Dit boek hoort bij de Collectie Van Buchell
Huybert van Buchell (1513-1599)
Meer informatie over de collectie is beschikbaar op:
http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732
Wegens onderzoek aan deze collectie is bij deze boeken ook de volledige buitenkant gescand. De hierna volgende scans zijn in volgorde waarop ze getoond worden: ⢠de rug van het boek ⢠de kopsnede ⢠de frontsnede ⢠de staartsnede ⢠het achterplat
This book is part of the Van Buchell Collection
Huybert van Buchell (1513-1599)
More information on this collection is available at: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732
Due to research concerning this collection the outside of these books has been scanned in full. The following scans are, in order of appearance:
⢠the spine
⢠the head edge
⢠the fore edge
⢠the bottom edge
⢠the back board
|
imrve t Vitdff ^gt;tè^^aon â¢gt; j tS temcnuM , PÃ^mc^[ùi^uto tu m^bf rSi ^'Ufê^ VM-r^pcr, r ®q«ââ'âl^n 'ff^fVtutr rat«hh^-llg^* P^T . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1/î. rstiUii^lUtli^ CT â^ffr-Z'ifâJl; r'î'umS uoflfäb â¢h ^*^rJaSrlt;a, |
â¢Jr neftt M 3^ ââtf'üc. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t - 9 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;» fîl*T^«il? t ^-£_«n U»« O '»»fV© 'ma« OAn^O |
i
11
« If f;
t
II
MICHAM PROPHET
TAM D. MARTINI LVTH. COM' mêtariuSiOpera ftudio M, V itt Theodor! concionatoris No ribergen» öil colledus diuulgatus â¦
Addidimus tiufdem D.Lutberi doiliÃintiis e«drrlt;lt;tw n($ in Citnücd. C4nticor«mgt;lt;Mt« Indice diligentij?imo.
B A S I L E AE
D. XLllI.
REVERENDISSIMO
Domino nicolao amsdor-fiogt;cpifcopo EccleÃie Numburgenfit tnTu^^ rutÿi, doóiri'ict c7 pxMi pr^ftanti, Vitw TheodoriM, concionator
E(ilefi£ Noribergcit' fis, S. D.
AEpemihi cogitdnti Je Eccle* Ãie gubcrndtione,ueiiit in men ''tem J«k(J?im(ie imaginis, Dei pingit or fuum mu» r|'«fc CZ miniftro!, recitansbi» Ãoridin Je SumdritrfnOjiJut fdu cUtum d Idtromfci« femianimem cr fiuit ipfe Gquot;
tranfuexit in diuer[oriugt;n,ac curdri iuÃit.
Incidit enim ndtura bommis in feiiiÃimos Idtro^ nej,d lt;]uibui crudeliter cr uulnerdtd cy f^ob.(-'iieÃ^ Et idceritem in uia,hoc eft, oppreffdin naturam hor^' renJiï cdUmitatifctti prÃterierKnt facerdoi CT Ie«t« td.boe efl-iMofdicte kgii, fapi(nti£ burntmie Jo-* dores,«ibil opts genere humano lt;ttt«[frant.
SeJ boÃjes interuenit Cbriflu'S, ts erigit femiani» tnts, abluit ««Ifierrf uino, tnjà njit fulubtrrimnnt 4 2 cleuit)
E P I s T o L A tleum. Et cum farcinam grauem noJirorum crimi' num fuo corpori impofuiÃeti tratifuehit tegros in di'. ueriorium,hoc eÃ,in EccleÃam. Ac pncipit/à mili^e hoc efl^dodioribuiEuangeliÃutcurationem admini* Ãrent.Qtiid dulciuf cogitari poteÃ^quam à conÃde/ rei exprejÃtm in hac imagine beneuolentiam Ãlij Dei erga genus humanum ?
Sed rurÃus cumoculos ad diuerÃrium reÃro, ey uideo omnia plena eÃe horribilium morborum.cr cU rationem diÃicilem, periculoÃtm, medicos diÃimili' moSftum Here cohorrefco toto corpore qualem nos, qui nunc docemus EccleÃas, Germardam accipimus curandamiÃeuiÃimis profiâo morbis conÃiiüantem,
Ndzn ut deÃngulorum uitijs non dicam, quanta funt impedimenta curationis, tyrannides eorum qui Euangelio aduerfantur ? Epicureus contemptus uerA religionis in populo, calumniie impiorum dodorum, EcciÃPygij çx Ãmilium, qui deterrent animos impC' ritoruin à pura dodrina, petulantia ingeniorum in fciolis, qui non deÃnunt conturbare limpides Ãntes EnangcliÃquod Ã)nat in EccleÃijs noÃris.lSios interim uerè ut ChriÃus inquit, puÃUus grex, quid proÃcere curando,hoc eÃ,monendo, ac docendo poÃÃmms i St humanatudiciaconÃtlimus,nos fürori tammultoç rumpauculi,Ãgt;reti,imbecill(s obÃÃere nÃpoÃumus^
Sed
N VN C V P ATORI A.
Std me confirmât in noflro munerc filing Det,^«i hoc fitum diuerforium fimper eodem fire modo per imbeciHes gubernauit. Elegit Deut, ut intuit S.Prf«» liw, infirma mundi,ut pudeÃciat Ãrtia, Non jgitMr deferamut ftationem noftram- Nam jpfe filim Dei poUicetur fe nobis adfiiturum effè. Ego, inquit, uobifcum fum ufq; ad con/ummationem feculi.
Sed tarnen alia tempora alijs Itctiora finit CX iTlt;in q«illior4,InterdHm habuit orbis terrarum pioj prin^ cipes qui uerlt;e doilrinic propagationem adiuuerunt, ut Conft:antinum,Theodofium.Nunc non foltimTur cica barbaries gerit arma aduerfits Chriüi nomen, fed etiam multi reges lt;tc principes titulo ChriRiani, graffantur in Chriüi membra, purdm Euangelif iMcem oppriraere er extinguere conantur.
Fuernnt oltin Ept(copi dwces rclqni catt« con» cionatorum, ijut cr eruditione dwtoriute confen» fumreélè docentinm tuebaniur. Nunc Epi/copt, qui funt fateUites Romani Pontificis, non modo non iu» uant curationem ptorKtn in diuerforio Chrifi:i,fed la/ trocinium exercent tpji, dcjendnnt t»rpij?inios erro* res ac manififtè contumeliofos aduerfus Deum, i' â dolomdnids in inuocatione Diuorum -, in propha» ndtione coena Domini,uagds liHdtnes cr mutw ma^ nififta dcliramenta,interfi(wt piosmeiiits fentientes.
J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4 à H«
EPISTOLA
H/c nbsp;nbsp;nbsp;obfcura funt, netj; txcufari d umcun*
du uUo modo poÃunt,nià ^uod prteUxitur ineptard tio,quod fapientcs er politicos uiros deceat,noti fv« nec ä coinmuni confenfu potentiorum di^ feedere. Iddc philofophiahdbeat altbi fuum locum, non fldbtliett frrores contumeliofos aduerfus Deui»^ Kos eniin reguldm in EccleÃa alidm hubemuf, ^uce Ãc pri£cipit,Si atigduf de coelo aliud Euatigeliuin do cuerit,andthemaÃt. Deferendus execrdndus lt;tc Ãtgiendus tat)^udm KK^ocfl/j^x^qui deÃndita/a» ÃOi.ixyix;,et bellum gerit cum primo prdceptó. Ego Ãim Dominud DeM tuus^qui eduxi te de terra Aegy' pti,Ergo Epifcopos tüos hc^es ChriÃi^non Ãolum re! linqddiniiSjÃed etidm tanquam käx^^x^, pollutos i' dolomanid eis' cedibus piorum execremur.Si qut uero funt in â¬0 coetu fanabiles.hos hortemur, ut fe d c£te* rorum Ãenteniijs eseouÃlijs feiungant, eX incipiant gloridin cbriÃi iUuÃrare, er Ãluti Ãue ac Ecclefijs conjulere.Vtindm etiam pij principes Collegia repur gareiit^er idoneos Epifcopos pr^Hcerent. Nam hoc officium baud dubie Deo debent-Sicut feriptum eà : Ãperite portas principes ueilrds,er toUantur portee ntundisit introeat rex gloröe.
Cum igitur tibi reuerendiÃime EpiÃope, au^ diffem contmendatam effe baue gubernationem quam
NVNCVPATORIA
nunc adminiflrM, «on potui non probare exemplum. Te quidem fcio alieniÃtmum eUquot;e ab ant' bitione^ cum n4turlt;e moderutione, turn uero lain feneiia IdborifciM confiélum amare tranquiliita^ tern, ac de tuo potiui folere alijs cedcrc -, quâin cum quoquam rixurijutelligo et hoc,fubijlJe te moleflum onui ex inuidiam.Sed aniinum tuum laudo,quod Ec= cleÃiC caufa potiui bj« dijjtcultdtes adeundof effe cenÃuiÃi, qudm locum concedendum altert inimico purx doSlrin£ EuangelijSt tlt;£tcri principes Here uo lent confulere fuis Ecilefijs, tandem imitari eos boc «xciMpIum oportebit.
Num quod diÃ^utunt aduerfarij tui de Canonica elc{iione,uerborum prlt;efligijs ludunt.Tot iamfeculis «ullu fuit Clt;t«oniclt;t eleiiio,fed uel principum ambitio ne,uel conÃiratione uliquorum potentum,per raufius dutx funt hiC prouinciie,uelB,om£ empta:,jj)retis ue^ teribiM ex «ouis CduonibiM.Doiiriute Hero ChrtÃia^ ne ex gubernationis eiui,que propriè eà EccleÃafli ca nuü t prorÃti efi habita rutio. Hlt;ec que nurro itd wumfrjïd Ãunt,ut nemo quamuis impudens cr eÃrons negure ea poÃit.Vtinam EccUfijs refiituant Canoni* cam fuffragationem,que non eà uniud tantu ordiniit fed eruditorüjwneÃoru, pioruex omnibus ordiinb. Kune EcileÃe funt opprejje tyruijnideù coljegijs, in
4 4 quibus
E P I s T o L A
^uibui etiäm fi ^uifuntuiri boni, tarnen uîncuntuf numero audacia à malif.Erant igitur boni à cictel ris ordinibuf adiuuandi, ut gloria Chri/ii iliuflrare' tur cr faluti hominum confulereturSed pelliturènte dio fapientia,ui geritur res, in hac pr^firtim caufa â¢
De ffflt;!îjo«e palam uident aduerfarij fi nec uc' teribui necnouis legibus parère, fed ui retinendai» cenfint pofièfiionem potentiiC ZT uoluptatum, ex ^ua excuti fi uiderent ,fi ad kges ueteres eleâionis reuocarentur,
Saipe flomachor obijci nobis negledionem cano' num ,cum ueterum crutilium canonum priecepu multo plura fiçiuamur,tjuà m aduerfari/.lpfi fuo ar' bitrio ^gunt refigunt diuinas cr humanas leges, Imà ut de Solonis tabulas diéîum efl in Comx' dia Attica,ejtfyyovtn K«y')^t/57aâ.iKVjgt;Jiz(n,tori rentfirinain incenfis legum tabulis.Sic aduerfarij no firi ante hiec tempora uera anticpiitatis Ecclefiaftk Ciemonumenta audaeiÃime aboleuerunt. Vbi funt ue teres firiptoresfidei coHegiorum commendatii Quid diÃimilius quà m collegia uetera hominum doâorum cr piorum,cr hiec fodalitia equitum, qui nunc per» petua orgia in coUegijs ampliÃimis celebrant,
Qÿod igitur iflic gubernatio tibi commendata eft, pie cr reâe fiilum iudico,c;' deu precor,ut confilijs ueÃri«
NVNCVPAToRi A.
ueÃrii Ãuedt in totd emenddtione (luam inÃituiÃis eccleã uicinx erunt inl^iciendic, Pdflores pij er ee ruditi qu£rendi,iudicid conflituendd, dtfciplina fan-tidndd,excitdndd Ãudid literdrum,e!' fcholdflici ino pes iuudndi erunt. Ad nbsp;nbsp;nbsp;res ageddi feio tibi nec con
filiünec «oluntittem deeÃe.Qudre pmor,Ht deus bo nefliÃimos condtus ueflros ddiuuet.
Prodefl dutem EccleÃjs,nos qu« Jocemui Eudn^ â geliKW oÃendere populo tefiimonid confenÃa noflri ideö libenter nunc dd te feripÃ, »t declarem me fen* tentid,dniino Molwntdte cum EccleÃd tud coniun* äumejfe.
Deinde lt;juid te femper propter integritdtent fudm, er propter iudicif dexteritdtem dmdui, uolui perpet«4m ergd te obferudntidtn medm bdc prteÃ,* tioneÃgniÃcdre,dc tui nominis dul^icio,uiri cldriÃi/ mt dc optimi D.Mdrtini Lutheri prlt;eceptori4 noÃri^ quem merito «t putrem ueneror, diÃdtd in prophe* tum Miebum publicdre,quie tdmen ipp recognofeen dd prit« miÃ. 1 «dico enim blt;« enurruttonej EccleÃit ttidm ud po/leritutem projwtMru« eÃe, qutu tdntd efi tius in intcrpretdndis propbeti« dexteritus, «t nemi* nem ei in hoc genere dnteÃrre poÃimu«.
HUttc luHdem urbitror ei etidm db dduerfdrijs flt;t nioribus concedt. Sed ^uo^uo modo uet dduerfdrij,
lt;( ÿ Kd
E P I s T o L A uelhomiiies lîuidi de eo iudicant,ego grätidi Deo Ugo,quod zy ad Euangelij agnitionem me uocauit,et Ã^ultatem mibi pr^buit, non folum audiendi uiuaitt Lutheri uocem fed etiam inirofpiciendi interiorent eiut uUdtn domeflica confuetudine, plenam pietatis O' honeÃiÃimorum exemplorum, Ac uere o ex ant mo optarim ipÃiM ho/itbui omnibui, ita penitiain' trojÃedam Eutheri uitdm,ut mihi cognita efl,
Baflliui gratulatur flbi nutricis fu£ inflitutionent ^U£ dudtercit Gregorium tieoc£fdrienfem.Ait etiani dlicubi ddhucfibiAthdnafi/ uocem'wcevAoi/ fondre in duribiis. Itd non dubito, quin otucr multi dli/ gdudednt fe dudiuiffe Lutherum, o' dgnofcant eins fè doilrind proflciffè.Scio Eraflnum, etfl uidebatur ab eo dlienior, tarnen aliquando cuidam uituperanti Lutherum dixiffe flomachabundum.t^ion ejfe uitupe/ randum hunc uirum,cuiM pagina und in interpréta^ tione plus contineret folid£ eruditionis, ac plus lucts adflrret dodrin£ Prophettc£ o' Apoflolic£, quant (uiufquà m enarrationes uüius £tdtiSt
Qÿitre ddmodum molefle flro interdum nobis obifci 4 malâ¬uolis,nos non ludicio^aut ueris caufis di duiios eflè dd ampleilenddm doärinam, quam pro' fitentur Ecclefl£ noftr£) fed quadam adulatione ni' rnuMt Lutbero tnbuentes, Satis tnultum efi arrogäu*
NVNCVPATORIA
^itóm «tfji in dpologo dc afino.oyo) TjiS tAt» Tii ftjTcCjtKJi/a, Sed b4ï cnluntnia
teinpttf (pfurn. Ego bdfic doJirindiw, ^«dm E.(deftie neflrtX pro/iteijtMr, non dubito ndtiuam ejje EUdnge lij Moccm, er uere ip/am cdtholicie E(ct^£ chrifti fententidm,nece[faridm ad ueramDei inuocalionein, V falutem hominum. Jdeo cr ipfè inhac feitienM
«tc^Hiepo, çy cueteros lt;td eam inuitare (Jüan* tum pofjum 5 propter glorwra Dei, er bomiown falutem cupio. Eene uale^tioribergje-iAnno
» $ 4 Ã.
INDEX OMNIVM
EORVM, CVVAE IN HISCE COM' mentdrijs dignd uifd funt dnnotdtu,di* li^entiÃimuf.
A
|
ABdth 2i9 4 Afcrdbrfw dyntlS deftnditLot tz6b Ab/condereÃcietn 8i b Achzdb 4.1 b Achzib 41 b Achab filiui Amri Achdb impiui rex zio d Rdolefcentuhe 3^1 b AdokfcentibiK (Judre cd ticorum liber prohi' bitui 3$6 b AduUdmÃ^xluncd 4z b Aduocdti notantur ^6b Aedificdre in fdnguinie bi(t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cf 4 b |
Aedificdtio mdceridrum pdg. zd-4d Aedificdtio uerd ciuitdtis Hierufdtem 245^ Affiilui Dei ergd ordh' tes 2874 ^udredffiigdtfuos Deui päg. 147 b Ager nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;36z d Ahds quoi dnnis regnd* rit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;6.b Alere debet Ecclefid mi^ ttiÃros 98 b AUufiones pulchrtC in fcripturis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jö 6 Ahnd dieitur Ecclefid pdg, Aloe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j}8 Altdrid unde Antdnusmons Ambulare cordnt deo bu milem Amor |
|
1 N D Amor 369 4 Amorj^on/î 31x4 Amor iuuentuti^ b Amorneminiceditió^b Amor po«dit$ omm« re» runt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;370 6 Amos ^«0 rege pro» pbeUrit Amri rex Anabaptiã taxantur ,phibctes (trma 1264 Andtbemdtum multitu» do Angeli EccleÃarum in Apoculypà dccufdn^ tur Angeli uocdntur concio/ nutores per Angelos deus noluit pr£dicttriEutingclia pdg. Anmdprouoluntdte P«g. Animorwm uinculum U' nicum lt;t |
E X. Annome difficulttis undc uenidt 1-01 b Antichriflus federn in Ec cIe/Ã4b4bebù 8Sb AntichriÃi EccleÃd p4g. 198 4 Antithefes pMlcbr« in feripturis Anufd Aphdr Aphra Aperire oflium 341 fr Apprehendere nbsp;nbsp;208 fr Alt;iu£ mukis Aquifgraniidolum A Arabum muUitudo uaga pdg. Arbores Arom4t4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;358 fr Artrfxerxes Longima-nus Artdxerxis pietds pr£di cdtur Ajjurpro hofie EecleÃx pdg, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;168 fr Athnan |
|
I N D Atbw» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;x6 b AUitritid cum tyrantitde coniunda nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;79 d Auaritid peculidris ld= queutfdtdM ^ib 'Audritid cum quibtu uh ti/s crefcdt 173 d Auaritid Papatuf 80 6 Auaritid Quantum pecca tuinoculisdei 78 b Auaritid obfedtt omnes P^S' Auaritid iinpioru 49 6 Auaritid pulcherrimis colorib.depingttur 2184 AK4nti4bo« pditrozb Auaritiic incömodu ji b Auariti£ magiftri in au/ lis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;220 4 Auari feipfos Ãioliant pdg. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2,06 4 Auarorü crudelitas 6ib Auaroruin fxud 205 b Auaris minatur Deus ua flatio |
Auditores utri uerbi P^ê. }}sb Auditores perpetui Chrs Ãiani nid Auen nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;47 b Auertere Ãiciem 81 b Aularumpidurd 220 4 A«ilCIM iilt;XM4 7ÿb AuÃer nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hüb Auxilid conÃlia ho^ minuinfrüunt 2244 A?:4b nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2.7 d B -0 A4I facerdotes i^d ^Baalhamon Ã74 d Babylonij uenerunt ad co gnitionem dei 148 b Bdlac prophetam Bilei coducit ad maledicedu Balfamum 302 b (188 d Bamoth nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;12 Baptifinits Bafdn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;xjj Bekudah nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2 BellumfdndiÃcare s;4 BeHd |
INDEX.
|
Belld q«4re gmnda. pdg. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1X6 lt;t Belligerrtri an liceat Chri -fiiano nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ij6 4 Belp^crinfokfcit W(3o= ria nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4 Beneficium duplex xó$ a Beneficia uerbi ^o$ b Beneficia eorum ^ui uer/ bumhabent 3 to a Beneficia populi iudatci pdg. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÃU4 Beneficia Dei exprofcrd tMrlHdfW nbsp;nbsp;nbsp;186 1» Bencficid tri4 lud^eis praEcipMecxblHtd izób Beneficia corporalia etid pij deo accepta refirut p4g. 3eegt;a' Beneficuc efi deuf xoj 4 Bejii^efiinplices ïnb Bether nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;320 {gt; Belb E:;;«! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;38 b Eelblfbnn â »5$ 4 Bikiitn tortdwfliW per |
Blt;ïl4c 187 Bt!e4»n condudliM male« dùtt xo( amp;nbsp;Btblw facra edifcenda Blaj^bemi qua ( 19 6 pÅnadigm 44 b Bonit pr£fintia negligi» miH ï444 Bona dewn exigere 4 «o bis Boneb BoreM Eotriir» uinea dominé p4g. Bonk robwr in cornibuj pag. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;150 Breuttas obfcuritatë parit C fr-gt;,l{infecuritat ijb ^Crtlamitates qwrfs pee cata merwerwit funt pijs figna grati£ Calamttates pÅ^ (xje b ȣ pecc4tor«in xï6b CaUmitate« |
INDEX.
|
Calättiitätes future milium per prophets prlt;edicere i lt;f pf r Crflamjtdtes dem nos ddmonet 1484 in Caldmitatibm fanâifi care nomen dei 14^ b Caluo capiti aÃimulatur populm 31s (t Candor hetitiamÃgniÃ= cat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;344 b Canon ijuomodo Canti* corum liber pt intelli gendm 189 b Canticum Canticorum pag. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;278 b Cantica in facris Uteris pag. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;zyob Capilli ordines Leuitarie Pâ«g- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3$ 9 b Capillt nigri nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;34^ b Capitli facerdotes e:^ Le uitiC nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j}ob Capilloriim pmilitudo pag- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;}2ti b |
Capreio 31311?^ 320 b Caput fummi in populo P^S- Ã58 lt;t Carmelm xjj a Carnis natura 23} a Cazeb 4t b Cedrmquain re laude» tur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;37^b Cer4 ad ignem ij b Cerui nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3231! Charitatis ignis 330 b chriflus ab aterno Dei plim 27z a ChriÃmte^ua cr com» munis omnium pop pÃio Chriflm dominm ijj 6 ChriÃm uocatur perru» ptor chriÃm non cernituro» culis chriÃm paÃor i chriÃm uerm dem 0â homo 73 b ChriÃm Ecclepie pi4 co pliarii/» |
INDEX.
pli4niM
Chrt/lut natura det«
P4g.
ChriftiM pa[cit er dejt«/ dit
de chriflidiuinitate lo-cui nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T)f b
CbriÃi oJjîciHm proprt«
Pâ?« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I ye 4
ChriÃt ftrui q«i «on
Plt;lt;2.
ChriÃi reguum 1041 ChriÃi regnum firmatu p4g.
ChriÃt regfittm habet no
Koscultu«
chriÃt regnum in «erbo tantum tà poÃtum
P4g.*
chriÃi rtgnum, regnum multitudinw
ChriÃum qui non audiut non [gt;ojjuntfctreuias doinini ilt;9 4
Ciceronis «ox poà heu«
ciuife X95
Cincinnt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jx8
einere conÃjergi î7 4 Ctuitates uocari mabret
er Ãlid« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a? y a
Clt;ecit4s conjitÃo poe na fifeudodoäoruttt p4g. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;87 4
Cogere 114 b
4d Cogitationes homin» deult; reÃiett yo b
Colles in Ãcripturis igz b CoUu funt doHores 5$ 8 b Concubin« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jyib
Columba ecclefia figura
pag, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3:-7 4
Columba ob munditietn laudatur b
Columba habet Ãmplici/ tatis laudem jox b
Columba in facris literls femper laudatur ji7b
Comam prafcindere in luilu ^^b
Coneionatores filfi ta» b xantur
index.
|
â xdntur 8j b Concionätores in hono' re habendi Concionatores quare lt;ibfci;fruâu condo-nentur Concionatorum contem/ ptlK CozjctofldtorMm pericnia (t{gt; amicu ConÃtndi in Ãrtitudine pag. zföa Confcientiie teftimonia inpÿs }}8a Confcieiiti£ Ãiritui mutuu teftimoniu joj fc ConÃliamundi j^^b ConÃliariuf uocatur ChriÃuf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;142 amp; ConÃlia régis Chrifit in ÃHibilia i ^4. a. ConÃlia reda in/iitnere dei donnm t h Confolatio uerbi z^s a Confolatione opuf habe* |
repios th Confolatio contra peri-enla ïo^ a ConÃantia prophetica Pâlt;S- Contfwpitw uerbi tequo animo ftrendus Contemptus dei er uer* bi etut Copher Cornua firrea Corporalem locü tudai Ã-uÃra expedant 23Slgt; 'CroZer Credendum in deum no8 in homines CrfdenUHin opera deo placent 3,88 Crudelitas^ principum in fubditos 'ysi Crnr4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;547 Crux car ni dura 34.2 h Crux neceffaria er utilis plt;^S' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;34 lt;lt; CHltMSdfi 4i(gt; CulM |
Index.
CwIttM dei ueri er boni 195 4
Cultiu diuitios inflituere nemini permiffum pdg.
Culti« deifummtn 178 {» externi pUcent propter internos xi b
Cultuuntordo
Curui
CuÃodet
Cyrut i Ddttiele inflitui
tur
D
^Afxtr
â L'Ddnielis çr focioru eitM «trti«
D4riM4 4 Ddniele infli= tKitur
D4Mide4l4)n(tdtes 289
Dentes candidi 4
DtfcenÃonii Ãmilitudo p4g*
Deferere dei
Detu falutii
Deuitfl populo fuo m4« (us
Dew quomodo inter fuos uer/etur 30» b
Deus fol nofler 332 b
Dew quo conÃlio non afÃigat 14.7 b
Dew priw opprimit qudmltberet i;sb
Dew femper antequani mdgnM C(tt4mtt4tes immittdt, uerbo 44
poenitentM noc4t x4
Dei notiti4 uerlt;s dtuiti«
F4g. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«4»âlt;
Dei confiliutn ante callt;t mitâtes 2 a
Dei imagtnaria defcri' ptio 3444 b » Deunt
D4Hidi5/ecHrit4$ igt;b Decor Ecclejii« 140 b DeÃnfio 3744 Dentes 3x9 4 5Pamp;
INDEX.
|
DfHmbdfcere etidmim^ fïoj Deum cum fuii perpetuo loqui Dewm fatan/icit cruJe= lem Deos laneis pedibus in» gredi DiÃideadum hominibtu non ubilt;j3 b Dignito! miniflerif t6S b Dij funt flerilia ligna pag. 307 b Diligere tnifericordiam pag. Diuinitatis Chrijii tefti» tnonium Diuinorü nomina 177 4 Doüor fit inftruüus pag^ in Doüore quid requira tur Doüores imp^ taxantur pag. |
Dodörtt impij laarant populu dentibui 94 Dcdorfs impij qui adu' lätur printipibw no tantur 2224 Doéioresfideles 3464 DoflorHW officiu jjo amp;nbsp;Doüorum impiorü px» na 8 6 fgt; 93 4 Do^ïon'fcwï uerbi duo in eumbunt 214 Doiïrina 37 4i Doólrina impiorü in dodrina unitof Ã7 eo! fi^nfus 33^ a Dowm« Domus lac ob ^eb in domo impij corrofio pigt;g, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;202 4 Don«m f}gt;iritiu argue» re mundum cr con' temnerepericula^24 Dona J}iirttus ubi fint P-âg.^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;366 b Draeonü ululatus 34 b Bctlefia |
INDEX.
E
â Cclepit contewpU P'^g- i/iï»
Ecckfia duitbui rebut oput habet ïy f« EccIeJtuinHtiitMrper «er bimtfiiJleriMin j7xb
Ecclefïa in jjgt;eciem non deÃderabilit zgof»
EccIeJij Ãne macultt P'^g- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5ï4lt;lt;
Ecclepd undicji cwftit bo flibus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a}âb
EccltÃa du utncttur uin/ cit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;173 (t
Ecclejïtt hofltbut nun^ «juitn cdrebit *7} b
EccleÃa quantumuis äp fltila, tittneu tn'uinï pbi(t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;17 j 4
£c'ctep4 dicitur alma p4g. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;140 b
EccleÃa notnc gregis feu ouiuin habet 6^ b
EcdeÃa libéré omnes er
rares damnat 13 j b EccleÃa pattens zy ani' mofa eft cum uerfatur in puts rebut m b EccleÃaterribilit dwbo
lo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3494
EccleÃicuera defcriptio pdg. »5$l»
Eccleã deunt non deÃi» turum 4 b
Eccle/iiC c4pHt Cbri/lue
Pâ»g. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»â9
Eccle)ix (}gt;oli4tores 3j b Ecclefiic ft,lf£ fecuritat pdg. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aoz
EcclepiC miniftri an li' ceataccipere mercede pro operlt;l b
Ecclefitf form!» Urtte E« uangelij lucetn 90 4
Eccle/ite bo/les »674 Ecelepx alias notas aidi
derHntp4pi;I(e ^491» Ecclepx perpetud fort«/
nlt;( nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Zi-^b
b nbsp;nbsp;J Eceka
INDEX.
|
Ecf leÃ^ uerte (ludiutn pog. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1^8 A Ecclefiie cdlämitdtibiu itnpif non dfjictuntnr mb EccleÃte uinex compard III amp;nbsp;Eccleftig not£ in (piritu GT ufu prfÃanttÃb tiÃimo 2^^ b EccleÃ^ GT (yndgog^ in nouo tefldmento col' Idtio z48 EccFefïâ^ habitdtio ^49 EcdeÃte uera notlt;e Ãint contemptibiles inÃjc cie nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2494 EccleÃte db epiÃopif ui* ÃtdndiC nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3i4 d EccleÃtC Ãrmd îigd EccleÃlt;e oppreÃio no' Ãris temporibui 2414 EccleÃdin fudm femper habet deut 241 EccleÃd uerdmquiddm nent dderuiit perpetuff pag. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»j2 |
EccleÃdm doäorum in' credibih penurid laborä turam fè b in EccleÃd udrietdi tnP ntflrorum ä in EccleÃd diuerfd oÃi' cid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1304 EccteÃarum Ãjolidtores tdxantur toidc^b EccleÃMldborantespriit ' cipej pro Ãculiatibuf ddiuuent EccleÃdfles Sdlomonis , p4g. 181 b de EccleÃdflicis bonis quereld 32b Cî» Ecclefid?ticorum luxiU EccleÃdflicufmdgiÃrdâ tuftdxdtur )â ; Eder nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;140 Ed«fcre in l«ce»» 2416 Egrf)?ion0 Ãinilitudo 1» Elifii . |
Index.
pdg. 444
EHdgelij doârind 1^94 clarite 67bzx «iî 61 b O' dignitiUigob o^ci»
lt;t JrHdi« 1S9 4 Eudu^lij contcmptores
Elifeicontemptiw 176 b
Ej^hdtrdfon îoj t E(gt;ifcopis in officio dn coittrddicendum S8 b
Efd. Itber fcrmonun 7 a Efdidtn longo tentjpore â profibetdffe ib Eudngeliu;n 3,7 b Eudngeltu doilrind pid« neinexhduÃd nSd
EwdfigeliHin quoModo concionetur de deo x5o d Edd/igeliam priedtcdits dam per totatw mun^ dudt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ig6 A
Eudngeliii cÅlefle dona pdg. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;168 6
Ewdïigel«« terrores pec^ cdti tollit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iz7 b
Eudugeliuin Mocdtar fee ptrum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;117 b
Eudngelium concordes freit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;u8 b
Eudng- rdro in Itdh'd in templis populo recitdtur
notdiitur 178 4
Eudngelij tninifterio [a* tdn fe opponit 73 4 per Ewdngelium cju£ bo/ ndnobii contigeriit 19t EKcHere comdm in luHu
P4g-
Exddio intuftd 70 b
ExeelfA
Excelfd ladd
Expefldre De«m fdlutK pdg.
Ezeb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Z7
F
ynAcere indicium i^fA â¢^Fdciemoftendcre 81 amp;
FdfriAcoccmeA 3304
Fdsttts Aegyptt 51 b
FduiK nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;35S fe
fgt; 4
|
* N D E X. Fie Ui utiUs homini 1304 Fici immaturic nbsp;nbsp;517^ Fides uera nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2191 FtdesnoÃrumuelamen {XiS' iâ4b Fides in promiÃtonibui deih^ret nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3354 Fides uerbo erigit jeo Fides politica nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2t ja Fidei confolatio 299 4 Fidei Ãngularts utrtui PââS- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3lt;^° b per Fidem accipitur rea miÃio peccatoru 169 a Fiduciaimpiain templu cy facriÃeia 101 Fiducia meriti uitiat etiS uere bona Opera t}b Fiducia in deum,rec[uirit notitiam CbriÃi 196 b Fiducia inter coniu^es pag. â iz4 6 Fiducia in homines dam nat feriptura X24 a Figurât grandem oratio |
nem/âcere nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;283 lt;lt; Filt£ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J07 Ftlil nomen Fundamenta terra: 1S5 6 Flammadei }69b Floscampi Florum diuerfa genera pag. 3oib Flumen per pr^cipitia pag. 13 b Foemora Fexmora latiora laudan/ turinmulieribufsiyb nonconfidendumin ho' mines tt^b Fortuna populi dei 14à Fortune quos ÃuetÃul' tos freit J9a Fortuna quibusexitio pag. Fr4ter fratrem confolaquot; latur Friderici ducis Saxoni/ uox nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t^sb Fruäut nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pyb Fruilut |
|
ï N D E X. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
I N D utilitiU nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;b Hebre£ Ungut cogmtio neceffitria theologo 4? d HcJ«r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;6} b Beheltthi 205 4 Hibbelatecha quid 367 b Hierobodm idololutrit pag. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;16 b Uieroboä confiliu 17 4 Hieroboitm primuf rex ifrael Hieronyinui tdxätur Pdg. Hieronymiineptit iSzb Kierufalem tdificatio pdg. Hitinom 19 fc Hinnulut HinnuU How Hominum peruerÃttts pug. 21à 4 Honorent deo uJimere quid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t4ib Hortiu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^t7 b |
E X. Horti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iTJi Hofeuiquo tempore pre phetdrit tlgt; Humilem cordm deo ant buldre 19 7 i dehydropeÃmile 2lâ Hyems pob Hypocritdrum ndturU pdg.it bcrcultufi^4i Hypocritdrum mo$ ini^ pÃs peccdtis 200^ 1 ^dd hdrdfch Idfchebu i6ii IdZdh Ifcri Hololdfrd^ut tsb Idololdtrum uitd mol(' ÃiÃimd îdololdtrid quid 45 i Idololdtrd unui dliu perl det nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;269 Idololdtrid cum dudritii femperconiunUdóü idolel |
index.
Wololdtrû «on perpe» t«o impuins 17 b
Idololdtrù efl, «bt non omnitt/îunt lt;td uerhi dei pr.e/criptHiM gt;8 b îdoloUtriit in caufa qdâ regnum ifraël/ît deud flatum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1»
idoîoldtrid cum HdJI'be mûdei côiunüdefl 46 Idoîoîutrif pÅud cr 4= udritia 1074
IdoIoUtrw (wgieda 4? b IdoloUtrw in papatu p
EM4Jig.reHeIlt;tU 158^ idoloUtria dcuî graub ter offiiiditur 179 4
Ido[ol4tn\e pm«i4 y a idololrfthfC pÅn4 40 lt;t IdoloUtrù qui occdfiot nem ddnt,grduiorem pÅnâmerentur 404
Idolu «4X44 M4ri« «ir^ ginw î7 4
IdolorHUKMltmd«« of'
fèndit 179 lt;nbsp;IdolistMrCew minetur p4g. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Z6b
led 49 4 a-El ibidem lerufulemctim Samarid in pofn4 coiungitur j b
lepbab ZQ7 b IgnU dei 309 b
Ignii pro poen4 ici b ignem fertpturd iniujiaf opes uocdt 206 4 Jgnordiitid Papiflarum
P^g- 3*?^
IcbUk(4 quot 4nrit5 impe rdrit. 6 b lebisRiiC piet4s 8 4 leboMub 73 b lUuinin4re uultum 81 b lm4gines q«« tollend«
P«g- gt;79 d 4nlm4gine$ omnes toi» lend« -^1 b lm4giâe$ omnes tn gcne= re iwdjew non probis bitie nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2 8'4
Imagines
!
INDEX.
|
ImdgiMfj in templo Hie» rofolymitano 28 a Intdginef ôHojès er pro= phetx prohibent 4 littdgi/tes prohibitie qua adorantur z ) d Imagines queddin mett' daces et turpes 30 4 Jmaginumufm iSb Impietaté palliare zzib Jmpietatem (empercer^ te calamitates lequunn tur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;27 4 Impifquid obferuent in feripturis 5 fc Jmpif malum manuu fua rum dieunt bonu 217 b Jmpioru mulütudo 3 yj es- piäurd, c,7 fiudium, fecuritiisqi 48a Z12 b impanitentiam pxna pag. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;81 b Inaures 19 y b Ucantatoribuf, imp») do |
äores comparantur pJg- Infirmiiai piorum y8 i InfirmitM in periculü quomodo Ãilcienda P^tg- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;24^^ infirmi laäe aluntur päg. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3161gt; Ingrati erga miiuflfoi uerbi taxdlur 99 aetb Ingratitude damnatur pag. i8âgt; Iiiiuria domino ccmnilquot; tenda Infolefcere Utis rebuf pag. loez loiachin ex carcere libt' ratui 31â lofaphat optimuf prin^ ceps $5 fquot; lothan quot annii impiquot; rauerit Ira Dei immenfa rr4 Dfi otrwit imp iof |
INDEX.
pag. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;u 4
Irdm fuam fult;tm dem na tenet ia sternum zót
Iren o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t-i
ludices iniqui tdxdritW p4g. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4«
lHdiclt;tre propter mnne« ra
ifrael (jMomodo idoloUä Indicundi pote/}lt;« 96 4 triitmexcufaMerit 17 ludiciwnj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9x4
ifrdctrcgnHin uitrijs 14= lHdui«mpgiiiJîc4t «er« ilatumtempeÃatibus bumdei 1964
j P'*?â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iudtciumcumiuÃiciiidei
, ifra'él totui coDigendiw p4g.
p4g. 67 4 iMdictKm dei c(H4le c«nj
j l«d4regnHmc[«4rtdo k4 punit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;X40
ftatum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lA nbsp;nbsp;ludicium iioÃruin dcuni
â ludf regno Ajjÿriiu no iudtcare 1414 c/îpotitiM nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Judicium/à cere nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;zij
j ludæi 4 mîdtiî liberaliter 195 4
. 4dittti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i$i ludicij contctnptorcs 9j
ludxi JrufM donitn4tio nbsp;nbsp;lHr4re4nIite4t per£re4
, neincorporulem expez tur4« 3134 dant 1J74 lurifconfulti t4XdntMr j I«d(£os commindtionibi« p4g. 96 191 non credidiÃe propter luuentuî germintbiu ter/ proin(J?iones non Intel/ ræ compurdtur 316 left.« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â nbsp;nbsp;K
Iwdexini^MiW nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»gt;8 nbsp;nbsp;-^^Abdfcb 264.
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;KeÃhA'-
|
I N D E X. Kefch^phin 177 lt;i L Abia J46b i^-'babiit rubicuda }2^[gt; Labium uelare 87 t Lackis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;40 4 Laile infirmi aluntur pag. Lielitite fummit defcri^ ptio Lair Lapides doloà 104 amp;nbsp;Lapides facculi ibtdgt; Laptdum aceruus z^-k Ledus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a Ledits Salomonis 314 Ledi« uiduus nbsp;nbsp;nbsp;32? 4 Leo in Daniele nbsp;nbsp;327 de Leone çy' catulo leoni coniparatio 171 k de LeporibiiS frbula p4g- 75 h Lex nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;374 Lex Moà debet uahre pag. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ito |
Lex quomodo de deo ca cionetur Lex implanta in natura noflram Legis ojflcium 261a Legis opera 34.6k Leuitarum pauperies pag- 324 LibanM siSa Liberorum immolandol rum mos a Lilium conuaUium 30$ k Ligna cr lapides dei creatur£ 26k Lu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;64Ãâ in Ludu mos ludteorum pag. 4sk Lupi concionatores Ãlà pag. 84^ â Lutberi labores 30^ a Luxintenebns Luxus principum taxa» tur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^4 k Luxus aulicus nbsp;nbsp;nbsp;79 k 127^ MiJ«: |
INDE X.
. Aceriarum
(io 24.4-lt;i
MdgM^Kld 17 7 t»
MrtgiÃrrftiw «e ill Jul--ge^.it ciipiJitutiiitM fuii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;8}
Mftgi^rdttM quaà cdpMt tn repnblicd 76 amp;
MägiÃrätm fui oÃicij (tdiKonendiw 76 b
Magiflrtttus peccuta p« blicd nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;77 4
Mdgi/irrftw tinpiiw tlt;t-xutur 5$ b
Mdgi/lrdtiw piutfummii deibeneJiciHini87 4
MdgiÃruti« uitia quo'
modo rcprebeiidendft i8j MdgiÃrdtHs admonett^
dusfuiofÃcij 184 b
MdgiÃrdtKS^os cAmpi piig. Ã05 h
MAgiflratus diligenter oret nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;b
NdgiÃrdtum effe dudri qudk periculum $j b
Mdgijlrutuum uitidcar peiiJd 7j b
MdgiÃrdtibus dudris cruxÃxd sib
Mdgm^icfntid in mundo tAdgniÃcentid (164 b
regfit Cbrifli «oî 4 Mdid iiieuitdbilid frci^ liusÃruntur 144 b
Mdic pdrtd, mdle dildbi proMerbium 514
Mdliw drbor
i/tdnnd ludieis erdt ÃÃi dio
lAdndjfe nuüd rdtione pötuit depmd« cdpti «itdiem 83 b
MdfiddtHm Del «bi nett eÃ, ibi non poteà effe dei cultus
ütdndrdgord
Mdrefd 6 b 414
Mdj-olb 39 4
MdI«!
|
/ MMfcrfilif JMrfteb fuper Maxiüum percute 15J 4 M4:ror /Ãelt;i(rtâ«of4nf«r tc^z Mébm muUebritt jjx 4 l/lemoriii ^uid Z87 Menfuraminui pleiut P^g. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XOî lAenjura iniqua zo} tiercdtores diiiites td» xatitur ztcf a tAercatorum perfidid p4g. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;204 JMEretrix }i 4 . Meretricii opei 35 4 Micbd in plure$ concio^i nes diuidendui 7 a Micha longo tempore in minijlerio fwit 6 Micha quo tempore pro phetarit i b Millenariuf numerus pag. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;î7lt;î |
E X. MtUenari/ apud Uebr/i OS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;176 lt;lt; Minifleriü uerbi magni^ ficum t76lt;l Miniflerif uerbi finis pag. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;igt;ia^8^ Minifierij uerbi commtn datio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;179 Miniflerio ad queftuttl abuti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iot MiniÃerq /rudus in no» uo te/lamento itfS Mmiyiroram EccleÃfi contemptus Mimftrorum contempW punit Deus 17à Miracula omnium tentâ porum tf7 Miraculis quando opuf Pâigâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«â Mtfereri 264 Mifericordia diuina m« dus ptenus 29! Mifericordia dei 2^2 Mifericordiam diligert |
INDEX.
pdg. *97« Mopbcl tiób jMÅroris fîgnum oper« Mops «trMmdfi feuo'
t»r4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;186 4 C4t:
10 4
Moâ4cbt tgt;r4n«or«mlt flores 86 4
Mon4cbi jugiHnt uptata ojfici4
MonacborummiferauK
14
Mon4cborHm fanilitM
plt;tg.
Mon4cbor«m religio
qMdlis
Mo«4cborM Ãudia 170
Monucborum cukt« çr
Mopn imit4ntttr pro= Fbet« 814
Mox4otb4f nbsp;nbsp;nbsp;ijeb
Mwlieris nomine gens «el popHliwintellig.i3$4 Mundt« non potefl prre reprebéponé pecc4ti 91 MHndiM 4d fuperflitioa nem prodigut, 4d «er» bltdei p4rciÃimt«ji4
Mundi cÅcit4S 3z a
oper4 193 b
Monucborum fludiu deo nonpl4cere X474 Monles'^aid Ãgmficent
pag- 13 A Montes in fcripturis
p4g. 181b
Morderedentiutn 319 4
Morcptb 414
Mozu per«trptlt;lt;s «3 b
conpli4i43b er fecU/
ritM 147 A
Muner4 unteprre deo
p4g.
Murus
Muros Hierufalem 4m«
plipc4ri
Myonenim
Mjrrbu
â¬7338 4
4 Mabotb
|
î N D N Abdth propter uineà l^aboth quare ofcifiM »f b Kaharu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uj b crnahar- Nafach Ndfufreéîui l^âfut cuÃodit ^uigi' idt Mdtdpb tiebufl4n Nicenafynodui fecund4 Pdg- Kiinroth terra 167 et Wwrotb pro bofte Eccle p£ l^ipblotb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;254 f) Nocendi ftudium 4cerrif mum 4S4 Nobd pradicatio 2 b Honten Dei nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;téo b Homen domini timere pdg, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;30 0 4 |
E X. Hofe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;b Nox nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;86 b HudiM incedere j5 d Humerum deui non eU' ratpopuli 4d O Bedientid propter Ã' Odem in Cbriftu placet prfg. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;itzb Obedientiam erga uergt;. biifuà deusrequirittS b Ober nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;261 Obturdre dures 2^e b Obuoluere caput 884. Of «It« no/ler uidebit tro pus Oculi Oculi duces populi 34^ Oculi funt doilores 3$q Of uti cdui indicant feuel ueritdtem 346 d Oculi clari Ãcut pifeind pdg. OjÃcio non excufatur peccatum 88 b Ofticid . |
INDEX.
|
Ojpcict in Ecclc/îd perpe tM nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a Opesmeretncis OpesiniuÃ^ nbsp;nbsp;nbsp;2004 Opes mile pirU compi. pantnr ign« laz i Opes iniufl£ »004 Oper4 noÃra non oppof nenda gr^^tite dei z^ 4 Oper4tlt;(rè t)on4 1914 Operum dei perpetHum prxdtcdtHm Operum deiordo 158 Opbel nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;140 Opi^cum per)idi4 204 Opprcj?io tui in medio tui io-^b OportuniUtem ipÃe deus defimt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4 Opt4tiuo bebrlt;e4 lingu4 C4ret 34 4 Ordtionis utilit« 2804 Ordtionc fetjuitur ex4«' ditto 286 b Ordtionem ^ui abijdint pig. ijo 4 |
Ofculiri 36îamp; ofcuU 4WorM ZT fruo^ risÃgna nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;x83 4 ofculi apud nos miniw boneft4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i8) 4 Oftium 4perire 34t OÃium funt catechifl^ pig- J73amp; Oftendere feiern 8ib deoutbiMjimilitudo69 4 P pAbul« gregis domini Plt;âg- lt;t PrtlmdMOfj cedit oneri pig. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã60amp; P4nis quotididnu« 206 b P4p4 per idoloUtridm feipfum deÃruit b Pdpifti« fecuri propter promij?ione$ Ecclep« Ãdis Pdpift« non merentur conJtrricM lHdlt;eis i-i-b Pdpiftdrum cttlttt« /ine uerbo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4 4 a nbsp;nbsp;nbsp;Pdpiftdrwn |
|
I N D JB^X. f4pifldrufe(uritiu $Æ b Puptflarum artes S^a cy b Papi/tifs (]uid decipiat^ ^uó itiutui uerbo cre^ dont nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i b Paroibiasob auaritiam toHabi jtb Parta male, male perire pag. 275 b per parturientem beatä uirginéintellig.isS a de Parturiente ÃmilitU' da Pafcere t^^b PaÃoris officium i6o Pd/tores mintÃri uerbi 7° lt;t P attent lam deo placer: i^sb Pauere coram domino pà g. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;257 4 P4X nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;s-i b P4X cr iuflidit coniun^ |
Pax nuOa jfieranda Ãitf eruce J4*â* Pdx fine armis retiner( nequit Pax del in confqent^s pag, lóób Pax tn regno Chrifli pag. .Plt;ix inter confortes fidei pag. Pdx fuppeditat ociuitf ad difiendum uerbuiu dei Peccatum deus duriteriif populo fiio punit 9 b Peccatum duplex hofiitf ecclefice Peccatum confequitur pcena Peccatum onus intolerd/ bile Peccata debet ex odifjè S d Peccata Ãgt;iritualia et po litica muadus exc«* |
INDEX.
pt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»«7 4 Ã
4dp«cC(tt4 reucUnddo- I ptM «erbo del 45 b
PeccatorMuj poeiJ4 pri- ] m£ ex Unix tabula ;
p4g. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;210 b
de pecctttis C4uendi« cos g(tlt;tnduin,non de opt« but coUigendw toe £»
Peccdtoribm de«m ira^ fei nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;26t b
PericuU Htncemm omti nid in nomine domini p4g.
Perrumpendi uerbu 71 b Perfecutores «erbt td^ xdntur
Pefel
Perfonæmutdtîo fieques in fertpturw nbsp;nbsp;nbsp;îoô d
Petrdruin c4uernà îi8 a Petri cymbd /îudibtM (4
â4rt,fed«ort mergi p4g. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ic3 b
Phdrdo nafier nbsp;nbsp;187 b
Pidurlt;eutib'f4lt; »8lt;
Pij pjuidi, impi) fecuri
Pâgt;ê- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;57 b
PinchMfiéluin nbsp;184 b
PImu14 pro dodirttid
P^g. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;î4b
PÃMHtà plnctdif compd» rdntur conciort4tores
Merbi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;17â4
de p[ilt;u(4 fimilitudo
p4g. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1694
de pl«ttt4 Ãmile 164 b Poen4 impÅnttenttu 8x 4 Poetj4inm4iorem tonfe^
quenturgt;i/ quornui ex» emplo alij pecennt
p4g. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;40 b
PÅzj«tcntt4 uerd zjs 4
Pocrtitefitiie dofbriii4 pri mo tr4dertdlt;« 9 4
PÅtiitentix doârin4
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p4g. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îî8 4
i Panitentix infîgnit con^t
â nbsp;nbsp;nbsp;cio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nob
i Pocnitentiic do(!lritt4106
4 } nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Poli'
INDEX.
|
Pelitic (gt;rlt;ectpuns tlxâ fdurut uerbu Jei iS 4 4 Politiam fudm Iduddt S4 lomon.quodhdbtatuer hum dti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iSi lt;t Poma nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;36j b Ponderd iniijud 104 a Poatificem Romdtiu non elje cdput Eccle/tiC 139 Po/iHyïc«(« Itultdfdnäi/ tdi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;47 4 Populiu fpontdneuf in regno ChriÃi n; d PopMliw dei quii 2$o h Popututdei compurdtur muro turrito jyt H PcpulM pitn deo eà rofd päg. PopulideitdUf Populi dei noU uertt Plt;fg. Populum Idterare den* tibuf Populi dei Ãrtuna p4g. |
Porez chriHitt 73 fgt; Pr/ceptum PriffMwptioni« exempU pog. Pricfumptionif poend «t citdf Primogeniti jtrè reproW Pâfggt;^ Principes eum pe(unt,ct gunt Principes debent Ecclel fjd ddiuudre Principes coniungere fe pontificibus Principes impif Principis omnia ejji Plt;fgâ 37lt;s Principum o^iu ngj PnncipMm peccata non diÃimulanda 77 b Prtneipum officium de i' dololatris nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4 oB Principum bonoru uojl pdg. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;294 b Principum unica quere» U |
1 N Ã
I4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2.9 amp;
ProcKrdtoreî tdxrfntwr
Pi«g« 96 b Prowij?(orte$ fuM t^uo' mododeiM impleut,rlt;t/ tto nonjfjtelljgit 4*4
PiromiJ?iones dei 4d ^4« cos Ãgt;e0l4re 4
ProwiJ?ïones legis cr E/ uttngelij df)Jrr««t 60 b
ProtntJ?totjes uniuerftles nonfunt ddeuentuitc^ cûinnjod4nd(C nbsp;nbsp;b'j b
ProtniJ^iones CMtn condi tioneddtie nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1054
Promij?ione$ legw condi tionales nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f9 b
Pro)MiJ?io«e$ 4d (JHOS pértine4nt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;62 4
Prom()?iones curuniuer fdleSiCr tdmen in euen tu fimt particulaires 68
PromiJ?tonifciM ett4m iin pij g4udent «oî b Promij^tonià .dectpiiîtMr crinÃMtur impijjcb
E X.
PromiÃionibutittfldtila diet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;î amp;
Propbet4 cxcitet 4d pÅ« nitentùm 9 4
Propbet4 m4giftr4tiM Ht tt4 libéré reprebédit i8ï
Prophétie méd4ce$ 84 b Prophétie wdentHr inter pugnare 109 4
Propbet4: qudndo mit^ tdntur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I4
Prophetic qH4re obfcurd trddiderint nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;67b
Prophetic nouMHZHjuiint HidentHr/ibtcontr4ri/ î Prophetie cuoportM/iHffi efl Mofèn imitdntur 81 b Prophete Mofen imitati Propbetlt;trtttr4njj/ (9^
tiones 4brHptie 66 b Prophetdrum mos ibid, Prophetdrà uocdtioÃn^
gwUrts nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;77 b
Prophetdrum mos in to cio«4fido 9 b
4 4 Prepht'
INDEX.
|
Prophets ijuäre îudM non credtderint 3 d inProphetii mdgnitudo animi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;14 lt;( Prouerbiorum Sdlomo' nii Uber nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2S1 Pfdlmorumufut dePuella eleganti dnthi= theÃs nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j7 4 Pulueremlingere t}6b ^Vddrigd ignete jof b ^QuteÃtd male, dild= bunturtnale 2024 ' R â p Adh nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;242 â *^R4th'W I2j Rabface infolefcit uiâo= ria nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;z}z Rationales cultut 1904 RfiHus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2ij t Reâi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2884 R^genjpurgiidolu i^it Regina 3^1 a Regnum Chrifti z a |
Regnu chrifti diuerftM à regnismundi ii}lt;t Regnum Chrifti 4 MoÃf regno diuerfum 114 d Regnum Chrifti in do^ cendo n'/h. Regnum Chrifti,cr fi ea temptum Ãt in mundoi tarnen eft magnificuitt Plt;«g. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,64 d Regnum Chrifti ftgt;iritud le nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Z46 b Regnum remiÃionis peet catorum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;24.4 d Regnu pernouu teftanté tit inftitutii quale 37t b Regnum ifrael uocatut elaudicans 13; lt;lt; Regnum ftorens agricul tocomparatur zfb Regnum jfraël finaliter uaftatum 9 b Regnu Salomonis Regnum gentium 3^4 b Reÿà |
INDEX.
|
RtgniChrifiicr mundi difjvrentid zjza Regni popult Dei 4tolj= . tio Regnil/rdel reÃitutio Ãiirttudlis x36 b Regfii Cbrifti Ãgt;in't4lw decor de Regfio Cbrifli ludxo rum opinio Rclqui^/rdtruin 158 b ReÃgt;icere (td dominum pog. ai9 Reiuocdbulum éb Re)^Iic4 eflceHperü culofoinproceïlofomd ri nduigdtio 289 4 Reipublic« florentin uiâ tium nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^9 b Reipubticte ddminiÃrds tio difjïcitis nbsp;nbsp;nbsp;296 b Rej]7ubü'cdbum4no con filio non reguntur Plt;lt;g. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»95 lt;t Rerumpubbcdrunt (uÃo |
desdngcli jojb- RcrHmpublicttrMiw md» gndrumuitid nob Refurreaionii teütmoa ffinnt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ijy Refwredioniscbriftite HesipÃhoflts 1344 de Refumâione teÃimo mum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;134. b ReKerti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;164 amp; Rom4 qKdfito propior tdfito ChriÃidnijmu« longinquior 1016 Rom4n4 u4A4t(o 17 zb Ros çy plH«i4 170 4 Ro/4 pro fcripturd cr lege nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÃJSb Ro/i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;348 b ui* dentur effè 306 b Rwbor Ãgnificdt dmore p4g. 144 b S Acerdotes B44I 194 ^Sdcerdotes 4dmoncn« 'â1 d f tut |
|
I N D ' turnt Ãnt audri Soa Sactrdoles cur prophet d uocet incdntdtores b Sdcerdotum mores 8 b Sdcerdotu fdn£iit(CS 46 b SdcriÃcium contriti cor/ dis SdcriÃcio chriüi unico debetur honor remiÃio nis peccdtorum 191 d SdcriÃcid pdrricididlid pdg. SdcriÃcid typus fummi fdcrificij SdcriÃcid ÃtmpluoÃord unde nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^zb SdcriÃcid Juddorum ^ud re d deo ddmndtd 1916 SdcriÃcid lt;ju£ deo pld' cednt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tc b SdcriÃcid cur deus re^ probet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1891 SdcriÃcid deum nolle ibi. SdcriÃcid legitimd non placent cum fiunt ab im |
E X pi/scrproÃmis SdcriÃcid in quemfi»^ prdceptd inÃicriÃcijs duo ludicigt;^ rumuitid 190 i SdcriÃciÃprofÃeäutilf^ cerdotibus Sdlomonijuid Salomon fumma curd miniflrduit regnu ill Sdlomonis regnum Sdlomonis hbri 1res pdg. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iSilgt; Sdmdrid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;24^ SdnäiÃcdre bellum SdnäiÃcatio ncminis Plt;lt;g- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i4î^ Sdnâdd proÃnis uicinri pdg. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;:ni SdnUusquid Sdnilos gäudere in inli' rituimpiorum z4à Sdnguini omnes inÃdidit tur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2téi Sdiiir . Sdpbii |
INDEX
SapbjV
S4p tentidC bumdiiie mor
7
S4tlt;in digit mundiÃim/t loc4
S(it4ngt;£
uiit 119 b cr doli p^ig- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;171 {gt;»
Sc4ndlt;(Ium omnibuimo/ (10 utttindum tz6 4
S((lt;n(i((Iu)n infirmitatis plt;tg. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5114
in Scdnddtum ueruVe e*
tiamresbottM 30 b
SC4I1(1414 c4ue4nt ^ut pr4/Hnt alijs xij b
Sc4nd4[4 deteÃanda p4g. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»88 b
Sc4«d4lorMm eaufa in
Efcleji4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;xijb
Scb4botbi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÃO9 b
Scbebef nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^z b
Scire (^po{Je dwo funt
prfg- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»S$b
Sc«t4{err(e nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;18; b
i
li
4
4
ScriptHrlt;e ficrte Ãnii pdg. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;280 b
Seed«« «erbum dtirt' ^le nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;319 b
Securttdc tn uerbo pro« mittitur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;16 zb
Security pontificum pdg. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fSb
Securittii impiorum b SecuritM frcit ut non ere ddmiudeum pe(c4t4 ueHe puntre i; b
Secnritdtti impij caufit
P^g- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»0)«
Sedendi uerbum 3034 Sedes Sdlofflonw 5x5 4 anSeditioniic4ufafitue ritds 76 4 Seditiones pcenti peccd« tor«« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»344
4d Seditiones Kilt;e 9^4 Selubitn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;414
Stmroit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;z4 b
Septem Ã3- oiffo pbrd/is bebrdicd nbsp;nbsp;nbsp;167 b
Strptns
ï N ET E X.
|
SerfwöJiÃBciM itfc Eîcecbw 179 b Serpentii ftmilitudo . Plt;»g. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2i6Ãgt; Seruorumcoditto 1974 Se«ertt4{ lucunda ^4$ 4 Seumdh' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;zo} b Suailitudo temporis noui teüamenti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1884 Simplicitiis columbina Pâig- Sol tribulationem pgni' ficttt i'i)3 h Sophiflit porcini 2^7 b Spiaie uidentur ejje poli/ tintin (pM EccleÃa deieâ joob Spiritui ftndM efficax pug- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lei^b Spiritus fdnHui caâui P^g' Stdre dei Stdterd do!ofd 204 4 Statui rerum ante Euan' gelium reuelatun |
p4g. Stephani occiÃores nyb Stillare pro doânna pag- $4^ Stipendia liberaliora «lui bufdain muiiâris dait' tur sopj,« Struthionuululatuiî^^ Sulamith Superbiam fe^ui opes pag. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fib Superilttio in inÃnitum patet 27 b Surgere nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;31^ Synagoglt;e uaflitas m d T EmptMpitfW A Templum habitatio dei Templum legis Templu fub Ahaz clau* fum Tentât nos deui in bonà pag. Tentd' |
INDE X.
Tentdtionvs jrodut p4g. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5484
in tentotione omnium bo noritobliuifct 197 4
Tétutiones (Juouf^; deiw pndt inudlefcere 142 4 Tentdtionum pms 570 4 in TenUtiontbus fumirnt ars jo9b
Teiiamtnti nout libera^ tio priêcUrtor qudm iUd tn »eten uPomen to nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;X$4 4
TeRdmenti nout mirubt' bilt4
Tbu«
Tburts 4rbor
Tburwodor ?37lt;t Timercdeum nbsp;nbsp;374 t»
in Timoré det «iuendum
Plt;lt;g.
Tir?:4 349 4 Trübere per beneficia pag. 114 4
Tran^uidtUtts anim£
defcriptio ' tiO 4
Triturationis ufitt upuj
Iudlt;eos *â '»504
Tumultu« 714
Turcdm deus fuo tempos re perdet
Turris eb urnc4
Turris Dauidis 5314
Turris Eder
Turtur
Tufchijah
Tgt;r4nnis trdgicd 4mpli/ pcdtio j!) A
V
â¢R.dere mittegt;ficutua/ â dit 295 b
Vdlles «juidpgnipcent
p4g. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;13 4
Vd^dtionis extreme de/
fcriptio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;to6 b
VdPitdtis extrem« de»
fcriptio 13 4
Vber4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3ssb
vberddocent 36â 4
Vberd etidinin populo
|
I N D p4g. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îjî b Vbert pertinere ad do' ârinam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;x84 fc Vberutn fîmilitudo Jji b Velare labium nbsp;nbsp;87 b Velare ora nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;z^ó a Venationiifimilitudo pag. zi6b Venditores taxantur pa^, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îOî b Venter nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^4-lt;} b Venter rotunduf lauda» tur Ver â ti6a Verbum Verbum dei nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3.4.7 b Verbum fequitur crux , »94 Verfâaw dei aÃidue exer cendum Verbum gratia confola» tur Verbum dei perpetuo habet fuos perfecutores i}3 a |
E X Verbii dei ubi non eÃ,i^ non poteft elfefan* d4 uita Verbum pne fruâu non docetur Verbum dum perfequuil tur impij, fc ipfos euer' tunt Verbum docet timorent crfidem Verbum pios ab impijs difcernit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2S4 lt;( V«rbj eonfolationef jii Verbi uirtM in cruce P^g- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;33Samp; Verbi lucem ftqui cali^ mitâtes tb Verbidet maieÃai 9b Verbi confolatio efl irttenfbriî Verbi natura zj uarinf ufuS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;300 it uerbi dei commendatio pag. Verbi fruHui t54b |
index.
plt;lt;2* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;53Ã t
tgt;otenti(tii$4reMere(itilt;t f ^g-'47 4 curfui )i4 4 (3quot; beneÃcitt josb V^rit^M tyr4«fJis iinp4-
hef»ti]?im4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7$ 4
de VermibiM jtmile
p4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;z$7 lt;t
VextUutn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;310 {gt;
Vtc4r«o non opm b4t)et
Cbrifîtw 139 b
Viflori4 omnium incom modorum 235 b
Viflorid Eccle/i«« vTi 4
Videntes
Vid«lt;« Ã)olt4re ^»dle
peccdtum
4d Vindic4ndum deut tdrdu«
4 Vindidd proprid ab* ftinendum
Vinede/lpopuliw dei pà g.
Vined eà EccleÃa p4g.
vined eà popwIiM »94 b VinedpmilitHdo zxtb de Vined pmilitudo pdg. zixb
Vinwm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã09 b
Vinum pro omnibitj
mundi delitijs X84 b Violentilt;e extrem« dea
fcriptio
Vir uento dmbuldns p4g.
Virga paÃorii «erbum Eudngelij
Virgdm dlid petit ^«dw
Mofe$
ViÃo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;86
Vitaj^eculatiua oi
Vit« uitiof« cdufd pdg. 46 b
Vit« teternig teflimoniü
pdg. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1J74
de Vitd aterna teflimo* nium nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â^4-b
VitiJ commoditd« â?olt;lt; Vitt4
I ND E X.
|
vitta nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã30 (t Vituli Mrei nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;z^. I, Vmbiltcttf Vmbilicui depreÃior lau datur Vmbra deÃnÃo piorunt pag. Vniendi uerbutn 70 b Vocationem non deÃeren dam propter multitu dine improboru zi^ d Vocatione non di fees dendum 7 b Voluntas Dei erga nos pag. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;zf8amp; Voxpulfantis 341 amp;nbsp;Vox dei duplex 108 b |
Vfurarij taxanturzfSi Vulpes paruuLe çj- ntitâ gn£ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ysii' Vulpium duo genera pdS, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3'9 J Vultum iUuminare SrP
| ||||||||||||||||||||||
IN HICHAM PROPHETAM
Præ/à tio.
CVmiiintinftdret uaÃatio duorumremorutn , â gt; -, r -, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;» Argumenta
IJj-det cr î«alt;t gt;nbsp;multi inpgnes PropbctiC d qmtuor Prô Domino miÃt fMnt,q»t erfm caldmitatem prtcdicerent moTHofe»^ Cr bortdrentnr popttinm lt;td pÅnitentidm, Mt in lila amp;nbsp;Mi wiprdbilt clitde popttlt {ùt«rlt;t faltem ali^ui contter* terentur cT ferndrentiir, Vd/latio regni ifrucl inci' dit in annum lebiskiiC fextum, U enim nonut efi Ho* fe£.2.R.eg, 1.7, Annis pofl circiter centHin cz quaginta regnum I«dlt;t per BttbÿloniHm euerfum, ci«» ttitlt;« uafiata çy templnra incenfum eflt
H.« Cdîdmitdtcs primiw Amos pra:dixit, quifub VÃa, pâtre lotbdm, fuit. Eum fecutut Hofeoi gt;nbsp;uixit fub vÃa iotham z!â Ahas.EpiiM longiore tempore in miniÃerio juit.Ndm Ãib Ei^ecbid cjMoqj «ixit.Sed Mi cblt;t interbos lunior vÃdt.mpore nondunt /ùitin miniflerio. Horum Propbeturum plmiè eudem ratiâ in docendo eà : Ndm conciondntur de uaÃando po* pulo, cr abolendo regno corporuli propter peccdtd, ut uliud nouMin er Ãjiritudle per ChriÃu inÃituatur.
Prior pdrs doiflrinte ad poenitentiam pertinet.Po fierior pertinet ad confoldtionem piorum.qui cum in eadem calamitate eÃent conÃitutitopuf bdbebdnt tlld /^intuah confolatione de regno ChriÃi, per quod tii â b gratid
a. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PRAEFATIO
gräliä fe fùturos credebMt.Eflenim regnutti retnif' peccatoru^ufliciic cr uitie ittern^. At^fc««** /}gt;iritu4lis regni cduflt;t,cu ambo re^na^tuda zsquot; tfr^ uafidta^zjquot; populm inter gentes effet, rdiâ quiig ferHiit£ funt, ut promiÃio de Chriüo manerd tertd,Qr (ertui ejfet populut,ex quo nafceretur Cbfi Puf.Boc commune argumentum quatuor diéîi Pro* phet£ traâant, ut er populum uocent ad pÅniteit' ttam,er'confolentur pios, qui communtum calaffli' tatum erant foetj.
T)tat{empti Atq;hic reéie admonemur deconÃ!ioDei,lt;}id Ãinper folet,cum maximie mutationes er calamitol
I«'Jfrbo'a I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tempora imminent,per uerbum prins admo'
potiiucntnm nere homines. Sic Noha centum er uiginti annis antt diluuium concionatus e{l,ut emendarentur aliquià ' faluarentur.Ante po^remam uaSlatione Synagogal amplius 4-O'âannis,toannes,Chri{lus, Apoüoh coH' cionati funt.Nec dubium eil,quin haue lucem uerbit quä hodiehabemus,certa calamttas fecutura fit.tiiid ad alia peccata accedit hoc quoq^, quod uerbum ne' gligitur er contemnitur,ab i/s,qui id audiunt er^â^ bent.Keliqui qui non habent,ut funt Pontilix,Epifcgt; pi,er multi (krioà Principes,fumma cum crudeltM* te perfequuntur uerbum-H£c an putas De«m uidetf et tolerare pojfe longius ï Cum igitur Germania nui* tnrii
P R AE P A T I o
*Mr4pt di merit« pandt (uÃinenddt,utrbo aJmotK
frtltem dliqui «mendlt;tti,lt;«Ht lifcereiitHr inini* ttentibut mdlw.dut babednt quo je in pubiicis culumi tdtibt« confoUri poj^irtt.
kc ludift Ãre cdufum habuiffe «idert poffunt,cur non trederent prxiicationi PropbetdrumfExtubdnt nön cxcdcz tnim promipionesde «eterno regno Duuidis. item » puî pXtf quod non ejfet fceptrum auftrendum de tnbu ludu, donee utniret Mej?««. Contru b« promi)?jone$ ui debitntur Propbeturum condones pugnur'e.ituq; non deerant qui eos accufarent,tdnqudm ejjent menddcet ÃâiritiM, jîcut lerewi« er uliorum exemplu tejiantur Ac inflati promij?tonibu« non rede inteHedi«, fein' riÃimo dnimo ueros Prophet« ndebunt eyâ content' nebdntjSicut nunc Pupi/U, quid lomiiidnt fe ejfe cc» cleÃdm, prom»j?ionibiw ecclej!« ftiits nituntur esâ fecuriÃme uiuunt»
Atqut Deus mirubili fdpientid utrunq; fècit^ut et comminutiones Propbeturum nonej?entir)itlt;e,cr proiniisiox turnen promi)?ione$ quoqj implerentur. Abducebatur populi« eupttuu«, er turnen munebut lucernu de do* tno Ouuid.cuptiuHS loiucbin, qui ub Eutl Merodueb
I excurcere Itberutu« ZT regio loco bubitus eft.Detn' , de uccidit ut reliqui« populi re/btuerentur, per quu( , te/uwrutu efi cinitaf zj- tcmplum.
k 2 Hüne
4 P R AE F A T 1 o.
Hune mod«« quo Deui promtÃiones fuM inipltt Ratio non intelii^it, Putat emm deum curare numi* «nig?t'â^uo'â ruin,EtÃcut ambitiofa eÃ,putat deu Ãt£ gloria cati^ promhâi'o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;numerunt tioH
nesiuasim, cttrdt,lmô ingenteiji multitudutem propterpecca* P*''*'â turn potiM abijcit, ut paucii credentibus promiÃio^ nesÃtasprieflarepoÃit.
Rom II nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ntodum diÃiutat S.Paului,Deum non ab
ieciffè populum Ãtunt,Nam inquit,Ãgo quoq; ifraelU ta fut» ex Ãmine Abraham. EgregiaÃilicet res,gio* riari de fe uno, zy interim totum populum Ãteri ai* ieHum reprobatum. Sed hoc modo Deus agere fo/ ., nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;let, Ãcut Efaias quoq; teflalur, St Ãterit numerus Ãlii
â rum lfraél,ut arena marts, reliqutte falu£ erunt. Hot impia turba ludaorum non norat,ldeà Ãcuri conteiH nebant minas Prophetarum,ç^ putabant Deum tail* turn numerum non abieâurum eÃe.
Pipi«is m ii nbsp;nbsp;PapifiiC nuüamÃmtlcm promiÃionem habenhd'
ntiido amp;nbsp;dl titmczj gloriantur, Deuin cccleÃie non defoturum fffi ^toshaav.t id qui dem uerum eÃt, Sed quomodo probabunt Ãe ejà pofji'Mp'rp eccleÃam fNum quia in Ãuprema digmtate conÃititli Ãunt? Num quia maior multitudo ab tpÃs Ãat? At dignitatem, nee numerum curat deus, Ãcut teflataf ludatorum hiÃoria. Qtiare debebant ÃecurttateHi hanc exuerCjZ^ humiliari cor am deo, ut qui eccleÃi Ãuiäti
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P R AE F A T I o. $
p4m poj?«t feruäre ttiamft ««Dim PontiÃx, nuUiw
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Epj/copt« effet ⢠Sic«t extinâo )rrè toto regno ïudii, ,
I nbsp;nbsp;nbsp;dâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;populo exlmïum jwit, tarnen feruauit
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fiirpem, ex c[H4 Chrifltu natui ejl, tdnquim auricU'
I hm agni ere(gt;tdm ex lupi ÃucibtM,Ãcut propbetd lo Awoï
, quitMr.Solet enim deut fic mirdbiliter dgere^iUt impif conjiâ¬nd4tttKr,exclt;fce/it«r zx percent.
Atq; bicc quoqj eji cdufd, cur Propbetlt;e fîc inuolue-
I nbsp;nbsp;nbsp;rint nonnunqudtn jiiturd, «t uidediitur Ãbi effe ton-
, trdrijl Sicut i»Jjgni5 locut efi de Zidekid rege, de eo dicjt i£r£milt;«;Os «tà Ioq«£t«r cum ore iüiut, zsâ o»
I cuH eins oc«ïos tflità «idfibunt. EX£cbj£l dut Clt;tp. tz
I dicit;QttodÃcies eiM op£h£tMy,er non utdebù ter' , ylt;tm ilitui.lïuiufinodi contrddiüicnes pulcbrè obfera ( «(tKErunt itnpij,£t eiA tunquain cortd drgumentd men I ddcij obi£C£rHnt propbetis-Et tdmen uerum eft quod EXfcbkl dtxit: Ndni c«m Zidekilt;e oc«Ii £j}f nt effoff , p, tfirram Blt;tbgt;Ioni4 non potuit uidere,cr tdinen ui/ dit ocmIos r£gi5.0 j)rndcr«nt b«£c impios, ut Prophe»
â ( nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fMj|gt;iC(ir£ntHr montitos effe, pd pc doiM
j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;prd;fuinpiionenl folet punire ctocitute.
j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hlt;fc pdMcii d£ drguinfnto
buiiw PropbftÃ.
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t 3 COM-
./ il
»
COMMENT^ IN
PROPHETAM MICHAM
Caput I.
Verbum domini quodfaifîû eft a J Micham Morafthitcn, Jn diebus lo' thâ Ahaz Jehisktæ regû Iuda,quo(l uidir fuper Samariam ÃT leruià lem.
OTA phrafts eà in uocabul^ ( dabar) Reélèquidem reddi* tur uerbum, Sed Ebr^ets uegt;^ bum pluf Ãgnificat quâm tio* bifyÃgmficdtentm totumttt* ^ocium de quo agitur aut dirt
tur,Ãcut nosÃre uttmur uocabulo,rei.
Meminit autemin Titulo tantum regum ludat turn tarnen etiam deuajiatione concionetur regni if' raël.Eorta)Jiideô,quia in regno luda tantum propbt tauit. Amos Hofeat etiam Ãiciunt mentionem re* gum ifrael.
jWJd»»» Ion nbsp;nbsp;nbsp;Moraflhites uocatur propheta a patria Mareft
goiem^ott (iuitate luda,Sicutpatetex lofua-if.i.Par.tó^
Meminit autemtriufn regum. letbam imperauit annis is.Totidem imperauit etiam Ahat Ãlius.tehif' iurf (gt;nfer4t an/iii pppMtotio oÃendit, tionft'
PHETAM MICHAM CAP. I.
non folum longo tempore in mini fier io Micha uixe* tit, fedetMmquod non uno fermone nec etiam an' no uno Propbetidm tftiÃn akfoluerit. Sicut igitur [w pM Propljet^m ^moi çr reliquos in certM concio' nes diuiÃmui, ltd Micbd quocj; in plures concionet eji diuidendut, At(]^ biec quoq; caufa efl, c«r VuctU LUCf,4-propbetidjn tefau uocet libr«m fermonunt- Oflendit cnim y nonpcttt nobiî dppmt, uno temporecrfer' mone,iflaomnia trdfldtdcr abfolutdel/i,feddi» MerJiJ temporibi«.
Pertinent d«tem hie e'o, at etjuo animo flramuf contemptum uerbi cr perfecutioncm,lt;iudm bodie fen â nbsp;nbsp;'.âP*â*
timiK pdjsint. Si^Midem edndem edldtnitdtem -, inde=â fèjfo fludio nbsp;nbsp;animo,faniii propbeti« pIwritiH annif
in peruicdci ej d»»quot;«» populo pertMlerttnt,nec ideo dif fcejferunt à uocatione.Sicut nos, cum dnimi indigniââ Ute mouentur cr /èdngnntHrJæpe de deferendo nifterio qt feilando octo cogitdmi«.
QBoddKtem dddit. Verbum Domini elfe amp;âum KegnumSi^ contra Samaridm CZ terufnem. Primum tn eo pbi rufiicm coo. magnitm inuidtam odium conciliiit, quod terufa* lemcum Sdmdrid coiungit.Cum tdmen Hierojolymis effet uerws cultui cr uerum mtnijlerium. In Samarix XHtem neutrum effet, Sed idololdtrix et impia dovlrt' nd otnntd ejjent pleitd-SicMt nobis indignu uidcretur,
64 |tqu((
8 COMMENT. IN PRO-Æ dicât : Eoj qui EuMgelium profitentur in dem damnatione lt;tpud Deu eÃe cu Papi/tis,et eafdeiil pcends ac iudtctu idem fubituros effe. indigna hxc uil derentur, ey tarnen uerum ejl, Deum ex £quo odijff peccata,Ãue â nobii,Ãuc ab aduerÃtrijs admittantur-Imo Ãruui qui uoluntaté Det Ãcit et earn nonÃcit^md. L«c/ li* uapulabit, Ãcut Chriflui in euangelio oÃendit-^
Sed Prophetam nihil mouet indicium popult,ltbe^ rè dicit quod res eÃ, nec mouetur periculo fuo. Idei feniores populi leremiam Uberaturi ab iniufla morte» lere, zs. hoc exemplo Michie contra fürioÃ)s facerdotes, qui leremiam occiÃum uolebant,ututur.Ac predicant re! gis Iehiski£ pietatem, qui Prophetä feruauerit tante ammo uaticinantem contra lerufalem.Satis autem o* ' flendlt leremi£ locus,à abfqs bono Kege Ãiiffet, per* eundum M.icha: ^iÃe, propterhtec uaticiniacontrd ciuitatem fanilam ierufalem. Audite populi ornnes,aufculta terra et quicquid in ea eft,0C fit Dominus Do^ minus in teftem contra uos. Dominus de templo fancQofuo.
Efl exordium conuenientiÃimum argumenta gt;nbsp;Quiaenim tarn horribilem uaftationemcerto uidet '' imminere,magno Ãgt;iritu, magnaq^ uehementia homiâ* nes,quaà fopitos in peccatisfuisiconaturexcitare ad
PHETAM MICHAH. ?
fufcipiendäm cur am emendandie uit« er Mertend^e pÅnx. Hoc enim primum eÃ, qwod Propbetx folent mUt cxlt;itaTlt; agere. Et hoImk cbri/iiw etidwi in nouo TeÃ^mento bitc in doccndo ordinemferHdrijMt primo traderetHr doflrind pÅnitentix. tiu£ deducit boininem ad dgnt-tionem peccati,ui nofolum confiteamur nos ejjè pec= ctttoreSjfedetidmincipidinuópeccdtMm uerè odiffe ⢠propter mdgnitKdinemiræ Dei,quam in nos deriuat. Simili exordio qwocj; Efdi(W utitur. Videntnr dute»» ambo imitati Mofcn,De«ter.jr.Et/i cnim uni populo Inddico concionantur Prophet«, tarnen tanta uerbi Efaiie,t, tnaieflas efl,ut cjuicquid in tota creatura eÃ, merito «erbHin reKereatnr, Et pertinet boc excmplnm ad nos omncs, «t difcamus Deum timers sj deÃnamM peccare,Ãquidem tarn duriter peccatuminfuopO' pulo puniuit.
lt;i«od äddit: Dominus Dominus Ãt contra uos in teflcm. simile eà illi quod in ApoÃolcrum iiteris ui dcm«lt;,«bife profitcntur,Seruos lefu ChriÃi, per ho» luntatem Dei. Ndtn Micbd non ««It doiirinam fuant accipi4anqttamÃuam,Ãd tdncjtidm Dei. ideo dicit à Dominum Dominum adhibere in teÃem, ^«od nibil proprid uoluntate, fed omnia Deo rewelante (S' i«» tente dtcdt .VtÃt fententia : A«dite me ucs poptdi, Ndm cum nie audtetis,ipfum dwdietis DominMm.HMC
b 5 tait'
«o COMMENT. IN PRO»
tamjuM teflem Prophetù met£ profrUo non (tnt Pfdlm. 90. fumno uejlro periculo abijcietis. Sic Mofes in Orlt;i' tione fud propter reuerentiain uerbi fe uocdt uiruitl De», hoc efl, 4 Deo iuffiim mijjum,ut uoluntateitt De» per legem reucldret.
btwo Daâ Sed quid unit flbi repetitio cum mentione loci, Dominut detcmplo fanilo fuo ? Hoc nonfolum iieo äddit,ul uerum Deum, certd zx uerd notd deferibdt: 'â nempe qui uerbo fuo promiferdt, [e hdbitdre uelle in templo in Jerw/alew. Sed etidm ut notet impidm priti fumptionem. Nlt;»)b regnum ludd retinebdt uerum cul turn tn légitima loco.Cum dutem prophetd Jerufaletil turn Sdmdrid coniunxi/fet, ZSquot; /imdcm eflet mindtiif panum. Qg» in regno ludd erdnt fe longe regno if' rdil putdbdnt fdniltores. N4ra reg«»»»» ifruel nidiiP Ãfldm idoldtridm fequebdtur. Hh»c pr^efumptioni occult tt hdc repetitione Prophetd.
Ctid. PrtfumiM uos de cultu ZT fdcriflcijs uc' flrii, tdildtif templum, idâdtis templi hdbitdtoreitl Dominuf de hdbitdtioneflid (icnti.ei. tefldbitur contrd uos. Etfi enim hdbetis légitima fa» criflctd légitima in loco. Tdmen non pricflatis uero tnodo. In eo enim erdt fiiendum, quod Domintu mi» fertcors efl. M uos fiditis in templo z:^ ftcriflcifi ueflrii, Huie nufericordi zj benigno Domino debt» batif
PHETAM MICHAM CAP. I.
fciitw ex Animo pirerc, cr fictre mandata ««lt;. At ÃJquot; Miwitis in ueÃrii uijs, fient Efaiof di» cit:Cnpiditatibut neÃrii UxutU frtna, er Jine timo^ re Det jiettis quicqwd Itfaet.Hoc teÃimontum inipte» tilth HejirüB ipfe Domtnm contra nos firt de temp Io fuo,de quo ualde fiipey hitif. Sed ficut locuf uere fan* äut eà y propter fand um habitatorem, ltd per «os qutit propbdnt eflif,prophanatur-
Ad hunc modum iudico Propbefdm Hc ohfcurè tAxare fiduciam.quam in templo,cr cultibiu fius ue/ riu! qniim in Deo hdBebunt pofitam JudÅi. Poteà tarnen ettam eo reÃrri, q«od ficut poÃea oHende» »II«, templMin fub Ahaz claufum, zyâ omnet anguli picfit excelfis fiere. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;d. Templwm deferiM,quoi
Domtnt« deflinauit ad cultum fiium , Sed non p4' tietur fi contemnitex ipfo templo contra uos aget. Qüoniam ccce Dominus cgredictur de loco fuo, öC defeendet ac calcabit Excelfaterræ,
Htc incipit comminari fituram calamitatem fi» uaÃitatem potii«. d. Nolite ejje fecuri, Ftngith lt;[utdem Deum uobis efii propictitm , aut [altem non uiderenec punire ueüe peceata ue^ra, putath eum ociofium Ãertere^^c^non ommAduertere trans» ffrtÃiones «ejirat, Projtdo tarn commottet [e, ut tgrediif
« COMMENT. IN PRO» egredidtur uifîtet uos, uenietts ueniet, ac defcen^ det -, hoc efl, efjiäu oftendet fe ejje priefèutem zf träfet impietdü ueflr(e ,ut edm punidt per Afjy* rium er Hdbylonium.
' Vtitur dutem Scripturd Ãmilttudine hdc egreÃio/ nif er defcenÃonii-,ut oftenddt Deum, età ad uindi^ cdndum tdrdut eSt, tarnen certo uindicdturum ejfe guiequid eil impietdtis et /celerum.Sicut Poetlt;e quo^ finxerunt Deos Idneis pedtbus ingredi,eum [uppliad trrogdre uolunt.Ndin impif non fentientes obruuntur »Vf« DeiÃeut experientid etidm gentes docuit.
VÃX Ebred (Bdmoth ) quam latinus excelfa ueT' titÃequeter /ölet accipi pro altaribus feu arts, quaf nos quoq^ latina confuetudine altdria uocatnus, ab al tixcdfi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Iff teditiore loco fînt ereila[uptr
terram ⢠In genere tarnen Ãgnificat quitquid efl ex^ celfumflu eminens.Itaqi in hot loco puto generaliter dcc/p/:Oommt«cdklt;tfcit/«percxceIp terrae,idefl, Quje dpud uos fublimia funt,qu£q; pr« alijs eminet, nempe Reges,Principes, Sacerdotes, cultum, deni^ er ipfum templum coitculcabit Dominus, er in ni* hilum rediget. Itaque hiec huiustotius Prophetiit quaÃpropofltio er flunma eil, quam poflea uarit expiicdbit.
Et liquéfient montes fub co , 0^ ual
PHETAM MICHAM. « ualles fcindentur 5 Sicut ccra à uicino igni, Sicut aquæîque per præcipitium feruntur.
Sincedocheefl,ufurpdtenim continens pro co«/ tento. N4m appeUatione monttKin cSquot; «rfUium com-ple(3itHrtotMmpopM[«m,q«od entnia udflabuntur q«(e uel in montitnM «el nalJibU4 funt po)it4. AUwJit enim ad fitum terr^ fanihe, plena ,e/l montifn« er «alltbiM, Kt |îgni/îcet extremam udÃitätem, ne uflt;ludm pHtetKr reliquKm Ãre, à ^ko hoÃis mdnum dbÃincdt.
Siintlitudines (Jmiamp;im Propbeta Htitur co pertinef. Kt oflenddt irajM banc Domini nulla rdlione cobiberi dut nnpediri poffe,Quid enim eà quod ceram fdlud= re poj?itadiunflo igni,ne lic^uepeati QKid poteà co' Ccn adignt bibere impetMm fluminis per pracipitia loca Idhcn^ tw ? Eadem ratio, inquit, ent pan« y mdgtto impetu ptæupitii, graffantis in uos.Dominuf efl igni4,Voj eflu mollio= res (juttuiscerd.Dominufeflflumen magno impetu rucns:Vos efléSyCcu jrutriecs isgre bicrentes in prlt;e=« cipKi feu déchut loco.Sine negocio igitur dbripiemini ad pcéndm,e3' peribitii.
Horribilid h£c funt,er e^Uie nterito debebant nos reuocdre in uidnt,ne dum fine tiinore Dei, cum mas gno feandalo fiatrumfin peccatis fergiwws^ exarde-
feat
14 . COMMENT. IN PRO* feat tret tint,et pereamtu eue/ligto.Stcut Pfalm-î. demfîmilüudinemiitatur.
