum nouu.) EademÃre ratio eÃ cum fiiperiorit whacfimilitudine.Vinum nouum mittunt in utresue teres: id eÃ, in infirmes homines doilrinam inÃtnduntgt; Ham uinum nouum eÃ doiirinaualentior,e:y- ÃtntinÃi, tutafeueriora. Siquis habet utres ueteres,qua: no poÃ funt Ãccontinerequicquid inÃfumeil,ut utresnouiÂ» fieri potrÃutrumpantur proptermuÃumuinumtitd CT ÃJ operam fuam perdunt. InÃnuare uult C hriÃus, neeeÃi

MATTHÂ« ENARRATIOÂ» Â«Æ â â e/JÃ¨utiÃi homines Â»oui fiant, crfiiiritus fanÃ¢t tapaceSynouoi-umq; praceptoru. vtraq- doÃ¢nna non ittalÃ¨ aucliat,zy iHi no obtreÃ¢Ã«t,fid obtempÃ©rÃ¢tes fintÂ» tiuncfequiturnouum mtraculum,quomodo chriftia filiam Archifyndgogicuret,crquomodo prauenerit mulier profluuio fangitttÃ»s laborans.

â HÃ¦c cum illis loqueretur, ccce pri' tnas quidam uenit, Ã adorauit eum df ccns'.Filia mea modo defundÃ eft, lcd ueni, Ã´f imp one manÃ» fuper illam at triuet.Et furgens lefus^lecutus eft eum, acdifÃ³puliillius.

Videte diligentiÃ¢ archifyndgogi pro filia fua. Net quf Sie cariÃ¢t fide, qui figt;erauit clt;ttn qua mortua dudu frlt;tt, pojjÃ¨reduci aduitam. AdorÃ¢t ChrifliaÂ»,hoceA rÃ©ueivntiÃ¢illi exhibet, quod eÃ¢ 'oÃ§onwMiet Â«o-rw,

Impone.) Ita couerfari debebut C hriflus corporalis ter apud ludaos, et fie taÃ©lu infirmitates Shnru curare.

Et eÃ§cc mulier quÃ¦ fanguinis proflu uio laborauerat duodecim annos, accc dens Ã tergo, tetigit fimbriÃ¢ ueftimenti ilUus. Dixeiat enim intra le(Ã¨:Si tantS tetigero ueftimentum illius, erÃ¶ fÃ¤lua. At lefusconuerfus,utuidit ilia, dixie Confide filia, fides tua faluÃ¢ te fecit â¦ EÂ«?

Cap.lX ÃO. OECOLAMPADII Ã¯M falua fadta fuit muh'er Ã repÃ¨re tlloÂ» iHa wÂ«/jf r putatur Ãd/Jc alienigena. CertÃ¨ no erdt M dated,neq; in tanta rcligione habita,utfilia archifynd^ gogi. H Â«iÂ«{ autÃ« fides erat multÃ amplior quant archi fynagogi, quÂ£fi)lo contaÃ©iuueftimÃ«ti /fierabat fibifd nitdtÃ« pofie confirri per C hriftum:neque deceptd/Ã¹it' Htec eratbcnignitds Chri/li, qtÃ etjÃ¯ ficiebat oninidt nihilominus fidem iÃ¼ius nudieris fie probabat.

Tetigero.) Melius habebo fiolo ueflimenti contd^ ihi-.quia putabat uim quandam in corpore, tranfire iit ipgt;fum ueflimentum, undeuejiisChriÃ¼i uirtutem djfit* meret. ufiq; fientÃ«tia iÃ¼orum uerboru: Si aliquid hotlf risiÃ¼iexhibuero, meliushabebo. Chrifiuspriusqud* rebdt,quis me tetigit:quod aÃ®ij EdtangeliÃ¼Ã¦ tradunt-

Confide.) Vocdtetiamhdncfilid}n,amicÃ¨quidenif cr deinde quoddigna fit numero filiorumdei,quidfi* delis er at.

Iides tua.)Vult dicere: Egregiam habuifti fidettC prÂ£uenifii archifiynagogum ifliim,ideo fanitatem dde* ptacs. Sic iterum uidemus diuinitatem C hrijii,quoni9 do corporaliter fiterit cum Ã¯uda;is,ZTquomodo dlioi fita gratia fianaredecreuerit.

IN miraculis quÂ£ Ãikt fiuntper ChriRum, pot^i* mum difeimus diuinitatem eius, utfiefide in Chri* fhm confirmemur: ercum cognouerimus iÃ¼um ejfit deum,nihil dubitemus iÃ¼um nos pojjc iuuare no foluâ* in

W carpore, feJ er anima. Interim tarnen docet, ijualei fintquibui beneficia diuina contingunt,crguimagÃ¹ ad ea fnfiipienda idoneifint.lucbeos inuenimuf ad crÃ©a dendum tardioref,grntes Â«cro propenfiores .iton in lu diets fcribits er principes multo magis contradicentes Chrifto, qÂ«dfn ipfion plebem:^ ubiq- uidemm benefi ciadeitanto liberaliutdifigt;enfari,ubi maiorcrfitcilior efl fides: id^in hoc principe fynagogf, quem nomi* nant idif Iairum,qM minus credebat,uidemus. Pranea m t enim iVum mutier ethnica, qult;e contaÃ¤u uefbs libea rutaefi. Nihilominuseriticfimpliciter Chrifiumrea quirebat, er aliquid habebat fidei.tametfi minusperfi Ãe diuinam gratiam experiretur.

Et cutn ueniflct Icfus in acdcs prima tis,uidifletlt;^ tibicincs Slt; turbÃ¤ tumul-tuantem, dicit illis: Scceditc,non enim mortua eft adolcfcetula,fed dormit.Et dcridcbant ilium.Cumautem fuilÃ¯Ã¨t ciedaturba,introgreflus tenuitmanÃ¼ illius,2lt; furrexitadolelcentula.Etcma nauit rumor hic in totam terra iftam.

DomÂ«s iOa principis,fynagogÃ¤fignificat lutUoa rum, qult;e eÃ¼ coUeÃ¤io populi dei,quie principibus er facer^tibus commendata erat. Tibicines concitabani turbationem,uel luÃ¤um,uteÃ¼ apud alios. Hoc^ idea fcriptu efi, utueritas mortuiepuellit magis innotefcatf

mirdctdu hocmagiicdebraretur. Ntfi enim puetU mortita fÃ¹ijjÃªt, nequaquam acciti Ãaffint tibicines, (y dij^uiin ludu ddcffc folcbdnt. Alioquigcns ludaicit 4euotior erdt in (Ã¹neribuf mortuoru,qudm ceeterte ndÂ». tiones.Turbd etiam'fimul lugebdt,zy in hacre parenÂ» tibus puelhe gratificabÃ¢tur. llli tibicineszy turba,iflDf fidfos doÃ¢ores legis nobis fignificÃ t, qui nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;refiureÂ»

dionis Ã cordibus hoininum aufirebant, zy ficquoqm. fidemin dcum. Ei lex ipfa zy dodores legis falutent, nobis conÃrre no poffunt. Nam lex manitiÃe condent. nat nos tanquÃ mortuos, qui non poffiimus noftris ope. nhusdeummitigare. vnderedÃ¨tibicinibus^quimorÂ» tuos dÃ©plorÃ¢t,conftrutur huiufinodi doÃ©hres. EteniM. ubinoneR^dtia Euangelij,ibinoned: promiÃiq rt* furredionis.

' * Secedite. quot;) tubetCbriÃus turbamfecedereiannuiU ddt ddhuc aliquant falutem huiuspueÃÂ£,zydicit:'Dof tfiit: per quod uerbu, refurredio humani corporis pul ehre infinuatur. Ciui mortuos in hacuitafufcitaidt, idem etidin ubi redaÃi in puluerc /iierimus, re/ufeitari thspoterit.

â¢ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' Deride bant. ) Ita fire totus mundus,mdximc genii

los,in quibus non eft agnitio C hrifti,rident refurredioÂ» nem-Neq; mirum,fi Plinius zyalif talidfcribdnt. Nanf tibi non eft ftdes, ibi planÃ© no putatur mortuum reduct pojfiadrefuirediOnÃª. tubetautem multitudine exce ilere:qUod nimirum- ftgniftcat patuds quafda reliquidi.

MATTH. EMARRATIO. Â«7-populi Ã¯udaici fcruatijM fÃ¹iffr,c)'Ã¢dfidcm acccjfurin, iujdddiÃ¢um Efaia : Nift dominÃ»sdcreiiqutjfet nobif femÃª,fÃ Ã©ii fiiiffcmus ficut Sodomacr Gomorrha. Inde igitur multitudo qtÃ¹ irridct C hriÃim e:^Ã´mnia eins di ikt,amouetur.Aliadutc'turba^UieChriÃumceIcbrati none A repulfa, Hoc hominum genus c/uodChrifhint CZ HerbÂ« eius contemnit CZ mdet,indignÃ¼ eil rÃ©gna dei, nec}; dignum ut uideat tantd miracula. Apud dlioi eudgelijhs habemus, cjuomodo d/fumpferit Idcobunt, loannem O' Petrum f'ecum,cum pdrentibus puetle, quos confcios iÃius mirdculi Ãcit. Pdruus certÃ¨ nume* ruStfÃ¨d per hos defigndtur numerus fidelium,qui ex IM Â«Uononfwbftcrdt/fllitÃ³WiiMS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

TeniÃ¼imdnum.} itÃ¨ruobferuemus cjuod contingii pueÃ¼am ijuÃ¦ apud Habneos erat curada, ()uid conuer fdtio C bnyÃ®i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Iudlt;eos erdt corpordiis .luÃit dari ci

bum, ut dppareret munifi^um mirdculum abf^j omni impoÃ¼ura,. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

^manduit.) Farndi/ÃA celebrdtd exiuit de puellt reilitutd in uitdm. lam iterum C fcrjjhÂ« fudm diuindm uirtutemoÃrndit.Sedetidm interim uidebitisguantdi9 requirdtfidem .Alios quidem contachi Ãanat,alios ucrt bo o imperia. Videtis etidm uario modo aj-jÃ¨Ã©lump9 pulumfitifJcergdChriÃum.

Et cum difcederet illinc lcfus,fccuti fÃ¼nt ills duo cÃ¦ci, clamÃ¢tes ac dicetest Miferere noftri.Hli.Dauid. At cum uâ¬

niflÃ¨t in acdes, adicriÃ¯t illum cacci, ÃC Ã i' cit ilhs Idiis:Crcditis mc hoc poflc fecc re/ DicQt iIIi : Credimirs domine â¦ TÃ¶c tetigit oculos tllorum dicens : luxta fi' dem ucftrÃ¤ fiat uobis. Et apcrti futit forum oculi. Et interim minatus eftil' lis leiusjdicÃ©s: V idete ne quis iciat. Ãt illi cum ahqUent, diuulgarÃ¼t famafflil Ãus in tota terra illa,

Videmui in ctecif iftis md^nu fideiardorÃ©,(jde^ fiderium, eo quod continuo fequebitur, etum ufi^ue in domum in qua C hnflus crdt. EÃ licet non flitim exdu* diirtntur,nondeftiteruttanuipredbutfud. Etfecuti funt Chriflum non fimpliciter,fed cum clamore,perfc^ uerdntes in precibui fuif.

Miferere.) Per hoc agnofcebdt effe MeÃÃ¼tn ueriit Udm de femine Dduid ChriÃu(progt;ni]fuf erdt.Itentfo tum mifericordid C hrifti teÃÃ¤turfepoife iUuflrdri- EÃ dutem inter dlios morbos cdcitM minus tolerabilif â¢ quidfdnitdtÃ« fe/Ã´ldmifericordÃ¹ Chri/HdJfequiJ}i(fn bdnt,docet qaantdipforum fides fÃ¹erit.

Accefferunt. ) Adhttc uidetis per feuerdntid illoruÂ» Etidm cum C hriflus quiefccret, cz inp-c/fits efiÃªt do^ mum, midccejjÃ¨runt, c^infiaruntprecibuscontitwfÂ» quodd fdnitdtem con/Ã¨cuti funt.

C reditis.) Sciebdt id pldnÃ¨ C hrifhu,unde no tdn^ ignori{i^it,ltd ut fidcm tpforU munifitfid ficidt, di eit:

MATTH. ENARRATIO. Â«Â« til'.Creditii. Etfic uult ut ipfiÃleÃ¤turÃdem fuiigt;n,etiÃ¤ cwilt;m alif!. Didf.Putatis quad hoc poÃum/icere,cr folouerbouel impcriomcouobisrcftitucre fanitatemi

Credimus.) Platte credimtM tantam tibi uirtutÃ« di^ vimtusdatÃ eÃe :fi no crederemus,te no acceÃiÃemut.

luxtaÃdem.yvoluit hoc fidei ipforu concedi,guod tarnen per fuam gratia Cf mifericordiÃ¢ dignatuseÃ¼/i wc. 1 td dltds cum legimus, gratia dei faluati fumus,be ne notandum efl. Et fcriptura tribuit id fidei noftrie, quod efl gratilt;e. Demus nos omne gloria deo.Etfic ni hil babes quod tibi afcribas, fl dco omnÃ« gloria tribueÂ» ris .Kc$ neeeÃe utfidemnoflra opera antecedat, fed fl iÃ¼a uerÃ¨ adfÃ¹erit,opera non aberunt deo grata.

Aperti.) Solo cotaÃ¢uno fanaÃet illos,nifi acceÃÃet infignis quoq^ fides. Vnde tetigit,et iuÃit ut crederentf ne quisfolo tailuflne difcrimine omnesfanatosputet.

Videte.yvbiqi C hrifhis declinauit uanS gloria.EtiS apoflolosfuos ficmonere uoluit, ne quid propter uanS gloria agÃ¢ttc^ banc ob caufam prohibet,quamuisfci ret ingeniii ifloru,ne hoc clt;eteris dicat.FerÃ¨ fit,ubi qui bufdÃ inbibetur,ne quod fecretu reuelet,quod magis fa kant Ãiagere,quam fi nunqua inhibitu fÃ¹i0Ã¨t. Neq^ tTU bene egerut C briflo no obtÃ«perÃ¢tes,quÃ uis id in glorii C hrifti cederet. Sciebat enim C hriflus pleroflji Iudlt;cot jwcjct nwgis extÃfierari auduo hoc miraculo, Dimk

runt,(Ã¨d omnibus in totniÃ¼a terru, cjuafi hoc eis cieman ditum effet y ut omnibus indicitrent, quod C hriflus illii contuliffet beneÃcium. Sicut in hoe miraculo uppiiret glarii deiyitaetiton dpparetquomodoChriftusfideia libommbusrequirdt: deinde quomodouana glpridid* tondu fit pulchrÃ¨infinudtur. Additur aliud miruculu-.

Illis autem egredientibusjccce addit xeruntilli hominÃ© mutum, dÃ¦monia' cuni,eteiecflo dacmonio locutus eft mii tus, Sc admiratÃ¦ funt turbÃ¦, dicentes; Nunquam apparuit fic in Ifrael â¦ At phai iÃ®Ã¦i dicebant : Per principem dx' moniorÃ¼eiecic dÃ¦monia â¦ Et circuini' batleftis ciuitates oinnes, ac uicos,do' cens in fynagogis illorÃ¼, 6C prÃ¦dicans Euangelium regni, 6C fanans omnetn morbS, omne languorÃ© in populo-i

Scimus C hriflum multu Ãciffe miract^ in genere, ttft non fint ffripta multis uerbis. Nam quod dicimt df tribusmortuis fufeitatis tuerum eÃ¤,fedquodnonfift plures excitdti, incertum efl-Ita etiam Chrifus multof mutos cr furdos curdidt,de quibus tttmÃ« nihil legimutâ Hune autemquemhic hahemus, opponit duobus iBd fuperioribus.Certeer4tgrauismorbus,quiuisÃ dlt;ein9 nio agitiAatur, attamÃ©ad utÃ¼cum Chrijbuerbumeie^ dus eÃ¼ ditmon iffe.Confidera Ãhrt/ii diuinitatem. â¢

V. Adiniratte,)VarietdtÃ« in populo lud^orum crpriti cipibus notate. Populus magis idoneuf erat ad redÂ» piendufidem, quÃ m principes. HicetiÃ uidespopulÃ®t non elJeirriforent) fed principes pharifeorum. Supri princeps religiofus erat,z^ turba irrtdebat ; nunc corn â¢trariumuidemuSi

' V Nunquam.)tgititrgratiaChriflimultuantecellit omniÃ»prophetarÃ¼ gratiam,etiÃ¢tpfumMofen, Chri^ ifiusenimfiliusindomo erat,cr' l^ofes folum feruus^ dmperabatfolis uerbis dÃ¦ntonifs ut exirct,crper hoc agnofeebatur fummÂ£ ejfe uirtutis f:3- potctilt;e diuinie^ 'Vnde oportebat pharifeos excitari,utdigno honore ' colercnt C hriilum,inde maiore obtreÃ©landi (y-calum^ niandi anfant arripuere .Ã¯nfrÃ in decimo capite iÃ¼a ma gis traiktntur. Difeamus etiam nos firre eaqUtc bene Ã nobis jiikt funt,malÃ¨ 4 quibufdam exponi-Patiamuf malos interprÃ¨tes bonorum noÃrorum operum. C bÂ«Â» flus hoc fuo exemple priedixit difcipulis,quia ante ocU los iUorum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;funt,ut uiderent qualiter mundus e/fet

habiturus,Grqui idonei adfufcipiendum uerbum domi m:unde iam cum dimijfurus effet iUos ad pnedicandunt rcgtwm dei,illa ftc ordinauit.

vicos.) Nonfolunt per cÃ©lÃ©brÃ©s (3- maiores ciuitd tes, fed per oppidula contempta ambulauit. Hac beni-a gnitMChrifli,quodhumilioresnoncontemnat. Ndwl ' etiam mulierct^m apud fontemerudiredignatus e^t 4:Etinqs apparct fummu apoftoloru ojficiÃ»t

^nfynngogis.) PublicÃ¨ docebat,ne pojjcntcaliM^ niariiUumtanqudfeditiofum, uelfeduÃ«krÃ«. Namuea ritiif angtdos no quÂ£rit,neq; occulta latibula,fed lucigt;

Puangelium.) Bonum iftud nunciude uenturoreÂ» gno dei, cr quina jvturifintiUiufregni participes,doa cebat. Clamabat opuse/fe panitentia non fiamp;n^fedue ra.liouitatemuitie pra:dicabat,nonhypocrifim .intt rimcurabat omnis generis morbos in populo, quibiti miraculisdoilrinÃ fuamconÃrmabat. ItaChriÃusaH quanto tempore antequam difcipulosfuos mitteret, M luit inclarefcere.

Cum uidiflct autcm tuibas, afFe(?hi m)fericordiÃ¦ralt;fÃ®us eft erga il las, quod eflent deftituti Ã¢c dilperli uelut ones no habentes paftorem. T une dicit dilcipÂ« lis fuis : Ipla quidem mefli's copiofa, ex terS operarr) pauci, Rogate igitur do' minÃ»melbsjUtextrudat operanos in mcflem ftiam*

Brant tunc principes facerdotum reges crpr^i^ des, quamuis ethnici, qui publicam pacem Ãuebaiitgt; Sed quiapoptdus non habebat fideles paÃcreSjOmtlitÂ» difiecÃ®usejjcuidebatur. Si quisautÃ¨ tunc temporisitia terrogafjct pharificosdeconcordia cypoptdi crdo* Ã¢rinarum,itli contendiÃent ejfe magnam concordiaiÂ»' Ndw ad folat fuas ceremonias rejÃicicbant, cr non ad perÃdioneÃdei, ztrtterÃ¨bonaopera. Etqutauerbutn domini

Domini non docebatur ab iBif, reÃ¢Ã¨ dicitur lt;^uodpopu luf fttdifieÃ¤us,carens paftorcgui ad idonea pafcua dua cat:nam iBt folum docebÃ¢t dodrinat humanat,^u^ ad falute parum pertincbant, or unde nihil confolatiomt reciperepoterant. HocuerbaiftAÃgnant, (jtSivoi (S IfftiafjAvot^diffoluti, de/eilisuiribusf^yab ieÃ³H,ubi nuBa eÃ¼ uera animi confolatio, Ci^nuBa fidu cia in deum. Hoc etiÃ antea prediÃ¢u eÃ ab Ezechiele propheta cap.z4..crabalijs prophetis in multis locif^

Operarij.} Sicut apud loannetn legimus,ÃiiÃepo Â« pulimtdtituditÃ¼, qtuiammatura erat ad recipiendii fidem, O' poÃdabat propter maturitatem o alacritÃ© tem ijuandam, ut ab alio populo fegregaretur, er fÃ¨rÂ» retur in aream dei: ita hic multitudo ex populo ludlt;eoÂ» rum er gentiu affluebat,er ex uariji regionibus. Sicut inagro multÂ£ ariÃte fimul iunda; funt, itainpopulo midti homincs,alif fidele}, alif infidÃ¨les.Qui cogregÃ¢t cum Chriflo f ijui non diÃergunt, qui non feipfospaÂ» fcunt,fcdpoputum.

Orate dominum.) Non uultut quiq;perÃ currÃ¢tÃ® feduocationÃ© expedient utmittÃ¢turÃ deo:erubiquis fÃ¹erit uocatus ad hoc opus, det opera ut prteÃet fidele operariii.Orandum multitudinis nomine,ut ^s fidelet operarij mittantur. Et in hoc uerboChriÃusprteuidit fiituras perfiecutiones, quibus uexandi erant quotquot C hri/lum confiterentur.Ei/ciendi enimerant apofleli, erfiediÃergendi in uarias regiones fingulariuoluntÃ©

CapUX lO.â OECOLAMPADII- I H te det,utfic tneÃis abundans,fuos opentrios bcdgt;elt;Ã¼.Vt emittat,tribuit patri,etfi poflea ipfe emittat. Ituubi^ uidetii eandem putris crfilij ejje poteftutÃª. Vult dicere C hrifltis:Ium ejlis upud me,et deleihiinini cofuetudine tnea, orandus puter, ut mijÃ¨reutur huius multituditiis, ut pro ijs qui ium quiefcunt, dlij laborent. Vnde nunc prte/cribit difcipulis fuis, quid frcere debeant, nbsp;nbsp;quoÂ»

Deus qui oinitia fx ni hilo condicUt,poffet fua po tentiaabf^ omnibus adminiculis totum munÂ» dum,zy qult;ein mundo funt,angelos Cf homines modt rari. vcrum pro fapicntia fua, ut omnia magis coulÂ» feerent, amplius cognofceretur dei benignitas, alqi (dia munera concredidit. In coeleÃibus habet angelos, perquosmultaoperatur.itaetiÃ¢ in hoc terra, quod ad fj^iritualiaattinetdelcgitapofolos,prophetascrdoÃ©lo res, per,quos populum erudiredignatur. Nemoenitn negare poteft, quin deus fua illuminationepoffet menÂ» tern hominis erudire,cytlluflrareabfqi omni doihre: fed ita placuit deo,ut per uerbum fuum cr dofhinam, (dq alios erudirent. Qjtomodo enim crederent, niftait direntt quomodo audirent, nifi efjent qui mitterenturi Supra quarto capiteaudiuimus,quomodoChriÃusdiÂ» fcipulostdiquoselegeritinminifkriuiUud.Uanetiiin priecedenticapite fimilÃ«uocationÃ«inminiferiu Euan gelijdeMatthito Icgimus, Ã®nfcholaiÃ¼qapoÃ¼oliuiÂ» derunt

MATTHÂ» ENARRATIOÂ» tJt niderunt multa miracula, decldrabdntquid ^lfet fitturÃ®i,ubipr^dicaretur dollrifu Cbri/^t â Et nunc dat' peculiaria quÂ£dÃ prÃ¦cepta duodecim illis, quos in hoc mttnusdelegerat. Et funtifl3,prÂ£cepta non per pc tua, fed quie ad tempus quoddÃ¢durare folumodo debebÃ¢t, utpofleaclarius agnofeetis, nihilominus exilUslicebit wderc,quce Ã uerisapofloliset di/j)Ã«fatoribu5 deus requf rat.Primo igitur de uocationc apofiolorum habeinus.

accerfitis duodecim diici M nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pulis,dÃ©dÃ®t eÃ®s poteftate ad'

uerfus fpÃ®rÃ®tus Ã®mmÃ»dos,ut eijcerent cos,et fanarÃªt quÃª' uis morbum, Ã´Ã´ quemuÃ®s languorcmÂ» Porto duodecim apoftolorum nomi' nafunthÃ¦c. Primus Simon,qui uoca' tur Petrus;Ã´Ã´ Andreas frater eius.Iaco bus filius Zebedaei, Sgt;C loannes frater eius;Philippus,etBartholomÃ§us,Tho mas Ã6 MatthÃ¦us, qui fuerat publica' nus; lacobus filius AlphÃ¦i,amp;r LebbÃ¦' us cognomento Thadaeus, Simon Ca nanaeus,Ã´Ã´ ludas Ifcariotes, qui et pro' didit illQ. Hos numero duodecim cmi'

lit Iefus,quibus prÃ¦ceperat dicensÂ» ' IÂ» iÃo uerbo, Accerfitis uel uocatis,abÃraxit difÃ â

pulos d turba, nimirutn dd fe. Qhi alios doiluri funt, magisÃMiliares funt Chri^o, O'mentent dus inteHi* gunt,o t^ua alijs non funt reuelata,ilU annundÃ«f.quii dixit dominus: QKfC in aurem audiÃis,in tedispr^di* cate.Seorfum enim qutedam dominus dixerat difcipu* III fuis uulgo non reuelanda, nifi fuo tempore.quafidif cat : Quicunq; hoe officiu fumunt, foliciti ante omnid fint,ut Ãmiliares fint difcipuli C hrifk.

Spiritus.') Sieuoluit ChriÃiishoncJhreEuangeliu fuum,cum alioqui effent difcipuli idiotie o pifcatores: cr ne contemptibiles eÃent,dÃ©dit eis qu^dÃ¤ dona,nent peeiedionem diemonum,0' curationem morboruM* riorum. Dona iÃA lÃ¼cuntur gratis data, quie etiam ha* lere po/funt mali.t^am ludas etiam iUomm Ãiit porti* ceps. Nemo ffmirÃ¨ lt;lt;4 doeenduproccdat,nifi fint fibi aligua talenta diuimtus concredita.Clui uult docere po pulum,uideatprimumutfitdoÂ£lus. Qui alios exhor* tori uult,opus habet aliquaeloquÃ¯tia.Etfi non munda* nam illam rhetoricie artis blandiloquÃªtiam habcat, ta* tnen donum gratige ad hoe officium neceffarium eji. Si quis uocatur ut curam aliorum gerat, opus habet indu Jlria quadam. Qui fe omnino imperitos fentiunt ad ta le officiu,cef]Ã¨nt, et ne cumpericulo permittant fe alijs prefici. Porro quieiufmodi doftis locupletati funt Ã deo, uidefint ne iÃ¼a deÃdiant,fi uociturÃ fidelibus:ucl fl poflidet neeeÃitat, ne uelint delitefcere, o propter daiaptrietdrt ubhvrrrrt ah hoc munrre, Sicut olim dcM

lt;ifÂ«J Ruanda legem tiedit,mnltis miraculis chruit,fic in initio Euangelif prodigi/s crfignismultisinclarefcit. C eÃittura atit itU doM erant. Difcipuli imperant mor^ bis, ut effent magis admirabile's orbi, nbsp;nbsp;ut fnfciperem

turbenigneabali'is â . NequeopusuMticoillis,qtdtaliit donahtibebit.Primo SimonFetrusnominatur. Opor tebat aliquem efffe primum in ordine. Hunc uidcmus in omnibus priecipuu efffe, lÃ¼i enim ouesffunt commiffÂ£: etfft non illi ffolum oues commiff'Â£ fftnt C hriJÃ^fcd etiutn omnibus dpoftolis : uerum hic qult;^i os er uertex alio^ rumapoftolorum.

Matthieus.) Publieanus, aliis Leuitfed hieffenon nominauit Leui,ffed Publicanum,idq; non fftne ratione^ tioluit enim fitam uilitatÃ« tacere, 4 qua uocatus Ã chri Jb ad munus apoftolicum.

iffcariotes.) N fquf hoc uoluit omittere,quo maior fides effffet Euangelicie hijhriie.Non caret autem myfle rio,quod C hriftus duodecim apoftclos elegit.Olim duo decim Ãlij iffraÃ«l erant, qui in duodecim tribusffeparati funt : hi principesfiliorum l/raelÃÃ¤i ffunt, atq^ uocati duodecim patriarchiC. Ita nunc cum notta lex datur, duodecim conftttuutur apoftoHtquamuis illi nonffolunt tudeis fferuituri Ã¨rÃ t,ffed omnibus nationibus. Delegit Â«Mfc ni iJlos in apofklos, antequÃ¤ cmitterÃ«tur, quibus^ dixit quid ab Ulis requireret, Primo ffummam fidem ergadeumÃ¯ffraÃ«l, deinde ergadeum fiduciam,ne (olid tiffintde niatico kcI definfftone. Prlt;eferelt;( hic obffenu^^--

CaptX IO. OECOLAMPADII IN te, i^uodubiq;prophetÂ£indicent Chriftum eÃe ludi^ prom ilJÃ¹m, iÃ¼is quidein principio promilJutn regmint dci,et MeÃWj^ui nafci ex iHis dcbuit. Sed cum lutUi, ut A^hrum cap. ij.fefe indignas redderent tanta grlt;t^ tia,Euangelioqiaduerfarentur,apofloliiueruntadgeK teSjOrexcÃ¦catifuntiudeeijUtgentesintrarenC.

14 eÃ, ne primum ad gentes eatis, licet uideatis gt;Â»4 gnam multitudinÃ« gentium auidam doÃ©irinÃ¦ cÃ¼eleÃisgt; Et in duitate SamaritanorÃ» ne in' grediaminij fed ite potius ad oues pet' ditas domus Ifrael.

C iuitatemper fynecdochen dicit,pro ciuitates. vi derit ^if^ primo,ut domui fua: benepnefit. pietatM erga omnes habeamus, maxime erga domeflicosfideigt; Priefertim id /Ã cere debent pafÃ®ores cr epilcopi,qui di iigenter fuisprc^icere debent ne errent. itaapoflold primo commendauitChriftus ludeeos, ne iUiullameX^ (ufationem habcant, cr ut omnibus modis fini incxcu fabiles,utpotelt;}uineq;ChriÃum,neq^ apojklosaudire uoluerint, fed perfecutifunt,cr malum pro bono red* didcrint. Ã®ia:cq/fcntentiafimplicioreft. Uonopusal legoriam qult;ercre. Hilarius aliam interpretationeiit tfÃjvrt,etfi fatispiam,e:y dicit ne more gentium doceÃ¢t, uel ne imitentur Samaritanos cr hlt;ereticos,fed potius accommodent fe ad domum Ã¯fraÃ«l moribus ztr doilri* nii. ApofÃ§li non propter fe dona lÃa acceperant,fed propfef

Profefti autem praedicate,dicentes; Appropinquauit regnum cÅlorÃ».ln' firmos fanatejeprofos mundatc,mor' tuos fufcitatEjdÃ¦monia cij ci te : gratui' to accepiftis,gratuite date.

* Italoannesincipitconcionari, cr ChriÃiisuoluitut tandem regulam feruarÃ«t,quam ipfe in pr^edicado fer uauit. Ã®^eq;putesiÃ¼oslÃ¹iffeifspauculisuerbis conten tos,nimirum adhortati funt eos multis ad pÅnitentiam quÃ´ defiflerent iuita fuaimpia, uerareftpifcentia,^uo ChrifÃ®us rex lUclocum habere poÃitinipfis,cj'utpdr ticipes fiÃ¨rent huiufmodi regno. Nondum tarnen mant Ãfte ita C hriftuin pra-dicabÃ¢t, ut eumfilium dei eÃe di Ã§erent,quia iÃ¼ud prohibuit eis, fed fimma bona prtedi cdrunt. N dm refurre iÃ®io,Qr ilia myfkria latebÃ¢t,quof ufq;Chri^Uirefurgeret,

Diemonid.) Hicc dofw accepiftis, illis igitur ulami ni.Vbicunq; inueneritis afiUihs cr tniferos homines, mis benefiifite, utexbeneficifs illis ueftris,fynceritais ueftra cognofcdtur. Vos no lucri captÃ¢di gratia,adeÃi infirmis debetis, fed hoc unum curate,ut omnibus pofi tis benefiicere, elidm ijs qui nondÃ» benemeriti de uobit fÃ¹erint. Interim ifhmirdculdqult;e dominus perapot fiolos fieri uoluit, ^fignabant uerÃ¨ legrotationem anis mteadbonaopera, ItaquialiosfiMcontagione inficie banijÃr qui mortui erantÃide^ oiwjmo atrebuntiexÂ»

CapÂ»X lt;nbsp;ÃO. OECOLAMPADd fH atari potcrÃ¢t. Uufqueon kgimus in ciiangehftis,qualt;i apoÃoli aliquof excitarint ante C hriflum pafÃum, etÃ poÃtbÃ¤e fa quod excitarint: de incertis tarne nihil aÃÃ¼â marc uolumtu, neque debemut. in alio loco habetis: Super baÃlifiumcrfcorpionem ibitis, or nihil noce* buntuobis.

GrattÃ¢tÃ -) Vt dixi fuperiu^^liÃ t C hriÃ¼us EMif gdiuin fuunt Ã quamplurimis accipi.fed ut primunt n^ pÃ¢tur fi^cio auaritite ueldoli, (^pUriq; mortaliwif kecuidentes,Ã fana doÃ¢rina abhorrentÃdeo uoluitdc^ minus difcipulos ab ijs rebus liberos effe. sunt donaÃâ^ ritus fanÃ¢i,O'quiiflAuenduntyCtiam Ãuritum fondu dicuntur ucndcre. im Adibus apoflolicis uix aliud cri* meniÃ¼aunicoperniciofius habetis. Et inecclefiaÃico ordinc, ubi deeÃ animus beneftciendiproximoyonttdci taalafequifolent.

Ne poffÃ®deatis aurum, neque Ã¤rgert tum, neque Ã¦s l'n crumenis ueftris, ne' que peram ad iter, neque duas tunicas, neque calciamÃ©til, neque uirgam:nain dignus eft operari'us cibo fuo.

Omnino nulla cura fit uobis pecuniarmn.Sicexud tos Ã /Ã´licitudine reruns terrenarum, ut omnem curant in deum coHocent.Pater feit quibus opta habeatis,ex* citabithof}gt;ites,0' alia adulte necefitatempertinÃ©tia-in poÃtrioribus temporibus inuenimus, cum irentopo fioli in orbem ad prtedicandu Euangeltum,quod eiiant non*

ttonnuncjuMi uiaticum Jecum accepcrint:cr Paulus iu betÃbimcmbrantif Qrucfkmaffirri.Hocautemuult ChriÃus,ut duaritiacxpechribus eorum nepet cuttiicÃudiopricdicetur uerbum domini.

tJe(j;perÃ .)lttqudntrepoMtispanes.Sdtisldfgds menfdfhdbebitis. Neef; funicdshdbcdtis duds,utmutc tis illÃ¤s,nelt;f; calceos. SÂ« enim par fÃ¹erit,dtterdtur:ndtn omnibus i^is no opus habetis, neq; uirgam uel bdculii quo utdmini ad deÃndendÃ¼ uos contra lupos uel canes, adeo fecuri eritis. Chriflus non hiercbat oinnino in exÂ« ternis, fed uoluittjhs plane liberos habere, or ut in ont Â«itiÂ« neeeÃitatibui fidant patri cale ill.

-Operarius.)Di^ni eftis qui accipiatis ab ijs quibus proponitis ueritatem,cibum er fufientdtionÃ« uitÂ£. iHi quoq; iurÃ¨ uobis dabÃ¼t uiiÃ¼u eramiiÃ¼ii,er alia quee uo bis ufui funt er neccjjaria .Manififtus locus hic contra Cdtabaptifins. Vult dicere,Deus pater projpiciet uo^ bis. Apud Dicam cap.ii.dicitChrifius:Quando miÃ uos fine bacuk), er pera,er calciametis, num quid de^ fiiit uobis 1 At illi dixerunt ; Nihil- Dixit ergo eis: Sei Â«Â«Â«c qui habet facculum,tollat fimiliter er peram^ er qui non habet, uendat tunicam fuam,cr emat glaa dium. ibi i(b,m legem quam hiepofuit, itcru mutauit, quia iamalid ratio uiuÃ«di priefcribebatur apoftolis: fei nunqud uoluit defiducia in deum partem aliquam mu^ tare. Pouebanturadhuc apoftoli utpulliimbelles,qui non poteranttanc temporisgrauiafirre, ^tonpra-ciÂ»

Cap.X IO. OECOLAMPADII IN fgt;iclgt;atiÃ unia,^Ui(fftÃ minus pMpertatem i Ãfc.

Sed in quancuncp ciuitatem, aut lÃ»' cumfueri'tis ingreffi, exquinte quÃ®sin eafitdiguus,atque l'Ih'cmanete donee exeatis. Cum autem intrabitis domu, (Ã lutate illam : ÃC fi quidem fuerit do^ mus digna, ueniat pax ueftra fiiper il' lain:fin minus fuen't digna, pax ueftra ad uos reuertatur Â« Et qui'cuncp nÃ´ ex' ceperit uos,neque audierit (Ã¨rmones ueftros, exeuntes ex Ã¦dibus, aut ci'uita te ilia, excutite puluerÃª pedum ueftfO' rum, AmÃ©dico uobis,tolerabi'Iius erit terrÃ¦ Sodomorum et Gomorrhoruin l'n diciudicq,quÃ m o'uitati ilfi\

N(OK Me monuit,ne murglt;iritM Me porcos proif ddnt.viJeamus quis fit dignus, cr promptioresfimtÃ¼ iJlis,cyidÃÂ£iMusin grdtiÃ Eudngelij,ne ftmuseoiittt di impi/s hominibtU, ne Euangelium deimalÃ¨dudilt;dgt; quot;Vetum fl iÃ¼i impij audiunt uerbuin dei ctuidÃ¨, ne iOef fontemnjmus. Prohibet Mem hicChriflus cuagÃ tie^ nÃ©s, cr ne feilenturpopinas adinonet,ubi iMius uittil tur. Eptdones taies noluit Chri^ius habere, neluit^, fuos ftepaÃimuagarL

Salutateillam.) OÃenditeuosamicoSjCr beneuoÂ» hs,o' dicitc nuÃM uUm ob eaufam adeffe uos,^ti'^ lit

ut falutÃ« d^Mis crptfcem.VidemuietidmhK^Ã§judnii dpud deum fit excepifiÃ¨ Apoftolum : into idles tpfiaÂ» ChriRumrecipiunt principe pacis. Ef Wc nonÃ³tie pdtÂ» cis accipimus profiieritdtent, maxime animamm fiÃ¢uÂ» tcm:id eA,benediÃ¢io ueniet fuper iUos, cr ca quicillts utÃ¼is etneceff'ariaerit.M.osapud HebrÂ£Osdicere,PdX uobistid eft,bene fit uobis. Proinde non opuseJiyUt trfÂ» ta fuperftitione urgeamus nomÃ© pacis, ut quidÃ¢fdent. Dicit: Fortafiisfunt contemptoresuerbideic^irrifijÂ» res, et hoe eritfine periculo ueftri:id eft,fine uefiro in* commodo:et fi no receperint pacem quam offirtis^pji Mderint.Beneuobiserit.

Exeuntes.) Veflrum non erit conmueread tantam iniqtÃ¼tatÃ¨ mundi, qua: uerbum domini contÃ«nit. Ptw ptcrmgrdtifucli'nÃ« iUorum Kobis abeunduerit. dilhs fiunt dpoftolis, quideciuitate una inaliam tuj^ funtire. sidominusaliosuettetextrudere, etiatnillud exemplum imitentur. C Ã¦tcTHtn epifeopi non auellan* tur ab ouibus, de quibus rationem daturi funt. Q^od fi omnino continuÃ¢t quod ingrati fint, etfermonesueÃri nonfÃ¹erintrecepti,

Puluerem excutite.) Per quod indicant, nihil fe commodi inde reportajfe, rteq; fe terrena bona uoluifs fe.VelfimpliciterindignationÃ© animi ueftrideclarate, quianon fitisfuturireiinipforum perditions. Siquid pulueris eft, uel commodi, uel incommodi, abijeimus: nequaqua enim uobifeum hdbiturifumusportionemâ gt;

nimiritm qui zr contcmpferÃ¼t, pana gruuiÃimÃ¤ putd^ ti Ãunt. KiaximÃ¨ hÂ£c tempora cogitÃ da funt. Vnde etÃ¼ redÃ¨ tmeinui,negrduioraiudicia fimusfubituri quÃ in Sodomitic: de quapxna noflrof comentationes in Ge* nefim legere poterii. Etiam iuda-orum pcena quiChn fhim crucifixerÃ¢t grauior Ã{it-,quam aliorii popidortt-Ã®iicc diÂ£ht funt in folatium apoftolorum.

Avdiuimui heri, quomodo dominus miferitÃ¤pf flrlosfuos, ut pTiCdicarent poenitentiam gnum dei .Commendauit autem eis inter alias uirtuteSf fingularem fidem erga filios tfraÃ«l.Deinde fiduciantitt deum, conÃrmans corda eoriÃ¯dnterminado ijs qui uef* ium dei contemnunt,extrema omnia.Ne autem igtus^ uiores reddÃ¢tur,ojkndit quantis periculis expofitifini: ceetcrumhac periculanonuenerutante refurredione C hridi. Ã¼ihil enim Mis C hriflo prÂ£fente deÃtit, nelt;^ ' nbsp;nbsp;uUas perfecutiones fenferunt, nift quatenusirrifi cu/u

C hriflo.vnde apparet hicefequÃ©tiapertinere ad teni^' poraÃtura. Ã¼eq;credasfolumhÃ¤ecdidaelfeapoÃoa lis, fed etiam omnibus qui iÃ¼orum fequuntur uefligia^

Non omnestequo animo uos excipient,circudenti ni lupis, id eft, imptjs hominibus,qui uos omnino per* â dere

litre conÃ«tur â¢ l^e^i unum er alterÃ¼ dicU,fÃ¨d in medio luf)oru,guibtis eÃ animitsnocedi. PorroilhsuulteÃi Ottes,id eÃfOuiHii moribw, ey innocentiÃimte uitx, ut inpatiÃ«tid ÃuapoÃideÃt animtts ipforS. bÃ¼hileflinÃrquot; mius ouibus,nihil Ãrocitu lupis. At protegÃ«te domino^ nihil uÃ¤lidius ouieulis,cr ttihil infirmius lupis. Uiporu autem nomine, potiÃtmum intelligitfcribds ex phariÂ» feos, qui Ãlfis doÃ«lrinis alios aufirrecupiunt, ut audit uimus de iHis qui inutÃibus ouium incedunt, er intrin fecus funt lupi rapaces. Dat igitur eis pritceptor qult;eg dam, ut in periculis iÃis fecuri fint, er ne ofÃndantur, C? Â«/icit:

Eflote ei'go Du/u uirtules commÃ«dat, primo prit deHtiam,deindefimplicitatem,ideÃ innocentiÃ¤. NoÂ« uult omnino C hriÃus tardas er Ãupidos difcipulos,qui fraudes hominu noncognoÃcantMulteÃiprudentesiit adiorti fcelcribuscognofcÃ«dis, er diligÃªtes in iudicÃ¤do ne Ãllantur.Neqi uult omnino puerosfenfu, fed innoÂ« centia,qult;eeÃ ueraprudÃ«tiafriirttualis. Nam qtÃ¤f^in tudei prieditiÃunt,multuciratnÃgt;icientiÂ£ habent : er G hriÃus maxime tales uult. Paulus pulchrÃ¨ fc omniu tnorib.accomodabat,erftngulariuerfutiaapprtehÃ«dit crattraxit multos. Simplices uult fine comibus,et inno cuos,qui nemini nocÃ«t,(Neq; iHa ruÃieitas hiccÃmÃ«dit eur quorundÃ¤,qui etiÃ¤ multis modis feÃUi non fentiut, quiq^ putÃ t omnia fiefimpliciter tolerÃ¢da)er ne Ãudiu noÃrum in eo uerfetur, quomodo ahjs incomodemus:

Cap.X..tIO. OECOLAMPADII IM necornupetdmus, uthircicT tduri. Sic ChriÃus du^ animdlidprofiomt. Serpens in principio GeneÃsldu* fUtur, quod omnium animalium fapientiÃimus Ãierit. Proinde fimplicem prudentium ChriÃus commendutt fiquidem in hoe peruerfo Ã:culo uinendum eÃ. Sunt ud riÂ£ urtesfitunie etinnumerlt;e,niÃilllt;is dgnofcdtnuSfÃ eile in laqueos iÃ¼ius cddimusâ.Qr Ãic etiam alij qui nobii commiÃiÃint, periclitÃ¤tur nobiÃeum. Columba ramÂ» pdcis attulit, quaÃeeieetiamÃ^iritus fanilus dignatuf eÃ dppdrere.Difcdmus,quiÃgt;iritu Ãinilo prlt;editifuidt quamminimeeÃe nocentes. Sintigitur itÃ¼du^euirtu^ tes hie nobis commendatte inter cteteras.

Cauete autÃª ab illis hominibus; tra' dent enim uos in cÃ¶cilia, ÃC in cÃ¶ciliar -bulis fuis flagris cÃ§dent uos:quin ÃC principes ac reges ducemini propter me in teftimoniÃ» ipfis ac gentibusÂ» Sit igitur h^ecprudentia ueÃr4,ut non omnibus eile uos credatis, prtedpue ijs, qui uidentur religioÃidi, quiq;uidenturiundi Ãanguine, cum de religione uerd â¢tgitur. Spiritus enim Ãandus arguit mundum de peced io,ob id mundusÃrre no poteÃpeccdtaÃut argui,i^lt;f nihil tutumerit. Ueque omnes homines taxauitChri* fius,fed folumde malignis loquitur.Vult diccre: AeeUd fdbitnttiosin fuis concilifs.,cr grduiÃimd errmindinten tdbunt. Suprd dixit C hriÃits: Bedti eÃisÃ omne mtdu dixerintdduerfum uos, Publice conÃtndent uos,etidgt;K uideftf

MATTH. ENARRATIO. nf ttidentibm ontnibm, quo tnaior ucflra fit ignominia^ T)uecmbii ad priefides, accufabunt uos tneris mena dacijs. Neque erunt contenti fuii iudicijs iÃ¼is inÃrioria biiSt quitt iudicium fangitinis nonlicebatiudtcosexera ccre tune tempom quando PilatUiO' Hmdesprtefia debant zyc- Â»

Propterme.) Ã¯defl,propter inuididm nominis met ducemini ad iUof prtefides: etiam fi nuÃ¼d in re iflis no a cueritis,non Urne eritisfecuri,imcgt; quanto purius Chri fum docueritiittanto magis infinfum habituri e/lis mundum. NoneÃquodcoqueranturde uobis,feddiÃgt; pliceteisuerbu meum,quodlt;tdnouitatemuitie ducit: hinefeminttnii liuori5,quod odium fatiari nequit. Cona demnemini prorfus nbsp;nbsp;occidemini .VtC hriÃus duÃ¤ut

principio ad pontifices, deinde regibus datus, quibus gladius concreditus erat, ita id etiam cum difeipidisfie ri uidemus t Primo moÂ«lt;tcbi er ab/ in fuis fcholis cona demnare er excomunicare eos folent, et fi no poÃunt flagrisertorturis idquod in uotis habent confcqui,rea gibus eos tradunt,quafifint rei mortis. Scito autem id uoluntale dei fieri, quo magis fint inexcufabiles: neque poterunt dicere fe ignorajÃ ueritatem, cum ueritatis prlt;econes perfecutifiierint.Nam quanto magis ueritoi uentilatur, tanto magis clarefcit. itaPaulum flantent ante prafides uidemus gratia dei adiutum,er magna li VertÃ¤te Iocutum,quod in maximam gloriam puangebj eeÃit. Captus RomÂ« non cefiauit loqui dei ueritatemt

Cap,X ÃO* OECOLAMPADM IN ^ui rumor in tota orbem manduit. Porro lÃ¤dcmus gnam uiolentidm luporunr, quis fufficietiUis rcfi^mf igitur dominus dddit:

At cum tradidcrint uos, ne fins IoIk ciri,quofnodo aut quid loquammi.'da^ biturcnim uobis in Ã¯lla hora, quid lo' quamini.NÃ´ enim uos eftis ill i loqucn tes, fed fpiritus patris ueftri, qui loqui' tur inuobisÂ»

CÂ«ffl igitur tradiderint uos, Gr in iTlo articalo cunt dcflitMtfÃ¹critis ab omnibus hominibus, neputetisuof deftitufosd deo, quaftnon habedtisaÃiftentcillurnuoÂ» bis,jj.iritus fdttilus ddbit os er fapientiam dd refiÃci^ dum omnibus, t^osÃtmus indoÃ¤i,fedueritMperfefdf tispldufibilis,GrfeinperinuiÃ©ht.Etidmfinoncredttst omnes iHdm gui dudiuiit,nthilomiHus turnen munet in^ uii!hi.jmÃ¨efiÃ¢ multiÃierut,ciuirecifislinguisno cejft^ runteloquiddei dnnuncidre,dde6certd funtpromijft deiinÃdctipeihre. Propterea non eft mens CbriÃyd nunc noÃris temporibus udcemusaieÃ¤ionibus diuind* rum literdrum,erlibrosomnino feponumus. Opus mul taledione dd exhortdtionÃ«, ut poÃimus refiÃere di* UerÃdrijs. Proinde mdlÃ¨ exponunt hunc uerÃculu AM tgt;dptiÃce,pemitioÃibominesineccleÃid dei. Quundo idm imminet neceÃitds loqucndi,Gr glorid deipericlitd tur,fi tune deus uolet uti noÃro miniÃerio, tumjua or gdtto, utiq; uerbum fuum Ãuppeditdbit. Nrfm noÃruut

#fgotiÂ«w tune non agetur, fed dei.iU in Adis apofloo lieis hubcmtis,(}uomodo uniuerÃ no fiotuerintfaÃietilt;e Stephani protomartyns refiÃrre^ imo ne pueUis mulierculis fapientiÃimi fophifllt;e potuerunt reÃÃeref adeo muti funt omnes humana fapiÃ«tia priediti,aduerÂ» fusfilios dei .Omnis enim ftpiÃ«tia Ã pÃ¢tre lumiitu tjl.

Tradetautem frater fran c in mor*-tem, pater filium : ÃC infurgent filij aduerfus parÃ¨res, 8C morte affÃ®ciÃªt eos: 86 eritis odio habiti ab omnibus pro* pter nomen meum â¦ Verum qui fufti' nuerit ufcp ad fincm,hic faluus eritÂ»

Ne fuis adeÃ´ fimphces,ut putetis ab ijs qiÃ fanguine iundi funt,uel cum quibus olim Ãmiliaritefuixiftis,ni hÃ periculi imminere. Futurum efl enim ut etiam inter iUos multi fidfifratres inueniantur. Neq; de omnibus la quitur, fed fois de Ãtlfts. Tanta crudelitas efl hominii, ttbi fldei efl diuerfitas. Vnde efl opus magna circut^e dione. Pneteximtts nudtum,Vicini noflri funt nbsp;nbsp;anÂ»,

ci,ubi de religione loquimur. Si no efl frater in domino,' (tr unum Chrifliun tecum colit,nihil boni ab iHo expea des. Ciuibus non eflJ^iritus C hridi,neq; amabut illos quiflsiritu C hrifli habent. Vnde fiuurÃ» ed quad multi defcifcent.tgitur eamperfeucrantiam commendat.

Adfincm.) AAulti ubi tam graues tentationes in^ gruerint,deficient, vbi exarferit ignis probationis, opus erit magna perfeuerantia .Parum efl incipere,nift

Cap,X 10. OECOLAMPÃDII IM etiam perfeueremus. Vxor tot exemplo nobisfit,lt;iM in ftutuam faits conuerfa ejl.

Cum autem perfecuti uos fuerint in ciuitatehacjfugite in aliam. Amen di' co uobis, no perambulaueritis omnes ciuitates Ifraeliticas, quin iam uenerit filius hominis.

Hoc igitur iterum pertinet ad prudentiam confirm fnandam,nefimtisadÂ£0 flclidi, ut quidam nosinÃmÃ¤t dicentes: Vade ilium in locum,ubi Euangdium nonefit criUicpriedicao'c. Dominus id non iuÃit. Alia ratio fuit cum difcipulis tunc temporis,quÃ m nojiro. luben* tur hic fccederc fi perfcquuntur ab impijs .Etc hrifii^ elapfus eft nSnunquam,Gr Paulusje^- Dauid.Heq;ifii arguunturpufillanimitatisacmetus,quiahocprudena ter egerunt. Hamfcruaruntfe temporibus melioribuSi quÃ´gloriamdci magisproueherent.Et ecclefitcdeiidi quando midtÃ´ utilius fÃ, Â«t plus pafior fÃ¹giat, quant quod fe torturis obijciat : no quod tam chara ipfis uita effe debcatVerumfciamus quando fitperfifienduni,et quandofÃ¹giendum. Sipericlitatur doÃ¯lrina uerbideit tune fatius eft mortquÃ m fÃ¹gere. Si fÃ¹ga plus prodejft poffumus,ft(giendum erit.

