Wegens onderzoek aan deze collectie is bij deze boeken ook de volledige buitenkant gescand. De hierna volgende scans zijn in volgorde waarop ze getoond worden:

More information on this collection is available at: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732

Due to research concerning this collection the outside of these books has been scanned in full. The following scans are. In order of appearance:

PropbrtitrÂ«m Principis diÃ¢a Tiguri 111 Ã¼iiw Irfzittdr^iindtdfi CHRISTI Domini, ANNO

chvnrado pellicano et leoni Jude pTteceptoribuf fuis obferuandiÃimit Theodort^Bibliander S.

Erbil exprimere nequeÃ´ prjeeptorei colendiÃ* quantum me iuuet,vefiro iudicio probari ea, quz hifce diebus ad enarrationi Bfaix proÂ« phctx clÃ¤rifsimi prÃ¦fatus fum. Etentm quum Ãe met animt Gngulatc uotS, amp;nbsp;id femper,quoad ufum altquem rationis cÃ¶fecutus fum, laborarim ut mea conÂ« Glia,faÃ¤a,ftudi3, torius denicp uitx ratio bonis amp;nbsp;fapicntibus uiris probaretur, idipfum quando me alTecutumintelligo, miÂ« turn eil,qua uoluptate perfundar.lmprimis uero gaudco teiltÂ« moniis ucilris ingentj mei foetus quantumuis immatures comÂ« mendari, quos uitx 8C Eudioruni duces ac modetatores conÂ« tccutus fum.apud quos dum ratio mihi conEat, mecum agitut prxclarifsimc. Siue igitur fynccrc iudicauifiis, fiueiudicium ueErum animi erga me propenEo ex EgniRcatione quapiam uirtutum orta, corrupit,maximopere deleAor tcEimonio iuÂ« dtcio(Ã¿ueEro,quodinEar mille aliorum mihieE.Sed quod liortamini, ut oration fhanc per cxcmplarta mille transfufant in pnblicum dimtttam, uidete num iieEra prudentia dignum Ea tuatis. Ego quidÃ© de meo ingenio nihil tale fperare aufus fuifÂ« femin prxfentia.ut aliqua luearumlucubraiionumiudicium fxculi noEri paritcr hominibus eruditis abiindantifsimipariÂ« ter^Eudio detreAandi corrnptifsimi, fuEinerepofset. Atip' hunc uberrimÃ¼ fruftum IcAionis mcxhaAeniis putaui, fipoE multos annos tandemprocudcre polTem.quodmanibusEuÂ« diofornm ucrretur,adulefcentiÃ¼tp ad meliorem literatutÃ¢ c5Â« nitentium aliqua ex parte indufiriam adiuuet.Hanc uero prxÂ« fationc Ec compofui, utGmeintralimen noEriauditori) cÃ³Â« potem uotifaceret, abundefuo munerefunAa efset. Nuper cnimuocatusab honeEifsimo utbis Tigurinx collegioadiiÂ« tcras docendas, quum Ã¢libris TO/i adEfaix interpretationÃ© duos ua'cuos dies impetrafsem,quiÂ« bus Ã lcAione publica feriatus; materiam illius uatis fub animt afpcAum reuocarem,fubi)t mill),'non abs re fore,fi ordini EuÂ« diofotumexaftiusdemeiudicandicopiam facerem. Ba proÂ«

pterinflihiihaneorationcmteSem BmpMcÃ®SlÃ etietm, quid mihi Gt animi crga factarum literatS fludia,qui fcnfus de rebus diuinis, quod iudicium de uetbo ueritatis Sc mendacij, adeoÃ¿ de omni genere fetiptoru; adieAis in fine pro mote fcholaili* corum nonnullis ad prophetÃ¢ Efaiampertinentibiis, Vnicum autem propofitum fuit, fimpitcitcr, clarc.citraqt omnem fuefi meam mencem adperire, quo poffel ordo facerdotum amp;nbsp;fiu4 dioforum inter initia ftatim cognofcerc at^ flatuere deme, utriiin ex gloria Dei.Ã¨reliteratia, ex dignitate commodo^ urbis Tigurinse eiret,mihi munusfactas literas traAandi in* â¢ungere,an de commodioreateAionibusprofpicere. CxterS quia tarn felicem euentum huic oralioni Dominus dÃ©dit,ut non fotum intclleAum (it quid habeam iudicij de literis factÂ» Sc prophanis,uerum ctiam ueiiro iudicio probata Btipfa ora* tio,amp; comuni deni^ omnium fuffiragiomihi tanta prÃ³uincia dÃ©crÃ©ta, ob hoc merito ingentes graiias calefti numini ago, atq^ ut nobis omibus toiiÃ¿ populo Chrifii felix ac faufiS fit, enixe oro. Sed dignÃ¢ elTe hanc oratione, qu^in manus homi* num cmittatur,li quis tarnen li quis hanc legere dignabltur,non poffum animomeoperfuadere,VerSutcun^ St, meiiiudiciS ueilrofubi|ciÃ¢,amp;placiasucfirisobfecundabor,quandoquid{ prfceptoribus ius eS quidlibet difeipulis prÂ£cipiendt, rurfÃ¼tÃ¿ iltorumofficiumiufsamagiftrotS capefsere,acuobisita ce* fentibus hanc lucubratiunculam diuulgabo, tn quo fanÃ¨ue* Ãra auihoritas, quam merito fequor,facile ut cÃ´fido,meÃ¢ex* ifiiniationÃª tueb itur, ne cui temerarius, pr^ceps, aut arrogant uidear, tn tanta literatorum uirotum copia, tam ingenio tenui, tam modica prxditus eruditione, hac deniip ztate, feribentiÃ¢ alcxme committens. ConSlij autem huius Ã iiobis rationem (xigcrenondebco,cui debet fan's rationis apudprxcep*

tores ef^jCredere illos nihil fine rationc facere, Valeteacme in fiudijs Itterarum fanAarum de fudantemfauoremonitis^ femper adiuute.Tiguri V.idus Februarif.

Rudenter 4c uerÃ¨ Horatiiu Floccus nto^ il nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ZX patresin^'^

H nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;optimÃ¼ ejje,ut quant quis

norit, hacfefeexerceat arte.NemoenÃ¯^ de re quacunq; iudicat exailius cr certiiK,qu4m pe= ritustnemo deiUadifferit,Qruerbis exponit melius, quÃ m artiÃx:nemocitiusÃUcius^ conÃcit,quam qui agendi Ãcultatem multo iam uÃ parauit.Atqui debe*. mus omnes ijs nos potiÃbnum negotijs accomodare,in quibus conÃdimus, nos pojfe prÃ¦flare (utpotc ad ea nati Z?quot; diÃiplinis inflituti) a^ comuniMem genee w humani plurimum colÃ¨rrc. ProindeÃuolumus noÂ» men hominis tueri,non nobis tatUum nati ejÃe, ueruin er aliorum utilitatibus, non ad fomnum out ludum, fed ad gloriam creatoris ampUandÃ , reilijÃmum erit iÃ¼udÃcere, quodfapientÃimus poÃ©ta incomune faÂ» lubriter confuluit, ac eas res quemuis nofirum traÃ¢aÂ» re,qu4S poterit agendiÃcultateparata, optime confis cere.ldemcenÃit er pracepit diuinus iÃ¼ePaulus, ut quif^ maneat in fua uocatione, iÃ¼am gerat tueaturq; perfonam,qu4nt Deus impofuit, er ad illam agendam infiituit,nec inconfianter aliamfumat aut appetat, quemadmodum optÃ¢t ephippia bos piger, optÃ¢t araÂ»

Ye cabaUuf. Eam fÃ®quide perfondm rediÃime denttim amp;nbsp;cufm decor e poterintm dgere, ^uam D eusfutftmut, agonothetes attribuit. HocfanÃ¨ confiliimt or prueceÂ»! ptum idnt aliquot amiis ualde probo, cr Mes magis oxperior, dimt in tradatione pier arum liter arimt uerfor, NtmquÃ nt'enim meus quiefcit atii= mus,nuUibi mihi fatisÃ.cio,nedum utÃgt;erem me po]JÃ¨ tdijs approbari, poflquÃ m mihi fufeepta efl incogrua perfona,onus fupra uires,munus prxter a!tatem,pros ÃÃio ultra meam Ãcultatem: ut uehementer pertim eÂ» fcam,ne tempus operamq- huic muncrifi'uflra impend dam, qu^e in res inflriores, cr mÃ³s uiribus Ã¦quatas utiliter me ante conjÃ¨rreJflerabam.'Non has uoces ia^ do per flolidam arrogantiÃ optimiuirimon propria uituperatione latidem alicnam aucupor ; non hÂ£c finâ go, qui mecum habito, cf nouiquÃ m fit mihi ruda fuppellex.Et uos quotidie meamtenuitatem atqfinâ opiam re ip fa cognofeitis. luflahnec querela efl, qui uel imprudentia mea uel cafu quodÃ Ã§y Ãto eam proâ uinciÃ¤ fubierim,quam pro dignitate adminiflrare non pojfimt,cr illam deferere ab alijs atq; alqs,alio nomiâ ne uitio mihi uertetur-Sed enim quÃ m grauiter putaâ tisauresanimumq; metifiririDauidis ifla cantione: Veccatori dixit deus,Ciuare tu enarras iuflicias mejs, Zradfumis teflamentummeum per os tuumf Audio Peum indignefirre,fipeccator iuflicias iUius enarâ - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;retÂ»

ESAIÃM pro P he tam. 4 eim fceleribus obnoxij uerbts^ ttfurpent-Ciu^n uerÃ purum,fanlt;aum,fyncerÃ®i,cr ab omni uitioru labe alienÃ conuenit eum ejfe qui de boÂ», no thefiuro cordii fui,pÃrat noua Ã§r uetera eloquio-fum Dei,qult;e munda fumt,repurgata fordibus terrlt;e, pÃ¼rgatiora argentofepties coÃato.ââ Dem ignis confus mens efl,eloquiuDominiignitu, uerbumDni gladim iftrinq^ acutm:cr qualem oportet eÃe uagina, Â«m qua gladim niefliiritmreponatur, acde qua profiraturf f^equirunt ubiq; erflagitant apoflolica feripta exÂ» quifitam uitÃ¦innocentiÃ¢ab omnibm,quiChriflinoâ! men gertint,atq} dedecm in DmÂ« redundare teflanÂ» tur,fi quid mali ac tetri jicinoris ab eis defignetur.A.b ijs uero qui munm doeendi gemnt in ecclepa,quÂ£Ã^ Â»e macula, flnerugadebet efle, quÂ£ dij boni Ãynceri* tlt;ts,quÂ£ animi puritm, moru integrity, quot quanta* rumq; uirtutum chorm exigituri Angelicam uita de* fignat HlalachiiU in ijs,qui resÃacras obeant,quiq; fer monesDorniniuerÃent.Et quid ego miÃer pecatoru/m farcinapre/flisagoindiuinisfludijsuix du homo to* lcrabilisiHÂ£cfanefi-atrescharÃiini er idgenmfex* centa cogitanti,ad hÂ£c Ingenium imperitiamq; meant expendentino raro in animumfubit,uel ultra Sauro* matas er glacialein Oceanum transflegere, quammc pro trailatore fanilarufcripturarugerere, lamue* rlt;5 ubifumaufm altim defccndercin adytaueterisin*

Ãrumenti, c^ inabjlrufapropheticoru uoluminÃ¼ nÂ» demittere,dby)JÃ¼s immenfa mihi fe appcrit, zsquot; dbyp fui abyJfuM inuocat in uocecatarailarum- Coclu un^t diq; cr undi^; cÅ^.Oflendit fe ineffÃ bilii^ fiupen^. da numitifS diuini maieflof. Rotlt;e apparent arcanis. quibufdam nexibut implicitlt;e: uenerandÃ¦ animaliunt formÃ©e undii^,undiqi rerum facraruincognitteÃicies occurfant.Omnia funt reforta myflerijs : oinnia fe of* firunt admiranda,flupenda,adoranda,plena diuinita^ tis,plena fapientilt;e e:}- fcientiie immenfe, ineffabilii, impenetrabili'S.lbi cogorcu apoflolo Paulo exclamai re:O altitudo diuitiarum faptentÃ¹e fcientiie Dei,q i}icoprlt;ehenÃbilia funt indicia eint, er inuefligabilet uiie illiui. ibi caligo mentii oboritur, caput uertigine rapitur:magniu circÃÃat nwtnt,ne priccept in hoc re* Y um inenarrabiliu theatro grauem cafumÃeitÃ¼n. NiÂ« hilcircume pr^eÃdij proprij uideo,^uodapprehen=* dam,cui nitar,quo fuflenter.Prudentia maximu ad res omnes in uita mortaliu adfequendas,conferuandas,^ ampliandat adminiculÃ¼,ijuantulacunq; mihi contigit, LiteTtÃ¼u^ âtntefret huiut caleflis palatu deponenda efl.Literai* Y a huma- turn humanarÃ¼ cognitio utile,comodum er neeeÃa* na. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ridm in rebut bene agendis inÃrumentum eÃ:ad corÂ«

ticem quo^ diuimefcientiÃ¦ fiangendum unice defers uiens. Sedad eliciendiiieruendas^ ueYitate5,lt;jUte al^* titts in mente funt diuina repoÃtte,ne hilu ^uidÃ© con*:

