CLAR I s SI'

WO PKINCIFl ET D. D. lOANH*

ERNESTO, DVCI SAXO«

NIAE, LANDGRAVIO

D V R1 N GI AE,Mtfr JjlOf»» Mi[hilt;e SCc.Dominofuo Clemcntifiioto.

G. CZ P. Scri[gt;ßt, CUriffime prirteepf, D, M A R TIN V S Lutherus, ante paucot ntenfer, fumntariit in Pfalterium Dauidis, adto fxliater ea brenitcr,res maxiittas complexu},ddeo apte , ßgnate, er diuinc tradens ffranijjima argu» tttenta pfal/ftorum, ut hat epitome iufli toma tHentarif uiceejje pofßt. Ipfe.n ut milei Chriftif tanto tempore, tot tentationibuf exerdtatut, propter uerbum D EI, tota uita fua, diligenter inter manus triuit pfalterium, eo^ propiut er faliciut dffeeutus efl,affräHt et res grauijftmds pfalmorum,guo minus ßmilium certaminum, er tentationum efi rudis,

QS^ntd diligentid,ßngulos dpiees in hoe K« êro ßnritudlißiiuo, peruiderit omniaé^ expen» ierit, teflatur luculentd ißd translatio germa» nicaex Heb. ad guam hac fummaria dceommo»

■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A ij data

E PI s T o L A dita funt, apud germanos homtnef, dUl omnej alias etiam gcntes,nihil eins generis un^ in facris,gu:e^ editum eß,fubaäius aut abfolu“ tius,atq; utinatn Kicumberent piorum iiigenia, ut alicjuid ncn dijjimile, ex Hebrao iti latinunt, trans/undi po/fet. Apuddcilos Ct pi os,/i eon/i* rant Lutheri translationem, turn ad finies Heb. tum ad alios interprétés, res oßendet, quantum aliarum fit difirimen,

Circumfiruntur tot iam annis translationet r germaniete in pfalterium,in quibus eum uerbuni ex uerbo red dit um fit,adeo obfiurantur er fade defirmâtur omnia,ut in authere tam graui,uim iHam natiuam ipfaq^ pondera uerborum erfen» tentiarii,alienis inepti/s palam obruta et am/fa uideas, ut uix aliquid poffis agnofcere Dauidis, Non lt;«ÎI^cr atej; fii firmofa aliqua ficies,ita fit de* firmata,uulneribus,tabo et fanguine,ut nefiguri quidem hominis queas agnofcere.

Tot commentarif ueterum,qui quidem extent, tionmultum contulerunt,ad inteHigendum pfal* terium. Auguflinus uir tantus,pias potius eogi* tationes quafdam ad fingulos uerfus effudit,q aperuit pfalterium. Extant quorundam rfcen» tiorum comentari) in pfalmos aliquot ere. Deus , hone fiigidic rethoricationes de rebus gra* mjfimif»

DEDICAT.

tàlJtt/tit. Vitus Pomeranus noßro temport, ia enurrMdis pfulmis plurimum contulit pijs.

pfalttrtït omniu iudicio unus exfummis libris eßtotius fcriptur£,eacii uox admaduin tritu ßiit inter faniores Theologos, pfalterium libr«»» f//f excelleiitem,ijuem nc fummi c/uidetn Theologie fdtis dißcere d«t perdißcere pofjint. Hoe uerijjie tnum ejje^fitebuntur ommes bonier pi),(}ui ret pfalmorum utcunq; degußarunt. Dduidem enint unu,ex fummis uiris ßdße^ucteris ac noui teßa^ menti,no leuib. drgumentis conßat,gui cum eßet Rex i« populo DEI, O’ iHf cledus feruus Do» mini,ex cuius femine nominstim C H RIS T V S promijjus erdt, per totdm uitd,ut ßt in nidximis tjuibußj; uiris,grduijßmis cdldinitdtib.cr tentd» tionibus cjudffdtus eß.

Primum q durd initid, regni ipßus fiicrunt, Quid enim non perpeßus c/l Wdlorum d Sdule,(y‘ dulicis impij Rfgif. 1» lt;j«iî erumnds,putds con* iecit Optimum illum,er fuorum,dtcj; etidm Reip. dmdntifsimum Principem Achitophelis pdrrici» didle conßlium, er totdilld deerbitds Abfolonici te»iporij,q grduiter excrcuerunt eum,domeßici mijdteji non «no nomine miferdbiles ei «erc tru» ^ici cdfusf

lttrtot,er tdntiU dßiiäiones, pldne mdiores gbufltd«

EPISTOLA

5 haniJinil mente concipi pojfitt in hdc fMlt;i D E I eru-iitut, toties terroribus peccati, mor* tii, diaboli (yc. coHudatuf , pleri/i^ pfalmif, oflendit luäam fidei.,tegre fe aduerfus mejUtiät«, terrifia fiieära ir^ diuiipe, uerbo Dei eri* gentif,pleri(g; autem iam refinrans e medio tent4tionit,aliicriter gratüf(tgit,lt;j, DEVS ƒ? expeädntes non deferit. Pieris^ exultnns w J^ntufando.Regnum fiiturum Chrifii, fitturat» Oeconomidm dc fiaem Ecclefitejta fubijdioeu* kSfijudfi non fittura prophetet,fed tordtn fe gefid recitet.

Nunijuid mdgno nobitempfum optdremusf Kl D4«ijf«» cz ntdgnos uirot,lt;]ui pfdlmos ey htc dbfoluHfftmd cdrmind condiderunt, de fuit tentdtionibus, econtrd dutem ui darijs con» trd didbolum ty mundum dc udrijs confoldtio» mbuf,decultu Dei, de Sdcrificio fummo cordsti Deo, tjuod ipfi funtmum hdbuerint, de ufu uero «eremonidrum o^c. conciondntet audire po^ ^emus.

iüud ipfum KKjg melius cerni cognofciue po« fcjl g Ml pplwù,«!« coHit fudjCr mtimos mo» tue dnimorum, cordm Dro dperiunt fdnHi,ue» n inuocdtionif ty ddordtionitjfummi^ uc gri»_. tiffimi e^ltus Dei exempU in feipfit cLiriut

trndaiit

DBmCAT. ' trdJunt g usq alibi. ExceOentid fikne J!n!n4 poeniatdfunt,Homeri(y Vergitif (armind,lt;iui» bus depingunt, tjuomodo fuisduris temporibuSf uiri politici, aut Oeconomici ajfiâi fùcrint, ^uo* Modo f usrijs Reip.n/dlis, domeßicis etii adquot; uerfitatibus dc lt;erumnis,uirtute freti,eMerferint de fefe explicjrint.

VeruM pfdlifii longe exceSentiord edrmind funt,lt;}uibus defcribitur guomodo uiri ßgt;iritudles ty dntdgonißie, principis mundi huius,contrd horribile robur cr dßum infinitum tanti hoßis diaboli fcz,Religionem (y politidm mdefinenter cppugndntis,fej'e armduerint uerbo DEI munifrirtf, ^Homodo m/rdildfy conßdnti fide, fgt;mncm eins immanent (y humanis uiribus 'ut fuperdbilent impetum, retuderint dt^ conßes geeint.

Has tdntds res his elegantibus et breuißimis, cdrminibus contineri, baud dubie magni uiri i« Kcclefid uiderunt,ideo dixerunt cytbiram Da* uidiciaurcis perfonare fidibus,ideß,hunc libcüS plenum effe fuauißima con^ldtione, çr gra* uißima doârina de maximis rebus, guarum mundus o- omnes fapientes mundi ignari Çunt, Cr foli nurunt ß^irituales. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;In boj

EPISTOLA

Iftboî ergo Däuidis pfalmos,h£c fumWdrU htine reddita, ideo T. C. dedicare uolui, ut (U»t Cldriff.Eleaor SAXONfAE DIVVS JOHAN« NES FRIDERICHVS tuje Cel. frater,pro frd pietate, zr fapientid cxcellenti, te idea in hoc turfu fiudioru,in guo uerfaris retinere uoluerit, quo ante omnia, difras Cbriflianam dodrinam fiudiumq; religionit, guod Eledorali frmili£, Saxonie hereditanu eft,tran[gt;mttas ad pofreros, hac quoq; Dauidica carmina legas a teneris, er ortus ex Regibus hunc librum uere regium, imo bäc opulentä et regia Bibliotheca cito attin* gas,et prima £tate in hoc optima libro uerferis.

Nam etiam ft tua forfan £tas,nondum taliunt rerum per omnia capax ftt,tarnen profrerit T. C. in poßerum ißa cito utcun^ degußajfr.Quemada Modum enim nuüa longeuitas fatis cfi,ad per» mdendas exceHentium frnptorü aut ingeniorum siirtutes,eo^ omnia ipforum aliguid immortale diuinum çj- leternum habent, (Nemo enim adhuc Homerum,tarn cito attigit,aut exadc perlegit, ut totum penitus perßiexeritßta fummorüftiiri» fuum Dauidis er frmtlium frripta,ne a ftimmis quidem er exercitati/ftmis, itafrcilc introfriciu» tur,neg;itaab adolefrentib. perdifti poijunt,ut non pitirima rcßent,m quib. ncophytos ex difei* pulos fe profrfruri frnt Jenes. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uis

dbdicat.

Hifnottiffiniscr uere difficitib. temporibut, ^uibus Sjtan tnirMi fremitu aftu, extremi tentat,contrlt;t Chrijli nomen et uerbum,cf infini* tlt;t uirietite fcanJaloru terret cr contrifttit piof, uix habent quic^ pij dnimi,(pto £que recreari po Jfint,atq; eiufmodiDauidieit fcriptii et exem plis^ Vt ergo hi fummi libri uniuerfie firiptur^, qui fubPapatu qudli obfignati (yuereelaufi iaeue* riit,m Ecilefialeru^rëtur,ut h£c VERiTAS DEI firma cr £terna eonÇolatio cordium affltâorunt non opprimatur prophanit doélrinis,tui Ctarif* fimimaiores qu£ui( pericul'i,fatutii cx firtuna* rumadeunda duxerunt.

fdeoiam odijs acerbijfimis onerdtü eft nomen Ctarijfimu SAXONICVM. Promittit ia Papa, idanxic efflagitante optima CAESARE, tot iam dnnis,Conciliu,zr ocs gentes nunc ereéltc funt, expeüatione Synodi generdlit,Quid lequius poßuldre potefi, Clariffi. Eleilor Saxoniie, quid ttteri Euangelio fiiuentes principes,quid omnet pij,^ ut cdujd religionis, quic nunc dgitatur, cognofiatur i» luce, no inter pducos Cardinales f g ne Btblid libri,Euangelifllt;e,Paulus,illud ipfum DAVIDIS pfdlteriS,extorquedtur nobis emani* bus Tyrannide corum, qui fi uellent preflare, quod dudiunt,fait defindere debebant doélrinant

A f fanant

EPISTOL-A pnxw , foli mederi «ßitäii confdentift.NiJiil }^liud till» petit a Row. Pontifice C A R O L V 5 .V, ihIjJ lum Optimo Cæfare,tota Germanu, InSynodononopusefl,flatuere quo generefup* plicif,quonouo Phalaridit tauro i-utherani per* dcnJi jint,qui pontifi(i,uiaf pecunia quefluf, tam caütde uiuentas,non modo m Germania,(ed «lijf etiam locü obflruxerunt uaßarunt, plerió; tam optarent mori, tantumut dodritftt Chrißt Itbere doeeretur inEcdefijs,

In Synodo cognofcendum eß ufra dodritut tgt;ei ßt, an iUa, qu^ CHRISTI beneficia ex* toüit,eyiuxta Apoflolicaßripta proponiteon* /(ientijf,qufex Prophetit,pfalterio,claris et pu* ris uerbis fcriptura, fyneere erudit,armat,mu* gt;f‘t,^rigit cr recreat affiidas confcientias con* tradiabolum cyc.anuero iUa,qu£ CHRISTI «owfrt er beneficia prorfus opprimit, ChrifiutU er gratia; nomen, in omniii animis delet,locos fcriptura, in fius decretalib.ad ßabiliendÜ anti* ft'S Tyrannidem, blajjihcme detorquet,infinitis traditionibus confcientias captiuat,(y propter quefium fcandala ac bla/fhemias, adeo nunc in knmenfum auxit in Ecdefia, ut quis indura* tos,nun£ aceufante (onfciculia, fui ßmiles ejfe-inomnib

DBDICAT.

in emtiibut ip^os etûm pudcat aducrfariot. s Sfd fco; mijfos ßuio tibi Clarilf. Princept,c3a fUcndo pfdIteriS,cu nihil aliud pojjimut ut cotra regnu diaboli,ct impietaté pfalittii pugne» ftnif^ctorcmuf.T.C. CHRIST VS IES VS ahu nobis con[eruet tncolument,

I, Decfwb. ANNO XXXIH.

T. C,

deditifs. luflus londîi ,

NT EQ; SVMMARI^ tradamus in pfalmof, ad^ monendit duxi leâorem,i» hoc bbroDauidis (otintri, quintuplicis generif nios.Cluidam pfatmi funt, prophetitc de CHRISTO Ecclefia , Cf tcmporibui Eccleßi^ uari/flt;ji a/flidiotti hu! ptnâorutn c^c. çy eo pertinent otttnef pplmi,continentes promiffiones zï muas, pro» mifftones de feruJndis liberandts pijs,miniS de perdendis impijs.

Secundo, tjuidam pfftlmi funt, cjm docent, ^uid frciendum omittendumue fit fecun» dum legem Dei, cr eo pertinent omnes pfalmi ^ui dodrims humanus damnant,çy dignitatem uerbi Dei extoüunt^

Tertio funt pfalmi confolatorif,gui contriffa* *of,tentatos,cr affli{los,aSatana cr wtizido,«-!«: gunt cr confolantur, econtra Tyrannos incre» f^itt terrent O'c.et co pertinent omnes pfal» mi, qui

(Oftfblantur ptot,exhortiintur lidpaciettt ttam,çy Tyrannit bnprecantur ludicium Da,

QUttrto^ (unt pfàlmi precdtorij, i» guiius prophétiser iUj m fuis afflläionibuf inuocMt, O' itnploraiit opem Dei,cr hue pertinent oma nes pfilmi, gut de pcr^'ecutione impiorum cottquot; ^neruntur ^c.

C^into, funt guidant p/almi rucharillici, guibus aguntur grätige DEO pro benefiegt^ O' liberatione ex uar'gs neceffitattbus, o ro pertinent omnes pfalmi, gut Deunt celebrant O laudant ht operibus fuis,o' Iti funt predpui »B fcoc foto librOfCr proprie pertinent ad pfala terium Eo n.con/ilio totus liber proprie conferip tus efl,jcz ad laudanduDeuntfCr eolendü cuitu primi pnecepti. ideo i» Hct. Sepher Tehtllintf uocatur, idefi, liber laudu, o gratiarum ailioa nunt.

Sed tnonendus eßetiant Leûor,pfaltnosnott ifa fuperflitiofe,ht jingulis uerftbus,ht hos locos dijjecandos ejfe,Nam plerig; pfalmi duos taies leces continent plerig tres,plerig omnes guin^

locos,

toeo!, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;proffletùiK, doÜti»

tUHt,conf6latione»i,orationem fimul ty

runt adicncni continent. Sed idea foluui h^f indicaui, ut fciänt leâoret de his guin^ potù* /imum Agere pjAlntos, idtÿ non tantum ud i}iteâigendum,(cd etiam aliquid

Ad ordmenttCf metnorùWt difceitdi cy edifcendi pfalmof ton»

«

s VMMÄRIA

PSALMVS PRIMVS.

Osa LM V s primus cfl confblatoriuf, ^ua X excitantur pif, ut uerbum dei, m quo toU uii fitd eft,uer£ uit^ crfalutis,omnino magni frt (iitntfilludci^ libenter âudiant,lcgant,expendant, meditentur. Oflendit autem eos folos,ucre bea» ro;,!« omnib.rebfalices e{fe,firtnAm,cerlam, aternam habere confolationem,reb. fecundis iux ta ac triftib.quibus ex uerbo uoluntatcnt,ac ope^ ra dei cognofcere,ty difcere datum efl.

Et peritide,atq;,procera,et fubindealtim cref cens palma,ad profluentem ßta,contra quaruuis tempeftatum iniuriasfuum robur,çr uirorëreii-net,(y oaulto auâu,indies redditur florcntior, fruHum^ affert tempore f'uo,ita ait,fanâos,fpiri tu cr uerbo fubinde creßere, aduerfus quicuis mala,reddi inuiâos, firnuores, ty conftantiores, ac in omnes uitœ cafus inunitiores.

Econtra,ex humanis doëlrinis quauis in Ißecie llandis,negat effê cognitionê dei,aut ßrmam con^ folationê. Impi/,tnquit,cr hypocritte,quaßpaleic a uento dij^ettuntur,idefl,impif ßanguntur affli^ âionib.in morte cT tentationenon perdurant,et tandem ipfi fefe,acoefubûnorü fegregant,ac deß dunt. Deus autè paterne reßjidt tantum cos,qui audiendo,difcendo cr pr.edicando uerbo dei,eum

B colunt

PSALMORVM. coluHt,^uoî et hic Pfdmuf b cat os pronttnâû^

Reli^uof HypocritM,(y Pharifaicos cuk tores cum ontnibiu bonis operibns, cf- cultibus fuis, negligit, perire in fua c^dtate finit. Et hic pfilmui fluit exy. prlt;ecepto,et j^etlat ad iüud i^uodicituriKemento ut dië fabbatu faniîie flees,idefl,ut uerbîi deiaudiM, difl:ds,nKditeris, expends. Et in oratione Dominica,huiitf Pfaltni futttnum,compleëhtur tertia petitio,(]ua dicitur, SAîiCTlElCETVR NOMEN TWM V6i petimus ut regnum dci,ucrbo a:dificetur,(y crefcat,cr tandë perfide reuektur,cr uoluntas eiiu fidt,utrum^ autem fit,cum pure docetur cr difcitur,et ferio de diligëter traamp;ntur,^^^^^^ DE1,^HO(/ MANET IN AETERNVM,

PSALM VS II.

Hîc Pfalmus,efl infignis prophetid de Chriflo, quëcitdnt in Act.Apofloli cd.^i-.guo pricdùi tur, Chriflutn per paffionem cr crucem, glorifia candunt efJi,Qr futurum regem, de dominu,omni* um credturdrum,cui potefids fit in calo et terrd. Cuûu nomen flt,fuper omne nomen, ijuod nomind^ tur nonfolum in hoc fleeulo,fed etiam in fiituro, CT continet flmul hic Pfalmus pod deferiptionem regni Chrifli,horrendds mindsdei,dduerfusRe= ges,principes,fapientef cj potentes in mundo, omnci

s VMMARIA omnes fint pcrituri,qui humintrtitionîs,Cf clt;a^ nalis fapicnM fetifu dementati, hune Regem Chri fiutn non agnofcunt,Eudngelio no obediunt,rega nu eiuf oppugnant,et nomen eint delere conitnK

Econtra hic Pfalmue ualde egregieii promiß fioncs hdbet,nempe carlt habitdtor,prd: ^uoRe geftcrriCuerniicuU funt,oïd confili(t,oës caHiddi machindtionef eontrd uerbunt, hoc regnuitt Chrißi,repente eludit, zy ridet, zy credentes dc Ecclcftem tn mundo/m tnedio regno didboli,fem= per )niritbiliter,zy potenter faluat, ferMtßibee rat,t(uget,muitis omnib.inftrornm portii. Et hic Pfalmus finit ex primo pruecepto decalog,Vbi dcuf promittit fe fore DEVUi NOSTRVM.çmî rior ferudturn^ fit,zy ex ommb.afifiiâionib.erepc t^rus,qnemitdinodumcr per Chrifium liberduit a peceato,potefldte diaboli, morte cT it!jTrno,zy lt;£terntim uitam dédit. Eoc petiinuf «i fecundo inembro ordtienit Dotniniclt;e, Adnenidt regnuf/t tnnm.

HL PSALM VS.

ESf oratio Dduidif^fuis difiiciUimis temporib.

in tctationc loge mdxima.Etprjoponitur hte nobn infîgne exemplnjumi etfiiiritualijjimiuiri Dduidii, quomodo ille, Abfolonicit tcporib, cum, ab eo uninerfM ifraelde/ècifiêt ad Abfolonê,quo«

A ij modo

s VMM ARIA

»Bö Jo inlt;]Uttm iSe uir tantum, iam exul, defertuf, lt;( fuis doineflicis proditus^m fumtno uit/e cr falu“ tis periculOfin hoc fuo grauifs. cdfu, in hoc tanlo fuo a gone,corant deo in fide orauerit,lt;juo ardore cordis ad deunt clamarit. Et in fiiie,miro affiéhi, infigni experientia fidei, magnifice extoHit magnitudinent potenti£ cj- bonitatis diuime. Cii,mlt;juit,DEi EST SALVS,(].d.ltle efl DentitMS apud ^uem fiimma, eft oninis falutis, omnia nw^ tnenta,uitiie twrtis. lllc régna con^ituit tn«‘ tat,pro fuo nutu. NuHu periculum efl tantu,nuUa tnors tant prüfens, ex efua ipfe fuos non pojfit eripere,tantum fiillunt,ucrafide,muocent,fi ad ipfutn cvnfùÿant.Et hic Pfalmus pertinet ad pri» mumpr£ceptunt,quo dicitur,Ego DEVS TVVS cr compriehenditur infeptima petitione, oratio* nis Dogt;ninic^,ubi petimus,Libera nos a malo,

PSALMVS HIT.