Q^iniam.) VariÃ© exponiit ilium uerficulum.^if de hoc tempore exponunt, quo ChriAus uerfatuseÃ¼ Ã§um difcipulis:fed antequa perambulauiffent has ciui*-tateSi obueni/fe tempus crucifixionis (y refurredioÂ» nif-

MATTH. ENARRATIO. tj? tut. Sed uidemus difcipulas non ualde pericliMos fiÃ¤ffe cum domno .Alij,quoru fentÃ«tu optime plucet^^cunt ^uodregnum ChriAi multiplicandumnon Ãt, ordila tandum Ãtper totam terr(tm,nifi implerent fuis concio* ttibus ijlas ciuitatcs. Legimus enim in AÃ¤is apofloliÂ» ci5,guod difÃ¤puli dixerint, cum ludxi noUentuerbunt dei fufdperej fe uelle adgentes couertere : ZT tune reÂ« gnum dei dillt;ttlt;ibantur.,ZT tneÃisplena erat,

N oneft dilcipulus fupra prÃ¦cepto* rem,nequeferuus fiipra dommÃ¼ fu3* Sufficit diftipulo, ut fit ficut prÃ¦ceptor ipfius, Ã1S ut fouus fit ficut dominus ip fius â¦ Si ipfum patrefamilias uocarunt Beel^zebulj quanto magis domeflicos illiusfNe igitur metuatis eos.

Difcipidus non efl preeftantior fuo prlt;eceptore,nee que feruus : ZT per hoc confirmÃ¢t eos incruce,neputet fe meliores ej}'e,quafi non debeant irridcri,zT flagellaÂ« ri,ZT occÃ®di, cum hlt;ec omnia magiflro acciderint. N ul lus difcipulorum C i?n}li erubef:ere debet, fi quid cruÂ« cisfirt,neq; illud indicium eÃ¼ infipientbe. FerÃ¨ quifaÂ« pientifiimÃ¨ docent ZT purifiimÃ¨, pefiimÃ¨ apud mundiÃ© habent. Qjti autem fua fapictia omnem crucem uolunt c!fugere,q pre/hntioresfuo tnagifÃ®ro eflÃ¨ uolunt.aie C hriftiis de fc loquitur. Igitwr ne quisputet fe infiriorÃ© cruce, qui difcipulus C hrifti eflÃ¨uult-.zriHu bene opcv tetinculcareutpatientiamferuemus. .

PitrÃ©jiml.') Audiftisnup eit eijcerÃªdlt;tmonÃ©, t^uod nox fcribte Cirphariftei dixeritt me iBu decijje in Bed zebul .Ne fit igitur uobis rlt;iru,fi cjuid tale aeddat.

Nihil enim eft teeftum, quod non fit retegendum : 8gt;C nihil occultQ, quin fu' turumfitutftiatur. Quod dico uobis in tenebris, dicite in luce:0(f quod in au rem audios,prÃ¦dicate in tetftis.

ViOriÃ¦hicetiamfunt expofitiones .Mihiuidentta Hid uerba btfcpertinere,ut feiamus tunc quando Euan gelium pr.edicdtttr,reitcldndiU effe cogitationes ontniu hominum. Alij in die ludicif arcana omnia reuelanda ejjedicilt. Verum id efttfedmagisplacet iUorumfen* tentid, quiinterpretantur locum iÃum de reuelatioiK cordiu. videmusenim iUosquospientifimosarbitrati ffonus,hodiecffe perniciofiÃimoshojks Euangelij-E^ tebdt htÃ¼ufmodi peftis in homine interno : cr quando perfecutio ddeH, tunciBd dbfconditdreueldntitr,ftc^ udemus quid fit in homme,quÂ£pietas et mifericordid.

In tenebris.) vosnetimete,quidinfinfusefluobit mundusmeque quÃ¦rdtis angulos,fed libÃ©rÃ© prtedicote quodameaudiflis,alias doÃ¢rinaue/lra magisfi^^ Ã©laerit. Qjticquid locutus fum uobis exigÃ«te tempoee in aurÃ«,iam fuper teÂ£ki (itd enim Idtitudincs domuufo lent dppelldre)dcpradicate.

Etncmetuatisuobis ab bis qui ocÂ« dunt corpus, animam autem non poP funtoccidere,{ed metuite magis ilium, qui potcft Ã¨C anima corpus perdere in gehcnna.

ConfirmÃ¢t C hri^m his ueriis difdpulos fuos, lt;]uÃ dicres feclufo omni timorÃ© uerbum dei pr^edicÃªt in me thfspericults. tidiÃefolus timÃ«dus eft,qui in hoc fecua lopotefl agere ^utc uolueritde dnima CT'corpore.Vtdt dicere : DeleÃ¢i efiii ipatre in hoc,ut hxc mea,mundo ^huc occulta,paÃim inuulgetis:id quidÃª mundut firet moleftÃ¨, (tdeo ut nihd mokÃui, necj^ omittet quicqui f^uo uosprorfus Ã¨ medio toUat. Hiec fiitura ingenue uos bisprlt;edico,fed uideteijuidfitÃdhopmf. SipatriuoÂ« lueritis moremgerere, ut par eft,crÃ¨re uejÃ®rd,uitam ^dducetis ueftram inpericulum ineuitdbile.Sin hoc re* Ãrmidantes, manddtum pdtris contempferitii,non Â«Ã¹ tam modo hdnc camii, fed (tnimlt;e quot^; adducetis in ^eennam. Si itaq; me dudÃ©re uuliiâS,moneo Z3- hortor, Ht homines malos ne mctud(is,quibus nihil plus permit titnuos poteS, quÃ m ut corpus firtÃ¨ occidant, quad dlioquideponendum eÃ¼,ut ad immortalitatem perueÂ» niatK.Pdtre)npotiusohferualgt;itis,quiiratusanin!dfit tnul cr corpus potefl deijcerein geenna-Uteccf; fenten tiaPauli i.cor.Ã¿. cum dicit: ViCmifci eÃ¼,nifteuange btcm.Dcgfbcnn^lege tchofuais.leremite 7. chielis io.qMinÃmum fignificat.

Nonne duo paflcraili alÃ®c uencunt;â Ã´tSunus ex lib's non cadet in terram li' ne pÃ¢tre ueftro. Veftri etiam pi'Ii capi' tis ofhes numerati funt Â» Ne igitur me' tuatisjuos pluris eftis quam multi paP ferculi,

Iterum hoc in locoChri/hu contra mundi^erfecu tionem arinat fuos dilcipulos,quod nihil poÃit iUis fine uoluntateoptimi patrisaccidcre, quandoquidcmudei auiculienon cadantintcrramfine patreiRorii.Vidtdi cere: Si p^maanimalia er uilia quÂ£ hie uidetii uende^ rcuno(tffc,abfq}deiuolutatein laqueos hontinum no dÃ©cidant, quanto ntagis uos, qui ad iinaÃ¿'nem deiÃdi eÃis,det proiÃ dentia et tutamine cuftodiminifobferua hic illud, Sine pÃ¢tre ueflro. Pater ueÃer eÃ,inquit,non paÃerculorum : qui poÃet igitur minoreni nobis quÃ in ^tafferculis curant impendereiPilos capitis ueÃri nume ratos tenet,neq^ tantiÃ¼uÃne ipÃusuoluntateuobispof teritaccidere. Miram hiclocuihabetconfolationem, Ã fide quis iÃ¼umperpendat. Omnia enim diÃenfantur Ã deo.Ro. S.Omnia bonis cooperanturin bonum.tdeo homines mali qui nobis minÃ¢tur mortem propter Chri Ãi P.uangclium,ne metuamui,

Omnis igitur qui confitebitur mc coram hominibus, confitebor ÃC ego illÃ¶ coram patre meo qui eft incÅbs.

Matth, e narr at io. 14* Porrb quifquis negauerit nie corÃ¤ ho' minibus, negabo eum ego corÃ¤ pa^ tre meo qui eft in cÅlis,

trÃ©pidÃ© Euangelium pr^dicent. Nihil fanÃ© optabiliui Cf iucudint,qudm coram patre coelcfti agnofci crÃ©ant mendaritifilioChriflo lefu. QMlesnosnoininis fui tcfeshominibus, tali nos apuddeumpatrcm teflimoÂ» nioeius ufurifumus.Habent iÃ¼a uerbamiramuimad pcrfuadcndumut Chriflum libÃ©rÃ© coram mundo conft teamur. ConfiÃio iUa fit no folum uoee,fcd opereiquia qui dicit fe no]]e deum, er mandata eins non cuflodit, , hie mendax eft,er nutla in eo ueritas. Terreat hoc int pios,er hypocritas, qui Chriflum negant, quo delicaÂ» tius in hoc mundo poÃint uiuere. DrÂ«s ignore6it illoi tnexfremoiudicio.

Ne arbitremini quod ucnerim ad mittendum pacem in terram.Non ue-ni ut mittereni pacem,fed gladiÃ».Nam ueni ut diffÃ®dere faciam hominem ad' uerfus patrÃ© fuum, ÃC filiam aduerfus matrem fuam, ÃC fponfam aduerfus fo crum fuam,et inimici hominis erunt q, qui funt domeftici eius.

Cap.X IO. OE co LAMPAD II IM camale-.O'tÃ fcnfui:'Ne frangaf ms,cum uos mundut perfequetur,neque putdte modo inflire tempui,ut uos iudtiomnircrumtrancjuiUiMeperfruamini:mMlt;(li tcrcueniet. Adfumquidem, utquicum^iuguinmcum tulerint, requiem mueniÃ«t animabusfuis-.at terra ha:c, propter impieta fern fuam, adeo aliÃ©na erit ab omnipiS ce,utnunquamfttlt;equÃ¨ tumultuatum,atq; modo (utu* rum eft. Domefiicihomims,hoftcscuiufq;erunt:ruinÂ» pentier omiÃ¤a naturie feedera, nihÃ¼ tutum erit Ã ui infidijs,atq; omnino implebitur uaticinium Micheie,di centis: Perierut benigni de lerra,Qf candidi inter hond nes non funt,uniuerfiinÃdiÃ¤turfanguini,qutlq;fratre fuu uenatur ad neeÃ« cre-PerditÃ¨ igitur adeo crcalaini tofÃ¨ habentibus rebus gentis huiuSyÃmÃ¤ie haÃ«fcnu^ eleÃ¢^, ne uelitis uos externa quidem felicitate jrui,eJ aduerfd fÃ¹gere,quandoquidem omnino hac tempeflamp;te Â»mnibus affiiÃ«lto CT calami tas imminet. Bene mbifeS agiputate, quibus dabiturpropter nomen mcum pati, quod jblidamfalutÃ« afjÃ¨ret. Patienturtyaltj,fedpro* pter fuam impictatem crc.

Veni ut diÃidere. ) Hacuerba C hrifii planeaditn piospertinent, qui non pofjimt ferre Euangelq pradi* cationem propterfuauitia,quibusmaculati funt.Pif eitim etfi ftrant uta[e diÃideant alij, atq^ contrÃ inÃurÂ» gant,ipÃ tarnen in bono malumperpetuÃ³ uincunt,neq; infurgunt aduerÃis quenquam,quantum in ipÃs eÃpat cemhabeiiteseuinonwbushomimbus, Sedtmpqpios in

I in tnortÃª tradent, guod noflrumfeculit teft!\tur. Hunc ignem in terrÃ¤ dominus mittcreuoluit, ^uiincenderet totum orbcm .Veritas fcmpcr hofles habuittC^habituÂ» ra efl ; fed hoc ne terreat fideles, dominus auxilio ejji uultfC/uo poÃimus ea omnia lt;equo animo firre.

Qui SLtnÃ¤uedt patrem aut matrem ultra me,non eft me dignus. Et qui no accipit crucÃª fuam ac fequitur me, non eft me di gnus. Qui inuenerit animam (uam,perdituruseft eam:2lt;S qui perdi-derit animam fuam mea caufa, inue-nieteam.

DebitoordineeafuperioribuscohierÃ©t. SigtÃ¤drm expeÃ©hndum erat difeipulis, ut 4 parentibus er filijs inmortem traderentur propter Chriflum, utqfipfi lt;jui Chriftum Â»S recepi/fent, fe inuicem ^uoq; omnibus ma lil eÃe nt infeÃ¢nturi, conjÃ¨quens erat quod inimicitiam korum prop ter C hriftum fufeipere oporteret,ac eos in extremis malis deferere. Huicautemnaturlt;eafiÃ¨Ã¢us repugnatjideo reÃ¢Ã¨ opus eSl fui atq; fuoru abnegation ne. Et ille eft gladius feparationis de quo dixerat.EtiÃ¢ Luca e4..fimilemfententiam hÃ¢betis.

Crucemfuam.) Nequitenimab/qi cruceerperfe cutione pradicari in mundo regnumdei,quapropter nihil certÃ¼ts cruce,manet eum qui feriÃ uolet C hriftum fequiprlt;tdicando,ntiindo^ teftimoniumfirendo quod operatius mtdafunt. AcÃ¢pidtquif^triKÃªfuam,

Cap.X IO. OECOLAHPAD II IN ei dominus imponit : non eligdt fibi nefcio qu4s crucet noremontichorum.

Ã¯nuenerit.)lloccR,qui uitafu^ rationem habue* rit,nolueritq; inpericulum propter me adducere eÃ¤m, if fane perdet earn, quia Ã¹. me munet alienus, quifoluf feruare earnpotis fum. Et anima hic pro uita hominis eiccipitur,

Quirecipit uos, me redpit:6lt;f qui me recipit^recipit eÃ» qui mifÃ®t me. Qrii redpitprophetam in nomine prophe tÃ¦, mercedÃ© prophetÃ¦ redpiet. Et qui redpit iuftÃ» in nomine iufti^ mercede lufti accipiet. Et quicuncp adbibendu dederit uni ex pufillis his poculÃ» aquae frigidÃ¦ tantÃ» nomine difcipuli, amen dico uobisj non perditurus cft mercc' demfuam.

Hic iterii cofolantur difcipÃ¹li,ne terre Ã tur propter imminentes perfecutiones. yidt dicere : QuantuJibet tnundoodio fÃ¹turifitis, atq;omnureieÃ©himentum,hiiÂ» lendi tanti tomen mihi,patri,atq; eleÃ¤is omnibus fÃ¹tu ri eftiSjUt qui uos receperitt uerbis ueflris habens fi dem, cr uobis beneficia impendÃ©s, me recepturusfit, ttqi adeÃ no folÃ¼ me, fed cr patrem qui me mifit:qui^ ttmtrÃ uos reiecerit,meeypatrÃ«eadem operafitreie ^tts. loin effÃ¨eleÃ¢os aliquot, dubitarenonpotcflis:

WATTHÂ» E NARRATIOÂ» i4s ergo uosfu(cipient,atque ita habebunt, ut prater fiÂ« dein quam uerbis ueflris tanquS meis habebunl, quant imprimis uos quaretis,fitis ipft gloriaturi in media ciiam perfecutione,centuplum uos recepijjÃ¨, quicquid propter me dimiferitis,ftueparÃ«tes,f \ue uxores,fiue li beros,fiuefubflantiam.

Prophetam.) Hoe eil,quideipropJ}etam,ueliut, ftum hoe nomine, quod deipropheta ac iu^his fit,reciÂ« piat, iam hac beneficentia fua,illi fe quodÃ modo aqua uerit,ut parilocociimprophetaaciuftoilloapud deÃ¼ habeatur, iuxtaiÃud t.Cor.8. Pufillihic accipiuntur pro contemptiÃimis,qui C brijfo adharÃªt. Ita cr poculu inteÃ¼ige, pro minimo beneficia exhibita. Obt ferua etiam hic,quanti nas C hrifto fimus. Neq^ te maÂ» ueat Papiftaru cauiUum, qui fuam dignitatem hic flua tuere uolunt, quafi fint recipiendi cr audiendi, cum ni hilfani loquantur, uel fiatuant.AjJÃ¨rant Chrifti doÃ¢ri nam, cr iUos audiamus, cr cos tanquam C hri/ii difiit pulos traiklbimuscir /ouebimus.

Vm tvnba plirrima conueni ret, Sc Ã¨ finguh's ciuitatibus properarÃ©t ad eum,dixit per fimi 11 tudinem : Exij t qui fc' mentemfaciebatadfÃ¨minandÃ¼ iemen ruum:SC inter feminÃ¢dum, aliud ceci' dit circa uiam, ÃC concuÃ®catÃ»eftjSC uo' lucres cÅli comederunt illud â¦ Et aliult;Ã¯ cccidit fuper petram, ÃC enatum aruit, quia non habebat humorem, Et aliud cecidit inter Ipinas, Sgt;C lÃ®mul enatÃ¦ fpi' nÃ¦ fulFocauerunt illud.Et aliud cecidit in tciTam bonam, 8C enatum fecit fru' dlum centuplfÃ®, HÃ¦c dicens clamabatÃ® Qui habet aures ad audiendum, aÃ¼' diat. Interrogabant autem cum dilci' puli eius,dicentes:QuÃ¦ eft ifta parabo lafAt ille dixit: Vobis datum eft noflÃ¨ myftcriaregni dei:cÃ¦teris autÃª per pa' raboIaSjUt uidcntes non uideant, SC ail dientes non intelligant.Eft autem hÃ¦c parabola.Semen eift fermo dei:qui au' tem iuxta uia,hi funt qui audiÃ»t ; dein'

âSERMO PRIMVSÂ» Â»4 deucnft diabolus, amp;nbsp;tollit fermoncm de corde eorum, ne crcdÃªtes feruenturÂ» Nam qui fuper petrÃ¢, hi funt, qui cutn audicrint, cum gaudio fulcipiunt fer-monem,2lt; hi radices non habent, qui ad tempus credunt, 8C in tempore ten-tationis recedunt â¦ Quod autem in fpi * nas cecidiqhi funt,qui audierÃ»t,6C Ã fo' licitudinibus, QC diuitijs ac uoluptati* bus uitÃ¦ euntes luffocantxir,necreferÃ»t frucflum Â» Quod autem in bonam ter' ram,hi funt qui in corde honefto ac bo no audientcs fcrmonc retinent, ÃC fru' dum afferunt per patientiam, NVtnfitaliquidin cognitione htduteiMfigdicte leÃ©tionifjttec ne, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;placet,frÃ lÃ¨ appreheii

dere poteritis. Et fcimttt guidÃ© neciota,nec apicem fue peruacuiiin literies facrif inueniri uelfcribi.Autguomo doodofa loguereturuerlgt;umdei,guodeil ipfaueritits at fÃ pientid dei [apietiÃimif gui cir iudicaturui e/l om nem hominem de guihufuiiucrbisotiofis. Sedhicuult tto! mitgis attentas e/fe dominus ob myUma guedam: jprimo guod htec midtisad fe uenientibus dixit, utpote frem,guam nemo ignorare debet. Secudo,guia clÃ mofi uit: QMhabetauresadaudiendu,audiat. guafidicat: lt;luifguishtecnon audierit internis auribus,crfÃ¹erit

IOÂ» OECOLAMPADII rj botta, inexcufabiliierit. PofiretnoexcotnctidatioÂ», tK eorti qui ucrbÃ¯i audicrÃ¼t, quos dicit tenm tnyÃcriu dci,quod certc mdgnÂ£Ãtcritdignitatis.Hum hoc eÃ:Ã gntt quodÃntÃlij, Ã§y noÃerui,oues or non hirci, ut lo an.is.dicittÃ®ain no dico uos feruos,Ã:d amicos et dome fiicosdei.Videte igiturncfi-uÃra aduosclamet dotniÂ» nusâ.uideteut inter filios deiannunteremini, Sunt qui hoc locoÃicerdotibus cy doÃ³hribtts adulantur, perinÂ» dcaciÃ¼ielfent, quibus dominus Ãtlum abÃcondita reue let,zy Ãcripturas Ãacras,O'Ãc Ãmpliciores nbsp;nbsp;plebeiit

Ã leiÃ®ione diuinorumuoluminum auocantorterrent, imÃ´ penitus interdicunt adiedis minis. Sed longÃ© alitef fefe negotium domini habet. ApoÃoli enim nonÃtluni facerdotum ztr epiÃ:oporum gerunt typum,fed omniu Ãdelium ,Ãicut Petrusin Ãta epifloladicit, i .Pffrt i. Vos cÃisgenifseleilum,regale facerdotiu,gens faniht, populusqui in lucrum aceeÃit, ut iiires pnedicetis lius qui Ã¨ tenebris uos uocauit in admirabilem fuam lu* cem. Sicut feientia non obeÃ, ita ignorantia hic non int pedit. Pt Ã}let fieri fiepe,ut ignorantia profit,queinÃ¤i modutn apoÃolis,Qr feientia obÃt,ut pharifeis. Pt itef rum feientia ut donum dei prodeÃ¼,fteutin IVlofeZJquot; Daniele propheta, qui hoc dono dei bene ufi funt, GP obfiÃ»ffetims,finoncredidifiÃ¨nt fimpliciter uerbo dei. Ignorantes autemrepudiÃ¤tur. Dicit enimDauid:Ã®iof lite fierificut equus Gr mulus, in quibus non eR inteÃ¼e â (hts. PorrÃ³ parabola ifi^ interpretatur iUis, quibus da tur

fw fciremy{krium,nimimm terriebonie,(IUte ajfirt jruÃ³httn uctrium. Pcrdct dominus fapiÃªtiam fapientiit cr prudÃ«tiam prudentum reprobat.At Paulm ad Ro. Mp. ii.probat l/raÃ«l propterfiduciam opcrum exctet cari. Et loan.s.dicit ChrifÃ¯iis:Propterca uos non ere* ditis,lt;juia gloriam ab inuicein aedpitis. Audite ergo guod fit facramentum, idefl, arcanum Chri^iano* rum, cr quod confummatu reddit Chrifitanum : quod profiÃ«lÃ³ prlt;ecipuum fernen eÃ¼:cr qui hoc uerÃ¨ feiunt^ fruÃ©hmprofirunt ; qui ignorant,ChrifiM non funt: ut i. ioan.4..0mnisjfiiritusqui confiteturlefumChri ftumin carne uenifiÃ¨, ex deoe^l. EtomnisJ^ritusqui non confitetur lefumC hriftuin in carne ucnijfe,ex de9 non efl.Hoc eft enim uerbum dei,ut omnes qui credunt in eum,falui fiant. Si illi falui fiunt, planÃ© multum fru* dum affirÃ¼t. Et i.Iolt;tn.i. Omnis quinatuseft ex dco, nonpeccat, quia ferne dei manet in Ulo. Magnus fiqui* dein fi-uÃ³ius e^ non peccare. Nam fi hoe uerum efi de femine in genere, nemo reÃ¢Ã¨ negarit de pr^cipuo uer* bo dei ueru eÃe. Nam h^ec efi confifiio beati Petri apo fiolhfuper quam ledificata e^l ecclefia dei. Hoe femÃ«ctf pere,eil uerÃ¨ manducare carnÃ« filij hominis, Ã¨ qua tan tusfruÃ¨lus nafciturutuiuaminin ^etemÃ¼.Io.6. Et hoe efi myjkriu regni dei, quod uidentes no uiderut, cr au dientes no audierut. Neq^ aliunde faluabimur, nifi hoc fruÃ¨hi habito. Hoc/rmcn fufeipite in corda uefira, er frudificate, qualiaeÃ¼q; alia funt quie dicutur no curaÂ»

t f J .Nd ppf pf fcdforÂ« ob eoru uÃ¯tia feueriter culpHJi funt^ cum omnc dementia cotemndt,^!' imJeat.Nee imitemini eosquiin hor turn itigreÃi, cumoÃ¤oratiÃi^ mam poffent carpcre rofam^uertunturiCr urticÃ¤f car* punt: hoc eÃ»,fi audierint quippiÃ¢ ardentius contra ad* wrfariosdici, nihil prlt;etma tenent, quam ut toto die fint in conuicijs,cr quod dolendum eft,nuÃ¼u4 fernto de fide, de timorÃ© z^amore in ChriÃtim locum habet iti cordibm iÃ¼oru. ludicaturi adueniunt,non do!hiri,noif uitam emendaturi,non exituri noui homines. Alij hoe fernen mijfum frciunt,crtotiÃ ceremonijs pendent, quos omnino reprobare debemus. Difcite uel hoe utA fernen capere,Z7 habebitismargaritamprecioÃtÃiinÃ¤Â» pro qua omnid bona diÃrahere oportet. Clt;eterum be* ne mihi de uobis poUiceor. Audite igitur auribuscor* dis, qua nobis dominusproponat. Namdifeetisnunc exdominica interpretatione,quibus utiliterpradica* tur uerbit dei,z:rqtdbus inutiliter crfinefinÃ³iu. Senten fuper uiam,cÃ quod toÃ¼unt uolucres,hoc eÃ diabolus, utnullumfiuHufirat.E.xijsautem Chrifli uerbis,tria genera hominumcoHigo. Sunt qui uanamgloriantÃe* ikintur, Z7 d iudicio hominum pendent, per quos ont* nes homines tranÃeunt.Totenim eosconculcant, quoi liment: omnium feruorum ferui funticrquicquidiHi ficiunt,dicitur diabolus ficiffe, cuius organa QT feriii funt. Sape mulieres auertunt uiros Ã cultu dei ueri,cr omni bonefio. Sic Salomo Ã filia Pharaonis,z^ Adani ab

SERMO PRIMVS. i4^ gbEud deccptusfiiit,qucgt;nÃ¤dinocluinhodic multi,tant lt;6 uxoribusqulm iuicinis, dreligione uerdubducunÂ» tur, Ecce dicunt: ProjiÃ©iÃ´ fi tetlcm uitam uiuere induxe ris in animum tuum qualan Chriflus, nullam amplius gratiainapudhomincshabebiscrc. Ã®^amfanÃ© uerbi^ ubiconccptum e^linpeihrepuro, urgethominem ad Ã®mitationan C hifli,quod nequit firre diabolus. Ita mo net fapiens Paulus, qui non curat tales,^^ dicit: Si ho^ minibus placerc uellÃ«,dei fcruus non effÃ¨m. Ciuid perÂ» dit omneshypocritashodie inipfa clariÃimaEuangeÂ» lij luce,quÃ m quod dicut: Ofific uiuerem,quid dicerÃ«t homines de me crc. Sed miferi i^i non cogitant, quid dicat de illis deus: (iuandiunonfepiuerisagru tuuin, diabolus princeps mundi huius toilet quodfuum eft,zy fernen uerbi demon finet enafci, quod tandem perpeÂ» tuamignominiamafjiret. Secundi fun t qui feminant fuper lapides,crij f mt qui abhorrÃ«t Ã jirÃ«da cruce doÂ» mini. Bene placet illis Euangeliu,bene placet ChriÃus, fed mox ut pcrfecutio cÅperit ingruere,ij qui cum PeÂ» fro poÃ¼iciti funt feChriÃuin ufque ad mortem JÃ¨qui,fÃ¹ gaturpiÃima dilabiintur. Sed quim Ãiilti fintcriÃi, apparet:Ãigiunt cnim pruinÃ¢,Ã§^incidit fuper eos nix, tldrÃ¨libertate inferuitutem turpiÃimam tranfeunt.infu per non cogitant momÃ«taneas ejfÃ¨ilUsperfecutiones^ nonmemores funtchrifli,neque omnium fanÃ«hrunt exempla fibi proponut. tniÃros nos,quipojfemus inÂ» numa-abilium fcculorum tormenta rednnere, nbsp;nbsp;ÃigiÂ»

tnusf C hrifhis animH fiMtn pro Hobiipofuit,Qr nos He minimam quidemj^inarum firemusi Caufteil,qM cor noÃrum cH lapide urn, zy deeÃ fitccus gratiarunit neq^ Ãdes uera data eÃ,alias nuÃ¼a; perÃecutiones quant tumuis graues er crudeles, nos Ã Chriilo [epararent.

Tertij funt quoru fernen fu/focantÃin^. Alios perÂ» diderat fuperbia,et uana gloria,alios caro dclieataihos autem perdut diuitije,qute funt eis ficut gibbus cameli, cum quo impoÃtbile eÃ inirare in regnum coeloru. Lo quitur autem C hriÃus de folicitudine nimia, er auarit tia. Nlultos enim no impediut diuitiie, qui ufum earuiit ttorunt. Et magna uirlusdeieÃ, cum diuitijs non peri* clttarifidem,Ã quando ingruunt aduerÃtates,er conta mcliÂ£Ãrendlt;efunt. Seder hiÃultinegotiatores funti qui hÂ£c momentanea tantiÃciunt. St omnino animus eÃ fequi diuitias, quare non fequimur letemasi Cur in* Ãabiles,quas hoÃes,uel ignis perdunt,pro iHdcprlt;edat bilibus fcikimurividennt hoc loco ij qui nobis femptf occlamanf.vbifunt ÃuÃ¤us pricdicÃ¤tium? Amid,non eÃ ferne uerbi dei in culpa, fed terra ipfa,qult;e ferne fu* feipere recufatier fi fufcipit,fuÃvcat. EÃ er hoc terri bile,minimum effe numerum faluadorum, non deÃila diuin^ mifericordiif. Multi uerbo dei indignifunt'.tres fartesfemÃ«tispereunt, quartaparsfolummodo ferua* tur.fed er lÃ¼aab aduerfario periclitarinonnunquÃ¤fo* let, Ciuarti,Ã(ntueriauditores, qui fernen uerbi dei in ionamterramaccipiunt,ermultum Ãudum frrunt*

SERMO PRIMVS. Â«47 Cor noftrum,(eirabonlt;t efl, ft quidÃ«f)cr/jgt;irifum Chr^ fiihoc (Ã¨menfufceperimui. SicperEzcchtclcmpr^edi Ã¼um eR : D460 eii cor nouum,crfpiritum nouum,ut ambulÃ«t in prieceptif meis. Et iterumper prophctam: Spiritui tuus bonus domine deducet me m terrain reÂ» Ã©nm.Clui fub lege uiuunt,cor habent lapideu.qui fub ^atia,cor carneu.lHi igitur cor fuum cuft(!diunt,quoÂ» tidianisprecibus orantes dominum ut liberet eos d maÂ» h,id eft,dÂ£mone,ne fublegat fernen: fenfiumcufiodiÃ¤ gerunt,ne mors intretper tmcftrM'.auertunt oculos ne uideant uanitatem: linguÂ£ frenum ponunt,ne loguanÂ» tur impiÃ¨:non uadunt cum ejfundÃ©tibui fanguinÃ« ,non iam curant quidmunduilaudet, fed (juid deus. SimiliÂ» ter tempore perfecutionisinpatiÃ«tia poÃident animas fuds, toliuntcrucem, erfe^uuntur dominum,imÃ´ non tantumpatiuntur, quin parati fint ad frrendum plura, dtq^ita diuites afrÃ¨runtfruÃ«lus, non carms fruHus,quÂ£ funt ebrietds,crapula,inlblentia,inuidia,cr alia huiuÃf modi, fed fruÃ¤us jfriritus, fcilicet illius uerbi incarnati Chrifti, qui iubet Ã fe difeere humditatÃ« er mititatem, qtÂ« dilexit nos ufque ad mortem. Et Ã¿ funt ueri fruÃ«Ã®us qui deo placent. Ncq; dicemus elfefruÃ«lus opera otioÂ» ft,et nuUiproficua, freut ftnt educationesotioforu,er conftruÃ«Ã®iones temploru,inftitutiones anniuerfariorÃ¼, er frtniliu.Eiullum enim bonum opus did poteft,quod Â«0 cj} ex fide.Dominus nobis fuam gratia concÃ©dÃ¢t,ut bona arbores [mus, fivdificÃ¤tes in uitÃ¢ aternÃ¢ .AmÃ«-

T in diebus ijs exurges Pc' trus in medio diicipulonÃ¯, dixit: ( cratq; turba hominit fimu! fere centum uiginti.)

Viri fratres, oportuit impleri icriptU' ram hanc, quam prÃ¦dixit fpiritus fam df us per os Dauid de Iuda,qui fuit dux ijs qui cÃ´prÃ¦henderÃ»t lefum, quia coo ptatus erat in numerum nofirum^Sd fortitus erat parte minilterq huius. Et is quide parauit agrum ex mercede ini quitatis ,fufpenfus(^ crepuit mÃ©dius,8d effuia funt omnia uiicera eius:5d inno' tuit omnibus habitantibus Hieroibly mÃ¦,ita ut appellaretur agerille lingua illis uernacula Aceldama, hoc eft,agei' fanguinis, Scriptum eft enim in libro pfalmorÃ»: Fiat commoratio eius defer ta,Sc non fit qui inhabitet in ea, SC epi' ftopatum eius accipiat alter. Oportet igitur utex ijs uiris qui nobiftum uer' fiti fiint toto tempore quo dominus Ie fus perpÃ©tuant uitÃ¦ confuetudine egit nobifcum,exorfiis Ã baptifmo Ioannis ad â¬Â«m ufc^ diem quo receptus eft Ã no bis

SERMO JECVNDVS. 148 bis,unus quifpiam conftituatur qui fit unÃ nobifcÃ» teftis refurreflionis cius* Et ftatuerunt duosjoiÃ¨ph qui uoca' turBarfabas, qui cognominatus eft lu ftus, SC Mathiam â¦ Et fatfla precatio gt;â iie,dixerunt: Tu domine qui corda no fti omnium,oftende utrum elegeris ex ijs duobus, ut accipiat fortem minifte^ rtj huius apoftolatus, undc pracuari catusexcidit Iudas,utabiret in locum fuum. Et dederunt fortes corum,Ã´(S cc' cidit'fbrs fuperMathiÃ¢,8C cooptatus eft innumeÃundecim apoftolorÃ»Â»

Dldum eÃ¼ nuperde fetnine fcono (juod in terra boni cordis fi-uÃ¢umaffrrtcentuplS,cruitant ^ternam. Hodie nobis fe offert occafio de feminatoriÂ» tus loqui,hocefl fanÃ¢is apo/hlis. Ncgi f nim C hriflut folus exiftddfemindndum,fedcrapoflc!losfâuosmiÃty ^uifcminiiriit non aliud feme, fed idem quod 4 domino acccperant.Agiturenim memoria faniliapoflcli MaÂ« tbiÃ¦, propterea qutedam de eo ex AÃ©lis leiht junt. Hecputetishoc nihil ucflrainterejje.videndumenim tft,quifintqui ad uos mittatur, numziZ'^tnia feminent ueltriticum. Sienimtdx bene cedit Ulis qui bonos fetni tiatores O' duihres habent, quomodo habebitt hi quiÂ» bus omnino dÃ©funt, uel quod peius eÃ¼,feduikres forf

tiuntur. Mi/Ã¨ro profrdÃ³ res hominuin in flitu funtjCjui tenebris immcrfi fumus projundiÃimis, G' nifi quis tÃ¼u ftrct,aÃ©tu eft omnino de nobis : quod atiendens rex mi fericordiarÃ,miÃt pnedagogos. PorrÃ´ quia O' nos hot mine: fumus imbcciUes,ne terreremur,iubet nos ireÃ¤d mejjem, eo quod ipfe omnes deftinarit o prlt;tpararit, qui fint recepturi fuos'.ficut et Efaias prtedicit, quod U tabuntur ficut in meÃe lÃ¦tantes. ChriHus ipfe fiminat propriÃ¨,nosautÃ«metimus.Multuoportebatnosla;tari quod aliquosliteraremur Chrifio,quatifcuq}periculii ttofiris illud confiet. vnde Apofhlus uocat bonu opus, fl quis epifeopatit defiderat. Exigit textus prteleÃ©lus, ut aliquid died primu de eleÃ¢ione,fecudo deprofiiht, tertio de opere, Dominus enim defignauit LXXII. Hemo ex iHis j^onte eurrit,fieut Efaite eaput Ã® t. habet de fiilfis prophetis, de quibus dieit dominustCurrebant O' ego non mittebam eos. Dominus erat qui eos dÃ©lia gebat,ut audifiis in epifkla ad Hebrlt;tos. ijemo fimga tur faeerdotio,nifieleÃ¢us fitÃ deo fieut Aaron. Erat tune in iUorurn numero Matthias, fed poflra eleilione promotus ad ordinem duodeeim difcipulorit peruenit. Jam noufqueadeoeerti fumus, quositaelegerit domia tins.Elegit aliquos ad ojfieium ofiilutem,aliquos uero ad ojfieium duntaxat. ludas aliquadiu folum feruiebat ojficio,fed nonfaluti ; unde o ojficio exeidit, amp;nbsp;mcii to ignaiiiÃ¦fuÃ¦pÅnas luit. Matthias uero etiam proue iius eft. At nos uideamus num quis fitngatur ojficio,ut

s ERM o SECVNDVS. Â»49 lt;â¢ deo mijjus dicdtur, zr nonufyucadeo nobis curtefit, num poÃibilc ilium fit cadere. Ciuisenim talis (jui ca* dm no poteftfcjuod Petrus in AÃ¢hs clarÃ¨ oftÃ«dit. Ne* gare non poffumus, guin aliijuo ordinc geri res uelit deus.Doccntur limorcm dei.Cadit IudM,fuccedit MÂ«it thiM.Vide,primimuucatlocus,eligiturJj)eikitieuitlt;e

certte fciÃ«tite inloeum Iudlt;e, qui poÃiteÃe teÃis reÂ» furreÃ©lionis : tertio oratur, ne putetur e/fe fors, qualit eflluforum.ineMioneÃcileÃUipoffunt homines,or fepe quem homines probunt, reqeit deus,ut in eleliioÂ» ne lucob, deceptus ifuuc amans Efau.Et Dauid poflre mo loco inter filios ifai oÃenditur. Et hoc loco,ecce quottitulis laudaturÃ®ofephfiliusBarfabas, infignis ge nere,deinde iuÃus, nimiru operibus coram hominibus. At deus uoluit oÃendere inifericordiÃ¢ fuain,ut iam non imputetur homini,fed diuinÃ¦ gratine,quie contemptibi lia huius mundi elegit. Difeamus quantu ualeat humili tas'.pdriierat prÂ£currereludam,priecurritet lofephu iuÃum .PorrÃ´ er in hoc lofeph deus eÃ admirabilis, de cuius nihÃ¼legimus, nccdeilliusÃÃu,fcdcumcÂ£Â» terisexpeÃ«huit/firitumfanÃ¢um. Sicutautem oraueÂ» runt apoÃvli, itd et in Euangelio 4 dominoprateipitur. lpfaquidcmmeÃiscopiofa,c(eterÃ¼operarqpauci. Ro gate igitur domina meÃis,ut extradai operarios in mef fern fuam.Matth.^.Difce etiÃ hic,quod dominus non prohibet in eadÃª ciuitate duos epifeopos, ficut in C on* (ilijscttutu eft; imÃ´ uult multos qui fe in diuinis poÃint

10. OECOLAMPADII tdiuudre, ut maius habcMt teftimomum,o-utfi fuh duobus uel tribus teftibus no crediderint mctli homines, tnugisfintcodÃ«niibiles. AutcurgloriÃ¢turfÃ¹iffe Row/ Petrum o- Paulumtuel quare Paulus falutat in Philip pis epifcopos t Verba ex Niatthao perpcndamus laut ttdduÃ«ki.Dominus enim dieit, paucos operarios:crho die pauci funt, quantumuis mundus coqueratur de md titudinefacerdotu.Pauci enim exiÃis fideles funt.Mid ta in ijs funt mancipia uentris,multipietatem quiejhtit fikiut,multi fiua quierut,z:rqui Chrifitm quarantpÃ¤U ci funt. Dominus autem uult rogari,quia nihil fine ido proficitur. Hie non uideo iÃ¼um promouendi modu, ut fiÃ¢t lefkres,exorciftie,acolati,fubdiaconi. QuantiM ex oratione fitnebri Bafilif er Cypriano coUigere poÂ» tui,hiccrat modus.Si quis fideliter feruiffet,er inuetus idoneusinleilionibus, admonitionibus, exhortationio ius, erprlt;eterea hone^iie uitee,isprouehebatur. NoÂ» Â«Trff in precio iUa unÃ«lio papifiica. inutilis etiS uel pro* pter doÂ£lrinÃ¤ uel uitam deponi potcrat. Hodie omttin reruabufus.OrdinanturquotquotpecuniÃ habentjiK^ feruierÃ¼hherifutor,hodie epifcopus.heriinfl'Ã¤.bulo,ho die in altario. Et iHi fe ordinatosputÃ¤t,cum ne mininio officio fiingi queant,imÃ ne uerficulu legere pofimt: et ij fibi de Euangelio er uerbo dei iudicandi autorittttenf pnefitmere audent.'ElcÃ«lio iUic totius ecclefilt;e erat,no unius Petri,quamuis Petrus adhortaretur. Hoc ius ne* feio qu4 calliditate qtddttm fibi uettdicarunt, ut profil

SERMO SECVNDVS. Â«je h'bidinc inlhtu2t,cr dcijciant ([uofcunqi uelint .Et hoe nintiruni nee inali/s elcdiombus condcmnadim. QÂ«i iiutem finteligendiypitis audiflisin epiftolaadTimoÂ» theum .Cleterum ut ambire nullus debet hoe cocionanÂ» di officium, ita nee iuftÃ¨ fe denegttre quis potcfl,fi quiÂ» dem fibi donu non deejjÃ« fcidt,cr qu^dtquÂ£ deifunt. SecundoeleÃ³hsmittit fuu ^utuintuitos, nbsp;nbsp;uirtutiÂ»

bus confpicuos-.quamuisipÃno minus imbelles fint, et uduerfitrij in/bir luporÃ¼fieuiunt. Dominus tarnen mit tit eos, certos fiiciens quod nec pilus cadere poÃit de ca pite eortt fine eius uolutate.Et cum nee peram habeÃ¢t, nec calciamÃ«ta, nihil tarnen eis defitturu praidixit, imÃ er abfiji calciamentis Jiliciter perreÃ³luri fiunt inoffÃ¨nÂ» fispedibus, nbsp;nbsp;etiam calcaturi fiuper ajfiides ej bafiliÂ»

fcos.CiuÃ¤do fnim mifi uosfine facculo, dicit dominus, nunquid aHquiddefidt ? benepotero animos hominum excitare,ut uobis bene uelint. Dentq^ itu dirigÃ¤ uÃ¼, u( ttiam fi nuUu falutaueritis,no aberraturi fitis. (^ui ha bitat in adiulorio altiÃimi,in protedione dei cali com morabitur. interim apoftoliceuirtutes comment dantur, nempc manÃuetudo, qua agnos imitemur, neÂ» minem l{edentes,omnibus bcneÃicientcs, non dominan tes in clcrum,ÃedÃrmÃ¤ gregis habentes, Lupi non funt hiadquosmittutur.NamiUaifloan.to. fiunt oucsquÂ£ txcipiunt pitftores : fiedij lupifiunt,qui rÃ©pugnÃ¢t uerbo dei,qualesnunquamdeÃerunt. LXX.dtfieipulihabe ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;baut Phahfiaos, Hofes magos,prophÃ¨te pfeudoprssÂ»

phetiU, nojlra atate habemus Papiftas.Nota hic Â«(JtÃ¯ e^nvo{y on forgfamkeyt, iaihntescuram in deujctii in media pau(gt;ertate .Oquim longe hodie abfunt ab il fa folicitndine noÃri epifcopi, qui nonfolufolicitifunt, fedetiainpauperespremutmiris exailionibuf, Si* monispartum infoenuielocant. Quidam non habetit fterasad exponcndu,/Ã¨d habentperoi ad rccipiÃ«dum-HypocriÃseft, quod quidam PranÃ¤fcanoru oÃentant, quiÃeruareuoluntÃrenuitatet carnJlouÃ³rlau critatemdn boe,ut neÃalutent quidem aJiot.Nonenim hic affÃ bilitdf interdicitur. Tertio ojÃciu oÃendituft utprlt;edicent pacem : quam? deÃderatiÃima illam cuttt deo patre,Ãne qua nihil iucundum,cum qua nihil rum. Pax autemiÃ¼a non contingit, niÃ perChriÃuÂ»!' NoÂ« iubet pricdieare legem, fed Euangeliumtnon coÂ« fuetudines,Ã:d pacem. NoÂ« ueniut ad pcrdendum,Ã^ adÃiluandum .tnhis omnibtu de mercedc non eÃ nut* gna ment io. Quanquam bona conÃ:ientia licet ederet utapoÃpli,qu^apponuntur. Non autemiubetmultit exigere, tantum recipiendi poteflutedat, or Ã quideiit fruÃ¤uficerint,bene: Ãn minus,paxreuertetur,hoceÃ uobis deus non iraÃ:eturÃi ueÃro officio Ãteritis perÃt fli. Hoc Euangelium nbsp;nbsp;mihi Ãngulariter hodie diÂ»

chim eR,id quod Ã uobii no celabo, Quonia hadenas Â»on ambitione er proprio motu, Ãcut quibuÃlÃ¤ uiÃ^ eÃ,pro mea uirili,ut dominus dcdit,Ãdeliter uerbu eim propoÃd} conteinptis aduerfariorum nugis,etiam aliÃ

SERMO SECVNDVS. Ut tonditionibiii hitte auocantibui, bonajfieittuetttuntm tncaliquidj^iritualis comnodi apuduos. t^uper auÂ» tem qtadam maioribui precibus non folum petiuerunl ut pergerem concionÃ¢do,fed cr quoniÃ¤ plebanus uate tudinariuse^,oinnem inmecuram fulcipereminfliÂ» temt. Fateor in hoe mea imbeciÃ¼itatÃ©,qutmuis fandit fciamepifcopdtÃ¼defidcrari:ntea tarnen infirmitMmti gi j Â»ne dehortata eft, ut plus peterem dimitti, quant ad maioraaftumi. Ndin Â«t nuncres habent,mallem infyl ua latere,quam hoe officio fungi. Et qidfquis inteHigit quantum fttofficium,mecumfentit. SedquoniÃ¢ nemo fibi uiuere debeat, non licuit contraire precibus, fed in meftrreiudicium,quÃ»dinalios. Quodideodico : funt enim quidam uenatoresfacerdotioru,qui neq^ poftunt neq'uolunt etiamin minimoproximisprodeffe,neque unofacerdotio cotenti funt. Age, aiunt,uidemus quart pruedicaritjCr quale precium petat.Hoc autem illi loÂ» quuntur,ut doftrina uitient. Sciunt domini mci an unÂ» quam aliquid pro merogauerim,fedipfis rogantibus nondebui deefft.verudiesdomini iddeclarabit. Ego fanÃ© uocationem domini arbitror,qua difeo animos ueftros ita erga me affici. De opibus non eft mihi cura: hocoro,utfruÃ©}uminuobisftgt;iritualÃªhabeam. Siuos C hriftum agnoueritis, ft in illo mutuu dilexerilis, bene mihi repÃ«fuin eft,htccq; mea gloria. Et ut mentÃ« meant hidteatis paucis ; Mihi non eft animus ediud quÃ m ucrÂ» bum dei pradicare, id^ pure. De (onfuetudinibus paÂ»

frum diÃ¢ii nihil curÃ¦ erit.Nam plerd(J; contTii dei uer bumfunt,crmcri laquei confcienti4ruin:par4tus ob id rjitioncm cuiuis expofccnti dare. Pacem autem pradi cdtt(rus,nolo iniungi onerd,fed liberum (^uod Chri^ fris uoluit libcru:prohibitu,quod Ole prohibuit.Qtiod eid dies,cibos,uefrs,ccremonidf dttinet,nolo confcien* ÃM iÃ¼dqueari.SimÃ¼iter de conÃÃionibui cz frcrdineit tisloquor. Vt animus eÃ¼ utilidnondbolere,itdddopti tnd quaque ddhortari condbor. PorrÃ interim uos qid proÃaftis,neofrnddmini:idter dlterius oncrdportlt;(gt; te. Co^itdte quod plera^ ddhuc tolcrdre cogamur pfif ptcr inÃrmos,ut criÃ¼iddducdtur.AgnoÃite qua fit Ã»* bertds ueÃrd,ZT in extemis tw ejfefitu regnu dei.Voi dutem qui infirmiores eflis, uidete ne pdtietid ueÃrÃ¤ in mdlu ueflru fit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;enim imm utdbimus neq^ renouÃ¢t

bimtn inconfultis ijs quoru intereÃ. Dominus fuum Ãi ritumincordd noftrddirigdt,utquieeius uolunMfh CT'i^ttofeamuscrÃicidmus .Amen.

I quis di'I igt t mc, fermonem meS feruabitjÃ¶i^ pater meus diliget eum : ÃC ad eum uc' m'emuSjSC manfioneapud eum faciemus. Qiii non diligit me/er' mones meos nÃ¶ leruat,SC fermo quem audi tis,nÃ¶ eft meus,led Ã©lus g mint mÃ© patn's.

SERMO TERTIVSÂ» Va patris â¦ HÃ¦c locutus futn uobis apud uos manÃªs, Paracletus autÃ© ille qui eft fpÃ»s fanCtus, que (fpiritÃ») mittet pater nomine meo, ille uos docebit omnia, amp;nbsp;fuggeret uobis omnia quÃ¦cuncÃ§ di' xi uobisÂ« Pace relinquo uobis, pacem meam do uobis : nÃ¶ quomodo mudus , dat,ego do uobis Â« Ne turbetur cor uc' ftrum,ncque formidet, Audirtis quod egodixi uobis, uado SC uenio ad uosÂ« Si diligeretis me,gauderetis utic^ quod dixerim,uado ad patre,quia pater ma' ior meeft.Et nunc dixi uobis priulquS fiat,ut cum facflÃ¼ fuer it credatis.