E S A IA M P RO P H ET AM. 5 fÃ¨rrfuideo.bJon enimpercipitur litcraruo' uÃ«rbÃ´A fun elanerttis,qMtotuf animus,totuijpiritiu efl-Non dialcÃ¼icesratiocinio crindagineinueftigatur, sjuifit peratomnem fenfum-t^uUa clotjuentia, nuUafrcultat dicendi eu enarrare poteÃ, qui aspceroq Cr uere a'iya.AÃeÃ§ eÃ: ad cuiia reuerendÃ maieÃatS cmnis lingua conticet,ac omneos obmutefdt. NoÂ» calcula ArimcthicorucoUigitur, qui eÃ ante omnent creatura, extra omnÃª rationem, cuiufq;magnituditÃ»s Ã§r fapientite no eÃ numerus. Ciua ratione uerÃ Geoquot; metrica menfura expendat eum, qui eÃ immenÃÃ¼ inuiÃbilisf quo pado iÃam myÃicam longitudinÃ«, las titudinem, altitudinemq^ÃrutareturflamliuficaiÃa mundana nequaq rationÃ« carminis nuptiales, quod ÃionfoChriÃo crÃgt;onfÂ£ canitur, explicabit, nee ils lius cantici,quod angelici chori canuntfuper thromt fedenti Dno Sabaoth,nec quod uirginesfequentes ags num iÃ¼um adorandÃ¼ concinunt.lpfa deni^ AÃronos mia deficit,quÂ£ licet domiciliu Dei crfbliÃ¼ maieÃatii diuinÂ£ defcribat,eius^; ornatum explicet, non tomen penitus adducit ad iÃu, qui habitat lucem inaceeÃant er nuÃ¼i prater Ãiritu D ei peruiam.Ã¯am Â«erÃ´ fi iuxto difeiplinam Ethicam uelis ex ingenio cr moribÂ«Â« hus â manis aÃimare illu,cuius fenfus cr uia longius abfunt Ã noÃris ingenijs zy inÃitutis,quam cceli dtÃant 41frÂ« 1 r4. Si coneris difieofitionÃ« domus Dei cum noÃris-ro^

tion{bas co}npara)'e,fÃ®regniim Dei teternum ad muni, a politiiu reuocare, toto cÅlo aberrabis.Nudut ergo: (femuMt er uacum admittitur ad ingeits iÃ¼ud reru fa^ cratiÃmarum J}iei!laculÃ¼. Qui enim olim Nlofen cal=â fiatum non admifit ad colloquium fuum, hodicq; ex^ cludit,repeÃit,abigit,qui fecumÃrunt aliquid de terÂ» ^ore pecudiijfuper quo gradiantur,qui affÃ¨runt carÂ» na a^Ã¢ujratiois prlt;efumptas opiniones, aut omnino aliqdfiducieeinrebui humanii. Quid hicmihiigitur finfus effet putatif in illas anguflias,in ampliÃimo reÂ» rtmt diuinarufacrario, redado- Qj^ horrorem or ftuporem mentis 'm meer edi par cflfSepe cogito muÂ» tationetn mflitutÃ¹cogitoffgam d tradatione legis diÂ» uinlt;e:ContentusmeaÃmplicitate, cupio latere in anÂ» gulo domuspatris noflricoeleftis, non adfomnumamp; fecordiam, fed ut in rebuf leuioris operie plus comoÂ» ditatibus hominum confÃ¨ram: Ã¯nterpretationem uerÃ arcanarumliterarÃ¼ Hitsrelinquam,quos DeiisubeÂ» riorc ditauitffiritu, quos rex glorie digneÃ¼tts efi inÂ» troducere incubiculufuum adperiens illis thefauros fdpientia et fcientie,penittusq; infficiendos, tradanÂ» dos,euoluendos explicandos prebens, quos deni^ omnijugis dotibus animi et corporis inflruxit, ut idoÂ» nei fintac legitimi, condi, promi or diffenfatores myfieriorumDei,

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lent

Gquot; Ãio^qua'uemea imprudentia aut temeritatefufce^ Â«as litÃ®taÂ» ptum,uolueritq} me longius in hoc curricula apud UÂ£= â'âSindi. firam charitatÃ« progredi,[unt rurfum rei,lt;jult;e mcfo= lantur cr ntrii^ fuffulciumt.Primu intcUigo neminÃ© tttortalium perfeperfiÃ«luejjc, neminÃª (anÃ«lum er 4 tÃ¹tiorÃ¼corruptelisaiienit,ncminÃ¨fuopte ingenio zsâ uiribios /Ã pere,Ã§[ult;e Dn ftiHt,neminan errorwm tettea bratjignorantiicc^ homimbuiÃ¢gtu,tÂ£ caligine di/cus terc,mfi cui pater luminum benignus in omnes citr4 perfouie re/peÃ¤um dignatur Ãgt;iritu reuelante adpe^ rire, ocuelut lumen de fuo lumine accendere. Video neminemidoneu miniflru zy' diÃgt;enfatore arcanorti/m gratitcq; Dei,mÃquemmera ipÃut gratia reddiderit aptu,ut omnia Ãnt exÃante bottoru Deo, perDeum, propter DeÃ¼,'mDeÃqui efl (ÃoTHp'tiop.AgnoÃunt omnes pij fua infirmitatÃ«, et Ã minime paratosÃtemi turadres diuinas expediendas. Alius queriturfelaa b^s non circueiÃs prÃ¦ditu eÃe.âAlius ne executwm eat mÃa zx mandata Dni,caufaturfepueru, nee comodt: poÃe logui:Alins negleÃ¤o planÃ© imperia Ãtgit 4Ãcie Dni in TharÃs.Efaias uero nofler accimHus iajn pra== pbrtico mtmeri, carbone demu purgatur ignito.QiÃ ergo tarn diues gquot; liberalis efl in omnes, me quo^ tm priCteribit flgt;ero a;genuq; et efuriente implebit bomf, diuites dimittit inanesdUud etiatio paru me reficit,^

Df Ui prudeittia huita feculi ad appericndu aycanuwi peilorii fui adei non requirit, ut etiam uehcmcntcr detefletur. Perdam inquit fapientiam ftpientum, er prudenticon prudentum reprobabo. Elegit enim Eiati jlulta huiMmuKdi,ut coÃindat fapientiÃinM:huiniliaf ut dÃ©primÃ¢t fublimia: 'mfrma, ut robuftiÃintA huiM feÃ§uUfrangat, zy funditus aboleat. Idipfum zrfal^i Ucttor nofler corÃ¼ patretefiatur. Teflor, ait^ o pater, quod abfconderii b^c Ã fapientibm, zr reuelauerit eaparuulis, utiq^ quia Ãcplacitum efl tibi. Rurfum pater apud propheta interrogat,Ad quetn reflpiciamf Et /ubdit: Ad pauperculum zx contritum corde ac trementemfermonesmeos. Proin zr fllim Jflendor. patris, qui nihil poteflÃcere, niÃ quod uidit Ã pÃ¢tre Ãeri,explanaturui nome patrii, in cuiui gremio fem=i per.exiflit,et publicaturia arcanÃ¼ uoluntatis tetern^, haud delegit prudentia feculari turgidos, dijputatio-num tendicuÃ¼s inflruÃ¤os, Ungua grandiloqua perto^ nantes, no celebros legis enarratores,fcribM et phari feos,fed idiotes, fed fanplices, fed infirmos,qui primo tardi fl(erunt,poflea uero accelerauerunt, ut ait Da^ uid. (iÃ¿ibus zsquot; Dominus grauiter exprobat nunc, fioliditatem, nunc imbecillitate. tta ne, inquit,flolidi eflis,utzruos ilia non prÃ¦cipidtisf Et alibi: Onatioi praua z^ incredula,quoufque manebo uobifeum^ ^uouf^ fuflinebo uos.^ At ubi tempus appÃ©tit quo jw^ mett

E SÃ¤ FA M *P RO P H E T A 7 wro ChriÃi per uniuerfum orbe circumjtrrent,pleft^ ^nod aiunt,manit omniÃriaÃiiritus charifinata in il=^ ios effundit, iuxta Mticmia prophetarum, er impri* inii loelis, admodu/plendide ac plaufibiliter loquen^ tii de KeÃiie temporibus. Per htme beatum Ãiiritum funt affatmprteparati,ad tnuntti delegatÃ¼, Ã§r Perâs duili in omnem ucritatem,pertinentem ad falutis gotiu, Quiequid in eis erat noxij humoris,quicune[i morbi er labesfyncerteueritatis corruptrices, facra diuini Jpiritusflamma cxuÃit at^; coÃvmpÃt, ut proÂ» dirent noui homines, er germana inÃrumeta,quibus immenfa Dei gratia per Chriflum faluatorem coUata ubi^ gentium inuulgaretur, Qtpd fiergo me 'DomiÂ» flus de pulpito eccleÃic non deiecerit, er conÃenÃui eccleÃaÃiciordinis potefiatem de rebus Ãacris dijfeÂ» rendi non ademerit, f^ierare pojÃum, uenam cceleflis gratia deriuatum in me iri, ut no fiuflra hunc locum occupem,nclt;j; in Ãaudem populi Chrifiiani, AdboÂ» Ratio uer nom quoij; ^em erigit me poUicitatio diuina nunq Ãtndi in Ãa fi,llens,nunquam excidens,quÂ£rogantibusinnomine cris libris, ChriÃi,quiduis promittit.Petite,ait,er accipietis:pul Ãate,er adperieturuobis : qult;erite,er inuenietis. Et mox inÃa. Si uos qui mali eflis bona Ãlijs ueflris dona tonÃrrenoflis, quanto magis pater ueÃ¼er in coelis dabit Ãiiritum bonum petentibus fefAt^ alibi.QuicÂ» quid rogaueritis patrem in nomine meo^ dabit uobis-

Peta igitur or ego uotis ardentibm cognofcere, fitbonaDomini uolutitM, Graudiam quidloquatur-in me Deus. Petamutdeturmihi ferma fapientiÂ£ 0Â» adpertione orii ad lt;ediÃcationem Ãiiritualem facro^ fanÃ¢tc eccleÃic. Pulfabo fide, pulfabo laboribut, dililt;* gentia,uigilijs, pulfabo ftudio indejÃ tigato. Quteraia ttero Chriflum cuiui diem deÃderaueritnt uidere pa't triarchie omnes propheta: De quo prophetic om^^ nespriedixerttt,quotquotinnomiiieDei locutifunt: Qui gerit clauemDauidpatris fui claudens ut nemo adperiat,rcferans ut nemo recludat: Cui teftimonium reddunt pariter omnes fcripturie, Quieram gloriam immortalisDei, quieft omnia in omnibus. Quaram geminameharitatem Dei cr proximi, ex quofaceri* rimoclauopendetlex erpropheta. Inquiram uero non in /fiinetis fophifÃ®arÃ¼,non inlacunisphilofophoâ^ rum, non infterquilimo traditionÃ¼ humanarum ,noit deniq; aq uam cÅlefiem in pumicibits cerebri mortalis indagabo, Sedquieramindiuinisliteris certo,puro, Cr locupletiÃbnoreceptu fapientÃ¹e cr philofophiie cÅlefiis. Iis ducibus non fitÃ¼entibus me eredam, ijs, magifiris probatifiimic fidei excoÃ®endum tradam,in Comment augufliÃimo ludo dies nofiesc^ iugi mÃ©dita^ tarijs ad uerfabor. Confulam ifiarum literarum interi* facras jcri nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;explanatores, qui mortui iam diu loquun^

E S AI A H P R O P HE T AK. 8 l^Ãlentiumj ^uo minui illi prtefiantiÃmi Chrifli tettites prophctcnt, ac dc urcanArum fcriptururMif f^ufu diÃerunt.Veluti in prophetÃ, quem hodie utintim bonis auÃgt;icijs,Ã¤ggredimur, confulum Diuunt liieronymu,cofulain prieceptoresmeos partim quie^ fcentes tn Domino,partim in terra degentes, qui fuis eruditie comentationibui hue prophetaru prittcipen coryphÂ£u illuflrarut. i^on pigebit ctiam ludato* rum traHatui cognofcere,quoties per otium dabitur, Atq; utinam nobis quÃ mprimum cotingant, qua TÃ¤a^ filiui mdgniii, quÂ£ Theophiladus in hunc claÃieutn uatem annotarunt. Valde antetn meo dolet anhno, intercidiÃe libros Apollinaris ,Didymi,Eufebq, Ori^ genisyidorini, qui dubio proculmultu adiuuarent Â»OS,ad cruendum uerum,folidu,ger}nanum,genuinUf er indubitatu fenfum huius praftantiÃimiferiptoris, Ctwn iudicio tarnen et deleÃ¤u in bis uerfabor, cautc^ ac diligenter eos arbitrabor, eatenm interpretu afÂ» probans di{la,qult;itenui diuinis uerbis, et ex canonica feriptura petitis teftimonijsdidorufuorumihifident ficerint.Didici enim cum Diuo Auguftino folis eanoÂ» nicisferipturis hunc honorem deÃrre, ut inteUedis toto pedore a/fentiam, non pedibus tantum fed tota ' corpore in eoru fenteiitiÃ¤ difeedam, er no intelledis medifriuoha opiniones neutiquam oppona. Cateru feriptisommbus non plus fidei adhibeo in rebusad

s nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÃE FâÃâânÃ¶ XTS quot;nbsp;â '

flt;Ã»utis itteme JÃ¹mmÃ cernentibuf, qitim apprÃ´M/t fmpcurtt dognMibut cleerKextorquÃªt,acobtineii(. Hlt;(nc etcnim prterogtftiuam foli Deo referutitam effÃ¨ iudico^ ut db Omni errorefcripturaipÃut longtime ^bÃc^omnid utro mortalium Ãripta plui dut minui certe mendds etrorum hdbednt.Anmdin domiciliu/M fuperni numinii, cenÃouniceptincredd iurifdifiio^ Ãcopui nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãgt;irituf fdnÃ¢i, cuius glddio, quod eÃ uetiu Dei^

f^ibturd^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;omnium fÃ®eculorumfdn*

iunu dpprobdtum, regdtur, gubemetury docedtur, cr Ãrmetur. In omnibus porro kis mcmori mente reti* Ã¼ebo didum fdndiÃimi Petri^Ãripturdm no efÃ- priÂ» UdtÃ¦ interpretdtionis nec humund uoluntdte pro^ phctidm olim eÃe alldtam,fed inflinduÃiritus Ãndi locutos eÃe homines Deifdndos. Hdbercdutem nos Ãrmiorem fermonem propheticum, cui dttendentes redeÃcidmus ueluti lucerne in obÃuro loco poÃtÂ£, donee illuccfcatdies, luciÃr oridtur in cordibus noflris. ÃÃ nimirum eÃ fermo cudngelij de immenfd gidtidbonitdtisdiuinieubertimitt nos per CkriÃiM effn[d. De quo ut idem dit Petrus in priori epiÃoldf exquiÃuerunt dtq; fcrutdti funt propheta, qui de turd in nobis grdtia prophctdrunt/crutdntes in quod uelqudle tempus ÃgniÃcdret in eis Ãpiritus Cl^iÃii pTtenuncidns eds, quÂ£ in CbriÃo funt pdÃiones amp;nbsp;poÃeriores glorids,quibus reueldtum eÃ.Quid non

fhimct ipÃs^nobis autem,hoc eÃ,Domino leÃiÃÃ¤e^ tibusmiÂ»iflrabantea,guÂ£iam nunciataÃmt nobis frrcos, qui euangelizuruftt nobis Ãiiritu fanilo caeÂ» litus mifjot in quem defyderant angeli proÃiceYe. Uunc lapidem angularem tenereÃudebo,in quo om^ ns adiÃcatioÃiiritualii conflruda per commiffuras erefcitintemplum faniium Domini. Huius paÃoris animarum noÃrarum uocem aufeultabo, ziT percept tam fequar. Huius unici magiflri noflri dogmatibm firmiteradharebo^aduerÃcrius hoÃis mendacij^ errorum,feaarum,hterefum, zyâ quicquid fynceruÃ veritati, ChriÃianaq; Ãmplicitati rÃ©pugnÃ¢t. Capita uero 11. noÃrÂ£Ãaniitc catholicie zy apoÃolioe fidei rcligiofe tuebor. In eccleÃa Ãquidem gremio Ãlius â obedicns requiefcere imprimis cupio. In eccleÃa dicO â ChriÃi,qute cÃ corpus ipÃus: qua capiti annexa do^ nis omnijugis fupernÃ¨ dimanantibus per omnia mcniâ^ brauegetatur:ClUieeÃcommunia faniloru omnium prateritijprafentis, crÃturi Ãeculi, quotquot poTâ ticipesÃÃ¤i Ãnt regm cceleÃis, zx in hareditatent filijDeiÃmuladoptati. Cum eccleÃa uero PapiÃica er antichriÃiana,ne comune quiequam mihi pt,Ãxit elemcntiÃimus Deus,qua eÃ coUuuies hominum cor^ rupta mentis, animarum tyrannis er carniÃcma',ne* bulonum er impoÃorum coÃgt;iratioaduerfusDomi^ nmt er aduerfus ChriÃum eius, fynngÃ¶ga fathdhie.