HIc Pfalitius efl cofolatorius fed tarnen fimul etii docet,conftanterftrre ajftiflionè,et ex* pefikireauxiliu dei,etfidere iUircb.aduerfis.Mag na enim omnino,cr uere Chriftiana ac f^iritualis fapientia efl,incognita mundo, feire hoc,cr quoti dianis tentationib.ac uarifs exer(itifsfidei,difce* dcitsftdeo in htfcuitd afilifltonib. fanfios ex* ercetf

PSALMOR V M.

(rcef,ut cognofcant uoluiiMem dci,itieo, odijs dcerbiÇsimiSymu,ndi,cy diabali obijcit, ut tttlrabi» lifer eos,in twdijs periculis,m rntdiA inerte,fers Wt,eripilt;it,confoletur,corroboret,glorificet,ut^; Ecclefid in medio regtio diaboli, fetiiper luéktntë, contrAomiies muiidi [gt;rocellM,cotr4 quctsuis nu* bes,tenebr4{,et tempeflates guaruuit tentationu, per ßdc cr uerbu fern per 'mui£hlni,efj'e oflendat.

Acerrime dutem hic pfalinut, obiurgat omnes hypoeritM, o- impiot, qui in mundo foli uolunt, fdiiitlifsimifCr populm dei , ui* deri, qui etidin dicunt, fe colere deunt, çr ignorant iüum,qui tempore affii{honis,inulicbri* ter trepiddnt,cr impatienterfrementes,in corde contra deunt,dc faniklm iÜiM uoluntatem, obliti cito uerboruntfCy opérant dei,impie reliëlo deo, (qui folu! folide confolari potc^l)non expeëlan* tes auxilium,odio crucis,confolationes qu^runt huntdnas.

Cum tdnun,neq; ex dnticis,neq; exopib. uUa fit firma cofoldtio,fed DE VS foliis,tCterna,cr eer tiffima fit confolatio, quam nuUa creatura neq^ hic nee in fiituro eripit.Verum bi£c pux zj' confo* latiodei, none^lut pax mundi. Scitote, inquit, quoniantinirifice,deiMdgit cum fan(iis,profler* niteosut erigat,a/fiigit ut confoleturf deprimit

B lij ut ex*

SVH MARIA ut exaket,contriflat ut l£tißcet,breuiter,nurtifi cat,utuere uiuißcet.R^nes ergo pioru!n, tn hac uita aduerfuf pecedtil,cliaholü, !n({tßtieiitcr,op^ pugnMtë,et querentë cribrare tM^ triticü,ex^ ercitid fuut fidei,etfd(iëiiie,ex(iuib.(iifeuiitpii, cldriui dgitofcere pr^fentü dei^cj, ipß adeß nobii no deferens,no derelinlt;]uës,credëtes,fed mirabili ter e tot et tàtis mortib.eripiens^fcruds et liberds Impij uero, o hypoenti etiimß ore fanent deum,tarnen deunt çy hancuoluntatcm dei ode^* rufit,ftcut primuni prieceptum dicit, HIS Qyf ODERVNT ME, amp;nbsp;deus iHoruni VENTER. e^,ante omnia uolïitfibifalua cjfe ßrtunas,opes, aitücos erc-et confidant in opib.fuis. iÜi dérident hanc doärinam fidei, er ƒ ejuis Ulis, prddicet^ hanc pacientiam cy uerbunt crucis, rifu excipi* unt confidenter, contra pios fuain fanihtatem, iaëtuntes. Tu nc talis fi'ultus,nos docebis iju.f reëhtfunffAnexteprinuint audieinus ejuid bo« num ßt,qMS fit uerus cultus dei f Et hic Pfalmus etiam pertinetad primum prxceptu,docet reb. fecundis iuxta ac triflib. confidcrc in deo,zy pa-eienter expechreauxilium iäius, inuocare ferio iHum.eyrem huius Pfalmi compleéritur, tertia cy feptima petitio orationts Dominica, ubi pcti=gt; inus,fiat uoluntas tua,(y libera nos a malo.

pfalmus

PS AL MOR VM. PSALMVS V.

HlcPfalmus c,ardent preet(tio,((duerfi(i no^ centijjimâ peflent Eccleß^,frlfof doélorer, Oïcj j'itcula, inde a Cayn,prinw iMtohontine,poß crcrftM Adam,prima hypocrita, primo etiam uir» ftnguinumßabuerunt fuos Caynicos fanilo!,fuos p(eudoprophetaf,pfeudapoflolot,et /anaticos J^i* ritM,lt;jui humane fua fo)»nia,fuaa traditionet do» cuerunt,pro uerbo dei,(]ui,pro ßta Caynica fan» chtate, pugnantcf,ßti quadant fem per ßa^raue* runt forbendi fanguinis Habelici, zx uerorunt fantïorum. lllos Chri^iut quo^ tn Etiangelio ui» peras uoedt,\llorum blajphemiat in deum, crudeli tatem in homines,perflringit hic Pfalmus,ipfos^ tanquâ uirulenti/fmws hypocritaSjdurißime ob» iurgat, in quorum doürina (y operib. nihil g ßicuf, nihil q dubitatio, inquietudo, earnifid» iw coitfdfnfür«»« eß,qui oppriinentes uerum ucrbum,doârinam fidei,uerum cultum dei,ncm» pe eultum primi prieccpti,et nuUum finem freien tes ftuiendi aduerßa pios,horribiUa damna dit, in imtntnfum nocent in Ecclefia.Econtra,petit in hoe Pfalmo,q, dem uelit,(mpedire fanguinaria,

Caynica confrlia talium Hypocritarum, cr eiufmodi fanguinarios ac dolofos,perdere,in tan ta autem acerbitate cf hnmdifitate odiorum dia» bo'i CT

s VM MARIA ioU (y mundi,in t.im inßnitii crudditdte hoßhiltl tum,conjoUri,erigerc cr deßndcrc pies confi/n^! dere aut impiorû hypocrißn, ßlfds cultus confer“^ uare curßum ucrbi,et ucru cultii dei,ct contra ßl'‘ famfiKatäjglorißcarc ueram Eccleßam.

Vltimo uerfu, anncEtit egregiam promif’’* ßonent, quantutnuis a talib. hypocritis crudeli“ ter traéientur uere pij, ßre tarnen ut tandem he* teniur fe exauditos,er iudicium dei palam uide» dnt mhypocritM,et Phanaticos,er ueram Eccle ßam definßam. Hie Pfalmus pertinet ad.i. er.^-pr,eceptum Decalogi, er • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-z. petitionei»

orationis Dominicte, ubi petimus, ut nomen dei celebretur ey fan^ßcetur aduerfus talia bominu nomina, et glorios,

PSALMVS VL

Est precatio,plena ajß^b.illis fummarü etoc :ultarü tentationu, quos experientia citiiis ques eognouerit quam ullis uerbis,ubi intus corda ßanfhrüagonizant,iüos accerrimos et inelfabiles dgoneSfincognitos mundo,et hypoeritis,ubi ago^ nizant inqud,er luShlntur,cum peccato,lege,ira et iudicio dei, Hjec ota Çub horos tenebrarum, hor ribiliter,urgëte diabolo.His terrorib et pouorib. internis,ubi fatis pauët et fudant ocs pq,neceße

eß op»

PSALMORVM. fflopprinù by poerttas,c]ui funt [ine uerio. ibituéklefl ineffabiUfJufiitite cum peccatojegii er ir£ dci,cufiducia. ini[ericordiiie,fidei et ljgt;ci,cti dej[gt;rrdtiotte. Hoi puuores uUm [criptura uocdt, pujpnt tn pfulmii,dolores injiriü, et luqos mortis, Sed hic Pfalinus prafèrtitn tn fine,olîendit [o^ gt;'e,ut fuljtiria cy gémit us ineffabiles piorum,in eiußnodi dgonib.dolorib.et i(ii^ßijs,exaiidiÜtur, Hic Pfdhnus et ßmiles,dperiut nobis Dduidis cor, tndximd confoldtia funt pijs^ Oftendunt. n.ut (judmuis grauiter in talib. dnguflijs,et his meris fßeilris irlt;e dgonizent fdn^h, tentdtiones tdmen, (]U£ tunc dpparct infinitif or £tcrne^ hdbiturds e/fe fincm,deum non deferturu pias, in his,mortis in fir ni, pduorib.

Et ecotrd miro zelo,Prophetd hoc pfdlino du^ riffiinCfCt dcerrime increpdt, oes impios,in man* do.lii primisdut fecuros hypocritas,feuC.tynicos phdri[eos,uocdns eos,guduis in [ßeciem (dnéîos, operdrios iniquitdtis,ciui plerunq;,eiusmodi dfiîiigt; âoset ueros Chri/iidnos,deerbitdte Cdynicd,per fègütur,et Sdtdnice odiffe non definunt,gui fupcr dolorem uulnerum dddmt,cr dffliiilos ajfiigtint. Apdgete inquit uos hypocrit£,Ego, didici me hi« here deum uos ignordtis Deum, cr operd eius, uos non feitis quanta tnoles fit ird dci, quant

B p plane

SVM MARIA p bne rcß-igerium nugnum cr uita ieternti,renù* iJio peccdtorum,fm[u! gratig. Vos ore zr labijs colitis deunt, Vos ueßris iußiäjs operib. ßdi=gt; fis,ignari,lt;]uid deus, ^uid peccatum amp;c. Ergo uerbi, cr ueri cultus DEI,in quo fdcrificiunt deofumntui»eß,lpiritusßc coangußiatus etaßii^ dus, acerbißimi er crudelißimi hoßes eßis. Hie Pfalmus pertinet,dd primunt (ecundum pra^ ceptum,continet dgonem ßdei, et inuocdt deum, contra impetunt, peccati er mortis, er pertinet ad primant petitionem orationis Dominici,ejue» admodum et alif precatorij Pßdlmi.Nam precari er ordre,eß[dnilißcdre er snuocare nomen eius.

PSALMVS VII.

ESI precatio, contra uulgatantcr' comunrnt bljß)bemiä,ciua inundus accufat Prophetas, r^poßolos et dlios pios.tanquäfeditiofos, ejui dtßi pent Kel}gt;.ociu,et comunë pacëturbét. Qj^entdd^ tnodum Semei,filius temini, Dauidi iam grauiter dßiiüo,mdlis Abfoloniei temporis, hoßili acer^ bitate exprobrat,^ uirfanguinum eßet (}ui inua^ regnum Saulis cxe.Et cjuemadmtdum ludei Chrißum coram Pilato aceufabant (y iant ^uidü Hypocritg,Eptfcopi er alü contra cenfeientiam,

Euart^

! ■

PSALM OR VM.

titulo SEDiTlOSl,'mßgniunt. Cmtrii eiusmodi teiitationem,ciu£fatii:,dimjßm.( cß,Fro pbftd pugitat orando cordm Deo,ef fu£ mnocen* titjte/iem ßcit deurnTteinde ad trigendos,con[o htidos piox, oßendit ordntef exdudiri^çj- ßipa fuut poiüt pro excmplo,cr harrcndum fùbititm dcrepeiitinutn iudicium,minittur hypocriiis,cr Tyri(nnis,lt;jui ßc in piot odijt acerbilßmit fuit^ ffuiunt m fine fubindicat,eof periturot finit Abfolon,ciui in inedio curfu fùrorit fui,dntec]ud!tt hoc e/pceretfCptod cogitdbdt, fubito et noua mor=gt; tis généré extinilut, ntiferrime peri/t. Jiic Pfala mus pertinet ad fecundum prxceptum Decalogi^ Cr primum petitionetnorationis Dominicjc,

PSALMVS Vlir.

Est Frophetid de Chrißo,de iUius Pdfioite,P.e l'iirreélione, ej- fcgtio, fuper oês creaturut, (juèddtnodit Apoßolut hune Pfthfiü P.phcfios.i. de regno Chrißi citât,Prxdicit dutcin,potcntiam ÇT uirestllius regni figt;rc inuidis, dduerfus omîtes boßes,cjudmuif uindicdndi cupiditate, ineenfot, Oquot; fldgrdntes,fcz dduerfus omîtes Sdpientes‘,po» tentes,mundi,liypocritds,cr Phdrifdicos fdndegt;s Jnuiddt inqudtn,non drmis^dut mdgniscopijs, eonituiit 1

SVM MARIA

equituw, dut peditumfcd uerbo Eudttgelij,quoi priedicdtum per infdntes cr Iddentes, ideft, hu^ nules,zycorjm mundo inßrmos dc contemptoS homiics^cr creditum in Eccleßd Old pduperunt dfßidorum,cldmdntium,zy plordnrium, tdmen, omnem jdpientidm mundi conßindet, otnnid jóra tid,frdnget Z3- deprimet, nee uüiut credtur£ ui^ rib.ineurfu fuoimpediri poterit,fed ßrmius,qud caelum,Sol dut Eund ftdbit,cy permdnebit.Hic Pfdlinus,pertinetdd primum prieceptum,^deus unit e/Jè nofler deus,cr äd fecunddm petitionent ordtiouis Dominicje,ßeut de proximo Pfalmo di* éitim eß.

PSALMVS IX.

Est prophetid,et hdbet titulüjdeßeeiofd iu* uentute,hoc eß,de puerif, cr rendtis denuo in Ckrißo, de populo dei,de Eccleßd Chrifli.Nd/n populu,Qrßlios dei,de pueras rcnitos,per fident in Chrißu,oportet conformesßeriimdgini diledt ßlißiESV CH!lt;.ISTI.Affliguntur ergo udrie Chri flidnifCr ueri filij dei,in mudo,ct fdnguis innoeë* turn, perßfroremet crudelitdfem Sdtdnt,contrlt;i uerbum et operd dei frementis,guotidiefiinditur.

fimt illdjfloridd, çj- iUibdtd iuuentus, filij çr pueri dei irrepriehenßbiles,inßntuli innocentes, in medio

PSALMORVM.

'm medio luporum, zy netionif praue de quib. titulifs Pfalmi loquitur^Habet Pfalmus hie profoa popixias fult;if,Qr hec prophetia,f(ripta eß in ma dum gratiärum aâionif, proinde inter Pfalmos confolatorios numerari poteß^

Nam ut in tdlib,Ci(nticit,et l}gt;iritualib. carmi nib.folet fieri, loquitur bic Propheta in perjona fua,et omnium Saniloru,qui affliguntur profiter uerbn dei,et mirb aßcäibus agut gratiat,^ Deut «o deferitfuos,fed lachrymas,et fanguinë fanëio rii requirit,zy Ecclefiam,nec firro,nec igne,nee corporalium neeßiritudlium hoßium,robore de* lebilé,etiâ in medio faguine,in morte,feruat,au* 2^t,zTquafi ex cruorc,cinerib ac oßib. fanâorû excitant, fubinde, wirlt;ifiilib. modis reflorefeere, ' Cf crefcere,nunc hie,nunc alibiJàcit-Sic ut etiant aliqui ex acerbißimis hoßib. conuertantur,zy cx Saule Paulus fiat, ßibmcie etiam impij zj- indu» rati iudicentur,et coram oculis piorum,pereant, Pertinet ad primum precept um Decalogi,(^ ad fecundam petitionem orationis Dominica, ßcut de proximo Pfalmo diéhim.

PSALMVS X.

Hic Pfalmus eß precatio.ardenset continet querelas

SV MM ARîA quereliSy pIcMS contra atroeijjitnutff Jtem, regni dâ, ey kuangcl^ fintichrifluin,lt;}ui kcckjiatn non tantum ui ly tyrannide,fed (y S4« taiùca Trotfio\jlt;^y{oc,fraudib.cr impofiurisct in^ finita uarictato, zy fuco hypocrifin, oppungnabit (y perdet, et iüum honùnen,peccati graphice de* fcribit hic Pfabnta,^ gladiofcz,crudelitcr,fiein‘ et m corpora et caïïidijfima,et 'mfinita hypocrifi, filforum dogmatum,ct dulci ueneno,figt;ecioforugt;it tultuum,perdet zy extinguet animas.Neminem, autem placide curabit docere, neminem, ferio ad ad pietatemcrudire,aut confolari,fed os eius erit plenum cxecratione ey dolo.

Hoc uidemus in regno Pap£,zy Tyrannide Romlt;tni,Exccrrttioii« funt, iHa, fiilmina excom^ fniinicationum,c}uibus ßrmidabilis,fub filfo pra:‘ textu nommis Apoflolid et diuini,ctià Regih.efiè uoluit zy potuit. Dûli zy mtndacia funt, Infinita ilia et inexplicabilis uarietas hypocrifis,traditio nît buanaru,Fucata fanilitas,fiilfi lOi cultus,efuib. nunc mijfarum, nue mdulgenciarû nundinatione, diuina humanaej-, omnia, fub blafi)henwfico,notni nis diuini,federate tn^ueflu habere Antichriflus, non definit. In fine pfaltni ponitur confolatio, g, talis abominatio in fine mundi, rcudabitur,zy Uidicio manififio dei,fubito palam fict ac cradica^ bitur

' PSALMOR V M.

liftfr.Hic pfalmus pertinet itJ fecundufft pritcep^ tuiti, cr dd primam petitionem,orationiï Domi^ ni(d ficut omncs precatorij pfalmi.

PSALtiVS XI.

HIf pfdlmus efl quercld aduerfuf,lifreticor, ct Phdnuticos ^irituf cuiufiwdi iiuncfunt, ijM auocdiit homines,d doélrind fyncerd fidei,tt uero cultu deiCqui f\tus eji, 'tn ucru ßdc (y timorc rrgd DEVUi in corde)dd hypocrilin,(iu£ femper Mdgna res,fy excelfa dppiret,lt;jui inÿ homit: nes guäß dues,fu!bito trdnfuolitre ficiunt dd fuot montes, ideß,fraie declinare dd hypocrifin ej-fdnilildtent frcdtdm,guie inljgt;ecient dppdretfub* limis O' mdgnd,CJ' firntd petrd,cum nihil fit.

Attribuit dutem eis id quod proprium e/i td^ Hum hypoeritdrum, drrogdnter, fuperbe, e fublimi deß}icidnt,cr derideant uere pias. Juflus inquiunt,idejl,ïüe bon Chri/iidn, iHe mifer» homo quid freeretf Jn fne dutem efr confoldtio, quod DEVS eerto,re/jgt;iciet cr exdudict,dfr}iólos, priefrns dderit illis, of endet mdnifrftis operib. fe non deferere fuos,dc horrendo iuditio, diiimdd uertet in eiufmodi fubfdnndtorcs,Phdrifecs,et fi^-miles hoßes uerbi dci.Bic pfrl/nus pertinet ad.^. pr^ceptu Decdlogi,Qr priffid petitidftem ordtio-nis Dominicit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pftlmas. xij

SVMM ARIA PSALMVS xir.

Est precatio,continent graue guerelà, aJuer“ 'us eos,gui pro uerbo det iuuehut dodriniS bumiinAs,gui jubmde nouis traditionibtif^et culti bus,conturbant 'Ecdcftam,cr omnid imptent, cdtd religione, pharifaico ßtco,cr hypocriß,ut undié^ régnent impif et hypocritXjficuti ultiinut uerfus congueritur. Nam ubi dodrin£ bumame, femel inuaferint Ecclefià,ibi guâ latißime graffan tur,er ueluti cancer ferpunt,ibi nudut efl finis corruptionis er damni, ibi occupant omnia er mire cruciant,ac uexant confeientias ,fîc ut ual* de imminuatur,et breuis reddatur,numerus uere piorum,er fandorum,exemplum efl Papiflicte bypocrifis infinita uarietas.

■ Sed contra hoc folatur nos,Cf, DEVS femperin Eccleda excitât tarnen, nunc hoc,nunc iUo orbis Mgulo, falutem fuam,idefl,uerbum fuu,er Euan gebu,guo Prophette,Apoflolietreligui minifiri, paflimperorbe,ßrtiter,et plane £n Troc^YHffice, docentes,contra illam hypocrifin,filfas dodrinas iudicàt et produnt, et impios cultus euertunt,ubi fcz falutare dei,idefl, falutiftru uerbu Cbrifli (y Euangelij, ueluti fubito exortus ignis,paleas er flramina humanarum traditionum,haurit er ab» fumtt,(y cSnfcientias libérât, Sed tarnen hoc non fit fine

PSALMOR VM.

ßtßne a/JüBionib. uaria truce,fedquemädmo» dum durum cz argfnftt»i igne f)robatur,itd uerd cognitio, er puntdf uerbi,non eonferuatur in Eccleßd, nifi m uere ß^iritualibuf pijt, qui propter uerbum,hjtut etßris udrie a Sdtana,cx ercentur tentdtionibut ex ueluti durum ia igné probdntur,dc fie 'tn cognitione Eudngelij,er tdntdrum rerum quotidie crefcunt,et profdunt. Hjc Pfdlmus pertiuet dd fecundum zy tertium prdceptum Decdlogi,cr ttd primum (x tertidia petitiouem ordtionif Dominictc.