Propter peccatuin lacob totum hoc fictjôt propter errata domus Ifracl. Qiiod ucro eft peccatum lacob, An no Samaria f EtquæfuntexcelfaludaC' An non Icrufalem f
Panant pradixit, Nunc etiam caufam calamiteit turn iftarum oflendit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bjc cernitKr in Prophetel
fingularif magnitudo animi, cr inÃgnis Trofficritt, quod foî homines impietatis arguit,tjuibiu totus mit» ^r 'naitcô uidebatur nihil habere /dnilius. Et pro/c(3o no* fern cum lu- /}ro5 Monachos CT hypoeritof, cum IwdifW nttfld i/i *'ââ parte pnjfuntus conÃrre. ludeei enim uerfabantur it câdtibus 4 Deo inÃitutis cr mandaM,Sed Monacho' ru religio nihil eü tfuà m iÿiÃlt;gt;âfnlt;rgt;iiix,fîcut S.P4« lus appell^a,hoc e{l,cultus ijuos ipà Ãbt Ãne uerboi Cobi, Ãne mandata Dei,ex proprio arbitrio delegerunt,de putbus nunijuain poÃunt eÃe certi,quod deo placeant 0âprobentur.Hos cultus tam ndiculos, et uerbofet mandata Dei non ÃifÃiltos,cum noÃri tarn iCgre pii' (ianturreprahédijQuo animo putabimushanc Prot pbtâti« ccmcionem ab homintbus inÃgt;eciemÃtnäis,amp;â fuaiuÃieianitentibus,acceptam eÃe ? Ac praferUiK domus luda potuit ei obifcet(.Templum,Sacerdotes, legi*
PHETAM HICHAM. CAP. 1.
et !egûtmlt;x perd in loco d Deo conflituto, Sed Proquot; pbetd in gtnere pronuncidt,Propfer peccdt«m ïdcofr ZT errdta ifraH (boc eÃ/iKS populi, qui iafldbdt if* tdël feu Idcob pittrem,d quo originem (lucerent)tÃlt;u CdldMMtdtfs ohuenire. Ad banc concionon tdw Itbtre «ulgdnddm opus Jùit dnimo wdgno, cr contempto» te onuiium periculorum , qu« ab im^ijs iuftitid» rijf imminebMt.
Porrô fententia b!ec,pfrttnet dd doflrindm de pce nitentid.Et utile cfl edm probe conjîderdri, propter ^âquot;quot;â6 er« jnirdm fecuritatem dnimorum,qudm in nobb ç}quot; ahjs â'^'â»'51^'â bominibus omnibus deprebendimus, Ed etjî propria nu te ucu« ndturæ noÃris eÃ,Ãc per peecdtum deprauati«, tarne accendttur izT augetur per Sdtdnam.
Cdin cum de fiatre occidendo cogitdtjneutiquJw cogitdt Deuminj^Jcdurum i ulturum fcdon tarn indigndm.Dauid accenfus amore, neutiquam praeui^ dtt dnimo illam peni d(jperationtm,lt;iuam fenÃt cum ddmoneretur à propbeta Nathan. Qudntö minus tum cogitare potuit de hornbili feditione pcsl per Ã* lium exeitdta f de uiolatisab eaconcubinis,dec.fdt« bus,qudrum feditto occapo pitfquic omnia Senptura o{lendit,peccdti tHius poenas jüiÃe.Nam Satan ai 'mit occupdtumcogitattonibuf petcati/ic tenet irretit m, Mmhilpr^eMdtre,nuf(iu4mtir(umf^icere poj?it. *
HecejfA
te COMMENT, IN PRO*
Nece/Jaria itaque tü kicc Concto, lt;JUte nos no/ieiit,Deum Ãmpliciter peccata ueüe punire, ne( ueüe dut dd ed,conniuere,dut leuiter ea punire, Stlt;i irdin eius immenfdm ejfe.Vt hoc modo ddmoniti, ni' Udmus in tmore Dei, Deum ferio precemur, K nos in tcntdtionem inducdt, fed gubernet dd fui no^ minis gloridm.Et d mdlo liberet.
Quoddutem Prophetd fubi/cit, interrogdtioneiii in perfond popult:Ciuod efl peccdtum tdcob fleareÃtondetjAnnoneflSdindrid^Hoc idea Ãciti ut oüenddt impies cultus,idololdtridm,fiduddm of( rum mordicus db hypocritis retentdm ZT definfnâi fjÃ.Qcd.Mmopoteà uos dd confiÃionem pecedti ddigere,etidm gloridmini in trdnsgreÃionibus ueÃr^ tdnqu'dm in lujticid.Vt igiturfcidtis, quid Domi/itf reprehenddt,^^ cur tdntds cdldmitdtes uobis mi»t' tur.Itegnum ifra'él peccdt in Sdmdrid,quod ibifdcri* Ãcdt cr cultus inflituit contra mundatum Dei. Rf' gnwra ludd dutem pecCdt in lerufalem eo ipfo putdt fe Deum colere demerert.
Porró fuprd dixi habutjfe prophetds iiidniÃÃiii'' cdufdm,cur cultus in regno Sdmari^e feu ifrd'èl inÃb tutos damnauerint.Qutdenim Deus lerufalemdel(' gerdt, in qud facrd fierent in templo, diuinitus injà eediÃcdri. Idololatria Ãiit cjMod Hieroboain inÃituit, lo(^
f»HEt AM MICH AM. Ãp. b locd cult UM in in regno ifra'chjicit enim id fine Uerbót imi contra uerbum Dei.
At.]; bi egregic pingitur fiidtitia cr error fapien tiahumans.Putabat Hieroboam.fi pec«lilt;tres cultiu in fuo regno injiitueretyCX prohtberet^ne fabditi Hie rofblymii (dera annua ficerent, fe pukbre fiabditU' rum regnum (uum, ey fraiturum uires regm fuda. Sed diuerfiam accidit: Num hoc ipfo conlilio per ido/ lolutrium eMcrtit regnum, ut uaflaretur à gentibut.
Non diÃimile eft, quod hodie plertfq; Principi« biM regibui accidit. Adorant raeretruem Rom4« niim,cr iirtpioj cultutÃuent ac deftndunt, cauent ne quid uel in dodrina uel ceremonijs inutetur, 4tq; hoe modo pMtunt fiintuto Ãrecrfua faluari pojfe Sed luc ipfurdtionefe or fua euertent, Nelt;p enint dew eontemptum Uerbi fui amp;nbsp;idololatriain perpetuo padetur impunem efte,
Et)i igiiur regnum tfrael mordicw fetitiebat cub tw (uos, zjquot; dicebat fe non idola, fed uerum deum, colere.Nec tunti effe lóci rationem,deum cor reÃiice Quomodd ire,nonIocMirt,nonper/ôn«, Perinde italt;^e(fe,fiue in ierufalem fiue alijs in locis deo facra ficiai.Nec mai iJoiitrian» iore$ uno in loro ftcrificajfe, Hiero/obtndm gen«
( ttum jùijjè oppiduiii, qnomodo igitur pr^ejloret a* iijtlocii}
«9 COMMENT. IN PRO'
Hzf CSâ ftinilid (tà â Pfiudoprophttif, äd deÃnë^ nein idollt;ttri£, contra Prophetoi diéîa funt. Tattit» iiolatriam nö potuerunt negare. enim nobis miÃuin eÃt inflituere cultus diuinos.Età guid infliU^ tnui propn'd uoluntate, ^uomodo poÃunt animi cef* tieff«,^uod Deopläceof Cutnttaq;non folumli)^ cuSf non perÃtnx folum, Ãtd tota ratio cultus à d«i , pricfcripta eÃet, Ãne négocia potuerunt prophet^ regnum îfracl conuincerede idolatria, Non eiiiH qutd ÃciM,Ãd quomodo Ãcias reÃrt, cum de culb^ rfM^non on? dci agitur.offcrebant in regno tÃraelflatuhorisd' tin ftiirt ;ta diebus,tauros,oues,oblationes ,Ãcut ufus erat in rlt;' uci'biâ gno tuda er leruÃtlem.Età igitur quod ad ipfutn o* pi« attinct,nulla erat diÃirentia, tarnen in eo dijÃ' rentia erat, quod deus iujÃerat alio in loco hoc opVf fieri, er per alias perfonas
Ualt;^ cum facriÃcijs regni ifrael coniunüa fWt WdfjJdtt dei,er inobedientiaergauer^ bum. Deus ausem,Ãiut apud Samuelem eft, potitH uult obedientiam erga uerbumÃeum, quam uiiHimiii er adipem arietum, Si quis autem non obediat
⢠Moiitra nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tlictt idolatram eÃÃe, ettamÃiaiiet Ãumin^^
erdifficilltmos cultus dei. Sicut idolatrarum pro^ prium eÃ, non deligere leuia in Ãeciem, fed qua dua crdifficillimafunt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
IPÃETAM MICHAM CAV. b 19
Idfô qKoq; mondchi iioÃri,SatMie mättcipia, fùâ giuntuÃtata«lld,rdtiofieadmiiiiflrtiudlt;£ Oeconom^ coniagiMjet reliqwd ad cùnlé wiü neceffuria, ojjiad tgt;ifn..a.amp;c, nSutantar uÃtato uejlitu,iio nfcw «/lUtw.Sed ca de« ligaat quis propier raritate pluî admiratJonis bubet 'SicHt fdcerdotes Baal uulnerabantcUte eéfaiiguinem ^ndebd«t lp/î reget in popaîo de^dd exemplu Abra bie,mdädbdnttt concremabant liberos fuos.Sed cutn deit^ ante omnia poÃulet^ut obediatur uod Ãi£,mani fiÃu efl.ubi bäte obdtentia non eÃdbt eÃe »doldtnum,
Sed inlt;]uies, non eadem ratio («it »-fgw l«dd. Hi enitn retinebdnt uptatos calttà «« loco diuinitus deÃ^ gndto, perperfonas di«i/iiH« ordinatax, C«r «gP tar propbetd duitexcelfa luda,eÃe ipfam lerujdlem! qujC ob boc totiiu regni corona )ùtt, ç|aod dd caltam dci ab ipÃo dco conÃituta (uit.
Hic prtinam debeinas meminiÃe tituli-Dixiteniin propbetd fe uixijÃe ZX concionatum eÃe [ub AhazÃâ Ito lotbdtM OÃendunt autem hiÃoriie regem Ahaz diÃeÃiÃe d nid patris,z^Ãecutum uinm ngni ifruel. » P4rd.i*« Ndm CT iiMdgmes Ãddltm Jibi curauit fieri,et eas ddo ruait, zy m autle Hi/inowimtiol «wt fihum, denilt;J; in excelÃs otnniba« facrificaait. Hunc idobtriü cat« Dca« aune paniret per regem A)?gt;ri^, per reget» Ifruel, per EdoinitdJ : turnen non folum non eà me' e » lior fiilufr
ao COMMMENT. IN PRO-tor /iâut, fed jddidit grauiora peccata, Tempâu'^ dejlifjdtum 4 deo diuitiii cultibus daujit, in oin* tübuf dfiguUs lerufalem erexit ards, in tj:ubui iufil facra fieri alienif dijs. In religuis quoij; ciuitatibiif alienii dijs ficrd fieri, âèigitur fecundum hier am hoc modo exponuntut, sjccelfaluda,ipfa lerufalemjn q«4itMpi!«Rex omtiif generif impietates ej idololatriM infiituit, tinde tmplum poflea in totunt regnum enidnauit,
SedinueiuM alibi etiatn ipfos cultut, bgitimo at do in ipfo templo per légitimât perfott-n fidos, re* prehendi.SicutPfal.fo.£faiæI. ubi Deatfimplidief de ipfis facrificifi pronundat, fe ea nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amare
txigere, üfi nö fint fitda in aliéna loco, nee per iÃfj* timoit perfonaSificut in regno ifra'el.
Satu autetn cum hoe modo reprchenduntnrfacri ofiendunt tjuod tn einutiofum fitgt; pucent. cim Efidat ^ueritur,tjuod lUi qui plurimum facrificaba'^ pi/s'amp;âproti muant in manififlis flagittjs, dum per auarte lam op* priinunt pauperes, lut non fände dtcunt, ncgtigunl puptllof et uiduat. Sicut Pfal.$o, qmt]^ conquerituft OdiJJe eos difciplinam, proijeere fermonem domini retrorfum, Currcre eot cum fitribM,hoc efl,in coit' tradibui defraudare alias nbsp;nbsp;nbsp;adulteria fedari,cr(t
Hxc qui ficiunt nbsp;nbsp;pofiea per fitcrifitiu fe commin*
jitripuf
PHETAM MICHEAM. C4p. I*
pMtdNt,4n non mcrito re prehenduntur ?
QU4re tJointni« 6. Ctip.apwd Hofeam t^uot^ db m^De )nifiricordiam,qudm fatrifidum- Et re» pftitMrbæc fententia lt;«pttj?tmc 4 Cbn/lo contraiuÃif «4)105 er pb4ripros,q«i mimmo locó habebant funtt »14 dileäionit operd, prlt;£ iuÃicijs fuis. igitur fdcrU per fe boM crf4uóla «icidiiturd propb4ins bo» »»!initH?,lt;JMi ea prafiant^nö folum fine fide,fed etittlh cum maid confcientia ,fiiic timoré Dei, o' ex corde non folum non pcenitente,fed ctiam (^uerente o ft'Squot; rdiiteper talia operd lufiiciain.
Secundo, fitâit tdüj facrificia etiam idei uiciofd, quid conjwnditnr ordo, c]uem ip/è diât« Holuit effe in tultibiu.Nam ahj cultus funt exteriorf$,pc«t funt fa crificiaoquot; cercmoniie dittiniti« infliiutie^ftem oin- Oâ^*®*'â** nid bondoperddtMinitut mandata. Alij funt ffiiritua» Us,qui pertinent dd primd tdbwldm, ficut funt fides, timor dei, inuocdtto, grdtidrum ailto, conjrf-f o.CZc.Pfdrent dutem Deo etidtn exteriores cultus, quid funt obedientid ergd uerbum, ft fint coniun» Hi cum'interiortbus.
AtHgt;'pocritæHeriscuIttbt«negIeiIis,quiincor de funt,tdntum iraitdntur externes o de ijsÿrafu» nâ piuuit munt tdnqudm fnt per feiuftida, etiamfi lorda fint «dcMd jide CT timoré dei : Etidinji in périt uâis non
e ) tmtocent
M COMMENT. IN PRO-
drum, fed ^uicränt alia prtefidia. Si(id fihaz reliélo nero Veo zj cultii u^ f iu4, fe confirt^ hat ad cultum dcorum Damafci, tjuia uidelat SyruiU Kcliore fôrtuna uti.
Uaiic peruerfitatem reprfhendunt prophetted' horta/itur hypocrites, à ueltnt dec prohari jua opi/ ra,ut deum ueretimeant,ciusuerhum feqnatitur, Jn deo Ãrcm omnem haheant poÃtam- Athiccà itegli gaat ,ÃuÃra eÃe quiccjuid Ãciant ej tentent VeutH enim non placjri,fed irritari magii.
Ad hunc modum eoneionatur dem in PÃltnt So. Nunquid manducabo carnes taurorum, aut fan^ guintm hircorum potaho {immola deo facnÃciiilH laudu, redde alttÃtmo uota tua. Inucca me tn JK tribulationts tzr eruam te,cr kónorificabis me.quii' fi die at, peruertitis ordinem e^ ÃniÃre omnia agilH, Sic urgetis facrificia,quaà ijs ualde opm habeam-Hoc potiiu preefiandum erat, ut me agnoÃeretis dei ueflrum jn me haberetis poÃtas Ãgt;es ueÃres, et inito* ttocareus me, ita fieret ut etiam externi cultus tM' quà m obedientia, mthiprobarentur.Sed cum iHaoquot; mittatis dc negligitis, QEomodo b«ec placere mihi pojfiuntf Taceoquod additis peccatailla,impilt;illl doilrinam, impias de deo opiniones, idclatriam f^iritualeut firnitationefu. Deindt etum fieleratùHi nttiM
PHETAM MICHAM CAP. !⢠lt;c pîcMdni omuls generii peccdtw.
Ad Bhuc modum nos qKoq; reprebendimiM in fterfarijs cMlttw,quoj ip/i fine uerbo Dei inÃituerunt, Ci-t(tnquämiujiiciMddorant.Vbienimuota,ubi ce* uetbo. libdtWjubi Miffe pro uiuis ct mortMi5,Htt cultus S4fi dor«t»,ubt intercej?ione$ mcntd Sanflorum, ubi peregriudtiones^Mondchdtux ,0quot; f miles «»gaciÃi* WjC ii«gÃ,tmô nocentiÃtmie pcfies,uerbo Dei inflitU' tie,trdditie,ttut mandut^e funt i Si autemfuntfne tier» bo^ubi lt;lult;efo eà obedientid, quain Dew mrfgw unit, qudmuiâinidsfTaceo wm»c(Mod b^ec lontrd uer-' bum defaidunt impifzy «erbum, dejrtidend/ idolo-Idtriic fu£ cditfd,crudeliÃime perfeguuntur. St cnittt cwltw Det Mbs i4d4re,oflende uerbum Dei, non co' gitdtiones t-'ti« o' idolum cordU tui. Verbum dutem
à non babes, Jiige taiqnam extremum impietdtem, c[utcqu!d pro cuku Det obtruditur.
Secundojteprebendimtw qnoijjJîduciam,quant po nunt tn opera per fe bona,hoc eÃjdiMtnttiM mdnddtd: MinuattnJ qualta funt dtleHionis opera,Per fe bond quidem, fed pcrC°quot;^ tarnen qu« uiciantur addita Jiducta tn ea. Strut ttt£
cidbdntur ludieorum facripcta, quanquà m diuini-t!M inÃitutd, zr mandata ejfent. Placent quidtni bona opera in ijs, qat babent remij?tonem peer a-torum per jîdem. in Cbrijîwn » cr babent fua«
4 rem««
ï4 COMMENT. IN PRO« , rf mutieralioncm. Sed Ji cor in eafidat, cr ^ereahabere Deum pro[gt;icinw,tunc uiciantur ü' Deo placere non poj]unt. Ndin fidneia non debetuf noflrii, aut aliornnt npcril-ult; , /ed debetur foil itii^ fericordt£ Dei,ac itie/itis feu opertbuffilif Dei. KoH funt opera nojira opponenda gratia Dei, fed pri* fianda funt,tJnc;uam obedientiaiCjudm Deo tarn pro/ picio cr mifericordt debemiu, cum hac confrÃiont, ^aod cum omnia fecimut qua poffumui,tamen fmii/f ferui mutiles.
Et ponam Saman'am ficut accruum la pi'dum in Campo, ubi planratur uineai 6C præcïpitabo lapides eius in ualkm, amp;nbsp;funditus earn euertam â¢
Hieroboam primus rex Jfrael,ficut fupra dixi,^ Vfiuijanrx«. //ifnigj aureos tn Dan cr Bethel, ut haberet fuuOl peculiarem cultuin in regno fuo, difjirentem 4 cuM quern Dominus Hierofolymis inÃituerat, propirf caufasquas fupraofeendi. Jnhac idololatrta,(iiiii totum regnum ifrael annis quadraginta odo, effd verfatum-)per Amri regem, emptus rflmonsieni' ÃiBiiti* ineo adificata eà ciuitas Samaria, CuiiO aufpiciajUt effent auguÃiora,noua iÃic quoq; idolo' latria caipta eà prater earn,quam inÃituerat Hiero' fipain, qua poÃea maxima iacrementa fumpÃt ⢠Si*
P HET AM MI CU AM Crfp. V guidon SdtKdrid pdes Regum perpftwa poSbde |ùtt,Et Abdb Ãliw Amri tbi inflituit cultum Baal. Ideo propbctæjcum cdp«t pecaatorMw oÃendere uo» but, Sdinarùm Jtré nomifidre folent. Ac dUcwbi to» turn ngnum boc nomine ÃgniÃcant, Sed bilt; prcpriè de ctMitdte dgit propbetd, qitte cum m«nilij?imlt;« çr opibiM inflruüiÃtnid cjjit,cr tarnen,Ãcut propbef4 bic mindtur, ddtwrd erat fupplicium pro peccdthp» eile tudictum cfl^eadein cdldmitdte etidw in«o!«endd« ejje reliquat ciuitates.
Viitwr autem bie propbetd inÃgni Ãmiltila dine,qMd jwtnrdm uaÃitatem grdpbice depingit.Flo» rens regnnn» feu ciuitds reiiè com^aratur c«Ito dgro feuhorto,ubi nonfolunt Ãngularit atr.cer.itiis, fed etidm ktd oinnw genern Ãugum «bcrtdlt; eÃ, quam ordo commenddre fo!ct,lngrdtd mim ejî co« ju Ão,ubi nonÃngula f«iî certis locis diÃ'oÃta funt.
â Ad hatteÃmilitudinem reÃâicit propbetd, c wi» natur {i(tMr«m,«t dlid Satnartte ÃtÃcies: nenipe tdfü qMdlw e/i dcerwildpidHrn, q«i, ewm uineta eonferunt Ãudioà dgricoLe/ollig«nt«r ex uinea in unum lotu. QKomodo autem, iiiqiiics -, boc Ãet ? Sic, ut Idpidej ftiMjboc eÃ, mdgiitjjcd tediÃcia er baÃticot hcÃei dtfijciattkcr Ãmdituf euertdntiHdnc pufo prcprtdw tife fettteiitiant. Qiiddm ^«od de pldntutione ui'
t 5 fif«
ta COMMENT. IN PRO-«fiC dicit,itâ fxponunt, Q^od fit redigenda in agrum.in lt;juo uinetu poÃea plantent agricolte. Etomnïa Iculptilia etus conterenfufi ÃC omnia donaria dus comburentiif igniîOmnia denicp idola ci ns pcrdain» Quoniam de mcrccde mcrctricis collcgitjamp;T inmerccdem rncretrûisrC' dibunr.
Quid, induis, tnagttieÃ, minari fculptiliuinÿ idolorutn perdà ionem-Quif optaret i/fa faluatabdul âii bomintbus cr uaÃato regiio^Num deleâat Deunt feuire in ligna CT lapidef, a^Ute funt Dei ereatur^f nec poÃunt peccare,età ab hontinibuf ad impietatdit O'fcandalum transÃrri pcffunt Æ
Oit hwij «ni nbsp;nbsp;seJ pertinet h^ec quoq; ccmminatio, Ãcut reliqKt
adplt;xnttenUieconcionem,uthomines abiÃiant ÃdU' dam iflam, quant in mortua ligna ac lapides, efiââ eultus à fe confides,poÃtam habebant, Siquidctn ed turn erat, ut fièrent pritda hofiibus, nec ipfa fe pe^' fent liber are ab igni o hoÃili ui.
Qÿod ad Graittinaticam attinet, (Pefel) uocait' tur idola fculpta (Athnaii) uertimus donaria-SedeS idem uoeabuluin, quad poÃea mcrcedem uertitnn^' Si^nifieat autem hic queflum meretricium, hoc ex idololatria capiebant itnpij facerdotes. St'
PHETAM MICHAM CAP. 1.
tat nos uidiiKiM in ijs lock, ubi ctrta idoU colcb«in« twrdonariorum feu aiiathematum inidtuu» di/ictfi quotidic obUtom. Qislt;tlïa {uere Marix tdoîil ^âi'dfgrdiii, RegenJl'Mrgi, lu Grimmtal. cT injinitd dlw per totMw Papa; legnum, ex quibi« iîir-plipimcj redît!«tcwîfdrarMMf idoiornm nn»ncipia,ton^ftis ad id mcnddctbw miracuUilt;
(Exebgt;dold HertimttSnam ScriptüM fejptta jîc «ippeU4t,à uerbo (A:Ã4t)q«od proprièfgntficat af» Ãtgi^llon tdeô j'oli(ra,qt!odimpietdtem femper tertre cdldinitates nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;nbsp;jtfMt ontnia omnium feculo*
rwin exempta tejddiitnr. Stdeüam quodnibil labo» riopiM cr moleftiiw efi^ciuam «dolatrarnm «ita-Si'cMt
excraplo fwntmondcbi noflri, quibi« quotidse no««« dliquis chUks nafcftâdtMr,q«ifciw quotidie «cuos labo
tes imponebat in injtnit«»« patens fHperJticto.
Porrôbic loctw «ntueft ex eornm numero qwi omnnb , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nngines uU
bodic c-iKsvsnK\oii occafonem deditjHt omnes inia/ icna».
gmes Rnc difcnminc ex tempi« eijcerent. Ncqjbic
noKiK in Ectlejîa titmuiti« ejl, Nicena Synodw fc' ei(nda,annis retro pluâ mille zT eentwm.fub CotiÃam
Ntcenï fyno dus fccundï»
tio Irene matre eiw, banc ob «nara caufam coa-fla eÃ, decretum magno confenfu eJl contra eos, 4« ÃdtuebÃt nullnm in tempi« imaginum ufum effe. ilt;on igitur abfurdum jwerit paucU ojlenderc,4«id de boc
»8 COMMENT. IN PRO' bo: négocia reile poÃtt conftitui.
⢠Vcrnmeslcjuod MofescrPraphehe ntiignofli^' dio ubiqi prohibent nbsp;nbsp;damnant iniägines,Sed mcp***
p quot;ohî genere inttlligere de omnibus imaginibat-Jud^iittiagtnibtis etiam in templo funt uà ficut oRendil itdificium Salomons. Et quis dubitetiquot; regain ej principum domibuf non piiffe aliquaf P'* Hof tabulas Æ Piüura enint,quia res reprefentat,»ii^ quant inter prohtbitM,dut iHicitas artes habita eü, mone,fapienteriudicdnte inter duos meretrices, profèiüo Ãne peccato eadem hiftoria pingitur. Nlt;$ rgo unquà n ludteos tarn barbaros ftiiÃe iudicarioh quin etiam in publicis locis, cr non tantum inter pf* Kdtoî pitrietf J h£c monument a rerum pritclaregt* fiarum habuerint piila, Sicut in ijs defcribendii f quà m diligentes fiierunb
Non folum igitur harbariem, fed infîgnem qiâ0â^ infcitiam iudicauermus, quodinmultis loc«, etituquot; Chrifli ej' Apotiolorum imagines,Ãne dtfcrimine,i^ templis eieäje funt-Quisenim non uidet, quod taifjnâj po /iw peccato pi£ hifloriie, etiam cum fruâu audit»' tetidlcufuj. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in^iH
pingi tales hiftorhe or ftulpi poÃtnt, Non nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iquot;
priuaus (dibus,fed in publim lotts: vt fuut ohm ⢠â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(fiti
PttETAH MICHAM. CAP. t
CreUrfrHmpHb.jrtpMbltcoloco proponfblt;mt«r. 1(4 rudes lt;j4moneiintHr falutu fuæ, benefidorutn tgt;ehpxnarumi(]U:e peaatoribus inflt{llt;efunt-,zj- p dlù od ledificationem funt utiba.
Sed inclui(S,Si tantrf pidurtirKin cr imuginunt u-tjlitf« eftjCur (dnto fludio d Mofe zs- Propbetis pro* bibent«r cT ddmndntHr gt;nbsp;Ke{^ondeo,ALolis c: Pro* pbetlt;e loqKuntwr de itndginibHs ad eum finem lt;citdi» r-ragüic« tn,ut ddordrent«r, perilidm adorationcm Dews 41.« adm«» tredereturcoli,Sicutmanififiumtt;fiimoiiiutn eft inâ^â fecundoprlt;ecepto;No«ddordfciîneq;(oles ea,Quia ego fum Dews (hus.Sù in Dtuteronomio dicit Mo(e, Domifiws lócutus efl Hobw,Vocem et«s audiuiflii, p* wiluudiRew uidiflti nullam,Ne Ãceretii Kobii imagf , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
fteWj^Mdm ddordretts.Ergo uiciuin omne efl in ado* ratioite e:y cultu,lt;]ui non ligno,non lapidt,non d«ro, non drgento, fed tpfl Deo condifori debedir.
Adoratio igitur fl abflt^poteü Mtaginum,flcut lù terarum.ufus elflilt;iute admonent nos rerum, cr r«î quj/î repreflntant. EHdngebd expoftunt hifloriant Chrifli, Lex ©quot; Prophets uoluntatem Dei nobis exquot; ponunt.Sed q«i5 ideo cbdrtds exoflulatur ? CX^is e.K «dordt f Qnis p«tdt DeKtn coli,fl coram fandisBi' Wiji proc umbat i Alius eurion cfl ufus, Mt legjntMr, W edot wmur de twlKHtdle Det,cr fldamus edm.
Hi4
gt;ö COMMENT. IN PRO»
Hic igitur ndfcitur alid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diÃirenti^t
Quidameniiit menddces fiändaloÃe [unt, SùWl Barbar^^Marg!tr(thf:Georg!/,Chri/iopbori,Cttthi jm^ncViim H/ quid meiiddces junt Q Nam qws rifegt; piiciifj runt ,nunqu4in ut rntura jùtrunt ) abijciinJæ funt. Sunt tnim tantum ad idololatriam coiifiéi£,Stcut turmendaceflibriabifctuntur,quodetiamfi diu eni legM,nihil nt/i mendacia legas.lta quoi^ harum iiitâ1' ginum plané nuÃM ejl ufin.
non autem fata eji admonere, quad Ãnt ntetidlt;tâ ces â Sed propter fcandalum penitus toUendiC fùntd» quem ufum enim ajferuantur^Qjiin pottus Ãcut tiei»gt; domi fu£ fcandalofas ptéluras frrre debet, Ita wit«' me ex publica Eccleftfs eijciendje fuiit, in quibas nia ad lt;edificationein ferutre debent quicquid dicituf» fcnbitur,canitur,pingitur,fculpitur, lu fumma,i]iii(* quid uidetur (Xà udiiur. AchabendaeÃinhacfigt; po/leritatis ratio, cui iÃa in fcandalum o' ruinttiquot; poffunt.Sicut exempla extant in facris hiÃorilh ubi etiam bon£ res, cum in fcandalum abif/Jint, ieâe funt-Sicut£neus Serpes, etc.Sed de hac re plura fortaffe
Q^od additâ.Quoniam demercedemeretriciit^ coBegit Samaria, redtbunt tn mercedem mcrftriciââ Hofcct J^eciem prouerbif hate fententia, Sicut nos âJâ' ciitlUb
PHETAM MICHAM. CAP. I. H cimiK,M(t!epdrtilt;,miile diUh.Vocat enim upMa ft gwr^Meretncem^populMw Ãrnicdntem cum idoliJ» dtferto uero jjgt;onfo Deo.ldollt;t t/id, do/idrid tempU W4gra/iceorRlt;it4,b« ommd,inquit,funt pnmid «do lo[4tnie,p(ö-t4 per prlt;fdjclt;ttjo«em /idHcilt;e in dlitnos Peoj.Sed bifc omniaÃcut p4rt4 funijtd etiam peri» bunt,Vernet pophb« impit« CT fine ^eo, bwic »dol4 ijl4 pr£d£erunt,zXCt
Porro non tnepte bic con^weriwur de mundi eX'
IreWft c^citdte et m4!ui4. Experimwr enim hodte,cu Mun^m »a homines refle de Deo cT cmUm Dei:itfm de «ere bo*
ncs prodi.*
nis operibus docentHr, imm4ntm lt;lH4fid4ffl 4«4ricM gus. a j «er« , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;II iiiinCcipir
omnw cord4 4tg^ 4nimo$ occupdjje.i^emo ea lietra* ciffiiP.is amp;nbsp;lit4K iHH4t p4Hpere$ qua debebat. Excogitantur iii' ^nitte Hite augendcrim preciorum etiam tn minuttÃi* mis rebus. Quie^uid dût in miniHros Ecclefidrii,cfuic qiud in Scholoiiimpcditur^bo: omne iudicatur efie ni wiu.ltuqj quod /ummUjiiS [olu dedecui,fed q«oq; pec e4tum buius feculi eii^uideat bominu duaricid ni«lt4s p4rocbi4s 4Mt penitMS eoUubi, 4«t miferrime negligi.
Sed rejjgt;ice fuperiora feculd,cum nulla utra reli' gionis ratio extaretjcum homines ad idolorum cuitu« cr udnam propriorum operum (iducium deduceren- gt;nbsp;tur.lbi nullus largiendi finis (iut. Omnu monajleria, «nlni«mf4lt;ri/îcHlort^Collegi4p4Æfeb4t«r in fumnf4 dburi'
4* COMMENT. IN PRÃ' abunädntia om/iium rerunijTempla auro aygeni to «flt;j; d(î ädmtrdtionein oriiabautur. lufumma, ii' CM Mrum ZT argentum ab homtmbus tune uilius bituin,lt;judtn nunc lapides.Merito deplorandahacct Ctvws man citof muiidi uenit,^uam Propbeftt hic oÃendtt ,quoil idololatriafceliciÃima Ãierit,et babuerit ampliÃimct prouentus,ubi Leuit£^qui in lerufalein uero miniÃt^ rio pr£crattt,mifâ¬re eÃuriebant.
Sei qui pexna propoÃta efl ijs,qui Ãc per impii^ tatem opes coüigunt ? üimirum quam Propheta di* cK,De mercede meretricis coüegit ea,ZT reuertentiH ad mercedes meretricis. Magna hodie querela efl,lt;ilt; ^l'rEÅt lâilia EccleÃdÃica anoÃris Principibus,d' uaiiius- poni inprophanos uÃts.Sed primum,à Ãint bonäE( cleÃaÃica^te qu£Ã), quomodo Ãtnt parlai An not f» uanos ZT impias pr£dicationes MijÃarum,indol^ gentiJrum,merttoru^CT Ãmiles nugasiDeinde qufà te,quogt;nodo ià utuntur,qui ampliÃimos reditus £(* cleÃaÃicos habent i Ojtotufquifq; edi, qui docet S' uatigeltum i qui pauperum curain agit^quiin alitjid parte dat talem Eccleã operam i An non Ãre à funt qui Euangelium crudeltÃime perfequuntur ? emnis generis idololatrias mordicus retinent,eT(f^ fuinma crudditate deÃndunt i Qui inÃnitisÃandt* lis, ZT turpiÃima iiita EccleÃam deÃrmant i
PHETAM MICHAM. C4p. t.
Wultis? funt «ere opes meretricii,cr db iüis ipps, (jui
quot; e« tenent non cotlocdntur in alios ufut ^Mdm mere» ®P*â Wcios- Aut enira fxdiÃinK eds pro(lig««t,d«t crude/ liter comparcunt. Sed hlt;ec nortd«m uerd poend eà Prlt;ed« erunt dïijs,qui «erara doitrinam, ne^ iwrunt Ãecpropdgdre fludent, ' ' Qijod «td noflros Principes dttinet ontni tdude Higfit funt,quodre{idfludid er religionis doÃrindtn tndximisfumptibus propdgdnt, Imme Vito îgiturIpolif nbsp;nbsp;nbsp;dliêndtdrumecclefidflicdrum 0«
pum dccufdntur.m rdrtt« dccufentur, qui ecclefldnt non ddiuudnt,^^ tdmen mondfterid JJiolùnt.Sed boc quo(^ dccidit Pdpiflis fecundu uerbu propbetlt;e:Opes Weretricricw funt, et in opes meretricis redib«rtt.
Ideo plangam ululabojincedam fpoliatus SCnuduSjpIandum edatn, qualis cft draconum, QC lîcut ftruthiogt; num pulli eiulabo.
Qtte JècjMMfitMr, et/î qnod dd fententidnt dttinet, I pUnd funt ( Ndm uafldtionem,quant bddent« pd«ci4 i comprebenfdm prjedi5Cit,««nc copio/îtw et qudjî per i dSjlributioiiem explicdt) tdme» propter «drids dtlw-I poijes ob/cttrij?imdm grdwmdticdm bdbeiit.
I â Atc^ bic rede (idmonentHr fdcrdrKm literdrum 1 JludiopjHt mdguo ftudio incumbant in linguaru ftu* i ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;d nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;did.Etp
gt;4 COMMENT, ÃN PRO-did. El/t tnim h£c explicari audiai optime, tdtlUt impoÃibile ejl,ea plene ajjèqui Etraic^e linguic prt»* fm rudern, propter figurai, qua^ nulla aha lingH^ imitari poteft.
OfienJit propheta haâentu uaÃationem re^if ifrael et luda p«r AÃynu Ãtturä. Nutic quaà in rtigt; prtefintem ducit leâorem,ac non aliter uaticinotifi quà mà omnia efiênt poÃta ob oculoj. Itst^ potfli* tialiter intelligenda funt nerba kjec, qtiie in littuf^ Ebrieui legit. Caret enim Ebrjca lingua optatiuo ⢠Tanta,inquit,efl cdlamitat,ut po/fiet ahquis uel d(lgt;( ret lugere eiulare:Ãcut Draiones,zrc.
V dri Porro uÃtatum eà in facrii literii, quotiet uaÃi' flnithioniim tOiÃgnificatur, HU Ãmihtudine draconum Str»* thionum.in defertis locis ululanti. Sicut Efaite uaÃalione Babylonif j4.de uaÃatione regni EdciU' Threiiorum 4-de uaÃatione iiierofolymorum, Ideo autein potiÃimum attegat propheta magnas Ãiias, ut exaggeret fùturam miferiam : Nrfw pre gnitudine corporum etiam magnos rugaus eedunt-Struthionibta eà apud Hiob, quodÃt cors er crudele infuos pullos animal ,Ãquideinf^ »untouain terram, er poflea ea negligunt. Dififtf igitur propheta puÃorum meminit, ut oÃenJat popiU lumprorfus derelikium,Sicutuerc dcreliiluspnih'*^ eÃfCUiii*
PHETAM HICHEAM. C4p. I»
gt; £Htn 4 mutre negligitur.
â Qijod (licit: inced^m âudiM,rcJtren4« eft 4d ortix iMi« |Jgt;ïeiiJidioré,No» qM4}ï pldnè nuliw «elit inced« »â «gt; fed quod boneÃiore «e(tit« depojîto, in uiâi uefte (Ãcut fordiduti folebant)ueln incedere. Sicut kftia iubefcatur incedere nudut, adÃgnificanditm cdpti= c^p.^o «ttatcfli Aeg)ipti. Neqjiitttfitte/l, quod cogitemus eum prorfiM nudiito corpore inceÃiffe.utU CT breuto re uefie indutof jwit, oHongd zT honefiiore «biedu.
Stcuttn bijîortd Euttngelij difcipuliu dicituraufu war. 14. gijjè n«duî,reliâ4 poà [e fyndotie, qu/ fuperior bone/ltor uejiii erat.
Qyonia m plagæ etus funt infanabi« ks,ac uefierunt ufcp ad ludam, peruc' nerunt ufc^ad porta populimeijufcç ad 1er ufalem ipiatn.
VocdbHlum(AnKf4)fîgni5clt;«t «fbetnrntcm, grX' uem ZSâ miferdbiletn plägim, q«« non poteà fana^ ri.lÃit uaÃitdi .iuquit »qu« in ifraél incipiet, non tbt repjiet, Scntiet percuffuram eam luda quoq;, imö in portis lerufdlew fenttent edm. Notum enwiejl exhiÃoritt,Ãcut pdulöpojt propbetd uaticinabi , , tur, Sdnbertb regnum ludd quoq; uaÃdjji, er per* tteniÃi uÃji 4d lerufdlem, Edm cum obÃdtone cinxifà Ãt, db «ngeto domiru inde jitgdtiu ejl, cum mdgn4 d » fuorum
COMMENT. IN PRO* ftif, hoc propbft* hie fignificät. In Gath ne annuneietis,- neep exaudtâ'' tur plora tus uefter. In domo Aphra in ' puluereuolutate»
Hic incipiunt figurée, gute difjicultatem pdrinn^' N4in in re diffic ult di nuüd eft,
QgoJ de Gath Pale/linorutn dicitttramfumpIK''^ eflexcantico Dduidii.i.Sdin,â.NttmProphetie ex hi/iorifs mutuantur ali(}uid,cum in re qutedan tnilitudo eft. Dduid uidet magnum uulnut accepijà regnum extinélo Saule cf eiui filifs.Hanc calamitt^ ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tem Opiat jic poffi tegi, ne incircumcifi Philiflijin
re/cifcant, 0quot;idea letentur. idempropheta hie»* ptat t Augetur enim calamitat,cum uideatinfnl^ tantes hoftes.
Apbr4 Aphraeflin tribu Peniamin,Quia enim dixit pertingere plagä banc regni ifrael, ufq^ ad iudamd portas IeruÃtlem,ideö in Beniamin ej trtbu luda po* Ãtas ciuitates commémorât,
Ati^ hic prima aüuÃo efl, 1« domo Aphra,in fgt;* phar uoluta te, Porro ApharÃgniÃcat proprietef/ Aphar, rameff'ojj'am,ciu£dijÃ)lutaeflnec cohieret,qHiilii eà qute ex Ãepulchrts effbditur 0- Ãre folet reddi uof cabulo terrx aut pulueris. Sententia igitur eÃ,ciuitiil Aphra rediéà puiuere nomen habet, Eaenim nui eiuta/
â¢PHETAM JMICHAM Qp t. « rit« calamitiü erit^ut merito,tan(iMm in fummo Iti' {in,cinereft (Sj^/ergat, ld ejuod uÃtatum ludlt;eii erat ***â in magnis peritulis sy tnagno luüu.
Tranfi ciuitas decora,turpiter nudata â¦
Porro non ffl bic aUuÃo in Mclt;tbulo,Ãd p«ld)rlt; in re dntitheÃs(S4phir)Ãgnificat pnlcbrum ey ieco Srfpbir» rum efft.noc nomen, inqw't, S4m(tri4 basent« b4» bnitjSed q«o ab^t nomen tuum! Qmo dbijt decor amp;nbsp;putcbritndo iH4 f iaces enim udflitd, 4c fi nun^udnt |i«nèï, o* ts tot4, opert4 conjwjïone cy ignominia, perinde aefitjuis rieg4ntem puen4m ÃâfcfjJiJo ue' ftitu om4t4m, rxu4t ey nudam obijcidt Ã)e^4nd4m ocul« bomtnum,
Porrô bic là bmifmM eÃ, (j«i latine non, nià per fiKKmloc«tionem,rfddi poteÃ. Sic entm de Kcrfco ad uerbumfondt,tranjt uobisci«itlt;« decora, (ibri U« £bem)Hoc eÃ,dbi,ey juge in alinm locum. id enim « re t«4 e/l,ld tibi proderit,tibi Ãtgd conÃtle. Et Ãgu* ra etiam eà in hiÃe uocabulii ( lofebeth ibri ) fuiÃi bafient« lo/ebctb,«]»« babita/li fecura^non es d/Ãus/ td ad migrationes, Sed nunc tibi migrandücntClbri) trdnÃiAuff ttnd dauonjDo ià Reins bleibens mehr.
Non cxpatiabitur ciuitas Z.ænan prælucflu»
Zxnan ejl.iii tribu luda,peut patet ex }ofua, ba/
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i ) betautem
M ⢠COMMMENT, IN PROgt; txt Mtrm nemen ah egrediendo. Qtta/i dicM, pacidtriceni,
Efi autem hic itcrum dUuÃo CZitndn non hoe efl,non egredtetMr,conttnebit fe demi Ãm , foknt gut ut luâu font poÃti,hi enim ultra eonÃgt;tilum Ãigiunt, ut paÃint uacdre Idthrymü t t ut praphetd caufam fubiungit.
Domus uicma accipict à uobis ftanttamueftiam.
Ad hunc modum ego hunc locum inteUigo, ptfrea quod dlne fententite, ejud aÃvruntur db ttitef^ quot;nbsp;Fftb« prfftbw uidentur eÃe codäiores : üdm etiatnà ExH. EZel proprîè dccipidt,lt;juiderit(Emddtho)£^â ' ponunt qutdem, fldtionem hoÃis. Sed (oadiorftK' tentid eft, id eo trdmÃrre, quod hoc prd-inium bo' fits dccepiuruf Ãt proed mord i ^uäm ibi trait-Quare cum bucc fententid er propius ad rem dc((* ddt,er quo^ Crammdticie non ita dduerfetur, tdm retinere^quod Beth Ezel dppeHatiuè, uicinädo* pe A/Jur accipiet à Zinitis fuhftdntid ecru, hoc eÃi ttidmiüd qui ipà putabant Ãbi Ãdturd er tuta
Quoniam anxte expertat bonuiquot; ciuitas Maroth,feddefeendtt malutâ adomtno ad portam 1erufalcm,
Jnbdcfinientid noneà minor obfiuritdf,
PHETAM HICHAM. CAP. î. î? put in priorc. Alij cnim exponunt ( hatah) pro doler« Qgod dolefcjt Hdrotb propter amijfa bond. Alif HuUb. ^uodinÃrmatdÃt ud bonumÃdendum^quod no eXâ erfuertt fe in obedientid ergd legem er uerbuin Dei.
SicHt (Marotb )ÃgnificdtrebeUem cT inobedicntent- Hdrotb.
Qjjidum bunc jententiam eÃe putunt, quod bono feufoehdtdte amp;nbsp;fuccejju inÃrmdtd, hoc esl, demen-tdtdÃt, fecundum prouerbium ; Fortuurf quos Ãuet» ÃultosÃcit. Hoc emm commune RerumpublicurttW florentium uidum eft, quod iuÃtudaturfucceffu, dc propter opes er potentium ,crcddnt fe dc fud turn in tuto ejfe,cum muxtme uicina funt periculo.itdij} cunt «»d pÅnitentt;»!« commindtionibui (utururum cdldmi^ tiitum inuitd!itur,eds non ddmittunt nec credunt,Sunl igititr Ãrtund fuccelfm ipÃs uere peftiÃri ey exi ciales morbi.Vbi enitn uerbum negligttur et nuüd poe nitcntid fequifur.ibi non poteft longiut abeffe pand.
Sed ÃmpliciÃimd fententtd b^c eft: Siue Mdrotb pro proprio accipi.«,(iue appellatiue, pro rebetli cb uitafe,Q«od dnxie expedlat bonum, Nam hommes conftituti in perieulis.iQo ipfo dolent cr injirmantiir quod expedant auxiiium,©* Ãuftrd expedant.Hunc ajjèdum uerbum (balab ) hoc in loco oftendit.
Alligamulum ad quadrigam ciuia tas Lachis,qug fuifti occafio errati filie
. d 4 Sion
40 COMMENT. IN PRO-8i'on,In te enim deprehenfæ funt trâf greflîoneslfraëlt
Litchis fatss nota efl,Edm quoij; Senaherib expH^ ^nauitjficut oftendit hifloria.Hdnc cahtmitatim pr^ dicit ci Propheta t cr tdnquà m in prafenti periculot itdjct ut quadrigà m comparet,cr fe in fugam det-
Porro Propheta hie nos Ãnguhtris hifloriie ad' monet, cuius nuUit alibi funt uefligia certa : nenipf' Iuchis, quod Lachis prima ex regno luda,regni Jfrael idota^ triam amp;nbsp;impios cultus amplexa fit, pMi idobz Docemur autem primp hie,Quod idolatriamfi' ' Icat Deus punire bellis cr uaflitate. Deinde quod iorem pcenam merentur,qui ali/s exemplo fuo idolo^ Matth »8. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;occafio funt. Sicut etiam Chrifius in Euangth^
grauifiimeminatur qs,qui alifs funtfcandalo.Qÿaf^ Officia prill decetdt hoc ftudium pracipue regej e:^ principthquot;^ dum ipfi religionem parum curant, alij interint ido' latriam ej impios cultus propagent, Sicut hodieÃ^' Exifiimat Magifiratus non ejfefuimunertscurat^' quid agatur in Ecclefia. itaqs impij homines cum tore licentta abominationes Papatus urgent. ifiis,qui cum hac ex mandato Dei debebant prohilgt;^ propter autorifatem etiam poter ant gt;nbsp;tamm' non fiiciunt,Na,ficut hie locus admonet,maiorplt;â^''^ CPS confiequetur^quorum exemplo alij peccant.
PHET. MIÃHAM cap. t lt;( Propterea mitte legatos ad More-feih Gath, Dornum Achzib, reges Ifraël fellent,
Voclt;tf)i4«m(SiIttbit«)e/l à SdldbiWipMuq; Ube» r«)« eÃtfiue donum,nitttit«r,p«e Legdtos inter« prefer», m^net enim eadein fenUntid.Hortotur enim per ironiam äd qu^renda Mxiliu à wciiiis, quos u-mczi ipfoî difit c«m ijfdem pericwliJ conflidiri,
Porro in co bic obfcuritiu eÃ, ^«iddm coniun-. ÿtnt hdne feiiUntiam cum fuperiore ut Lrffbw mit» tdt ni«rter4 Mornfetb», uicinii Glt;ttb PdleÃinomw, Alij (id Acbxilâ rejernnt,
VtitHr 4«tem propbetd bic c(«o^ beÃiÃimet all«-jioiie.DomiM Acteib lt;td Acbxab regibi« ifrdèl. Si' ÿtificat diitem Acbxdb menddcitim,d uerboÃCdzcb') Cittfb* meiitiri,Ãüere,fruÃrdelfe. Porrôiofuitif. nomind- Acbçb, t«r Aeb?;ib,qKod fit ciuitdf I«da,Hlt;ec ficut Prophe* gt;nbsp;td boc in toco Mt Jet «r oitendere, iunxit fixdui cunt regno ifraei. Sed quod fere accidit, dicit Propbetd, to focdere non adiuudri eos in caldmitate per Aj])i' riuin jùtura.Qijanquà m non ineptd effet fententid, à pdJ^iHC dccipidf. Ad niendaciuiw regibiM tfidcl, bcfC e)l,q«ibtM reges ifracl nientiti funt.Cluosreges ijrdfl ieceperunt per idoUtrid»».
d . $ Adhut
4* COMMENT. IN PRO» Adhuc hæredem tibi adducam ciui' US Marcia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!
Texit Propheta breuem cätdlogum ciuitdtuit I«Jïi, zM rex Senherib erat pofi reg^tuin iÃ-aet i/it' ftjturM, E/l dutem bic (^uoq; elegdns dtlujlo. iurtgt; fchd dd iucam tibi Hdrefch, hoc ejh hxredein. Poffi Witrcp. nomen Marefd, /tgnificdt hitreditdtem feu pojfeÃi»' tient. Venit emm d uerbo Idrd/ïh, Q^d, Propheti hdbet nomen hxreditdte, tu Mdrefd,Ecce fdcùm utfiM häereditM potentii hoftif,gui te expugiMamp; fitolidbit. Pertinent dutem hiec omnid^Ãeue dixi peenitentiam docenddm ut creddnt tales panM iitlpif tdtif certo fecuturdi,^^ ideo in tempore abijeidnt iü , pios culM^cr fe confirdiit ad uerdm rebgionem-
y/fcÃäd Adullam deueuicc gloriä lirael.
fiduUdin Notd eà (glutted AduUätn ex hiftorid Dduiilib ^eluncd. Puto autem hdne eÃe (judfî concluÃonem inÃitul^ comminationis.Cljimdgnd eà glorid ifrdel, nitituf opibtu er potenttd fud, atq; «dfó fecurd eà in md'db mii peccdtif, Sed proÃäo Ãet, ut ifld oinnt^ gloriii tot magnifies er locupletes ciuitdtes, ÃdntÃcut
' duUdmÃgnobtlis er UitÃ^ Ãgt;eluned, propter tiaÃiid' ttin,qudm Sanberib dÃiret.
fite eMerfimui tditt fx obfeurii lodi gt;
P H E T A M M t C H A M CAP. I. 4«
(Iiuni in re noi» mdgni« bbor cft.Granmaticd
Ià ïft (iHpcditior, sicut fatii uppdret ex tranÃätione Hi£rongt;mt, qui )tyè ex proprijs jicit tippelldtiMd. Si* tMt d(tbt ex Ãppelldtr«« propru. SdtU autem bic le» è«5 ofiendit,quain nerej)'aria Tbeologi/ ÃudioÃs Ãt cognitio Ãacr£ lingua.
Dccalueris £lt; tondcaris propter liberos tuos delicatos, Dilata caluiciem tuatn ficut aquila, quoniam captiüi abdncenturà tc.
In Ih^jj /oiebddt aut ctienere.aut prafeindere co mam,O' £lt;*!«« iRcedere.Cnm it4q; tam horribilis «a» regno ifra'él.,^^ pdi'tim cfiiim regno l«dlt;t, ima inineret,unlt Propbet4,«t, Ãcttt in maximo luilu fi)» letitondeatur^cy non alat comaniÃeut in ocio,tran/ qwHitfîte, nbsp;nbsp;fuccelfu, folebat. NamÃlij tuijnquit,
quos in magnain fpem ed«cdPi,per hoÃem dbripien» tnr in aüenam terrain.
Ita bac prima concio Ma eô pertinrt. Vtfutnmo itohnh Eti» /}«dio jwgiami« idololatriam, quam non leues pan« â fedextremauaÃitas fequitur.Si enimintunas contra . , proximum horribilibus paents ulcifcitnr Det», Ãcut nbsp;nbsp;nbsp;'
fequens caput oÃendet, Qnanto pHtabimtM De«»« acriorem Mindicem (ôre, cum fitam gloriam «idet db bomi/iibus impijs opprinâ per idololatriam, per
impiam
44 COMMENT. IN PRO« , tmpidm doHrinam ZT cultus impios f
Necejjaria autem hlt;ec tiofiris quoi^ tettiporibi» tft concio, Quantum enimdbomimtionum ilt;tmplu^ ^u4tH /excentis annis in EccleÃam per Pontifices i/f ueâum cä f Coëgit cos neceÃitM, ut falten textuiU Euangelij in templis reeitarent,lt;juan^uà m id in Italia er ulijs Nationibus multo rarius, quam iquot; Germania fitäum eSfsic Baptifmum er Coenant lt;1»* KUni retinere eis neceffe fiät, quanquà m utrun^ Si' (ramentu uariè contaminauerunt,alteru etiam implt;( tnutilauerunt.Hac ut retinerent neeeÃitas coegit eeS-Sed bis fepofitis, mbH per omnem uitS 4 Pontifice, ul Pontifice,ab Epijeopo utepifcopo,a Sacrificido iit[^ (rificulo, 4 monacbpattmonacho,à Moniali utm«'^ nialitper tot feeula JäÃu eft,quodnon ex diametro cO uerbo dei pugnaret,Nam etiam bonaipforum defeedauit impia opinio mcriti.Hanc impietatenhâ'* adbuc bodie Pontifices uelint ejfe faluam, cum eiK' mordicus retineant,er cumimmanicrudelitatedejtl dant,Qtiomodo poÃibileeft,ut non Deus fuo temfC' re,er breui quidem,cum uaflitate totius Germoiia Ixod.io. puniatf^on enim habebitur innocent, qui noiit«^ Dei blaÃgt;bemauerit, eSquot; uerbum ac uoluntati eius contempferit,Sicutexemplu bocre gnilfraelabundeoäendit,
CO»
Fhetam MICHAM. cap. II. 4lt;
C o M M E N Tgt;
IN PROPHETAM MICHAM
CA.P. U.
Vx ijs j qui cogitant iniqua, amp;nbsp;mcJ ditanturiniurias in cubilibus fuis,ut easin luce matutina faciant, quiapogt; tentes funt.
BSOLViMVS undtn propbetlt;e (oncionem,tn turn regno ifraél, tum ludii prlt;edixtt colamitatem per gt;nbsp;A)lgt;nuin|ùtur4m. Addidit â 4utem cdufarn, longe dlwm
qudm 4 rdtione poj?it deprebendt, Ndm rdtio ed tdntHm pecfdtdinteHigit.qMæcontru fecundain td» bubnt f unt, Operum primne tubuU pUné »«Ildm Bottci4mb4fiet.U4(J;Herl)oDetopMseft 4d rcHeUn-da pe£c4t4 contra primam tabnlam..
l4d4b4t«terq;popMlt«cult«mDet pngnUre religionis jlndtKtn.Sed Propbeta religionem, qua ipjt feqHebantHrjdicit cdufam pr «ecipuam effie ownium ca l4wit4tMm,Qa«a enim chIiim Dei non poteil diet, nijt yoToumiI quod fecundum Herbutn Dei inÃituitur, idoioUtria
eil»
. comment, in PRO' î rÃ^cjutctjuid homines fine uerbo,procultu Dei in/fiof uatyM merttur extremas pÅnas.^tfi enim 'alia pettil ta,contrafecundamtabulam aJm{ffa,quoij^ fuaspif nas habent,Tameti ht cultus hunana optntone out deuotione ffine manifefio uerbo,inflituti,)naiorespel nas cr certiores merentur.ideo Propheta primo M idolatriam reprehenda^cr oflendtt,quie eitts fint ra: paen£. Semper eniinidololatria cHmblafigt;lietililt;l Dei ey negleiiione uerbi coniumHa eft.
^ofi^quot;^idololatriaetiameftcaufiauitiofie uitit» non potr_ft QgowoJo euim reâc inftitut aut geri uita poteft, mw: «e»'/â« nulla eft ratio e inftituit igitur Propheta hie Itam concionetn in qua ettamilla peccata repreheit' dit,qu£ratioludicare poteft, Auariciam,iniurifiâ uiolentiamftniufta indicia,crfimilia. Hac no habend fttectem ahquam fauäitatis,qud fe tueri pofiint, idololatria, Et tarnen pratextu idololatria impi/ ea non po)Jê obferuari.
Sicmagnafanâitasfîmulaturà MonachiiG'fi' J crificulis^quoties miftandum eft,quoties in publico if liquid fitctendum.Sed cum poftea ad uinum, ad feoi^ ta,ad extgendos numos,utnium eft,ibi primum ofteif' dunt,quà m ew fimulatio ifta fanilitatts cordi (uffif' Pontifices. nbsp;nbsp;nbsp;Sic Pontifie «s,bone Deus,quà m fanili, ^«41« i»'*
teiiquà inhumiles finit,cum infiituuntur procefiionâ^
PHETAM MICHAM, CA?.. It 4^ Jtufapplicätionettcum indulgentiit tffunduntur ia. fiuiHn multitudinem.Sed hijs ifgt;Ãs ItuiÃimum eft,tn«t â¢* fno numero interficere pios Doüores Mfciq; gemiuiWj K« ip)î$ le«ipim«m exoluere ab obtdienua iura» nlt;nto('ubditos,quotiesC^faresatit Principes ipj'or« CBpiditat j nolunt ob[elt;jui,LeuiÃtmMn eÃ^itiucilwre in WU CT ââ ââSâ**â Tdceo fraudem luduion rum,in exhauflam auuriciamiinfrndas lilbiines, ^uidem omnitt etùm «MÃgu^ inttlîigitcxecranda effé, Sed Winen ifli (jui frciunt,putant erfjjdendort religio/
Bis te^l4 eÃe-,or non it4 conûiti.
Po rillet itd^ biec qMoq; eondo Propbet« dd pÅ Bitentw dodrindiBjUt diframiisfrmtlia peccata,Ãmt les pccfiiM confequi.Si enim Auariaa,fi fraudes in ius dicijs,illo tempore td/itorwra malorum extiterunt oc« C(«po,Q«td nunc j^erabimus meIiiH,ci.'m aUiiricw bo mines obfefros (:;/â opprejj'os HtdeAS/Hin Ãimma pu«-perwm cdUmttdte {
VocdtulHtn quo Propbetd bit utilur, er nos ini/ quitdtem reddidimtWjMdlde uÃtatu eÃ.Etfi enim ftpe pro idoloUtrid ufurpdtur.proptcred quodedin dolor O' Idbor confeqaitur, tdmen in boc loco generxlrier dccipitHr,pro quduis iniqwitdte feu iniuria,quam po«
I tentiores inftrioribw djjirunt.
( LoqHitMrdMte« Propbetd bic de deerrimo no' cendi
4$ . comment, in pro-eenJi Ãudio^ Cuni dicit eos etiam in kâii non ^t«efiere,qutn cogitfnt,quomodonoceaiit,inÃJi(Hi'^ intommodentaliÃ.Sicutetiam io.pfalmtu hoc impi^ rum fludium egregie cr pent iffdem uerbii defcri^^â tniquitatémeditcitutefiincubilifuo, AÃititomtiiKif nonboniCtcrmaltciamnonodiuit.Vie talibm iiKl'''^ fropheta, nam /uo tempore fuflinebunt intoOef^ bile iudicium. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
Hue pertinet tjuo^; circunÃantid temporis, lt;jft^ etddit:Vtfummo mane perpètrent, (pea noâu fraudulenter in alioru incommodum excogitata fnn^' Porro non incommode hxc inteUiguntur de ifs,^iii i* Ecclefm oj Republicd primo toco funt. Quod imfi t)oâores fummo Ãudio extjuirant, quic ad rem Ãi^' tiarcm augendam ämpliÃcandam probe Ãcianl' Deinde quod qui in Republica ey in iudiciji funl,igt;^ ad iullum,non ad aquum cr bonum, fed ad id ipÃs utile eic, re/piciant, ty figant ac refigant le^ pro fua commoditate. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
Ac fane arbor mala quos alios poteH productif fruüusquà m malos iltaq; inÃgne huiuf rei exeH' Pipi»^gt;, plum PijpdtM eâ,qui nihil egtt at!ttd,nuHi rei adui^ lauitdtligentiutyqu'amquomodoopes y potential^ compararent,cr non egerent. Inde iHa f£ua tyratfii^ Orta eft, ut ob pauculos nummos excommuniciirtu^ pKiili'*
fHETAM MICHAM. CAP. II. 4ÿ tgt;Hb!ùe bowtrtfJ. Sed erit cum ad teruncium tts ratio omnium jiiiorum redden J J erit.
In Grammatica hic obfcuritas eÃ.Nam quod not ItertiiniUiQjiia potentes funt.ln Ebr£o eil.quoniani efldeefynanus e rum gt;nbsp;Qitia auteni uocabulumÃEl) t|, fipedeo tribuitur ; ideó HieronjmtM «ertitQu,o» niam contra dominum eà mania eorum.Sed uÃirpa/ twr uocabulum etiam appeüatiue, pro /ortt,poten»» Et tn abÃra£lo,pro potentia, uirtute,fic Proucr.J. Qgtndo mama tua potens eà ut beneÃciat,ne neget iniigenti ofÃcium (biheioth teel iadei ha)Sic Deuter^ 18. Non ent Ãrtitudo in manu tua ( ue enleel ittde.gt; (ha)Adhuncmodumhic quoq;propheta lo^uitnr, funt paraît ad nocendum, cr id diu noéiuq; * quiafunt potc«tej,lt4^j inÃricres muÃitare intHrwni (oguntur, depeüere non poÃunb
Concupifcunt agioSjSC rapiuUMU* ferunt domos » uiolentct occupant do* mosjSc^ poiïèfsi'ones quorumlibet.
Eleganter exagjerat prophetaauaritiam impio» rum,pr£Ãrtim aute doüorum. Sicut Chriflui quo^;. dicit: V£ uobisÃribie er phartfa:ihypocritie i quo' JAath.ii KMm cómedita domos uiduarum,
Huiia auarttijc inÃgnta hodie exempta funt,tot tolleÿa facerdotum,tot monaÃeria, tum nmplt redi^
tusitart^
H COMMENT. IN PRO-tWjfdnh« /^lender tedificiormn.Quisenim uitbuil fiiit, dut hodie eà monarcha, qui hM opet ^equtfff poÃit! taâdnt dottdtiones Conflantini c?' Cd/dr(Mi ftdà Herum confideramus dotidtiones iflteficfrn^ aceipiend£,Ãcut propheta didt: Defideraueruntt^^ le! opes, CT pofled rapuerunt : Non quidem apertf in,Ãed deeepM hominibui Ãgt;ecie religionii,cr perf»^ fis,ttt hoc modo Ãbi gratumÃcerent ad aternam tam.Qttdnquam exempla mult a er nimis nota obc^ (ulos lunt,ubi etiam mantÃÃa ui egerutit,Vndc f»wlt;* Epifcopn ciuitates er oppida obtigerunt, qua noquot; ita ante multos annos fùerunt Jmperÿ I .
Ideó ficdicii Dominus :Eccc quoqj fupcr generanoncm hanc malà cogito, unde non poteritis fubduccr« colla ueftra ,ne(ç ambulabitis ampliiU ereifïi.Ericenim tempus calamitofuin
Vtitur propheta hic quoq^ eleganti Ãgura, Vofi inquitjcogitatis malum contra alios, Jdeô ego quoâf contra uos malum cogito, quo ceu uinc u o confiriiH gemiiù,ne poÃttis fubducere coDa ueflra,
ReÃgt;icitautem puhhrèad cogitationeseorum» qui iniurqs oppreÃhuim iniuflam coguntur firrf-H^ fie iudicant, quod ij, qui potentia er opibut alunâ dantfccrtum preeÃdtii habeatit contra emnif ^tntrü ptricir
THETAM MICHAM CAP II. ff
penruU. In caritate annonce melior eorum conditia tfi: Uitnt dtundiint pdne, cmri alif efuriunt. Jn beBot opJamp;tM uidentur redimere pojfe falutem.In pefle mu/ t4ntlocii,c?' Jùgdjîbi confulunt. Hlt;ec prlt;efiditt hé» v ' lent diuitet et potétes pnrntd in Ãmiltbw main, lt;fu^^ pduperet opprej^i non bxbent.Sed dominits minéf t«r jHt«r«,Mt bis pr£Ãdij5 non Ãibleuentur.ltit^ con â [oliitur propbetd pdwperej qt opprcj?os,ne dwlntent, quin dew tniKriw et fraudes potëttt uideat,et Ãio tem porçpuniturus Ãt.Vteaueant pauperes à uindiila,et p ajfuefrciant dd pxnitentiam,Ãlt;inideÃ(O tempore dominw ineuitabilibus fuppUcifs eot fubieäuriu Ãt.
' Sic fuperbia zSquot; Ãfius^qHt ope$ fequiturfintolera/ Siip«M»» Itle qwoddd onw uidetur. Sed ÃgniÃcat propheta ini fignem commutationem frcuturameÃe.vtÃcut infr» norescoguntitrfe b«tnilidre zj c«rw» inturijt oppreÃi, incedere, Itd^woq; Jho tempore ewm dornt« nwp«nlt;« expetet, iUe ereîti er fuperbe meedentes, etidm buwibentMr propter cdidmitdté ineiutabtlem »
Prxeldrd blt;«c confolatio eÃ,à eant dd exempid et
in rem prepntem transfrras, Aegypti frfius intoleraf Itl« (iiit.Ud ennn opprimebdtHr ifrael laboribui, ut pn.
re5gt;irdre non pojjet. Contrd Pbnrdo fui ereilt in pnimo ocio incedebdnt gt;nbsp;Hic cogitnre potuit ifraelt dtwn ipforum ollitiim effi, Sed ^«dnt lucundd cömi«
uti9
JS» COMMENT. IN PRO' quot;nbsp;tatio /ècutaeft. ifiaél cum opibuf Ae^pûjictif^ abit ad terram promiÃionis,Aegyptus humiliatur d périt. Sicut igitur anteâ erant ereéî^ ceruices hoftinquot;^ itii poà ea futntna uoluptM fiât uidere hoÃes, Ãc (if* cumfiptos undi^ terrortbm mortis, ut ttufyuùm tereteffugium.
â¦91 Perhnet igitur hic locus ad Ãntentiam Pfalmi si' Et retributionem peccatorumuidebis. Quart qui preÃt fuut er humiHantur aiyranniSihiÃehticli conÃoltntur, et expeilent uindtâam domini, rf pria autem uindiâa abÃineant.
In die lila fererurde uobis Prouer' bium, S)C mifèrabdis planclus aedetiir» ficenim dicent :Pcnitus uaftati fumuJ« Hæreditas popuii meiniifere srucii' tur, Nunquam reftituentur nobis agf^ noftn'jquos fibi diïu'fit.
opus hic eà paulüpoà liberiore translation^ proptereatquod P.brlt;ea Ungua hicfuunt quendatif proprium loquendi modum habetjPraterquà m quoi etiam breuitas ohfcuritatem auget.Celebrabitur, iH' quitfCalamitas ueÃrafermonibus o' carmtnibus pU' blicis, Hoc erit carmen, VaÃatione uajUli fumus, Terra cr populus, qui hadienus habuit «n* uun,quod eÃet populus dei, mute alium babebit dof
PHETAM MICHAM CAP. II.
win«« : nempe AÃyrium .Uenim Ãc uafiauit gnum iÃael, ut non iterum popKio diuideret agros, ftdfun mditibiuÃcut ex hijiorid notum efl
Q«i4 eniin bic dicit de findli udftdtione, puto ewm tdntum de regno ifraël loqui,non de «fgno l«dlt;lt; 4«o4 ctji qHo$ plt;r AÃyrium uafldretur, tarnen AÃy hl« eo non potitui efl, quin poftea domefticii mail« ton/li44ti«, in tuda nunquam redifl Situt patet «X prophétie* Efaiie.Cepit enim fub id tempta Babylonio tMDj potentie crefcere,qui AÃyrios tttndnn wccrMrt CT Mofjdrcbwm tranflulerunt ad Ãe.
Ideó non crit qui mittat funiculum in forte in ccdcfia domini«
Pertiiet boc dwtj; lt;td Canticum, AtC;bic lt;(pplt;lt;' Rcgn i« ir â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n . ,p , rati fli,lilt«
, nt Iterum loqui eum de flnah uaflatione, quod jic ab dwentur dues regni ifrael, ut poÃbitc nofi redifuri, neq; partem uüquum in ecclefia domini, boc cÃ, in populo ifrucl.bdHturiprtt.N4m quod prophet,« quoq; concionantur reÃituendum ifrael, id pertinet lt;d regnum (|gt;iritHdle Cbrifti,tn quo per Euangelium lt;d regnum dei uocatiÃunt ifraëlitx, qui inter gen' tcsexulabantjcringentes q«oq; dtgenerauerant, nonpcrtinetdd corporale regnumdequo propbeta hic loquttur.
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â⢠He funtcogitationet dei contra imptos, qui tuTJi
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;3 dodrtiM
54quot; ».Ommen T. IN FRO* iloéiritidftumpotettlid abutunturad opprimetitlot alios t cr ad augendasopes fuas. Idem iudidum mu* tiebit^uoip iinpium Papatum,guod propter plebileitt auantiam^cr pecunu fludiitm immodicuiU ttulluin idolatriie or impiorum cultuumfinem
Quidam particulam harte (. Nonerit tjid mittiil finieulum)eo accommodant ijuaà idem Ãt cum eO) tfbe.f. ijuod Paulies dicit: Auari regnum det no poÃidebimt-Vera quidem fententia ,fed altera hiÃorica zj fria magis ejÃe uidetur.
Ne ftilletis, imQ ftillabunt Nc ftib Uris illis,non emm taiitaapprehcndrf cos ignomim'a.
Parum latina hae Ãtnt, cr tarnen phraÃs retint '' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;put, qua in alqs quoq^ locis fcriptura utitur. £Ã
enim uÃtatum.quod tterbo (Nataph) fliÃJuit, utim* eocer^Jaa d0cere,pr0phetare,eoncionari,sicutfirèe'i* demÃgurapluuiamfiripturauocat dgftrinamgt;^ââ cut PÃaL6S,PluuiamÃxcundam fegregabis deus b/* reditati tux.Vbi loquitur de doilrina euangelq, Apoflolos in mundum uulganda.
Porrà ittcipit propheta hic nouum locum Ãu cionem nouam, qiu propriè ad magiÃratuf pertix^^ t«m eeeleÃaflicoSftum politicos, qui prophetis bet' tantibas populutn ad panttentiom, çr ccmmaniHâi'*
THETAM MICHAM. CAP- II- « fttwam uaftit4tem,obÃrepeblt;tnt, Opponefcdot pro« wijJiones bitte populo jââj« de »eterno regno Hom» dttjiu meniacif arguebant Prophet««, /zupiK^xw;« Igitwr b-ec uccipiendd pint tn perfond iHoriim impio-riimmagiÃratuum,({uifecitre contemnebänt min«« Propbeurum, prifpmentes de prontiÃiomltu bute populo ^ili5,SicMtin«iobwttlt;Propbetlt;c etiam dtxi' mitt.lpji igitur dic«nt:Ne Ãilletis,ne taliä pr«ediifti«.
Rejpen let propbetd çx Dei cr EtcleÃic nomine, Imo PiBdbiintjNon fruflra erit b/c commindtio, nec pätiemur nos terreri dutoritdte ueÃrd. Hie iteruni impii« Mdgijîritti« interponit äutoritdtem fuMi,cr non uulc iÃit doeeri A Propbetis.Ne /liHetis hif,inquit hoc e/i^Huie populo nolite min«tri. Addit cduftm, Non opprebendet bos ignominid, hoc eft, Tu Micbd Cquot; dli^ mentimini.Prddieitii uaÃitdtem,fed deus pro« unfit feÃdbiliturum Dduidi regnum in feculd: Igitur ignominidbune populum nondpprebendet.
Vtile dutem eft.uidere in Prophet« b« pritfum» ptionisexempld.pepeeniminjirmorttm dnimos hitc fecuritM impiorum fi-dngit.Papifiai hodie uide. Non aliter contrd nos dgunt, lt;judm fi diuind uoce confit' Mdti effèntfudm idololdtridm Oeo grdtdm, nojlrdnt duté doftrind /ilfdm cr Deo ingrdtd efie. 1 Idne fiecu iritdtcinCbrijiu4^uo^in Euitngclio notdt ,lt;um de
SJIM'
0 COMMENT, IN PRO» diät. Etcuin occident uos, putjluntli
Deo officium pritflare. Et loannes baptifla. QijK fffiendit uobHiCjuod iram Del effiiÿturi fitis f Q; (äin efltf cetti ludicium Dei dd uo$ non appropm* quaturum e/Ji, 4c fi diuinituf id uobii oÃenfum efjei (locedeicelo, Eodem plané modo hic propbetäHt iubent t4cere, cjudà certi Ãnt eum mentiri, ^u£ minabatur tmpijs,non eÃe uentura.
Mirabilis breuit4s,(ju£ in hoc loco eÃ, parit olgt;i fcuritatem. ltaq;uarianthic interprétés. Ego baiK Ãntentiam ludico eÃe ÃmpliciÃimam.
Domus Iacob fic libi pollicetur, Nuin abbreuiatus eft fpiritus Domini.Nuni hxc funt opera eius.
Pertinent hiec quoq; adÃiperiora, Accipio etiiiH fic,quod per imitationem dicantur in perfiona impio, vum,arguentium Prophetam niendacij,cj' confolatt^ tium fe, quad mala iÃa nonÃnt uentara. ' . EmphaÃsigitureÃinappellationeDomustacoli' Qe tqolite credere propbct£- NumoblitieÃisuct eÃe domum Jacob i cm tarn amplas promiÃiones fidl Pr^iniiTioni, Doijjifmf {Gentibus minetur propheta, qu£ lalilm für amp;nbsp;inrtiii. prointÃionibus carent, ej in peccatis uiuunt. Ncl i populusDei. refinefciwiu hanc Ãcui' fpiritma Domini non eÃe abtycuiatmn, à quid pro/
IWttrt»
PHETAM MICHAM CAP. II.
WÃt!/t,boc ctZ4iw poteà prdefldre. Et nota funt oper4 j:)ei,(}nibiM teÃatiu eÃ, femper fe nobis bene ueüe. l^tsex Ae^ypto libérât, non demergit nos in mare rubrum hoc enzm Pb4rdo(ii debetur. Nos in terrdw Cdnatn ponit, non eijcit nos, boc fnim debetur im^ âpijs GenttfâiM. Dci igitur operd in hoc populo funt, ftludre.liberetre, orndre. Non funt Dfi optrd, per» dtr^,deferere,£onjùndcre,/îc«t Miebd wenddti» gt;lt;r mindtKr.
Profrflô inÃgnis b/c piflwrd eà imptoruni,prlt;e^ fumenttum mirificc de Dei Ãwore, etidm titw, euni tdldinitdi in propsnquo eÃ. Fit igitur, ut doiSrind« pÅnitentilt;e non decipidnt.Sicut noÃri Pdpi/tlt;e, cuM
Piftiirslio» ptoiun^
dudiunt ddtnndri Miffds fud,s, üquot; «Iid« impids cere» Monii«,non folum edlt; non mutdnt iiec ahijciunt, Ãei ttijm pertindcius in eds Ãierant. Vbi contra pij uf tentur,Ãcut Hiob dicit,operd fua omnia,etidm bon4 tiecpoÃunt tdntdm fiduciam promiÃtonuin CT mi» fericordi^ Ãbi iiiduere, qudntd in impijs eÃ, etidtjt fam, fum peÃima jiciunt, Itdq; Sdtdnse driibt« occKmHquot; dunt eÃjCordd timentid Dei, erigendd eonfoldtioni» but. Contrd fecuri mints eontundendi fiangett' di [unt.
Nos lt;]ni bodie Ãandm doiHrindm felt;juimur,in tau/ muiidi er Satan f Ãirore neutiÃudm Ãc nos pejÃif*
lt; $ mut
58
COMM ENT. ÃN PROgt;
nuieri^ere, fîcut Papflit ft tribuut iHä (onfohtie* fte,QÿodEc(kfia nonÃtptrititrd. Qucquoenim itertimiu o^ulos terremur uarù. jaundt tj Sdtati^
fitror txlremuf eft, t]uo conalur heotc dcärinam eX' Unguere.tli in »luitui pritÃdi/ altquid uidel^atur f/* laborant fuis quoq; aji}iäibtK,aut enimadulantxf Pontifidbuspropter lucri occaÃoncm,autnonh^^ fcent tantum anmi, ut fe opponant itiiufla; tyrantiitä nom, quantum inÃrmitatis zT incemmodorum eä l Nff efl obfeura fgniÃcatio, ncflrai EcdtÃas lalo^ raturas incredibili panuria Doäorum,Dealifsi»' eommodts libens taceo. H^e omnia cum ante oculel Ãnt poÃta, non potefi non animus omnia metuere.
Uaq;uidemus,^uà m nihil in magiÃratu Ãre praftd^ ficiiuti.Ãf- Intertio/jijui habettttu doärinam,Deigratia,
gt; ^iM maniÃfla idolatria,in onmH generis uicijs er peecatis, tarnen haneÃem retinent er ptenis buccis efflant. EccleÃam non periturM Cur hoc nos c^uocji non Ãtimus,(jui ttà tnÃrmi futtiix tarnen per Chriflum habemus remiÃionem peccato' rum,cr fanam doärinam proÃtemiir.
Sed ita funt iÃa,Satan je utile eà papifias eÃe fecuriÃimos.Su enimnon emendantur, nec pccniteti' tiam agunt.E contra uoluptaii ei eÃ,nos angi er plt;(* litre,ae magis moueri ttrricula mentis, ^ua ipfr ei'
ÃHET.'HICHäM CAÃ. H. Jf , ijcit^quafn confolätione o' promiÃionibui uiäoris tt liberatorif noÃri ChriÃi. Sicutetiam PropheUrum dcerbiÃtinM quereU, contra triumphos impioriim, iamiam extremis cdllt;imitdtt{gt;us fubifciendi ertuit fcripturd ubi^ nobis propomt.
Nonne iierba mea bona promittunt, fi reële am buks.
Hic re)Jgt;ondet Propbetd,cr pdueis «eramp;is, i]uic' ^uid ab impijs poteà obijci, conjutfit. Non qui Jem, inquit,dtco,^(rit«m Del dbbreuiart. Non duo Cet cperdejJeHtperddt. Sedbæcadeot pertinent, qut tonifunt. ItinuHdcaUmitiMpoteà tdntaincidere, quin earn Dominut f^iritu fuo drceat^tr fuot liberet. VH itutem homines non reäi nrnbuUnt, ibi proÃHa Deus punit,0* omnis generis calamitates cnmuUt.
Atq; bicc fententia eà ceu expoÃtio omnium pro--wij^ionum legdlium. H^e enim coniitionales funt. Si=f «loitti», tut illd de regno Dduidt promiffo oÃtnäit Pfal, isr. Promittitwr Duaidi poÃeritas,promittitur Sacerdo- PÃitnt. ijt. ti) confirmatio.paxjonnona abunddns.CT omnis ge* neris bon4.Sed cum bdc conditione ⢠Sifilij tut cufiogt;' dierint puflum meum er teÃimonw »ted, q«lt;e doce* bo eos. Hdnc conditionew irapq tud«i negligebdst, injbtuebdnt certos cultus p«e mandato Dei,indulge« bat cHpidiUttbus fuis,et uerbi nuGd babebät ratione.
IWlt;
COMMENT. IN-PRO-
U£c peccdta foÃeä cum ref^rehendtrtnt propfittih crminarentur uaflilatem, Opponebant impifpfo* tniÃiones. Bene, induit prophetd, PromiÃiones tttff funt,nonmenttentu]r,Ãd ijs,lt;iui bonifunt^Mlt;^â^ emm Deiu nihtl promittit ^uà m Indignationen lt;} interitum.
Sic cum PdpiÃifiaäantpromiÃionesEccleÃieÃ-ädf,Non^uidemnego promiÃiones ejje uerc^, HO^ dutem nego,ipfoS EccleÃam efÃe qui EccleÃaiti tius cdput^ChriÃum,tdntacrudelitate perfiquunlin'i er pertinaciter idololatriam er impiam doärin^ fuam deÃndunt.Sequitur igitur, EccleÃtc Iona Dcum,fed ijs,qui non EccleÃa funt,loquitur peÃiin^ Sicut Prophet4 deÃia populo iam addit..
PorroÃepeadmonuimui de differentia,qtueeà inter promiÃiones Legis er Euangeli/. Propheta bi( loquitur,Qjiod Deut Ãt bonut,er tonatir jùnngcii) quatur,bonts,hoc efl, Ãtcientibus legem er fequenti^ . diuktiint. ueri^ii^ Dci,Hoc enim eji reäe ambulare. CbrP fittt autem aliter loquitur,Non ueni uocare iuÃos, peccatores. Nam remiÃio peccatorum er uita tetern^ non proinittuntur nobis, propter noÃram dignitlt;â* tem/eu opera noÃra,Scd propterfilsum Cci,ji feentes peccatOiCrcdaittUS ea per Chrtflum e}!piittii^ ' (ondonata eÃfi.
0«
PHET. mich am. CAF. ÃI. lt;?*
Cum igitur plt;iutdlt;e mentes huiufmodi eoneiones,
Prophetie hie eü dd Euungelij promiÃiones trMsÃrre uolunt,cr ÃtttHere,tum demum De«w con iouAturum peceat(t,cum boni fiterimu! » ddmonend£ fwttPid promiÃiones EuangeliJ nihil 4 nobis quant fidem aÃirri po/fe,ut quie per Chriftum Ãäa funt» ereditmus pro nofriî Ã^id e/fi,e^ propter ChriSunt ff eiemiu remiÃionem peccdtorum CT tutdm zeternd, Hifcjjies feu fiducid retinenddeÃetiam tuin,eum no» tis peccitd noftrd obuerfdntur.Num qui propter peç eiititfuiihdneÃiemÃuÃduciamfibi patttur excuti, fcic pcccrftiî peccdtum dddit,quod fdnguinemfilij del Mn pl«rKÃcit,qudm peecdta fud,cr contrd mandrf lion Det m4n(t in incredulitate,
Porro EHdngeliKiM non folum exigit oBedientiai» trgd Legem,Sed etiiim promittit eredentibus SpirP Eningcitiim tumÃnilum,quo Legem implere poÃint. Sed propter biic tmpictionewjnon remittuntHr pecc4t4» tiec con» lingi't uitdieternd, Sed propter Jîdew in fhriflum,
propter peccdto noÃrd mortto« eÃ, cs' propter Rom-4. infticMiflnoHram refurrexit, Q«4re bic cantos eÃe oportet, ne ex Lege EH4ngeh«m)à ct4niiM, fy Pro'
. pbftdm loqnentem de Lege, transjeramtw ad pro/ »«ij?ione$ Euangeltj, quse peccotoribw ojjxTHntiff Mattb.j» Crlt;tdpeccatores pertinent.StcHt Cbn^lut dicit.Non
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hcui
' COMMENT, IN PRO* fKni uoeare iuâos tfedpeccal ore$.
Populus autcai meus lamdudö ho* ftilitcr fe gent,Et fpohat uefte QC palHo cos,qui fine metu pehculi prætereunt» ê hello reuerfi»
Qij»4 obifciebant promiÃiones impif.ty folabäntur,negleäa pxiütentia freit Propheta difii»' Hionem admodum neceffdriam^or dixit, pronifÃiâgt;* nes tantum pertineread eos^qui reâe ambulant, ho( efl,ad eos, qui uerbum fcquuntur rSâ pif funt. oSt»^ dit autem iam populum liicob,non efji talem, inquit,hofliliter fe gerittexercet intoÃerabilem tyrUi nidem in eos,quibut tanquà m fratribui debebat p^f' eere. Igitwr non promiÃiones,{id minai talibus p(((^ toribuspropoÃtaf,adÃpertinereputent.
Uisronymiu aliam fintentiam fecutta tÃ. Simp^ titer feu fecure ambulantes ,conuertiÃis ad btH»âquot;' hoe efc,Sentis Utes, ubi Utes non funt : Sieut Pontifi' cts mendacijs et ealumnifs fuis,fepe amieiÃimos Pfiquot; eipes in mutuam pernicië impulerunt.Sed noflrafo* tentia propria eil,cr cum Grammatica ic,nuenitgt;
Mulicres populi mei eijeitis e.'i^ ris fuis aedibus , A paruulis can»â, aufertis ornatum meum in perpétué»
Pfl*
»HETAM MICHAAÃ. CAP. 11. M
Pfrtinet boc (]uolt;^ lt;td defcriptionem uiolentijC lt;o«trd p4«perfs,q«4m etiam initio huius C4p«i« rC' prebendtt, IdotoUtrid enim fem{gt;tr (»m (UMrittucon»»^ contKnóldte»^.
Eft (tstem mitior crudelitM gt;nbsp;tdduM cr pHpilloî txutre jirtunif, Sicut CbrifliW W pblt;tr»Jiei« bitnc cr«dctitlt;Jtfm dlt;«mn4t, V£ «obis, lt;5«( comeditts ^9* domos uiduisrunt. enim ininrijs dptiores funt, dtMint C4r«in pdtrociniMm fuliipere, prxjertim qnt tn MdgiÃrdtufunt.Atin^uit, Ex domtbus delt^ ti«r«m fudr«⢠eif eijcitts,boc tft, ex curis cr gratis «ibd^ipcut Griect dicunt, olt;x«S (p{Ac:,^ixos cé^tsoS Optima enim domus ca cjdjin ^ua Itbcnter es. Sic Vi' duts O' pupillis domus fuir,cru niduU ucrè deliciarii domusfurit,etiamcum non funt magni/icic, ibi enim libenter funt.cT peut Germanieè duimusiSunt demi fuc.Hunc a|]TftHm,ad augendam crudelitatem au«* rorum bominum,Propbeta exprimere uoluit.
Votabulum (.Heder)pgnipeatdecorcm CT ma-Heden gnipcentiam^qua in ornatu feu ueftitu eft. Vçcat au« tem boc in loco pc bareditatlt;m,q«« liberis,patre or batiS)ObHenii,bwc inpdiamini,inquit,cr damno nun« quam rcfarciendo agücitis miferos paruulos uiduaru. .
Sur gite igitur 2lt; abite, Nö cnim hic »mplius mancbiüs.Quia enim polluu cd
«4. COWMENT.-IN PRÃ* ⢠: eft ferra hæc,uaftabitur qui'demeXquot; trema ua ftationc, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;
Hic claudit inflitutum fermonem contrtl duittif tidm tmpiorum Doâorum cr Magiflratuum. QJi'^ itd crudditrr traâa/îis tntferod uiduM çr tor um ttulof,reddenturuobii pdriä,eijcitminienim ttos^K'â ^ue-Fruflrd i^itur /}gt;erjtii,uos hic habi[urosfixdijlt; dn.No erit hxc ^utes ut{lra,emi,gr4ndu tril in gf' testet ibi Ãrenda erunt omnia captiuitatn incotnoâ^
Uanc partkulam ita^ etiam ita accipio, nbsp;nbsp;nbsp;;
fc« pertineant ad rtgnum ifraél, lt;]uod penitui cf^ . per AÃyrium ua/iandum,tum propter tdololatridHi tum propter auariciam aha peceata ,quiePro(^ tarecenfuit* Quia autem auaruia paÃim imitiäii^ txercetur ab ommbiu ordtnibta, exiflmabimuf condones etiam ad noüri fee uh homines pertinet^i Nlt;lt;tn paria peceata paribus peems penfantur- gt;nbsp;Si effem uir uanusSd^ mendaxA phcfarem tibi de uino amp;nbsp;ficerajtun^ cfleni propheta gratus huic populo* '
Breuitas femper obfeuritatem p4rit, ltaq;delâ^^ fententia ahud ahorum iitdtdum e[t. Hteronyf-^ J,U. particulam ( L« ) reddidit pro utinain, Sed Plt;âgt;ââquot;'^ aptam fententiam inde cohigit. H^ec noÃraÃiâip^'' tior infututo aptior eÃ. Ãoiiqueflus enim e^
tHETAM MICHA M CAP. lî.