concilium diaboli. CumquAne un^uM Ãicia, neu 'm eitif uerba confentiain zx iurem, neu iÃ¼im praud de* cretatuear zr dejindÃ¼, prlt;eferuet me gratia Domini cumpijs omnibus, qui cupiunt e/femanbra corporif Dominici,non adulterlt;e,non fcorti,no meretricis Ba* bylonicie: ut tranquillo animo lictaq; cofcietuia po/* Ãmus expcÃ¤are adueittum noÃri Dni lefu Chrifli,cuf datii efl omne iudiciu Ã patre,no expauefcentes eum, ut firmidabilem iudicem,fed induti uefiem nuptialetn prc/iolantes utjponfum nuptias celebraturu teternat jÂ« cceleflibus cum omnibits uocatK,eleais,zrfanÃ¤iSf quos nonpuditu efl in hoc fÃ¦culo nec Chrifli nec fer* . . monueius.PorrojratresinDominochariÃimiopera Orationis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;defldantcm in fladio flriptura*

pMUH^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;precibus adiuuetis, qui mihi

concÃ©dÃ¢tÃcultatc loqucndi reÃ¼a, utilia, dignet coetu ucflro honefliÃimo,dignA Deo zsquot; uocatione, qud nos uocauit ad regnum fiÃ¼j fliitut loquar tanquam qui lo* quitur eloquia Dei,non cauponans ucrbum Dei, non Uertens uinum in aquas, argentum zy aurum in fco* riam,eloquiadiuinA 'mflcrcuihumanum: ut loquor deniq; de arcanis regni Dei, non ut placere fludens hominibus, non flurriliter zr uelut agens ludicrum: utnon etiamproflÃionemprimariie digmtatis,uitie impuritate contaminem, ne dum alqs defltefrturae filicitatis in aobis ratclanda loquor ipfe reprobus

E s AIÃ M P R o P H E T A M. iÂ« imtemtir,exillorun numero unm exiftens, qui confia tentur orefenÃff'eDeu,ÃÂ£lisdutemnegant. Orabitis igitur enixepro me, ut oj^Ã´cPo^oÃ§ perpÃ©tuÃ© mdneÃ^ , ttei^iam Ã¢ uero (copo aberrem afJiÃ¢ionibtK humae /lis corruptus,Â»e magifler errorum, author h^refunt, fchifmatu excitator ChrifliDni membra labefrÃ³lem. ileretieui enim efl, ut Ã ueteribiujaecepi, omnis qui Â«iiter fcripturdf interpretatur, ucl potius corrumpit, quÃ m fen/it fj^iritus fanilus,quiq; fuÃ¢prauÃ interpret tationÃª pertinadteradhlt;iereiido,,ppugMt. 'k quibut malis oratio ueflrafidelis fedulo me ue!idicare,afferelt;â re,pra;feruare cotendat conf^irantibus in hoc et uotis nbsp;nbsp;.

meis uel maxime.Plurimu nÃ¢q^ ualet apud Deu depre* catio iufli: Tu multo ejl efficatior, Ã duo, Ãplures in noie ChriÃi cogregati Ãerint,^^â coUatis operis coms-muneuotum effÃ¹derint. Lucas in AÃ¢a retulit apoflos loru, orantibus difcipulis, ne apofloli expauefcerent minas impioru,fed potius intrÃ©pide eu omni libertate loquerentur fermoneEuangelif, locum eÃe common! tum,in quocoÃ¼ediÃierunt: nimirum ut teflatu effet, iÃorum precesÃre ratas er omniumÃmilia in nomin ne Chrifti petentiu. QuodÃ ergo meÃuori (y gra^ tÃ¼er/ei comendaueritis precibus ueffris,bona ffies eÃ, meÃeuerfaturumin negotioperfe imprimis arduo^ longeq; fupra meas uires, quemadmoduresÃret ue^^ flracr mea,quenTadmodtem eccleÃa; qt ^orilt;e Ãei CrafwÂ» quadrabit.Cteteru de omnibus didis er ÃÃd meis cu

bond gratia me fubmitto cenfurie ecdeÃaÃietCOiMtÃ¼f ueflro iudicio arbitrio^ {gt;ennitto:Quoduidebituir iuxtdÃgt;irittts nbsp;nbsp;firipturarum normam de me decem

tÃ¤te. VoloenimjacrofanÃ¤at permauere leges ecclee fite, utjpiritus probentur ,num ex Deo fint: ut omnia exdminentur,cr lt;inod bonum efi,demu tened(ur.No^ lo meam paruitatÃ« extra iudicij aleam confiÃere, ^uo minus uentiÃ¯etur,examinetur,elimetur,et fi res poflu-Ãet 'mtotumelimittetur:filt;iuidÃ«f^iritus prophettorum ^phetiiÃ(bijciantur. Qu^in uos omnesfiatres do^i minos hortor,at^obteÃor,iudicis animuindida daq; mea fufiipite, cenfor{Ã¤uirgulÃ¤proÃrte,dduiuu fingulas meas fententias exigite, nihil parfuri erroriâ bus inmedeprehenfis.Si cui reuelatuÃteritquippiam ueldiuerÃtmmeisdidisuel certe prteÃantius, Ãtrgdt tile pro more feruato in primordijs ecclefite, et in met^ diumprodedt,mihifilattium indicdt,Ãiam mentetT inÃ^iratione adperiat.Vel fimodeÃia iUius no patitur me palam drguere,adedt fecreto, cr placide fratemo affedu uel patrua feueritate admoneat reprehÃ«datue, magnu beneÃeiu coUaturus itiis, quibus error cr in= feitia mea fraudi eÃequeatMe quidem ipÃtm adeo twn eÃ oÃrnÃtrus admonendo erudiendoq;, ut gratias iÃ¼ifimaÃ«lurus ingentes, et habiturus immortidcs.tii^ hil em me iuuat tequÃ¨ ac uerittUisfrlendor, nihil tanÂ« turn o/frndit, quantum mcndacium,etrorÃnfritia.tiÂ«

FfronâdfÂ» iUiSitnintipeflibus, er ueritatifconfortem fieri, quolibet occafione iucunJum efl. Modo non fit Charitotif inter nos nemulotio, inuidia, odtum, rancor, fimultas. fludium. facefiant longiÃime 4 nobis, er in barathrum Orci amandentur fufurri,fiiggillationes, traduiliones, des traÃ¼ationesq; clandefiinÃ¦.T^on locum inueniant in ecclefiaDei,gentilium fiolidiÃimi dif Momusatque tris.Charitatis inter nos certamina fint, quorum eH unAfides,unubaptiÃna, units panis Ã§r c^xincoms munione corporis Chrifii, qui jimus unius patris filij, fratres in confntium at ernte uiU cumunigenitofilio Deiadoptati,cohteredes unius regni, membra unittt corporis.Vigeat,Ãoreat,regnet, triumphet inpeilos ribusnoflrischaritas.Deuscnimcharitas efi, er qui manet incharitate,inDco nMnct,er Oeus in eo.Chas ritas uero non amulatur, non perperam agit, non ins flatur,nonindecoreagit,nonqult;eritquefuafiiftt,non irrittnur,non cogitat malit,non gaudet in malicia, fed magiscogaudetueritati,ieterna, illuflris, eximia exis Ãensfemper,perfiillio legis diuine, uinculu ecclefilt;e, apex regni Dei er in hoc er in fiiturofeculo.

Poro cum fimus hodie leÃ¤ionem EfaÃ¼e prophetas De pros rum Ãcile principis aggrejfuri ac deinceps aliorit,fi phetia, uitamcocejferit Dominits, er ecclefite rationes pajfie feutheos fiterint, uidetur aliquid iam de ^phetia in uniuerfam dicendu ejfefimulut deinde nobis enarratioplanius.

cfleriw, clarius^- procedat,Ãmulut cognofcatis meÂ«-fÃªnfum de rebui diuims, ac iudiciu de uerbo ueritatii cr mendacijjCr otnnino de fcripturii oibm tam facrtt ^uÃ m prophanif. Breuiter autem de his agÃ , cr quaÂ» tenus meaÃcultas huiusqitcporis ratio patietur.vbi hoe primum Ã ueftra humanitate cupio impetratu, ut Ãquis putabit prima fronte, me uel cotra fuam opiÂ» rtionem, uel contra clari nominis cr faniiÃ¦ exiftitnaÂ» tionis uiros aliquid ftatuere,pauliffgt;er fententia fuam diffÃ©rÃ¢t, nee fiatim me procacitatis aut temeritatis damnet, tanquam is Ãm, qui coner fexagenarios iu* uenili petulantia deturbare de ponte,aut quaÃcorniÂ» eum oculos uelim c0Ãgere,quiÃm talpa ca:cior:PattÂ» lifter inquam is fu/pendat fententÃ¼an, cr aures mihi benignas atq^ animum aduertat-Spero cniinÃc me iÃ¼Ã® fÃ tis effeÃiiurum, ut cernÃ¢t in me fludiu ueritatis inÂ» quirendÃ¦,no nouitatis oflentandte: cernÃ¢t me religioÂ» fe addiÃ¢um uerbisdiuinis: cernÃ¢t non contemptorem fandortem Ã§r eruditorum hominu,fedfludiofum effe difcipulum. Sanilos igitur homines Dei,qui /firitus, atiÃatu cr inflindu mentem lt;Ã¼uinam expofuerunt, uelalioquiuoluntatem coeleflis numinis exploratam cr perjfgt;cdÃ¢ habuerunt, Hebraicus fermo appeliat.Hoc ipfum GrtecifirÃ¨funtintcrpretati per uocÃ© TÃc^iHTxÃ§, qua Latini, Germani ctctericq; genÂ» tes Barbarte orbisChrifliani rcceperutib Sign^cat

apud Grtecoseauox peculMter iÃ¼um,ciui diuitut 'Â»tente rem prÂ£fumens,anteijuÃ¢m eueniat edicit atque ;p/Ã tur.Abijsttnaeumrei nocabulo cmnunis cruul=^. 'garis accepta eft opinio âpphetas duntaxat e/fe prie= âorum itlt; fÃ¨ios,qiti^ res/Ã¨^uctibus temporibuseuenturas pne^ brotum. rftcfre esquot; denumeiare poÃint. Iiixta queinÃgniÃca^ tionis captum quidam libros ucteris in/b-umenti diui=! fÃ¨runt atq; diferimnArunt in legates propheticos cr hifloricostuerum id non fdtis exaila ratione.tiam tex MofaicatraiÃ¼at codÃ©,qua cr cateri prophetaÃpfe^ t^ofes propheta bene trito nomine uocatur,Ãmilemq^ fui prophetam ChriÃumuidelicetfuturum promittit. Rurfum propheta non addunt ncc mutant quicquaiti iÂ»Ã®js,qua perMofen prodita funt,tantum^expo* ftunt dilucidius attemper antes iUa captui fuoru tem= porumSed ey Dauid cir Efaias cr Ã¢lq titulo legis ci* tantur in Euangelicis er apoÃolicis literis.Ã¯n ipÃs ue* ro hiflorijs facris eadem rerum iailatio qua in Mo* faiciscr caterorumprophetarulibris.CiuamobraJt iÃ¼amdiÃin^lionenon recipit ueteris inÃrimenti Ãri* pturafiexaderationem fubducamus, quumÃt unica ciufdÃ© materia,cum inÃrumeiito nouo cofonans,uniits authoris,uniusÃiritus,inunÃ¼ Ãnem tendens, unumqi fcopu reÃgt;eÃ¤ans,nempe ut facramenta uoluntatis di* uina mortaliu generi exponÃ¤tur,quo cognoÃant unu Deuueru creators coeÃ Ã§y terra, illiits^,beneplacitu

4!ternum,cr ^uem miÃt kfum Chriflum:Qju efi uh ta teterna. Significat ^uidem GrÃ¦ca uox Tt^apHTHt proprie diuinum er uatem, ^ui rerum euentum prtelt;^ nunciat.CopoÃta enim uox eÃ ex 7[^o, quod pr^ uel anteÃgnificat,c:X(pwdicofeuloquor, Ã^anq iÃa uox magÃ eccleÃaÃicorii uÃu protrita eÃ,quim alio* rum,quimaluerÃ¼t hisuocibusuti T^of^HTHt^ftavni fltOTÃ®jÃ´ayoÃ§, Ã´icrirl^ 6ilt;raÃ®(rioQ)iÃ¿!sagt;^,zjquot;Ãf^uod aliud eÃ eiuÃlemÃgnificati uocabulu- Catervm pro^ pheta feu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in diuino eloquio no is foÃ¯um dicituTf

qui res in fequentibus temporibus euenturas prtcfcit Ã§r prlt;Â£nunciat,fed quieuq^ baud uulgariter confeius eÃ mentis diuinieÃnterprcs uidelicet atq^ internucius ealeÃis numinis,quiÃ©y arcana uoluntatis er abÃru^ fa ingenij diuini pcrÃgt;eÃ¤acrjgt;dita habet, feu occulta VtÃgt;iratione zx fuggeÃione facriflaminis,feu per uift turn uigilantibus turn quiefeentibus obieÃa,feu uoce caeleÃiper angelosaut alio quouisarcano modo ad fendus perlata non folum deÃturis fed etiam de rebus prtefentibus cir prateritis. lÃi etiÃ¤ jjphetaru nomine cenfentur,qui de rebus interrogatis cr propoÃtis^ edoiliper uoce fcriptilem uoluntatÃ« Deipoffustt ex* ponerereplicantes fup ijs focroru uoluminu dÃ©crÃ©ta, cr reru geÃaru memoriasSed et illi,qfacras fcriptu^ ras enarrÃ¢do enucleando^ metes hominu de uol^ate acfententiaDeiÃrmant Cf inÃruunt. Hec no qui tÂ« leÃ¢ionibus