P S/ L M V 5 XIII.

precdtio, plead gemilibus, ex fu(fif^'s cordis d^ióh,fub hordm tenebrdrum, i«« genti dolore er dngußid,dc tneffabili ttteßicid,m iHd cdtigine tentdtionis pene opprejfi. Atc^ iSius meßieid dutfjor,eß ipfejfiritus trißitu ditbolut, dum 'm illds perturbdtiones,repente conijcit' tautos, quos non 'muenit drmdtos glddio uerbi dei,dum duertit nobis otulos 4 prormjjïonib. er ucrbo dei,dd relpitienddm,mcredibilem ' ingrdtis tudinem ex tndlicidm mundi,dd reßiicienddm, perplexdm udrietdtem fcdnddlorum,{y mdgnia tadinem periculorum , qu^ fubeundd funt

C propter

SVMMARI A propter uerbunt cr nomen DEI.

Fieri enim non poteft, ^uin homa fanuf tie» hementer perturbetur,ß conß(ieret,^uibui mal» arttb.quib.dolis,lt;jud acerbitate Caynica odiorumt Satan ey homines impij,opponant fe uerbo,de» inde quxftnt deß{Hones,qu£ ingratitudinis num flra,apudeos,qui fe nobifcum e/Je ßmiilant,que etiàfcandjla Satan ex(itet,apud eos qui nolunt d ftudio pietatis alieni uideri. Sed oratio Ecclcß^ efl potens perlringitCT uindt potenter omnia odia, (y pericula, omnes infidias, tj«ù inde/i* nentesty potentior efl fides,quouis impetucr turbine tentationum.

Hac efl uidoria, inquit loannes, qu^e uindt mundum,fides noflra,ut hie Pfalinus,eius fidd dat exemplum.Et m media iUa morte,ne dubitf mus DEVM,pofii crueHe in talib. anguflijs ey terrorib. nos eonfolari, et difcamus, fire, ut ex hac meflida, quauis appareat perpétua elude* mur,fi nudo ,auertentes nos a fl)edris,tri* flib.cy tcnebrofis dto apprdhendamus uerbum, et utcuné^ contra pondus hoc nos erigdmus,con* folatione uerbi DOMINI, Sicut Jacobus didt,Si quis contriflatur oret. Et hie Ffalmus,pertinet ad fecundum praceptum,zy ad primant fy ulfi* tnam petitiouem orationis Dominica, ubi pcti* mus, Et libera not a malo.

PSALMORVM,

PSALMVS Xllll

Est Prophctid, (y fimuldocet,^ omnesdo» (Irittic humantc^f^y opera bon a Jtne fide,[int ibhominatio coram Deo,Qr talium Hypocrita» rurti,quorum jimilcs funt, Papa,cr fui papifl^, Pleus uenter,efl, fuo uentri enim fcruiunt, non Deo nee CHRISTO,çy domos deuorant uiduarü^

Sed tales hypocrite,^uàuis femper m ore hao leant nomen Dei,Qr iaéhnt legejn, opera Ie* gis,non nouerunt, guis fit uerus cultus Dei, fed femper oderunt perfeguuntur,nomen cr uerbum Dfi. quot;Veram autem doiirinam, de timoré cr fide erga Deum audire nolunt. Contra tales,cratione pugnandum efi,gu.e exaudietur, ut bic ultimas uerfus innuit, gui regnum CHRISTI proffHïhf. Nam bic Pfalmas potilfimum,perfiringit,Pbarilt;i faicos iüos fan^s,Doäoreslegis,gui ante Chrifti aduentum,urgendo opera,cr iufliciam legis,tor» tores feui erant,et uexabant confcientias,et pro» mittit bic pfalmas ilium optandum diem falutis, cy redemptionem aduentus CHRISTI.

Nam ex Sion reuelatum efi Puangelium, (y in Hierufalem fuper Rpoftolos effufus jfiritus. Pertinet ad primam cr tertium pneceptum,Nai)t

C mugnifice

SyM MARIA

Mttgnißce extollit,uerbum Dei,ef promittit Jiatt falutis,fcz CHRISTI, obiurgat duttm^hypocri» tiif,qui negligunt funtmum cultum Dei,tinwrem crfidem, Dcocj^ non feruiuntffeJ fuouentri,cr pertinet ad primant er Çecundam petitionemom tionit Dominica:, ubi oramus, Sanebficetur no» men tuum.

PSALKVS XV.

Hk Pfalmuj,contra hypocritaj,gui lanfbta» tem/itamejfe ducunt,in ßmulatis operib. legiiDei, uel inanib. etßultit operib. humanarn traditionum,docet ledern Dei rcéte mtelUgcre,et fyncere ac pie uiuert, fez,monens ambutanduni

. CT deßderia carnis mortißcanda. Nam,ha:cdemum eflßtmma totiuf pietatic,idefl, per fidem, puro corde Deum colere er dilige‘ re.Secundo, ad proximi utilitatem dirigere ui* tam,et omnia uitareft^ua cum bit duob.pugnant, hypocrißn fcz, Oquot; ßmulatam fanâitatem,^u:e ßdei ßmul,adtterfatur er charitati. t^am uerum Dei cultum,ignorât,er omnia opera uere bona, erga proximum negliÿt, pertinet ad tertium praceptunt Decaloÿ,

PSALMORVM.

EPSALMV5 XVI.

St Prophetia de paffîone CHRISTI,er r« furreäione, Nrfw et Apofloli iButn in Ad.t. 13' Cdp.i}.de Chrijio,potenter citant,in hac par» tf autem hic pfalmus efl,exinùtts,et gemma quie» dam inter p/dltmu,^ claris uerbis dicit,lBum to^ tumßtlendidum et magnißeu cultum legis Mofe, Sacrificia,fabbata,circucißonem,(}Uie omniaßne fine, iaihhat iüe populus, contra neros prophet tas,abrogandum ejje,per Euangtliu, Nam ejuarto uerfu clare dicit,eos (jui opera, er iufliciam legs feßnntur, aliénas Deos Idola fequi,s3 ofien“ ditAuditos,quàuis fanäiim populum abijeiendos eligenduin alium nouum populum, ßz credentium in Chrißum,qui uere,ßt eleäa hærea ditas c peculium Domini,Et hic Pfalmus perti‘ net,ad prifnum,fecundum, ey tertium praceptu, Nam Dei nouam gloriam,opus et uerbum,(3 no« uum iBum cul[um,qui pojl ^ueterem iBum, reue* landus erat t« mundo pra:nuntiat,cr pertmet ad primait er fccundam petitionem orationis Domi* nic£.

PSALMVS xvir.

ESI precatio continens querelam,dJuerfus ßl fos doiHvrcs, çf teneros iBos fanólos nimi»

C iij rum

SVMMARIA

rum hYpocritds,qui fuis humanis iioéïrinif,4ttolt;3 cant d utrbo Dei, uere pios dofhrcs, oderunt de perfequuntur, quos ZT Paulus uocdt,mimicos crucis Chrißi , nam propter deunt nihil pati uo^ lunt,fed crucemfugiunt,^}- prdtextunomiais,ac cultus De^,iüis artißeijs fu£ hypocri/is nihil aliudquerût,çicommodd terrena, honores,opes, ßuore honüitu,uoluptates (y cofolationes muadi, ideo,uocdt eos in pcnultimo uerfu,homines uit/, zy mundi huius. Eiusmodi hypocritlt;/,funt iÜd uentris animalia pajfim in cocnobi/s, terr/ pan« dera,mondchi,facerdotes ocioß eye. EthicPfal^ mus, pertinet ad fecundu sy tertiu pr/ceptu,cy ad primam petitionem orationis Dominic/,

PSALKVS XVIII.

E5f gratiaruma^o, qua Dauid gratids agit DEO(ßcuttitulus Pfalmi indicat) pabont* mb. mimicis fuis liberatus ßt, zy huius Pfalmi . partes,ßcio. üdm, Dauid quadruplices hoßes fullinuit, SdulemKegem, Gentes Vicinds,/^bfoa lotiem ß[ium,zy feditiofos. In principio Pfala mi, prioribus fex uerßbus deferibit, magnitudi» nem periculorum,doloris (y angußi/ fua; in tot cy tdntis affii£tionibus, ex quibus eu Dominus H* bcrduit,Dû!ores mßrnifmquit, circudederût me.

Deinde

PS ALMOR VM

Detune in feptima ucrfuCmore prophct^runt) iüis uerbis a[!udit,ad libcrationem,Ex Aegypto, O' opera iHa magni/ica, ad montent Syn.ti,cie in mari rubro,indicant, q, fuut tune Deut e media morte, potenter libcrauU,populü,ita fe quo(^ no (èinefijuafi denuo e manu Pharaonis etc.e media morte, potenti brachio, cr excclfa Dci dextera liberatumefj^. Deinde in. uerfu (y i?-C«;« mquit liberafli,a jortib. inimicit, cr hif t]ui me crant potentiores. Sautent mdicat Regem,qui boflili odio cr accrbitate, perfequutus ejl Daui^ dem, propter uerbum Dei, elects erat in Res gem cr furrogatus Sauli diuinitus, Jn. te-- ucrs fu célébrât Dei boiiitatem, qui adeß, humilib.con^ temptis corant mundo, cr abieSht contra,poten* tes cr fuperboi,ßcut iUi adfut, nürabiliter dans uiéioriam eotra Goliath, Philifiteos, Amalech cr alias gites.Verfu.i4 fubindicat,aliquid de tertio fuo domeßico atq; eo atrociori hoße,filioAbfolone,

Cunt deprimis me inquit, magnißce glorißcas me.Deinde uerfu.4t agit gracias Deo,qui iüi nù* rabiliter adßterit, contra, callida confilia fy in* ßdias feditioforum, Cuiufmodi erat Siba, cr tempore Abfolonico pene totus ifrael. Habuit.n. Optimus pietatis amantifsimisRex, multos inteßinos,ey doineßicos hoßes (y dues feditio* foî,4ilf9

SV MM ART A fof,aJeo extern gcntes,(ut hie dicit^oi* felt;^ueiitiores iUi e//ènt,^ fuut populus. Itu ^uili* bet aßiiäus, pr^efertim) ßquis m magifiratu fit, potefl uti koe Pfalino,dd agendas grattas Deo, pro liberatione ex uarifs perieulis, cf arumnis, qu^ in admiitiftrantib.Rcfnp.uel Eeele/iam guber nantib.ineidunt.

Si quis autetft aUegorice uelit applieare pfalc Dauid,fignificat,hie Chrifium, illius Saul, funt lud^i. Gentes perfequentes hunc Dauideia, Tyranni mundi qui opponunt fe Euangelio. Abfo* lon,Ueretiei qui ex nobis prodeunt,cr ex nobit non funt. Seditiofi,funt fitcati Chri/iiani,qui ore fanant Chriflunt, ty corde alieni funt a Chriflo. E quibus omnibus afjiiéhis iÜe Dauid, idefl, Chri* flus, (y hi qui Chrifli funt,tandë libérantur. Pcr^ tinet ad fecundum pratceptum Decalogi,fy pri» tnampetitionem orationis Dontinic£,

PS/LMVS XIX

ES^ prophetia,de predicando Euangelio omni Creature,fubomnib.ealis,^ late pa^ tet totus orbit tcrrarum.Diet diei, inquit annuntiat uerbu,idefl,de die in diem,noéitidiu^ uoce Apoflolorum ty miniflrorutn uerbi fubinde latiui

PSALMOKVM.

ktiut propxgäbitur uerbunt Euangelij, id^ non tmitum m iudtcd,fed in omni terra, pit]Jim,per orbem,omnium gentium Unguis prjedicabitur.Et ^uemadmodum, in(juit,uiuificlt;i luce,Solis,illumi^ mntur, ßuentur, recreantur omnia, in his rcb. corporalib.

lta,hac noua lex er uox Euangelij,illuminaa hitjCr fubnünißrans ßgt;iritum,uiuißcabit,cr pu« rißcabit corda, erigetci^ac conßolabitur,conßcicn tias.Atq;ibifubindicat legem, uctcrcm^rjue erat diaconia inortis,eße abrogandam.et fucceßimtm eße EuangeliHm,guod eß miiiißerium uita: etßia ritus, QJioderitucrbum amabile, ex petenduin iUuminans oculos, latißcans corda, HicPfahnus pertinet adtertium praccptum, annunciat enint uerum Sabbatii,tempus fcz Euangelif,(juo Euä» gelium in toto mundo, prtdicabitur zj- accipie» tur a credentibus.

PSALMVS XX.

Est oratin,pro Regib.Principtb. o- mtgißra-^ ^ib. zy omnibus his, gui grauiÇsimum lUiid onus fubeunt, adminißrandi Rcßgt;ublicas,Vt jcz 'm reb.tantis,guib. mpar eßamnis fdpientia,cr diligentia humana, (guemadmodum experientia

C gt;gt;nbsp;edobh

s V M M A RI A tdofhtellantur Ethniä)magißratibuf ßcexpo» ßtis omnium, odio,finiflrit iudicijs,^}' inßdiß, di^^nctur adeße Deus, zj' retinere fubditos m cffii-iojdurc bcaedi{iionem,cid conferujndum bo* num cr fæluem fljtum regni, cr publicam pu» cem,prcjertim cum Sutun, borribiÜ odio dduer» fus Doum,^operlt;i Dei,(ûtictur di/ßpure po'i» tus,omiiid mifcere cede or [anguine.

Homines iÜi magni cr /[iritualißimi, ijui hune et [mules p[almos ediderunt,[dtis uiderunt, r« tant as non po[ß-^regi,dut gubernari, [apien» tia,aut udis confilijsbumanis. Ideo eiufinodi ßr» mulas precationum, pro [alute ma^ßratuuDt, conferibereuoluerunt, ey tranfmittere ad poße» ritatem. biam in iBo populo Dei in primis hoc neeeßtrium (ùit, ubi Daitid alß pi/,[ubmde nouis hoflib-a- ajßiäiombus^atqi his durißmis excreehantur.

Stulti ergo Reges [unt, çj’ Principes, oui non e ealo, pet uni cT expcâant, rerum tantarum [alicem ^bernationem ey [uceeßum crc. Per» tinct ad [ecundum prxceptum. Continet enitn in* uocationem nommis Dbl , c:yad tertiain pe» titioncin orationis Dominic^e , fiat ueluntas tua.

PSALMORVM

PSALMVS XXL

Est Pro[gt;hct!\Je regiio Chrißi, ßz lius regnum, erit /}gt;irituule qj- lt;eternum.

Jnitium Pfalmi, mxgnißce prédicat,ßre ut tile Rex,cr populus,in bec regno l£tetur,magnu jit gloriu iHius regni Cltiod inteHige ut uerbu pßtnü fofiMt.non quidem corum mtindo,aut fecundum carnem^fed tn Deo, Num, Chrißusper irucem, tr mortem ingrejßus eß in glorijtn Pr^nunciut, dutem hie Pfulmus,hoc regnum Chrißi,Ecclcßam ßz, quûuiseoram mundo ajßiäjm, Ifirituulibus benedii!lionibus,dttandam,cr glorifieâdum,ejfe, jß^rgondum hoc uerbum, gruci£ ej remißio* nis peccdtorum, hoc Uturn er iucundi/ßinum Euungelium , in omnes ^ntes, quo Utabuntur, guudebunt, cy exultabunt credentes, ej- ptj, gdudio pleno, er perßdo, quad, nuSu creuturd, eripere er tollere pojßt.

Econtru, oßendit, Iitdeos qui huic con/ilio D E I df?Kerpi)K ntur, er tot um i pßorü regn um, horrendo iudicio Dei udßundum eße , Poiief coj inquit humerum, ideß, iHum poputum, quid Eudngtlio fe opponet, er CHRlSTVUi crueißget , grduibus , caldmitatibus obliges, er reieäo

SVMMARIÄ

er reieHa iHo populo, deleto regno,dboliU, c?* •«brogdfrf toU lcge,ac cultib, pro quibui pugnàt, rédigés cos 'm miferam feruitutê^ut fub iu^fÇr ^lienis imperils oppre/Ji, dent fui peecati poems Pertinet ^d primum pneeeptum, çf feeundittti petitionem,ortitionis Dominick. Nt(m,priedicit, de nouo populo,^ non ft fub lege Mofe,fed in iüo regno Ictiti^, cir gratiaruwaihonis, de nouo cultfl.

PSALMVS XXII.

HIc Pfalmus efl, 'mter omnes Prophéties,de CHKiSTO,cr regnoeius, geniit (}u£di,ty omniu^n mexime infignis, utg; hie ji uf^ alibi, Däuidem, non future rei, prophetid/n, fed iatn f)rieteritJ,Cr qudfi feffeâante gefl^e, hifloridnt dicds contexerc. De Çhriftoenim, pene nihila ebfeuriorib. uerbis, qua Petrus, ueltjuiuis alius Apoflolus,lignoaffigendo,cljire diat(]uafi de re idta fliki, Foderunt wanus meas (y pedes jntos,çyc.

Continet aute)tt,fublimes illos,zy grauiflttnos dflióiw Chrifli,in nsedijs irit diuina, çy mortis leirorib dc pauorib. gui ootnem, humana: mentis fdptum fuperant, agonizlt;intis,et baud ftio,cit bj toto PfalteriOfUßus 'mueniatui-, pfalmus,res eontinens

PS ALMORVM. rontinens gr^tuiorer, «ut in quo fie pù cord« ag^ nofcere polfint,fu/firù,çr gemitus iHos,human« uoce mcnarrabilcftDomini çj- capitis fui Chria ßi,m media ntorte,in medifs infrrni terroribus cr doloribus pro nobis luilantis, quare cr comjnen» datiffimit» effe oportuit omntbut,qui eiufmodi tentatianumßdci,ct idorum agonumßiiritualiü, nonfunt rudes.

Contemnant hcc fane, Epicurtei,eerte pi/f cr Jfiritualibus eiufmodi exempla, tum in ipfa Chrißo,tum tw fraternitate rtoflra, (ut Petrus in* quit)quibufuis totius gt;nundi,opib. cr omni The* fauro funt preciofiora.Valie clare autem cr ex* preffe ut dixi,defcribit CHRISTI pa/fionem,qua* fi rem coram,geri uideas, nbsp;nbsp;vt autem priores

paffionesfm Chriflo,ita, etiam fequuturas glori* dcpingt,hi(Dauid,cum in fine,ofien* dit,Chriflum,exore Leonum,cr canum,e morte, et afiiiâionibus eripiendum, per refurreßionem, diuinitus,glorificandum efie,cr Euangelium, non tantum in iSo populo,angufiis fez,terminis, fed in omnibus gentibus,in omnib.regnis e/fe prie dicandum, et conuertendos ad Chrifium ping* ues terra , idefl,diuites cr potentes,mundi huius,turn etiam pauperes,^- Ecclefiam fùturà ieternam,cr infinitam pofleritatem, iUius Regis

SVMMARIA

ç«i dJorjbitur^ in toto terrarum orbe, cuiuf no» men^ hudabitur, cekbrabitur, omnibus feculiSt regnum^; durabit in atcrnü, eontra omnia reg» na mundi, omncfj; creaturas inuidum. Pertinet ai primum praceptum Decalo^,Nam,anunciat, nouum (ultum Dei,er ai primam Jjiedat peti» ti onem orationit Dominiclt;e.

PSALMVS XXIII.

Est inftgnis gradarumadio,pro accepta uer bo cr efl exemplum pij cordis,agnofcétis, ïj mcomparabile beneficium, o- donum Dei fih eegnitiouerbi.Niagntficeautem,pritdicat,cr cx* todit amplitudinem bonitatis cr mifericordia Dei,ducentis nos in uia reda,erigentis cy confia lantis nos in ^uauis tentatione,(um alias, hy» pocrita ambulent in uijs prauis.

fitttilitudine comparât fieoui,m^ua, fi fièrte aberrarit,re^uirenda,fieruanda,definden» da,paficenda, fidelis paflor, nudum non laboren» impendit.Quodautem fubbono,cr uiglantipa» flore,amaniffima prata, ßntes cr ficaturi^nes, in medio aflu^fiunt ouib. hoe pifs cordib.eft uerbit Dei Alludit aSt,ad menfiam panit propofitionis, et ad ^alfiainum cr oleum latitie.Nam,minifiros uerbi, CT auditmes, Deus paficet, ccnfiolabitur,cr po cakce latificabit,ttiifl, a mundo contrifletur

Uci»

PSALMORVM.

Uew uerbum, Dei uocat, Eaculutn pallorit, HijUim recreutionis,grämen,pafcuie,(iuib. omntb, tniittcre uult,tantum per uerbum Dci,ueram fa* lutcttt,cr päcem,firmant cr eeternam eonfohtio* Item confdentijs contingtre. Pertinet hic Pfahnut ad tertiti prieceptu,et fecunda pctitionê oratioitis TiominiciC.

PSALMVS XXIIII.

E5f Prophctiä de regno chrifii, per Puän^* hu,in toto orbe terraru, dilatando cr pro* fircndo. infigni autè Apoflrophe eonucrtit fe^ad iilt;-rS^t,Principef,Sapientef,et magnos ma^fira* tHs in inundo,quos more Heb. uocat portai orbir, ne ignorctis intjuit,Terra efi Domini,!pfe e/i Do minui omnium,ipfe dedit uobii régna. Ip/c Regè tonfiituit,Chrifiu,qué nifiadorabitii,et agnofce* tii.pcribitii, cum regnii uefirii, cr tangua uat fi^li conteremini.