{gt;bee4,quo d non {ôlum non fotutrit lM(ilt;eoj ad pÅni» tentiam iÃif {ùturttrHm calamitatum comminationb bi« perdMcerCjScd ^Hod omniiio conati fitit,prohibe» nnedoceret. Adelt;lt;m querimonùm pertmetquoq} bxc p4rtic«U.Q«4)î dicat Fruflra uoUs pr«dico» cum cdiumitdtes pr«edtco.Si dutem dbunddn» tidi«)rHg«m,pdcem,opej,mdgrii/tclt;MHii3orilt;«,Hofcis promitteremilî commeffdtiones,crapulani,cr luxwtt wjlrum probdrë.tun; ej]em uobis grdtiM propbetd »
Vtitur dutcm elegdnti Ãgurd, qudm Idtinè non pûJ]umi«reddere.Vocdtenim O/cb bolecbrudb^viz rufliucnto dinbuldntem »bomintm udnuiw, cr uana prôinittEntem. Cuiufmodj doélores turn in populo multes fvtjjè indkdttquiconniuentes dd peccdtd pO« pulijcortfoldbdutur eos, promittebdnt uiflori«« ton« trd gentes. Tdlej doflores, inquit, «obis grdfi funt* We duteiîi ferre non poteftis. Sed dmbuldfit Idles irt ttentOjboc cJI,Hdnd promittunt.
Hic idni cjl pcundd concio, in q«d dUdricidW, Wdxintè cor«m,qui in eccUpd præjidebdnt, ddinndt, ©⢠mindtur «dflitdlem. N«nc pro more propbetarS difcedit d populo prlt;efenti tdm nwlo, Et ptos confoU tur tgregid concione de regno Cbrifli.
î Profesflo uniuerfam domum Iacob
, nbsp;nbsp;Congïcgabo, Profeólo coUigam reli*
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quitó
lt;5 commment. in progt; quias Ifracljin unum eos i edïgam»tanlt; quam gregem Bozra,tanquamgrc' gcm inuno ouili conclufum,Frem*' tus ent præ mulutudine hominurn.
HijÃf nîM hortatui efl Propheta populum nitentiam zr oppofuit cogitationes dei cogitatioif' but impiorum zr fecworum hominuniiijui reruinf'â ticbantur,zr libèreÃeiebant quic^uid libebat.
Nuuc tran/itione utitur, Transfirt e/iim jèrno'^ ntm d prlt;£/ènti populo zx corporali regno ad reÿii* jjlirituale. Hù enim prophetarum mosfÃgt; PoÃquim impios fecurè peccantes caftigaruntii^^ priedixerunt (ùturam uafiitatem. Tandem etiam^ regno ChrtÃi aterno cocionantur.ldqj propter pioââ non folum ut hoc modo eos confolentur, fed etiamn^ f}'cm augeant:ne metu corporaliuin incoinmodoriKif de regno ChrtÃi deÃgt;erenL
Multum aulem reÃrt in Prophetarum leâiofi^' TrinRiin JUiaenter hos tranfitiones obÃruare . Stepeettim nes propnez » . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, ⢠ûii
tanim abruz mmn abruptäC futït^ut MX credit prophetd^ ab trtjiy tuta dtÃiutatione Ãne uBa occaÃone, tarn digredi. Si igitur fequentem hunc locum cumprio' ribus conneitere, zSquot; de externa feu corporali refiili* tione populi intelligere uelis,tota uta aberrauerif. Quando enm return Jfrael reÃitHtunt eà i St a»'
ÃHETAM'MtCHÃMi.' CAP.âlt «f-km iwn eji rejtitutum.ijuid propbetd «ult qui dicit njliluendMm? ludxi quidem bw promij?iOf«biM »ndu* fli,perHn4ciler (gerant liberaHonem torporalem, fed iiujtri.Nofi eJim de corporali,)ed)J)iritH4li libe ratioiie, loquitwr propbetJ, qux )it per Ewdugelinm de Cbnjlo uiHulgatw in toto orbe terrurS, ibi toti« Ucob er rehquix ifrucl diÃ?erfiC futit qui per à knt Euifigeli« (tccipiunt, et crcduot per Cbrijlit remiÃto ntm peccdtorK et Hitttm f ternam.Hanc congregdtio tietn.quu ludxt non tntelligunt-./ît ut quuntó longiuî expeâiTit er flâerentjtjntô minu« Ã)ti relinquutur.
Sed inquies Cur ijia non ckrim à propbetis pgni-Jicdtu (unt? Rej^ondeo VilitM qui tn Jinu putris e)l, loutj.u Mirrauit nobis. Fuerunt enim bdCc tnuoluendu, ut claritiM euungelij di)]trret ùeUritutelegw er eutn utnccret. cbrijti er Apojlolorum conciones b« Ciatius ûgt; m^-tehu otn uu cUr j^unc interpretiintur .Hos hidfi iiolint ugnofcere, merito cucitute iÃu born -bill detinentur.
'â ^od igitur nd uerbu propbetae dttinet, difertè ilcit ; Totum Ucob congregandum, ZSâ ifruclis reli« quixtcoUigendas.SicutettüpromiÃio Abrabaebace pronilfsto^ â¢uituerfults ell.ln te benedicentur omnes ventes. umuetft* â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;° nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lesnonftint
Hit incduti leftores iterum impingunt,et untuer lUcucntum ptspromij^ionesreltrunt udeuentum,qui max(mè ^in4»i Æ Â» ganuulM
69 COMMENT. IN PRO«
farticularis tÃ.Keq; enim cmnts credunt, faluantur omnef. Tenendum igitur difi rimen eji gt;nbsp;Itud enim eÃ, bencdicentur in te omnes gentes, liud: Omnes gentes promiÃionem kttnc de benedi^'^ ne aecipient. Nam Euangelium ojÃrt quidem citin'^ bus remiÃionem peccatorum uitam tturnifm ChriÃum,fednon omnes hänc promiÃionem cumi^ lij 4ccipiuntAtlt;t hoc in loco dicit propheta ; Vnim^ fum te Iacob congregabo,Et tarnen euentus docet xtmam partem populi euangelio non credidiÃi, ideo abieäam eÃe.Sicut propheta idem oflendit,(igt;'^ dicit de retieju^s I/rdcl.
Cur igitur,inquies/ententù Ãe uniuerÃalts û!' idei fcilicet, ne quis fe ab Euangeltj promiÃione tludat.ChriÃusenimnonuniuipopuli,aut tetiiF^' B«ucrfaie5,amp; ris thcfaurus eÃ,fed otÃrtur per uerl'um omniliK' tarne tu euen ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-ft
tu ftntpiniz Quodautem ChriÃuinnon omnes accipiunt,itr' tuiites. ciflpafit, guod non credunt, indulgent ul' credulitaU Interim manet Ãntentia dei {gt;f^ miÃto uniuerfalis, Quod deus omnes homines faluos eÃe.
Ad hunc modum propheta quidemdicit: uniutf* fum Iacob coUigendH, Deus enim uult chriÃnm fà 'lMngt;h (omunem thefaurum omniu,ficut dicit ChriÃmil^^ dtlexit deus mundum, ut dartt filium fuum,utunuiU
PHETAH MTCHAM CAP. II« «9
ere dit in eum, non pereat, fed habeat uitam itter n^nt. Ecce coUigendi Jtudium, «t omnes coQig^t in ununt ouile,4d undm gratiam per Chriflum.Sed huit uoluntati deiobÃfiunt increduli, cum uerbo pitrere» crid(tecipcrefltol«nt.ltlt;ii{jUnt«i» reli^«i« jfr44 toffigMutHr CT faluantur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
Vtit«r 4«tem propbe t4 Ãmilitudine fumpta 4 pa/ Ãore es' oHib w, qua non folum i« propbetiJ, fed in no«o teÃamento etiam fepe ufurpatur. Compkdi' turenimmuUa^quacr ChriÃi officium iüulirant,^^ nos q«o^ de ecctejî« Ãrtuna docent. N4m ip/è Cbrt» Pw paflorif nomen non «no in loco ufurpat, Vt Chriftm pv o/lendat regnum fuum non uiolentum nec corporale t!fe,fed in eo pofitum,ut pafeat owes «erbo ,ficut di* ferte dicif.Oues mea uocem meantaudiuiit.E.t in pfal wo: V(rg4 tua cr baculM tut«, ipfa me confolata funt.His p4Por4libiM inÃrumentii «erbum figmficd» t«r,qMod IIS' 4d docend4m eccIe)Ã4m,c71«pos 4rcc(t dos 4pt«)n eÃ.
SiceccleÃa ouiumfeilgregls nomenb^bet,non Eccunmo« folum idea,ut innocenti4)n praÃet,nemini mmÃciat pl4cid4 CT mit»(ït,fed mag^ut ÃgmÃcetur effe hibc«. edin f«bied4m 4j)lïólion!bi« CT oportnnxm iniurijs.
Sic«t propbetit de cbripo dicit: SicHt oaii dudus eÃ
lt;d nt4i.âl4tioné.£t Pjidm. Sumut peut ones occiponi« f t
70 COMMENT. IN PRO-
Atq; huc pertimt illud tnftgncperuitlû, quodoMltll ,44gt; à lupo e]i,hoc eft,Primu lt;tt if/n Satagt;ia,Jandeo /nM ȣ »iini/im hoc eft à Ãdfis doâoribui et tyranâH:lgt;i ⢠enim cciunân ftudifs hoc dgunt,u[ ouifulof a pajicgt; rejuo Hfro duelhnt prtectpitent in damnutiontiH'
H0 malti qnta medetur mintjltnum, ideèeiui) minijiri pa/iorum ncmcn hal ent.Sed unu^ ru6 paflor e/t dominiu no/ier Chrtftu^ !el'iu,Vi eini'l fôfut pomt amm,âm pro fun ouihu'f, Cbi/cit enmtff deuorandum occidendum SatdH£, «t hoc i»Dilf ouibm pdretur fecuritiK g- uitd £ternd Hiff tcnjâ' Idtio.quid uerd G ffrta e/i, Idfô prophetd e^m pifl ftic propottit,ut cdptiuitdtif tnconimodd hd( rent G aincerent.Süut nos quc^q; conâ;olagt;tiur komh nés tn dffhilionibus, ut memmennt cm penfMtgt; lt;1* ternn bonis, qu£ CbrtftuA pdfior outbas jun promt' ruit,qui dnimam fudm pro eis po/uit.
Qt^od de uno ouili dicit : eandcm rdlionem ietcum eo,quod chn/ius in Eudngelio didt, loa«. â Qÿi iquot; Chriftum credunt, funt coücâtin idf« verbum,in eundem j^tritum,in ediidem Ãrtm, in tini' dem remiÃionem peccatorum g uitam, Ãue fint del Ãue Gentes.
iJfô d«tem uniendi uerbo hrophetd utitur, tlâ'^ ninum Ifrael totum 4 re^no ludet ahenum erdt. W (nmid'
ÃHETAM MICHAM. CAP. III. jt inimiciti£,inqutt,cejjabunt, cum Euangelium inuulquot; gMtur,Brunt enimomnes.Ãcutoues conclufs in unit OMtk,qHlt;e /im«I piifcentur,fub codent PaÃore.
Fremitus erit pre multitudine hominu
Hebrdifc Ãc eà ( Tbebimenob Meadam )Tumul tu4amp;untur prig hominibm.Sed nos Ãre tMmMltHmina telligimiM de motU:,lt;jualis efl in feditione.Vocabulum dwtemCHom ) propriiÃgniflcdlÃemereySicutVer gtlii« boe «ocdbKlo ubicj^ flrè utitur, cunt in magna (oncione,conjùfic uoces,ingentemÃ}nunt adunt.Sicut ttidtfl uocdtfremitum marii,fonum ^uem äUiÃe und^ fcopulis itdunt.Sic in Prouerb. Cdp.i. (Berofih ho* ttijotb ) in cdpite coctunm, boc eft, In concioni* li««,nbimdgnit mnltitMilo bominnm efl,e:;- Ãremi' tum «edit.
De Ãntentid igitnr non dubtnm eft, «eile Propbe^ tlt;(in boc, Q»}od E«4nge[i«m per totum mund«m Ãt «MlgitndMrtijCr qwod t4ntlt;t Ãt juturd mnltitKdo cre* denti«cJ*coptd,«t)it ccMÃjeciestKniHtUM. Ndm «bi
mdgnd bominwrnfrequentid efl,ibi confliÃe «ocej,t«-
muItHin quendäm reflrunt.Pertinet itnq; bæc partie« k, dd conMer/ioneitt GcntiMi« ,c^adipfum minifle» gentiuRi*
««niMerbi, qwöd tdeö etidin tHmultttduttHi» «ocibiö eompdrdt«r,^«id comffioKetmKnd«mgt; jn«nd«lt; fe tiopponit.
f 4 Afeerrdel
7» COMMENT. IN PRO' Afccndet autem ante eos pcrruptoâ'« ac perrumpcnt ipfi qiio^, ôC ingtc' dientur ac cgredientur per portam» Rex eorum præibtt ds, Qc Dommiis eritdux eorum.
Qjjod Hieronymia uertit Pändcns iter, e{i (h/l' fgt;orez)diruptor,diÃi(gt;ätor,qui perrumpit ui.
Snr'*'pâruz' Mttjn htc locM mire elegMs cr pleniÃintUf . Primum enim uocabulum diÃipatorU
lt;1. amp;nbsp;tarnen cQ/jtinet figtiificatiotiem crucis cr obfiticuloruiii' pwrumpit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;liberationis, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;d. Do ouiM
meis uitam ieterniim,cy duco etu ad uerapafiud.sd boc mägno confiât. Neq; cum trita aut expedite uiit tfi,multa obfiant,qu^elciHos morari conantur: ncm* pe SdtM,mors,peccdtum,lex.Quid niuUis^totudit' tus Addin obfidt. F4XO dutem ut etfi obfidculd fint, tdmen uos non morentur, Pnemittdm diruptoreH Cbriftum, qui perrumpet çr toüet omne offindicU' lum,ts pdrdbit uobbs uidm, fraäd SdtdUd ej ntort*^ potentid, ut focilis poficd fit trdnfitus ddiutis j^i' ritu meo.
Cdterum,ut dixi, h^c uid cdrni aficrrimd uidt' fUdlth 1» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in Euangelio de regno Dei dicit,
â quodJiixscgt;d,id efi,uioIcMi rdpient iüud.Sicut Ptoquot; p|jet4l?i( dtcit (P4rf:çH} pcrruinpent ipfi quoc^uir*
(Utt
PHETAM WICHAM CAP. II. 7gt;
tHte dwi5 fui. Oportet enim cärnem mortificari cf. ft opponere toti inundo cr SatatiiC, conitfitt nos int-i pedireQrmordri,nehunc diÃipätorein fequamur» i Sedconfolatur nos inhi! di^cultdtibus chriflut . dicen5:Confidite,ego uici mundum,boc eÃ, ego per» Io4n,iS» tHpi. Vos etidm me duee perrumpetif ad regnum dei, ut iflwd uobis pdteut, Mt egrediamini C!quot; ingredtdmi» ni per portdm, hoc efl, ut per miniflerium E«d«ge» lij etidm dlios dd regnw« Dei perducdtis. Porro no» c]i ob/curum, quanta ui Satan fe miniflerio EHdnge« hj oppondt.ltd^; necefle efl,ut qui in miniflerio funt, uerèflnt perrMptorei, qui nullam iniuflam «im j pe» riculdnulld/ormident. Sedmdgnd animi conftanti4 perr«mpdnt,
Dixi fupra «er bum perr«mpendij)ignijjf dre er« eem, quod per mille pericMid rerHin perrumpendwnt eÃ. Q«dre cum conflituat Cbriflum ejfe (Porez'' feu Pcrr«ptorem,oÃendit eum effe uere bominem,cr lu* Dcusgt; fldri e«m pericwlis tdnqudtn hominem. Stout teÃdn-tur dgo«tlt;e iHie in morte er cruce. Qijid ««tern Mincit in periciilis ilJis, cz per earn «ifloridin flbi parat po» pMlwrn ZS' regnum.ldeô dicitur rex nofler,
Sed idem etidm hic dppclldfHr0eho«iih)4uod no/ nem foli Deo tribuitiir. ltdcjjhoc tejlimonium obfer* Kent (derdrum rcrum Ãudiofi, ejuo CbriÃi diiiinttd«
f S eerto
74 COMMENT. IN PRO»
eerto affirmatur. Sicut infrd t]uoq; cap. Prophet^ Idem claris er minime dubijs uerbis oftendet.
Hane breuem concionem de liberatore noÃrf Chriflo er re^no eius propheta intertexuit,tantlMigt; inÃgnem gemmant.Nunc redit ad fuum poputum.
: IN PROPHETAM MICHAM CAP. III.
t dixt\ audite quæfo capita Iacob, ^-principes domus Ifraël, An nonuC' ftrum eratiusnoffê^
VDIVIM VS tresPro' pheta; condones.Dua prio' res concionantur de pc^quot;^ idolatriiCcr auariM, tia eft conÃolatio de rg'quot;â Chrifti,lt;jui tam^uam päÃof ouium,EccleÃie fult;e curam habiturus z;- earn naturui fît.
In hoc capitc proponitur ejuarta condo idem Argumentum eft cum duabus prioribus. Qll'^ autem toia poÃta efl in reprehenfîone extcrwoi'i*''* tUdorum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, iniuriarum »
pruxi*
PHET. ilICHAM CAP. Hî. if principes facerdotes populum onerabant, pTitter GmmntJticam ) lt;Ju£ tpfa tarnen JmiIis e/i, mhil ift, ^uod Lfdorem morlt;tri poÃlt,
Eftdutem h£c illa uehemens concio, de lt;jua lert' mias locjMtur captte z6. ac fcribit tam d Mi' lt;bij tempore Etcerhiit habitam, nee tarnen ab Exe cbu propter« occiÃm cffe. Cum impius rex ob re* pftifdin banc comininationem. leremtain occdiÃet, llià à fenioribus dejinfM ejÃet. Satis auieni patet ex to tot o,necl; Micbdm caruilfe peru uUs, âej bont rtoes ope^tÃe tutum. Elon foluin emm tyranny uentarts impattentiÃimdefi,/elt;icaufasfingic,cbrhiecL'cHü^ âââ-âââi-rum libertas coherceri debeat. Suut noftro tempore prob dolor nimii multa exempla extent, (]U£ alio.jui tolerabiles MagiÃratus, «erjtate ofjrnfos ejje ofleit' dunt. Ftt enim lt;luod Ariftoteles belliÃima jibuld 9' Ãedit. Vt leones lt;egre patianiur Ãti à leportbus tjud' fi leges prlt;efigi, ad ijuas (onÃlia eJ Ãüa fua dirh g4«t. üumigitur lepores pio Ãudto concionantur bdc le^ Otl^ leonibut,autleonum ungulas, cum difcriinineexpe^ nrijrfHt Hitam fitga tuen coguntur.
vÃtatum autem efl bodic in aulis, ut liberiores condones, in {juibus Magiflratuum uitia notantur, vûh MagU fedtdofas ejje dicant.Sed à feduioÃtm efl,Magiftra= ft«'â'quot;quot;. *:⢠tö«m Hitia HOtare,lt;iu£fo te, de Muh« dieenitt«.
7« , COMMENT. IN PRO« gui non iixit,Ãi fcripfît guo^ htec ? kc palam oÃd iitfenoncumruÃicis,fed cumipÃs Principibiuü' Capùfbiu domiif Ucot zj JÃael lt;tge«. Sed impudO tiÃina oratio eR,M.i(ham,cr alios idem cum Michi â Ãxientesyfeditiofos uocare. Nurn enim ueritas fiditio' niiS caula eÃ^gune er Deo grata eR, er peculiarittf tniniÃris uerbi commendata f Sacr^ liter/c ejquot; «P®* tntia quog; prolixe teÃantur, feditiones eÃe plt;x/ilt;gt;i diuinitus mmiffaa, non propter ueritatem Doäori* bus mandatam,fed propter peccata MagiÃratuiiiiigt; gUiie ob certis caufas notanda fun^non diÃimulandd aut tacenda,Nam diÃimulatio Deum ultorem (r** duäorem tabum peccatorum excitât»
Pritnum enim cum MagiÃratus in republica Ãtgt; guaà caput in corpore humano,non poteü cumÃni äu medicina adhiberi reliquo corpori, nià prius eil put fanatumÃt.SicutenimÃreÃuÃra hortamnruid giw ad pietatem,ubi ipfe MagiÃratus nullam reliÃii niscuram habet. Haà MagiÃratus rede inÃitiiliit Mïgjflntiis Ãtffita Ãgt;onte uiilgus Ãueritate pxiiarum, ad mode* fut otfKij. rationem erÃudtumuirtutisreuocat.QuarepioDf äori prima cura debet ejfe,de MagiÃratu.ut admo* neat oÃtcif,tttreuocet eum ab uÃtata licentia, qiuiâi propter potentiam Ãbi fumit. Hoc 4«tc(n quifo guomodopotcritfieri,fi Dodior d4 omniapccca*
tHETAM MÃCHAM CAP. If. 7^ t4 (onnitieat çr dtÃtmulet ommat
Dtindeutrim efl,quod Satyriciu dixit : Omneek tiimi uittu tanto conflâeättn in fe,crimen habet,qua»/ to qui peccatmaior habecur,Sicut etitm perjond publi ta eil-tta etiampeccata MdgtflrrfttM publtcdfunt, et latiuj patent quam prtuatorum. Nonfolum rations fcandali,qitoduulgitsprofliueeRdd principum nit tia imitandd^ Sed quod Magi^dtiu po^ea langui» dior ndditur ad ea reprebendenda cr cdfliganda in fubditis,qu£ ipfe in fe agnofat .Hoc uero iQud eA in/ itm malum,eui omnifludäopijrtoäorei ch Micbd debent occurrere. Qÿot«« tnim teiiatur DowinjK, fe quafl placdtum effe,feuera animaduerflone in fid' gitiofostErgoubiMdgiflrdtHi in hac parte fuum ojfcium nonÃcit, âpfe Dominut, cuiu« indicium efi, indicium cogitur exercerc. Sedidnunquam fire fit fine publics caldmitdttbut,Sicut hoc in loco Prcpbez ta teftatur. Propter huiufmodt principum pcccatd, Zion at agrum arandum, CT ierufalem jwndùtM de' lendam,ut nihilflt nifl de eraiM lapidum.
TertiOjPropbetaram kac fingularis uocatio erat praphetut' at quac Domina« per uiflones aut alio modo reuelarat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;**
jideliternanciarent.Etji datem hicc bodie Jèrè dc/îe* rit.tamtn exemplum o/iendit,DeM aellc,ne difiimulen tur principara peccdtd.Et in nouo teflamentogene»
rato
7» COMMENT. IN PRO'
rale mandatum eü Predicandam tlJi fioenitentiam» At banc princtpihui quomodo pr^eduabu, nift ititi* ttifijia ip/orum peccata,qu£ cum ingenti fubditoriii» ftandalo commntunt,arguM f H« cz fimles ratio* ties propbetam uitiduant 4 crimtne feditionift
odio habetis bonum, maki aii' tem dihgitis, Qui pdlem amp;nbsp;Carnem eorum de ofsibus eorum abnpitis.
Pulcbrafigura expreÃit erudektatem, quam iH fubdtios exerce'ant. Ac Gcrmam eadent figura utmt t^,cum extremam utolentum figmficare uolunt, Sic em'w dicunt,Ãr fcbindet feine arme Leute hts a^ den Grat oder marckkein,
Hjee tragicd figura o/iendiLquantu peccatu in o* , Aiancia. Je, ftt auarteta, Magifiratut fepe cogitat, Etj* iniurtiu in fubditos,tarnen nö effe magnu peccatuniifi leiu er alteru tureu pratter ordinaria onera exigid' Sed propbetä bic audt tragice exaggerantem peccil' , . tS bor, Dicit enim idem e(fc,ac fi pellem detrahaf,^ InluItA exa# nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
nto.p ojja nuies cärne^dc Ji nudata ojja tandem nntnäiti/ ' ter conteras ac confringas. Hfc quts quitfo parua lii* â (etiQuis non banc fummam exi/timabit ejfe tyrlt;aâ nidem er immanitatem ? itaque btc locus, ut fi adius in tota feriptura, grautÃtmam reprehenfio*
MdrtcM babeLnonfolum ^«ou poenam
/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tilâll*
PHET. MICHAM. CAP. UI.
tl il» proponit,Ã(Ut feijuetur.Sed guoj ipfam peaa» é i^gmtudineinÃc tragùe amplificat.
Qui comedunt carnetn popuh'mer, qui nudanc eos pelle fua,ölt;f ollà eoruin confringunt,amp; concidunttanquam in olbm,amp; licutcarnem,quæ inahenum poaitur,
Ptrftat in deferiptione uiolentlt;e et tyrannicit d» Mrtcu.Verèetiim dHaricidcum tyrdnnide qt iniUâ* fli M coniunüd eft. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tuuäa.
Porro bfc commemordtio dudriciic z!}- tyrdnni» dii tarn copiofd,non folum eo Udlet, ut (jui tempori-fciM Micbæ in ddminiÃrdtione tKin Reipnb, tum EC' tlejifc )i(fr«rtt,fmfndarentHr,ct f nram de priMdta r« lt;iugenda,conKfrtfrentadRempub etEccleÃdmÃd' nandam er iwîiandam.Sed funt ceu ordculd quidam ad noftra q«oq; tempora «tilia,Ht qni in Mdgiftrdtu f«nt,)iHe politico Ãue EccleÃdÃi(o,Ãidnt banc qHoc[; «nam eÃe tentationcm,q«a Satan eos cogitdt abdiice Te à niaset inducere in peccata, Ht tanto maiore flu' ito,tum iniMjîam «im,tarn auariciam difcdnt jugere.
NoÃro [eculo immodice creuit awlict« lMxiw,CHm xu'sAc'*** igitiir ordinarijreditiM ad tolerandos tantos fumptiw nöf«(jiciant)HidemiM nou« et inHptatw exaflionibitî fubdiioî grduari.PrietexMtHr çj«idé publica perieaU
to COMMENT. IN PRO* â
Sed nemo non uidetcaufain ulium exailionum ^uod maiores fumpttM,^udm pro re ,amp;ciunt PriucP pes.Qtfttrehiec Michlt;e condo pifs Prindpibiu dP tebdt effe ddmonitio,ut occaÃones otnnes jugiâtit, potentia fud ad exhauriendos fubditos uiolentf^ idiutantur.
De PrepyterWj^uoj in noslris EcclcÃjs habeim^ non ualde opus eH admonere.Sic enim lire ubii^ plt;lt;f' ce lt;(c iUtber aliter 4 fuis habentur,ut proculfint ab e' nni fu/pitione auariche,tux enim habent undefe fuos aiant.Et tarnen fî tjui occaÃonibus parattdaruKi opum intend Ãtnt,hi meminertnt,ut rationem habenD fui miiuüerij »ne id aut dehoneilent priuatis cupidité tibutgt;aut eo abutantur ad ciueüuin.
P«P»hirw»,^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qf
Here uiuunt ex rapinbs.EtÃenimnunc de iuHo titulo poÃeÃionis glorientur,tamen initia uide, c^uibuA tiorübus cceperint crefcere.Nià homines iinpia mentitJ dodrina dementajÃent, nunquà m ad tantôt opes perueniffent.Et ne ipà quidem negare pojfnquot;^ quod in nuüa parte Ãnt EccleÃte utiles. Nià Ãrt^ir EccleÃie putamui prodejfe,alere fcorta,equos, (Oâ'^ meÃari,ludere,crapulari,c!rÃmilia. Sedrelin^''^ mus eos fuo magidro,qui animam occidere pW in Gehennam poteà proiicere,Nos enim non diHKb
' Peetam micham. cap. ii. it
itunt. Si ^ua tarnen moderatiora ingénia funt fe« mirum efl,à non perturbantur animo, cum tan» tai opes, ad otium concedi uident, lt;lt;r fruuntur be» litficio, nullum prjeftantes eccleÃx offîcium^ Sed tarn pcenam audtamiu.
Tune damabuntad dommum
non rcfpondcbitets,amp; abfeondetfa^ cicm fuam ab eis in tempore illo, quia male egerunt operibus fuis.
Soient propbeU, cum oportunum eÃ, imitari Mofen, peut cr hjec phrafis ^Ã ofaicatft defumpta
ex cantico Mop. Significat autem abfeonderepu 4' Abfcofia»*' uertere fiiciem,ejt trajet. Sicut e contra o/iendere udci».
pciem, lUuminare uultum » efl dementer aÃieeret fluere, bene uelle. Sicut Pfatmo y^.QftendeÃ.'
ciem tuam cr falui erimut, Salus enim uera efl,cunt deusÃuet,cum diligit cr dementer nos reflgt;icit. Se^ tundum notam fententtam Pauli, Si deus pre nobis. Rent, 8
contra nos f
Porro diltgenter notabis hunc textum, MinatM fupra efl, tarn iniuflis cr auaris hominibas captiui' fatem zx exitium.ld cum per fl graue flt,Hic gemi* ttat pÅndi«, cum etiam auxilium omne negat in cala wiUtc. At(j; l)i«c poertd proprie perttnet ad tmpoenia â¢ffitct, (tdmonjtt uerbo dei, tarnen non deflflunt g nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;male ag«»
8gt; , COMMENT. IN PRO-
maleagere.Hiiadpxuiif eorporales etiamhfc^^ pÅni (mpÅ (juod deus orautts no/i uult audire, lt;ïi«4iPr ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I,,,
quoi]} deum,uocantein ad panitentiam,audire notâ* runt.lta non folum firtunoi per auaritiam es' tatem parlai amittunt ey- implicantunalamitatilii^^ amitiunt/imul promiÃionem liberationii, Noniilf^ folum,quod detu audire eos nolit gt;nbsp;^ui tarn diu den'^ fru/ira concionaiitem zy admonentem nolueriititlt;â'â^ dire fed quod ipfi eliain cum or ant, tarnen per out' /cientiam fuam conÃtft, falutem /perare non audoi'
Htec crux fixa eji auaris magijtratibus,ut in cM flwAn itiapi' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;habeant quod figt;erent.Grauii enimfe'^â
â tenlia eft,Clamabunt ad dominum,çr non refipottit' hit eis. Vnde igitur auxilium petere aut Ãgt;erare ff' teruntjfi dominiu in calamitate eos non relfiidid! Sed tanquà iratus hoflu opprejfos magis opprinmii H£c ccgitare debebamus, g- bii ccminationibut credere,tunc mintu ejfimui ad peccandunt prpi»pHgt; Gquot; timor domini expelleret ex animis noflriifecuri* tatem.Ac fanèfunt aliqui,quos hiec uaticiniaeteoiH minationesmoucnt. Quanquà m maior parscpibnf potentia,uoluptattbus fuiicapti g dementati ,he( non prim credunt,quà m experiantur.
imptnfcoiât» Dixi auteimpoenitentib.lw prophetamcMiini^ u,hoc efi,iis,qui uerbu audiunt^fed ei non obtempp rant,
\
PHETAM MICHAM CAP. IH..«»
Mtjqiuq; tamdiu fecure peccant,donee 4 poena ap/-prehéJuntar.Iioc enim eft quod addit,Auertet in itlo temporejicie fM,tan^nä ab his, qui male egerunt o» periamp;iK pis. Hoc eft,qui non defter uni ante peccarCf 5*4⢠ab irato deo poems eftentcircumuentii
Monet it4(j; loctM hie omnes magiftratiu, ne irt' iulgeant cupiditatibus ftcis ZT oneri ftnt (ubditis, fed W euftodiant i« Jteiuw, Alioqui pt«r«»i,«t ft ne om' ni auxilij ftgt;e extremis m4Ãw circumuenti pereant, â¢
Porro.Mt hoc 5«ocp admoneam bxc legw fenten/ tiieft,qu£ to(ictonlt;ttKr impoe/iitentibiM certeso* iNeHit4igt;ile$ C(il4tnit4tes. Sic lAanafti nuI14 ratione poiBit deprecrfri exiliHm e:j c4pti«it4tem. Et t4me» cMm poftea agnofteret pecc4t«m,cr r0g4ret ueniant non repeHitur 4 deo.Jtd ftatuamuf, etft pann euitari nonpotf/l,t4iwefiper pocnitentidm ej ftdem patere emnibusreditum ad gratiain,ftcut Eienngelite docct..
Sic dicit dominus contra prophe tas, qui feducunt populum meum, eumtç lacérant dentibus fuis Sif clamant : Pax .Si quis autem non dede -rit eis quod uorentjparant contra cum bell urn.
HadeniM de magiftratupoUtico. Nunc de pro-pbetts g* dodoribiM concion4tur,confèrentibtu mini g » perium
14 COMMENT. IN PRO' flerium fuum,non ad hominum faluttm, nec ad riant Da, ftd ad fuum ^utÃum,
Vtitur autem hie quoij; tragici! figurii, cuminiâ doÃor« dtcit la(e:âare populum dcntibuf, Ned filun reÃratdum hoc efl ad incomodumflf^ tunarum,quod patiunturauditores propter doflofd Mariciam,/id magi! ad incommodum animarum amp;nbsp;falutii.Quare turn à prophetis, turn ab ip/o ChriÃf Lupi cr Apofloli! lupi uocantur, qui lacerent aclaiiiinf fidei fu£ commifloi ouiculaajeducendo eai,
Porro elegans figura efl in eo quod additur, cU' tuant pax,St qua autem ori eorum non dederit, ad' uerflit hunc parant bellum.Vocabulum pacii notnKl efltSignificat enim quod pfludopropheta conlda* bantur populum,contra iüas faniiorum Prophttaf» commtnationei,ac promtttebant omnia flufia crfi^ CM. Hoc autem,inquit propheta,flciebant idei gt;nbsp;tudebant populum cr principes talibui comionilit^ deledlari.Sicut igitur Michx cr coHegis eitu ueritat odium conciliabat,ita hi propter mendaiium in do erant cr laute habebantur. Semper enim Hafi' IVicndacej nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mendaces prophets cum uoluptaie aadi
pjopiia^r. rentur,cr hominibusgratieffint. Contra, utpiji^ ueri negligerentur,efurirent,crcjjent in odio gt;nbsp;dpue ntagiflrasM principum,
Perrt
PHETAM MICHAM. CAP. III.
Porro notiifidd hoc in loco prophète phraÃs efi Hon emm ut tranfluhmiK, dicit : quod parent bel* bm, fed dicit eos fanüiÃcare bcHum ( Kid/tb« dUf Wilbdindb) Plc à dicM : non quidem gtadto contra MS pMgn(lt;nt,qi« ijibil Kolttnt dareQ Ãcut ciuilif Md« giÃrati« qui gerit gladium ) bdbent fuum peculiar» btUum, quod excommunicant, quodrxcludunt (diet db «clfpd,quod ddmndnt tdnquim biercticos, zXCt Atq; hoc Ãciunt eo titulo quodÃnt fanäi, quodjîfrt eccleÃa^quodÃnt facerdotes,kuite,crc, Hac pbrlt;* jis [dtmènon poUà fatis per/J^icue redd«.
Conuenit dutrm boc pukbrr,cHin pdpi/ldrum ar tibiM jpcut enim p/êudopropbcU ludxos bortd-bdntur dd frequentanda facrificia, ey di^iiwwldli* rcliquis pfccdtw.promittobdnt oranid bd ⢠fciturdejjè, à bberdlitcr CT/ip« facrificarent. }ta nonium «xmcmohd bominuw dtijt,q«ocondttt, quibiM drtibiis pdpiÃiC boniin« induxerinlddrcdi« mendis indulgtntids, dd ornundd templd, dd Mif* fds, ut HocdntjUoucndds. In bis omnibus erat qucjii« longé mdxiraw.
Si qui dutem «el contra diccreiit'. «el blt;e Ãti per fuideri non pdterentur,dic mitM; An non.uf propbe« td bic dicit; erdnt ei pdrdtx lites, er certd pcricuU pibeu/iddf Adbuc bedient quu in ijs loci5,ubi Eudn*
S » nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;£«1^»
8«.âquot; COMMENT. IN PRO* hunt noÃru d mdgiÃratu dämndtur, ne iubedt ito pdrenti exe(]uid(,ip/tgt;ru more fieri, fi non mi/Ã^ fi non dlid ufitdtd in Pdpdtu, certd pec unid redim^^
â fidtim Lutherdnu^ habetur, habet paratai mondchis,tyrannorum lidioribus. A deó nunejnà rnfâ^ t difiimilii efi impietdi,licet dtÃtmilitudo morS et ttfi* j fgt;orum fitmaximd. Sed ^uod iudiciu manebithofi''' ; fioi doâores ej feduéiores^hoc fcilicet» )
Ideo uifio iiertetur uobts in nofleiâ j diufnatio in tenebras, Occidct fc* fuper prophetas obtcnebrabituf^i^' per eos dies. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
r nTdoAorquot; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dbutuntur imtpij doâores r
rio fiio ad ciuefium, fiet ut exciecentur, cr nonfobiK* ! deprehendantur jzlfa priedixifiê et docuijfi/ed nbsp;nbsp;nbsp;j
Æ uelint crtupiant uerd docere,non tdmen poÃint»
VtGo. nbsp;nbsp;nbsp;itntithefii fittii noU funt (, Uafion ) ififionemÃ* â
gnificat,hoc efi,prophétie donum,Sicut ufitdtiâit ffl', uidentesnominare prophetae. Hwf oppcnif '' otniùd inuoluit tenebris cf fon^ndit, ut fié* nificet extre vam ciecitatcm. Sic uidcmiu midtDh tjuibuf initia hofira dodîrina non fiolum non di/Ã^^' (Utt, fid etiam fiimmi thefituri loco jiut, BipoÃ* ^uà m fi cum dduerfarijs,ob mdiuf lucrum comun^t* runt poffunt non bid/^hemi eÃfe, odtofiÃ^
1
PHETAM MICHAM CAP. III. «7 de «ob« loqwi cr cogitdre.Hoc premium manet eot gui dbKtuntur offiao feu mitujierio ad fuum queflum. c una pars pcenlt;£.
Confundentur prophctæ pude^ fientuateSjUelabunt labium fuum u-niucrfi,Quoniam nonalFcrunt relpon fiim Dei.
cr grauis pand eil cicdtas tam horren* d*quot;oAonï« dilt;,c|M4m PropbeU minatwr, cx nos in feduâoribut PdpiâM bodie uidemttf,fed canon fatis eü, etiam co^ |h)Ão c:y ignominia cxcitatem banc co«ntdbit«r, vt turn diuerfa ab ÿs qui promiferunt,euenient, pdUw de ffitnddcio poj^int tonuinci. Ante «JMdm igitur euen ' tusfequatur,gloriaripoffunt P/êwdopropbet/ con» tM Hicbdm.cr flâs fucceffus confolarifuos. sed cum îamAffyriut ifraciem uaflaffet, ©⢠exerettHm admo» ttijfet dd portM letHplcm, re$ drgHcbdt MicbdWi «erdjiHos dHtem Ãlfa^docutjfe. ibt coddt funt, /îcHt Hicbd flegdnti figura loquit«r,Veldre labium boc VetotbiS fft,«e mutire quidem du/î funt,qui antea templum fldUds omnej tldmoribuî fuis impleuerdnt.
Efl dutem ettdm blt;ec figura ex Mo/è defumptd, ttbi Leuitut t5.de leprofô loquitur,«t bdbedt 0$ utjle tonteflum. Et nos Germarncé non dij?'nnlifigurd no tdmus con|ùponé,cHm dicimus, Non audere bominé, g
« nbsp;nbsp;COMMENT. IN PRO*
de conuiéium,os ape»re,autfe dare in Hejîer 7, Ãgt;eäum hominum, Et RomrfWit confuetudine obn»^' uebiMt caput, iudtcio damnati.
Porrô imprimis inemorabilis eft ultima partidii^ in qua propheta/aufam turn caatatis turn nisoflendit. Vtitur autem eleganti breuitate(Kâf'' maaneh Elohim') q'ioniam non reÃgt;onfum Domi/iii hoc efl, quia hoc quad docuerunt promiferunb j non fuit uerbum Domini, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
De officio cr «ocdtione nihil dicit. Hanc conc(' dit eis.Sicut etiam hodie non ideô recufamus obeib^ | Pontificibus ej Epifc opis, quap non habeant uotiif ; t^Theff.z.tionemcr officium legitimum,Cum S. Paulus diferlâ 1 . nbsp;nbsp;nbsp;, dicat, Antichriflum habiturum federn fuam in etc^^
fia. Et Chriflus de fui temporis pfèudoprophetisib Katth,if, ctf.Super cathedram Isâlofifedent. Relinquit igüK^ propheta pfeudoprophetis officium cr uocattontiih eaqi non accufat, nec damnat, Hoc dKtem damn^b â quod cum in officio pnt,non tarnen officio uere utiiiil j t«r,cttin docent, fid non uerbum Domini, cum mittunt cr confilantur,fid non ex refionfo Dominé
Jlt;igt;tihac peruerfitas omnibus ficulis inpfemlo' pt,cii.un. prophetis fuit, ut accufati de officio non redcadmi' nifirato,tamen fi officij autoritate tucrentur. tnim hodie aliud habent pontifices Epifcopi,qigt;'gt;^
PHET. MICHAM CAP. HT. 69 nobii opponent,quîm quod Ãnt in uocatione zSâ 0^ tiofHdfic cäuÃiin pHUfit fe bibtre, cur er nobu le* ges firant.er nos cm accipiamui. Sed nunquà m nO' bis de ojÃcto dijjjutatio put. Abufum effet/ taxamuit quem abufum ipà autorttute offici/ dt/rndere uolunt.
Qij:s efl,qui non ridcatimo execretur prin tipem, tn politia innItJ ne/iriè eX fceleratè ptcfdn« tlt;m,cr tdmen po/kd excufantem peccata ratione of* fici/fAn non,quid princeps eft, ideo cauere debebät^ q«« prdUd CHpjditd« fuadetfNam princeps efl ut dd-miniÃret iuÃicitim.Hoc à non /icit,dut etidin aduer* fum Ãcit,ipà fuo tefltmonio conuincitur, quod ficidt prater ojJiciHiw.nec poteà fe rMone ojfci/ tueri. Ud pidflè ineptuin er contrd communem fenÃim efl,quod ÃolidiPapiÃ^ /iciunt.Quia enim in ofÃciofunt^uo-' lunt Ãbi Heere quiduif,
Sed nos cum propbeta controuerÃam de offeio nuUam mouemus, de ratione adminijtrati oÃi i/no' bis Hs eÃ.Qjiia enim rejfonfum Domini non habentt boc eÃtÃneuerbo D« preeunte dotent, inÃituunt, Wdndjnt om iia,merito d nobis reprebendunlur,me* rito detreilxtnus autontatem eorum,quam uenerare* lgt;iur,à uerbum retinerent, er non contra uerbum à tueri uellent. Clgod igitur apud Efaiam afÃrmatiue Efa. 4». (fiiVerbutn Domini manet in aternum. id Propbetd
J » b«
gt;0 COMMENT. IN PRO»
hic negiitiuè ponit, Nempe quodubi reÃ^onfum pu uerbum Domini non eÃ.ibi non efl durabile aut iit(f num aliquid. Sed oportetfiqui cteatatem cr to«)«' ^^i^â7âÃonem SicutChriflu{ eleganti Ãmilitudme de demo fuper drenam itdificdtd oflëdit. Habet guidem imfi^ tlt;« ftcpe inÃgiiem Ãgt;eciem,ut nuOd ui uideatur
_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, conueüi. Sicutcumcooitationerefbrcimui ddillitit
EcdcGx for , - - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
na ante iti.ï Etctejw Ãrmdm, lt;JU£ ante Euangelij tue cm m pop» _ JiiiiiiÃcii). nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;itnpidru cereinoiid
rum dignitM eÃe uipd tÃ, ut hanc mutationem nem» potuerit Ãcrdre.Sed quid eeremoniit iã jùeruntpi^ y f*'^l^ogt;iâgt;ôcontrd uerbum inÃitutiCdcadti, ut doniiif * iüdftngruentè tempeflate ucrbi izx uento Ãiiritufi«»i
Efd 40 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fiinddmentis inciperet corrue*
re. Verum enim efl. Verbum Domini manet in num.Ergo ubi uerbum non efi^ibi nihil durabile fn» teà ejÃe,etidmà in Ãecie adamantinum eÃe «id«**â'â Egouero pknus fum uirtutcfpnit^^ Dominf, ^ludicio ÃC foi-tinidine,igt;^ annunciem Iacob tran/greffionem ötT Krach'erratum fuum.
H/c eà egregid AntitheÃsjin qud propbeW gt;nbsp;folum ojÃeium ce uocdtionem ÃiamÃed etiam ädifl' niÃrationem ofÃcij iaädt contra pfeudoprcpbct^i cre^regie ornot Mrumuerbi mtniÃerium-inÃHH'
PHET. MICHAM CAP. III. 9» inflitutum /it,patet ex iHi nota fententia Chrtfli, ubi dicit:S(gt;irtcum fanâum arguiturum nundum de pe(=â tato,de iufli(ia,cr de iudicio.Vt homines nonfolum difcant a^nofcere peccatMn,fed Kt etiam eonretiuan- Joan. i6t turremiÃioneitt peccatiac iuÃiciam per chriÃum, CT wigno animo contemnant minas et Jùrorcw, f«m S4Unlt;,tummKndi.
OÃendit autem propheta fupra^ ^uam non poÃit munduiÃrre ueritatem cr reprehenÃonem peccdti. rcplc^lcnl:oÆ Ueo contrrf pios Doiîlores Ãeuit omnis generii fupa plici/s.SicKt omnium propbctjrHtn, ApoÃolorum çy Doflor«m excmpU oÃendunt.Qui lt;tMtem ccnniuere foknt, CT fckndiKUtKr inKfido, bt in precio pnt ey liiMte babentKr. Ac eo ntuior omnibi« temporib«lt; ta^ Hum prouentihs eÃ, quod non omnes eo animt robo» re [tint,UI odium ex fkrorem mundi eentemnere pof* ftnt. Deinde fèrè Kinc untur, etiam j^lcndore uifie uc (Hpidiute opum.
lUc uitid in pfâ¬udopropheti5,Mieha eruditiÃimi pcrflringit, cum fuum exemplum opponit ex dicit : â Ego uero fum pleniM uirtKte j^iriti« Domini,boc eÃ^ Non dOrro mcdm fupientidmjfton nitor uirib w meis. Alioqui ueÃri Ãmilis ejjèm , qui bumneio Ãjtrit«, plcnieÃiijcr fuccumbüti in tentatione.dum propter opes CZ digniCdtetn pdrdndom gt;nbsp;lt;tc Ãsuorem bo^ niniim
9^ COMMENT. IN PRO' minum colligendum,conniuetii ad peccata popuh-
Exerit autem fe uirtus Ãâiritm Dei inhabitantKi^^ me duobui modif,in iudicio in Ãrtitudine. ixdiiquot;* ludicium Ãg^Ãcat hic u/itatofcripiurtc more, tum c^ue fiunt,reprehenduntur ej damnantur. Sicut propk^ ipfefeexponit,cum addit: Sic fum iudicioplcquot;''' ut annum iein laeob peccatum fuum, zx turn fuum,
Sedcum indicium hoc iioncareat periculo,i}iâ^^ Do âiim fpi- mundus nihil miniuquà m reprehen/ionem peccetC' ritiit ar^iiuc yifâiÃfff hoÃtt,Etiam in eo feoüendit fbiritits Dfii niiinduin Si » nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â â â â¢
contemiu'ic quod fumÃrtitudinep'enuStC^y pericula iUtl conteur nerepo/fum.Hoc «eróiOud inÃgnedonumeH, Mdtth to. (lfâgt;'âÃâ*^iâgt;ââ^^Pgt;'Oâfgt;âttit,quotieseonfolatur dtÃp«' lo5,cum iubef.NeÃnt foBiciti quid dicant, etiam tw* Luc IX nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rapientur. Propterea quod nonÃ^
fmiiStfed habeamus additum paracletum, qui coÃi tanto certiore Jpe impleat,quanto pericula omnutK^ demur pr^efentiora cT grauiora e]fe.
Hoc dono Propheta fe dicit plenum,utetftinineiiâ tHr omnia,tarnen ipfe in nuBa parte à mandata Domi ni ft difcelfurui.Hoc dono Apofloli,etiampofl gas acceptas,ibantgaudentes,quodd/gni effent hi' biti^qui pro nomine Chriffi contumeliaaffidieffent' 02« hoc donum non kabent,hi età extnpet^ ud4
PHET. MICH AM. CAP. HI. 9t fnU firociores fint,tarnen ad primum con^rejfutn ce iunt,ac loquuntur çy jiciunt omnia ad gratiam, po ⢠tiw, ut propter ueritatem in periculo effe, e^r oliHm bornwHin fuÃinere udint.Sed q«0 korumÃnis fââDo^oîi* Ãt/upra oilenfum eÃ,quodfdlicetfol fuper eos occi/ lt;Jetgt;boc efl^({uod in extremam caatatem prolabcturt CT Undo« etiam conÃindentur.
Audite quæi'o hoc capita domus Iacob,ôf principes domus lfra'él,qui abo minabile faciunt iudicium,ct quicquid tedum cft peruertunt.
Redit (td otiurgiwdoi principe j in republica, lt;Jtti enâniufticide euflodes ej?e dettbanl, omijfa cura R«-pHt.cr f«bditor«m,fM(J UntMiw cttrdtdnt commoda. inâpâi p«nc» Sic«tfHprilt;q«ocj[;dixingt;tt$,dH4riciam e/fe peculia» tem liiqneum Satan/,quo MdgiilratifciM inÃdiatur, quo Magiftraiibus inpdiatur.ut fuif commodii inui« ilt;gt;ti.ReipMHiclt;e curam abijciant,iuf negligdnt,cr ini iosia adminiüratione premant ctucs, qui iniuriam
muj?it4re coguHtur prepttr potentwm
PnncipMw.
Vj'ut 4«tem ffl prepbetit tteramp;i5 ualdeÃgtiiÃcan-iibuf,Vocat(Hamethaefim') Contemptoresiudicij, conumpw qui quidem uident quid /quum cr iuftum jït, fed tn/ tcsmdM. ^ulgentcHpiditati,et,quod norunt-,Ãcere nolut.Sicut':
Kpud
f4 COMMENT. IN PRO» npuJ poëtam ta,Sit pro ratiotie uoluntas.
Deinde ekgans etiant eil Antitke/is, lt;]iiod reiHii''' tH, peruertunt feu deprauatit. Signifie at ctumÃilt;^ dio eof heic agere,ne rede agdnt, tantum tit ditentufi
Aedihcant Zion m ïanguinibus,â^ lerufalem in iniqm'tate,
Mutdtio perfonit Ebr£ts ufitata e!l. Hie MtnH partteipium ( Boneh) fingulare,habet guafi lediui nominis. Vult enim dicere quod finguli modo fdifieent,
Porrô Hebraifinits etiant eil,quod dicit, Aedi/i^ cariZioninfanguinibus: fignificat enim quod gnifice £dificent,fed ex fudore or fanguine pauperiï' Sicuthodieiaufitdtuf tuxus omnium principum lt;iii^ Ixs inuafit. Non lt;edificiorum ratio, non ueditiu, «oâ uidus,eademeil qu£ olim fiiit. Omnia fumptuoÃÃi' infangiiiniz mèinilruuntur.Sedreuera£dificant or ornant prin lit £iiiiiate nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fanguinibui, quodnouisef
inufitatis exadionibiis,fubditos onerant, ne quid dt fiilendore erluxu cogantur diminucre. Olim pant uiuebant principes,Uaq; tolerare fumptits poterttid fine iniuria fubditorum. Et in publicis periculis pat^ bat eis refitgium ad priuatortim opes. Nunc cum äd luxumexpilenturfubditi,nulla priefidia ad public^ ptricula depeHenda Principes fibi reliqua ficiunt. Et aecedit
PHETAM ÃÃICHAM CAP. III. 9» «ccejit aliud grauiuf incommodumgt;quod imquif iÃis txitilijnibuf eitdnt fubditorum atiimi abaltenantur» Ãernitur qKdfi uia ad fediUones ZX dljd mala. Se4 fantb« pÅ.'Jie prcfdtorKm,poÃea alijsf^aiût txapiuntur WHltdntHr.
Principes cius propter muncra iudi cant,Et facerdotes eius propter merce-dem docent, Et prophetac cius propter argentum uaticinantur,
Q«lt; de printipibtM dicit, pertinent lt;td expoji-tionem eins,quod panlodnte dixit, Aedi/îcdnt in fd«» g«iiiifciw.Etp enim Tyrdnni diidneium fuam defin* dunt fdnguine fconorMin, Sicut, Ndfcotb, cum impio regibortum «endere nollet, occiditHr, eSquot; Tjirdtinw« potiturborto; tarnenttiamhoctüinfänguinticdifi» j,E^S'*** e4re,feH dugire rein,eMgt;n nimiura premuntiir fubditii
I Cr principes non ifqMdliterddminijlrdnt iw. Sedwt propbetd bic dicit,iHdicdnt propter munerdjljoc eft, turnIdrgicMtibiH mnnerdlus diewnt, etidm in iniuÃd (dup-ContrdnibtUdrgientibiM iur non dicunt ,etjt «dufdin bdbednt «quiÃimdw.
E)i dutenibicc inpgnU penierptdi, quanqudm in wnmbi« iudicijs pt «ptdttPtmd.Notd eà Ãntentta o* ptimi principM lofdpbdt, qni cum politid cr ecekpd x.P4rd.igt; Wrw tdoneii 4eled0gt;^rlt;cddre conpituipètjpoliticHnt
Mdji»
ÿ« COMMENT. IN PRO*
MdgiêrrftMm grduiÃune adkortatur.Videte, in^uiti quid Ãciatii, No« e«t«i homiitii exrrcft« iudiciM fed Domini,Qjjodcunq; igituriHdicaufritK,in «ojrlt; tnJiondi^pe dundabit.Hac fententia docet iudtcandt poteihitnili non humanum ej]e,nec Ãmpliciter ab hominibufiit^i dari,fed abtpfo Deo. Q«4re propter Deunt et pter mandatum Dei,hoc opia Dei reâe erat adi»i!iiâ firandum-Sed,inquit Propheta, No« /öl«w non rej^i' tiunt Deion principes noüri, fed Deo, mandata P« CT operi Dei antefirunt munera, Uunc contempt^quot;' an putabitii impune fireiredundabit itaij; iffa i/tii!'^'' tMinuos,ut uiciÃimcontemnamini zf abijciaitiiquot;'^' peut contemnitis amp;nbsp;abi/citts Dei opui zjâ
Porrö b/c non tantum ad ipfos Indices feu Mal,'' firatut reprenda funt,fed etiam ad tüos, (luorum ââP^ rlt;lt; Aiagifiratai in adminifiratido iureutitiir, Kt/ââ* fiirifconriiUi. lurtfconfulti,Aduocati,Procuratores.cr id
lij'.Citiorum cum effet im et ^quum depndere,pl' Iwcro «fceriore inuitati,inic}uaf caufas deÃndut-bonai caufm inuoluunt zf implicant mag^, mora ea tjueüm fit.SiCpe pauperibm negantiP^'^^ fuam etiam in ludlis caups,quando eontrrf potenquot;quot; res agendum eR. Magis eiiim hominunf fruordi' grdHitw , quam Domini mandatum Gt
futim rej^ùiunt.
FHETAM MICHAM CAP HI. 9f
Sed (juis omnes huiuf oeneris fraudei ly Jolot lommentordret Etfi autent nihil magit dolet, quà in in bomt amp;nbsp;iufta caufafuccumbere, propter altoruni jiue perfidiâim,Ãue infcitiam(Nam 1/ quoqj peccant* ai bac negotia nondum fatii tn/iru£ii accedunt) tonten lt;{uia iudidum domini eft muftitanda iniurid ©â¢Â«wdidit domino reltno[tiendaeft, ejui fuo tempo* ledtdMdris contemptoribut iuris çy prttuancatoa rifct« faits graues panas expetet i ficut Propheta 14 fine admonebit.
Et facerdotes ei'us pröptcf mercc * dem, QCc *
UâS propbetd etiam contra eccUftafticos Magie firatus concionatur^ut oftendat fe ejÃe iudtcio erfot tituiine plenum , reprebendit «tutem in bUquo^;* ^«od duahetd injidt difcedant dboflicio etnegle* floniiinddto Dei.ad ^uejium rejjâiciant.
Porrömerudite bdc fententia quidam abutuntur contru pioj doéîorej.cjud/î non fit licitum, uiuere ex jlipendi/s, qu« miniftris ecclefiarum conftituta funt, AHtgdtit ebrijdi uerbum : gratis accepiftts, gratis Ma^iiS ddte.Opponunt quoqj S.Pdult exempli.)n , qui cum lt;loceretcccte(ldlt;,tdmen ecclefias non uoluit onerdre* (cd ipfe mdnibus fuis parauit uufium.
Hx( Jiue quereld fiue calumnia nafeitur cx quo* b nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ddM
COMMENT. IN PRO
dam diabolico odio miniÃerijuerbi.Quidtnim ntftnTec âcquot; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;homiucs, qui tailbus ftrmonibus Ãi»â
Ktrced^'quot;o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãugant, ^uà m ut non folutn perfoquot;^
cp:ra. miiuÃrorum ,Ãtd ipÃum miniflerium in contempt'^''' adducant. Cum pottus omni cura in id incutnbcti' dum eratfUt miniÃrii propter uerbi bonorem/M gnitas reÃitueretur.
Verum quidem efi,quod CbriÃus dicil:Gratis^^^ cepiflis,gratis date.Vult enimfinem principale ixiii^ fieri} efiijUt feruiatur gloria dei, et hominum fal»^' I^am propter h£c duo minifierium uerbi pr/cipu^ inflitutum eà tn niundo. Sed ex hoc non fequitiffi quod impium fit 5 ut ecclefia alat minifiros fuoi' fl'eni iwpj«w efietffiminifiri finem miniÃeri} n(â - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i ej tantum ad mercedem re/fiicere, feu pr^
pter mercedem docendi munitsnon re^le adminUl flrare uedent.
Sicut igitur miniÃer mandata dei cogitur, ut(f gloria dei faluti hominum firuiat. ita uieiÃtm ^WaÃ'idi mandatum habent, ut miniÃros alant. Si( e/iim dicit ChriÃus: Mcrcenarius digtius eà merceUt fua.Si dignus eÃ, nemo igitur mercedem exprobritt t Cor ^^bet. Sicut S. Paulus hanc fententiam clartut explicat.t.Cor.^,Dominus,inouitjconÃituit feuortli nauit jUt qui euangelium aniiundant, etiam exeuiur
gelio ui
PHETAM MÃCHAM. cap» HI. 9?
^elio uiuant. AÃegät Mtem minifterium IfgM » Q«jlt; inqxit, fucrtiÃtciunt, an non ex facrijicio uiwmt Q«i aÃideitt facrdrio, an non cnm facrario p4rf»' dpantf'Vtitur alijs ÃmilitudinibiK ad hocnego-ti«i» aptiÃimis. qj{w ««tjiiit, eà gt;nbsp;([ui proprijf Ãi^ peniijs militctiAn i^ui uineam plantat^eani Ãc plan» tdjUtdeÃudibiis etut non comedat {Prlt;efipMe auii digtiit obferuatione cà i,nÃgnif iUrf collttUo, ^«4 f tiS in Gabtii utitur, Senunamm uobit Ãgt;iritualia, mH' inum Kero efl,quod nobis carnalia fuppeditatisi
Ojtcd tgitur 4d exemplHin P4u!i 4tti«ft,ip/ê pd»-lamteÃaturÃe hoc nonflcere,quaà iniquu fit ab ec* tlefiji 4ccipcrf uiiiuntjfed ut 4di«Met hoc modo c«r* (umuerbi,cr pr^ecidet occafiones calummandi,quail inrenoua homino indigni poterant comminifli.
Debet ^«idem, jicKt 4lgt; omnifci« chriflianis, itlt;t ntiximèminiflris uerbi oinnis auanci^ ewpiditd« tisfuÃgt;icio abejÃe. Nod t4mcd ideo ftatuendum efl j ^Kod ini^ttMm jit nccipcre ab ecclefijs, qua: ad com^ itiodumttidufunt necejJdriu.SÃHt ijKtdKm hifle pro« digiojis opidionibiMjproptcrÃiectein pnguUrw fan» flititi5,d«leiîl.intnr . QMid.tm ex certd m4lettoknti4
CZ S4t4mco odto mimPerij, id C4!«i«m'4m rnpiunt, ' q«od mini/tr» 4libi pro jicultnttbi« ccckJi4rMm, li-ii(r4lior4 jlipeddù conjiitutu funt.
b X St edim
W9 COMMENT. IN PRO'
Stenim eccleÃarum utilitaUm in earn pctiui partem proiinnciabin la, ut tccltfiarum habeantur liicraliUr^ in lotii nix à fame ft cr fnof tutri pc ft nt; L^ain iHiberalitai melicrdingtniaà tura talffiarnnm^ fierret.Nonenim omniim eÃlUud rctnranimiil'^ conÃantia, ut pro difÃtiÃimis latoril uf cdM' finem rtportart udint. Ac praciput mante nit'^ poteà grautui dccidtrt, tjuamà utdtat uxcntuCf Itbtros egere, ^ua ,à aliam rationtm uittfccvaM ttiam cum jflcndore alcre pcÃtt. Nam eià ItgM inediciti£ Ãudium,propter magnos à mptut non c9' tnbiit pateat, Tarnen lt;]uod in Repub. mumat honf* fit adminiÃrart pojfunt, ah homme etiam mttlioiri* ter erudito, ijna; omnia ad fiilendcrem uitic opes aditum pateÃictunt Æ Hlt;fc prcÃdo luttenllHIâ'^ gisfedari uolet,'etiam (uorum caufa^^uatnntu' xoremcr liberos meert am mendie itaumÃuii!(^ prudent protrudat.
An non igttur eccleÃa: ex iÃa iUiberalitate, f erga mmiÃros utitur.certum periciilum ent ? ff' dem cr eruditis hominibus cartbit, cr indedoruttt hommum^efui non poÃunt ad altiora contenderttint/ ptaac periculofd gul ernatione cpprimcturliui'i ^nte oculos exempla funt, quee ofiendunt non join» t^nanit
PHETAM MICHAM. CAP. 111. i»t
I c4ligirte rej facr£ indodorHiji gubern^tione
i iitMolutx, fedetùm qu4nt4 ^«rbarie omnes bonià ( lt;rte$ opprejfte jiterint.
1 Nemo igttHr ojjrnddtMr, 4«od dlicubi bofioruw » priicipMin pio /tudio , ecclefiarum miniftri pauli ( liberdlii« bdbenfHr. Hoc poti«lt; qwerdm«»* omnes » t non bdberi à ntixmi pdrte pr/nctp«w o' Rerupub.
I pofleritdtis cur4m,qn£ in tantd iliibcrd[it4te,dut nut ' los dut tndoiSiJ^imos guberndtor« bdbiturd e/t. In« I prtmis grd lt;e cj into!erlt;if«le iGorum, turn peccdtum, 1 iH'rtiudiciwm erit.qui eccle/ids ÃâoüdntjO' miniftro* rnm jicultdtes inuddunt. Sicut in agro lirox nobtli'
I tds.o ifiRebuspublicis potentiores jimdi£ pleruni^^ folent.vtriqjenim pdrui lucri Ãgt;c inuitdti ,in certuw exitium ecclepds ddducunt, quds mdiorunt txemplo» «tidjnfwd liber dll tdte ddiuudrCjOquot; orndre debcbdnt.
Sed dd Micbdmredeo. Is non ddmndt pcerdotes O' propbttd«, quod mercede.n zx drgentum dcci* piim.debetur enim merces fid pijs dodoribus. Hoc duftm ddmndt, quod miniÃerio dd qucÃum dbutc* bdntKr.Qijod propter lucru n tonniucbdnt dd peccd td popMli,qult;e reprebendere debebdnt. Sicnt Bilcdm töducijf pdtitur,Htnjdledicdt,q«£biM dominus.ut be ; nediceret.mdnddrdt.Ad hunc modnntjincluit prcpbe I tdjdebebdt reprebendi impùtM buiuspopnli.Sed pro b } ptcrqu««
I
»0* COMMENT. IN PRO'
pUr^ae/lS p/iudofrophetj; etiam eatoribut^cr bona promittunt.
Et tarnen lùper dominum nitnæ tur î S)C dicunt: Nonne Dominusilt;* tncdio noftri eft i Non igitur ut met per nos malum,
Hi'c efl inÃgnis locm, gui ncn folum ad tionan aliorum prophetarum utilu ffi, fed etutmin' fignem guafi piéiurâtn habet noflrórum aduerfiriii^ rum. Nemo eft,gui fi diligenter omnia infiiiciat, uehementermiretur,undeifta in Pontifice
âîS'ecdeu* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fieuriteK, turn pertinacia pofiiteffi.
Doilriiije genut profttentur ex diametro pugii^iii cum dûélrina euangelij. Ceremenioi ab ipfo Chrilti' infiitutas aut corrupcru/it, aut ineptif ad^tamentU eon/fiurcaruntii::^ fubfiiluerunt nouai fine tterbo dei. De tâta autem, nihil ne,.efii eftdieere,gMtil^ enim in altiore fiftigio rerum confiftunt, tantà ptf' cant licentiin.lta ut iam olim prouerbio fiâm fi lo' eiti ⢠Qÿ^d guantà Roma propior, tantô chrifi^' nifinui fit longinguior. Et tarnen in tanta impiété longé minui metuunt, guà m guorum doUrina uitafandior ac meliorefi ,'iiac ficuritas guisikâ* niretur unde exifiat f
Sic fatù oflendit prophetOiguantum ab ofieio^
PHET« AUCH AM CAP. ÃIÃ. loj fctiantfui facer dotes 0- propheti, cum magii cfue* Ãumfpeäantijudmittimflerium fuum. Cumq; pecua ni£ caufa ea difimulant,lt;]u£ miniÃerij ratione grd -uiter reprehendenda erant.Et tarnen, inijuit,tales cu Ãnt,nituntur fuper Dominum,er fidunt eins benigni tdte.tiónne Domiiim in medio noÃri e^^ Nihil enitn pdtietnurmali,crc.
Porrö utrinqi eadem prafumptionis caufd Qijod impi/ decepti bypoertft fua, arripiunt promip fiones,crfiduciaillarum,omnescontemmmt minas, impfir ampî/ Sic magniÃcAS promtÃiones habuerunt ludtei,de con feruando popwio a- regno ufj} ad CbriÃum.Cum igi tur prophets peccata populi reprehenderent,er mir narenturexitium,opponebdnt promtÃiones iU.is. ldgt; üdbdnt p4trein Abraham, Miniflerium feu uoca* tiono«. CMlti«,cr fdcriÃcia diuinitus inflituta. Hk frett, tdn^Mdni certis prteÃdijs, fecuri erant de pxna.
Sic mdgnificas promiÃiones habet eccleÃa noui teÃamenti.Q^ia dKtein Pontifices fummum in Ecefe« /Ã4 locMf» uifibi ufurparunt,fit,ut quicejuid EccleÃa: proiniÃiim eft , boc pHtent Ãbi er Ãatui fuo eÃe promijfum.tgitur etiam in extremis periculis itlud fU i«o« eft.Qäod cjijjbd Petri jlwiflibws idiSdrt, fed no mergi poÃit.
h 4
FdÃKÃa
»04 comment, in pro-
FaBuntur duttnt pariter turn impif lndiei, luinf^ ptfl^.Non lt;juûd DtiM promijjd noni'eruare, dutpigt;â puluin cr Ecclefiamfuam dbijcere tielit,fid pocrit£,e'à officium habent,tarnen officio abutunM dtlt;^ idec) turn popului Dei f«m ecclcfia ejji dcÃniiiitgt;l tuanet enim fententia fupra poffta. Sermones w« bont funt,fed ambulantibu^ intégré. Qui igiti/rnoH intégré ambulant,hts non proiniÃiones,fed coinigt;ti/tlt;â' tiones propoÃta: funt,ut aut emendentur,aut perennl in peccatis fuU. Nara ap«(i F)eum non eft perftni' rum acceptio.Vocantur Pontifices zj- Epifcopi adin flam admiHiftrationem Ecclefiarum. Sed cum ofÃ' cium non ficiunl,non tantum mometi coram Deo efii in dignitate ipforum loco quern tenent,ut propte^ rea eis impune fit peccare. Quinualetfententiab* Lue,t6, uangelif.Depofuit potentes de fedetEttQuicquidco* ram homintbus fublime eft,abominatto eft apud Dm»
Hue fiitiuitt exempla,quod primo geniti ftré/im^ reprobi.ut Cain,ffmaél, Efau.Sic incredula fyiuiÿ^* ga,cumfacrbi,oâipfo templo abitäaeft,rebqui^ auiem faluat£ funt. Ad hunc modum abieâiid''/^ probatis Pontificibuf, Eptfi:opii,et toto illo AnliclK^ fti fatel}itio,conftat fua Ecclefia Chrifto/tiantfieKââ gua, in mundo contempta, opprefja, pauper, tf linominiofa eft,
Seiildi*
PHET. MICHAM CAP. III. «Æ
Sententia igitur propbetif efl lt;]uolt;i fleuri hypo» tritó inftMtur ojjîcio flio,cr drripiunt promiÃiones» non fîwîplicùer, fed cum condttione daw funt ijf qwi «e« funt popnlt« Dei feu Ecclefla.ison i/s qui ui uuntftne timoré Dei, etfl tn mitgnii dignitdtibui ui- c^m^óndnt» ««nt.Erat Dominus tempore Mtcbf in medio popu/ li fui,fed ideo non erat parcitHrus impijs prituaricd' toribus.Non ideo erat toIerat«riM,lt;jMod impij abutc bunturfaniio miniflerio ad quxflum, ex udnet pro« mittebant ifl,qui comminationibus irx Dei dd pant' tentiam erant conuertendi.Satanf, cum fl per fuper» tiam opponeret Jilio Dei,non projiut, (Juod angelut tjfet (onditus. ludam nibit fubleuauit cum peccaret, ^ModeJJèt Apoflolm. Et fcilicet papijl« nojlri idea impune peccabunt.quod Pontifices ex Epi/copi funtS QHinpotiw dabunt dignos impietatU pocnas,er Ec« ckpaetiam/ineiÃis Ponti/icibtKcrEpifcopWcon« pr«abitHr,)îcMt propbeta iam addit.
IdeoSion propter uos ficut ager ara* bitur, 2lt; krulaleiTi redigetur in acer^ num lapiduiTi, 2^ mons dornus erit ficut excelfa fyluarunA.
Hifc efl propbftia illa,q«atn cum Icremio« repe-Iwet.occifi« eljet ab impio regf,niji fenioresfe inter/ pofwijjentjcr exemple Micbx eu dejtndijjent. Non lere.x«.
b 5 enim
jo« C'OMHENT. IN PRO-
c/jjw «Uil bla/^hemia in Deum iudteii tarn uifd eà cjà intoüerdbilti, lt;juäm ^uod Jerufalem excindetidà iS', templum uaftdnduin ejfet. Extabant tnim prophetic dare de regno CTâ populo hoc conferuando ej dendo.Deindequiacultut Deidd templum aUigabK erat, nihil potuù minui credibiieà quoijuà ni qH4m ^uod Deuî cultuin à fe inflitutuni, abijccrt (à prophanareueUet.Quare qt Michafîne dubioco^ eitduithac condone pluriinorum cdid contra feÃ/d fi P'f EzechiiC cura cr definÃonc jùgt;lfdgt; ab intpifs praifumptoribui effet occifiu.
OoArlii» pŠnftentlt;ae.
tur non dmpliui ipÃf peccatoribut,ut anteaffed etiiiii^ ipfi teitiplo,quod db tpfo Deo ad ufum facrorum d^ leâum erat.Qÿod dutem ad Grammaticam atti/idâ fîiciln eà fententid. Significat enim extremai« i«âÃ' totem er defoldtionem, cum ipfam urbem dielt tiK^' ^udm agrum drdndum,er montem Domini, fdcriÃci/s er culttbus à Deo infiitutii fhlendebat,Ã' niilem fore montibus,qui in defertii et nemorofis funt. Sed fententid mdgnum pondus gratdÃttnai^ rerum fecum trahit.Hic enim uidemus feueritatetiiK* dicif,et magnitudinem ir£ Dei ergd peccdtuni-Q^^'^ ^ui Ãne tmore Det atuunt in peccdtis,hos non tid,non dignitas offc ij,non uüa etiam ffirituaHnquot;â rum prxrogotiua fubleuare poterit.Si enim
PHET. HICHAM CAP. III. *oi propter peccdtwrn non fuo populoinon hmplóidenitp non cultui fuo pepcrcit.Qjiid tandem erit, quodiri« Dei opponi poffe jj^ereiniu i
Exuendd igitur omnif priefninpfio eü,cr,ne qui/ dem de co prifumendum eÃ, quod chriÃiani csquot; bd' piiX4ti fuiwu, Mf ideö magw fccuri pecccjijiÃ. Hf« . non modo non mitigabunt poen.«, fed augebunt in in pomitentibui-Siout ChriÃui dictt ; Sodomorum tole« raûilÃM tudictHiii Ãre, qudm i'dorum qw nudtwerunt Euitngelium er utdo'unt mirac «U. Udbebunt ludfi qnoq; dreuneiÃonem Ãgnum fÅderis,c^ iuftieuÃ^ ^ndculuntjbdbebdnt mdgnificd^ prcmiÃiones de Cbri jio.de confèruatione regm ex fdcerdotij. Crédita ew eritnt oracula Dei, CTC. Sed pojiquà m à timoré Dei difeejferundex bis prf rogatiuis «tbuji funtjut eô li-centuw peccarent,non|ötum dmiferunt bfc donlt;t,cr glorii« bot,fed perierunt ipà quoq;.
Qnircpertinet b«concio lt;td doflrindtn pocni-tcntiie,«tfing«liuiuamult; in timoré Dei er obedid« mi« »erbo, (tlioqui futurum eft ut peredmus.Non e« nim uult Del« ut |«uri)imit5,d«t pr«ef«mdmiM. Ti» men «ult d nobis ne peccemiH, er «nlt quoej; ut per Cbrijlum in fud miferuordid,non in noÃrd dignitdte ppientid.dnt iuÃieid Jf)cm bdbedmiw.Hoc qui non ji (tut qudnto in dittore grddu dtgnttdti« cojiput, tdnto ruent
«o8 COMMENT. IN PRO« ruent nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tänto atrocioribui panif fiM'
tientur, sicut horrendum hoc lud^eorum exemptââ* fatis oPlendit.
Nunc iterum trttnfîl propheta d regtio corp«^^ U dd fpiritudle, hoc eÃ, d reprehenÃont impioru tonfoUtioné Sitn£loru,utin publica calamttatebabe^ rent,quo à confolarentur, zj mala lUa uincerent liberationis per Chri/iu jüturd. Etfi enim cen/tgt;bti'gt; erat,quod captiuitof ifla certo annorit numero da effet, tarnen pauci Ãterunt,qui uff^ ad exhibiWquot;^ tiut promtffionid uixerüt.Durauitenim captiuitti^l^ ptujginiaannis.Udc autein folida confolatiolùdo^ ftiu,certo fcire,quod Chriffi regnum effet reud^»^quot;â per quem remiÃio peccatorum, CT uita fterna dentibui obuentura erat. Ac priorem partem deuff' bo ad uerbum Efatas transfcripÃt in fuam propbt* tia)n,qui,ut initio dixi coataneut Mich£ fuit, quà m Michat fenior effet.
Monendiu autem initio eà fùgiatf⻫â^ nia Judaica,qui haa Jpirituales promiÃiones,ad regntf corporale transÃrunt, atlt;p ita in duplicem erroroU inctdunt.Nam chriÃum ,cutui regnum ffiritudt eâ.hoc modo amittunt,ne( agnofcunttC^ fruflra ei' peilant corporale regiium. Sicut enim res oilenditÃ^ die in diem aitim immerguntur calamitatibiHi C
PHETAM MICHAM, CAP. 111. lOj
fud cogHHtHr deÃifrdrc.
Secundo obferuundd etiü bic efi clifirepantia pro/ pbctiarum,quit impij oj]ènp,ueris propbetU âon po« ttTMflt credere.SicKt enim Zucburi« 7.^3- 8. primum ffitferubilis uajlititf turn ciuitdtis.tuni popult predict» tMr.Sicemm dicit:DiÃ)erji eos per omniit regn«, qiue nefciuntjCT terrlt;t db eb de/olutd eft,Deinde additur. Adbuc bdbitdbunt fenes çy antw in plateis leruptlcra, C uiri bdculus in manu etus pr£ multitudine dierum O' pldte«e ciuitatis complebuntur injantibiM çy putl= Proph«i«nlt; Ik ludentibus in plateis eius.lta plane adeundem mo' u pagnue. dum Michas uidetur fecum pugnare,qui tetr.plum di' tit pmile jore exceljis fjluarum.et pojtea addit: Mon tern Domini eleuatum iri fuper omnes colics, Gentes ade«mdecMrfuras,crnouum wrbumde Zion pro' mulgandum ejji.
Sic icremias mijyus erat ut certam wapitatcm pradiceret. Ac eóredieratiamres,ut occupata à Chaldais urbe,maxingt;a ciuium pars captiua abducC' retur.Et tarnen in tanta deÃieratione rtrum, iubetur faluttm promtttcre. Et in fignum reÃaurationU om« ttium : dat ei dominus mandatum,ut emat agrum ,qui iam ab ipÃs boftibus tenebatur.Hicc diuerpt.« etiam à pijs nonfcmper potuit intelligi,Sicut in lercmia uk d(mu«,qui tonplium Domini admiratur, o* dicit :
Ecc«
»lO' COMMENT. IN PRO.®
Ef ce muititionei extruéltc jiint aduerfuA urbetit, fitttur,cr urbs data egt;l in maiiui chaldteontw. EtW Domme dicis mihi'.Eme a^rum argento adhibd^ fies,cum urbs data fit in manus Chaldlt;torum ?
H/c diuerfitas bominibus impijs fatis dignä fdufi eft uifa,curprophetis non crederent. Et ttfincntuiii' tm oftend4,Deum utrunc^ficifie. Nain CT propter peccatum dedtt in captiuitatem gentiuni' tarnen inter medias gentes reliquias cr fandtim [(' men fieruauit, donee nafeeretur Chrijius, gui noimn^ regnum inftitueret, tisquot; has promifiiones non corpo' rales,fed fijtrituales, per uerbuin Euangelg exhitc ret. Ac turn difiipatum regnum ïfrael,unà cum altjs genttbus,ad regem fuum chrifium, reuerfum eft ej-faluatum,
COM'
FHETAM HICHAM. CAP. UIL i«
C O M M E N Tgt;
IN PROPHETAM MICHAM
CAP. 1111.
çtfietinnoiufsimis dicbus.Brit mons domus Domini firmatus incapi® temontium,5lt;criteleuatus præ colli» bus,5lt; confluent populiad eum.
VIA dixi PropbeUm iotjui ie regiio , propter
(1. ^MOiletiitfWCorpordleregfiK, db AÃiriji çr Cbdldfis uafld tuin,rejliiurMdum erdt, tfon dJ opes,non dd potentidin,na (id eminentidnt «orpordlent rej^icere defcent, qui boc regnamifiMentre «olantjfed dd uerbam Ewangelij, Vb» enim Eaangeltani eil, ibi quoq; tnjà tltbilitcr e)l CbriÃ[M,cr regnam Chrifti,leu eccIeJîd.HÃc lt;juid in munio f/l,oport«it effe aliquem locam in quo incipe ret.lUqj Propbetd norainat «lontein Zion.Sicut Dd« aid qaoq; cum dicit:Virgdnt uirtutw tuic emittet Do/. minus tx Zion.
Promittit dutem montem Zionpc Ãranitum iri,ut Lo-minq«« «tetfuper omnes monte$,et )it ce« cdput omni« coU cuaftjâquot;ââ lium.
COMMENT. IN PRO*
lit
Hunt. H/c ùm non ad corporalem locum referenda funt,ficut ludtei inepteÃeiunt^Nam templum reieili' ficatum poà cäptiuitdtem neutujuà m tam ff/lendidnnt ^t, quà m lUud priui, Adeô ut quidam flerent,lt;}iâi priui illud Salomonii uiderant,Ãcut teflatur Kifiorit t. Efd.t.Sed (tà corporalem locum nominat, tMd funt h£c transÃrenda ad ipfum regnum fl^iritualegt; EccleÃam or uerbum EuangeliÃquod cepitdoceriiO Zion,u!)i prima fuit EccleÃa,
Ciÿod igitur de eleuatione cr flabilitione mont^ dicitfpropriè ad ipÃtm regnum Chrifli,non ad corp^ ralem locu reÃrendum edi,qui propter peecata popgt; H uaÃatM^cy in excelfa fyluarum mutatutefl-gnum autem cbriÃi Ãu ipÃum EuangeliumÃe tu efl,ut nuOii uirtbut poÃit opprimi aut eicert!,St(^ Chriflutduit:Port£inÃrorumnonpraualebunb^^ quodfimperclaj-eatmiraculis, quibuf duplicemob caufam inttio opm erat, QgoJ in prophetispro' ttti/fu ejÃnt,^;' noua dodirina hoc quaà tefiimoiiit diuintttu hominibus commendanda eÃÃet, ut agnofet' retur chriÃut,Sed quodÃmper uincat^çr triumpbd contra omnes hoÃes Ãcos. Ideó propÃjeM iierlgt;igt; ( Nachon ufiu eÃ,quod non Ãlum praparareiÃ^ etiam conÃrmare çy Ãabiltre Ãgnificat. VtÃtâ' tà Regnum CbriÃi Ãiper omnia régna, itä mant^'
ÃPHETAM MICHAM CAP. litt, v*
m4neitt, Ãcundutn fententiam, quot;Verbum Miem io» mini mlt;tncc in sternum,
Qgod dwtcrti udJituM eÃ:Et popult confluent di turn. In eo pulcbrc ofteniitur diuerfltM huuu rigni æ «lt;b dlijs corpJrjüLw rrgnis. Im enim uinculis kgunt » nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢
cr conilione efl opiM,Mt bomincs m^nedut in officio ntmpcpditt crnibil tm-knt. 14eó etww atmis ad imperirfrett-nenda dettndettdam antoritatem principum o* pW ejl.fed in Chrifli regno bac cura non opm tÃ.
Non indigct amis gt;nbsp;«jwibt« homines eogat, ftà lim â cum «erbam in anribiM câ cordibi« bomimort fond» fl ceperitjipji bomines fud Ã)ontc,«cl potim f«a uof lantate, ut lUe dicit, coadt accurrunt amp;nbsp;in pdrtt huil« regni barere «ol«nf. SicHt CbriÃi« dicit ; Re» Snwm dei nnnc «im patit«r,cr «iolenti raptnnt iflad. Qttid enim poteà latitM andirij^uà m (jMod per Cbri P«m paler reconciliatt«,peccata remijja, et «itlt;â ttrna nobis donatapt? Tantaruin opion quis non optaret fe qaoi^ participent péri J
Itatjicum primum «erbumboc UMlgatur,pcMt Ãtt Winagt; nemine cogente fedfuaui, per pracipitia de« twrrunt.lta popwli adbnnc monteni,boc eÃ,adeccle/ pam conÃauntiin (Jua per eHangelitt tbefauri miprt« cordia dei oÃenduntur, et credentibus diÃribuuntut Nam Hcrbum (.Nabaru) pmilitudinem ÃHmtnis,magt;
t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^na t4
114 COMMENT. IN PRO*
g/tj Uà per decliuiä loca decurrentis cöpleólititr.Sicul etiä id£cgt;(N^ht)r)fluuuitt uocant,d cur ju feu deflux«' autem uoluit propheta ojiendere dtiuf » regno Mn fitate huiuf regni d regno legii feu Mofis.is enim !lt;'lt;gt; *â lentus doâor eÃ,cr uix minis et pldgis multis
umbram obediëntie exculpere poteji. Videmus f'»â'* quid lex jicidt,cum maxime cogit, urget-, dut d(* Ãierdtos,aut prefumptores feu hypocrites fielt gt;nbsp;Sed regnum chrifli habet,(tc ut Pfalmiu ito.ete' ganter dicit,Ãjontjneü populum,qui ultro,fieut oiKi â paflorem fuunt feefuitur. Trahunt enim eos beneÃciii non cogunt mine, aut irata uerba. Deus enim ChriÃum non irdtus, fedfumme clement CT Compeiic co« eÃ, Qudre omnes cum tarn mifericordi deüà coniungi optant-,nec diÃvrunt rem, uÃi; dumeogffli tur,cogit eos uoluntas çy defiderium ipforuim Sieâ^ in euangeHo quoij; chriÃus pulehcrrtmidiciti CHHt entm liberalitatem fuduifimi hofÃitis, homines ftuiijs et cupiditatibus immerà df]gt;ernarentur,iiiiââ^ ut ferui, claudos cr cecos ad nupttarum fowP'*ââ । cogantfOr compdldnt intrare,
Kira uero coaiiio feu compulÃo, cum homo cd' lamitofus Ãmelicui ad lautiÃimas epulas cogitdtâ An non enim hoc unum in uotis habet, ut cum caldj mitofo Lazlt;(rO)de mien et reli^uifs faturari
P H E T A M MIC » A Sï? d A P' î'i 11. nbsp;nbsp;â
igitwr coitilionem uolumiu die ere: coaâio efl, quoi' ipà !(liud non optant, quod non acquiefcere pojjunt, nià ad tant laute inflruiloi epulasuocentur. Adeà enint Ãtmna uolunta$ confequendi huttes beneficij, Xbi lontra Mofis, omnis generis minis aliud nihil poteà conÃcere, quà m ut homines in Ãgt;eciem uüqHid Ãciant. Cor 4«t eo qKod Ãciunt IcngiÃime abefl. Sic «no «erboprophrtà grlt;(MiJ?im(W gt longiJ?im4S cotteiones compIedMMtHr.