MIretur Ãrtaffe alilt;juis, quare C hriftut profgt;Ã¨ fempcrapuddifdpulos fuos/jgt;iritum fatÃlu ^tgnominarit 7^Ã xAvn)(/,cKmfotOâ uarijsalijsnoÂ» ninibuf ob mirM operationes er propricMes appeSe tur .Vocdtur enim,ut in hymno canit ecclefiti,Donuni dei dltiÃimi,Ãns i(iuui,isifii}Cblt;tntiif,Ãgt;iritalis uniliot digitus dei,d(itor charifmatum. Item fub Ãiiritus nomi ite,diciti(r]jgt;irtitusdei,Ãiiritiis Chriftij/^iritusdomif niyf^irittps liberttitdtii,Ãiiritt{f adoptionis, Ãgt;irititf ueri litis .Seder d Dauid in Pfalmo s o ,Ãgt;iritus reÂ£his,flt;in Ã¼us er principalis dicitttr. Ptinalijslocis creator orÂ» Us,er impletor,continens omnia, er innouansÃciem tetrlt;e. AbEÃiadtcituradonis,/^iritusfapientiÂ£ CZ

10. OECOLAMPADH intettcHus, confÃ»ij or fortitudinis, fcientite cr tionis, timoris. Alijs in locis dicitur tedificdtor uiid tanpli dei, nbsp;nbsp;[crutator cordium, dodhr oinmutih

fcriptura:loca,licet inucnire. QttÃ¯ autemfit,quodhoc modo cofolatur dominus difcipulos fuos?Scia/s hac eau fameffe,quiamultaeisprÂ£dixerataduerfa,ut Ã¯o.tÃ . patet,Ãctum,inimicitias,excommunicationÃ¶ 4 fynagp ^a, er deniq; mortem ipfam. Decebat itaq^ ut eo nowi ne mitigaret iÃ¼a, O' confolatorem poÃiceretur, mdjd^ mÃ¨ne aliudquiddamexpedklrent more carnaliuntin^ da:orum,qui nihil quÃ m regnum externum fomniabÃ¢t perpetuÃ´, Etiam nos eddÃ«,nempe qult;e carni repugnÃ¼t, diÃ©Ã®uri, opus habemusJpiritu fando. N am quiseÃ, non oral in aÃÃidionibuspro confolationei licq; eÃ uli quis,Ãpro uera confolatione uana occurrat, cuius non geminetur dolor. C onfolatione poÃaÃiidlionesÃqnis caret, nefcitquo feuertat. EtquemadmodÃ¼palÃ nte^ uitam hominis eÃÃe in anxietate o triÃitijs, ita nuinum quterere conÃolationes. Prodeat etiam ex bed^ tiÃimis huius feculi uiris uel unus,qui non indigeat con folatione : adde etiam faniliÃimos.Sed pauci reperiun iur qui ueram conÃolationemÃeiiatur. Pleriq; pro ue* ra Ãultam, o ut commodu corpori, acquirunt, o in* terim perdunt animas ipforu prec[oÃÃimutheÃaurugt;^ Heqi itU curant quomodo inederipoÃitlepr^, cacitd*

SERMO TERTIVSÂ» ÃJ tkmorti^- animarnm. Sed ut confolemur,teÃimonium cifo D^itÃ¼Ã¯, qui optime confolatus eR, nbsp;nbsp;qult;t uid fit

confoldtus,no tacet, dum ait'.Kenititatnmdmedconfo ldri,memorfiii dei,crdcleÃ©Ã¯tltus fum,exercitdtiisfuinr O' deficit paulifperfiiiritui meus, quod legitur in pfil mo TÃ³.inquo triuordinedebito ponÃtur.Primo enint nuUum ddmittitfoldtiu,per quod 4 deo poÃit abftrahÃ¹ Secundo adhicret deo per memoriant bcneficiorum di ttinorum. Tertio afiequitur uerum confolettionem, Oquot; quodplus eÃ¼,dele!kitionÃª.Et uide num hic ordo etiant ferudtus fit dpud dpoftolos. Primum erdnt abidifnndi d IdÃ©Ã¯e confoldtionum munddndrum,quÂ£ quoddmmo^ do pueriles did po)funt,ut uirilibus gaudijs o coelefiiÂ» biM potirentMr. l tdq^ non confoldbdntur ex rebus tent pordlibus o trdnfitorqs, quÂ£ fiquentes Chriftum diÂ» mifirdnt.Ã¼on uddit pifidtum Petrus,nee dd teloneunt Mdtthicus mittitur.l^on foldbdnturdmici iamfidi int tnici'.non chrifiusipfi ddbuc coneejfus, cuius prÃ¼fenÂ» tidmdximÃ¨ licitum uidebdtur foldtium,fiddbireeunt oportebdt,ut ucnirct pdrdc Ictus, fiiiiitus totius confola tionis. Idin longe minus fibqpfis poterdntprtejkre uel tdntillum' foldtq homines rudes o timidi - Secundo igiiMr fefiadpreces conuerterunt, quÂ£ eft uerd uidfdÂ» lutis,perfcuerdntes undnimes: unde iÃ¼d mirificd fubfeÂ» cutdeft confoldtio. At nos neq^ fundiores Nldrid,neip meliorcsdpojfelij, neq^ grdtioresdeofumusqudmipfi! tiduid, ProindeficonfoldtionemcupimuSjhocordinÃ©

potiÃimum iBÃ¤rn ^uieramus. Primo oportet ut reHU/U aliunde conÃoldri, qudm lt;i rft-o, qui eft jÃes, confoldtiOt cr refugium tutiÃimu omnibus eum puro corde implo rantibus. I mpoÃibile enim ftterit, quod temporariÃ mul er d^ternÃ¤ poÃideusconfoldtione. Loquor auteiit deijstemporurifsrebusquÃ¦teauocutidea. Nd ijs quis fe occupÃ¢t, cr iÃ¼is fefe deuincit, ut obliuiÃcÃ¤tUf deierbeneficiorum in fe coÃ¼atorum,talis tantottid^ gis dcum pofthdbct, quanto plus ijs tranfitorijs confer latur. Ã¯ta enim Ulofesde populo fuo ait:incrajfatuspâgt; pulus,impinguatus,dtlatatus,eroblitusesdominicrelt;t toris tui.EtfequunturpofltahorribilespanÂ£, Neceft quod dicam, Admit tam confolationes qult;e neq^ diuin^ funt,neq; contra deunt. Sed hoe eft impoÃibile,niÃite^ ritasnientiatur,quteait: Quino eflmecum,contraiti( eft. Et fanÃ³his Hieremias propheta ante templum duoS corbesficuuni uidit, alterumficuum ualde bonaruifi)lt;gt;l terumualdc inalarum,tertium non uidit. ficus,opetr^ cofolationemq^ ex dulccdine, uel ualde malce,uel naldc bonte(mediumenim nefcitur)ÃgniÃcant. EtutclariM habeas,dicit Gregorius: Gufkta carne defipitffirituft er contra. Sed neq^ capax es duarum confolationuWt ut Efaias ait: Anguftum ftratu duos non capit.PalUtmt breue duos non operit. Elydria pcccatorum per unatit quamuiscreaturarum,uel dei impletur.Alteramconfo lationum euacues oportet .EÃ¯amfi balfamum inftinda^ tur,peribit in acetabulo .Vacui autem erefuriÃ«tes,teftt

SERMO TE RT I VSÂ» V4 bonis imptentur â¢ Eflo aittein cdpaxfis^non wen decct dcum, quod habitet in templo prophanaÂ» to per gratiÃ«n fuam . Omnes tcrrcnx confolationca ^Uienon ex charitdte profluunt, prophanationcs funt, V inquinamcnta uiui templi, ^uod decet fanÃ©litudo in longitudine dierum,m ^no nihil nifi aureum efjÃ¨ debet, Et quomodo decerct, ut deus hjbitaret cum inimico fuoiCiUÂ£ cominunio lucis C7tenebt!(irum,puriti(tis cr impuritatisiChriflo O' Belialipio o iinpiofPotiusfe^ ligÃ«dus eÃet inÃrnus,O'uaria tormÃªta,quie excogitaÂ» ri poÃent, quint tenebrM iÃtts admittcremus. Sed con^ cedatur et iUud,quod no fit indccoru deo, cogita quÃ tn Â«Ort durdtiTcj 57 inconflantesresin hocmundoi quod fiibfcquens prtemiumi CertÃ¨ terrenÃ¦ confolationes pa riunt perpÃ©tuant damnationem,oignent Â£temunt,ut LkC(Â« a.cap.habet t'Vieuobis diuitibus,qui habetis confolationent ucftram. EJ diues ille euangelicushie confoldtus efl ad momentum,fed tetema;poena fe matt cipauit. viderint ergo mortalesuniuerfl quid agant, cum nemo fliiltis confolationibus uultflaudari.lnops proflÃ©h efl o gt;nifer qui confolationem quarere ex di uitq s etiamflirto acquifltis,o ufualienaru rerum, Oâ damno proxiini attentat,o difliÃ©dioaternaruopum, paruiflciens quod interim aterna uitam amittat.ConÂ» fidera deplorandÃ¢ rem. Aeger uel in digitulo,ut confo letur priflina ualetudine, requirit confolatorÃ« maleflcu damonis miniflru.Orphanus o lugens deflitutus coÂ«*

IO* OECOLAMPADII folatoribus fuif, cum blafphemia incufdt deum amp;nbsp;fiÂ»* Ã¢os,qudfi ipfe fit mifmimus omttiu quos tcrrd fuflinet, fdmclictts contÃ«nens eccleftd in iciuniff et ordtionibus, onerdtfecibis,utmdgis Ãmefcdt dnimd. Cliettfdolo cr calumnijs circumuenit iudicÃ«, ut fe fententid iniqM confoIetur.Auarus ZJquot; proprictarius nec exemplo Mlt;i nU terretur, quin proprictdtem bonorum qult;Â£rdtpet ÃsztrneÃ.!. Honoris cupidustdntÃ¦ impdtientiiee^Â» ut nec Ãrre poÃit ut extolldtur glorid C hriÃi, fed fe in^ fidnsnoudrumoris confoldtione, preecipitiu freit cutn Jjtcifrro.^t quis numerdret omnes fr^ecies refoeiÃ¼dtio^ num per peccdtd quxri folitdrum f quM omnino deeffe oportet. Ais,qui hoefreietiZTubi inucnitur tdlisiquif tdm infdnus qui itdfudm dnimdinwtcrnispanis ddtÃ¼ce re uehti verum multos feio qui iUudfrcerunt,z^ ntÃ¤gii nefrndd,quÂ£ in medium djfrrre propter pids dures hot refco. Confoldtiones itdq; uerds qult;erite, quds uejkum cdput ChrifruSdc fundi omnes quxfierunt. Chridus enim,licet nunquÃ non requieuerit in eo flpiritus donti^ ni, tdmen propter nos omnibus confoldtionibus cdrere incruce uoluit,qudndo concurrentibus doloribusdiÂ» cebdt, deus meus, deus meus, ut quid me dereliquidii qui tdm intus quÃ¹mÃrisdolorumplenus. Sed ztr dnge Jus conÃrtdns non erdt confoldtor,fed mdgis autor md ioris doloris. similiter er mdter er noti cd:teri,qu(gt; nos confoldtione hdberemus, fi dffiidionibus ztr doloribus obrucremur propter ChriÃim.Atquifecundum Augn dinÃ®i

SERMO TERTIVS. iT? ffinumhÂ£c ueriand corpus fuum myfbcumreftrutur, ^uod femper in cruce marorcm habituru fit. Age die unum folatium quod Baptijh. defiderauit,autfinÂ£li,ut fanÃ¢i. Redenmus nutem ad noflrum riauid, qt ilium comparemus cumflio Solomone, qui in omnibus ter:Â» renis qutefiuit confolationem, Qr coaÃ³lus eR tefiiÃcae ri uana eÃe omnia:contrÃ paterrenuit cofolari,Qr folatus efl. Filius confolabatur in auro er argento:paÂ» ter licet er ipfe diues,teflimonia pr^efirebat auro er to pazio. Filius comitÃ© habebat pompamminiflrorum: pater fit ficut pajfer folitarius in teÃ©h, er optÃ¢t penÂ» nas fieu tcolumb^. Filius Solomon obleÃtUur in lautis edulijs er potulentis:pater Dauid mifeet poculu fuum lachrymis er panem cinere .Filius habet confolatrices cantores, er cantatrices : pater rugit d gemifÂ« cordis, Crlachrymis lauat flratum fuum .lÃ¼e reliÃ©lus,hic deleÂ» Â£kitus. Dein ft exempla queeris aliorutn fanÃ©kru,lege feripturam diuinam, er miUe inuenies. N onnc omnes fandi reliquerut regnum mundi,erornatu huiusfecuti delicatum, patriam, liberos, uoluptatcm,er omnia,ut Chriflo potirentur i Habes igitur exemplis er rationin ius non poÃefieri, utfimul confoleris Ã fliritu fanÃ©h, CrÃ teipfo. FJunc fecundo non fatisfÃ¹eritabfolutum eÃeauanis creaturaru confolationibus,nifiadhaâferit er domino deo tuo per continua memoria bencficioÂ» Â»â Â«Â»n in te coUatoru. vide autem ne eafitperfim^ria, fed medilatio tdlw, ut tu ea meditatione exardefcat

10. OECOLAMPADH igniif^chdrÃ¤der quidem imprimatur in cor tuumtie riamoriserga creators tuum. Sed quorum inquiscro memor Ah tam multa funt quÂ£ deus tibi contulit, ut ceffare nunquam debeas laudare cius bonitatem, fiut ciusmaiejhtÃ©infe,fiuecreaturafconfideres. itkeuim ftne prindpiozyfine e^l,Oâfinis omnium fine locOf quiq; locum omnem implet ey excedit,fiimiliter z^teitt pus fine tempore or fine motu mouet omnia omnipo^ tensfiapienter deniq^ gubernat omnia. Sed inprimis,ut ^dibi inpfialmis habemus:^Acmor fid iudicioru tuorunt, cr confiolatus fiumxlama quotidie ex corde,cogitd iudi cia )nifericordiÂ£ et benignitatis dei,et quafi omnia cre^ taefifient inutilitatemtuam. Hamijs omnibusfiapioÂ» itautitur,etfi communiahabeat cum cÂ£terishoinini* lus, quafi ei fioli ea largitas domini conceffia fit. Etfic gaudens refugium fiuum habet ad deum tanquÃ¢ ad anti cum ettr patrem longanimem O' liberalem in ifiis muÂ» tieribus quibus fuos afficit benigniter. jpfe ctiam te ex morte uiuificarepotefi, etfi contra tetotusorbis infur gat. Commenda igitur in manusfuas jfiiritum, uitatit, caufam, o tua omnia,o fie tuto in hocproceUofo bu ius mundipelago nauigarepoteris. Pro conclufione, tte conqueraris, nunquam animo dÃ©crit confolatio,fi obfequaris kuicdodrinÂ£. (^uantumDauid oapoflolt deledati fint,credo nccipfospotuiffie enarrare. O Ãw tatem uerÃ¨fielicÃ«.vtinam illius nos effiemus participes. ComnuiÃ¼ctÃ¢itHriMtemiila etiam nobis, fi aqua tribu (ationii

hlionutn ucrteretur in dulcedinÃ« miMfapientiie apoa flolicie,fino5accenderemur ignelinguaruin percha^ ritatcm^Ã fcpararemur in templit da uiui,fi fanÃ¤ifica* rf mMrjCr cx temnisfieremus dngclici,Qrlt;idmirabilei ipfisangdii,Qrficnobisuerustimor,uera pictMcuin fcientMjficÃrtitudo cum confdio,ftc inteUeÃ³lus cum Ã pientia daretur, ftc^; adlcgcremur in filios dei,Qr deiÂ» ficttremur, ut heretks ficremus C hri^i, ijua: certÃ¨ ma* gna funt,cr nunqua fatis laudanda. iJcct humana cÂ£ citaf perpÃ©tuÃ© credit, Ã non geratur omne iuxtaÃuunt arbitrium, deum non eÃe, uelnon curare res humanof. Valeant ij qui tamÃiuolc de deo iudicant,Qult;erdmus Â»oj er cupiamus eiufmodi confolationes qute perpeluo erunt:beatienimqui hasaffÃ¨quuntur. Pif quam allant confolationÃ« habere poterunt,quÃ m deum curam ipfo rum habereietfic eis confolatoriafunt tarn qua; agunt, quam quÂ£patiunttfr, tarn qult;e habent,quÃ m qua; non habent,^- tandem in hanc uocem prorumpunt: Pene* diihis dominus, laudabile nomÃ« domini. Et Æ nihil con folationis eis eÃet aliunde, fatis tarnen hoc eos gau* dio aÃieeret, quod in charitate ZdT gratia dei exi^iuntf ficutfine dubio funt omnes fideles qui abfolutifiint ab illis uaniscreaturaruconfolationibus. Deusfiquidem in eis eÃ, cum eis loquitur, er qida uerax efl, negare fe nonpoterit .Vtiturautemillorumnempe fidetiummiÂ» tuÃerio ad fui gloria, digit ad occulta reuelÃ¤da, implet eos benediilione, coronet mifeficordia,0' darificatfi*

flit Ãlium, Btcjuomodo didf te dmliÃ¤um,Ãdeumh4 lgt;es totius confolittionis, in quo bona omnia I Pro tali folatio nos toto corde ad deum adeamus, neque alia dona petamus,quam ut feipfum nobis communicet,cr ut dtgnant fibi in nobis inucniat manÃonem, nempeut fit in nobis,Ã§r nos in ipfb femper. Amen.

Sfumpfit autcm lefus duo' decinijSC ait illis.'Ecce afcÃ©di mus Hierofblymam, ÃCcon fummabStur omnia quÃ§ fol pta font per prophetas defilio bomb nis.Tradetur enim gentibus.SC illude-tur,6C contumelijs afficieturjSC con' (puetur,06 poftquam flagellauerint,oc cident eum,ac die tertiareforget.Et ip' 1'i horum nihil intellexeruqSC erat uet' bum iftudabiconditu ab eis^necintclli

gebant quÃ¦ dicebÃ¢tur. Accidit autcm cum appropinquaret Hiericho^cÃ¦cus quidam fÃ¨debat iuxtauiam,mendicÃ¢s: cum uidÃ§ret turbam prÃ¦tereuntem, jnterrogabat quid hoc eflÃªt â¦ Dixerunt autem ei, quod lefus Nazarenus tran' iÃ®ret;^ clamafot, dices; lefo filÂ» Dauid, miiÃ¨quot;

SERHO (XVARTVS. ut mifcreie mei. Et qui praâibant,incrc' pabant eum uttaceret,ipfeuero multb magis clamabatjFili Dauid miferei e mei. Stans autem leRiSjiulTit ilium ad' duci ad fe: Ã³Ã³ cum appropinquallÃ¨t in-terrogauit ilium, dicens : Quid tibi uis faciÃ¢r Atilledixit: Domine,utuifum redpiam, Et le fus dixit ei:Redpito ui fum:fides tua te faluÃ» reddidit.Et confe ftim uifum recepit,ac fequebatur ilium glorificans deum.Et omnis plebs ut ui dit,dÃ©dit laudem deo,

MAxmiK Ã-u6lus,z^ facriÃeiu [)rtcdpuu,quod deo pro omnibui operibui cr benefici^srefirs repoffwnuf, gratiaruadioeÃ. QjiidretribuÃ¤,inquit Dauid,pro omnibus qult;e retribuit mihi^Si Ãroi ob tule ro,eiuifunt omnes firÃ¦fyluarum. St templum uoluerif conflruere marmoreum,cÅlum eh thronus eius,Qrter rafcabeÃ¼um pedum eius, ut ^Ãain dicit. Si uehes er alia ei fieri ficeris,ipfe eh qui ueÃit flores,er qui induÂ» tus eft omni gloria er magnificentia.Vnde dicit: Sacri ficiumlaudisme honorificabit,erilliciter quooftenÂ» damfalutare dei. iBi funt uituli labiorum,quos fuper al tare ofjÃ¨rimus.Reliquum eh,quod illifitcerc uolttmus, in eius nomine proximo fiiciamus. Sed loquamur de bis qu:e deoperfereddere debemus, hoc eh,conftfii9a

ne crl((ude:cr ficut in fine huim Euangelif audiuitmtt dutn dicif.Omnis plebs ut uidit,gloria dedit deo.Quia enim omnia deus Ãcit propter femetipfum, ut in proÂ» uerbijs cap. 16.habemus,etiam impiu ad diem malum Ãcit. Et ipÃ per fe fu/ÃcientiÃimusefi,ac nullius rei egens. Qt^id illi ex omnibus quÃ m gloria obuenire poÂ» tefl^Hoctamendifcrimine,utcumlaudaturÃ bonis,uo luntaria in ipfos redit laus,Ãcutetiam prophetadicit: VoluntariÃ¨ facriÃcabo tibijej- conÃtebornomini tno, quoniam bonum eA. Inuoluntarij etiam zy impij cum nolunt deum laudant,zy in medio inÃrno,zyinmedi/i peccatis.De Pharaoneenim dicit.lnhocexcitaui teut oÃtnderem potentiam. Ecce enim in ciuitate latroÂ» nes in patibulo priedicant iuflitiam iudicum,etiam ipÃ blafphemantes. At nos ex eorum numero nefimus,fed angelorum uitam meditemur,quorum omnis diligentit in hoe cÃ¼,ut deo gratiat agant,dâ¬um laudct,deum g,loÂ» rificent. tam non hanc dixerimus laudem dei,fi folis llt;tÂ» bijs laus perflrepetur, id quod in templis Ãciunt nÃ¹niÂ» Ãri eccleÃic,contra quos dominus clamai: Populus hic labifs me honorÃ¢t,cor autem eorumlongÃ©eÃ¢Ã me.tlÂ» ti autem inteUigebant quid Ãbi uerba uelint : quanto ntagis inutile Ãtcrit, ubi uerba nonintelligunturf Ca* tcrum ut nos uerÃ¨ laudarc poÃiinus,uideamus in priniii quid nobis necejÃiriu. Omnis,inquit,populus ut uidit, iaudauit deum-ldeo non laudamus,quia non credimus:

SERNLO (XyARTVS. tyj lt;^iftus,tantof)lascredigt;nus .Omndumigitifr continuo fffet, ut deus mentis nofirÃ¦ tenebrMiÃ¼uminjret : quM noftrMtenebrM dominus primu fignMÃtin apoÃolis, deinde in cicco iJlumin^to.Dixerat enim apoftolis ma^ gn(tmyÃerit(,etiÃ¤ ludÂ£,quomodo trÃ¤dendusgentibus, flageÃ¼andus, conljmendus, crucifigendus,cr tertia die refurrecluri(s:fed lapidibus dicelxit,^' tuntam rem fur dit aure prÃ¦teribant, o- quafi eu diihl ejfent otiofÃ¨,cr nihiladfepertinerÃªt. VndcEuangeliJhdicit: Etentt boe uerbum abfconditum ab eis. At non mirum in apo fiolis rudibus, Prophetiie enim omnes antequÃ implcan tur obfcuriefunt,ztr dijÃciles intelleÃ¢ii : ubi autem imÂ» plette,clarlt;e or manifiÃtefunt. Multas nimiru C hri* fiusÃmul prophetkM explanauit, quomodo lofeph in Aegyptum uenditus Ãt,quomodo defus Efaias,quomo do conjputus orillufus Hicremias, quomodo ferpens teneusfuÃtenfus in deferto, quomodo Ionas propheta triduÃ¼m in uentre cetierc. Sedficutin propbetis ob* fcuritas,ita crin explanatione.lam multi minor nobis excufatio,quinonfolumtxanfcurrimus, fed blafpbeÂ» mamus. Vulnera,fudor, paÃio,martyrium,uenerÃ¼t in opprobrium,er quod amplius cÃ¤, in MiÃd, qute pro* pter hoc unum inÃituta eÃ,etper hoc unum perÃeitur: quis hocrecogitat, quis digne agitiAudiuimus no raro Pwltlt;K cantilenas in organis,aguntur ante confecratio* nem alia er alia,cum hoc unu fieri oportebat.CluamÂ» ui$ otnnitio nbpofiim commendare MiÃas iÃ¼as papiÃi

CM, po^guitm non communicatur, td quodpr^ecipuÃ¨ ChriAusuoluit. Si tarnen omninoquis non uolueriti confuetudine audiendaritm Mijfarum aueUi,in notnine domini.adhoytor fdtemadhoc,utmiÃis omnibus alijs itafegerat,ubi cÃ tatnr fan(his,agat gratias deo.Vnde CrfdÃ«tiupnecedere oportebat-.repetatfeciiuerbacce Hlt;e dominiez,Ãue ex EuÃ¤geliflis,Ãueex PduÃ®o:quibiiS ruininatis dicat deo gratias, Gf/Ãiritualiter pafcatmt C fcrt/fo, admonitus [acro Ãymbolo:quod fi ÃceritiSjÃx ro breui ÃtturÃ¼ tantam forefidem, ut non folum beneÃ cium C hrifli recordemini, fed etiam chdritatem,C^ pit cem,qu(eeflperÃdioiviifÃe,ftgno comunionis protÃªt fkminifdiuinoadhocurgÃ©teJpiritu.Seduidcteexuer* bis Euangeliflte quÃ¦ dicat. Tradetur gentibus. Etiaiit hoe Lucas inter uerba pofuitquodC hriilus tradenduf fit, Dieit enim Chriflus ; Hoe eÃ¼ corpus meuin,qttoi pro uobis tradetur. Eion peccaret minifler menfe do^ minicte, legens uulgari lingua,propterutilitatÃ« auditÂ» tium. Nlt;Ã¯ C fon/lM paffum, audit etiÃ¢ diabolus'-Ãdpttt nobis paffum audire,efl folu fidelis,cr gratias ageÂ»Â»tÂ» In quibus uerbis cogita quomodo tu tradendus eras car niÃcibuSy et lupis, et diabolis ip fis,fed immenfa deicba ritax tradiditfilium fuumpronobis,iÃ¼um innocentent} ilium gloria mundi, ilium agnum immaculatu, tUis dr^ eonibusimpijs. Ciuasgratias dignasageremus,Ãfâ^Â» HKarnatusf Ciuas ergo pro eo quod ufj; ad mortem/e humiliauitlTradidit lu^,tradiderutct pharifeh^'i^, ifÂ»

iÃipotucrunt dare,qui uoneratfuus. vide autem quid lu{gt;i ÃcerÃ¼t. Totus hoftibus datur,ut nos ab hoflibus U beret. JcaÃ©Ã¯us pauper ut nos ditet. Totus iliuditur,tane quant ftultus, ut nos fapientes reddat : tanquam Idfro, Â«t nos iuflificet. In cruce pÃ©det tanquÃ¼ fedufhr, ut nos reducat. Etenim ut omnibus opibus priuabant, ita or oinnibus honoribus inuidebant, contumelijs afficiÃ«tes.

hocfatis uidebatur,niftcrflugellaj]Ã¨nt,utin to* to corpore nihil illÃ¦fum relinqueretur.cifquod graue, ttuÃ¼a mifericordia mouentur:nantconj^uunt,cr non* dumfaturati,ad crucem pojhilÃ¢t,ut nos uiuificet.I1lt;ec ita difcendafunt,ut difcamus cr nos crucifigere in noÂ» bis omnes malas ajjÃ¨Ã«liones^concupifcentiasq- noflras. PorrÃ´ dominus hac pluribus dixit, ut nullam fibi terÂ» renam ftlicitatempromitterÃ«t: expeÃ«ktbantenimterÂ» renum regnum. VÂ«o aute m uerbo dixit:Tertia die reÂ» furget : Nonquodin/iriorfitfiitura confolatio, quant paÃio, fed omnibus modis excedet, utiperpetuum mo mentaneum, cz graue leuiÃimum quiddam. RefurreÂ» Â£iio autem C hrifti hoc opcratur,ut zy nos refurgamtis iam in nouitatem uitÂ£, nbsp;nbsp;per nouitatem uitie olim ad

gloriam .Hic aperire oculos difcipulos C briÃt oporteÂ» bat. Porro exemplo ifto (J miraculo dominus docet, quÃ mfitneceffÃ riapetitio. TranfitÃ¼iericho, innoteÂ» fcitciecoqui procorporaliuifu ualidÃ¨ clamabat, ne^ impediebatur per apoftolos prohibentes,net^ pudore , neque timorÃ©,ne indignus iudicetur. Ueque femel ciaÂ»

mit. 'vocdtur (Ã domino, er dicit benignns dominm, quiduclit: rel^ondettir, ut uideat. ReddituruifusproÂ» pter fidÃ¨. Mdgnificdt do}ninÃ¼,er cum co populus. Per hunc loquitur nobis dominus:Ecce is tdm cupidus corÂ» pordlisui/les, quiduobisÃciendum iitrecipidtisuifutn cordisfjcfon uidet phdrifei,nec mdgnificdt,quid no cre dunt. N on crcdut,quid no cupiut honorÃ© dci,fed fuunt-Qudntoueroddmnofiorclt;ecitds dnimÂ£fitquimcorÂ» poriSytanto mdgis dd dominÃ¼ cldmidÃ¼ erdrdctius.M dimttsChriÃum inarndtupro nobisÃdgeUdri, er cru cifigi,cur no petimus ut dperiÃ¼tur oculi noftriiScintUi mifcricordÃ©,er' no petimus mifericordid,ut mifericorÂ» didm djfecuti,ipfum glorificcmus. Sunt quiprohibÃ©t, ctecicÂ£coruduÃ©hres.CdrndlesiÃ¼i,quimdgisdudiritio luntfudsejjiÃ©lds cogitdtioncs,qudm deum mifericordÃ©, qui plus operibus, q fidei tribuut. Sed Chrijhisiubtt ddduci.Vide,non nuit per dpojhtos fdndre, fed perfeÂ» ipfuin. Ne quccrds igitur dliu medicu.Pete tu d doiniÃ¹u ut uideds,pete etÃ¼ ut uelis quod ipfiusfit uolutds: nM Cr uoluntds d deo cft. ^.idgnd petitio eft uidere inter ue Ã¯der udnd,ieternder' temporaridyccelcÃid er terrend, diuind erhumdnd,fdlutifird erpeÃilÃ¶tid. Quid eÃ iHe mudusiudnitdSydeceptiOydmdritudo. Quid apud deul _ ueritds,falus,uitd. ReliquumutcreddmustdntdbcneÂ» field nobisprodcjfc, et Jlutim uidebimus,lduddbimus^} atm totd cede fid deit. Efi pr^etcred cum ieiunif foliti tempus inÃrt quod uobis dicd,erÃxit deus ut dperidtt

SERMO CLVARTVSÂ» Â«Ã¯o tw oculi ueflri ad agnofcendu no folu uera,fed etiS con fuetudines:nÃ muitte obferuattefunt haÃ©lenuf,lt;jUiemtt gisobfcurarut gloria Chrifli,qilluftrarHt. EtnecejjÃ¨ cfl ut dicÃ¼ aliguid de ijs,cr nos moneÃ â Quod ad quaÂ» dragefimÃ at tine t,non efl mihi iUa contÃ«ptamam pau^ cos fcio qui totu tempus deo dÃ©putant, quamuis hoc fit Chriftianihominisojficiu. Scd bene fehabet, tncipite femelÃ quadragefimauerÃ¢pxnitÃ¨tiÃ ,etuitÃ Chriflia nam,quÂ£ per omnÃ« uita duret. Qute Chriflus per qua^ dragcfimÃ¢rcquirit,flmperÃ nobisexigit.MaximÃ¨au tem incipit Ã uerbo dei.Cteteru ut uerbo deiflt Iocus,m detenecrapulisetVenerementemobruatis. Propter Ijoc e nim maxime ieiunatur,crut orationi ad ttpus ult;t carepoÃitis .Vult enimorApofklus tempus eligere coniuges propter orationÃ«. Ante omnia Chriftus Ã no* bis quarit no opera hypocritaru,qualiafitnt multa .Ita li ueflÃ©s induunt,crfeflagris ctedut,quaf in hoe flta fit uerapoenitentia-.poflpaflha idem funtqui nunc. PluÂ» ra fuo tempore dicÃ¤. 141Â« rfdmonÃ«di eflis de cinere quo afpgimini hoe die,quod cu alifs ceremonijs planÃ© omit tendu cenflojUti rem cotra fi^,cotrapoenitÃ«tiÃ¢,cotra euchariftiÃ¢, contra uerbÃ¯i dei,cotra ueritatÃ«. Hypocri ticÃ¤ fanÃ¨ rem, etfiiuola, et nofimdata in fcripturis fan ilis ^flimo eflÃ¨.Sed ante omniadicam uobis undeortu fuum fumpferit. QjtidÃ¢dicutquod fitadmonitio mor tis noflrte:fed Ã´ uos miferos uidetis tot quotidie efjvrri, e^taliadhucadmonitione egetis^ tot funt monument

IO* OECOLAMPADII tiiftot morii, tot neceÃitates, nbsp;nbsp;nihil ftabile fub fokt

cr uobis hac adinonitione optui quto no tarn ad erigett ditm^quÃ m ad dcijciendum MimumÃcit.Traduntbi^ florid de Aegypttjs, quod in conuiuijs drcunflrant Ik gneam tttbulS,in qua eR collocata mortui hominis im(t go:fed in quern ufumfflrmÃ¨ijfdÃ© uerbis:Ede,bibe,talif enim cy tu flturus es.videntur nunc homines idem cere: aflergutur cinere,fed manct in crapula. Curnott magisdjfumitt pulueremi cmw cinis fumus,nelt;Ã in cinerem reuertemur, fed ex puluere fumptus eB ho^ mo,in quern cr reuertetur. Eflo tarnen quod tropicÃ¨ ik lum accipiamus fcrmone,quare non e^yiUam affumdtt figuram f NoÂ« permanebitfliiritus dei in homine, qui^ caro funt. Cluare no attingii tur faeno, quia omms coro flxnumf SednihdeR. Oportebat potius ad caelum rc* flrri primu oculos,ficut C hriflus didt, Pater nofltr es in coelis:ne iteru ftamusfllij feruiÃ«tis,fedadoptiotÃ¹i-NoÂ« cÃ noflra habitatio in terris,fed in coelis.CiutifJt^ uis autem conuertendi fimusin puluerem,Chrijliam W men ob hoc non dolebunt, fed fcientes fe refurreÃ³hirof in gloriam,libenter ad tempus granum mortificari uo* lunt. Sed unde hicc ortai fidtftrenuii quoddam flÃ©luiX pcenitentiÃ¼, quos fecutifunt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hypocrk

tte,fubrepfit Ãlfa religio, quÂ£ femper magis arridet, quam ueraâ.approbatum efl Ã facerdotibus,quia lucek lum odorarunt, qui etiam cinerem hominibus uenalem flceruntjOrerudbusfuis incantarÃ»t. l^on enim dicert

SERMO QVARTVSÂ» tÂ£t pojfunt quod benedixerint, fed audieÃ¼f qudntuift dant num inde uenerit, NoÂ» poffutn futii admirari pcxnia tentiÃ¤ mniuitarum, Achab, Cf EzechiÃ¦.HÃ® enim in^ uoluerunt fe faccii,^^- cinereJparferunt capitd,non ri^ diculÃ¨ffÃ©d uerÃ¨: f'Â£Ut EftiiÃ¼ propheta dicit cap .zt.Et uocauit doininator dominm exercituum in die itla, ad fletum cr (td luÃ¢um,ad caluitiu er rfd accinihirant fac ei : (2- ecce gaudium amp;nbsp;hetitia occidere bouem,Ã2â iu^ gulafeouem,comedere carnem, er bibere uinunt : coa niedere i!2 bibere iÃ¼ud,quia croi moriemur .Et quonii de ijs etiÃ legitur apud loÃ«lem propheta, peruentu eÃ¼ eÃ³,quafi dominus ilUs cineribus obleÃ«kiretur, quuji hÂ£c fit uerapÅnitÃªtia.Quare nonbenedicutetfaceuf Sed ibi dicunt: Scindite corda uefira,O' non ueflinten^ ta:quare no dicunt, ajpergite animas,non pe^rat Ata quidohis maniÃÃ¼e apparet. Hlt;ec /Ã®tit origo, audite qualesÃuÃ¤us afjrrat ilia hypocrifis. Primum offindit fidem,qua nihtl eR preciofius. Audiui multos dicentes, fl nonfufeipiant cinerem,credant fe nonduraturospef annum,uel Ãliciorcs Ãre. V ides infidelitatÃ©,uides deÃa (lionem Ã fide.Non fatis erat cum lud^is auxilium po Here in brachio hominis,^^^ deo defcifcere,Ã)es eÃ: er in inanimatis. Non fatis erat cum ludieis adorare idoht lignea uel lapidea, miferi iHiÃgt;em in aqua er ciuere hd bent.vide quomodo diabolus hominem deijeiat .Dicta tur mihi,No hoc aneri tribuo,fed benediÃ¤ioni.Amice feio tefeduÃ¤um. NoÂ« efl benediilio, nifi quiefit iuxtd

nerbum dei. Detu Mtem de hoc nihilprieccpit,cluiÃ¤li citad imntinulionem gloriÂ£ fuÂ£. Scio cjuidem in ueteri lege (cnptum ejje de cinere uitul^e rufÂ£,fed lÃ¼a inftgu raerant, cr prÂ£fignabantChriftintortem:dtpojilt;jM lux ejfulÃt,dignum cR ut rcccddnt tenebrce.PdpÂ£ hoc lepidolt;trgumentoprÂ£cepcrunt dquam benedici,Ãcut adhuc arguunt : Olim in node cram tenebriC, ergo (7 in die oportet ejje tenebrdf. Vim habuit cinisuituUt ergo cinis ligni. Habe tuÃdcm in C hriÃo domino dco tuo,Qrrelinque ea qute contra ucrbum deifunt.ManiÃ flÃ¨quidÃªlegiturin Ejiangelio:VngeÃ.ciem tuam^qui^ ChriÃusnon uult externÃ iÃ¼amofkntationem.Hypo^ critarum dicit eÃeexterminationÃ¶.vis haberi hypocfi td,uadc et ajÃerge te cinere. Scd dicis:Domintiiinqitit'-Luceatlux uedra coram hominibus, utuidcant opertt ue/lra. Mirabilis eA ilia lux in cineribus. ChriÃusnoit loquitur de alijs opcribus.,quÃ m quÂ£ ipfepriecepit.De hocautem nihil dixit.Efto mtÃericors amicus pauperu, no arrogÃ¤s in fermone,Ãtearis in corde tuo te peccato^ rem,nihil fublime de te Ãentias,beneÃc pauperibus, mitte dÃ©bita ei qui in tepeccauit. indignum eÃ myÃt rio cocna; dominicte, er ommno peruerfus ordo : nant cumÃt fymbolumpaenitentiÂ£, quicinerem recipiunt, nondebebantejje /pedatoresmyÃrriorum, qtuefolum fandirecipiÃ¼t.O fandos cinere plenos,quomodoridea tniniÃ diabolof Oportebat conuenireer manducore domini panent, er bibcrefanguinemteruerificaiurde

s ERM o Q^VARTVS* illti:âCinerem tanquamptinem nunducabÃ¤tn. Volunta riÃ¨ttccipiut dnmm, inuoluntarij panein domini, quM longe eA cor eorum 4 deo. Vultis quarto audire quid^ dam trifliuifquia illi putant /c ficfatisÃcere pro pecc^i tis, ignorant poenitentiam, nbsp;nbsp;cuacuant mentum pafÂ»

fionis Chriili.Poenitentia non in noflris operibuscona fijlitmeq; enim omnibus fuis operibus omnesfanÃ©ii pro minimo peccato fatisficijfent : fed cR innouMo uitlt;e per fpiritum ChriRiadeius imitationem,ut ficut per Adam fuimus inobedientes,it(( per C hriftumfimus obe dientes .luftitiamquÂ£dpuddcum ualet nondatciniSr nonieiuniuin.ncq-externumopus. PanitentiamÃcit nouauita,ita ut nonampliuspcccemus. FortaÃis iterii clamabunt nojiriclamatores:Ecc[cfta,ecclefM,confue tudo, patres. Sed quid iHd contra uerbu dei i Audio hac hebdomada i terÂ«m cgregiÃ¨ blafÃhematu contra uerbu dci,contra ueram ecclefiam,contra ueritatÃ«, Vnus mc ad omnia concilia obftringet,alter ad traditiones, quM ipfeignorÃ¢t .tamnihilproÃit mandatumdominoruy CZ rcdÃ¨,quia apparet quod odio illud habeÃ¢t.Jpfi Â»oÂ« timcnt dcum,nonhabent fidetn, non curant uerbum domini,quid niirum finonaudiÃ t uerbum dei,ztr man datum fenatus ? Sed ulinam uel curarent homines : fed male loquor,curant homines,quosfaduerfarios dei,dai tores muneru. vtinam mentiar: fed oro ut nullos homi nes curÃ«t,fed deum ipfum iuÃum iudicÃ©,cui prope diem rationem rcddituri funt. Cogit me neceÃitas uerbi dei

ÃOÂ» OECOLAMPADII tiiluloqui.Etloqutirquandiu taleshoÃrspatior. Dot mtni,domini, quomodo rationÃ©reddituri fitis C hriflo, qui pro uobis fctnguinem fÃ¹dit, exdttimo perpendite: res dttimarÃ¼ hic jgitur. VeUem et omnes uos, quotquot ualetis, tanqudfn filiosÃ patribus petere, nefindtttglo riam ueflram, gloriam fuam, glorii dei db itnpijs bdd^ liticis fdcrificulis itd conculcari. Sdtis efl,concIudS dixi. Oremus dominu ut dperidt oculosueflro5,nedb:f fconditd fint d nobis myikrid fud, fed ut uideamus dus potcntidm,mdiefl3,tÃ©, fdpientidm,prouidentid, bonitd tem,iuÃitidm-,z^mifericordidm,cr Idudemus eumfein per cum angelis c;r omnibus fidelibus,no folum in bdCt fedo'poÃhdncuitdm.Amen.

S, Vnclefusftibdudlus foi'tin * defÃªrtumÃ lpiritUjUttentarc tur Ã diabolo â¦ Et cum ieiUquot; iiaflÃ¨t dies quadraginta, Ã´f notfles quadraginta/andem efÃ¹rÃ®jtÂ»Et cÃ» accelÃ¯Ã®fÃ®Ã¨t ad eÃ» ille qui tÃªtat^dixit: Si filius es deij iube ut lapides hi panes fi' ant, AtillerefpÃ´dÃ©s dixit : ScriptÃ»eftÃ® Non fblo pane uidÃ¨urus eft homo, fed omni uerbo,quod egreditur per os deiÂ» T une aflÃ¹mit illÃ» diabolus in iÃ ndani ciuitatÃ©,etftatuiteumfuperpinnacuIS

tcmpli, dicitc^ ilIÃ»Si filius es dei,praÃ¯Gi' pita te deorfum Â« Nam icriptu eft: Am gelis fuis mandatums eft de rc,ac mani bustollentte,nequando impingas in lapidem pedem tuum, Dixit illi lefus: RuriumfcriptS eft : Non tentabis do-minÃ» deum tuÃ» â¦ Rurfus aiÃ¯umit ilium diabolus in monte excelium ualde^Ã´^ cÃ´monftratei omnia rÃ©gna mundi,Ã^ gloriam illorum, ÃC didt illÃ¼HÃ¦c om' niatibi dabo^fi proftratus adoraueris me*Tune dicit illilefus: Abi fatana, (criptÃ» eft enim : DominÃ» deum tuum adorabis,amp; ilium folum coles Â»Tune omittit ilium diabolus, ecce angeli accedebant,ac miniftrabÃ¢t ei,

Voniton, ut apoftolui Paulus ittquit,non efi na V ^is certamen aduerfus carnem er fanguitmn, fed aduerfus restores mundi, ]jgt;irituales nequitias 1Â« caleftibus : nos autem potentia, induflria,pugnandi^ promptitudine incomparabiliterinfiriores funtus,cr tarnen nihilominus pugnandum e^l cum hoc hojk, qui non ce/fat nos infiftare, uel pereundu. BeUigerandunt inquam efl, quia uita noÃra nihil aliud e^l,quant mera tentatio. Proindc ficÂ«t tyrones cum uident duces fuos fkenuÃ¨prieliaritiÃorum exemplo cr ipfiinflruuntur: ,

NoÃ® autan antagoiÃ¹jhs duos hic uidanus, Chrijhiitt' ' CT didboÃ®u,quod belli genus geritur quotidie. Scio ple^ rofq; arrigere dures ctint de bellis cdijs dicitur, quÂ£ tnen nihil ud fe pertinÃ«t. Hoc dutÃ« niaximÃ¨ ad te perd net. HecelJÃ¨ enim eÃ,ut uel iam captiuusÃs didboli,et contra ChriÃuinpugnes,uclcumChri/io Ãs,cs-diaboÂ» io rÃ©pugnes. Sedmagnuuideturin alijs bellisÃquioct eiÃ funt, non rcÃirgunt: hic tametÃ cecidintus, iterant per pÅnitentiÃ reparari pojÃumus. Hoc eÃ quod inul^ tos ignauosÃcit,qui miÃericordia dei longaniinitagt; te mirum in modÃ¼ abututur. Sed utinam uiderÃ«t quanÂ» to Ãrages ilia miferabilior, quant illoruni qui corpore percunt. (Ã«^uiautÃ«inÃdepereunt,no tantuitamainitÂ» tunt, quant inueniunt,O' Ã¨ carcere foluuntur.Atquiin (dio beUo propter uilent pecuniant cadunt,uerÃ¨ moriun tur, O'deigratia deÃituuntur. Et planÃ© ntulto nteliu} mis eÃetÃslunt corpore, quant corpore o anima âCtet na morte damnari. Deniq- tu hoc attcnde,quodÃ eeci deris, teque nonpotens Ãirgere,Ãcut mortuus,cr lolus probe cauebit,ut te in Ãeruitute peccatorum conÂ» tinua contineat. Difeamus igitur Ã C hriÃo praliandÃ aÃ¯ tem.videigitur,tunc quando ChriÃusbaptiÃatuseÃm Ã¯ordane,0' apparuit fuper eum fptritusfanÃ©his, audiÂ» taq; eÃ uox: Hic eÃfilius meus dileihis, in quo mihi be ne complacuit, ipfum audite: tune inquam uenit fatan, O'tentauitilium,Verum longe alia ratione ChriÃu ten tauitfOiÃid nos. Vend etÃ¹m princeps mundi,o

SERMO QV'NTVS. âlt;^4 tnuenit in eo.I^os dutem omnes fÃ¯lif inefumus.tieque tiuÃiS fÃ¹ifjÃ¨t C hriÃum decedere,nif C hriÃus ei penntÂ» fiÃettnos dutem inuitosretinet,cr dimijÃosperfeÂ» quitur. Signum dUtÃª certu efl,inÃribus ejfe pdÃiones er crucei ijsqui decldrdti fiterintÃlij dei,iuxtd illudtSi eniin dcceÃ^eris ddÃruitutem dei,priepdrd te dd tentdÂ» tionem. Sdldn non udlde oppugndt eos qui fecumfunt^ qudmuis premdt oneribus, fed dbituros perfequitut Phdrdo,er licet fubmergdtur,mdior turnen perfecutio eÃ in deferto .iidm iHdpruelidfi^r^efunt noÃrurit ten tdtionum. Siigiturbdptifdtus^isÃgt;iritu(nambapli fmumÃmplicc, uel externu non itd curat) necejje erit ut glorificeris. Hic iterum reÃiondetur ijs qui de otioft fideloquuniur. C)jiiÃdemueramdcquirunt,eatnnon niÃij^iritu dei aÃcquittur.At Ãtiritus iÃ¼e non eÃ otios fus, fed ducit in omnia bona,C/'uiam reÂ£htm,quiie ducit ttd cÅlorit gaudta. Porro hic docet ChriÃii:,quod ans tequam quis ad pradicÃ¤dum proficifcatur, primii ipfe fe exerceat:n.:mcÂ«pitficere,erdoceretundcer ipfe maximus eÃ in regno cÅlorum. Ef Pdw/uj eligit epifco pum irrepreekcnfibilis er jfeÃ©kitte uitie.Et itaducitur ChriÃiisin deÃrtum Ã populis. At nos fumus minimi^ docentes er non Ãcietes. EtÃrtaÃis omnes fumus miÂ» Himi,quia nemo tantum freit, quantum C hriÃus pr^ci piltunus tarnen arnphus,alter minus.CertÃ¨inhoc olim inÃiiuta frerunt monaÃtria, ut in ijs exerccrentur, er poÃeaprodejfent altjs ; unde er Ktrumaa diiii fiica

runf,Ut cum fucrint fatiicxerciMijircntaddocÃ«dum alios.ltdij; difcimusex hoc Euangclio,quomodounufigt; quifij; in deferto, ty aliÃ¹s dcbeat (iro fe refifiere aduer fdrio, Triadutemtcntationufuntgeneratnempequie ad corpus,ad honores,cr adpol]iÃiones,in quibus to^ tus mundus captiuus detinetur, pertinent. Sed ante om tiia uidete dolos perpÃ©tuas, quomodo fatan obferuet temporis opportunitatÃ«, er Ã¨ cotrario uigilantiÃ¤ Chri Jli, Obferuat autem qua parte homo fit infirmior, cr fa iUum aggreditur, SerpÃ«s caHidus nofeduxit Adam, fed Euam inbeciUiorem partem. Frimum autem inch pit feducere Ã carne, quia fcitquod nemoodiohabeat fuam carnem. Ita enim foletfieri. Futamus nihil nocere unumpoculu uini,cr item neq^ alterum, atq^ fic fequh tur brutalitas,hebetudo,t:^innumera alia uitia. Sed re^ fiflcndum erituerbodei,fi fatan tentat.Chriflusfiquh dem dixit ; Non in folo pane uiuit homo, fed in omm iierbo, quod egrediturper os dei:hoc e^,non uiuit hot tno folum animali uita, fed etiam jfiritualem uitam,amp; deo acceptam agcre debet.lUud pecudum erat,hoc anÂ» gelorum. Etpercutitur tempeftiua plaga diabolui,qni nonpafeitur uerbo dci.FieindehicfenfuseR-.Nonpa^ feeret pants ille,nifi uoluntate ztr uerbo dei.Efi eyCbri fhisipfe panis noHer,alias ^grotationesmultteadefÂ» fent CT' corporis cr animie,nifi ipfe pafeeret. Frteterea fault Chrifiusinijs uerbisnosdocere, ut etiam in fumÂ» mainopiafidamufdiuwwluntati lt;nbsp;Secundatentatio

in honore uano, ut immittatpr^fumptionÃ« cogitatio* tiii fanillt;e de feipfo,et quafifingulttribusdonisfrui de* beatprÂ£ alijs, quafiplura merueritquÃ m cueteri homi nes : unde etiam nota caflitatis effluxerÃ¼t,Qr ambition nes epifcopatuum, eorum qui docere uolunt, cum non didicerint. SedC hriftus repellitdiabolit ijs uerbistt^on tentabis dominum deum tuumiutere etiam tueaiiia^ quam deus priefcripfit adexpugnandÃ¼fatanam. Ter* tia tentatio efl,quafie aperte monftrat in diuitijs,ut deo pneponatur ipfic. C hriftus autÃ« ad mÃ«tÃ« eius rej^odetj quia diabolo perinde eft ac fii ipfie, fii alia creatura adon retur,modo honor deo decedat. Vnde C hriftus bene di xit, Soli deo fieruias. Et fiignanter dixit, Soli deo,cuiiti eft omnis gloria. Amen.

T di^eflus illinc lefiis, ceflÃ¯tin partes Tyri 6Ã³ Si' donis.Et ecce mulier Cana nÃ¦a,quÃ¦Ã fÃ®nibus Ã¼lis ucnc rat,clamabat ad ilium,dicens : Miferc' re mei domine fili Dauid â¦ Filia mea miferÃ¨ Ã dÃ¦monio agitatur â¦ Ille uero non refpondit ei uerbum â¦ Et acceden' tes dilcipuli eins, rogabant ilium dicen tes Ã Amitte illa, nam clamat poft nos*

10. ÃECOLAMPADH AtÃ¼lerefpondÃªs dixit : Non futn miP fus,nifi ad oues perditas domus IfiaelP ticÃ¦. lila uero uenit, Sgt;C adorauit cum, dicens:Domine,iuccurre mihi. Atillc reijjondens dixit : Non eft honeftSfu' mere panem filiorum,2gt;^ obijcere catel Ã¯is.HÃ¦cautem refpondicCertÃ¨ doini^ ne : etenim catelli edunt de micis, quÃ¦ cadÃ»t de menfa dominoru fuorÃ».T une reipondÃ©s lefus dixit Ã® II i; O mulier ma gna eft fÃ¯des tua, fiat tibi ficut uis, Et fanata fuit filia eius ex eo tempore.

enim cr Euangelifia^ eiu^ mentionem fidunt: ^uod nimirum nonficerent, nifit ez fiubefiÃ¨t necefiitis-NdttÃ® cum continuo clamantibui de fide,no fiolupMruii fides eft, fied mtdtifiunt,quifidei prÃ¦dicationem arÂ» bitrantur fiuperuacaneam, quid non fitturum,fitEHigt;t geltftte eam Ciluiftent Æ fed dedita opera loquuntur, ZT nihil aliud fiiciunt, quant ut iÃ¼amredÃ¨ commendent-Etenim in hocprieleÃ©lo Buangelio, quicquid aamp;im,di Ã©hint z^propofitum eft,e6 tendit,ut fidei uirtus innote feat. Niagnum noftrum opprobrium eft,quod fixmina C hananxa cui nihil prtedicatum,fidani feruat in C hrb Ã¼um : nostoties admoniti per Euangeliunt,ini.reduli manemu5.Qtiodi{larepulfii,firmÃ¨fcueriorididh,dof

winum [equitur : nos tot promiÃionibus ad dominum -uocati, allo Â«os conucrtbnus. C^uod iOa tam pcrÃeuca rans nbsp;nbsp;in petendo,nos tam Ãigidi, tamj; infcnfati,ut â¢

Â«c accedamus quidein dominum, cum tarnen cauÃa noÂ» Ãra longÃ© maior Ãt, quam iRius .iVius lt;egrotatÃlia,Qr-d dtemone torqueturmoÃraautcanima in graui captif Â«Ã¹dfc, diuexatur, o-tanto grauius, quanto magis nos ignoramugt;suexari.ScimuffaniliÃimosclamare:Quis me liberabit de corpore mortis huiuifcr illi iain fanati funtper miÃericordiam C bri/Ji, er tdntumpf rmiffuHs tur adhuc Ãentire tentationes carnis, quÂ£proculdubio partim ad feruitute diaboli attinent:quomodo non claÂ» mabunt,qui in ipÃa Babylone adhuc reperiuntur,quos fuperbiaequitat,cr calcaribusad omne impie tÃ¤te exa fÃerat, quosphilargyriaflagetlat,cr non finit miÃereigt; n proximi, quos amor camis in uitia prÃ©cipitÃ¢t, quos inuidia cruciat, er ad altenam JilicitatÃª torqueat, qub -ins acedia compedes inijeit? Atque adeo tot damones patimur, quot uitijsÃubiacemus: cur non curam habet mus noflri^ videtur autem hÃ©c mulier multo magis pu deÃcere omnes concionatores, eptÃcopos er alios quit bus animÃ© commendatÃ©funt, quodtUa tantain filiolÃ© curamhabeat:illi autÃ« animas innumo-ascontemnut, tantum contend ut feipfos pafeant. Etiam licet domit nusegrediaturadfincsTyriet Sidonis,hoc efl:,quains uis multos opportunitatesoÃvrat,ieiuniÃ¼,preces,ctpo pulusfitiat ueritatem} nihitominus illi utcuticulÃ¤fitam â ,

cure nt ,omncin operant impendunt. c^uid dicam?UaÂ« betur cura de bubus,de porcis,de luto platearum, crÃ tis anxia,fed contemnitur cura animaru,quomodo iÃ¼ii fuccurratur. At Apoflolus Onefimum tanquafua uifce ra cominendat-.deplorat Corinthum,quanto magifde^ ploraturus ecclefiam f Et propheta Uieremias dicit: Qjtif dabit oculis meis Ãntem lachrytnarum Z}- capiti meo aqua, ut deplorem interÃ^hs populi meif iÃ¼oÃi autem itadeplorabat,utuelÃ¯etdelibro uiuentium deÂ» ieri. Paulus uero cupiebat anathemafieri. Quis fcad^ lizabatur,cr ipÃ no urebaturf H ac cura debebat eÃe communis inter nos, fiefÃt fides aliqua. Sed uideantus Euangelium. Egrefius efi lefusÃ fuperbis ludÂ£is,qtd ojÃndebantur in efu diÃipulorum, quod non lotis tnbus manducaret,et in partes Tyri et Sidonis uenit ad eosqid humÃitate praditi funt: atq^hoefimperfielt uerbo fuo, ut cum montes fiuperbia non recipiut aqu* gratiaru,declinetfein uaUes. CeclaratautÃ« quomodgt;^ fidem fuÃeperitilla mulier, nuHis meritis,ni^s inter* cejfi}ribus,Ãd erat aÃiiiki, Ãiebalfie exofiam genti in* daorum, uidebat fie unicam, nihilominus uenit cz tnat. Erat autem nimiru magnus clamor, er Ã¨profin* do peihre fiumptus,adeÃ ut apoflolos eius taderet.U* contra magnum erat filentium domini. Sed nemo cre* dat hoc eÃe Ã crudelitate, neque enim durus efific pote* rat,cuius mifiericordia fiunt fiuper omnia opera eius.ve rum hac omnia ita agit, ut manififi^ fiat eximia fides mtÃ¼icrii

mwlteris ad confitndendos incredidos, ZT ad docettdunt pios. Qtfodlicet deusmox nonrejpondeat,nonpros ptereatomen fruflraturuotis fuis. Orobatc^PaKlus tertio, O' Wo exaudiebatur. Apofblidicunt domino: Amitte illam,quia clomotpofl nos.i^onerot hlt;ec mife ricors interceÃio,ut quidam exponunt,fed uolebant lia beriejfeÃ clamore.Non dicunt,oramuspro ea:ne^ di cunt,adiuua,fed folum,dimitte. Sed ejb orarint,at doa miwtÃ³ no exemdijt eos. tJlirum autem quomodo quidÃ¢ tam impudentesfunt,qui hinc intereeÃionem fanÃ©hru perceptÃ¢ dicant, quamChryfofiomus o a!dj hinc ma^i ximÃ¨ coUigunt non effenecefJoriÃ¤tOutilius perfÃ¨ aca cedere ad dominum,quÃ m per alios. Sed iHis reffionde^ mus,quod probent in fcriptura de defÃ¹ndis fanHis tale quiddam dici:nom de defrnilis eÃ¼ nobis fermo. Et ctd hoc quotidie borfrftnnr, ut uiui pro alijs oremus, ton^s quam mater ilia pro fua filia. Deinde probent quod Chriflusdpprobarit ; namper feoranteaudireuoluit. Refjiondendu tarnen, ut iterummanifiÃetillius fidem: NoÂ» fÂ«m fniffus nifi adoues qult;e perierunt de domo ifraeliticd-Durum hoc uideri poterat rejf)ofum,0' pla nÃ¨defperarefÃ ciens: quafi dicat dominus, nihil ad me iÃ¼a,no eft ex ouibus iftad. Dicis: Si non eft ex ouibus, quare poftea fanat iHius flliamfa^it ne aliud prÂ£ter offi ciumfuiinimÃ¨. Hoepriusdixi, quod hoc fermoneuo^ luit fidem illius mulieris manifi/hre. Et Ã¯udlt;eis debeba turprimum Chrillus,utiHisdeeffet omnisexcufatio.