Hortatur aut,ut agnofeant fe peccatorei, Nm, eiufmodi potentes,pharifei et fapientei in miido, fapiëtia et iuflitia humana perfuafione obtoeeati ntäxime fiemunt,aducrfus Euanfflium.Quundo •n.illud regnü grati£, çy remijftonii peccatoru, pradicatur, ^uado iSe Chrifius per Euan^hunt, folus rex atern e pacii,rex uióioriofui cotra pee eatü^mortë,diabolH,pr£dicatur., tuneTyrannoru patenta, et fapientu mudi h/eefu^ibiffima uox efi.

s VMMA KIA

Q«iî iße Rfx g/ûngt;, lt;].d. nunijuid iUi cr utß^imi pifcatores, ilU ßxhominutti,nos do» lebitjCr pfo lege Maß,pro Religione bac reccp» tia pdtnbus, nouu»icuUufttDei,obtrudent no» bis et fuum iüu)/i,Kegetti,^ perfuadebunt nobit iliudfoniniunt.

Submdieat ergo ßmulhic Pfalmus regnum Chrißi,non fore eorporale aut terrenufgt;t,nec eiuf» nwdi,lt;]uod dißfipet leges politicas^ßed regnum,ia '^uo prtedicatores fubiugabunt Chrißoorbem,cr regnu mundi per uerbum ey Euangelium. H«ic opponêt fe Reges cz Prirtcfpe/, çf Re^uc Dominum gloria, crucißgent, Apofiolos ty mi» nißros uerbi perfetjiientur,fed ipße nihilominus peruadct omnia régna, cr nemine prohibente iagrediettir orbem, regnabit per Euangelium iit medio ininücorum,dabitfuis Apoßolisos (y fa» ptentiam,cM nemo contradicere poterit,exom» nibus repugnantibus,cr maximis regnis mundi, ut Daniel inguit, cammolitis tandem, manebit Rex aternus,et uere,Dominus uifhria et gloria, Pertinet ad primum prlt;eceptum Decalûgi,cr pri mam fecundam ac tertiam petitioncm orationis Dominicic.

PSALMVS XXV.

Est pree at 10, m qua propbeta tmro ardore fordiSf

PS ALMOKV M corJit,opM,fe cerroboritri m fide^et dmcre »«* iiy tfuiuif hoc «lt;gnoj «y acerbes hoßes habcat in mundo,ne frangaturfcZtttjfbâionib.ucl fean dalorum magnitudine, uarietate,debtltteturt ^uandOfiüüS hyposrita/ Epie ureas, tanta confi» dentia ty tam fecure wdet,de^ieere,(y centent» nfre «erdw religionem, ty uerbuni,quaß non ßt res digna,ciua homines fdni,aiit liberales uel tan* tulum occupentur.

Ach Domine, mtjuit,ßrua, glorißca nemè fy tierbutuS. Noncon/ùndamur inijuit, Kos,qui ße deridemur djjsuimur et propter te, inter tot afßi iliones inter tot et tanta fcandala pene oppreffi, tamë confolationètuà,expeëiamus.Scd conßmdi tur,coram deo çy hominib.iOi bogedim, «Qi Hy« Poerit^fty contemptores ^ui pra fua carnali pe« pientia,prie potètia,opib.et alifs reb.mudi,^uaf ipß admirantur cr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4dco contem*

nunt,uerbum ty cultum Dei,ut indignum exifli* ment,de ^uo cogitent, bJoßri oculi,tn^uit,ad te funt,Domine,tuß epuid eß infirmitatts in nobis condona nobis, conferua nos in cognitione uerbi fanâi tui,ty myflerij abfconditi a inundo,adßs nobis in tot ty tantis angufii^s. Et pertinet ad ßecundum preceptum, er fecundam petitionettl orationis Dominicie. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D

SV MM ARIA

PSALHVJ XXVI.

Est ont io dd GeuM contitifns (juerehrtiiddquot; uerfuf bypocritdt,(jni operib. lcgis,uolunt iußificdri,qui fcmperdotHrinafn uentn, de fide, perfe^uuntur, (3- eius ajjertores damnant tangui hdreticot. Vocdtdutcm,occu!tof fangui=‘ ndriof,mdlitiofbs, Nàj» efutti/i,a«dgnlt;m iatïent fanâitatcWftamè corda ipforum, funt plena odio Dei, C7 rfcerbiïdfc, t/olocy aducrfut proximugt;u,ß{ut Chrifluf dpud Lued»t,talet PH rifeof increpdt. Vof eflis gui iußificatis tioc, co‘ ram hominib. fed Deur nouit corda ueßra, l^at» Dru» labiotenui honorant, cor autêlongeabejl dbipfocr Deun» reuera ncn coluttt,fed omnid hd bent,in gueßu.

Breuiter,Deo non feruiunt, fed Mammcnd ef fuouentri, ut Paulus ad Phil.ait,^ hic Pfalmus dicit,in guorunt atanib.funt tnunera. Magnant autem Jfiecien» habet, ipforum hypocrifts,çr Ec» cleßa ßlfa,dpud guam eß potcntia,cr regniimt femper habet maiorein jfecicm ÿ uerd,gua; fub fornûs crucis teâa latet. Jdeo ncn fegniter oran^ dum efl,ut Deus,feruet, Nos in Ecclcßa uera, ne ßnat mifceri, rapt cuntßHiSfne partent noßra/it eut»

PSALMORVM, rum eiußnodi hypocritis, (juorut» aUs tjUAmdiuucnditcnt fecoram mundo^pnis interi* tu},gloria,mtonfit/ionem‘erit,ut rn Ptpa, regno lUius uidimus, Pertinet ad terti«iw pKccp tuni,z^ ad primatn fetundam f etitionem ora^ tionis Dominiez, Nam de ucro eu’tu er rrgno Dei loquitur.

PSALMVS xxvn.

Est gratiarum a£iio,ccntinens etiam, preea» tionem cr eonfolationem, aduerfut frlfot dodores. Tot autem,cr tantis affiiâioHib.tot pe» riculiscr a:rumnif,tot acerrimif certatninibuf, propter uerbum Dei, contra diabolumfy mitn* dum,[ubeundis, tam cruditui,et exercitutpetus Deo, animoßut infultat otnnib.hoflib.,

Dominut tnquit efl lux, cr falus mea, efuent metuamfideß,Dominus, in tamuarijs tenebris et proceUis tentationum, toties efl, me tnirabtliter cpnfolatus er potenter eripuit, qui nec infletu» rum,efl deferturus. Si Deus pro me, quis contrit mef Si Deu! fuflentat, quis impetus Iwflium, me franget,quis euertetf

Nort gt;nef inßniSos hofles, etiàß me unuiitfCentra bellum moucatur, una tantu refoBi^

D i/ ’ citor

' SVMMAKIA

citor,ut tUMe^aifin dow Domini,ideß/mtereot ubi fjtncert dotetur dißituruerbuK Dei, (y‘ ia Ufra tttleßt. Naat,hanc mdrgaritam fi reti» ' twro,fua diuet. N^m ß utrbua Dci,rtHnuero, uütiitH tucesi, idffß, Bte^ai firtntn» er ittera Mm tonfolationta,nullt erunt, terrores unti ne uur/ fuidem frlt;ingeiit,ß utrbum emife» ro,nuUït mnftûtiones erunt t4ntei,ciuie feru^bunf.

Hoceuteift totum dirigft, contre hypocritet ey ßlfot do floret,auiUut ßcile, relinquunt ucr» bum,ar docentes numene/educuntconfeientias. Ho/ KOfdt hic ßlfot teßes, nitnirum quos nibil pu det,qui erubeßere nefeiunt. Frodigioßt eß,dudaa cü,eiufntodi hnperitorS qui ßne uoclt;üione,ßne uerbo,noitien Dti tafidntes,ßducunt homittesjcr greuie demne dent, in politiu ßmul er Eccleßd,

Nem,ite uidemus eccidere, quo indodiores, quo ßgt;iritueIiS rerKöi rurfiorf/ funt quidet»,eo, ßtcilius prorutupunt ed docendutu,et^hi phd= neticißgt;iritut,feAes, erfeditiones po^e contre uere pio/,excitent,Pertinet ed fecundum O' pti‘ wum pretceptum, er primem er fecundem pe» tionent oretiems Dominiere.

PSÄLMVS XXVIII.

efl ore

PSALMORVM.

Est oratio Dauidif, gua fua tetate ufut eß tantra, Sauïcm zx ßmlef, maxime autent contra iUos Caynicos hypocritas, gui oretenus funulabant paccm, C7 tarnen^ intus occultit ßa» grabant odi/t.Talis uipera erat.AbIblan filius, er ga patrcm Dauidê. Tails erat loab erga Amafa cr Abner.t.Reg.ï.Dauid ergo metuens ne ii/l ßbi imputdretur,Qrat,ne tradas me,mciuit,cum pee« catoribus.

Noj poßurnus Pßlmauti,contraTyrannos,et Phanaticos /}gt;iritus,fjam ßc folent Tyranni, çr perfecutores uerbi,firisßmulare pace»t,Qr clan culum,agitare conßlia cedis er fanguinis. Item Phanatici ßgt;irilus, er omnes pfcudoprophet£ iaiiant pleno ore, uerbum Dei, er clamitant fe quarere gloriam,er cultum Dei,promittunt,nihil § diuina er talejiia,er tarnen,qua fua funt, fuamey gloriam quarëtes, per dunt animas, vnee-dunt in ueßimentis ouium, er »wtMi funt lupi rapaces.Pertinet ad tertium gyfecundum praeep* tum, ad primant er freundi petitionem oratio-ms Dominica.

PSALHys XXIX

Prophttia, de PuangeÜo,ffargendo per totum orbem terrarum,^gnomen Chri-

D fli pradicii

SVM MARIA fii prlt;edicaiitur coram Regib.cr Gentib filiff Ifrjcl. Affirte imquit Domino uos potentes,idefl, uos Reget, principes, fapicntes, diuites mundi, uos Phiri[ei,tt Rubini,agnofcite ueßram fapien'^ ti4m,iußieiartt,exiiHijs uirtutes ueßras politicos, opera legis, er otnne quod excelfum eß coritn he/ninibus,abominationegt;/t effecoram Deo,agite panitentiam,cr obedite EuangeÜo, ut ßib uni^o iSo Rege Domino CHRISTO, in Eccleßa er regno eins, Deum, er f’unc filium Dei, Chrißum per ßdetu.er fapientiam Dei cegnoßatis. Det^ eiiim,manißßoopere maießdtis,i(b initio in to-’ tum orbem immijit diluuium, er perdidit omnem Ciirnem.ls per Euangelium CT Baf tißnum nouo CJ ßgt;irituali diluuio fubmerget nbsp;nbsp;nbsp;martißcabit,

omnëearnë, ideß, uetußatem earnalis Adam, ut er fecundüadam mortificati,quotquot bi Chrißit baptifaruir, Vnaeumipfo etiam,reßuf(iteinur, er ßmusnoui honünes, nou£ crejtura. Syluas, defertu Cades, eondenfa, Cerujs,uocat,figurate, Régna,Prouincids,et potetes urbes,b2 mudocr^-Hxc condenßa dominus reuelauit,^^ ad Euagelq fucë perduxit. Pertinet adtertium pr£ceptü,cr feeuitdam petitionem oration s Dominica-

PSALMVS XXX.

Hic P[al*

PSÄLMORVM,

Hic Pfdlmus in/ignis eß, er uere DttuiJietft, Uiro arjore cordif, dgit gratuf Deo, (y n«n.c exultât,cj, ipfaifi,ex tentationibuJ iliisf^iri“ t-uakb, cy itte^abili lult;Ü4 contra Satanam libérais rit,^ cor ipjiui adeo debilitatu,totßräris trifli* ci£,dc terroris ßa(iuw,at(^ ipfa magnitudine tentationis, pene oppreßum recrearit. Animant inijuit, meam extraxißi ex inßrno,ideß, impetii Sdtane, ej ß^rorem, t}uem nuUe humana: uircf uincere po/ßunttdedißi nuhiuincere.

Continet autem hic Pfalmutut uidet, a^'iflus iÜos fublimeSjgaudetis inßgt;iritu fan{lo,^Deus, täntam trißitiam,tantos terrores et paHorcs,h.ts mortis anguflias, tot lachrymas,(y gemitus,de proßndo tnßrni fu/}gt;irantis,tandem 'm gatidium, stertcrit,q,ignitit diaboli teils,mifereexardefeen tem m medio teßu,recrearit er fanarit. Inßgnem autem ßmul continet confolationem,ad momen=i tnm,'meiuit,durabit ira eius,cr uita 'm uoluntate eins,ideß,Deus er ß tentationib. grauiljimis er“ eiußnodi duris agonib. exercet pios, tarnen,non tentât ut perdat, ne^ aßiigit ut damnet, Nflt;j; e/i Dcm; triflicii, mortis aut pauoris, Sed Deus pa» cis, uit£, Deus Sterna: letitilt;e ey eonßtlationis, Pertinet ad tertium prjeceptum,et primam prti-tionem orationis Dominicit,

pfalmuSr

SVM MARIA

PSALMVS XXXI.

Est gr^tilt;truiit aélio, continent etiam.prccd* tioncs cz conplationcs. Tunt reAe ivtelli» ges grtuiffuKos ZJ- ns hiùus Pfslnti,/t fcias htne ejfc gener slem, nbsp;nbsp;perpelusm uocent

ipfius Ckri/ii,zr mestbrorum etus, fubcruce, affliAionib. udrijs fui^irMts, er wgejaifcenu'r, bi^mEccle/iaeji cong^ttio, aff-liAorum, pKU^ pcruttt tentttoru», dunt mterim koiBtiies iw“ pif in musidotdiiutes, cemtemptores omnis reli* gionis, er x»^oi Epicur^ti^fubét^ut Chyi/}ufM=gt; ^uitfConfclationein (uam.

Pif ucro,]pirttMles, ty^ eredentes, erpopti horribili odio, er inuidiie dittboli pir omnem ui* tsm, intus i« corde pauorib.zy terrorib.ßris 4«« tctn,perfecutionib.bls^hegt;»iu,cr conte pt u prop* ter uerbum Dei, exercentur et tarnen,ex his oni* nibus liberantur. N4t» ut Paulus mquit,ul)i abun dant fiffiiAiones, ibi etiatu abundant, confolatio* nes. Fertinet hie Pfalmus ad[ecundum ter* tium pneeptunt, cz äd primam er tertiant pcti tioiiem orationis Dominier.

Et fcif deßnautffic Prdagogi more,oftendere, ad quod prreeptutti DcMlogi quilibet Pfalmus ffeAet

PS ALMORVM.

fpcéîet, cr ad (fuod mèbrum oratiotus Dominic^t^ J^am ex fuperiorib. nunc faits exempli habcnt kâorcs cordati, ut per fefe id pofflnt obferuare. Nit»i precatorij Pfalfm pertinent, ad fecundum praceptum, et prittum petitioner» orationis Do= t»itticlt;e.Nat»fanilificant fy honorant nomê Dei.

PfaliKi, gui docent, confolantur gratias agunt,pro liberatiane,pertinent ad tertium pra:^ ceptutu,cr fecundam, cr pn'wi, cf tfrn4i»pc= tittoiiem orationis Üoatinicre, Nat» uere docent Sabbatû finifiificare,colcre Dcum uero,ty fuma mocultu.cr ^rati/fioto facrificio,nempe facrifia ciolauJiSjCr pteriif pftloti^eâant, ad omnia ilia tria pracepta Decalogi,Qr petitiones oratioa nis Dominica.

Ego auter» idea hoc in breuib.his plalmoruttt Çummarifs fubnwnui, ut oflendam ex Deealogo, tan^ ßnte,fluere totam fcripturam, Cf in dea eem iSis praceptis Dominica oratione fuma mam plane totius, fumma Theologie confia neri^nec guic^ po(fe,m Eccleßa doceri exccUcna tins aut fublimius.

Videmus.n.guomodo Prophet-e fummi,adeog; Mofes ipfe, ex prirHo praeepto,ex fecundo et ter tio,brcuiter ex Deealogo ta egregias condones texuerunt,^ diligenter omnia ibiexpenderunt,

D V ^«oa

' SVMMARIA

^u^modo hic , KO IN a KociNwa femper trtt» iiidcrunt fßcut Cf Mo[ei fummui uir pr^cipit H^c uerbii m(]utf,ß4ns,ledcns,meäitaberis,hj(c, neues ßlijs SMS cfc, In omnibus ergo diâis ey feripsis fuis Prophesm ey Apoftoli, aüudunt, ey fpeâjns nd Decutogum. ES ex bis Dei decens pm ceptis^ßuit omnis doârina, cr pin uitn fan^oru, neci; efl uUu fanât s as aus pictas aut religio extra Decalogus»,qui ej1,ille perennis, et mexhaußus fins, omnis fapientilt;t,iufiicite, perßäionis uere fanâorum.

- Ne^ f/l alia querela,Prophetarum ey Apo/lo lorum,ut in ipforum condontb uides,qua,contra pfeudoprophetas,hypocritas, y fiilfos doâores, qui pojihabito,imo prorfus fontempto,(y con* /putato fummo cultu Dei,nempe pruni pracepti, quod ßdem exigit et timorem,extra decalogum, ' docere folent fownia humana.

Contra,mos ut itt ipfoMofe, in Efaia,Hiereo tnia,ln Pault y Pf/ri Epiflotis uides,non fine la» tbrywis uehementißime, conqueruntur, contra iSos tragice exclamant, Mis uirib. pugnaat Prophetie y Apoßolt, ut cultum lÜum Dei ueru, C7 fummum,primi preceptt con)eruent,bypo» triftm, cr doârinas hcmiiium, phanatica font» isî.t e medio toflant.

pfa'mus

PSALMORVM ■

PSALMVS XXXII.

HIc Ppli««f,e/ï inter ontnes pritcipue nis,(juem ty in gnuijjinu diß^ut^ione fitdt Paulus ad Row • docetauid ßt peccatum^ tjuontoäo confcgudinur remißtonem peccatoru, breuitcr cjuooiodo coram Deo iußificemur. Nlt;t»» in hac re errant loiioißime, omnef hypocritiegt; Ratio.n humana, non djß(]uitur,tdm ingentë tâ inßnitu!n,Qj- humants uirib aut opertb.tnéluibi* lemreatum ejjècoram Dfo, Cpeccdtum)breuiter ignorât, quid fit peccatum, er patat operibus polfe deleri aut tolli.

Hic autem clare dicit, Pro hoe orabit omnis fandus, Cf neminem iußißcari ’ aut fandißcari coram Deo,nili agnofcat fc pcccatorem^cy fciat fe abfq; opcrib.et merilis,mera mifericordia Dei, er gratuita imputatione conßqui remißionem peccatorum. 1« Iwwwirf noßra iußieia non fîta eß in nobis,aut eperib. noßris,fed uocatur fuo uero titulo REMlS5iO. PECCATORVM, Ucw non imputari fedtegi,peccatH. ^cati,'mquit,ideß,hi demum,accepté funt coram Dca, hi uere iußi,cr feconciliati Dro, quorum remijfe funt iniquita» tes, quorum tedafunt peccata.

Hic

s VMMARIA

Hif cbris uerbis dicit ownei fanHos^ ejjè a» tnanere pcccatorcf, 1« btifu: modutu autem, cr non aliter iujlificantur (anHificantur, qui j Deus^ex gratia^prapter Chriftuw eiuf^iodi pecquot; cata^ no uult ingt;putareneciuJicare,fcd mtfericoe diter rewittere,tegere^^ pbliuif(i,cr licet alias nullt uw tnterßt inter fanélos (y im piot, tarnen in hac parte nuHuw eß inter eos dißriiaen, ex te^uofunt peccatores,lt;y peccant quotidie.

Sanilorum autem peccata, non imputantur, fedteguntur er remittuntur, propter fidem in promijfionem grati:e. Ittipioruia autem pecca^ ta imputantur, er expofit a funt uult ui,et iudicio horrendo Dei. Horuw,uulnera,non funt alligata, er iUoruw funt elligata, emplaflris curata (y oleo.Vtri^ tarnen uere funt faucij, er uere pec« catores,dequareloco alqs libris noflrif cepiofius dixinms,

psalkvs XXXIIL

Hlf Pfdhnus eß infignis gratiarum aHio,ubi lubet Propheta, in genere betari omnes pi» Oh er fani^os, grattas agere,q, taw mira« biliter feruat Ecckfiiam, in medio mundo,in iftediorcgno diabob\tot walis ctquot; pericultt expo« fitaw.

PSALMORVM.

wg Dau^fuos fanâof ty piot tot tenU* tionua fluâib.ittâ^tot non defcrit, nec^ pdtitur por ^«lt;î«w periculofe luâintN,oppTimi 4ut fub^ mergi.

Ctxlinn,i»^uit,G^ hdnc toUm uniuerßtdtem teruftt, DEVSjUcrbo creauil, Jp/e dixit fidii funt. Omnipotent trgo,efl,neq;,ri efl di’i facile,ifUdre, e wpdù morte, e medio inßrno po» teß fuot liberare. DPHtde [umma er inßnitd eß Bonität,ty ueritds. Ipfe r^cit,cr exaudit dßii» äot,prießns eß iüit, in hont tentationutn, ty ut Ml dicit Pftlmus, prope adeß Dominus cont ri“ tit corde.