Ibuntautem gentes multæ,8ddigt; cent : Venite Su afeendemus ad mon-tetn domini, ôdi ad domum dei Iacob, docebit nos de utjs fuis, 2C ibimus in'femitis eius, Quoniamde Sione-gredietur lex, èc uerbum Domini de lerufxlem â¦
Ver!iKin,il)«nt, etinm ÃgniÃcat Ãtmmam uoîun' üttm, Ãne cuiuÃquam coaélione. Sic«t etiam qitod fe inuicent cobortdntur.et dicMfit;«enite aÃcendemus,
I O/lendunt ««tem b.ec, quod regnwni Cbri/li Jit re-' gHHm grati£,quam optant çr cum fumma uolupta' te CT Molwntitte acciptunt omnes » qui fentiunt oniW ptccatorumfuorum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;KegnS^tb
Imprimiî autem dignum obÃeruatione cjl, quod âos^uus dictint (eituros ad montent domu« domini,er ad ''
i X domutn
tià COMJMMENT. IN PROgt; domttw dei Iacob. Et adJunt caufam cur ituri Ãnff fcilicet, ut ip/è dominiu cos doceat dc ui/s /uif ⢠ficutuno digito, propheta c/lendit re^num cMâ in noMÃimis dtebus reuelandum, It4 r tùm «iro Uult reÃgt;icere,cr uidere, ^ua'e regnum legii â Quaà dicat. Hodie ex ommtuf ludiCie anguln cdi* fluunt omnef certis tempoributad monlem dow(«gt; Cj- ad leruftlem^ut ibi facra fixiant, ut cor am pfcp ' fiatorio adorent,ut pafcha tbi comedankcrc ⢠totut cultat erat ad unam Jerufalem er taberncrn^' locum deÃinatM,Sed in nouiÃimis ditilui^cbm cbrb ftui reuelabitur,lbi populi et gentes current ai moil tem domini (y ciuitatem Jerufalem, Verum Icngc iâ liai ob caufai.lion enim facnÃcabunt, non tbiaiotl bunt, fed ibi audient ejâ doceri fe Ãnent de uijs io' tnini,ab ipfo domino. '
Ad kunc modum non folum abolitïonem cultufHi le^.cy facrificiorum propheta Ãgnificat,Sed eMU docet de nouo uerbo,cuiui,non ut legii, alujua noti' dam homines habent,fed qu£ merè cÅleflis et ab on nium hominü cordibuf obfcondita eÃ. Jn tuiiM eniit (or untjuä defcendtt^c^uodfîmat falt.i,mérita Chrifli Jefu.gui pro nobti mortuuf eà Filiuf,qui in Ãnupa* tris eÃ,ifle enarrauit nobis hitc^de quo pater de cd' lo mandat.Hic eà filiM mein diledus,hune audite-
LCt
ÃHETAM MICHAM. CAP. HIT. «17
LM pr.eterlt;jH4tM quod in ipfam nuturam Utieà diuinitus,fîcut Puulut erudite dijfiutat, etiaià in gentium cordibut effe cogit(ttiones,quibut uut^aciâ (ufiittur moleÃääfUut definduntur bene/iäa,Etiunt ⢠per Ulofen anteu trlt;t Jita,cr luditis oflenfu efl.ïtu^ ChriÃiu in nouo teÃdmento nouum doärina genut â¢â¢iJtrt gt;nbsp;qtto de remiÃione peccdtorum docentur, io'temur ÃiiritufanäOiUt ambulemui in u^s dominit ium credimui proiniÃionibut de chriflo ,ey )})».« eiiufaniloitdiuti refiÃimui peccdto,crex(itamMr lt;1 obedientidm dec in omniiuf pr^Ãandum.
Aihunc inodun doret propbeU hicdeeecleÃd noi« teÃamenti, q«od fit hubiturd doilorem ipfunt 1 dominunt) qui eum doee4t de fuU uijs. Si ut etinm in *.Pplmo dicitwr: Ego conÃitui regein meum, fuper ^ionmantem fdnitum meum. Hie rex dmuncidbit prlt;ecept«tn,dtcen$; Dominât dixit dd me,FilitM meut utucrc, Viec eà eldrd fententid reg««»» Cbri/îi pojîtam eÃe in docendo ficut propbetae, ideo ipfimt tMMgehum uocdnt feeptrum, utPfilmut nc-o' Pfitl mo. 45.SccpfrHm «e^aïutis efl fleptrum regni tai. K4m de «erbo toejuitur, ^«od certam de firm'M tfl, CT (allere non potejl,
Sicat dutem rex ejl doôîorjtd fe Jiiitur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;baitu
wjwfabditij jifit dwditores cr di/cipali, lt;|ui «adiré
i } nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;regem
n« , C-OMMEnÃ*. in pro»
regem fuum debent, nec untjudm audiendo tur.EÃeiiim euttngelium doärina plane iticxhuif '
lt;iint ^udito^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fiu^quäm audimui Ã/ieÃngulari frudn,
Ac nobii guoq; expedit,ut fimiu aÃiJuo in audten^'^ hoc rege nojiro , prcpterea quod nnüunt temp'll abit, quo non aut doilrtna , aut conÃlattone,itlt;d adinonitione,aut etiam co/ifirinatione nobif opu^Ã' tum propter Satana: haflis noflri aÃiduos in/itlttK, tum etiam propter imbecillitatem carmstioÃrie,amp;' Karid fcandala, quibui in mundo exercemiir dc irru tamur.I^uüa autem potefi effe firma confclatiodni' worum contra peccdtumgt;Satandm et mortem.qâ^'â' qute ex uerbo petitur.
Merito igitur hoc primum beneficium huinfââ^ ffticommémorât, prédicatpropheta, quod domtnuf docebitfuos dc uijs fuis, Et quod pofl doärinam jùturume/î,ut ambulemm in femiii^ Ndm Chriftui per euangelium.in nos e^unditj}âgt;â^â' turn fuum, CT efi in nobis efficax, ut ficut Sdtddin fuisoperatur mortem crpeceata, ItaChrifiitsp^ ffiiritum fuum tn nobis excitât operatur fidnUt (haritatem patientiam, ut quicquid efi alidruni tum,quas obedientia erga legem dei requirit-
Kotanda autem hic quoq; exclufiua efl, nim qui hunc doilorem audiu/it, ambidant in[â* »ni^
PHETAM MICHAM CAP. Hit np uiitis Domini, hoc eH, regenerati per J^iritum faw* üum,propter fidem Deo placent, er grata efl ipfo~ rum obedientia. Ita fl hunc Dodiorem non audiat, cin-ifis
1 nbsp;,, fi- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aiiciunt
itnpoÃibile efl, lt;luod gloriitri pojsts te ambulare in non poiiimt femitis dofflini. Poflunt eflê femit£ tU£ Trandfli, Domini. Dominici, Benedidi, hoc efl, human£ ui£, fed non Domini ui£-
Tanto debet maior reuerentia, fludtunt er cura «erbi innobi^ eflè. Hoc enim cum retinemtti, bate» «II« Dommi uias,er ^uan^uà m infimiitof noflra ma ÿta efl,tarnen primitite flnritui noneruntflne omni fruäu.Exerent fe reflftendo carni er cupiditatibm tim.Excitabunt adfiduciam auxiâ.i/ Dei in malis.Ex titdbant 4d timorem Dei, ne in flecundis rebut fecuri fmut.Accendent animos adftudium concordtte, ad cb4rit4tfm,4(l pdtientwwj dd ignofeentiam, erc, Hxc oiBfiid enim propheta compleäitur, c«m uias do wini uocat.Etfl ut dixi,in tanta animorum imteciHia üte,bxc quoq; in firma funt, er fape obruuntur ui» ciops afliilibut.
Sedubiuerbumnone^fibietfl dtfliplina aîilt;}ua non pojfunt ibi effe femita Dommi.
EtSdtdij cotttrdrios motm in impijs excildtUmplct d- Via Sdt4/ nimos fecwritdte crflducia propriorum donorum. I na, o^etwmp cdUmitd« ingruit, tdmen nuUd Ãt fchd
i 4 inwo»
»10 COMMENT. IN'PRO» ; inuocdtiOifed queruntur hutttand prteÃditi,ftruent^ j lij motui tali Mtore dignitcontemptutfratrum, dudâ j ruiit,luxt(t, ambitio, çyc. Quaiiqudm hdcpleruiilt;^ ' ab hypocritis (tngulari pietatu Ãgt;ecie, ÃtcoÃs »ff ribuiteguntur.H£funtSdta/iieet hominum proprio j «iif.in (juibu^ neceÃi efl omnes ambulare,lt;iui boc D* flore dut deflituti funt,dut eum audtre nolunt. i
Sed ^uidÃbi uult rdtio ddditd.Ciÿcnidm deZioU egredietur lex,cr uerbum Domini deleruÃlemiHo^ I nimirum-,ut er propridm cduÃam cognoÃamut)(i*f i tdnto numero gentes dd montem Domini conflud/ib difcdmus hoc uerbum d uerbo legis difierntri'
Hic enim iterum omnes huius regni thefauros in ufi' bumtrdnsÃrt.
Dicit dutem aliud uerbum Ãre,quam de Sinäio^^ tut per MaÃen. Lex inquit, de Zion exibit, amp;nbsp;bum de lerufdlem.Hic nià pereuÃi amentia Ct täte Judti effent,an non clare oflendit Prophetlt;t,hlt;K regitum non Ãre corporalefSiijuidem pofl iHam gnificam prddicationent de confluentibits gentibut nihil aliud dicit,lt;}uà m quod Dominus docebit,0'iâ^ bum,inquit,egredietur de Zion.
Curautem promittit nouum uerbum,Si iSn^^ Mofe datum ualere debet ? Valet quidem lex, Cf bet ualere ad nos docendos de obedientia erga
PHET. MICHAM CAP. HII. ui
inbdc uit4.Sfd de pojjeÃione fùturx uït«,non folun nihilpromittit,uerumctiamf^em eii« «tdnmhdHW nos conuincit,(]uod uoluntati Dei non fatisÃcerintM. Hine oritHr lüud atümorum horribtle periculum, «t tognitd uoluntdte Dei ex lege,nihil quäm mortem damndtionem noflram fintiämtu-Implentur igitw lt;t? niini dejjifrutionc.cr ira contra iudicium Dei,
Summa igitur Dei bonitos efl, quod per EMdAge-» liwn dliter nos de fua uoluntate docet.In eo annuncia turremiÃiopeccatoruinper Chriflum, Hancanimi Ifge perterre/iHi, accipiunt fumma enm «olnputc, Eeutn prxdicant,emf bonitatem admirantur, Mife» ricordio eius fidunt, in nomine Cbrifli inwocdnt, Oquot; kti protn((?ionem jutHrjCHitiC expefldnt. Satame oquot; cdrni fuie refistunt. A tq; b^c omnia Ãeiunt per Do-florem buius «erbiiijuod de Zion egreditur.Sic cnint ^ocetMr uerbum boe ,«t fimul Dominus uddat Ãiiritu.
Horum nibil Mofes per legem,in Sindi uulgatdnt ^cit. Oflendit qui Jem quid Ãeiendum )it, fed qui4 non pmul dat jlâiritum fanüum, nonfolum Ã-ujira id iocetifed etiam dubitatione^deÃteratione bluÃibe «lidimpletanimoSjCHm «ident lt;ililt;tm legem in fuit membris,repugnóum legi Dei,er accufantem ipfos, Ideö Mofes eft ^rmidabtlis Doflor,q«em jisgi«« bo Mines. Sieutdd monum Sinai pauebat multitudo.
i $ w
. «« â COJ^MENT. IN PRO* in iÃd horribiliÃiede. SeJ ad hoc uerbum gt;nbsp;lt;^uod in Zion egreditur,accurrut Getes magno numero,crc-
Eà autein emphaÃs in appeüationtbui legis, (J , uerbi Domini, Semper emm prophets cum hoc noâ uiim regnum pr£dicant, obltcjuè re/^iciunt ad re* gn«m legti.A t Iud£i impenfe gloriabantur,lt;^uod hi' berent legem Dei, ZX uerbum Dei. Sicut etiam h£i( prxrognUMdm P/almus commendat.NonÃcit talitef omni nationi. Et Paulun : H0 ÆÂ«Â«( concredita ori' eula Dei. \
Hiwc gloriationem pr£rogatiuam, cjuaJad/i tempore Euangeli) ad Euangeltum afpernandum ihn furterant, Prophetahic notat.Q^d. MagniÃcenoi ; e)Jirtis,(juod habetis legem cr uerbu Dei, Sed de hH iege,de hoc Dei uerbo potiiu gaudete^cr gloriaminb ^uod no exiuit de Sinai, fed ijuod de Zion egredieinfâ Ibienim non docebimini,quid debcatis Ãcere,fedif , remittentur uobis peccata, iij dabitur uobis tiufanditi,ut qu£ Dem pr£cepit poÃitis Ãcerlt;' Quod ft etiam iHa faüsÃdio feu obedientia «lt;quot;' plena, fed uitiofa ejl, remiÃtone peccatoruni, uitiofum eÃ, toHetur, cr tarnen ipfà obedientia pter fidem in CbriÃum placebit.
H£c lex C propter antitheÃn Ãc appd^ib ficutPaulnS quoq; appellat legem ÃiiritUiiipfa'ââ
PRET. MICHAM- CAP. HU, »xt flriditm nua»g_elij,feu fidcin apprehendentem remtf-fionem peccatorum) hoc uerbum in(}uit,confblabitur corddjVbi lex MoÃ,dum docet quid Ãciamui, non ««Ifin Ã,cultatem faciendi precflät »lernt, conf(ieii=â tiiii fxercet, occidit Si igitwr legem, fi uetbjn» uultii ia£lure,hoc quod d« Zion exibit, luflufe, crc,N«nc de frudu dodrinie,qult;im domùiiM in Zion ^ocehit,dieet-
Et iudicabi't inter populos mul tos, ôdl arguer genres fortes procul dilTitas.
Hic dddit propbeta qwajî expoÃtionetn fuperio' rum.ut cleirè doceat, quad hoc regnum^non in extern na Hi,aKt armis, fed in uerbo Ãt poÃtum, o' ^«oJ gctiies ad id pei-ttneant. Non erat rartnn etiam i» lege, Ht conHcnirent gentes Hierofobmam, Ãcut Naamaii, regina Sabie, o Ãne dubio dliqui uicini reges,«trexTjirio ââHf ⢠Sed propbeta bic ditit jit-turam, «t rex qui in Jerufalem fuos dues docebit, e» tiai» doceat magnos populos cr arguat gentes fir» tes,longe à Hiero/ôlymts dipitas.Hoc e/i,quod Luclt;e ultimo diciturtPÅnitentia er remiÃio peccatoruni pradical)itHr,«s ?rxvfx 'zee âiöaujiu oinnes gentes,Jtc tarnen ut incipiat à lerufalem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Vocitio aâ¢
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tl«m pvobal
Porro c«m jcnpturlt;t etum gentes dd regnum hocrcgnû CbriâiacceJJùrasdwit. NonfoluabijcitMofcncum gntwrquot;â politia
«4 COMMENT. IN PRO'
PoUtiä fùdjtart^uà m inutileni doâorem ad tetern^m uitditt, Sed final o/iendit ,re^num Chrifii eifi reffi* ^dtiie zj remifiionis peccdtorum. Quid enim efl cjff gentilem,lt;}udmnonpertinere adpoputum fine tege,uiuere in peccdtif,in idololdtridy w impieti' tefQttodigiturtaletdd regnum Chrifii aocantuf) annonregnum Chnfiiueretdle regnunefi,inilgt;i^ non iudicdtur fieundum operd,fed dnnuncidtur tuitd remifiio peccdtorum per Chrifium.
Sieut Pdului quolt;]^ dicitfiufiiciam Oei reuelerl in Eudngelio fine lege,hoc eil,In regno Chrifii iufioflâ^ beri eos,qui cdrent iufiicid legif, zjquot; qui peccdtorct funt. Si fiHieet creddnt, per Chrifium peccatd fii fubldtd efiè.
Atq; boe efi myfieria iUud, peut Pdulia dppeU^t' Ndw corddnofird cum uident indignitatem bitditt de grdtid Dei,fi enim peccdtd, quorum eonfeij fum:u, dbeffènt, confideremiM De«n» propicium eJJè.Sed huic dubitationi opponendd tentid h^c eà . Q«OiI Chrifiuf Euetngclium, boe e^ remifiionem peccdtorum,non (olu ludieii,qui IfgB fiiciam hal ent popului Dej funt, dnnunciitt,p gentibuf quoqi,boc efi,ijs qui non funt populuf fed miferi peccdtores.
Vtitur autem prophet J fignificdntibut
(H*
fHET. MICHAM. CAP. nil, uj mm «Of dt populoî multo! feu mdgnos, efl enim ucx i.Rabbim)cr gentafirtet. Commendatenim hoc mojo potentüm uerbi,lt;juo non aha ret in mundo d' lonptior eÃ.Et tarnen huic (ontempto uerbo, mf ere lt;l4f)tgentfJerpop«l/,^MdntHm«Wmdgni ae^tett Vabipotn peffumibunt,/icundum fententiam.Qtùnoncredide^ quot;â* fit,eondem'ijbitur.Hoc periculo mouentur pop«Ij et ititteitacfubnittunt coQd E«4nge(to,pdtiuntHr fe iu^ dicari,hoceÃ,oÃendi ©quot;«rgMi pfccdt«. Eaagnoe Ãunttcr eredunt remiÃionem per ChriÃum.
Ndm propbeu hoe in loco «erfco iudieandi o' arf i»tndiutitur,ÃeutChrifluiloan.ie,Spiritui fanäui «»quot;guet mundum de peecato,de iuÃieia,o' de iudicio, Hoc tÃ, in Euangelio arguentur homines, ut agno' fetnt irtcredHhtdfem effe fummum peecatum, er do-lt;ebuntur,utremtÃionem pcccdtor««» eredant per lt;^hriÃamdonari,o'utÃatuant tyrannidem Sdtdziie Ãaflam ejfe^ne po)?it ij J nocere^qui in ChriÃum ere-diît.SicMt propbetd bic q«oq; ttddit de fru£lu,ciui bo« iHiiiciHia,C3- eaÃtgationem bdne fequetur.
Et cudent ex gladijs fuis uomercs, ex cufpidibus fakes. Non ekuabit gens contra gentem gladium, Sk[ non ftudebuntamplius bello.
Ã4dem füllt lefa,i, Sed priufyuà m de propbet« fetiitn^
ng â COMMENT. IN PRO' / fintentiit dicam, eorum error rcprehendenduf (Ãâ âi^inorum traâiitionem piitMt chri^ Ȉ beuigcri- fiidnii prohibitäm efji.sicut AnabapttÃis nonIbluni ' impium eÃe ducunt belligirm,fed etiam hmc findH tatii lande putMt,à ijuii jtne telo et inermH incedtit,
Atijui priinum conftat propbetam hoc in loco iib hit agere de Magiftratu ciuili, fed de regno Cbrijii-Relinquit ig,itur magiflratui Politico fuam admini^ firationem integramgt;utplt;tx publica conferuetur,quil
1 etum Ecclefiji opus efl.Porro fine armis pax retitie^ ri nequit.Et beUa eofine geruntur, ut non folutn d(' pellanlur iiuuri£,fed ut Ãrma pax confiituatur.
Si quis igifur ita facrarum rerun imperitus ejl, ut b£c co accommodet,ne Clmftiano aut armagerd re,aHt ijs legitime uti liceat, Is fententiam pro^ihaf inepbfitme peruertit.Nam transfirt fentctiam d Cbn fii regno Jbirituali ad regnum corporale, Jdi^^contr^ manifrflam fcripturam, 4«ie Aïagiflratui neceÃitatf imponit,deÃndendi fubduûs ab iniu^ta ui, nbsp;nbsp;cuHo^
diendiS pacis.Sicut Abraham armis defindit Lot, regutn hiüoride oslendunt, non folum maxima bedi geÃifie ptos reges,fed etiam confilia eorum Ãrtunaft Deum.Et manififia fententia eft in condone ioantdi j Lttc j pââ^uitentia,ubi iubet milites contentas eftè fiipen^
* ' difsfuis.Probatenmi)rmomnlegitimnm ufHni,ti^^ , (Otl' I
PHET. MT CH AM. CAP. Illi. »7 (ottcel/nm,uel mandatum 4 Ma^iüratu, nee iuhtt 4» tÿcerc «irnid.
Vcfd igâtur huiuf loei fententia elt,lt;juod propfje^ U^gMi-üKJoqHÃfMr defrudUfCjui eU'ingeltumingen tesuulgatufèquitur. Poftquam enim hommes de pec' cdtii fwis : item de ira Oâ iudicio Dfi Ãmt admoiutiy (bocenim eft quod propbetu deiudicandii pop«lw dixit,er arguendis gentibua ) Etiam deremedioy quo b«ic malo occurri poteft, docenturt Newpe lie rcmiÃione peccdtorwi», per fiLimn Dei parta, q«t fe dedituiiiimam,feu,ut Paulus elegantiÃime dp tit, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, hoc efl, pretium, quo peccata noftr4
«dimcrent Hr.
Hfc eudBgelij promiflio terrorej illoJ peccdti legii tollit, ac corda reddit quieta.Vident ciiim DeuiM propter fllij fui mortem non dmplii« irafli nobis, Vici)?iin igitur amant DeMm,fidMnt dus benignitate, âlt;^«nt ei grattas, quod per filium fuum d morte cr peccdtis lifeerdMerit.SicKt PdMÃi« hoc ipjum fmefiguf r4dicit,quodpropbetdbicJig«rdteHol«itdicerc. m-
1 jli(ic4ti,i«qMit,)ide pdeem babemi« dpwd Dettm.Hoc eft.poftqudin cordd per iiafa funt, peccatd tioftru d jilio Dei fublata, e:}- Deum nobiî per filium reconci»' liatum tffe («dm hoc uocdt Pduli« fidem ) fit, ut bo« ⢠mines nihil metuant 4 deo,quem pUcdtS nortmt, fed
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(onfo/
«8 COMMENT. IN PRO-confolantur fe miÃricordia eiui^ty funt bono anbtii etiant in cruce cr periculis. De tali pace prophtU be lo(juitur,lt;jua cord(t liberantur metu mortii cr i Ac;)â dei,per Euangeltum de filio dei tradito, proptef peccata noÃra^
Cluia autem per Euangelium exielt;juantur omittf p nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;( Sicut eniin Dent fub peccatum omnia conduct- IM
iwésüdtü nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;omnium unit mi fer eri) Sequitur ex hac ex/'
^uatione etiam pax externa inter Ecclefiie membriit nec manet ampitm acerrimum iUud odium, quod jwt ««ter Iud£os zx gentes,fiante adhuc maceria legii' Quid enim aut tudaut fe prieÃratgentilhout ^entilif ludxo/um lefut ChriflmÃliui Dei aqua amp;nbsp;eoittKiigt; nit omnium pofÃÃio ft i Cum omnesÃmufbapdZ^^ in mortem ChrtÃi,z^ uiuamuf in f^e aternce uit^' prr ChriÃum confequenda.
Eit igitur,ut qui ante cognitum Euangeîium, iÃo-,tanquäm acutis gladijs et uenenatii teHStuÃf»quot;^â Hi nunc inter fe concordes uiuant, o' vtantur pni34 concor^a,tanquà m uomeribus o Ãlcibitfgt; fecandos o' metendos nobiles tUos Ãuäus fidei,^^^^ endoaltos quolt;^adiuÃiciam,o' inuitando eosÃd^ te O' inculpatis moribus,ad cognofeenda o' quenda beneÃeia ,qu£ Euangelium nobis per
Vei oftendit exhibita ejje.
PHETAM MICHAM. CAP. IUI. n? â Ideà addit prophete, No« eleuabit gens gladiuni «ntrlt;t gentent,nee ertt amplius ftudium bellt,boc eft» Erit fuittttt^ animoruni inter fe coniundio, po/iqudnl homines boe modo agnofeunt chri/ium, çy per re* miÃionem peeeatorum eorda paeatdfnnt.Non Ãude buntampbus bello.Hoe eft,non fohtmwm noeebunt *bjs, fed omni genere ojÃeiorum inter fe utentur gt;nbsp;!â « CT oper4 iuuubunt fratres, dc pr£cipue iUu exi^ »liu pr£fii(hunt, ut doeeunt rudes, ut admoneant inciiutos,utcdfligent ign4uos,ut confolenturpd' uidos, ut exhortentur perielitdntes, ut confirment iitfirmos, c^'c. Hifc enim ojficid in ecclefia debent tjfi perpétua.
Etfi autem propter cdrnis mole/las dc uieiofat tupiiitittes, deinde etiam propter Sdtdn£ infididf. Hon ab omnibus htec it4 fiunt,fid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fdn^i fiepe llt;t
buntur peccant, tarnen uerbum tanquà m lucernd femper preit monendo, er docendo hlt;ec,ut fialteni dgnofeant credentes infirmitatem fiudm,er ei non inf dulgeant,fed refi/tant malts cupiditatib- er mortifia tent carnem fuam.Hec uerbi aÃtdua guafi exhorta» tio non e/i finefruilibuf in ecclefia, etfi fruélus ifli, propter infirmitatem,minus fiunt conffiicui.
Etlêdebit unufquifcp fub uitefua, fub ficu fuajnec eritqui eos terreat, Ogo/-
«o COMÃÃENT. IN PRO«
Quoniam os Domini Zebaochlo' cufum eft«
Significant hæc ejuoej; fun mam tranquiUitâM qua aniint frHentur,qui tn tfia euangelq pnedicalioi^ acquiefeunt, Et tarnen uidetur propbfid fin^uhfi confilio primum uolui/fe utt non una tantum ctrborum, deinde talibuf arboribut ,quiecrfoâquot;'* dtÃim£ funt, ej propter frudium folum, non ptti' â^â^brant aut figt;ectem coluntur, ^^am amp;inf^' clefia uari£ funt jiindttones çy officia auaria,cx 'i*' Im Chrijtianui efi, qui in fuo generefit tanquamfi i cundauittsfeuficiM.
Diuerfa officia funtfiocere ecclefioi, C!â flrare gladilt,ficut diuerfie ffecies funt,uitis Ãâ^ Et tarnen utraq; habent fuos pulcberrimos fiudluf-
Doâor fua diligentia oflendit uoluntatem dei falutem.Magiflratus ciuiln,efl cufioi pacis,deû'^'^ bonos, malos punit. Quanta diuerfitas eà intrf Oeconomos?Sedfi Chrfliani fint,fingultfuesiiigt;' biles fruäui habent, quibus altos iuuant. DfinJeiÃ^ omnium lt;y fingulorum cura eft, ut propagent iKf titiam dei, ut in periculis fe ey altos eriganlÃdudt duxiiij diuinifUt inuocent deum,utuin(ant ) nbsp;nbsp;nbsp;priefentia ffe fùturie iinmortalitatis,utfint patieiitâ!i
non cupidi uindidite,crc,Ad bunt modum finguliii^ fuonli^
«BT AM MICH AM CAP. Ilîî. tu /«o i(tt£ généré hdbent uitem ZT ficuin fudm,plenlt;int fiMuiÃiinH fruilibttf.
' Nec e/î ga« eoi terredt. No« q«a/i dut munJut,
1 lt;«t Sutan non pluriinuin periculorunt contra eos ex^
i ciutHriÃnt.Sed priinuni ijld Ãducid mijcricordhe et «tri« eil« fruäuii nempe £ternd uitd eis non excuti* tur.Deinde (ludnto tentationes ingruunt to «btrior occdÃo ddefl,exercend£ fidei per inuocd* tionem,qu£ certain promiÃio/sem babet liberationiSt C fecuritatis,de qud propbeta btc loquitur^
, Parttcala qu£ additur, Ãdÿonidm os domini Ze^
, bitotb locutum eÃ, Bà confirmdtio tdm )ndgnific£ proiBiÃionis de regno ChriÃi, qua opus erat, pro^ pter tiÃKii i»ge«$ fcandalum uaflationis nbsp;nbsp;captiuitdâ
tK rtg«i iudd. Videbatur enim non Ãilum ejcitiit tot», popalo rebgio«! imtmiier«, fed etiam in dubium reuocari promiÃio de regno ChriÃi. Confolatur igi' tur propbeta pios, ut in illa pablua calamitate ma*
, guo Ãnt aniino, CT à confolentur ccrta Ãie rcg«t I Cbrifli jiituri, i« ijao cT r£i«ij?io«ein pcccator««! öquot; , «itam ateniain.boc eÃ,fummdm pacem cT fecurita ( teinomnes confecuturi Jint -, in iefuin ChriÃunt j lt;i'ed«nt,Nani os domini Zebaoth b.ec locuttim eÃ.
, Quoniam omncs populi ibunt, fin« n guU in nomine Dei fui,Nos autem ibi I , , » nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ix mus
Ml comment, in PRO- ' rtius in nomine dommi dci noftri in Ã* lt;uliimjã^ in perpetuum,
H/c p4rttcttl4 pugnarecufn fuperiori' butt Quo modo enm conuenit, ({uodfupradixit-gentei et populoi multos uenturos,cum ro quodniinc uddit. Singulos populos ambulttturos tn nomuufid dei i Sed reÃgt;icit prop|jet4 ud Satunte mundi nif* licimn. Sicut entm cum Chrifluf butiM rrgni pr«* ejjèt,iinpif iud£i,Phlt;trifrt,facerdotes,reges i Satd«^ (onctubantur contra ChriÃum, Apc/îoloî,lW femperin mundqdcndit. Nwn^uim hoc ucrLmtift* gni Chrtfli pradtcatum eÃ, ^uin alij fe oppono'e'ih quin alif altos deoscrreligionem aliain feijuerenUd' Sicut ChriÃtu quoqjoÃendit, cum dtcit : euangelizantur.item, Si meum uerbum feruaueruii^' ttiam ueÃrum feruabunt,
Pertiwt igitur particula b«, ad dorendJUK^' tleÃam çr prjemonendam de fcandalo, Qaodulât' funiji hoc regnum in mundo eÃ, tbt ettam erunt, î** hune deuin nolint fequijcr glortentur de alijs dilh^ eiltareligione,çr cultibut alifs. Imô quod runt,qui ueram eccleÃam darnnabunt,t.inquâ habeat deum.Sic enim Ãngula gentes ambulMtinquot;^ mine dei fui,ut diuerfa fequentes iudicent eÃe inf löt' Sicut hodte aduerfarij noÃri nos tanquà m bereiu^
FHETAM MICHAM CAP. Illi. Ut lt;4mâ4nt.((ppfn4nt membrd db eakfii corpore rei fedd^crc. QÿJ per[üa/i fùnt,nos 4 deo dbieüos, f» duttm Iblos uerum deunt habere CT f/Jè uerttm ecdt/ Jtdni-lioc fcandalum magnum efl,Ndm primum ue-btmcntfr dokt pi/i dnimw^wfr««« doflrindm pc blafi pbemdri 4 mHndo.Deinde nofiftHnqudiw ifla fieurittl/ leaduerfariorum foüicttantur ad dubUdtioncmâ.
Propbctd igitwr poPqKJm de ptruulo boe ddmO nuit, Nunc etium confolutioncin addit. Nos dutem* igt;ii]uit,itgt;im(M in nomine det noPn.Hoc efl,Si glortdH tur aiuerfjrij de fuif dijs ,p ddmnunt, contemnunt crbU^hemjnt deum cj'uerbum nofirum,Vtdf' fm nos gloriemur de deo nollro ddmnrmus utgt; ipfos, Scimiw enim nos habere dominum, (]ui eà ( ^ee boMit)boc efl ,fcimus nos hdgt;ere uerum deum, ipfot nuteni ejjè idoïdtrds.
Tribuit itdqjboc in loco Propbet4 ecclepd libe* t4m confrÃionem, ut non pdtidtur fe terreri ludn ijt plfe EccleÃdifedutprimummagno animopergat in Hijs domini dei fui,deinde ut libéré damnet diuer» fa fequentes.Debet cjuidem ecclepa ejfe patiens, bu- «oi» 4t« milM çr officiofa, fed cum uerfatur tn fuis rebus. At cum de dodrina,de cultu dei,de ipfo deo agitur, ibi
' debet fuperbd ac animofa ejfe,ac libere fine diPtmuU liont dJinnare omnet erroret, et fua deÃndere. Hoc
k I «mis
1)4 â COMMENT. IN PRO^
- tnim non folum ad chriÃi gloriam,fed etiam lid â tnorum falutem pertinet.
â Si enim aduerfarij dogmdta fua lihere-x^nituii'^ damniinte,fn publicu Ãgt;argerent, multè pluresfe^ii' cerentur.Nunc,cum cr damnamui eos, cr noflrti^^ fitidimui,cum gloridmur etiam de Itmitie uerHâ ^uod apud nos eÃ, ac PauU exemplo etiam an^tliiS anathematizamus,à diuerfitm doceant,fa!uatur CH po bonos fuui, çr fatan£ conatu^franguntur,iigt;'' ualentis tam multos in fraudem inducere.
' Ad banc Ãiperbiam obÃinatiam uocat pheta hic ecclefram, er promittit lt;]uod lOi, lt;}iii huK dominum habent, çj in uijs eins ambulant, hot ^ui uerbum eius frejuuntur er retinent, ernt in fr eulum er in perpetuum, koc eÃ, quod manebuntpi* pulus dei, etiam pefl banc uitam in ÃempiUmM»' Koc teÃimonium de refurreclione er uita atermt Ã' gnum eà notatu. Agnoframm igitur thefauru, (jueiH nobis dominus dedit,reuelato regno CbriÃt,etpitti(il tes in aduerÃs gloriationê banc uer£ doârina « ttit£ itternie retineamuSfnegkéiis illis,gui alios cnltiH et deos alios frejuuntur,ac noÃrä doéîrinâ damnant,
In die illa dicit dominus : ColligaW claudicantcm, congregabo eiedain quamafflixi,
fyit
PHETAM MICHAM CAP, Till,
. Dixit bdiSfniH de regno Chrifli, quod per do ⢠HriiiMiEuangelif inciptettnlerufalem. Ac ettam de genttbiu addidit,quod Ãnt fe regi Chrifto adiuniiu' w.Eo tempore,inquitiCum iÃaÃc fient, erit alîcubi cUh Jicdns ex in longtnquM terrM proieéîd muiter» Earn etiam adducam ad hoc regnum, ex ampleilar.
Porro ufitatum efiin crophetis mulieris nomine C audlcsn* (ippediii'f gffitfm uel populum.HiCc igitur claudtcans gmim crproiefl^mKÃcrfft domiw ifrael quam prop!?et4 («prjcdp.î./îc dicit proijciendam ex diÃtpandam tn gentes,ut eX dwplim non fit pars tn forte Domini» l)oc cÃyutliante 1II4 republicd ex lt;«It« Alopico, non fit reditura in terram fuam.
Vocdt dHtem ( Hdxolcab') cl4Mdicdntcni,fiMe oEi-llerilitatcm,quod duibi« osfixmoris loco motion eft, piirHin Ãnt dptà ad partum ,fiue, q«od domui ifra'él (peut Elli« qwoq; loquttur ) poftquà m fe à regno ;1mcIx aimlpt,in perpetMd idololatrid nixeriUnec reâc incejferit in cultu Dci diiiinitiM inPitirto. Et bjec dp» pelldtiooftendit caufam cabmitdtis, qwod propter idololatriamregnum tfraèi uaftatumfit.
NeceJJdrid itdq; bÃcconfoIdtiopiit, Qnodctji (Jies.redtMndt dd populum indxorum pr^ccifd eftititd iBtrt düdiMit fe non tdeà exclu'endos ejjè à regno Cbrijli. V«U itaque propbetd gt;«t non folum reijgt;i= I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;h 4 ciani
tig COMMENT, IN PRO» cwt in prilintem ua/ldtione,(]uäm Aj^yriia eratiiHii turut. Sed ut magis refpictant ad futur am coUeâtC' nem,lt;]uam ipfe Domintu erat /à âurus, ut coDeâi EccleÃam promijjâo femme jruerentur,cr ittermilit nif per fernen Ecclefia fidelium partis,
Htec tanta funt,ut fà cilé fiterit bonis, incomtne^^ preefentis capttuitatts ey uaÃationn firre-Q«K in ctrta /^e ^ternorum bonorum, non frctle pattatut temporalid fibi adiinifSed hxc tdntum Ãdeliumcen' foldtio fiiit.Mdior dutem pdrs fiterunt impif gt;nbsp;qw promiÃiones Ãiiritualis liberationis neglexerunt,0' fupiditdte corporalium commodorum, non iniutijf gdiunxerunt gentibus,fic^ in impietdte perierunt-
Porro hie locus dare explicdt altorum prophets 2u^r« *fp' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;obfeuriores fententias de reftitutione decem tri'
* I« Ulis. fcMUftî if-dëlQuia enim diferte dicit reflituendas (jft poflquîm regnum ChriÃi in lerufdlem cepit,^^ tes Eudngelfum amplexte funt,Ãne dubio refiitutieti lis erit,lt;]udle hoc regnum eÃ: nempe non corporA ^udlem fomniant adhuc lud£i,fed Jpiritualis. QHâââ) Euangelio inter gentes priedicato,etidm ipà credent) er participes efÃcientur beneficiorum Chrifligt;piâ'Ã^ dem in ChrtÃum ⢠Ac fecundum hone fenteiitùlH ttiam inteütgenda Ãint,qult;e fequuntur.
Et faci'am ut claudicans habeat
ratem
PHET. Ml CH AM CAP. IIII. Hr fatcm, ÃC ut infirma ci efcat in gcntcm robuftam. Et regnabit Dominus fu^ per cos in monte Sion, Ã modo ulcp in feculum.
Non hoc uultycluocl potentinw cr opej t«r. Sifut enim rex bMii« regni pauper (didinito^ ÆÂ«Â« in bdc uitd (tut. ltd eüam pdttpere$ cr calamitofi (runt in bdc uttd, (juotquot in eum creJunt. Vruflrd igitur ludxi expeddnt corpordlem domtnationem, Omni« giorid b«ii« regts çr rubditomm in eo ent» ^«0 J cum rege fuo in teternum uiuent.
E.à enim hoc in loco priranm in/tgne tejlimoniu» diuni'iTatis'* (dput buiiM regni Cbri/ltts fit uerui Dem,tri/ Chnfti Sc te tu« enim ei nomen ueri Dei (leboKd) nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;monuotu«.
Deinde etidtn eft teftimonium darum de refurre^ fliotte mortHornm, zr did uitd poft bdnc uitam. Si enim DominiM regndbit fuper eos t non folum in bdc vita^ftd in aternum. Projtdo necefii eft,eos in itter» num ifluere. Deus enim e)l Dens non mortuorum, fed uiuentium.Et cur pradicaretur bic tdm indgni/icè re gnum in mortiws.qMi nibil JiintfSi regnum eft, eft ut» Moritm rcgnura. Sicut igitur necefte eft homines om^ nes femel mort.ltd buii« regni ed uts e)l,Ht ineo mor tw,uiudnt/terum, ey non moridntur. Sicut b«c in noHo tejfdmento cUrittt dicuntur. Q^i credit in me, k $ (tidrnjt
ij3 COMMENT. IN PRO» .
ï04fi.u. etiam/îmortuM fiierit,uiuet.Uem, vt ïottn.3. ditiiifilttmtDei,nonperejt,fed habeat
Uitn. Hmc confolMoneift delertie çx ilracl proponit, utÃgt;e horum atei norum fetrigunt zyuincant corporaha incommodagt;1quot;^ peccata fuis meruerunt.
Sed(j»id e/l quoddicit. Regnabit fuptr f®*'* monte Ztoa ? Cur nonindt corporalen locum/â^' fUtutto h^c f^iritualis folum cr non etiam corpD' raliiSeftfHfccaufaeÃ,curluda:i adhac corpof^^^ reÃitutionem expedient. SiÃuiden propheU ââ porabu n locorun meninerunt.Et Dodîores tUam m h.a carnales opiniones delabuntur -^uis prophétie uerba uideat, pulchre cuitt experic'' tia conuemt.Res entm oÃendit 'Zion euerÃm ei')â'* . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ddiit uaÃatan ejÃe.EruÃra igitur expedlatur coi'f®'
raln loci er populi reÃitutio.
Zion Rgnifiz Nfc ÃropheU de corporali Zion loOiiitiir.
«lEecisiii. . j.irr , nbsp;nbsp;nbsp;â
(Juitur enim de tali Zton^ejUie duret in icternum. Niâ igitur de lapidibut er Hgnis lotjuitur, fed hoc eÃ,de lUo populo,qui uerbo, quod tn Zionpf^' tnun Ãgt;-trgi cepit,credit, nbsp;nbsp;nbsp;Ãc faliiatur. Hic popâ'
lut,hec EccleÃdcredeiiliumin CbriÃuin,eÃiHj^ terna Zion, /uper quam regnabit Domi/titf. Si'** etum prophetic alicubi in hanc ipftm fe/iteiidlt;lt;â*
PHE-T. MICH-AM CAP. HIL
Guntur nomine ]trufa!ein,pro eo populo, qui uo bo, ^«odin ler«/dk'm primum prædicatum efl, credit. Ad hunc modum prophetic, omnes abfurda-c opinio--
ââ nts ludtcorum cuutiÃime quidetn pr^cidunt, Sed ciect homines eliam qutC uident,non indent. chriflus dicitiCoelum es' terra tranflbunt, cr tarnen cicci bo« nines fomniant locum tn terra ceteraum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ï
' hie etiam non inconueaiens efl, argi ert, . bläj^kemam impudentiam Papiflarum, in tanta uerbi luce nondum eeflantium 4- deflnflone prima' i
' Pontifieij, quod Pontiflx Romanui /it capHf ^(cleÃa: in term. Sed propheta difertè dicit : Do»â,^pgt;itEccic* ninui regnabit fuper eos in monte Zion, 4 nunc
in feculiim. Aiontis Z ion meminit, ut flgnificet fopulumfeuEcclefiam in terris. Hac aliud caput nonhabebit,quà m Dominum Chriflum. Alon enint 15/ic deflruit Eccleflam fuam, ut alio uicario opui fit. Mtniftros habet in Ecclefla fua. Dominos ZSquot; «ges nou hjbet.ldeô Antichrifticum efl, quod Papa blt;t»c dignitatem afjiâat, de plane mpium, quod etiam earn défendit. fequuntur ChriflirC' ^nlam.RegesgentiumdominanturgentibuSjUosaU'' kw non flc.
Et tu Eder turn's filiæ Zion caligino-fa,Decor tuus ueniet, ÃC iicniet dominium
1
»40 COMMENT. IN PRO* niiim primum,regnum fihe leruülöâ»
Hic redit ad regnum Juda.ld tjuoniam per Bibylf wot udÃandum,cr popului captiuut abduceniiatâ r4t, etiam confoUtur, ne de/^eret de tarn pr^ci^ regno Cbr(â(.
Voc4t autent regnum ludd turrim Eder,per Turris dochen.Qjfid wrrw Eder |iut in tribu Judd,fi(iii^P' Kder, pdretex cdp.Gen.zt.vÃtdtum dutemeÃ? totum^c nominaredpdrte.Sicutplerunip 4 parut! oppiili'l*^ fiJer, ma^uRegionefnomenÃrtiuntur, PorroEderÃ* gntfic dt gregem. Qujre etiam per aüfgoriam re^n luda hoc nomen conuenit, in quo Ãit templum (} eultui Dei,ad quern populut,tanqudm greges, iitti turn locum coUigebatur. '
Atlt;^ ob hanc caufam etiam Epitheton ei tribuis Opbel, ( Ophel Bath Zion ) SigniÃcat autem C Opbel )pregt; priè,quod quafi intra nubtla cenditum,non Ãt'le cel f^ici poteÃ,Ac à dicds,cdliginofum,feu inuolutmfâ'^ bibui.Hiec adpellatio pulcherrimè conuenit di E«llt; Ãam,cuiuf dona fumma funt.Sed funt dbfcoiiiitdin' Ãrmitdte et fcdnialis,ut oculis carnu non poÃint t« Alma. ni. idea EccleÃa redtè dicitur Alma, ueUti C abfcondita.
Alij per metalepÃn uocabulum ( Ophel) dccipi' unt pro munitione feu propugnaculo. nbsp;nbsp;nbsp;id
! FHET. MI CH AM. CAP. Ill I. 14»
tft Num ^«od ad profihttam attinet, non de lapidi^ iiM IpqwtHr/x gutbus turru hiec eonjtruâa fùit.Sed de fumino dono huius populi loguitur,quod habebant utrbimt (j- cultunt Dej,er locum cultus ab ipfo Do' wino dcHinatu-Alije munitiones,potentia,opef, guan tumuis magn^ipereunttCT fepe noceiit poJfiJJbribM Atnoticia Dei,uerbum,iierus cultut dei, hitc ubt [unt ibifunt bomwes tuti 4 fpiritualibus neguttijs. Conirct «lil nö funttibi omma [unt pleniÃima maximorum pe» riculorum. Hxc de Grammatica, nunc jententiam «idcdniM.
In/ldbiit populo borribilis uaüitac. Jlags ne om» tttnodef^arent,confoljtureos,ne lefltmentrrm ex prafenti fiele,Nam uafiitate lüa toüi decorem omni, 9«it«m m Politia,tum in facerdotio erat.Sed bic, in« decor temporalis,guem aliogui oportet ctjja re-Uii^ noltte deeo ualdeejfe foütciti.Ejt alius decor fj)iritualis ct iternui.tüe debetur b«ic regno, in hune Spirirmiij rej^icite, fpe huiitf,obliM[cimtni tempordlium ChnUhâ^quot;' incommodorum.
Eft dutem tUe decor primum dominium, feu pri' mum regnumfilijc lerujalcm. Q. d. Haâenus nuÃunt Utruniregnumhabuillts.Siopes,potentiam Gratia re^tcidtis,flQruit regnum fub Dauide,Sdlomone, cr ^«liiufddtti alifs regtbus.Sed^udle regnum |uit, cunt omnia
âûi â COMMENT. IN PRO- . omniä »wrte cvnftriâa^peccatti pollut4, ÃT
«ert« decor CT principale üomtniuin, ciiiuf nihil (imile (iiit,ueiiict. Nozi eniiti dominabituruobà ampliüf nrors,non peccatum dccufabit uos,nonSlt;tti'' tyrannide Ãia inÃftabit ms ,fed liberi eritii gt;nbsp;lius uos liberabit.Addit igitur.
â Nuncquareitaniifcrc uoetferavgt;5^ Nurn rex tiius non eft tccum , aut confilian'us tuns pcrijt, Siqui'denitc apprehendit dolor, tanquarn parW^ rientem f
. H^ec eji exhortätio, dddita promâÃiom- vih^ populnm itd metu captiuitatis, er cdlainitätii opprejjùin ,ut omnium promiÃionum oblcuifcatur, Itaque hortdtur, ne id Ãeidt. Apprehendit, iiKjmb uos dolor tdntjudmparturientem.ltdlt;]ueuociÃrlt;li'l^' ni, ejudft tHe rex, de quo dico, non jit inter uos^C qudà confîlidrius iBe uobis perierit, Sed male jid' tis. ProÃäo ueniet. Itdque ne patiamini uobis iRdm excuti.
Pertinet dutem h£c pdrticuld ad nos docendos^i CTrift^j iio infirmitate noÃra in pencuUs. Sicut cnim extra u«ins. culum in rebus tetis animi Idbuntur in Ãcuritateiit-lt4 cum primum ingruitnt pericula, pauemus ff !. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãetib
TUET. MI CH AM. CAP. Illi, 145
Ã)eritini«.l«iltf Drum noUi irij/ci,flot akijceret 1)0$ îîoM «eile c«r4re ampliiM. Vtrum enimtfi quod D4«id dielt : Omnis homo »»end4X.N4m in tentatio-neitaobrKiwircogiutioiiióiwiriïDetjHtoHtiijcas â «mr O'itnium )trc progt;)iiJ?Kn«)n Dft-
Tribwit ««tem propbet« bic Cbrtjlo regi, nomen ConÃlwrij.jicHt etiam Efaùs cdp.^;. Qtiod etilt;un c«j« fu*» wliifobis nepereamw. Sede«ni
c^ptiiu abducerentwr lMdlt;fi,iMdiCiifclt;i«t jè Df«m ton/ ftlidriMn amtpÃe, fuie omm J^e auxdij in gcntes utduci.Monet itaq; propbetd,Ht «nimi i« tenUtione coiitrd bdnc diibitationem pugnent, proptered qtiod ecclejid cMrlt;e eft regi zr ConÃliJiriofuo,
Etidmboe monft,Mttn perie«!« ahÃtneamuf dÃ/ ducwprfpdiorwm bwmanorMin, boc eiiim ejt reg» Cbnjlo nomen zx bcnorem fuuin ddimcrc. T«m e« Hirn ipji debebdmt« nobu ejà confilidrifà dliwm co« Jilidhiim non bdberemiM. lam fum rex CbriÃwbds bedt nomen Confltarij zr fit ( io'éz) nofter, cwr fete HmurjduttentdniMalidconfilid^ St enim «el con« filijs »el duxihjs Ãdendum c)l,qMW non mMime huiut.
QonÃhlt;trijdternie:^omiiipotentiS{onfilijsfidat? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
Sed bdbent hxc conplid dlidm Ã^eciem, q«dm con filidmundi.Mundi conÃlid rndgnifitazr in'à Uftilw tjà uidentur, nitHfitMr eniin rebt«, rdtio »idet
Confflil tt SItChrifli
r4 CO SI MENT. IN PRO' cr intetligit,opibui,potentiit,faptentia,crc, ! fiUa huiuf régis,ficut etiam ip'um regnum, infirmé funt,c^j^ecieomnitarenbTuntentm Dew fms^ berat ,cum prins afflixit.Tum erigit, cum pnus pc/'» fum (ieJit. Tum iuüificat,cum prim iti conjcientittt cufauit.ldeó mundiu ab hoc cöftliario refùgit.ntitiiiili J opibiu nbsp;nbsp;potentie,(juà m uerbo iitniti, Et t4«cB ,
oStendibcluod ChrtüiMdtcitiCcxlum (T terra tranlï' bunt. Verba autemmeanontranÃbunt. hutcco»Ãliarioinnituntur,hiferuantur cy- libenni' tur,ficut docet exemplum tudicorum in capiiaiutfi, er tota eccleã hiftoria.
Dole nbsp;nbsp;enitere fil ta Sion, ficutpaf'
turiens, Qlt;ioniam nunc cgredicns ciui'tace,amp;^ habirabisiiîagrojSC uf(çBabyloncm.lbihbcrabens,ibir^' dimet te Dominus de manu initnifO' rum tuorum.
Pertinetetiamhoc ad confolationem, ^uoi eerfo captîuitatem prtedicit. N4m mdld ineuitabl^^
Simi'tiudo te partuncr tt.
frciliM firuntur.îdeôutitur etiâfîmilitudine dtp^ turientefaemtna.Non folum, ut magnitudineitt cuit er dolorts oÃendabfed magu ut c ertant l*â berationis jà ciat. Ndr» cai« muiter apprehenii^''^ iloloribuf partus, ht dolores quid aliud fignifr^
IfiETAM MICHAM. CAp. UIL 14^ ÃMm fatum nunc muturum effe, qui exeat ex utero nutrts in aliam uitam. italt;^ dolores hi noÃgniÃcant mortem, fed geminam uitaiti, ut gâ mater liberetur (Were iHotor homo nouM nafcatur in mundum^
Sic,inquit propheta,uos quoq; cogitate, affligemi ni cy male à gentibm tradabimini. Itaq^ gemetis ZT dolebttis.idfanè/ion prohibeotuideo enim impoÃibia It elfe no dolere in doloribut fummis, fed debet huiut dolorti modus ejfe, captiuitof certa eÃ, Vos autenti fieut in partu, jfierafe fecuturum foetum aliquem^ 1*4^; tmtemintijoc efl,/^e ey- orationibus urgete im/ minentem commutationem, quà m conÃliarius ueÃett Ãciet,bion a'jijcite animum,zyc.
Nunc autem congregabuntuf ad» üetfurn te gentes mukæ,diccntes: Polluta eft. Cum gaudio afpjciet ocu« lus nofter Sion.
SicMtpropbeU ante oÃendit,qu£ Ãntiudieia futit M popali,c«nj pigruet calamitas, quod defperabunt acref^tcient lt;td humana auxilia,ac conlolataseà populum co/jtr4 bec iudiaa, quod dominus Ãt con^ filiarius, qui Ãc ajÃigtt,ut iterum liberet. ita boc iit loco oÃendit,qu£ Ãnt Ãitura indicia gentium de po» p«îo ifrdelttico Ãc ajÃido,zy etiam contra illa iudi* M gentium confolatur fuos.
«46 COMMENT. IN PRO'
Piet,inlt;luitiUt cengregentur aduerfu^ te, gentes dlt;e ït mult£,nec turn efl,ut expédiés ab eu opent pottus fiel gaudebuni de ineomodss tuis,iudi(algt;nKlt;gt; ld quod res cfi,te dare poena peccatorum,te â deo proieâam e:}- defertam eÃe, Idea parabimt[lt;i Mt te poÃfat delere,Sed tu expediabii meliora-
De hoc aÃvdiu etiam eoncionatur Pfalmus. tt1gt; N4»n CZ uicinis gentibus uoluptati ftitt, deleribnquot;^ populum,cr ipfî hofles miferis captiuii infultabinb fieut dicunt: Cantate nobis cantieum Sion.Hite tWâquot; /emper popali dei firtuna efl, ut Satan odium [muf U-V explere,nifi etiant infultet eis in fuminiiâ^, latnitatibus.Sicut impij ludti Chriflo pendenlittcl^ trntand Elijlludunt : Veniat Elias cr liieret etim lt;nbsp;tiundus ettim fle filet, cum tempus poflulatmifii' eordiam, confilationem, opem addit crudelitatcvi) ludibria, infultationes. Hæc inquit prophetambd quoqi turn accident,fid nolite offindi.
Ebraifinus efl in uerbo,uidebit ocidus nofler,llt;il nificat enim cum gaudio afiicere et deledlari uidéth'
Sedhæ gentes nefciunt cogitatio' nes domint,nc(^ intelh'gunt confihum eins, Qrioniam congregauit eas j manipulos m aream.
' Hie incipit contra infiltatfints çr maligna û diagoi/
PaSTAM MICHA M CAP. int» »4?
* did gottiKin conjoldri popuUm f»um Non jjpigemigt;â¢
!( nbsp;«icdfu,nee euentent'omnid, peut gentesimpifnHnc
I â cogitrffit: Ndmetùm dotnini« bdfcet fuut cogitatio-' n« ,Cr conpltlt;t [ult;i. Ad f £t oportefcut nos re(ptcere» I Non d «ejlrd 4Ht gentium impurHmiwdùù. vide
Wim Mohii er gfntibi« coUtgi nHtic.ce« nmnipHÃ, ut
lt; I in «reu BdE?gt;Iorti4 triturà nini,Sed mihi crédité,domt ! «i cenfîlid «lit» fwntjncmpe : «t gentestnn^uà m meini 11 puli coIligdntMr.cr «OJ e^s trituretw.
I At^ bäcc ceu generalis doflrind e/l,lt;Jtt4m diligen
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tff in omnibiK te)itlt;ttionibiw,et peric «lis debemi« fi»
I 4«. Ndin in omni tentdtione hoc primitm eà quoi
I â togitdmiM, tics d deo ubieflos, 4ut defirtes effe ai
' deunt permsffiirum ejfi omnia Itbidini hoÃtuin no' fwum er S4t4ne. Contru b4lt; cognutiones confi» Utur nos propbetu, docet, quod nuUd tentutio, 1 tilamitdinuüaincidat.nificerto dettonfilio. No« tnim 4^(git deus nos,ut reddnt nobt« fecundum pec»
' C4td tiojira,alioqui non corporales, fid ^eiernas pce» B« er calamuates invnitteret. N4W peccata noflra «ereiOtern^s pan.« merenturjSed uf confilat nobii eniin fuut prophetdeumfipra uppellauitCloeS:) feuconÃliarius.
Quod 4Mte)» boc confilium efi ( Nimirum : ut boc modo nos dem reuocet 4d pcenitentiam,ut agno»
«4« COMMENT. IN PRO* fcentei feccatd noÃra,ceuertamiir et enienii(ir,i^,^ diiM tteru nos liheret, ac pc ^!orificetur nomen ei^'
QUdre in omni tentatione rejj:ici(ndum erdt pfi* mum ad uitam mores noflros. Emendatida ertiiilgt; ^U£ uitiofa funt, de c}uibus nos deus per caliimMlt;^ admonet, Ht ed emendemus. Sed homines pre cel' trarium pciunt.Primum enim fecureper^untinpii^ catis,ita fic,ut calamitates ijuotidie crefcant. de ^u^runt aliam uiam falutis: ncmpe auxtlia hoai' num/um deiiA hoc conplio calamitates immittat,iit agnopentes peccata,emendemur,cr Itberati d liOfgratios agamm nomini eius,crc.
Porro fo'.et hac prophetia plerumj; exponi it regno Chrijii, quod per Apofiolos gentes triturM, fcoc eft, ad obedientiam euangelij lt;^fidei trainde fint.Sed quia h£c prophetia infra frum locum haliti cum de capite regni huius in Bethlehem nafrendo ni) ticinatur, reäius uidentur h£c transfrrri ad hiÃe^ riant,quod ft ilicet captiui Judici in Babylone per uif bHm,adu(ram dei notitiamor ucroscultMtÿniti transfèrent.
Obiton»! ue Sic Daniel permirabilem occafronem innoleÃit wnoîicm an dtda regii NebucadNezar, ac per eum,iilici^ pios cognitio del tn totum regnu Jpargitur, Si. ut «' tout edièla, quibuf rex iHe omnes fubditos hcrtiitiii ad cil'
ÃHETAM MICHAM. CAP. Ilîl. 149
d utri dei. Idem accidit cum filio eiiu E«il HerodjcI?, Ij enim ni)t deim ludæorMm habuiffit fro Mero dto, neuticjudm regetneorum liberajfet eit Mrcere.cr regio loco habuiffit.
Interiin Daniel cum in Medis eÃ, Ddrium zf Cÿ runt inÃituit ad pietatem. Etextat inÃgne Darif eJiSum de deo Danielif.Cyrui autem autem magni* Ãca tefliinoma pietatii,tHm in Efaia turn \eremia ha* bet.EteÃtnÃgneeiuf opuf.ciuodcnptiuos l«d«eo$ di* wittit, cr luinptiit addit ad igdificationem terapU ^fr£ i. sic Artaxerxis pietas egregie prlt;edic4tttr* q«i Miilt pro fe, cr regno orari in templo, ma* iiiÃcos fumptui ponit, turn in adificationent turn in facra,Eff«e,7.
Hec e/i iHm trituratio, de ijua dicit dominum co* iitare, 4d lt;juam nun^nà m l«d.ei ueniffint, niff hoe laodoin gentes effint fÃarÃ, Fit igitur. hie inffgnis tomntutatio.domi ubi habuerant templwrn, pecedKe* tiwtMitrié.Ideó dant panof impietatis,^^ abducun* tnr in exilmm.In exilio autem colunt deum, fan' äiÃima opera ffeiunt, Non qnidem ftcriÃcando, nam id extra tenjplum non licebat, fed fa sdtfieando nomen dei, cr propdgdndo regnum eiui dum altos al pietatem ey luÃiciam erudiunt.Hanc confolatio* ntm nult,nt t«m cogitent,cum captiui abducentur^et
I 3 iübit
fp COMMENT. IN PRO-iutet ut Kttgno fint dnimoficut felt;]uitur.
Surge Sc Ii kura filia Sion, niam cornu tuum ponam ferrcum ungulas tuas ponam areas,SC comm*â nues populos multos.
Rf/jjKit nd triturdtionts ufum, lt;juem habelgt;^ »w X's jpiîd ^udied,]S!on cmm fiagris txcuaebdnt grand, iud»os nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;noi in Germania, fid fient adbuc in Italia il
lijs extern naiiombitt foletjiimentif ad earn rem fcantMr.lJfO dicit es mew bos, CjHtm armaboÃrrti^ tornibtii, 0- icren ungults, vngulis areis cpni'Ãgt; xt non defitigentur nec atterantur excutiendegi'Ã iti
Significat igitur efficatiain additam niiitifttriâgt; docendi inter genteSitjuodnonfiiiÃra doceltnihÃ'^ fient foltt did: Bos lafiui fèrtiM figit (»edein. Uaipà ttd prttment cf obterent gentes, ut mnltM tndt
Comiisfcr- Cf hotninibm enafiatnrfiuänf.
ec». sej 0pi{f ffi corntbutfirreis ad trititratio' nem,cum ungulis fcln utaturbos Rolur t-onbiÃâ* eornibiKtfignifiedtigitHr fidudamcr dniinumim DinicHs uir. *quot; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;doeebunt. Sietitinû
e».' gnii fodorum Dattieln uirtut fint, qui ob boncrdU fui à ei, procidere eoram ftatud tiolncrunt.
animtu quoip in ipfo Daniele Ãdt.ddmonente er cente regem, de jfittra pana. Itew obinrgante. ixâ
P*
PRETA M MICHAM. CAP. 1111. gt;$« fiuinBelfaZiirem.liiecfirrett cornua ipfe Dominut trituranli bout donauit, ut comminuerenturmul' tipopuli'.aempe ilh ipÃ, qui fe contra Zion con* ^.rc^auerant.
ûeuoui enim Domino opes corunt amp;nbsp;facukatcs eorum Domino uniucr' fæ terræ.
Pulchrt propheta ubilt;^ uidet, ^uomodo apta cyquot; cotNinodd remedia opponat perturbatoruni cogita* tionihat. Metuebant boni, ne tanto tewporc, quo eis incaptiuitate uiuendum erat,omnia abirent tn genti* litiitem.Atpromittit Doming, foturum, ut etwm ^ett tesadcognitionetn Dee ucnient.Metuebant etiam, ne direptiî jicultatibus «ntjieà m tempfwm, ciuitatent pojjent rejiaurare. Sed inquit DomwKî, hic quoque proj|)}ci4rn uobis : Sinite ut gentes pro arbitrto nunc rapMt ueftra-.Sinite ut exrapina cumulet pbi opest l^amiftafope5multicumulant,ut fuo tempore ba' leant poÃeri Ueilri unde templum reitdificent.Sic ci* tiitier Epirte ^.decretum Cyri.Et fupra quoq^ diximus deliberalitate Artaxerxes Longimanulofcphuf quo' ^HealioruinreguiM memintt, qui liber aider Sudteos adiawerant, ut fuppeterent fumptus annorun [a ⢠(T^iiorum.
Adnonentur autem hie prineiptt oÃ^i/ fui, i 4 nbsp;nbsp;«
tii COM MENT. IN PRO* Itindpts 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã^ultatibut adiiiutnt labortinfâ^^^
ent H ccie.quot;^ cteÃnK. Rc teftdtur bic IpcUf prophétie gt;nbsp;gt;asadiuiiwci (iifnt^ijo^diuinitiupc moueri. Qjtiä enim
mintK:Anäthemiitizäui Domino op« eorinit. P^j âodiuinum optu efi,quod Cyruf.Dariut, ÃÃT tum Det adiuuant. Contra, quod hodie maxigt;tilt;i Pâ' Principum in Ãcultates Ecclefijs donatiH Ifquot;ââ liant,ijs ad lt;edificationes, ad flipendia latrimiquot; conflituenda, C!?' uliat res proÃnas abutuntur. quit dubitet à Satana regi çy impetli {Cui ufi^^ aut uaftas iacere parochias, aut à talibus firari, quiojpcium Ãum non intt[ligunt,ilt^'^â'^ qualicun^ condittone contentf uiuuatf
comment
IN PROPHETAM MICHAÃ
C A P V T V.
NVnc accingcre fih'a belUtrix. nemur enim obfeffî,ÃL uirga p£ï cutient maxillam ludids
PHET. MICHAM CAP. 7.
A G NIFIC E concionatat tü propheta de ijs, que pofl cdptiuitatem euentura erant, Nunc redit ad prophetiam dt incommodii, que priufquà nt 'nee commoda contingent, e* wntKrijpnt, Q^d. Dixi uo$ Dominos gentiumÃre, O' captiuaturos elt;«, ut defertii idolis unum cr uc fHiM De«ra uobifeum adorent. Sed priufquà m bite /lEntjpMgndnd«»! uobiserit. Venietenimhojlisey' ebÃdione cinget Hierofolymam,ac fiiturumefl,ut ««J« Iprael percutiatur fuper maxtHam, hoc efl, tontumeliofe traâetur, Refluenda enim efl fluten» } quafl hie uaticinetur de Ãhriflo, cefo colaphit lt;miîit(biM PdiU. StcHt HiiâronÿiwiM esquot; Lyr4 «pofjHnt.
Hie iterum prophets calamitate cdpti« conflernatM,per tranfltionem,fl uertit dd le» borem conciofiem de regno Chrifli.Magnum,inquit, fpiCjKod cdptiuitdî ent occaflo {Mt«rd,Ht gentes con» KertdMtMr ab idolis dd Mcruttt DeKm, ej flcultatibut pneHltur« ueri Det ddiuHent-Sed hoc diuine bonito» tinoâidHmfdtisej'i.cHmuIdWt «0$ ddbwmdioribtW toms, vtcnil» ccrtuinpgnitin bdbcdtw De«)»non ^«prtHr«m«os,fedrc'lttntttrMm «obi« pdthdtnhc'
I } {iront.
«54 comment, in pro-firdm.Auditecjuid decreuerit.lUdcon'empU â Ud Bethithem, qu£ reljjeHu Hierofolyniorum «liâi' e/i.non {)eribit,Ex ed enim mthi nafcetur dux puli,qtu ent dux in dternum.
Et tu Bethlehem Ephrata, etfi paf' na es inter mih'a luda,tarnen ex te mih* cgrcdictur qih fit Dominator Ifraël cuius egreflîones ab antiquo, Ãà à dit' busfeculi.
Qijoii ad Grdmmdttcdm dttinet, non ^uod uocdbubM(Zair) exponitur dduerbittliterff^ pdrum,ut conuenidt fententid cuin EuangeliÃi)^''^ dicit:Neuti(]Udm es minimd inter principes ludJ.brii . dutemtumÃc reddendtu textus. Tu Eethltbo»^' â pbrdt4,pgt;tr«w eÃ, ut Ãs inter miüenos tudJ. ' tur enim pbrdà Mofaicd.Sicut enim Romdrii â rtds hdbuerunt,in quds diuiÃrunt populum ⢠»gt;lt; nbsp;nbsp;nbsp;।
briei diuiferunt in miUendrios, N« pugruif (luodfd ptudgintd uerterunt iiJ loii nyiidia-iy inter pcs.Ndm HebrieitjuotJiCAlphe fehuda)Prin(ip(i tendrios,Ãcut Idtini centuriones à centuriÃ,uoc dnt' |
Sed neijihoc ineptum eÃ^Ãf^Zdir) dcctpidiiliiit' fliuè.Nofi enim in eo «loîdlur BuangeliÃte ijaiÃptudgintd trdnsbttionem, non Hebrditum tuinfejui uoluibSicut ^ito^ c^uri ApoÃob
url»
PRET. MI CHAM CAP. V.
certo [uo conftlco per tot«m Jtre nouunt TeÃ4' ffienfum.
Hinet dMtem HcferiCiM fextM hoc in loco antithe cogitaliones captiuorum, Norlt;tnt Hie ^ofolyniiim litcere uaftatam cr in cinere. Jtac^; nihil hibcbdiit, Ãjfrarfnt de rdic[U(t terra.N4»j re^ g'ltwiSamarw iam anted à gentibut cccupatuco-at. Idem ie regno Juda cogebanturmetuere.Sed propbe tit contra bas cogitattones eos eon/oUtwr. Betbirba« Be intuit, eft ignobtlw uicut, jj ccmpjres dd ieruftkm à Htnen non finam, «t awt pereat, Mt à gcntibiu ocenpetur. Mancbit poffeÃio popnlt, çy mahebit tamdiu, dum mibt tx cd näà atur, ejueÃt dux popu* (I'mei.
HicÃententiä etiäin ualet ad typHW EcckÃte, CbnÃw non naÃitur Hierofohmi^, fed in pärua cf bitmili Bftblebem. Adhunc modum EccleÃa ^^eteÃjaen flonmagnos titnlos, non opes, non dignitätes antplat tcneI(Non multijinquit Pa«ii«,fec«ndMm carnem no/ i.cor.»» btlesdutfdpientes uocätifunt. Stultä mundi elegit Dâ¬i«)fed potii« contempta.pa«per,abicfla, into cru ce ef fcändälis opprejjâ efl, ut uerum efli flatuamut ill«d Cbri/îùRegnMtn meutn non efl de boc mnndo,
Q«od dutent Chriflo tribuit nouunt nomen,cf uo at (Mofcbcl bel tfrael) Id tmitatiw uidetur dngelat Æ,'Æ *
LR«(
»5« COMMENT. IN PROgt;â
L«c« î.cKm ad paÃores didt: Vobif natiu ifi hodif ChrtÃtu domintu. Et Apofloli ^uo^ eadem r4twiilt; ChriÃum ubilt;^ appeBant Dominum, feu DomiMti' rem.Ipfe enim eÃ,qui foliu dominatur morti{KUlt;tlgt;
S4tanie,Ãcut Io4n.8.concionatur.Liberi eritif}^ filtiu uos liberauerit.
Particule fequens. Cuiiu egreÃiones db prtecipué notanda eÃ.Sicut enim c£terd,quttf(il'âiâ'^ tur,olficium ChriÃi oÃendunt. It a hd:c partti «1*1 pingit,ut inteBigamiu de qualt Domino tur.Qjfod igttur adfententiam attinet, eôuenit cumtUo ioannis.ln princtpioerdtuerbum.Uemloitii. lodn.t. 8.Antequdm Abraham e/fet,egofum, Col.i. fpfâ primogenitui omnù creaturit. Neç enim uocdbii^'â'^ ( Mozaothaf ) quad nos egreÃiones uertimUf.tn^^^ fo more deprauandum eÃ,quodÃgmÃcet ab feu ab antiquo promtjfum-SubÃanttam ct ipfâ*â'' Ãgnificat,quod extiterit 4 dtebtu Ãcult,ante^ti^»t'ââ pus aut uUd alia creatura eÃet. Sifut Pauliu G4Ã,4 , gniÃcanter dicit.In tempore natiu demuliere, ut Ãendat eum ante tempus fitiÃe.Item feeunduni ^om.i. Dauid,utoÃendateumjantequämc4i'Htigt;i^^''^ indueretiextitiÃe.
Hie igttur primum diÃernit huitc (. MofebeDP l)ominumtnoiiÃlutn ab oittnibiuhoininibiUrfc^^^^
PHETA'OT MICHA M. CAP. V. 157«
an^elis omnibuf.Efl tnim tewptu, quo ne^ hemo nee tingeli fùerut ,fed tum habuit tÃe Doininut tgrtp pones fuis,nec eoepa tum ^'rimum tifi, (um in «nne foepit ej/è.
Pertinet autem hoe ad flabiliendum fidem not Pmn-Qttis enim non flupefcit adiBat maxima ret, qnis Chi iÃum foto uerbo geÃtjje Eudng,tliÃit com' â¢neiBord/jt i Homini igtturfcu crtdturit ifld impoj?i« iiii« funt.Sed ei cuitti exitat ab lt;eterno eft, non funt impoÃibilia, Uuic enim(licetfecundum curnem Ãt frtiüHra) omnis tarnen creatura feruit, tanquà nt Ãoiw'n« Ãiot
Pertinent autem fj« dJ nos quoqs ie uita no^rd iocendos Quiaenim caput huiusregni aternumeit, nos quoqi ad ceterna ajpirare,non adherere munioÃed uiuere dc à ejfemus extra hunc munduin. Sit«t Paulus egregie adhortatur ad ColoÃ, si cum Co!.», ^bnftocon/ùrrexiliis,quierite qiu furÃem Ãtnt. Hxc toDueniebant fubditis huius registnam certum ftndijsmundicr temporaliuinrerum occupati fuut, ^oj ChriÃi Ãeruos non eÃe.
Propterea dabitcos ufque ad tcm= pus,quopartuncns pariet,reliquiae fratrum eius , reuertentur ad filios Ifraa.
Rre
«s COMMENT. IN PRO*
Feri 40 omnibiif (xpûtiitur hxcfaftentiâ rituili p4rtu,c}uod per euditgelium iti gentibuf âb b' ⢠nbsp;nbsp;poüolif pricdicatuin, pjrtafit Deo ecclefta ftoiiJ
gentibuf.Sei nihtl prohibet,qu.iin fiinpliciÃime inti* ligere pdrturienté, bedtdm uirginem,H4£ perÃgt;itbi*^ paittaie«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;co/jcepitic^ peperit Cbri^Hm iii bunc mui'
dum.Osienditetiin prophetd emph4Ãn,cxÃliâÃâ^^ . Ãttgularempartum,cuiMÃmilein mundo nihà fuerit nec futurum Ãt. Sicut Efaioi quoe^ cdp. i «oîdfcalo utitur:cottcipiet uirgo pariet filM uoeabitur nomen eins tmmanueb
Sententiaigitureil. Ante^uänt Ãxlix itlep!ifllt;^^ ; td4iur,uarie afÃigetur populus per posteros Alt' xandri,per Romanos,per tlerodem. Sed bactoffO' ralia incommoda penfabuntur,cum ea, qu£ partnrih Kehqir* hüc ejt,ea,de ctttut partuff/iritusfaniiMuaticioi^^ fntriün.d;.;, pepgrerit.ibi enimfietiUtetiam reliqui£Ãatrumtli^ hoc eÃ,relilt;iuilt;e decent tribuum ifrael, reMcrM'i*â' ad Ãlios lfraet,hoc eÃ, ut ampleüantur euaiigeliiii' credant ac faluentur. H£c uideturÃmpliciÃioil^ genuina fententia efÃe, qu£ tllam alteram inchnH^ lä* f^iritualt partu.
deoriiKà t. auà mct^
rrms prunä Admonet autem propheta hic tacite pfru del,quod fcilicet priiis affligere folc., letur,prias ÃnitopprimiMuain liberet.Ac qui
PRET. MICHAM, CAP. V. Ȯ?
iRitituamp;uf txâ¬rctniur,ijs hac admonitione optu «ü,ut non jilum non dej^erentjC urn lintiknt tnc ommoda, Sed («m jierigaiit dc ctrtamÃ^em concipiant.Deunt ojfiiturum df oftezifurHmjfMm pountiam, turn honiu tntiUitminfummiipericulis- Cdro autem diuerfunt flt;)let,beneÃgt;erat,cu;n omnia cadunt ex fententia.Co* tfii, ubi pauto iniquior Ãrluna eÃe uidetur fomniat ifaitt D« cr inte ritum fuum.
Ideà propheta populum fuum dare admonet, turuin,ut priufguà m lüa promtÃio contingat, uariè «,%g4ntHr,ne in afflidiombm deÃerent, quaà pro« miÃiones de chriÃo non fint implendiC. OpiM autein habet h/c natura tali ordine operuin D«, ne fecuri teidaimr,ne inflemur fucceÃu, fed ut in tiinore Dei uuamut,cr exerceamus tu fidé tum iiiuocatione,etc^
Etftabitamp;r pafcct in fortirudine Do mini,in magniÃccntia nominis Domini Deifiii,SC habitabunt fecure: Qijoniam tune magnificabitur ufqua ad fines rerræ»
Hademtf perfonam pinxit.Nunc etiam de oÃteio huius Domini docet. Ac initio dicit.Stabit^utÃgniÃ- Stare»^ (etnonotiofumÃre,Ãcut quifoluti iacent nbsp;nbsp;nbsp;fler^
I«nt- QHid jgtt«r Ãiiet f PaÃet, Hoc quid Ãt ex PaÃer^^ BOM teÃamento Ãcile inteüt^i petefi, cum Chrù^
fini
i6o COMMENT. IN PROâ
PiM dicit:Ego fum PaÃor bonus. Jtë Pa/ce cues tneaii | Hdêft entin mirabtlem Ãmihtuäinem pa/tons ojà !
â¬iuni. PaÃor duo agit,ut etiam fupra oÃendimui.Pafcà er défendit.Sic Chrifltu pafcit per uerbuin,cum do' cet Deum nobis /à uere,peccatd remittere,uitam atff* »UI amp;nbsp;Xkn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;filium.DeÃnÃo autem uerenti'
âiâ'«'-, rabiliseÃjcumfeobijcit Satan£^ erÃeutipfedidt' ponit uitam fuam pro ouibus fuis.
Pacitauteinhocinuirtutefeu Ãrtitudine Do!iiiâ , ni,hoc eÃ,potentiadiuina.ltaq; occifus CbriÃm,«i*
Aâ.2.
uit^uiâui uincit,opprcjfus opprimit,cti(gt;titins c^pli' uat.Nonetiim potuit tencri,Jtctit Pttrus induit,in loribus mortif.
Nomea dei;
Scd non fblutn in fôrtituüne Domini pafcet^fèdifi tnjgnifico cy triumphali nomine Domini Dei fm-Mir4 proÃdoratio,cjud Dominus hic regntimfnnni adminiÃrat.Paà it in Ãrtitudine Domini, ey tamt'' non armis,CedÃmphciter in nomine De« fuiiiimit' i Hoc ttcró iUud esi,cjuod in hoc regno funimumeü' j Q«i({ autem dicemuseffe nomen Dei, ijuà m uoâiâ''''' eins, hoc enim eil ueruin pabulum-.c]uod non fed Chriilus reuelauit, fecundum Ãntentiam : nemo uidit unijuà m-Filiusjtjui inÃnti patrif esl, rauit nobis. E/t autem hoc nomen ma^niÃcui»)^â (ft
PHETAM MICHAM CAP V. ilt;St tÃitriumpbiit çy uincit, Ãcut ChriÃuf diät ; Portée injiroru nonprjeuilelgt;unt,Ãt Efäitis: Verbum autein Mdbid domin; inMet in leternum»
Etil iÿtur aJmonemur pcriculi in eo gt;nbsp;dum hic rexnobi) proporitur,^lt;}uod ÃtpdÃor tiofter, Qkw eijtiit non uidet, perte ulum, ^uod ouibuf 4 lupu er lt;i!i/$]ïr(4 eflfSic hxbet infirma hicndtura hoflent Sitdiidmiijui circumitfÃcut leo rugiens,ey efl inten^ tufinontâtes occdÃones nocendi.Tam autemiM freÃdif in nobii contrit hutte hoÃe efl^ut ouii uided» tur multo eÃÃe tufior in medio luporu,quü nof fumut.
Ciÿid igitur Ãciendum eà ,ne hoÃii uinedt {Hoc itintiriim, ^rripienduin eà nomen domini. Hoc eii, Ci III n i in- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;doininl Ilin i
J»e ilt;pprcRe.gt;j4ena«w e/i Kcrowtn ClmÃt,erpc uin^ ccmuionmu eemut.Siurgentprccdtd.AudiChriÃumiubentem, ut pr,edicetur in nomine fuo pxnitentia erremiÃto petcdtorwm. Si impendet mors er terret, ChriÃunt euii: Ego /«»» refurreâio cy uita, qm in me credit, tionmorietur tn icternum. Terret te iudidum er irel ieiiChriÃum duJi dicentem: Sic deus ddexit inundu, utiniferitunigenitum fitium fuum. tium igitur db toinetU!S,qnem te tuntopore audis diligere, utfi* tiuin det Ad hune modum puÃornoÃer ChriÃut tiobis preitipdÃens cy feruMs tn nomine deifui,Siââ WeUrf.« in loMne loquitur cup.ir. Qjj4rj4o er4ttt
cunt
list
COMMENT. IN PRO'
cum cis, ego feruabam cos in nomine tuo, lt;jiios di/ti mihi, cr/.
Ideó propheta c}uo^; hie addiCEt habitabuntO^ fchebu)hoc efl, fecuri fedebunt, Sicut Pciuliui^tâgt;^ Roin.S, Juflificati fide pacem habebunt. Etfi wi'* non folum luhtl priefldij in nobis efl fed hofiis i nofler in eo uindt, quod cum dccufatnos -, numjuitiil fluftra äccufat. Cogimur enim nos quoq; confrif^ peccdta et corruptdm extreme naturam noflrMtââ* men ideofecuri habitantus,qttia habemus tem,tdntó fludio,diligentid,et curti,deniqi tand cni» potentia pafcenté. Merite igitur CSquot; prophetd dnIC' pere hoe regnum predicant, qt nos omnia poÃponi* Io4/».5. ww uerboi Sicut Petras dicit : Domine quo ibintiH I Tu uerba uitte habes- Non enim mortis, non petdl' uidoria efl,nifl in nomine dei in quo iHe paÃer lt;nbsp;fcit,hoc efliin uerbo Chrtfli,in quo folo acquiefin»^ aninn,flcut dicit: In me pacem habebitis.Item,itiiid^ tis requiem animabusueflris,crcquot;
Quia autem fecuritas tantum in nomine feu u«'' bo del promittitur,fequitur quod,cum à uerbo diflep feris, erunt omnia plena turbationibus pericuUb Sicut chriflus dicit : In mundo prefluram habebillb in me autem pacem.coniuniia enim hscc funt,paiamp; t^fecunitas tn uerbo, quod fides apprchendit,(^
ÃHETAM MICHAM. CAP. V. iäj
^es retinet,Et in carne pericullt;(,crux,peccatum,p4/ Kor«,etc. contra nbsp;nbsp;nbsp;fides aÃidno pugnat in lanélia,
(^ttoi addituinefl:Etip/è magnificabitur tunc ad fines terrtC. Primo fiscit infignem antithefin temporum legis euangelij* t^am legis tempore njgnificatttt efi dominas, tantum in fuo populo es-Mtrej ludeafines, totareliqua gentilitas ignorabat ituin,iion babebat uerbum,non cultum dei. Magni' Ãesbätitaqi aon Herum deum,fedidola fuatcr impie Memfaam.Hoc inejait propbeta,eejfiibit. Nam glo' M doniini propagabttur in uniuerfum mundum» Per (Mngeliumemm agnoficitur deus, Id euangelium dt» (itbiciii totum orbem terrarum propagandum.
Ergo feqMitKrprim«)M,ge«tef ad regnum Chri/li Ccnthimuot tjfeuocandas.Secundo feijuitur fcoc regnMtn, efiere~ gtimin. g»i«)ngr4tiie,n5 meriti aut operum,Quomodo emm *âiolt;}ui ad id uocarentur gentes, non folum carentes f mirito omiii,fed ctiam grauiÃtmis peccatw polluta: Atlt;^bocefi, quodPaulusdicit : Reuelari iujticiant iei Ãne lege perfidem in Cbriflum-
Sed ijuomodo magnificabttur ? cum non folum fcoc conÃet, ipÃtm Chrtftum indigniÃimis modis à fuu ejfe traäitum, fed etiam eandem firtunam e/fe omni« credentiii : Omnes entm qui in Cbriflo uolunt
m i pieui'
9^4^ COMMMENT. IN PRO-
pie uiu(re,periâ¬cutioi}em patientur. Hocanietnn^^ ejlmagitiftcari. Kagmficaiitur igittir ueriutboÃff Chri/ti euMgelij, chriÃtu autcm ex eutinÿ' limn eiui , Ih/^hentatitur, ditmtiMtur, fubijciuntur,
ftfail^^mun ^^Ã'o'tdfo, Not4 c/l ftntettttit ChrtÃi, do ft roll. nteum non tà de hoc mundo. Ergo pquitur â»cn'c'ftnnquot; ficentum huiuiregnialiam elfe^ efudm ijMÃt gnftcuÅ, tummundi.ïnmundo mtgmÃcentij uoedtur,^»^ tà in opibuf, dignitate, potentid j cTc. Sed CbnjH regnunt habet atiam magnificentiam : nempc tion eft uniut loci,dut temporis,fed ubiq;
Nee fiat ulld tania potcnia in mundo, qiid eudtigdu non Ãt coaäa locum dare,Secundum pfalmum, N«â* /«rit lolt;juel£,ne(j: fermones, ubi non audiatur uei torum.tnomnem enim terrain exiuitfonuieoru«» cr in Ãnes orbis terr£ uerba eorum,
VctHiim ffnc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nuneluà m abitfineÃubltupr^Ãf
fau'funoji tintà agrtÃtiant.ltd perpétua hac uerliÃrluttaeÃi ' ut numju iin ÃneÃudlu doceatur^ Hi autem ^ui uff' tum Ãde accipiunt apud hos ctiam magnificdtur do/ mmuStMalunt eiiim ope!,uilain, er fofw« bnc ntun dum,Ãbiperire,ijuà m ut Chrifiunegent,dutÃbieri* pi Ãnant Notje funt Pauli uoces, not£ propketaruiU c om tones, ^uibid huiui re^nt botta ortia/it et fats(t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sedit^
PHETAM HICHAM. CAP. V. igf
Seitinquiesynon omnes credunt, maior pan im-â fu tliybla^emat euatj^fUum perfe(juttur, ubi *gquot;'lt;r tà ina^niÃcentia cjâià m prédicat ? Hic ueri maxime conÃiicua efl,Nulla enim l^nu poteitM eÃ, (]!u non cogatur cedere huic re» giogt; M aniH/U funt opes, potentia, Juror mundi fine coÃdera et apparebit uerbu domini mantre »^aternumtcr elfe tanquà in petram,in cjuim à lt;jui( f|«i4t,dfl(J(t«r, Super quem autem ceciderit, conte» fitiir.sicut Daniel quoq; uatidnatur cap.t, Nam la* Dan-it pHemde coeloÃne manibui hominuin,cadentem, CT conterffitcuj aurum, argentum, tes Ãrru c!quot; !«⢠effi regnum ChriÃi, quod omnia mundi re inaconteiturum Ãt,
Cepit autem hec magniÃicnttaÃatim tum, cunt promifim eÃjenien contriturum caput ferpentis, N^rji ab eo die, quicquid à ChriÃo CT uerbo dei op» poluit,peri/t,Sic paulatim una mo:iarch:a po/i allant fxtinilaeÃ.Ac fiet tandem, ut iUie miÃer£ rehquije, ijnis Daniel peii'bi«, ex tcrrJ, are er Ãrro mixlis (O'npjrlt;«t j pemtaf per regem noÃrum ChriÃum lt;onter4flt»r,
A/iteI)4»ic uniuerfatem contritionem, ÃuntiUa pirticKÃJrej (oittritiones (ùnoforu princippra, lt;juo» h.igapax,opes,erÃrtuna dementat. Sicut uidimat
M gt;nbsp;(orrui^t
t66 COMMENT. IN PRO* corruilfe altquos, qui foli putabMt ft nditi noÃrdm ddendtim fuffiduros . Sed Pfalminllicit de lerufaktn.Videruntearn re^lt;f, tranfi'eruntqtd perierutit hoÃes eccleÃie,et feribu^b ecclcÃa dutenj feruabitur. Hane mägnificentiM^^' mtrii in toto orbe terrdrum, in ÃdelibiM, hoÃibtu eudngetif prophetd prlt;edicat hoc in loco.
Et hic cht pax: Affur cum uenietit' terram noftram, ÃC cum conculcabi^ palatia noftra, tum fufcitabimus con' tra eum feptem paftorcs 2C ocflocxpl? be confl;itutos,amp;depafeent terrain Al* für gladi'o, öC terram Nimrod lancds fuis,Et Ãetliberatio ab Affur, quando uenfet in terram noftram, SC quando conculcabi't confini'a noftra.
Non neeeÃe eÃ, ut pronomen maÃulinum uerM' tttui in neutrum. Si enim de ChriÃo intclligiu, iÃeÃt pax,eÃendem Ãntentia^quie in euangeliocÃ^ In me habebitii pacem,fed non quam munduf dat ⢠Utec enim pax eÃ, quod Ãimui nobis peccata no/lfii ânâ1'?quot;â condonata -leynosa morte tcterna liberatos ejÃgt; Chiiiliis bry nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;,
gitur per hunc regem ChriÃum. Hiec pax mitigatwf* fiia{,perieula,turbas,cr incommoda omnia car/ii^â
Quod adrehquain textu attintt^ Ajjyrianota r/l.Tlt;iTlt;
/
PHE7. MICHAM. CAP. V. i67
âS.Terr^ dulein Nimrod eà regnum 3dbyloniu,H£c Wi» difo régna plttrimum iud^is nocuerunt. Salma/
AfÃiriiu abduxlt decem tribui ifrael.Nebucad
Ne?:4r Babyloniui abduxit tribum ludam.
Età autem Lyra a!i/,h£e ad hiÃoriam reÃ~ ââ «flt.Qaod tum Ajjyrioruin tum Ãabyloniorum po» te«ti4 ad Medos Perfa translata Ãt. Tarnen cunt ttiam fe^uentia deregiio Cbrifli necejÃario inteüige^i ^(cogamur,curÃceremi{i hic non neceÃariain trän/ Ãtionem ? Sentio igitur per AÃyrios crBabylonios iitgenercititelligibofies,lt;juoseccleÃa omnibus tem'ââ*â f oriJ)[M habuit. Sicut enim populus ifrael hofce boÃet pdffiiseÃ,Ba etiamecdeÃapatiturfiios bofles.