ES AI AM PROPET AM. |j tfljomtfÂ« tu acroamatis er dulcultationibui drcttgt;tgt; Mfcripturce prlt;ecipuo /ludio dediti funt.Hos omnef homines circa uoluntatis diuina perquifÃ®tionem oc* cupatos HebrÃ¦i comprehendentes unius nomims am* (^uemadmodtmidiximus JirmÃ¨ appel* lant. Interdum Ka.r ot.vJovo/U.acr'ia.f} tes nominant, quod fagaci in rebus diuinis mente.. , uideant^quicuulgares animos lateant. Borum difeir. plina, doÃ©lrina,infiitutum er proÃÃio tum prophetia,tu ui(io uocitatur.Sed er pro diuer* Jitate materia: fubieÃ©lie,prout lata, triÃia, iucunda, itel Ocerba denunciat, iam onuf,iam uirga, iam aliji mutuatitijsnoininibus defignatur-QuinproduHi iam in aciem,aut inflatione poÃti, ut Jpeculentur, explo* rent, prouideant, ne qua mala populttm inuadant, ne qua labes morum er peÃes animorum irrepant,ne inÃdijs ullis homines concrediti pateant, aut Ã iam corripuerunt populum mala, turn nonfinant longius ferpere,fed opprimant,eueUant, toUant, medeantur, Ãgt;eculatores, uigiles,excubitores er epi* fcopiuocantur. In fermone latino hac hominum di* uinorum genera non poffunt ita commode nominit fbcietate coniungi, niÃquis uelit appeUare confeios mentis diuina, peritos uoluntatis Dei, proÃÃos fa* pientiam cceleÃem, dodos rertvm arcanarum, imbu^ tos facramentis diuinitatis,er Ãntilia. Inlingiu Grlt;w

corttÂ»Â« non abfurde,ut reor,Ãmul fltoÃoyo/ did poÃ funt utputa qui modum, uiam, rationemcji teneuni tumredefeiitiendi, tu rite,pie,religioÃ, fÃ¤nde,pro^ ie^ diffcrendi de Deo zT rebm diuinis. Ãia^enim DcmÃ® ZT AÃ³-yoi; ufferma ut ratio 'mterpretaturÂ£oru difdplind,inftitutum,proftÃio, crfimdio SioÃoy'Â« Cenertt ^gt;ninetur. Verum him diuini Jfiritm adminiflratio^

prophe* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nominis zr rei propinquitate coniun*

tarant oquot; das eÃe in eloquio Dei, nemo credat mihi, niÃpriid ^ndiones nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dare,quadrare ueritati,adÃrui didis patrunt,

cccleÃa* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãabiliri uerbis fandarum fcripturaruni.

mediocriter initictto noÃra; religions inflitutionibui,' prophetam iHum did, qui res euenturiu mente prie=! nbsp;nbsp;nbsp;i*

pgjt aut uoce pnenunciat. Vt cum propheta Ezechiel in /peculam conÃituitur, ex qua drcun^idat ingruentia mala, imminent^ periculum in tempore denunciet. Eodem modo Agabus ut eÃ relatant in adis apoÃolorum, ÃmemÃituram prlt;edidt,cr ob id propheta didim eÃ. Sic Dominus in cuangelio Ioan* item appeÃat prophetam, aut etiam plusq prophe* tam,quippe qui digito prÃ¦fentem indicarct, quem fÃ¼periorespriedixerant mfequaitibus feculis uentu* rum. Sed muliercula Samaritana in euangcliofe* eundumloannem,proclamÃ¢tChriÃunteffe prophe* tarn, qui arcanapedorif illiin (tdperuiÃet. Interpre*

ESAÃAM PROPHEtAH. Â«4 trjutrodiuinarumfcripturafu propheM adpeU^ii^it. duobiK apofloli Pauli tejiimonijs ofiendijfe, addita prlt;eflanÃ Ã¼ theologorumexpo/itione/at fierit. Priui teflmonium eft 'm priorc ad Chorinthios cpiflota, ubimrabiltf iÃ¼e dlt;}Ã¢ar ecckÃte uolens pacem conÂ» flantc inter Chriftianos conciliare, duo uitia maxime tUi contraria nititur eueUere, puta inuidiain mftrioÂ», /rum,c^Ãftum atq; contemptum /Ã¹periorum. Intron dufld igitur Ãmilitudine corpora',humant docet di* tterfaeffÃ¨ inter fe membrorum ofÃcia, qult;edlt;an h(r* neÃiora,qutedam uiliora,pulcherritne tarnen inter e4 cottuenire: non pedes ituÃ¹dere oculis, auribus, nari^ bus,non oculum e:^ (tures or nares contemnere pe^ i* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dm officia,fed mutuas operas inter fe confirre: om*

nia eÃe in minifterio, omntu eÃe magnas cr neceÃaÂ» : riascommoditates: ut Ã unum membrum ceÃet aut pcreat,mox quolt;j; totius corporis integritas labefr* Ã¢etur.EodempaÃ¢oait iÂ« corpore Cbrifli,quod efi eccleÃa,diuerfas eÃefitnÃ¤iones O' nÃ¼niflcria diuer-Â» faq; charifmataÃiritus,non quod uniplura interdum no adÃnt,fed quad quifq; in unoemineat o' foprtea (ipue commoditatibus eccleÃ^ inferuiattOmnia uero, iÃamunera non eÃe contemnenda,non inuidenda, utpote fecundum bcneplacitum Dei diflributa ad honorem nominis fui, o' ufus eccleÃlt;e. Verba ipÃus, Pauli hiec funt: Pofuit Deus 'm eccleÃa primum apoÂ»i

flolof, deinde prophetiU,dein doÃ³lores, turn uirtutes^ fxindc gratiion fdnationum, opitulationes, guherita* tiones,generlt;t Ã¼ngiurÃ¼, interpretationei fennonunt, Nunquidomnes apoÃolif nuquid otnnes prophÃ©tief aunquid omnes doHores^ nunquid otnnes uirtutes^ nunquid onmes gratiain habeitt curationumfnuquid otnnes linguU loquunturf nunquid omnes interprelt;= tanturf His ad extremum fubdit, uti pariter temulen-^ tur charifmata potiora,nempe fraternam charitatattâ Diui Ambroftf uerba fitper his apoÃoli diiÃ¼is ÃriÃ¤im cr Ãdtuatimfubqciam, prout inflituto noÃro conue^ niÃ©t. Caput,ait, in eccleÃapofuitapoÃolos,quilegati ChriÃifunt. IpÃ Ãwt epiÃopi ÃrmanteiÃud Petro apoÃolo, er dicenteimter aetera de Iuda,cr epifcO^ patum eins accipiet alterProphetias duplici genere 'ttÃ¼eÃ¼igimus, crÃitura dicentes crfcripturas reueÂ» lantes. QuÃ nuiis Ãnt er apoÃoli prophetce,quia priÂ» mus gradus omniafubieila habet.Doilores iÃ¼os dicit, quim ecclefia Uteris et leilionibus retinendis imbue-bant more fytmgogÃ¦, quia traditio tlloru ad nos tran ÃtumÃcit. D- Hieronymus annotauit ad eundem lo^ cum,prophetÃ¢s did, qui explanent obfcura propheÂ» forum, ey qui homines cxhortentur. AlterumPauli teÃimoniumcx epiÃola Ephe/ijs fcripta in eandeitt fententiam tendit,quod Ãc habet. Ipfe dedit quofdant apoÃplos, quofdÃ¤prophetof, alios euongeliÃas, aUoy ' paÃoreSf

ESAirrt PR Ã P H ÃT AM. | f a/iorrs cr magifiros ad inflruÃ¢ionem fanÃ¢orum iÂ» opMj itÃ¼nilierij, ad adificationÃª corporK Chrifli, do^ itec occuramia otn/tes iÂ« unÃ¤atcÃdei cognÃ¤ionis filij Dei m uirum perÃÃ¤um Â«i mcnfuram atatis ple* nitudinisChriÃL UocipÃtm exporten: Hieronymut ait: Pofuitfiue dÃ©dit pater fyÃliui primoapoÃoloi, fecitndo prophetof non illos,qui Ãtura uaticinentuf^ qualesinueterilegimuiteflamento,fed qui inÃdeles Ã§r imperitos arguant at^dijudicent. Taies quippe prophetof noui teÃamenti in alia epiÃola effÃ¨ deÃnit. Et mox inÃa.No ait alios paÃores alios magiÃros, fed alios paÃores er magiÃros^ut qui paÃor eÃ, effe debeatermagifler: nec meccleÃjs quamuisfanÃ¤ut Ãt,paÃorisÃbi nomen afÃtmere^niÃ poÃit docere, quospafeit. Velcertealiter,utunusatq^idemprÃ¦fes eccleÃa Ãt paÃor er doHor, paÃor ouium, magifler bominum^ Super ifs apofloli uerbis AmbroÃus iÃ¹ comentatur. ApoÃoli epifcopi funtyprophetauero explanatoresÃtntfcripturarum: quÃ muis inter ipfa primordiaÃerint propheta ficutAgabus er qudtuof uirgincs prophetantes,Ãcuti cotinetur mAÃ¤is apoÂ» fiolorum,fed propter rudimentaÃdei commendanda. l^unc autÃ© interprÃ©tÃ©s prophette dicuntur.Et poflea. Inter iflos poÃ epifcopum plusejfe intelligitur,qui propter referatum occultwm feripturarum fenfum prophetare dieitur, pr^fertim quiaÃturatj^ei uerba'

deprotnit,Qtti ordo nutte potc/l ejfe presbyterif^ Nlt; in epifcopo omnes ordines funt. Qjiia primtaÃicer* dos efl, hoe e/l, princeps faeerdotum, prophÃ©tie er euangclijia,er eater a,ad implenda officia eccÃ®e* fia 'm minifterio fidelium. Tarnen pofl^uÃ m omnie bus locis ecclefia funt conÃituta cr officia ordiMio, aliter copofitares eff, quant caperat. Ex quibus om^ nibus perfficuu fit, unt homini poffÃ¨plures donAtioÂ» nÃ©s contingere, item interprÃ¨tes jeripturarum pro^ phetas dici, fed er iUud, doÃ³lores,nMgifiros, epifcoâ pos,paftores, apofiolos, euangeliflas cum prophetico munere coniunÃ¢ionem habere, Superefi,ut oflenda^ tur etiam deditos firipturarum fiudio prophet.^ diet. Hoc abundc fatis uel unAfandifsimi Pauli fententia couicerit,quificfcribitit.capiteprioris ad Corinth, epiflola : Nlulier or ans aut prophetatu uelato fit ca^ pitc. Quo loco docet apofiolus, qui tnoresdeceantin publico er facris concionibus. Etcnim quia dicit in fequeutibus uerbis fc non permittere fÅminis, ut 10=* quantur, autdoceant in ecclefia, fed dotni fuos ma* ritos interrogent,darum eft utiq^, non hoc loco pro* phetiam dici de rebus fitturis fermonem, nec fcriptu* r arum public am enarrationcm,fed ftudium er attcii* tioncm ad facras lediones er condones. Tametfi Hicronytnus'mterpretatur, prophetans, doini uideli* heet out m fexu fuo. Verum, qiiod cum ^atia tanti

iÃ¹ridixÃ¨rim^Pautui nonÃcit mulimbiMpoteÃatint Kel in fexu fuo uel inter uiros publicitns docendi, fei inumuerfu/in iubet tacere. Et iflo loco non de priuattt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. .

domo fermo efl ,fed de fdcrKconuentibut. Att^ hiec firme genera prophetarum funt, hoc inter fe com* mune habentia,^uÃ¶d prophÃ©tiefunt mentiidiuMtie ZT cceleflii numinis confeij, quacÃ¼tj; tandem ratione^ ^uocii^ infiiitdibulo imbuti zr edoÃ¤i. PrimarÃ¿ uero Epiteopt er uelutantefignani funtmyfite iÃ¼i ac interprÃ¨tes inter nuncij^; oinpliÃimieDei maiefiatis, qttoru mÃ¹* nus graphice defcribit Ezechiel tertio capite, doÃ¢o* res zy oratoresfacri,moderatores animorum, magi* firi uitte^cenfores nu)rum,profigatores uitiorum,cul* tores uirtutum,propugnAtores ueritatis, hofles uanÃ©Â» tlt;ais,impugnAtores mendadj,medici jfirituales,uigi* les, cujlodes, paflores animariim,agrtcolie, diÃenfa* tores^; in domo Dei. Sal terne qui genus inortaliuntf turn uita; aufieritate, tit fynceritatc doÃ¢rina: Ã uitioa rum corruptiombus uendicct atq^ conferuet. Lumiml, mundi,qult;Â£ errorum tenebraSjinfeitite nebulas, igni* rantia caliginem diÃellant cr aufiraitt.Sam!la uti^, honeÃa,in/ignis,eximia,utilis et necejfaria profiÃio. Quam qui tollere conatur,folemÃ¨ mundo tollere eonatur: qui cotra nititur, pracipuo bonitatis er ft* pientiiC diuinte muneri fefe opponit: Qui contemnd: infummamfuamip/ius perniciem Deum contemtiitt

.Ait etÃ¹m faliutor: QaÂ« Â«oÃ® audit, me audit: Quiuo( â contemnit,mecontemnit,imÃ nonme tantum cotemâ^ ** nitjedpatrem, qui me miÃt. Yuerunt fane omnibut imicoÂ» ^temporibuffermÃ© moimÃ¢futnatiottibuf non folum per humanitatKortefcultii fed etiam barbaris, homi^ nÃ©s Ãngularcs ey prÂ£Ãaittes,qui uel ob uitie innocent tisprlt;erogatiuam,uelobexifiimationertt pTteÃabilis ' prudenti(etumufurcrivm,tumdoÃ¢rinisartiumlibe* raltum paratie, plurimum apud lt;etatis fult;e homines cr apud pofierosauthoritatepoHuerunt. HÃ»quum credcrentureffeuiribonÃ© e:^ eximiamrerudiuinÃ ^ rumatq; hifmanArum peperiffe cognitionem,inÃin^ ^Ã©lu quodÃ natur Â£ feregendos homines pmifcrutit,ac uelut ducibus uitÂ£re{ie,hogt;KÃe ritÂ£q; tranÃgendÂ£ cocrediderunt. In horum diÃ¤a confenfumefi:in eo^ rwmfententias cr dÃ©crÃ©ta pedibus itum eÃ: Eorum eonÃlio negotia fufeepta, iÃorum prudÃ©tia cr opera :geÃa, ex iUorum arbitrio conÃiia uel depoÃtaÃmt: Horum praceptis obtemperatum eÃ in rebus publicis .crptiuatis,facriscr prophanis. Attj^hoc ciuitati=^ .bus, populis, regnis,falutare femperÃiÃe copertum eÃÃhominum bonorÃ®t er fapientium monitafeque^ rentur.RurÃtm per)KcioÃÃimufcmperÃiit,er maxiÂ» tttiscalamUatibus,periculis,nÃ¼ferijs,inÃmia,extrema Ãeni^ infelicitate fietit priuatis, primatibits, regibus^ ciuitaÂ»