Non ßlum ergo uuît tmidre,et fuccuTere pijSf fed er fuccurrere,ut pater fiHjs,ßcut itt primo prtecepto,inclufa eß itU eximta promi/ßo EGO DEVS fM«j. i. uolo Deus tuns effe,ideß,Ero tua uita, falus, ßutum, proteéiio, lt;eternum robur, letcrna falus (y confolatio,Sternum ty inßnitunt bonum,aduerfus omnia mala. Hoc enim eßjeffe, DEVM, I« prfwtr, multis uerbts pr.edicat,hane incomparabtlem DEI pfJentü« er potentiam, g, Deus, omnium, hominuat,Regum, Principunt ty potentatUH, in toto mundo, corda (y cogita* tiones habet in manu, eaf^ refingit (y mutât, ewrtcjç ipforum deliberationes creonfilia gu* • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bernat

SVMMARIA krnuf,clt;:g; in uniucr/um faundnm [ujm uolun^ tatetn,non ipforuai dirigit.

Ijogt;ainus,ini}uit,dijjtpat conplia geiitiS,ideß, Coiißiia fapientum,Reguoi (y potmtutu in mutt ao,ipfc mirabilitcr tnterturbat, çj- eluditjCy fo“quot; Hit us ottines, hoßiks (ontn populuvi Dei,con^ tra Eccleßatft ctum cum uidentur, nd extrsmunt dcdudi omnii, repente^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uertit in hou

ßes ipfbsjUt non po/fnit perßccre, tjuod tnoHun^ tur contra pios,fed pudcfiunt,(y cadant ipß in fiucam quant ficerunt.

Al^ htec non ejl minima confolatio pijs, ccnu tra,accrbitatemmam, Satanicam crudeUtaté, quaTyranniym mundOfty hoßes ucrbi, qui tra» gids uerbis, nunitantur fe omnia impleturot fanguine,Hifi abnegetur Chrißi ueritas,(y Euan» gelium,qui adco nullum finem Jiciimt minarunt, quafi Drum ipfum perterefrccre,aut t folio ma» teßatis Chrißu decutere pojjînt. Cum,taitien,cogi tatus omnes, adeoq^ halitum ipforum ty uitam. Deus habeat in poteßate,Sed eiufgt;»odi,ante^ di* midium effidant cepti, fubito eucrtuntur»

Expende exempla, mdc ab initio mundi ubi Sodomitarum confilia contra Lotf Vbi magnus monarcha., cy terror orbis Scnnaberih ƒ Vbt no» firis temponbus L £ O. X, Papa,multi acerbijf^ hoßes uerbi, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pf^

psalmorvm.

PSALMVJ xxxiiir.

Et tnßgmt gritidrn ddio.pene eiufJctn^r» gumenti eut» proximo Pfalmo,ficut mutent titulus fexttts uirfus injicat, feipfum propw nit,hypotypofin otnnib. pijs,^ Deus orattcnent iy inuocitioné creelentium, er piorutM exaudit, CZ (i^iria affiiélorum non contemiüt. EUgnißco KUtem oxordio prentiffo, proatittit,(e fuinmant totius pietatis often furu. (iÿis,eft homo,inc}uit, ^ui uutt uitam.diligït dies uidcre bonos çrif Prohibe lingua tuaa 4 malo crc. ibi,exigit ante omnia timorca Dei, cy eultuta priwi pr^eeepti, ut adhérentes eonftàtcr uerbo, uitemus hypocriti ftutiOr aendaees doéirinas ,utiji uere fidentci Deoftrantus iHius uoluntatem^nenftematnusnec tnurmuremus contra iBuu Deinde ut tn pace ui^ uamus cum proximo,non reddentes fitaluut,prd malo, fed benedicentes, ettà hoftib. zy mimicis, quantum ownino fieri poteft cum omnibus homi* paeem habentes,ftne boni pntyftue mali.

Sic enim ftatconfil!um Dei, quod mutari n*« e}uit,Sanélos m bac uita,debere ajftigi. Quare ß WJ effe pius,ß uis adhirereDeo, prépara animâ tuant (utilleait)adtentationem,crucem cr affli» âionent

s VMMARi a âionem, Namjtd ßatutum efl inmutaliliter,ut alibi dicit. Muitte funt tribuhtiones iußoruf». Rurfui autë ßdt,{onjilium Dei,ßrmum et teter» nîi, 3, Deu! ex hit omnibus unit fanélos eripere. adeo fideliter^utneminimuitiquidetn exojjibus tpforum perituruw fit^quin 'm refurre/iione^cr glorificatione, lon^e perßäius redibit ad corpo* r4, Chriflus in Euangelio diat CapiUi capitit ueflri oKnes numerati funt.

Qtlid ergo hoc leue cr inomentan:uvi,tribu=i lationis eß,pr£ aeterno gloriae pondéré quod reue hbitur in nobis.^ Nam etiam Ji oljd membra fanäorum, pr£ omnium aliorum forporibus,ia mundo difccrpantur crudeliter^t confi-ingantur^ igné crementur^in fepulchrit etiam putrefcanti at^ita feminetur in ignominia,refurgcnt tarnen in gloria.lntegrif corportb. rS' omnib. membrif reuiuifeent,omnia ojjd reßituentur,ct ßtlgebunt, iußi ßcutfol MI regno paths fui. Furor enim iHe hnmaniscf inßnitus diabeli,nonßc tonterere poterit oßa fanifiorum, aut extinguere Eecleßä, ut fitnditus deleatur, fed temporaria erit iBa mors,cr crudclis oßium contritio, Vita, autem Cr glohßcatiofanäoruM in Deo erit aterna.

Et obferua mßgne locX, que habet hic Pfalrmts de refurreâione,criterum inßgncm de Angelis.

Natu

PSALMORVM.

NttW hic primus efl inter pfalnws,guos haâenut tradauimus, lt;jui de Angelis loquitur, flnt mi« lnflfi,ty definforesfandorum,miffi tn tninifleriii eorum, ([ui hitreditatem accepturi flint falutis» Oflcndit autem t non folum, ddfint nobis, fed fed etiam uigilantijfltne cr indeflnenter excm* bant,cr militanttttd tutandos nos,prope,cr cir^ ru nos caflrlt;t metantur^ptignateS perpetuo,(juiifl in Acie pro nobis,ut,deflndant contra horribileta impel uni, cr infinitas infldias diaboli, ac mem* hrorum eius.Qji£ omnino maxima confolatio efi pijs cr credfliht.

SicutjCtiam,exempla Prophets Helifti, huno uerfum confirmât.4. Rcg.lt;f. Cumde Angelis Ue» lifeus,ad miniftru dicit, Noli timere, plures funt nobifeum, g cum iUis. AUudit autem,more Pro^ phetdrum,cjui lt;]uafi ex fonte omnia e^x Mofe hau^ ferunt,ad.f3: cap. Genefis, V bi Patriarchs lacob^ metuenti a fsuida fratris P.fau,obuidm uenerunt AngeliPgt;ei,quos cuuidiffet ait, CASTRA DEI fwnt h£c,dcducebant enim ipfum Angeli,et caflra metabantur fircM ipfum, ficut hie Pfalmus dicit»

PSALMVS XXXV

ESt precatio, ubi Dauid comjueritur, aduer» fuSfpefsimum iHud genus hominum, gui itt

E aulis

SVM WARÏA itulif päjjft», Rcgib. cx Princifib. dJulantui“ ff friuati cotnodi cau/ï(,feruiunt ipforum auribuf, traducutodiofeinnocentef,et exacerbât potétes aduerfus pradicatoris cr proßjfores uerbi Dei, fludent opprimere ueritatem,ct- horribilia dattt na dant,inreb.pullicis er Ecclefi/s. SicDauident apud Regem Saul traducebant hi, de tjuib. ipÇe omnium maxime erat bene meritus, pro quibus ipfe ardentijpme fepe orabat, propter quoi feruâ dos ipfe,fiepe triflabatiir or lugebat,ut hic dicit.

Uuius Pfalmi exemplum, potefl nobis ejjè confolationi, quando uidemus, doärinant t{eritatis,Euangelium Dei, Apud Reges er prin» cipes,odiüfe tradud,'mpudentifsimis mendacijs uirulenti/f.fermonib.hoßium uerce pietatis,imo omnis honcfti,er humanitatis. Sicut,fub comitia Augußana,Anno. 'X.’i^'K.narrauit mihi uir qui* dam infigni pietate, quorundam impudenti, cf maliciofa delatione in aula Ciefaris,de Lutl^ro, nuHos älios ejfe ßgt;arfos fermones, g q, negaret DEVM,CHRISTVM,MARIAM uirginè conté* neret Raptifnuim, Sacramenta, conf^ueret to» ' tarn religionem permitteret autem,impunelùr* ta, adulteria er catera ßagicia. Duius manißßi mendacij architeäi palam pudeßLdi funt,ajß* dente,er audiente conßßionem,doilrinie noßra, ‘■pfo

1 X

PSALMORVM.

tpjo CAESARE CAROLO V. cr (onfùfui eß dtMus, pater etßns mendacij. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;sic autem

folent hofliliter tradueere pios ipfotq- inßmare^ ^ui beneßdoEuangelij, C7 ipfi'ututur.LxenjpU funt in promptu nojtro tempore.

Claudi,'mcjuit hy poer ito:, gui claudicant i« parte,qui et Deo feruire uolunt et homiquot; nib. {on/pirât contra me. Nâ hi eu beneficio {xoriJ fient cueâi,adepti, opes (;y honores, conculcant, foi pcdib.cr opprimunt. Taies mgrati homines funt omnes hypoentje, zx phanaticiJpiritus, qui non Chrißo aut Domino feruiunt, fed fuo uentri, taies funt ,cr iam qui noflris beneßcqs,utun* tur, cr tarnen hoßtliter perfequuntur nos. In fummaßeut accidit ipfi capiti noßro Chriflo, ita res adhuc habet,cum tota Eccleßa, nbsp;nbsp;ßngulis

pifs.Qui edit panem meum,mquit Chrißus,con* culeat me,id^ conduHus. }o, argenteis. Hi fwfU tSi hypocritte, qui uentrisßudio poßhabent om* nia,quorum inßnita adutrfus pios, perpétua fe* uit,crudelitas,ßcut hic conqueritur^

PSALMVS XXXVI.

Pfaltnus,continens doârinam maxime ^^^necejßariä, quib.notis,deprehendi ppfftnt,

E ƒƒ h^reti

SVMMARIA h^retlcijßlß doâores,(y phanaticiß^intus.Sicut i»ßne,miro ardore a^éîus petit,fe aduerßtf haS peflef cuflodiri.Poflguâ autem initio Pfalmi gra» phice eos fuit depinxit colorib. in medio, erigit fe,et confolatur otttnef piof, ut quàuis Satan,pet ßua organa, ßemat aduerfut Ecckßam, fire ta^ Men, ut uerbum Dei maneat, Regnum Dei itn* Motum perßflat, aduerfus omnem impetum Sa* tanlt;e,aduerfus omnium regnorum cr mundi po^ tenciam^

lußicia tua,in^uit,ßcut montes er rupes,iu» dicta, tua ßcut abyffi,idefl,ßcut petras^magnos Montes,guos Deus fundauit,nulla uis euertere po tefljßeut mare er abyßi inexhauflaßint,ita uer^ bumtuum Domine, STAT, er ueritatem tuam tiulla humana poteneia fubruet aut euertet,ut Maxime omnes porte infirorum,omnis diabolorü er hominum conatus,opponat feuerbo, tarnen apud te erit fins uit£, idefl, in domo tua ubi tu per uerbum habitas, in medio inimieorum,perma nebitßUe fins er fcaturigo uit£ ,hoc efi uerbum tuum,guo erigentur, uiuißcabuntur conßientiie.

Graphiee autem depingit, hie Propheta,ß ufi ^alibi,illos filfos doäores,Primum ardentifsis Mo zelo , erumpens indignanter in taks initio pfalmi. Certe inguit,ß guod genus homi“ ' ’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nutit

PSALMORV M.

eß,hi uere funt pefsitni.Sunt.n.ho» ftiines perdite duddcct, uirulenti uacui titnore Cr fide erg4 Deunt, contemptores fecuriDei er yeligionis,arrogantef,fuperbi,priefiiiâi,precipi* tes, ad audendut» omnia proieîîi.

Secundo,^eminent probant nee conimendant, feipfbs,Otitnes alios, acerbifisimeoderunt^tra ducunt et infirmant, Mej; in hac una re praceUunt, ut feje perpetuo,ornent,ebuccinent,aliof conjfiu* ant fibi folis figt;iritum Dei cultunt, er nomen Ec* defiie arrogent.

Tertie,Iplbrui}t dodrina efl, nocentifsima,er mendacijs reftrta, l^am contra doilrinam fidei, er gratie, pugnant er dccipiunt homines fito fiicocr hypocrifi.

Quarto funt prefi-aili,neefirunt monitorem, fedguouis firro,quouis adamante funt duriores, er ntfi,omnibus idorum didis,fiilt;!ïis,applaudaSf mox fi-enwnt,er Satanice tumultuantur.

Quinto, pergunt, latifsime /fargere fua dogmata, er ferma ipforum,ut Paulus inguit, ficut Cancer ferpit, Pleru^ n. tales, prefynce* ris et bonis miniftris,homines funt mire audaces ad ifia fuaagenda,aeres,irrequieti,uehementes^ firuidi, fic improbe urgentes fua, quaß alia (uerfuri eatnia.

E iÿ

SVMMARI a

Sexto, Omîtes illos hoßiliter pcrfequuntur, ejui non ipßs fubfcribunt, er hec omnia fcelera fdtrant miro ßufore, er fecuritate, quafi Deo flaceant cj obfequium preßent, DEO,

PSALMVS :xixy:viL

Est Pfalimis conßolitforiuSfCini exhortaitir nosad patientidm 'm mundo,ne ßz irafca* mur,erfremlt;imus aduerßis Deum,ciudndo uidcitMS,mdlis bene eße,bonis dutem male.Gra* uecnimfednddlumefl,ermirettrithoc imbecil* les,de quoetidin conqueritur Abdcuc.i- Sdnäi.ii. qudndouident impifs res omnes eße fecumdds, pijs omnes dduerfds,certe dliquid pdtiuntur hu^ mdnitus.

Videinus 'inßnitdm mdlieidm,er ingrdtitudi^ nem in mundo,extremum contemptum religio* nis,contemptuin literdrum,omnis uirtutis et ho* neßi.Eius rei excmpld fan's cldra extant, noßro tempore,'m potentib.mundi,nobilib. deinde ciui* bus,rußieis,qui omnes quod fibi libet,Heere etiu jibi uolunt.Illis impijs contcptorib.Dei er uerbi, oid ßunt fecudd,illi opib.dbundütßorent honorib, Interim pij efuriunt,dlgene,contemnuntur,deri* dentur,conßgt;utdntur,dd hicc propter uerbîtDei, . , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dccramp;t

PSALMORVM.

oJû fujliitciit diaboli (y mundit^y in tot,a/}iiâionib. uix r(^ir~iittes,perpetiuiitur ftpe carceref ty uincuU. Ibi non iraÇà non indig nari,ibiEpicureorutnore,non negdredeos nonefl,hnmani,fed!jgt;iritujlii crdiuinJ ftipicno tia.

Summa ergo huius Pfalmi eß,(PATERE)difce paticntiam,fuperanda omnis ßrtuna ßrendoeß, Proi/ce in Dominum curas tuas. Noli fremere^ nolißomachari,noli imprccari mala impijs, gu» bernattonem permitte Dep. Jpfe efl iudex iujlus^ Hanc ergo neceßariam,et fapientib.mundi incog nitam doélrinam,tradit bic Pfalmus.Et confola* turhicuarie,ac ualde paterne, Spiritus fandus pios,magnificis fcz,promifsionib.deinde exem» plo ip/tus DauidiSjlunior intjuitfii etenim fenui, non uidi iußum dcreltdum. Item cotnminatio» bus aduerfus impios. Nam banc patientiam pre» flare,'m tanta malicia cr peruerfltate mundi non eflnifl /piritualiu.Tota autem ratio bumana,cr èmnes fapientes mundi, aliter iudicarc non po» flunt,^ mdignum eflè, (y iniuflum, malis /à bene, bonis male.

PSALMVS XXXVIH.

Est ardens precatio ad Deum, ((ua miris ge» mitibus eonqueriturflefenfu peccati,percu»

E «(ƒ flum çy

s VMMA RIA

J[utn cz contemtum,ingenti triflitia, legrum co» tfnguflidri,c^ nthil (entire nec uiâere, qui irdm de calo,horrendlt;i f!ilfnind,tela,ac minas Dei bre= tiiter mortem, infirnum lt;jc. autem tan» ta mejïitia,non folum omnem fuccum,omnes ut* res,fanguinem ZT meduüas exhaurit,fcd cr itiß* nita quadam perturbatione^ tejluantem zix anhe» lantern,pauere ßcit adco^ut magnitudeaffidus (oloremj et lot am ßciem ob(curet,et corpus ctiâ afßciat.

Nam uere (entire onus confcienti£,cr peccati terrores dolor fuper omnes alios terrores,et do tores. At^ illas tentationes augent pi(s iüi,qui (bris, eos heraticos feditio(bs,homicidas,procla* tnarenondeßnunt.llli.n.hypocrit£, dum iaâant contra pios,fe effèfanâos cr Eccleßam,^^ fe cjjê fiopulum D«(Dco intérim ut fit,différente auxi lium cr ccnfolationem) fepe contriflant pics, quafi Deus, auerfetur ipfos, propter pcccatum.

Hic pfabnus autem docet confianter expeâa» re,auxilium ty confolationem Dei, ty pugnat crando,aduer('us taies hypocritas, cr propheta in ta dura luâa huius tëtationis erigit,(y [uften* tat fe, promifsione diuina, at^ ibi futc cau(ie, quodfiznon hominis fed Dei caufa fit, contra Satanam,ipfam arcem occupât,ibi enim fequitur rurfus

PSALMORVM

rurfus cQii/olatio in fide crc ïti zy nos dcbemus ordre,zix in nutti angufiia^aut tentdtione eedcre triftiti£,etiam fi fnmus peecdtores,etiamfikorri lilib.iQis terrorib.peccati,quiitidt nos Satan, Po» tcntior ej1 enim gratia peccatogt;

PSALMVS XXXIX.

Est Pfalmus confolatorius, continent etiant orationem prophetlt;e,^ua petit,os [uumfre» iuri,ne prorumpat in blafigt;hemiam aut murmu* rationem, ejuando uidctnus impios in tnundo fir* tunariißipcrbifsime contentnere Pseumcr «er« bit fludere augendis opib.tyc.Iicotra pios afiiigi, cum narijs tentationibùs tmndi cr diaboli intus Cr ßris confiiäari. Dote tne, inlt;fuit, Domine potius,quod finis alitjuis me£ u:t£ fitturus ejl.L doceme magnificere fütura,lt;]U£ nondu apparèt.

Cufiodi tne a pcriculofa iUa fecuritatejmpioru^ «tt adcofe Mos dedunt huic nutndo, fludentes auaricid, ambitioni,(]uafi perpetuo bic uiâuri. l^am admodum graue fcandalum efi, de quo etiÏ tonqueruturPropbet£,quod impij ez mali luxn difiiuunt,muinozr rofa,nü^non uoluptatibus dant opcram,^ per omnia in fecuritate uiuunt. Pij tterofoffliguntur, tcntdntur^ lugent, intus cr

E V firis.

SVM MARIÄ ßris.Sed cxitus oftcndit pios beatos e/Jè, iinpioSf autcm in fua caducii falidtate uere mifcror. Ergoprophetti inquit, ClU£ergo expedatiomea dicat,pcrpctuo ne affiigarf fubntergir ne ablbrbebit ne nos tandem, h£c fubinde in orbcm fuper nos redens tentatio^iieutiq istquit, DOMINVS ë expedatio mea,ideft,m fine tandë, Ego MZHfnid»», poft tot er tantas mortes uitam, plaeatu DEVA},remi/fionem peccatorum,^ ne^ in hoc quidem tempore defcrar^lmpij uero poft fitam idam breuem uitam, inucnient mortem^

PSALJAVS XL.

%

Est propketia,er nox ipfius Chrifti,ubi Chri ftm ipft,dicit fe exauditum, in media paft jione, in medio agone mortis, daniantem er fuftiirantem. Ef c/I cximium exemplum, er conftlatio pro tota Ecclefia ey omnibus membris ebrifti,devM omnes credentes c}Hoq;,fimiliter agonizantes,tn horribili lacu,ac tenebris mortis, tantu fi clament,fi inuoeët non e/fte deftrturu. Su* mus prophetaDauid et fimiles,eiußnodi pftlmos ediderut de ftmmis et maximis rebus iliius regni et popuIifExpeëlatio dutem Meftitc et Chrifti erat fumma res, apud ilium populum Dei.

lllius

PS ALMORVM.

^Üius ergo pcrfoiiÀ nunc loquentê jncit, Clatv ‘ ttutent hic dicit,fe unum O' folum cjjè, qui legem implet,qui uoluntatem Dei ficit,his uerbis ex» f^ludit omnes alios cultus et opera.ln libro inquit^ fcriptumejl, de me. tSa, promijfio benediâionis O'grlt;tti£,q, fernen mulieris centeret caput fer» pentis,q, {» femine Abrahe bencdicentur omnes gentcs.demeefl itareifeit o abrogat to» tam legem,cum omnibus operibus facrißeijs oquot; cultibus,utpote qua uoluntas Dei nonßt impleta.