Sed quid credere noluerunt,0'indignos fe Ãccrut,coit uertit fc ad gentes, Nd)Â» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dicit-, cr ulioi ftbi ones

e(Jc, planÃ© hoc dcclarat .CfcrÂ«)Â» dum duplices funt fi lij lfrael,fecundumcarnein dliqiu,Qr dlujui fccundunt figt;iritum, non efl aUcnum etiam hoc Ã (cnfu Chrifli: cyquot; mulicr ilia crat ouis, quia audiebat uocem pafloris, IK^ daiautem erant lupi crhirci perfequentes pafloresÂ» Adhuc nihilominusperfeuerat mulia- iUa, et cum prius clama/Jct,nunc etiam adorat^- dicif.Gomineadiuud me-.nimiru declarans fe non eÃelupum, fedcupere effe ouiculam- Porro in uerbo Adiuua, non efl quod fibi ali quid aflribat, ficut Pelagiani argutantur: Domine iit adiutorium meum intende, ergo in nobis eHpars uieiu adnosiuuandos. SedillaplanÃ¨defle deflerabat.Etnos quoq; nobis nihilÃmusconflij.Neq; hicclementerre^ \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;flgt;ondet.Dicitenim dominus: Non eAbonii fumerepii

nem flltoru,c:r dare canibus.In quo non paru perflrin gunturiudiei, quod illud regnum ab eis auflrendufit^ Sed minus intelligebant,quÃ m mulier ipfa ChanaMd. Erantautemidea fllij,quiaocculta maniflfliiuerateis dominus, fed coeperunt apoflatare,dominum nihil aina plius curantes. Verum quia adhuc expeÃ©hbantuead poenitentiam ueram,filij dicebantur. Gentes autent quÂ£ ignorabant ucrbum dei, canes diiii funt. Nomine autem pants intellige quoduis genus bcneficifquaftdi ' cos ordinatam quandam charitatem eÃe, non ut nos fl â cimusfccundumcarnem, fed ficut deus eligit,uteos ma gâ5

SERMO SEXTVSÂ» *Â«8 ^isdiligtimus, quosfilios fciamus. VerÃ¨etiant itludde canibus inteÃigcre poÃumus, non eÃe pr^edicadum int micisfidei,lt;]ue(lefcunq; illi funt,Qr C hrtÃim qui cUpa nis angelorumnon obijcienduin eÃeincredulis. Nant qui de pane Ulo manducant indigni, iudicium fibi man ducant,cr rei funt fanguinis cr corporis domini. Proa hibetur quotannis ad pafcha canes, cr fÃ¹gitur tunc fiÂ» mÂ«J(ttio,cr quitritur conÃÃbr qui det uanÃ¤ abfolutiot nem. Semei dico^quod omnes defiflint,quibus non eÃ¼ fcorror prioris uitie,qui aliquo maniÃflario crimine ir^ retiti, qui myÃerium hoc ignorant, quod fub pane te^ Ãamur per C briÃKm, quem pro nobis credimus paf* fum, nos eÃe membra Chri^li. Cieterum ad hiec uerÂ» ba, quidaliquisex nobis dixiÃet, nÃ³nne murmuraÃeÂ» musdicendo : Putarammeinuenturum benignumdos minum, cr inuenio lapide duriorÃªf Eft hoc lt;tgere pro^ phetam,confolatorcm,0'filium deifneque gentiles tarn duri eÃent. Sed iUa nihil tale dixit, imo ne cogita* uit,fcd conÃÃaeÃ¼ feeÃe indignam.Mifericordiamatt temdei feiebatfe extendere etiam ad indignos.

Orate dominum,ut talem in uobis exci* tetÃdem, ne unquam alio an* xilium quÂ£ratis, quant apud dominum.

jT crat eijciens dÃ¦moniÃ´gt;. J ÃC illud erat mutut cuincj^^ eieciflÃ¨t daemonium, locu' â *â1 tus eft mutus, ÃC admirataÃ¯ funt turbÃ¦,Quidam autem ex eis dixe

runt: Per Beelzebul prindpem dÃ¦nio niorum eqdtdÃ¦monia.Et ahj tentan' t^sjtgnumdecÅlo quserebant abeoÃ¯ ÃC ipfÃ¨ cum (ciret cogitationes eorumj dixit eis : Omne'regnum aduerfus iÃ¨' tpfum diuifum defblaturjSC domus fu' aduerfus lÃ¨ipfum diuiRis eft, quomO' do ftabit regnurn eius f quia dicitis pOquot; Beelzebul erjcere medaemonia.Quo^ fi ego Beelzebul prÃ¦fidio eijcio dÃ¦mn nia, filij ueftri cuius prÃ¦lÃ®dio etjciuntc' Ideo ipfi indices ueftri erut.PorrÃ³ fi di' gito dei eijcio dÃ¦monia, profedo per' uenit ad uos regnu dei, Cum fortis ar^ matus cuftodit atrium ftium, in pace ftint ea quÃ¦ poftidet. Vbiuero fortior fuperueniens uicerit eum, uniuerfa ar^ ma eius aufert,in quibus confidebat,et fpolia eius diftribuit.Qui nÃ³ eft mecÃ¶,

contra me eft :Ã´(^ quinÃ´colligit mecu, difpergit. Gum immÃ»dus fpir itus exie rit ab homine, ambulat per loca aren' tia, quacrens requiem, Slt; nÃ´ inueniens dicit: Reuertar indomÃ» meam undc exiui. Et cum uenerit,inuenit earn fco' pis mundata atcÃ§ ornatam, tune uadit, amp;nbsp;aftumit feptem alios fpiritus fecum nequiores ipfOjSC ingreffi habitant ibi, 2C hunt extrema hominis illius peiora primis.Fa(ftum eft autem eumhÃ¦c di' ceret, extoUÃªs uocem quÃ¦dam mulier de turba, dixit illi:Beatus uenter qui tc pqrtauit, ubera quÃ¦ fuxifti. At illc dixit : Quinimb beati qui audiunt fer' monem dei,2lt; euftodiunt ilium.

VNiciK deftÃ¢us in quo omne inÃrtuniÃ¼,e}i igtta rantid dei (te noftri'. QKod fiqfit itte bonui oÂ» |,otÃªj,Â«os qtÃ mfimui miferi et infimti,fciremuft longÃ© (fliam uitam inÃ¼itueremus. Natnfi iHius bonitat tem dgnofeercmuf, ipfdpulchritudine adfe nos trabeÂ» ret Â«t cMnt amaremus .ContrÃ fi noftram ntiferiam non ignoraremusjplanÃ¨requirerentus medicum .Proirtde qui utÃ¼iter Â«olwmnt audire iniracula dei, iÃ¼d duo ftmÂ» perj^eifare debent. Age CÃ¯ziN hoc EuangelioiÃ¼udrea quiramus, Ãantfrimuin dicitunBrateijciensd^ntd

tti'uin. RUui admireturcjuod Chri^iusficcopedentifft tranfierit, uel quod panes midtiplicarit, uel quodlepro fos mundarit: ego hoc miraculum magis admiratuf fiif rim. SÃ mus enim multÃ excettentioremcreaturÃ¢elff inteÃ¼cÃ©lualcm, quÃ m aliam. }p(e enim dicitur initiuif uiarum, cr tantÂ£ poteftatis e{l,qucmadmodum lob^ cit,ut nuÃ¼a poÃit ei comparari fuper terram.'EÃ ettint reÃ©hr tenebrarum, princeps mundi : er doininiif ipfâ^ eu uocat,firtis armatus, qui areis ueiiibusfims portÃ¢t claudit,edrfecurepoÃidet, nbsp;nbsp;ride t,ut lob dicit:RepU*

tabitÃrrum quaÃ paleax, zy quafi lignum putridu Non Ãgabiteum uirfagittarius, in ftipulam uerfi eÃ¼apidcs.cap. 40. cr 41- Nam hoce^in (bentonf^ quod non efl in idijs,uoluntas mala GrobÃÃtns.OtniKi aliÂ£ creaturÂ£ obfequutur. Da:mon quamuis no poÃit, dttamen cupit obÃÃcre : cr ficut Ãrtis eÃ, ita cr tnib le artium artiftx. Neque piÃ ores hoc afÃequi poffuiftf qui prÃªter deÃrmitatempingunt nihil. Potefiiternff fraudem non ponunt ante oculos. Huius ergoniagn4 laus eA qui talem uincit. Proinde Chriftus dicitur deut gigas : er hic in Euangelio, Vir firtior fuperuenienSt caflra eius er omnia diripiÃ«s.Vnde Efa.8. dicitur,uea ioxpradoerfrflinansfrioliator. Et tanquaresmagnd feripta frit in maximo libro,ut nihilprteterea. tanto mirabiliusefl,fiquis cognoÃcatmodueijeiendi. chriftus enim perfrÃ¢Ã¨ eijeit, ut uim nullam reÃeruet. NuUis alijs inftrumÃ«tis utitur,fedfolo uerbo er uolun

Me fud id Ãicit. Legimus zj AfioUinem eiedjjÃ¨ dÃ¦mo tiid, adduÃ³him ad eum OreRem, atque alios qta luÂ» ftrabantur : ad quod ÃrtaÃis aÃuferunt Judiei,dicentes Ã§juodchriÃ¼usin Beelzebul eijciat diemonia. SediHi quem modumferuabant f balneabant hominem, radeÂ» bant,uirgis ctedebant, z^mifcrumÃgt;eikiculumÃcieÂ» bant. e/I liber quidam PfeÃ¼i de d^emonibus, qui uaria afferit. Atquihacratione ludebanturcraffligebantur homines, cr multi in errores lapÃdecipiebantur: Ã§r cumquiefceret malignui d corpore quod affligebatÂ» iamprimum Ãrtiler anima poÃidebat,idquodunuitt uult. Quibiis ftmiles funt AnaftaÃus in V uiderÃdorff, cr d/ijj in locis,quie loca nihil aliud [unt,quÃ m tpfiÃiÂ» mlt; torturÃ¦ animarum : cr in Â»Â«dtÂ« locis apparet effÃ¨ meram feduÃ¢ionem cr animarum perditionem. Nant fl hoc deus tiellet dd gloridm fanchru fuoruficere,noii opuscrat torturisiÃ¼is.Et ita etiÃ¢fatanimponithomiÂ» nibus,cum aqua benedida,herbis,ccreis,fignaculo cru cis : qu,e,ut fciamus iÃ¼os contemnerc, patitur ut magi^ mis utantur zirincantatores.Quid aliud cupitd^otr^ quÃ m ut Ãies in creaturÃ ponatur,uel inpreces nofinui cr itacurauit, utproÃ^ris in beÃ¼um Ã®fgdtur MijÃe, Et funt aurea qult;edÃ¢ Mi/Ãe ad omnia utiles, in quibus bene regnauit diabolus, cuius Ãaudes nunc apparent, quomodo in apparitionibus infligarit homines ad mulÂ» tos MijÃts legendas, nimirum ut pracipuum ufum Ãdei er charitatis aboleret,quafi aliud quiddam in Ulis pro;Â»

IO. OECOLAMPADlI ceperit dominus. poftoli non itdeijciebantdietttoniitt fed folum in nomine Ã¯efu:crC hrijhis folo fuo diuino impcrio .Etin hoc uides perjÃ¨Ã¢u imperiÃ¼ C hriÃi,lt;juod ipfedcftruebatimperiÃ¼dtemonu, quod aduiti ftndii liber itos inducebdt,Qraderdt digitus,id e/t ljgt;iritusfiitt Ã©his. IÃI /o/Â«Â« externd mtditidm dmoliuntur, manetit ddbuc in odio,in incredulitdte,dudritid .Etdd hoc uetut C hrijhis in hunc mundum, ut dijj'oludt operd tenebri* rum. QtiÂ£ uero mifericordid mmor, qudm ilium deid Idre, qui habebdt ius in omnesÃtiosfuperbilt;el Etcerte omnes filij irlt;e, fiUj funt fuperbiic. EJecejJe eH diC* monidexednt,dgnofcentesuirtutem Chrijli. Ethoc circd iUud, quod erdt eijciens ddmoniu. Audiie nunc de hominu miferid .Vnus defcribitur corpore ajflilt;^f* fed hie unus uerc fgurd eil omnium hominum, quute* nusfuec ndturtefuntrelidi. Didbolusenim Adumub* duxit in cdptiuitdtem peccdti,fimiliter omnes pofieros dbduxit. tpfe longe perniciofior Phdrdo cr NdbuchÃ³ donojor .Eiecejfe eilutueldbono,ueldmdlo jfgt;irittt dgdmur. Quijpiritudeidguntur, ij funtÃlijdei. Qifi uero ddhuc fequutur deftderid cdrnis, in regno funtdiil boli. Et ne mireris. ESonne dominus Petrum quidixeÂ» M, Propitius ejh tibi domine, fdtdndm dicebdt f EiuS feruuseitunufquifq^ cuiusnegotium promouet,dquo CZ fuperdtur. Cluandoigitur iUius mundi iÃ¼ecebrM fequimur, cdjlrd didboli fequimur. Difce dutem grtui Cdptiuitdtem. Caro non utdtedquiejfiritusdi{bit,odit crucem.

SERMO SEPTIMVS. Â»7* (fucem^odit pcxnctm,odit lcgem:odit ergo uoluntatem dei,qui legem odit. Qm! Â«oÂ« amat uoluntatem dei,non KÂ«lt deumregnare: quideum regnare no uult,ilium cÃ¦ lo extrudere nititur, imo uult omnino noncÃe, id quod planÃ© diabolieum eft, crproinde inimici dei dicuntur. Sed mutos nosftciat,qui nec laudare,necprecari deum ' ualeamus. Uequeenim oratdeum,nift cuius labia deus aperiat Anhaccalamitateomnesfumustutinamdeus reftiiciat nos,utdehaccaptiuitate liberari cupiamus. Et fanÃ© deus fuos liberabit,Grliberat:nam hoc eft proÂ» pirium opus deitorquibufcunq; uerÃ© dÃ©dit credere in ipfum,Ã®ft dÃ©dit ut filqfui ftnt,iUis crffiritu fuum coma municat .Et quomodo jfiritum fuum fanÃ¢um commua fÃ¼cati Quiaenim ChriftuspaftÃ¹s eftpro nobis, or,toa tumfe nobis tradidit,ita accendit fua charitate animum noftrum,utcrnos quaq^totos uiciftim illidcmus,^-cum fciamusiHum externis noftrisnonindigcrc,proa ' ximis quosipfe ftcit,nos totos impendimus.Mos eftec cleftie quafdam precespro pueris dicere baptizandis, Crlt;:umÃteamurfidelium pueroseffe fandos er mun dos, fl quidemfunt fideles parctes,nefcio quid in pedo nbusquorundamlateat,quodadeocontemptim de ijs rebus loquatur. Ad qtÃ d dicuntur exorcifmifquibus nia hil aliud uolumus quÃ m quod figna.t baptifmus,ne quid amplius diabolus imperet,crut in baptifmoillicrom ttibus pompis eius ren^ietur uolumus. Qui igitur uerÃ¨ iaptizdntur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C hrifti,illi uincunt mundii crpnn

cipetn Cluster cScidcabant cÃ¤put drlt;icottis,indpient^ rede loqta, lt;tc in omnibus dare gloriam deo. Nidluf enim redÃ¨ loquitur,qui nonfandificat deum. t^on abe rit poÃ fidem ueram,qua iufiificamia- cr puriÃcamur, conÃÃio, zy omnium operum odenfio. VideamusM* tern nunc cum Chridus regnare incipiat, quomodofe habcit homines. Sunt enim in triplicidiÃirctia.Prmu omnes admirantur: Ãecundo magna pars reprahendit: tertia pars laudat. Primi ut nihilinÃgneÃciunt, ita (y 4 Chriflo nee laudantur, nee uituperatur : quales tnul^ ti funt qui laudant er admirantur, nee calidi,neeÃigi* di,fed tepidi,no quod fint,ut uocant,neutrales:nam(y dli ad malos pertinent. Sj feiamus opera dei,zyadini^ ramur,non autem gloriÃcamus ut oportet, meritÃ© 4Â»^ numeramur inter impios. Facili defeenfu ueniemus aJ numerumbltÃphemorum cringratoru hominum,ey obmurmurantiit, quibusdeus innuUo fatisÃcit.Opor* tebat,dicunt,hominem fiÃ¢um ejfe impeccabilÃ«.Qdi eÃ hoc admirari, er nullum dare Ãuiduml Et quideiH res magna, cuius caufam nefeimus, fed non domus ho* norem deo qui ita nos Ãcit, Caufa fubeÃ,quam tu igWf ras-Qteemadmodum quidam philofophi dixerunt otn n'a fortuito eucnire,ficÃiciunt ij qui admirantur rofts, cÅlum,aquai, er loudant operationÃ« natura ; cur nM /nogis creatorem admirantur crlaudantlErunt autent fic itli in admirationefola, fi deum agnofeere non coc* ferittt' Secundifunt blafpbemi,qui planÃ© contrario ui*

Iw dco improperant, uocant miniflrii Beelzebul,lt;juat fi effet cx illis qui non uerÃ¨ eijcerent. Sed hos C hriÃui primu cofÃ¹tatjdocens difcrimen uerÃ¦ doÃ¢rinie crÃd* fie. 1 tdfetnper /biet eins miniftri difputare : Ex diabolo rRffcduShr eft zyc. CofÃ¼tat auteC hriÃus ex eo,quod . regnumdiaboliperhoc deftrueretur, quodnonpermit fit dutamp;olus. Squianlt;e enim funt coiunÃ¤lt;e nbsp;nbsp;cohoerent

ficut loricie.Alq qui eijciunt,non perdant ittum totunt, fedchriffus omnein tarn illidccipit.ltem arguit ab apo fklis, qui non abo nomine quam Chrifti expeÃ¼ebant. S ciof ergo doihinas effÃ¨ dei,quÂ£ omnem honorem deo tribuunt,z^totum regnum Antichri/h pcrdunt,quales omnia dci /Imt priecepta. Clui ergo docent: Verbum deieft feruandu:ty addunf.Nihilominus mundo quoÂ» qucfcruicndum crc-ilU noÂ« deftruuntregnum diabolic qui Ãcile patcretur hosita elaudicantes, feiens fe breui plus habiturtt,fipartem habeat. Sic qui regnum C hri* fti O' Paplt;e fimul pradicare uult, quod tarnen plane contrarium eft deo,uult Chriftim amp;nbsp;Belial conciliare. Qui unit Chriftum falisftciffÃ¨, O'etiamopera noftra fatisficere, ii non deftruit regnu fatanlt;e,fed magii fera SMtO'deftndit.Nonlibenter pmnittitfe obigere,quia Ãrtis er potÃ«seft, ideo facile patitur ft ab una parte an fÃ¨ratur aliquid, modo ab alia erigatur. Panam autem horum grauiftimam ponit,qaia peccant in ffiritmn fan Ã¢um. lUienim nihil aident quodpoftint opponere.O' ddhuccalumniÃ¢tiff.Briteadempana,quoTunt

idem eA peccatum ; nam ii^ise^l iudex. olim ludet er4nttdolo!atrÂ£,z^itc(dÂ£moniuci. Purgarateosdeus (aptiuitate babylonica, fed reuerfi funt,ac deditiphari fdicii operibui, ineruerut exciecari, ita ut oeciderent Ã Hum dei:id efl, nunc fep tern dlt;emoni/s affliguntur pein ribus prioribiK.videte cum nos fumus munduti bÃ¤Â» ptifmo,ne fimiles Ulis fiamut. St enim hypocriticu opeÂ» ra flcerimui,erimus et nos cieci. lgt;ium qui fuii operibiif fidunt, digni funt ut reijciuntur Ã deo.per hoc enim mÂ» les puflionem C hrifli contemnunt.vÃeshqc in operÃ¤Â» rijsmuniflflo, quomodo exclt;eceteosodiiicrauariiiÃ¤, Ut uerbo dci infultent, crperpetuÃ³ maneÃ¹t in ilia cÃ¤pti uitdte. TertiifuntprÃ¦dicantes ChriÃ¼um ex admirÃ©Â» done,or ij flgnatifunt per mulierÃ© iÃ¼dm.lnfirmd enim buius mundi elegit deus, non potentes, neq; principes, fed mulierem excitauit: flat t(tmÃ«crillainfirmior,neÂ» que digne laudauit, pendes adhuc ab externis. Et qnl^ uis caroChrifli flt fanibl, adducit tarnen nosipfe cbri flus ad uerbum ac diuinitatem. Eeati qui audiunt cU flodiunt uerbum. Audis in facramÃªto coenie dominice, quod fangttts Chrifli ejfufusfit pro peccatis tuis, ne fiÂ» ttdselabi, fit uerbum hoc cibus tuus,quod cuflodicrp^ fcÃªris,multosq; flufhisfreies,non folumadmirans,ne*

Visexuobis arguet nie de peccato Si ueritatem dico, quareuosnÃ³creditis mihic' Qui ex deo eft, uerba dei au dit. Propterea uos non auditis,quia ex deo non eftis. Refponderunt ergo lu' dxijSC dixerÃ¼teiâ.NÃ³nnebene dicinius noSj quod Samaritanus es tUjSC dÃ¦mo nium habesc'RefpÃ³dit lefus : Ego dÃ¦* tnonium nonhabeo,fedcoiioneftopa trein meum, uos ignominia affeci-ftisme.Egoautemnon quÃ¦ro gloria meam'.eft qui querat Ã6 iudicet.Amen dico uobiSjli quis fermonem meum fer uauerit,mortem nÃ³ uidebitineternS. Dixerunt ergo illi ludÃ¦i: Nunc cogno uimus quod dÃ¦moniÃ» habeas. Abra* ham mortuus eft 2lt; prophetÃ¦, ÃCtu di cis : Si quis fermonÃªmeum feruauerit, non guftabit mortem in Ã¦ternÃ».Nun-quid tu maior es pÃ¢tre noftro Abraha qui mortuus eft f Et prophetÃ¦ mortui funt.Quem teipftim tu facisÃ§'RefpÃ´dit Ã¯efus ; Si ego gloriftco meipfum,gloria mea nihil eft. Eft pater meus qui glori ficat me, quem uos dicitis deum ueftrS

cfTc, 6^ tarnen no cosnouiftis cum,ego autenOui eum: Sifudixero quod non nouerim cum, cro fimilis ucliri men' dax : fed noui eum, 8^ lermonem ei'us (eruo, Abraham pater uefter cxultauit ut uiderct diem meum, ÃC uiditjatqp ga uiiuscft. DixcrSt ergo ludÃ¦iadeumÃ® Quinquaginta annos nondS habes, ÃC AbrahÃ¢ uidiftirâ Dicit cis leius: Amen amen dico uobis, antequa Abraham effet, ego fum.ToIIebant ergo lapides, ut iacercntincum.Ieius autcablcodit (e,amp;r exiuit Ã¨ templo.

MVultihodiefuntquifluihiitntanimOjCriiK^f tifunt quo fe uertant:quifi ueÃ¼ent,pol]intfi* U confulere, nbsp;nbsp;quantum ad hoc attinet, poffent abflt;^

ntilto labore pacificÃ¨ uiuere, C onquerutur enim fe W* feirequonam loco fituentM.tÃa:cein hoc Euangelio quaft in aperto certamine ueritas cr mendaÃ¤uappâ(* rent: amp;deo fit laus,ueritMuincit,ficutfanperuineii apudfideles,etiam ft uinci uideatur. Probare aittem diÂ» feimusueras doÃ¤rinas Ã filfis. Uain ueritas amatluee, O' uult efje confi^icua : nec mirum, nam eÃ¼ lux ipfi-Contra mendadum amat tenebrat. Qui agit opera ma ta,odit luccm. Proinde Chrifius didf.Qtiis ex uobis a guet nie de peccatof NÂ» potefiis dicere,quod Chnfbn ex

SERMO OCTAVVS. i?* ex odio loqu!itur,i]ui inÃrmos fcindbat : neque guod ad grlt;ttilt;Hn, quia non habebatrejjvclumperfonaru-.neqf txignorantia, quia fcripturie ilUconfÃ³nantmequeex inani gloria more hypocritarum, quia diatMeam glo ridm non quaro,feddei:ncqipropterquÂ£jÃ¯um,nam di uititu rej^uebat,O' reljtuendas docebat. Duplex c)l tem ueritof, doikinx ac uitlt;e.De neutra Chrijlus taxa ripotefl. vcTHtÂ» ille dicere poteft,cui nihil adulterintt admixtum eÃ.Et uerut dicitur qiÂ«madmodum argen tum uerum dicitur, quod fine additamento flanni. Idin Â«(Â«ted ponit ueritatem uitÂ£,quÃ m ueritatem doÃ³hiM, Afhrum t. Caepit lefusficerecrdocere. Nonquific docuerit erit magnui in regno coelorum,fed qui /iceriC Crdocuerit.Vita enim bona,pars eft dodrinje.DiaboÂ» liw libentcr ftrtdoÃ³hinam fine Mitd, quia fcit homines tanto minus inexcuCabiles. Et PdwltÂ« uult epifcopum irreprahenfibilem effe,hoc eft nimirum pradicatorent McrW dei, nam prlt;edicare eft opus epifcopi. Atqui hoÂ» die non curatur, etiam ft maniftfttirius ft{r,fcortator,fa crilegus doceat .Placet ut libÃ©rÃ© arguantur uitia, fed ni hilimmutetur, Etquomo ego poftumtibiprobare anÂ» niuerfaria nuHa efte,t:ireuacuare meritu paftionis C bri ipfe lucri gratia celebro Miffas fvbi ueritas uitte, ibi confticuaomma:cr ubi ueritas doÃ³Ã¯rinÂ£,neque iÃ¼a fe tegit, fed prodit inapertumtparataeA reddere rdlt; tionemfidei, Ã¯nangulis doÂ«rc,c/t timere,ey mala haÂ» here caufant. in publico docerctCWM nolis reddere ra^

tioitem,impudentiaefl. Ecce domintuipferedditrÃ¤* tionem, zy tu recufares i Probatio eft ab auditoribus. Qtii exdeo eÃ,uerba deiaudit.CrapuIo no laudatabÂ» Ãincntiam,ud continentiam. Auarus non Uudat paua pertatem. VndeÃ quibufdam laudari, uitupcrariefigt; Doiinna cnim CbriÃi quanto magu Ã pharifeisrepro babatur,tanto inmaioriprecio apudpiosbabebatur. Kaledidionesenimeorum uertunturin bencdidiottÃ«. Et multa ideo fuÃteih funt, quia per Papam funt com Ãrmata. Ciuid enim opus confirmationebabent homiÂ» nes inter C briflianos,qui approbant uerbum deiiqiMiii dodrinÃ¤ ergo dieet proiatam f edm ne quam angcli wl diabolirecipiunt fCertÃ¨ diceseam quam angelirecit piunt, nbsp;nbsp;apofioli pr^edicarunt, i qua fatan Morret.

Dices: Qjtiigiturfeiunt(e exdeo e{fe,zy deidoibini habereiSciasprimum exdeo illos eÃe, quiÃiritumdei habent:c/â non ex dco,quiÃiritu. mundiuel carnts bm bent. Animalis enim boino no potefl capere ea qult;e dÃ¤ fÃ¹nt:cr propterea prudentiacarnis morsefi.Quiiisi tur ludlt;ei exciecati bonorc uano, quem Ã fe mutuo dcci piebant, quomodo poterant credere uel probare C brb Ãidoilrinam Æ Visfeireapudquemueritas locum hm bead Vide quales fint qui audiunt uerbum domini. At nuncnonloquimur de Ulis quosdeuspranouit,(yptra* dcftinauit, quia tales funt oues audiÃ«tes uocem paÃoris: tycertum eÃquodilliomnes accipiut uocem CbriÃiâ lUiautein qui no funtpradeÃinathnonaudient ifedde

itlii ^uos externiioperibus agnofcerepojjttmus.Diets: Durdeliuoxilla,nÃ³nne ludiei potuerunt ohijcm-,Ãi deusÃci0et nosfilios fuos,potuiÃ'emus er nos audiref Verum prohiba 4 talibus quteftionibus ApoÃolus : ne lutum dicatfigulo,qudre me ficÃdfliS SedauditertH tionem. C^uotiestUadei uabadicuntur,cum mlt;tgÂ«o lt;rf more faut audienda .Nam uerum eÃ^quod mali non tremunt,nequeexpauefcunt ad taies uoces,(^proptet reanonfuntexciifabiles. Boniautem hac rationeuo^ cantur, totiq; bumiliÃ turjCrproflernutur coram deo, cr incitantur ad rogandum auxilium 4 deo,afq; iffunt filif deijinnitentes eius uerbo puriÃimo. Obloquitur IÂ« ^dlt;euscrmendaciter,Grputat feex deo effÃ¨,^uia ex progenie Abraham eft fecundumearnem, qui habuit promiÃionem,crita mendaciterfibi plurimum tribuit, deo dutemparum.ChriÃum etidm dttmonidcwm ez Sa maritanÃ¼ uocat. If4 tdmiem pugnant clamoribusftcut p,.(pijh{rit Efaias dicit,cr clamant,crucifige, crucifige, toUatur Ã¨ dil^utatioÂ» medio, indignus eft ut terrra tUum portet, cum careant rationibus etftripturis .Tertio probatur doÃ¢rina C bri fti quad uerafit, quia dat honorem deo fttmmum, cum diett : Etfermo quem locutus fum uobis, non eft meus, fed dus qui me mifitpatris. Ecce nufquam fteit adora* re carnem,fed uoluit adorari deum,iÃ¼umqi cultum iufgt; fit eftÃ¨ftiiritalem. Veri adoratores adorabunt patrem in ftiritu et ueritate.Omnis ergo doÃ©lrina frlfa eft,qua derogatur deo.Hoc enim diabolus agituarijscrobli*

s ERM o O CTA VVS* lt;77 quis modis. Quarto probatur do(lritM,fi proponatur.tn genere non poffum damnare,fed fi unu autalterum propofitumÃierit, tuncdabituriudicondi , nbsp;nbsp;occcafio.Liber Euangelq ab iÃ¼iino damnatur,fed ipfi

ueritai,quÂ£ in libro continetur,fi palam dicitur,pio ho mini damnum affrrt:imÃ´ fine periculo nonerit, lt;jui uc ritatem quam C hriflus docuit,liberÃ¨ profitetur. Ã¯n fuiit maigitur, doihina ChriÃieA : Quiferuat fermones (Ã¼(f,habebit uitam a;ternam-Ueq; loquitur bic defriff dii itUi adulatoribus, fed de idis qui corde audiunt, (T Ã^irituapprahendunt. Et idem efl,ueldicoi:QuicrtÂ» dit in me,habebituitam:uel,Quimanducat meant cof nem, zr bibit meum fanguinem, non guflabit mortent in Â£ternum. Ab hoc abhorrent iudÂ£i,^omnesquiji* deiparum tribuut,nimirumhabentesChriflumpropu ro homine,z^non pro filio dei:quem qui gloriÃcat,(J patrem glorifcat : quidehonorat,crpatremdehono* rat,quia in eo omnia quÂ£ in pÃ¢tre ; cz ficut pater uerbu creauit omnia, ita ctr recreauit pertThidomrÃ agt; Hcattendo! igitur camem, fed attende quod fituerbu dei,crcredasquodperiÃ¼ud fatisfrihim fitproculpif crpÅnis tibi debitii. Quintoautoritatepatris,qtM V Abraham defiderauitChriAum uidere, qui criti feripturis fanilu promiffui erat. Atqui impietof longe aliud agit: tam fuauÃ© C hrifti exeufationÃ« contemnens, inconfiderata rapit lapides:fed le fus infaniÂ£ eorum lo* ciim dare recufans,abijt ab oculis iHorum, ne eum ante temput

SERMO OCTAVVSÂ» i7Â« tfWpUJd p4tre conÃitutum interficerent.Cedendunt fepepiobominifÃ¹rori impiorum,utin feipfof defcen confdentia confiderando, quale nam peeÂ» catum perpetrajjent, ft pitK non abijjjÃ¨t, quo ad cogni tionem peccatorum tieniant,cruitam fuam entendent. Aut ideo cedendum, ut ueritatispr^coniumÃne interÂ» miÃione'audiant,quo minui excufabiles fint coram tuÂ» fio iudice Cbrtjfe, pij interim non careant confolaÂ» tione uerbi dei. Sic pifs in bonum omnia fiunt,fiuâ¬ in ptt ceuiuant,fiue perfecutionÃª patiantur. Nihil falubrius crÃlidui ^M4m ueritati adhterere tota mente, qu^e per petuo uicii,z^uincet .Dominus iUuÃret nos fuojjiiritu, ne ueritati, quie Ã deo ad nos miferos uenit, repugneÂ» mw.Amen.

SERMO IX. De(Wir4pllt;lt;clt;lt;Hlt;Jlt;lt;,^K4Â«i iuÃe meremur ob peccata nofira enormia.

lledi in Chrifh Jefu feruatore noÃ¼rot tarn utile, rl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;honeÃÃ¼ ac falutare infiitutu, in quo

noantiquusiÃ¼e hoÃ¼is humani generis partiu fuaru gnauiterfatagerit,ut et eiw particeps efÂ» fet:id quod Qr hodie,confuetu morÃ© obtinÃ«s, anxiÃ¨ er fcdulÃ´ admodu obferuat. Neq; tuti erimui ab eins infiÂ» dijs, nifiaÃiduaorationeexlfgt;uprofluete,eruigilÃ¤tia prieueniatureranteuertatur.Eam ob rem quum prlt;eÂ» fens cocio populi, chriftiano cofilio, nihil enim utilius

^uam fepiÃime tales cociones couocare, coiuerit, utfi fieri f}oteft,ira dei intolerabilis,cuius figna qult;eda etd^ denter cbfficiutur ,percomunÃ« eccleÃte deprecationÃ© mitigeti(r,fedetur,cromnino depeÃatur.Inter aliaigi tur uifum eft operiepreciu effe ante omnia charitatÃ« ue ftrÃ¤ inhortari, ut aliquo modo fraudes ac inftdiie, qttlt;^ ftruit miris modis omnibus pijsdiabolus,cognoftÃ¤tiirgt; nt iram dei magis concitemus ,quam auertamus, aliii pliisobpeccata noftra fteuientÃ«quÃ m ftrre poftimusÂ» Dominusfuam nobis donet gratia, ne fuccund^amusgt; Amen. Maximo quidem nobis eftfret ornamento Ã´ chd riÃimi,pro generali totins uitie noftrie rÃ©gula folicitatn diuintf uolÃ¼tatis obferuationÃ¨ habere, quo deo probari poÃÃemus,ututalia;resnoftrse ÃeÃehabeant. itanati^ nos docet diuinus propheta Micheas cap. 6, indicabo, inquit,tibio homo, quid fitbonum,z:rquid domitiuS exigat Ã te,nifi ftcere iudiciu,diligere pietatÃ«, e^uerc^ cunduambularecumdeo tuo.Deum timeextotocor* de,e^ mandata eiusobferua.thec eftprora cr puppis totiusuitieohomo: crtalesrequiritdominus. NÃitnt filiusdiÃ«haudiens omni tempore fedulÃ´cauet,nepaÂ» trem fuum ad iracundiam,ttel dich uelfrchprouocet! E-tiUepaucis quidem uerbisinofficio continetur. Iteitt b'Mte indolis equus uifa foltern difciplinte uirga,Ã¨ fui he ri fententia beÃÃ¨procedit, cum interim ftatariuscrfe* gnis,uix etiam fitfte crcalcaribus admotis ingrediotur^ Audiftis quid ftbi klt;e fmilttudines uelint t Sitis pro^

s E R M o N O N V SÂ» t77 ^ifilifitnaniiato [gt;atris obtempÃ©rantes. Tum ettim bed ti (rimus, cumprocul amota omni dubitatione de pro^ wdcntÃ¹ dei erga nos,Â©- fyncera fide credimm omnid deo placere,quÂ£ aut utilia nobis,out nociua. At Ã¨ diuef fo nuÃ¼aeftgermana cr mcm fides, autljetiua,imo an^ guftid, tribulatio, cr dolorimmenfus ijsqui dediuina grafiet Â«ibilfibi poÃ¼iceri pojjiint, cum aut ipfi,aut cott fratres affliguntur.Hinc igitur opus efl,ut diuinÃ¢ irant benepenficulemus, ne de mifericordia dei, cruceprefiÂ» fidejfieremus. Infacris literislegimus, orpottÃimunt in pfalmis Dauidicis,anxiam diuinÃ¢ irÂ£ deprccationÃ«, hteq; piorumfunt preces aÃiduÂ£. Hinc etiam fiunt iOd fu(fiiria,C!r crebri gemitus:Domine ne infiirore tuo or gUM me,neque in ira tua torripias me. Rurfius pif eam domini iram alijs uerborum Ãrmisdepr^cantur: Qwo obliuiÃceris mcif art Â«c infinem ufq^^ Ã^uandiu oc (iiltabis fiiÃ Ã© tuam 4 me? vfquequo obliuiÃceris popuÂ» (i tui HiercmieÂ« ait : O domini mucro, uÃquequo nott quieÃcesf ingredere inuaginam tuam,QrreÃigeras re,er file. Timentibus fiquidem deum, inÃrnus ipfifi ftmus non tarn horribilis eft,quÃ m ira dei ; quibus quic quid aut delicaii efculenti aut poculcnti datur,amarunt cringratum eft,cum fcilicet opinantur deum Ã fuis par \ tibus non jhre. id qÂ«od QJ'in propheta l^ahum uide* re eft,qui aif.Pceniteat uos ante diem iric.Quis antefd ciem indignationis eius fts^bit ? Montes enim moli funt dbeo . ConiremuitterraÃ ficieciusitndtgliatioeiui

tffufd eÃ¼ ut ignis,petrÃ¦ diffolut^ funt ab eo. CertÃ¨ex ijsiramdÃ conijccre poteflis,gualis Ãtergaimpcenb tentes.Nos,quemadmoduprophetÃ¦,eafdemuocesani mouoluamu5,qHos dominus iuÃitindeÃnenter orare. Oboculosentmuidemusqualein tempefÃ®sitÃ«diebusali quot habucrimus, acquomodo uuÂ£ in uitibus longe ali ter fe oÃcndant,quam in uemi temporis principio prot miÃrint.neq- caret periculo talia fine penfiiculatione di ligenti tranfire. Ethnicusaul naturalis aliquisphilofioa phus hincÃrtaÃis omnino nihil coÃ¯ligeret, atq^ opina* retur hiecfiirtefirtuna ita accidere, At nos qui Chriflia num nomen gerimus,fi:imus,z^ fideperfiuafi credintuf tahaÃ pairenofiro fieri, citra cuius uoluntdtÃ« nihil fit omnino,zyne tantiÃ¼u.tnuenimus quoq; in Uterisfiacrii nos huiuficemodi obpeccata nofira commereri. Statint ab initio mundi, terra malediflionem accepit propter peccatum inobedientiÃ¦, ut produccretfiiinaf CZ los. Deus EtoÃ« dixit: Cundis diebus terrlt;efementis ey nieÃis,frigus or lt;eftus,ieftas tyhycms,nox cr dies non requiefcent. Et quoties hlt;ec ordinenonprocedut, acin ys deus idiquid immutat,quomodo nos C hrifiiani aliter uariatum ordinem interprÃ¦tari pofifinnus, quÃ tndice* re id fignum ejÃe diuince ira:^ Ob id or (/eÂ«Ã® j.Mo/Ãª x tf. inter alias fiuas maledidionesponit hocdicens: CÅlum eritfirrcu,eyterraienea : hocefÃ®:,tam nonpluet,quÃ M fi ccelum Ãretfirreum: ty tam nihilproueniet, quant fi terra foret tenea.Prteterea i Mofe 18 .dicit dominus:

s ERM o N ON VS. 178 Virtfitm pldtttabis, crÃdies, uinum non bibcs : fe^ Mentcm muktow Ã¹cicÃ®, zypufilhmcongrcgabiSj^Hitt locuftÂ£ ez bruci confumentea. Clamat zs- Efai^ad^ ucrfus duaros : Decern iugerd iiincitrum Ãcient lagiin^* culamun4m,cr trigintamodif fementisÃcientmodios tres, HniuÃnodiquerelisprophÃ¨teplenifunt.Qjian^ quam interim Chriflianis magiseximiapromijjdfint pMmiit, quam hÂ£c terrena, nihilominus talia minime nobis negatafunt,modo ficutfiliosgn'inanosdecetjui^ uamus, i^eque diÃlicetin huiuÃnodi periculis tit ad deum pKccs noflras dirigamus,ne ira dei in nos fauiatÂ» Et commofkJ fefe occafio de iradei diÃerere fe o^rf, nempe unde ueniat, er quomodo placari poÃit. DwÂ« piieem iram dei,fcriptura diuina nobis proponit. Sif la tft ira^que dut paternam difciplinam contemptam fei licet confequitur, aut cum uerbÃ¼ dei cotemnitur ab qs qui interim hypocrifi fua iram dei placare fe arbitrant tm-, cum magis prouocent ; quemadmodu er pharifei Ioannis BaptiflÂ£ tempore, ad quos dicebat:Progenies uiperarum quis fubmonflrauit uobis utÃgeretis 4 uem turairadeif Securisad radicem arborum pofitae^lÂ» Ciuafidicat : Huiufmodi ueflrahypocrifiiram deifuÂ» per uos ob peccata ueflra uenturam non auertetis,quiit deus nouit quid incordibus hominu abfeonditu fit.Hos noRro tempore hi imitantur,qui pulfatis campants^ geflitis quas uocant reliquijs fanihrum, proeeÃioniÂ» bus folennibus indidis, cantilenis deniq; non intette^iis

iram dei toUerc nitunlur. Pr^terca ird dei intolerdUlis fupcr eos quoq' descendit,qui in l}gt;iritum fandumpKt cant, qiubui prorÃts nihil gratilt;e polliceri poffumu!, quiq; dgnitÂ£ or confiffie ueritdti repugnant inanibuf, dc pcdibus, eorum profiÃ©h peccdtit neq^ hie, neq; in fii turo feetdo remittetur. Ãijtantuis in hoc feculofÃ©liciter uiÃ¹ant interdum, tarnen er iflndipfum iram deiinterÂ» prÃ¦tari debet: Euangelicus diues exemple fit,qui dter tiis cruciatibus addiÃ©his e/i ob luxum perpetuum. PecÂ» care fiquidem idq^ impunÃ¨,argumentum eft,quod deui laxet ftena peccandi, quemadmodum perprophetant minitatur,dicens:'t^on uifitabo fuperfilias ueftroi cunt fiierint ÃrnicdtÂ£,neq; ftiperftionfas ueftrof cum adidte riumconmiforint. Qui fit hociquia dominus tales pro Ãlijs amplius no eft habiturus .Cogorhic rurfus ex 9 et io.cap.EfdiÂ£oftendcrequomododeus,quialioquinii tifimus eft, ad iram prouocetur, quoties paterna diftiÂ» plina defticitur,er falutare dei uerbum contemptui hd betur, Dece tribus I fr ad dileÃ³his populus dei diceb^iÂ» tt(r,qui cum Ã prophetis propter peccata quibus inuoÂ» iuti crant, corripiebantur,furdd dure praieribanttM falubres ddmonitiones,fed fuo mdlo.tioicbant enimto to corde ad deum redire: idea non pducicorum,deo ficpermittente, in grauem dcperpetuam abdudi funt fcruitutÃ«.Reliqui autem hiec nihil niorantes, into rifui prophetaru admonitiones exponentes, dicebantinftÂ» perbia magniftcetia cordis : Lateres ceciderunt,Cr

SERMO NONVS. ' Â»79 politis lapidibus lt;ediÃcdbimus: fycomorie fuccifie fuut, f^ccdros uettdicdbimus. Sicut zr hodie maior pars ho minum /Ã cit, temporalem pÅnam contemnens fuo ma ximomalo. Adhtecprophctasdeiquoc[;fubfannabat. Diat ergo EfaiastVerbum miÃt dominus in 1 acob, er cecidit in iÃ-aeÃhoc efl,contemnunt er opinantur miÂ» nos meax in uentum abitur(U,ftd cadet td,er Ãct Ãecun dumanimimei fententiaguod /Ãargo. Arcumtenfunt firiendo remittam, nec Ã feopo aberrabo. Et omnis pa pulus hoc prouerbio Utens,fentiet me ucra dixiÃe.Enu merat auiein ijuatuorplagas, gua prteceduntÃiturant dei iram. Prima congregat ho]ks aduerfus cosin orien te,Ajjyrios fcilicet,er in occidente PhilyÃinos,er rat borabit Rezim contra iÃraelem: nec in omni iÃo aucrn fus eflÃeror eius,Ã:d adhuc manus eins eÃextenta. Pos pulusquo(jiiRenon e^reuerÃis adpercutientÃ«fe, ncc requiÃerunt dominum exercituum. Ecce quomodo ira dei crefcat.Additenim dices: Amputaidtigiturdombs nus caput er caudam ab lÃael,ramnum erarundinem die uno : hoc efl,Ãcuti feipÃtm exponit : Senex er qui uultuÃtfÃicitur, hic cÃ caput. Propheta autem qui doÂ» cetmendacium,hiceÃcauda.Proindedire{hrespopu li huius ÃiÃ¤i funt Ã:duÂ£hres, er qui dirigebantur,pere debantur. ProptereaÃipcradoleÃ:entibuieius non la;Â» tabiturdominus,erpupi[lorum eiusatque uidiiarutn eius non miferebitur,quontam quiÃ^ illorum eÃ hypoÂ» fritaiermalumfÃ¤ciensyeromneosloquiturÃultitiamt

nec in omni iÃo duerfus eft furor eins, fed ddhuc munuf eius eft cxtentd.H^c proftfb grduis ira eft,quam ci dÃ©plorant,er heu multis annis iHa durauit,in quibuf epifeopi iuxtd er facerdotes impoftores extiteruntfÃ¼quot; tniferÃ¨ plebectdÃ ftmplicem feduxerut. Ne dKffm wirf ris, fl multiC bdfilicie,monafteria, ez uniuerfttates qult;K uocdnt,fimilcmexperidntur cdfum. Deus po tensed permitttere eos ut cdddnt,qudndoqtÃ¼dc humdnÂ£ iÃ¼isplus drridcnt,ermdiusinde commodum hidietih Ã¿uÃ m diuinus cultus, qui miferos er contemptos ftcH' Ã¼eq;pxnd fecunda deus uult effe contentus,obpopiigt; lumquipeccdrenonceffdt. Sequitur igiturtertidpet* nd,quceirrogdturquotiesfiilfi prophetÂ£,quidcultitUC ri deiduocdnt,habentur. Pergit eniin prophetd diccnst Succenfd eft qudfi ignis impietds, uepres erftinam dt* uordbit, er exarfit in condenfa fylult;e,eleuatiq; funt iif morem fumi afcendentis.PropterindignationÃ©domitd exercituum, obfeuratd eA terra, er ftihis eft qudft cibus ignis. Hoc eft,mdgni domini,qui pauperi* lus funt inÃir ueprium erftunarum propter fuam ty* rannidem, in impie tÃ¤te fua pergent ftrenuÃ¨,quos dein* detotusfdltus,id eft, omnis populusfeÃ¢abiturnontnt Voriimpietdte. In textufequitwr: Etquifqueftatrifto non parcitffed rdpit ad dextrdm er efurit, comeditÃ¤d finiftram, er non faturabitur. Vnufquifque carnttn brachij fui deuordbif.hoc eft,nulld erit grdtitudo,crfi quis in altertm more bencficiorum inunda/fei,dd(igt;f*