Contra boj promiftit Ãtturum.ut fuÃeitentur fepte EaÃores,^ odo Principes ex plebe,hoc eü, magna copia DoÃorum. Eà enim hec Hebraica phraÃsj ^«4 magna copia er magnus numerus ÃgntÃcatur. Sicutetiam EccleÃiÃa a.Salomo locjuitur. D4p4r« tesfeptemerodo,hoceÃ,daliberaliter,non parce, o'o.quot;quot; It4btc dicif.üabebit eccleÃa magnam eopiam euan' 2eliÃaruni,cjui inter gentes docebunt, eX aut burnt' liabunt eos^ut obediant pradicationi euangeliÃaut e/ uertent «oj. No« armi« ( N4«i Ãtnt paÃores tan/ Uui ) er con/}itHti homines, non milites ) fed tantum uerbOi Nece/fe eft enim perire armis, ^ui uerbo re'
w 4 ÃÃuntt
1(58 COMMENT. IN PRO*
- Ãflunt)fJ(ut fupra (jitoq; diximui^
K4/(l{h. Vocabulu)nCrteftche)Efl d(na/ach) (juodÃgnifr cdt cotiÃituere in principem,ordinäre,crc.ideoÃd' mui (onjïitutos, ut ÃgmÃcentur apoÃoli, cx ^tnere homtnuin deleéiij ad docendum CT guberMH* dum mundum uerbo, Eodem uerbo utitur Eianii Pfalm z. Ego autem(,nafachti)conflitui re^cm menii' Habet enim uocabulum peculiarem uim, ut oÃttidat mtnijlerij demandationent.
Ec erunt rcliquia: Jacob in medio populorutn mnkorum, ficutnosà Do mino, ficut pluuia ftiper herbam gt;nbsp;qox non expédiât uirum,neefperat infi' lios hominum.
Eà eadent fententia cum fuperioribui^eluän^!*'^â'^ figurlt;e funt ali£, Dixât de feptem paÃoribui er prineipibui uaÃaturis per Euangelium Affitr et rod,hoc eÃ,omîtes EccleÃ^ hoÃes.
Hic alia Ãmilitudine utitur, qua tum dignitaterHt tum etiamfrudus mimÃerij in nouo teÃamentooÃe'' dit. Comparât enim reliquioi Iacob inter gentesÃo^ plg tas mb eÃ,apoÃolos CT eorum in miniÃerio fucceÃbres,rÃi^ quot;nbsp;caleÃi c^plnuiiC, Hoeprimumad dignitatem niÃerij refirri debet, Eà enim Euangelium ealeÃe lt;i® alia dona lon^e anteceüens, Sicut BaptiÃ^ jidt!
PHET. WICHAM CAP.-V. «�
^icit:Deum nemo
' lt;5 qui ill Ãliu [gt;ai
Irii eil,enarrdU!t nobis. lAeïito igitur omnibus reâ bus debet Mefirri,
Deinde reÃrri etiäm Ãmilitudo debet äd Ãudus lgt;«n*5 minijlerif.Sicut enim rore ccehfli pluuia re * treufKr terr((,uireÃunt augentur omiiia. Ua cer= i'ifÃuilui fèquituruerbnm.SicutiiihuncÃn entidin bicipà Ãmilitudine quoq^EÃiiti utitur.frudus auâ tei!) b«ii« cxleÃis doni funt, Ãiiritusfaniluf, qui per iterbuinEudn^elij defcendit in cordahcminumtcr^éi'^quot;â^'*' Kciütifl eisfidem.Perfidem dutem dccipitur remif» ÃopeccdtorumCT' uitd dternd, Sieut Chriflus dieit: Q«i credit i'i ine,non mcrietur in fternum.
Porro Ãiintt« fditütis non eà otiofui in cordibnt tredcntium.Pugudt enim contra cdrnem,mortiÃcdn/ spir'fcÃin« einem cz cuts deÃderia, zy cxcitdt ad obedient â tilt;wierg4De«)n . H£cd«teiw cuni n«MqH4in poÃit tjji ill bdc cdriiis imbeciUitate perjvd4,cordu per Ã)i tituin fd)iüum,Qr contruiinbeciUitutem buue, cz lt;*-Im peccutUjijHotidie fe erigunt fide,hoc eÃ,fiducia m» fericordif per Cbrijiuâii cxbibitie.
Sic«tuMtera propbetu dicit: Kerbdtn, qwlt;f rcri eeeleÃiz^rfixcundd pluuia refidtur, non expeildra wruin, nci ha' ere fiduciam in homine ( Non cnii« hominis, fed Dei çj' wrè cÅlepiu doiw funt ros çj
Ht $ pluui4
170 COMMENT. In PRO» pluuia)! td fiu/ira i^ueruntur bi fruä ui extrciti/sÃ^ Ros amp;nbsp;p.u operibui hominum. Vnlt;t ratio peruenitnili
eoi e/l.attendere uerbo,ç^ ei obedire.Nota frutÃi*' in Papatu, ijuibui homines
ces credebant fe ad bos fruÃuf poÃi peruetiire. fru/Cra tentata omniafunt.Hoc enimerat,lt;^uod pfO' pbeta hic dicit: Expeäare uiruin,Qr, Ãâem haken in Katth.ifhomifte.EtChriftui:Frufiracoluntmeinandatisl!ii* minum P.ore de coelo nbsp;nbsp;p'uuia calejii opus eÃ, htX
eft,bonis er pijs miniÃris, qui uerbuin Cbrifli pi^^^ dcceant.
JnÃ^nem itaq; commendationem mimÃerijpri* meminerimus/Ãiritumfanältiit Bciti, ad hunc modum de uerbo er uerbi miniÃris lo^nù Hic folus eos oriiat pulcberrimis bis appeÃatioiiikiH utuoceteos rorema Domino, er plumain, Miliià i uerô aliud iudicium efl.Nam Papam er totam ant^ chriÃi EccleÃam uiJe. Httc pios Dodlores coitipit' rat ueneno ex inftrno immiffo in mundum. Dcäri' nom tanquà m nocentiÃimam peÃem damnat er exe-cratur Hinc anathemata,perÃecutiones, er totfup* pUiiaexiÃunt piorum.Neceff'arium itaq; eÃ, utnos (ontra lüamundi indicia confirmemus, er grjiiite' Kur nobis hoc Ã^iritus fanäi elogium,qui pioj Ehii/i' gel^ miniÃros comparai rori cceleÃi etfacunda p(«
Uiit
PHET.,MICHAM CÃP.-V. 17«
Klif. Hhii« Knit« iudicium antefframtu toti mundo»
Et erunt reliquiae Iacob in gentibus in medio populorum multorum, ficut Eo ijiter animalia fyluæ 5 ficut catulus loom's inter grcges ouium, qui poft-quam in eas irruiticonculcat èc arripic nec eftqui eripcrc poffit.
Usee alid Ãimlitudo eÃ, tjUiC etidm pertinet dd mi ^iÃerij commenddtionem. Efl i^uidem hoc miniflc' 'â n«!« totum compdratum dd fdndndum,ftcut Chriftut dicii-.Venitfiliui homitiis,ut miniÃrdret alijs, er dd^ M dnintdnt Ãudm precium pro multis.Reâé itdq; mi* »iftri Eudngelif compdrdntur pldcidlt;e erfxcundie pI«Kilt;e.Q«i(f igitur,in^uies,prophétie in mentent ue/i iâiti^tfod relitluidi Idcob compdrdt leoni grdlJdnti in fylMinterÃrdf,crcätulo leonis Ãrocienti propter
imbelles oues immdniter proÃernenti. HiSc
«'I non inter fe contrdrid funt/
ltd fane. Sed etidm contrdrid obieäd funt uerbi.
Qägt; wii» uerbumfide dccipiunt,his uere efl cceleflis fos(ypluuid,Ãcut Chriflus dicit: Veniteddmeom' Mdtth, 'gt;(s,lt;}ui Idbardtis er onerdti eRis. Ego reÃeidm uos» ^(d lt;}ui uerbo fe opponuntjd non folum flde non dcci piutit,fed perflquuntur er extinäum uolunt.Sicut int pt^fyndgogd, ficut regnum Rorndnuin Ãeit. h»
«erliKNi
lt;7* COMMENT. IN PRO' uerbim er totnm minifl er turn fit Leo ntpienhtf difitpant.
^eru^iinâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eadem huiiu fimilitudinis fintentia,lt;l'â^
fcirimpij. It chridi Miith.i6.Super banc Petram iedificabo£ââ him. elefiam meam.Pt porta: infirorum non praiMiiKb
Ante oculos exempla funt.Synagoga tota ui fl ofpö' mt Apa^lolis,fed Apofloli fleruantur. Synago^a ditas euertitur.
inquies,Romani euerterunt earn -, hi fleriiiil «lie Lfonptenj cr tonculcan5,non Apofloli. SedtH Chriflum auJi : Non mlt;lt;nehit, inqutt L«i lt;« i9.!4'â /«po- lapidem . Quia non cognouifli teinpm uiflUquot; tionti tUT.Noane igitur hoc ipfo miniflerio euangdij quo credentes faluati funt. Synagoga junditui euerfl efl: i SimiUi euentuf omnes euangebj bofles ab initio pradicati euangehfifecutuieil,
Pertinet igitur h^c fiinilitudo ad confllandam t( ekfiam in mundo, tanijuà m nauim in uaflo pebgo, ft feuiflima tempeftate,ia{latam. Non enim otioflu e^ SM»nj doll, Satan, nouit cjuos fimiiut h£c fixcundiflima plnnit aijirat.Ita^ aut plMuiam,quod tarnen no potefl pro ' bibere,aut fegetemftranguldreconatur. Armât ho* mines potentia,opibits,fapientia,dignitate,ac fiwpfflit W btî donif ad oppriniendum uerbum utantur. Con*
, tra/edefiafirè hit doiiii deflituta eS) iacet enim M â â 1â*
gt;HET. MICHA M CAP. T. ,7,
pauper L4:çdrirt ante lt;eJ?j Jiuitis, in Ãumma fonteniptn,odio,iniferiii,in fuinmif pericults cr calj/ witatibm.H/c (Uiti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hoc e/l, humd'
iitgt;iudido,iudicMtec(le/iam penturuM. Qnomo' iomiin unit tot ho/libuf. ^ïundo ty Dcmonibut t-trelfepotefl{
Sed prophetitconfoldtur no!,Ãituruni, ut ecdefîti Leo,inter reliquM fir At, o' Ãcut catU' lut Leonit inter oues.Paratur uidoria hjec non huâ tticio modo,ibi enim uincit,ciui uiribut potior eÃ, o* ^iiKrfttriuin proÃigit, eccleÃd UMfem Jhmj uincitur Mn(it,nondrmitauthuittMuiifed in mdgnificen' tw nominis Dei fut, hoc eil, in uerbo, ^uod ont'
I nipotens efl cz manet in leternumt flcut prepbeM bic codduJif.
Extolletur manus tua fupcr omncs qut tribulant te, Si omnes inimici tui ; extermiiiabimtur.
Vides cidre ecclefldnt triumphdntem flc effi itt wunJojMt tribuletur,ut inimicos,eosci; multos habeat.
' QjÿdigiturflultifatdgimutjUteccleflanuBos hofles rfduquot;à .uiua» bbeatjcr ubtq; conflitudtur concordidtToléra* tile ante« eflet,fi tantum hoftes hdberet ctckpu, tiofi hoftes etiam eflent tribuldtores, «arie exercentcj Kclcji^m. Ferre itaijue oportet trttwUhoriej 1
dngiu
gt;74 comment, in pro»
tarnen jjieranda Ãinul eà niâoritt, randa efl hofliun]uerbi,jnon rià na Ã)lum,Ãd terminatio.
Ratio iudicat,imminere exitium ijs, qui cum P*â' tentiorehoÃe manus conÃrunt. Sedlpiritmfi»^''^ illam unam cr certiÃimam exitij ineuitabiln uid (jà dicit,à Ãs inter hoÃts etcleÃit .QkU igitwr co»«»«ââ ueinur,cum uidemiu reges zy principes conÃii^lt;tt^^ eccleÃa perniciem ? Quid eis mala imprecamur I An non enim commiferatione digni funt, qui ipÃf'â* ^adioà conÃdiuntfeccleÃ^eenimnocere noii Ãtnt.Et habent hie definitam fintentiam, Ãiturunt ut exterminentur.Tanto maior debebat uerbi reuerenti^ CTÃudiunt eÃe in regibus ey Principibus, qui tM^'^ ftrè hoc coniuniiis uiribus agunt, «t EMrf/igftoquot;â â [ nufquam poÃit libere prtedicari. itaque certa uäslb ; tos GermaniiC impendet. Da pacem Domine in dit' bus noflris, Amen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Eten't in die illa dici't Dominusj cx^ terminabo equos tuos de medio tub amp;nbsp;perdam quadrigas tuas. Etextermi nabo ciuitates de terra tua,et dcftruani munitiones tuas.
Supra pofuit propheta generalem prophetiain,Ã turumutomneseccleÃteoruerbi hoÃes exterminti
V nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;wr.
FHETAM MICHAM CAP. VL
Ur.km udditjpccwlu« propbetidw de ludfb cr Sy penitm uaÃanda Ãt, tjuiaeuaftgelio ft »pponjr.Età igitur Romani fuM peltticai rationes babueruntfcur obfiderent cr expugnarent Hierofj* IWitni.Tame« uera or unica eim calamitatis caufa
Synagoga fipoÃoln zx euangelio fe oppo* fuit.SicHt Chrijlus didt.Non relinqnetur tapis fuper lapidem.Citiia non cogncuijli tempt« uiÃtatio/ n« taf,boe e/fquta non credidiÃi euangelio. Per Ro ttlt;itios igitar equi perditi, quadriga ÃaHa funt, hoc eft, regnum zr omnii huiits populi potentia jraftii eÃ,
SicHt autein hac in populo Judaica ceperunt, its 1 poÃea ufq, in hunc diem etiam in genttbicsÃiium eÃ.
Vfcieaiiq- enim uerbum pradicatum cr non accept» fUabt cerfd fecuta eà uaÃitas, Exemple eà regnum ^onanunt,poÃea tota Ãre AÃa,Porrö Gracia^ Thfaiije,zr confiniuin gentium, quibtts nunc imma^ tiesTurci dominantur,calamitas anteoculos eft.
NeceÃaria lUq; bfc cohortatio eft, ubicunq^ t» mnieltum pradicatur,ut id cum reueretia accipiant Crompleftdntar omnes. Videmi« autem non uolui/à bicuttiiUteuangelium per angelos prfdtcaretHr, Ho« /»inesfunt qntfet« earn fundtonem demandai.
Stiut autem huferio interdtÃume{igt;ne minifltrio
«tltttana
176 COMMENT. IN PRO« übutiinlur ad poientiam opts paranddi lt;nbsp;IM ftin mandatum eà eccleã, ut kos miniÃros ucrtu'^ honore babcat, libcraliter alat er reuereatur-hanc ob c auf am tarn magnifiée prtedicat firiptufâgt;'''â u-^ki.Qjfitm jpeciofi funt pedes induit ' ' fi.Efaias^annunciantium paeem- Micha gantiÃima figura comparai eos rori caUÃi cundà pluui£.Alicubi angeli appeUantur. HiJ c»'â' mendatiombus Ãjiritut fanäui certo cöfilio utituriH^, nos ^iiolt;p ad reuerentiam miniÃrorum uerbiexdid'
Et fxt4«t exempla t]uoqi,ubi deus poeiids grdiiij^ mos exegit d contemptoribus miniÃrorum uerbb'^^â Contempts ffo diluuiumiSodomorum interitum,terrain Core paniiDeus' fiieifi dehifieiitem-Elifeus cum à pueris rtdetur, ueniunt er quadraginta duos perdant. Atqui hi dem tantum fein exprobrabant, ei' »nerefcdtHr fationemittdS.Quantograuiuspuniet Deusconteif ptum minifltrà tn adultis,qut hoc modo fe fuisfeek* ribtis patroetnari pojfe credi:nt,fi in cotiteinptunt confiais criininibus mmiflerium adducant. ludam^' rie exercebant ApOilolos,c£debant eos uirgis, ittef' tninabantur ds,eonijeicbant in umctila, occidebdnt' H« tyrannide autem eÃecerunt, Ãcut propbeM duitiUt zj cquos er quadrigds perjercKtj ut amp;â w*** Vitionts er cimtdtfs uafiareiitur.
EXtef^
tHETAM MICHAM. CAP. V.
Extermi'naboincantatores dcmagt; nu tua J ÃC diuinatores non erunt a pudte.
Sicut regno feu politi£ minatiu efl ttaflitatem,Uii hie minatur facerdotio, quod certam ob caua
â Ãm comparât augurijs ZT diuinatienibus, flcut pofl liiccmM : Porro habent Ebrtd multa diuinorum no' titina, qH£ fermé omnia congeflit Mofe Deutero.18. quot;Hoc in loco pofltum efl (Kefcaphim) quod fire red-^itur nomine incantoris : flgnificat enim eos,qui ma' bÃcijsfcumagia utuntur. Alterum uocabulumefl (Hyonenim ) quo flgnificantur diuinatores f qui uel tx augurifs cUuinant, uel aflrologicas obferuationes ftquuntur.
Sed qu£ efl flmHitudo borww cum facerdotio ? Ci,r rmpii-Nitniftwi» reliquis prophetis ufltatum efl^comparalt; *
fcimpios doilores, incdntatoribuf. Huiu/modi loca Ãre omiiid re/pidunt ad c ondonem Samuelis, quant lgt;ibuitad Saulem.i.Sant.t^.ubi didt:QMoniani uelut ptccMtHin migit ,{ta ettam efl rebellio, iiiobedien/ tilt efl flcut idolatrta,
titorcs.
Magia efl maniflfla difleflio â deo, Nam flduda tlUxiliflquad foluin à deo expedaitdum erat,transfer tur ad creaturof et ad dei aduerfartu, Satanam. Cunt boc peccato comparât propbeta hoc in loco facer do
UHt»
»â¢78 quot;nbsp;comment; rN PRO^- â tium Judaicum, Quia e/iim mandatum de caïo hunc audite,fjcerdotes autcm nolunt audire,cr ei/^quot; gtlfMin perfecjuuntur, iudicat dtult; cmnia eorigt;)ii[fâ* c)'ificia,omnes I ultu^,orationes, ftudia ahowinabilfm magiam cr difceÃionem 4 deo.^altK^ eniin eÃjicut Samuel dicit: obedire quà m facnÃcor^ aufcultare,^uà m adipem arietum ojjirre.
Ad hunc modum aduerfarij noftri extrttticodi* runt euan^elium i id tancjuà m hfreÃn damgt;Mt0' abolerc mtuncur.Vrgent autem interim^ ieiuma,peregrinationes çyâ altof nugai.Sed reäe cdâquot; paramui hec magiie,quod deut tarn abominetur iÃquot; j ommdftudta,quam magiam abominatur, inquâââââquot; ' niÃÃa eà impietM,et diÃeÃto à dto.Nam fumnt« cultum, nempe, obedientia erga uerbumiabijciiidii er interim putantfeÃiis traditionibits fanäescjÃâ
Eâ'glt;â politia er facerdotium Judaicum iâquot;' fiatum er abolitum eÃ, quia iudfi legem pertiiiitct* ter rettnuerunt,er euangelium ajÃernati, ac hi)Ãi^gt; odto Ãint proiecuti, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
Ecexterimnabo (culptiliatuaä^i^® ' tuas tuas èmedio tui, amp;nbsp;nonadotabis amplius opus manuum tuarum^ EtC' ucllam lueos tuos de medio lui, SiCd^' 'lebociuitatestuas, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
t .. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sitnil^
PHETA-M MIGHAM-CAP. V. «7?
Similis local efl fupra t.cdp. Dixi autemeoinloco !gt;« min^ eó pertinere, ut inteUigat populus illunt iiolorun cullum non folum frujlra ejjè, fed etium deunt fummeofjindere. QkiJ enitn attinet, minari üpiJifei« zx lignise Cum igitur dtcit, h^ec peritura, doctt homines,ne ^uain in eorum cultu jpem ponant, fei ut ex pxna colligant crdtfcant,deumgrdHiter B^nfum ejfe tfia idoldtria.
Di/^utatum dutem fuprd efl, cju£ imdgines tolc' Qujeimagf^ gt;â 411(1^, cr ({uje toUendaeÃnt. N4m cr propheM hia Hem diferté o/lendit, curn dicit : Non dJordfei« opus nanuum tuarum. Adoratio igitur zr cultus dam-' ftitur, imagines non fiinpliciter damnantur, à mo* doueriCQrnon fcdndalofdcÃnt: Ndin fcandali ^uocj} tutiohabenddeÃ.SicutEzechiasÃcit, ^uidneu/er^' fButentconÃegit^poÃquä ei incenfa fiebant z. Re.i8
OÃendit dutemtextus non ob;'cure,inuitopO''^crpensÃ.f pulo zj- facerdotibus pium regent idÃciÃe, ideô e quot;nbsp;uim ddditur :Sperdbat rcx tn domino deo ifrael. Et ferpentemuocdbat(NehuÃdn)hoc eÃ,£s. norat enim *1(1 deo deo mdnddnteeratÃdus, non tarnen efÃeû
dd adorationc, fed ut c^ui Uà erdnt d ferpenttbus funarentur.Extra hunc ufum, inguifies eà «. itdq; iuipietas Ãiit, fieri ei dtuinos honores,et optimo con* ftbo db Ezechid eà fi-dâus et cctritus.Ad hunc modlt
n X pIKt M4/
lt;Jû COMMENT, IN PRO* pim itttigiflratiif ubiq;, qui ftandalofa funt » deMiil abijccre, ne po/lerii aliijuândo ex lüif Pilt;pi« reh^nij^ noua endfcantur incommoda.
Etfà ciamin furore SC indignationc ultionetn gentiutrijquae non audiunt.
JnÃgnis hic eft fententia,lt;juie inuoluit ultimum dicium. Sicut enim Judteis exitio Ãdt, quodfe fuerunt euangelio,lta quoq; reliquts gentibut iiif® accidet, donee tandem in noutÃtmo die generalis uliKi exereebitur in omnet qui euangeho non obedtueruil' Imprimis autem obferuandum eÃ, quod nuHi»^ peccati meminit, quà m quad non audierunt. Fit , tem hoc idea, quia mandatum de cÅlo eà hune nH* I dite t Huic mandato qui non obtcmporaiitiÃbUpà ; exitio funt.
H^c efl iHa inÃgnis prophetia de regno ChriÃi, ill qua primo locoip/ùm regem defcribit, quod Ãt JtH-' Jtem oÃieium eim,quod pafeet in magnificentia mai niideifui.TertioetiamminiÃerq euangeli/uimG!'^ j gfHtdtem oÃendit. Acuaticinaturtandem,quodÃiK I lud^i, Ãue gentes huic dodirinlt;e nonobedientesÃnl perituri.HulUi comminationis meminiffè dete* mus,et cum omni reuerentia uerbum aiii pledli.t^unc fequitur alia.
foneio.
COMWEH'
C o M M E N
IN PROPHETAM MICHAM
CAP. VI.
Oc cäput habet infi^nem com
Rcionem panitentiiejnttio enm ntm cSmemorat beneficia,lt;ju/e â deus huic populo multa md
^onceÃit, Qgà 4HtfW non Summ» fcxtl reddiderunt parem gratiä con
iitori fuo,obiur^at eos,^ damnat ingratitudinem.
Hoc pfcc4f«m (Uin negare non poffet populus, tiertitur ad ufitata ftudict, er ejuirit proâfiüum con« trlt;( (r4m dei in facrificijs er atijs legalibus. Sed deui diam rationem,(]ua placari poÃtt çr ueltt, ofiendit. ItiKji hic locus infignem doilrinam, erâ egregiam an^ titheÃnuerorum erfilÃorum ciiltuum ofiendit. Po« Ãremaplt;trjc/lcomminatio,Quiacnim uercscultM docenti,non obÃelt;]uuntur,Ãd pergunt in peccat'is fuis^ mimtur uafiitatem. Hk pmm inobedientia: feu pec» titti finis efi.
Audite obfecro ca qnæ Dominus dici't.
Hec efi ufitata prophetic prefiitio, lt;Jua uli fio* llt;iil,non fiolum utfibi autoritaiem erfidtm, con^
N 3 (dient.
«Si COMMENT, IN PRO-cüitnt,lèi mdgvi ut populum moneitnt,n( in bcrri^â^ bile lUud peccuium ruât, faite et in centemptu«
Scquot;Xquot;âik.'h nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^°ttiines plcrunij^ folequot;^â
eini ⢠pr£fertiin cum audiunt de ira dei, ut credant ; fècum aäumirt. Itaq^etiam in ipÃs peccatiilf^quot;' ! uenitefibi Ungunt, cr rident prophetarunimi' ' nM,aut negligunt tanquà m hominum comentd. malo propheta hic mederi uult, cum dicit: domifUlâf 'â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ejÃe audiendum^non fe,dominum dteere:non fe.
Surge,obiurga montes, collcsaii dianc uocem tuam,
Hteronymi inepttlt;a omittjniui, qui montes eoües interpretatur angelos.Hi enim quid/ùnt niftratorij fl}irities,Ã,tnquit,non Ãcerunt uoliintätent ! dogt;nini(ndmi/t Apocalypà eccleÃarum angeliitc' cufMtur)reiae accufantur. Contrd, à Ãceruntjculp^^ incumbit populo.PoÃea fuo more qudiritaltdfenteit^ tùm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ineptam. Vel,tnquit,montes çy luHifû
td terriie,funt Abraham,lfac,14tob.Htec à propheti ( fententia atieniÃima funt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5
Veniam autem merebatur,Ã hoc uno inleef hitcfigura eÃÃet.Sed cum paÃim in prophetis, mon' ^''â*ââ'^1^1' tium Gf coIlium appellatione ueniant principes ,amp; 1 qui ratione officij fuper rehquam multitudinentemi' rient, opw frit tam abfitrda fingere i Preefertim 1
â (HiH
PHETAM HICHAM. CAP. VI. i8J. timpropbetttip/e,ÃneÃgura Jicift cuid uelit, cutn fubijcif.Doininui litigabit cum populo fuo^zj- conten itt cMw ifrael. Keâe enim hie populiu comparaiur : wo.itibiM,propter inÃgnia dona quthue exceUuit O' Wncs pop«!oj territ.Sicut Pfalmue dtcit. Non /rcit taf liifromJii nationi.Deinde tn tpfo populo fanâo, col' Mnvttt I« er montes funt,^egcs nbsp;nbsp;principes. Hienim cmi/
neut fuper relujuum populum.Stcut etiam in eccleÃa, tolles montes funt facerdotes çy propbetx.
QHod itatem Domitiiw iubet,utcum populo fan» ^0 contendat,cy «t principes in utroej; regno obiur* get,o6 male almimüratum oÃicium. hl dupUciter pe ficulofum cR.Nam ^ui in imperio funt, cy omnium nt/iime patiuntur fe reprehendi,ey omnium maxime nocerepojfuni.ttaqÃjiec ipfa coiicio,non odium fo* lim,fedperieula ejuoij; tertd PropbeU coneitdMt't. Audiuit enim fine dubio, tju^ nos hodie, cum uitiä' pn'ncipMjn notamus ^Diminui hoc modo autoritatem MagiOnt»» HdglÃrdtM^.abaliertiirt animos fubditorum à Magi' firatu, zr tlt;t«q«.îm femina feditionum talibus con» ciûitibtu in uulgus Ãiargi. 1« genere notanda ui' tta,non diferte MagiftrdKM ineeÃindos eÃe. ld Mim non folatn nihil lt;ediÃcare, fed etiam nocere Mfe- Qttîdain etMm boc aidunt. AÃvilareboc Ktodo Coiictonatores uiam ad gubernacula rerum' gt;
; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;« 4 paHtcii'
»8 COMäIENT. in PRO' publicdrum, crc. Ac tyrdnni non folent dd dum rdtionibus fe tueri, fed ui in prophetM grajfin' gt;nbsp;j twr.SKMt dlteriui Mtchie,leremilt;e zSâ dliorum exeiâl^ pld teflantur.
Sed prophetdm nihil horum mouet, non pänil dignitdti montium,non mouetur fuo pertculo-datum Domini rej^icit, huic flatuii pdrcndutit etidmjl miUe feditiones inde orirentur.
nobis feditiones obijciunt, funt hcsf^ lorum per pocn£ peccdtorum, non minifterij dextrè ddinh niftrati. Igitur qui feditiones cduere dut prohibit^ uolunt, non hoc agant, ut hi, quibiis docendi tnunâ^ manddtum efl, peccdtd magijiratuum diÃimtilftii' H4c enim uid prouocdtur Dominus dd /à cienddiniih tionem. Peccdtd igitur findnt reprehendt libère, ii enim mdndatum Dei efl, ipfi dutem deflnant.
adnioncndus mdgiHrdtui ideö flt glddius dtutnitus trdditngt;gt; ut Ãcinorofos coherceat. Impedilur eius officiM cum ipfe qs pecedtis obnoxius efl,qu£ infubditis pu* nire debebdt.Qÿomodo enim ddulterium puniredU' det, qui ipfi ddulterij fui paÃim multos tefles habet ? Sdtis dutem teflantur fdcr£ iiter£ ,fl mdgiflrdtiitiu puniendis ficinorojis non fatis dut diligens, aut feite' rus fitjDeum prouocari ad publicas paenas inflige»^ das.Vbi (ontra gladius Pinehas in fcortatorem firi* âiu,
PHET. MICHAM CAP. VL »8$ ilnt,mitigjt trim Dei or cejjire Ãtcit publiam pli' ^itt.Sicut etiim P/atin- tog. te/iitur. AaeÃitPinc' UIS- pliciuit,^^ ce/Jiiuit pligi.H^c primum mi* inn cMfi efl, cur migiflntus diferte idmonendut reprehendendiu flcubt pcccrft.
Deinde etiiin hoc confldenri debet, ijuod migi* exempla,guafi innititifubditi, putitit fe tuto peccirepojji. QUiC ernt» uident in magiflntu ,Ãne p^iculo fl imitiri pofle putint.Reélè igitur prophe/ tiflcit,qui non diflimulit gubernatorum uitii,fed ei , fiitione mtniflerij fui libéré reprehendit, Ac debent 7,flîX!aiidi «einp!«m eiui fl^ui omnes, qui Eccleflis uerè doce* KHoIwnt.
Audite montes iudicium Domini, fortia fundamenta terra:. Quoniam * contendit Dominus cum populo fuo, ' 2lt;arguetlfrael.
FMnd^nienta terri uoat idem quod montes * Si* Fundamentj c«tPf4!m%5 47.plt;lt;rir4tione uoat flutitern.Nifl nim ejflnt migiflntus leges, «0« poffet in tinta bomtnwOT improbitate conflflere pax, necejfirii id iiletidos,edttandos,docendos liberos, turn in reltgio'
in ceconomii.
Singutaw iuteni emphifls efl in uoabulis. Cunt popKlopo, crcKwlJrael, Hos ejc maudato
Dlt;
18«- COMMENT. IN PROlt;
Dei reprehenJere cX damnare cogor,(iuifunt luf Dei, cjui pr^fumuiit de iuÃicta, nbsp;nbsp;fe fandos it
â Deo dileflos e{fe iadant. tiunc fequitur obiurgiM prima Ãcie leutÃima. Sed tjuanto minux probare po' puluf fuam ingraiitudinem poteÃ,tantö uehemcntiu^ accufantur,z/ coguntur ipà fe damnare.
Populc meus qu/d frei tibi, aut ubi molcftus tibi fuf,rcfponde mihi. Nam eduxi tc de terra Aegypn, de domo grain fkruitutis redemi' te Et mià ante taciem tuam Mofen, Aaron 0^ Miriam.
Popule meus.reeordare quæfo,quale confilium fuerit Balac régis Moab, Si quid refponderit ei Bileam filius Peon a Sittim ufcp ad Gilgal, ut difeeres Do minurn elîê beneficum.
Summa efl, Dominé omni genere benefidoruil eumulauit uos, tanto ueflrum peccatum maint eÃgt; ^uod fie uiuiM, ac fi ejfet hoflis fummut ini* nicut Uifler,ac fi omnia hoflilta in uoi tentaflèt-
Commémorât autem tria beneficia, Primuoit Tr» brntfi ^ââlt;11 uioientia tyranni eos liberaaerit, zy filâi rutrit in populum.Sieut in primo pr£,epto
PHET. MICHAM CAP. VI. «87
Egof«m Dew fKW, ([ui eiuxi tt de ferrrf Aegyptr.
Secundum, ^uod dederit Mofen duilorem çr re-äortin. Alt;tron peerJotcm, cr I^Mam propbe- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
tiffim^VidemiiS uutem hoc in loco, cjuod Dew fum= wi beneficif loco commémorât pium mugifiratum, ? turn in republicct, lumSccleJid. Plurii igitur aÃi' tnitur in con().âfâwDei, t«tn Mofe,tum Adron-, â qu.!iti wcredHà eos ieftimdbdnt,^ui etiam lapi' dit!« eos non femel conakantur obruere. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Biicsm «-on
TertiHifleÃ,cum Babe conduxiffstpropbetam Ei!eam,«t malediceret popwto, coegit eum Dominui «t tenedicerct ei. Hoc enim potiÃimum hoc in loco propbeta prlt;cdicdt. QHod dutem cowinemorat de toto I'tinere de Sittimufj;dd Gilgal, includit fîmut WiracMluuj de populo, pc co pede tranfeunte per lor» dauern. Omnia h£c, inejuit, eo tendiint, wt difeoi P)eum effè beneficum. Eft enim hie uocabulum (.quot;Zid^ kos)lt;iuod,ftcut in condone Danielis non iufticidm, fed potiiu beneficentiam pgnifiedt,
Ha:c cum ad lud£os pertineant, Hieroijgt;mw alle goriam affirt, ne fcilicet b/c propbetæ concio'^ne omni Jrufl« à nobis legcretur. Sednoi altamftmili' t«dinem,eam^j maiorMin beneftciorum babemw, clause «0 nos ad pcenitentiam debebat extimuldre. Habwi» «MS noftrum Pharaonein esâ Aegyptnm. noftrdnt 1
tjrun»
â¢68 COMMENT. IN PRO*
tyrdnnidem fcilicet fdtlt;tn£ mortis propter pect^ tum.Sutnusdutemexhdccaptiuitateliberati,perftâlt;^ temporis nt° nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dfj.Hoc ing?n$ tene/ïciHm eft
w tcft-unriiti. pr£ctdrior [iberdtio,qudm illd AegypttdCd.Nec dttà nobis Mofts nofter. Adron,cr Miriam. HabemiKâ* nim Dei beneficio bonos cr pios Dolores uerbi lt;nbsp;cut Paulus quoq; hoc beneficium magnifice prtediciil) cum dicit;Dond afcenfionis Chrifti ejfie, quod ali/ iquot; ecclefid funt^prophet£,dl^ Apoftolhdlijeuan^ebÃili Bikain o doHores ey pdftores.
duAiisaBa* nbsp;nbsp;nbsp;Qijod d«tf)n Bdldc, condueit propbetdW EileM
4u«iJi»n !f- maleitcenduin popaioud dn non belle cum eo coni uentt.Qÿodimpijprincipesconiunguntfe cumPeH* tiÃeibus Mt maledicdut maleficidnt uer£ eccleÃ^-Sed dominus uertitipforum maledilliones inbenedf élionem. Ilt;ldm quiequid hdäenus contrd fanaindoâ ärinam mdchinati (unt,id omne Deus eo coiiuertitgt;id er glortd uerbi dmphficdrctur, ej tum doli tuinifi' ptfti« dduerfariit p4rti«jm4gw patefieret-
Decebat itdqsnos in tantd multitudine beneÃeio^ rum Dei,non ingrdtos eÃÃe/ed tedtdri obedientiant grdtitudinem noUramffdnéîd tätd^ Decebat nos gere deteftdri fcandala^ Sed quid hoc non fitcitnuS etiam grduius iudicium, quam lato nobis exptâ
iiandum efi.
PHET. MICH AH. CAP. VI. tif
In quo præucniam Dominum c* In* curuabor ne coram Deo excelfo An uero prxueniam eum holocauftis , ÃC uitulis anniculis c* N on placebit Do* wino, etiamfi milk arietes, aut multa mili'afluminum olei ofFeras .Num igi* turdaboprimogenitûmeu pro trans* gtefsionemeaî ÃC fimflum uentris mei pro peccato animae mcae î
AgnofcitpopHÃMJ fifceatum fuum,Ãcut nos i]uo(li Hoftrwm peccatum cogimur agtiofccre,cum beneficia Dinina comparamus cum uita er moribus noSlris. Hic igitur pulcherrime pingilur, quid foteant homi^ in tali confufione,Franguntur metu malorum oquot; ««fugiHfit ad hypocritica operd,!)« fperant fe deunt pldcdtMrwm eÃe. Sed propheta hic. palam oftendit, ^eunt facrificianoOe.Sicutetiam Efa. cap.^.ficit.Et ^/èas,Mifericordiam uolo,non facrificium. Et Ppi* W!« quinqudgefimus.Itaque aliam rationem placandi b« o^endit, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
Hic igitur nafeitur qua^tio dtgna,qu£ traéletur. (^urDeusfacrificiareÃiuat,qu£ tarnen tanquam culâ dhw« *i«Wd«ii4rlt;ttlMdlt;ei5 JRepreltettJt itaq; poterant Itt« ieifinon facrificaÃent.Sed quodfacrificant, prop-üoiiot)4«tâetr«prfî?fndf.
hi
- »CIO ⢠â c 0 ÃT M E N T. IN 'P R O'
' Ad hdnc ^uitÃiotiemÃc reÃiondeo i.Veruin (dgt; ^uod Dew facrificiii ^necepit ttinquäin cultiu ⢠Std ea non fold pr£cepit, dédit enbn inandM eMii de alijs cultibui interiorikuf,cr^ut Paulin uocat,
Ront,tigt; tionalibm.Deindeprieceperat Deïm facrifitia, tio/iin eumfinegt;n,ut ejjint fattsfrilio pro peccatis.
Duplex igttur uitium hicrebat in facnficià 1«â ilt;ï(eorHin,pzdegdh£)[Hctt!tttMi. Primum uniunteriitj quod hofce aAoycvs feu irrationales cultus prrfti^' Ritioniits. fcrffjt otniÃis alijs cultibus Aoyi/uîs, quales funh ' â Ãcut propbeta poil commémorât, Facere iudicimit, diMctre beneficentiam, zx humilem amhulare coritttt Deofuo.Sicut Ofeas quoq; dicit. Non »«k Detufi' criÃcium,fedmifericordiam, nonholocauftuitt,f.^ agnitionem Dei.EtPfalm. cjuanquagefimo^lmmo^^ Deo facrificium taudis,ty redde altiÃimo uota tui tnuoca me in die tribulattoni5,zy ego eripiam te j amp;nbsp;. cr bonorificabis me,
Hos cultus impij non prifflant, Fjam in rebin tis fecuri funt,non agnofcunt Dewin autorem, wt i** tuntur pro Dei uoluntatedonis Deb Et tn aduerfb â non confitgiunt ad Deum,fed quarunt humana pr^'' fidia, Htec igitur qUiO potiÃima fumma funt, f omittlt;tnt,qMomo(Jo pote/t deus inÃriori,(:y tHoqUT brutalicuitUidcle^arii
PRET A M MICHA H. CAP. VL. tçt
Sic E/ùixc concionatur, Qhû mthi multitudo- ue-firdrum uiéiiindrum ^holocau/ia arietum, qt adipetn pinguiMin lt;3- fanguincm uitulorum, «olo. Ldwdmini, mundi fjiote.JHfïrtc nwlui« cogiUtiwiHm ueÃrarum »boculumeii.DeÃniteagerefieruerfe^Cr diÃitelea fitjKtri; :qMi«rite iudi£ium,fubuetjite of'(gt;rej]o, crc, â hfcpjKt nere fco«lt;t optr4,,icc pojjuntÃmulari ab im nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
pijs.ldeó oraittMiit eaimpijdtidulgent auaridlt;ejdb lt;ii«i,ir(t,crc.S(c«t Pfalmtu $o.duit. Videboi jicro« pfahtt, ^0^ CrcurrtbiiictimcojCzc.Hdnc impictatem conantur bpocritif pofieategere obruere ifta fimulatione txiernoriim cultuum Merito t^itur Dei« eoj culcui iomnut (3 rajcit.
1 â gt; In Oeconomiit hert« 4 feruo exigit, ut domum ! ' pKrgct fcopis.Sed ad hancfolam operam noa condu=gt; xit feruum. Habet enim opuf feruo ad alia maiora officia.ut fide'.iter tradet pecuniam,ut in labors aÃii* dunt or diligens f!t,u'cgt; Si igitur feruiK maiora lüa quot;'gilt;g;lt;tgt;«ófine pdrnaw gralidin merebitur lUa uer* ftndt diligentia »idxoneà intelligat Heri« feruum boe modo qusrere prxtextum malici^e ignauix^ ItadamnatDsMÃacriÃaa ludforum, cluod maiores SicriMi r« irrationales cultus plane negligebant,crimbgt;i(taté â.^°bm.aa fuani pjflidbrfnt ifla [acrtÃciorum pompa.
Secundum uitiumineoerat,quod ludiei [acriÃâ
tqi
r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'CÃMÃIENT, IN PRÃ-
ci^'s «on foluin tegebant impietdtem cordium i fed dii
' uolebdnt ed ejje jpyectum pro peccdtis. Rt fdcriÃd^ inhuncÃnemnoninflituerdtittec mdiiâdrdt Deaf-Volebdt hoc modo projÃeüum fdcerdotibui.Et entnt Xio chufli fdcriÃcid typuf fummi fdcrtfic^,quod per morte Ãlif no nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mundi effent expidndd.Hoc fdcriÃcium
» IS ptcatoâ, Ãlij Dei,impij non conÃderdbdnt, tribuebdtitrf miÃtonempeccdtorumÃtcriÃcifsÃibs. An non tuiiem extremd impietdf cr bldffhemid eü, fdnguim birto^ rum cr tdurorum tribuere eum honorem » ^ui fdnguinii Cbriibiellf
luç paÃim in prophetK dicit Tyeut,Ãe etiM iilâHâ mindri fdcriÃcidffe non priccepiffi edj^yc-NMip^ eeperdt (juidem,fed non in huncÃnem. Erdt accepturui tdnqudm obediëntie ergd De«m teSiito* nidjà noninmdioribuicrgrduionbui rebut effent inobedientes.Sed cum er mdiores cultus intertaittdid er hos inÃriores er uere ccAoyavi cultus, chi» f'*â impid opinione preftent, abomina für facrificid Deus er ridet quoq;.Sicut in Pfdlino ^o.t^unquid md/uhi' cdbo cdrnes tdurorum , dut fdnguincm bircomtn potdbo ?
Ac uiderunt ludei quoq; non effe iamp;os fummot cultuffà udccdm,dut drietem immoldrent. wque iiii fumptuoffora fdcrificiduerÃfunt. SicutprofheU i bic«* I
^HEtAM MICHAM CAP V.
Ijk teÃatur.EtÃamÃmille arietef et totafluminaoki ojjèci«, ingrutum eritiii ofjiaît iominoi Quiafîcut in pfitlmo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;omnia animalia fyluarum funt do»
tnini,Q/ uuiuerfa cjuie in agrK fiint,i{gt;Ãtu funt.
Aliud i^itUf conÃlium inÃituebant immola» berorum tint in honorem o' cultum deifilios O'fiHas.Huim truJelitatii occaÃone fumpferunt ex Ãüo Abrahie.
Q«ù enimdetM tantopere pradicateiiu obediert' ÃM.tjuodfilium uoluerit immolare, putabant deum ^uocj; eo ojÃcio placari, à liberos fuos ei obtuliÃent, acÃoput ipfum J^eóles, magnum o' arduum ^it. OÿK efiim non libentiuf opes cr «itrfw etiam Ãtant i« diÃrimen ponat,quà m ut liberos fuos det maäati-' lt;ios alijs, 4Ht maâet ipfe f poÃea gentes ^uoi]^ t«« cultum iinitattc fimt. Sed inÃlices hypocritiC, tionuidebant AbrabamuiuÃum, ut oÃerretfiliumi ^('Ãs äutem tale nihil mandatum erat â non folti ÃutjÃd etiam grauiÃimum peccatufiiit» (ontra quintum prjeceptu,lt;]uo prohibentur cades.
Sic monachi iaüant fuos cultuijpradicant fua ba opera, quod ahÃinent d ciutlibus ncgocijs, cerfis péra toris orant,à eertis cibis cauent, o'c ⢠Sed quia hac ââ â¢âow⢠onnia fufdpiunt line mandata dei, nihil deo gratio» gt;â^ifunt ipforum cultus, quà m erant illa parricidia ^'â(facrificia,in quibus parentes liberos fuos ojÃrre»
0 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bant
»94 COMMJMENT. in PRO-bant deo. Cuttai enim non potefl effi,ubi non efi iiiitii datum dei exprejjum, fecundum fententiam Chrijli' ïruflramecolunt mandatis bominum»
Docct ita^hie locui de hypocritii,lt;juod(OMntuf fiypocryt^e fuis Operibui placare deum 5 ^«lt;e tarnen eiiifrieti funt,ut per fe nonÃnt bona. Hiec autem non eÃiKfit ratio placandi dei. Jtaq; propbeU nunc docet, modo deui placariuelit.
Indicauit fibi Dominus ô homo, quid fit bonijm,06 quid ate poftukt, nempe : Vt facies indicium, ut amts beiieficentiam, ut humiliter ambu' les coram deo tuo.
Primum infignis commendatio ineoeÃ,lt;}iâgt;^ dicit : Se tradituriim, qu£ bona Ãnt, qx deui. Igitur certi c/fe pojfumuf,cum ea Ãcimia,il^o nos placUuros effe ; Nam non nià bona exigititiâ^^gt; Vbi mnndaz nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;guig cxigit, placent ei. vbi e contra alij
quot;eft/'b* noquot; tui,quos ipà delegimiii, non pojfunt deo placere,!'* cukusd«, cutfuntuotamonachorum,impuruicxlibattii,Ã'â ' criÃeium miffe pro uiuis mortuis, cultus rutn,peregrinationes^certarum borarum preccS)â^ â flinentia à certis c ibis,(:yc.
flabent h^ec magnain jpeciem, çy funt quo^Ã^ boÃiofafatis,Ualt;]^mundwiudicat eabonaejÃgt;
PHETAM MICHAM. CAP. VT. t9f pfdcere Jvo, fed deeji his omnibw tüd in/tgnis com* nendätio, (Jua propbeta fuam doiinnant eominen* lt;l«,c«wj (ifcit; fe tradiitiywngt;lt;iti^ bond fwt cr domi/ nut exigat.funt enim omnia tn/litut4,humdnd uolunf tite, no« autoritdte diuina, Itat]; bdbent mercedeitt nbhomimbutmon à deo,/icut Chrifus diat: Frnflra nieco!untmlt;indatishominum,crc. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Ven igitur izj- boni culctit, cjuos deiti exigit, hi c«itw«8 fân(: Fiicere iudicium. Hoc frè exponunt pro iufltt quot;gerc.boc çjî, ut puntantur nocentcs, definddn^i
â¢Â«rinnocentes. Ndni hoc loco prophet« cum monti - ctum.
^1« «git, hoc efl, cum regibus er principibus, lt;jui» ^1« dew glddium commendauitiHi cum glddio utun» *nr (»d coercendos malos, certi junt fe Ãcere bonunt âpl«, ^uod del« exigit. CMinecontr« cjui fegniter niminijlrant ofjiciMtn flium, gâ ««t negltgentid pec« tontjitnt periculw fuit mouentur, né ammaduertant f^ncriut in flcinorofos /iciunt rem malam e:y omit/ â¢nut quod dew exigit.
]nb4«c fententidm fèrè dccipitur formula h£c I â¢'â¢fcripturis: N«»» Hieronjimt fententidm non pro-' ' Exponit enim iuduium flcere pro eo iit nihil r«tione z:;' conftho flcidmut gt;nbsp;wt lt;tnte mens
'â (dicet, qwd fiéîura flt, ©⢠poflea opere compleut Hoc ejl pbtlofopbicH ludtciuithfedfcripturd nt dixi :
0 i ' «Kdicfuin
lys COMMENT. IN PRO« iudidum aliud quiddam uocat.
nlt;ec igitur fententia non i/iepta efi, uthortetiif nagiftratum ad frdendum offidum,Ãcut in hone feit/ tentiam Efatoi i.cap.iubet,ut quicrantiudidum,Et . fubiuugitquaà expofitiontm,fubueniteop(gt;r(ffigt;,(llt;/â
Sed quia hoc in loco propheta generalem cencio* nein de peenitentia inftituit, uocabulum ludid/paulf accipiendum eft. Notum enim eÃ, quod fe(( ufurpetur pro uerbo dei ,Ãcut probat Pfalnw n?' Idcji earn ob caufam, quod uerbum iudicat bomintf i tadidumb dum damnat mala, cz (iocet fanda nbsp;nbsp;uera. £rso
' hoc in loco iudicium Ãcere, eà uerbo atttniere,ii fequi, ei obedire non repugnare uerbo, non odijft uerbum,fed id cum gratiarum adione acdpere,ei pü rere,Ãne uerbo nthil fufeipere, qua uerbum mandat 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãdulo Ãcere,crâc.
No;j autem induduntur in hoc mandatfitl externa uitlt;e olÃcia,feu bona opera,fed motiu ilbj}[ VetbiiBido. rituales, de quibfdocet prima tabula.Namuerbi^'' pti'â^dpua funt,ut doceatfidere deo, et tinte* redeu.Fiduda autemindcu,requiritnotitiächriflgt;' j ltdijj hoc prtmum conandum eÃ, ut attenibiiniit uerbo dei,utfidamies mifertcordiie per cbrifiti»iâ^quot; hibite,cr timeamus eum, Etufmodi autem hic enlttt eÃiUtpoÃitab ontmbits praÃari. tiamÃ
reipgt;^
HET AM MI CH AM CAP. VI. 1^7 rtlt;}uirerentur,melior effet diuitu conditio,pMperum ieterior, fed non rec^uirtt dein fumptm magniÃcos, lt;«»«!lt;(« reguirit trementem ad fcrmones fuos, crfi* lefa.ti, ientemmfericordiaeiui
Secundum eft, diltgere mifericordiam feu benefit ((ntiam.Ac difèrte utitur uerbo dilizendiMdetenim Dâquot;'g«â quot;â*»
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n /gt; lencordiaflii
omi«m hownutn änitms inditutn ejjefiudium pngu ^re,utflcgt;i beneÃcianttCT negligant alios. HKfic dp fidm unit eximi ex noftris animis, cj uult in nobis ftn^ulare ftudium effe beneftcenti£ erga omnes,
Hk ^Mo^j eiufmodi cultus eft,(jui ab omnibus po* tcjlprajlari^Queenim tarn ui'isconditio eft,in cj^ua c^'niMo M no(ipoj?js prodejfe alifs Delerrima iiidicaturcon^â^^âquot;'â ii:io,ftruorum or anciüiirum,Sed hi dum imperata ftiu'o ftciunt,duin curant rem Ãmiliarem aut libc' fos fandius opusÃciunt, cjuim omnes monaihi cT xtoitidles.Vaciunt enim lt;Juod deus mandat. lUi fronte ftfieptis laboribiis deÃtigantur, fine mandata dei, Wio etùnt contra mandatum dei.
TertiumeftÃumilem ambulare coram deo. Hoc Httn-iicma« itonfolumeopertinet,neÃmusarrogantes,fupcrbi, frefumptuofi,fed ut in cruce fimus patientes. Sicut Pitriis dicit: Humiliamini fub potente manu dei, boc i.Prt.j tll,jirte uoluntatem dei £quo anima. Nolite indigna* n, Ijolite auerti à deo ad bumana criUicita pr£Ãâ
0 I âù.Scii
198 COMMENT. IN PRO« dta.Seiihutntliamini,id efl,dgtiofcite panam torum, dut /dltem mcejjariam mortificationoiiiif' teris hominis,Deinde,petite e^' /gerate liberatiom»^ per Chriflum.
quot;V cri ciiitii-. jq, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;panitentia,
qui pr^Jtant,hos andre,tuen, defendere uidtdetiigt; Ac uerd ecclefîa in id incumbit,ut hos cultitf deo fict,cr hommes dd talen rationem mtic et moruin^^
Ãncchrin ^â^^^ti^tr-Ateccle/id antùhrtfti diuerfumÃcit: eccieiia- uerbum perfeijuitier 4C bla/}âhemat,deindecriii^ lis eji in ueram ecclefiam- Crucem aute abomiiuttnh gujerit uoluptdtescr otium,ldeô etiam prementeM c,edé panje,ijuM impijs propheta tan minabitur-
Vox domim ad ciuïtarcm damatjEt falus nmennbus nomen tuum.
Cohderent h£c cum fuperioribui.Rcprehetiiilbi âenus propheta hypocrituos lt;nbsp;ùltiu, tanjudminuti' les adplacandum deun, cr docuit de uerif cultibiHt i et uerd ratione placandi dei, cr miti^andaru pcenii' I DupUxn^ fun.Hanc uoeem dei placidamcr faltttar(m,M ; uidet negltgt, minatur deumalia uoce locuturunt) | non /blunt audire, fed ettam expertn ccgâti' tur. Sicut entm tota fcriptura oflendit, Deum pce' «itezitrbiw ignofcere uelie Ita minatur impanitein Ãbui exitium,
Porrô
PHETAM MICHAM. CAP. VI. 199
Porro non pertinet hec iritta Dei uox dd undnt (iuitatem,feddd omnes.Udij; uocdbulutn ( Ldir) cob hUiut dccipitndum eii. Sicut cum Paulin ddTitum iäp,i.dicit.Conflitues pre/byteros KmicTsohip, Tit.f* U ijuod nos reddimut,pcr (ingulas ciuitates.
Addit autem hie quoi^ confolationem dd erigen â dos pios,ne in publted calamitate defjiondeant animu lojuetur,inquit,Dominus ad fingulas ciuitates. Ed (fit uox ir£ er furorw. Pertinet tarnen ad eos tan^ iiiti,qui funt impaenitentes, zsquot; non dujcultant ucr= to- Clt;eteri autem qui timent nomen Domini, bis (ritfalui.
Etfi enim Ebraa uox uarie à Rdbinis exponitur, iimeu (atis conflat,Ãgnificdrefalutem,fucceffum,foe linUtem, er à quid Ãmile efl. Sicut oflendit lociu Pro«cr[gt;.8.(Liilt;:eab ue Tuflhijdh)meum eft conÃliu Tufehi/a!^» CfuccejÃn. Nam quod reâa conÃlia inflituimus, d«don«in efl.Qhw autem etiam redd conÃlia non^ »Kuq«.!)?! male cédant, requiritur ( Tufehijah ) fuC' cijjiu.ltemcd. 3,Recondetredii(Tufchijdh)hoc efl, tartunabit eos ,feruabit in pericuUi, ubi impij pe* tibttfit, c^c.
luJuiiit autem propheta palcbra antitheÃn,uidet emnes occapatos fludio augendd rei frmiltaris^quod patent in opibtw prlt;ejidia)n eÃe contra comma*
0 4 nes
xoo COMMENT, IN PRO'
nes cdl4mitdtes,dicit igitur : FaDimini fi hoc fentitift Opcj iniuÃf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iniu/iiC caufli funt exitij,ht dutem lalMhun
tur,(Jui timebunt nomen Domini,hoc eft, qut uerbuiK am[)leóluntur, quiobediunt uerbo. tdeo dutembde phraft utitur, ut diftrtè dicat, qui ttinent nomtit i^omcn Do- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hypocrit£ nunqudm paticntur de febÅ
mini timcre, dici,quod Dominum non timeant. Idea enim facriÃ'' Ur ocrit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fxternis cultibus pra;ftandK tam
(ifttdui. Sed ft ad uerbum reJpictAS, ibi produnt fti quod,ftcut Pfalmus dtcit: Non eft in oculis eoruw mor Domini.Ndm uerbum aut perfequuntur autnc' gligunt.Jndulgentcupiditattbus pro occaftone,fK'âf auari,ambitioft,crudeles.
Porro hanc concionem dd nos quoc^ pertinere pdtuemus. Nemo eft qui non exhorreftat Turciatm immantiatem quotidie magis ac magis appropinqu^ tern. Hiec eft uox Domini, qu£ clamat fuper inobc' dientem Germaniam.Sed falus timentibus nomenP^ mini. Hos enim ftcut Danielem in Babylone, in mt* did Turcidferudre,cr euehere nouit Dominiif.^i'''^^ lisftententid eft Prouer. i6, t^iftericordid ej ueritiif redimitur iniquitaspcr per timorem Domini décliné' turd malo.
Auditc (ribuSfCedquis tettiÃcibi' tuf ci.
PHET. MICHAM CAP. VT. lOi
Eflbicali^uidnegoti/in Grammäticd. Ndmalif UocdbulumCMdteh^dcdpiuntprouirgdjUtfltfenten/ â tiä. Audite lùrgdm feu fldgeüum, ej tum qui tefîifi* (dtur de eo.Hieronymut dutem uertit. Audite tribus, Ãrquis approbdbitiüud? Sedin commentdrijs fe^ lt;luitur alidm fententiam. Sic enim dicit : Auditetri/ ti«, que uobis eontefldtur Domihiu. N4gt;n Herfc«in in* ( Udd ) ufitatd phrdft Ãgnificdt conciondrt, predi* t4rc,docere.
Sed à dd textttin reÃiicidmufÃmpliciÃimd feuten tiieÃ,iubetpropbetaprimum,ut tribus dudidnt. Po Pe4t4fiqKdm defperdns defruäu.QuisJnquit-.teÃifif (ibitureitboc efl.Cbÿis bunc populum doceatf Q«W « concioneturf cum nullus fruüus fequdtur, fed ipà pergitnt in fuis peccdtis,Ãne omni pxnitentid. Sicut Ãluitur intextu.
Nonne adhuc ignis in domo impn, thefauriimpietatisjô^ modius macikn tuSjira picnus. *
I« priore feiitentie pdrte Hffcræi hdbent dupli-télefliofie. Alq enim legut(Hdiefch)b^unquid eÃfcS intextu Ãt(,haifcb) quod ali/ uirum,dlt/ ignem expo* »Hut. S£ntcnti.e dutem conuenientius eÃ, ut expona froigni. Qt54nq«4tM Grummatici aîiam punilorum ivitiodenj reijHiraijt. Sigmficdt dutem ignis bic pce* o 5 iidm,
»Oî COMMENT. IN PRO-naniffîcut fupra Amos 5. Q«lt;ente Doininuittamp;tiiâ uetM.Ne Ãrte erumpat qua/î igttis in domum ]of(p!gt; Cr deuoret,(^ non fit,qui extinguat in Bethel.
Opes mile lj.ee beüiÃimu Ãguru eà qu^ pingit opa *'»1'tiïignf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iniurijs partM,quod fint tanqudtn igni^,
quo necejfie fit ipfos conflagrure, qui edf poÃtdeiit. Sicut etiain tefiuntur uulgo nota dicla. De male qiiiâ fitis non gaudet tertiui here!. Male qu.eÃta, male Ã* labuntur.Et Salonton.ïn domo impi/ corroÃo.
Sed hic uide tmpiam bominum i)npietatem,neaii incredulam pertinaciam dicam? üemo non cohorte* fieret, à utderet Ãicem ardentem admoueri tedo fuo, Manififium eniin in ea re eà periculum, e^fip^ ex parua fcintiUa negleâa, maxima onuntur incetp dia. Sed cur non eodem etiam modo abborreminab opibu! perauaritiam CT iniurioi partii f qua! pro' Auiritia fic-pbetrf hic dicit efiè ignem. Verum enim eft, quod ali* «nines ptrjii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;paru£ opes fiaiidt
LuctS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;magnoi opes honeflè bene parti!»
' quafi abÃtmant. Chriflus etiam rede parta Ãiini^ comparât flrangulantibus Ãegetem.Male autem pat^ ta,aut diffluunt turpiter,aut,ficut experientia Mr»nocent hueredibuf.
Et tarnen in id incumbunt omnes,ut quo iure, qua iniuria ditefiant. Has autem comminationes
PH ET. Ml CH AM CAP. VI. xoi
dnikj Ãbul^ contemtiunt. Vit autem hoc,
^Wii Domini« d(J tfinpiM ignem qiidji fopit, nec »itfiatimcoliucere^ deHorarc. Ndm impi/florent lt;th(juMiiu,utcedrtlibani. Sed paulo pofl fit, t^uod Pfalttt- 3'7* Pfilmuf dtctt: Tranfiui amp;nbsp;cece nonerat- Qttitfiui tiiWfÃy non inuentui eft locmeitu. Quomodo hoc { QWd ignii deuordutt eum, quern dann fti^ finit, ^nmulduit or in tantum auxtt, ut ejjèt inextin '
Eddetn ftntentid eft particuhc (}U£ additur, c}uod
*NoJii« macilentiu, fit indignatio. Eft autem h^e quoq; beUtÃima figura, (]uod «wet ( Ephathrafin) '»odium maciei,dui non abudat,fed cui deefl alicuid. Mfn''inamiz
econtru chriftui uocat KXÃop tii7§op,7ri7iï^
y nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(rilt;r«Ãivu^irop,
1 id efi,menfurdm bonam,preftdm agitatam,et
' P'ptr fxund(inteni,L«clt;e lt;s.
Fit uufeijj boe quoq;, ut bomines «tuntur menfu'
'â it.ut propbetd dppeDdt.Wiicilfnt«, ac ea in refpC' Menfun W ffnt lucrum. Sedtjuale ideft lucrum ? Propbeture« Ãâondet,fÃ(ScMmlt;ib)boc eft,indignatio,fèu commina/ tio certi mulijquod fequetur. Qui« uutem turn jïuitu« dmens eft, ut optet opc$ comunâi« cum indigna^
tioiie Dei?Nimir«m omnts bi,qui menftiris non iu/li5, Rd pureii O' Jejtcientibut «tuntur tn urndendo.
NW»
i«4 COMMENT. IN PRO*
Num excufabo ftatcram imptam» fraudulenta pondera in facco: pciquot; quae diuites eius omnia impknt iniu* rijs : et dues eius loquuntur menda« cium , et lingua corum dolofa eft in ore eorum,
F»naer»qinw pondera reprehenJitjfîcut fupra menfurtnn iniquam.Nam in eo ijuo^} lucrum effe homines pn' tant,à pondera uitient,fed Dominus ea damnat.liio fit.ut quanto plus feadimerealijs fraudulent! uetidi* tore! confidant,tanto plus fibi adtmant. Prouoeant enimiramdeifficutetiam alibi firiptura minoturi 8«»tn (Jo^oz pyoaert. 11,Strftfr4 dolofa abominatio ell apud dcü' * At aqua menfura ei placet.
(iÿodficimusfraudulenta pondera,in Hebra fU'C Abne lAirmafrapides dolofi.vtebantur etiintlH dai ponderibus ex lapide,non,ut nos,ex are cr fr' frouerb.16 frrè.Eadem phrafis eH Prouerb.its.Pondus (yâ I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tera indicia Domini fiint,z^ opera eius omnes lapi'
des faccnli- Vbi in nollris codicibus corrupte leÿ/ tur,feculi.
Quod de mendacio cr lingua dolofa addit, età uideatur ad doärinam refrrri pofre.tamenreilwin/ telligitur de illa,toti mundo nota,mercatorum cr o* pificnin perfidia amp;nbsp;Mtutate,qua imponunt omnibus» tÿtit
FHET. mich am, cap. VI, Ã*J
Igitur ego quo^ cepi percutcre tc, amp;nbsp;perderc propter peceata tiia,
VerfcHm (Hchdethi) Hieronymuf,Ãrmat à (htt' fdÃuod /ignificat inaptre, Sed alij (cnttndunt efji «(Hdlub) or txf^onunt- Ego te igrotare Ãd, Ãcut «um oÃit y.incipit propheta bic minari pec titis,qu£ Ãprarecenfuit.Ea duplida funt,Non tnitn Weo tantum peccarunt ïud^i ) lt;^uod perauäntiant MiuÃif ponderibu4 er menfurii uÃÃnt. Sed ettam q«od retinebant idolatriat fuaf,nec patiebantur emett iari impietatem per fanam dodrinam»
tiic igitur panditur iudidum De« pflt;lt;nc iiuerfum ^iuiidohominum, PdpiÃlt;e hodienon ideó ««rgent ipÃdtftruiu (dtuferdoilrinam fuam,quod uelint perire.Putant (nimfehoc modo flabilituros Ãum rtgnum,er certo fiiitiiuntà dodrinam noÃram Ãqudntur,à benefidit ^fditiu,dignitate5,quiis retinent,amiÃuros eÃe.Sicut ^ndai quoq; non ideo Ãcrificabant regintt cceli,ut eÃ
leremiam, quod uellent perire : putabant eiim Cap.44t (tdtu unicam eÃe cauÃm Ãelidtatif er /ucceÃii^.Sed
fit I Hi ipà cultuf pcrdiderunt tudicos, ex Ãne ^âbio perdent qttoq; PapiÃdf noÃros. Cbÿantoentm ^pia Ãudia urgent dtligentiuf, tanto tn fe magis fgt;âoiiocaiit iram Dei,donee ttindem peniim excinden.^ («r.
Sim Hit
icg COMMENT. IN PRO-
Similis ratio eft peccatorutnfecund£ tabuU- Di' foTfpoiuiit' Pâitâf'âtiui^âiâ»n menfuram 0- pondus frâitdii' lentum additurum alitjuid fuis opibus, Sed fic piirtf opes,etiam hone/ie acqui/ita abfumunt.Siiÿtur retnobu omnis generis mala imprec an auarishoini* nibus, quid aliud imprecarmur eis, quant quod ciunc.uc fände,mendacijs;periurtjs pararent dint* tiastNuUd enim compendiofamagis adinterituuU Iniitfteopes. efl,ficutprpphetateftatur,qui iniuflas opes tgneuo* cat,cr menfuram iitiujiam,indignationem Domini.
Sed mundus non credit hac iJeó fcoc unumaÿt PalUlMf.
rum. er urget,ut quam pliirimum poÃideat.SequutitarnH temlwc Ãudium fuacertie calam!tates,utauariamp;' iniu/ii homines fibi tpfts ftnt carnifices, lt;ik£ additaspcxiiM morbos infignes.aut utitcrumre^ dtganturadinopiam,dutoccaÃoneopum pala fuid tmpifaut cdlamitatcs tlhe uel jingida, uel aliqui etii tn haredes deriuentur.
Qjjdre hoc potius faciendum erat, utnondeolih bus coUigendiSjfed de pcccatis cauedis cogilaremut. Jbt enim ceffaret ira,cr abeffet ignis tile, adeffet nil/ tern benediiiio Domini. Nam età non habeas magnis opes,tarnen Dominus uult largiri panem qiiotidiiuiu hoc eÃ, quantum fatis eÃ. Sicut dicit : PjUr ueÃet f(it,quibus habeatis opus. Uem. Primuin quarite rs' ^nuiri
PHET. MICHAM. CAP. VL 2ogt;
tnumDeiner omnia ilia adijeitntur uobls.Et Pfalnu â7. CJiiotiifie miferetur cr dat mutuum, cr fernen tiui in benediäione efl, hoc eil, qui Itberaliter dant Cr funt benefici,bii non folum nibil deerit,fed redun=*
fcenedjiflio etiam in pofteros. Sed quia mundits credit,nee fleit h£c, idea cogitur experiri, que propbeta minatur impi/s zy incredulis fuii Judais.
T u comedes nbsp;non faturaberis, ÃC
oppreffio tui in medio tin.
Videingenfcm iram,quam ilia hominum malicia pcnaidoioi» Wn'et«r.Pd«b quotidianiu promijfics e^ pi/hfed a' â'Æâ lt;5^ ««B bominibut hie negatur. De pijs dieit /^gt;ritui fiinäut.t^on uidt fimen iufli querere panem.Sed aua ftZSâiniuflihomines,etiamcum querent panemnon pfalnt, io,, uiuenient,etiam cum panem habent, non poterunt eo
i fxaturareflmc.Etflautemhectemporepacii quoq^
1 pojfunt aecidere, ob dtfjicultatem annone. Tarnen propheta rejpicit ad belli tempora, ficut nunc mifef
I gt;'iSMpH»blt;tcfif{it(«THrct4. Hienimeum infum» itia iiini zx frumenti copia uixerint,nunc uix habent, quod tolerande uite fatisft.
Quod addit. OppreÃto tui in medio tui,f^nificat Oppreffj* ^«od nullum fint habituri fuccejfum, urgente ey de- tâi, primc/itcfoj ira Domini .Itaq; latine reddi potefl, ex omni parte opprimeris, Nà E tr# « nccabnlu (lefehab
*o8 COMMENT. IN PRO* Ãgmficat bumiliationcm feu depreÃionem-Sicut Gifl t»Micè,cum uolumui Ãgnificare dduerÃÃiitiam tundtn,dtdmui.Erkan nicht uber Ãch komen. PrfW* tur munu Domini,ut emergere non poÃit.Sic Pfthxo Pfdlm.jS }S.( Scfcubotbi ) deprejjw fum uehementer.
transldtio habet.Curuatui fuminfinem. Sedlo^nd«â^ ibi dejjgt;iriluälihumiliatione,qute nafcitur txfcif* iVf dei,^ conjpcdu peccdtorum.
Appréhendes quidem,fed no cripto» quod autem enpucris,gladio dabo»
Rdbini nefcio ijuid de dbortiuii hic comminiftH''' tur.Scdprophétiealid fintentid cfl. Vult enimof^quot;' dere,quod non folum corpora,fed omnes ipforuinÃf tune in extremis periculis uerfabuntur. Ac uerbmquot; Apprehen apprehendendi oflendit magnum fludtum ( dere. ex cdldmitate,qHod impliciti cr inuoluti malif utfUi f fOK4fc««fttr,oquot; tentdbunt t ludari ex prefenti edi' i initdte^Sed minatur propheta^eos quoq^ conittusfigt;^ ÃraÃre.non quod non aliquando Ãijt aliquid duri,fed quod etiamà quid conÃcerint, id iterni'* diÃluet,autin hoÃium maniu ueniet. Sicut fequcââ tid oilendunt,
T u feminabts,S(r non mctes.Tucal' cabis oleamjöC no ungeris oleo.Muft'â quocR calcabis ,fcd uinum non bibfS-
ûÿ
t.
gt;HEfAM MICH,AM. GAP. VI. iqj
Qui jeininjuit,uidetur ahqutd apprehtndijfe^ç}â H'fM mejjim, Sed propter peccau uejirafiet j «{ Hon lolum non demetMi,(jitie jemindliiiffed ia hafitt conculcet perddt. Alt;i hunc modMfW.cJw ole«« et n«x5 coHegit,«idetMr apprehendijje lt;]uo p ui poÃ:t i Sedpropter peccjtduepra fi£t,ut b£cnon poÃitit fitâMre,nec ijs frui:Nam hoÃibui iUd offu parata efl^ quiii« Mûamp;is é jiucibM ertptent,
SKfit b/ tragiciC^gMrXjfeii euenttu oÃendit mul/ toitroiiora pu/Ãos l«ci.fos .EtbabemMlt; txfmpla inÃribui Ger!nanir,tmà in ipfaGermaniat Annoiienim p«talt; miÃeros Huâgarps,cr pmnej A«î flriacos nunc ali^noties feminujÃe, qniC ab hoÃibut Turcis obtrita Ãunt çr mHpa calcajÃe, immaniJ l^oÃiitemereelfuditf Propouuntur autem biC propbe far«!?! conctones tdeô,Ht ppfi^udin certain eft, pro» pter peccdta noÃra h.ec ita lt;lt;t cidere, aganius pant« tenttain zx emendeinar.
Qtiia obferuafti.s ritus Ãmri, Sc ont neopiis domus Ahab,ÃL.ambul'aftis fecjudum coafilia eorurn, Id;ó dedi tc in dîfolatioaeni , 2C ciues tuos üi fibiluin , oppropriuin populi mei portabitis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Mentuiit Amri zf Abubj^ui poà H(eroboant,n(J p u/e ido
COMMENT. IN PRO^
î6i
' Ult idolâtriit populolfrael fùerunt autores.NM Amri, ri tedificauit Sdmariam,et ibi inflituit çultum dei (DH/ tra mandatum dei, Ahab autem etiam templum adificautt idolo Baal. Propter hanc impietatem ft' Ahab, gnum ifrael à Salmanajjer uaflatu eft. Et cum «(If® peccatapoftea imitarentur reges ludd., eft id regnum à Nebucadnezar Babylonia uaftatum, ct pulus captiuus abduilus.Auaricia enim ZT ahafct' tabula,utÃme,bellis,^aliftcalaniH^ Mibiiic tilâiM/ôfentpttnirtltdpeccdtd prima tabula doóirina,cultus imftlf.cr idolatria,folentpumri,fâ' cut jupra aiidiuimus,extrema uaflitate, Sicut rum exemplum oftendit,lt;juibus cr in captiuitntei^ bylonica, eyy hodie fummum opprobrium e/i, fuerint populus dei, cr tam turpiter d deo fuo diÃtfâ ferint ad idolatriam zyquot; impietatem.
Hac eft infignis panitentta concio, præcipue^ flro feculo neceft'ario, ut emendemiu uitam wc®* noftros,ac Ãciamus iudi'cium, dtligamut beneficeit' tiam,et humiliter ambulemus coram deo nóftro SHy gratiam inuemamuf apud bum per Cbriftuiit) liberemur ab horribtlibus panis, ^«(C imminent, propter petcata, toti mundo, Amen.
COHMEN»
C o M M E N Tgt;
IN PROPHETAM MICHAM
CAP. VII.
Aec e)i nlttnjd buii« propbes tsC COfJUO.PCJfJCIplO eà quâ¬ri=â i motiii de ntahita iinpietii» 1 ie /ld popttli.qwt uerbum hitbe) 'idttfed eo nö utebatur dd pee/ I3 iitentfui» CT emendatiotiem , fedfecMri« pergcbdtin pectdHS.Dcnide doürittafeu fjcbortdfto fabijettur, utpif foil deo eiut uerho i«« «ituntur , nee fe, uel dutorit-tte, «ei potentid â uet loniuiiéltone cMwfqndm , Mt timieUW pdiidntur 4
«erbo dfcduf I.
PoÃed confoldtio ddditMr, ^«od etÃcdptiuitdt pfopter peccdtd ftrendd Ãc,tdmen dei« non Ãt abte' flariM popHlMnj f«Mn:,fedcöfKllt;itan«/«o$:Non fol» feducendo eos in terrdm Cdnddn, ulciÃendo bo» Ãt! eiutyfed mittendo ChriÃum, ^ui regnum graU'iC C miiricordilt;e per totwm niundMra Ãt bubiturM .
â ^dhunc modunt cldudit propbeîùm fudjn optimut Mor.pMlcbcrrimd concione de/egno ChriÃi,et re/ xtij^ione peccdtorunt ex merd er grdfuitd mifertcor» ^llt;lâ Sednl^^K ordttte textum explicdbimi«.
Hei mihi
ttz COMMENT. IN PRO»
Hei mihi, quoniam fum fient colligerc uuk æftiuos fr uefius,fient qui uuas tempore uindemiæ uulteolJigs-t': noninuenit botrum quem eomedat, prfinitias defiderabat anima mea.
Hifc eft ^uerimonid, doUt enim pio doäori U«' emendentur impij,fed quaà data opera, ^uotidic de^ teriores fiant, er licentiuf peccent.Cum tarnen eo ammo uerbum fiuum mittat, ut homines adtnO' niti,peccare definant^cr ÃeturoiS peenas, tt{mcor[gt;igt;* rales tum Eternos euitent.
fimiütudo y dutem fiimlitudine de uinea, clua etiam d« unica. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
faiM utitur cdp.^. fiepe enm iam uidimus hosduos prophetas, qui ijfdem temporibus docucrunt,etianl ijfidem uerbis uti. Efi ante fiumpta fimilitudo ex tico Ntofie,Deut,si.ubi de impifi tudeis dicit: Detib nea Sodomorum uitis eorum, er de agrii Gotnerff uua eorum,uuafiellis er botrus amariÃmus. â
Jinitatus auteni cà Ãmilitudinem hanc CbriÃitf Mdf ÃI nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fierib£er pharifidi
prophet£ fiunt, quad uinea elocabittir alijs, HAaleS rcdc/iatii autem deus maleperdetÃt Ich.iS.Chriflusfvanteeâ elefiain uine£ comparut, ac fimilitudinis partes cherrinie explicat-Dicitfie efie uitemjdificipntos ante . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fiiiüsÃen
PHETAM MICHAM. CAP. VIT. xij
1 filas feu ecclefium,ejjè pdîraites, deum dicit ejje uinb
I torem lt;lt;c pMrgttre uiteijj uerbo,ut uberiorem fruélum lodtt-tf JÃMt.Sicut Mtem pitltnùes d uite cxdÃ,/ruäum Jèr-K non pojjuntjltu, inquitjÃnos maneamus in uite Cbri/lo,fuf«rMm, ut per euniÃräinus Ã'udum : Num iffe foluieÃ,lt;Jui dut f^iritum nbsp;nbsp;nbsp;«iW»».
Adbunc modum propbctd hoc in loeopopMlwnJ wi«p4rdt uiite£\ fe dutein dicit eÃe uinitorem : c^ui perHcrbam huéîenut edifj coI«crit,Sed quæritur nul' hun inueniri ä fe Ãnduf».
VocdbuItiiM ( Bekuddb ) HieroriÿmiM uertit priie coqaxï jicü«, Sed in genere ÃgniÃcut priinitiM ont' iMmÃiigum. Difertè dutem dicit propheta, animU »iMpritnitiM depderdbdt,Hd«cfiii?jlt;ju(d tempore niniemie fe non inuenirepoÃfe dicit: ÃuÃra decim£
I jruÃra pletn'tuJo uuurum cxpcddtur.
Ptrtffict diitemhoc, di lüud commune fcdndahiin fand» î«od omziibtM feculis pioj dodores exercuit,Sic eniin folet mundiii, bominu»» uitia iHjputdt dodrin£ er locloribuf ⢠Sicutbodiecum dduerfdrij dtroci)?5i!ie «iitrd doHrindin noÃram loquuntur,urgentfrudus obiÃiunt feditioneSifeiidi, duuriciam, tyrannidein frincipum e:^â dlia.
Sed die mtbi; Num Micbd dccufdbimm,quod düt indocendo neg!igentior,dut in obiurgundo non fdtH p t uthemettf
ii4- COÃÃMENT. IN PRO-
Hcbemfns nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JoârinM dmculpare tton
audebii.Et tarnen ipfe tejiatur,le nulium uidirejr»* âum fui dodrin£ in popnlo, into quanto ip,^ «i'll« reprehendit uitiattanto matora incrtmenta fumpl^tt' Hh!im i^itur incontmodt qu£ caufa e/l ? Projrdo'Mâ» do(f}orej,4c niulto mtnut doHrina.Std fatan qut zizania hominihus dormienttbut jerit i:t bon» lt;»gro,E4 poÃea Ãc pullulant,ita fuccrefcui't,ut totiH fernen non folum otruatur,/ed planeflrangultttif'
Sed non tdeó aut uocatio penituf abqctenda,tti^ «KaXo.um nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãdendum officium eft. H£cemm dim
rrf V nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;doiioribut. Primum ut animam fuamtt*
dam uocaiio dintät,ÃcutEzechiel loquitur -Deinde etiâut munditi habeat teftimonium publicu conw ft. Siâid Chriftui die it loan. 15.Si no uentff'emetlocuttaejft'd peccatum non haberent ; N«nc d«tem excufttio-ic^ aon habent depeccato fuo.
Adh£c accedtt tertia caufa cÿâ quidem poliÃimd quod er nomen dei fanâificandumeft, ali/s omnibut blaftgt;hemantibui,crfemper altqui erunt,quiu(P bum ampleâentur.Habet enim deus femper fuMtt* cleftam,ubi uerbumeft,età uarqs fcandalid deÃrtni/ er pene opprefta ftt.
Perrjt fandus dc terra 5SC redus m» ter liomincs noneft. Oinnes iiifidian' tut
PHET. MICH AM. CAP. VII. nJ
*ur fanguini â , unufqinfcp uenatur fra* trcin fuum ad pernictem.
Hoc propbetw ufitdtum eÃ,ut ^iiod anted figU' ftUe dixerunt, poÃeaÃmpliciter er Ãne Ãgurd di' tint, idem Micha hoc loco licit.Botri, quos in uinea fr, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nciDomwÃ
liii(}u£Ãuit,hi erant de ^uihiM in/uperiore capite dt xit.Flt;(cere iudicium,diligere beneficentiam,cr humi Itm eÃe coram Deo.Sed blt;«c c« guirit in fuo populo (ontMMKtn inuenit.PeriÃ,tnqutt,de terra fanâui ej Reell« no/j eil inter homines.
Vocabulum fanélttsC HaÃd) apud Hebrieos aólb Sanftiuquia er pdÃtue ÃgniÃcdt : nempe,qui mifericordiam Ã
Deo confecutus eü i 0quot; mifericordiam exercet ffgitdlios.Defcent enim hiec duo cocurrerej ut feruiu *S» (tudekitumremilÃum efl decies miGe tolentorwm ui' tiÃim remlttdt conferuo centum denarios,
Keäum uocat,qui reéla incedit, 0 neq; ad Ãni- Redw« lifiinnec ad dexterlt;»mdejledit,boc e^l.qH» dinb«llt;it i'itimoreDei.crÃâerdtwelt« mifericordia. Tufem tiegdt jmplii« inueniri,quod uidebat omnes,rebui 1«/ fo.pne timoré 0 in fumina licentia «i«ere. Contra incilamitatiboi aut deÃgt;erare, lt;tHt conuerti ad cart nalwpræpdia.
Hx c re(de oppouMt'er ei,q«od fuprd dixit,iHdici« jiceire,bof eÃ,dUendere «erbo » q«od bos d«o$ cuttiK
f 4 prfci»
«lis COMMENT, IN PRO»
pf.tctpit.TImorem fiduciant in Deum. tli (uJtiK ' citin non ad'unt,fecjuuntur ea^cjuje propbetacciKine» tnoratyUt omncs infi iienturfanguini.
Snîia laL nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;refirri poterot, quof f^pe am»
S âââ' bitio auaritia pdrit.Tumin rediw refirtur ad ci des prophetarum, obnitentium ciipiditattbuâ inuridi. Sicut uidemùs,à quii Papijîarum impietatein Itlirt infèéîetur, et ontnii generis inÃdias ç;r fuppliciaïub' tuiidafiint. Ciÿia auhm pauiiÃtmi btin:,c]uiprcpbe^ tis reäa nionentibus parent :gt; c^uid turn finuruiiipn* tamustcuincjiiireéiamonentjpererudelnateinéme' dio jublati funt t
VntiQjnifq; uenatur Ãatrein fimi» ädperiitciein.tiemelivuodizÃa.s.eap.dicif.Expt'' iliuic Dominusiudtcigt;m,Qr ecceoppreÃio lufliHiiil O' eece qu£rel£. V£ 'gitur nobis qui eoniungitis Jo/ num domui,o agrum agro,nec relinquiris plt;!! pfri locMtn,«/ uos foil occupetis omnia oc-tyrannidem crauantiam graffantem interimpioSf . Operofa res efluenatio, canes adhibentur adiiim
SimiKhulo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. r â r-
»leuationis Cf xetia ad dolum. N« uenator je nudum firis 0â ià ctt,haflis,bombardis gladijs infirudius ejd-Hancfini litudinem afÃr od aulas Prtncipum, iiiÃdiaiitiuni fp cuftatibus fubditorum,ad mercaturami ad aha qii£' (iuofa tiegotia,tt (nuenies mir^ artes,qutbus omnM' hoinuiti
PRET. MICH AM CAP. VIL uf
Iwiti!« $ hoc dgunt,ut (]udm plurmum ccrrdiianhe^ tiamCi ali/i omnibM egendum Gquot; fime pereundu ftt.
Malum manuum fuarum 5 dicuiit bonum.
Eft b£c qwoq; mdgnd peruer/ttM, (Juod mmdm non folum cxcnfdt, fed it am ornat pcccdia fua. Ce bac labrufca in utnea Domini etiam Efaia^ cine' ritur.V£ cjm dicnnt malum l oituin bcnum md' 1«^«, (jui ponunt tcnehrdc in iuccm, c;- luum in te^ titbras, ijiiKj; ponunt dmurum in dulce, qt dulce in itntiruin.
Eit diitem boc maxime in ijs, lt;iif£ ad uerbum ctâ iiEcclejiampertinent. lud£icum Stephanum occi' At^.ö, Huntiteuticjuà m uolunt Mi.kânlt;]Mod pcccarint^fid etiam pietatis laudem inde ciu£riint, c]uod occiderint eum,(iui bldjjgt;hemM ftterit in Mofffi cr Deinn, P.H, e.SicutCbriftM uaticinatM eft.PutabdntfeDeo ob' loan.ii, fetluium pr£ftdre,cum nos occiderint.
Sic Pontifices oquot; Epifcopi hodie, an non malum fuarum manuum dicuntbonum,cum erfua define 'quot;âF'iân-iiâ«, ÃKfit itc flabiliunt,ueram autem Euangelif dodlrinam r quot;» iituiu damnant,tancluim nocenttÃimam h£reÃn f Atanift^ fta autem flagitid qu£ committunt, etfi non poffunt deftadere,cluaji fint benefiäd, tarnen iiidemtiseos in fummafeeuritdte, re bene dHa, indulgere
p S fHpiditff
»-8 COMMENT. IN PRO^ tupidùatibut â Imprtmw autem auiiritia pukherri' | Aujnfi.1. çoioribut pingitur, ut non uüif, leluirtutis lo(0 fit cr colatur. Nf quidem maxime tnÃgnes
Vlur dgnoÃunt, (ed eM quo(^ defindunt, quacin' teÃmam excedunt.Sic malum maiiuum dtcunt bonum-
Princfps petit,ludex muncra accipit. Potcns loquttur (ècundum prauiiaKin animæ fuæ,ôô coniunguntftudia.
Diflributione hic propheta utitur,ut oflenJat oi» ties or dines extreme lorruptos er deprauatos tlf() qui tarnen reltquos exemplo Ãio ad pietatem CT flatem debebant inuitare,
Principes, PrwcipMi» tfl confulere [uorum commodis, ut m plt;lt;ce rem parare er fuos alere commode pofitii-p«'in'fc ogÃt hoc, inquit,noflriPrincipes non Ãaunt,fed aÃii^â poflulantà fubditis.Verum autem eflquod Critd^ g. Reg- ë, cunt, 7iièii XÃ^ctiiojp cAt«lt;rtis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Niiboti)
cum uineam poflulanti Ablt;tb negdt, occiditur-Pnncjpxm mores imitatur reliqua auta, ( Hafchophet bafchillum)ludex propter retribH' ^â^quot;dexquot; ^itgt;nem,hoc efl, non adminifirat ius ex tequo, fuo commodoDanti jequus eÃ,etiamÃcaufaÃtinÃ* nor. Non danti,efl iniquui,etiamft caufa uineat. Si' | eut iÃÃaias quo^ kaue fentttuiam eleganter expoââ^^'. : , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mÃil^
PHET. MICHAM CAP, VIT. Ã151
'uant tmpium, «nquit, propter mMttt«. Jufîiciam ««tem tuftorum, dwÃrMnt ab eis. C«?fi '3« fatteiiua nonpHgn(tt,)ï(,BafcbiU«m)rfprAS adipfum PriHci» pftn, cwM tgt;rannidem ii/dex ideè ddtMuat dtfèrtgt; lt;iit,q«MÃ)er(itretr(fciit(o»fm ab eo.
TertiM grddsM eÃ,fgt;rinatori!in i:aniinuin,fed pos tentiimcrdiuitum. Hiq«.-:!«ft.'nt? Lcù'.unfur, dit [ecundum prdiiîtdtem cordiHin Ã/cruni, (::)c e(l, fe-lt;)uitntur fapiditdtes fuM, omma gerant pro iitidw« (ujyconfi'i optbiK CT potentid.