TAeieélaergo funt omnia opera, o facrißeia noßraßiefe dtcit Chriflus, cjfc unum, o fotum qui plaçât Deum, er uoluntatem eius implet. Promittitita,his uerbis nouum tcflamentum,ubi noniuflitia legis,fed iußitia ßdei,in congrega» tione er ccetu magno,ideß,in toto orbe,in omni» bus gentibus prcdicetur. No» prodicff«r autem iußitia legis,quie tantum fuperbos, pbarifcoser hypocritas ßeit, qui fuamfpem,non hab^ntßx» am in Deo,aut promijßone gratis, fed in fuis iußieif s,faniilitateßlfa,cr legali hypocriß.

P S A D Pi V S XLÏ.

Est prophetia.inqiteru more pfalmorii ehrt ßits ipfe loquitur,et miroafßtlu coqueritur, de prodit03

SVMMARIA

4e proditore Çuo domeflico luda, or crudehbui fUis canibus feuieiitibus in pauperem, gui ipfunt çrucifixerunt.Petit ut üeusiudicet caulam fud, fitcoram freie Dei, idefl, confolante, q;- refufri« tante Deo patre,dexteraDei exaltatus,periBagt;tt crucegt;ti,c^ mortem,eeternit ui(iorid,(y uitA,gic* rificetur. Omnib. pijs dutem,b£c efi admodutn mignii,e2r mgens confolatio, ejuod quarto tier^u filtus Dei dicit,Sdna animam meam, quid peccaui tibi.Peccatorem fe frtetur Deo patri, cum tarnen ßne pcccato fit, zy' non fit muentus dolus in ore eius. Nd ibi,jïat ut Sacerdos nofier,ut uidima ey bofia pro peccato, portans CT luens noflra pee» £ata,non aliter atq; ipfi reus Jit.

tnitioautemPfalmi hac graui uoce fummant rei comple{iitur.3eati,i»quit,qui non auerfantur egenum c? pauperem, idefr, Beati, ZT dternunt beati qui Chri/io mfirmo,Crucifrxo zy damnato, non ojfinduntur,fid EuangeUo credunt.I^am fer^ mo crueis gentib.cft frultitia. ludeis autemfran= dalum. Maximi enim infiniti fcandali res efi corant mundo, predicate,docere,aut confiteri Ckriftumiüum,pauperem,crucifixum,ddmnatü, federe a dextris maieftatis in cxcel/is,efie Domi* num omnium in hoe ftculo cr fitturo, quo totus ille ludaicuf populus fic ofirnfus e/i, fie^ im*

PSALMORVM.

pegit in htinc petram fcandali, ut dijjipatuf cr dijieHus i/tt hunc diem f erret paßim CT uagetur fine facerdotio cr regno.

P^SALMVS XLII.

ESt oratio ardens ad Dcnm, fubindieant mag nitudinfm aßrtlus )piritualit,(y incnarra'i btlem gemitum/pirituSjhac autem fimilitit dine cerui,Initio pfalmi deCcribit, giiomodo a/fe^ ilusfucrit in bora tentationis, qtm totus btjuin tnac/Jettrißitiacrtachrymis. In ilia enim hord tencbraru Deus ille uit£ pacts, lucis, cr conjola» tionis no uidetur,fed tjua/isol fub nubclatet ab» fconditus, fentiunt autem corda tunc nihil,cjua Deum iratum,f£uum ultorem,cr Satan tunc fpeilra trißiti£ äuget in bnmenfum.Ad hac acce» dunt blalphemiiie, fubfannantiH a/fliäos, ubi nunc eß.Deus tuusf

Ndw cr impij. non poljùntfe conti» nerc,cum uidct in calamitatib.fanàos, tfuinrifu, crfannis,excipiant,et exagitët arumnas fanào» rum,(juin exclamët,triumpbabundi. Sperarut ia Deo,liberet eos fi uult, Vbi nunc iVe Deus, iUe eorum ChriflusfTalis debet e/fe mc;uiunt,ßrtuna hareticorum. indicant enim fecundum cacam ra»

tionentt

SVMMÄRIA

n'onfWjCZpKfifnt jfcrtumßgnufH fjje,ir£ difiinte,ergttfanßos,

E ontrafuis aßii01icnes,aut quafuif Icues aJucr ß’atcs,ia{lant tangui pajjiones fropter nomen DEI, tdng martyria cf arumnas, Apoflolicd innocentia exanclatas. Perucrß,enim u rulenti, Cf eaci im clt;£corum duces, ctiam ß fciant,flt;ire nolunt,^DEVS fanäos ßios ßceaßigat utrur* fus confoletur, non ut perdat dcferat, aut damnet.

Optât ardentiffimo affiâu ire ad domum Oo* jKinijtn eetu canentiunt, Ixtantium, Sabbatizun* tium,cr eelebrantium nomen Domini, er uide* re ßciem DoiAltil,ideß,ardet audire uerbunt Dei, ciuo erigatur,et recreetur 'm tanto ießu,ten^ tationis et trißitiie pene extinilus.Domus dei,efi ubi prcdicatur uerbu Dei,et promißfio gratia etc. Et ßciem Dei, uocat, prefentiam Dei, ubi Deus per uerbum,SE, fuam uoluntatent acgratiam, rcuelat ef dat cognofeendam, Hoc uocat alibi, DE.VK,nontergum, fed freiem ad nos uertere^

PSALMVS XLin.

Eß eiufdem

PSALMORVM.

Est eiufdcm argumenti cum proximo pjal^ mo, çr pene eifdem uerbif utitur, Optât, Hl lumine, ueritate Dei ad domum Dei ire, idefl, uerbo Dei optaret confolari in fua trifli^ tù, tentatione.

PSALMVS XLIIH.

Est oratio totius populi Dei, ej in perßna omnium fanilorum ,pre[ertim noui tefta^ menti,^uos uidcs hic ^ucri,fe, a gentib propha^ nis ab impi/s cr Tyrannis, crudcbter mai.^ari,çy occidi. DEV scnim tradit fanâos in manus impiorum,{}ttafi reiecerit cos, aut ipforum oblia tus ßt. Cum tarnen, Patriarchas, ilium fuunt populum,ab initio magnificis operibus mira^ culis glorificarit, contra gentes,cum tarnen cmnes fanélt non fuam causant agant , fed Dei,non fuam gloriam lt;jucrant,ßd diuinani er propfer iSam ipßm iußifsimam caufam, tantum, nullius criminis alias rei, ita exili/s,di^ reptionibus bonorum, morte deniq; mdüentur, er ita trallentur in mundo crudel ter, c{tiafi cm» nium ßntßeleratilßnii,f:jmcri pariddee.

inÇunma

PS ALMORVM.

In fumgt;»lt;t,hic Pfahnu! efl fuffgt;iriu ^emhuS Jf)iritui, aduerfus imbeciliitatem carnis,quie etii tn fdnilii, nonnihil reinurmurdt Deo, q, DeuS tam finiflre infpcciem gubcriiat mundujn,Qr 1«« dexefl,mff!eciem inMuf,ßnens affligi fan^ot^ quos debebat erigere, exaltant CT ettehens ntPgt; pios, qtiot debebat euertere^

PSALMVS XLV.

ESt Prophetia,de Puingelio zs- regno Chrt^ ßi, qua, ualdc amenis cy iucundis figurit uerborum defcribit,Spon[ugt;n Chrißunt, cy Eccle Jtam.Depingit enim Chrtßum, prodeuntetn re^ gia pompa, omnes regias dotes illi tribuens,ßr‘ mam uere uirilem çy regiam, fuauitatem gra‘ tiofi (y iucundi fermonis gt;nbsp;apparatum,armoru, J^lendorcm ueßitus regij, falicitatem in beUo aduerfus hoßes eye. deinde omnes dotes ty uir* tutes regias, tußitiam, clementiam tyc.

Ad h£cut iucundifsima ffgt;ecie,Regnu Chrißi,ob oculos ponat,addit ipfum,quoq; habere domus et paüatia eburnea.B,egin.à,ty puettas pedifjèquast filios O'ßlilt;if tyc. lîxc omnia funt intelligenda, deJpirituali regno Cbrißity Eccleßa, ubi Chri* fius eßRex potent, fapientt iuflus,gratiofus,uia äoriofus

PSALMORVM.

doriofaStdd htc triumpintor,îttificât, ßnnm, tonfoliitn er ditäns juof, aduerju! pcccatuni, ntortem,legem crc.

ehre autcm,prophetlt;tt,ßre ut uctus teffameit tum abrogetur, Audi, iacjMt,filia,er uideimlinj tiurem tuam,obliiiifrere domum putris tui, (fub* indicat enim SyHagogi!m)er Rex iK(iuit te amlt;i» bit,er adorabtf cum. OJlendens extra Chrißutitt tiuHutft c/Je aerum Deum tribuensillt honorenft ucre diuitium,nempe fummi, er priini prrcepti fcz adorationcm,er threuocat Eum in jexto et feptimp uerfu DEVM. Eaciens eum fic reget« 4:tcrnum,cuius foliumßndutum ßt m iuflicia,lt;]m iußificet i» fe credentes,cr toÜat peccatum, de» leut mortem er mßrnum. AEternusdutemRex^ cjui non morttur,ejfc,nenio potefl nijijit nutura, DtV5, lt;fc ejuo alids latius,

PSALMVS XLVJ

ESt gratidrum däio,^udm eo temporeen» nebat popuius jfrael pro beneßdjs, et mi» raeuhs tHis diuinis,^ Deus Hierufakm m medio gentium,ey heßium, poßtam,potenter definde^ cußodiebdt ddüerßts omnes Reges,aduer* ßii omniu gentium, uinndrum mßdids,ey'hQßi»

Ï les caid^

SVMMARIA

Im ccndfut, pdcem autem confermiidt, contra ontnid cruenta conßliit,lgt;el!i etfanguinif.Et more fcripturte,uocat totum iiïum pr^fentem flatutrt florentem.iSius regni,ßnticulumDei,cuiuf turigonon ficcabitur, riuulnm fez exiguunt pre mart iHo, cr ingentib.flunijs, magnis fiz reg^ nit,cr Infulis gentium, er regum gentilium,gui ^uii magni,ßeeandi crant,c^ perituri,manente hoc Dei ßnticulo.

Nm cdniwMtî hune pfahnum in laudem Dei,^ DEVS HOBISCVM eft,i£in feftc burg iff vnjer amp;ott/ crfudmEccleßam,defHunt uerbum potenter,cr mirabiltter eonferuatjcon* tra phanaficos ßgt;iritus,ccntra portât infirorum, contra infinitum iUud odium diaboli, contra im* pugnationem mundi, carnit, peccati ere. Sic ut nofier,ßnticulut maneat uiua fcaturigo, dum m« terim,tot harefet,tot tyranni, et ipforum doâri^ na,tan^ putidie,fitidiiefentinte,cr lacunie,tan^ ciflerne dißipatlt;e, exarefeunt, deficiunt, i* etternum uajlantur.

PSALKVS XLVII.

ESt prophetia de Chrifio^^uomodo fit afeen* furuf in altum,Rex omnium fiiturut tyc, Pfaäite

PSALMORVM.

PfaUite tttcjuit Reg« noßro pfaBite, mdiedfti hoe tegnum Chrifli,non dupnoJi /oro,gucd fitutnßt 'm uirib.itrmorum,fed «« uerbo laudit cr «nfico gratinrum dilionis, q. d. nic Rtx tantum uirbo F-uangelij, (juod cß uerbum Uudif gratiarunt «tHionis proßernet omnè uim aJuerfariä, mundii Satanam ßcut muri Hiericho (orruerunt per fotum clangorem tubdru,ßne gladioydut armij^

PSALMVS XLVIH.

gratidrum dilio, pene ftmilU pfdlme.

L VI l.Ldnddt enim DEVM,ct Mdghh ßcd opera iliius,^ui eiuitatem Hierufalem,contr4 uicinas gentes,contra reges ct Tyrannos defin* (lcrit,eam^; obfidione acerbißimoru et potentifs. hoßium,fepe ipßs mirabiliter ab aäis cy pude» ßäis liberarit e morte et periculis infinitJt eripuerit, inuitis, cmnib. pertis mßri,potenter, eonferuata urbe, tempio, uerbo er cuttu DEL imprimis autem cekbrat hanc DEI «o-jfdtr, 5. DEV5 promißionem fideliter implerit, ßcut eß nomen tuum, ita cy gloria er opera tu4 ufj; ad ßnes terra, ideß ,ficut promißßi nobis, Egoero DEVS uefler,ßcutextecredidimusuer botuo,itareipfa,(yopere experimur. Ibi fiant,

» F 1/ Hrb

8VMMÄRIA

»ris,tem plum, in medio hoßium qudft tn media flamme, ferujtacr intaân.

Nox canimus hunc pfditnum, Deus uelit ferult;tre,Eccleßam (y Euängelium^contriifremi^ tum,fy odium regum et prindpum,qui ut m^xi* we non deßn^ntab oppugniitione,et infidqs, tur pijjime pudefient,confilt;ndentur, (y Euangelium manebit. ■

PSALKVS XLIX.

pfalmut, erudiens ad fide, çy docenf» ^^^KoffidcreDeo,contra ilium magnti DeS tmindi,qui uocatur Mammon, Pramittit autem longit et magnificum exordium,ut omnes excitet rcddat attentifiimos. Gbiurgat autè,acriter onine'S qui eonfidunt in diuitt/s,cgt;-opib.fieculi huius, de quib. ey Chrifius, durouerbo dicit, Ve tiobis diuitibus, habetis confolationem ueftram.

Radix enim malorum omnium, inquit Pau» lus, auaricia eft. Sed,mundus totus, reli^ «rro Deo,colit iSud (uumidolum,(y fitrit cupiditate habendi.Omnes hominer,(exceptis pijs)a mini» lfro,ufq; ad maximum,ftudent pecunû.Hinc pro» 'pheta,i lamant omnes,audriti£ ftudent a minima atfyf 4d maximum. Hincfunt proutrbia iOa,trita, poe»

PSALMORVM. ' tr poemlt;ita, apu4 Gr^cos (y Ldtiiioi, pecunia obc.-iiiunt omnid. Itent, Cïttcrend^ pecunia pri=i nMm,uirtus poß nummos. Sed tales adtniratoret V feruos dtuitiarunt deriJet, exagitat hie pfalmus,ijui conßdunt, in opib. cjuas niorientct fecum auferre non poßimt. Magnifiée autem,ecgt;» fttendat ueram fideni,pcr quam Dro confidimus^ tjuee morte potefl eripcre, et dare uitam^cy j'alit tem ieternam,(y tune faluare ac liberate^ cui» «ort ßolum auruntjfed lt;7 omnes creature not deßituunt.

PSALMVS L.

HIf pßtlinus docet,contra hypocritas,ez omnes cultus hypocritarumyC/uis fit uerus cultus,(futd uera facrificia coram DEO.Jpfii enim fua opera, fua mérita çy facrificia tam magni ^ßimantfCjuafii neuî, debeat agnofcere ipfbrunt beneficium er ißisfacrificifs,indigeat.Cum econ tra Jfiiritus clamel per propbetas, fummum cultii Dei,idefl,primi prxeepti, in hoc fiuu ipfum calamus et adorcmus,ey agnoßcatnas om^ nia ex manu eins nos accipere, omnè gloriam,i[li deberi.Et nota dijerte hic exprimi,claris uerbis, fummum cultum D«, gratiffimum facrifidum, f iß breuiter

SVMMARIA

ireiàter uerdin uidtn, et iter di Deum ejje,ut «fs «OCM ipÇuin 'm die tribuldtionis,cy iüi pro beiten fieijs 'mßnitis grdtids dgds, ut ultimus uerfus hic (dnit. üocelienim uere foluereet re,idere uotd Deo,ut in decinto qudrto uerlit dicit,non quideni nota illd jlultd ntottdßica, uel ßmilid,fcd uotum iSud ponmum, (juod exigit Decdlogut primu pr^eeeptuaijubi dicit,hodie uouiflis DOMINO DEO ue/iro,llle erit uobis DEVS, idefl,uof eßit fääus populuf DEf, hdbeatis eum pro Deo, uere creddtis illi, inuocetis eum,ddherjedtis huie uni, De hoc illi hypocritie, ßulti [aniii nihil' prorßii fciunt.

PSALMVS LI.

fT^^i irtter omnef pfdlmot, aureuf er htßg“ conti,ifrtJ experientidf et affedusue^

re Dduidicos,et doeet,^uid ßt peccdtum,(jUie origo peccdti,^ ingent et horrtbile ddmnutn Idp fus Ade, dein quoi hic exceUentißimü eß,(]uonio do conPeejudtnur remißionem peccatorum. tiant hoc pfdlnto cidre cxprii»itur,peccdtugt;n eße t»dg* num er cogndtum, morbum, er immanent cor-ruptionem in ndturd,in [umftis uirib.corporis et / dftimi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t^ifi

PSALMORVM

Ni/î dutem rendfcdmur dcnuo per fidem i« Cbrt/lHWjO- renoueimr jjgt;ihtuDei in noudnt (redtttrditt,tunc tdntd amißio DE!, omnifijf uit£ dcfilutit cfl in pcccdto,tdntd uif,tdntus dculent taortis ut inejfabili triftitid dc tcrrore , qud^ tidt confcicntiis, ipjds meduÜdS exhauriat, intbnd ojja. contcrdt er conß-ingdt,ßcut hic die rit.Et exultdbunt ojja, gud; contriuifli,doneeuer* bum grdtix ßjiritus rur/us nos erigdt, cy re« treet.

in cordibus dutem purificdtis fidc, er reno* Udtis /piritu, noud lux eft^ noui motus er affr= äus ]jgt;iritudles , certitudo eonfeientix, uerd irAx/^of^o^iXii^ruor ex dLicritds ßiiritus^gdu diu,pax, ergd Den, gratidru däioJongdnimitdS pdtientid. Soli ergo pg, ex fie denuo rendti, reVf « fmt de uoluntdte Dct, reße docere ex erudire poffunt dd pietdtë alios. Docebo iniguos,inguit, uids tuds, deinde 'muocare, lauddre nomen D«, gratids dgere,breuiter Deum uere colere er ado rare,patienter ßrre crucem ex dffiiäicnes, bre» niter magnißee fdcrißcdreßeut hic uocdt fummu ZX excellentiljtmum cultum Dei,et fummum fd* crifidum, cor contrituin, ex dßiiäum, ex reijeit Claris uerbis omnid Çacrificid^gux extra tSudfa» erificinm,abhypocritis ßunt,et pro magno cultu t^ei hdbentur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;F iiij nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in fine

SV MM ARIA

In fine petit tit Dear uclit ledifiare cenfir uare ciuitattm Hicrulalcntjcleli^ locum ucrbi ueri cultus Dei.Eundem tn modum,c^ nos orart écbeittus.Bene fiu DOMINE Zion,idcfi, o Do» Hiine,tu uides hypccritas, tu Domine conférai ueram Ecclefilt;tm,cr in a ueru mit urn Dei, pri. mi fczpr£cepti,cofiinde eos gui iadlates bona ope ra cr facrifida Jua negligunt fide erga Deü,con» tulcant,primum pr£ceptum,Scrua autem cT con firta eos, qui adorant te in ueritate,iy fcruiuia facrificant infigt;irttu.

PSALMVS LII.

c

pfalmus confolatorius, titulus fafit ^é^\mdicat,argumcntu,conqueritur de Doe/?, qut prodcbal Dautdetn, author fiiit,multi in» noxif fdnguinis fiitidetidi i.Reg.xxij. Hie Doek typum gerit prodttorum illorum, cr fanguina» riorum ,hypocritarunt, qui in aulis Regum cT frtiicipum,mendaciter cr odiofe traduitit,ucrbu i^ri,(y ueritJtis dodrina,quoru nuneubiej; uber proueittus eß^qui reges er principes irritant,er incitant,ad oecidendos concionatores fynceros, quales funt noßro fieculo, qui mulios bonos uiros, OiciJeiites propter tttran^ If-ecic», facramenti

propter

PS ALMOR VM.

propter coaiugiunt crc. nuüum finem ßdunt [orhendi pn^uints Habel.

Contrj iUorum immanent cruJelitate»f,con^ folatur piot hic pfalmus, çr promittit,ßre ut pune ttottau/irAnt,Sed maleäidionet expcrùn» tur de tjuibui Deu. ï?. Fore «f eri^iicenf «r e ter* ra^domo ßtnditus deleanturctc.Piot autë^ ferud dos ejfe, manfuros m domo Domini, cr per feuer a turos, in docendo (y audiendo uerbo Dei inuit» diabolo, et omnibus impijs.

PSALHVS LUI

^'^yst prophetiit,ßmi!is pfalmo. XIIII. cr do* Eiufdem autem funt argumenti çr ient pcHC eadeni uerba.Jipfugt;rima,obiurgat,hypo fritas ex iullitiariostoperum, qui fanant dodri-Haut, et dodores perfequuntur. E^ ra fine annun* tiant Euangelium ,ex regnum ChrijU, quad ex 2(0» prodibit.

PSALMVS tllll.

£1 St ardent oratio,contra perfecutoret uerbi ''qui piorum ty bonorum uitie,hofliliter in» fidiantur propter uerbum Del, ficut R.cx Saul, tlues iipk, Dauidif uita infidiabantur, propter

F V Kcœc«

SVMMARIA

«o wen C7 uerbtim Dei, per lt;]uod depoßto e [olio, SJule Djuid Rex conßitutus erat. Petit, Dei ul* tionem,aduerfu!,tantam fieuiti4fti,(y malitiaat.