^ifpfis eontrarif funt er iiJg)-ati,fed titnciunm in fuuin tpfius briichium,quod cibum prÂ£bcre,opcrari nc pro^ tfgrrc folet^defteuiut.lmmifericordcs funt erdnarifu^ prdtnodum. E,tfi tanquam lupi rapaces ad dextrant fife uertant rapientes rapinam, nibilominusÃme infue ta prementur. Ad eundem modum pecunia; Ãiidium er odium in fratres noflro ituo fiequentiÃimein ufu eÃ, Viderf fiquidem efl, uos diuites appeUo, qudm parunt uobis cordi fares pduperÃ¼, quantumuis eÃ¶ urgeamim. tlÂ£ceÃ¯i ingÃ«silla ira,faenus,auaritia,Ãaus,impoÃird erc-Ecquis hic ploratfecquis hie conqueriturf Qui fit ut non Inciradei deprtehedaturfNondicendaproa fiÃ³hiraefl,quotiesdeuspeccatupeccato punit. Neca dum ira dei extin{kl,quiade impie tÃ¤te lÃ¼orum nune aliud propheta fubi/cit dicenstVue iÃ¼isqui feribuntdeÂ» cretainiqtta,er qui diÃ«lant,eriubentfcribere miferiÃ t ut fciltcet arceant pauperes Ã iudicio, er rapiant iudia ciumpauperttm, qui funt in populo meo,uiduaf diÃoÂ» lient,er pupiÃ¼os deprlt;edÃ«tur. AudiÃs bic impiorÃ¼ iua dicummores,qui condunt legesimquaser tyrannide plenM ad opprimendum pauperes, qui aut non exauÂ« diunturcum preces fimdunt, aut Ã fuacaufa cxcidunt quafi iniujh.CotrÃ diuites muneribus fuiscorrupendo euadunt,etiam fi iniuÃ¼Ã¤ habeant caufam.0 iram dei, quam er nos uiuendo deprtebendimus. Cteterum uÂ£ bis qui inculpa funt ; idea fubneilit propheta erdidt: Quid/icietif iÂ« die uifitationtSiercum ^folatio ueneÂ»

rit Ã¨ lottgitKjUo Æ (td quem conÃigietis pro auxilio f amp;nbsp;ubi rehnquetisglorium ueilramf H(fc eft horrendd irlt;( nbsp;nbsp;1

quotiesdeusultcrius hominem non reljgt;icit,ufqueddeo, ut eum idcere permit tat inter damnatos er interfÃ¨Ã©hs. Si tempuf firre poffet, plura Ãrent dicenda de hac iu^ fh. dei ira ex ApocalypÃ,de feptemphialis ira deipi(^ nis,nimirum fuper AntichriÃ¼i populum ejfuÃs,etft obiter conÃituerim iÃ¼a attingere, no quaÃ ad uosper^ tineant,fed ut cautiores in hocperuerfofeculo ambide* tis. Prima ine phiala effuÃt eflin terram,in AntichriÃ populum noxium ulcus, qui populus non uulgarisarro gantiÃ¦, auaritia^, Venerisuag^erc. Pt fecundaindl^ gnationis phialaeffuÃus eÃ¼ fanguis in mare, hoce^, omnialcgis uerbaeisamara ÃÂ£ki Ãunt, idq^cejÃirunt efi eis in iudicium mortis. Et tertiaÃmiliter ebuÃijt[iÃt guis in Ãntes er Ãumina, er Ãila funt fanguis:id efl, euangelicie promiÃionesÃÃ¼^ Ãtnt cis odioÃe, ob id db gni condenatione. QuartaeÃufa eflinÃolemyerieÃâ^ uerunt homines, er perÃterunt,utÃ:elerÃ¼Ãiorumnttl bm agerent panitentiam. Quinta effufa eÃ¼ in catbef dram AntichriÃ¼i, quia in eius regno funt merte tencf brie,er comederiit linguas fuas prie dolore,er deu bl4 fihemjucrut, Sexta effufa eftinEuÃatem,utÃccaret tur,utq;prieparareturuiaregisabortufolis,hoceÃ¼ut ab ipfis diemonifs in omne Ãcinus pertrahantur conÃr tnati Ã pharifeis, utaccingantur in pugnam pericidof fatnaduerfus uerbum dei, Htec Ãrme darius ob oculos

wdf Htw, cjuÃ mfcriptd funt, or tumen increduli diem domini procul abejfe opinantur. J^uncfex phiahe effii fc funt-.beatus efl ijui uigilat.Vna faltem reliqua efl,in gtM blaflihema Babylon,oromnis mundifuperbiapef fum ibit ad intemitionem uflj;, hanc^ iram hypocrite minime gentium ejfÃ»gient,Ã¹ qua nosliberare zy cuflos dire uelit dominus. E fl nbsp;nbsp;paterna ira, qua deus aliÂ»

quem,ficutpaterfllium quern amat,corripit:idq; in epi Jfold Hebrlt;eorÂ«(M habetis cap. iz. Fili mi ne neglexeris correptionÃ« domini, neq^deÃcias cumabeoargueris. Quemenimdiligitdominus,corripit : flagellatautem omwem filium quern recipit. Flagellum illud non aliter accipiturÃ pio,quÃ m fl dominus ei magnum aliquem prophetammiflflet. Kequefatisdicipotefl,quantum immineat periculiijsqui (igna paterna ira contemÂ» nunt : nam perindeeflac flreflflerentpulfanti fliritui fanfb. Quihunc contemnit,reliquum eflut ruatin omnefl:elus,occacetur^ penitus.vin diflcrimen habe* re inter paternam iram dei, zyinterfi(rorÃ©,quo impios (tggyediturlObferua. Siattu}itpÅnitentiam,tibi qui* dem paterna flat. At fl ad paenitentiam te non inuitat, proculdubio furor domini efl,quo te breui omnino pefl fundabitz^perdet,ldemz:rPaulus adRo.cap .z.^ im paenitentibusdicit : Quirecondutflbithefaurosirain diem iudicij. Scire utiq^ deberemus deiim irafua nobis mhilaliuducUe inflnuare,quÃ mutademendatiorÃ« ui tam traheremur, Dicit enim ; F^olo morte peccatoris,

ttibuf pdternÂ£ ira fignis iudic4to,qute magis mifericor didm dei infinudnt, quim irdm eius, qud iinpios piinitt portenddnt.Neq; mirum fit z^infuetum dduerfd huius tnundiufq;dd fdnchsquoq;deidtttngere .EcceÃmei fdtiiliÃimos PdtridrchdS Ã¨ terrd fud migrare compidit^ Verte oculof dd ipfum tob,crqudm miferÃ¨ eft dftliÃ¢lit eonftderd. Atq- Chri^iumipfum oculis ftdei intuitor i deo ufqueddeo percujfum cr humiliÃ¢t u, Ãcut 2dchd ridx prophetd teflitur, dicens : Framed excitdrefuper pdftvrem meum,cr ftiper uirum cohierentem mihi-SK deus milites fuos exercere foletsftc deus in hoc mundo igni purgdtorioprobdt quid ftipuld, quidue durum fdâ Et hdc ird docet, qult;efo drrigite dures,quiddgendufit, Cr quidftigiendum, ut ed d nobis duertatur. in primif dutem obferudndum eft,quid d nobis deus requirdt. quid tdndÃ©uult f llhsdipfum, utiuftiperfeuerentindei iuftitid,utpecdtorcspocmtentid uerum ampleihinttir-Kic unufquiftj; immobiliter oculos ftgdt,ne d ftopo ret Ute uite aberret. CduÃ©dd funt uitid,ob quÂ£ deus ddir* ciindid prouocdtur. Abfurdum ftret,imÃ periiulofimt mdldgmdtduitiofts oculis imponcre,quibus oculimaâ gis pcrdutur,qudm fanUtur. 1 td uidcdmus crnosnecoif trdrid remedid quÂ£rdmus, dd irdm dei propulfandam^ Heq; deus immittit poendx, ut proeeÃiones celebrÃªtur, aut AAiffÃ¦, dut inutilidceremonidnim opera peraganÂ» tur. Adulter repudwm mitM ddtdterio, Scortum domi

Â«IfNÃ¯ callÃ¨uiult;it,uel uxorem ducat: fÅneratorfccnori abrenunciet : iituidus obtreikitionibus canat receptui. Hicfe offert egre^ins dicendi campus de ffatu omnium , lt;juomodo tram dci in feconcitarint, proffer tim de ijs qui janÃ¤tila fua uita iram dei auertere fepof* feexifiimant. Sed quid dico^ProÃ^k non tarn probi funt,ipforum conÃientia in teÃem uoco, ut exifliment fe id poffe,etftÃmuIent.Eorumemm hypotrifis craua ritiaefl cumÃnepudore, utquosiamdepuduit,tumÃi ne Ãindo, ut quos iam nemo implcrcpoÃit. Item nihil curant facramentoru prophanationes,yii/farum eau* ponationcs, ambitus facerdotioru,quibus nee [dut nee poÃunt prlt;eeÃe.C effdtrix eorum uita z^delieata,imo ociofa fupinitas omne fludiu in hoc coUocat, utpaupe rum [udore MiMdt. EtÃ dicendÃ¼ mihi eÃet de monaÃc* rijs otioforu monachoru,quie paÃim audiunt peÃime, er prtecipue quod fuas traditionespneceptisdeipra:* firunt,ilkÃ¹i enim maiori in precio habet, quam diuina, quot horte infumcndie efjentf Nrfm in conÃjfo eÃ illos ucram doÃ¤rinam dci noÃ¼e audire, er quod peÃimu eÃ inanes jurant glorios de fuis meritis,nonfolum C hrifli nteritum annihilantes, fed etiÃ de gratia dei cotemptiin loquentes.Obticeonuncreliqua Ãagitia propter qult;e (ficutifcriptura commÃ©morÃ¢t) deus iram abundanter effudit fuperquafdÃ¢ orbes, de quibus inquam Ãagitijs hincinde rumor non incertus, fed uerus jpargitur. Ã®^on tÃeo hic,wlo emm (uiufqua perfonÃ inÃmare â QniÃÃ

emendct fc,qui aliquo federe contdculatus eR.ofinta fufterid fceleribui turn cldufd ferrdtd effent,dcfunt petentibui, res longÃ© melius fefe hdberent. Tempus fd nÃ© efpdgitdret, ut hoc peldgus mdlorum tdndem uifitd retur, ne irdm dei feueriorem qudm ulU unqudm genÂ» tes experiremur.Certegrdtifimddcoresloret.QuiS hie deniq; enumerdret, quomodo deus propter fubdoÂ» los O' iniquos indices, fint quocunq; locoru,irdfcdturl Vt tdcedm interim frdudem mercdtoru, perfidid opeÂ» rdriorum,immifericordiÃ diuitum. Pducis negotium hoc in duo diuidd, in quibus totus Chriftidnirmus conÂ» ft^it, Primo deus contendit d nobis,qucgt; nojird infide* litds ceflet:fecundo,utperfidid ergdproximu Ã© medio tolldtur.Deinfidelitdtefcribi:ur4..{Jiofe. 14. -vfque quodftrdhet mibi populus iÃ¼ei quot^ij; noncredimt mihi in omnibus fignis qua fici cordm eisf inpfdl. 77-legimus'.Cum occidereteos,quarebdntei{m,0' dilucu

I hueniebdnt dd eum,0'recorddbdtur quod deus effet ddiutor eorum,0' redemptor. O' diligebdnt deum ort (140,0 lingudfuamentiebdntur ei. Coreorumnoerdt reilum. Etidm hodie talia cotingunt. Deus in dduerfn fdltem quaritur fulfo peHore, in fequundis dute rebus minime. Hincq- dppdret quod hideum non uerÃ© quaÂ» runt, fed potius crucem ipfdm qud premuntur,ÃigiÃ¼tâ Heq; higloriam deiquarunt,fedluceUum'dliquodO quiete. Multos licet inuenire, qui uinu in copid optdnt frouenirc, quo indgis cbrietdtt indulgere poÃint

Scintus ex fcripturis quod preces infidelium hominunt nonexdudMntur,nifi ipfisinmalum. Abijce infidelity tem priuf,cy hoc tibi longÃ© utilius erit, quint multie proceÃiones, peregrindtiones, miffÃ tiones,cr ieiunid, Ã¯dcejfitt incredulity tud,Qriram dominus remittet. Hoc efi quterere regnum dei ante omnid, tunc cr reli^ qud adijciÃ«tur tibi,qult;e cy anim^ ct- corpori feruiunt. Similiter dominus edicit : Alienifiimi dbomni immifie* ricordidefiote^z^fiyncerdcharitdte omnestdmbonos quim mdlos compleÃ©limini. Eftote mifericordes,^- ui cifiim uobis mifericors erit pdter uefkr coelefiis. Quid deus dpud E/didin dicit,cum hypocritdru ieiunid,preigt; cesc^rfiriMreifiitfFrdngeefurienti pdnemtuum,cr egenos JWgos^^ indue in domu tud, tege nudu,cr tunc erumpet lux tud qudfi mune, cr fitnity tud max oneÂ« turihoc efi,omnibus numeris bedtus c^firtundtus eris, fipduperumcurdinhdbueris. Porroubi tdlis fiducie cr mifericordid ergd omnes fiierit, cr nihilominut iry dei in qud nos punit fientitur, quid turn fiiciendum ? in tolerdtid quicquid dominus immiferit firumus, cj-noÂ» ftra uolunty diuinÂ£ fubijcidtur,cyperpetuo memin^^ rimus nos indignas efiÃª tali poend, nbsp;nbsp;dicdinus cu C hri

fto : P4(cr tibi omnid pofiibilid funt, fidt uoluntds tud. lob etid imitdndus efi,qui cum dffligeretur corpore Crbonis,dixit: Sicut dominusuoluit,itdficit,fitnof tnendominibenediilum. Et cÂ«m UlichiCdcldmemus:

in Juccm.Kcff: EfjixdiÃ¤u prlt;etereamus,qui ait: Exlt; peÃ¢abo dominum quiÃcian fuam Ã domo Iacob auer tit. ^aminprimis caucndu zy fcdulÃ¶, ne domino ter* minum pra:figamus, quemadmodum Bethulienfesfr* ciebant,qtiando ab HolopherneobftderÃªtur. DicebÃ¢t enim:NiÃ dominus inquinq^diebusliberauerit,aÃ¤unf de nobis erit,et dedemus nos etnoflra. Ad quad reÃ)on dit fanikl ludilh : H ic non eA fermo, qui miÃericordii eliciat, imo magis iram or fitrorem domini prouocet. Neponatis tempus mifericordice dei,neq-proueRro iudicio conilituatis ei diem : quin potius quia dominin patiens eÃ¼ er midtte miÃericordiÂ£, humÃL4inini,s^Ã* fis lachrymis exorate ab eo ueniam peccatoru. Dicite domino : Sccundu tuam uoluntatÃ« o domine mifericof diam tuant nobis largiri digneris. Bt in huiufmodipi* tientia offiramus aÃiduas preces,no quafi deus nojtris operibusegeat,Qridper lefumChrifiuiuÃum illuigt;tgt; per cuius interceÃionem fcimus nos exaudiri. Cuius rei er uosadmoneo,adhortorqi-,fi conuenitis in unumuel adplacandum deum, uel laudandu ob exhibita beneÃ* eia per C hriftum,confiderate quid in tali congregatioÂ» ne fit omnibus pijs agendu, N e fimiles facrificidis i^ii Ãatis,qui putant fe ediquid deo dare,quu gratias donti* no agere deberÃ«t propter immenfum beneficiu in C hn Ãoexhibitum. Sedualeant himiferi cumfua lAiÃiigt; Bl am coena dominica non in hoc inÃituta eÃaC hrifio domino,utiUum iam amplius facriÃcemus,fed utme* mores

s ERM o N ON VSÂ» Â»84 Wore J fimus femel perafti beneficij incruce.Cduete ne tnerces hie extrucldtis,c^ proprium opus exmen ft do mini /Ã ciatis more impiorum, qui omnino C hrifli pup fionem annihilant, ne iram domini fuper uos crudeliÃi mam cocitetis,potius quam depeUatis, cr uobis ufu ue niatquodfilijs ifrael,qui educates arcam aduerfus Phi lifteos,operepotius pugnare uolentes quÃ mfide,idqâ non ex iujfu dominifrcientes,fed exfua bona quam uo cant intentione,ideo O' Ã^m illorum frlicem exitunt habere non potuit. Hoc exemplum O' alia huius genea ris nos omne s admoneÃ t, ne aUquid fine iuffu dei aggre diamur, quantumeunq; in Ãiccte uideatur bonum,quo amoueamusplagam Ã domino immijfam,fed potius ex ffiritu o ueritate ad dominum oremus quinosexauÂ» diturus eft.Nam dixit: Petite O' dabitur uobis.quteriÂ» te oimtenietis-.pulfate o aperietur uobis: ut ira iufti dei quam peccata noftra meriteÂ» ftrredeberent,auer^ tatur.Amengt;

ORATIO D. IO* OECOLAM padij habita anno nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;habita eÃ¼

A/fumusuiri fratres,quibufcunqititu lisdigni O obferuandiibona^efreti, multahic bona.

ieum optimum maximum fuÂ£ plebi ac htercditaticoU laturum. Aducnimus autÃ© ignari, quidnam hie jÃ¹turUi tantum habendam di/putationem quandam^ tarde,(J in ipfo Ãre abitionis noftra: artictdo,cognouimuslt; fW quibus ante rebus, planÃ© neq^ conÃabat etiam hac ipf'^ hora,id quod contra omnium dij^utantiti morem ejÃ* perj^icuum.Vnde fÃ dum quod hue nos contulerimuh nontanqua pars aliqua tragoediee, utuocant,fed/}gt;(* {latores,in ea re magiflratibus noflris honorem Cf fkmobedicntiÃ exhibituri, quibus haudiÃ¼ibenterob* temperamus in his omnibus,quÃ¦ no contra gloriÃ¢ tltb Cf utilitatem eccleÃa: pugnant.Scimus enim quod otd nis anima poteftatibus lublimioribus fubdita effe beat.ltaq; non nos armis fapiÃ«tiie huius mundiado/hX tationemfiicientibus,inftruximus,feditaitineriae^âlt;'^ ximus ,quemadmodum cateri difcipuli ludum pettiid' Tamei/i id poUicili fimus tune dominis noÃris clein^gt;^ tiÃimis,Cf adhuc pollicemur,Ã quid prtefentia noÃgt;^â^ uel omnes fortunieacuiresadueritatisficianimaniÃ^ flÃ¯itionem, nos nihil detreÃ©hturos, necpajjurosinno^ bisdeÃdcrariquippiam.Porro ÃresnonÃliciufp^o* ccjjint,quÃ m adhuc cÅpta efl,ueremur mirum in gt;no^ dum oleum operamq; noÃrum omniu perdi, nifi etnert dentur quÂ£ negleÃ©kl funt. Ante omnia enim Huldri^ chum ZuingltumueÃrum, totuirorumtamcelebriunt antagoniÃam hic uidere cupimus,abÃq; cuius pr^Ãn* tia,necueÃra jhlÃ©dida erit uiÃ©hria,neq; Ãnis ille,quegt;gt;i lautbi^

tiiuddtiÃhnjc confocdo-Mionii proems, dontini no/lrt elemetiÃimi,J^cihmt,obtitim'poterit. Ã^uem elfe in* tcIIcximiM, utfopidtur emres,agnoÃcdtur ueritds,glo riÃcetur deus,eediÃcetur proximus, quibus bonis nihil tndius uelpetere, uclcogitarepoteft homo. Defidcra* m!M dutem or rcliquorum pdgorum prd^cipuos doÃ´h* res CT prtcdicdtores, qudles Tigurini, Bernenfes, atq-aÃ¼j etiamqui udeadem quÂ£ nos, uel diuerfa picbibui annunciarÃt. Pleriq; etiam dodrina noflrM quÂ£ C hri fli c^, pdldin hmticam, abpj} fimdamento infimuld* runt.llisinquÃdbfentibus,nibilprojj!erÃ¨gcrctur.Co* gifrfte enim uiri optiini, quidfeqituMrum,fi illi abfint^ Non di(bitdmus autein quin maximis de caufs Ã¹ mdgi* firatibiiscrfendtibus fuis non inducantur ut compu* rennt. Portafis quidam etiam prohibÃ©tur. N Ã´nne illi pergent docendo crrfgendo quÂ£q;,ut antea foliti funt? unde poÃeriora prioribus peius habiturafunt, cr fu* Ãrabutur domini nofiri fuis uotis, nbsp;nbsp;non folu no auge

bitur charitas,fedeorumquiiuxta carnem agunt,(j-infirmiores,crefcet liuor,cr ira nonplacabitur,fed in* eendeturmagis, dum illi hÂ£cueli/ktaflÃ¨rentnegleÃ©kit ifti uero opprobrabut,uel ignauiam,uel arrogantiam^ etiiim fl itafit, ut nihil negligatur ab una partiu,quoti ad ueritatem afferendam conducibile: crab altera nort metus nec arrogantiaftt, feci prudentia cum uerbo dei exeufabilis. Nonfemeldutcni ufuuenit, ut ex paruis fcintillis mdgnrf orfd Jint incendia,qttie potuijjÃ¨ntpar*

KO incommoda pr^ucniri, ft untu alteri in aliqiu. re ca dat. Enimiiero omnes indigni funt quibu^ ua-itdtii lilt;x oridtur, qui dUquid corum ncgligut,quod dd ip fam mt pctrandd dttinct.VerirM thefaurui cfl, ut fcitii,projim dÃ¨ Idtcns. Prouer. Ã®. Si enim fdpicntid inuocaueris,ej | inclinaucris cor tuu prude tiie.,fi quecficris earn qudfipe cunidm,tuncintclligcs timorcm domini,crfcicntMÂ»t dci inuenics.qttdfi dicdf.Orandum eft toto cordeproft picntidabfque omni hypocrifi; quod ft fÃ¨ccrimuSyUOti compotes crimus. Eil inuenirenegocidtorem, qiiip^â^ mercibus Ulis trdnfitorijs ultramarinas nationcscurrd, qudnto mdgis ftrucns Qrfttiens ueritdtis,nihil omitted Gjiis oro diceret nos ueritdlis uel charitdtis ftudioftlÂ» qui no[umus parati dd breue iter fecedere, ut omnibus obftrudturos,Qynemoaliquidcdufdriquedt,etno.Pitt nidfruftrd fient coepta i NoÃ® fanÃ¨nSdu iudicamtts quo pdih hdc in cdufa, falud charitdte et pietdte, ftdtribus alijs dbfentibus,os noftrum dperirc ualedmus. NoÂ» enimpietds,ueritdtem ebuccinare ante eos qui iHuntU^ , cet quierant,non tarnen tdntoftudioqHtierut,utdiuitiiS â¢ hums feculi, propter quas fepe in alienis terris peridiÂ» tamur,petuntur Indizy Arabes. Quomododocere* mus,uel difcercmus utiliter,ft no illeamor eft inueitiett diucri,ut Ethnicos prtecedamus,qHi tanto ftiidioquiC^ fierunt fapientia mundi, quÂ£ teamen ftultitid eft, ft adiÃ¼ uinam iUam conftraturh.Corinth.i, iJam iUt ddgym nofophiftns cz nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;per innumerd pericula con

teft^erunt : nos uero C hriÃ¼iMi citrd peficulu, ZSquot; abfÂ» ^uelÃ¤boribus,fM{liÃim4 de rebus fanÃ¢is, inuxitne^; fruÃ©kofum coÃ¼ationÃ« negligeremiufAlif ludosfeÃ«kina tur ii:y theAtru, multaq; jirunt indigna. Ddfco autem, ueritutisluxÃtdpuduos, crfdentia dei:ilUautemqui abfunt, propter quos congregdti eftis, in tenebris uer^ fentur,feducMtq;, feduedn[ur,tdnto md^is illori/nÂ» ntifereridecetpcyeÃ³ pergere,ubiinfirmos conuenire poffiâlperdremus. QuÂ£ldus medicorum femper domi fedentium,lt;!:ytegrosnondccedentiufÂ£iÃ³nneEzcchiel Cdp-}4 rcprd:hendit pdflores qui dbiecium pecus non reducÃt, er quod perierdt-,non quÂ£runt ? Auditis domini dcÃd tres: Non quÂ£rut4nquit, ergo non quÂ£rere mdgnd cul pdefl.NonnehocerZdchdriMpdftorijhilioobijcit, Cap.it quod dereliiki non uiÃtdrit, er dij^erfum non quÂ£fief rit^Auditisiterum obijci,nonuifitdri,non quÂ£ri^ Non enim dicit,non expeibtri .Tcrrct me fupra modum px Â»Â£grduitds, quiddicit : Glddius fuperbrdchiÃ¼eius,(:y fuper oculum dextru eius. Brachiu enim cius driditdte pccabitur,^' oculus dexter eius tenebrefces obfcurdbi tur. QUd pandf nimirum Â£ternd/s tenebrds nbsp;nbsp;nbsp;dd ont

ne opus bonumÃ'igus intermindtur. Ã^uid hoc horribi lius,quid terribiliusi idinChriÃus Ã¯efus mdgifter nofler Â«0)1 imperdbdt cum dufkritdte,fed per uicos (^cdftella trdnfibdt, er relidis nondgintd nouem, quÂ£[tuit illdtn errdticdm,crbumerisÃuisrcportduit.Qjiodfuumex^ emplum iitiq; difcipulos Ã}-prÂ£dicdtores fuos obferuda

reuoliiit. OuodfanÃ¨flrcnuÃ¨cxecutifunt^c^^tottior^ bcm prlt;edicÃ¢do circuiucruf.quod nifi jidl]Ã¨nt,quid no bis parcntibusq; nojiris jÃ¹ijjÃªi miferabÃ¼tus? Sed^uid hicc reccnfeo Æ Circuibat Hercules terrain, ut mundu d tnonÃrisatq; latronibus purgaret: ctr uosgladio uerbi dei accin(ii,citra metuin cr trepidationetn, non abejji ab ho/k,fed continus conferere manum oportet, i Â«g/o* rij omnes erimus,c[uotquot cÃis, tam uos qui longÃ©ad^ ueniftis,qudm qui propÃ¨ eÃis,nifcum aduerfarqs prin cipaltbus, uel faltem attentemus aliquid agere Chri^ flianÃ¨orhumiliter. DeÃtexcufatio.PoteratCtr^^â^quot; flusÃeÃexcuÃire,^' die ere : Ego Ãlius deiprimogtn''^ tus omnis credturlt;t,in me theÃurus fciÃ«iiie orfipiÃ©ti^ dei, dignum eÃ¼ utad me concurrant conÃuant oKf nes,^ me adorent, ettamÃi non tantÂ£ miÃricordd^t tieÃcio illos aÃreero. Sed non hiec agere uoluitjcxini^ niuit Ã:mctipÃim,ÃÃ¤us Ãeruus, nonarbitratusrapinlt;i fe Ã¦qualem eÃe deo,nihil omittens quod boni paftortfÂ» nam or ad mortem crucisobediens Ã^hs Ãit â¢ 02^ nÂ«nc exeuÃatto uobis reliqua,Ã tarn grauiter pericldâ'^ tibus Ãatribus non Ãtccurratur ? QuidproÃrentult;â'^ tneditifQuid in dieiudieiÃquando redituruseÃ Cbri^ Pus,dicemM, quando lÃ¼e nos arguet, quod talentu da* tum non damns trapeziiis aduÃuram dieet: pro uobis mortuus Ãum,donaÃiritus uobis conceÃi,aK xilium meum promiÃ : uos autÃ« nuHa impediti cauÃr Ãatrem permeredemptum uiÃtaregrauatieflis !â

taÃis lune Grfuperbiitntj^ignauiam coram toto muit do nobis obijcict. IgÃ¹wr dileÃ¢ijratresjiue ueÃrayfiue abfcnÃ um cmÃu potior efl, lt;ei]uum crÃ» ut uel illos hue (fduocemus, uel aduocantesnos reijuiramus. Clumat enim Huldrichus Zuin^lius,crtdntum non lachrymis uosuocdt,crpopuluseiu5 ingenriÃimis defiderijsuos expeiht. Si qua igitur chdritdf,Ã gua uifeeru miferue tionum in uobis,fi mugnus eÃ in oculis ueÃris C hriÃus le fus, nbsp;nbsp;ut de minima loquar, Ã grutd eÃ uobis gloria

apud iKÃro5,oro per commune utilitaton reipubltctc ChriRiitn^, perq- omnia mÃ©rita lefu C bn/ft, fie agite negotiu, neÃuÃra tantum infumptu fit itineris, NuHit eritjUellucrabimini Cbrijfo nobiliÃimas dtjÃ¹ mas pro quibus antea mortuus eft, uelipfi non dubito^ egregiasferiptune interprÃ¦tationes audietis, uel fi neu trum,gloriam ueÃram coram dco nbsp;nbsp;hominibus probe

uendicabitis. Ã¯tag; non ceffate cy ipfos proceres doa minos clementiÃimos precibus fummis pulfare, ut uel loewn deligÃ¤t,cuife utriijue tutÃ´ crcdcrc uelint. C)jiid enim derit Bernai quid SanihgaÃ¼oiquid cr ScaphuÂ» ftaine de Bdfilea dicam. NoÂ» enim opinor,abfen!es ul lum ijfomm locoru,modo reliquafatis tutaftnt,detrea flntHros. CertÃ¨ ipÃ domini noÃri pradiÃ¼i, non Ãcile fiferia; Ãerint, preces a/fernari poterunt, ma ximÃ¨,fi pro ueÃra eloquentia ztrgrauitate caufam aga tij.Potcritij cÂ»iin illij pulchrÃ¨ infinuare, imÃ audaÃ©ler (iiccrc(foofÂ»jÂ»n ingenuit^tem eorum,quodlicrunlli^t

tenter diidituri (unt^nempe longÃ© aliter in rebut j^irt tualibM,lt;juÃm feeuhrribut opartere agere. 'i^am in feÂ» cularibm caufis prÃªter decorum Ãierit, ft multi fetjuÃ¤n tur unum,fi potenticres cr prelh.ntiores loco cz wt* Iitate, iinpotentioribut ac iniirioribut fe fubmittant, quÂ£ res quandam deordinationem pre fe Ãrre uidetur, Cr gencrofts animis ualde graue efl ac arduum. Poiro in fltiritualibus pulchrum efl e:yddmirabile,fi tantdfl^ fietur charitaifU t etiam mille pro una anima laborent-C hriflus enim qui pro tot millibus etiÃ iuflif.imis in cot f^eÃ³htpatrisreputatuscR, nos adiuuit. Tranfirenos eportet in angeloru formam, qui nobis frili funt adiin^ niliratorijjfiritus,licetipfl beati.Ã¯mÃ´ fl uerÃ¨ Chrifldtii fumus,quanto pluribus uirtutibus prediti, tanto mÃ¢Ã¿^ humiliabimur ad exemplum C hrijli:crtantum abejl ut infimum conculcemiis, quod etiam illiuspedibus noi fubieÃ»uri fimus.Omniaanteexperiri oportetreitK* dia^quÃ mmembroritfeilioneadmouere, Quid Ct magiflratusnoflerclementiÃ.ChriÃiani funt,C!'itlt;f* tiabili ueritatis ducunturcupiditate, ut ifla uocatio do* câ¬t,fcientes totam eorit patriÃ¤ in eos fledhtre, ne quid in bac caufa pretermittatur,non uos refluetjuon con* temnet, Spero ante fiuosnonpetiueritis,nifideusHe* Ut nobis irafei, pios dominos noflros pahna banc uobii prerepturos, priores^ petituros, utucflri uos ojficij iidmoncant. Nonpojfitm enim ignoriire,quot ex utrd* que parte piorutn lacbryme,clamorcs,prcceS}Ulclult;^

fcdt ueriUfyÃnisq-fiatemrum-,^' diÃiJioruin,lt;]uibui ttimiumiamdiuprcÃi funt. Qjiomodoillosnegligere poterut^ Supplicate igiturztruos HIk.Hoc fi non uultis fÃ cere in gratiam C hriÃ¼i ijui in coclis, quein non con^t temnetis fcio, rejÃicite ad membra eius, quee ambulant fuper terram, ad tot pioi animas, ad tot innocentia pen (hra,non folumhiec petentia per lÃ¯eluetios,fcd per uniuerfam Germaniam. Vndc dileÃ¢i Domini, uobii charitas( qute maior cÃ ceteris /Ãiritalibus donis,cuius imperiii nulli C hri/bano detreÃ³hre Iicet)nondum ojkit dit, quad in uUo uobis rejÃondeamus fratribus adhuc dbÃentibus, nbsp;nbsp;abfq^ ÃuÃ¤u agamtts,qt(od plurimofrun

Ã¢uqueat.Abfit ut noÃra negligÃªtia tantÃ¼ impediatur bonum. Atnonfolumcharitas iubet,fedetiamipÃum ueritatis jludiumnonadmittit. Nam,utdiximus,pren ciofiÃimus thefaurus eft fdentia dei cr ueritas,propter quam annunciandÃ¢ Ã¨cÅlisuenitC hriÃus. y eni t enim in hune mundu, ut iÃ¼uminet omnem hominem uenienÂ» tem in hune mundum. Et rcgnÂ«m C bri'/Ã®i cÃ,Â«f teflimo nium perbibeat ucritati.O/ficiumautem noÃrum unin cum,quo homo g'orieturMÃ¨, Ã ueritatis maxime Ãie ritparticepstidfietinagniÃ¤one leÃuChriÃ¼i,qui nobis c)l uia,ueritas,Qruita.Et h^eeÃuita icterna,ut cogno fcamus patre acÃÃum, Ioan, xq .id quod per folam ue ritatem contingit. Atquihoc donum non tarn multis contingit. Scitis enim quod multi uocatiÃnt, pauci ele ^bContemdereoportetperdtÃ©Ã®nmportÃ , Multafuht

Ã¿KX iinpediÃ¼t intrare in rcgnu ueritatis, utpote odium proxiini,gloria djjvÃ©hltio â Q^ulidmultaprtecelferut indicia,in libellisÃmoÃs, qui hincinde uolarut,(jÃlt;Â»^ alioquianimi exulcerati .OÃendit Chri^us in puera, jqucin in medio difcipuloru accedere iuÃit, qualem ejÃ oporteatdifciplinÂ£ ÃiÂ£ capaccin, ncmpe humiliutum ut pdruulum,non fublimedcfefapientem, noninubi^ aljÃ¨dibus dcditum. Nihil morentur magiftrales ej Morales tituli, qui nihil ad rem freiem : oberitueritÃ t^ inueniendÂ£ frÃus O' fuperciliu omne.HÂ£c idea loqtti^ Tnur,quia pleriq^ nos anted fuis libellis ddmnarut. ceffr nobis oipfis efl,ut illi damndtioni fuÂ£ renuneiet, O'pro frdtribus dgnofcdnt,non omnibus modis dejbegt; ratis. Ndm iÃ¯lifruÃ³his cdrms pr delude ntiam inuenien dÂ£ ueritatiSiOnon finent agnofciuel Chrifluinuelj^i mum eiustquod nospro parte noftra poUicemur. Itaqs ubiueritatistMtusfreritamor^abfitfimuiatio.AtCj'.ci (tgol Sunt qui dicant: Quiduis cognofcatur euineÃ¤Â» turq; per uerbum domini, fe non curaturos,fed flrenite inpriflinisfuisconfuetudinibus,quas eccleftÂ£ noinim l)allidt,ufqiadConciliuproueiÃ®uros. O uocemauditu grauiÃimam,Ã¶ Cpncilium miferum. Sic noninuenietur uerita^,quemadmodum neq^ ipfe Pilatus ueritatem in^ vcnit,qudmuisdeilldfoliciiÃ¨rogaret.BcnediiÃ®umellâ-inmaleuolamanimam noningredietur fdpientid,nec babitabit in corpore fubdito peccatis prudentia â Spirit tus enim fan^ts difciplinÂ£ ejfugietfrflutniO uuÃret

Jf 4 cogit Motiibuf lt;]uiefunt fiite intellcÃ³hi,^' corripie turdfupcrucnienteiniijuitdte. (Xuandiunonfuerimui abldÃ©ldtidldile,duulfidb uberibui, dicimw, nidti* dd,rcmdndd, expCLh,rcexpeckl,modicÃ¼ zy- modicu, nulhijjies^uod dominiif fudin fcicntidmdoiÃ¯uruiftt, fed ibitu)-,z^ cddetur reti-orfum,itd ut fat cofttritio,ild ldguedtio,ZT cdptio. Nc /Ã¯iniw,ordmiÂ«,Â«m' iUufores, fed toto defiderioueritdtein diligdmuiztrlt;}ult;erdinus, Zir^uentddmodu ceruuiquidefiderdtad Ãntes aqud^ rum, itdddcognofcendudominunoftrum lefumpro* peremtM .Habeth in hac re cooperdrios,ztr no{,fi quid domina nobis conceÃerit ffiritalis grdtiie communiÂ» cdndum. Verum dnte omnidrequirit charitas zsr ueÂ» ritdtisÃudiu, utdbfentiufrdtru hdbedmusrdtionÃ«,cr ut codemndtionesitlÃ¦ interim cejjÃ¨nt, donee ffiritdlm Ãiiritdlibus colldtd,uel lucem dperiÃ«tid,nos mutuu con eilidrint, ueldirimentiddd fuosremiferint : qu^duoft (ontemptd nonÃterint, non dubitamus, ut funt

lt;equiÃimd,zymdxime huic inflitutonea ceÃdrid, ita erdeo grutd, nbsp;nbsp;nobis ac

gerat apoflolof) eyafeendens in calum, dona inifitho minibus,uolenscooperariosbabere,z:xnonÃinplicit(gt;f tute Ãud omnid perÃcere.vnde dlijs ddtus jermo (apiclf tiic, alijs Ãcientiec, dlijs opituldtionis, dlijs dond tjuin^;gt; dlijs duo: quÂ£ omnid in utilitdtem ecclefuutconeejÃt itd e:jâdiÃpen[dndd funt: cuius tuntam curam babuH C hriÃus,ut nihÃ¼ teque commenddrit.ipÃt eft uined do^ mini, ipÃd eR hereditas domini, ipÃt templum dontini} ipÃd unied columbd,ipÃd j^onfd, ipÃd deniq; corpus da^ mini,propter ipÃdm Ãidit Ãanguine,inÃituit faerd/ne/t* td,mifttdpojhlos, pducis perÃeitomnid^itd ut extri d Idm nonÃitÃdlus. Ei quiiÃdm non curduerit,necuirÃ¿* nitM uirtus efl,nec mdrtyrium corona, nec eleeinoÃyud

bonumopus,necmirdculorum Ãdes fdnÃ¼imomd,nec diuinarum rerumÃcietid,Ãdpientideft. duiÃquiseniitt non amauerit illam, is nec C hriÃiim,nec alquod mein* brumeiusuerÃ¨dmduerit.QjfotquotautciÃ¼am dÃ®nant, nec ullum ex ntembris eius odtjjepo/Ãunt. Itaq; uniif* quiÃquequi feduci damnariq^nonuultjrecogitabitac o^am dahitpro tiirili illiprodeÃc, iUatn congregare, illant

ÃÃitw honeÃÃ¤re .T^unguMn bene habent membntji md lÃ¨hdbct corpus.Proindeficut olim unufqiafei; quod hu bcbatjftue durum,fiuc drgcntÃ¹,(iue linutft/iue oleum, flue aliquid dliud,con/Trebdt in tedi^cdlionÃ« tdbcrndcu lia'Ucr nos nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quod habeinus, quod uiuimus, quod

preccmur, N alioqui dijjolui, ^eÃc cunt C hriÃo, prdjht. Hocfecumexpendentes fanÃ¢t patres, muÃ®ta inÃ¢itueruntc!;fficerunt,inquo iilÃ¶s reÃ¢Ã¨ imitamur, fl etiam nunc eadein eÃ utilitas,inter aliaautein ^anÂ» niuerfaria fynodus, feniorum ecc!efid,necelfariÃ ce utiliter inflituta eÃ.Cum eniinfo'pc indiligenter uigh Ã®atum fi(erit,aÃufatanie e:^- hominu ignauia, etiam qui optimi dgrijiolium crÃâtntÂ« proÃrunt.Vnde non abfep; ÃuÃ¤u conuentus huiufmodi, in noua ifli reÃrma^ tione in ecclefqs habentur,ut dij^iciatur diligeter quan tum uel proÃciant,uel deficiant,^' quomodo Ulis conÂ» fuli Ac proJ^icj queat, quid emendandu reparÃ¤dum ue fit.Maxime autem, niÃillar,amp; utina /iÃerer, opus eÃ communi conftlio er exhortationc,ubi fides quafi tota cxtinihl efl,chdritiif refriguit,uirtus contemptd,timor dei euacuatus ,regnat malitia,praualuit hypocrifis, dominaturimmifericordia, er quafi in peccataconÃd rdnt omÂ«es. Adeoq; fimilis uidelur nobis noÃra eccleti ftagrauiterlt;egrotanti,ermortiuicina; : aut nauiquÂ£ grauiÃimis procellis rfgitdtÂ«r,cr pafiim inÃuentibus in edm d^uisy nbsp;nbsp;tÃ¼ftin (empire fwcMrrrftwfgt;

Nofo enimipfc nunccommemorare,quiegemensprei mo,fedaudielis opinorexfratribui,qtMm horrcndiiÃt ciMÃ,cies, qMtn male excipiatur uerbum or doilrinit Chrifii, qudmconailcentur facramenta,Qrquiutpdi tresobferuandi, lud^isz^lcnonibui funtcontemptioa rcj; quanta fit licentia uiuendi, tdq^ in tot annis: fid talt tumprÂ£fiiri uolo, ut quiq^ pro fuis ecclefuq; afihdio* ne mifereantur, pro qua Chriftus pafiÃ¹s eil, nihilq; in fedefideraripermittatjfiue liber tÃ¤te dicendffiuepd* tientia,fiue fiedulitate officiorum or laborum,eoqi ituf ces magna repofita efi. Nf jbo hominu metu deum con temnat,z^ talentÃ¼ recondat.Abfit ut fit inter nosCain dicens: lgt;lunquid ego cufivs fratris mei fumfvos pafio^ res,qui ut Nazanzenus ait, quafianima debetis eorpo ri ejjÃ¨, QT ut Chrifijis dicit,fdl tcrrie,cr lumen mundic Cr oculus aliorum, ut non fblum doiÃ®rina,fi:d etiantui innocÃ«tia fideles minifiros C hrifli cxhibeatis.

autem qu^e ad utilitatÃ« ecclefia-pertinent, ueraciterCT amicÃ¨ detegatis. Vos oro domini, qui ad hoc deputati, Cripfichriftiano firuore priediti,nuÃoadmonitiorii ut confido, calcare egetis, quonia tanq brachiu eflis,ct ttdeo dati proteÃ«kres, in laudem bonorum, cr in p^^ nam malorum: non defÃ tigemini audiendo, fed beneuo lis animis propter C hrifium, propter ecclefias,proptef fubditosueÃ¼ros, propter gloriam ueÃ¼ram, mifericora diam O' iuftitiÃ¢ uefiram attendite. Ecclefue enim fuid plus affliÃ«Ã®ie,qu4m uidult;e,plus dcfolatiie,qu4m pupi^i^

ft 4 uobii (Ã¹erint reUdiS, zj Hon pdternÃ¨ oiferuatie. Vosquocj; ijtti gymnaÃo, fcholte^; pneeÃ¼isjibenter Wcminrritij, tjuanâum ecclefiic debeatis, ut iuuentus 4 doiirina C hrifti non abhorreat, Ãed iHd Â«IdiMr zy-inflb tuatur . Nam er Aegyp:iumaurum, hoc e/l philofos pbiclt;e doÃ¤rinÂ£,er legum cognitio, natur teq;, aemor* borum,exhnguarum,ac hiftpriaruperitia,in tabularu conftruilione off^tur.E/hs eruos C hriftiani,unde ncc erubefeetis âjuodCbri^ianorumeft,erpro magnitua dine ingenioru ccclefiam commenda'^a habebitis. Simia liter ejui olim in mona/kriÃ, uel collegiatis ecclefijs clerici er facerdotesbabiti eili!, peculariierq; ad uoi peranereputaflts teinpliilliusquodexlapidibus e^li^ gnis eR, er cantando er legendo curam, iam oramus multo ampltus uosidoneosut liciatis,utucl aligna ex uobis utilitas nero dei templo prodeat.Quibus eft ingc ninm aptuin ad literM, ne perdant iÃ¼ud-.alij mifericors diteÃiideant,alg uel innocentia Chrifto profint, Abfit enimutÃ melioribns anocetuosEuangelifpr^edicatio: nam ad op rima guÂ£g; uos tnhortatur,fuperfÃ®itionÃ« tol lit,religionem ucram Ã¤uget.Demum er uos fubdiacoa ni, ermiAi facriÃ¼Ã¦,non ideo,guia infirior eil conditio ucftra,ideo er religionÃ¨ mbH ad uos pertinerc putetis: potejhs er debetis etiam uos tamf :dulitate mi niÃtrij, guam ettam uitce honejhte ccclefiam coninten dare. I mo omnes deum oremus,ut in hoc nobis aÃit.

mum purititÃ¢ conÃÃionis czÃdei,dn Ãt immdciiliitÃ¤,db' omuibuf efireguiredd, in ^uo dum ex corde unditimei ÃmnifyUtiqueÃiidebimm no otioÃam eÃeÃdeiv- Ab[it cmmquodquis dliter crcddt corde, t^udin profÃ¯tedtur ore. Deinde dudientur prefbyteri er eccleÃdÃie, ut in iiirtutibui hdbednt eccleftec,erlt;iuid db eis conÃl^ djÃ^ rdtur. PoflremuÃ quid figiÃ¼dtimecclefÃ¦ nomine ^ui bufddin erit indicdtÃ¼lu!n,uel etidm fufcipiendtanjCrft qui exdminddi reflent. C onÃÃioncÃdei nemo putetfu perudcud. Sciinm eniin qudles hincinde prodcdiit hbel U,dd Ãubuertedos ÃÃeri poffet eleÃ³hs,pardti. AnnoÃ moÃÃimi liheUi qui dc erroribus trinitdtis,erqui Ã¼ cdM bdpiiRis coird cociondtores icditifEt peÃimd impiot^ colloquid quÂ£ ubiq; uoldnt in conuiuqs,er ÃÃ¤tionibtiSf dc itineribus,fdtis ddmoncre nos debent,ne ilium eridie Ãsdnuis. Sed quo. muior inter nosÃt chdritds,Ãc certiui ebdritdtisÃnddmentuinÃdes communis. Si enim und Ãdcs,unusdomintis,und utiq- ecclcÃd. Age primus con Ãteor,quid corde creddtn. VnumÃmpliciÃimundtur4 dcum Ãiteor,no tres deos: Tres dutÃ« unius itdturÂ£pef^ fonds, coteternds er cod:qudlesnuturd, uirtute,dcbedÂ» titudine, in quibits nec prior necpoÃerior, nec nidior^ nee minor, ilium ÃteorprÂ£cle^lfe fecum unte ommlt;t feculd ÃcrtMndos, er proptered in ulilitdte humuni gc? neris calum, er terrdm, dc omnid quÂ£ in eisÃwt conu didiÃÃe.C umq^ homo reihis,Oâ cum liberi arbitrij pote fhte conditus dd imdginem dei, fudÃonte in peccdtuin

fgt;ro!digt;fits, ddmndtioni totum genui ftÃ³iunt obno^ xium, O' infirmdtd e^l in nobis ndtura optima dd boa num,o pro ea[ucceÃit tanta ad peccandum procliuia tds,utnifi perj^iritudeircparemur, nihiluelagamus^ uel uclimus boni. Fateor etiam deum i fcculo curam ha buiffe generis humdni,mifiÃeq; praconcs iuÃitiie, exa hortdtores ad inuocandu nomen dei ante o poft dilua uium,patriarchds. Deinde utilem ofanÃ¼a legem J^iri tu fanÂ£h nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;per Mofen dediftÃ¨, non folum itia

deis,qucgt; ad ccremonias tunc neceftaria, fed etiam noa bis utilem, turn quid ad C hriftum,tum quid legem natu rlt;e in nobis obfturata excitÃ¢t. Similiter, ut faniliÃima dei dona,prophetds amplexdmur,qui nos de Chrifto certioresftciunt. Tandern dutem in nouiÃimo tempos re,fÃ .tcor pncdiÃ©Ã®um ucrbum, hoc eft filiu dei,cdrnem fiiÃ³him efte, o humdiia ndturam diuina in undm pera fonam iunxifte, o ftiÃ³lum cfte ftatrem noftrum, ut fia iiosdei ftceret,quide ftiiritu fanilo ndtus ex uirgine Mdrid,Ãemperuirginc.Po{lueramirdculd,oÃan0{iÃi mdmdoÃ¢rinam,oposÃ®quaminftitutdfunt Ãan^Ãa cramenta,crucipxuso'uerÃ¨mortuus ftdtÃub Pilato praÃide,omninopro peccatis noftris fatisficit, pat trcmq; cÅleftÃ« nobis propitiuftcit unica conÃummata hoftid.Sepultumcorpus,animdm uero triumphafjcde inftris cr morte in confolationÃ« patrum,quibu5 haÃ«les nus cÅli ingreftus praclufus.Tertio autem die refurres xijjÃªcorpore; crpoftquam difcipulis fatisoftenditfe^

IOÂ» OECOLAMPADir repnrexijje uerÃ¨, corpus fuum Ã terra in caelum fu^u^ lit,or die quinquageÃmo miÃÃejÃiritum fanÃ¢um apo fiolisyqui uariÃ¨ iÃ¼osjÃiritualibus donis locupletauit,qucgt; idoneiÃerentadcongregandÃ¤ eccleÃam exludaisej totius mundi gentibus,in unitatem fidci,quÂ£ cÃ noÃra ZioncrUieruÃtlem Ãiiritualisper prophetas pr^di^ iln,in qua dues Ãunt qui ChriÃum uerÃ¨ conÃtetur, cr charitate ab alijs fe non diuidunt, eandem Ãynccrant Ã dem conÃtetibus,cr utanimo nonÃeparantur, itaÃytt* . bolisadh^caChriÃo facratis,fidemcharitatemq;tÂ«â flnntur,Ãue Ãub initium baptiÃno,Ãuc in proÃchicceo tta dominica.Vnde etiam remiÃio peccatorum,cy tiaruin adiones in eccleÃa, cui ad hoc daues dataÃtnt regni ccelorum,ita ut quicquid iÃ¼a liget, etiam in cocUi fit ligatum,cr quicquid foluat,etiam Ãolutum Ãt in cee^ lisiquo nomine er excommunicationÃ© ,Ã legitimeÃat, minime contemnendam, fed ualde utile eccleÃa reinem dium (i C hriÃo datum confiteor. Expech) autem bornt Ãie diem iudicij, in quo mortui refurreduri cum corpo ribus, eromnesaC hriÃo iudice fententiam acceptuh prout hicuixerimus,er fideles quorum fides per chari tatem operatafiierit,uitatn teterna ingrefÃtros. QuoÂ» rum autem fides fidsi, charitatisq^ nefeia fiierit, er int tnifericors erga membra Chridi comprobata,iÂ£temi ignis cum diabolo incendijs addicendos .Jnijs autem qua ad facrametapertinent coena dominica,confiteor tinimas noflras per fidem in morte lefu chriÃieame er

V'fanguinc lgt;a/ci,Qrigt;otari,idq; pane dominico fanÃ¼Ã¨ fommendari.iion autemcorpiu Chriftinnncuel loÂ» caliter uel dimenfiue, fedfacramentaliter adejjÃ¨, ^fic Chrifluni iierÃ¨ credentibus adeffe. Non babeo inter C brijlim dog)ndU,p(tf ros C fcri/lwnorÂ«m non Ucere baptifari, nutlo in cafu liccre iurare, magiflratum non poÃe ejje chnflianum,nece]Jdric) communia omnia Chrt/ltanis,toleranda( imagines quatprouocÃ¤tad idoa lolatriam Ã magiflratu.Damoniorum dixerim doiirit namprohibcre ciboscrniiptiaf, non doccndam libers tatcmÃ-iritus. De fanÃ©Ã®is er uirgine Maria honeÃe er honorificÃ¨loijuendutorationes tarne noÃrasutiliÃimu ejÃe conuertere ad denm per C hriÃitm leÃim, cuius glo riaquaredainomnibus.HatcmihiindubitataÃinf.con trariixm 4Mtcm doÃ³irindm ut abominobilÃ©, anatbemati zarim .Ã¯nhac fide oro f lt;tlre$, ut unanimesÃmus, er eamconfitcri nonerubefcamus. Quodfiqui Ãint qui contradicant, uel bate fitÃgt;eÂ£la babeant, certis fcriptu^i ris communiti, oramus ut indicent./^d maiorem autent unionem confiteamur Ãnguli erc,

Qjr OM ODO IN ORDINEM redigendi facrificuli uagi,D.Ioan.Oecolams padij conÃlium.

T ConÃribanturnomina omnium clericorÃ¼excoUeÂ» gijs,parocbiis,er monaflm/s.

fidriitaiis di^cnfandi Oâ ordinÃ¼di cum ftngulis pro ria da,O' utilitate ecclcfiic.

3 Priecipiaturomnibus clericisutoiediÃ¤t fuperittttt dem i, fub poena tnÃigenda iuxta rationem exceffus, 4- Similiter ne contradicant PedeUo citanti adconuo cationem,ucl ad comparendttm.

$ Qjtantum ad religionemÃuperattendens diligenter incumbat,ut fingulis diebus,finguli ad minus unam con cionem oudiant.

6 Hic difcernat,lt;juibusÃatis de temporali uiÃ¼u prent fum, o non opus labore manuum habeant, quad talei ctiam adigantur ad ledionein theologicam.

â¢7 CiuibusuerominusproÃ¼iÃum,cumeisdiÃgt;enfet,fif tarnen ut in alios ufus ecclefite, ubi commodum, depn* tentur, utputa quod ex eis eligantur Pedelli,fint elee* tnolynariÃÃnt coÃ¼eekres eleemofynÃ¦.

8 Iteminecclefia ÃtmulÃedeantuelÃent,nondijjier[ti fiue in ledionibu ^ftue concionibus.

ItemquodinledionibushabeantÃtoslibros. to itemquodcommunicÃ«toaudiantucrbuin deiiH fuis parrochtjs Ã quibus aluntur,ad minus terinannegt; alias aÃiflant Comunioni donee perficiatur, crfioput fitminifterio eorum,ne detredent.

II Itemquoddominicis diebusanteprandiuminpff rochqs aÃiflant Itbro contantes, poflprondium O pt^ hebdomadom deligant quatuor qui content, tz Quododhonejle.tÃ«uititattinet,monendifuntcÃ®e* riÃ,

co N SI LI VM. 194 hn,ut cdueantfibi iÃmilidritateextrancorum qui ajâ* uerfantur uerbo,cr minus honejiÃ¨ uiuunt,nec iUis infli tuant conuiuia,nec bojjiitio rcciigt;iant,nec perfonasfua Ãie(fhts,i;el defide,uel uita.

.1} Monendineinter fe laborent odio,fed fccrciues profequdtur charitate, fiuefrmiliaritate coUaquij, Ãue cxhibiiionercuerentite.

l^uUi tolerandi funt concubinarij, udfcortatorcs^ etianipriucnturbcneficii!,Ãnon emcndantur,Qrmoa neantur ut ducant uxores,

'lÃ QuoduxoresÃfOfinducant,IteÃnt alijsfcandalot inreligione,uita,e:^ ueflitu.

NuUi lufores tolcrandi, Ãuc pro multa,ftue para tta pecunia,maxime in publias tabernis.

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IS QuodiÂ«tr4mwrosciuitatisÂ»0firatlogosgladios^

â 10 Superattendens diligenter difcernat eos qui Ãtnt apti ad ininifleriu uerbi,ut liberentur ab alijs oneribus, 51Â«Â» iHf Ã1M J poÃint uacare Uteris.

21 OrdittciHr fcriptor qui negligenlias eorum qui in condone c^ledionibusnegligenter fehabentconfcria bant,mulckispoÃea deÃlcandas.

21 QttodÃiperattendcns quolibet tnenfe omnes cona I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uocet,^^ cxbortctiir eos ad omncm boneflatÃ«, zsquot; dein

â¢ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;b 2

Ã e redarguat^uel priudtim,uel coram alijs redaguedosÃ® Cr bcmgnÃ¨ itudidt,f quie funt aliquorum qummonilt;e, dc fgt;ro uiribus pdtrocinetur, ne omnino degieÃ©ti fint, (y concidccntur.

Â»4. lÃoncdnturut defi/hntdpdpiflicisfuperjiitioni* buSjUtpote d rdfurd^or fimÃ¼ibus.