ESAIAM PROPHETAM. I7 Ã uitatibus er imperijs, tarn idoncoi confultoret 'con^ tÃ§mp/iffe at^ neglexiÃe. Vnde putemui autÃ« illosÃ= miles rerum exitus prodiÃfe funde iÃ¼am negotiorum conflantitonfunde iÃ¼am in temporibus zx locis diucr-ÃÃimis Ãmilitudinem^imirifm ex nientefuperm nu^ minis, quam ifli quotj; uiri prlt;eflabiles aliqua exporte introÃtexerant.'Etenim Deus, qu'?m multo magis ne^ teÃumeÃ,eÃe commune bonum,quÃ in fapientem ut flatoni ui/umeÃ,ni{}il extra fuam bonitate zr pro^^ uidentiain reliquit,omnibitsproÃgt;icit ermoderatur, omnidgubernat,ac ne conÃÃere quidem aliquidpo= teÃ extra ipfum-lnipfo fumus, agimus, er mouamir. Ex omnibus autem populis unu uelut peculiarem de^^ legit,in quo manifiÃius coÃieiendu/m exhiberet, qunt fitipÃus immenfa bonitiU,iuÃicia,fapientia,potentia, Deus tarnen exiÃens in omnibus gentibus, twUos re=i limquensÃii expertes,omninusÃe fruendum probens, omnibusfe quadamtenus adpericns,alqs propius,alijs uelut de longinquo,alijs clore et dilucide,alijs ceu per fomnium,per trdnfennam,per nebuldm,ptr corpus. aliquoddiaphanon.JsigiturDeuscommunebonÃ¼uc=t''Ã«â^* ritatis,hoc eÃ,fuqpÃus ufum fhtÃ¤um coneeÃit etiam Ethnicis hominibus, er leges ilusÃxit,non in osaut lapidem tneiÃts, fed feriptas er impreÃos in corda il* lorum-Clua; quoniamfunt inÃto er ingeneratopec*, toribui humants Ã rtruomnium opificcDeo,proindc.

legef nAturtt uocaMur.Particule lâuni iÃlt;e pi'ocul lt;Ã®Â«* bio de uoluntate ffropoÃto^ eÃ¿quot; lt;Â£temo btflituto defeiite. Ad hdA ideas ueritatis inÃmauerttttt fenfd fua uiri ifti prteclari: ad eas tanguant wrmam cr Â»quot;f* gulant expenderunt ac direxcrunt rationem uiuendÃ», Inde morum priecepta, inde agendi conÃ'aa, inde ai ornnes partes uitic muniendas diÃ¢ata fumpferunt: ut iÃ¼orum i^a monita capejfere, flore legibus Dei natiuis eflet^tranfllire uero hÃ¦c rationisfepta,protÃªt* rire dÃ©crÃ©ta Deicenflatur. Vuit ergo mer ito cffe^ cundum exaÃ¤iÃimum diuini iudicij examen, in prlt;eo flando laus cr flUcitas, in contemnendo iUorum plao cita flita cr monita, pÅnA at^ fupplicium. Non doni nobis ifta philofophia nota eil, fed ex ir.flruÃ¼iÃinKf diuini Pauli penu accepta Ã§r deprompta, gui perfliiâ eue fatis iÃ¼am rem diflgt;utat in Uteris apoflolicis ai -Ronwtos, cuius hoc uerba inprofens fliffidunt. lis, ait, qui funt contentioÃ, cr qui ueritati non obtamgt; perant,fed obtempÃ©rant miufliciiie,uentura eR ira,^}quot; a^iaio,^^ anxietas aduerfus omnem animom homi^ tiis perpetrantis malum ludoi primum Ãmtd cr Gro* ci:Gloriauero,Gr honor,^paxomni operanti boa num Ã¯udoo primwm zr Groco. Non efl eniin perfo* narum reflgt;cÃ´lus apud Deintt,Ciuicunq; enim fine le* ge peccaucrut,Ãne lege peribufit,et quicuni^ in lege peccauerunt ,per legem iudicabuntur. Non enim au*

ditorÂ« kgis iuÃifunt afiud Deu,fed Ãilores legis iuÂ» Ãi/icabuntur. Cum ent gents,qtM legem tum habent, nbsp;? â

Mtura ^Uie legis funt,Ãc'Mnt, eÂ£ legem non habenÂ» tes fibijpÃs fitnt lex,qui oÃemÃ¼it opits legis fcriptum Â»Â» cordibusfuis, teÃimonium reddente itlis confcienÂ» tÃ¼ ipforum, nbsp;nbsp;inter fe cogÃ¼ationibus accufantibus

Â«tut excufantibus in die,quo iudicabit Deus occulta ho titinum. Et paulo pofi-Si prieputiutn iuflicias legis cuÂ» flodierit,nÃ³nneprÂ£putium iÃ¼ius in circumcifione reÂ» putabiturfc^ iudicabit id,quod efl ex natura prtepuÂ» tium,Ã legem feruauerit, te, ^ui per literam er cirÂ» cumeiÃonem pricuaricator es legis Æ NoÂ» nHiÂ« ^mÃ¯ iÂ» ntani/eÃo lucLeus eÃ,JudÂ£in eÃ¼, nec ea qult;eÃt in maÂ» niÃÃocarnis circumciÃo,circÃ¼Ão efl:VerMn ille,^ui Â»Â« abÃondito ludicus eÃ,er circÃ¼eiÃo cordis in jpiriÂ» tu non litera,cuius laus non ex homimbus,Ãd ex Deo efi.Ã¯n primo uero capite huius epiÃoLc palÃ m ,pnuÂ»Â» ciXDfUw manifiÃauiÃe gentibus ueritate, fed pltcÂ» ros^; ueritatÃ« in mendacio detinuiÃe.Planu o-go puta ex facris eloquijsDei ueritatÃ« quo^; gentibus ali^ud ex parte proditÃ¤, er legÃ« naturale eadem pnecipere, qult;e er lex per Mofen lata, cuius,pmulgationÃ« quunt gentes cotempferuntmerito poena fecutaeÃ¼, quufeÂ» ^uutifuntdogmatafapientiit er bonoruuirorumad earn natiuam legemdireÃ«la,honor,laus,filicitas i Dfo concejfaeÃ¼. At^ ifli humanorum rerum exitus

teti^trijle{,t)oneÃi aut pudendi, adminiÃratiotus itttÂ» HiÃorÃ¼e. fiegotiorum er confiliaÃ^iÃoriarÃ¼ fcriptora,memoÂ» rÃ¼e poÃeroru coafecrarunt prodiderunt. Cxter^ leguiÃc{runAturalium,quds'Deui peÃ¤oribui hunusÂ» tiis indidit vojxotpuÃixKtg er excctÃ³ores haberi pof^^ funt^apudlndos Bragmanes et GymnoÃ)phiÃlt;e,apud PerfiKtria magorum genera^ apudAegyptiosficer^ doteiHierophantie^apuJ Griecos er philo* fophi^apud Gallos Dryidlt;e.Fuerunt er in diuerÃs lo* cis Sibylla: ÃxminÂ£, i^uiercconditamueritdtis cogni* tionemÃittt proÃÃi. Gemtanoru quidem religio ni* misÃoIida er ridicula in hoc uideripoteÃ, ^uodin uniuerÃtmmuliebrifexui diuinUatem promiÃuetri* tuerunt.ln hoc porro uitiC hutnathe magiÃerio reÃ¤ifr fimenumerabuntur infigneslegumlatores Charun* das, lÃ inos, Lycurgus, Solon, Draco : TumÃqui Ãerunt apud diuerÃs nationes homines ingenio pro* fianti ac honeÃo uitte propoÃto: qualis apud Scythas AnacharÃs,qualis apud Gallos HercuksiÃe, quiho* mines Gallos in Ãatn Ãntentiam oratione trahebat, tanquam Ã eÃent omnes ad os illius una cathena de* uinÃ¤i.Oraculorum ucro reÃonfaneutiq adueritatis proÃÃioneadmittendaeÃe puto,quibtis ut machina ttalidiÃima cacodtemon ueritatis hoÃis uÃts eÃ, ad Juntes hominu ittaqueandas er Ã ueritate ad men* daciUfÃ Deo ad crea(ura,aucrtendii(. Nrf/Â» licet mul*

*ESAIAH PROPHETAM. 19 tauereprotulerint,non tomen id malidientotieiÃªges runt intuitu nbsp;nbsp;Ãudio ucritotis,fcd quit per fe men^

iocium fit infirmiim,uoluerunt idfirmoreodmixtis fermonibus ueritatis, cr loquewm fubfigt;ecie ueri laÂ« tentem in coUum improuidoru in^ccre. quemodmoe dum ille Sinon Virgilionm multo uera dicit, ut unum Troionifexitialemendaciuperfuadedt ot^ infinuet. B cocodÃ¦mon Chrifio Domino fcripturorum tefii^ wonid proponit, ut 4 plocitis Dei tronfiterfum obdu^ nbsp;nbsp;nbsp;f

teret.Prmatum profiilo ut opinor^ apud ^hnicos in ijio uitainfiirntotionepo'Ã©tie obtinent,qui mente fum= PoctXf mi numiniiexcellenter cognition O' explorotom ho^ berecreditifumt. Infigt;iroriq;4fldmine quodamfocro O'per uGooa'iaa'fJLopresutiles hominibuiprodere exi/iimdtum efi,ficut Ouidius gloriatur, inquicns:Efi Deusmnobis agitantecalefcimusillo: Sedibusanhes reisÃiiritus ide uenit.Hiuates o' fieri o' diuini o* O'Apodinisficerdotes habiti funt.Quin Paultu no* fter in litcrisadTitumpoetam Epimenidem feu Me* tuindrum aduocans titulo prophets iUu citat,eÃ´ quod ttpudEthnieos efient eo loco poÃ«tte,quofint in noflra relgioneprophetÂ£. PrÃ¹nifinÃ¨poÃ«tarÃ¼ Mufius^ Qr* tgt;beus, Linus theologiam fint profifii: o' Hefiodut Afcreus genealogiam deorum recenfeLOmniu uero t'Ã¶muncÃudiufititutiliauitie fermonis idecebris tra* dere^O'filubrÃ© inÃitutioms haufiu meÃe ficcharoq;

edttkittum pomgere.'Virtutf! (ueruntÃminut cuUft^ rÂ«, at laudatores, at ebuccinatoret flrenui, Ã§r uitio* rum infeilatorcs acerrimi.'EupoUs CratinmAri* fiophancs^; poeta;,atque alij, quorum comÅdia pri'â fca uirorum eft,Ãquit erat dignui defcribi,quÃ´dma^ ius aut Ãr,quod maechus Ãret, autÃcarius, aut alio^ quiÃmofus, tnulta cum libertate notabant.Quidf poÃ«tariifatyrteannon uidentur lemularifacrofcon^ Clones, merlt;e taxationes uitiorum cr uirtutum corn^ tnendationes f in quibits reperire efl plus fanHitatiSf plus eruditions, plus fapientilt;e, plus omnino bonlt;e Ãugis, quÃ m in quorundÃ¤ mattcologorum non theo!â logorum prolixis fummis or ingentibus centonum Ãtfliculis.JÃuhumproflÂ£lo ifli nobiles homines a;tati fult;e,multum pofleris proÃerunt.Poetarummonitis adulefcentium lafciuia compoÃta eSl ,flrocia repreÃ fa, iudicium firmatum, mentis prauitas correÃ¢a ei' emendata eÃ¼. Poeta publicus uitiorum traduÃ¤or 0quot; maniflflarius flit,mdgnus furu tbnor ac ncbulorum, ut uelminus uelcerte occultius er uerecundiuspec^ caretur.Vndeflint ijhe monitiones hominum flcele^ ris confleientia exagitatoru,fiige htmc,flnum in cor^ nuhabet,poÃ«tamuidclicet deÃgnantium uni uirtuti aquu er uirtutis amicis. Legum uero latio er cultus, rerum publicarufempcrfiiit certiÃintd falus er con^

â feruatio, ut M. Cicero copiofe di/Jerit pro Cluentio. lpfÃ®uiuerÃ philofophiÂ£nwdera}ncn adeo neccjjariu ufii copererunt, utfapienti]/imu{ Plato pronuncietf ras demum reÃgt;ublicds et ciuitatesÃlices jorejti quiâi tui uelprincipes pbilofophentur, uel philofophipu=: cotraputs blids muneribus fitnountur. At inuenti Ã¼mt ex iÃ¼is phiiofoÂ« dodoribui multi impofiores dicat aliquis. Nemones imn,/ gdueritfiiiffe multos in iÃ¼is homines ncqueim nbsp;nbsp;nbsp;nwÂ«

ItÃ® ajÃdionibui deprauatos, qui ueritutis qt iftarwm natiuarum legum promulgationem proÃÃi remfuant tigere tentauerunt, quiq; cotruptds, faedds er pefli* lentes opiniones inter homines Ãjorferutit,baudÃcui iitq; apud noflrates omnibus flt;eculis Ãerunt, ZT inueÂ» nientur Ãmper pfeudopropheta zr pfeudoapofloli. Quorum placitd receptafunt zr propugnata ab hff^ minibus corruptie ac prault;e mentis^ut uidelicet hohes rent fimiles labra laducas. Ab iftis uero de meliori notahominibu5,quiueri zr honcfli/}gt;eciepermouelt;â lgt;antur,repudiatafuttt, quum uiderent ftulta ,turpia^ tetra, ueritati pugnantia, non coÃrmiarationi,minis mec^ adnormasiÃ¼asinfiticiarum legumquadrantia. vfuÂ»iifelt; Ex iÃ¼orum autem libris, qui boni uiri ejfe zT habe= SÂ»quot;* ri uoluerunt,ueritatisqi indeÃÃi Ãcrutatores, zr uifs tutis Jlrenui fateÃ¼ites ,multÃ¼decerpi potefl,quod uitÃ¤ uoflrÃ¤ excolat,inÃruat,Ãrmet,ab omni parte muniat^

in rebus corpus, fitnamÃrtundsq; conccrnentibut. lAulta etiÃ¢ab lÃis dicimtur de Deo,flt;tcris dogmatibut confoJta.Ea putctueri0ttmaiores nofiriÃrta effe de uoluminum facrorum thefauris, cr proin iure pe^ tend4 rccuperatorio, atque ab lÃ¯Us transferenda ceu abiniifftÃ¹poffÃ¨jjbribus. Ima exiftimentur ijhe ueri-tales omnes, doua, cceleÃis patris : exiflimentur fetni* na,iuÃicrHeri,coelitus in agellumpeiHoris biimani detniffa. Vt enim Deus birgus efl, ZT muniÃeus, mi* nime^s inuidus, noluit iflos etiam homines Ã ucrita* lis,hoc eR, prteflanliÃimie rei participatu excluderc. Quid dico noluit excludere f l^axime cupit,id uer* bum ipÃusdocet,omncshominesadcognitionem ue* ritatis magnis paÃibus contendere, ac falutis leter* tue confortes Ãeri, modo agwfcerent Ãulti homi* nÃ©s beneficium ultro fibi obl(d:um,modo non difii* mulcO'ent ingrati :fed porrellum ainpleÃ¢erentur. Â£4 pulcherrima DÂ«' fwtnerrf, quum uideamus apud in* gratoscr ftolidos homines iacere negleilae^ con* tcmpta, reportemus in domum noftri patris cceleflis, non quid necejfie fit ab exteris nos edoceri, quid fini* tiamus de illo,qutd Ã nobis requirat,quid abominetur, quiimfimus ciues,domefi:ici,fiÃ¼jfiimilias,zyâ fcnnoni* busipfius fimiUariter adfiietiVerumut diximifer* ti fiortis talium donorum,recipiamus iÃ¼a cr uendice* mus,nefitu nMrcefiant,t(tque in domoDei honefle reponamusi