PSALtÄVS LV.

Ejf cr ^uamitis poßet i» duodccie ^nocr decimo tertio uer[u ititrUigi, de ipfo ebriflo,contra proditorem ludam, Cum inc/uit, Si inbfticus meus maledixifjct mihicrc.tamc mi* hi probatur,utßt generAts oratio pioru,aduer* [us iSam uaßuicm, inßdioßrutn er eaUidorun hotninum , aduerfus artificia bUndilotjuentiit ltalicée,^uorundam, qui oretenus amici[unt, gui aliud ore,aliud corde promptu habet, er [umtnâ ßtpientiä ducutCgua er deusßUi poßit)ßmularc er dißimuUre otnnia. Cori,nurunt et audêt,pol* liceri omnia,ut non btiuria eos in hunc moduta depingat. Mollicrcs funt Icniores fermones ipforum dco.

At akfentumßmam dénigrant,et ipforum os, noeentius ef{,q ignita iacula,er fagitt^,er Ungf tta eorunt gladius er mucro cruentus. Et hoc eß quad in duodecimo uerÇu cenqueritur,^ uultu, Jrünte,ocutif,tam callide ßllunt,er,t.em fatani* earn acerbitatcfH ac uirulontiam, bis artibus [uis uulpinis

PS ALMORVM.

uulpinis tegunt, unit cdpiunt cibugt;tt,]‘àmilit(res funt noti, (tjualit erat luiai Chrifto)und cck* brant /ifla,una eunt ad domum Dci. I dfo c? fcor« ribiliter iSûf, execrat. ToHantur inquit fubito^ tiefccndant,inlt;juit, in infimutn uiucntes. l^am, tiujmodi uirulcntiffimijfùcatiJJîmi hypocritlt;e,mi* rabiliter (y fupra q dià potejicontrißant, pia tarda. Talc indicium Dei ciuod minatur hic pfal-mus,noftra ictate uidimus, in authoribus feâaru, fubito fublatis.Nam ,h£c execratio,eß prophetia, fuperomneSytalcskypocritar, cuitt,pic monen* tet non audiant nec reßpifcunt ,/icut dccimut nonufuerfui dicit. Ipß, mcjuil,non reßpifcunt, nonniutantur,nee timentDcum, pergunt curfu fuo donee repente euertantur.

PSALMVS LVI.

Est precatio, uehemens m qtta Dauid efuerb tur,deSaulc,(y lUarum partium hominih. cogebatur, fitgere e terra, ad phtlißcos, adea hoßiliter ipfum perfecjuebaniur Saul.cy idiur, coniurati cr wßdiabantur uitjt ipfuf, ut nuf^ tuto poffft hjererc. Erigit aucem fe conßanti t3‘ hßatia ßde. Ego, inguit, glorior de uerbo D«, babeo pro me, iuffum, man Jjtü, çy promijfio»

nrw

SVM MARIA nem Dei, gui depo/ko Saule, me uoluit ejjè Rr« gnu,non timebo.

Qjiid enim fi^ciet mihi homofReclament (ane, Saul,et SaulitJ! inipugnent me,negcnt, pernegent me efjê Regem,Si Deus pro me, guid potefl (on* tra me homof Nobi'i bot orandum aduerfus Ty tannos,gui mdefinenter uerbum Dei et nos per* feguuntur, crnun^ ejfe guietos ßnunt. Hos autcm habemus banc Datddicam firmam ecnÇolationem,g, pro nobis e/luerbum rei,eti.tm ft boe perpétua nobis impugnét, dcprauent,per* tiertant,calumnientur,clamantes nos h^reticos, fbi[olis arrogantes namen Etcleß^.

rSALMVS LVII.

St rreeatio, iw lt;?»4 if er« w Dauid congue* '^^^ritur de Saule er aulitis iüius, propter gitorum tnßdias eogebatur ßigere,in ßgt;eluncam, er f/î pf«f eiufdem argumenti cum proximo. Hobis guog; hoc Pfalmo utendum eß,aducrßts Tyrannos,aduerßus Sicophantas (y guoßiam po* tentes in aults Regum, er print ipum, gui prop* ter urrbum,cr nomen Dei,pios perfeguunturjCt doârinam noflram,ac omnia uoflra in pejßmaat fiartem rapiunt,er pios odiofe traducunt.

Depingit

PSALMORVM.

Dfpwgif tfwrrw eornm crudeliMem, Denfet terum,m^uit,Utißrtt tela,lt;y lingud eorumgllt;i» dius acutitt Gratin autcm Deo, qui pro fu4 inßnita bonitate fuot non deferit, (eß cadere ß» cit hofles in ßueam quam ßcerunt, ut conßtijs fuis‘ irretiantur, zy capiantur^

PSALMVS LVIIL

E5f Vfalinus eonfloiatorius, adiierflas iOos ialt;» dttratos hireticos, (y pbanaticos fpiritus, qui errores /uos pertinaciter dcßndunt, qui ob» turantes aures [uas^tceei, ey quaß attoniti nemu» nem audiuntßed in ßis ceptis, quaß equus inci» tatus adcKrflun,pcrgunt er perrumpunt. Q«i\ flKtf/ijdcKonfttri f ioj, horribilia minitari no de» ßnunt,qualis noflro tempore erat Thomas Mo« Figur«» autem propheta pfalmum, clc» gantib. ßmihtudinihus.

Primo, Sitpe, mquit fubita inundatio, tanto irrHit,lmpetu er ßagore, quaß euerßra er oe« tupatura omnia,fed tarnen preterfluit er repen» te deßeit.

Secundo,Telum,mpoßtum fcorpioni,eertaia fninatur mortem, at cumneruus fimul, er ar» tfts fubito ßanguntur, 'm ea^fum telum ^tur,

Terti»

SVMMARIA

Tertio, Tefluäo c fua do/nunatk, exerit cornutt, immane datura damnum, fed cornua ida teodicula funt,ijute nihil nocent ncc nocere po» jfunt.

Quarto,ratusimperfiâui.abortione, eijciédut, ita ficit intumefcere uterum matris, ejuaß ibi iu» flus partus,or magnu ali^uid proditurum fit,at ante^ editur,perit nee uidet Solê.QtiintoKamr.u ^enus flz fenticetialferrimum uideas echinatu, aculeatum multis recentib. flgt;inis,qua/i lace» raturum multos, cr late nociturum, at ante^ fnaturefcant ,flt;ape fubito agricola bipenni re* fecat totum dumum, attj; igni comburens, redi» git in cineres.Ita iHi hojtes ueritatis Dei Magna cogitaut cr f})irant,fed quafl magnut fine uirib. ignis in caflum fùrunt.

PSALMVS LIX.

EStprecatio,C7 aptepotefl MteBigi taper» fona Cbrifli, conguerentit O“ prophetantit de ludceis,Jnçiuos propterabnegatum Chriflum, er reiedum Euangelium, horrendum iudicium Dei exercebitur,non ita tamë,ut tota gens delea» turfi(nditus,fed ut exemplum fint omnibus flecu» Us fitturis,dtf}gt;ergeatur ipfi, exules, uagi inter gentet

PSALMORVM« gentej,(y [xrcutienfur aedfdte er /ilt;rore,utni* hil doceant^nec lolt;}uantur,q blal}gt;hemiitt contn« Chriftum ,ßcut uidemus, quod omnet libri er commentarif ipforutnreftrti j'unt conuici/tacer bißimiffdänerfu! Euangdium er Chrißutn.

At(ß eius impietatis dant graues et mdeßnen^ tes panits,ut non aliter atl^ ßntelui canes, ar» (umeant ciuitatem, ejuerentes abum er tarnen non inueniant ,ide!i, in ßne mundi,pofl atatein Apoßolorumdeferentur,exules,extorres,paßi)a uagabuntur, er fnb alienis dnrifsiniis imperijt prementur,cijcientur deuna terra in aliarii,in» certis Çedib errabunt er aiixie ejiurcnt angulu, ubirecoUigsntreliqiiias rcgni,aut ri(rj'us,diict nt inueniant,ßdßuftrabiintur, exiliun ipforum er uaflitas ußj; adßnein münd' nonßnic'ur,mane» bunt enim canesßme tabeßentes,(y arcumcur» rentfodorabuntur, er hiabunt inßar canum,fed non faturabuntur, peribunt ßne duce,ßne reg» no,er detrudentur in infimum-

Secundum hifloriam autem bene potefî intcUi» gi,de Dauide, orante centra Saulis haredcs,er Saulitas,qui tandem etiam ßne regno inflar fjian» tium er eßtrientium canum, errabant paßint eieäi regno, defirti, poßhabiti, donee finditut delebantur. Natn,flirpem Saulis twlu t Deus re» florefeere

SVMMARI A ßorejierc, ctiamfi po/ieri Saulis, huic ret, uche» Wenter tnhiabant.

PSALMVS LX.

Est inß^nis gratiaruw aäio, Gratias agit Dauidjprofcelicißaturegni,m cjuoreÜgto, Jimul er politia,florebant er bene hitbebät. In hisenitn duobusreiîeconflitutis,diuina,cr humana omnia ßtafunt. Ante Dauidë cnimtem» pore Saulis,omnia erant dijjipata,cr languebat Reß), (ficut priores uerßts f on(]ueriitur)Phdift£i non mediocriter aljiixerant,res lfracltticas,adea utetiam are ha, DOMINI contempta ejJetfCf prophanata. t. Paralip. J .

Pt alias fub regno Saulis ,’iniuria , fee* lere, gerebantur omnia , uti fit, ejuande Dc» US deferit magiflratus , er finit eos,ire in titfsfuis.Exemplum autem Dauidis, tamcaUidis er uarifs artib. petiti, fatis indieat, Saulis au* lam, plenaus fitifie homintb. Achitophelicis, ty eiufmodi pe/lib. religionis, crReip. Sed tarnen, I defifli,tuis,i»(]uit, DOMINE yjgn«w,^Koii eri* gerent,er quo certo Jlatuerent, er erederent te prefefftem.Nam,Deut fuis,dedit er reliquit, fignutit quad erigerent,quo certificarentur de gratiit

PS ALMORVM.

grrftû DejjdrMW fczfaderis, cr propiciâtoriu, !IU4m O- exintijs miraculis libertimt c maau Phi ijlim cz c- -fifl htinc arcam enitn amp;nbsp;propitiatoriu protniferat fe Dcut, exttuditxrnm muocantet^ibi fe prefcntettt fitturum.

In fine pfitlmi recenfet,terras fuas, (y popua lum,cr principe loco, preconio extoUit, ucrunt culturnDeifUeram religionem. Deuf, incfuitjoa ^uitur m fanâo fuo, de hoc, ht quit, llt;£tor, idefl, Ceuf prefeiis adejl in regno meo per uerbunr, quod prcdicatur, hoc fane cxulto. Enumérât er« dîne terras , Suchot, iichcm, Gilead, Manaße, Ephraim,luda,Moab,Edem,Philifii)». Et in fine confitetur, iHa omnia, politiam fiez boiiam, er uiâorià contra hofies, contra Edotn et Fhiliflim, ielefl,fialiciter bella gercre,ty projirre fines,non e/fie,fiapienti£ aut uirium humanarum,fied uana, inquit,fialus hominis.Ex Dfo autem uirtus cr ui»' iîoria. Quarc autè, non plures populos,aut ter» ras nominatim exprimât, q iHos noué per iufiiî commentariu tradendum efièt,breuttas fiummarij hoenonfirt.

Nos poffiumus iSum pfialntum cancre, ht ho* norè Dei,q,, Eccleß^ Chriflipoméria, Deus proa firt,ty numerum quotidie auget EcclefitarumyOquot; parochiarum ht quib. prcdicatur uerbum,ht quia

G bus

SVMMARI A

but pie, traâitntur facr.imc/!tä,uartx funt douil J}gt;iritus fanäi.

PSALMVS LXr. .

ESt oratio eontra hojiei popuU Dri, er î» primis promagißratib.cr Pro rege,ut Df-«f augeat iÜi ßde, prouehat in cognitione nominif et uerbi fui,ut ambulet in fide er ttmore erga Deu,ut gubernatio eius fitfaelix et diuturna ne religio, cr ReJ}gt;.diffipetur,cr llt;(ceretur,fedi» tionib. cr bellis. Nam cr Salomon in prouerbijs dicit, propter peccata popiili, Deus mutât reges er regna.Sed ubi funt multi reges,ibi,ut junt hic: mana: uitifiitudines,qlt;f hoc unus edificauit,alius defiruit, utprouerbio dicitur, Notius Rrx no«ilt; lex. omnes ante mutationes in Rebp.periculoße funt.Fœlixautem,Refi).qua; femel bene ccnflitU’» ta,diu in uno ftatu eonferuatur.

PSALMVS LXII.

aOntinet egregiam doélrlnam, amplificat magnifiée dignitatê fidei,^ frmum fcz, prafidium,fit,gy munitio aduerfus omnes uit£ cafui

PSALMORVM.

cafui,ereäere Deo, econtra extenuat fîduàÀ tn homines q,nihil.ßt,inaniuf,nihilßlliicius,^ con^ fidere tn hominem. DEVS,meruit,efl fetra mea, robur meum,iiHxiliH, DEVS fl'es mea,Sdlus med^ Robur meum, florid, uitd cr fiducid med, idefl. Deus efl flrm urn prefldium,Deus fldelts ddiutor, ^tiinonflUit. Ergouani fllij hominum,menddces fliij hominii.i.omnidhumdnd frUunt, incertdflunt ÇX funt lubricd.

Pleri^ inucniuntur, fonfldentes in grdtid Reg«)« CT principum, at^ eo nomine inflantur, infoleflunt,eo confldentius opprimunt alios,ey preflrtimfl.uideant parietem ineli/iatum,idefl, fiuideant,homine inch'natd ßrtund,cui alias res parum feeunde funt,aut ft uideant non flatis mu* nitum opib. dut amicis dduerfus iniuriam,illuns iam,prorfus euertere fludent ey fleruiunt ita afß» âibus potentum, quorum fluoré quaflt propitio minime nituntur.

Sed iHi non uident,^flllax gratia hominu, g lubricie cr uolubiles uoluntates, breuiter ÿ uand fldlus hominum nec credunt donee experiantur fleut Cicero,cr multi fapientes mundi,conquefl, funt. Cicero,de Oâauio,i»quit, O we fruflrd ini quit,fdpientem hafltum cre.O me nunq fapien» tem,ty aliquando id,quod non eratfruflra exifli«

G ij matutfld

SVM^\AR1A

Btdtum crc. in Epiflolaad Oilauiutfi.Ergo fitW» t»d fiictdtis eft. Confide in Deo, ZT froximunt non lede,itd rede te geref, cori Deo cr homintb,

P5ALHVS LXni.

^C^St precdtio , continens graues affreus afia^2^, CT fitientis uerbnm Dei, uerbum confolationis. Dauid fic inuoca* uit Deum, cum 4 fikcie Saul fiigitiuus, lateret in deferto luda, Sitit, 'mquit, ardet te anima mea, utuideam te in fanâo, o ardet prefens adefiè in tabernaculo ad propitiatorium,in fani;ïo,au^ direuerbum Dei,ibi in coetu uere eolcntium Deum. Conqueritur grauiter contra Saulitas,qui ita hofliliter infidiantur uitte ip/ius, ut, nufquS efièt tutuf, ut abejjè cogeretur 4 loco cultus Dei, a faniilo cj-c. Nihilominus tarnen confiantcr fnagno animo erigit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iailatfe Regem,fictus

ele/lione çr premifflone Dei, qua interim, in ilid tniferrima fùga,çr calamitatefe fufientat cr coit folalur,

Hoe plalmo,uti po/fimt qui fub Tyrannis,opprea Jfi,/ime cr fiti uerbi Dei, laborant, nbsp;nbsp;nbsp;mterinf

tarnen gloriari pofiunt, fe ejfe filios ty h^redes Dei,eo hdbent cognitione/rt Chrifii,amant uer't bum

PSALMORV M lum,Donee deleto impio SJule,Diuid exaltetur, ideß, donee Deus pios recrect cj- coitßletur.

PSALMVS LXIIII,

Est drdentißimi preejtio, plena aßv^libus cordis eoangußiati, propter infinitant litiant diiiboli,perfidiam hominum, 0- ina gratitudinem matidi. Clanut Mtc Däuid dd Dcu, tdntdm perfidiam expertus,ctià dontefiicorut», (uti fit in edufa religionis) contra proditores, uirulcntiffimos detraäores fuos,cr uiperas iflas, t]ui uiruientis fermonib.cr omnib. artificijs per* fidi£ malitii non definebant,ipfi infidiari.

Piusßrindc erat ipfiefilius Ablolon,Achitophel, et fimileSjIn pri»tis,multi in aula Regis Sdul,Doeg Cre. Conßdnter aut fe confolatur,(juod Deo iuße indicate ipfi fibi malSconfcifccnt,cr uirulentif* finie Uleacuiperine lingue, ijue nee tjuießere nec definere pojjunt,fibiipfis nocebuntjicut dcci dit Abfolon,Achitophel, er Doeck,

Inhunc ntodunt er nobis orandunt efl,aduer* fus uiperas iUas, noflros hoßes in aulis Regum Epifcoporumjty principum,lt;jui Satanico odio ey •iflu,omnibufe[; technis malarum artium, nos pe* tunt. Sed incident in laqueos.quos extendunt(ut G iij iant

s VMMÄ RIA

idntaliquot exemplif,indc a Comitijs Vormdtir, Anno.it.uf^ dd AuguHdtu Comitia aimi }o.didi= cerunt,) er ipfi ßbinnlum ftruent. Vt homind paUm dgttofcdtit et uideant o[gt;cra Dei^et DniJ HifitAuerit cos^

PSALI^'iVS LXV.

(^‘ufrftodi tt. ^^’^carmitid, ex primo précepte prophets tcxuerunt)ubi gratiit aguntur Dfo, j Deus cen^. feruat 'mßuo populo,cui dedit uerbum^adueri'us Satäiidffi, hxreticos, omnii dduerßt, Veratti religioiiein uerum cultum Dci,eonferudt paccin politicam, Cuflodit Rentp.d feditionib. Bellis,er tumultibus dißipdt confilid bcSi^cedis etfaiigni* mï.N^»« beOunt,nihil eßaliud proeella,et hör ribilis te/npeflas, qu£ dinina hu/^ana^ cgt;finid„ i»ifcet,acturbulentd reddit,er ueluti magnd uif fiuduum maris, fiirit erc.

Gratias agit Deo, Deus conferudt pacem, in (jua und mcluft meß uniuerfa uis boni, dat pluuids de calo er tempora ßuilißra,(^ coronat annubonitdte fud,ideß,^ per circuluanni guafi orbe,quendä abfoluit benignitatis et benefieentie diurne, biJf/t [Kbtëpusuernïf prodeunt fiofeuli,

mox

PSALMOR VM.

Max deinde n^fcuntur fi'itga, cxru/j, non tnubo poß prunlt;i,poma,bgt;icc£,uxri/ fucci er generis, ut ticeum perpetuufa uirorem grlt;iminutn,qnoti3 die tuuo rare rediuiuunt , dd hsc infinitdin Udrietdtcni herbdrü,et odorUjdeinde fub mejjent, tritieo,ßligiiie,hürdeo,oninis generis frumëto et grdno implct horrea. Sub dutumnuni torculdrid redundant uino, infinitd uarietdte (apofis er odoris, plenisßiumat uindeniid ldbris,dtqi totu ilium circulît annijomneliji partes eins Deus occupât, fud e/fufd,et inßnitd benignitate.Et fin^ gull fruelus penepnguli orbes ^3- mundi funt bo= nitdtis DeL Sed g rari funt,uulgo,c]ui de bis tot, C7 /-rfjinj benefreijs cogitant, er gratids dgant Tbeo.

ldgt;n fdtis exemplorum extdt,cjuo modo nobi^-les , potentes, diuites falutari dofrrim frdei et libertdtis Chrifrian^,deinde er pace quam ha* ilenus mirdculofr dedit deus,dbutdntur perdite, dd fuds cupiditdtes, freut Sodoma er Gomorra freit.Sed,frrent etidm,iudicium Sodomater Go^ }norr£. Vides ergo in iHo populo, excellentes er ittdgnos fräfri homines, qui tiußmodi eanticd, condiderunt. Hieccnim uere friritudlid er diuina füllt poemdtd,nullum inoettfum,nullus poetd tant Stdgnuf mt^friit, ne Ho/nerus quidem,qui fric de

G Jiij Lee)

8VHMARIA

Deo, Je operib. er creaturis,Dei lo^tù pojjêf-ut ffatiui,i}uißctttiri( brruitate res grauijjînw or wixintas compleüuntur.