2 Monidles qult;e dnnudx penfiones hdbent ex ittoltuÃf rqs,obligdtd: fint ddmdtutindconcioncm fubpoetu, fute mdntdtlt;c,fiue non.

2 Cduednt d choreis,Iuxu ue^iu,ludis,tidgdtioniiuft detreSbitionibusJuxtd fententid Pduliycompotdtio* nibus lt;;^c.cr conuocdri poterunt perfuperdttendetcf^ } Deqsquee nuUdfdnnudspenfioneshdbentexiÂ»ou^ fierijs, nihil incumbitfuperdttendentibus,fitie Mri,fgt;i^ tntdieresfnt.

4 SÃ quÃ¦ ntdritdtÃ¦fiterint, er dnnuM penfiones hu^ bent, uocdri poffunt per fnperdttendentem,fedfnttl^ cum mdrito,qui inÃrudtuT ne uxor einsjruÃrd uiudtdt eleemofyndecclefM.

iam inufu, abomittdtionem uocarint, ex iu/JÃ®t prouidi Senatut confcripta,(jiMm er pw* gatis auribtis in publico[cnatu curae runt prÃ¦legi anno

RwdentM, grauitate, pietateq; uiri poe triÂ£ patres, quum deus per Apoflclunt (uum Petrum prteceperit omnibus not 1 bis, ut parati fimus ad fidei noflrÂ£ Â»â¢lt;lt;Â«

tionemreddendam cuilibetpetenti,quanto magisnoi uobis,noflroreuerendo magi^atui(quibus er Ã¤lijs in rebus quid debeamus, non ignoramus) prompte fia ne^tergiuerfationerej^ondere conuenit adpropofiÂ» tdin qu^Ãionem: nempe quibufnam ex Ãtndamentis er caufis inconcionibus publicisajÃrmauerimus MiÃt fam illam papiilicam non e/Je oblationem pro tÃ¤uis crgt;nortuis,fed deteÃandam abominationem coram deo.ldcirco nos amÃ¤tes bids incredibtli gaudio aÃreit, quodhuiusrei ratioaprudentiÃimo fenatu exigitur. VifumeÃ¼igilurUterisreÃiondere. Sicubi autem non uMiturfatiscaufaeonfirmata,quanquamnihilueref ntÂ«r, pluribus alijs (habemus enim feripturÃ¤ diidnamy roborcmiÂ« noÃra.vocamur uero in Ãiem magnam int exhauÃte mifericordiie deum qui lÃ¼o ucritatis defidet rio incendit corda ueÃra,fuam in uobis gratiam auilut rum, Mt Â«0$ quemadmodicm iÃi pij reges Ezechi^ O' b Ã

Jo/iiH po/i cognitMtcrexplor(itÃueritdtÃ¨,omÂ»ibiit uiribti^ condturi, ut quici^d co Ira ordinationÃª dÃ , qttic quidcotra fittam Chrifli doiÃ®rinÃ , quicquidhumdM^ rumaduerficspraccptddeitraditionuinCquibuiirddci commoueri conÃieuit in miferos mortdÃ®es) Ã¨ medio toi Idtur, idq; qudmprimum fieri poteR ; quodddpdcent inclytie ciuitdtisBd/ilienfis, ad puroschriflianosqipo puliueftri mores Ãciet, ne,quod abfit,fianguis O'fi*P* plicium dctejiindorum peccatorum in die iudicij Ã uoa bis nofiris reihribiis requiratur, fed poiius rÃ©munÃ©raÂ« tioncm Ã deo,0' in hoc feculo laudem,Oâ gloriam non uulgaremjOrapud uefÃ®ram plebemyOnon paucosexÂ« teros recipiatis. ^Jeque enim quicquam eft quod magii principes comendet fubditisfuis, er fubditosmagisau dientesdiib) redddt,qudm uerbum or mandatumdeili berÃ¨ortutÃ´ prtedicatum,ficut lofitecap.i.fiLcileefitii dere, Nec uUa re exteri magis comouentur,quÃ m cuitt vident feriÃ´ueritatÃ«, gloriam dei, bonosq;more5pro* uehiorcoli.DominusenimcufinditciuitdtÃ«,quÂ£qult;Â£* rit gloriam eius: quas ob caufas nos non fine animi ^au dio ormagnafiducia rejfondemus ad oblatd.

Primum autemomniu tefinmur,quod nosneqfinpn blicis concionibus,ncque hocfcripto,dut loquimHr,aut feribimus contra facrofanihim Chri^ii ordinationentt Orapoflolorumorem in canicdominicÃ¦ faerdmento, ' nbsp;nbsp;nbsp;quantum in fdcris literis nobis eft trdditum : fed contra

SenatÂ« b as i lien. 19Â« ft^i/frÂ«ltionibuscutn magna ia^hira glongt; ftaÃionif domtiH noflri IcfÂ« C hriÃ¼i, atlt;]; grauifedudione ftmpli cium aduerfu! C bnÃ¯li de cxna dominica decretum,cr gpojklorum ufitm irrepferunt, cr mordicus fine fiacra fcriptura definduntur. Propterea fraude cf mendacijt per quofdam papifiicos concionatores,cralios nonnul ios,nobisc}uiueritatÃ© habemus perpÃ©tua aduerfante!, irt itulgus fpargitur,(]uod nos conemur omnia bona ope ra impedire et abolere. Hoc aduerfiarij nofiri fingut,ut cetera omnia. Nihil nobis accidere pote/lmoleftius, quant guod non fecundum uiasdomini uiuitnr.Scimus enim ex gratia dei quid quantumqi ceremoniaru C hri ftianisu file necejjariumq; fit. Et noftrumpropofituntf optimainuerbodei confeientiamunitum eÃ ffieikit,ut quod in facrameto hoc ccenlt;eoptime eÃ¼ cÅptuÃ Chri fkgt; prteceptore noftro, etiÃ bene puriÃimeq; nuÃ¼a adul terina traditione 4 nobis celebreturmeque aliter fie rent habere comperit uUus unquam. At^j prie fente dei gra tia,hoc diuini uerbi teflimonq s probabimus, qj- in nos ntinedominiiam noflras rationes profÃ¨reinus. Certuin e^enimillos omnes qui non fiolum gloriam deirejfiis Ã§iunt, curant'ue nihil pium, nihil uerum,nihilq; aliquo modo utile docere. Sic enim dicit dominus per Malawi' chiam prophetam cap.z, Ut nunc ad uos mandatu hoc Ã¼fiacerdotes: Si noaudieritis,(^finonpofiueritisfiuper cor,Â«t dÃ©fis gloriam nomini meo, dicit dominus exerci inuinttnittdinittuosmlt;(lediilionÃ«,maledicamq;benedi

fliombu! ueRrif, fÃ®cut eiiam mdledixi edtn, ^uoduos nonponitis timorÃ© meu fupcrcor-Ã¯tdcldrumeA,ttbi non prima nominit fiue gloriÃ¦ dei ratio habetur,ibi tram etmalediÃ©lionÃ© 4 deo fine dubio effÃ¨mam deus zc toteseÃ, zxignisconfumÃ©s,Deut.4:VultfuumnoinÃ© magniÃcariyCylaudari.ProptereaZiTiud^i orientes in fenfus reprobos o-iudicia corrupta inciderunt,ciuogt; niam cognouerunt deum, fed ut deum non gloriÃcauet runt, Ro.t.Dominus dicit: GloriÃ¤meam nudialijdaÂ» bo,Rfa. 4 Ã®. Summatim, cfui no quieritgloriÃ¢ eins,non Ãidio habet ut augeaticr, hic non eÃ, non loc}uitur,non uiuitexdeo,fcd e^lÃ deo anathema. Nam guicunci; non eR cum ChriÃo, nimirum ut deus glorificetiir, eil contraeum. Matth.n. CiuiÃjuisautÃ¶eÃcotradcum, illeeÃ abominatio coram domino,hoÃts eius. Pow cum carnalis homo non fit eoru quie deifuht capax, t. Cor/wtfc. 2. crcogitationes eius Ã cogitationibus dei tantum abfint, quantum cÅlum Ã terra, Rfa.ij.certÃ¨ bomo eÃ nihil minus,quantum in fc eÃ, quÃ m confcius confiliorum dei. Roti. Quis ergo poterit homini dice re quÂ£ fit uoluntai dei, quteq; uera eius fit gloria, ficut iMCte lÃ´.fcriptum eÃ^Q^od hominibuseÃ excelfuin, eÃabominatio coramdeo. Statimenim labiturÃ uero ad priuatÃ utiliiatÃ«,cr fuas inuentiones, ex qua re tdo* lolatriaetidiominationcsfolÃ«texoriri QuareSapiens Prouer. ?. dicit : Spera in dominum ex toto corde tuo, zy ne Ãdas tua ipfius fapientia,fed in omnibus uijs tuis cognofce

(ognofce earn,er ipfedirigctgrclJui tuos. lieigitur ti bi arroges fapientiÃ¤.Et DcÂ«te. u .Voj omnino nihilÃ ciatis, quemadmodum nos bodie, quod nobis ittjhm tÃ detur.QuttmobreftiiltiÃintedicitur,quicquidhogt;noÃ dat propter deunt, eÃe opus bonii,er mereatur prtetgt; mium. Si Ãc res haberet, non opus eÃet feriptura, er quiuis dbunde Ãbi fatis faperet. Atq; etiant Ã eÃet boÂ» num, quo nam modo poÃet homo certus fieri in con^ feientiaÃtaf qua fiducia poÃet uiuere deof V bi non eÃ cognitio uolutatis dei, neq; fÃes aut fides adeÃe poteft, maxime diÃicultatum er trtbulationum temporibus. Omne eniin quod non eÃ ex fide,peccatu efl.Ro.i^.. Vbipeccatum,ibieÃabominatiocoramdeo. Quum igiturinhunc modumres Ãnecontrouerfiiafehabeat, maniftflnuit domintÂ« uoluntatemfuam per prophetas, tipoÃDlos,er per C brijÃ®um ipfum,ut nos certam feien* tiam, nondubiÃ¤opinionehabeamus, quauiadeus coli debeat.Mandauit etiÃ¤ diligentiÃime legem er uerbuin fuum cuÃodirÃut neq; ad dexteram neq;finiflram decli nemus,neque addamus, nequedetrahamusquiequam. Deut.4-. Quiprophetamquemdomiuusinter fratres excitarit,no audiet,ab hoc dominus requiret. Deut.18^ Ã®^unc igitur poÃ latam legem er ueritate cognitam, loHgf grauior eÃ. Bt dominus prorfus uult

4 deo reprobatur,quanquÃ¤ opera eius in Ãieciem uide* hanturbona, quod Mokiit opimos boues uerodeoma* b S

Ãirf CZ offvm, hocq; illi eft idololatriie loco iinputit^ tum d deo. i. Reg. i y. Propterea intmjtOzlt;t ÃibiÂ» tctnea morte, quod littigerat etream contra praceptum domini,crilluduidebatur lÃtbonumopm.i.Kcg. d. Jpfum chore cum fuis deuorauit terra, t^iume.sd.vi^ debatur etiam in oculis hominu pulchru Â©f magnifcH amxnos fucus iuxtatemplucraltare dominihabertt fed domino non placebat. Deut. id.Putabatur Hierom folymis in Tophet pneclarum opus effe ma{klre o/JÃ¨Â» rendoproprios fiiios,fed quo magis putabatur,hlt;}C abominatius coram deo erat:propterea deus dicit ft neqiprxcepilJÃ¨, ncq^unquÃ cogitaffetalia. Hiere.7â Mandatum ^it tofucMagno animo ejlo z^fiduÃ¢a,id Ãcias er cu^odias omnia fecundum legem, quam tibi Mofes feruus meusprÂ£cepit:nc declines ab illa,neq;a(l dexteram,nequcadfnifram, utfilicicumfuccejfuret tuas peragas quocunq^ tendas,erne committas utliber legis huius ab ore tuo auÃratur. Rurfum apud pfaiam cap. 30 .feriptum eji contra illos qui fuas cogitatio/its eropiniones fcquuntur: Heu Ãliosinobedientes,dicit dominus,utÃxiant confdium,ey non ex me, er ordire mini telam,er non per/jtiritu meum,ut adderetis peca catum fuper peccatum.lta omnes maledidiones rcÃpilt;* ciunt obferuationem uerbi dei, er contemptu eius. Et EfiiiC . atq; Matth, is-dicit ipfe C hri/hs,quodfru* fira homines cum colant doilrina er prieceptis huma* : ms.Etin Efaiaefi feriptum, quod ctiampropter hone

SENAT. BASILIEK. Â»98 cÃ¤u/ain IudÂ£i in itlain non diccndam cjecitatein perueo. Ilfrint. CertÃ¨ tam beneÃbifpfis Ãtperbi lÃ¼i placuerunt in fuis conÃitutionibus crinuentionibus,ut Chriflunt propter ipfas contempferint, oderint er oedderint tan dem.Hoc paulo fufus apud uos optimi fimulq; fapien* tiÃimi fenatores diximus, quando^uidem nos certÃ´ f:i mus (luod noÃ¼ri aduerfari/inBiblicis feripturis non, unamliterampro fuacaufahabeant, nec etiam ullant jjteciem. Ã®iamnosueremur,queinadmodumhaÃ¢cnus, contra ueftrum fenatufconfultum,longos ufus,patres,, er ut loquuntur, ecclefiÂ£ ordinationes fimplici popuh pr^dicauerut, ita etiam iam conaturos,quod dominus prohibeat, ueÃramfapientia cz pietatem d uerbo dei, aut faltem Ã gloria dei uera er Ãudip diuini uerbi dedu. cere erfrfdnare. AufiÃerunt aduerfarq dtcere C hri Ãtim er apoÃolos dus multa docuiffe, quÂ£ Uteris facris commiffanonfint,utloan.zi. z.TheÃa.z. itemChrb flum dixiffe, tum no potuiÃe Ãrre difcipulos,Ioan.i6. iUud hic refiÃ¼ere non efl opus. Hoc caiullu contra ferU ptura; fententia poteÃ e/^ occafio er caufa maximos, rum errorum. Naminhunemodum omniamendacia, er h^refespoÃent flabiliri,er de omnibus pojfet did: Quanquam feriptum non Ãt, tarnen apoÃoli illud do* cuerunt uiua uoce. Sequerctur quoque,quod facra feri pturanon ejjct integra er perÃ^kt, quodeÃ blaffheÂ» fancTum. Sicenimtotumdogma Ãdei tioÃftc m nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nowetgr. Nlt;lt;)W comprahenfeft

DE MISSA, AD ttbunde fatisin facra fcripturaquicquidncceffanue^ fidcli homini adfalutÃ«. Nfcpropterea confecjuens erit ueram ecclefiam tot annos erralJe, Ãciit ab ilUs dicitun Potuit ne ecclefia tandiu errare ? Hic eft animaduerten dum,ut ecclefia probetur an uerbÃ¼ domini habeat:non econtrauerbumdominiperccclefiam ipfam,anmulti aut pauci uerbo crediderint in ecclefia. ipfa ecclefia Â»4 ta eft ex uerbo domini, cr per iierbum dei cognofcitur anuerÃ¨ chri^iana fit. Nam fieÃ¼ Chriftiana,nullatn idiam uocem audit cjuÃ m C hri/li fui pafloris c^ftonft, loan.io.guÃ uocÃ©ei fcilicet ecclefixapoftcliannucia runt.imÃ´ fi angelus Ã¨ cÅlo ueniret,et aliud doceret,aM themaeffet.Gal. t. S/ nosfeÃ«latores ctamatoresfumiif doiUrinteChri^, gt difcipuli eiut,ioan.8.nec nos ex* cludemur Ã uera ecclefia guandiu tenuerimu^uerbunt dei-.guiautem fance Chriftidoilrina: non obtempÃ©rÃ¢t, hic eft fuperbui Grftftu turgidus, gt nihil omnino ftit. i.Thimo.6. Ciuomodo igitur nefciÃ©tes,nos ueram rdi gionem GT ueram dei cultiarÃ¢ docerentf Propter hiK caufas confidimus,ueftrlt;e fapientU gt pietatis fenatus confultumratum manfurum. I ta nobis eritcertiÃimu, fl MiftÃ celebrabitur ficut haÃ«Ã®entis, non poffe cum uer bodeiuBo modo coniungi,fedilli contrariamejfe,ut guod maxime, ita erit Riijfa iÃ¼d diabolica idololatria, Grdeteftanda abominatio contra dominum,propter guam nos meritÃ´ in inexorabiJem iram dei caderemu^gt; Hoc probabimus zjchcrum Ãciemus duobiis modis.

PrimOyCjuodufuspapiÃ®licteMi/JÃ®e nihil prorfitscomÂ« inuncMt Ãmik h^ibetcumcÅna dominicdÃ Chriilo injhtuta, zy pugnat non minus ^uÃ m album cz Â«igrÂ«: ^uare Â«o minusgrauiter lt;juÃ m Achas peccauerut, qui altaread fimilitudinÃ«illiin Damafco fielt Hierofoly* mis,craltare dei cx templo eiecit, ut Reg. i6. i fd ilh ue rum ufum coenlt;Â£ dominicie 4 C hrifto ordinatu reliquea runt, nbsp;nbsp;in locum eius Miffam adornarunt ex fuis ftulÂ»

fis opinionibus. Hoc Â«oÂ« potefl non efji magna er bla ffgt;hema abominatio coram deo. Secudo conuincemus ex eiTore eoraw, quod Miffm oblatione er pro uiuis ermortuis fatis/Ã iÃ®ionemuoeant, effe horrendam abo minationem.Porro fi ipfa lAiffa effet Ã Chrijb inÃitu^ ta, quodnullo modoeAuerum, tarnen perabufusillot rum redderetur blafphcmia er maxima abominatio co ramdeo. liamquodre{lumeA,reAÃ¨ debemusfequi. Deut.iS. Primumomnium confiderabimusÃrmant er ratione Chrifli in conflitueda ccena fanibl, ez dein ceps cS/iremus ipfum abufum ad ueritatem. Hlt;ec auÂ» tem omnia ex Euangeli/lis erdiuo Paulo difeere debeÂ» mus,ernufquam alibi. Ndm hoc eflinconÃfjo, quod uera er omni laude pradicÃ¤da M nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uocant,Ã C fcrt

jfo in ultima coena antequam paterclur efl inflituta,er difertÃ¨optimeq;utordtnata,ab EuangeliÃiser S.Pau lo deferipta. IpfamconflitutionÃ«dominicte coente deÂ» feribit Euangeli/ht S. Lucas cap.22.hisuerbistEt cum effet tempus accubuit,tÃ¿- dwdecim apofkli cum eo,et

DE MISSA, AD 'aitiÃ¼is'.DcfideriodcfiderMihocpafchamittKiuciireiio Ã¼fcumMequÃ¤patiitr .Dicomirauobis,pofihdcnon cddm ultra exeo donee compleaturinregno dci.Et lt;nbsp;accepto poculo,gratis egit,Qrdixit:Accipitâ¬ hoc,^}' diuiditc inter uos, Dico cnim uobis, me non bibiturunt de fru^hi uitis,donec rcgnuin dei ueniat. Et accepta pa necumgratioi egiffettÃegitac dÃ©dit eis,dicens:Eoc eA corpus meum quod pro uobis datur, hoc Ãcitein meimemoriam. Similiter er poculum poftquÃ¤ canaÂ» Mtydicem : Hocpoculu nouum tefamentu perfdUgiih nein meit,quipro uobis effundetur, Ho'c S. Lucafunt uerba. Alij Euangelifla candem Ãribunt fenteniiÃ¤t quibufdam uerbis mutatis. tgt;!am S .Matthieus cap.i^-dicit de calice : Bibite ex hoc omnes. Hie eft enimÃn^ guis meus noui te^amenti, qui pro multis effundetur inremiÃione peccatorÃ¼. Dinus Marcus uero cap. inquif.Biberunt omnes ex hoc,fcilicetcaliee. S .Paulat inprioreadCorinth. n. cap.interprietaluruerbadoa mini, dicens : Hoc Ãcite quotieÃeunq^ biberitis in met cominemorationÃ«. Qjioticfcunqi enim comederitispa nein hunc, er de poculo hoc biberitis, mortem dÃ¤mmt annuncietis doneeuenerit. Probetaute homo feipfimtgt; er Ãc de pane iÃ¼oedat,i^de poculo illo bibat. S.loaii. htÃ¤us facramÃ«ti conflitutionÃ« non deÃeribit, Ãed Ã capm tei3.uÃqiadi8.docetquomodoC hriÃus uÃus Ãit cacna, quidqÃn eaÃcerit, nimirum quodlauit diÃeipulis Ãitii pedes, quod orationÃ« ad eos habuit, pnccepit charitaÂ» tein

SENAT. BASILIEN^ *oo tem,ad patientiam adhortatuseR, roburfidÃ¤ iti deunt Ulis addidit.Ã¯nprimis autcm Ã¯udam proditorem reprie henditjCrorauit patrÃ« pro futs difdpulis. Diuus Pait^t lusinprima Â«d Corinth.to. cap^idt : i^osmulti fu^ mus unus partis, er ttnum corpus, quando uniuspanis participes fumus. Euangelifta; etiam affirmÃ¢t dominu hymnodii^fan^liÃimÃ¤fuamccenamfiniutfjÃ¨. inuer iis iam prdedi{lis,totius propofiti negotij fumma et fiin damentum efl. Quando autem dominus dicit loan.f. Scrutamini fcriptttras, conabimtlrquamdiIigentiÃimÃª facram confuiereferipturÃ¢, er Ãnc coUigere quonain modo debeatcÅnadominiagi,t(treÃ¢Ã¨ celebretur.Pof fumus autem totam rem propofitam in quatuor parÂ» tesdiflribuere . Primo qult;edam communiafunt minif flrantibus,eraccipicntibusfacramÃ©ta. Secundo fingtt latim quatdam funt miniflrorum quos presbyteros uot cant .TertiofuntquatdÃ¢peculiaria accipientiufacra^ menta. Ciuarto quardam in ipfis facramentis funt ad^i uertÃ«da-Itaordinefingulaexpendemus. Inprimolo co,de uero ufu cxnÂ£ domini uidebimus, quod officium fit inecclefta miniflrantis er aedpientis, hocefi preffi iyteri,er popiili.ln coena enim dominica C hriffiis fiiit ceu miniÃer er presbyter,er duodecim difcipuli erant communicantes er populus.Hoe loco S.Lucas fcribitz Poftquam horauenit, accubuitChriflus, er duodecim difcipuli : ut nobis effiet exemplum in quo difceremus, quod in ecelefia C hriÃi omnia debent cum decore cror

Jine Ãeri.i. C orinth .i4..Niimcrlocucrfeinpusoh feruatdhicuidcmus: quad tarnen non fic debet intelli* gi,ut rclinguentes uerum gcnuinum^ intelleÃ©Ã¯um, nil dam fequamur liter am. Namdocemurutquamcom* modiÃimo modo er ordine utamur. Hicc bora bieq^ in menfaaccubitus erant iHisbicquamaptiÃimaaddiui^ num illud opus, er graciarum ailionem, partim quoi paftbalem agnum debebant ueÃperi comedere, partim quod appropinquabat nox paÃionis C hrtfli. Sei nobif tempus anteprandiii idoneum magis efl.EÃ etiim mii tismodiscommodius Ãantem populumquam fedetttÃ© facramenta accipere, quam in tanta multitudine Ãede^ re,erfacrametacircunÃrre. Sicutetiam maiorcotn moditas eÃ ut panis antea fit ÃuÃratim ÃaÃ¤us, quÃ m fi in dando Ãangeretur.Vtfemel dicam, Euangelifla in externisiÃ¼isnoaliquidmandare,erprÂ£cepto fb^tue^ re, fed nobis boneÃu ordinem commÃ«dare uoluit, aliof qui impoÃibile efÃet ut in bunc modum ad arnuÃim om nia fiÃ¨rent. Uac enim rationc non plures quÃ m duodeÂ» cimfimul pofÃent communicare,er'abuno cogeren* tur accipere : item tantu ueÃieri neceffum effet doittini cam cÅnam celebrari. Hic fecundo Cbri/lus cum difeipulis fuismanducauit pafchalÃ« tllum agnum,amp; renunciauit corporali cibo, ez potui, cum dicit fepoÃ non manducaturu de illo donee impleaturin regno deigt; Etinfequentibus dixit, fc non amplius bibiturudefu (biuitis, donee ueniat regnum dei,utnos^doceret, ne qunerere*

SENAT, BASILIEN, Â»o* 5Mlt;O'crmtM cattant carndlem, ad implendu uetttrent, Â«cg- iÂ« poÃtru effÃ¨muf addiili iudaicis cereinonijs figuriitrcrumuerarii uinbrii,fed utgrati cum rum dÃ¼iotte inÃiirituali ifto cibo, uerbti er promiÃiot ties dei in fide non fi^ appviehenderemus. Tcrfio, debent er miniftri er communicates menÃe domini in cbdritdteconuenire,er uerÃ¨mutuÃ´ chdritdtem te/lnri^ De Chrijio dicit ioannes, quod Ãuos ddfinem ufij; dites xerit : er commiÃit illii etiam mutuÃ¤ charitate/ummo fludio. Et Â«oj omnes in und ecclefid congregdti, unius corporis ejfi membra exifiimare debemuS) pro corpos reinqudmfiiiritUdliyUerÃ¨fidtresperChriÃum. Multi unum corpus fumui,qudndo pdrticipes fumus unius pa nis t.Corinth.to. Ciudrto,ielt;]uumeR^nifidliquilt;i tndgni momÃ«ti urgedt,ut ex omnibus nobis alius aliunt ddfinem expeÃ¢et, erperfeueremus in communi oras tione unanimiter ddfinem. Solus tudas d coena in fuant maximdm pemiciem abift ante dlios.S. Paulus feribitt Tratres quando conuenitis ad manducandu,alius aliunt expeÃ¤et:fiquisautemefurit,domicomeddt. S.Mats thÂ£us er S.Mdfcus dicunt : Et cum hymnum cecinifs fent,cxierunt in montem oliuarum. NÂ«Â»c uidebimus feorfumquodolficium fitminiftroerdifiienfdtori my fieriorum dei .HuiusfiinÃ³lionem er officium in C hrifto fxemplaricognofcemus. Et hicquiedam diligenter no tandaÃunt, Primum,Chriftus dedit feipfum omnibus fuis difeipulis er miniflrisppotiÃimum concionatoris

iu! per exemplu ijuod Im'u pedes, docitit ittosut elfet^ bumileStCrad miniflrandu omnib .prompti or paratt* Secundo, ChriÃus Ãudio ordeindujiru omneextem4 pompÃ¹uitauit, quo nobis fublimiorainculcaret. Pro* ptereaetium poÃquÃlauiteorumpedes, iteruaccedes ad menldm,fuM folitas ueÃes induit(tit fcribit loaH' 'tct docuithoc exemplo, quod etiam eius difcipuH mint* flri ue prcecipua curare debent. Tertio, C hriÃus dill genter Euangelium dnnunciauit,ddmonuitcobiiir* gduit ludam : charitatÃ«, patientiam, cr ÃduroruÃ'tt^ docuit,idq- adeo apertis uerbis,ut difcipuli dixerint, Ecceidtnnon loquerisin parabolis. Qult;ffto,Chri* flusegitgratids antequi difeipulis fcto-amcnta trddi* derit,adhortatus difcipulosad meditandam annun* ciandumfuampaÃione. Ãiuinto,chriflusinÃnep4 trem magno ajfli^ inuocauit,c:r- pro omnibus creden tibuspatrem orauit.Ã¯oan. 17. 1Â« tertio loco iam didb cernimus quid difcipuli er ccenÂ£ domini commutican tes egerint. Kagna attentione uerbumcrdoÃ¤ritum ChriÃiMdiueriit, zj obedienterfacramentapanis (T wnifumpferunt, ficut fanclits Marcus dicit : Bibcrunt omnes: hisuerbisnemoexcipitur. C^uartoloco fii^ pradidh coUigimus ex quibusfacrainentÃ¼ effleitur, nit mirum materia cruerbo. Sine dubio enim ubi horum alterum deeÃ, facramentu nuUo modo eÃepoteÃ. Pof rÃ ChriflusuerÃ¨materialiterpanem ztouinumaccepit, VinufuinfacramÃ«tielegit,necnoslegimusaquamaut

VUM dut aliud quicquÃ C hriflum accepijje. Et ipfe elii dixit h^c uerba: Hoc cfl corpus tneuin quod pro uobis tradetur, nbsp;nbsp;hie calix eÃ¼ nouum teftamentum infant*

f;uinc meo, qui pro uobis effundetur. Per quÂ£ uer^ ba pants O' uinum fiunt facramÃ«ta cz facrofanÃ«kt fi^ ^na corporis o fanguinis Chrifli. Atq; ha:c uerba noÂ» bis jjJrrMUt UtiÃimi euan^elif promiÃiones, quasÃifiÂ» de uera appriehÃ«dimus, manducantus in j^ritu f^iritua litercarncmofinguinem ChriÃi, op^ hocuitant confequimur Â£ternÃ . Et nobis efl hoc facramentu ceu liters teflumenti, quÂ£ magna promittut,munitie duo* bus ftgillis,quÂ£ debent ilheflao integra manere. Si ilia omnia utenumerata funt obferuarenturo expri* merentur,elJetuerus ufliscÅnlt;e domini,crefletuerÃ¨ fanÃ«ÃA,ut uocat,Mifla,quam glorificatus deusrefpice* ret,0'pojflt nobis efli maximorum bonorum caufa. lUa perfidem ergadeum, per charitatÃ« ergd proximii nospoflet flrmare.Hic nuÃ¼us locus feditioni inobedien tuq;pofl'etreltÃ¢usefle,imÃ´potiushicpatientia,pax, unanimitÃ©s,regnarcnt.ContrahancdoÃ¼rinÃ nihilpo* tefl ex facris Uteris Ã^tui aut probari, nam efl ex prin* cipifloflindamentis folidiÃimis duihi: omnia cnint refirt ad fidem o charitatem,per qu^funt omnes doÂ« Ã«irina probÃ¢dÃ©,iubentibus S. Paulo i, Tim.t. er S. loanne firme per totam epiflulam. Ex aduerfo uide* turfiirtaÃispojfirej^oderi ; quot;VerumquidÃ«effÃ¨iliaque djximus,non poflÃ¨ reprtehendere quenquain,Ãedopor

tere etiam cum iBo probatoufuaÃ®idf ceremottM con* iungere,quemadmodum hadenuf in ufu Ãtcrunt :ficlo turn negotium maiore IttudeÃre dignum. Rel}gt;ondef rnui, etiam fi ccremoniÂ£ iÃ¼lt;e ab hominibut excogitatÂ£ additÂ£ omiÃtc Ãferint, nihil reÃrt.Netj; uerÃ¨Chri^ fiianum ofjvndent ilia reie Ã³h, cadelarum incenfio, Ã* migationes,pulfus, apparatus alturium, prieciofeGquot; artiÃciofc imagines,uariÂ£ piÃ©hirÂ£,ferici,nitentesp'iif ni,reliquiiefan{hru,muÃcainftrumenta,Ãguratieclt;df tiones,atlt;ji id genus alia qtue no a;dificÃ¤t animos hona* num ad pietatis,Ãdei,et charitatis incrementiiÃcnt Ã* Paulus dicit : Corporalis exercitatioparum e^ utHi^' Jmo potius cum iÃa externa in magno locofunt,et mof dicus dcÃnduntur,fit Ãcut haÃ¢enus experti Ãmus, td iHa dei prÃ¦cepta fides,animi humilitas,chariM,GâK^ bl miniÃerium in inÃmo loco habeantur. Sed ilia nerd quÂ£ deo placent bona,per uerbum dominipr^di* cata, ad pietatem zy iuÃitiam incredibiliterÃciunt. St multitudoceremoniarum deoplacuijfet, cr nobis uti* les ad probitatem uitÂ£ iudicauilÃt, fine dubio C hriÃtf Â£terna fapientiadeinos docuiifeteas,illis(i; efientufi apofloli,S.Paul. quoq;effufiuseaslaudauijfet. SidetfS magniÃca fua, magnificis ccremonijsuoluiffÃ¨t cÃ©lÃ©bra ri,in initio ecclefiÂ£ quammagnificetiÃime propofidÃ fuif et,Ãcut ÃÃ¤umeÃinconfccrationetcmpli Salomo nis Hierofolymis,ubioues O'boues multi maÃ©bbaitÂ» tur, o magna tiis argenti o auri impendebatiir,^'-

Rfg 8. itentinconfecTiitioiK Aaronif fummi fdccr^ dotis,Crinoirnancllt;i area foederis. Hicc, ft uoluiffet dcus,in priinordijs ecclef.Â£ midtitudo emmoniaru tuÂ» rÃ¨ejfetinflituta-i^unc ChriRusnosmaioribus rebui occupari uoluit, crpotnpÃ¤ ilLtnt WdgÂ» terrenÃ¤ qiMtÂ» cÅlcÃ¼Ã« negligit. CcremoniÂ« Ãbe nihil dlud funt quitnt figtfrÂ£,quÂ£ unibrd fudueritatÃ«apud imperitosobfeut rant,idcirco nulbt potior uid O' ratio eÃ¼ cÅnÂ£ dorniti nicÂ£ habÃ«dÂ£,atlt;j;fimplex Ãbt Ã Chrijkiudicata. Aut C hriÃus nobis non placet,cum modus eins nobis dijfli^ cet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cum fimplicem ilium in lordane modunt

lauandi contempfijÃ¨t, manfit leprofus:poftquÃ¢ autent lauit fimplici animo,fanatus e/t,4.Rfg. s â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fa

pientiainrebus diuinisÃultitiaeft.i.Corinth.z.Cani ilUmdominiclnott po/fumus puriuscelebrare, quant Cbri^li, dpojblorMiJig' ufumquamdiligentiÃimetmia tando. E-Ã enim certa impolhira,quod homines fine ait toritate facrarum fcripturarum addiderunt, o deinde afcribuntÃiiritui fanÃ¤o quod ordinarii. Qua eft feme ritas,quod homines fuafomniaftiritui fanÃ©h aferibÃ¼t! Oportet ne ftntim ftiritumfanÃ¢um ftntuifte, ubiunus al ter, aut etiam plures epifeopi conueniunt ? Opor tcbdt probare an eorum decreta,Ã hrifli doÃ«lrinÂ£ fint cotijÃ¨ufaned, anftdem cz charitatem prouehant.ftcfi cilc poftÃ¨teognofei, quod ffiritus fanchisbuiusgcnee risconftilutionum autorejfet. Pwtdre autemoffteium f^iritusfanUi effe,ordinÃ¤re fuperftitiofas nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cure

notttM, eR hlaÃ^hcmi^ Ãmile. CiÃ¿ijjiiritus fditHi M* turam exfdcrii Uteris cognolcunt,ij optime [dunt f^iri tum fanilum non tarn pueriliu er fuperudcud prdcb pere,quemadmoduinmultisConcilijsÃ,0himeÃ. Spi rituifanÃ¤usno renouÃ¢tumbrM imperfidÃ¦ ueteriile^ gis,nec imponit humeris Chrifttanoruin iugum lUud, quod necpdtresportdrepotuerut,Adx).i$. t^eccjuif^ ^uamnouum uinum mittit in utres ueteres,nequetiy luidjfuitnoui pdnni aljumentum inueRemuctcrein, Utdtth.^.ficutaduerfarij non fine bla/})hcmid Ãeere fÃiritum fdnibiindudentdffirmdre,cum contrdcbri* fiidndin libertdtem, prÃªter domini ordindtionem res ceremonidsjhtuunt,z^prd:cipiunt. J^uncfÃ¼iscld rÃ¨diximusquomodo ChriÃusufum fdcrdmenti huim docuerit,erordindiierit. Nunc uenidmusdd Milfm Ã¤ldm pdpiÃicdm, qudin compdremus ccenic domini, id^ ordine quo in fuperioribus fumus uÃ. 'Primunt dperiemus dbufum iuxtdprimum drticulunoÃru,qui continebdtqucendmÃindio fit cum diÃjenfdtorÃ¼, tunt communicdntiu fdcrdmentd.Hoc loco eÃprimus error pdpijlarum conÃtfionii,non quod dut tempore er loco conferudndis peccent,fed quod nulldm rdtionÃ© habent cbriflidnx libertdtis,qudm C hriÃus fuo fdnguine db ini tnico dfferuit, er prÂ£ceptorum Idqticos neÃ©hint in ex^ ternis,nempe ue/libus,un{iione, qudddm fuperÃitiofto re duriciddri conÃÃione, er dlijs hoc genus innumerdi bilibus.N(imutricp,miniÃrdntesercommunicdtesgrd tiitcr

niterpeccarc fei}utdnt,(ic}uidpiÃ omilÃ¨rint humdtu^ Â»â Â«m conflitutionÃ¼, ej- uendicant nomine boni ordinii, cKtti maior nitÃ¯l j poÃitejjc coamp;fio, quim canÃ¢ domini dUigdre dd huiufmodi pneceptd bowirtHin, zj fendre cogÃ©rÃ© in extern^, in quitus C hriÃits edm litgt;frlt;Â«n uo^ luit.GrduiusmultÃ putantdelirium,fidliquis quidpii omiferitinexternis bominum inuentis,qudm fcortdri, ludere,potdreimmodicÃ¨,bldj}ihemdre,crdlidcrimind tiephdndd committere. Condemndnt etidm hdrefeos qui nonper omnid cam ipfis ceremonies fimilibus utuit tur,nihilq;ommno Chriftiordindtio efldpudiÃosdbp q}ie ab homtnibits inuentis ceremonifS. Qu! igitur non pote/Ã® eÃe non deteflundd abomindtio, in hnnc ma duin chriflianÃ¢ libenatem deturbdretqu^efiilbefd md^ neret,dd ucÃcs crfimilia conniuere poÃemus. Spiritui fdnchis confÃ¹fionÃ« nuHo modo iuudt. Ã®Jdcultus dei uea rus, nec tcmpori,ncc Ioco,nec pcrfonis feruÃ¼iter dÃriÂ» ihis e(l. Chdritdi in d-diÃcdtione proxtmidebet in iÃ¼is rebusomnesecclefidsregere. Nunquu^dbucinoraniÂ« bus ecclcfqsquie C hriÃtim proÃÃiefunt, fuit unus cere ntoniarum modus, confenfus .CiffarCaroluseiia Â«ominis primus condtus efl quidem,fcd eÃicerc non po tuit.N dm fÃ»t contrd deum,propterea no potuitÃnbiÂ« lin. Sidutemcogeremur hidufmoiÃ¼ pratceptd bomiÂ» num conferiwrf, qux ncc ddÃdan, nec charitdtemfi^ ciunt, putdreinur ijgitum illuin pdfchdlÃ« Â«ottdummjFÂ» ducdÃe, hoc eft,m4ior4itt diuiwj rebw oBcrlt;lt; Â«oWk

Tud^is unguam imponerentur, ijuoJ efl alomi^ à¥¤ nubile deo. SicÃ¤utem cos Ãcere,probant uefks,zy multÂ£ ccremoniie,quM mutuauerunt 4 Ã¯udÂ£is,ut infe^ quentibusdpparebit. Ã¯temubicontcmptuseR proxi^ ntornin qui in Chriflum credut, c^rpetunt incorpordft per charitdtem C hriilo, excluduntur dutem db eccle* fid, idq; folum propter qudfddm ceremonidf, dtque [le peccdtur in chdritdtem,quÂ£ potiÃimum debet in cxM domini exerceri: ubi dut chdritdf non eÃ, nec efÃe eeclc fidchriflidnd poteÃ,Ãtq; fictotdiÃ¼d eccleÃdcuntfid Mifjddbontindtio cor dm deo :neque deus dudit ordÂ» tioneseius congregdtionis,ceu qui propter fudmin^ uididm, er odium, mdnibus fdnguineplenis (dcrado^ mini decedere non dubitdntEfdia t, Summatim pi'iâ* pta-chriflidndm libertdtem oppreÃdm, ceremonidsi^ iuddicÃ¨ multiplicdtdSjpropterq; nuÃ¼dm chriÃidna: chd ritdtis rdtionem hdbitdm,MiÃd eÃ,Ã uUd res,dboininii bilisdeo. S. Pdutusdd Gdld. 4.. erS. cdp.ddhortdtiif noSjUt in libertdte perfeuercmus, er fub iugum feruitK tis dud nos nonpdtidmur : loquitur dutem de conÃienÂ» tid.Uemz.corinth.t3âdocemur, omnid operdfinechd ritdte ChriÃiinutilid eÃe. Nunc uenidmus dd pecut lidres miniÃrorumdbuÃus. Noeprimum Ãtemuringe nue,quod qudnqudm miniÃri fdcrumentoru inepti, er apud deum reprobi Ãnt, nihilominus tdmen fdcramenÂ» id nidnent fdcrdmentd,propter uerbi miniÃeriu er oÃi eium- Hoc dutem non diÃimulabimus, qnod uirtus fdcrd*

SENATÂ» BASILIEK. *05 fâ(â^Mtentorumnonutrobiq;fimilKftt,tKcpariterJ^it ritum fanÃ³Ã¯um operari,quando aliquis facramentu ac^ cipitab aperte impio,cr impudÃ«te peccatore, uel cum accipit Ã pio er ucrÃ¨ C hriftiano. Sacramentu quidem adefl, fed abeft uirtus er gratia. Nlt;tin qui peccat, ey-qui consentit peceÃ¢ti, lt;equalespeenat dabunt, Rom.t. Zmptores er uenditores columbarum utriq; eifcicban twr Luc.i?. itaetiamutriq- eruntrei corporis erÃtÂ»Â» guinisChrifti i. Corinth.n. DiJ^cnfatorfacramcntoa rum non poteR culpa uac4re,quando indignÃ© eatraa ^t,fineq; dubio minifltriÃ¼eius efideoabominabik. Si aliud nihil eÃet peius apud papifins propter quod MijjÃ eorum efi abominatio coram deo, inÃmaret er impur Ã redderet earn tarnen uitafacrificidoru. QmoJ Kiffdin uolunt ejje fanilum, deo acceptum, er utile ui uisermortuis opus, qualifeunq; fitminiÃn perfona, ex quoferiptura loco probabÃ¼t tJuUu certe habend Quoinodo poteÃ mortuus mortuo Ãibueniref autpeca catorempeccator, quemodo poteÃ iuÃumÃcere^ Sf4 quid per iÃ¼os apud deum effici poÃit,quilibet ex hoc poteÃ colligere,quodpeccatum deo non placet, omne quodex ÃdenoneÃ,pcccatumeÃ Rom.t^.Itanecefa farii) fÃ¨quituriUorunt NliÃameÃe pecccatum, er per hocabominationeminoculisdei.Propterea deincept (onÃderabimus quÂ£ ojÃcia ChriÃus mini Aris er dia f^nfatoribus facramentoru comiferit fuoipÃus exent plo. C hriÃus lauans pedes difcipuloru, uoluit wniiw c i

re,Ul fÃ¨ fnini^ri uerbi uel fdcramentorum non maiores exiflimiffentitUsquibunniniftranl. Quemadmodum Petrus guoq; faibitcap.f.primÃ¦ epijblie,prcsbytef rosoportereejjeexempldriagregif. Apuddeumenim fuperbid eÃ abotnindtio in pnmis mjgnd. Chriflo cru^ ciÃxo, ÃAtt tumidi ferui Â»on poffunt pldcere. Sed ttbi eÃ locus humilitdti reliÃ³his dpud illos i ipÃs tonÃu* riU,quds coronds uoluntuocdri, infidds,bdculosiÃ¼os df genteos,durcosdnnulos epiÃoporum,diqi dlid ueliunt orndmentd, dhjs aÃmddd relinquimus. Ccrte nuUd ex parte ChriÃiueÃd^us fimiliafunt, ncc commemordM tymrmoria paÃianis ChriAireÃ¤e poteÃfieriintdtn precioÃs er pluCquam regijs ueÃibus : Udm drgentunt er durum in paÃione C hrifti uiÃd non Ãunt,etidmÃÃea cioÃinvm prlt;etextum myÃicte interprietdtionis conÃit gerent. S.Petrus in nobiliortbus mulieribusiÃ¼umlu^ xumpreciofdrum ueÃium delicdtum non tulit. Necila hrum cordis fuperbid obÃcurd eÃ,ndm eripÃ perÃuaÃ, erdlijsperÃudderecondntur,Ãehdbereex illd epifcoÂ» porum unflione chardilÃ¨rÃª, hoc eÃ Ãtgnti in dniiUd imt preÃum, per quem mdiores angelis ipÃsÃnt, ipfdq; Uduirgine tgt;\drid,quem chdraderem neemors delere poÃit.ideoq; Ãe pra-firunt omnibus dlijs hominibus .Ã bertdtem Ãbi drripiuntdb omnibus oneribus reliquoÂ» rum mortdliu, uolunt Ãbi Ãeruiri,uoluntqi ipÃ omnitmt deminieÃe. Ã®dlhnt ÃtMprecesinoÃicio ÃdcroÃanÃ¤ti t.âiiÃ'lt;e,Ãnedubio proptereaquodfetdiÃ melioresdi^

fWl .1Â» C anone illo,qucm meant,cr alijs locis pontifi crmpr^frrut nominePaplt;e,'nominiCtefaris. IncxpÃ¹ bile pidculum fitit bono nbsp;nbsp;pio uiro attingere calicem,

fÃ¨upanemfacramenti corum, ctiam neeeÃitate quaÂ» piam urgente.mcc minus piaculum exiÃmatum efl,fÃ cramentum fub utraj;/pecie accipere : at quam ob cou famifolum qmd no unÃ©ius fuit, initiatus ordinibus lUis papiflicis,qiiamuis pius cr doiÃ®us fÃ¹erit. Sedfuperbia tiufquÃ euidentior eft,niftex oblationibus eoriim,quoÂ» niam fine Ãjlu non eJJÃ¨po/Junt, quifibiperfuadent, fe deo filium eins oÃrrre ad reiniÃione peccatoru uiuoru, Oâ mortMorÂ«. Quomodo,qult;efo,tam amgansfuperÂ»-bia non eÃ ingens abominatio coram deof Ã¯tem apud paucos, ey wo quidem,libcralitas reperitur alijs beÂ» neÃciendi,ey feruiendi,ad quod munus tarnen Ãint eie di,nee magis df o feruiunt .Sed hoc eÃ propriu iÃ¼oruin facriÃcidoru, quod mammonte eyuentri fuoferuiat.Si prÃ¼fens eA premium, parati funt ad MiÃam : fi pro'Â» mium non eA, nufquam eA t.\iffa, ey ad earn funt imparati. PoirÃ¶ hoc eA certum, ubiauaritia regnat, ' ibi eÃe idololatriÃ¤,ftcut Paulus dicit ad Ephe .$. Nlt;Â«n omÂ«is auarus eÃ idololatra,fed omnis idoloru cultus eÃ abominatio coram deo. Nihil opuseÃprobatione mul ta,nemo non uidit quo pafh pauperibusferuiant. Sunt quidam qui miÃant etiamnon priefente Ãntimad m4 tium pecunia, fed ne opima facerdotia (qua; nuÃ¼o om itino iure oeeupant^amittant, 57 inpofitrum aliquid

DE MISSA, AD dccedatyttiitinopiÃ¤laborandu fit, NiilJÃMmurmurdnt. Sed quÃm magnum peccatum eÃ¢ buiufmodi res agere nlt;^a confciÃªÃ¹a, propterea folum quod liment ne fime pereantiCiualis eÃ¢ autem h^cdilfidentia apud deunt, qiÃ etiam aues cr reliqua omnia alit zy uefltlf Et pro* pter iSam deteflundam dijjidentiam,ex fandiÃimo Ãa* cramentoru ncgotio, cMponariam negotiationÃ« quÂ£* fhimq; inhoneÃiÃimu ficerunt. Si quis Ã quopiam pri* uato uiro bono peterct,ut propter unum aut altcritm Ão lidum Ãacramentitm 4cciperet,non modo recuÃaret,Ãed tarn iniquam petitionem, quod tarn maÃ®Ã¨ Ãentireturde Slotfirret legerrimÃ¨. Sed miÃÃarq illi Ãacrificuli honori uolunt Ãibi tribui,quod illis eÃl turpitudini,z:rdedecori maximo.iqecdeÃndit illos quod ÃcriptÃ¼ eÃ t.Corinthgt; 9. Q^i altari miniÃrant, de iÃ¼o etiam comedant: nant eo loco nihil aliud docet, niÃ quod miniÃros euangeli* CÂ£ prlt;edicationis poÃe Ãalua conÃcientia ex eccleÃtie bo ttisÃuatneceÃitaticoÃulere. Atq-hicaccipitabÃacerdo tum iudaicorum exemplo argumentu : nec eÃ propoÃi tum iHi docerc oblationes illai,Ãicut nec beSa gerere eo* dem loco docet. Quid opuf ed multis uerbis Æ non cu* piuntchriÃo Ãeruire, qui Ãolus eÃ noÃrum altare Heb; n-Ãed deoÃuouentri. Vteuaiomnibus illis qui ^AiÃÃasil laspapiÃicas uel largicndo,ucl conÃulendo,uel quocun que modopromouÃ«do iuuanf.nam no minus cauÃlt;e (j occaÃionis prÃ¦bent illis ad grauiÃima peccata, quam phariÃaii nbsp;luda^orum principes ad Chr^im proden

^umciiufÃ Xudteprabufrunt. AtijjtamcertÃ¨efficiunt Utdeusgrauiter irlt;ifcatur,(iuÃm certumeRauaritiam idololatriam efjÃ¨ coram deo. Hic omittimm impuram itiorunt fcortationem,perpetudminuidiam or odiunit ignauiÃimum otium, cr alia longÃ© grauiora,^ua;eos fumma turpitudine infomant apud deum cr homines: quibus rebus fit, ut innumerabila hominum miHia fcan daIizentur,Gr 4 uero dei cultu detcrrentur.QUot mor talium animÃ¦ propter iHosperdutur, dum uidentfiacri Ã culos in hune modum ludibrium ex deo Ãcere^Quaa re guantopere deus abominetur illos,iUorumÃibtt nemo fatiscogitationeaÃequi poterit unquam. Siifli tnifieri homines haberent aliquam minimam portiuncu lam conf:ientiie,fe ipfos non poffent non dete/ktri.