I^SAÃAM PROPHETAM. 41 reportAinuf Valent iÃa quo^ non partim ad exci* tandam nojÃ®rorum hominum induflriam es- iBorum focardiain exagitandam,lt;iui uentri,lbmno,lt;anbitio)ii pecunifijibidinibtii deditinon miniinam uitaparten ueritatii percluiÃtioni tribuuatt, cui ftudio totam ui* tarn nobiles ijia anima impenderunt. Illa uero con* quirerenoncft puerilii operis,nec efl negotium im* peritorum autinfirmorum, qui or ipflm uniuerlwin paterna domusinflrumentu 'm fuam pernicie uerte* rent, flpermittantur ex arbitrioflto agere. Adultio* rum hac efl opera,qui uniuerfam patris fupeBeÃ¢ilent exploratam Ã§r probe cognitant babent, qui animo funt bene inflituti,quiq; iudicio flrmati,nealienA pro domeflicii,uanApro ueris,perniciofapro falutaribus apprÃ©hendant. Ingenerauit quidem clementiflimui Deus[eminA ueritatis gentibus, ueru iUa fape tribu^ iis,flgt;ims,fentibusq; circumfepta funt,utparum coÃ»te inquirentium pedes cofldiantur, fiepe fimt corruptOf fape deperdita ad nihilum uel foli uitio,uel culto* rum negligentia redaÃ¢a. Quaritur auru in flercore: argcraum in periculoflÃimis metaBis : getnma inter baflliflos cyquot; fcorpioncs-Sola autem diuina Ã§r plane liurarum facra litera continent eloquiumDei puru/tn, infinitif P''*Â®*â*â*^ partibuf exceUens aurum fepties conflatum: merum babent fermonem uitatlimpidiflimi flntes funt aquas rum cocleflis fapientia. Nihil iniBisnoxiumtnulho

PRAEF ATIO AD injtdilt;efÃ¶rmidandÂ£ÃiÂ»t. Inhofe Deut apffo-itre^a torde tjUÂ£rÃªtibM,paulatim ^uidc, fed ^udntu abunde fÃ¤tif ejl ad falutem leternam confelt;]uendam. LucertU hitc eÃ pedibui noÃris, zx lumen fcmitis noÃris. lÃ¼is not ducibtu certiÃimis credemui er quide bona Ãdegt; Certa cnim nos ducent uia er folida er rcÃ©lifima, fine erroribtts,fine ainbagibus, quo cognofeamus Clemens fitDeus,quÃ m benignusÃonganimis^patiens, mifericors, iuÃus, potens, unice bonus uniceftpiens qut^ funt albe ipÃus uirtutes prtÃantiÃimie, qudS .utcum^uerbts noÃri captus imbeciUitas denominat, fed ne quidem reÃ¤is luminibus intucri poteÃ adhuc Â«oÃra mortalitÃ©s, ut difcamus etiÃ¢, quo cultu iUi xime probemur, nimirum qui nAturam iÃ¼ius er in* genium proximo reÃrat, prout noÃra infirmitÃ©s ad^ fiirare poteÃ,pofitus in puris afivUibus, in iuÃis uoÂ» tis,in fiducia erga Deum,in timorÃ© liberali, inamore erga iÃ¼u eximio, deniq; ut nos fiamus proximo, quod ^fe ctsnÃ¼is cÃ mortalibus, uere iuxta Grtecoru pro* uerbium, homines hominibusdij, confulendo, proui* dendo,tuendo,adiuuando,inopiÃ©s omniu fubleuando, . quatenusfirent noflrte uires er jÃ©cultates. Nihil aga* mus,nihÃ¼ inÃituainusinconfultisillis optimismagi* firis. Nunquam enim in hoc pelago mundi nAbimiis fineillo cortice. NonJfierndinus iÃos duccs tanquam fuperud^

ESAIAM PROPETAM. 11 fufteruacuos: nunquain fidamuf nobii ceu gnarii iti* nerÃ¼ nunquam dimoueamut ab eis oculos in hac terra edieiia, donee in patriam redierimus, in. Hierufalemt ^uie furfmn eÃ: donee exÃecula montii Zion omnes fesnmndi fublimesdeÃticiamui: donee introduili tu fdnÃ¤um fanÃ¤oru opes diuinitatis penitiÃime eorant fntueamur, nbsp;nbsp;nbsp;nune ex parte eognofeimus per Ãe^

culum innenigmate. Haneferiptura, hunefermonem prophetieum Deus eerto eondidit, quo quid fapien= darum as ÃHÂ«.'â quid benignius nbsp;nbsp;libertdius^ quid certius^ quid

Â«b ontniÃaude alieniusf Etenim Deus optimus maxims mus ab (etemo exiÃens, wi /Ã¨ omnia eontinebat, ad omnia Ãbi fufficiebat, prorfum nullius rei erat indi^ gus,niÃ quad optimus exiftens uidetur illis indiguiÃe, qui bomtatis eiusfierent participes,quiqjfrueren* tur iflis Opibus eoeleÃis numinis. Tanto enim praa fiaittius unum quodque bonwm efl, quanto latius pa^ tet. Condit ergo uerbo uirtutis futeccelum er iora rdiM er m^rc, inflruiliÃimaquidem illa er mir'ifice adorndta. Mox hominem producit ita Ãmiatum, ut maxime fieri particeps bonitatis iÃ¼ius immenÃe poÃet. Ex ominbus uero nihil amplius, nihil prajlanÂ» tius obtingere potuit homini, quÃ m Ã Deus fe ap=â pÃ©rir et iUi, ac uelut in theatro ÃeÃ¤andum exhibe^ ret. inferta eÃ igitur ilU uis animi praÃantior pr^er

eonditionem cncterorum dnimdntium,qMrerim om^ mMnpulchritudinem,ordincm,rnodu,ortuf,progref^ futjOccaputfCyquot; totam condit4funt,Molcm per* fentifi:eret. Eam rationem uocamiK Mdgatricem, quidrdtum, quid irritumfittnommbusnegotijs^ ca* pace quoq;nu}nitii5,quod feprofirebdt iÃ¼isTr^aJo* Â»XosÃ¶/o*. Pdr eji huftc credi e(fc igmculu de mente credtorif omnium Dei mortalipeÃ¢orii'nditium, dut Ãciem Dei repercuÃdm in humauA mente. Ua con* ditisAdam crDudijierit conÃrt Deuf fermo*

itÃsÃ,mlidriter. Ã¯ngratm tdmen homo tante bonitdtis immemore/JepoteÃ, dcplufpropcnÃu aniimi partem appctentem iuxta brutorum conditio* nem,qudm ad iÃ¼am dijudicatricÃ« cumDeo comunem, figt;reto nbsp;nbsp;mglcHo creatoris uerbo, tortuofi ferpen*

tismenddcia Ãequitur. Plus etiam uuU pipere, quant Deus ultro uohtijjet adperire,param nonfoÃ¯idam ue* ritdtem zsquot; coÃantiÃ¤ tÂ« diiiis cr ÃdisDeo tribuens, quifolusueraxneccrrare nee JÃÃere potefi, partim fuggiÃ¼ans eum inuidentie, qui eÃ ipfa boniteu, quaÃ aliquid abÃruÃÃet cognitu iucundÃ¼ utile aut necefr farium,partim fuperbia elatus,qui ucUet parem cum DeofapientiampoÃidere. Sed conÃÃim magno fuo erpoÃerorum malo ueracem cognofcit Deum, oquot; negleileueritatis,utgrauÃimam,itaiuÃiÃimam luit pcenam. NonpoteÃ tarnen feipfum abnegarc Deus,

^Mn plitcÃ¹lui cr bmignusÃt. Redit cwm iUis prinm bomiuibui w gratiam^condonttt e)ratit,fed mijÃ¨riam iufle 'vnfliÃ¢am non prorfum abfiergit, poBicetur au^ tem femen,c[uod caput ÃrpentK conter at^z^ coBidat Ml quo reftituat omnia, iÂ« ^Â»o benedicantur omnes gentes,perquod omnes qui amplexati fiier'mt iBud pofl exantlatos labores er icrumntis, tnpriflinum fiatum redeat, ali/s^ de rebus amice cum Ã¯Bif fermai cinatur.lBospatriarchiU prophetaru quis reÃ¢eapÂ» peBauerit. Inde Abel,Enoch, nbsp;nbsp;alqÃmiliares i/nterÂ»

prÃªtes funtccelefiis numinis. Tum NoÃ« WKitoÃ® an* nos iram Dei hominibus denunciat, ni reÃpifcant. Sed genus hoc mortaliwm admodum degener Ã§r cor* ruptum, quia uerbo DÂ« fanari non uult, per undoA diluuij deletur,ipfo Noc feruato cum paucis,qui ueriÂ» tatiadhieferant.Per diluuiu/m Noc tradux ejl prophetiif, quicompoÃtisiteru inter Deunt crho* mines rebus,er praterita opera promiÃionesq^ DcÃ® tommemorat,er deprtefentibusÃturisq^ rebus Â«eta^t fis fute homines edocet. Subjequutur Abraham,Ã¯faae, Ã¯acob atq^ alq patriarchic, qui negotia diuinlt;emaie* ftatiserga genus mortaÃ¼u/mmultisfeculis intercon* ciliarur.t. Porro quia Sathanas ab initio fiatim in CiotiUMt ueritate non pirjliterat,er caBide uerba Dei atenu, '*** mterpretando,detorquendo,adulterÃ¢do,immutando kues nimis er uanos prhnorum pareattum animos

iueritate ad mendadum deflexerat^uitia^mort^ lium pedorum indies magis magis^ isiMle/cebant^ ÃtdlcprteuiditfapientiaDei periculum/pre,utdiaÂ» tolus er eius fedafedati multa illi affingerent uana, filfa,comentida^ ridicula^ abfurda, defÃ¨rntia, qttibui eius mandatum teternam uoluntatemmutareni, er peruertcrent. Cenfet igitur adueniffe tempus,quo fÃ¨rmonem propheticum hadenus Ãmiliari coÃ¼oquio traditum leternis quoq^ liter arum monimentis conÂ» ^eretj ftmul ut mendadorum patri er eiusfilijs, hoÂ» minibus dico prauis anfapricdderetur,uanA er deriÂ» dicula de Deo cbmini[cendi,fÃ®mu,l ut pÃ¼e mentes filioÂ» rumDd certa perfuaÃonefdrent uelut ex obÃgnatii tabulas fe tenere ipfam Dei mentem CT fermonem, quofdpfe expofuiÃet,non commenta hontinum, qui clt;ecutiunt, er caligant ad ueriob tutwm, quiÃÃ¼unt erÃÃ¼untur, qui doits plarumq} erfiaudibus impoÂ» fluris er dreumferiptionibus agunt, uitio fdlicet tpiÃceuTi'aÃ§ excatcati. Oportuit autem iflum fermoÂ» nem deDeo er iUiusteterno beneplacito,cuide noÂ». flrÂ£ falutis fumma crederemus,ad qnem tenderemut per tela,per ignes, pro quo pugnaremus maiori fluÂ»^ dio,quÃ m pro parentibus, coniugibus,liberis,amids, proÃeiser arts, quem proÃterentur hominescum firtunaru, exiflimationis,[anguinis er uitte diÃienÂ» siio, eum inquam fermonem neceÃeÃit didari Ã Deo

IntigntÃimo,ut effet pkniÃimuse^abfolutus: 4 uea raeiÃimo, utconffaret de iÃ¼ius certitudine, iÃipien* tiÃimo er feUÃbi domeÃiee noto, ut exdibis efftii ab omnipotente,ut in omniaÃeculd coÃrmatus omÂ«Â« dubitatione ffblatd,nofcerctur.Ol}ortuit etiamproÂ» firri per homines inff^tes, integerrima: uitie, ac fÃea Ã¤dtiÃimÂ£Ãdei.Deligiturergo MofesfideliÃimus in inÃrtmen omni domo Dei, qui teternam Dei uoluntatem anted rnodisdrcdnis erÃÂ»dliaricoUoquio proditum tnli* teras demitteret, feriptoq; comprehenderet, femel omnem pofleritdtem docens, quod ndm fit ingenium Dei,quÂ£iÃ¼ius dÃ©crÃ©ta immobilia, quibus rebus uelit eoli, quaffte auerfetur : quemfermonem praterire ae inÃlicitiis fit, obtemperare uita ieternd,illi adijeere, detrahere,dut mutdre,fummum fcelus eJ* piaculum. Earn deinde feripturam lofue per manui traditam conferuat, tuetur, urget, er exequitur ut Ãrenuus'ifyod^uiKlHq. Ab eo deinceps alij per fuc^ eeÃionem ufque ad tempora SamuÃ«Ã»s. Tunc moa gnus fiÃ¢t prophetarum prouentus, e^fchoLeapa fertile funt atque coeleflis iÃ¼a philofophia iÂ« pros fiffo haberi capta efl. Non autem ab ijs hominibus diuinisde integroferma propheticus excuditur,nee fuperioribusadijcitur,nihirque fx iKk immutatur. Sed olim tradita ifli fanÃ¤i homines diffutaboMg