( Vdiedi)etl3!cbd)Hoc reÃro in gittere ad omnes ijloj tres ordines, eà enim phirdfe, quod contunéin Ãudià dJ mdtitidm, utneunt çy- perrumpunt. Nam Mrbum ( Abdtb) ÃgniÃcat intri(are,condenfare, zsr per mctdlep/ifi, qu£ biiic tinguif commtiniÃtnia eÃ, tobordre, Ãrtem Ãcere. Sicat ProuerbiMm teÃatur. buniculus triplex diÃictliiM rampitHr.Hinc d conn«' xioNe uocant(.Aboth)Ãinem deii/uni Ãrtem.
Quod Hteron)»«!« uertit. Secttiidwi« deÃderitmt tniin£fu£, Ãententiam inagis quà m uerba reddidtt, ^ianquam fententia minus Ãgntficans eÃ. N«:» uo-(tibulumCHauah)Ãgntficat pocnam culpam, Sicut («)» GfriMdfiicediciwi«, NdcbHnglHikringen.Vrt-iliickÃifÃen. Sic in Pfälm. 9 t. «bi noÃra translatio Uet.A peÃe noxtd,tn Ebr^o eà (iMidtber hauoth) à pefit
tzo COM aient, in pro*
4 pefîe noxidjfeu à re infcxlici.Sententid igitur ej}, QUI opibiM ualent, pleni funt prauii cupiditatibiHi hn ob/èauufitur o' indulgent libere.
Vide autein tjudtn breuibuSjO' tarnen mireÃgni' J ficantibti!uerbii,def(riptai ac proprijs coloribus (if quot;ails habeas aulas omnium fire prtndpum, QHitu* umjitim ficulis auditum eft,tanta onera impofibvjà fubditis,tantum ut fumptuofe lediftcare ,ft)lendideii(/ ftire,cr magnam aulicorum turbain, ad frugesceti^ ftonendas,aptam o natam,poÃint alere. H£C eniiâf fttciunt^ut nulli ordinarij reditus eis fatisftnt, Itaf^ pojlea alijs quocj; magijtri auariciie ftunt,qui niimftrare oâ publica ofticia Rap. neceft'aria tiijirare debebant.
Vitninagca Eadem magnarum rerumpub, uitia ftunt-t^i^X' lüicriiinp . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
inter Opes,omnia uitia liberrime grajjantur. enimhomines potentes,fe und cum opibtis,otn/iiii''gt; fcelerum Itcentiam poÃidere.Eitncfunt ilbe oppreÃ^' nes pauperumftmmanes uÃurie,adult£ria, firtiicaUO' nes,mantftftus contemptus uerbi o' mittiflrorti»tr iniuri£ maniftfttc,eieqi indigniÃintiC. Hac itaep iÃa fcecunda Ãemina,ex quibus poftea uaftitas amp;nbsp;iâ'' teritus regnorum ct rerump.ena/citur. Piift fionatorum diligentia O' t!gt;iagt/lratus Ãeueri fliMpnblicishiifc4ndaUse4turobuittingt;
PHEK -MICHAM CAP.,-Vir. zu
Qiii Optimus inter eos clr, eHquafi paliurus , ÃC qui reóïifsintus eli, eft quafi uepretum*
Simile eü quod Efaiäs didt.Ex[)eääuit Dominus W uinea uuiis JÃcâ¬ret,fed freit labrufcM.Alludtt enitn propbeta hie quoqs ad Ãinilitudiiiem de uinea. Q,- d. ^ebebant principes er lt;i«» ntei efje iueunda etfua' n« in hnnefinem doeeo, ad paenitett' Haiti eos reuocare conor. Sed funt ffiitta: z:;- uepreSi quorum omnis uita eiufmodi eÃ,ut ubieji pungant zsquot; l«crenj. Non Ãlum enim cxemplo notent, fid iniurij quoq^funtinproximost
Ad hunt mod:nn,utiturÃmilitudine hac ChriÃus ^atth.7.Num poterunt hu£ colligi ex jj^inis, (y Ãt CHS de tribulis ? Datiid in uerbis fuis nouiÃimis.z.Sae gt;niiel.z}.etiam hac figura utitur,fed reÃiicit ad euen~ fuin.Pra!uaricatores,iiiqi(it,qttaà fÃitiie eusUentiir. z.samtt}* Propbfti magis ad mores re^icit, quod Ãcut ffiin£ puiigunttzr' tarnen glaberrimam corticeni habent.lta quialiorum incommodisÃuaqu£ritnt commoda, o' in omnibus flagitià licentiÃime uiuunt,tarnen palliant iiKpietatem-
Cum uero dies fpeculatorum tuo-riim^ac uifitationis tua: adueniet, tune angentur animo.
Hi«
12»» comment, in pro*
Hr mnatur etiam impifs Do^iorikuii (IM împij Dodo (ujc faufi phnctpibus adulabantur, Non hciiebant uitia,non comminabantur panam
⢠tu Sedff pigt;spropkcti5etiiimopponebant,^M)iigt;lt;^'' flieÃt tllaeaenturagt;ciult;eminatt erant peccatoribn^' Dicit igitur.Cum tdlfï ue/tri mora Ãnbprüf(^âgt;'quot;^â' donnitabit pÅ«lt;lt;,cr uluo diuina.Std uenütdies fpeiulatores tw,boc ejl,Epil(opi CT dodloreSiOrgndi »wr tnenddcif,cr «o$ utfitabimini per AÃyrium, Babylonium,ac fiet turnout qui nunc uos confolanluTt qui magnifica promittunt,quaà Dei« ad peciata ul' Jtra , propter templuin eultum fuum conniuc re uelit, b« implicj« fubitis terroribus er m-iâ)
. quo le uertant neÃtent, boc emm JirèÃgniÃcat Hfquot; brifwm uerbum.
Necredatisamico,ne confidatisin piincipc« Ab ca quæ tn finii tuoia« cetjCuflodi oftium oris tui, Namà fih'us in patrem contumeliofuscftjö^ £iba confurgitaduerfus matrem fuam, niirus aduerfus focrum fuam.Etini mid cuiuslibet.domcftid eins»
idaiieniu querimoniet propbetf eft de penur^ fitate morutn in toto populo,erfcandalis nug'ââ HUK
PHET. MICÃÃAM. CAP. VII. Hr
topfi« ît! oicnibut ovdwbut graffantibuf.
Nanc fubi^cit admonitionent admodum neceffariMf Ãfncr-Tisayjnui accowmodat ad Pfeudoprophc' Ult;,ç.i£;7 Lyra fequilur. Glofa ordinaria ineptè iccomnodat ad diuer'of pralatos in eccle/ia,qui' quidem honoi deÃrenduf, fed non Ãdendum tÃgt; Qw Rdbwos fequuntur, putant prophetani politice loqui, contra perfidiam hominum. Sicut anitfapud Comicum dicit: Quid credM iam,aut tui credM Æ Ac profido non inutile lüud Gwo^ l'ai« priecfpfHin eii, (tifiuncro Kn iscip. Tam C' hominc*. nun alta humanarum mentiutn funt latebrie, tonta in^eniorum cy morum prauitat eR -, ut quid cui tredMnefctM. Non inuÃtata exempla funt. Sicut ttiam H(eroNgt;i«iM boc in loco queritur, ubi Ãliut parenti,frater fratrt inÃdiatuf efi. Nam ut poe» U inquit.
Viuitur ex rapto,non hoÃfes ab hojjn'te tutuf.
Non focer agenero,fratrum concordia rar (teil.
Imminct exitto uirconiugiijUd mariti.
Lunda terribtles mifcent aconita neuere tt. filiut ante diem patriof.inquirit in annot. Huiufmodi exempla cum non rara accidant,red}e
Hotieniur homtnef, ne ttmerè quibufuit credant.
Aemo'
It4 COMMENT. I N P R 0»
Ac monet idem Qriptura ^uoq;,fed päu'o alitt ntic' nc.Stc emm prohibéefiduium in hommes, ut jtdiKii damn-if uhi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Clair ni iio onneiM bat ett«) Ui pojitjiji m diuino auxilio, quod m
poteji/allere, Hominum auUwtumconfilid^tuiiKiii'
xilta/à llunt.lmô ettam(kpe no(eut. Siau Eiatiii!igt; ». nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;}ud£t^ fore tanquà m arutidimm ,iiil Ã
3c . tnnitaris,jrangitur,amp;/dudiit brachium. Etotniid gentium hi/torue pleiilt;efunt exemplu^quitoltenttiiiili . eosqui fictucia humanorum auxtliorum, res ncutl homme: wolui funt, peri/jje. Eji entm tlla tn hommes fi'
ducia pecedtum contra pritm-m prieceptum, fum Dominus Dei«. Igitur câ¬rt£ pÅnie earn ee»' fequuntur.
Sicut igitur feriptura ubiq^ hortatur adÃdud^quot;' in Deum,tta fiduciant in hommes ubiqs damnat â tarnen fidutiam,ut lie appellem,cxconoin'ââ'â' l'ioiiiinitiis. politicam.Charitasdnquit Paulus, non e/lfilt;fi''â . eax. Ãum loitiir mandatum fit,ut uiri diligant uxotd tontines. fuas,pro/eâo debet longifiime abejje a coniuÿ''^quot; uel dijfidentia uel fii/fiicio omnis.Slcut Salom^dui^' Confiditin uxorecor uiri.Prou-ji.hoc e/1. (redit et admini/iratiôné ret /à miliaris,fed ctiâ /f nari credil,et ainore ahenoru no a/ficl- Hit inter conmges debet e/jo pebpetua nifi rcs abif.
cäendab
Sil
MÃTAM MICIÃAM cap. VI. îi#
sic paterfrmiliM commitlit opérât dome{licM ji Wli^e. Pri/jcips credit (è dtltgi â pu* ViciÃim fubà iti ^redunt fe prtncipi fuo chiros 1;::^ cur£ eÃe. H(et Ã.' â¢Incù non folum akt aittorent. Sed efl unicum uiiicu* l«t« Mintorum, et negotiorum omnium.Itaq; necejj'a
y diuinitut pnecepta. Scd efi ut dixi, fides t^cononiicd politicit,qute non tollere debetfidult;= tiiiinin Deum, Quiet autem fieripoteji, ut alicubi pUâinur, etiam ôrandits Dettt efl,ut hûc animorum xinculum conferuet.EtÃmul diligenti tn/fieâione amp;nbsp;Ãudioopuf efi,fiepe enim homines incurij negligentid finit älifi dtnt occafionem peccandi. Si pater/à milieis ton infiiiciat operM fitmiliee, zr gubernet, nthtl mi' gt;^nin efi,fi fimiltet alicubi aut cefi'et, aut deprauet ali.» ^ntsic pnncepj fitarum rerum curam ita mandabit nlifiiUt tamé ipfe in parte aliqita admini/lrationis fib Sed quod ad pnefientem locum attinebnon loquis tnr propbeta deiâla ciutli dtffidentia, qua proptet* perfidiam hominum,uti aliquando necejfie^jKad gra niores res hec admonitio referenda efi. conque ' i-'rophcta id ){i« efi,quodneqs principes, nec indices officium fi^ »cîrùVuà a'ji ciiint,depriuatorumquoq;cupiditatibus dixif.Nunc quipr',u.'X iÿtur banc adinonittonem fubijcit,ne talibut fcanda^ lif pi) fie quoq; ad impietatem patiantur abducùMa' g'i«/n enim periculuin efi in lüa fcandalorum multitu
4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dinet
' ZÃS COMMENT. IN PRO« | d* ne Ãcut tot pro phot ar um cenaones t(flanlur.'Pflt;â^â Pptlin-i}}. ti^ duit: Nonrelinguot dommuf f(optrum!}ii[iiâ'* , r«ia fuper fertem iuÃorumitieÃrte tu/ti ijuo^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
äant((d(zii^uit4tt)nmjniM/ult;M. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
fct Cbn/îiM Matih. iS. grauiter montt ,à ^an^nr P« fcddal:zlt;it,excinde oum ttahijef'
Meliui eà tibi,ut daudu^ mancut iiigrediari^^^ uitam, ^uà m ut ambai manut c!' pedes ambÃsfâ^' tens prciÃiariä in ifteritum i^nem. Elà ocultisâ'^, tf fcandalizat,exime eum er abtÃe^Ntliuf eni'quot; tÃ,unoculo tn uitam ingredi, duos octdoÃ^ bentrm proijei in gihennam ignis.Hoc efl^non fis teà ijuoquä induciin Ãandalum,etiantfieâgt;^ââ''' non uidearis poÃi carerjo,quà m cckIo dHt Erueocutum, excinde pedem, eJ- ^KdCHn^ potes te ltbera,noli aÃentiri,ere, Ad hunc modum propheta quoq^ hoc in loco tââ â natur ne amicorum, neprinctpis, ne deui^'ââ'^i coniundliÃimorum tantam rutionem habeatn«^ gt;nbsp;eorumexemphsinuitatià uerbodtfiedamU^)^^^^ , j tr4 uerbum Ãciamiit: funt enim homines 5 I tandem funt. Deo igttHr potiut ^gt;'atiÃi:ââ'â^^^â/ er eiut uerbum fequendum efl: ij enim maiÃt y mine, er ex calamitatibut, q«xs homines â eripere poteÃ,ubf co/ilru homines Ãüunt
gt;HET. MICHAM. CAP. Vit il/
«I pfricwlit inuo!uuiiti tiinen in periculii Jefèrunt.
Ego autem ad donimum refpiciair» fperabo indvo falutis mcæ: Erexaugt; diet me deus meus.
Hic prophète exponit fè, QuoJ enim fùpra di'
Xit «egdtiMf,boc nunc afftrmaiiue dicit, trdnsfirt ' lâon W f«4(n perfonain.Nolite,tn^utt, crf ierf in ho, * »«ftfsdn dewn(redite, à feruart uultii, Ãcut ego mhomjus (il), S«nt autetn h£c uerba plena Ãdei confolatio»
i nis,q«ie ut rediuf inteüigi poÃint, tn retn quafi pnf ftntem cogitatione inÃflamuf.
Efl bec nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;concio prophctif, tjuem uidentM
tinximo dnimo infécîdtum eâjjè ui iu fuorum tempor» C cotBiftizMtttiM panM. Ncc id jatu ci (tilt : Efum Wionemo/îendit/mcndandif uite cr pUcanJ/ ir£ dfi.CHin itaq; uidet impium wHndMm, ncglcflis comf niiidfionibui et doélrind falutari,pergere in pccc dtn iuojicit atdxiinefunt iniïgma.PrnnMm non mo Httur fcandilii impiemultitudinn, fed munetÃriniif
I infententtit fuu, non mutaturM eamdi cdpicndi ideó iniitiici Ãntoinnes bominej.Hd'c prophétie a er I; cri t
' WcôjljtJtu inÃdeli doilore imprimis e/l netejfarj, Seit dlteram muii« ejl quod cum tn fdlibwj moria las non pojfet abejfe long'us pÅ/i t cr uindiân d;ui» tantdijpem oinnent abijut.fcd ockâos ih
X di«(î|
izt COMMENT. IN PRO^ â deum reijcit, certui quod etiamà uniuerfalis ; tanquùm diluuiun graffatura fit, tarnen deuf nofgt;^ tripere cr firuare fuos,fcut Petrtt« quoq; duit:
Nojlrorum temporum plane eadem conditio tû Viiiitin tnundiu fii immergitur peccatis,ut non poÃit hnmînen*/. ri aliud,qudin certa uafiatio totius GermaniiC. ⢠' enim meruerunt non folum idalatriit blajjgt;hngt;K^ tempore papatui, fed ettam augenl earn contempti^^ uerbi reuelati, ingratitudo, inobedientia, denifoH tiium uitiorum infinita licentia. Oportebitiult;^gt;quot;â^ quoq; prophétie exemplum imitari.Primm ne ded' pti fcandaltf, patiamiir nos quoqs ad iinpietateitt^l'* ripi.Cogitandum enim efi fngulis nobis ,-etiamà tiismundus libidini, auarlci^e, erapuhe indul^nret, nos tarnen ca/los, beneÃcos fobrios uelle uiuef^' Secundo ne prorfus atifiamus fpem falutis gt;nbsp;ctiititià hac hora ingruatTurca,c^ omnes calamitates»
Propheta excidium Hierofolymitanum no»t^^^ uifimts ,uajlationem regni ifraël uidit, cjquot; fttT obfdionem Hierofolymitanam qtioq^ /iâamdSà t' hcrib o£lauo anno poft occupatum regnum iftael' Pertinent igitur hx eins uoces, ad eccleftam ttgt;â'P'â* re tiaftationis fiituram, ad ilium puftllum pi'ââ*'''* grege)n,qui calamitates tHas uidit.Hunc docetnenl'* ijciant jfemfalutis/ed ut teuent oculos addoiniiiiâ1'^
fHETAM MICHA M CAP. VIL 1:9 ^uicà (tens ftilutii, z}- audit greets fuorum. Breuia Uffba, Ãdlt;jU£i/tgens ponduf grauiÃimarutn rerunt DetitW«â»» fffMW trahunt. t^on Ãolum enim bellam antitheÃn includunt, fed etiam dodrinam maxime necejfariam umplciHuntur.
ReÃ)icijm,feu fpeélabo ad dominum, inquit, No« eos fequar qui reÃ^iciunt dJfwdra iujiiciam, fa.' piditiam, potentiam qui in aliorum hominum opi' but z}- amtcitia confidunt. Ndtn omnid, qu£ ab bo« winibw pr£ftari poffunt,funtÃllacia. Oculos igitur ud eum uertam,qui eà dem omnipotent, de eità iwd« «« uccipiam. Sicut bunc aÃiiüum eleganter pingit ^fuhn. i}}. Ad te leuaui oculos meos, lt;J«i habitas in Pfalm.n^ caii5. EcceÃcut oculi feruorum ad maiiut domino' nmfuoruin. Sicutoculi anciUæad mdm« doiMiMX fui.lta oculi noÃri ad dominum deum noÃrum, do' igt;ec miÃreatur noÃri.Singularis tfdqj empbdps eà in nocabulo, ad dominum, opponit enim hunc omwfcM b«ind«i{ praÃdijs.
Secundo addit : Expeóldto deum falutis me£.
». r, 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j r f â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠I- deâ'«
KugiaÃdes, quod nomuidt dcHin jalutn, qui uelit r CZpol^it faluare, Addit autem difert£ mcdr, NdJti b«de«iH«i ueraÃdeseÃ,qu£Ãbijpà applicatwife^ VctaHAt» 'â icordidni dei fdlutcin. Hk«c dewtn, iricjuit, expr« ^'fl'O.CHr boc rfddu? Nigt;«irHtR,Ht oÃenddr,,'« etpde
' ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J falute
îâ« COiïMENT. IN PRO^
falutf certiK fît, tarnen deo non pnefixutrum temfUt non modum,non medta falutis. Hoc tnin tjjet tetitJ* re deum,(jua(t omijjohoc articula temporn, pojM fjlmejjet tmpoÃibln ,^uafi tantum unomoitoC!' meiio/altftpol^it contingere. Ab hac tentationt f! liberare uolunt lOi cxpflt;34nt, dum ipfe denn opot' , tunum tempui modum detiniat. E/i enim
in pportunitate,fed cportunttatem définit ipfè^ bp^xr^rytn) Tertio dicit: Et dwdiet me dem mein.Viit * i «t rum
P £«» luas (J« îJH pertinactter urgeat,fi babere deum, (jualt lit^uaimpij turba deum non habeat. Habent drum tttam tmpif, fed iratum, DfMm r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;non fdlutbs .Prophetd autem gloriaturde deofn^
falutts^ ç;- de fuo Deo, non probet contempto/ rum uerbi impietatem.
Htc deuf meui in(]uit,exdttdiet me.Cur hoc i W' tnirum,lt;juod dum tardai auxilium, Prophetdt^' â men non lefiabit orlt;«rf, non definet clamareproiiii^ Xj/io.Hoc emm modo,fi tncejjanterorauermui.f^^^ bamui deofidem noftram, lt;]uod de falute eiul r-O/i^quot; dtfperemM. Probamui etiam deo paiientiant ftram,lt;juod mord tüd non frangit dnimoi itofiroi lt;nbsp;Efi emm hec non rdra tentatio, ^uod hommes W expeélant petunt op(m,et earn dijfirri uidentgt;figt; (ont «Mt dro nô e ara eJ/eJua,Mt orationé mmuf
PHET. MICHAM. cap. vu. lî»
dc/perutzonc quädam abijdunt orationtm» SeJpropb«(lt;expfflii»SjCrlt;lt;(il5«c Ãgt;crans falu*
hoc pertinaciter Jÿerut.DeKm auditurumt Ergo oÃtndit fe de ordtione nibil remittere^fcd cdm, Jidwcta fdluùs impetrjndieide die w diem urgere, Siââ âHt ChriÃuf doeet in parabola tSd de iniquo indicé, LHC. »8. «fc Czdf uicino improbiuf flagitante panem.HuiuÃtioa dt t«m pmeptdjtHm cxempld nobis in cninibitif pe ⢠hculis debent ej]i ob ocu'os,ul excitemw ipji qiioque «idpertindcem jlgt;egt;n,etiain t«m ubi Ãmpliciter dej^e* fandumejje uidetur.
Ne læteris inimi'ca mca fupcr me, cjuod cccidijfurgam. Et li federo in te-nebris, dominus lux mihi efi.
Fïftt propbctd ofÃcium Ãuugt;n, quod al tinei ddfet t«ros ZJâ impcenitentes peccdtor«. Ndm cr repre^ btndit peccdtde:j comniihdti« eà grauiÃimac pÅndi fic ne quid intermitteret gt;nbsp;uiam quoq; oÃcndit, qud foÃint recoHciliari Domino.Si non indulgeant fcanâ dulHjpd fequantur uerbum, zT rejÃiciant ad Deum.
I Poftqu im autem uidet,nihil d fe profici, diirittit eos Ãcundum deÃderia cordtum fuorum. Ndi« dpud td- -
â 1« nibil eil »elt^HMm, ^«dm ut experiantiir uera fÃi,qua;ridebant,cum exprophetaaudirent ueit' turd ejfi.
4 Vettif«r
»J» COMMENT. IN PRO»
Vertitur igitur iam ad alteram partem, ad qui admoniti conciotiibus propheta',cr agtiojcebtint pcccata^cr pcenitentiam ageba/tt,^:!' tarnen comntK^ nem calamitatem, certo Dei conÃlio cogebanturÃ' mulÃrre.Confolatur autem hos pulcherrtme,!:^ mittit/iiturum, ut non folum ho/les erudelitatisfr^ fatis graues pcenas luant. Sed ut etiam reiedificilââ' lerufalem, cT longe Ã)lendidior fiat quam un^uiiH fiut. itam cum haäenus inimicos habueritontnes cinos Ãtturum poftbac ut omnibus dominaturti gt;nbsp;bofies eius omni genere honoris earn profecuturifi^'^â V)eum quoqs longé clariora fisuoris fui figM editurum, quam lüain Aegypto (uere. TotaautoH h^c confolatio refirenda efi ad fiiirituale regquot;â'â* Ãhrifti per Euangelium-
initto apoflropbe e/l ad Affyrios f^BahylotiioSt per quos diuerfis temporibus populus ifrael grauà firne affiidus efi-Nam hi regnum luda,illi decent trt* 'ïtciInuiT uajiarunt captiuos abduxerunt.Eifttf' äorifs barbarie CT impi£ gentes non potuerutttquot;'â' ^fa.î7. efièrri. Sicut uidemusinRabfaceapudEfaiaitti^i^ Pdzj.5, Eelfazer apud Dantelem. Vterq;enim infolefcitâ^' äoria GT blafigt;bemat Df«ra coeli. Laudant fua idol^ tanquam largitores tanti fuccejfus, Dfum d«tf raël (çntemnuntfÃr rident tanquà m Deum imbeld^^
PHET. MI CH AM CAP. VII, ««
non potwerit juos literdre SicMt bic dicunt : VH
e(l Deult; impiorum fumtna fecuritiH, pio^ lâUni calamitdtem etiam auget, ut mdeditturfîbi petuciu à Deo deferti, çj- nuüam falutii j^em exi/lp »imtfU'ereliqudm. H£cenim perpetiid carnii nos firx eà rnttura, ruà gubernetur uerbo Dei ÃiiniH finilo,ut Ixtii rebus inÃrleÃcat et aduerÃs fiungatur.
Propbew igit«r,(»c à in re prdfenti eÃit,eyfuo'
gt;â «1» pH/i(l£(i)imitlt;ttejn,cr aduerfdriorum infblentiant Hidet. jHofiet igitur bos, ne efjrrdntnr in iüd caldm^ tntc popiilï fui. Ac dddit caufds, Ãiturum, fcilicet, ut Idpà iteriim refurgant. Pertinet dutein hoe eo, ut Ãuinpopuluminjjiemfdlutis erigdt e:^ Idbdntes dni mos conÃrmet.ideo inlt;jHit:Ne Idteris inimicd med fu per me,quod eecidi.Videt bunidnitdtis c/fe,ut occur' fdmiu ldpÃs,cr eos ucl erigdmus.à pojÃimut,uel fai té comouedmur eorii cdldinitdtibus dd mifericordid,
Sedhxc EceleÃlt;e perpetud firtuiid cÃ,utcdldmi* Ecck(txea?i tdtibuseiusnemo inouedtur,fedutini)nici, cdldmitd^ mitattbiu im
' r I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P'1
ton cdldmitdti ddddnt,nec ulldJuppliciorum dcerbi^ ciuntur, Ute exdturdri poÃint.Ad hiiiic ntodum ChriÃus,Eca tleÃlt;ccdput,incruce uidit exultdiitem gdudio fytld' goglt;tm,cr infultdntan nioribundo, Sed Ãttt bde im» piorum l£titid er rifui breutÃimi ttmporw, Vix in Ãpukbmm poÃtuf crut CbriÃus, ac ium exdturdtit
J tJHdea
1â4 ⢠COMMENT. IN PRO-
crudelitM hoftium tins ^uieturd uidebatur, ibi tiou!9 üquot; inujltatiu metus eos inuadit^ut etiam mortuum âit dauer metuant,CSquot; Chriflus tertia d erefurgens firmijiimu mendacij prteÃdiu eos eogit, Surit cniitir^^ furreâionis Chrijii nuntij e^- tefles, iUi ifgt;p hoÃd Chri/ii. Ad hune modum Propbeta guoq^ hic confo tatur l'uos^ciui oppreÃi graui faUmitaif laccbât, 41$ ideô ettam trepjJdiâdnt animOjUbi contra tnimici tabantur.Surgetis,induit, mira profèéiô e:y penèin' credtbdis uotc, ijs, qui fe ita lapfos uidebant, ut humanauiderentur erigi pt jJ'e.Maxma pars popi^f bello abfumpta,reliqui eaptiui abduâi erant. PraÃ^ niebatur à leremia captiuitatis tempus penè ir.Ãiti' tum,anni feptu4gtntd,pauctÃiinier,im quiHierofoli^ tnam uiderant,redierunt in terram Canaan. Ahd wâl iitudo,in Rabylotieyinter gentesÃtne patrijs ceremo' nijs cr ritibus educati funt.Uaq; omnes in gentilitil' tem uidebantur dégénérât un, inter tot CT tanta int' piarum gentium fcandala.Et tarnen propbeia crrfM fÃem incolumttatis popi4lo promitt!t,cum dteit : S«*quot;' gJm.Nfc /al/«* efl,nam regnum ludareduduntefi''i t)dn,?. terramfuam,mûri !erufaUm,qiianquaminängilt;Ãd
temporis,ut Daniel loquitur,retedificati funt. Domt tandem CbriÃiis uemt c^ per prcedicationem Euan' yhj dtdm iecem tribus Sfraël fumxeru/lt, CS fquot;â* ueri
PH et. MICHA M CAP. VlI. ijy flftJ hccleÃafideliuin ccnÃociaU funt.
Htd maxitne inFgne eÃ, lt;Jiiod propbetd addit ; Si ft kro in tenebrii-,DominUf eà miht lux. Potefl tnitn propMiC obiia.In longin^uum tcmptw eji^cjuod pro inittw Vjriè interim jjjligenittr omnes, multi auhm Korte prxnenientMr. De bis (Juidfict ? ProÃüo pro« KiÃionet bx eis nibil prodernnt, fgt;ofl tum longnm tempi« fecutur£ ReÆ|)ondet itucj;. CuUmitutes iÃu^, amp;nbsp;mortem lt;]uoci; ejjè ceu bot ritiles tenebrlt;M. Sed t-i« â« âequot;®* ittu/lrxrt tarnen eos JJtirnuafi leterna luce : nempe *h ip;o Deo, (uiiu uerbum tanqudm lucerna in calir-ginofo loco prxlHcef, ne culamitutibuA Ãtigetifi-an= gt!««r,o- deÃtondenmus aiumum.
Hxc ifld inÃgnif conÃolatio eft^xcfua uincenda funt omnu tncommodä corpornlu, etium mors ipfa^ VoUcrh m» Quid entmeÃ, detineri morbotncurabili z:;- ejuoti' donlmTamp;câ diana ejuaà morte abÃunii ? Qrid eà «tptiuum eÃi TnrcxtQitid eà egcre,çy premi inopia?Q«id labo» rare alià incommodis Ãue aconomuii,Ãue politicisj Nónne omma bxc funt temporalin, cr condttioneni banc perpetuum fecum affirunt.Quod dliquundo ne ctjfeÃt td mutdri faltem tum.cum uitu mufandu eà lt;nbsp;SiintigitHr,Ht propbeta dppeIJat,tenetrx,cr ^uidem borribtlfs, quos omnes nuturaliter jùgimus CT auere fdmur. Caro enim non potefl non abhorrtre ifla in^ Mmnodit- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sed
«5 COMMENT. IN PRO'
Sed re/jgt;ice in uerbutn,ad hätte lueem Ãtirituäkm, de quo propheta hie loquitur, cr fenties uiiiei tetie'
ConfoiTjo lUo lumiiie,ex quo hi radq confolationum oriiiu
(icrbi eft lux nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p,. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, ,. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' n-
in tenebns f«r.P4terpliuntquciu (liltgit,calttgat.Corripimur 4
Doiniiio,neeum hoe mundo damnemutr.Nonfuntdh gnje paÃiones huius temporis gloria,qu£ reuelabiW ill nos ; Venite ad meomnes,qui laboratis çr oHfrdti
eRtSjCr ego reÃeiam uos-Nolo mortem peecatorif, fed ut eonuertatur uiuat.Linum fomigans non etti tinguet.Cor humiliatum eontntum Dew non di*
fpieies.Qui relinquit propter me patrem et matrem, centuplum inueniet. Qjii uitam propter me amittit, inueniet, ere. Sunt enim infinitie huiufmodifententit in coneionibut Prophetdrum , Apoilolorum, amp;nbsp;ChriÃi,qu£ tn ipfo fenfu ealamitatis pijs praht* cent, ne defperent, hoc eil, iUuslrant tenebrascar/ m intollerabites.
Ne^; Hero impedit,quod caldmitates illlt;e[unt pceitä merucrui t cz fanilorït pcrÃond profitetur ac dgnofett. Hoc foU* g'u grwz. reflat,ut tu quoqs peceata tua dgnofcds,cr in ijs non pergas obÃinate, Cafligdt pater quoq^ filium propW peceata,cr tarnen ipfa cailigatio eil jignum pâit^'^'ââ ».Cor.n. animi.Sie Paulus dicit.Corripi nos à Domino ,ne(â* hoc mundo damncmur,Tiunt igttur etiam iHe
UKS,
PHETäM MICHAM. CAP. VII. xJ?' t4tcî,qu4lt; propter peccatuin infligit deuf,pijs feu poe mtentjbi«,certd /ignagratiie De^c^uera facramen* Uificutepiflolä ad Hebrieos hunc ip/um locum pullt;t tberrime explicit clt;lt;p,iî.FiHnt etiam exmitiafidei. Fi«nt operd obedientiie erga Deum, bdbent pro- gt;nbsp;compenfationum aternarum. In bd«c igi' t«rIttcem nos quoq; intueamur oculis animo, fitt,Ãcut Paulus dicit,ut etiam glortemur in tri* BâOmâ4 Wdtionibtw. Scientes quodtrtbulatio patientiam, fatientia profcdtionem, profcdtio jjjem efficit. ^pes autem non con^iindit. Scimus enimperjjiirituni ftn{lutn,qui nobw datiu efl,nos 4 Deo dtligi,o' grd« fwtn tdfiqudm dtluuium inundare in nos.
Iram Domini fcram, quia peccaui ei,donee iudicauent caufam meam, fegt;-eeritep meum indicium, Educctenim i we in lucem,SC cum gaudio uidebo iu-fiiciam eius.
Hic clariufexponit,quodfupra de tenebris er dixit.Acinitioe^i tnÃgnis conÃÃio. Agnofeit iiliim calamitatein proficiÃt ex ira,(^ quident ex ira iooiini.'Deinde nihil dtÃimulans dddit caufam: Qiiia fwcdHi Domino,ideö pfeflor.
Continet igitur hic locus doärinam longe utiliÃi* ^iiniutnosquoqjinealamitatibiisnon tantum mu* \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lier«f»
»jS co M MENT. IN PRO« herum more,(juerulemur,(y eiulemut. StJ attoH^* tnutoculos ey- (ircumÃgt;uiainia decaufa cal'mifJ* tum.Tune enint fiet.ut non folum ÃatujtnM not uiu^ puntri,t}u4m pro merito, ideö Ãmtu pätiet' I tiores er d'umo ntJgi^ pr£fenti Sed etium deÃnutnttl peccare,er utuatn4i in timoré Doinint,qu£ utra plt;Xf tutentia efl.
Compleditur igitur locM hic grauiÃimäm doärt^ nam de pcemtentnt.Ciuiu enim diferte dictt:lrlt;imio^ pÅn^. confcz ââ(}| Ãram.^uid peccaui ei â Projräo hoc ÃgnificJt tum. fitturum,ut femper peccatu confequantur fu£ p«n£, Uoc à Ãatutunt hdbeat adulter, auarut, ufurariiHi imptui uerbi mtntÃrorum contemptor, num pH' t44 adeö fecure peccaturos eÃe ? DiuerÃcm credtliili Kam cum aident.ejuod homines poÃint hone^la IjietU frlli ,,etiain Dcum [eÃdlere pojÃe confidunt. Putant Deum tan(]uà m cuptdinem clauÃs oculis interboini^ nes,Ãne fenfuÃne cura jltlt;lua humanarxm rerum ui litare.ldeo tarn fecure peccant, Ãne ullo metu peent Roin-i- fee utur£,donee pofl longum Ãmcium, qu-'d Dfi« et thefauro bonitatif fu£ dat adpcenitenttam.pxni»rot arripitÃbi in horribtlem KTffo^iapy feu def^eratione incidunt. Stcut exempla ante oculos funt, ubi tn It' uiÃimis incommoda, mirabilti antmorum confer' natio fentitur,
Hect^*
PHETAM MICHAM. CAP. VIL
tiae/färin igitur h£c doârina ell, ut if, oniniLui CdUinctdtitiM perieuln propbefx exetj'pJfem imi' hmur.dc reji'iciamtis adcdufam nwlf, cr jiteamur p«ccatilt; nojtrj talimu ineoirmodorutn nan occaÃoâ lumuntumjedueramcaufätnejje. itd fiit,utcnin prophet« b«n!t(t,cr LiWfîî/prfl CT coiiHailti corde duamM.Feram trdm Comini. Vbi c fontrrf tnunduf, in f«mi»4 iinpat{entia,aut deÃierat, out circumj^itit «iiÃicit« prxfidia bominum zj d^nionum.
Ridiculum Htdtri poteft, guod Bd)iliuf in Epi/l. ubi de matris morte quaritur, addit hoc ac» (iiiffe propter peecdt« fua.
Scd profiiio qui etiam leuiÃima incommoda ex ^oc fonteenafct fentit,non errat,fed pulchre uiuit in timore Domin;.
Nfc dtÃimilis doÃrina proponitur in Pfalmo pfabtt.nS, PriniMin quaritur fe affigt, ac libere fctetur omnem Credidi, hominem ejfe meiifliiccm.boc esl,omnes homines co^ tint Deo eÃe peer dtorej CT insle puniri. Poflea dj* iit : Calicem faliitaris accipiain, Gquot; nomen Domini innofdtojboc e/l,patienter fcram poenam, prabebo me cafiigandum, et jim«! tnuocabo nomen Domini, iiifuim Iter«/it ItóerdtMrw.EtÃcut inÃa Micha iicet:Cuiut ira non ieterna,fed momentaneaÃt.Hac tnimf^es pertinaciter retmendaeÃ: namqgt;*â hanc
COMMENT. IN PRO'
f^em ämittunt,non polfunt Dettm habere pro p^llrit fed pro tyranno habent, tan^uam cjui tn £ternu ir4â fcatur,nec ullum ueni£ locum relinlt;iuat.
Pulcherrime autem hatte /^em propheta hoc iit toco expreÃit.Feramyintjuit,tram Comini,fed tiotiiH fternum,eoufqi tantum earn feram^dum Domi/iudU dicauerit caufam meant cr mdiciumftcerit.
H£c obfecro quomodo eonueniunt f Ndw lt;Æ peccatorem fe ejje confrjjiu ell, ey propter peccaU firre tram Cei. Et tarnen dicit : Deum iudicaturiml caufam fuam.At quant caufam I quod iudiciu! Qÿil peccatori prêter panam debetur {
Hoc quidem uerum efl,Ãlegem fequaris.Sedpro* ' t4 habet aliud lumen quod fequitur. Videt eccli' flam non folum admixtam in hac uita malis, fed esiî ipfaitt eccleflam per infirmitatem uarie labi. Hoc igi* tudiciiim d' 1 {ft iudicium,quod DfIM amp;ctt,çy hac eft «upi cum p.niit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- * , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
quale. (juam agtt,cjuod ct itigraium niunduni pwftit rito,et etiam eccleflam fuam inuoluit communibuf plt; ricuUSiUt eorrepta d Domino , agnoflat peccatuni, precetur uentam,uiuat in timoré Dei, reflftat cmii et non indulgeat peccato-Hac cum Domiiiui per pct na corporales ejflcit,flcut initis pater, iterum blttii* ditur fiUjs,iterum eos compledlitur.Hiiec efl ilia coieo tio Ct iudicium hoc,aflligere, fcilicet non ut perditi
ittETAM MICHAM. CAP. Vit fed Ht pecfittum in nobîs pHnidt cr perddt : Nos au' ttmfaluet O' itcrum confoletur^
Sictcdefja bis noi«j?ttn(S temporibtM Mrijs cd' Uwitdtibi« eà oppreffa. Ndm lt;0 pontifices perfe^ quuntar dodrinctiniO deÃnftm uolunt ueterein ido» Riotaapoté 14triiir«,er Turca immdniter feuit, id^i cunt magnO fitccejÃt. Hic igitHr propbetiC exemple iram dei dg' naÃere, oÃteri peccdtd nofird debemui : Et jim«! vetinere bdnc f^ent, quod dominai dum dffltgit nos, iuiicdt iudicium noÃrani o' dgit cdufdm noflrdm gt;nbsp;«t fcilicet reMocet dd pxnitentidm per boc fldgeHum, cr pocfiitentes tdndem liberet o' fdluetjTurcdin dU' ton fuo tempore perddt dc ddmnet^
Sicut prophetd hic dicit: Educet me in lucem,hoc tÃiiterum confoldbitur populum cdptiuum o' op' iaiacem Pgt;'eff'mit, Et Hidefco iuÃicidm dus, hoc efl, cum gdU' iâ0 uidebo eins iuÃicidm, ^ud iuflificat dgnofeentes peccdtdjcr Ãierdntes in miÃricordid eiui. Hicc enini Particule expÃcat,lt;juod fuprd de iudicio dixit: ut inâ teHtgiu tale iudicium,quod cum iuflicid dei, hoc eÃ, (Um remiÃione peccdtorum coniunäum efl , quod dent dgnoÃcentibus peccdtum, o' pdtienter tolerdn» fifgt;HS pÅnM meritds,UHlt ignofeere, uult eorum mife^-11(1,0, eis falutem ftrre.
Videbitüiimtca mea,etoperiet eatrt »* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ceiijùd
i4i COMMENT. IN PRO« confufio, qiræ dicebat mihi,ubi eft dominus deus tuusf Oculi mei eu gaiïdio afpicicnt cam: T une enim conculcabi* tur, ficutlutum platearum. Ritab Nota emphaÃs efl in uerbo ( Rdab )
nim cuflngulari cura et cogitatîone ahquid intueri\ porrô hic locw oflendit-quod deu! eouflj; fltiit inud' leflere tentationes, ut impif exifliment ecclefldtn «oâ folum fine deo ejfie, fed prorfui à deo abieâdm (jfl ! Sed cum ad hoc punilum tanquà m ad «x/iHi/ tetitd' ttonis uentum efl,turn retinendaefl flies, futurum, qui nunc conculcant, iteruin concukentur. Hicinit folatio etiam ad alias tentationes J^irituaLes pucdti cr mortis transflrenda efl:Namfldtm cordiamdeineceffe efl uincere,etiam tn media mort('
Sed quid ad hoc die emus ? Propheta fuprd geiitef ! accufauit,quod in ifla calamitate populi ludaici.gdd derent.Nunc autem quod in gentibus damnauit, ip[^ fefiiluruin die it: fcilicet, cumgaudio interitum (7 conculcationem Habyloniorum jpeélaturunt' Hot pu ttiM decebat etiam iHorum calamitate affici, amp;nbsp;dolere,non infultare ajfliéîis, non gaudere m eordid calamitatibifs,crc.
Duplex pec, nbsp;nbsp;nbsp;Refliondeo,duplex hoflium ecclefia peecatum iÃ
Ãu eccRüX' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;non tantum in fee undam tabulam, âiâquot;â
crit^i^
tHETAM MICHAM. CAP. VII. 14t truddiiit traâant populum dei, fed ettâ in primant, Uamodiodei q?- ueri cultus fie feut uiit in populunt iei. Hi cmmj diHifiiti« rapiuntur adfuppluium, non folum Itberatur ecikfia, jèd ctiam prohibentur bldfgt; fhembe,djtur fctultas extreendt uerbicr cultiat dei, Hlt;c an non digna gaudio, cr uotis omnib uf pojiu' fonda funt i sicut etiam oratio dominica iubet roga= Sinftificjho fifondiiÃcationem nominisdei. Ea autem fempcr toniunilaefl, cuminUrttu blajÃhemantium er per/ feijnentiam eecleÃam uerbum dei. Non igilurÃnt fHeiter gaudent SamHi in interitu impiorum, mal * lint eos credere e:}â feruari : Sed cum id non iiolunt » giWdent eSquot; litantur, ejuod dominui impiorum co» Kotibus reÃ/iit,lt;]uod uerbum or cultum fuum non Ã/ W penitm oppriini,età laborare ad tempusÃnit.
H-Tcjeric dies, in qua ædiHcabuntur maceriæ tiiæ.
Qiiowotio Hieronymus hunc locum exponat no/ initi eft, coniungit eum cum fuperiortbus ej trans» ftrt dj uaftationem regni Babel per Medos cT Pf)ââ fos.Sed longe alia prophelj fententiaeji. Ab fol' Kitilli« confolationej de regno corporali, ejuod pO' fnlusÃt reducendus, cT gentes uaflandte, quie eum
I tinuerunt captiuum.
N(«f i(d ea pergit, epi^ corporale reÃitutionc re
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* r gfii 1«»
Hi comment, in pro*
gni JuJä fecutd funt, ijuod fcilicet Chrifim turn reuf^ landui Ãt in carne, amp;â aUaturus nouum dcâritia^t* Buceruramâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gratuita remiÃionc peccdtorum, htec dies,in'
â quit,cum ueniet,erit dies tcdiÃcandarum tuarutn
ceridrum, ibi enim primumfirtnabitur folium re^ii Dduid,tion eins quod in terrd efl,cr Ãcut alia mundi,diÃoluetur,fed jÃirituale er teternum: n(nt(lt; regnum remiÃtonii peccdtorum çy uitd aterme.
In die ilia longe propagabitur pW cep turn â¦
Acdifkntio Hie exponit ledificationein de qua dixit :
' krufdlemÃc tedificabitur, ut propagetur in lotiÿquot;^ Pfdlm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pr£ceptum, Eà enim hie uocabulM»
(Kck)quod in fecundo pfalmo,plane in eadem fÿgt;i' Pweeptum Ãcdtione ufurpdtur,ubi de regno Chrifli cociouatnf prophetd,et dicit:Ciuod ChriÃus prlt;edicdbit prad* ptum:nempe hoc,dominus dixit ad me:EtlitK meiii tu. H£c enim euangelij uox eÃ,quod Jefus,ex uirgine natus,Ãt filius dei, in quo patri complacuitt ttt omnis,qui in cum credit non pereat, fed habeat ni' tarn teternam..
Hoc prifcfptKm domini,feu dodirinahtec, ink* rufalcm eX monte Zion incepit quidem, ÃeutÃpr^ quoq; didlum eÃ: Sed ibi non reÃitit, euulgatumoi'quot;' eà in totum orlem terrarum, cr Wà eaiils^lt;'â' jûit
PH ET AM MICHA M CAv, vii. i-4-gt; fuit ueraecdificatto ciuitdtis lerufalem^hoc efl, regni Chrifti. Nrfiw/tc Chriflo magnum cr infinitum rc' gnutn paratum efl per uerbum Euangelij. Sicut prO' pbetit etiam hoc ipfum clarim iam exponit, ut nihil «put fit peregrinof gt ineptM feiitentias comminiflf
Sed hie etiam antitbefis obferuanda efi, Non di» tit de pr^ecepto Mofi, ([uod id uulgandumfit in gen» tes,lt;juod gentes circumcidcnd£, ad facra legalia lt;lt;Iios rilui adigend£fint, Nam prteceptum id manfit tantum in populo Dei.Sed hoe prieceptum defilio au diendo,adorando,ofi:ulando, hoe dicit longe propa» Pfitlm, u giftKin iri,à mari ad mare,à flumine,ufi^ ad terminof terr^.Sicut etia Chrifluf hanc ipfam ob caufam corn Mdtb.u pÃrdt EMrfngeltHiM firmentOjt^uod totHW mundumfit perKlt;(/«rH(n.ltem, Jwbnint, i^uodfubito ab oriente in Mdttb« »4 ( occideiitéjtrtUMecpoteJlMUïtbHmandMi impediri.
In die ilia ufcp ad te ibitur ab Alïiir ÃC ciuitatibus munitis, à munitione ufcp ad flumen,ÃC â mari ad mare, amp;nbsp;à monte ad montem*
I Oinitto nugas Md^or') ficut feptuaginta ïeddiderHnt, Jînt d«f uoces, cT fignificetur TyrtK, . AnptHiidKOX er fignificct munitionem, Retinet t«im bic propbctd wjitdtam pbrjpzt, ctidm alif prophétie ufi funt, tMtn de regno Chrifli loquMOtur*
r 3 Sicut
»Ã4 COMHMENT. IN PRO-
Sicutpfalmiu 7 2. Dominabitur d mari uf({;adni^' »â fjCT d flumine u^i^; ad terminas terra;. Hunc locuiit ^uis nonuidet Micbam uolutjje imitari, SicutZa^ chariam (juot^; ca{gt;.9-Lolt;]uetur pacem ad gentes,^' doiftinium eius à man ufij; ad mare, erquot; d Ãiimineaj.lt;^ dj terminas terræ. Nibi! igitur hic opus eà diÃn^ tare, gu£ Ãnt fl!imina,cjui montes,lt;jult;e ciuitates mH' nit£ de quibus propheta loguitur. Nam in geiuff er Ãmplidter hoc uult.^uod uerbum euangelij getur in totum orbem terrarum.
Erit autem terra fn defofationen» propter habitatores fuos , pwpt^t fruc^um ftndiorum fuorum.
VideÃngularem diligentiamÃjiâritus fanäi,Vi' det (lujeÃnt fùturlt;e cogitationes tmpi£ fynagngtt gt;nbsp;g«« amp;'*poVn IÃeratura fit regnum corporale gt;nbsp;er uerbiiM ***efe's- euangelijnegleilura.Huicerrori quiregnum ChriÃi non l'olum obfeurat, fed fimpliciter tollit, uultj^iti* tua fanäus hoc in loco mederi. ideo addit de len d IH d£orum,quod erit in defolationem,hoc eÃ, quodeer porale regnum und cum facerdotlo çx cuItu . totum deÃruetur ac uaflabitiir.
(pitiutitc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;qu£de tedificatione maceriarum dixit,
neutiquam referenda funt ad lUam corporalem lern* falein,fed fimpliciter ad regnum Chrifiigt;quod eà Ãi' riUifle
PHET. mich am. cap. VII. î47 ritualCjCr ledificatur per «crfcam euditgelij, Hdtic fcntenttdm nifi fequdrif,prophetd (ibt ipà contrddice «uidebitur.Quomodo enim conuenit, lt;edificdri le^ rKpIfotjcr tot dm terrdm udfldri ^Sic dutem non pu ÿtmt h£c,à de cedificdtione Ãiiritudli intelligdt.
Sed unde b£c ird eïi {üimirum propter hdbitd-tores Urrie.cr propter fruéium fludij eorum-Hic bre m!gt;i« uerbis compleilitur illdm pÅnitentite doélrind r n- Mondt feciw ^«dinoinnes prophétie trdndnt.Mwidi«jecuriÃtimu jmsi täiiionifiihiw peccdtts,W4Xime tdmenin pccclt;ttiî,co tr4 primà tdbwld. Njim ed deÃndit urget tdnq lufli CW. Q»i5 enim Mondcbat eÃ,q!ii putetlèpeccdrc,cu fdcriÃcdt,cu ieiundtjcu ordt^Et tdmen fententid uerd tÃ:Qtiicquid non exÃde eft,pecc(ttM efl.Dà aüt Mo ndcbiuÃiomorefdcrificdtfieiundt, ordt, impoÃtbile Rof«.i4* tà Mt cred(tt,q«id uerbum nuüum bdbet, quo iubetur iÃdhoc modo Ãccre^
Pccfdtii dutem contrd Ãecunddm tdbuîdm, età non poffunt femper db impijs excuÃiri, tdineii ui^ iem'Mdtigeri Ãecuridtem, quid nonfldtimed punit dctu.ltd^; dUdrui pergtt in dudricid et cumuldt opes, qudcunq; occdÃone, fcortdtor indulget libidini,crc.
Sed (jui5 tdndem horum fludioru eritfinish Nimt' tMjtjMein prophctd hic indicdt.deÃoljbiturterrd pro/ pter hdbitdtores fuos^e:^ propterfruâum Ãudtaruitt r 4 fuorum
448 COMMENT. IN PRO*
fuorunt.Studiii funt gt;nâltt,ideô etiam endfcuntur ^us mail.Hie autem finis ent,ut arbor tandem exd^ datur cr tradatur igni. Hiec generalis régula efi,piâ9 fiofita omnibui,qui non pçenitent»
Pafee populum tuum muirgatuaj gregem hacreditaus tuæ,qui folus mOquot; ratin' in fylua, in medio canipi ⦠icantur in Bafan Só Gilead gt;nbsp;iuxta dies priftinost
Hiec particula efl quafl oratio Eccleflic credent tis Euangelio,cr uidentis lUam ruinam fynagogf-
Eorro flngula uerba diligenter penfanda fl'll' Magnum efl,quod Ecclefla Euangelio credent, v^gôgç'etFç nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;enimÃnagog£ hadlenitfno'
quot;°o'â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;habuit legem diuinitm traditam, cir^
quot; cumciflonem,facriftcia,templum,prophetas, patrd'
H£c fatis illuflria teflimonia fitere, quibtu Deus te^ flatus efl,l}unc populum ad fe pertinere. Quid fiiH'l^ habet Ecclefla colleâa ex reliquijs ludlt;eorum (J tibusfqua: etiam à lege difeedit, Atq; htec quo^ cau/ fa fitit, cur fynagoga tantoconatu fe opponeret£â (sangelio.
Si igitur externam jfieciem fequaris, fynagoi^ maiora teflimonia et plura habuit,quà m ecclefiu noui tfflamenti.Hic enim non templu,non circumeÃ^â'â^'quot;â lignum
PHET. MICHAM CAP. VH. î49 l^^num corpori imprâ¬jjitm,non mdgnificos cuîtiu ui/ ^es, itjq; ipfa Ecclefiâ credentium hoc loco Ãtetur, bitbitdre (olditt in canipo fylutC, ubi fyndgogd feu incultiÃtmo borto munitiÃimd urbe babitduit. Ni«n iju£ habet,Ãne omni fpecie funt. RemiÃio pecs (dtoriim uita d:ternd proponuntur, fed in uerbo
Huiut promiÃtonii Ãgnum efl, baptifnus, Notæncre cutisdbluitur. ItcWjCÅnft jyomini,lÃeildcula â^onten^pubt wréridiculd gentibtu er I«£llt;eM, imö etidm PdpiÃis, âpâââ Nii)» bis pdrum uifum eft b dptizdri dijud. ideo ex® fogibrHDtdliMni bdptifmum Ãgt;lendidiorem ; neinpe, Hotdmondchorum.Abiurdrunt coniugium, non cibo, papin^e alias âio'i«e/îitK,nojjdîi/j rebus communi modo uà funt. Mq^eds putdueruntnidgniÃcds er populo Dei di-
notds,quds lt;jui hdbHerunt,eos j^iritudles Dej popMluifl uocdrunt,
Sed miferi er bis cocci homines, non aident EC' (leÃdnt er popalum Cbrifli eÃe Ã)irituale regnum. non habet externas notas,nià ualde contempti' ^iles,fciUcet,tterbum remiÃionis peccatorum-Baptià WHin in mortem ChriÃi, er cocnam Domini. Clu£ Ec lt;eiîæ no-tum intuentur gentes, lud^i er PapijU, leuia dU' âffquot;' wnt. No« enim conÃderant in Ãua re nitantur iÃa, Owpe in fanguineÃlij Dei.
SedeÃaauten hoc conÃderat, er hunc thefau-
r«W
Mo COMMENT. IN PRO«
ruin d^nofcit. Vtdet Ãbi filtum Dei datum C ti* tum.ut prophetd loijuitur. Imè uidet eum etiaiti in truce propter nos occifuin,ut nos uiuercmus-fett ipfum uerbutn Euangetij. Fapufmum,G' nam Domini,[anguinefilij DeiJignata. Idea ueri[e iaâdt populum Dei.
Conter entm hue legem, circumcifionem, [acrijilt;â cia,tcmplum,terram Canaan,or alia omnia,^u£ p9 pulus tUe habuit, de quibus magnificeeji gloria^ tus.Ba ijuid ob[ecro funt ad [anguinem filij DetiPof' ro fi ha:c,lt;juje Deo mandante injiituta çyquot; jà âafunt, non merentur hue confirri.Vbi (jujefo manebut UÃU inonachorum,impurus coelibatui, alia id gentU, qujeab hominibus confiéîa,à Deo autemnufyuM net mandata,nec approbata [unt e
PopuliM Ergo c«oj propbeta definimus Eeclefiam feupo' Dei quis. pulum De[non carnalem ifrael, ornatum circumci' fione,donatum terra Canaan, infiitutum cerentettijt cr legibus à Deo.Si enim ita definies populum Dei, cogeris excludere omnes patres,qui fiierunt anteeir^ cumcifionem : Ãierunt enim baec ornamenta exterii regni Sed poputiu D«' efl [empcr fuit, qui eredi' dit in promiffum [emen. Itaq; [emper extiterunt in Ecclefia promifliones de [eminc, e:}- poflquà m exhi' bitu efl fernen iüui, commendatur nobis non tantum
PHET. MICHAM CAP. VII. lU pfr nerbum,fed etiMi per baptifmumcrcÅndin Do tni«i,qM.c utTdiJi inftitata Cunt, ut fctMtus filium Dei nobis (J Jt!)»« Ct pro nobis in cruce oblattnn ejjquot;i, Sicutetidin ante exhibitionem feminis huiiis, focrunt (à crificia,typi bui'i« facrificif,per fjliü Dei eclffcrddt.
U£c deÃnnio popwli Dei uera ey eerta ejl,quart tertHin iudtcium inde fumi potcft.vbicunq; eniin non fill/ Dei,CeuÃdes in fernen promijfunt, ibi nonefl popKlià Det, licet ft ibi lex ,facrificia, boni mores,potcntia/uceejfus, cT ^«te^Mid ab hominibut opt(ir(,lt;t«t prfdicdrt poteÃ,
SicHt autein EccleÃa credentium, fynagogg eri' pit nomen titulim popitli Dei, cr fe uocat pop«' iMiflDet.lUetiitmehpit fynagogic ntagnificuin no' men,h£redttatis Def,er fc uocat gregem h/ereditatiS dyeCHabuerat hailenus hunc titulum fynagoga : Co' l«m enim bwnc popnlutn defegernt Domini«, in ^«o babitaret,cum quo loqueretur, quern deÃnderet, in ^uo nafeeretur ChriÃus.Sed cum chriÃum O' £«4« geÃHi» eil« nolkt compledi, repudiatur fynagoga, O affamitur in hxreditatcm EccleÃa credentium,Ã^ tut in Cecundo Pfalmo Dawid îoqwitwr: PoÃulat à me Pfaîni-CT dabo tibi gentes h£reditatèni twain. Q^d. Parum Chriflo eÃ,ut habeat Judaos ÃÃidientes Euangeliunt totiwi mundi oportet eum ejfe Dominum-
C^od
ÃJX COMMENT, IN PRO'
Q«od igitur ad hune locum attinet, eccleÃa fe dgnofeit populum gregem hicreditatü ChriÃi ejfe,orat,utuditpafcereÃd^inuirgafua. Hic pfi* et (^onditio huiui rcgii oftenditur,quant eà re luuiuii. gummundi.Hienimdoininantur,crfiuuntur fubdi' torum laboribas.At Chriftui, peut paÃor, fuoruin fubditorum curam gerit, ponit animam fuam pro eii-Non fügit lupum, ut mercenariÃfedÃe obijeitlupOiUt paretur fecuritasoutbiis,
Diferte autem dicibPaÃe in tua uirga. EÃ eniiH hic uocabulum (Schebet ) quod efl in Pfalni.ii-Virl ga tua er baculuf tuu^,ipfa me confolata funt. l^oit igitur uult uirgam MoÃ,qult;e aberrantes cues caÃb ' p g4t.Sed qua monÃratur pabulum, cTquot; arcentur lupi.
Videt enim eccleÃa Ãbi perpétua pr^eÃdio uerbi eÃt Opus contra Satanam er eiin membra, Ncc contrit jÃirituales nequicias er inÃdias aliud remediuinebt, ^uà m uirga PaÃoris,hoc eÃ,Verbum euaiigeliÃqnoi oÃendit principem mundi eÃe iudicatum.
Hoc periculum pulchre indicat propbeta, cM dicit.Hunc gregem folum habitare in fylua, ubi nutâ
I gnacopia immaniumÃrarum eil,erideomaiiugre ^ahoÃibiit. gif periculum eÃ.SigniÃcat enim ecclcÃam tmdtqae einäamhoflibus.Sicut Chri^iuf dicit: Ecceegomit* to uosiÃcitt ones in inedio luporutn,Non tarne in hoe peridfi
fHETAM MICHAM. CAP. VU.
penc«(o défunt confoldtiones uerbi.ideo dial fyluant tffè in Cdrmelojoco Ãrtili.
Hue pertinet,cluod addit : pdfcMur in 'Bdfdn çy Bdlfdrit Giledd.'Euerunt hiec Ãrttlid pdfeud in regno l/rdUl. Giledd» VoÃMit dutein prophetd teile etidm hoc ojtendere. Re j difHr« lt;j(i regnit Chrifii etidm relii^uidf regni ifrd'éL ' Libf Htff dutem utuntur prophétisée urn de regno chri
Pi loijuuntur,fmiîitudine pn'oris regni, qwod tgt;p«i j flit («twri. Sicut pdulo poflt^ichd etiam utitur pmie 1 litodine exitut de Aegypto^d non idea hiSc de cora I pOMà reflitulione decipiendd funt^feut HÃronjimM« i G' poH earn LyrdÃcit.AUegoricd bifc fant eiy Ãg,ni ' fiednt mdgndm copidm doHorum uerbi.Hsc funt iHd Istd pdfeud Bdfdn cr Gikdd in hoc regno, ^a« owes chrifii deÃderdnterpetunt.
Oftcndâ ei mirabilia,ficut in diebus
1 cxitus de terra Aegyptt,
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ordtio f 3 exdadit^.Promittit enim fe etidm kuius
: popaü curdm hdbiturum-Ãeut illiw Kcteris.
* Lyra htcc reÃrt dd popalam redadara ex cdpti' WtâtCjJîcat luddi qaoq,-. Sed ejaiî non uidet populum legis pofl cdptiuitdtem nibil iÃdrum gloridrum eSquot;
⢠tiscaloratn uidiffe,(iu£ uidit primut l/rdël in Aegy= Ddn.ji pto. lugj Daniel promittit quidem miiros lerufdlem tlt;lificdndo$,fed in dngufiid femporisboc eà ,noÃne tnagni«
9f4- COMMENT. IN PRO« magnii perù ulis er aduerÃtatibMt
nJu quot;ä'v nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dominui dicit. OÃendam ti mird^
^âlidgt;Ãcut cum cx Aegypto egrederetur. ProfräonS gt;111 in net,n poteà intcüigi dç populo legaler corporali regno, teannento. çjjyijh regnum h£c pertinent, per ^uem Itberd/ tio longe pr£Ãantior er melior Ãt^a efl,lt;juM iflj i» Aegypto Ãit. No/j eziim liberauit eccleÃäm ÃdlH Chriilui 1 tyranntde hominum.A morte,pecettto, amp;nbsp;tyrannide diabcli liberauit.UtÃâirttuales er hojies generii humuni Ãunt, nec udu humdntt ui pofâ
loM I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fieri.
ls/oluinMndipeccatlt;igt;Ãcut}idptijittlüciuttur,tollitgt; er pro ià fdtisÃcitjUt credentes in eum, babednt fi' mul rcmiÃionem peccatorum, /fiiritam Ãtiu^um, (S uitdm dteriidtn. H,«c an non infinitif modis indiof pojÃeÃio esl,^uà m tüa terr£ Canaan, populo le' gif coneeÃ'a ?
Miribiâii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(bsiiphlaoth) mirabiUa,Ãunti'
«Will teÃiroe r^nda ? llb potiiM ueterif populi Ãerunt mirabilis, tum mare fe diuiÃt, cum lordanif curfum cobibuit, dum tranÃret populiif, cum fol ad albjuot boraruitl Jfiacia retrocederet,erc.
Sed,Ã(ut liberatio in nouoTeflamento,multi! modts maior fiiit er pr£flantior,qu.tm iüa ex Aeÿâ pto.Sic etiain miracula infinitif modes fuut maiora.
PHET, MICHAM CAP. VIL xj/ QnjJmtn potefl did admirabilw,qudm Cafiliuia inJuere (arncm hominis,cr ex uirgine nafd { QuiJ indgis fiupetidum eft,qudm (umÃliu^ Cdcnm morte CSatamt congreditur, fe utnd finit, fuam uitant ho/iibus his obif it,cr duni uituitur uincit ? Sic fum^ num miraculnni di, cbriÃum hominem in cruce »iortuum,tcrtia die ex morte ej fepnlchro elaU' fo refurgere,!^ cum carne pofihac immortali afcen=â ine in calum, federe ad dexteram D«'. Hifte niraculis, quid fmde did imo cogitari potefl f Sed hec nonfolafunt in regno chrtÃi, nam propheta et aha commémorât.
Vidcbuntgentes confundentur cum omni for titudine fua, ponent ma^ num fupcr os, Sgt;C obturabunt aures» Lingent puluerem ficut ferpens , 0^ ficutuermes terra: contremifeent in la tibulis fuisjCoram Domino deo noftro pauebunt,et timebunt te,
L)rilt; ttdrie fe torquet dum htec ad populum ex ca ptiuitate reÃitutum accommodât. Sed rej^icienti ad quot;Otium teÃamentum ey euangelijpricdicationem, O' j âââ niafiunt Ãcilia cr expedtta, ChriÃtu libérât reli-î«iiM lKdlt;for«m miraculofe, Hiec miracula cunt
per Aa
ifS COMMENT. IN PRÃ' per Apoflolos inter gentes pradicdntur, acceJu/ii ipfiC lt;juoij; adeccleÃam.ldlt;juod etiam maximiinifâi^ culiloco merito habetur.Primum enim confonduntiif ^rtiuJincquot; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ffl- Agnofcuntreli^o^
nerrtjCultiK cr fiduciam fuam omnem, quam in idoUf pofueruntjÃuüra ejje, iîoc enim propriè cR cottjiin' di,uidere quod deceptuf Ã5,quod f}gt;em tuam pofueni in rei nilnli, into quod uerum Deum turn offindetif maxime,cum exiflimafli,te eum fandiiÃime colere.
Vtiarc on. Hd«c confuÃonem fequitur, quod ora uelant indquot; nibui, hoc efl, quod non ampliut pradicabunt iHof fuos idotolatricos cultiu, fed gaudebunt ex fernicdi Zy memoria omnium hominum fublatos effe. Tertium eSl,quod etiam aures obturdnt,boc efl,quod non folum ipfl non docent idoiolatridm,ftii ne alios quidem docentes, amplius audire fuflinent* piihcrrm Quartum efl, quod puluerem lingcnt flcut pens. Hac figura Ãgnificai prophcta non folum eX' ternam humitiationem ,fed etiam humiliations cM^ famtncmpe agnitionem peccati zrfenfummaledi^ âionis propter peccatum. Ideó etùm utitur flmi^ htudine firpentis propter peccatum hominis male' didl^e, Genefls tertio, Porrô huius fcnfus influais imago in adultero Dauide propofita efl, cum it Propheta corripitur.
âºhetaà i michäm cap vit. t$r
QttoJ ie uermihui iiddit,et{jm ad tÃos confcieit fif terrorfs pertizict. iicut propheta ipfifi expontt, päuebunt cord.n domino deo noÃro timebunt te * Hit timor ueree/t initiuin fdpientije GT fulutii i Q«i czjiia ad bunc modun territi funt, cy pauenf j fci CbriÃuin docentent de rcmiÃione peccacorum cr wt(t aterna auidiÃinte andiunt, nbsp;nbsp;nbsp;cunt uioîentia raa
piuntre^num dei,Mattb.ti.
Porro IjiCc non uniut bantum temporis funt,vbb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;niilt;^ra gt;
- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*» ⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;11 iuni Ofiii.ia
einm zsquot; t^uandocumji euangelium docetur j t.mpotuat ibiadhunc modum frudtfieat inter gentes. Situtel tow nó/ïrd experientia leflatur. Quantum er,st Ãul dium redimendarum MijÃtrum ? c^uà m Ãequenf in» tiocatio fanilorum- in peregrinationes «jadzitHWint' ptndebaturi tjuantu in ornamenta templorumi orCi Hdc omnia euangelium de morte fidj dei prd pectlt;lt;⢠tis tioÃriSjita ex animis noÃris excuÃit j Mt ettum rfd Inentionem talis idolatrie horreamut.
Sed,inquies,hoc non omnes Ãciunt : declarant i' iiimtot conuentus, quà mnihd deiilplatria iUama' ior parsprincipum uclit Htutatum,cy' accediint por» (ini Sophtã,hi nouo modo theologicantur, ÃmpU' (iter nullum neq; in doürina ueteri, ncc ccrimonijs, liitium agnoÃere uolunt: Sed etiain maniÃÃas blaà phimiof impudentiÃimt deÃndunt. Hoc ^«omod«) ( (onuenit
r(« commment. in progt; conuenit cum hac promiÃione prophetic {
Re/ponJeo ho die tton ulia nec melior conditio tUdngelif cum id chriÃut er ApoÃolipnc/ dicarent. Nam non mÃpauperes euangelizantur, Magni,potentes er fapientes coram mundo, td ode» runter perÃquuntur, HipoÃeainueniunt fuosÃ^ cerdotes,(juicultum Baal deÃndant,er piumEliM perfeçjuantur. SufÃcit autem prophet£,^uod inter omner gentes uhi euangelium pricdicatur, talesfrU' Ãus certo Ãi^uuntur, ut ahÃut miracula iÃa uidedot er conuertantur ad Ãdem in filium dei ,Ãdlumilt;idP mam pw peccatts mundt.
Quis deus, ficut tu Remittensini-quirarem , prætcn'cns tiansgrefsio nes icliqui.arum h;^reditatis fuæt Non ren'nt''t nain fuam in æternum, fed mi^ fèricordiam amat, Rcuertetur igttur amp;â mifercbiturnoftri, Peflundabitini» quitates noftras, proijcietin abyf fos mans omnia errata nofîra. Dabis ueritatem Iacob amp;nbsp;Abrahæmifericors diam, quam iurafti patribus noftrisab antiquisdiebus.
E/i hic uniuex inÃgnioribuf locis totius Ãriptil/ nejn lt;^uo docemur de uoluntate dei erganos. Ferti' netaulein
PHETAM MICHAM. CAP, VII. «9
Uft autem h^c pjrs ad expUattioilem fupenorum t utinteUigainiii dare, quid fu amphficart inuros fufttlem,quod Ãt patulum gregu domini,lt;y qu£ Ãnt f)iWibtlia,qu^e oftendit deuiÃo populo: r,empr, prlt;e dicatio euitiigelif,quod longe altter de deo nos doeetj î«OT«el lex, uet ratio no/ira. Sicut igitur liheratto perdei Ãda,pleiia ntira^ «!i rum efl, itj ettain 4o(3rin(t Euangelif, qu^e de liberattone iUlt;t docet, tji miraculofa.
Nos Iwinmes omnssÃc funtut, ut cum exadiÃime 'los çy noflra omnia cotiÃderainus, cogdmur flteri, pecc4torf$.N4m quod ex lege fcimus uo' hmtitem dei, non fubleuat nos,fed potjiw auget pec^ QuemoiJo eatum.Sicut Chriftui in parabola oflendit, de ftruo cionètat^^n fdente quidem uoluntatem domini fui, cr tarnen non -i jiciente. Siigitur fecundum legem iudicare uolumai, ^«od iudidum nos maneat,in prompt« efl, quid fpe-iteniM. Sic enim deus ipfe in lege comionutur. Ego Exod, xo » funi dominus deus tuus,firt:sze'.o:es,uiÃtans itiiqw' Utcmpittrumitt/ilios, ««ferHumcrqMurtdi« gene* ,
I Iâlttiomtn eorutn, qui oderunt me, Et flciens miû ' »icordium in millia, b»« q«t diligunt me, cr flaunt
pritcepU melt;t.
1 Hum fententiant impoÃibile efl intueri, flne in' getiti met« ZSquot; dolore ««»»» : Num pecou negure
lt;-, . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J » noti
iöo COMMENT, IN PROgt;
non pojfum,cr inemtaâiln pante neceÃittu, rio defperationem afjvrt animn fic terriibt xiamens circum/puit duxilia,cr hacoecdfioneläli/ , nbsp;nbsp;nbsp;tur in hypocrifin-Süut ofiendunt extmpld Papà tuf »
^ui enim hniufinodi trifliciam uolebant euttdere,ccn/ Uerttbdntur ad mérita janitorum t ad propria bend j opera,admona/iicen, erc. Quidenim aliudpeteà ' ratio Ã(ere,lt;jute nuliam altam dû (o^itionem bdi tet,(juà m eam,^Ute in priefiripta efl, (}tiodÃdi* (et deits fit bonus boniStcy malm malts, sicut eti^ Micha fupra dixit : Htec eognitio aut ad def}gt;(rd^ tionein, aut ad hypocn/in er uana operum prd* Ãdia cogit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;
EiungeiwiB jjf à Michd, fmpUciter auertit oculos Cuos d k' aliter conao nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
iiatâr de deo ge,«ec uult tam takm deum noffe, qui irafcatiir pec^
catis er peccatoribm,et defcribit noLis alium deM *gt; nempe,qui nonpuntat peccata,fed remittat lt;nbsp;doélrina, qu£ cum lege uidetur plane pugnare. cumbit,igiturnobis,ut caufts utriufqs doärinaui' deamus: Curerminelur dem peccatoribus perle^^ gern, er cur per euangeltumconfoleturpeccatcrd er promittat eis gratiamiAc uidemm utrunc^id concionibm Michie. Condones ad priffenlempe» , pulum fedhe legales funt,ac ftdunt deum atrocem uin gt;nbsp;diceiij in peccatores» Condones autem de regno
Cbrijlii
HETÃM MICHAM CAP. Vil f«
Zf)rifl,mn poeii.a minMtur,fed promittHntremiÃh/ iKm peccdtorum,
blmn igitur propbetii fecum pugtdt,Mt num uef Urn dei filfum tjl {Minimt, fed feut non pugnant timor dei zy- fides in corde,Itd doürind legis nbsp;nbsp;eudn
gelif non pugndnt,fi modo dextre expiicentur. Ltx Lexj wiflijwr irdm peccdtorikus,ut hoe modo dtfcdnt ho' mines dgnofcere peccdtd, humtltentur cord w Heo tudngelium dulem humiltdtis promitttt grdtidm per quot;nbsp;quot;nbsp;Chrijtum, (jui zT pro peccdtis fdtisfieK, zSâ uitdin lt;tern4tn promer«it omnibus eredentibus in eum, fi* tut (ÃCÃ: Qai credit in me,non morietur.
E-rgo in xternum mdnet uerum, (juod deus irdfii/ d m irâW# tHr peccdtortbus,(ji(i non p(xnitent,zr etidm ddmnd. JâÃ' bit peccdtores,qui non pocnitent z^ humilidtiturEr' go njdfiet j« ^ternam uerum etidm hoc,(juod deus re* mittitpeccdtd panitentibus,feu contritis,feu humilid tis,z^ eredentibus in Chrijium.Atlt;l; bdne fententidin p ^mtemibus tpà propbetd puUberriine oftendit. Mfndti« eft fu* prj otnais generis cdldinttdtes, tarn regno ludditunt ifrdcl, batniltdtis date« boewoHo itéra« promitiU grdtidmcrremif^iorteinpfccdtoram.
Saat datei» bic iii Ebrto.Hao in/igatd aocdbuU ob«, (.Noà ae Ober)pri»no atitar Daui J Pfidmo j u Bf.t» tw air cui remiÃ^ funt i»i^attdtf$,i.I i» Ebno fondt Pfdlm-
s » qui efi
tst COMMENT. IN PRO-
eflleuatat iniquiMibm.Ac uidetur Joannestnin( figurant tmitatus,cuin dicit:Baptiflam uocafleihril lodfl.i. jtum agnudtittuooifictiHiit^liXf^rittii 3tsKclt;rii'!S, toüentempeccata-. Vt fctluettnteÃigM, peccatnej/e intoUerabile onus, cr deraergf/u nos uf^ in prefi't^ infiriu,Quo onere tamenfic liberaniur^quodfi/ *»*lt;â ⢠lius del id in fe recipit^cx nos ee leuat.
Alterum uerbnm fignificat pneterire, franfire. fioc etiam belle noi es adi-mbrat mifiriecrdiatn del) gui cum in Chrtflum crediniUâlt;,non palitur/enoflrif dijiici' peecatis remorart, tranfit flu prietcritea tança^Hf rein indignant-,ad quant niotetur : Suut uiaiorurgei iter iuuingt;c^ ntgligit qute tcnierè inter eiindent otif' tiuntur.Nam deo beneplacituefl-infilio fuo, inei'Hf qut creduntjboru peeeata praterit.nöinquirit in iiiâ¢
Sed pulchtrnmunt efl quod fubijctt propbetä: nannn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âeternuiii. Hjf enini itlrnn^
Ãuiiniin. cogt;npleéîitur,quoder iraflatur peecatis dlt;us ai fu' mat, o~ tarnen iram hanc non pertinacitcr fitiem»^ grafiari final Jed cam remittat, turn hunitliatnnf eoram deo-,hoc efl cum agnofiimus peccatuntyamp; timus ac Ifâcramus ueniam per Chriflum. Hac igd«iâ eftiUa deârina, erigens corda, metu mortis ü'iââ^ del territa, quod deus etfi iraflitur,fi(ut iratit eiiK uaric [entimits, tarnen non irafeitur in teitrnum,
PHETAM MICHAM. CAP. VIL tÃj fiituit moduin ir£,eum nos pÅmtenUd agimus. Sicut docet Ez^ch.tjitoij; cap, iS-cr y.
Sei lt;lu£ huiut bonitdtis cdufi ejl Nurn mérita f N«« interceÃiones fandorum ? Num dlid qu£ (tbi Ãfgunt homines Minime, fei quod prophetd dicit ( Ki Hjpbc^ Hfbed btt ) quonidm tu gdudes ejfe be Otus^entSt nefieus,quonidmesmifericors,Esifldeinhertzund Ittà den Leuten heiÃen. Hoc eÃ, proprie qt uere de DcoIotjtti.Et comprobdnturh£c ipÃdexperientid.
An non enim mifericordem beneficum dicemiis^ qm initio hominem conduit dd immortdUtdtem ^3â lt;1(1 imdgitteifi Ãidm^eiq; terrain et omnia qu£ in mun/ dofunt,feruireiuÃit: Deinde, annoniniÃricors t::^â heneÃciis efl-,qui Idpfum hominem in peccatu mor tem^non dbiecit,fed promiÃt liber ationem per fernen beneiiflum ? Hæc cum cogitds, quoinodo aliter de deo cogitare potes,qudm propheta hic Ã,cit i
Qjjù ttttteiM h£C cognitio Dei uitain falutent ' ^iÃrt.ldeo earn tarn uarie conatur Sdtan obruere,ex «tdtpfeudoprophetds,qut operum fiduciam mc' ntadocent,Ãcut totus papatiK jdcit. Deinde noÃris Satan heft (ordibus pingit longé nlittin D«' imaginem, qtiäi« tjic à propbettt defcribitur. Sic enim terret peccatis, fic mortem ob oculos ponit, ut h£c Dei arnica freies fenilHsex corde oroculis effiudt,cr fubflituatur
lt;tti4
COMMENT. IN PRO«
«Iw tyrdnniclt;i,äc à Dem,eum femel firire {«in finein in fldtudt.Uaiji cordd à Deo rtfùgiH»K{ indpiunt eum odijje,dc in de/j'erationem ruimt.
itiUji retinendd diligenter h£C Muhte coucio eÃt qud Deum mi/ericordetn er beneficumÃdt. Siid lodfi.h chriÃui quoq; Ioan, i.cum dicit: Sic Demdilexit mundum,uc unigenitumfuum Ãlium daret. Non di* cit,quod oderit mundum^^uod uuerfetur aut abifeiat fed quod dtligat,ey' det fummum douum-,filtum fuuitu Hac fententia firmiter imprejja animo.fequeturute' tiam in medijs periculn zs- malif,cum propheta cre^ damui,dc ftatuamiu.quod reuertetur zy miferebitnf nofiri.Qtiid enim aliud frcidt,mifericors Dew?
Quid lt;lt;«tem efi hoc reuerti CT mifereri i NiM« Sâmifne 'L nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;conculcare zj' pecti^^d
«ur noiiri. nbsp;nbsp;f'oftra prot/cere in profundu mdrif,hoc efi, in tah^
locumubinonamplitadquoquà m confÃici pofiitnt» Efi autem hic guog- infigne uerbumCKabafch) quod Kdbäfch figfiificat fubiungere, fubijetre,peÃundare. Ac ufiffi mili phrafi Paulut efl,fid negatiué,Rom.6.Nofter d Rom, 6, tut homo fimul crucifixusefl,ne amptiuf nos feruiS' mus peccato. Item.Non igitur regnet peccatu in mof tali corpore ucflro,ut obediatis ei in deÃderijs ippufâ Sunt autem hie phrafis natie ex iBa condone Ade lt;id Ãen.4gt; homiddam Cain,ulgt;iiubet,ut ipfi domineturpeccato Z^ ei refifid, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cotfp^f'
PHET. MICHAM CAP. VII.
Compkâitur itdq; propheta hie, duplex benefit (ium, remtÃtonem peccdtorum e:}â Ã'iritumfanäum, Kamprim«in peccatum Ãc cdlcalumÃu pfJJundd» tumeft,utnonpcÃitfiosaecufdrenec damnare. Per Chriflfiin etiim exptatuin remijÃum eft,Deinde dit tiir eredentibwÃ^irituf fanHui, ut uerè deminentur peccato,hoc eft,ei reÃfta/it, id mortifieent, fe ad ue' I'fim er jÃentaneam obedientiam exufeitent,
Porro non ineptie eft,Ã}lt;juod lt;Jf f eccdtU in tnari [(u aqua mergendii dieit, reftrat ad baptifmum. In
Kfrè per fanguinem Cbrifti ( baptizamur enim in mortem chrifti ) abluuntur cr dclentur peccdtd. *â ^ieut ftmtliallegoria dediluuiei Petri«uftetefttcy^ , patres pteroftq^ Ãmiles locos prophetarum ad baptif» mum tranftulcrunt»
PoflrenM pdrliewld deÃde miÃericordia prO' miffd patribw erfidcUter Ãeruata,pertinet eö,ut can fam difcainus tantorum beneÃciorim aliam non eÃe 5«4m quod Deut natura fua eà mifericors.ltaq; non uoluit, noj demerftos in mortem er iram Dei pert're faluare uoluit,acfaltttempromiÃt Abrablt;eperÃ' menbenedtüimt-Hanc promij^ionti«efidtr. Idfot ha^^^^' tuit. ViditeniinchriÃum ex poÃeriiliiiit naÃitu* Iwn eÃe,Ãcut teftafur eitu uati(inium,Cen.4
AdJjWf wodwf! inemineruiii promiÃienis Maria
AiStS COM MENT. IN PRO- _ Lttc.i. in cdntico: Sufcepit }frad puerum fuum, recorSdtiH mifericordite fu£, ficut locutuf efi ad pdtres noÃroi) Abrahtc femini eius in fecnla Et Zdcburù pitef Ioannis Bap.Luc.i.âR.ecordatm eft teÃamenti fuiÃx âi. luramenti ^uod lurauit Abraham patri noÃro,ci'A
Ad hune modum uidemus, (ju 'ttn dili^ens DoiSi»' fit Micha-,gui tam belle coniungit doólrinam amp;nbsp;Euangelif.Ad le^cm pertinent, lt;Ju£ in primo capitt de pcenii idolatri£,in fecundo ey tertio de panif aud ritt^ concionatiis in fexto de filÃs (ultituf' Q«i(t rtMtew Ãmtlia peccata Gemtaniam premutti fà etlè appdret,(}uid Ãierari poÃit.Pra-fertim cktii tor barum hoÃem tam uicinum habeamu .
Ad Euangelium pertinent,(}Ute de chrifio Ct gno eius fatis coptofe uaticinatuf eÃ. Dccuit enim de perfona Chrifli,quod Ãt nafeiturua inT3ethlihe))i,er Ãt filiuf Dei,qui ab aterno Ãierit.Deinde de ipfo Chri Ãt regno docutt, quod in lerufalem initia fumet, amp;nbsp;deinde propagabitur in totum orbem terrarumSic td men ut eant alif popult omnes in nomine Dei fui, hoc efl,ut mundui Ãt habiturus fuos propriet C!diiu-,qucs dum flabilire eonabitur, uera EccleÃa in periculoe^ rit,fed non oppriinetur penitits.H/c cr d/u multiÃ' riam fant utiha, erigunt enim perculfos animos, do* cent,augent fidem,excitant ad oratioiiem, cum («'M
PHET. jMICHAM CAP. Vil. '157 Je exaudiucnii. Ergo CT meritç pro.fawi yben' (O' ^ititione ^ratiiü agiitiM Deo per Chri/ïum, çr cunt (gt;âOpketa,Ãcul Hteron:)mui^uo(liiit fine fia tom* »innari/ficit,oramult;.
O Del« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;efl fimil^ titi.Remittens init}uitt(tem
er pr^teriens pcccata rclitjuiarutn hitrediMis tu£. Qiii non tencs irdin tudm in lt;ttcrnutit,fed uii efie mù fli'tcors. Reuerfui « ad nos, Câ mifirtui es noflri. feffumdedifli innjuitates noflra^,csr protêt ifli in pro («Ndion maris cmnid peccata noflra. Hane mifiria tordiam nobis firua perpetuam, ut in Ittmtne aerbi tui ambulantes omnia fatana: mundi pe- , ricula eflugiamus. Per lefum Chrtflui» filium tuum er liberatorem no*
ftrum,Amen, Amen»
Amen»
Tinis Commentarif in Michani propbetuM.
P R I N C I P Alt;^
LES LOCI ET SENTENTIAB
Conc ionum prophète Michte, CAP. I.
PRim«mcdpHfb46etpropbf(/4M de Uti/lâtioif utriuf^ regni per Sanberib AjJyrium.EtÃ(quot;iquot;' fer angelum d partis lerufalem ingenti fuorutn Ãr^i^ depulftts eÃ, tarnen regnum Judie ualde afflixit, Huiui calamitatis dictt eaufam eÃe idololatriiHiii ^uod reliâo uero Deo templo, Ãtcris cultitut if fiinato,facrificabant idolis cr eligebant praÃna lo' fa,Ãcut hiflorite regni jfrael çr Juda, tempore oUendunt.
Hec doârina ad noÃra tempora utilis eà ⢠N^ii* iiJoIollt;ttr»rf,q«if in Papatu multiplex imo infinit/t jint per euangelium reuelata eÃ.Jgitur qui earn non dant,fed urgent,Ãcut impia epifioporum amp;nbsp;Sopby^ fiarum turba Ãcit,hi Ãne dubio uaÃitatem Ãti fent.Sicut ante oculos funt exempla eccleÃarum ChriÃi haÃis Turca,crudeliÃime perdidit.
Habet hoc caput unam inÃgnem fentetiant, op« merffric0,w mercedem meretricis conuertt»' turÃioc eR,quod uffitf idololatra aliunt pirdib ho^
LOCI PRINCIPALES. gt;«0 bJie monaÃerii er eccleÃarum opes, per iJololait (rittrn partiis,età nt ij diripiHHt,lt;}ui fummi Pontifiai ü^nitatis deÃnfores haberiuolunt.
II-
SfcjmdiM ferma habet grauem accufationem au4 ficia,qu£ eà tamjnam finsiniuriarumer uioleni âilt;e. Minatur autem Dominui etiam duaris ua» Ãiitionem.
At^ hi'c imprimis notanda eH fecuritas impioru in manifiÃis peccatis. Putabant cnim ludai fe licendiM peerdre po/fi,quod effent populus Dei, e:y luÃabanlur promtÃionibus, Sed inÃgnis prophète Ãntentia eÃ.Sermones mei.inquit,boni funt, feu bond promittunt,bonis,Cum igitur uos Ãtis malt-QJiomof do potefl à uobis longius abejfe malum f Ergo defit quot;iia fententia eil^quod deusuelit peceatores punire, lifi pxnitentiam agant amp;nbsp;conuertantur à peccatis,
Hwe Cone iont legali fubiungit propheta promifi ponem de chriÃo,quern ficit paÃorem coBigentem credentium.Vocatquoqi,Porcz, diÃipato' femjijMtrfgiJMt« fdtan£mortis er peccatifitdeflrwe fl«rtM,4c confolatur |ttt«rHtw,«t ecclefia quo^ Cbri Ão pr£eunte,defindente,dc iuuante, omnia iÃa maU ptfuperatura, er ita perruptura ex miferijs huiut ttUfC (td teurnlt;(m MiUm.NotaHIe autem boc efi,quoi tribuit
170 LOCIâPRINCIPALES.
tribuit Dam/io no/iro, Itfu chrtjio nomen Ãd ineffabtle.
III.
Sicut in fecutiio (äpiteaccufauitin genere äMi ri(iam,itd bic in/pecie Maricidm Magiftrdtut, tum Politici turn ecclefidflicireprehendtt.AiinaturttuteHl fiiturum,ut cum clamabunt 4d Dominum, eos nonÃt txaudiMruf,hoc eü, quod uelit eoj obijcere gbidiil cr traiere boÃi,qui uiciÃim in eos feui4t,Ãcut feiiit' runt in fins fubditos,
Atq; in bac Condone eÃinftgnis coUatio propbet4r«m cum uervs dodoribits. HiÃ)iritu pleni funt (3^ Itbere reprehendunt peccata prindpum (T fopuli.lRt queÃui caufu conniuent nd pecclt;iM,G'no fanitentibM promittunt omnia fecunda.
lt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nil.