Porro fingamus miÃarios illos Papa credturas,humi tes,liberales,pios,fibi tn uejlibus iUisexceremonijs non placne, ambulare in C hriftiana libertate,ficut Ãrte uo luntuideri,quanquÃ¤contrariii luceclarius Ãt,ueniaa tnusadeorumofficif Ãndione (inqua necuoluntatet nec ficientiareilÃ¨ pofÃuntquicquam) hacparle longe atroeiora fuperiorib.audiemus. Cana domininunquÃ¤ debet eÃe fine commemoratione c::r,utfic dicd,rumina tione mortis C hriflt, er fime cocione adhortatione Â«e, idÃ©p in linguaquÃ m audientesinteUigÃt, adadificatio^ nemproximi,ftcute::rChrifius dificipulos fuosdocuit. InmiÃapraterillufiionesnihileÃ. Et ex Euangelio,et apoÃelorumepiflolis idololatriam quandamficerunti

^uÂ£ /})i)-itia ÃanÃ¢his ad confoldtionegt;n,etnendlt;itionenh adhortdtionÃ« tntdidit. PapiftÃ¦ ucro ex illisÃcerut pompant mundanam, ccremoniarum IjteÃ«hculunf plufyuamgentile aut Judaicum.Propter qult;enosmeri to gentibits crludteis ridiculo,ccu Piilti,e:^non compo tes mentis,exponimur. t. Corinth .14- I^omen quo^; domini crdignitas chriÃiante ecclefite minuitur,ej blaÃ)hematur. Euangeliu aliam exigitexercitatioiKt quÃ m liimigare,cereaf candelas confumere,figuratÃ¨ ci neremultisuocibus, ofculariaureoslibros. Oportebid gratiam domini noftri Ã¯efu C hriftipriedicare,fed apud iUos nuOa prorfus eius fit mentio, lumenq; quod opor* tuit ponere fuper candelabru,occultatur fiub modiunu Ciuid aliud hie poteft prater tenebrase:;rfedu{liottet efifie,ubi hoc modo uerbu domini fiupprimitur^Propte^ rea etiam hoc loco probatti euidenter efl,quod illorutu lAiflaingenseflabominatioin oculisdei, quando uer* bumdominifianÃ³himimpeditur. efldubiumonta nes M Â«y/rfi eflÃ¨ idoloru cultum, in quibus nonpradicoa tur uerbum domini Ã miniftris, idq; in lingua quant au^ ditor populus inteUigit. Porro non aliter atq- incom cionibus,fiic etiam in gratiarum ailione or orationibitf non obfieruant C hrifli exemplum. Ea efl ceremomaru multitudo, ut deuotis orationibus locus no fit. Sunt etii multa quas uocant coUeila eoruni non ChriflianÂ£,tJ multiiÃ¼orÃ¼nihilintelligunt quidlegint .Qnumproi pterpecuniamaut alias fupradiÃ«k.s caufiasmil]ent,e:y lint

SENATÂ» BASrtlEMÂ» Â»o8 fÂ«Ht (cortatores, camates toti^qua ratione poÃibile eÃ©l. Kl deuoto er puro corde, ut oportet, orent er gratittt Kgant,a:{t faltem aiiquid boni cogitent^ Verba quident adfunt,fed longe cor abefl.EtiamÃperÃutdeantÃeeÃÃe deuotos, tarnen certumeÃ¼ quod Ãintabominatio apud deum, er Ãeut deus per Malachiam dicit, iÃorum ben ttediÃ¤iomaledicetur.Qjiando ultimo uentum Ãierit ad diflributionÃ¨Ãacramenti, frangunt illud in tres par* tes,unam partem pro uiuis,Ã-cundam ijs qui in calo Ãunt tribuunt,tertiam hac uita deÃmdis qui inpurgato rio Ãunt,uti loquutur,quod iHis etiam opus fit prouifio* ne:Ãed ipfi omties partes edunt.Tolerabilius erat eccle* fiam paÃcere,miniftros ab^inerecarerÃ©uA ttjunene* minem ad comunionem admittunt,apparant mcnÃam, er conuiuium,Ãed conuiuas non accipiunt .Ncc ipfi de uno pane er uno poculo manducareerbibereuolunt, nom quilibet occupÃ¢t propriu altarc,et mancipat MiÃ* fam, hoceÃ¤propriam idoloIatriam.QuidquieÃohic efi uel ex aliqua parte fimile caenlt;ie domini {iudaorunt aut gentium nullus magis poÃÃet irridere ordinationÃ© Chrifi:i,quÃ m xÃ¢ioi illimiÃerihomines.Mirumefiter ramtUospofiÃª Ãrre, aenon potius dehi/cere, er illos demittereininfima. Haciam ÃintdiiktdeÃacerdotib. in quibus nimium multi errores er abominanda/celera reperiuniur. Munequodad accipientes Ãacramentunl attinet,nam hic locus deinceps Ãequitur. Aequius con* dolerc er compati imperitte mHltitudini,quÃ m grauiut

DE MISSÃ, AD argucrefiinplicempopulum,nifi cognofcat umtafeit^ (y ex fimulatione rÃ©pugnÃ©t. Quiadmenfarndomini conueniÃ¼t, debentdudtreuerbumdei,ficut Ãcerutapo fioli- Quomodo dutem dudient, cum nemo dnnuncieti JpÃ deberent rejjiondere Amen, dd ordtionÃ«, ncfciunt dutem nec inteÃ¼igunt quid oreturÃ¹td res nduci,loco jru girerum,crfldtusquofddmprouiuouerbo dei uendi tdnt.Ordndus omnibus nobis deus, utdbiÃ¼duerbi dei Ãme populum liberet, ut biteÃ¼igdt qudm miferdbilitef dbitlis ÃlÃspdftoribus feducdntur.IionquidimperiM plebs freie t, poftqudm menddciumzy fedudio tduto^ pere inundauerut, cr captiui ducdntur db iÃis hoflibu! dei dntichriftisf Sdcrdmentum enim tdntum frmel nti* nijlrdturiÃ¼is,crcogunturutcommunicentcumillisiitt pijs hominibus, qudndo propter confeientidm libenter dbjhnerent,non intelligentes quid fdcrdmÃ«td requirÃ¢t' Accipere coguntur in und/petie contrd Chrifli ordind* tioncm. QuomodohocpoÃetdeononeÃfringrdtuCf maxime dbominabile,qudndo ecelefia eius uaflitur (7 perditurf Poftrcmocircaipfd fdcramÃ«tdquoq-crro^ res imÃ dbominationes qult;edÃ¢ reperiutur .Uainmate* rid in faerdmento debet eÃe panis zy uinum ,ftcut cjit CrlDiuus Pdulusfrcdnte zj-poftcÅnamdominiuocdt'-PapiftÃ¦ dutem docent necuinÃ¼nec panem manere,fed fold dccidentid ,exteriorÃ« panis albedinem ztr faporeni fupereffr.ltd tam manifrÃn mÃ«dacia uulgo proponiit, CruidentesobcacÃ¢tjUtcrcdant non ddeffÃ¨quodadefrquot;-

SENAT. BASILIENÂ» 2Â°^ ^uod autem adefl non ddejjÃ¨. Sine duhio bec non fiunt fine cooperdtore patre menddciorumfatand. Item Ate Xander primM eiut nominis Papa^/kituit aqua uino mi fceri,quode]fecontra Christ ordinationem quisnon uidet^ St confidereinu^ naturampropofitumq^ ipfum facrameÂ»torum,uerba doinini nimirHm,per qua: homi nesconfolationÃ«accipiuntj/Ã cilc efl uiderequid fatan conetur, Sic facrificului tacite murmurÃ¢t IatinÃ¨:ita auÂ» tem GT pulfatur,utnemo intelligere poÃit.Addiderunt quoq; quadam ucrba quie in Euangelio non funt, ut uo cula,enim .Ifcm,Chrifliim oculos fuos fufluliÃe.I tern di Ã¢ionemlt;eterni.ltemmyjkriumfidei. Sed h^ec minora funt, hoceÃ¼maii^, quod fcilicet de foto pane primunt dicunt : Qttoniam hoc eft corpus meum:fed omittunt, quod pro uobis tradetur,aut ftangitur. Accedit hue, mii hiec uerba legentibus, pulfatur organis,cruocibut diuerfa canuntur, ne fidesplebis in ittis uerbis hareat. Quod autem populus prafens paftionem C bn/Ã®i in ani mo uoluit, uel cogitat, non afcribi facrificulo, aut deÂ» het,autpoteft.OportebattotamecclefiadiIigenteruer ba notarepromiÃionis, er deo gratias agere. Jta pa IHmeftquodprorfusnonin Miftdfua papiftte Chrifti ccenlt;Â£ exemplu fcquutur, tarnen iaiihnt fuam jJiiJfitnt efte facrofanikim, cum nihil omnino cum inftitutione Chrifticonueniat.laÃ«kintdiuum lacobum HierofolyÂ» mis,S. Mlt;trcÂ«tn Alexandrite, S. Pctrum Antiochilt;e i^iffoA iHas habuiftc,fed huius rei nullam fide dignant d

hi/briÃ¤tn hdbent. E(fi cand domini ufi funt,ddexei)^ plum C hri^i, ficut nbsp;nbsp;PduÃ®ui C orinthi,non ficcrut

wt pdpiftd: nunc in dbufu hdbent .NoneÃ¼ obfcuruin ^uo pddo pro^reffu tempom noud femper dfjinxet rint. Qjlt;od ipfi de libro Dyonipj/Ã¨runt,menddciu eftt pr^cipue uero quad dicunt S. Pduli difcipulum poteflq; multii drgumentis probdri iÃum poil apofif^ iorum tempus uixijjÃ¨ dliquot centum annis.Q^iod dUÂ» quot;tem SAgndtius, S .Polycdrpus,0'lt^cnâeus dlicubi Nif ftementionem fÃ ciunt, nihil eR ftmile illorum Ipftpdpiftie fÃ¹tentur S.Bdfilium dlid rdtionec^ufigt; S. Chryfoflomum dlid, S. Ambrofium dlid cSfuctudiitf in cand domini hdbendd, ufos. Alij quoq^ alijs modis ufifuntin miniflrdndohocfdcrdmcnto. Certumtiutte exillorumuerbiscR,eorum miffdndi Ãrmum non ex Chriliiinftitutione,fedex hominu doilrinis mdndffe-Ex eorum etidm Ãcile coÃ¼igitur hiÃ}riÃ,quid quifyuf Pdpd,quÃ´que tempore dddiderit.

Anno 264. po/Ã® ndtÃ» C hriÃum, Pelix primus Pdpii eiusnominis mandduit templdZdr dltdrid confecrdre.

Anno ZÃ4.. cy Vrbdnusprimus zj Seucrimts priÂ£ccpcrunt eccleÃjs drgenteos ZSquot; dureos cdlices.

Anno 124.. Sixlus primus de fubtiliÃimo punno, qud! uocdt corpordlid, pracepit in eccleftjs, qult;c nemo prd^ter

Anno 4S4.Gelafiusprimus excogitauit coUe^hs^ gradualia,ut nominant. NonnuÃ¼i Alleluia adfcribunt Gregorio.

Canonem multiau'ores confucrunt,propferea fibi non coharetfmulta fupcruacua uerba habet,eiroribtts

er feduÃ¢ionibus fegtet: inuocM enim diuos,Ã§^ ofivrÂ» re uolunt pro animdbuf in purgMorio. Sanihs pro fuo Ã¤rbitrioelegerunt, aliquot cruces in quibufdam locis, aliquot in alijs locis Ãciunt,quaÃ in lUocrucis genere fit uirtus quÂ£ddm.Atqi habetur hic Canon aliarum le^ Ã¢ionum longÃ© (aniiiÃima. Ã¯pfum offrrtoriu attribuut S. Gregorio. Gloria patri Damafo aferibitur. itacla^ rumfitquemadmoduin ex centonibus NlifjapapiÃicii fitconfuta,magis Ãgt;eciem religionis,quÃ )n uerum^J pium cultum diuinu habet.Ã®^on eH igitur quod dicant, feapofloloru more ccena domini uti, quorum doÃ©lritue ex diametro contraria funt. Btfatis effet adprobandii Mijjameff ÃigiendÃ¤,quodexhumanis traditionibiK fbtuitlaqucosconfcientiaru. Sed uoluounteffefacera dotes, qualesfiteruntinueterilege, q;quot; umbras figuraa rum tempore lucis crclarifbnifolis in medium adduxe runt,geÃibus, permanuum impofitiones, brachioruin extenfiones, perq,- hofliie diuifionem,crpcr reliqua, quidus tudiciufifunt. itafudiofuit fatana:Icgeminlo cum Euangclijintroduccreincccleftam. SiautemeirÂ» cuncifio nocet,utefladGal.s.fcriptum: Sicircutneia damini,ChrifhiS uobis nihil prodcrit. Qjiis negarepoÂ» terit Aaronis facerdotumq; tuda^orum ueftium uarietd tern cr unÃ©Ã®ionem nihil prodeffe hoc noui tejhmenti temporcfquanto minus hominum inuentiones cr fom^ nia inutilia funt, quibus homines occupati,ucram piea t^te,n,charitatem,cr animi humilitatem deferuerunt, ficut

/icÂ«t etiamin cMtusuarietatecrorganifficcmnt.Itd* mdgisdd cdritdlem uoluptdtÃª,qudm dd gloridtn dei cordd commouerunt,quod per lucos,qui feri circd tein pIddcinondebent,probibetur,Deu.z6.QHdmobretn etidin ÃJÃeciofiores ceremoniteuidereHtur oeuHs homi num, tdmen dpud C hriflu omnino nihili bdbentur, qui ucritdtem,non Idrudi quierit. Sed AnticbriÃiis regnum Ãmmper btecinÃliciter Ãnbiliuit,c^pompdm illdm du cit,nihil de uerifdte folicitus. Atij^Ãcpropter turgtdd pompdm er dlidf multds cdufds ek tAijJd iUd pdpifla^ rum abommdtio cordm deo. Qjiicunej; non prorfus eÃ cbriÃiÃ¤naru rerum ign(crus,dpud illos fuperbid crÃÃit perditos Ãdcrificulos coenum domini nec Ãerabit, nec queret. Hoc ÃtdicTum de coenie domini inRitutione, ex quo Ãequitur,!ÃiÃdm illdm dd exempldriumChriÃi cocnÂ£ omnino nonÃeri. Sequens locus z^totius negotif ÃtmmdinhocpofltdÃmt, quodipfi nondubitdntdice^ reÃe milletMtjJdChriÃicorpusoÃvrre.Hicuerbiscon tenderenoucllemus,fiipÃoffrrre, dcciperÃ¨tpro com memordre, er recorduri, Ãcut etidmfondnt er uolunt uerbdChriÃi. Nec fdlisgrttfurKinuiSio erconiÂ»nerao rdtio eÃ folorum mintÃroru, fed etidin totiuseccleÃ^, qudnqudm iHi uerbd foli proiwndent. Non ncgionus ue teres doÃ¼lores MiÃdin obldtionem uocdÃc, fed non dlio fenfu qudm quod Ãt obldtionis recorddtio, quemddmo dum AuguÃinusfdtiscldredcmonÃrduit.inlibroeniin ad Petrum diacÃ³hum in banc fententiam dicit: in ofcUÂ«

tiotte ^ratiaru aiHio crcomemordtio corporii Chn ili,(juodpro nobis obtulit,cr fanguinis eins cjuem pro nobis effudit. jn^jiio loco feipCum S.Augujl. or alios quiamceÃ¼ Ccripjerut^abudejatisinterpretatur. Sed papift^ ilia recordations contend non funt^fcd aliijâuid inains uolunt, nempe guod ChriÃu medio quodam nio do ojÃârant, non quemadmodu feipÃumincruceob'ua ltt-,autftcutno5 rccordaiionÃ« commemorandorepetia mus,fed repricfentatiuc, qui tamÃ¨ amplius mori no pof fu.lllam poteftatem non poffun; ipfi tefari : nam ho( concludi non poteft ex Ulis uerbis : Hoc ^ciic in meain commemoratione. Dicuntquidem quod his uerbis f* mul confecrationem illam,oblationcm memoriaia fimul imelligant. SedipfiÃLlfamitlamin'erprlt;etatione fslfÃ³ excogitant. bieceffeerat primu demonftrare,ubi Chriftus facrifcium obtulerit in cana. Qjiid ficit Chri flus^nthil aliud certÃ¨, quam quod pancm accepil,graa tiasegit, jrcgit, difcipulis dedit, mandticare iufit :nec aliter cum uino cgit. Ad hiecfuam paÃionem tllispriea dicauit,uoluitq; ut nos idem in pura ucraq^ fide imitare mur .Sednonejl una litera de ijkru oblatione fcriptd. Atq^etiam fichrifiiis prÃ¼fens corporaliter fuumcorÂ» pus in pane tjk habere uolutfifet, tarnen nullo modo in fe habent uerba,chriflum tempore lUo in cana fe obtu lilfe,alioqui corpus difcipulisdedijfet, nam hocconfca quenscffitt, quod facramctalirer fit.Porro non fatisefi ^is quod o/^ufit corpus C etiam deo, nifi etiant

SEN^T. B AS I LI ENÂ» 2Â»* pro Mnarum redemptione, pro proÃjtra corporis uct lctudine,pro Ipe falutis ^tcrn^ o^ant, alioqui l^ijjÃ non haberet tMtum preciu. If4 neceje efi fieri ubi fe^i nielnue)it4te ttberratur : quo longiusitur,boc error ntdiorfit. QWdre in hiseorum uerbis funt muxintie blu^ fphcini^,per quÂ£ omnis doÃ¢rinÂ£ C hriÃ¼i fÃ¹ndumenta. UbejÃ®cbintur, er infirmuntur. Ex ijs fittis darum eil iUosneq^magnitudinÃ¨potentiÃ ue paÃionis Ã¯efuChrU fti,neq; dignitatem facerdotij eins intelligere. Si perfe uerauerintinifierroribus contra euidente ueritatemt Chrifium prorfus abnegabut. Noftra hÂ£c di/fiutatio durioreft,necadofltntationÃ« expolita,fedres non alt ter quÃ mdicimus,habet,quad ficilÃ¨pro ueflra prÃ¼den tiacr-Ãapientia, Patres patria',ex noHris intelligetis probationibus, quasprimum adducemus, mox illorum non rationes, Ãeduanas er non cohterentes opiniones aperiemus.HteceftnoftrifitndamÃ«tiratio. Ã^uiChri fium cognouit,iÃ¼e feit quod ipfedeus er homo faluator mundi fit, t.loan.4..er quod in ipfo ceu uero AbrahÂ£ femine omnes gentes benedicÃ¤tur,Gene.2z.Gal.3. er quodnemopoteftad patrÃªuenirenifipcrfiliu, I04.6. qnÃ¹CbriÃfÂ«Â» pater itaamat, ut propter ilium patri filq irÂ£ reconciliati fimus, Matth. 17.itemquodipfit eil noUra iuilitia,fan{lificatio, er redemptio, i.Co^ rinth.r. er quodin nuHo alio nomine fub coelo quijquÃ¹ faluusfitnifi in folo nominedomini,Ad.4.crquod folus abfque aliquo auxiliatore redemptionis opus com d 4

DE MISSA jlD pleumt,ficut dicitur ufaite Ã´j .C ircuj}iexi, GT no mt adiutor. Ut quod omnibus rationib.cumuldtiÃimepro nobis ÃttisÃcit in cruce,fi modo fidimusiUiuerejUeb. to.Hoce/l/Ã¹ndumentunoftrte uertechriftianlt;eÃdei, fuper quum petrÃ¤ eft (ediÃcuta eccleÃd C hriÃi,IAlt;itth. 16. QÂ»i negJt ChriÃiim nos rcdemifÃe^zr femel in crn ceredemijfe,dutnos non pcrÃileut oportuit redem^ ptos,qui negitt inquum hoc,hic C hriÃum Ã(cerdote(y redemptorÃ« non fufÃciente Ãcit, itaq; dbnegat ipfum. Hoc Ãt per illos fdcriÃculos,quiCbriÃum totiesdenuo ofÃrunt. Ham contradicunt er negant nos folaÃde in ÃiÃcari,crattribuut iuÃiÃcatione partim noÃrisope^ ribus contra luceclarioremfcriptura.Vosexeiusgrd^ tia feruati eflis,non ex operibus,Eph.t. \llidutemuen ditantpro praÃuntiÃimo operum UlifÃam illam fuatn, uolunteffe facerdotescumChriÃp, in quo licet uidere fuperbiam iHarn fatanic LueiÃri, er maiefl^itis diuinie beÃonem er contemptum, quibufeunq^ conÃilis cotn^ mentis hoc excufent. Hunciterum penitiusintrojfh damus prima domini ordinationÃ« dominicce clt;xnte, an C hriÃus comiferit nobis oÃirre,anq; feipfum obtulerit in illa coena. Ci! uerbaaduerbadiligÃ«terexpendÃ¹turf cernitur quod C hriÃus in ccena omnino non facriÃeiu obtulerit. Accipere er ÃÃ¤gerepanÃ«,noÃgniÃcatoÃir re. Gratias agere no eÃ facriÃcare,alioq C hriÃus quitt que panes ordeaceosaugendo,erquinqihominumiHia db4ndo,etia)nfacriÃciumobtulilJ'et. Heedaredifeipti

Iis dd mdnducdndum,figmficdt ofjirre : nec h^cficcre in meant commemorationem, crannnunciare mortan domini,o(jmc ftgnificat .Credere C hriÃum nobis doÂ» natum, O' ^nod corpusÃuum pro nobis in mortem deÂ» derit,quod pro peccatoru noflrorum redemptions cÃu derit,non in coena-,fed in cruce,etiÃ¤ non ftgnificat offir re. TeÃamenti liter as confirmarcjofide affequi oere dere quod in teÃamento ordinatu eÃ, quoq- oÃvrre no ftgnificat .vndeigitur ueÃras rationes probabitisde oblationeinmifiÃ ? Admenfamdominiaccedimus ceu efurientes, accipimus o manducamus credendo proÂ» miÃionibus, quomodoigitur nos damust Deus nobis promittitjOquot; nos ei dare conamuriQjie hlt;ec eR infaÂ» niai Siquisrexcuipiampauperiloco arrabonis fuuin daretannulu, quod deberet eÃe omnium bonoru fuoÂ» rum hicres, propter folam pauperis egeflatÃª, O' fuam mifericordiam quam rex cuperet prÃ¦dicari, propter quam caufam daret etiamannidum egeno, utmemor eÃet beneficentiiefu(e,fed pauper anntdum acciperct, ut regi redderet, quo fiÃ³h rex paupertatis nomine notareturfOpnuper iÃ¼e hoc munere placeretfibi quaÂ» ft regem bearet,nÃ³nne hic eÃet mente captusi Sicnec nosdeo facrificiumoÃrrre poÃumus,quando nihil de facrificifio'oblationibusinmandatis habemus.l^ec dominus quiequÃ¼ tale furfum toUendo panem fielt, nec ullam caufam attt exemplum facrificulis dedit. Hoc loco obijeiunt : Potefl aliquid ceu munus adeoO' dari

er dccipi,cr nihilomi/tu! poteÃ or Ãtcrificium eÃ'e,Ã^ cutin ueteri lege eratÃtcrificiu donu dei, turnenÃicriÃ cubdntur.Et Ãtritui contribulatus eÃ donum deiÃt tu men deo ÃteriÃeiu, PÃal.fo.ReÃondemu^: Si eÃet Ãeri ptum, quod deus praceperit ut certi eÃemus, quuJiet pr^eceptdinueterilege hdbuerunt,eÃetdliquid. Nunc, uero Ãripturd nihil de illo pdpiflurum Ãdcrificiodicit: mdior O' dltior eÃchriÃis,qudm quem homines pdtri (tut poÃint,dut debednt oÃvrre. Sedet d dextrispdtris, O femel fdtisÃcitpro Ãdelibus perÃÃ¤iÃimooÃfÃ^ cientiÃimo fdcrificio,o nos miferi mortdles hoc prtc^ fumeredudemusiCiui fdcriÃcdt mdioreÃ fdcriÃcio, itdilU fdcrificulimdiores effent domino ChriÃo. tpÃe nos fdcriÃcium deo obtulit,i.Pet. i .erÂ«oj iliumoÃirre condmuri QÃ¿i fdcrificdt debet tdm purus eÃe qudm fd crificium, er quis poteÃ tdm purus eÃe dtque ChriÃii noÃrÃfdcriÃciÃ¼? Ah qudm nuÃ¼d eÃetpuYitus Chrifli-Porro ChriÃusceu teÃdtorincoend fdcrdmctdnondli ter qudm certds teÃumentoru Uterus donduit,in quibus nos dccipimus per fidem C fcn/Ã®i corpus o ftnguinetn cum omnibus fuis bonis. Si nos ntic ueUemus iÃ¼i literdf teÃmneti dure dc fipeteret lt;Ã® nobis, nonne teÃa,tor con temnereturi An non mÃ©rita promiÃiones, qudntum dd nos dttinet, irritee Ãerenti Qjcis no dbhorret db hoc ge nerc bldÃhemiÂ£f Cum conÃderdmus fdndiÃimufd* cerdotiumChriÃi lefu domininoÃri, o quid nomen fdcrificij infe continedt, Ãdle tÃ¼demus quÃ¹nt iniuriunt

SENATÂ» BASTLTEN. Ã®â4 fitpuhtre nosChrifti corpus offrrrejÃ¤ cjuodpdpiftic/i ciunt. Sdcerdotium Chri/h defcribit nobis S Paulus ad heb.7.inc]uicns: TaHs enitn decebat ute^tnobis pon tiHx plus, innocÃ©sammaculdtus, fÃ¨grega^us 1 peccato hbuSjC^lubliiwor fiÃ¢us caclis-,cui non fit quotidie neÂ» ceffe,lt;jucmadmodim tliis pon'.ificibus, priuspro pro^ pri^s peccatis uiÃ³liinas o,âJrrrf, deinde pro pecca.is pot puli Llt;!amidfidtfemelCbriftuSyCufemetipiiimobtut lit.Uemcap.^.ad Heb.in.]uit . AtChriftusaccÃ¨dent pontifex Ãituroru bonoru, per maius perfÃ¨Ã¢ius tat bernaculum,non manu/Ã Ã¢um, hoc efl no huius IhuÃ³lu rlt;e, netj; perfanguinein kircorum ac uituloru, fed per proprium fan^uinem in^e/fus eft femel in lanÃ¢a,a;ter na redemptione reperta. I tern mox in eadÃ« epiftola cat pitedecimoiPer lt;juamuoluntatem(dei)fanÃ«Ã®ificarifut mus per oblationem corporis lefuChriftifemperpert aiiam .Et mox in feijueniibus dicit:Chriftus uero, una pro peccatis oblata uiÃ¢ima,perpetaÃ fedet ad dexterÃ¤ deiyid guod fupereftexpedans, donee reddanturinia mid ipfiusfcabellumpedumeius. Vnicaenim oblatiot neperftdoseffedt in perpetuum eosCjui fandiftcant tur.ltem capite huius epiftcLe feptimo docemur in ipfo Melchifedechy^uod tpfe facerdotium fignificauitChri fli aternuycy^uonio Chriftus rex fit pads cr iuftitice. Ex his fcripturÂ£ lociscd^ftcileco^nofcere,Chridunt non amplius oftrrendumtnam quis uon uidet dircrimett Chrifti atlt;^ lt;diormn[aferdlt;}tumi Chriftus eft fine pec*

edto,obtulu feipfum, CT mors eiusefttam perfi^tn fdcriÃciÃ¼, quod femel tuntu obldtus in leternii 4 pecdÂ» tis munddt,neq; oportet repeti, ut ueteris legis facerdo tumuiÃ©limie .ChriÃus fecundum corpus non eÃumÂ« plius in terris.Hic funt uerbd examinanda. Semebpdpi fiÃ¦uolunt fepehdbere.Uem perunamhofliam con^ fummutd ejjÃ¨ omnia : PapiÃ^e multas coguntur habere Miffas. Item quodfeipfum obtulerit, non ecclefta,non epifcopi,non facerdotes. I tern hoc uerbum confumma* uit,papiÃis adimit omnem reÃgt;ondendijicultatem, (J elabendiuias omnes prÃ¦munit, nealiam uiam reprte* fentationefcilicctmyÃicaexcogitent. Spiritus fanÃ©lus difertÃ¨ apertis uerbis omnem eorum cauillationÃ« pro;* uenitctrdiluit. Notandumellettam nomen cetcrnus. Sempiternus facerdos propterea cÃ,quod unica hoÃid fatisÃcit pro totiusmundi omnibus pcccatis. llofliaillâ( habet perpetuam uirtute,modo credatur ctrannuncie* tur cum gratiarum adione. EÃ magna ingratitudo di* cere, quod oporteat alio modo etiamnum pro peccatis oÃerri ChriÃiim. Cum his argumentoruarietibuspre muntur, multasqu^runt euadcndi uias, ChriRum fe* ipfumoÃirre,feejfeminiÃros, pnetereanihil. ChriÃn feipfamfacramentaliterofÃrre.Sednoninterprtetana tur nomen facramenti,utueritatem Ãteantur,facra* tnentum fcilicet non aliud effe, quam recordationis memorbefignum, quod ChriRusin cnce unica hoÃid femel tulit peccata noÃrapleniÃime. Hocdebctinfa*

mmenfo hocconftJcrari cogitdn.SiinhunctnodÃ¼ explicarent, componerctur ÃcHe inter nos pax. Lo=gt; ^uuntnrpc, tarnen non uolÃ®it uideri dicere. Q_nando 4 nuHo reflfiitur illis,lt;juiduis per MiJ]am poffunt effices re,tunc Punt Mijjieanrete, tuncpojpmtad fuumarbi^ triuin fortune intperare,uiÃ³lvria inpratlijs eji in manu illius MiJ}a-,fatis/Ã ciunt pro pcccatisillius opera, cr ^uid non potefl ilia !iiiÃa, neq- uÃ¯la pecunia fufficit ad fatisÃciendum Mi/Jie peÃe graÃante. ^uptiarum tem pore in Utis cr triflibusrebus MiJJa illaregnat,crfatt do opere illo mereri fe iaÃ©h.nt quicquid optatur-Semt per pro iHa pr^emium exigunt. (gt;uando autem cogun lurrelj!onderc,cr non pojjunt, ad hoc conÃgiunt, ut diximus,Chridum Ãeipfum offerre. Sed ipÃe Canon (quern ipfi in primis faniiu ducunt, ctr ad quern EuanÂ» gelium coUatu nihil aflimant, tantum in eo habent the faurum) fatis arguiteorumimpietatÃ«orblajphemiÃ¢, de quo operapreciu eÃ aliquid dicere. Antequam uenÂ» turn fit ad uerbum domini,dicit facerdos,fe ojferre, mu nerarc,donare fanÃ©hm,immaculatÃ¢ hofliam,pro/Ã nÂ» iÃ®teuniuerfalis ecclefia; pacecradminiflratione crc. Adhuc autem nihil adedilli nift panis or uinum, nonÂ» dum habet appeUationÃ« facramenti, cr nondum corÂ» pus C hriÃi eÃe opinÃ tur, tarnen oÃrrÃ¼t pro toto mttn do.ita cernitur quam fibiplaceant, or quos fe putent. Hoc non poted non eÃe idololatria, quod creaturÃ¦ honorChridiattribuitur, quifepro ecclefia tradidit.

DE M'ISSA, AD crnosrecociHauÃ®t.Quomodo i^iturchriÃiisfcipfuM offert cum nonJum adfttfc^ipfi creaturte adfcribunt. Intelligi arbitramur, ciuomodo commentaar refpona fio iÃ¼orum cum Ãilis cr MiÃispugnant.(Quantum eÃ flagitium offcrre Ãu^tim panis,cr paululum uini,pro unica ilia hoÃia umcifummiÃacerdotis C hriÃi?E.t tant precioÃa debent eÃe uinum panis, attjueeÃprecioÂ» fiÃimusÃanguis ChriÃi leÃu, in redimendis populi aniÂ» mabusl Aut in bis gloÃis aut inMiÃa mentiuntur, CT contendunt fuis mendacijs mundÃ¼ Ãeruari : ex i/s duoa bus alterum ut fit neceÃ ee/t.Sed poÃ uerba domini mit gisblaÃ^bemi deprahenduntur^quando putanteÃeit^ tialiter corpus ejfe in pane, dicutq;:Offerimus tuce fan {la; ntaiefluti oblationem fan{kim,immaculatam, fana {lumpanemuitic aterna;,z^caltcem falutis teterna, ^ua-reÃicere digneris benignisoculis,lteto uultu,fint tibi grata,ficut placuerunt muneratuiiufli Abel,er Ãt criÃeium noÃri patriarchs A brahs, faniki hoÃia er tttunda,ut hsc per manus angeli tui ad altare tuum dea portentur. Bsc funt Canonisuerba.SideChriÃnloa quuntur, ut comuniter inteStgi uolunt, qua ratione eot rum commentum hiclocum habebit,quod fcilicet Chri pus feipfumoffcratin facramento,quando ipfi orant pro ChriÃ¼o, er Optant ut Chriflo ea gratia Ãt apud deum,qus Abeier Abrahscontigit,erutangelieunt ad altare dei deducant? C erte uerba non conueniunt,ut populusintelligatur perpanem uitssternstfednulÂ»

lic'halâentfolutiotiein, nee eorum cotmnefitum in (dium ufum inuentÃ¼ eÃ, quiini ui habeant ^uod ex adÂ» UerÃo inicmgÃ¤tibu^reÃondeant,ne tacere fec^^ uidos Ãteri cogantur.Vtillaiamomittantur, etiam Ãi ChriÂ» Ãiis corporaliter ejfet in pane, tarnen non oÃrrtur deo, nam hoc facerdotisilliM honorem imminueret.MaioÂ» m O' plures,ut fc dicam,ab(urditale5 Ãequuntur quan do diligentiu^ expendimtti quod dicunt,quod fit hoÃia pro pcccatis.UaeflomnibmrationibuiimpoÃibileo confiÃ©Ã®um mendaciu MiÃam eÃe facriÃcium,aut Chri Ãnm oporteret iterum crucifigi. Verba h^eefatis clarÃ¨ hlt;ec notant.S.Paului ad Hebro'. cap. 9 ,dicit: Sine fan guinis effiifionenon fit remiÃio,fcilicet peccatorum. QÂ£o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C hriÃiis igitur offertur in NiiÃa iÃ¼a papiÂ»

fiica,cumfcripturanullam oblationemabfq;fanguinc feiatf Etfi uÃ¼a eÃet hoflia impatibilis, uacamq^fangui ne, S. Paulus inepte argumentatus eÃet, cum dicit, feipfumnonamplius offerre, alioqui neeeÃe eÃe cum mori iteru,o fiepe opus fiuÃet iÃ¼um mori ab exordia mundi.Nequisputet Paulum prteterijÃeChriÃi! poft fe impatibiliterinfacramentoeÃe.S. Paulus melius fia crteficriptura: ingenium caUuit ofiacramentorÃ¼ nego tium, quam omniumpapiflaru uUus. l^am hoflia pro peccatisnunquÃ fimefianguineefloblata.Quare nihit cfl quod dicunt,etiam quadam offieiri in lege, ut panis fine fanguine. Nos' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quando uiuentiÃ¼ corpora

ffpindi fanguitK. Qjtdmobrent fcriptura probdri noit poteft Chri^li corpus inMijJd. offerri, nifi per com^ mcmorationem, memoriain, zy gratiarum nÃ©lionentt quod miniÃ¼ris cr populo commune eÃ: nam ut oratio itdetiamgratiarumdHioomniucA. Quigratiasagitgt; non dicit Ãe aliquid offcrre, aut d(tre,prtcter gratitudi^ tiem animi cr laudem. Si hccc in hunc modum propoÃ tdpopulo ÃijÃent, non tam liberales Ãijjent mortalet in expendenda pecunia in MiÃas, nbsp;nbsp;facerdotijs conÃi

tuendis: perfuaÃ Ãierunt fe remiÃionem peccatoru con fequi in MiÃis, non propter gratiam certo illispromiÃ fam cr meritam,fed per longÃ© aliam uiam, qudmptr gratiarum ddionem,nimirum per oblationÃ« ChriÃi lijdehcg-perorationemproeodem. AhquidopuseÃ demonÃrationeftam ridicule er pueriliter de rebus di^ uinisloquinuÃ¼o mododecet. AduerÃarijnÃ¶credutÃe C hriÃum,quantu in ipÃis eÃ,maiklre er denuo crueiÃ gerein Ãuoreprlt;tÃentdtiuo MiÃÃe facrificio,nec aliter fitciunt dtq^ Ã ChriÃus no 'aÃcendiÃÃet in coeluadpatre fuum. (Xuihoc autemÃcit, ChriÃumiterumortiob^ noxium Ãcit,eritd iuxta Ãua; dodrinÃ¦ errorem denuo eumerueiÃgit. Nam ChriÃusinlocumÃanilumcccÃ¼ noeÃ ingreÃÃ(s,ncc ingreditur niÃper ÃanguineÃuuni' Qjiando autem eum conantur patri offerrctautjUt ipÃ loquiitur, reprlt;Â£Ãentare,quod non eÃ aliudquÃ m ut dp pareat coram pÃ¢tre. C^uemadmodum autem fummiÃ¼ facerdos nunquam fanihi fanciorum ingreÃtiseÃeunt koÃii

SENAT. BASILIEK. ii? ho/lM fitte fangttine,ubicoram deo apparuit:ita de Chrifto ajfrmatur quodfine ftnguine no ingrcdiatur^ Propterea S. Paulus uttUumerrorÃ« prlt;etieniret, dicit: Cbriftustpfeincalum luit, utappareat ante fade dci. quafi uelit dicere; C^uid canaris tu deofuum Ãlium rea prafentare ut appareat in conÃeCm domini ! Hoc Ã¹jm (Hitcd effeCTum dedit. Perfanguinise/fufionCiper nula lam aliam tÃ¤am ingredi debuit .Itafine negotio inanes itta; er uana; tergiuerfationes refiUutur. Hoc uerbuntt Chrijhts apparet,eft clarum,non offertur,nec opus eil iÃ¼o papijhru reprlt;efentare, nobis fludio fit utin cordi bus noflris manfionÃ«Ãciat, apud deum patrein nofira Opera illi opus non efl .C^apropter fine dubio idoruiit blaÃihemia maniÃÃntur es- eft abominatio,^ua maior reperiri nuUa potefl cordjÂ« deo. Hoc loco,fcribisada t^fariorumeÃ¼ adhuc reliijua gundam tergiuerfatio: dicuntenim: Siproptereaijuod Chriflum iterum atque iterum ojferimus,ChriÃi tnaieÃasleediturminuitur ue^ crmeritumeiuspdÃionis propterea non efl perfiitUf poflet fimili ratione dies,fldem CZ baptifma,i!s confer uationein mandatorÃ¼ detrahere dignitaii (splenitudi* ni meritorum paÃionis C hrifli : ita bonis operibus nec effet opus,nec effet locus. Hac comparatio efl abfurda es inepta:alia enim ratio efl repetitat oblationis, quam fldei, es bonorum operuin. Pideses bona opera glori ficant merttum paÃionis C hrifli,fed repetere bofliain, iterumey ftepe offerte,derogat till. Hicc coUatio no a'i

ter fe habet, quÃ m fi Ãkw in cÃ®aro die Ã§y (oie fereno aca cenderctex tiedalumen,dicens: Qjianqnam folabunÂ» de clarÃ¨ lucet, tarnen quodam alio modo neceffiiriu eÃ

utile, ut lumen accÃ©dÃ¢t. EtquiÃiain diceref.Qjiid qu-efo ludis teipÃemtcontemnii darum diem, quaÃ fol non fuffidatfine tuo luminet Rurfu^ autem reÃ-oderet aducrfariui: Hoc modo nec opM eft ut ego aperiÃ¢ ocuÂ» los meos,uideam O' operer,qHia dies eÃ,folisJflendor eÃidet omnia. An non eÃet h^c comparatio ÃidtiÃit mat In negotio nobis iam propofito,prorfusres fie fe habet.^am meritÃ¼paf.ionisdomini efl nobis tam fufÃ dens o dÃ»tes ad dimittenda peccata o gratiam aca quirendam, quÃ m fol ad diem durum reddendii, Papi Jkriim ilt;\iÃfehoÃiapro peccatis(quanquam nullaefi poteÃ)eA fimilislumini accenfoindarodie,otnÃ* mat ueram hoÃiam ceu imperÃ ibimtofieut diei bea neÃeio cernimus,ita percognilionem meritoru paf.ioÂ» nis C hriÃi, agnofdmus dei erga nos bonitatÃª, oe^Ã des nobis ut donum dei,utilis:nosetiam propter eaitt ex animo bona opera Ãdmui ceu obedientesÃlij, qutc Opera fola deo placent, qua; Ãdes o bona opera funt nobis Ã deo prÃ¦cepta. Hunc fatis demonÃrauimus, nondeberenoshoc pacbo offirrc,ejfe contra deipr^ea ceptum,aduerfus fcripturam o gloriam dei, o Ãtnda mentumnodrum manetinuidu. HuncaudiemiK,quia bus aduerfarij argumentis, quoq^ Ãndameto nitantur, probabimiisq; quiequid habent, nihil aliud eÃe quant

tnerÃ¤ fbmnia /cripturie pcrperÃ¢ inteHeÃ©Ã¯^, apertj men dttda,^uÂ£ non folum non poÃunt cÃ¶firmare nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ha

ftÃ¹m, fed etiam rndgna ex parte contra earn pugnant-QÂ«o CKidfntws fitjiÃ¼ampapiflicÃ¢Mi/fam effe horren dam ahominationem. An Mi/fa fit oblatio,no^ri aduerfarij certa demon^ratione ctr aperto fcriptio-Â£ ^uopiam loco diffutare dcberent, cy probare ex ordiis nationedominr.fed in lUa non eÃ¼ unicum uerbum, Â«Â«Hum prorfui exemplum, c^uodpro caufa ip forum fi ciat,ftcut fuprÃ dÃ©clarai u cfl. VeUcnt quidem libenter ilia ucrba, Boc feite in meam commemorationÃ«, rd* pere, crtorlt;]uere ad fua aflruÃ«da mendacia, quafi deus hiiuerbisiufferitoÃme facrificarÃ©ue.Sedhatc nuÃ¯la modo poffunt illif prodeÃe : nam fie funt inteUigendaz Quicquid hic iam uidiftii, audiuiÃii,cr ficiflis,hoc in pojkrumficite in mei memoriam, Sed non reperifur in tota ctxna quod ChriÃus facrificauerit,nullum uerbunt uUarationepotedinhanc fcntentiÃ rapi. Sificliceret infacrii ludere,didpoÃet: Debes locum ChriflioccuÂ» pftrcjCz loco dei adorari, quoniam dominus didt,Hoc feite in meam commemorationem. I f d coHigcnlijCjMid rejfiondcretur f AdfinguntilliChriÃiim iuÃiÃe-.itahic Ãdunt:dicuntenim,hiec feite, eÃe idem quod facrifiÂ» care. QHÃdo dÃ®Ã®t hic ubifÃ¹ndamentu debebat eÃe, tant inepti depra;hendutur,ut nuUius demoflrationis Â«o di^ CO robur, fed necÃgt;eciem habeant, reliqua omnia nub lo anoppugnte ruent. PoÃ¢ hlt;ec dd tresfententias epb e i ÃolÂ«

DE MISSA, AD fkld ad Heb. {qute totum Mijjte facriÃeium expugnat er cxiindtt)conÃgiÃ¼t. Priintis locus eÃad Heb.s-quf Ãchabef.Oinnis ponliÃxquiexhominibus fumitiii', pro hominibus conftituitur in ijs quic deiÃint rebus, ut offÃªrat dona er uiHimus pro pecceitis,qul pidcabilis fjÃpoÃit ignorantibuser crrMibus, quandoquident eripfe circundatus eÃ¼inÃrinitate, er propter hauts debet,Ãcitt pro populo,ita er pro feipfo immolare pro peccdtis. Videtisne, dicunt, quod facerdotes uiiliiaa o/ferantpro peccdtisf^Aeliorefidedeberent fcripturJi traire: num h^cuerbd ctd eorum opinionem prorfuf nonÃeiunt. Ã®^umS, Paulus hicloquiturde facerdoÂ» tibus ueterislegis, qtÃ tantii figuraChriflierant,quod darum eÃ ex fequcntibus,cum dicit: Nemo arrogat ft* bijpÃi honorÃ© hune, niÃ d deo uocetur,Ãcut Aaron.1^ autem crantex genere Aaron. vbinunc funtÃttnnn illi Ãccrdotes^Totuin corum faeerdotiÃ¼ poÃ ChrifluÂ»t paÃum fublatÃ¼ cÃ, er C hriÃts noluit eÃe facerdosfe* \undumordinÃ© Melchtfedech.darumigitur eÃiUutt tf S. Paull locum nonÃcerc pro Ulis. Si uero uolunt hatte Ãntentiam omnibus commune, oportetprius ipÃpro* bent, quodipÃiÃnt facerdotes, nam nomen non folunt facerdotem eÃieit. Si quis Ãipidus mendicus audiret principes habere populum er fines qubus dominentur, eripfietiameÃ'etnomâ¬nprincipisimpofiium,utÃep( Ãt,fequereturncmendicumpropterea ettam habereÃ ftes er fubditos quibus imperaret^C um igitur ficriptura non

â¢tort (trat externum huiufmodi facerdotiu, cluÃ¤le olint fiÂ«t,crfuntfdcrificuli nomine tenMfctcerdotes,non Ãi, timfequituripfosdeohoÃiMofferre. Scdhocputatur duriof diilum, ium nullum omnino facerdotem cf]e. Nemo debet fe offÃ¨ndere in iÃo fermone. Iios dicimus, nonejje facerdotem qui debeat offerre pro peccatis, rtliij propter orationem erfacrificium ldudis,Qrfui)pt fuis oblationem, omnes C hrifliani perC hriÃum facer t dotes fiunt, ficut S. PrfriÂ« dicit : Vos efts genus ele* ihim, regale facerdotiu, populusfanÃ¨lus:hoc efl diÃ©lÃ» ad omnes in uniuerflim C hri^ianos : zy quod amplius e^,fl}iritus fan^spotefl pcromnesChriHianos alios doccre .Et in hoc now te/hmenti facerdotio furit longe prieccUÃªtioris dignitatis facerdotes,quÃ m in ueteri,fed ex ijs facerdotibus nullus oflÃ¨rt pro peccatis,ndm C hri flus hacconfummauit omntit.Hic dicunt : Ãiua ratioÂ» ne poffet durare ecdefia C hri^ifi non effent presbyte ri qui ignauos ad labores exhortarentur ? quis errantes in uiamreduccretiquomodo cauerentfatan.einfidias^ quis fidflsdoiiÃ®pribus refifleret f neceflitate fequeretur cofÃ¹fto .Rcfl)ondemus:VlÃ¦c enumerata iam ojflcia doa cendi,confolandi,obiurgandi,monendi,adhortandi,ca uendiperuerbudei,uerÃ¨ propria effÃ¨noui tclhmenti facerdotu. Adlt;hÂ£cdominus femperin ecclefiaaliquos excitabit,Epb.4. Etnullaecdefia Chriflinon pafloÂ» ves crdofhres coltituet,fed ij non erunt miffarif facrifi. (uli,ficut hadenus, per quos magna confÃ¹flo, cz

riYorÂ« in eccleftatn impfcrunt^ijÃ®j; omnÃÃ ceremo* niaruin mtgt;neroÃtatc,crmil]andoconati (unt effice* re. SanÂ£do{lrinÂ£multiiicimannisinagnit{Ã¹it pcnu* rii(. Alia etiam loca ex epiflola Heb. projerunt, cap. xo.ubidicit S .Paulus: Ã^uoniain fi uolentespcccaueri mm poji cognitam ueritatem,non ultra pro dcliÃ©iis efl hoftiareliqua. Exijsuerbisuoluntelicere^quibuÃam nuUamreliquam ejjc hoÃiam, nempe ultra peceattm bm: quibufdam facriÃcium ejje reltquu)n,fidelibusfci licet,Qrillud (dcriÃcium eÃ illis lAiffdtfed res ita fe non habet. l^amPaulmpaulÃ antedicit: vbieÃpeccali remiÃio,ibi non eÃ reliquahoÃiapro peccatis. Siclo^ eus locum cxplicat,Ãtq- darum quod utriq;,lt;^ Ãonte peccantcs,ZTgratiam conÃ:cuti, nullam reliquÃ¤ boo Ãiam habent. EtÃdiÃrreter iÃ¼is qui C hriÃoÃdunt,ÃÂ» meleÃ immolatus propeccatis, necegentalio ÃaenÃ^ do,alijs qui non credunt Oquot; ultra in peccatis perÃeue^ rant,ChriÃus non de Integra in cruceÃe ofÃert. Magna noÃrorumaduerÃariorumpars, nouilhÂ£c Patdiuerba deMiÃÃaillanonloqui. Tertimlocm eiuÃdemadHe brtcosepiÃoliecap. ij. totuseÃ contra illos, lt;!^ pro no Ãra cauÃa: Ãc cnim dicit: Habemus altare de quoÃsno eÃ coinedereijsqui tabernaculoÃeruiunt. PaptÃlt;epu* tant hic per altare intclUgi congcriemillam Ãuamlapi dum, quam ipÃuocant altare, cum ChriÃusipÃe Ãitab tare hoc Ãuper quod nos naÃras jÃirituales hoflias preÂ» ces ponimus. Ndff? preces Ãuntdeo accepta niÃt

SENAT. BASILTEN. no pcrchrifbim-, ficutcfl loan. ij. Sialiquidpetieritisiit itominc inco,dabit uobi^. Et feiptum apoftvlus expli)! cat,dicens:Offvrainus igiturdeo omni tempore per ipÃtm hoftiam laudis,hoc eÃ,fru0ium labiorÃ¼ confifen tium nome eius Qjtare Ko ipÃe interprÃ¦taturdc MijÃe facriÃeiof iddreo non proprie loguimur, cum Mifjant domini uocamus abare: nam unicu noftru altareChriÂ» fini eft.lta tota iÃ¼a epiftola pro nobis eft,ncc uÃ¼Ã¤ aliant obldtionÃ« pro peccaiisnouit,nifi quodChriflus femel pro noftris peccatis oblatus eÃ. Quin in toto nouo tet fl^onento aduerfari/ nuHam pro fe fententiam babent. Hine irruiint in uetus teÃumeniu, cum in nouo nihil fit nec darum, nec obfcuru,quod ibis patrocinetur.in iÃo tantundem pro fuis erroribtts inueniÃ¼t,nifi quodquafÂ» damfententias uiolenter torquenf. quod ubi fatis 4 noÂ« bisdcclaratum Ã(erit,maniÃÃum erit omnibus MiÃam non eÃe boÃiam.Primum ex Genefi dicunt,Melcbife^ dec erat figura ChriÃi, er idem obtulit panem er uis num,quiaerat facerdosabiÃtmi.E.tquandoquideChri Ãus eÃfacerdos in leternum fecundum ordinem M eicht fedcc,uteflpfal.109. igiturer ChriÃuspanemer uiÂ« num obtulit. RcÃiondeo: quod Melchifedec fit figura ChriÃt, er fÃ¤cerdos fecundumordinem Melchifedec, C bri/lwnorMm nemo negat. 1 n quibus uero rebus Mel. chifedec fit figura C hriÃi, eÃ dilucidiÃime traditum in epiflcla ad Heb.cap'.7. in qua epiÃola nominatim exÂ» aminantur er enumerantur omnia dignitatis nomma e 4

in cjuibiif fiÃ¢t MdchifÃ¨dec tyftiÃ¼ChriÃi, ncmpeguod Chrifli fdcerdotium fit sternum, cjKoÃ¢ fil ChriÃiisrex f)dCK criufliti^,z^de uini O'panii oblatione nuÃ¢d fit mentio. QuanciUitm in Gene fi non eft c}uod ipfe dco faaificduerit, fed panein (yy uinuin Abraha in alimo^ Tiidincr honorent obtulit,ficutÃ§^ Chriflns fuumiiot fiauit nobii uerbum . M.clchifcdec afirrebat panelÂ» Cr uinuin, Abraham autem dÃ©cimas iÃi retribuebat. Gluidexhisconcludentt Scriptumefidpfumfacerdof tem dei fidfiÃ¨iquisncgattfcd non panem Qy uinuin dco ojfirebatjfedAbrahie dabat, Eodem modo ChrifiuS nobis facramÃ«tapanis uini dÃ©dit, non fequitur quod deo obtulerit .Uem facerdos non omnia facerdotalb tcr,Â»tficdicam,ficit. CluodenimMelchifedecAbraÂ» hat obuiam iuit,non efi deo obuiam ire. Scriptura pinâ git lÃ elchifedecfub typo leterniuniciÃ´-facerdotis.t^o firiautemaduerfari/ attribuant Chriflo alios facerdos tes, qui uicarij eius fint pofi eius in ccelum redituiit, dantqfiÃ¼i tutorem quodammodo,ut nihil adminuenÂ» dam diuinitatÃ« cy gloriam omit tant. PorrÃ´ fi quis con^ cederetillis panem zyuinum ilium deo obtuliffe, nihil tarnen habetur quod feipfum fub pane cy uino inadAÂ» nerit : nechiculla ranoiwconcludipoteft, quodChrin fins feipfum fub ffecie panis zy uini facrificaucrit.Huc accedit,fi C hrifius folum panem zty uinum obtulit,inid to praclarius or magnificeniius facerdotes fecerunt, quihoftiasuiuentcymaihndofaerificauerut. Propter

SENATÂ« BASILIEN- m hif cauf^ quid loquantur nefciunt,crduin fcn(gt;turagt;gt;t contra fe projirunt, fuo ipforum gladio iugulantur. PfiCtcrcu uariM (cripturof cx uarijslocis producunt, ubicunq; in facris Uteris inncninnt quod deo polenta, Ã. rina,pani5 no firmentatus aut co/^erfus oblata ÃintÃt cutExodi Zf .dcpanibus qui debebant femper tnenfe in^ofiti ejje. Leuitid z.depane non firmentato crcon Ã'crfo. Lcuitici zj-deduobuspanibus primorum fiuÂ» ^um. Item Leuit.zi.ubifandi pronunciantnr,prof ptereaquodofffrunt dominihoftianipanisdei fui.ln primis autetn illud Malachite primo iaÃ©hnt:lnomni Io co facriÃeaturgroÃerturnominimeomunda hoftia, quta magnum eft nomen meum intergentes. Alijsq; Io cis non minus uiolcnter cr inftliciter utuntur.in quibus oblatio panis paÃim paptftis ftgnificat, quod corpus Chrifti debet corporaliter in MiftÃ ofjrrri. Putantfe OTdre non pojft ; putant bate fomnia ubiq^ per legem erprophetas conftrmari. Quemadmodu depurgato rio ftcerunt,ubicunq;in Biblia ignis uocabulu fcriptu erat, oportuitftgniftcarc purgatorium. I fd quoque hie Ãciunt,cum nullam omnino (altem inftteciemprobabi lem rationem habeant,quod in Miftd corpus Chrifti of firri debeat,ftngunt (iguras lt;cx tropos. Qji ocunq; loÂ» co^aliquid leguntde fanguineautalijs hoftijs, Chrifti corpus fgnificare cogunt, crin auxilium uocant uete* res ecclefia: doÃ©hres, quos nihilo magis quam Bibliant intelligunt, Nospaucis ad lUoru allegationesfemel reÂ»

fjjondebitnus, ueramj; ittorum locorum interpriPtiitiof nem indicabimus. Prtmum omnium iUud MdlachiÂ£in tnanus accipiumus, ex c^uo imelligipoteft quid aliÂ£ fiÂ» gur^ÃgniÃcent. Prophetareprichendit UidÂ£orumft cerdotes, qui (bli ftudebdntauaritu.ipjbruautem mu neris effe oportebdt, domino purum populu pdrdre,i^ ex lege domini mores forntdre, ut fequens cdput te/b^ tur. DebuilJent inculcdre iuftitid,Qr inÃituere populu pietdie cr omnib.uirtutibus, ip ft dut docebdnt ÃulM inutilesq; hominuinuentiones,cr domino mdlurnpÂ» pulumfulfiq; cordis reprÃ¦fentabdnt. in hdcfiguruM^ tnindntureonjpurcdtus pdnis, cÃ¦cd, cldudd,frdÃ©Ã®tibt) ftid. Certum efldufem hunepdnemimpurunonpofff purifimu corpus C hriÃiftgniÃcdre, nec ip ft mlut eutu hdbere pro cldudd Oquot; muttld hoÃid : qudmobrem pu^ nis die O' hoftiÂ£tllÂ£populu fignificdnt, ftcut S. Puu-ad Corinth, interpratdtur: i^os multi fumusunuspu^ tds o unum corpus,Et dd Ro. cdp. if .dicit fe Euange Iio deiferuire, quigentes fidntdcceptadeo hofiiafiU* Ã¢ificdtd per Jpiritu fdnÃ©hm. Qudpropter quando ft* cerdotes impium populu o iniuÃum inter iudicosdof Ã©lrind o excmplo Ãciebdnt,drguit eos dominus o tidtur fe dlios Ãihiru fdcerdotes, per quos hoÃidpurU non folum in iudieis,fed in gentibus etiam oÃ^Ã¤tur, id cÃ,perquos populusdduerumiuÃtid,pietdtem,Ogt;gt;0 minis deiuenerationcerudidtur: oficpricdicetueniu ros fdcerdotes, qui obluiurifint hoÃi^ts iuÃitilt;e,

SENAT. E ASI LIEN. Ã®Â« dpofkli er omnes uerbi dei fideles minifiri ft ce* runt: nbsp;nbsp;ita populus dei qui eÃ¹ fi^irituale corpus C brÃ¹

fli,adduÃ´Ã®us er oblatus eA per iftorum doÃ¢lrinam . 1Â» qiMWfententiÃ¹ S.Paulusdicitfie Corinthiosceuuirgi* nem C hrifiodej^ondijfie:quibus uerbis nihil aliud uult, fiifi quod perfiuam predication? enfigna, gentes que carnalcs antÃ¨erant,deo adduxerU,enfacrificauerit fiÂ» eut hoftiam fand Ã . Ã§^uare eliant ad Ro. u .eos adhor taturper mifiericordiÃ dei, ut tradant corpora fiua, hoc eft,/bipfios,in hoftiam uiucntÃ«,fian?hin,deo acceptant, inrationalÃ©deicultum.ltapopulusdei,ftgt;iritualitereft cibus dei,quem C bri/lÂ«? petit, loan. cap. 4. Et illi fiunt duodeciinillipanes propofttionis, quifiemperantefi.Â» ciemdomini,perduodecim apoftolos conuerfi, appaÂ» rent.Ã¯i fiunt uerijacerdotes, er quo poÃint talia efficeÂ» re, oportet eos effÃ¨ fianchs, hoe eil, abftinere abomni quod poteft eos in cultu dei impedire. Hie panis nomiÂ» natur aliquando immaculatus,quiaChriiliani inucÂ» ritate,fine hypocri/i enmendacio ambulare debent,er debent ejft unili oleo, fmc eÃ¼, gratia fttiritus fianÃ¼i er uere chart talis er mifiericordiÂ£,quc) placeant deo.