PR AGFA T10 AD uentHabaM^difcutiebtint, cxplicabdtft deficiente'nt dies 'm hominibus acutnme ad res diuinas cognofcenÂ» das. Patribus tradita, fuis temporibus confimÃ»dgt;aitt Cr ada()tabaitt,de fitura ctiam falute clt;dculum fui teftimonij adijcientes. Horttw prophetarum ÃÂ£la amp;nbsp;fermones, quantum wftra fcire'mtereÃ:,facris hiHo* rqs comprehenfum eil. Sunt ctiam in diuerfis tern-poribusinÃ¼igaticrÃDeo impulfi uiri prteilabiles, qui fuos âtvÃoi/c'/ao'(UouÃ§ ZX facratiÃintM inÃgt;irlt;t* tiones libroru mommentis ad poUcritatis doÃ¢rinattt tranfmitterÃ«t Efaias, Hicrettiias^Dauid^Daniel et alij^ nihil hi dixerunt, quod non effet diilum prius. 'TantumÃ©y Ã Mofe fuperioribus uatibus tradita uerbis aUfs planiin adpertius^ enunciabant ex ufu tcmporumfuorum,ex ufu noiiro, in quos fines fecu^ lorum deuenerunt. ittarum uero litcrarum fanÃ©laru fiudium alias inflorefiiit, alias negleilum propemolt;= dum,nunquam tarnen planÃ© ommiffum, procurante id uidelicetprouid'Ãªtia diuina. Etenim quum fub ^.aâ ndjfe,pphetaru flrages ederetur er libri facri iacerÃ©t infituatq;puluere,fupereH tarnen Odolia prophe^ tiffa,tandem er facri codices in lucemfefe recipiunt fub lofia. Per captiuitatem Babylonicant facrauolu* winaex manibushominum excutiuntur,Efdragt;ta^ men Ã Geo referuatur,qui reparet et ab interitu uen^ dieet. Houifiimetemporibw euolutisiuxtacofilium fuu/m

fÃ¹tmt teternum locutus eR nobis DenspcrÃlium fuum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

unigenitÃ¼,quifempereflinÃnup4tris,non aliÃ¢quÃnt ^ult;e per patriarchas, prophÃ¨te cr Mofen locutus fÃ¹erat.CoÃ¼oqutintur enim cnm Chrifto in monte Tas bor Helios cr Mofes,teflontes fÃ©cum iUoÃcere. Chri fto teflimonuireddunt omnesÃcriptuvte.Adfcriptus fosfubinde prouocat faluotor contra ludiEosobmurs muratores,quas z;â ita roborotas affÃ¨rit, ut citius hicc tnundi moles caÃura Ãt, quam ut unum iota aut unus apex de lege intereat. Non abolet igitur aduentufuo prophetiamfuperiore ChriflusÃd prteftat, quod nos mine patris promiferat,datatnq; Ãde libÃ©rÃ¢t. Non abs rogat lege, fed ittuflrat,fed perficit corpus fuccedens in locum umbrarum,GT re ipfa priÂ£fldns,quod focros rum rituum figure prietulerant, nempe utfiliusDei notusantefeculoinhunccorruptibilem mundu nas fceretur ex muliere,conceptus eÃiiritu fanilo,Ã{lus fub lege ,ut eos qui er ant fub lege, redimeret Ã legis importabili farcina, peccato, diabolo cr morte, qui reduceret in priflinum flatu omnia, qui reconciliaret patri omnia,qui conderet Ãbi populu peculiaremfuo fanguine,morte cr refurreÃ©lione mttndatum,fan^lis ficatum Gf iuÃiÃcatum, populum inquam (emulator rem bonorum operum,cuius ipfe rexÃt leternus cons Ãdensquidem ad dextera patris in cceleflibusnunq tomen fuos deferens out rclinquens,fed ufqi prieÃ9.

; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D

rxifÃ®etu fuo numine eccleÃie.^n mundatisuero/Ã¨nMi* nem contradioremJiciens legis er prophetaru fuM^ mam nodo gemmino con/lrinxit, ut dÃ¼igamus DeiteX toto corde,tota anima, omnibus uiribus, Ã§r proximu ficutnos met i(gt;fos,Eandem dodri/ni fuis legatis man^ datuiuauoceac fcriptis per uniuerfum orbem Ãgt;ar^ gier non cotrariam out diuerfam ueteri fcripturte,fe(l tantum clora uoce teflante,cumulatiÃime Ã Deo pro^ flitata ejje per Chriflu,qult;Â£ potribus Ãnt ,pmi/fa. Hoe facrofanda ueteris noui^ inflrivmenti [criptura Ãer^i nugt; eÃpropheticus, cui attendentes tanq lucerme po* Ãtoincaliginofo loco redeÃcimus,ut ait Petrus, ifia funt duo Seraphim perpetuo ante thronum Domini Sabaoth obferuantia, alis fefe contingentia, cr mu^ tuum inter feacclamantia.Htec funt eloquia Dei eerÂ» ta cr indubitata,bibliothecaÃgt;iritusfandi, pharma^ copolÃ¨ion animo,uere copio cornu,thefaurus fapiens tio fcientioDei, uiridarium coelefle, paÃua falu^ bria,florida,iucunda,uberrima ouicularu ChriÃi, ex quibus dccerpantfolis,qute Deum, quofalutem oter* nam,quo officium noÃru erga proximu ffedant. life adijeereÃe humano fenfu LueiÃrianafuperbia cr tes mÃ©ritas eÃ,detrahcre facrilegium Ãpremum, mutare quicqhoreÃser fummaperfidia.His teÃibuscertis, IpcupletiÃinÃ¼s er exploratis femper credendu eÃ:illis ÃirtM gradu fiandu:citra illÃ¶ruteflimoniu er autbolt;i^ ritatentf

fitstem,([uctntuuis ernditiu, ^uantuuis clarituminiff ^Mntuuis 'in J^eciÃ« faniiuifidem nuÃ¼Ã¢ meretur iÂ» re^Â» iia diuinii.Cotrariauero adfirÃ«s,anathema eÃo, etiJ fiangelui Ã¨ coetofÃ®t.Vnut iÃ¼e fermo efl certut,fideliÃ¯\ indubitatui,obfÃ®gnatut fanguine,pphetaru, apofiolo* trum,martyru,obligna,tut morteac fanguine faluato^ tif noÃri ChrifÃ®i,cofirtnatui fÃ®gnit (y ,pdigÃ¿s per tiumDei,cofirmatut pignerejpiritutDei, guem effÃ¹â^ dit in corda noÃra, lt;j^uÂ£ cÃÃdei 7r?\.K^olt;pofiita.: Con^ Ãmiatm atÃ®t cr Ãabilitut 4 condito mundo uel potiui aiÃ¼e^Ãindamentamundi iacerentur cotra oÃ«s infultui lyrannoru ey mundi, cotrafÃ®audes cr dolos htereth torum,contra omnesmachinM diaboli, denii^ contra portÃ¢t infÃ®rortmt.

Conatur quidÃ« Ãedulo Ueterator iÃ¼e hoÃisuerita= MenStcH tit,ÃnsÃ§y origomendacij,ualidiÃimam ueritatis cy diuini uerbi arcem expugnare atq^ euertere,quam ui^ origo ac detfuoregno maxime obÃÃere. Ãihil intentatumres^^'^*^'^* linquit : nunquam ceÃat: nuÃatpatitur induciat. lam pugrMt apcrto Marte,uim apertÃ¢machinas, tormens. ta,fÃ®ces^ admouens: tam cuniculisÃiÃodere tentÃ¢t: lam doits crfraudibut aggreditur, eo^ ualidÃ¹tt iin^ P'tgnat,quoteÃ«lius zy occultiut.Ab initioflatim, ut coditus eÃ,in ueritate no perÃititmendaciorÃ¼ parens.'' MoxDei uerbÃ¼ Ãibdole interpretanda uel potiut per= uertendo comunes generis bumani parentes in fraudo' iÃ¼cxitÃlleilosdcccpitjdeceptosperdidit, Ã§r miferis

morte intulit crudcliÃimuf honticida^uno iÃ©lu eer uiÂ» cem totiui generis hunMni meidens, niÃbonitM Dei audelitatem illius cr imimmtatem fÃ¹perajfet. Grap fatur ulteriiis ZT mÃatris Abeli credent Cain impeÃit author fcaturigo inuidiie,difcordiaru/in,feiÃ¯arum, feditionMn,cr homicidiorum. Aliosdemde adiungit-perfidiiefocios,mendacij miniftros GrfateÃlites,magÂ» niscji copijs conferiptii iuflumcoUigitexercitum,amp;. pTifcipuam curant belli otrociÃimiAntichriÃo manÂ» dat. Ex ijiw caftris diaholicis alij deuotis aninds CT magno impetu ueritatem adoriri, proÃigare cr eon^ terere nituntur,ut Nero,Diocletianus, Maxentius aliatyrannorumntonÃra.Alyueroimbuti er corrw* pti ntalis artibus imper atoris Ãti, puta fuperbia, mui-dia,pccuniarum cupiditate, mala libidine, inÃdiantur nuncijs Dei mandata perÃrentibus, quoru ferma eÃi Venite opprimamus iuÃum,quoniÃ¤ contrarius eÃ uijs noÃris.Abj palÃ m fe opponunt er obloquunturÃrijs inÃrnalibus pcrciti,ut Dathan,Core,Abiron Ãmiles^ fchifmatum author es. Alij Ãnulant feuer itatis partes tucri, atq; fubÃgt;ecie amicicU grauiÃimellt;edtmt,ad perfidiam er deÃilione clam folicitantes. TalesÃmt. Symon, Cerinthus, tAarcion,Vi.anichieus, Arrius, ef omnespfeudoprophetÂ£,pfeudoapoÃoli er hteretiÃ¤Â»^ Hl ex conÃlio cacodtemonis comenticia jfarguntpra, mandatis ueri imperatoris, er nimium ad dolos adÂ»

ES AI AM P R OPHET AM. I7 pertii mÃnudnt.Quibiudd capiendÃ¤ ueritaif arcent hoc comentum prtecipue pldcuit, ut caflellanis pefli^ lentes librosfubjpecioÃstitulis fanÃ¢oru uenditarent obtruderent,infcribentcs uenendtafua or lethife* Ydfiffnentd, euangeliu Petri, Thomte, Bartholomiti, tiicodcmi,PudngeUum XI l.dpoÃolorti,itinerarium Petri,puericidm Chrifli, atq^Ãmilid. quot;Verum eccleÃa ludidum Chrifli non Ãiipida ncq; focors mox Ãcum fubodora= ChHorde td efl. Adhibuit jfliritusdiuiiu iudicium ceu nornum toipturiÂ», VSquot; regttldm, ceu Lydiu Idpidan, cr ÃngÃ¼ld penÃcu= tote explordndo nihil obÃure deprehendit impoflu^ rdmcdÃ¼idorum hominu, dtq; db hofle fuborndtorum. Adfuetdflylo diuino futehis didboli neutiq ddjflirdn^ tes dd ueritdtisÃmplicem Ã§r fynccrum fermonÃ© dge nouit.PdnÃ¹lidrem hdbens uocem ptÃoris fui, ululdtus lupi rdpdcis hdud dijÃculter deprehendit.Comcntitidt uero iUdsJcripturdS pdrt'mt ex toto ddmnduit cr res iecit,ut merds tendiculds ntdli ffliritusrAlids uelut dmplidndo cct^oKpuspoi/Ã§nominAuit indignas qui pu^ blice in ecclefijs obdmbuldrent, utpote ddulterinos, utcum!^ tdmen tolerdbiles ob quieddm utiUter prit^: ceptd,quÂ£ legerentur fecreto dfirmioribtu dd icdifi-cdtionem Gr moru inÃrmdtionem non dutem dd dog:: W4iÂ«Â« conÃrmdtionem.Publicitus dutem exhibuit Icquot; tibti. gendos omnis conditionis, omnis fexus, omnis Â»etdtis hotninibus libras demeliore notd, quos cdnonicos uos

cdWMÃ®jtttpote adcdtionem zSâ rÃ©gula fidei,chariMiit adeoq; ueritatis zr diuiniÃgt;iritus adlt;equatos,Ã¨ quibus folispetamm authoritatescr Ãrmamenta ad noÃrtf (acroÃandte religionis dogmata ,ppugnAnda tuena da.Ctcterum de facrarumliteraruminterpretibus fnarratoribus,non eÃ, quodhicÃieciatim dicamtn, quandg in.prophetarum numero coprehendimus^zX legendos audiendosq; attente, profitemur^non autan t'1,. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;deberi, licet in nomine ChriÃi loquan^

tur,nifiquatenus fententids Ãioscanonicis feripturis, Vnit CO Â« d^Ã^uxerint.PorrÃ¶ aut hanc rationan ÃcÃ¼ltatent nitio uciitÂ» Ã§ognofeendi at^ ediÃerendi res diuind(,quampphe~ Ã¯Md nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dicimui,opus effidu eÃe Ãi-

Ãianis doilrittii tindut cÃ. ÃÃquidem lacobm teflatur cinne bonit fupernÃ¨ defeendere i patre liminu, pro^ pbetiam uero inter optima poni,conÃjjum efl.Pauli{i, uero inter Ãiritm dona ,pphetiÃ¤ numerat : Ac Petritf, (fit prophetiÃ¤non humana uoluntate olim aÃ¼atÃ¤,[cd inÃindu numinis fandos homines Dei eÃÃe locutos.ll^\ iftdaperitioribui etiÃ¤quari animdduertimtM,ecquÃ¤^! do mali holes in quos pfeudoprophetaru quam pro= phetarum appeUatio magis competit,offtciu ueredo^, centiu expediant,fermonem^ Dei uerum,pnuncie/ftgt; ResappertaeÃ:at^ hanequteflione mouentesnodu,. ^od dicitHTjin feirpo quitrunt. Â£^at quidem DaÃ.

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;miniÃros

ESA r AM PRO PH ETA M. 18 tnmflros fanilos nbsp;nbsp;innocentes, iUos^ prxcipue reÂ«

^uirit.lnterdii tomen prophÃ©tisÃ© adminiftrsUionÃ« cre^ dit malts iom ad itdificationÃ© pioru, iam ad confitfiot nem cr condemnationem ueritati non obfctj^uentiivm-Vaticinatur liera Balam de populo lfi'aÃ«litico:ldÃ«ab aÃna prtcter natura loquente arguitur.Saul inter pros: phetMfaltitans,pucrbio locuÃcit de inopino j}gt;eÃ´{as culo. Caiphasjsphetat cum eÃet pontiÃx anni illitts. ludas^ditoret fur prÂ£conÃ©agit EuangeUj.QtÃ n etiÃ Dw nj EÂ«dÂ«gfJjcw hiÃorijs imperat ac priecipit fcrie iat pharifros^} audiri fedentes in cathedra MoÃs, tttonitiseoru obtÃ«perari, negleÃ¢o imitationis exem*s plo,quandoquidÃ« dicerent fed non Ãcerent, Profiteri Ã©rgo poÃunt er docere ueritate, etia qui non uiuunt fecundu normÃ¤ ueritatis.Btenim uerbu Dni uerÃ¼ efi, leternu efl,ftabile efi ac ratu Ã quocunq^ tandem pro^i ditum, etiaÃcacodamonrepetat,quodÃDeo diÃ¤um efi antea,Sors autem prseconum bene aut fecus uiucn-tiwM intequalis,crexitusdiÃimilimui eÃ-Boni non folum in ore ac lingua, fed etiamin petlore gerunt Deum,Qr de bono tkefauro cordis bonum profirunt fermonemDomini.Non fegniter neq^ frigide ac uelut alias res agentes uerbu Dei tratlant, fed toto incuM* bunt petlore, manibus etpedibus, uelisatq; remis fiant, opportune, importune, prout tempus, locus er perfotue poflulant. Hi amici er domeflid Dei

P.RAEFATIO AD fiwt,crpofl hatte uitd rcccpti ad fuperos lulgebunt cum iuftis tanquamflellte, er eum ijs qui alios eru* dierunt ad iufliciam,tanquam firmamentu. Malis ue^ ro oritur fermo Dominicus in ore ac lingua,qui tepi^ de pl^rumq; agtint,necfatis bonafide, fuas cupidita^ tcs,fuiisres rationest^ in confilium ftepeadhibcntes. Hi fiint afiniportantes myfteria : canales putres uiua cr fitlubrem aquÃ¤tranfinittentes: Mortar la in quibui tnedicÂ£compofitionesparantur,quaru uimipfa tni=â nime fentiant:StatUÂ£ iter monfir antes, quod ip fie nu^ ingrediuntur. Similes cotifiuntquce exacuitfirru ex^ on ipfia fecandi, Tande uero ad tribunal Chri* fti rapti, dicent quidÃ«tÃ¯n nomine tuo prophetauimus, dtsmonia eiecimus,prodigia edidimus.Sed audient gra uem cr horrendam fiententiam, Vacefiite, hinc ope^ ratores iniquitatis.lSieficio enim uos. 'A qua fienten^ tiaiufii iudicis liber et nos ipfius gratia, reddatq^ nos idoneosminifiros non tantum literie fiedetiam ^irh VatÃ¹iis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÃioÃoyouQ, fied magis bioa-iamp;ia.q-

3gt;phetico* Po)tÃ³ dc materia quam peculiariter prophÃ©tie ap^ p^^^ilfiui? inlibris traitant,operceprecitmt eft ad^ ponere, quod piÃ¦ fianii^q^ memorhe uir quot;Zuingliui ficriptum reliquit, in explanlt;dione,quam ficit adE^ faiam prophetam .Vaticinia, inquit,fiunt in triplici difivrentia. Qutedam fiunt mera uaticinia, ut,Ecce uirgo cocipiet,Ã§j- totum quinquagefimum tertiu cap.