EliinÃgnisprophetia de regno ChriÃi. Primo nominatur locus, quod in Zion boc regnum fumet initia.
Secundo promit tit Ãtturum, ut etiam gent« hoe regnum quitrant.
Tertio die it de oÃtdo regis,quod ipfe rex docebit fùas uias,per nouum uerbu nouam legem, hoc eÃ, aliam quam Moà Ãiit.Htec enim accufat peccata,cr ninatur peccatoribus.iUa autem ChriÃi remittit pec (ittit,
LOCI PRINCIPALES. î7» WU.er promittit Ij-iritum fandum per Chrifti lâitM»« er mortem^
( lt;{âiod -juartutn e{l ) lic^ià tux hanc Joclri' »^»ipjxcon/cientiiruin cy multiplex fruâtti. Si' W prophète hic dutt.Sedebit unuilt;jutfq;fubficu fuit Cr «ite !Mlt;lt;,boc eÃ,Ãnguli in[uo genere uitiie CT ojji» tto lient Ãuäiii Ãdei uärws czoptimoj.
Qwinto docet hoc regnuin habitarumfuos aduer ftrios in mundo. SiguidemÃnguii populi anibuldbunt binontine/tu Dei.EccleÃa autein in nomine Dei no' Ãii.Promittit tarnen hoc regnum non opprejjum iri) fid fire Sternum regnum. Nos entm, inquit, dui' Wabimi« jn nomine Domini Dei no/iri in ater».
BUlB.
Ad hanc confoiationem pertinent qult;e de claudi' (Me abieäa dielt. Età enim in coinmentarijs de feliiluifs regni ifrael inter gentes id expoÃuimui, ta^ men nthil prohibit ad totam eccliÃam,in mundo cott temptam orajÃtäam accommodare, Ãcut Sopbo« misÃctt,quieademappellatione EccleÃam notat, 1 fdpite tertio.
Qaia autem antequà m promiÃio h£c de regno CliriÃi impleta efi, populuf erat captiuui abducent , dl« in Brfbylonem. ideo confolatwr prophet a pios, »( huim régis obhuifcantur, £t addit Ãmul hanc
toci primgîpalêS.
confolätionem, fMt«r«in, ut non folum liherentur t)t faptiuitiite Babylonicdjfèd per euangeltumdonnW tur gentibin,ilu£ uerbum amplexurie fint.
V.
Ãfl promiÃio de Chriflo zf regno eius.Jnitio li' CMno!lendit,in tjuo Cbriflum nafà cportent. j-
Secundo docet de perÃna chrifli, quod nonlmif primuin ceperit efjctcum ex M^arid ndtui e^, fedà ab £ternogt;boc eÃi DeïfiUui.
Tertio de officio docet,quod pdfcet populimluif (jrfecure hdbitdbunt.Ndtn per Cbri/lum deflruâunt tft regnum Sdtdnit peccdti,Qr banc Cbrifti ridtn dffèrt Eudngelium credentibta.
(.^drto docet,regnum hoc pcrtinere etiM iiil Rentes.Mdgnifice autem ccmmenddt mimfxrmiier* i)i,cum compdrat nmiffros EuangeUj rcri et f 1«HIA Ac mindtur exitium iÃ^qui eudngelto Ãe opponent, Sicut etidm Synagogjm idtô dicit uaÃdndam effe.
VL
Eft coneio Legii,in qud accufdt populunt fumné ingrdtitudinii,cr damnat impios culttHtquibtU fferil bant fe Deum pldcaturos ejje.
Quod autem pulcherrimum e{l, ofîendit, quibilt eultibuf deledetur Dem : Nempe cbedtentid crg4 Uerbum, Miffricordia erga pauperef, ac patien' ej in nduerÃh nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hoj
â Loci principales
uideretifuo populo negUgiz A* hiriciam autein alia uitiit cum idolatria crefcere ninatur eis extremam uaflationem.
Infignes hie funt figur£,quibuf auarieiam pingit, 'jKMaliquomodo imitatuf uidetur Chryfoflomu^iri Quinto C4pite prints ad Corinthios ubi inquit, ttoA' ^Kiiii7K ttlt;riut}(^Sti'7X KaKÃisbÃÃyx,7KKlt;)e«
Kitiiivct i^iëxAi TTC^Kk oyfxiOVe/kiJ XX/ TrAlCVi^lXS , U-Xy 7fii/ kAamp;I/ iTTiti^i 7!^ 1lgt;ltlV7(ft 7X(illta,KXP dv§Xlgt; KXl/ liO)(^hop , Cli(g!jl '!CKV7X TTOl^i , TjAlOUt^lXl/ tVlt;Aop Vgt;1/ J^XÃZTTOt* ââniey hK7H(j KTffOKA^a-xi )(gii Traj'T« t/!vr«/ gtPOpfcfijzîyxep.
14fîmplidter, fed paru eleganter pc reddidimu^i exig«Hâj lucellum fraude quieptum,magnaf o« pesrefle partof euertit. Nihil enim ef, quodfreiliui Oânniacorrumpit,qudm fraui.Qÿod p capfam iOant firaioflio, uedequotpcommunieriilt;, tarnen fruÃra iipeis, pquidé fraudem intiit conclufam habes uioa IwiÃimum pnedonem, qui quiequid inuenit,diripiti
Similii apud ifocratem quoq; fententia efl: Doccê tnimgentes ipfa experientia male parta male perire.
Vil.
Hiec coneio eà tanquà m epilogtu fuperiorum tflcionum ; Habet initio querimoniam, quod frU' t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãra doe
174 LOCI PRINCIPALE!
fird docedt impÅnitentes.
Dande monetpios,nekis/cdndalis pdjid/it«r/i rf uerd uid abduci, tjuanqudtn enim poenM publiciU fubicuri erdiit, tarnen hortatur, ut rej^iciant ad rf' ^num grdtiie per ChriÃum Ãiturum, quod magniÃct commendjt,quod Ãt regnum remiÃionif pe(»^ catorum,grati£, ^3quot; uitd dternd.Reli' qua in Commentary! explicd/f' tur uberitu.
*5 IN CANTICA
CAnTICORVM, brevis SED admodum dtludda enar' riitio, D. Lutheri*
t * PRAE-
PRAÃFATIO D. MARTINI LV* theri in CMtica Canticorum.
IN hoe Canticum régis Satomonis multi uarititi etul^ intempefliuas or prodigiofts interpretutio» nes commenti funt. Verum ut ^uimÃmpliciÃimUf li germanus huius librifenÃu lt;}ueratur t exiÃimo e/à eiufmodi Canticum, in quo Salomon laudibus deum celebretjci^pro conÃituto cr conÃrmato diuiniin^ regno ac politia fua grattas agat, esquot; oret pro (ixf* dem regni [ui conferuatione et propagationeÃmid^ (onfoletur incolas dues eiufdem regni, ut in ten' tationibus cT rebus aduerÃs bono animoÃnt ey de» confidant, qui defindere CT Itberare perpetuoÃoleäf Ãuos,ad fe clamantesjey'c,
. QuemaJmodumautem Utofes Exodi «5- Cantf cum fuum de iUo opere, quod turn fiebat in mari rii* bro compofuit,et omnia Cantica,qux in facris literii extant,ad fisorum temporum hifiorias diredla funt, quale efl canticum Dtbor£ Jud.^^ttem Hanne lt;⢠Rf* 2.cr pleraq; alia,Et maior etiam pars pfalmorunt, exceptis Hits, qui prophetiasde Chriflo continents Ita baud dubie cr Salomon canticum itlud flripfit,dlt; regno cr politia fua,quod benignitate dei,in pulchef rima ac hetiÃima pace, ac fumma tranquillitate ad* miniflrauit. Sicut ifla omnia ex ipfo textu patebunt.
1
D, MARTINI LVTHERl 177'
Porrô cum omne regnum, principatui feu politic Verbum cr uerum cultum dei babens, multa incont' Woda fog4tHr fèrre, hoc efl, ludibrium esquot; abomi' Hijtio ejfe toti mundo, in medio hoflium uerfari, de pngulis horif,uelut ouii madutioni deftinatu, morte wpeddrf, merito tale regnum feu politia, popKiw 4«' uocatHr,omni^ iure potefl hoc canticum poli fi4tn Salomow,uelut exemplum,flbi proponere, ZT aieundem modum deum llt;tMd4re,m deo gloriari,lie' tari, ac miflricordiam cr potentidm «1« diuinam, ^«4 tuetur fuos contra diaboli infidias O' mundi ty^ iwnidem admifari,o pfif dic4re.
QttemdJmodMm enim pfalmis Dauidis opro» phetarum flriptis utimur,uelut exemples etiamà non pmut Dauidnec prophétie, Quiauero cum ipflsea» 4fi« o communia bona,hoc eft,idem uerbum, flgt;iri' ti«n,fidem,bâ¬atitudinemihabemiu,eadem pericula et afftiâiones propter uerbum dei fuftinemut,mertto e« twm uoces o fermones ipforu nobis ufurpamusjau d4ntes O' canentes, flcut ipfl laudauerunt cT cec tne« runt.Sic quielibetpolitia,^ qua eft ecclcpd,©quot; prin^ ceps pius,poteft hoc cantico Salomonis non dliter uti tefl de fua ditione feu politia compoflta eflet.
Atcjjboc modo fitexifto Cantico canticorum, ^«od Sdlomott de fua politid tdntum cecinit,commult;â t 3 nis
178 P R AE F A T I o.
âww (jUitJdin cantioipro otnnibui polttijS:^u^ F'^ puluf dehboc eft,lt;^Uie ucrbum deihâtent ter colnnt e:}- dgnofcunt, dcucre credunt pcteÃâit^^ magiÃratuum à deoconflitutdm et ordinatam efÃf per quam conferuet dein pdcem,iuÃicidm et dtÃipl^^ ttdm,fontes punidt,innocentes deÃnddt,er c ⢠Prol^*^ 'tdntii beneÃetjs diumcum ^rdtidrum aäietie hli^* drfnt et pndicdnt.
Deinde pi/ nidgiÃrdtlU er politint, non ponntii Ã^em autfiduridm ullam in opibus.potentidtÃpientid ex alià hmnann prdfidiis,ciuce nec firma nec diuMt na Ãunt,fed confi)tjntur,adit;onent,et exuà itant Ãfi tit in omnikiii dfitiiüinnibui et periculis ad dt.uccn* Ãigtantiei^; confidant,tan^uà m uero et untco allXP liatori et fdluatori, ^ui nunejuim defirii pcpulunl fuum, per/ecutionem patientent, propur noinett amp;nbsp;nerbum fium. Nam certum eà populum pietdtiÃu* diofum, et dmantem uerbi, fiemptr obnoxinn (ffi multis tnalHf^utbu^ à diabolo et nâUndo premilur»
Hinc^appellarur h^et (dntio,( antic um cantico' ru, quia de relw fummii ac maximss agit: mmpede Hidgi/tratibuf,diuinitus ordinatis, Ãeu (je pnpKio det. Non de priuatd aliejua hifloria ,fi(ut alilt;t cantionti in fdcrif literbs, Ãeddetoto ac durabili aÃijtio regno fiu populo, in quo diUi aÃiduenultd et ingentia mi» riKiild
P R AE F A T I o. *7f Mc«!4 f Jitjdc potentiâ fuà oftcniiit, confèruando cT tuendo tüu,aduerfui omnes infiilttu diaboli et mundi, AdhiCc canit de hii tantii rebtM non uulgartbui «iTbiô.qKibt« uulgo utuntur homines, fed magmficif CrÃgurdtis uerbii tÃu/irat es exornat rej fuds, tt4 utuulgusedsaudiensjintelligdtlonge diuerfttm quid dam agi.Sicut enim reges «t principes folent^meditan Ur er cdnunt amMria (armind,qu£ uulgus dcetpit de jÃonfd dut dmicJ cdntdtd,c um turnen politiit et po palt ,'aiÃdtum bis depingdnt.Quemddmoà ü Tbtuer ddnckÃcit,qHi Mdximiltdno fÃonfdm IzrentrcichcS iungit.Aut fi de uendtiombM loquuntur, ÃgiitÃcare liülnnt boc fermone,hoÃem JîlÆalM ac fiigatic.ac fe ui^ ilorid potitoieffe. Vt cum dtcunt. Aper eji conÃiÃ'm Ãrd cdptd,es id genus dlid.
Adeundem modum Ãcit Sdlomon in boc fuo Cdtt tico^utitur mdgniÃcis eS rege tdnto dignis uerbis ,in rebiu Ãits deÃribendii.ConÃituit Deum fÃonfum, es popaliî Ãiu IÃonftm^dtcji itd cdnit, qaantopere Dei« popalïîillHntdiIigatjqaotetqMdntis beneÃcià eKdJJi tiat et cumulet.Deniqs ca benignitate et clemêtia e«« dé cöpIeiSatur ac Ãuedt,qud nwUiM «nquà m fÃonfunt j^onfdmfudmcomplexui eSldcÃuit. Orditaritac^ lt;c loqaitar in perfond totius populijUclwtf^onfd dei.
Ofculatur me*
t I»
IN CANTI CA
CANTICORVM BRBVIS ET AD-tnodunt dtlucidaenarratio,D.Mlt;trf tint Lutheri,
VNC librum fufcepimui t' ndrrdndum-, non Ãudio ojlttf tdnd£ eruditionis. Sicut ^ui' dam qui omnem operam pO' nunt in obfcuros libros, quoi fcthcetcrdd Idudem
Ãcidt,au(um elf t e4 attingere, quie alij propter ob' fcuritatem fugiunt,(y in obfcurii cuiq^ liberum ft it uinare ac J^eculdtionibui ,/èu proprijs cogitatioui^ bus,indulgere.Sedâut repulÃs ineptis opinionibuf qui bus hdäenus libeHus bic obfcuratus efl,alidm commo diorem fententiam oftenderemus,utilem ad uitam ad beneficia Dei reóiè infftcienJa.
Finn fieri' Scimui enim hunc totius ficripturie ejfie finem, ftumOfelc, doceat,arguai,emendet,acadiufiiciam inftituat,iit perfióluf fit homo Dei ad omne opus bonum, fiout Paulus dicit i.Tini- s.Hunc finem,qui non rejpiciuntf etfi opinionem eruditionis diuinationibus fuK, apui imperitos comparant.Tamen uerum fiuccum fcriptu' non noruntMec diÃimilis ea eruditio efi,corpori*
P R AE F A T I o.
but cju£ hydrope infiéla funt. Ed t«more immoditf (nÃatd, fpeciem fucci habet, fed (Jut totut corruptm cruitiofuiefl. QH4re nosrefêrimuiinterenarratt» dum cogitationes noftras eo, ut hic cjuoq^ liber, tum dodrina ad uitam utili, tum confolattonibui nas trudi4t.
Ne^ eiiiin uiKluà m a/fentientur ijs,qui putant ejfe intatoriunt carmen, de filia Pharaonis d Saiomone adamata.Neq; hoe placet, ut exponamui de coniun» dtotieDeior fyti4gog£. fi,ut ficut Tropologiflie,de animaÃdeli. Ex bij enim fententijs, quid quatfo jru' dus poteà percipifEtà igitur in tanta feriptorum ua ' rietdte bic Uber adhuc in obfeuro Ãt poÃtus-I^os M« ineninÃflentesnouam uiamà fumma fententi£non aberrabtmui 3 et/i alicubi Ãrtajfe in partibus errare pojfumus. Med igitur fententia h£c efl.
Extant tres libri Salomonts in feriptura fanila, Libri Sala/ Primus,Prouerbiorum,maxima ex purte efl cecono= monts tref, itticus,cr (ommunia u:t£ bHi'iM ac morum pmepu t proponit.No« eo mojo qwo gcnfili«m pbilo/öpbj.SeJ ubiq- ajjrerfa grauiore doärina de fide 0- timoré Pgt;ei,quà m gentes non uiderunt.
Secundus liber,EccleÃafles,efl politicus, qui non nbsp;nbsp;nbsp;te
in genere folum omnes,fed magiflratum maxime doff i,ut fcilicet timeat Deuin is,qui alijs pr£efl,cr flre t 5 «wé
»»I PR AE F A T I o.
nui Ãcidt ta qux prg manibui funt, titc^i fi ud rà dilficultate,uelingratitudine hominuin jraiigifuut, quo minus fuum officium/à ciat.
' Tertius efl pr£fens Ubtr,qut inffribitur CanticM tanticorum. Js propriè ad Ectiefta/ien pertinet. Eà enim Encomium poltti£, qu£ temporibus Salomoni! in pulcherrimi pace floruit. Quemadmodum enint in [dcrafcnptura qui jcripflerunt cantica, de rébus 4 fe geflii ea fcripferunt. Sic Salomon perhocpoéni4 nobu fuam politiam commendat,et quafl Encomium pacis or pr£flentis flatus reipub.inflituitfln quo grH tias Deo agit,pro jummo iOo beneficio, pro exieriid p4cc.ln aliorum exemplum, ut ipfl quoq; fl(
difcant Deo gracias agere,agnoflertbt neflcia fumma. Etorare,fl
mu« reifiè in imperi» acciderit,ut tor rigatur.
cantica Can«
TlCORVJÃl.
I Abet dutem nomen uel â mdte
' 5/' i de maxima omniu 1?« gt;nbsp;de pcliiia
dgatjUtl ä ('hraji,cjiioi orutiontA gfnerc fit fieri fiÿiy ptiim.E/lenim oinniiio figura
*«poëmd.Figuric dutem granJem oratione lt;nbsp;fiietunt.
Ofcolatur me. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' ÃÃ
Loljuiturpro more iHim popiili. Apudnosmi'^^^'fi^^''^ââ** ituihoneftd ofieuldhdbentur. Suntdulem oficuldd'
â¢âow fiuoTti fignd.Sic igitur dietf.Ofiuldtur me
Dem,id eft.fituet huic politilt;e, ofculdtur earn, omni ^enere bent fie iorum cr dmoris edm profie^uttur»
E/l nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bf c fidei uox, pronK«»are regnum,
^uod in flieciem udrie affligebdiur Deo cur et e(fie.,Ã Deo (jfndri,diligi.ln fpecte non dppdret, lt;]uod oficU' letur findgeganhfied ^uod Idceret potiut ej abhomit tietur.Quod dutem dddit.
Ofculo oris fat.
Signifiedt,quod Detw hunc populum fiuo uerbo di Prrdpm» g'lffur.At^; hic quidem thefidurtu iÃe efi ,'qui mérita prirnm in pohtid idUdtur, fine quo politid eon-fifiere diutim non potefi. boc donum butui populi
îl4- ANNOTAT. IN CANT.
populi PmIiu quo^ in Romanis cap. j. SuntiÃis cri^ dita oracula Dei.Uem Pfalm. 14-7â. Qÿi annuncitit uerbum fitum ïacob, crc ⢠Non ficit taluer omni tta^ tioni. Verbum enim eü, guod pios ab impi/s difief' nit.Per uerbum lt;]uo(j; fit,ut fentiamus omnia qualu bemus.fiue in Politia,fiue in Oeconomia, efiè donti De»,CT nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diuin^ uoluntatis ZT fiuoris erga nos
figna.Reliqui licet abundent omnibtis bonis,non tlt;iâ men ea dona dei effi inteüigunt. No igitur poteflfrd (Juin ijs in fuam perniciem abutantur.
T ua ubera lucundiora funt uino.
Vbera pertinent ad doârinam, qua aluntur Mf' mi,ut fiat perfiilus homo ad omnc oput bonit. EM Vinum. comparât uino,cui facra fcriptura tribuit, quod U' tificetcor. Ponitur igitur per metaphoram uinum, pro omnibus mundi delicijs çy uoluptatibus.
Et e/l h£c quafi exceüentis fidei uox,quod dicit, Egopr£firo uerbum tuum omnibus mundi uolnptlt;i* tibus.Sunt enim omnia referenda ad uerbum.
Nomen enim tuum oleum cfFufun» eft.
truilut nbsp;nbsp;Sunt ualde fignificantesfigurlt;e cr infignes. No'
nerbi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eftjcognitio tui eft ficut oleum.Nam (««â¢
dit odorem gratum,c7 per uerbum latins fpargitnr-Ne^ efl hoc beneficium uerbi in anguto,fed inuulga*
(«r
C-ÃNTIC. HART. LVTH. , *8^ tHr per tot^m meant dttione,cr f^ärgit odorem in ui tinos quoq; populos,/icut unguentum effufum.
Vt odorentur optima balfamatua*
Id eft,«fci uerbum tuum eil, ibi fentiuntur benefi» litttua.Pif enim fciunt per uerbum, quod donis Dei fruantur ej dbu/ident.Quod fi ea aujirantur, fciunt fetentari d Deo,^ patienter crucemÃrunt.
Ideo uirgines te dtligunt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Htbraica
EilHebratfmus,quodciuitates «ppfUdntur mä' tropo appet frebcr/ilife« Virginem autem Hierufalem «ocdt *,csXiks Eft igitur fententia per uerbum tuum fit,ut bis tantii beneÃcijs düeHi te diligant nbsp;nbsp;nbsp;dment, qui bitte inde
in meo regno pij homines funt.
Hdflfnm commendduit Politidm fudm, propte* hit quod uerbum Dei hdbeat. Impie igitur d multis nunc exiernwm uerbum contemnitur,qui jÃiritum fd« ftitnt,citrlt;t Kerbwrn HOCitle,per didbolicdi reuelatio' »es.Et tarnen nec quid jÃiritiu, nec ^uid uerbum fit» Horunt.
Trabe mc poft tc.
Scire ey pofii Jho (ittit. Cluando igitur uerbum hibernas,non à dtim pojfiimui iUud fequi, fed retra= °'âââ* kunt d uerbo caro noilra,mundui ey Satan, fubijeit igitur iam orationem.DediHi uerbum, pro ij«o tibi Ratios (tgo.Nxnc fic ut etiam frciainus, que uerbü
docet
x8^ 'ANNOTAT. IN CANT.
dofft.cr ^equamur tJ (n uita nolira.
NuUmn e/i uita genust guod non fita incomntoii habear.Duc uxorein, liatim uidekis malorum pdä» gui,inuenies qu£ tn uxore,qȣ in liberii dr/j'liceJnt* Cura quoq; uentrii exercebit te. Sic qui in imperia funtypluriina malufentiunt^nufquà in enw Satan ctfgt; fat.Sola igitur oratio rellat,qua difficultatescrf(O* âbquot;â,5 pulos iüos,in quos impingimus, fuperemus. Dfi« t' iioiUum, niijt idgQ I,Of tentât his mails, ut ollendatur gloriit uerbitCr magnificetur uirtus diuina in infiimitate. Alioqui non erat locus oftendenda; gloria cT ricordia fua.
Eccurrcmus,
E/l Empb^ticMm-Non dicit ambulabimut/edciff remus.Si tu afflaueris fptritu tuo.Ubenter agam prit ctpentydoHorem^maritumfdifcipuluntiCrc ⢠Sinon afflaueris,nihil quifquam,quantuuis magno ftitdio ft â¢tMrlt;lt;,pro)noKfWt pra/irtim in polttia.Sicutuidemni fummoruin hommuin fapientiaeuerfas,non aiini^t ' florentiÃimM Kefflub.effè.
Rex introduxit me in condaue fuum.
Ontioiicm Aüudit ad mores fflonà cr Ãgt;on/a, çx figurale Significatenim fumtnain beneuolentidm det erga nos,Dei(S,inquit, ip illit
CANTIC MART. LVTH. 187 flJis mjlu,(fu£ tn Repub.fentiOjConfolatur Kt.oÃen^ iitfeuolentem çx ^iuetiton-^tcut (um fpon/us fpon* firn in conclaue dunt,non frctt iÃud odtoÃgt;onf£.
Sic exprmit fummum aÃT^ium,tjuem Df«« »rgdorjMtes bibet, (]uodexauiidt,confoletur-Ãueat ««gelt;tt domf uirtuttbuf fuii,ut unupjuif^ commo ' 4ii« ÆÂ«Â«(» officium Ãcere poÃit.
Nunc exultabimusjôif lætabimur in te.
ExduHïtftm ordtionem fecluitur grdtidrum d!lio.
Ex«It4bo ùm,q«o4 non deferii me,fu[cipis me in mi â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»lt;^»0»
fertcordijs tHW.
Efl Empbaticum, tjuod dicit, in te.Q^d. Exfr4 tuum Ãldtiutn çr awxiliu nibil f(ntitur,nifi Idbores, fnole^tte,impdtientid,mcxrores,lu£îuf,c^c»
Memoresuberumtuorû plusquà m Uini.
Pertinet dd grdtidrum dâionem, id eil, En'mt« grdU,contîâentorlt;tbim«6 memoriam t«4m, (Jwam noj «mes. Sicjuidë uberd tud nobis donds. Memorid enint ffgnificat,pr£dicdre, landdrejagere gratii«, ficut fuprd, Hocat omnid corpordhd zsquot; carnalia gaudia.
Reclidiligunt te.
Curai,ififuuw commoiumfunt flexi, flc «o»
lunt
â¢lt;«8 .ANNOTAT« IN CANT.â
Ltnf HiHfTfjHt tiuüa incommoda fentiant.Si^Uie äute inciJunt, olfinduntur 0- murmurant cumfuiiti»^^ impatientia.
Contra,reilt cum fenliunt difficultates nbsp;nbsp;igt;tco»t^
tttoda,patienter ea firunt,cr orant, Liberati igi^^ agnofcunt fummam Dei erga fe beneuolentiam amorem.Sicg; impenÃut amant Deunt.
lamigiturSalomon inüituit concionein,äd tendoscuruosiüos, ut eodemmodo ipà ^uot]^ fcantprlt;eientiamalafuperare,Ãrendo fcilicet rando.Stc enim folent tentati er exauditi,alius docent erinÃituunt,utPfalm.tefiatur u6^ Credi^if propter tjuod locutui fum.
DE PROCESSV ET ORDINE totiut Librt.
Porro hie ordo! er proeeÃu^ huiuf Cantid efi. Quad alternat confolationes,ijuerimonia(, oratio/id item exbortationes.Sicut enim tn repub.legibiiiinliù tuta agitur. imo pcMt b^ec uita noÃrd uiuitur. Sic et tiam ipfe in boc libro agit,er id earn quandamreip-communis uit£ propomt^ubi ajfiiilionem confobitio, confolationem alia ajjhiiio per uices, Ãcut nox diml pejuttur. Sic in rebus pub.pmper hou£ procelllt;e,noili tnotus er terrores incidunt,^uibtis dtfcuÃis,nonda' tur diutius (juies,pd aliteÃatim turbie zSâ caltfiiiiit' ; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;M
CANT. MART. LVTH. 28^
Qtji uerfdnturin rebujj/ub. teÃeshuquot; j«« rci erunt.
Sic D4«deiw principio excipiebat deÃdio populti Ktx compoÃtuin iQad mjlti erat, cr ecce aliud tantó grrfuiXiJu^ttto minui expeäablt;ttur,incidit dileilià fitiuffiliui fibfilom inÃfla arma contra patrë mo' «ct. Nec fattó pepuhÃi p4trem regno,regias con cnbinofet uxores «Jaogj;putris coiiëprflC.Sicrf]Jgt;. tficeu periculofa in proceüofa mart nauigatio,
Qum Salomon fubinde confolationes ex-^ bortattones repctit ad animandos pr^fidumanimoi, Netantts di^cKkatifctM Ãaäi reÃliantaut deÃiC' lâeut : Sed diÃant ad httnc modam oratione à erige^ iâejCr l^crare falutem.Qui ubi contigerit,rurfM fic parandi« eà animui, ne Ãcuturii malis fuccumbat i Qaemadmodum enim iuga inontium Halies, no' flei« dies : Sic perpetais uicibus afflnüionem libéra» tio,liberattónem rurfui aliud malum excipit. Qucni CMnonemà ijais obÃrttauâ¬rit,is bonam partem ba« iw librt inte[ligit.Pofl,fi qais id qaoq; uolet, nalltu« labor eà Alkgorias comminiÃi.
Nigra fum, fed defiderabiliSjfiliaè Hieruîalem.
Monui antea,inflitucre eum pofl gratiaru aäiö^ neneoncionem. Fdiae Hierufalem.
J^o ANNÃT. IN CANTICA
ld cfltUos politiié circumiacentia oppidtt, M-fite ofjvndt,fi minui omniu fuccedant.
Sum nigra,
Quanquà m/im politic,diuinitut injiitutdfy' or' Mtd uerbo Dei,tdm(n in j^eciem miferrima ejfeui' dior.Nufqudm fucctdit^pauciÃimi futit,(}ui paiépu-.. blifd ament cr tueantur.Videor non polilid, fed lt;ju^t ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dam feditioforum hominum toUuuics eJfe.Nolite biC
firma offindi.Figite oculos non in nigredinem, fed itt ofculum quod mthi Deu! ojfirt, çy turn uidebilii w« firmofamzy amabilem ejfé. Quanquamenimjirii uariéfimuexata, tarnen propter uerbum cr fiddH fum defiderabilif.
«cmiaccfi'a Sic Ecclefia quoq; infieciem non defderabili!, Sic. fed lacerata e/fe uidetur,cr miferè affli^lajcnintum^ opprobrijs expofita. Efl autem ea confolatio iiofirlt;i, quod nojira falut in uerbo çy in fide,non inexterni Jpecie,e/i fita. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â â¢
Sicut tabernacula Kedar ficut ta» bernacula Salomonis,
. Tabernacula Kedar,id efl,Arabum,funt uilia amp;nbsp;definnia. Contra tabernacula Salomonis, funtregi^ cr pulcherrima.
Puto igitur fic fenlentiam diflribuendam.
fum,ficut tabernacula Kedar. Videor effe ceu mul»' tudo
Ca NTIC. M ART. L VT H. 19» t»bij'udim Arabu-ttiquinu'd^m politùmhabent^ M«/h eni'it funt i/t populo meo lt;Jut non credant uer* fco.MHlu *]«( magtjirutui non obfequuntur.Ap p4ret (gitwr con^iifio pottta hominuin,:iudngt; bene tnf llrudu pollua ejj[è,Sed nihilominuf funt JeÃderabiltS peuttabernacula Salomons. Siquis internantÃ)e^ ciein conÃderet, uidebit tarnen multos in lüa politii pios boi«inc{, qui obedtunt cT funt bona ac fideliapo politie menibra,eyc.
Nolite me côfiJerarc.qnod fjfca fum»
Pergft exbortari contra fcandala, ac monet. Noli gt;ie ea pane intueri,qua fum deÃrin'.s,Sed Ãge oculoS inÃrmam cT nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;meam, contemplare uirtu»
tes,non uliia mea.
Porri) qui hoc nouit iUe demum fe omnium maxi btani artem didtctjfe nojje fciat. Sic enim lumiu Mi,ut plus uno ahquo uitio moueamur, reli* ^uts uirtutibiis omnibui.Slc hodie qui fapientiÃimi in tnundo iudicantunofjtnduntur multà malWjijMf pr^e itr merttuin,euJngelto imputant. Rurfiu quâta bond Qnatboiu {» ÃUMgelii beneÃcio,tum priuatim in hominui» ammts Gâ coiifctentijs, turn publiée in politia obeonômia «tceperimus,nemo uel pauciÃimieÃnnant. Quode» »ii« quefo uit£geniu j«t£ ante Euangclij reuelatione, ie ^«0 «trè potuerint Wiic^rt bomines^Non maritus
H 1. non
»5gt;z ANNOTAT. IN CANT.
non uxor,non liberi,non n}lt;tÿfirdtui,non dues, mH ferui,non dnctã,norant fi in tali uttlt;e gaiere ccnÃb tutos,quod deo probaretur- Idea ad monackorumO' pera conÃtgiebant omnes.
Similiter ante datam euangelij lucem artis ufusrt He oflenfas aut cognitus fuit S darum id eft in pueri* tibiis difdplinis.Nec grammaticie,nec diaUdiciegt;nec rhetoricic ufm patebat, tantum aberat,ut rtde iocef ri polfent-QUod ft hac in leuibus his artibuf decide» runt 5 ijuanto magis aedderunt in grauioribiu drti' bus,de theologia rej ipfta locjuitur. Juris profr/jorcs, etft drtem,cr urtis ufum aliguo modo noftent, tdmen quod omnium peftilentiftimum erat,paudÃimi crede/ bant fein tali uit£ genere effe, quod deo probaretvr» Idem de medicis licet dicere.
Hæc tanta incommoda nemo tum conftderabah liunc prxfentiu bonorum obliti, in mala Untum rt' fiiiciunt ingratiftimi homines^Meretur autem fumitui htec ingratitudo, ne tantorum bonorum aftieâuftui poftimus.Sicut feriptum eft: Non uidebit impius glo^ riam dei. Pij autem cr tanta beneficia dei uidciit, ei grati pro ijsfunt.
Porro debet hie Canon etiam in priuatauitadi» ligentiftime obferuari: Siquts nigredincm exccutis feponat, uidebit mundum repletum mifericordiadi» uiita,
MARRTINI LVTHERI 19» niiit. Sicut efl in Pfalmo 107. Qgw fapiem zx cu» fiodiet h£(,cr mifericordiM domini intelliget. Sic in ^Hotidianii hominum conucrfatione uidcbis nuüuin bominfm tam elfe malum, quin multas er innumera' biles dotes habeat,
A/fuefreiendut igitur efl animui, ut magis uirtu* tes in Jingiilis admiretur,ijudm uitijs,à qua lùnt,ofgt; fèndatur. Habet aliquis uicia, habet idem fuoi quolt;^ HirtHtes necelfe eà : Nf^ enim omnibits infîrumentis ^Mlt;e 4 natura accepit » abuti poteÃ. Pfojùerit auteni iHa ratio ad conferuandam cordts pacem.Sienitn inuicia tantum er incommoda, qult;e quotidieinci' duntjOculûs figas,necelfe eà animum impatientia er odio te/it4ri.CMm igitur iUa mala, er res iüa mutari non poÃint,mutâ¬ri5 tu, er aliasn induas opininnem * (Tretine liberum animum diÃimulatis prlt;efentibut incommodis. Sicut monet opt/md iUa fententia, in eccleÃaÃe Ãcpeufi fumus, Mitte uadere Ãcut «4-dit,qudfido ««It «ddere peut uddit. Prafentia autent foininodd cr beneficia tot tantaé^ fiunt^ut pins homo fictie pra ilJis waior«!« obliuifeatur.
Quia decolorauitme fol.
Solfignificat triamp;«ldtton£t« : SicKtindiedt chri' fiitt in parabola defemine,per filem aduÃo. Item in dpd.iji.Pir disinfol non «ret Inndpcr nofle
a i Dick
194 ANNOrAT. IN CANT.
Dir it igitur, nunc cjuifo uBti nigredine nt o^it* dirnini,nolite miht earn imputare, Sol me JcnigMKif» Q_. d. Vbicunlt;]; efi uerbum ft dtutnd ordmatio, uH» cun(];dligua politiit eft ftrma ibi ftoi ueniet ex ajftret atgredinem.Hoc eft,dittbolM ft opponet, ut uidtathf quwitcrux uerbum,t[lj politta prorpM deftâura.Sed iiclite olftndi non prteualebit Satan.
lt; Matris m«ehltj mihi fuccenfènt.
Sic dehet in polttia dgi,ut non folum multit trftit htionts ftnt.Sed ut etijmfilij infamant contm matf^ hoc eft,po!itidm,contrd mandatum ex ucrhitm Dti-Qdiiigiturtn intperio eli,ftiac fe conftitutumjuftf fedittofoi ciutijCjuibtii mhil deeft nifioccafto lOiH' moda mouendiC ftditionii. V [ qui debebant in adinini ftratione ejfe auxiho.ilb hoc unicum agunt-.quomoio Voxl'oiritt cam euertant eX dtripiant.Experti funt hoc Dauid, princiuiini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Romani Et hodte credo banc umcam omnium boiio* rum principuin effè querelam.
Poiita fum cuftos fupcr uincas. Vc' ru uineam mcam quarn habcbaiiijnon cuftodiui.
querimonia.Eatetur fe ius,poteftateiit. Vine, nomen regif,habere.Scd executio penef alia eft, m* quif.Vinea eft populuf. Super iftum populu ego ftm fonftitutM rex ex prtnet^f, Q^id ftteto i Vind imit »on (uftodmi, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sie
CAnTIC. hart. LVTH. »9J
Sic aperte frtetur, non poffe humano (onfüio ftjjgt;ub.teneri.Sed longe minorent ejji omnem huma' nam fapientiam,quam quaadtantamrem ^îôtcrp^i dam fufficiat.Ratio in promptu eÃ. Sint quantumisâtg-iMiit. tono,pijjapiente5principes,nontamenmederi oni' «ibiM uitijs poÃunt.Tanta mundi efl malicia. Et idi ipà qui in uinea funt,fe opponunt zj reÃÃunt, ac no lunt regt.
Quid igitur Ãeiendum eÃitium ob tantat diÃi' tultates zr moleÃias reÃgt;ub. defer ends Non. Sei poteÃ,debet lila mgredo ab oculii remoue-tt, er ocenpitrt animua meditatione beneficiorunt dci,qu£ in uerbo promittit zr exbibet quoq;. Deinde txemplo b«iiw regw,di orationem confiigiend«»» eà Indka miht tu,quem dihgic anima mea Hfcei}ordtiOjinqad^itetur, Jibi deejfe fapien* tiamzr uires bene adminiÃrandie reipub. Sic Dux Saxoni£ Fridericut,ad Staupitium dtxit : Minw« mi/ »n^q^fefiirequomodo adminiüret ducatunt fuunti aieo neminem eÃe, cui tuto aliquid comtttere poÃit, Sic Cicero.poübellum ciuile hanc uoeem indignatio» nis e^â deÃerationts pteniÃimam edtdtt,O me ÃuÃra ^0x7°quot;* Ãpiente putatu. Pij ergo principes exemple Salomo^ nit oreiit et dicant:O dei« cre4tor et gubernator om mM,(jueHt anima meadiligitÃndicaquomodouinea
u 4 iH^i'
?96 ANNOT. IN CANTICA, mihi coinmi/fiÃt cuÃodienda ?
Vbi pafcas ubt qniefcas m mcri'die, DeÃitutui Ãtpientii (t uinbtif fuis exoptat Deui^ (onfortem regni. oflende mihi ubi nam tc inuenitim, lit und mecum rempub.adminiÃres Ego nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in no'
äecr atru caligine in politia uerfor, Tucubifin meridie.utinäm mihi Ãc in meririie, id eÃ, in funtind pace liceret regere.
t quid ero ficut opcrtus i'uxta gre* ges fodalium ruorum.
OpertKrrf erat Ãgnum mccroris, Ãeut inuolulunt. caput apud Komanos. Or at igitur: Eximeme htsiM leftijsjua ope minue curas,udia cy ÃÃidia tuapn* fentia.Da animum^ne deÃgt;erem,aut tantis dtfficullâ' tibus fuccumbam- Atq; idiuxta greges fodaliumtiiO' rum.Sum in inÃgni loco, in grege fodalium tuoruw, Suntadhuc qui uerbo er Ãiritu tuo regätur Proptif illos',qu£fo, da fucceÃiim ey tranquiHitaté-Sic in tan tis dâfÃcultatibus ad orationem redit er ad uerbutn^ üi t^noras pulchra inter muhcrcs* Audiuimus querelam qua magifiratui queritur de difÃcultate adminijirandi Rempub. quia etiamfi* Ibe matrts repugnant. Fingit igitur iam perfonM Ã)cnà confolantis eos,qui tantas diffcultates ey fââ kÃtoffentiu/it. Q^d, Q^ereris detuapolitia,(n't nnUt.
CANTIC. MART. LVTH. 297 nuUa in toto orbe Ãt politia,quie cû tua conÃrri pofr flt;t,adeô omnilw fuinmii De« donis abuudat. Habes Merbum Dei,propbetiis,fdnâos iudices/anftoi reges, Ãanc puUlmtudinetn crÃrmamtuam ignoras f
Sed Ãcfit,in tfntatione omnium donorum obliui' Ãimur, intenti in prtefentem dolorem feu aÃrUum, boiiors.amp;:«. Tentatio enim adeo omnia abforbet,ut nihd nià md' bimuideas/entias, cogites er expeäes. 'Etiam peri' tiÃimi facrarum liter arum,cum tentantur » opus ha» bent eo, qui confolationem ex facris liieris ajÃrat, Sic neeeÃe eà in tentatione, ut admoneamur rorKW, î«lt;e dataÃtnt nobis.Sicut Paulus dicit i. Corinth, litm quoq; conÃlium addtt.
Egrederc in iieftigqs ouium, pafee
Cum hædis tuis, iuxta tabernaculapa- ''Adexem,
plum tier miioiiim«
ftorum
l
Non aliud tibi conÃtlere poÃum,quäm ut egredia tis CS' pafcasoues Mas,quam ut exerceas adminiflnt tionem tuam.Nibil folicitus deeo, quod hoedos gi'egc tuo habeas,id eÃ,malos, improbos, inobfe» quentesifeditiofos ciucs.Nibil morétur fc tnim proptrr ones Ãtnt,et politia eà inliituta propter bonos principaliter.Sed quid eà quod addit in ueÃi« ffjs outuinfNimirum bocjMt intueatur cxcwpU maio tK«fuorui'q»â fderiit oues Cei,fanilos iudices, regfj,
0 Ã propbet^t
î98. ANNOT. IN CANTICA
prophetM,ç^c.Vtcumuidedtitlosquolt;j;uaricleritit, tos,iei)uiiis pr^fentid incominodd Ãrdt. Sk Dduid itt Pfdlnt.fe conÃldtur, Memor ero memordbiliu twor«. Conroâario nbsp;nbsp;nbsp;Sic nuüd conjolatio^nullum foldtium nidlorunt eÃ
â ^uditt uerbum Dei. Qj{.ecunqi enim fcriptd funt (in' quit Pduhu Rom.15.) in noÃrdm confoldtionein Ãnt firiptd,ut per pdtientidm er confoldtionein fcriplH' rar« Ãgt;einhdbedmtn.Chriflui cruci dÃtxui,Joannes decoüdtufyMofes uicinui morti,cum idin fui eum 1â^^ ddreuelleiit,erc.confoldntur nos,ut tcquius Ãramnt tdntdm mundi ingrdtitudinem, utÃmplici dninio nO' ftrugt;n Ãciamu^ oÃiiiune,cr nihil hexdos morentur^
liqüitatu) incoin curribus PharaO' nis.aflimilaui te mca anüca«
Hlt;ec eft dinplificdtio inÃitutd; confoldtionis.Sitni autemdltdteinpordbelli,dltd pacis funt. Sicqunlt;^ hdne dmpliÃcdtionem in duM partes diflribuit.
Hxc prior pars ad tempus aÃiidionis er crueü reÃrenda eft. Videris tibi in tribulatione deferta amp;nbsp;uida, Ego dutem te aÃtmildui equitdtui meo gt;nbsp;id ^Ãgt; in meo conjÃedlu es ceu uiHrix cohors,qu£ ad dtnti' tdndum eft inftruüd.Sicutcuiruf Phardonis oinniuiU potentiÃmi régis funt. Puto ideo Phdrdonis ineiitionem,lt;juod is inter oinnes,qui Into noti fkerit potentiÃiiiMS rrx.
CANTIC. MART. LVTH. 199
Ejî eonfolatio fidei (j«jc non fentitur ,nec^;
ââ ââf. Nitm tri juo conÃniüu Salomonis politia efi ecu impeditii turbata inalu, Ãnju malorum, deferit nerbum ernon refjitcit fua âiond.Si autem uerbumuideiii,omnta funt ucriÃnna.
iÿtur 4nipliÃiina promiÃiOjCiuod Vciu tarn ami/ uocac.Sed non apparct, uidetur in /Ãeciem pottui liefertet à Deo.
Piilchræ fuut genæ tuæ, fient inau-i'es,amp; collum tuumUicui montha.
Hæc dlferj pars eji etmphÃcattonii, (juie pcrtinct T âquot;âP«â pJ-lt;id tempi« pacts. Twn entm fuppettt nobif uerbunt Dei,quod in tencanone amitMur, aut ^grè retineiury iMmMon« (fîintt« obltâamur, quec tempore crucif ftnfa malorutn prorfM ammo excidunt.
1« 4Hres uertimiM proptered,quod lüa ornameu' Ãiit pulchro ordine inter fe dijdinéia ZéX difpoÃta.
Nomen Hebraicum alioqui lineamenta, feu ordinei ÃgniÃcat.Porrö maures torques funt dona /Ãiri-ti«fdnfli tn uerbo.Ea ornant noÃrum collum, id efi, «erbum efl in publico ufu, doectur, legitMr^ duditwr, bdbetHr ubtq; copia diuinarum promiÃionum.
Murcnulas aureas fadtmus tibijUer miculatas argento.
Murenulasefl idetn uerlgt;«m, ^uo j ante indurés
JKTti-
éo ANNOTAT, IN CANT.
uertimuf .Signifient dute hie ipfum ornatui dugmetif tHm.Ci.d- Augebimut tibi iflum orndtum,etÃciemiit tibiorndmentdctidmaured. Ver bum crejcetubi,fi id trdildueris.
Vo'fâinittu E/letiim uerbum tdlis thefduruf,quitrdlldndo rd, crefcil et diflribuendo,feruiindo dutem peril. Opor/ let utfit in afiiduo ufu.Quo enim mdgii docetHr,lt;iU' ditHr,difcitur,eô magis et clarius intelligitur,
VdriiM «3 Er«/jt ill4 ornamenta non fiolum aured,fei diÃi«* fin uerbi. ^4 puniiis argenti feu uermiculdtd, id efi multiplex etuariat uerbi eft ufin.
Sic monetiUt fe in uerbo Dei,et exemplif in uer' bo propofitif,exercedt,tum fire,ut uideatfe ejfi it* quitdtum inftruélum. Neqj jnoret«r bÅdoj qui funt in ^gt;'ege. Qni credit gt;nbsp;ille uidet et experitur hec. Qîjt non credit iBi tdntie confiolitiones funt cr iocM.
Adhuc rex eft in accubitu fiio.
Con.foldtionem fequitur,quodpotiticd illd perfo* nd confoldtioni credit,qu£ finguldrisftdei uirtiis eÃ. Sic enim firè accidit,utcdldmitdte prdfentt dolo» re uidtn dnimin,non pofiit ddmittere uerbum, quod fidei, diuerfd d Cenfu promittit. Fides tdmen qudntumuis dffiiéid,reftgt;icit dd uerbum cf uerbo erigitur.
Sif in hoc loco dicitur, Adhuc Rex eé in accubitu
CANTIC. mart. LVTH. jót /«O.Qj.Izi tentatione fentiebam, deunt longiÃime 4 »lereceÃiÃi.ciuare etidni poflulabdm, ut ntthiindï= «rfh ttbi ndnt pafceret. Veruni no abijt, eà prüfens in conuiuio dccumbit,id eÃ^Ãuet, dmat, tuetur, Ãrudt.Non cogitdt quomodo me perdatjaffiigdt/Xâ (ruciet,Ãcut ante in tentdtione fentiebam.
Nardus mca dedit odorcm fuum.
Mea oratio ad eum pertata eamp;,(um moües eÃeni
( ti^tuiior adhuc inconuiuioaccumberet.Quareetii ' «placuit.deleâauit eumtcr exaudtta eÃ.
Faiciculus myrrhae.diledus iilèitó mihi. inter ubcra mca commoratur.
Addit iain commendationem confolationii,et anta phficat confolationem fuauibuifigurif. Nojj e/ï pro^ (ul Deusjfid in medio noÃrum uerfatur^ ac in Ãnu et ' (oinplexibui meii eÃ,ÃcutÃfciculus myrrh£, id eÃ, ! Ãiiet,protegit,cofo[atur,cyc,infumma. Sicergamè tÃajjvtiin,ÃcutÃgt;onfiifergaÃon/äm.
Notandum autem guod hitc non Ãnt itdiUt palpa fipoÃint.Sedmanet hicc confolatio inÃgura odoris Qiore tantum fentiuntur iÃa, ut Ãgnificetur myÃe' fiumfidei.Clti^dfcilicet deus uerfatur in populo fuó Qifomod« i per odorcm,id eÃ,per uerbum CX nomen fuum. ruosùcrfaut I Magna fides fit oportet,lt;j[u£ bac de Deo credere po
^3. Qjfod fit inter ubera,id eÃ, proximiis
intimui
jot ANNOTAT. IN CANT« ' imimu nobii, non irättn, (yc.
Ãoirus Copher,dile(5î us meus niih* j'n ui'ncis Engeddi.
â Eft coiwnifMiiafio Ãgurata confolattonis, iju»^ DeiM itmet.Ãueat^proiegJt.crc-fh ut )Uprd-
Botrum Copher puto effè balj'amum. ldlt;J; hic tione,qui{( addit in uineis tingeddi,^uje ciuitjiieil i'gt;
Copher. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mortuHm,ubtfunt horti balfami*
Sic igitur exijUmo, ipfain arboré antitjuituf Cophef appellatam. lialfami aÃt nomen recentnu ejje^ à prc' Ãalfamum- i'tdttum,quod omnia reltqna unguenta Dalfamiim longé fuperet.
Ecee tu pulchra es arnica mca, Ecce tupulchra.
A tentatione,ubiconfolatio uerbi animum occu^ pauerit, tum non lolum fentimut, quod amet nof Cf Ãueat nobis deus,uertm hoc etiam fenttmus,nos pldâ Mniniim tt (cre DfOjfios Deogratos eÃe, Deunt noÃri cuTiiit to:;k'entia agere.Sic dant mutuum teitimontum confctentia (f amp;â ipintiis Ãiifitui.QonfcientiafentitÃeplacereDeo, quarelauâ dat Deum Hanc ÃJem approbat Ãgt;iritus janiîuf (f uteiÃtm nos commendat. id quod hoc loco unies txpreÃum.
Oeuh tuhoculi columbarum.
Columbd. Columba habet Ãmplicitatts laudem, Comment
dat
CANTIC. HART. LVTH. ,oj 44t ig!t«r bic /iinplicitatemfidei^quÃdin tritulaüone hO!) Kjridt (onfllia.Sicut illi /à ciuiit,qui funt pne utr to, qui non coluinbtnos pi mcretriceos ocutos ht(^ bent.iam in h£i:,ilt;tm in lÃJ conÃlia uertuntur, Sicut boc toto tempore utJimuf in euängelij hoÃtbtis.Fidet Fi4rt. dHto» uno eoiemq; Ãmplici pro/peHu in promiÃio' «iti« Dci blt;eret,cr bene Ãgt;erat de Ãiafalute in peri/ fulis maximii,
Ecce tu quocp pulcher es,amice mi, â Sc decorus.
Efl itbunditntiii conÃhutionii.Spiritui fanâufiat teÃimonium in corde,ut certo fentidmui nos placere 4»,CT pwlcbros ejÃe.Fit igitur Kicij?tm,«t nos quolt;^ âonfiteamur,deunt eÃe pulibrum^idefl,plteere no^ ^i^iCrc.FlMc dutem pulchritudo non dppdret in tent pore tribuldttonis,
Lcdulus nofter floridus. Ligna do tnorum noftrarum cedrina, Laquea« nâanoftra cypreffina.
Sunt omnid dllegoricd,quibui Ãgnificdt t£titidnt, î«4ifj ex confoldtione hduÃt. In omni politid Ãc fit, quoi ad qu£cunq; perieuld uidetur dildpfurd er peritMM,
' Eum djfiäum Sdlomon hie indicdt.Q^.i.Putdbü ^te fliturum, ut totum regnum corrueret. Vtifc' bdtur
So ANNOTAT. IN CANT» häturnonregnum,nonpolitia,feduetu^inm ahi^uoJ »edtfiaum ejfe,ijuod,ad quofuis uentorum impetus, di laberetur.Verum nunc poflacccptam confolationeitt tttdeoconjlabilitam meampolitiatn,perindeac dogt; j â mum ex Cedro extru^lam s ex materia qute non cor' j rumpitur,fed longiÃime durât. Video quoqi ftc ormt tam,utfloridumledlulum.Sic,quemadmodum inten' â tatione nuHus tentationis finis apparel, ita credent I tibus confolationi,perpetuum gaudium fire uidetur.
Sicut in Pfaîm. jc.dicit.Dixi in abundantia me4gt; NÃ, nbsp;nbsp;i
mouebor in eeternum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
CAP. It.
Cuitimah imumcaputhabuitgratiarumaâionem,pró, (ctp* JL ccrnflttutûcr'égregieornato regno.ltem collfo 'â lationem,qua magifiratus in ciuiltbus periculis cz incommodis uti debet. Cum uidet nufquà m fuccedere crnonnunquà m optima confilia pefiimec adere. fcet cfiim noj fxire,er «jdercexcwpfd patrum. N« tantum intueri in mala,quibui premimur, fed etiaiX confiderare bona nofir a, qaibus diuinitus ornati fumuSf'erc.
Summa u l« hoc ficundo capite/equitur defcriptio alteriuT (apt cuiufda tentationis,quod prater ifia doinefiica mala etiam acerbifiima mundi odia,poputus ifte fufiinuit. Sicut enim in primo captte docuit, ut uiri fiimus,qiii dome-
CANTIC. MART. LVTH. jo^ ionteftica incommoda uincamui.Ita htc docet ciuo-ânodo contra mundi odium piui magiftratu« (e mU' hiire df fcfdt.
Ego flos camp! Iilium conualliutn,
H/c qufrda efl, in qua proponit periculum.
Njim lt;td antitbeÃn reÃgt;icit.Florcs,qui intra muros et parietes nafcuntur, tuti funt ab bominum amp;nbsp;bejlia-â fum infultu. Sed nos inquit, fumas Ãcut rofa in aperto dgrojà j quam cuiq; patet aditus. Non ttego me jio- tioscwipij l'em elfe,dgnofco donum politiaiquod Deiii mihi do/ n4«it, Sed utinam flos ifle fepem habeat^ pericula omnia enumerauerit, (Jmiamp;ik fumas expofiti in medio gentium,ceu in aperto agro habitantes.
Ad hunc modum, magiftratum po/fumtts uocare jlorcm campi,ob pericula infinita,quibus eftexpofl^ aosci^i. â conuaïlium uocat florem in inflriore pflt;igt; nitie, Ãrta/fe ut diftinguat «iter mdgi/îratMtn fupC' florem or inflriorem.Nam quod florum diuerfa ge^ nerd funt,poteft quoq; reiirri,ad diuerfitatem dono* rum in bona repub. Eahanc confolationem habet, quod efl rofa. Etfl autem coram mundo appareat, )it pfie fepe ey- incuflodita, tarnen quà mdiù uerbum Dei ey cultuin retinet, efl circMudrftd ey fe* ftilt; quadrigis igneji, quos Heltfeas oflendebat mini* flro, Sicut Daniel quoqs oflendit rerumpub. cuflo^
»oa ANNOTAT. IN CANT.
des eÃe angelos. Sed hicc priÃdia tantum fidtltf (trnunt.
Skut 1111 tim inter fpinas : Sic arnica mca inter filias,
Hic pcrfonte mutatio eÃ,Ebrieis uÃtatiÃima.SU' feriora enim in populi perfona dtéla funt. Kunc do-ntinw loquitur,ij. d. Verum düis: quadÃsfios a^ri, Miht enim flos es, etiamà uidearis eÃe incufloditut flos. Sed audi aliqutd amphus : Es uere flos inter flgt;i^ fias.Sic enim te tuduo ejje floreni,ut reliquat rcÃub-regriit reliqua omnia luduem,nihil ntà Ã)tnasejje,na tat er paratat ad incendium.
u®quot;cnt'r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;modumà inteOtgamus hanc particubm
»ofit efle. po commode fubijeitur querele confolatio. Sed hac eon «cdcfuXi Ã^âââ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÃÃeciem fequarit, gen
«ftrpinae. (ium regnd, quid quieta funt, zs'Ãrtunatd, opitut ac clarii uidorià orndtd,non Ãgt;in£,Ãd piilcberrim/ roflt;e eÃe uidentur.Eeontra^pohtta in qua eccleÃa efl quid udrie premitur,uidetur in oculbs dei negligi ,fi=â cut Ãin£. Cigare fide ftatuendum eflÃecundum hanc dei fententidm,etidm cum contrdrium dppitret, altat gentes,Ãgt;tnas, hunc autem populum, quantumcunq^ coram mundo oppreff'um,rofam eÃe,
CluidamÃc interpretantur^ut nonÃt confolatio, fed (onfirmatio prtorit quertlee, t^onfolum es flos agri,
CANT. MART. LVTH, ,nf ^4 ej Ãcut roja inter Ãgt;iniif,(ju£ undiq; pungitUTi ne ^nergatyfid mihi confolatio magis placet.
Filial appeUat communi tropo ciuitates cr po* P«los uicinos gentium.
Sicut malus inrer arbores fylucftrcs ficdiletfius mens.
H/c (IÃHnt«r in perfona populi,eft enim totM îü fâer,qult;ià coüoquium inter deum or populum fuutnj feu inter confcientiam esquot; uerbum.
Sententid dutem hd;c efi, Ãcut tu dem me habet Unicam rofam : Sic ego econtra,nullum «oio ample* fticolere er timere deum,quam te. Età enim mullaf Ijiecfofdf arbores uideam,tamen fold malut eÃ, quit mihi pldcet. Malum autem idea pottÃimum no' minat, quia hiec arbor inter fruiliÃras primam Idu* den habet.
Rede igtturre/pondent htcc interÃ.Pius poputus Pmspsfi. eà deo ro[a,reddimus ei flores,dum prddicamut,ord ^âDcnsTft* m!M,confitemur,crc.E contra,ipfeeà fuo populoÃu diÃcd malus,ex qua paÃttur e:sâ omnia commoda ba Dgt;j fum bct.Cdteri di/ à qui coluntur aut finguntur db bomi® â nibuSyfunt quaà jierilia ligna,qu£ non ad pdflum,Ãd ddignem pertinent.Dei autem eÃyprodejfe,dlere,de* Fiiij ron.«gt;l Ãndere,guberifdre,ignofcere,lt;:^ tdrtdem faluare.
Inter filias.
Siwpti-
JOS ANNOTAT. IN CA NT.'
Simpliciter expone.Jnter populos, aut inter ró ^UdC colutur ab homiiiibus ,Ãcut Hebrlt;ei nomim latiÃime utuntur.
Sub umbra ilh'us quem defideraui fedi Vmh«; atz Vmbrafignificdt deÃnÃonem.Et ideo Im Ãgu» UnJio ptom. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dtÃnÃo pioru uidetur plané nulld
eÃe. Cum tarnen res oüendateÃe certiÃimam cr iniÃimam,non folum contra mundi pericula, fed etia contra portas inÃrorum^
Addit autem hie caufam,cur nuUam arborent nid iil,quà m malugt;guia utrunq; pra;Ãat mihi deus meuSf äeÃndit er alit.DeÃnÃo certa er tutiÃima eil.
\ iibenter fedeo fub hac arbore. Significat autem uerltt fedendijperfeuerantiam.Qiii hanc malum nohabetil Ãcutgentes,hi incerti hue illuc errant,er omnibus Sd tanainfidià patent.
Eefru^us ei'us dulcts guttiiri mco»
Hoc alterumbeneficium eil, ijuod de malo hae pradicat : Nempe,lt;juod non folumdefinditurpoliM pij populi à deo fuo,fed etiam,lt;Juod omnis generis a' lia beneficia ab eo accipit.Hlt;ec tum magna funt, cuni Beneficia applicantar ad beneficium uerbi,in lt;Juo uera alimoâ uerbi. niaconÃftit.Quodfiripturanon folum confolatio/ nes promiÃionum fuggerit,Ãed etiam uaria exempid amp;⢠bifioriaSf^uibui fides in Deum editur, amp;nbsp;confit' mature
CANT. MART . LVTH. jogt; W4t«r.Iwp/y nihil fub arboribuf fuii expeélare pop funt,lt;]udmaridaÃlitif Sed noüra folatia eiuÃnodi funtjUt etiam mortem fubire non Ãt acerbum.
Ad hunc modum conÃlatur fe contra pericula^ (ontra odium o' iras hominum,Ãuore dei, o pr^edi (iitionegrdtilt;e Dei.QUtefummtt arseâ in omnibus tentationibus. Nunc igitur hunc fenfum Ãuentis grât' ' iiaamplificabitmultisuerbis. Neq^inre diÃicultas *â dlitiud eé,Tropi aliquänto duriores funt, O' requit runt integrum o' octofum interpretem. Egoweró Ãc diHrahor negoci/s O'curis ,ut Ãre nihil ocij relin» quatur ad colligendum dnimum,O' tumen uia Ãcien dd esl dlijs,ut inuenidnt dptiord^
Deducit me in cellam uinanam.
Non Ãlum deÃndit oâ dUt, fed etidm implet me gdudio.vinum enim latificdt cor hominis.Porro Ui vinum* ticid hfCjcHfenfuf grdtitc diuinx, dd quem reuelatio uerbi noireuocdt.QuiddmreÃrunt lt;lt;4 benediiliOquot; nem tempor dlem.
Vexiltü eins erga mc charitas.
Milites in cdilris ex uexiUorum rdtione ordindn tur.Sic inquitjAgnofcomeum uexiüum fub hoc deo, quod cil chdritM,ad bdnc fum ordindtd. Si quis hic bumiubcnu dijÃrentidin qud:rit,poteil fMperjorrf reÃrre dd cont Idtniidin er CU(ein cordütfeu ud beneficia Ãiirituds
X } lid.
ÃJO ANNOTAT. IN CANT.
lia.Hoc autem poteà reÃrre, ad beneÃtia externi, ÃX politica, ^U£ deut ijs conÃrt, qui uerbum fwm habcnt,cr id Ãquuntur.Sicut Paulus dicit-.Pietoi bi« tf t promij?io«fs b«iiM «itie er ^tHrlt;e.l tcm in pfalm.
37.SaturabuiiturtuÃi in dieÃmif, reRumt''deo autem boc gratitudims,etiam hac corporalra fot^dibere^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Salomon hic Ãcit.
Ndm et/i alia quoq; régna habeant opcj, potentiM CrCâTamen fui populi in eo melior conditio eÃ, qnoJ flatuit fe eadem habere dei benignitate,Ãc nos quoq; debemiu oculos,aures, omnia alia, quce habemiK agnoÃcere, ceu Ãimma dona çy certiÃima teÃimonia beneuolenti£ dei erga nos. Ideô enim militari Ãga»
ra Salomon utitur, Pt h£c beneficia intcrpretatur uexillum , feu Ãgnum ejÃe ad quod deus populutn fuumreuocet cy coHigat. Aequiore autem animo poÃea Ãrimus, cum iterum auÃruntur iÃa, quoi Ãntimus ea à deo donata eÃe, er tantum concejfa ad ufum, non ad teternam poÃeÃionem. Nwc 4^ populum uertitur.
Fuicite me floribus,Ãipafe me malis« Confolatuseà fe beneficià dei contra oiiunt mundiyçy pnedicauit ea. Nunc uertitur ad totumpu pulum optat,ut idem fecum Ãciant,ut diÃant agno' feere has
CANT. MART LVTH. jn f(trt h£cbcnefidä Dei,cr pro i/s dgere ^ratidt.Hoe fll,lt;Juo pojiulat afim ab abjs ^uoq; fiores feu raee-' »tos çy poma.cy fe fuflentari lt;lt;c refèciliari.
Kejpieit autem ad fcandaluiti, quod mundut filet ^dnurari tuagnificentiam cr /}gt;lendorem. Q«- d* ^Ãindimini, quod meum regnum uidetur longe effe t»fra aha gentilium regum régna. Sed quitfo utdete, ®® fub CW1« umbra fedeam, O' apparebit tenuitM no' ftramaior effe omnium gentium potentia o opibuf^ Molue igitur tHot mmWimf potit« laudate cr agno fate hoc Dei donum quod nos habemus.Sic cT me cT lt;lioj fuflentabitis o' recreafcitWjqMOS etwm nontiuno ^«itm mouet fcandalum tnÃrmitatif.
Quidam exponuntflores^pro mtntÃris.qui intel/ ligunt O' ornant tfla dona Det. Sùut Patrian bje o' propbetx, boc beneficium regni conl'ututi inter lu-deos fummis laudibus ornanf.Sed inibi prior fentett' tu uifa efi effe fiinplicior.
Q^iia amorc languco.
SMânpta efî fimilitudo ab amore iuuenili, cui re' gnum triiiuitur prit ahjs a)}îâélibt«.Hoc idco,induit, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;luimit
pcto,(j«ia totiM amore Dei nifi acienfus fum, ex iBa wnpderaüone benefjciorttm eit« , ideó tantopere opto at omnibiM ea intelligi, o Pâ'o ifi agi gratia«.
st 4
3« ZNNOT. IN CANTICA
Leua eius fub capi'te meo,amp; dexte* ra illius amplcxabitur me.
r po. fi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãmilitudo fumptä ab amore fjâo/iÃ
Ãgt;oÃf(e,qui fanéiuf cf Hcitui eÃ. Ideö eum Satan edit nbsp;nbsp;impedtre conatur,tanquà m fi/item foboln amp;
educationii.
BmeRdi po Coinprebenlt;i«t autem hic duo priedpua bénéficiât pull ludaici. huiut populdregnum feu politiam, quam Iteuam uoâ cat^cr facerdotium feu cultum Dei.Hi amplexu(,ii^ quit, Ãiiunt, ut firarum er Ifiinarum tâtes h£c rofa fuÃerre poÃtt,quia tota eà in amplexu Dei ,Ãue Ec» ciefiam,Ãue regnum inÃgt;iciaf,utrinqi enim eà uerbu Dei.üanc eognttionem: imofidem hanc hbenterex» citaret Salomon in alijs quoq;.
Adiuro uos ÃliæHïerufà Iem,perca preas ceruos^ camporum.
Hlt;ec Ãionà uox eÃ,qua reÃgt;ondet Ãgt;onfie, ut eattt confoleturinfidehac.
Sed prtufquam fententiam explicemus, ad bane â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;qUigÃionemrefpondendueÃ.Curiuretpercreaturas
cum id utdeatur ejfe prohtbitum Matth. 5. «W Chri» Ãtis prohtbet,nee per ccelum, nec per caput e/feiu» randumeerc. Sed qu£ eius loci fenteiitia Ãt, fatiso* Jlendimus alibi.
Nunefatis efi,quod idem locus teflaiur, hunc po* puH.
CAN Tic. MART. LVTH. JO
fuît huiiu (ùi/Jê morem, ut iuräret per creaturaf-fic tn litru B.egum notd eÃ. iurantenti forma, viudt rünfpéquot;â«! gt;'ex,Uein,uiuat anima tua.Et Jacob lurat. Per timogt; rem patrii Ãii ,Ãc nos iuramus. Perfidem noflram'.
Sic primum exempla oftendunt, ncnfimpliciter pro« biberijtte turetur. Deinde etiam ratio fatisfirma eft» reâe iurdri etiam per creaturas, cnm eas tanquam Detfigfidproduiimus. ld enim nonejl excreatura idolum ficere^
üunc fententiam huius loei explieabimui. Crff preof cr ceruos, uoeat fanilos propbetds, duces c:r reges in hoc populo,gut expofiti eraiit ommlusfini' timis tancjudm cerui in agro. Per mdiorej uefiros, fide crffirttu infignes, ucs adiuro. Ac conuenit fi« tnilitudo. Reâè enim per befiias fimplices, e27 om« ces. tiium iniurijs expofitas fandos homines in hoc po« pulo pingtt.
Nefufdtchs, neq; euigilare fadatis amicam mcam,doncc ipfa uelif.
Somnum uocat,cluod deledatur piu^. populus ifiii donis, qui eft in amplexu Dei Cui z fentit fiuorent Dei.Hunc fomnum,inquit,nolgt;.te ei excutere,[ed ma» tiete trdnqutlli,ut diu poÃitfiui hoc fenfu.
Voxjdilcói mei.
Hec uox eft,qiidfignificat fie audiuiftCe ro«
X S Ãllt;iâ
gt;t4 ANNOT. IN CANTICA folätionem fui Ãgt;onÃ, çy exhortationtm ad fuos, h* /înt ciuieti,ne moueant turbai.Huiufexhortationisin quit,certum fruüu fentio, neq; uerbum efi ineffcax. Nam qui altoqui turbos daturi eratit,uerbo reuocait tur ad obedientiam iy tranquiBitatem.
Ecce uentt (aliens in monnbus, tran filicns colles. Similis eft dilccîus meus capree.hinnulocp ceruorum.
ââ¼Â«bi cutfuj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uerbum falit de ciuitale una in aliaa
ut ubiq; fentiatur fruélui miniÃerij inter hontines.Si' mditudine binnull cr eaprete, Ã^niÃcat uerbicut' fum.quodÃuäm fuos longiÃime,f:^ magna cum cc' ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;leritate propagat.
En ipfe ftat poftparictem noftruin, rcfpicicns per feneftras , profpicicns per cancellos.
Hic iterum ÃgniÃcat fe iÃa omnia habere in fide, Sic enim folet Ãâiritus fanâus, cum magnificé prodie cdt dona Dei^ut inteOigamus eum loqni, non de cara nali confolatione, fed de gaudio confcienti£. Detim nemo uidit unquà m,fed uelamen noflrum eft fides,iti ut certo babeamus ea qua: promittuntur,ç^ tarnen ei non utdeamus nec fentiamus.
QUod igitur dixit faltarejfionfumÃcut hinnutum de (oBe in coBem^Z}â ubiq; prlt;cfentem cffe,gubernare
e/up
CANTIC. MART. LVTH. vi
O'WfpùcreomnM.ftoc wmrcjtrt ädfidem, QijoJ «crtâ adÃt, fed tarnen non uideri eum. Stare poà parietem, non cerni ocuUs, manu non palpari. Sic chnÃui adefi EccleÃie fu£ per uerbum cr facra gt;iienta,fed non cernitur oculis.
Ac ià lt;jui in repub.uerfantur b4c confolatione ol pl« eÃ.Nilin cum impoÃtbtlc Ãt,mederi oinnifn« mat l« J etiamà cupiat. Non «deó fentienduin ejl, Deutn tton cWiire iniperia.Ua entm adefl,ut Umen flet po/l piirietein,er per canceüos 4i1 nos reÃnciat.
En d Iccîus meus loquitur mihi,
Mitigiit qMod uidebatur pdwlo djijieriiti dixiffe, Sfdt po/l pdrietcm, uidetur iionnMnqHdm fuos defe/ ruiffe.Sed non Ãat mutuf,loquitur mecum confo» liitur t ut patienter Ãram gt;nbsp;à nonM«nç[Md»n inci' dunt incommoda.
Surge,propera arnica mca.
BldfidiJ^iind tierba b/c funt, quibiM rfj])onJet
' ' f^onfus Ãionfe fu£ laborantÃCT tarnen perfeueranti inÃde, ut certain retineat fiduciam bdncjquo j Ãt 4-micdDci fui, etiain turn cum uidetur d Deo deferta. Sic regnu ludaicumfatis inultis cdldmitutibm quafr
. fatum efl. Et tdincn uox flgt;onà fempcr teflata cfl in» , flgnem dinorem erg4 populum fuum,etiam poflea in taptiuitatt.
Tornio*
ANNOTAT. IN CANT.
Formofà mca,ÃC ueni.
EmphäÃs eft in pronomine med.Q^, d.,Mibi tf ÃrmoÃtgt;lt;judnlt;judin cordnt mundo fis contemptiÃii»^ Formd dutem hdc pofttd eü prtmum in uerbo Gquot; ftii ftgt;irituf fdnili.Deinde in externd ddminiflratioitf feu polilidfpulcherrimis legibui diuinitui inftitutä^ lam enim hyems tranfrjt, imber a* bijt receflît.
yer, Suntuerbdfoldtif,lt;juibutfignificdt commutdtio* nem Ãrtun£. Vernum tempus reHe compdrdtur trdit ^uiüitdtiecclefiizjpolitite.Sicutècontrd hdrefesgt; feditiones, beUd, non minus defèrmitdtis habent Ã!â fiyems, pdriunt,qudm hyems,
Confoldtur igitur populum Juddicum, ut redest adhildritdtem,Siquidem pdx fttpdrtd EccleÃfer Politiie,lâuperdtis tentdtionibus,quibus dliqudndiul^ bordtum ftt.Futurum igitur,ut uirejcdnt zj renouen turomnid in politid zr ecclefid,qu£ turbdtd dc defit mdtdhdilenusfint per tyrannos Zy hitreticos, if hdiic ftgt;em uocdt populum fuumicr hortdtur ut eäin Swrgcre. ampleUdtur, id enim eft furgere,zx dd /^onfiiit uenire,
Flores apparueruntmterra,0^c.
Germinibus terrte compdr lt;lt;t iuuentutem, nbsp;nbsp;nbsp;gt;f
pdce educdtur, rfd cultum Dei, ziquot; ftudidliterarum, dt$
cantig mart. LVTH. ,1^
hone nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;reipub.utiles,artes.
Vox turturis audita eft in terra noftra.
Tartwrem uoc at pium populum, feu ecclejiam^
TnrtHr enim uerius gemit,lt;juà m canit.Pofl education nein autcmjioc aliud commodumefl pacts, (juod re- Turtuft ligio prop4g4tHr3er bomwibiM fuppetit octum ad di feendumuerbum Dei, â Ficus protulit groflos fuos, et uites pct florem dederunt odorem.
Educationem fanam doHrinam, fequuntur a,-iiäcommoda,ut homines frugi Ãnt,ac fanâè muant, Et hoc Ãgnificat per groÃos,Ãu immaturasÃcuf,^!' fuauem odorem florium uitis. Ad hanc j^em uocat Salomon popnlnm fuum conflitutum in regno cul tuDeidittinituUrddito.
, Columba mca.
Columbd in facris Uteris femper laudatur.Primu Cohimba k obÃmplicitatem z}quot; innocentiamiDeinde obfcecuu' âquot;'Ãâ'â* ditdtem.Et not«« eà chrifli diéîum : EÃote Ãmpli' ces ut columbte,^- prudentes ut ferpentes. Ideó eccle fi£ figura eft Columba^quiC cum omnium iniurijs pa teat,non tarnen reddit iniuriam,fed patitur.Sichorta tur Paulus Corinthios,ut in fynceritate ey ueritate etrnbulentfabieila iild humani cordis nequitia, quce
lt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tunt
318 ANNOTAT. IN CANT.
tum diuina tum humana omnia uertit tn fuum coino-dum H£c autem columbina Ãmplic itM efl, quarert qut Dei funt cr proximi.
Qi^ræ habitas in abicondito petrae.
Htc diuinare cogimur, quid uoluerit Salomon^ Qjiidam per Antilbeji« flc exponunt. c^uodiÃepo» pului/implex CT pit« non fuperbe habitet,ftcut muit diu ex aha régna mundi.Sed quod habitet,ficut aui* cuU conterrit£,ex in diuerfa pulfle, qutc prafidiit quorum in cauernii lapidum,exc-
tu^, nbsp;nbsp;Sed mthi magii placet petrarum Ãramina, accipt
re pro templo in Hierufalein eX toto eultu dei-Quod ecclefla fecundum uerbum dei, in Hierufalem facra fleiat,intra parietes templi, ceu intra petrarum ca» uernai,habitet,non fcquatiir lucos^uaHes, erc- Sicut aliud proflnum idololatraru uulgus. vt per Empha' fin petrar urn cauernoi die at quod tbi nullum idolo* latrii pertculum fit,fed fit certa exauditio, ex deflnfio, exc.
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ortende mi'hi faci'em tu3, fonet uox
tua in auribus meis.amp;fc.
Quandoquidem perfeuerac in puritate doâriiu cr fanHo eultu,exerce earn in loco d me prafcripto-Canta ex doce,lauda eX gratiof.Mthi enim pla» (ft fleies ex uox tua. tdam credentium omnia opera
CANTIC HART. LVTH.
opera grata funt,er deo placent. Sunt uerta con/ (olatorta.
Sed nunc ftatim curabitur uulpecula, lt;juie ncuM tnoleÃias concitet. Sic enim folet fatan, cum ft totut contaminatuf, tarnen non occupât cineres, aut jeeda , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' lot;) u und I»
ucajnijulbtu fcdeat.Sed digitmundifima loca . tma.
Vult (ffe inter filtos deizÃiut Biob pritro captteefl, Idea in ecclefla flilfos fratre!gt;tn politta, [edittofa ci' ues concitat.opuf ergo efl, ut ambukmiu caute, ut
I Wonet hie Salomon.
I Capitc nobis uulpes,uulpcs paruu^
' las.quedemolnintvruincas,
Vuteam fupra diximwt eÃe populum dei. Sicut rtbm Efatie f.oflenditur.Eacile efl igitur intcliigere, q«i flit uulpes ejuoi capi iubet.Et idfo de duobuf uul plum getieribat die» : df ««If ill« oquot; pfifMuIw uulpi=â Dâouiiiqi5 ti«, utflgnificet utrintjp periculum eÃe ab aflutb er
I ntalictofls homtnil uf in repub.er' ecclefla.
Paruul£ uulpe{,funt fllfl fl atres in ecclefla er ht refes,qu£ pn«io ita ferpunt^ut difficile pc)?»it obfer» «lt;in. Q«i u«tem refpub .turbant, ilit flatim pro -dunt fe icditiofis confilÃs,flmtles maioribuf uulpibut
I ^««non»dpc)Ju)»poccHlere.
I Nam umca noftra floruit.
Videfatant tnfltdtaf,captat td tonpi»,^HO plurimii
nocere
jio . ANNOTAT. IN CANT.
nocere pote/l.Sic fub Pdpatu trdnguilla erafit oinntii Sed pojlqaditi uerbum capit femtnart, fedittonef amp;nbsp;hterefes exortf funt,ciu£ jubnafceiitem euangeh/frif^ gemcorruperent.Cum ttntea altit pMe turn re/p-tu»^ eccleÃf uiderentur jrui.Quantoigitur certioroÃtgt;t ditur Ãuilüs uerbi,tanto ebl cauendum magtijn^ nt' fidijs Satanf relintjuatur locus.
Diledus^eus mihi,et ego illi.
Eft lt;jKd/j Ep/pboncmlt;»,q«o reÃpödet ffonfi Ãgt;0lt fô,cr j^ondet,Ãe hoc uelle Ãcere,ut perfeueret in ceritate,e^ uulpes obferutt de capiat,
Q^iipafcitur inter liiia,donee afpi* ret dies, etc.
Kanebo cum)}gt;on/'omeo,pdfcentiinter Lili/i,é' tiamà nox cf umbra uenerint.
R-cuerzcrcÃimilis cfto.dilcóte mi,ca' preæhinnulo^ cef tiorum,fnper mon* tes Ãether.
eR precatio,mane tu cfuoq; apui populum menni cr rllo Ãinilis Capref currenti tn montibus, ut fin' gulas eccleÃas cjquot; reÃgt;ubticas uiÃtes, cures gu ' bernes.
Quodretinuit Elebrfum nomen,Ãtper montes Bether^appellattuum ejfe debet,non propriu.Signifâ tdt eniift i/i montibus diuiÃs feu partitis.
CA?4
CANTIC. MART. LVTH.
Ji»
CAPVT TERTIVM.
In lecftulo meo«
HAéienuf audtuimM Salomonern in genere ci^ neme de Politik fua,in e^tta cultu dei babebat» ab ipfo deo in/iitutum.Nunc paulatim incipit digredi M perueniat ad temput er perfonam fuam.Qnare fe ^uentia firme omnia tan/juà m ad Salomonern peru-tientiaaccipiamui.
Leólum Hocat regnum,magiÃratHm er populnm Leän/, in quo cubât er quiefiit ipfi fponfui deui. H/c ÃgU' gt;â 4 nota efl ex ifaia prophets : Parafli, inquit, leüot tuos in omni monte, ibi cum tuis amatoribui uoluta la es, cre.Loquitur enim de idololatria populi,figni ficanstotainiüamreligionem ercultum congrega' tuminmontes^erc.
Per notées quæfiui quem diligi't ani' ma mca,
Otfid autem dicitfi qtt£liuijj'e,lignificat ifia in' tomoda reipub, que uaria (bient incidere : Nam «tnfe SitlomoKciîi plurimis tempefiatibus iaftatum eft re^ gnum ifra'él,(icut notum efl ex regum hifloria.
Hue etiam/icitcircumflantia temporis,qttod nos Nox, äu,lw efl,inipfls calamitatibus que/tuerit,hoc quod diligebat, ac optauerit quietum er (labile re* iwn; biam in neutra genere ponitur,
j Surgairt
SJ» ANNOTAT, IN CANT.
Surgam ô(f circumibo ciuirate m,â'f»
Pertinent h£cquolt;jiad defcriptioneni ajjrfM, quo optât bonui rex, cr totM populiu tranquiliit4' tem, Z!quot; finem malorum in Poiitia ecc!eÃagt;
Inuencruntmc uigiles quicircum' cuntciuirarem,ôfc.
CuÃoiei, Cuflodes funt iu dices çy principes. Inter hos in' quit, querebam hoc, quod diligo pacem fcilicet (T tranquiUitatem. Srdneq^ fub Suule a Dauide, nee ante eos,fub iudicibus earn inueni. Qjfoties nouuf äut ïudex aut rex dabatur,/}âes erat.lùturum ut fanaren» tur incommoda reipub, fed non inueni. Don« pau' lulum progrejÃu, ad Salomonern perueni. Ibi in!~e'
Saloman. niebam demum quod quxrebam Sicut cttoiti nomen eins id promittit.
T cnui cum.
Omnia hlt;ec,ut dixi, de perfona Salomonis acei' pio diila ejje. Sub cuins imperio regnum pace e/ omni genere benediHionis, florentiÃimum ftiit. Nfà I)« accipienda h£c flint, quaà fui ipÃus encomium eonfcripferit.Dicuntur entm omnia in perfona Poli' the agnofcentis del bentÃcta,qu£ per pium magtflra-turn doua nt dem, zr agentu deo gratias. Ad hune uiodum accipietidum ejt hoc encomion Salomonis, quod tn hoc capite texitur-
Kee
CANT. MAUT. tVTH. ,i»
Nec dimitram, donee introdiicam eum in domum matris meæ.
Domm,cubtie,tbromt,paldtium, c!âÃmilidfig' gniÃcdnt tpfum populumÃu regnum. Q_ J. Pop«- ' Im wem funt^Ãeut leäm uitiuics.Cluot entm çr ^uan Leâui ui » tlt;t incoinmodd feditioitum,bc[lorumÃmultJtun!, etc, dum. fuflitiuit? Sed poflqudm dem Sdlomonem dedit regem populo Ãto, pdrtd pdx er tra/iquiOitm eÃ,ut Ãecurits cabet esquot; ijuiefcat in leélo matris fuie.
Adiuro nos filiæ leruÃlcm per ca* prcas,óóc.
Sic uocat,ut fupra (juocj; oÃendimut,fanüos pro Capret pbetofinhoe populo. Quin includit guot^ ipfum 'Cbrt/lum,tan(juà in fanilorum omnium caput.
Qjjx cft ifta, quæ afcendit per defer tuni,iicut uirgula fumi.
Hic loci« de beata uirgine decantatui efl, ut feb Jgnorantid licet nul'tjuà m dee/fent uefligia,lt;}u£ probarent increi papiflarum dibilein ignorantiam er ciccitatem aduer/ariorum noflrorum.
Nibtl bic de beata Virgi'ie agitur. Regnum Ia» dmez/m, cjMdïeÆÂ«amp; Salomone jiierit,clegaiitibuser pocticis figures defcribitur er commendatur, Kt fit fententia.Politia er regnu fub Salomone Ãtit fragran tifiiinu, ita utfuaniiate odoris, feu celebritate
ÿ » omriM
^*4 ANNOTAT. IN CANT.
omniet uicina régna mpleuerit, R.gt;âe igitilt;r cotrpä' ratur ^mo,lt;]utex incenÃi aromat(lui)urgit,cT
toca palatia implet. Sic /uauitate huiu^ gratijiinti O'
} regina Aujirt inuitata eÃ, ut ad Saicnn'iieia
uentret,crCâ
Qÿod uärioi Ãtecic! aromatum ecBigit, er « ià fumum dielt Ãirgere^co pertinet, guod uaria dona i» bof populo fiierur)t,faptëtia,prudètia,patiétia,fides. hn kclulum Salomonis iexaginta fortes ambiunr,
Ledlut Säa Hie uides Salomonii leéîum diet, e]ui antea da llt;' loi/io. dut erat. Diximui autini leäum eÃetpfum popu» Ium. Hunc dieit munitum eÃe fexaginta Ãrttl u! â Per eos aut militia rede inteHigitur, aut qui in paee adminiÃrabant rcmpub.foei) eonÃliorum Salomcnif Nc^ enj'm poÃibtle eÃ,ununi,età fapieniia futnma Ãt (oÃe omnia négocia ÃuÃinere.
Vnut igitur in leduto cubat, qui regni eaput efl. Apud hunc excubant fexaginta, tenentes gladium in ma;ubM err dodi ad pralia. Hoc eÃ-^qut adminiÃrd^ tionem reipub.uocati funt,cr eliam aÃvrunt prüden tum rerum gerendarum. Vtrunq; enim requiriiurt utcr^âpfiÃntcruücati, Qj^odaddit:
Vnnifcuiulquc ^iadiusiuper foequot; mur ei US.
Signi
CA NTIC. HART. LVTH. jxJ
Significat folicäudittem er curton ^Hdtn admi'-tiflriitio politica requirit . Oportet eniin in omnes txcafiones intentum effè,nufijuà ni ceffare, iimnjuatn fecurum ejje.Sicut Paului dielt qui praefl, praju in folii.itudine.Roma.tZ4
Lvdiiliim feat fibi Salomon»
Encomif pan, quam haileniu audtuimtu, efl tii^ M aliud quam gratiarum aiiio pro leilo, hoc eà po/ P«lo. Hà de leüicafeu fede meminit, quam Salomon Sedes Sali/ fihi comparait. Neg; dKtem eÃ, ut putemuf h£c de mont«. materia diet, fed fedi feu lediica roinpiirat leges er indicia,quibuf populum fuum inÃttuit Salomon HfCc toinmcndttt ita,quod inÃgnita (t4frint,aHro,«d eÃ,fa/ pientia,argento,td eÃ,eloqueiitta,purpura,td eÃ,ar» dore charitatif, cedrj'no Jtg.âio ex Lgt;bano,hoc eÃ,in^ torrupttone, ut Ãata er fixa e/fent.Sed cur hoc ?
Proprer filias lerufalem.
Non propter gentes,fed propter populMn» dei,.
Egrcdimiiii filiae Sion, ÃC uidete re» gern Salomonern.
Eà bice guog; aptiÃima huic Eficowâo parti' cula,QJia/i dicat : OÃendit uobis quale regnum uo^ bis deus fub Salomone dederit, er quantis donis cu» mulati (itii.guod er mrepub. doini leges ac iu iicia, er fins pace habetts, N«fje etwm hot ficite,uidrt» y i initi4
9tS ANNOTAT. IN CANT.
initiii borum donorum.t^ott mpuit Salotnon re^ttutit per tyrannidem-, fed mater fua (oronatuteum,hoc efl, confenfu totim populi regnum ei delatum efl ⢠Igitur iiitutmini cx compleâimini eum, cr deo agitt gratiMpro iftts donii fuis, qu£ tarn large in nos, fKlgt; hoc rege,diftril:uit,crc . Atq; bifc particula fatii O' flendit huiusfigurat£ orationis,qud ubiq; utitur,nnl lum dlium fenfum efle,quant quod rempub. fuam of* nare,cr pro ea gratias agere Salomon uoluit.
CAPVT QâVARTVM.
Quam pukhra es arnica mca* IN fertio capite audiuimus uocem Ãtonfe, laudan* tis deum cr agentis gratias, pro regno per Salo» mono inflituto .Jnhoc capite reffondet flgt;onfus,futlt enim altern£ cantilen£.