Hicficriptura; fienfius uerus eft, er per ficripturÃ¢ proÂ» batus: papi/hru autem, quanquadoihres teftrs quofiÂ» dam adducant, eft prorfius deftitutus omni ficripturaru teftimonio.Et ex fiacris liieris ficimus per panem fignift cari etiatn uerbu dei,fiicut habemus Matth. C4p.4-Ho tnonon fiolumdepaneuiuitffied ex omni uerbo quod

guodexitdeoredei.Utmc pattem populo facerdotes fyncere miniftrare O' proponere debent.Neq; hoc loÂ» cofjiiritualis partis hoÃta erit, fed miniÃerium uerbi,cr myikrioruin dci.Hoc eftuerum matttta, o partis ange lorum, qui de calo datus eÃ hominib. in uerum cibunt. Hie figura Ãintex facris Uteris probatÃ¦, ab apoÃolis nobis traditx o expoÃtte, AliÃ¦ Ãguree qult;e excogitan tur,errores deÃndendi gratia confiillt;e funt,qute ad noS nihilattinent. Ex omnibus hisintelUgi ÃcilepoteÃ, qu^nam apoÃclorum otterorum facerdotum oblatioÂ» nes Ãnt, nimirum fidelis populus,quem ipÃi deo falntaÂ» ri doÃ¢rina adducunt, o non naturale corpus Chriflh , quemadmodu cccro putat,oÃirunt, nam hoc eÃet Chri Ãum iterum cruciaffigere. Putantfe adhucreliquant habereargumentu ffrtÃ¨expropheta Danielecap.S-O' ii.ubiÃcriptumeÃqucmadmoduceÃare debeatad tempus facriÃcium quotidianu,quoduocatur Ã¿icTfa.Â©'. Ex Ulo inteÃ¼igunt quotidianu facriÃciittn eÃe eorum Ã®Ãiffam,qult;e iam incipiat ceÃare.HtecÃlÃ) conÃiki interprtetaiio. Nrfi/i certum eÃ quotidianunt Olud facrificiÃ» quotidiebisoblatum,mane oneffen, Exodi 29 .Atq; iÃud facriÃcium cum tdijs ludaicis faa crifici/sfublatum eÃ, cum ChriÃiis unica uera hofliafu per altare crucis feipfum obtulit. Igitur certutn eÃ non effe iÃ¼ud Kiffk facriÃciu,neq; ipÃ mane onefferi mif fant.l tem palÃ m eÃ fub quibufUÃ¤ epifcopis, quod ali^ quando cana doinini tantum bis aut ter habita eÃ toto

SENAT* BASILIEK* Â«j tlfino,Et^cbif teÃimonio. Hijhria lt;tufÃ« de iÃ¼o (juotidicta no facrificio Djntc/w e^l complÃ©ta fub tyranno Antioa cho,quo tempore tres aut plures annos templu iwdicoÂ« rum defertum erat fine omnibus facrificijs. Hoc profia Ã¢o uerum eil, Antiochus eÃ¼ Ãgnra Antichri^i, qui uerum cultum dci,id eft,fiduciam indeumfuftulit,pera didit er extinxif.fides eft extinila, quandoquidem hoa mines magis fuis uiribuscroperibus quam dei gratia fidunt.Qjtod autem nos cÅnadomini utimur luxta Chrifti exemplum cz mandatu, Miffa negleÃ¤a, nihil minus eflquÃ m cultus deicontÃ«ptus er omiÃio. Ex his clarÃ¨ cernitur quam ignariferipturaru, ueritatis er fiÂ» deinoftr^eaduerfarifpugnent. Habentquafdam alias figuras er fomnia,fed omnia prorfus non funt unius ponderis- Ex his quondam indicemus. PrimÂ«m quod di cunt,pafchalis ille agnus quotanis oblatus efl,igitur de bet et C bri/lKJ uerus agnus pafchalis ftepe offerri. Hoc enthymemate nihil abfurdius did poteH. Nlt;tw iÃe pafchatis agnus non efl immolatus pro peccatis, fed fit Ium madatus er manducalus in memoriam angeli occi dentis in Aegypto. NmÂ«c autem papiftis Miffie facrifi cium pro peccatis offertur, non manet tantum recorda tiomortisdomini.Reliquashoflias, cum fierintimper fidie,repetere fepiusneeeÃefuit. Chri/lusautem ut perfiiht erfufficiens bofiia, femel ofirrÃ«dtis fuit An no de fepius alia accendÃ¼tur lumina, interdiu fol folus ad lucemfatisefl. Ciuodautemdicunt,inA(l.cap. ij.

CitmiUi facriÃcitrcnta'Kiundrent jUritim fM^htni dixijÃe-.cyucrbÃ¼ Ãa,Ta^ytÃ¼i bancuim habere, Ãtni eliant nugÂ£, nainÃgnificat minijho : in qua figniÃcaa tioneS.Pauluiutitur P.om.i3.imcfcriptumeji,quoi ViagiÃratusfit 0 AftrsÃ§yÃ´f, hocefl,publicusminiÃ(r dei. 1iuxta papijhrÃ¼cxpoÃtioncm,omnes qui in ma giÃratu funt,prop ter muniK oportcret effefacerdotes. In huncmodumquoq; argumentÃ tur argutihominesi CumC hrtÃus ÃeipÃum obtulerit,potefl creccleÃa faeittseumoÃtrrepro peccatii : quod in Mlffa Ãicit' aainÃgt;onÃMCbriÃus, creccicÃa f^onfa,ddcÃ³ ununt funt,Htaltcrum Ãdatquicquidalterum Ãcit, Et hoc mcntitumejl,eccleÃain ÃcerequicquidChriÃus Ãcit. C hrtÃus eniinpro nobis mortuus eÃ,ejÃet ergo cccleÃa ctiam pro nobis mortua. C hriÃus eÃ caput ÃtminM facerdos, igitur(:;r noseffcmus caput, Qji arc inutiles nuga'funtquicquidloquutur.Pergunt nbsp;nbsp;dicuntiCuiÂ»

dolore z^paÃione corporis ChriÃ¼us potuit imntolari, igiturimpatibilitcroÃerripotcÃ. Semeipotuiteffeho Ãia,crgo fepius poteÃ eÃe facrificiÃ¼. H oc quam nihil probct,quis no uidet? Hon quteritur quid C hrÃius effe poÃit, fed quid Chrilius Ãcerit, quidq^ feriptura doa ceat.PoÃct Ã¼quot; alia ChriÃus, tarnen non quÂ£ poteÃ cit.'Dicunt etiam : KeliuseÃ dare quam accipereiinfa criÃeiodatur, incan^manducationeaccipitur, igitur pratjÃtoÃvrre. Sedprimum probandumeÃiÃ¼is, quis tUispoteÃMin facriÃcandiÃcÃcerit, quo loco doinb

SENAT. BASILIEN. 224 tlUsiuJfÃ¨rit. Verum e^,prlt;efiantius er melius dominÃ¼ deum faluatorÃ« eÃi,qudm creaturÃ¹ erferuum.Qttan^ tdigitur ejJ'etblal jgt;hemi((,filt;juis je effe diceret deutn er fdÃ¯itÃ³torcm? tantaquoij; efl, quodpeccatoresChri^ Ãumo^c pro peccatisconaniur. SieÃt^utquoÃuÂ» dtofius fuoserrores defindut, hoc iniquiores fint in di* uinammaiejbiiÃ« .Ex papiÃis quidam eiiam non dubi* tantdicere, homines quotidiepeccare, ergo nece/Jiun eÃequotidiefacriÃcare ; e-Chri/lÃ¼nonomnepecca* tum,led tantum prateritu, quod uocant originale, ab* fliibÃe : (Ã¨d alia peccata quotidiana oportere per alid media, opera fcilicet facriÃeia expiari. Prlt;eferflt;t addunt alia non magis chrtÃiana, qute adeo repugnant chrifaano dogmati de Ãde,ut C hrifianoru quifquÃ¢ qui audit,eainteÃ¼igere poÃit.Nam ex iÃ¼iscofequens ejjÃªt Chri^um neq; deum,neq- uerum faluatorem e/Jc.Nec opus eÃ¼ pluribus uerbis. Hjc uera uia cz ratione, grauiÃimi fapientiÃimiq;pairi^ patres, dominiez cÅa Klt;e ordinations C hrifli,frnulq; hominÃ®i inuentiones etquot; additiones,collationeperpcndimusctreomparauimust dtqueita gratia dei aduerfarioru commenta conÃita* uimus, cz C hriflum nuUo modo denuopoÃeimmolari probauimus. Ã^are uerum efi,quemadmodu in publi cisnoÃrisconcionibusprtedicauimus, MiiÃamnoneÃe facrificium, ficut haÃ³lenus in uÃuÃdt, ad toÃ¼enda pec* cata,fed homndam abominations coram deo:nec ita Ã domino inÃitutae/i-.quant obcaufain meritÃ´ omnei

Chri^idtiiuitare O' fÃ¹gcre eantyfe^; ad umim ufuitt catte domini,iuxta mandatum dominiconuertmdeÂ« bent. Nof de hac re longÃ© plura babemus,fed breuio^ res Ãdmus,ueriti occupatioribus uobis in adminijlrÃ¢dÃ» rerumpublicarum commodo, prolixiora audiendi tent pus non ejje reliÃ¢um. Attamen Ã ueÃra pietM O' dentta aliquid deÃderatfparati Ãtmus petentibus plura ijs adiungere. Sedfatis hieeÃripturte teÃimonia ^turd aÃ¹iibet ueritatÃª amanti o' quanenti cofidimus. Quad Ãtperefl, ueflrum candorem O' bonitatem,prudentiÃi mio'fortiÃtmi uiri,diligenter obteÃ:imur,Ãduriord tuipiam uidentur hlt;ec quÂ£ hic ÃeripÃmus, ne in malaÂ»l rapiantur partem, nam nos nulla nominatim perfoM exaduerftrijs per/lrinximus,necullam priuati contÂ» modi rationÃ« habuimus. J^am Ã exemploaduerÃtrio^ rumnoÃrorum ueritatem deÃerere,o MiÃie cauÃaitt iuuare uoluilfemus,plus utilitatis prmattemundame, hoc eÃ¼,ut umbra peritura:,acceÃijj'et. Sed nos deus ab hoc malo cuÃodiat,prteÃat mori O' pati infrmiamtO omnium rerum inopiÃ¤. Solum peccati magmtudoiquit C hriÃi regnu in ecclcÃa horribiliter deua)kit,o Muet rÂ£fideicbrtÃiantecogmtio nullu loai habeat eÃieit) Ãeit ut nec liccatnccpoÃimus tacere. Qjsin nobis dee Ãsnt uerba,qutbus rei indignitatem Ãatis exprimatnuS. Abominationis cnim illius crudelitM omnes lingua nie res Ãiperat. Et nosÃeimus quod tacentes Ãrmidandatn iram dei effugere non poÃemus, Ãcut nobis 4 deo prae cepmnt

SENAT. BASILIEK. Â«X rrptumeÃ Ezlt;^chieliicap.i.cr33.z^Efai^cap. y8. CZ aliÃ infinitii locis. Nfc Â»ofcÂ« folum uerbo dd ha;c docendaÃunt mandata, fed er nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;no^ro uenerando

tttagiftratui non minw hac funt pr^ecepta, ut Ãueram harum rerum curam habeatii: nam uobd 4 domino po teÃAs eÃ tradita,f\om. tj ,Â«t malum extirpetur,cr reÂ« Ã¤um iudicetur iudictum.Nos erdidmui,er per facro: fcripturlt;e teÃimonia confirmabimus, er eÃmagnaex parte conÃrmatum, guod fub coelo inter eos qui C hrh pitm profiteer, nuÃ¼a idololatria, cofuÃo, blaÃgt;hemia, animarum fedudio er perditio maiorfit illa papi^lica Mijfa,quantumuisfitf^edofainoculis hominum. J^ut Ium Ãagitiu, nuRum crimen tarn atrox aut crudele e^, quod tantum noceat quantum iÃ¼a mijfarioru facrificuÂ» lorum peÃima uita. Siigitur flagitiofos magiÃratum oportet er decet emendare er punire,licebi t erin hoc negotio poteÃatemeriuifuum exercere magiÃratu, nec pim magiÃratus conniuere poterit. Salm animte potioreÃexterniibonisercorporc. Aeternum eniin paituro pr^eÃuntim eÃe quii dubitatfChriÃiim lefum ludibrio habere er contemnere, plus e^i quam omnes alioi crcaturas. NoJ in magnam Ãgt;em uocamur, qu^e ue flraeÃ prudentia,optimi patres patrilt;e,ueÃram fapien tiam nihil mouere diuturnum ilium abufum, er exemÂ» plum quorundam principum er duitatum, quibus uct nihil curic eÃ animarum falus, uel ueritatem autignoÂ» rant,autfcirc nolunt, Potiuspiorum exempla nos mo*

DE MISSA AD urM. Ndm nihil e/l quod excufare poÃit nos,Ã cogti tam ueritatÃ«non expediti omnibuf poflpoÃtis fequi* tnur, duare beneÃgt;eramuf,pro ueftra pietate or Mt((te,uosfiducialiter zir fideliter quicqtdd contra abo mindndiUiÃMblaJ^hemiiii, proChrifli ecclefiÂ£fitltif te er nera pace erit,Ãihtro$. Nrfjn non ignoratts eattÂ» dem iram dei eafdemqf poeniii,confen;icntes er freien* tes manere.Neq; Ãne caufdjdiuinoq; confilio uobis, Oâ pMcis alifs,Ã orbem terrte rejÃiciamus, maniÃÃtuit deusueritatemÃiam. E^bonumÃngularis deigratis fignum,Ãgratoexcipiatur animo. Sed Ãnedubioell fnagnÂ£ er irrecoaciliabilis irie deiÃgnu, ubi talis urrt* tasrepudiatur,ercontemptaabijcitur. Proptereachd riÃimi eroptimifiatres er patrcs,pro charitate ueÃrd erga deum,e^amore falutis eiuiu ueÃroru, uigilate er laborate in proueheda gloria dei,erin promouÃ©da gt;nlt;r rum probitate er uera religione in omnib. ijs qui uobis 4 deo Ãent ÃibieÃ¼i.l^os no adhortamur ut eccleÃa boÂ» nadiripiantur,autHt durius uÃ¼omodoin aduerÃtrioi animaduertatis. AbÃt enim hocanobis procul. Sed hoc unie petimus,ut fe no diuturnitate temporis,er pd trum quorundÃ autoritate non inieÃ®leÃ«h,quibus quidâ uis errorti deÃ'ndipoteÃ,fed uerbo dei tueantur.Quod fi freere non poterunt,ut ab illa hombiliabominatione er idololatria abflineÃ¤t,er cedant ucritati,donecÃiant Mijfam probent eÃe talem cultum dei, qualem uideri uÃ¶lunt. duod animi noflri propoÃtti,ab omnibus opi* nor

Hoy toni confuktur,z^ conatum uerÂ£ ex timorÃ© dci ft picnti^ ueÃ¼r^nemo lure poterit arguere : imo omnes pij([uibiucorejiintelligensyinuobis laudabunt deum, fy Bafilelt;e ciuitati ueflriC benedicent.Ã¯mpij quibm nul ltitfenfusdeiefl,hoÃesueritati{,fepi/sueftris conutib, opponent,cr^uicquid reÃ¢um reprcehendent crcalunt niabuntHr,cr oppugnabunt. Sed domino deo fidendÃ¯i tfl, nbsp;nbsp;omnibus poflhabitis mandutu eius cuftodiendUf

regnum^i eius primum omnium qu^rendum, uliro o w ffirf ,quibufcunq; nbsp;nbsp;ad corpus crad unimum opus cft

^OCTI CVIVSDAH, CtVCfD idoja, no! imagines diuoru dppeÃ¼amus,Ã¨ tem plis, ubi Ãdclium populus colligitur,tollen da omninofuntjhaÃ¢enus latine ' non uiftis.

y^odi io.'tJon erunt tibi dij alieni cat ramÃcie mea. KoÃeies tibi fculptÃ¤e, atq^ omnem fimilitudinÃ«,qute eflin cÂ« lisdefuper,c^qua:in terra deorfloÂ«,

CSquot; qua in aquis fub terra. Kon adorabis ea,o^non co^ les ea,quia ego dominus deus tuns,deus /emulator.

Modern capite. Etait dominus ad Mofln: Sic dices filijs iflrael: Vosuidi^isquoddecalislocutusflmuo* bifeum. NoÂ« fleietis mecumdeosargenteos,crdeos aureos nonficietis uobis. Uic prohibet deus nofler,ne UÃ0 ueilitu eum ornemus, aut alia re, qua nos Ã ucro eius cultu auocare poflit.

Ixuit.i^. NoÂ« rcflicietis ad idola,neque deos cottÂ» flatilcs Ãcietis uobis,ego dominus deus tieft er.

Leuit.26. Kon Ãcietisuobis idola, nec fculptile, neq; ftatuÃ¤ erigetis uobis, fed nec lapidem figuratu pof netisin terra ueftrautadoretis fuper ipfum,quia ego dominus deus uefltr. (^uafidicat: Metts eft omnis hof nor, tameortim qui in terris, quam eorum quHncceÂ» lisfunterc.

DfKt4. Sitis ualde cauti proanintabtis ueiiriSi Ã»^oniain non uidiftis ullam fimilitudinÃ« in iÃ¼o die, qÂ«o UÂ»chHm eÃ dominus uobifcum in Horeb de medio ignis, He Ãrte perditÃ¨ dgatis, Ãcientes uobis fculptile er mulacrum cuiufeunq^ Ãguru^,Ãmilitudine maÃuHer flt;xminÂ£,Ãmilitudinem cuiufeumj;animalis lt;juod e^ in terra, autÃmilitudine cuiufeuntj;auis pennatlt;e, ^uÂ£ uolatinccelo, aut ÃmilitudinccuiuÃ]; reptantis fuper terram, aut fimilitudinÃ¨ alicuius pifeis, ^ui efl in aquis fub terra. Et neÃrte eleues oculos tuos in calos er ui* deas folem,lunam atq- ÃtÃ¼as cum uniuerfo exercitu coe lorum, er impuiÃti adores atq^ colas ea, quÂ£ diflribuit dominus deus tuus omnibus populis Ã{b uniuerÃo caelo.

Eodem cap. C Â«jfodite uoÃpfos, ne Ãrte obliuifca* mini foederis dominideiueÃri quod pereuÃituobiÃu, er Ãciatis uobis fculptile,aut tdlam fimilitudine,quani prohibuit tibi dominus deus tuus : quia dominus deus tuus ignis confumens eÃ,er deus Ã¦mulator.

Deut.r-EgodomiHHÃ¯ deus tuus,qui eduxi tede terra Aegypti, de domo feruitutis. Nonerunttibidif ahenicoram Ãciemea. NonÃeies tibi fculptile cuiuÃ Â«is fimilitudinis quÃ¦efl in cÃ¦lo defuper,er quainterÂ« ra deorfum, atq; qua: in aquis fub terra. Non rfdordbts ea,neq; coles ed, quia ego fum dominus deus tuus, deus amulator.

i.Samuelisj.Etait S^mwcl adomnemÃmiliam ijrrfÃ¨l dicens: Si in toto clt;frde Â«ejlro rcHertimini ad dof f

DE IMAGINIE7S minum,Ã¤uftrtc deos alienos de medio ueflri,Qr AÃhti* roth,QrpT'âfpâiyâ(tecorueÃrum ad dominu, crÃeruite f( fo/i. }pÃ:enimliberabituosdemanu PhiliÃlt;eoruin-^ AbÃuleruntigitur filij iÃ-ael Baalim er Afiaroth,^ feruierunt domino Ãoli.

iÃrael ÃrnicatuseÃeum Ãliabus Moab,quÂ£ uocauerunt populum ad ÃicriÃcia deorum Ãiorum, CZ per hoc illeihspopulus comedit cum illis, er adorauit deosiÃ¼arum, guod tarnen deus graui poena prohibueÂ» rat. ideo concitatus Ãtror domini contra ifrael, er Ml dominus ad Mofen : Tolle omnes principes popHli,er fuÃtende eos ante dominum in conÃechiÃ)lis(in pana teÃima peccatu idololah-iÃ¦) ut auertatur tra uultus diÂ» uini ab iÃrael. Et ait MaÃes ad indices ifraÃ«l : Occidite ttnuÃguiÃg; uiros Ãuos quiiunÃ«lifunt Baal Peor.

Deut. 4.. SigenueritisÃlios ernepo tes,er habitaÂ» tionem aÃecuti fiieritis in terra, malumg^ agentes Ãce ritisquamcung^ imaginem Ãculpta, er Ãceritismalunt in oculis domini dei ueÃri,ut ad iracundia cocites eum, teÃer cotra uos hodie coelii erterram,quod pereundo peribiiis uelociter de terra,ad quam uos traieÃ«h 1 orda ne tranÃtis,ut illam poÃideatis: non prolongabitis dies fupercam,Ãcd eliminÃ¤do eliminabimim,Ãargetq; doÂ» minus uos in populos, er relinquemini pauci numero in gentib .ad quoi uos dominus du^hrus eÃ : feruietis^ ibidijs,quiÃunt opus manuu hominis, ligno er lapidi, qui no uidÃ¨t nee (MdiÃ¼t,neq^ comcdÃt, neq; odorÃ¢tur.

DfMt.7. Sic Ãcictif gcntibus ddlt;luM iniroducet vosdominuideus: Altaria eoritm diruetis,Qj-ftAtudt eorum conjringetis,arbores eorum fuccidetis,atqi fcul pttlia eorum comburetis ignc. Ndm popnltÂ« fan^s tu es domino deo tuo,te elegit dominus deus tuus,ut fii ei ffopulus peculiaris pro; omnibus populis qui funlfuÂ» per freiem terrie.

Deat. IX. Hlt;fc funt fhtuta zj indicia quÂ£ cufledie tis er freietis in terra, quam dedit dominus deus patru tuorum tibi, ut iÃ¼ain poÃidcas cunÃ©lis diebus quibus ui Ã©hirus es fuper terra. Perdendo perdetis omnia loca iÂ« quibus coluerunt gentes, quaspoÃidebitis,deos fuos Ãu per montes excclfos, fuper colles, er fub omni arbore .â¢ frondofa. Diriictis altaria eorum, er confringetis (kl,* tuas eorum, atq^ lucos eorum igne comburetis, fed er feulp!iliadeoruquoshabentconcidetis,perdetisq;no* meneorumdelocoillo.

Deut.t3. Si furrexeritinmediotui propheta aut fomniator fomnij,er dederit tibi fignum aut portentu, ueneritq; fignumaut portentiiquod tibiprtcdixit,er dixerit, Eamus po^idcos aliÃ©nas quos noncognoui* fi,er feruiamuseis, non audiesuerba prophet a illius, Â«UI quifomniauerit huiufmodifomniu, quia tentÃ¢t uos dominus deus uefter,ut fciatutrumfitis amantes demi* num deum ueflrum in toto corde ueflro, er in to ta ani ma ueftra. PoÃ dominum deum ueÃrum incedetis,atÃ§^ tum timebitis, prtecept4 eins cu(kdietis,er uocem eins

audielisjipft fÃ¨ruietis,atc]^eiadhterebitis. PropheUau teiniÃ¼e,aut fomnioru fo)nnidtorocctdidcbet,eolt;}uod auerfionem locutus fit (zy recedere monuit) d domino deo ueÃro,qui eduxit uos de terra Aegypti.

Deut.zy. Locutuseil KofesexiujfudominitZydi xit ad LeuitM ut dicerent cunÃ¼is uirit ifraÃ«l uoce^xcel fa-.MalediÃ¢us uirilleyquificcrit fculptiÃ®e zy conÃatile abominationem dofflini,opus manutim artifids, zypo fueruntin abfcondito:rejÃondebuntq; uniuerfi depopu lo zydicent,Amen. Hic prohibÃ«tur occultte imagines, quMiniedtbus priuatis habere folebant. Sic dominus omnem idololatrite fpeciÃ« Ã nobis procul elfe uult. NoÂ« Â«Ã¹ enim quomodo nos auocare foleant iÃ¼a idola Ã uero cultu quem ipfe prlt;ecepit.

iofue 24. Et dÃ¹ tehofua adpopulum ; Non pote* pis feruire domino : deus enim fanÃ³his zy deus Ã¦mula* tor ipfe eA, zy non dimittit iniquitatÃ« ueflram zy pec cata ueflra. Si deferucritis dominu, atq; feruieritis dijs alienis,conucrtet fe zy malum fÃ¹cietuobis,extermina* bitq;uos poÃquam uobisbcneficit. Et ait populus ad lehofuam: Non, fed domino feruiemus. Et ait Ã¯ehofua ad populum : Tejkseflisuofipfi, quodelcgeritisuobis dominum, utilliferuiatis. Etdixcrunt:TeÃrs.Et nunc auÃrtc dcos aliÃ©nas qui in medio ueÃri funt,zyinclinaÂ» te cor ucÃrum ad dominum deum I frael.

(lominiiihofkscrudelcs,lt;]uieoscontriuerut.Clamauc^ funt in anguÃ¼ijs ad dominu,fed iÃe reÃjondet populo: He cr clamate ad dcos quos elegiflis, illi faluent uos in temporeangufliÂ£ueflrce. Etdixerutfilif ifraÃ¨laddoe mnum: Peccauimu^, age fÂ« nobifeu quiequid fiierit bo num in oculis tuis, tantÃ¼ eripe nos hac die.AbÃulerunt uerodeos aliÃ©nas de medio fui, er feruierunt domino. Videtis nuUum auxilium deos ijkspoÃe firre inpericu lis,neq; feipfos po/funt feruare, imo omne malum pro^c ptercultuidolorÃ fuper populiHmmittitur Ã domino.

Pfal.^7, ConÃmdantur omnes qui colunt fculpti^ lia,er qui gloriantur in dijs uanis.

Pfal.iis. Jdola iÃ¼aru funt argentu er aurum,opus tnanuum hominum .Oseft eis er non loquuntur,oculi funt Ãfs, er non uident : aures funt eis,er non audiunt: nares funt eis, er non olfÃ ciunf.manus funt eis, er non palpanf.pedes funt eis,er nonambulantmeq- loquuns tur per guttur fuum .Similes eis funt qui freiunt ea,er quicunq^Ãterant in eis.

Sap. 14. Per manus quad fit idolum, maledidu eÃ er ipfum, er qtÃ¤ fielt iÃud : quia iUe quidem operatus eil, illudautemcum eÃet fragile, deus cognominatut eft. Similiter aut odio funt deo,impius etimpietas eius. Etenim quod frÃ¤u efl,cum illo qui freit tormenta patie tur. Propter hoe er in idolis nationum non erit reÃes

DE ÃHAGINIB VS Ã¢tis, quonidin crÃ©ature dei in odium Ã{l(efunt,z^!'in icntdtionem animishominum,zy in mufcipulampcdh bus infipientium. Ã¯nitium eniinÃrnicdtionis,efl exgui fitio idolorUyO'udinucntio iÃ¼orum corruptio uitte eÃ: ne(}ienimerantitbittitio,neciue eruntin perpetuum. SuperudcuitM enim hominum^htec ctdinuenit in orbem terrt(rum,crideobrcuis iÃ¼orum finiseÃinuentus- Letgt; f^e hoc cdput ufque ad finem,(yundc origo idolorÃ¼yt^ cultus Ãuxeriteorum, dtÃcreÃ¤Ãnon inueneris, conÃi entiatuateÃe. ''

Efa.4z. Ego dominus, z^hoc eÃ¼nomen mcum, crgloriam meam altert non dabo, ncclaudem meant fculptilibus.

I /f w eorfeÂ«: cap. C onÃndentur conÃÃone ^ui con fidunt in Ãculptili, qui dicunt ad conflatile : Vosdif noÃri. O furdi audite,Z!rcieci reÃieite ut uideatis.

Efa.44. Sicdicitdominusrex lfrael,crredem* ptor eins,dominus exercituum:Ego primus, er ego no uiÃimus, er prater me non eR deus. Si quis eÃ fimilis Kci, aduocetquodprlt;eterqt,erannuncietiÃ¼ud atq; or dinethocipfumanteme,abeo tempore quo con^itui populum Ãculi,er qua breui Ãttura Ãtnt,aut qua poÃ longum tempus uentura funt,deiÃ¼isannunciet. No* Utepauere,ncq; timcatis,an non ex tunc audire teÃci, erannunciaiÃ fer uos quidem teÃes mei efiis. Nunquid eÃ deus prater me iauteÃ ne creator quemego igno* lemiEornicatores fculptilium ottines uanifunt,erÃtâl*

ptilia^Uie ipft diligunt, nihil profunt, er quidem teflts ' eomm ipfifunt, quod non uident,nec cognofcunt,dtlt;^

ideo cofiindentur.Cluis igitur firmarc audet dcum,cr fcluptilc conflare,(]uod nihil prodc/i^Ecce omnes ficij tiusconfindcntur,c)'fibri quidcm ex hominibus junt, congregabuturomnes,flnbunt,pauebut,crconfinden turpanter .Faberfirrarius parat dolabram,cropcra*

' turinprunis,O'eum malleisfirmatiÃ¼am^deindeopct ratur cum ea in brachio uirtutis fua-, ut etiam efuriat, . cr uires non habeat, non bibat aguam,cr planÃ© deÃ^ dat. Fafcer uero lignarius extendit regulam, effigient adhibet ei cum creta,z}-firmat ipfum in angulis,atque drcularc figurant inducit ci,crficitipfium in fimilitudi Hem uiri,Griuxta effigiem hominis,ut fedeat in domo. Succidit fibi cedros,accepit tirzam nbsp;nbsp;quercu,^;- fint

pto animo qult;efiuit meliora ligna fylunc, plantauit pi^ num quam pluuiacnutriuit,fiiihq;eflhomini in ineen dium .accepit enim ab eis ctr caleftcit fie, quin er firna cem fiuccendit, er coquit panes, fiscit quoque deum qt adorat,jicit Ã¼'ficulplile ex eo,erincuruat fie coram ila lo .Medietatem eius combuÃit in ipfio igne,erde medio eius carnÃ© comedit, quam ficilicet in ajfiturÃ¤ alfiat,er faturatur, calefit quoq^ (y dicit, euge, calefitÃ³ius fium, vfienfiiigncm.Exreliquoautem eius ficitdeum pro fculptili fiuo, incuruat fie coram illo,adorat crobficcrat illuddicens:Liberame,quiatuesdeusmeus .FJeficie*

eorutn ne uidednt,ne(j; intcUigÃ¤t cordibui fuii. Sednec redit ad cor fuum,non eji fenfm^neq; intelligentie ut di cet, Medium dus combuÃi in ipfo igne,etque in prunis eins coxi penem CT eÃeui cernem quem comedem,cr ex refiduo eius Ãciem ebominendÃ¼ idolum, CT ^nte fli pitem erboris incuruebo me. Iteq; pefcit cinerem, CT cor fuum Ãedudu inclinet eum(,ed id)ut non liberet eni mem fuem,neq^ dicet,aunquid non mendecium eji in dexteremee?

UieremiÃ¦ 10.cep. StultusfitomnishomoefeienÂ» de,CT cofÃ¹nditur omnis conftetor 4 fctdpgt;tili,nem men decium eji conftetile dus,cum non fit /piritus in eis-Vn nitMinquem funt, CT opus errorumiin tempore uifitdÂ» tionis eorum peribunt.

Hiere. tj. Sic didt dominus : in hunc modum corÂ» rumpem fuperbiem lehude, CT fuperbie megnem Hie rufelem. Populus enim. die melus renuit eudire uerbe mee,embulent in preuitete cordis fui,cTfequÃ¼tur deos dlienos,ut colent cos,CTlt;idorent eos.

Ezech. 14. FeÃ³him eA uerbum domini ed me, dicens : Fili hominis, uiri idi produxerunt immundiÂ» tiM fues ex corde fuo, CT ojjindiculum iniquitetis fiue pofueruntcorem fiiciefue, nunquidrequifitus confidÂ» tetioni eorum edero Æ Ob id loquere cum eis, er die ed eos: Sicdicitdominusdeus -.Ciiiicunqifiteritdedomo ifreel, quicogiteueritin corde fuodeimmundis idolis fuis, pofuerit^ ojfindiculÃ®t iniquitetis fult;e corein Ãde

UC nerit ad prop}}CtÃ¢,ego dominus rej^ndcri ci Ãdam,eo(juoducnitcugt;n multitudine idolorum fuoÂ». Ã¯um,ut depr^ehendam domum Ã®fraÃªl ex corde eoruittr ^ui omncsubtdienati funt 4 me propter abominationes fuas.Proptereu dicad domum lfr4Ã«l,ficdicitdominus deus, Conuertiminijor redudteuxorcs ue/Ã®r4f,ab ims munditijs ueftris,dtque4cundis abomindtionibusuet ftrisauertite/Ã ciesue^r4f:cjuomamguicun^;dedomo jfi-dÃ©l, crde percgrino qui manet in Ã¯frael, qui fcpura* tus/Ã¹erit 4mc,cy reduxerit abomindtiones fuds in cor fuum,pofueritq;oj]Ã®ndiculum iniquitdtis fuie dweÃa dem fudm,Gruenerit dd prophetdm,utconfuldt me pereum, ego dominus fidam ut rcj^odedtur ei ex me.

Ezcch.Ã .Montes ifrdÃ«l dudite uerbu dominidei. Sic dixit dominus deus montibuszycoUibus, riuisey UdUibus'.Ecce ego,ego inqudm,ddduco contrd uos gld^ dium,cy perddm excelfd uelird-.deudflnbuntur dltdrid ueilrd, cy confiingenturfimutdcrd ueflrd, er pro/krÂ» ndm uulnerdtdtos ueflros dnte idold ueÃra, cy ddbo cd dduerd filiorumtfrdelcordmidoliseorum,Ãâdrgamq; oÃd ueflrd per circuitumaltdrium ueflrorum. in cun^ dis hdbitdtionibus ueflris udflabuntur ciuiidies,cy exs celfd diflipdbuntur,quatcnus cydltdrid ueflrd deudflen fÂ«r zy dirudntur,dtq; conflingdntur zy dboleuntur ido Id ueflrd, zy fucciddtitur flmuldcrd ueflrd, delcaniurq; operd uedra. Ef carfet uulnerdtus in medio ueflri, cz fdetis quod cgo ÆÂ«)Â« dominus.

UofÃ¨Ã¦ ij.FeceruntÃbiconflatik de argenta Ãioiit xta adinuentionÃ« intcllcÃ¢ns fui,idold fcilicet et opus ta turn artifiÃ ofum, propter qua ipÃi dicunt ijs qui faÂ» crificitnt ex hominib .Ofculamini uitulos. tdÃ rco erunt qua fl niibes matutina, ettr quafi ros mane eofurgens amp;nbsp;abien!,titq; fient palca quam tollit turbo de horreo, C/quot; uchai fionus de fineflra. Ego aufem fum dominus deus tuus de terra Aegypti-, or deumprater me non agnoÂ» fces,necefl faluatorprater me.

lAichea t. Omnia fculptilia eins comminuetur, ey omnia ueilimenta eius ignÃ© exurentur,Qromnia idola eius ponam in difipationem, quia de mercede meretri ciscongregduitÃiflÃ¢ Samaria)idea ufq^admercedent meretricisredigentur.

Abakuk i. Ciuid prodeÃfculptile^quia fculpfitÃ* lud fi^hr fuusut effet conflatile,crquod annuciat meit dacium,crtamen fiduciam habet ineo,fiÂ£krfcilicetin Ãgmento fuo,utÃceret idola muta.Va qui dicit ligno, euigila, cr lapidi infenfibili, excitare, ipfÃ© ne docebit (tet) Ecce opertus eft (lapis) iUe aura zy argento, ey, non eft uUusft/iritus in medio eius.

EACTVM. ILLORVM Qyl idola,qua ad cultum proftabÃ¢t,amouerut, laudatur, crfummÃ¨ extoÃ¼itur indiuinisfcripturis.

1 banteifilijifraÃ«lincenfum.Itetnz.Reg.zj. ioliturex cofregit ftÃ¼tuas (jrfuccidi t lucos,Grimpleuit locÃ¼ eorti oÃibus humanis. Sed or altare quod erat in Bethel, exceÃ®fum ^uod Ãcerat larobeainfilius Nebatjqui peca care jicerat ifraÃ«l,altare inquain iUud cr exceÃ®fum cott f^egit,zy combuÃit comniinuitq; infiuluerÃ«,cr fucceit

' ditlucum.SimilitcrpiusrcxloÃoffioflquamprieccpta legis audierat, pr^cepit HHlujahu facerdoti magno, er facerdotibus Ã'cundi ordinis,atq;cuflDdibus uafoa rum, ut oÃment de templo domini cumHa uafa qute Ã Ã©kifÃ¹erantpro Baal,pro lucis, er pro uniuerfa militia j ^coeli, er combuÃit ea foris extra Hierufalem in aruis Kidron, tulitq; puluerem eorum in Bethel. Plura in hoc capite fequuntur, quÃ¦ tuipfe legere poteris .Obfer ua autem hic,facerdotes regi in rebus diuinis obediuift fe,necp detreÃ©hffÃª mandatum regis.

M anajfes impius rex eo quod iuxta abominationes gentium ambulauit, captus efl ab exercitu rÃ©gis AfÃyÂ» riorum, duiÃ®usq; tn Babylonem, cumq; in anguÃia c/Â« fetclamauttaddominu,er eiusprecatio exaudita eft. Qu um autem refiitutus effet in fuumregnum, abÃulit deos alienos, er fimulacra de domo domini, er cunÃ«kt altariaqua; extruxerat in monte domusdomini,er in H ierÂ«plcm,proiccif^; extra ciuitatem. imtea nimus etiÃ¤ in facris feripturis crudeles panas inÃiila s

ij J qui idola coluerut. z-Reg, i -j. legimus leones donti^ num immiÃijJÃ¨ Samaritanis, quieos interficiebant eo quodnefcirentcultumdei. J^ecnoninalijslocis fimiliii occurrent, qiM hic adducere tadiofum effet. ClÃ¿iex^ Â£le idolorum uanitatem cr Ã¢bomindtionÃ« cognofcerc uult, lÃ©gat prophetam Baruch, in quo clariÃime defcri bitur,quod omnes qui idola aut colunt aut timent,con^ Ãiftonc turptÃ.imaopericntur. Qu,id opus uerbisSClui legi domini obediunt, ijs contenti erunt:qui rÃ©pugnÃ¢t, etÃifyluam teflimoniorum afffrrem, perpÃ©tua reffon^ furent. Atquicontentiofts papiÃis uno er altera argn mento in medium adduih inferuiam,qui fcripturam di uinamlt;egre admittuntob inueteratam confuetudine, quamÃ patribusfuxerunt.Argumcntaenimillorupau cis diluam,quibus fumme glorianturjdq^ ex nouo teÃA mento Ãciam,quo minus coramdeo excufabiles fint patroniidolorum.

Primo obijciunt : Adduxifti folummodo ex ueteri teflumento teÃ¼imoniaquod idola fint toÃendamos qui ChriÃ¼ianifumus,Ã legeliberifumus. B.effonfio:Om^ niajb.tutacrprieceptaquÂ£ honorem dei promouent inueteiiiejhmento mandata, etiam nosobftringunt: quod nemo unqua negauit- Ham fi non obÃringerent, pr.eceptadeccdogi hac rationed nobis ffcilereijceret mus.Verum ficutadnosprimumprÂ£ceptu, peosalie nas non habeas,ff)cÃ«bi t, ita z^prlt;eceptÃ¼ de idolis, quia in una tabula h.ec duo pr^cepta conferipta fUnt. Ã¯tent quemadf

^uetnadntodu ex iujju cki parentes fummo honore a)]Ã® Ã endi funt,hocg; tenemur Ãcere ,ita ey-idola neque ca lere,nequc habere tenemur,Vt autem teÃimonia ex no uohabelt;iste}Ã®imento,audi quid eleilÃ¼usx dei Paulitt 1. Corinth.â in medium addueat. rgt;icit enim : Scrip ft nobis per epiftclÃ¢, necommifteremini cumfcortatoriÂ» bus, dc non omnino cum fcortatoribiis mundi huius, out cum dudris, aut cum rdpacibus, dutftmulacrorunt cultoribus. Hic non loquitur Pdulus apojhlus lefu fterÂ» udtoris noftricum Ethnicis,fed cum ChrifHanis,qtii eiuspriedicdtionem aftumpferant. Itemt.Corinth.8. uehementiori fententia idolorum cultores perftringit, cumdicif.ScimusCquaft dicat, non opus multa difttu* tdtione) quod nullum eft fimulacru in mundo, nbsp;nbsp;quod

nuUus fit deus,nifi unus .In to. cap. eiufideepiftol^inÂ» ter Cietera dicit: tjeq^ ftmulacrorum /itis (,intellige,uos Chriftidni)cultores,ficutquidam illorum. Paulusin GiddtdrumepiHola cdp.f.cultum idolorum numcrat inter opera camis,cr-cultoribus turpium idoloru dene ^dt regnidei htercditatem.Audi quid Petrus dpoftrlits lefu Chrifti de hoc tarn dbominÃ¢do fcelere dicdt t. Pet.

4 .CumChriftiis pajfusfit pro nobis in cdrne,uos quoÂ» queiuxtdedndem cogitationÃ©armemini,quod qui pa^ tiebdturincame,delhtitÃ peccdto,inhoc, utiam non concupifcentijs hominum,fed uoluntati dei, quod fuÂ» pereft in carne tempus uiuat. Sat enim eil nobis,quod emteaiiouitie tempore uoluntatcm gentium pairaueri

mu!,ctunuer(itrcmurittld(ciuijs,cocupifcentijs,uinot lentijs, comeffdtionibui, coinpotatiombus,(7 nephd^ ri)s fimulacrorum (hoc nota) cultibus.Eicluceclarius fit, idoloru cultum reijcicndu ejjÃ¨ in tartara. Apparct tnimexijsomnib.quodlt;iuicquid ifrdÃ©litifdiilnm eÃ, id ad nos quoq^ pertinere, quia nos fi C hriiio fiUo dÃ¢ crediinus,popidusdci pectdiarisfumus,quod S.PatduS ttbiq; in fuis cpiflolis euidentifiimÃ¨ ojkndit.

Secundo obijciunt:Nos neq^ ueneramur, neq^ adoÂ» ramus imagines, fed faniios ipfos quos reprafentÃ¢t noÂ» bis.Re/ponfio: Impie, die quicquid in buccam ueneritt etfiidola non colas, attamen ChrifÃ®tanus populus iÃ¼ii carere debet,hocq^ deus loquitur. Et cum dicis te coleÂ» refan6b3S,fÃ cisittudfineiuf]uo'uerbo dei: namnutH alteri fuum honorem deus dare uult. Ipfie enim eR lotypus,nec poteÃ¼ firre ut anima hominis creaturif inferuiat uel adhlt;ereat.Auxilium,fanitatem, confolaÂ» tionem in rebus afflidis non uUa creatura poterunt prafktre,fed folus pater ccelefits, apud que talia requiÂ» renda funt. Niatth. 11. Venite ad me omnes qui laboraÂ» nbsp;nbsp;nbsp;'

uis agerent,talemhonorÃ©manib. crpedib.recufarut-Siquidemlegimus AÃ³lo. cap.j.cum Petruscrioannes claudit ab utero fanaffint,ut in templo inÃ bularetCT laudaret deum,noluiiji ut eis aliquid uirtutis afcribereÂ» tur.iiam dicebat : Viri ifraÃ©lita, quid miraminifuper hoc, aut nos quid intuemini, quafi noftra uinute aut

pietÃ¤te efjvcerimuf,uthic inambuIaretfc^c.Kec in alio quoqiMm efl falus,quint in Chriflo Ã¯efu.Hec aliuÃ¤ nomen datum efl fub cÅlo inter homines, in quo oporÂ» teat nos faluos /ieri. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. 4. cap. id clariÃinte leges,

auod aut dona iÃ¼a fanationis Ã mortuis fanilis efflaÂ» gitamuSfCr non Ã deo,clim nemini efl. Offirimus lUit proprias oblationes, lampades olei cycereos in idoloru honorem accendimus. Ciui morbus,dif boni,non pecu Harem fanÃ©hm fortitus efl Æ cui priflina fanitatis reÃ§u* perationem aflripflmus. Nemo hoc negabit,cum co* ram tarn fltmoflscrfordidis imaginibus cereasaures, oculos,cynefcio quas formas fi^enderimus. An non Romam, lacobum Hiflgt;anum, Michaelis facettum,Pa tritif flgt;ecum,heremum diu^uirginisapud Heluetios, Aquiflgranum,(y quis enumeraret iHa locaf pede lafjb adiuimus magnisimpenfls,pro fanitate, uelalifs rebus conflquendisiCiuod fandi uiri in uita adhuc exiflentes recufarunt,iam Ã flulto populo flrre multi coguntur, A{b.4..habemusdeum fblum adorari,inuocan,0'co li debere.Teipfum in tefkm Uoco,cr opus tuum .Hon* ne idola ex ligno cr lapide Ãbrefliht coUst An non di* uinus honor lOa tarn faeda fuperaltarecollocare,quod deo foliueroiedificari fcripturadocetfSiChriflianus baptifmate inftgnitus illuc fÃ¨ cottocaret, mox diceres: Ãcefflehinc inmalamcrucem, nolo teadorare,quiho* mo mortalis es atq^ ego, qui tarnen membrum eft Chri ftifilif dei, Ã§y fitmofum cy oleo inunÃ¢um idolumftrre

DE IMAGINIBVS poterisf cr in templo quidem, quod domus deieÃe de* bet, iÃ¼a locum fupremum obtinent.Nonne enorme pee catum, eum tenere locum idola in quo deus folusinuoÂ» cari debet,icrfie domum deifierijfeluncam latronumf Certe iHa idola funt ueri latrones,qui animM hominum interficiunt, nbsp;nbsp;Ã deo fideli marito abalienant : ignisfÃ´

mentd fint, non templorum ornatus. Quid pr^terea ttefcio qua infania uexati dicimus, pudet dicere. Audi* musuulgo uoces : lifunt fan(ii,hicdiuae^luirgo,hic faniksAnnaorc. Sihucc muta idola fanfli funt, tune fculptoribus idolorum gratias agamus, qui ex rudi md* teria iÃ¼os efformarunt,ficqi Papaamp;-Ãber idolorum aqualempotejhtcm habent fanÃ®hseffingcre.Obijcis: Prohibes ne etiam crucem Chrifti i Re/fonfio:Nosiud xtdcarnemiam dmplius Chrifim non cognofeimus, fed iuxtdjjiiritum,i.Corinth.s-quid noudcredturdfu* mus.Noflrd ordtio deinceps non dd imdgines,fed inj^i rituQrueritdte fit addeumpatrem,loan.4..Prottered tlarum eft, quod tam turpiaidold coldmus. Curinau* rdntur,dic obfecro,cur fericis induuntur,cur dperis ca* put cordm illis, cur incurudinur Æ Pducis dccipe : Die quicquiduelis, honore dfficimus fordidd idola, quiefl folius dci.Vnde putaxfiuxerunt uerfus illi,

^uam ex mera infidclitate ? Verum inteUigentibusfa* lis diÃ´htm efl,qui ex uerbis domini infirui cupiunt.

Tertio adducunt : imagines funt libri laicoru. Rc* f^onfio-.Hoc humanum inuentu efl.Gregorius id dicit: fed deus prohibet, longÃ© aliud dicit. Deus reijcit ido la, z^rtu libros laicoru audes ilia nominare^ o antichri fie, qui fitquod tibi arridetidciuod deus odit,z:r pro abominatione ducit^ vis deum nofiÃ¨, perlegefcripturÃ¢ fanihm (luie teflimonium dat de deo, 104Â«.;, Lege diÂ» uinumuerbim nonhumanafomnia.loan.io.Ouesaa diuttf uocempajkris,zr non mercenarij.

Quarto obijciunt-.lmaginesaOiduni hominem ad pietatem,z:r ad emendationem uitie.Refi)onfio:0 hy* pocrita,omnia idola au^ ubiq; locorum inueniuntur, fi in unum aceruum ponerentur, non tantum pofiÃ¹nt, ut pilo fis deuottor,uel religiofior, neq; te trahere pojfunt in ueri dei contemplationem.NamChriftus dicit loan^ nisÃ¶. Nemo uenitad me,nifi pater cceleÃ¢is traxerit eum. Cur tu ligno uel lapidi id tribuis, quod ChriÃ¼us patri fuocxleftiafcripfitlltem loan.i^. Nemouenit ad patrÃ©,nifi perme.Ipfeeft uia ztr ianua uitie. Quare igitur per idola (oinunÃ©Ã®um idolum)ad deum uenire fontendisl

Ex ijÃ® iam auditis fiudeant omnes Chri^liani mox Crftne cunÃ©tÃ®itione omnia idola tollere,zy conterez lre,antequam deusplagam iUam immittat, quamfoÂ» litus eft ijs infirre qui fuo uerbo non obtempÃ©rant. Vis dutem templum ornare, adfuntmultte myriadespaupe rwM, qui uiud dei templa funt, iUos fiue, rccrwÂ» tÂ«w

nis fimulacru, germanicÃ¨ ein bildnus oder glychnus fn gnificdt. Ã¯dcircoubifcripturdidolaprohibetytuncnon folum dlienorum deorum mentionem Ãcit,fed Ãmidd^ crorum iÃ¼orum,qute pdÃim in templis uifuntur. PdpiÂ» ftte in hoe toto ccelo errdnt,putdntes Ã¤tfluÃop folutn^ modo ÃigmÃcdreEthnicorumdeos:Ãcdomne fimuldÂ» aum zy imdginem ÃgniÃcdt. Paldm ex ijsfit,ubi ido* Ium in Ãcripturis inuenitur,prohiberitdmgentiliuido ld,(}Hdm imdgines,qudleÃcungi fint,quÂ£ honore dliquo colÃ¼tur. AdÃitis nunc pdpiÃte forti dnimo,prceÃnte uoi uiros egregios,amp;unum locu Ã¨ Ãcripturis ÃdnUis ddÃrtt eotrd decem,(iuod imagines ueflrÂ£ dd idiquid proÃint,quÃ¤m utadignem proijeidtur.

Fo l.io.uerÃ.3.lege,clarum eA, quod Hebrteoruni Ãcribie ddduxerunt, nempe ChriÃum uerum Ãdluatore mundi efji, quiinquÃ feribte fatis haeprophetiaerc.

Fol.sob.uerÃ.to.ÃumendumefjepriedÂ» - nbsp;nbsp;Fol.ioz.b.uerf.Ã³,candelabrum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â