Oitcm prophetarum fermones ita fÃ¼nf, ttt ad fiiitemporii homines fint tarnen diilayC^nihila feciiK tempore Chrifli refumpta,fedmaliumufumf ac uelut propriafidafint, utlfaiiC^o.'Vox clamat Â»Â» deferto, parate uiam D oÂ»Â»âÂ«o. Hk uerbis alloquiquot; turlt;etatis fuce homines propheta,ut omnia prÂ£paÂ» rent redetmti ex captiuitate Babylonien genti ifiaea liticie.QuterestypusÃiit quÃ muis obfcurior,quant Aegyptiacaliberatio, eins, qua totus orbis liberatut eft ajfertionis. loannes autem Baptifla ludaorum leÂ» gatis refiiondet, Se efie uocem clamante, parate uiattl domino in deferto,hoc efl,fe perinde clamare,ut pae* nitentiÃ¤ agant,DominÃ¼ enim adejfe, atq^ olim Efaia/t fici/fet,quuad;noneret aduenientis liberatoris Cyrb Hjc ifaiÃ¦ uerba non funt uaticinium proprie, fed ty* pus acfimile ciiis,quod loannes agebat. Poflremi gea nerisuaticinia funt res geftic.'Earivm quadam funt, qua non funt fie gcfla,ut aliquid aliud, quam fignifia carent, ut quÃ¼ terenÃ¼asfimorale abfcondit, er Ezea chielcapiÃ¼um er pilum omnem demetit. Alia uero, Kt reipfa er uere gefla funt,typus tarnen funtrermn 4 Chrijlo ex dpojlolis adorÃ¼, ut laacob reditus cunt tot liberis ex Mefopotamia, Prudenter uero cauendu efi,ne qua non funt primi generis uaticinia mera,pro meris uendoinus. lÃ¼eris enim rede agitur aduerfu/ni Judaos ex impios, Mixtis autem ac typis non alitef

debemtu uti,qudm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ejÃ®,garis er condi^

^ots proÂ« dimentis. H^c ille. illud etiam no Ãrtaffe pr^tcreur,^-phttwum, diim,m libris,quipeculiari nomine prophetici uocan^ tur,non exaÃ¤um er naturalem tlt;mporiim,locorum, ergeftorum ordinem effe requirendum. Licet enint uideantur naturalem pÃ¼rumq;fequi ordinem,intern ferunt tarne fermones frequenter de Kejiah er dUui anpliÃimo regno, ali/s^ rationibus direÃ¼am feriein perturbant. Minime uero fufricari Ãs efr, prophets iÂ« eeflt^ er ftupore mentis phanaticorum morefrr^ monem conÃdifre, ut Montanas ÃÃ¼icius paracletui Ãbulatur.No .n. dederut ifti fanÃ i uirifrne mentefr-num, fed nota fibi compotes mentis dixerunt, fcite^ er commode frrmonem temperarunt,proutfriritus, BpnogH* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ntgt;n eft author confrfroms, dÃ©dit eis loqui. DixiÂ»

dÃ®^^htÃ®Ã®Ã¯ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;modiolo ingemj noftri,pro temporis raâs

diaÂ» funÂ«, tionefententiam indicium^ nofl}-um de ueritate er tnendacio,er imprimis de facris Uteris,prophetiÃ¢feu theologiamuiderimodumrationemqi turn rede frn= tiendi,tum rite, fanile fyncereq; de Deo er eius ope^ ribus difrerendi: eiusq;Ãcultatis,profrÃioms, er di^ feipUme diferimina effre, utfrnt in hoc ordine hominu diuinorii, turn qui uifis per quictem autuigiliam ob^ ieilis,tum qui uoce ccelitus aUata, turn qui recondi-tis infriirationibus de uoluntate Dei frnt certiores ÃÃ¤i nonfoluM de.frturis,fed etiain de pr^efentibus e^

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;prieteritis

ESA Ã¯ A M P R O P H E T A M- JÂ» f)rÂ£teritii rebw, Ã¯Uos ctiMi, qui uoce fcriptili trorummemorijsecloÃ¢i alios inÃrmÃ¤t adpietatenf, fcdÃ§y-cosquiprtedpuofludio focris leAiombtu zf aufcultationibus dediti funL' Contineri autem femto^ ncmprophctiaim in libris ueteris zr noui teflamend tanqnam iÂ« obÃgtiAtis tabuUs indubitatÂ£,Ãgt;eÃ¤atÂ£ cT) explorata;fidei: Hane autem fupetwundanam phi~. iofÃ¶phiÃ¤ indigere J}iiritus fanili magiflerio,qui prlt;e^ cipue fe pijsmentibus mÃnuat, pro temporum tarnen er locorÃ¼ ZT perfonAru conditionc corrupta etiam peilora non reÃrmidat,Ãc fanÃ©, ut inlt;equalis zT diÂ» Ãgt;arexitus maneat uel integros uel fceleratos proÂ» phetAs: Materiie uero quomtradantpreecipuetituÂ». iumprophetaru obtinentes, difcrinÃ¼nAdiffÃ¨rcntias^ e/fe,ut quadam udicinia Ãnt plane fuperioris letatis,, qutedam proprie Ãgt;edent feculunt , quo locutttseÃ votes,Ãitt tarnen repetita in alium ufunt temporibuf euangelij maniÃjlati, ac uelut mutuofivmpta, qult;edi Ãnt res geflte,uel ut tantuÃgmÃcarent, uel ut reipfa, quidem gefl^, typum tarnen Chrifli ZT negotiorum, tHiusregni prxÃrreitt : Ordinem deniq; non nAturaÂ» lern in fermonibm propheticis obferudri ,fed artificia Ãgt;irituf fandi comode,feite,omnino reiliÃimewÂ», fiitutum. liune de noÃro uatc pTteelariÃimo Efai^ poueis explieandum uideturÂ» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;

non iÃ¼o {gt;ropheta, cuius liber extat,fed qui frater Azlt;rrÃ¹e regis habetur,ingenio prueditusfitit reilo er peramano ac caeleflis mminisddfldtueximieditato et iUuftrtUo, In populo ludaico prÃ¦ftantifrimus pneco extitit,Ãub quatuorregibus, quos 'm titulo fui librire* cenfet,tuba 'mtonAns prophetica cirdterro.annos, firenuus 'mter primos propugnator ueritatis, Ã»npugâ^ iiatoruanitatis,cuUoruirtutu, extirpator uitiorum-Tandem ab ingratis eyquot; perfidis hominibus miquant tnercedem faluberrim^dodrin^ recepit, acfub Ma-prophetarum parricida ferra dijfrdus efr, non quia dixit fe uidilfeDominÃ¼,ut ludai cominifcuntur, fed quia ueritatein dixit. Sepulttts efr, ut Hieronymus prodiditjfub quercu Rogel iuxta tranfrtu aquaru/m, quas olim Ezechias rex iado puluere obfrruxerab Caterum 4 Deo, qui redefrda cumulatiÃimis hono^ ribus er pratni/s rependit,in ccelefria gaudia recept tus immarceÃibilem tenet gloria coronant, propofr^. tus exemplum fÃ¤nde, confranter, inculpate uiuendi, tnendacium infedandi, ueritatem profitendi, tuendi, propugnandi uel cum uita difrcndio,frita rÂ« tempus CT glorw Dei pofrulet. Librum nobis reliquit uel po^. tius thefrurum eximium refrrtiÃimum bonafruge ac cdelcfri fapientia-Sermo in lingua uernacula Hebrao=^ rum efr purus,enMndus,terfus,elegans,politus,graui fiuilitate

EÃ®AIAM pro pt am. 5 eiuilitatc duili grtOiitate conditui. 'Verba ekUd, fublimid,tonpla, or tantis rebus aptata. Compofitio iucunda, cr clarorit elaborate compofitiones ora* torum aquanSt aut etiam fuperans,nott fimlis KilefÃ®lt;e fdltlt;aricullt;e,fed uenerandis ^uibufdam crfacrisnu* meris incedens. In tropis,figure,fenteiUifSjeloquif UenuÃtti,dignitits,amplitudo,nMiefliiS. De rebwj ^Â«lt;tf aggrediiur turn copioÃus, turn dilucidius, nbsp;nbsp;nbsp;uehe*

mentius,tu Ãilendidim agit^ quÃ m plari^ illius claÃÃ¤ propheta. quot;vitioru labes acri perÃndit aceto^ tax^, exdgitdt,infedatur,et omnitw horreda,fceda,Ãgien* dd^ oftenÃt. 'Virtutes pleniÃimo, quod aiwtt^ ore lduddt,extoÃ¼it,comenddt,inculcat,amplcdcnddsejÃt perfuadet. DeMeÃia uero fic loquitur apporte,de di* Ãgt;enfatione carnis ddfumpta,de Ãcuta gloria, de mjt fierijs illiuf augufliÃoni regni, ut ueteribus traÃ©Ã®ato* ribus non tarn propheta quam apoflotus,quÃ m euan* gelifla iudicetur- Ex hoc priecipue Chrijium edifcit eunuchus Candacis regtnie,ut Lucas 'm aÃ¤is memoria tradidit. HuncpotiÃimu Chriflui Dominus er uni* cusdoÃ¤ornofter m fchola Nazaret fumit in mattus, euoluit,explicat, edijjerit. Inde plurimum trahitur in euangelicos er dpoflolicM literM teflimonioru.Nec Hieronymus utiq; magnus uir dubitat pronunciare de hoc praÃantiÃimo fcriptore,PhyÃcdin,Ethicdm,Po* liticdmfquieqniduÃgt;iam Ãt facrarumfcripturaruia^

^uic^ttidpoÃit huÂ»MM UngM lium fenfus petcipere, in hoc uolumine contineni Sunt zyquot; alia multa in huitu ccleberrimi uatis laudent pertinentia. Sed ingeniu nteum dd iflam rerammAg^ nÃ¼udinem obflupefcit, dcdeÃcit, nec nugt;rtdlis lingud potefl edicere. Atlt;]^ hdudfcio dn ontninofatiuf,fiiiÃ^ fet,quodSdluflius de Carthdgine dixit, intotum de Hiotdcere,^udmpducddicere. In hoc igitur ccelefli nem uitis fcriptore end,rrdndofi minm eruditionÃ« ddÃrre poÃ* fum,dgdm tdmen diligenter, fyncere, dc bond fide, ut fpfiÃintd fcriptoriifententidinpropdtulo extet, qud^ tenui nwd tenuitdi priefldre poterit, qudtenui dliorti commentdrij opem tulerint,tgt;ton enim hlcpudet eX comentarijs fdpere, qudtenui me preccs uefire ddiu^ tarint. Legem mtcrpretdiidificripturds, qudmfintcit Diuui PetrtK fdnilÃ¨ dc religiofe obferudbo,ut no pri^, Ã¹dtd interpretatione diÃ©la propheticd deprauem, Â«idulterem,Ãcd iuxtd /piritum quo locutifimt, edijje^, tdnt. Keminero diHi Hieronymidni, cOmmentdtoris ojficitm eÃe non quid ipfeuelit, fed quid fentidt iÃ¼e,^ ^uÃ« cxpldndre debet, expondt, ne dduerfdrim potiuf-qudnt interpre! duthori! inuenidtur. Omnium uera diÃ¤dfemperddducere,qute ucl cum duthoris mente tonfondnt, uel dÃidettt,nec pojfem Ãuelim, nec uelÂ» po/fem,aâ quod mfudue,inutile,molefiu,inepa

ESAIAM PROPHETAM. jx Mt certe fieri decet,pldniut,reÃ¢iut,fynceriui, iuctMÂ« diui^ fX ipforum librif hauriutttur, qtÃ¹m meo ratt^ cido fertnone porrigi queant.Mihi curlt;e dc cordi fite* rit,ipfim authoris mentent adperire,Gr in lucem ftdÂ» tuere fimpliciterâpprie, cr ^uam breuiÃime potero, tJecetiam confido, nee promitto me femper omnes omnium imterpretationes coÃ¼aturum cum GrÃ¦cis, Hebraicdm fermonem,hoc efl,fintemmihi propoÂ» nam priecipue,unde fumdm,quod iÃ¼uflrando ifli pro^ phetarum claÃieorum pr'mcipi deferuiet. Idm adfer^ nwnem noflri uatis oculos,dures, animum^ dduertite

bonis auibuf^hoc eft,ddfigt;irMte cceleftts fia* minii grdM,quodfe firÃ¨ in /^ecie columbte protulit^

Pagmd j. b. pro ruÃafnppeÃ¼ex lege curtd fupeÃ¯Ã¯exÂ» pdgma4. t-pro diutnie fciÃ«tite lege ditÃ»nie(cripturlt;e4 Sunt er leuiculd menda qutc leÃ¢or fitciletoÃ¼et Â«cl liters tdutUMi perperÃ m pofita, uel abundante, ut pagina 4, b. palatu pro palatij.Pagina s.utrumq^ pr9 utcuni^. Pagina e. pmeipiatis pro percipiatis.

Pagina 17. indignas pro indignAS. Prfgiwd Â«r. fiontd pro fonte. PdgiÂ«4 u. b. inditium pro inditaw.