Porro h£c commutatio,quod alternis canunt po* pulus cr deus,eo pertinet,ut fides,quafl arrabonellâi ntus confirmetur,ac certo ftatuat ifta placere deo et à gratia.Qÿod igitur populus anted prddica uit dei dona in hoc regno, ide nunc audit ab ipfo deo fieri, ut eoad gratiaru aâionem magis aecenddtur, Cf certius fua dona intelligere crinlueri reâiusdi' fcat.ldeô dicit: CJu-i/n p«kbrlt;lt;fj, óregnum ifrael, quain es fdn(lum,quid certe flatuis te deo tuo placere incipit auteni defcriptionem pulchritudinis d c apite.
Oculi
CA NTIC. MART. LVTH. 14?
Ocult fui columbaruin»
O(ult /igtuficänt duéîore! cr dcâorn. Sic Luc^ Oei^f 10.Luc trna (orporb e/î oculuf. Hos columhinos uo' cdt.hoc eft,Ãmpltcitdte inpgneslt; id eniw tn dcüore prtecipuèreciumtitr^utmaiieatin fimplicitate doflrt M religionis.
Hoc (git«rprimHW tft,(]uod in pcpulo boc DcMt pr(fd(C(«t,(jHodbuf:etflt;icer(iot(«m ©⢠tuflum cultum Dfi.Hi och/i funtfCjui primam ccnmendationem mtf rentur.Sicut Daniel ejnoq^ in leone fho,hoc efl,regne LfO in Dctgt; P-dbylonicOjCcmtnendat quodfîabatin pedibw,ÃiUt melt, homo.errâo capite,e^ hdhebat hirnidni^m cor. Ndm «d eô pertinet, quod ed mondrehid donata fùitcogni» tione Dehlieut teÃdtur regis edtflum.
Sed hic ob fernemus,Ã^onfam hdiic boi cre rohin^ binos oculos coram Ãgt;onfo. Cordm mundo enim niâ hil ludicdtur fcedius,dut deÃrmiw eÃe.tJeq; entm ft pientid cdrnis, banc ]jgt;eciem iudicdre potrft, quant ctft uidedt, dudidt, tdmen uidet earn, ceu per co« lordtHm uitrum.
Abfep co quod intrinfccus latct.
Ego Ãc uerto Oc uli tui,oc uli columbdrum, Cinctnnos tuos, ut jignificet cefariem dd ocuîos nfcj Fropcndtnkm.Num tu quo^inÃgnis commeiiddtio
J» 4 »JI
J»8 /NNOT. IN CANTICA
f/i w pKtC;i.Porró Citicinnifignificant ornatum fd* â¢Ã¼Kinni. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(â¢â EccicÃa nece/jieà cmtiidordine0'
decore fieri. Sic dpud Efdiam i^uocjie/i: Abradetdo*. minus cafiÃos ej barbam per A/fyrium. Ef alibi : Cdluocdpiti dÃimildt populum, priuditnn fdccrdo' ciipittT, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;perCincinnos nidlunt intelligere reli*
i^uos duces populi.
Capilli tui ficut greges caprarum, qug tonfæ funt in monte Galaad.
FortdÃi dÃuditdd locum Gene.}j.lt;iuodläcob tum gregibus fuis in Gdlddd pernoilauit, cum redt* ret ex Aiefopotamia. Qudugudm mihi dptius uide»
tur,(}uod re/fiicit dd nomen mentis. significdt dutent cumulum teÃmonij. Hoc nomine dd templum aBudil, Giiiad. ubi fdcrificid O' cultus Cteteri exercebantur.
ÃJitiilitiidoca piiloiuin.
FionÃmpliciter compdrat cdpiBum cdpris,fei ^regi cdprarum, dd fignificandam concordidm^â confenfitm eorum qui tn populo docent.ideo itiamno mindt tonfds cdprds, non quod ton fie fint, fed quod cdpilliitdpdresfintjdcfi pexi efiint.
Dentes tui licut greges tonfarum quaî afeendunt de lauacro.
In dentibus candor,in oculis nigredo eemmetidd* tur,ficut fiitis. Sicut autem eapiHorum fimilitudot Rendit confenfum dodiotum interfere-itdetiam do tisiudt
ÃANTIC. HART. LVTH. U?
tfs«idcini« ill ordincm poÃtos e/Ãe, zx ^Hfà mutno feà iuuitrc.Efl dMtcra dcntium inordere. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D««« â¢
id irt dodore ttiam rcquitur, ut Ãt poteiis ad £tl gucndum conuincendum.Dehet autem hocÃc Ãe« M, Ht tdfHfn dfntf JÃgt;it cdndidt, boc tÃ, dfbet fieri pcnttsanH fine amaruleiitia,fine dterbitale er odio,Ht «mfndrf- . tio,non Htndii3lt;lt;,^Hfr4tHr.Tlt;de$ dcfloreSjW^Hit, b4 fcct boc rfgoHiw.
Onincs gemcllis fÅtibus, ct fteribâs non cft inter cas.
Hoc dddit, ad oüendendum fru^ium miniÃerif.
Nitm tKin gcmeîlt eduntur, cHm animi primum lege ierrentur. Deinde «terHm promiÃtonibitsÃeu Euan« gelio crigHM tnr.
Ad bwiic modum qui utrbum reHèfecant^p-uélioK doftrinxÃt£ in EccleÃa cernHnt.Neq; einm fieri po* teÃ,utÃnefruäu doceaturEccleÃa.Sicut dictt : Ste* resuGibu Uc nlw non eà inter eas.
Sicu t uitta coccinea labia tua.
Mire decent in pucllaÃabia rubicunda.Porro la-Ã^nificantoffiiiuin docendi.Ea gentina[unt. Si* cut etiuin dodrinx ratio geinina efl leg« er E«dn* ê^lij-Quodfunt rHSicKnddjcbaritatis fymbolum efl. Nam prxcipHHm ebaritatis mwJtw eft rede docert de feligiont.
Compft*
no ANNOT. IN CANTICA
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Comparantur autem uitti, feu fofeueoeeinet,
^utt colligufitur crines,ad ÃgntficMdamconcordtaia Ãcut Pduliif monet,Vnum (entite,ü-c.
_ . Eloquiiim tuumdiilce,
DoÃrin3ingt; .â« nbsp;nbsp;nbsp;â . nii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;...
pioiiim. Doitrind impiorum eji Idbor er dolor, ^»o ft» pukhrum pdtens, Ãcut prophetd dppelldt. Sed hte Vetbumdei. fo^fffgijj^iioe/luerbi Dei,lt;juod duUe efi, refidt e« nim animof dffbóios ey contritot. Et Petri« inguit : Quo ibtinuf domine, uerbd uitt tternt hdbes.
Ioannis 6.
Siciit fragmen malt punici, gcnætiiæ.
Rubicundt gent etidm funt inÃgne orndmetum, Nihil propriè dgunt, tdntum lucent er Ãoeälantur, non docent Ãcut ocuh er dentes. Qudre ego dccom* modo ddconuerfdtionemfeu mores doélorumin Ec* cleÃd.ln bis etidm lucere debet ignu (hdritdtis,Ãcut Mitih.,, chriÃiu dicifiLnceat lux ueÃrd cordm bomimbiu.
Sicut turris Dauid collum tuum, qnar aedifica ta eft cum propugnaeulis» âA nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;doctores perttnet.Necjienim folum
fiotum eediÃcdre,fed etidm deÃndere debent.Tempore pdcit dorendum eÃ. Belli dutem tempore pugnundum, Zf reÃÃendum fdtane dc htreticis,
Ideo requiritin hdc pulchrd Ãrmd, firmum zf reäum (ollum,^uod (ompdrdt turn Dduidn.De hde wrri
CANTIC. MART. LVTH. JJ« t«w' nihil extat (^uod fciam in[acris litern. SedÃne dubio munitiÃima fuit, csquot; injiruda ad depeUetidot ho/les.Sic doäoreni dccet injiruüum eÃe, ut fit fo» tens in do(irina,Tit. j.
Mille clypeipendentexea.
Hoc addit adÃ^nificandam copiant, cjua inÃru* m debent eÃe dodiores contra omnis generis hare* ticorunt, fatana dolos cf Ãaudes. Fuit autem id in hoc populo eà ttiagis neceÃarium,lt;juod natura pro pendebat ad idololatriant,ad cfuam etiam uicinarum gentium quotidianis excmplis zsquot; moribus inuitaban* tur, etiamÃabfq; frlÃs dodioribits c:r pfeudopro* phetisjiiiÃet,
Duo ubera tua, ficut duo hin-null,
Prêter hoc,quod miniflerium uerbi deÃribit,per oculos,dentes,captllos,turrim,etiam uberumÃmilitu Vh«»* dinem hue applicat, qua apte conuenit confolatio* nibuf,qu£fubijeiunturterritis ntentibus,ÃcutPd«» ItM dielt, i.Tiinoth,;. Omnis feriptura diuinitui in* Ãirata,utiltiS ad docendum,ad arguendum,ad erigen dum,adinüituendum iniuüida,z^c. IbienimÃnt figura dicit, quod Salomon hie quaà poeticisÃguris adumbrauit,
Sed quomodo conuenit uberibtts er gemeHis binnulise
JJ» ANNOTAT, IN CANT.
binnulisfFortajJè eo alludit ^uod non fwt uberd, kd fcortoTum funt,ftd caÃd cr dtlicata. Sic in Prou.
j.Vxorem hoc nomine appeliat. Llt;etdre ciim uxore tud,tdniit(4mcum hinnulo.
Quipafcuntur inrofîs.
At qui infyluispafcuntur.Sedpertinet hoc quo^ dd de[criptionem,ut ukeru iucunda cr delicatiortifiâ giiificâ¬t,qu£fcilicet intumefcant, non exuilipdÃu graminififed ex roÃs.
tiihil hic adtttoneo, de impuris cogitMttonihut, quje iuuentuti incidunt, cum taies defcriptiones au» diunt.Nam j^trituf fanâuscaflus ejt,zrfie maniiiit â¢quot; tnenibrorunt muliekrium.ut ea uelit intueri, ceubo' n.u creaturas Dei.Et in hoc libro nihil e/i,quod mihi quidem magis placeat,quant quod uideo Salomoneiii tant fuautbut figiris loqui,de fummis donii, quit Dem contulit populo fiio.
Ita ut infigie exemplum gratitudinis nobis hic fit propofirwa, Atqs utinam nos quoq^ Deum nofiruM fie laudare ,fic ei grattas agere difiercmus, ut eunt
Dru fol no
Ccr
-appedaremm falem nofirum amicunt,P.cclefiiam aU' â ttmfitain capream,pafiam fioribus,e^c. '
Vadam ad moatem Myrrliæ,ô(!' ad coHcm rh tins.
Hoc ceu epiphonema efi,quo concludit enco' niM
CANTIC. MART. LVTH. ÆÆÂ» Hium de mini/ierio uerbi in hoe populo inÃitutum. Haéientu enitn recenfuit jirè omnilt;t uerbi officia,qua ocHlK,dentibui,capillOjQre-coinp(irtintur.
Nunc hanc ^uaff aiclamationem addit. Hoe f««tn donzjw.mdw eji injlar monti'',in ouo tnyrrha et thuijfuauiÃimt ffuilM piroueniunt, Ibi m^nebo ibi obleäabo me, donee afpiret dies CT inclinentur umf brx.tion fi/itdiam dona hjec, non qmram noua,ft' (Utftffidioft ffiritiu folent. Qg^nto c/»zn magis ecli* tur,btbitur,uidetur^auditur hlt;ec doóirtna,tanto md* gK fttire,eftirire debent auditores,cr opt(ire,«t per» pïtMO nihil aliud neq; audire,nec uidere liceat, Q«t te^ucïbi.
affiéluni non habent^nuüum ueru guftum uerbi Dei habuerunt,quantumuis multum de eo gairire no rtnt. Alyrrbd fymbolum uerbi eft,Thiii autem ord= .. . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Mynlij.tliii»
tionK.
Tota pulchra es amica mea,óó macu la non cft in te.
Htc,meo iiidicio,aliU'i locitsefl, lt;}Kdnlt;j«à m etiain pertinet ad inÃitutum cncomion, Loqiiitur enim de ucri,,. ftuüucr ejftcaciduerbi, quid fcilicet boe miniftes ïium uerbi tantopere prlt;edicatum,in populo efficiat.
Qi-d. Anted te ajjâO'^i tantum in una parte:ntmpe in ftcerdotio , Hunc uideo te totam pukbrain ey ftne eftc,bidin uerbum publiée pr^dicatiim, ciues ' domum
5? ANNOTAT. IN CANT.
domunt reportant, cr ex uerbo dtfcuntfecr fuof * gubenwrf.lt4 ut ubiq; experiamur, in templo,in rc' ' publica,in Oeconomia certes uerbi fruaut,quod ceu ftrincntum onnes reipub.partes,ojficia, crÃatuf omnes peruaiit.
tiant cum rejirimui hanc pulchrituJinem ai uerbum, belle conuenit. Sicut quoq; chrifluf dicit : Mundi eÃis propter fermonem, quein loquoruobn. Et ecclefia bodie quanquà m femper ort t pro remiÃio ne peccatorum, tarnen Ji uerbum,facramenta, Ãdem, ipfum caput ChriÃum rejÃiciof, eà mundiÃima fine macula.
Venide Libano, fponfamea^ucni de Libanojueni de uerticc Amana, de uertice Sanir amp;nbsp;Hermon,de ciibilibus leonum,amp;f dc monribus Pardorum.
Libanus. Libamta notus efl-Eà etiam notut mont AmaniU, ex Latinoru literis.Sanir pa« «iw e/l. SuntÃre cÃti^ gut montes,et omnes aquilonares Hierofolyiiiitanü^' Eà autem h^ec exhortatio quedam,ut uerbttmrel Regnum tineat populics,nec patiatur à in idololatriä adduci, gentium, propter exempla uicinaruin gentium. Qjjaà dicat :
Regn«»: meum patet ad Libanum uÃ^, Ãd uos duef mei,eauete à gentibut.Sunt tticina cubilia leonuithd' Klantes Pardorum, hoc eÃ, habemus uicina magna genti'
s CA NTIC. MART. LVTH.
ftitiltum imperia: Sed heuS}huc â Libano ad Hieru» pkwft templum, ubt uerbum efl.iflic mhd e/î,^uiiH »mwanej , à quibui extrema pericula exptâo/ fcilK ^m/i Ãigeritif.
Vulncrafticor meum,forormca, fponfa,iiulncrafti cor meum.
]nÃgnu hic aÃiiüuf efl.itt tjuo uidemut, cum con-fentiu:it popult in uerbo,et uno fen[u c^uamum id gau diMtji fit deo cr angelti. Vocat tnim amicam, uoiat figt;onfiim.uocat fororem,talem popHf«m,cr eor fuunt dicit amore tan^nà m faucium ejfelt;
Iniinooculorum tiiorurn.
Umphafisejl, in nomine, uno, ut oflendatdeo «â gt;ââ« grattfimam ejfe Ãmplicitatem, «mtatem, purù tatent'fn'^o(irtna,Ãcut utdemaf,lt;judm ubiij; chrtfliu O' Apoftoli ad hanc confenfonem borU/jtwr, cr j inuitent.
QLïà m pulcbraefunt mammætuæ's ' foror inca,fponfa.
Vbera non in doâloribui tantum, fed etiamin pop«!o funt : Nam chrifti diflum iterm eji : Vbi duouel tres conuenerint innomme meo,ero ego in medio eorum, idcocum prwatim frater coiifolatur jg fratrentjCum annuntiat rcnnÃionem pefclt;itor«)i!,Her bm lt;d rat«m e/t, lt;:;!}â nonfrüit. Eà en,in Ãâirut« faiiilui
^ia ANNOT. IN CANTICA^ fanóiui ejjtcdx per uerbum,ubicu!tlt;j; id dextre ac û tere tralt;!iatur,Ãue tn publico,Ãue tn priuato,
Vbcra tiia fiiaiiiora iiifio.
CtttÃlatio Omnif generis folatid nthil Ãmt, à conÃrn^ an» va lurbi. ijs confolattonibuSjCluM uerbum dei nohis proponit â¢
Odor unguentorum tuorumfuper omnia aromara.
Twd Ãmd Ãttduiiis clet,lt;]Uäm omnium gentium Ãi tna,uenitenim ex uerbo. Quidenim eÃÃmdtotiuf mundi,dd eum tjuam tu babes, ^ult;e non rebus folum, ut }uriÃonfultus,non corpori folum^ut medicus, fed animo mederis,^u^ erig'.s er eonÃolaris confeientias unguento fponà tut.Hoc unguent um uerbi, medttur corpori et animo, ac utrun^s recreat et conferuat.
Fauns diftillans iabia tua.
HadîeniiS egitgratias,et pradicauit inÃgne doiiu, ^uod detesinflituit politiam er Ãicerdotium in boc populo.b^unc addif,non folum à deo tUa inÃituta effe fed etiam Ãrtunari,manare (fÃcaciam buius ordina* tionis er Ãudlum per totum populum,crCâ fautif. nbsp;nbsp;nbsp;î-'auus,pûpuliii ejui Ãc batet miniÃerium uerbi eÃ
ÃuufÃd ejl,coüoguiiim er confolatio mutua. Et di' Ãiüans ÃuusÃd eÃ,dimanans. Illa fuauitas er puri^ tos dodirtn£,peruadunt totum populum.
Lac ladle infirmi aluntur.ldem uerbi miniÃerium tÃtnet^ enim inÃrmos abijcit deut. Odor
CÃNTIC. MART. LVTH. ?Ã7
Odor ueftimentorum tuorum/icut odor thuris.
Hà pop«iiM efl oritdtuf pulcherrimis uirtutibuf, ^U£ fequuntur uerbum, unde odor thurii efl gt;nbsp;id efl, Odonhutlja Unde Celebris e/he^r prlt;edicatur flniti eius, Dicit autem thuris odor, quod ifllt;t flmu reflrat rtl^Mdoj diuinitaiem. Primd enim huius pop«!« luiM ^flipulcherrima difciplina fultiw Dei.
Hortus conclufus.foror rnea,fpon(a.
Alta laui huius populi. Commendat enim cum ^uodfît pulcherrimis legibus conclufus Zi!' flgt;rmatus tircuncifîone,a' ulifl ritibus,cr quod maximum efl, promiÃionibusflgnatuSjquibusab omnibus alijspo' pulls difiernitur. Sicut nos Chrifliani nunc fumus fî' ii ^nati uerbo,baptifmo cr (acramento altaris, quibus diflernimur omnibus alifl gentibus,non folum coi ram mundo,fed uerius in iudicio Dei.
Emiffioiies tux paradyfus maloruin puntcorutTijCum pomoruni fiuóiibus.
Hic populus efl hortus, cuius emiÃiones, id efl, plant£,qu£ emittuntur è terra, ceu paradyfus que^ Hiiin funt,plena arboribus,id efl,fanilts hominibus.
Qjiod latinus flcit.Cum fruéiibus pomorum, ac-cipii) pro fuauibus cr delicatis fludibus. Varij fru^ Arbore», flw et arbores,fîgnifîcat uaria dona nbsp;nbsp;officia in po
pulo,
î?8 ANNOTAT. IN CANT.
pufo.Boni doâores magtfiratut, pätresÃmilMsferui firuie,iuuenâ¬s,fencs,',crc.
That. nbsp;nbsp;nbsp;Thuris arbcr funt,gui fideliter nbsp;nbsp;tiÃiduo orMh
lAyrrhd. Sicut Myrrhit zx Aloe,mortiÃclt;intes larnem fuamà Alot gnificant. Sic omnia genera donorum é uerbo deiin auditores manant.
Fons hortorum, puteus aquarum uiuentiïim,
Eà Epiphonema,Tu es uerè fvns asfuarum fiueit Libanus. tium de Libano.Libanum per aHegoriam uocat ciui' tatem Hierufalem-Q^d.Hierujdlem Ãc dtuinitui tnul tis donif cr in facerdotio cr politia ornata eÃctu fins, qui irrigat alios hortos. Huius enim exemple alia quoq; ciuitates excitantur ad religiontm uilem difiiplinam ampleilendam.
Surge Aquilo ÃC ueni AuÃer, perfla hortum men,ut fliiant aromatacius â
Vult hune hortum exerceri tentationibuf, utÃtit AuÃer, uiees affliólionif nbsp;nbsp;proÃgt;eritatis.A uÃer inÃat praâ
Boreaf. Ãumptione,Eoreas exiccat deÃ^eratione. Non utpe' reat hör tut, fed ut lattier fiargatur odor eius,utuer^ bi uirtus in cruce appareat.
CAPVT Q^VINTVAÃ.
Est oratio populi agnofcentis beneficia amp;nbsp;dentt dei. Rogat etiim ut dileiïm uelit uenire ut horlt;â turn.
GANTIC. MART. LVTH. jil
tum cjuetn fîc ornuuit luuMuf. Hoc rÃ,ueltt ei bene* dlcere,et Jona pr^efentia conferuare, Sicut in pfalmis oratwr. Confirma hoc Jeus ,cluod operatus es in no' biSfAlioqui animi in fegt; ur it at ë Jelabuntur et ruunt.
Veniatamicus meus in hortii fuum.
Hunc hortum hanc politiam deus meus,tu conÃt* tuifli: Vt ii i^itur cole confirua eum,uerbo cr figt;i titu tuo,ne pereat fitu.Comede defruiltbus eius no' btliÃims Hoc eft, declares nobis tua pnefimtia, ttbi placeretfta omnta^çrc.
Venio in hortum mcumj St'C*
ExanJita eft oratio. Sigmficjt enim fe pnefintem
probare omnia ,cr placere fiel omnia. Hoc Teftiinonin eft teftimonium conftientije, quod pif in offiuo or no eon/cientix cattone fua fentiunt- QiwJlit ieruiunt uocationi lu£ mpqs. gt;nbsp;emo affirinare po/funt,deum probare ipforum ope* ra Ct grata efte^QUinquâ alicubi negligentiores fint Neejj ennn exclufd bic e/l remiÃio peccatorum,
MciFui myrrham meam.
Myrrba eft mortificatio carnis. Aromata qua fuau-ter oient,^unt rehqua bona opera /ruilus fi' du, bos fie colligere,cr i/s /rui ,diclt.
Fauum meum comeduSfe.
Nota Emphafiin.quod omnia iUa fiua effi dicit. Q^.d-Placezjt mibi (onciones, confiolationes, opera
K a. tUit
34* ANNOT. IN CANTICA tuä,uiuendo,operdn({o,loquendo3docendo,pläcesgt;f^ Etfi autem fiert non poÃtt in hdc infirmttdie, tjuin niultdpeccentur,dut negligentid,dut dlijs modii T^* men pldcet iftd obedientid, guantumuis iinptrfiäd, propter fidem in Chrifium.Sicut lodnnes dicit: Dem uidior eji,lt;judm cor nojirum. Hdbemui eim bonunt» lt;^iK)d infinitum efi,{ontrd nofirum mdlutn finitnm-Comeditc amici.
Dxhortdtio dd totdm ecclefidm, ut/rudntur beneficijs er donii cum grdtitudine. Sunt dutem tie* cejfdrite confoldtiones,cjn^e tegrecreduntur db uerfdntur uel in politid^uel in ecclefix minifierio-Coit firmdnt dutem dnimos piorum,ne Idboribus itigrd titudine hominum frdéii,difceddnt db officio fuo.
Dormio cgo,ftd cor meum uigilat.
Hie incipit nouia locui. Udäenuf enim de/cripffi tempM« pulcherrimlt;e pdcii,quiie fub Sdlomone floruit Pro^ ed egit grdtim. Nunc proffiicit in ffiturd tent* pord,er uidet ob peccdtd populi udrifs malts tum po litidm,tum fdcerdotium aflfligendum.
Quemddmodum enim tempeftdtum uices finit, fie fubinde pdcem,beüum,triftitidmfltetitia,affliâio* nem con)C)ldtio,rurfits confoldtionem alid affiiiliofe quitur.Hasuicesddfinem firèhuius libri Salomot traädt,er defiribit ffiturm tentdtiones uniuerfah dt
CANTIC. MART. LVTH. j4r
fcri{^t!0'2c Sic perpétua in hoc re^nofiet/ubinèle te» tabimur,exercebimur uarijs cdlaniitdtibuf,eyc.
Ego dormio, ói. cor mcum uigilat â¦
Dormio,fruor idm dltd p4f c.SecnM fum omnü flmt trdnquilld.Nihilominui cor mcum «igiUt. Video enim peccdtd populhuidco ntindri deunt ntdld per uer bum. Sum igitur folicitd de fùturo mdlo,crcgt;
Vox diledli mei pulfantis»
Hic incipit crux.Vox pulfdntis, efl uox terror»«, Vox pul« »ioIc«twexperge^cere,âe/êcMrdlt;lt;mitt4t priefeiitid fdntis.^ bond .Crux enim eÃ: necefjarid et utilis nobK. Qui iiligitÃlium [uit, multiplicdt ei fldgeÃd,dicit in Pro. Cr«X «tilis
Ãperi mihiamica,ö6c,quia caput meum,amp;rc.
Eà dccufdtio JÃonÃe.Pdx qud hdólenui Ã-ueri^e ieÃdioÃdm frcit.ldces in leäo, me noilurnis imbri' but mddidum dnteÃresÃdre pjteri«, boc efl, negli' git me, negligenter ddminifirdf tdm politium ^«4»» [dcerdotium.Cdput ey capiüi toti mddent,td efl, du» ces in utroq; regno negliguntur^crc,
Expoliaui me tunica mea,
Nud.1 idceo, non poffumfurgere. SigniÃcdt no» [olum culpdm negleüi uerbi, [cd rebeUionem quoqs. Non u/tlt pdrere per pdtientid deo uiÃtdnti propter pecc(»t4lt; Non ««It dimittere p4cc nibilominw« tdine»
X 3 fergit
iAiNilt;,oT. IN CANTICA
perÿ'tin peceatu fuii. A ttjui in Pfalmo eft^lujÃciit (t fix Ie con'olata funt, ^uodÃne luÃicia neÃ'erandd ' ^utJem pux Ãt.
Dileciusmeus mifitmanum fuam per foramen.
Hjc ««(f f4tn cogere, ut furgät, (juamuuiiinuitJ-Sic miÃt manum fua perfiramen cum AÃynu nut' teret,ium alijs cahmitatihf tos prtmeret,Ã( excitd Uit ba/ic politiü iffiaentem ocio,tt Ãiluta longu poce Dfiw nofi inentitur,femper minii/s feijuuntur res.
Surrcxi i^rapciircm dilcclo.
A perire A pcrirc ho/tiu,Ã^n Ãcat animum prttbere pilticii ojlium tem. Duit igiturfe patienter fuÃtnuiiÃe manum dei»
Ne Jüffifl ÃentiM id Jicile ejfe,UianM mece, inijuit ÃiOiuerunt Myrrham, digiti mei myrrham trait Ãeuntem uÃj; ad pejÃulum Ãer^. Vult ÃgniÃcare dijÃ* eile fiii/Je tärnem uin(ere,ut conÃentiret deonc muf' Crwx car- muraret,Ãed amitteret panam ey Ãrret, nidura. Acillodtclinaucrat.
Hie intenditur tentatioet augetur,Quoduidetur deal n'^s relmcjucre in ipÃs mala, neq^ oÃirtur äâ.P ^uj confolatio ÃÃÃce menti.
A ni ma m e a I iq ik fac7a eft.
Verbum pgniÃcat,egrejÃdeÃ^ QuaÃdieahtdnbi expeüiiiione ttneiar, ut animo pene linquar. l^ulh-in Ãenti»
CANTIC. MART. LVTH. J4î fèntio äuxiliuin,folum uerbum fuum rehquit mihi, iit to blt;ereo ut pene deficiam,crc.
Inuenerunt me cuftodes.qui circum eunt ciuitatcm
CuÃodes,htc inteUtgo doäores legii lt;Jui noncotis fohntur,/id magii terrent, ^3â obijciunt peccata.Sl* cut lüi in Hiob,cum confolari debeant,damnant.
Po/Junt cuÃodes quoq; accipi,pro ijs dodoribus, ^ui in calamitate,uana prlt;eÃdia docent,ijuibm inni» tamur.Sicut apud nos Ãierunt cultm fanilorum, Itt' dulgentiic^cy' alu huiufinodi impite nuglt;e.
Sed affliäi animi non pofftmt erigi, mà per uer= Vtrbutm bum gratis. Omnia alia folatia non modo non iuuant grtttix coo fed etiamCÃcut bic co^ucn'tKr afflii,luf populut)ma/ folaturgt; gjs uulncranttcr cumulant iram.
Adiuro uos Hliae Hicrufaleni.
Sponfa uel popultn in tentatione poÃtuf,Ãue eaÃt captiuitac Babylonica,Ãue alia qufdam, amiÃt de« faulet efi reliHui in mantbiü aduerfarioru,ita ut nuà c[uà m appareat dcM uel lt;lt;»xiIiM.No« tdmen ideö de» ÃierAt fed tolerat manum dei uiÃtantis, uocat a= lios eos^i bortutur lt;lt;d or JtioneFiliie HieriiÃtlem,hoe efl,oinnes uos qui pertinetis ad hunc cultum.
Q_ alis cft diledtus tiius, ex dilccfto.
VeriCiprue dilcdiS, Vo'wntÃire quem dtleüu b*
5c 4 beutj^Mod
344 ANNOTAT. IN CANTâ
beat, quod eum omnibus alijs diteéJis prwfirt, quod deferta, non uult fe ad alia prteÃdia auxilia conuertere. Sicut folent homines, quos nonf^iritus Dei,fed mtio fua dgit docet.
Hie igitur incipit longam imdgindriam defcri' *ââancgi'?° nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hdbedt dileilum.I^unc primum eum
eniâs- defcribit,cum dmiÃteum.Sic folemus omnes,prdfett' tid bond frflidimus,çr negligimus. Subldtd ex oculis qult;erimus inuidi,Ãcut poetd dit.
Dileciiis meus candidiis et rubicQdus.
Efldefcriptio imdgindrid Dei,nonqualiseftin Ãtd mdiefldte. Sed qudlis eft in eultu e:^ uerbei fuo.
, Hoc e/l, Dej e:;? orndti regno cr Ãtcerdotio in populo iUo,crc.
Rubon CdndorÃgnificdt Itetitidm.FeÃis enim diebus ue* Ãiebdfit cdndidis. Rubor dmoremÃgniÃcdt. Q^d. Cum fdeerdotium cX regnum ddhuc ftdrentintegrd, dbunddbdmus pulcherrimis donis,quibus Deus tejld/ , bdtur nobisfuum dmoremergdnos.Erdntigituroiti . nid plend gdudio et betitid. Nunc miferi Iugemus,diÃi pdtd politid, dmiÃis lüis pulcherrimis donis^ü'c.
SicÃt,qui uerbum Dei hdbent, tlH hdbent aindn* tem,confoldntem,l£ttficdntem er beneÃeiente retint Iilt;£c dutem omnid ditiiftÃe fe queritur populus»
Eleclus è. milibus.
CANTIC. MART. LVTH. 34«
E/î eleâlif heros nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;paratuf efl ad dC'
flndeitdos fuos^
Caput cius aurum optimum.
Religio er doi^rina.quam Mofes fa^iientiam hu-tut populi uocat,efl ceu durum puriÃimum. Aliorunt deorum cultuifuut ceu florid,çyc.
Cincinni eius denfi.
Abunddbdnt eo tempore, cum ddbuc retinerem Denin,cMltoribus Dci er miniflns,qui c4piti,hoc efl, Deo fmit proxiini.Ernt mdgna copia facerdotum oquot; Leuitarum-
Et nigri ficut coruus.
Sdcer Jotes erant graues uiri,in (Quorum uuUu cf geÃibus iucunda feueritds inerdt. Igt;iià quis ntdlit ac» cipere nigrdm comdm,ob externdm flecicm, content ptam, id quod non puto. F«er««t eniin nigri cdpiüi^lt;squot;^^ptftgt; laudati apud illos. Sicut lt;tp«d Hordtium ^«o^ : Spe« äandum nigris oculis,nigroq; cdpiüo.
Oculi eius ficut columbæ ad riuulos.
Oculi funt reiiores er duces populi, qui non fo^ Ium Deuin colunt eié^ feruiuntjed etidm crudiuntjCf docent flmpliciter 'ÃT fideliter.
Celebratur columbd ob munditiem,quod non hi» Coiun bjy bit,nifl mundiÃimam aqudin, Iii^j itieö, ut poÃitflbi «lt;««erc ab accipitribiM, ^«orMui imaginem
iZ ÿ reddit.
î46 ANNOT. IN CANTICÃ
FMcs do reddit. Sic fideles doäores intenti fttnt, adcduendo! äores- fisifos finntits, nbsp;nbsp;nbsp;uerfantur folliciti ad aquam mutt'
dam,hoc e/i,ad feripturam.^
Addit autem:Ocult loti laâe,hoc e/},pleniconfo/ litionibus.ttem : Refidentesinplenitudine, hocefi, pr£ fe firentes hilaritatem aliguam. Caui oculi indi' cantfiueritatem,çy'c. Sedhuius ]fionfi oeuli funt plenhcr habit.tnt in plenitudinefid efl,habent copio^ fum populum,uerbum eorutnfideliter auditur.Eccle^ fix er fchol£ funt pleme difetpuhs.
Genac cius,G'cut areolæ aromatuni.
Gen£. nbsp;nbsp;nbsp;Gen£ fiint externa conuerfatio totius populi,guie
feiptitur ex uerbo. lilaefi excitatior, pundit fuaueiit odorem,pacii,humtlttatti,fidei^erc.
LabIa eiUS rofac difti!lantes myrrhain.
Labia. nbsp;nbsp;nbsp;Labia funt fuauia er plena anure, difiillant ta'
men myrrham, id efi, dodirinam mortifieaiitem, do' cent,ar^uunt,infiant,obiurgant,erc.
Aianus illius torna nies a urcæ.
1« foto populo,inquit,funt,qui abundant bonis O' Legis opC' peribus.Legis opera funt, manies contradifi, rugoft ra- erartds.Hiccumfummauoluptatebeneoperantur fine molefiia altqua.
Venter eins cbtirncus»
Venter, Va'gufigufieat, ^aod efi in eorpore Eedefi^j
een
CANT IC. MART. LV TH. »74
(eu u£ntcr,cjuod quMlt;]iidm per (e itifirniumÃt,ut A' liorum membrorum nani/ierio opii'' habeat, tamea tücAndidum,ficutebur, CT tmorruptibile.
Crura illius,colunin?j marmorecc.
CrurA,hoc ejl,robuftos tn EccleÃa,oppotiit uentri. CrurA.
Species tins uf Libani.
Totiu popniu« e{i,ceu nions Libanus, paickrri-BiiidrfcoribiM cotiÃtus y HI lt;Juo uaria offind^uArù dona funt,crCâ
Giittur illius fuauilTimum.
NonfÅtet ei anima,fed duh ta Ãgt;irat, boe , bt fiuiliis EcdiÃx, quos hic recitaui, placent er ^rati funt Deo.
T otus eft defîderabilis.
Non (}«od nullt Ãnt impij in tllo popnîo. Sed c^uia uerbum habet,ideó omnia dicit ejfe deÃderabitia.pro ptered quod nuüus thefauruf cum uerbo DciconÃr' Vaâi ii Jti. ri poÃtt,in quo uerum cultum Deus nobis prlt;efcribit, er remtÃtonem peccdtorHin promitiiLdt «MÃMm pec lt;at«m Ãt reliquum,crc.
Sic célébrât Ãfon/um fuum,er quairitur fe cmnb btii bn donis pr'i». tarn, qu£ prxÃnte co habuil, JNCAPVT SEXTV M.
Quo abijt dileclus tuus.
SP O N S A ob umijÃum j^onfuin,tri{hi qu^Ãuh
earn
î4« ANNOTAT. IN CANT.
eum dpwd alidi duitates, [ed non inuenit. JÃte tMca pollicentur fuum fludium,fe oratione adiutufiü earn, Ãmul qutcÃturdf /jfonfum.
Dileclus meus defcendit in hortuni« Hie redit confolatio^ Videt cnint fe non omniito de rruüttf ten fertam d ljgt;onfo, [ed dbijjfe eum in hortü,ut hortii cu tationis^ ret et rofdseoüigdt.Hoc efl^utÃud donti magiiin po pulo augeat. Cum enim deui nos deÃrit, non Ãeit id irlt;i,dut odio no/tri,/ed purgdtÃc uitem, ut eo melidf ÃudiÃcet, todnnis 15. Traildt enim Ãgt;onfd hic fru* I dum tentdtionis,quod per multds tribuldtiones profi ciainM in fide er bonis operibus.
Ego dilclt;fîo meojöi i'pfe mihi.
RoÃe. H ineui diledus,cr ego fitm eiuf dile* dd.Htec plerophorid er fiducid Ãquitur tentatione^ RoÃe ÃuntÃtndi in iflo populo.
Pulchra es arnica mca.
Htc Ãe Ãionfas f^onÃe ofirrt, er ÃgnificdtÃe dele» Adri eius fide,quod non fit /rddd tcntdtione,ut bläp ' phemdret,dut d deo difiederet.Eà dutem hec mägnd Sdcrificium confiientie conÃoldtio,qi{od certofldttiit pldcere deo (ontriti pdtientidmjerquot;deledarieumÃdcrificiocontritid'O't fordif. tdmen defiteruntis cordis^Vt qudnquà m cdro ojfinfd nonnihil murmuret, tdmen /^iritus gemdt dd deum » er potins intentdtione perpetuo ntdnereer
cupiit
⬠A NTIC. MART. LV TH. J4gt; tupùt,qu4m ut ad impietatem 4 deo recedat. Sic pro batio parit.
Sicut Tirzajamp;T decora ficut Hierufalc.
Tlt;)'3:4 Ãtit fides regum ifiaél.Q^d. Meafponfa, tu es quafi Tirza firma fa, nbsp;nbsp;bene munita ciuitas, Tirz^
Et ficut Hierufalem optimis legibuiformata cr iw flituta. Nihil ahud eft, ^«4i» defiriptio plerophorilt;e, qMod fintit ecclefia fiu populut omiiia fua opera funt me placere deo.
Tcrribüi's ut caftrorum actes.
Ecclefia fiu populus dei,non folum efi bene infii- Ecclefia ter tutus cultu deitcr politicis legibus, fidetiamterribi^ ribilis dtlt;i' Iw di46olo aduerfar^s fuis. Sdt4ij enim mctuit bolo. noj, cKt« uidet cor bac fiducia munitum, q«od cre= dimt« noj pUccre deo. Metuunt qt aduerfarij: ideö enim occidunt pios,quia metuunt.Sicut Pbarao Exo« di t.Sapienter opprimamitsfinquit, eos nefirte mul* tiplicentur,c!'c.
Auerte oculos tuos à mc.
Duplex pntentid.Primd dcbortdtoria efi, Auerte «chIoj tHos 4 me,id e/l,nefigt;eculerii de maieflate,alio qui obrueris ab ea. Hdtic non probo «ideint« enim effifponfum in argumenta confolationis.
Altera fintentia ejl commendatoria nbsp;nbsp;4»n4fortd
(tuerie oculos tuos 4 me, tum funt fuaues iucundi, fic me
n't ANNOTAT. IN CANT.
fie me irritant ut non poÃiin eos ampliiü uidfff, bion tjuod reijaat oculos,feci amatorto more, dum iH lgt;ft,ut auertat eos,uult maxime ut non auertat.
Ejl igitur commendatio ordinum,in /Ãirituali rtl ^euli. no.O cull enim funt do{lores,cfuales juerunt Heliai, KelyfiM, CTf. Ilii tarn imht placent, tinjuit, ut prO' uocent me ad fuperiiam.Sunt tnÃgnes confolattonef ^uibuf tejïatur Deus, fe probare huius populi poli' tiatn O' cultum, ut corda concipiant plerophoriantt fe plaeere Deo,oâc-
Capiîiï tui fient grex caprarum.
Conueniunt omnia cum fuperiore dcfcriptione-CapiHi. Sunt autem captlli,ficut dixi, facerdoteso Leuitit, cjtii funt in uertice popuUtO regunt uerbo Dei popu Gilead, turn, G leadfignificatcumulumte/iimonioruin. Ea efifacrafcriptura,c^Uieuerè ccntinct cumulumte' flunoniorum.
Dentes tui,fient greges onium quæ aicendcrunt de lauaero^omnesgcmcfi lisfcetibus.
Dentes, Doc cjuocj; pertinet ad ofjtciuin docendi, morde^ re o obiurgare, non odio priuato, fed ex charitate Crpiozelo. Ideoouium funt dentes. Quodauteni GemcHi addit de gemeOis foetibui fignificat jru.dum pncdica/ fcxttii. uoni'S. De gems fupra.
Sexcf
CANTIC. MART. LVTH. }ft
Sexaginta funt rcginç,amp;: ocfîoginra concubmæ, ÃC adulefcentularum non eft numerus.
Haéienui lauhuit diuerfa officia cr ftatia hutus populi.Laui tarnen magn referenda e/i ad ip^um uer bum, quo regitur poigt;ulM, ^MÃm ad perfonoi qute rfgHnc.
li^unc agit gratias pro politia diuinitia data,quod dimanauertt in tot ciuitates zx uiüas. Hic «iimfco^ pw tenendui eft per totum librum, quod de politiit loquatur.
Sexaginta igitur reginat, oHoginta concuki* nof^accipio pro ciuttatibui locupletioribuf tenuio aibo!'x/°*'' ribu!,qu£ per totum regnum Saloinonis in Syria,Idu/ m£a, Patefti'na, orc.fùerunt, cr i/pem legtbui funt ufe, Adolefcentul£ funtreliquum ciuitatum uulgut, AJoitfcïiuis qu£ omnes diuinis legibuc admini/îrabantur,
Locuf in libris regum de multitudine uxoruifi Saâ lomonii,p!erifq; hune locum obfcurauit.Falluntur au tem qui putant Salomonern tam libidinofum fùiffe, ut tot uxores duceret. Impofuit ei neeeÃitatem earn lex, qu£ iubebat^ut defùnilo marito fanguine proximi fuc um m.iita? ceJerc/it.Defertæ igitur uidu£, utdebant Ãbi optime eonfultum,à inter regi.a uxores aut concubinas eÃet, biac occaÃone tot mulierum Ãt^iK efl niarilus Saloi' mon. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Vtt4
35»
ANNOTAT. IN CANT.
Vna eft columba mea,per fecîa mea» , Dixi giwd grätiiü a^dt de fruilu,qui fequilur ex utrbo. Adminijiratio ilia non efl fru/ira funt fexd* ^intd regim, omnes ed utuntur. Et qudin nulld ex his ciuitdtibuiÃc Ãt pura^ ut no mul* ti perditi negudm homines in ed Ãnt. Tdmen in Ãngulis dliqui Ãsnt piÃcolumbind Ãmplicitdte,qui ex ammo hdnc politidm colunt ex' obferudnt, qui edin tdnqudm fummunt dei donum ddmirdntur or pr^^i' cdnt,cum uerbum habeat,cr in ed eccleÃa det fit. Htcc eà unicd med,med und columba, colleâd ex tO' to regno,crC'
Viderunt cam filiæ Sionj prædi-caueruntbeatam.
Ptoj e:}- bonos dues qui pdÃim funt in ciuitdtibttf coguntur omnes Iduddre^etidm impiÃ
Qdx eft ifta quæ progreditunquafi aurora confurgens, pulchra utluna, c« Iccta ut fol.
Rcgattm Regnum Salomonis Ãc conflitutum CT orndtuitt Sdlomonis legibus celebrdtur ubiq;, prodit iüumindttotum orbem Ãind nbsp;nbsp;glorid fud.Cdterd regnd,funt obfcuâ
^^ntium re rx tenebrx coHdtd dd hoc, quid funt obfe/fd perfd' ÿtd, tdndm,deus non miÃt ets uerbum fuum, nec iüufird' uitedrddiÃcognitionisfux. EÃigiturhxc politid
Sdlomo
CANTIC. mart. LVTH.
^ihtnorM,ceu aurora, fol er luna in mundo, progt;â pter uerbum.
Sunt autem inpgnes confolationes, ([uando poli* fictif popului pote/i fbi perfuadere^ètalein ejfe cd' rain Deo, qualem bic defcribit. Ndw cordw mundo fipiiu uidemui contrarium.Sicut etiam popuU ifrae» Itticihiflorianos docet.
Defccndi in hortum meum, ut uide rêfru(^us conualliû,etc.Non noui,ctc»
Finita con/ölatione,fequitur alia tentatio. Haäe* nuilau lauit regnum fuum, er egit pro eo gratis. Videt enim colHmbam,boc efl^altquos in finguln ciui tatibus bonos,quorum pietatem er iiitam probat.
IdJM cooMertit fe in alteram partem,er uidet tan= Mi ltitudo t4»n multitudinem jinpiorHi« e/fe, «t nKÃi pr^c ea pq impiorum » 4«t boniejfe uideantur.Sic enimfit : Vitia uehemen^ ft;« t»o«ezit animos^ Ksquirttur igitur bic Ãngnlaris Ãrtitudo.quam /pirituf De» fappeditaGne frangatuf aüquif ajpeSlu illorum malorum.
Defcendi, inqutt.in hortummeum. E^o Epi/fo-P«m er uiÃtatorem,ut uiderem fruiluf me.e politic. Et ecce tanta impiorunt efl multitudo,ut cogar d/ce-re.iiefciui uel non noui, fcilicet meam columbam. Cum enim neftimamuf numerum, tanta multttudo eil tmpior«m,Ht nuUi ufquà in utdeantur e/fe pq.
A Idem
J54 ⢠ANNOTAT. IN CANT*
I dem nobis aaidit turn uiÃtainus Eccle/lasjtot i/l Venimus ubiq; uitiii,ut merito aliijuis de/ptretdeÃU' {lu uerbi. £t tarnen nranet colutnbä lUa quanlt;jtilt;ilgt;l teiHa malorum multittidine non eernatur.
Anima mea.Gonturbauit me.
Admodum obÃurufhu loeuf rfl.liuronytrMÃe reddidit,ut reilèconueniatcumÃntenti(i,ciuam dixi hemjje à ad aÃgt;iciendos qu/rendoi Ã-u^us- Std tieÃire,hoc efl, nibilinuenire, QuodÃmperntaiof numerus eà improborum.Tum à tjuis jÃeäet, aniitti quaà bonos,nufquà m apparere, Sed mihi aptiut eÃe utdetur,à coniungamus fententias in hunc moiu. Nelciui quod pcfuit me anima mea»u£ eiïcm quadriga populi munifici.
NJin Aminadab appellatiuè accipio- Efl autent A.nimn. ufltata figura,ciuod anima ponitur pro uoluntate.A» nnna mea poÃuit me in quadrigos populi,hoc efl,ego Optant eÃÃe quadrigie populi. Sed hoc^noij;neflto. Sum ijutdem pofitui,ut pra:eÃem atifi,cr regerem al Itos,fed no'.unt regi,uolunt ipÃnon parère,fed regere er principes eÃe. Sic enim folet indomitum uulguf^ Reuerccrc,rcuertere 6 Sulamith.
Sponfus hic reuocat Ãonfam ab aÃeäu maloruitt ut mittat tüa, er potius confoletur fe aÃeflu lono' rum qu^ habet. Eftautcin non leuis arspeÃeuma
tere
CÃNTIC. MART. LVTH.
ttrt ^rtefentem tentdtionem, reuocare animuni 4 triÃitia, (ogititione donoruin qult;e hitbemu^. Qji^e femp!r,(i quti dextre iuJicet, fuperant 'ZSâ exceduut longé incominodii quibtn premiinur.Dicit tgitHr;Re/ wertere er jtlpiciemK te. huerte ocwlos ab inco-nodis frffentibits.Tc inÃiice,cr uidebis quantd in te benei Ãeu dona contulerit Det«.
Vocrft antem ea;» Sultt!n'then,ntl perfèélitm «el SHl4tWttlgt;(. pMfi(ain,HteaminÃgnt pwonio auocet à trijhbui eogiMiontbiit, quat concepit ex afÃedu malorunt^ Piiapca es, hoc esi, oinnia fe bene habent, abundds omm genere bonornm.Vel perfèólaes^nihil tibi deeà habes enim politiam diuinitus inflttutam, babes ma~ giÃratus qui regant,ej fubditos qui obediant. Si qui inter bos inali funt,hi ne te moueant, conÃdera po^ tiiM tanta dona tuatc^rc.
Hos quoq; in priuata uita banc gquitatem reti^ Here debeba-inas^ut patienter tolerareinus leuia qu£a d4i« H!tùgt;«el in a)nicis,uel uxore, cum tot alijs cont* mo JiâS penfataÃnt,à quts modo rede lelcimat»
Qiiid uidetis tn Sulamith.
Qm;)i poui« reiflèjCr jicwt mereturjnj^icite earn agnofeite Dewm uerbum Dei in ipÃt, rempub. nonhiimano,fed diuino conÃlio, conditutam. QHt4 ergo in ea reprebendi poteil ? Dew oeconomirfm »
à 2 politùnb
jf6 ANNOTAT, IN CANT.
politiäm,eccle/iani huiut populi non folum dedit,fii cr dpprobat, Nf hoc jolhm, fed çy promifit/i a/fore,crc.
Ni'fi chores caftrorum.
Eil inÃruiliÃimd, ut non Ãt pcriculutn à multitu dine tinpiorum,quod earn euertant. Dem adeà Qf bernât fuum populum.
CAPVT SEPTIAïVm.
Qiià m pukhn'funt grcffus tin in cal/ damentis, fiha principis.
Hlc defcribitcarminepolitiam ,Ãc ordinatant cr ornatam,cr finÿt earn incedcntim. VtÃ' gmÃcet, earn non folum habere exceUentia dona,fed etta efÃe in quotidiano donortt ufu. C^uod facerdotes uerbum dei doceant,magiÃratm redle ties dicat,crc. HocÃgniÃcat,(juodcalceatam ejfefingit. Neque enim puto eum uelle allegoriam, quodÃt inunita amp;nbsp;uinâa Icgibuf, eye.
luncluræ feemorum tuori:iTi,fkut monilia,amp;fc.
ïerunt prohibitum fuiffe apud Judiecs, ne adole» tes hunc Itbrum legcrent.ld c/uod alijÃc accipiunt ne hac ledlione adolcfcentes tnÃammarentur ad libidine.
Ego autem ob dijÃcultatem potius interdtHuin ftiiÃi puto,^uodcuin tetum politicus Ãt, iniitilis e/fe tudea»
CANT. MART. LVTH.
uideatur iuuenibMgt;qui nullum humanarum rerum ha bent ufum â Ndm cz adolefcentes fine concupifccntia de multerculif loqui craudire pojfunt, fi tanquà m creaturam dei eas confîderent.Et [^tritits janóluf ha bet caÃum os cz purwrn cor.
Loquitwr iÿtur htc de membrii genitalihus, tan^ quà m de fua creatura,qua abutitur caro zx concupt# fcentia,fuo non Ãgt;iritus!anäi,uitio. Hæc ideô duo ne boc textu,qui amatoriut eÃe utdetur^oÃviidatur
Sciendum autem eÃ,quod Ãxritt« faniius in aDe- 'ââf j' gorià mjgw Ãjcdft ufum quam formam rei. QKdre gt;.ovum gcM bîc mentionem fiicit membrorum generationis,ut uen tris,umbilici,fÅmorumizrc. utfÅcunditatem buim popult defcribat. Laudantur in muliercults fÅmora lattora,quod aptiora Ãnt,gerendo fcetui. parao« iitgt;
Lo(j«ttMr tgitur Salomon de j^irituali generation ne in hoc populo, quod iuuentus inÃituitur ad mini'.Kticto. fierium EccleÃaÃicum ZX politicum . Eiitfmodi foC' mora,apudnosÃtntfchoU. Etdicimusideôitifali' (em Germaniam, quod hac apta zr clegantifoemo' rum iunéiura careat,^^ fcholte defertie fie iacent.
Vmbilicus tiius, ciatcr rotundus, cui nunquà m uinum défit.
Vis conceptiua cz gênerdlt;i«4 in umbilico eÃ. gt;. ,.^,14....«, li^Kod ex Hiob cap,^Q,virttiS «im in «mbilico uen
A î tru ,
MS ANNOTAT. IN CANT.
tris eim. Significat autem piiretites o' tndgiÃros in» Crater, uentutis.Hi fuiit uelut crater, cui nunquäin defit ui' num,hoc efi,non eft inutilis eorum iiiftitutio.
Sic commendat ftgt;onfie Ificnfus ea dona habet ut confoletur fe prtefenttbus, O' contemnat ea ttiida qutbui ojfinditur.
Venter tuus ficut accnius tritid.
Venter. Jnftituiio o eruditio tua eft fcecunda,fictit cuntu
Ymbilicuf, lus tritici.Laudatur rotunditas in neutre.Sicut untbi/
licus deprefiior, o paululum iiifixus uentri lauia^ Rofat. tur.Rofas uocat fcripturam o leges.
Duo ubcra tua,0£^G
Vamp;crrf.
Vbera habet,ejuibus generatos alit.
Collum tuum, ficut turn's cburnca.
Turrim dicit,^uod fit eredunt. Bburneum, ({uod candidum o durabile ccBumfit. Sunt autem cùüum dodores o magâftratm populi incorrupti, ofirmi qui non fianguntur animo,non uincuntur cdio,amo/ re,pretio,ocfed rife ficiunt cjficium/uum.
Ocuii tui J ficut pifcjnæ hesbon, ad
portam magnatum.
Oculi, De his pifiinis nihil legimus in fcriptura. Sunt au/ tem oculi dodores, qui ceu pijcinee redundant aquis, ut confiolentur, o fide o moribw, infirmes. Oculi (lari,ptüucidi,ficut pifdM.
Hafiii
CA NTIC. MART. LVTH.
Nafu's tuuSjficut turn's Libani, quæ refpicit ad Damafciim.
Rfdt« «dfu« quo(^i liiudjtur, fêd (fgt;irituf fanitui tiäfuf. Wdgis uÃiin l^eilitt.Signijicà t igitur doilores er gi/irdt!« dtligeiitcs, qui non /lertunt, fed ubique ui' gilant.Putofignificare fftcculam aîi^udw, ad Aqui/ lonem Ãtant.
Caput tuum,ficut Carmel US.
Caput funtfuinmiinpopulo,Saloinonf(ilicetcum Clt;tp«t, principibiafMi facerdos fummus. Hifunttatj' qMÃin firtiltÃimuf mons.Non per fe,fed per magnifia
. täx promtÃiones,quM «truÿ habent.
Et come capitis tublicut purpura rcgi's
Mir abtln figura, quod capiUitium uocat canna* les.Et tarnen fi firmain lj)e{les,non multum dbborret Ãre.CdpiUiM enim mMltercttbr«m dependens in kume fos diflinilt{i,et modicè inflexuf,feu tortui eft,ut eff/ tiiit fiimlitudinem aqua c cannait proÃuentis.
Sunt auteinhi can/iales,feucapilli ordines tum Le CdpilK. »i'tdrttMjtHm pobticimagiÃratui,qui à magno facer dote er rege, ceu capilltcf à uertice cdpitw per dor-fwn ad infiriores corporis partes,fluunt,
Q«üd ijutcm addtt,ficut purpura non re^icit ad tolorem,fid ad nuteriam.Ldudantur enim modes ca non ferico comparamiis.
OIS««
fó9 ANNOT. IN CANTICA
Quà m pulchraes ÃC décora.
Hic lautidt fgt;olitiam tot donit ornatam.
Pulchram uocat, quod Ãt btlle omnia officid di' Ãributa funt.
Dtcorlt;im,(juodhiec diÃgt;oÃtio omet ipfam^c^ de leHetomnes mdentes cr audtentcs ip[dm.
Statura tua aflimilata vit palmæ,ã'c. Palmd, Palma non iedit ponderi,Sic tu lt;]uoq;es,^entes te non poterunt premtre. SacerdoUs cmm docent uer* bum,cr nihil morantur odium mundt. Indices tui fe* ^uuntur lus, çy iuRé ludicant, nibtl morantur inui* diam mundi,crc.Sicut eà in i.Regum i^.Lcmir.lU meus rex e{l,Ãcut angelus,qtc.
Dixiafcendam in palmam.
Adeo mihi places Ãc inüituta^cT ornata, ut co* ^ar te ampleâi.
Sunt inÃgnes ccnfolationes, c}uibus Dem catÃbi grata efÃe a pldcere cmnia,de quibus bade» nui dixit. ReÃjondet enim fuo Ãyiritu Ãfiritui Salomo ms,reâe eumÃcere,quodÃc uchatlaudtbus politiain (uam,cr pro ea agat gratias.Et amatorie dicit: A* Ãendam banc palmamgt;id f{l,amanter ccmpledar tt regnum tuum.Sic fiet,ut :
Vbera tua,Hant botrus utncar.
Npb crit amplius lade opus ^fedÃc conÃrmaio
tuet
CANTIC. MART. LVTH. 3«îi
twos Clues,ut ffoÃint bibere utnum,âurabo eos non fo Um dd Ãrendajed uincenda quo^j malaç^c- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a
Comuiigit autem uberibm na/um.Vbtra eniin do Vberlt;t, centjDdftw autem culhdit cr uigilat, tuetur 4o' Nafm. iirtnam.
Guttur t jum ficut uinum optimum, Ldudes tu£ cr grdtiarumadio,quitm pro politw ojÃrs^funt mibi grattÃima.
Guttur enim aüegoricéjignificat canerc laudäre, Guttur. grdtiiU dgere.lHd mtbt funt ccu uinum, lt;jui ambulat dd dilfiSum mettm reile^Sic cnim uertciidum f(i)Hoc (ft.ldeo pldcent laudes tu£, quid dtredje funt tn me.
Non prxdicds tuM uires^tuam lufliciä, me priedicas.
Et dcnttbus illius ad ruminandum*
Nos pc ucrtimus.
Qtiod commouct labia fcnum.
Vei fcum enim ^uo hie utitur, ÃgniÃcat Ãmige» rare,ey fermonem ljgt;argere,ut fit fententia.lllM laus des or prlt;econta illd ijuibm mea beneficia célébras tis,retinent propdgant fenes, c^ui magnam cogni« tionem hiftoriarum bdbent in alios.
Veni dik'dle mi, cgrtdiamur in agrS.
Hie pofiulat fÃonfa «ouum don«,pro quo poflecl Regnum Ipdèl fub Salomone fitit am' pliPimum.lmperdutt enim Edomitis,Paleftin^5, Syra çr jMiOabitiS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A ) Or*
jtfi ANNOT. IN CANTICA
Or4t igitur jjâonfä, cluoniäm habedt ddhtic f^gir. muUos alios populos firis. (Hoc eniin dgrtim uocat) ut uelit daregruüdm fuum Ãgt;onfM,ut lUt ijuoi^ ffdf admint/lrêtur, et uerbtt in finttimds getes/pdgttur. Mane furgamus ad uineasjSfe. VokmiM uidcre, dn in tlhs ciuolt;pÃnt aliqui boni, er reipub.utiles uiri.
Ibi dabo tibi ubera mea.
In iÃis locis quoqidocebimtK, exercebiintH etidiU dpud illoj cultum ey legem nojlram.
Mandragore dederunr odorem fuiurt* i'^dndrit* Non uult hoc,quod nos hodie tnundragoram uo» gord. cdmiu,fedÃgnificdtÃiauem zT nobtlem aliiiuetn Ãn äum-Sicut appdret ex Grne(i,cr ex hoc loco.
Senteiitid dutem eÃ. inuenio Ãuälum uerbi, etidm dpud gentes uicindf, lt;JU£ Ãuuntur religione er poH' tidnoflrd. Verbum non docetur Ãnefru(lu,fed gene* rdt etidm inter gentes optimos hommes.
Omnia poma noua ôtf uetcra.
Pow4. nbsp;nbsp;Pomd generdliter ÃgniÃcant omnes nobiles Ãn^
Um drborum. Significdt Ãe dbunddre bonis ciutbus, Clorid po* ejnos dbÃcondit Ãgt;onfo. Hoc ejl, gÃsrid regni popttli (gt;uli Dei no Dei,non cernitur ntà in uerbo, ejudeuntp alia parte cernitur» /Ãeiles,fordet. I4fô mnndi« non folum contein* tut bonos,fed perfequitur et odit,ü3 enim efl dignut '«t
CA NTIC. MART. LVTH. i6i
Ufl pi«m hominem uel bonum cpuf uideat.ldeo di/ (it jjgt;onfd^^u£ abfeondi tibi.
CAPVT OCTAVVM.
Dtximm in principioj hunc librum Salomonis, f/Je ceu hymnum,in'(luo canit beneficia dint* na,exhibita populo fito per uerLum, cr grdfu« pro ifiaÿt, videturautem hie inftitiure concluficneta (antici,cr orare pro fittura dilatatione regni.Rcfiji» (it enim in tempora chriili,lt;]uibui uerbitm e:}' cultut Dei in totum orbem uulganduf erat, Sic oratur in Pfalmo etiam. Confirma hoc Deui ijuod operatic es in nobis,
Quis mihf det,te fratcrculum meum, fugentem ubera matris mcæ, ut inne* niatn te foris,ÃC deofculer tCjStc.
Senientia efl,O Deus nofler, auge regnum hoc in infinitum.pà in agro Ãris,hoc eft,in uicinis gentibut er optât tarnen ultra procedere,
Pingit autem jfionfitm paruulum er fugentem u/ 1er a matris fute.Deus eniin in iBo populo, fi alia re» gnaÃie^lesjin qu£ erat propagandus,erat ceu infini' tulus. Dielt igitur : Ej td/iquà m p«cr fugens lac ma» tris.Quis dabit mihi,ut te inueniam Ãris, propagea tum per uerbum Euangelij in omnes gentes.
Addit aulent'.Vt deofculer te,ofculari ctiim eft, «er Ofcul^
('m
JÃ4 ANNOT. IN CANTICA
bum dare,habere Euangelium,Hlt;ee cum fient,intluit, non ampliw! de/jgt;icient me homines, Sumui tarn con* temptus populm. Sed tum fiet, ut in omnibus réunis per totum orbem fint alilt;jui, qui me colent er btu* dabunt, qui ampleiüentur cultum Dei, ex uerbo Dei credent,erc.
A pprehendam te ÃC ducam in do' mum matris mræ.
Tum deducam te in fynagogam ,ficut de toanne feriptum efl:Conuertetcor patrum in filios. ludfte* nim credentes in Chriftum , non funt deduäi ad not gentes,fid ad patres fuos, hoc eji, ad fidem patruntgt; 1 n earn fiimiliam pojl nos gentes fumus afi iti, ut iant fimus unus populm.
Ibi me docebis.
Tum inflituetur minifierium docendi perfiäutil, cum perjfiiritum fanilum ita manififtè adiuuabitur. Et dabo tibi uinum conditum.ö^ muftum malorum granatorum meo« rum,amp;^c.
Thiw erit doärina uberior er ejficacior,quà niun quam fub lege foil. Dabo uinum quod bibes,id efl,ap probabif.Et muftum malorum granatorum. Hoc pr tè addit,ut fignificet nouum doilrin£ genus,ex uarijt prophetarum teftimonijs.
UtU
CANT. mart. L7TH. jÃJ
Leua eins Tub capite meo,5C dextra cius amplexabitur me,
Hnäennf cMticum Salontonis dudiuimus, in quo (tcimt de benejicijs frxfmtibux cr [gt;rlt;eteritis,dc pe/ ' tift in foturum propagari regnum, cr doólrindtn per orbem ternrum. Qijde in hoc fdpite fwot, dixi effe tdnqudin epiIogMm,^«o reÃrt, qwi« per totum liâ* bellum trailauit.
Vtitwr dMtein bic dmdtorid figura, fumpta 4 mdritdli complex«,per quern figntficat, hoc regnuiji efiein tutela Dei, dc diuinitut regi crfirmari. Hoc cumttd/ihHtpldnentbil dubitandum fttdefiiuore Detergdnos.ldeó4kit:
Adiuro uos filtæ Hi'erufalem,ne fu' fciretis,necp euigtlare faciatts dileda.
Hoc ejl^uos ciuitates qu£cunq;eftiifubhoc cut* tu Dei er regno. Curate ut (itis ^«ict« c!â pacifiae, ne excitetii motuf zx tumultws. Sed Utdmini potitd in ifia gratia zr pace,ac obedite legibus, pdrete ma» gifiratibui. In religione quoq^ cauete,ne turbetur ali' quid^aut per i4o!ol4tridm,dMt altiU blajpbemdj opi niones,H£c enim duo coniunila funt.Pax non potent Pdx ZT in' confi/tere fine religione feu iujiicta,fecundum aerfum ftict'a coH' Pfdlmr Pdx er lufticia ofculat£ funt fe mutuo. iuniia;.
Supra obtcjiatioiiem addidit. .'\i1i«ro «os per e d-
preds»
ANNOTAT. IN CANT.
, Kt faltein ob reumntiam fanitorim pätriM cr pro{!hetiirum,^uos maiores habuerunt/int ^uieti â CT trrfK^KiUi.CiKod dddit :
Donee iplj ueltt.
P«to eum de occäÃone lolt;Jui,c[Uie iieceÃitafem int ponit.Voi dues noliteearn exdtitre,Ãexcitäturab hoflibui ut(itiis,Ãcite iutn (juoc^ oÃieium ueflrum,tit fiinulu!ÿletii,c^ coiifiraùi oper^ çy opem-
Q(_î;ï eft lib, qnæ afccndit de defer« to innfxa fuper dilednm fuum
No« filunt uiciit£ petites,fed etidm ipÃ, ^ui fuut in populo hoc,mirdittur Ãc dfeendentem ex deferto.
E/l dutein ho( prjedicdtuin perpetuum operunt Prfdicälti r)ei, cjiiod ceu ex deferto çr dridd terra proueniunt. perpetun o tmpijÃorent prodeunt,ceu ex paradyfo iucundià per«;n Dei, Ãma, ubi nibil uidetur tjf e quod deÃrmitatii ali^tiid habere poÃit. E contra EccleÃa popului Deiub deiur ex deferto prodire.Nam eiut florid tantum in uerbo cernitur.Si ex paradyfo afeeiideret-) miraretiir earn muftditf,fed defertuin non miratur.
Et tdweKjiKiJMjtjWKit/tKr deliliÃ.i^uasfcilicet («r bum affandit- vbicunq; enim eà uerbum Dei, ibi ne^ cefà eà ejfe jÃiritum fanÃum,Ãdem, nbsp;nbsp;ahaÃgt;irit!it
äona. Ideö uere dicit eam inniti, prafumerede DeoÃn ciiint uerboÃc pertinaciter htcret. Etiam fi quf
c ANTIC. HART. LV TH.
feä£ Ãnt, tarnen coram Deo obfcurantur, çj* tantum uidentur pi/. Ali/ in nuüo funt numero. Ident de pcf coliJ er dli/s infirmitaubui fentiendum efl.
Ego olim h^c accommodabam ad animam, dd IpecuLtiaarn uitam.Sed qui uult//'eculatiuam uitam Spéculait ueré deÃnire.is pc definiat,quod fît credere eSquot; inniti Ud uita, «erbo.QHi entm Ãne uerbofîieculantur, fubuertun^ tUT 4 fataiia. Stcut non femel expertUf fum» Qtjdre fomma ijta abt/ciamiu.
bub pcmo fufdtaui te»
Qjjod i.iterprfs reddidit.
Ibt conupta cft m'atcr tua.
ManijrfliK error eft.Nam uocabulum panit corn wwtiiMit w HocdbulHin culpje. Verbum enim hic pro^^ pne ftgniftcat laborem enitendi, feu dolores partiM. Qijdngnd alicuhi accipiatur pro corrupere eSquot; uulne rare. Mater eftreftgt;ublica,ciucs funt fili/. Hos, H4fer. quttjfHb pomo excttaui,ibi te tedidit.feu enixa eft md Â¥10/. ter t«4. Ndin regnum iudicorum non ita dinplum jù'.t,p f^dtiMin conftderes. CompdratMr igitur non mdgti£ driori.utfît feminarium pituriregni Eecle-)iz,lt;J«oJ per omnes terrM «HÃgdbitur.
I Pone me,ut fignaculü (upcr cor tu3 1 utfignaculum fuper brachium tuum,
Hlt;cc eft exbortdtio J^onfî t ut fponf4 «a
1
Sö8 ANNOTAT. IN CANT. tteïbo,nec çatiatur fi extra uerkum, aut ad cc^iti' tiories,aut ad cultum aliurn abduci.fige, inijutt,Ãgt;^ tibi ego,eeuÃ^iini, feu anniiluf quo me agnolcat, CT ex corde compleiiarii. 'n me reÃ^ice,tn meÃge O' r culos atqj cor. At ubt es tufia uerbo,inquit,in Hier«» falcm in templo meo.
Hoc ÃgtUum aÃigito cordi tuo,crc,
QtjO(i non tantum Ãipcr cor,fed etiam fuper brd chium uult poni, Ãgmficat fiaem qt eharitaiem fi* nul,ut fecundum uerbum Dei cr credamus cr «iuaf mus.ldcum fit,tum uerè in ornatu dtuim incedimuf, CT ÃgiUum hoc reilè geflamus.
Quia foras clt, ut mors dikcîio Si dura,ficut l'nfernnsjaemulatïo.
Parum apt4 uidetur hicc e/à ratio. Sed quia hic locus habet deÃriptionem uitlt;e l}gt;iritualii, aptiÃimc conuenit hicc fententia. enim adÃdem ü' cha' ritatem retinendam hortatur,ÃgniÃcat magno or in Ãailo animo opus eÃe, propter uarias tentationes, qult;epijsobifciuntur.Sed talis animus quomodo potefi defcribi melius,quam à uocetur fortis diteüioiBic e* nim aÃväus inter reltquos omnes regnat. Sicut non folum honeÃus cf maritalts amor,qui so^y» dicitur oflendit.Sed etiam furor lüe luuenilis 03' flultus. Ve» rum enim eÃ,quod poeta dicit : Omnia uincit amor.
inquit
CANTIC. ÃîART. LVTH. 3^^
Jnquit er^o jponfui : Si me uerè clili^i5,retinebis Jtgiüum meuiniC^ quicijuid Mjlitilt;e ac incómmodoa fum tibi d mundo crfatand obijcietur, hoe utnees-Amor enim eft firtii peut mors, qttlt;e omnid domat, Amor» Cr efl dura lemulatio feu zelus,fieut injiriiut,lt;lui non fote/ifleili precibuf,ut reddut mortuos-Zelum pof- '^elul» fumus appeüare, ein zornige liebe, ubi nimio ainorc, tionodio perfon£ irafeimur»
ideo Mtem/imilitudinibui mortis inÃrniuti' t«r, ut oflenddt pi«)« popt([«m JtttxrMm in mortif
infirnifenfu, Ãcut Paulus dicit : Cmotidie mort» wur.Rom.S.
Lampades eius.utlampades ignis atepflammarum«
Qaod uertit, flammarum, in Uebrteo eft^ Plamma Dei.Signifieat autem «trog; inexhauflum et inÃnitum ardorem eharitatis,lt;jHi non poÃit extingui, Diflinguit enim ignem Dei ab alio igni materiali, gwod ignii Det Ãt aternits ine'xtinguibilts,qui non IgniS dei» poÃit accendi autextingui humano arbitrio. Hunc ignem,inquit,quem Deià Ãc in te dccendit,non mors, noninÃrnus,non omnes mundi ey' fdtanlt;e iniuri£ po» teruntextinguere.Ceditenimamor neminhcramo' Araor» hced«ntommlt;(.
Aquto
î7o ANNOTAT. IN CANT.
Aquæ mukæ non potuerunr cxti'H' giicrc charïtatein.
A^ttrf. AquM multMUocâti/icut cbrifluf Matth.'7'â cum loguitur de domo po/tta fupra petram. Nullit uii tempefialum, mquit extinguet ainorem huuc, fei magisetiam accendet. Quienimferiouerbum coin* Tentationis plexi futit,hi irritantur quaà tentatiombus o' cruce Ãuüuf, ut propim id compleiüantur. Omnium igitur tenta' tionum hic finii efl,ut età coneiitur nos à Chrijlo di' ueücrc. tarnen magis nos cum Chriflo coniungant.
Si dedcrïr Homo oinncni fubftan^ nam domus fax pro diletQionc.Ã.'o
Efl tnÃgnis adhortatio, qua monet populum, ut magno fludio crciira uerbum retineat. Sicutigituf tnonuit hailcnuf perdurandum elf e in calamitatibus icrnon cedenduin. itahicin alteram partem iubetî nempe,Ht neqs opibus ey potentia flnat fe alio trans/ Ãrri, Euturum efl,inquit,ut amatores alij tibi inÃditn tur,ut follicitent te non fclum cruce er minis, fed Câ tiam promiÃiombus ey opibus. Sed mtmineris, quid Amor, amorÃciatidelpiciteniinomnem fub^lantsam,(on* temnendo contemnil omnia .Sic Auguflinus: Amor efl pondus omnium reru, nee potefl uUo precio redtmi,-Soror iioCtra. pannilu^SL ubcranon-hähec.
Sepra I
CANT. MART. LVTH.
SMpr4 monui, Sitlo/nonei« in fine huinSjCantici, vej^icere ad j^irituale regnum Chrtfli, ^uod expefllt;t bdtur JiitHrMm longé (impliiw ©⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;corpo ,
rale regnum populi litdaici |î»(t.Nec dubium eft quin fermonibut communibut h^ec fiepe cr multum agita/ ta fint,fed in eo error erat. Vulgus put abat, Chri{ii Opinio Jua regnumcorporalefiiturumefte,non inteUigebat, fic dteorumde CbriftHmregfiatMram per uerbum, Ht tumen régna regno Cbri WHudi fuum tenerent curfium. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fti,
Salomon igitur fic die it: Si ftgt;eilemus umplifudt« nem eius regni, qwod per nouum teftamentum Cbn= Regnum Ãi« inftituct.Tunc nofter prüfens populm refté com CbrtÃt» purubifur puruwk pueH««, nozidum bubentt ubera, boc eÃ, nondum mature fiatis ad pradicationem E* M(tngcli/,per totum mundHmÃâdrgendi.
Sed etidm querehe fignificatio bit propojîtu eft» Ht biCc fit ceu communis uox omnium propbeturum crfianilorum in populo legis,fuj^iruntiHm ex carce/ re legis, in latitudinent Euangelij, ut Deus muturet promiÃiones de chriRo fit{las,crc.
Quidfaciernns forori noftræc'amp;Sc.
Infignis dÃiiflus animi acenfi expeólatione Ãitu/ ri CbriÃi.SicHt chriftus in Euangelio quocj; die it: A« i men dtco uobis, multi reges er propbetx uoluerunt 1 uileit er UHdire,lt;j«x: «os uidetis uuditis, fed iieq; 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5 i aidcruHb
Ã7î ANNOT. IN CANTICA
«Jderunt nec dudierunt. Jtd hic Salomon in perfona omnium.fanäorum.Q^id jiciemwfQ^d. Qualif cT qMrfw iucunda tUa temporufreies erit? Quodaddit :
In die quando alloqucnda cR.
Pulcherrintd ey non obfrurafrgnificatio eÃ, re' Regnum gnum ChriÃi in uerbo tantum eÃe peÃtum. Non enint ChriÃi, du it in die quo ornanda,{n thalamum deducenda efi, Ãed aUoquendainempe.per apoÃolos ey ipfrm Chri' fium.ÃiauiÃtma prtedicatione Euangelij, qua doce' litur de gratia De^cr remtÃione peccatorum.
Qjd.Hodte non eà dies aÃoquendi, fed tacendi. Sumui enim adhuc in carcere legis poÃti, er quaà fctntillam procul uidemus,reuelandi uerbi, per quad regnum ChriÃi in totum orbem propagabitur. lata rejÃondet,fed obfeuriÃime.
Si murus eft, ædifi'ccmus fub cum propugnacula argcntca.
HiCc fatisuidentur monÃrofa eÃe-, quod fororettt comparât muro, quem uelit ornare argenteis turriâ busper oÃio, quaduelit ornare cedrinis tabulis. Sed Popului hic quoq; dicä fententiam meam. Mthi uidetur quod Del compa comparet populum Dei quem fororein uocat,tcmpo( raturmuro re Euangelij,muro turrito. Per mimÃerium uerbi C' turrito, nm,munttur EcdeÃa^iceu muro,contra omnes frlÃi dodlrin.ss,etian contra portas inÃrorum.
CftNTlC. MART. LVTH. 17J
Qnod UMtem incminit non uniut fed plurium tur/ tiuin,feu propu^iiaculorum,(lu£ in b«f muram collo care «eilt, rede rejirtur ad mint/ieriorum uaritta' tein,(lu£ia Ecclejiarequiritur. SicutPaulin oÃendit Epbef.4.Com(MC«J4t igitur in nouo populo minijie/ rium uerbi,i::r proinittit fe cum non deferturum, /cd lediÃcaturuitt, ut conÃituantur, ceu tn fÃeculii mini ⢠flri,cjui cuÃodiant ciuùatem.
Sioftiumcftjcompingamus illud ta bulls ccdrinis.
CeJrià cominendatur non folum ab odore-, fed ab Cedrus, aiternitate quoq;,non eniin putrefcit. time ilind Pcr= ÃaiiuiniCedro digna locutin,
OÃiuniauteinuocat doilores, feu cateebiÃin in
EecleÃa, per quos quotidte tngrediuntur CS' egre- OÃiunt^ diuntur dîiqni.
xMnriK igitur pertinet ad deÃnÃoiiein, oflium au tem a l doélrinam-Sicut PjmIi« qiioq; bac figura «ti» Mwri«. tur.Oflium inibt magnum apertum efi. Et fignificat b/e ipfa figura, incrementum Ecclefiie, dum eniiu quotidie pr^dicatur uerbuin, femper aliqui noui acce duâtt,qiioru corda feinta et amore Dei accenduntur.
Ego murus ÃC ubera mca ficut turn's.
H£c Ãgt;o!iflt;e MOX eà iam maturlt;e. Ecclefia cniiit poà datum /Ãiritumfaiiäuni^is^ uerbum rcuelatumy
B 3 aerè
,74 ANNOTAT, IN CANT, uerctnuruteÃconird fatdniezj' biereticoruni inÃ' didf.Et habet uberd, tarrn tn modnm firma, quibut do(et,confoldturierigit,crc,
Hiec autem doärind er confoldtiones hie,ctrtiÃi tttie erfirmtÃim^ funt, in quibui animi aequiefiunt, in ali/i non acqi(iefcunt,ficut experientid ofiendit.
Ex quo faefia. Ium coram eo,quafi paecminuentens.
Doiirind vbi hdc duo funt,reâè docere nbsp;nbsp;defindere eon»
definfiogt; tra lupos-jbi neceffdrio fequitur pax er tranquiüitdt Contra, ubf alterum horum aut anibo defidtrantur, , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibi frufira expeädtur pax.
Lex. nbsp;nbsp;Re/picit autem oblique ad legem,ibi enim fub dU'
ris imperijf exercebatur populus. Sed Euangelij do* ärinaueram pacem afirrtjite corda dubitent de mi*' Eudngeliu, fericordiaDei.Ac fané fumma calainitai efl, DfMW tdeereer non loqui-Tanta nos hoc tempore decebat Deütimere efiè grduiores,pofl tantam lucem reuelatam.
Vinea fiiitpacifico.
Interpret fillllur, utrunq;enim iudico proprium nomen efiè.Vt textus fie legatur.
Salomonhabuit uineä fn Baal hamon
Vt alterum perfonte,alteru loci nomen Ãt. Quan quam Baal hamonnufquà malibi reperitur.
Sic autem coniungo hu cum fuperioribus. Solei* mon in
CA NTIC. MART. LVTH.
mon in fine cdntici,tid finem populi^ hoc eft, ad re* gnnnt Chrifii refiiicit, in quo uerbum grati£ erat di' uulgandum per totum orbem terrarum. Eiuf regnif quia reltquiic ludicoru initium fùere.ldeô totam Ec* clefiain appeHat fuam uineain,cr lt;iicit earn efifiin Vinea. Eaalhamon,hoc eft fin maxima multitudine or loco copiofiÃimo.Baal enim herum fignificat, cr hainott Bd4l brfnjS miltttudinem,
Vt confoletur populum fitum, o' j^em ficiat pro miÃionum certi cxbibettdarum,quod quantumuis ex« gHHtn regnuin ,fi ad alia gentium régna compares, fit feminarium foturi regin Chrifti, quod eft regnum Regnum multitudinis,quianonloco,nonperfonis certis,finb chrifti. turn eft,fed eft in omni loco,inter omnes,ufq; ad finem mundi.H£c fintentia mihi magi^ placet,
Quanquà m nihil impedit,quin accipias, ceu epi' logutn totius libri,ubi fuum regnum commendat. Et quanuis coram mundo exiguum ejfiet, tarnen di* cit ampliÃimumjefte reftieilu uerbi Dei,ad hunc mo* dum,quse fequuntur ad externam adininiftrationein refvrri pojfunt.Sicut htftoria: docent,Salonione Ãtmt ma cura o' ftudio adminiftraftè rcgnum Sed nos oh Euangeltj bonorc, uoluinus pcrftqut Ã^iniujle regn« cuius ceu [etninaria («ere pop«i«i Salomoni«,
Tradidit earn cultodibus.
Rec
ANNOT. IN CANTICA
H£c uinea,!ton iacebit fine cultu negleild^ fieihi bebit cultores j'uos,apefiolos,c^ alias miinfiros ucr' bi,per quos Ãgt;iritui janéius uarijs donis ornabit Ec' clejids. Vir tradit pro frudlu eius mille argentcos.
tniUendriut nbsp;nbsp;nbsp;i^mnems finitiaefi pro infinito. Quidduteinmil
numerus, knarius numerus,eft ultintus,fignificdt cuftodes iHös uenire^cum pleniÃima mercede er ampliÃimis ftuili bus.Sic Petrus, Paulus, lodnnes, erc.cuÃodes pofiti hdne uineam cum maxima fi-uâu caluerunt, Ne^i e' ttim uerbum Dei pateft fine omnifi-uäu daceri, Vinca mea cor am mc cft.
Sic uinea htec eft mandata cufiodibus, ut tarnen daminus ipfe ea inftiiciat.Sicut ilie dicebat: Deus non condidit mundum,cr abift.Inftgt;icit,imo ddeft,cu mi' tiifterid obeuntur,et eft efficax.Sic in palitia na bene ftciunt officium,^ui non ipfii inftndunt negotia.
Mille fui pacifici, «Sc ducenti his qui cuftodiuntfru(fliis cius.
Ego retineo proprium, miÃe tibi ô Salomon. De politiafiicilis fiententia eft: nam prtneeps eft dominus omnium, gui autem principi locant operas, finguli pro mérita ftrunt mercedem.
Sed fi ad regnum ebrifti er uerum Salcmonem rejfiicimus, non obfturum cft, quid toannes dixerit : - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De
CANT. MART. LVTH. J77
De pleintudine eins accepimus omnes. Età cttim du^ Jodn-u (entos hdbent cuÃodes, hoc e/l, età fdnäi Ãid dona hdbent,tarnen Chriflm Ãns donorum omnium efl,
Q^iæ habitas in horn's.
Hortoj pluraliter uocit, aut politicè 'diuerfos Uorti. prindpatui Salomonis,aut fl^iritualiter Eccleflas.Efl autem exhortatio, ut fumma flde adminiftrentur E cs (leã/fle enim, t]ui omnia ttiflgt;iciant nbsp;nbsp;nbsp;obferuent,
Fac me audire uocem tuam.
admonuit efli qui flionÃam obÃeruent, etiam hoc monet, ne taceat,fed loquatur. Hoc enim reliquum efl, ut uerbum Dei afliduè exerceatur, ne aut/iflidio,aut contemptu,aut odio uerbi, opprima' mur.Sicut ludai flÃidiebant manna, cr rej^iciebant ad oUasAegypti.
Fugedilccflemi.
Hi'c flgt;onfa quoq^ fjjonfo ualedicit,cx r.ogat,ut fiâ niat ifiam captiuitaté legii,cr liberam Euangelif do âriiiâ in mundu,tanquà m in uarios montes,flgt;argati er flt Ãmtlis capreie,non uno in loco fubfiflenti,
Ad bunc modum ego hunc libruminteîligo de po litia Salomonis,quod fl crro,ueniam meretur primui Idior.N^im alfor«?» cogitationes, longe plut abfur» ditatis habent,
FINIS.
à gt;nbsp;Exinifo
E X IM I o VIR O D*â
ioakni briesmanno, sacrae TbcofogZiC DoiHori, dc EuMgelij fiddiÃinto prcconi, Koning,fliergie in Eoruf' Ãit. Domino (y amico fuo, Vitui Thoodoruf,
dicituf : Eif dat,qtii cito tardain btinc ^yätiam non mugnopcre prie* 2 dico, (^uod ante annos alitjuot ___ _a promi^a Cdnticdnmic dcinnin dd te mitto.Età enim cnpcran in hoc genere,tibi bo« mini c!â de EcdfÃa ChiiÃi pr^clari mcrito ,cxre' âè fentienti de commumbut ncfirif fludiÃ, grattÃ' cari.Tamen ^uia fintentid breuiiit indicdtd erdtjie»
rebdr ne tibi tninU'S gratd eÃet operd noÃrd.Et Ãgt;ef erdtÃiiturum, ut a'o amicis tjui nobiÃum D, Mdrtinum Lutherum dudierdnt,endrndtio h£c locu/ pletior prodiret.Sed dum contdntur illi,occupdti alijs laboribai,cy tu nuüum Ãnem flägitdtidi Ãcif, exiÃi' itfdui mdiiu ejfe^qudntumuis breues fententids extd' re,ijudm in uniuerÃum cdrere EccleÃdm hdceruditd
pid Ãunmi Theologi endrrdtionc,in Ubrut tum ob f ' 'â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;genW
EPISTOLA NVNCVP.
g'cMW ordtion'HiCr figure obfiuriÃiir.umjum ab a' lià i^uoij; ineptis fenteiiti/s mire deprauatum,
At^ bic diligenter officio fuo füixüws tfl D.Vfzia ee/litK5,Hir,cr ob iCtatem ac fanétimotiiam uit^ reue rendin, mthi in minifferio Euangciij coniunäut. is enim cum d te rogatui effet,ut banc cpcram à no' bis exigeret,omne lapident mouit,ut qiMm priinu tibi fatisfieretpffepe äixi:Nimish£c effi exilia,qu£.ego in meum ufitm ita fignaram,ut in/^icienti ftatim ob oca los effet fententia.
Pnterea non phas effi aiebam, uulgari h£c Ãnt confenfu autoris. Qÿi cum foleat futnma grauitate C ffngulari copw in enarratione fcriptur£ uti,ridi'^ lt;H[«m effi,fic breuesfententiasfub eius nomine in pu blicum emittere, Sed nuüa ratio ei tanta e/Jê uifa efl, ^«in pfrpetHo urgeret,ut tibi fatisfiicercm-Noltii diu tius homini amico çy tuam cauÃam agenti negare boc oJJiciMm. Si quid tarnen à mc peccatum eff,nolo, utfolus earn culpam fuffineas,Ãret eins partem quamp;^ quf tlt;(ni fediilus, monitor.
Opto autem tni Brifmanne, «t bdoc If«em ope» rdtw noftram gr^to animo accipias. Etji cnim fieri non poteft,quin fiepe uberiorem expofitionem requi* rdt kiüor.Tdmen fiententiam,fitcut earn D.M. Luthe rus per totu (il^eUu iiidicctuit^Jidelitcr et cLrc reddere
con^tuc
3So EPISTOLA NVNCVP.
(ondtui fum.FortaJfe fiet^ut alio tempore /tmili ojji' do dedarein uoluntatem ftudium tn te meum, Beneudleoum Ecelefidtud. Salutant tereuerenter fi-dtres noftri gt;nbsp;lt;jui hic funt in miniflerio Euangelij.
Prtecipuè D. VenceÃam, tibi ob longain cf iucuitdam confuetudinem gratiÃimuf amicut. Datum Norimber' g« Augufli.
Anno,
M. D. XXXVHL
B A s I L E AE, APVD B ARPTOLOMAEVH VVESTH. ANNO, AL D. XLIII.