PSALMVS LXVI.

generalis grtitiaru aäio, Deuspcpit WScÄ!« fuit f£pe e meiid ntorte^ c manib. ittiB fMicorum,eripuerit et liberdrit,ßcut ficit m mari rubro-Pleni funt eximijs exemplis,libri ludicum O’ Regum. Non minor dutem,liberdtio efl^quun^ do adhuc quotidie 'm Rccleßd, pios libérât,e ten* tdtionib.tum 'mtemis tumexternis, N«»» tutus typum tantum gerit terrenus iHe Pharao, horrtbili cupiditate nocendi inflamatus,quotidie perßequitur Eccleßam, erßngulos pios fiibinde cinüos undiq; er nudufos libcter teneret, ut nihil uiderent,^ morte, er iratn Deum,e quib. tarnen [uos potenter libérât Eominus^

PSALtAVS LXVII.

prophetia de regno Chrifti,quod ßtturu ^^^ßt regnum jjgt;irituale, in quo predicabitur gratia er remijßo peccatorum non folum in lu* d£a, fed in omnes gëtes. Célèbrent laudent te, in* quit

PSALMORVM’

^uit populi Deus, läudentte popalioMnes,tfuoa num indices populos in aguitute ty^^. ideß^ prr Eu/ngdium régnas in omnib.gentib.iudicas otn^ nes,Çcz omnem bypocrißn, ut agant gratias pro tnißericordia hetentur, cr laudent beneficium Euâgdij.Nam hoc laudis facrificiïi,h£c gratiarS 4dio,efl funtntus cultus Dei, (y ftcrificium uere gntum Deo,ut fiepe diximus. Non dicit, gentes fient profielyti,cireumcidentur, et current Hiero* folymaot,fied manebunt gentes incircumcifie^ey nihilominus confitebuntur ei, laudabunt ey cde^! brabunt eunt,idefi,m gentib.Euangehum predif» cabitur,cr exorietur regnunt Chrifii,regnutH gratia: (y mifiericordù Dei^

PSALMVS LXVIII.

HIc pfalmus Ml latino obfcurifisime transla» tus efî,adeo,ut uel unus iOe pfitlinus admo» nerenos po/fit,guantii debeamus Deo,bocfa’cu» lo no/lro pro bac tâta luce,guod dédit jîudia ling uarii bonos libres,et pr^eceptoresamp;c.Sed proboc uniucrfb ingeati et inéffabili dono,couiciaHtç fine fine Satana,audit Deus cunt fuo dono,Lutberanu uenenü-Lutberana hxrefis.Graues penas dabit tnundus cotitempt£ lads buius tant £, port enta

G)gt; erant

SVM MARIA

fraif uerboruw , in hoe pfalmo,Rex uirtututU dileâi dileilifCJ- ßieciei domus diuiderefpolù,Si Jormiatis inter medios cleros. bliuc dealbttbun“ tur in Sclmon ntons DEI, pmguis, tttoiis coaguhtus. Item, drundinis inereo pd Jirds, tongregatio taurorum in uaccis popu^ lorum crc. Qjtantum fuitßmilis obfeuritatis itt ofedjeißmilibus difficilioribus libristQuid con^ tu!crunt Eecleߣ,^ui iamementiu lt;jUddä,odio ac cupiditdte opprimendte tueis Eudngeiißnati folu pietdtis ftudid,fed cmnem eruditionem, er uir* tutem dditinlt;int.Qeßcileeft,dcimndre omnia eppedere impudenter uelipß omniaiÜuminanti Soli,atimitari labores translationum ^ßcile ßt,norunt doäi et pißSed pergo in pfdlmo.

Eft rnßgnis prophetia de Chrifto, propheta ^uodam ffiritus ßruore exeitatior,(y alacricr, fjuißexultansin ßfiritu ftndo, ponit ob ockIo/, ßtciemiÜam Ecclefi^e, er res ^turasnoui tefta^ tuenti,et adeo exprejßa hypetypoß,omnia ordine dcpingit,quAß non futura prédicat, fed corà fe geftaredtet. Pra^didt refurrcHionem, er afcen= ßonem Chrifli, reuelationem fpiritusfandi de eodo,mi/ßanem Apoftoloru, deferibit totum hoc jjgt;irituale,regnum gratis er remifßos His pecedtoram, in qao Chrißus predicabitur.

Deus

PS ALMGRVM.

Deus uefus, faluator (y liberator a nfortc,ofient dit autem regnum cr facerJotium ludeorunf, abroganduin elJèfCr iiouum ac Jjjirituale regitît crigetidugt;n,quoâ ßtum ent, non in uiribus hutni nis non in inultis milibus ecjuituiit cr pcditum, fed in tninifterio cr potentia uerbi,regnui/t in guo Dominus dabit uerbum Euangelizlt;tntib, uirtutetnulta, in guo gratia Chri/U remijfia peeeatorum per Cbrißui», pradicabitur non lex Mofe. fipoftolos uoeat, reges ey principes excr* eituu,lt;]uia perEuangeliu et niinifleriu ucrbi,per» pcttio,regnum Diabolt,cr PORTAS 1NFERO« RVM oppugnant,lt;]uiden:m funt contiones,ex» hortationes Apoftolorumfq pugnte,et conflitius accerrimi,contra peecatum,mortem, diabolum, infirnum, omnem mundi iufliciam, çy fapien^ tiam.

item,uoeat eos montes excelfos,pingues, b/« reditatem Dei. item currus Dei, multorum milis turn. 1tem,catum Euangelizantium eanentium, Cr tympanis perfouantium, Apofioli cy minia flri uerbi, Lictum Euangclium, (y uerbum grati.e priedieates,perpetuo laudant,canunt,celebrant, immenfum beneficium Chrifli,cr mifericordiant Dei,atei;,ita per totum pfalmum,firuens prophe ^4 cz exultant in Ifiiritufanélo iucundiffimo

earmine

s VMM ARI A carmine,dcfcrilit regnum Chrifti. în ßneorat, g, Dew «eilt Eccle/iam redtiereflorentifrem,cr huic regno dare bcnediâionem cr foelicem fuca ee)Jum,VatJe apud fe e}:dtatus,alacer et ßruens inßgt;iritu propheta tuncßüt,cum hoc diuinum calcfie carmen,de regno Chrifii conderet.

PSALMVS LXIX.

ESt oratio plena grauifftmis iüis,cr ßiiritua* Itb.affèM.in perfona Chrifti, Domini no* ftri. Initio pfalmi, prionbut trib. uerfibus uide guali ardorc ey pondéré uerbarum,deftribit ina gentet terroret iRos mortis ty inftrni,guos chri ft us pro peccatis noftris fufcepit (y pertulih Saluante, inguit, nunc Domine^uis cnim aqua* rum praßcat me, demergor in proftmdum hmi, tiecelliam, ubi htiream ubi inftftam, delabor itt abyftTum maris^ey tempeftasobruit me, guibus ftmilitudinib. omnib.cr uerbis,utcugf adumbrat, agoncm iRum chrifti me/fabilem,pro noftris pec catis pajft,(y fub infinita mole, diuimeirte, ge» mentis a-c.

Fateturfe Chriftus,Mt feptimo uerfu peeca* torem,(y conijueritur de ludeis crucifigentibus. tgt;ederunt,in^uit,in eftcam meantßl,et in ftti mea potaue*

PSALMORVM.

potMerunt tne aceto,^deo exprrjjè prophet at Je paffione Chrifli,Jeinde deludneis occacandist^y ftcerdotio ip/orum ua/ianJo,ficut e:y hnpletum e/t, Ht tam Hiderttus ty Dtanifi/la expea rieiitia pene patpamus.

Inßite,oflenditlt;tbroidn.iiaia legem, ey abfcj^ ^^ie,ey circumcißone,tnflituenJum nouu)ti cul^e tum.Ldudabo,inqMt,ntvten Dcicum clt;nttico,(y gt;fidgnificabo eum tn laude,cy placebit Deofuper nitulum noueUum, cornua producenten! ty un* Sulas.Hit uerbis oflcndit,abrogandjm lcgem,iy ^nti^ujnJum c(}è totum iOum ßknJiJum eut* tum,gloriau] circuniaßoNif,pibbata,et facrißcia, erigcndum cultum noui tcflamcnti facrificium taudis, pratdicationcm Euangclij, Ndw fide tn Chriflum, CZ otcdicntw erga Euangeliuta uere ^ognofcitur Deus ucrcq; cohtur,cHltu fummi çy primi pracepti,lt;jKi eß,ut Marci.xi).dicitur,fue prr omitia holocauflomata ey facrificia.

.PSALMVS LXX.

Est oratio, aduerfus perfecutores, ey- hofles Eccleßlt;e,cr piorum, Nam eiufmodi organa oiaboli non folum conßliß callidis,fedct Caynica ‘‘cerbitate odioru,non deßnunt inßdiari bonis et t‘jf,(y ßcut Sdtan ipfißta infinita flagrant cupf.

täte £7

SVMMARIA tite V ßudio nocendi Eccleß,e, z:j' ultra hoa tttb ferijs ac calamitatib.ftniïorum, adhuc iafultant»

PSALMVS LXXI.

St oratio generalis, Ouam mco iuditio iff ^^^pcrfana totius Ecckp£,apte ufurpauerir, contra omnes hoßet c;y perjecutores^ijui abini* tio uflt;j; ad finem un^fucrunt. Nc deretinguas me inguit,tempore feneâutir ç^c. gij boe potiffi^ mum pertiitereco potejl, q, Propheta,in tam inß nitis tentationib. petit,fibi concedi perfeueran* tiam,tarnen uerba bxc (ommode aptari po/funt ad extrema tempora, nbsp;nbsp;ultimam tetatem Eccle“

ßicante nouiffimâ die.Nam et Eeeleßa eflßta ß» ne(lus,zynouifßimistcmporib.ßcut ey Chrifluf et Apofloli prtedixerunt,erunt tëpora periculofa^ Qnemadmodum (y Daniel prjedixit,ueritaf opprimetur, er uincet ac abundabit i»iquitas,id quad fub Mahometb er Papa,fatii experti fumus fioflromagnomala.Ideo ij k? tr.uerfu prédicat propbeta Dei tußiciam.ot meum,wquit,dnnun» tiabit tuam iußitiam.Docuifli mcjiiiquitfa iuuen* tute tned,et uß^ nunc pronuntiabo mirabilia tua, ififeneäam (y ßnium etc. Etnobif po* propbetia erc. ußi, q, Deus nebis quaß, ex infiris

PS ALMO RVM.

f)c injirii nof reduceni,cr de abyjfis terrjc, rur» fKJ/rcit exoriri lucem uerbi Dei^ per guod conÇo» lationem firmum cr eterium htibent confciena tiie.Et h£c noftra tegt;ftporit,funt tempora Heliic çjquot; Henoch,decjuib.uulgarer ferttionef^iaâatifunt, % enertent Antichriflunt omnia re/Htuent.

PSALWV5 LXXri.

Est admodum i»ftgnif Prophctia, de Chrijîo et regno eius,in toto terrarum orbc,iit om* nibus regnis et infulit propaganda, cjuod non crit regnum mortit,peccati, }r£ autiudicij,Çedregnü gratis,îuflitiie, pads,gaudij- Vita tamë,uidoriaf gloria Ecclefut, erit ab/coiidita latebit i» Ceo,cr fanât in hac uita, perßrent acerbijfima odia mundi,cr perfe{utiones,fùndent fanguinent fuum pro Chrïflo,qui tarnen crit prcdofut,(orant Domino,quem tamenCeuf requirct.

Et hic pfaItTius decimoquinto uerfu etiâ aunît* tiat, abrogandu ueterem eultu legit !Viofe,cr no* Mm cultum inflituendum eße, quißttis erit in inuocatione cr gratiarum aâione. Adorahunt,in quit,eum,quotidie laudabunt eum. EJam facrifi* cium laudiî et pricdicatio Euangclij,efl quotidia* num facrißcium,cr cultut fummut neui tefta* menti.

SVMMARIA

WfHti.Hic non audis, de drcuatißone, dut lege f''^ole,qHod gentes ßnt iKeeptur^f Sed reges gen gentes aidnebunt, crbunc regem ado» rabunt. Ergo bic Kex CHRISTVS eft naturd Deus.i^ttm 'muocdtio eft cultus primicr Çumnà prdcepti,quinon debeturnifi foli Deo, hieenint folus eripere poteft e morte, et e quduis njftiâione

PSALMYS LXXIII.

ESt pfalmus,erudiens nos aduerfus iSud mdg num ftanddlum,de quo eonqutruntur otnnes prophette,nempe q, impi/ in mundo ftorent, reb» utuntur fecundis,cr creftunt.Pij uero,algent rj efuriunt,affliguntur,conft!utdtur, eontemnuntur, damndiitur. Hof Deus uidetur auerfari et'ne* gligere,illos uero reßdeere, ampleâi Çf fouere, er (ùedtdilldfticies ftlfe Ecelefta omnino mdgni ft)eciem,mtigniim admirationem habet eoram Mundo. Qtiicquid hypocrite dicunt er ficiunt, hoc magna ftducia iaHant eftfèfanólum,pium er diuinum,econtra ptoru uitam cr äoärinam effi irnpiam hareticam.Hoc ftandalum inde ab initio EceleftiC mireexercet, uebementer diftruciat fios.

Tan^ ßaltus [um^itiquitftdeft, Ego habeor im-pint

PSALMORVM’ fiu! h£reti(ur,cent emptor Dei. Sed h^e tentaiio* nes,mquit,durant,donee poflhabttis omnibus co» gitatwmb fcandali,iti^rcdior flt;inéluarium,idefl, donee audio,aut legouerbum cz uideo,guid De» us loejuitur de impijs, rcjpieio hiflorias (y iu» diaa Dei inde ab initio inundi. ibi inuenio, quid nunetur Deus in primo pr^cepto,e]uontodo etiS indea Cayn, hoe iudicium implerit,^uo omnes impif fubito euer/i funt.llt;ldm,iedificant in lubriea arena pij uero in petra,

PSALMVS LXXnn.

Est oratio aduerfus hojles, qui Uierufalem, [aniluarium,omnes Synagogas,cy loea Dei in terra urb( fq;ip/as uaßabant,conuiciantes in» terim blaßiheme contra Deum, quaß populo fuo auxiliari non poßet. Videtur autem,ejjè prophe» tia deßtturo cz oratio aduerfus fiituram uafla» tionem,qu£ per crudeles hoßes Cbaldeos o- An» tiochum Epiphanem ßäa eß.

Nam tantum his duob.temporib. templum cr urbs Hierulalem,tam crudeliter, ut hie pingitur uaßata eß.Uoc pfalmonos utimur aduerfus Tur» cam cr Mahomethum, cr noßrum Antiochum Papam,qui Eceleftam uerani,uerbum Dei quoti» .

H die

SVM maria die ult;iliit,Slt;icramentd cr otnnin diuind,lt;iuotidie diUipdt,a uenenum diaboli gt abominationen/, ftbi^ ßgt;dr^f or erigit.

t

PSALMVS LXXV.

St pfdbnut con/oldtoriut, aducrfus ^^^frtiâos,cr wduratos hypocrites, qui oc^ (xcdti 0- fecuri iaâant fuam cathedram,fuugt;it titulu,et contemnunt minds /!mul cr exhortation nes,/icut pfahw. xij.dicut tlli arrogates hypocri» td,quisnos decebitfc^uis noflcr dominus efi.eq j^ noflra ejl pot ent ta, çy omnis authoritas,qui nobis non obedit anathema efto. ita iatnquoq-, fccuri funt Epifcopi noßri, o- iam mde a Cowitijs pri-misVormatienJtb.uppadhunc diem Çurdi funt, ad omnes ciamores gf lachrymas bonorum, in hune mo dum et furdi funt, pleri^ principes O' Tyranni,cy phanaticiquo^ Jjgt;iritus,quiadeoß^ a CT fins cogitdtionib. fidunt quafi ne a üeo qui* dem euerti poffint.

Hic pfalmus autem monet, ut cognofeamus, Deum e/fe qui uere iudicaturus efl omnem ini’» quitatem tantum fi expedenws. Ham ipfe efi Dom inus,qui freit montes contremifcere,qui ad

. montent

PS ÄLHORVM.

ÎWrtffW 5ynji,terrißca]}gt;ecie appdruit.Jpfeßcut priinum pr^eceptum forMt,utßtat ccrto fuo trma pore impiof,feru4t tarnen columnas terrte,idefi, pioi es- }anäoi,c]ui münd um ueluti humeris port tdnt^cr fußentant, Sicut çy Paulus uecat Uccle^ ßam fündamentuf», cf columnam ueritatis. Sic pium es tnnocentem Loth feruauit cum Sodotnà tuerteret.Sic credentes ludxos es Apoflolosßra uauitjcum Hierujalem deleret, es totum popu* lûmes regnum perderet. Ipfeenim nouit fuos feru4re,quando aliijuem populum perdit,

PSALMVS LXXVI.

est gratidrum d^io, eiufdem drgumenti ßcut pfdlmus. XLVf. Gratidf agit Deo, uerbum es cultum Dei,m Hierufalem conquot; feruat,cr magnißcis mraculis ac operib.populu fitum, aduerßts Reges es Tyrannos, cuiufmodi erat Senaheribjtuetur dc deßndit. Reüator enint mirus eß DOMIN VS ifle maieflatis,qui corda et animos regum habet m manu,qui paueßcerehcm ß'^,(S animos ac J^iritus ecrum unonutu ßan» gere potefl, ut unit.

In hunc modum etiant pugnat, pro Eecteßd eontra Tyrannos et h£rcticos,ut in mediocurßt,

H ij ßrou ,

SVMHARIA

jurcris (y fremitus hoflilis, aduerfarijs frdngiltf e^' debilitet animos.Durum auton contraßimu“ lum recalcitmre, er pugnare contra eum tjui quod maxima robur mbeHo efl^nempe animos eripere potejb.Satan ipfe,(jui horribili cupiditate noccndi,cr fiducia roboris pios indeßnenter op'» fugnat, ciï rcpulfus fcuto fidei,animo deijcitur, protinus refilit çr deficit, quanto magis homo tnortalis^Hic uerfus ergo cum inquit, Ipfe aufirt animos Jjgt;iritus principum,merito debet nos confolari,utfcianMS nos non poffic uind, aut op» primi,uifi cum D^VS uult, cum talem habcamus belli ducem,in cuius potefiate,corda et animifunt hoftium,qui fine ar mis tantum, paueficiendo,ani nws cy hofies profiernit.

PSALMVS LXXVn.

HIff pfaltnus cotinet dodrina infignc feipfuftt ponit pro exëplo,cr pro confolatione piorii ualct hic pfaltnus, angufiiam enim cr meßitiam iHam ineffàbilem cordis,ira Dei (y peccato con» territi aliquatenus defiribit. Etdicit mi g«lt;lt;rfo uerfufeadeo fitijfe, his terrorib. cy merore hoe opprefjum , ut nee fomnum capere, nee ore uerba edere potuerit, Et S, sgt;:io,ucrfu^uafi rccenfet:

PSALMORV M fecenlet iÜ^s cogitationcs, trijiicite, (y- p^tuorif, cum didt, Nunc/uid obliuifcetur mifereri Deus? l^untjuid pronülfio cejfat?

Sed h£c ejl ut bic pfdlinus indicdt omniuin^ optitna confbltitiOjUt eiedis ex animo(ß poffis uHo i7U)do)his cogitMonib.trifliti£ quibus tarnen fiuftra diCcrutiaris, rejpidas uerbum, eyy operA Dei,hißorias,cr opera diuina ah initio. !bi inue nies,ßc ab initio fùijje opera Dei, ut miferis, tri» ftibus,defertis,affliàis mij'ericorditer opem tule» rit,f'eeurof,fuperbos (y contemptores, breuiter impios uißtarit ey euerterit,ficut crfilios ifrael ex Aegypto liberauit.

Ideo diät, in fanäolt;y abfcondito ui£ tu£^ Nam, Deus ptluat in media morte,cum omnia deßgt;erata (unt. HAEC DISCE. Et ßc hic pfal» nius,oflend!t Deum, (y uias Dei, idcfl,tjuomodo ipß in Eccleßa cumfandis operatur, ne deßiere» mus in periculis, (y affliäionibus, (Ruanda omni humana ope deflituimur,fcd poflbabitis noflris cogitationibuSftunc primu fidamus ctßantiuSf C7 expeHcmus auxilium Deu

PSALMV5 LXXVIII.

/gVSt pfabnus cmtinens do^rinam, intjuo U iij pro

7

SV MM ARIA firolixit recit^tionc, per exempla totius populi tfrael, inde ab exitu exAegypto ufyiod DauiJ, docet nos credere cr con/idere Deo, ojlendens, g prefens frerit femper Deus, in ntedijs peri» tulis in media mrteffuis eredentibus. Econtra, g grauiter cr feuere ultus fit, incredulitatem ecntemnentium uerbum aut recedentium a Deo.

Ham ficut primum prteceptum fonat,ita Me ib initio mundfnon foluw in iSo populo,fed etiâ in gentibus iuxta ac ludais operatus efi Deus, ita operabitur ufq;ad finem inundi,tmfericordi= tim fczfiieiens inbis qui diligunt eum. ludicium fupereos qui oderunt eum, Et /ictt mundus nihil tontemnat fecurius, g «cl minas, uel promiffio’^ nes primi praicepti, tarnen ipfe nihilominus fic cpcrari pergit.ethoc PR.1MVM PRECEPTVM omnibus regnis mundi dominatur potenter,pro^^ fiernit Tyrannos,euertit régna o-c- uaßat ßmi* lias,delet fùnditus magna numitia,crecontra, diligentes Deum m EcclefiA,in periculis feruat, oppr^/fo^ erigit,exules paupcres pafcit, {«= earceratos liberat,mortuos refufcitat zy faluat.

Mundus Mredulus mduratus,non credit Deo fed tarnen opera ha;c,de quibus primum pr^cep-tum loquitur,i« publids zy priuatis rebus, ex^. feritur zy expertetur,in hoc feculo fimul ZJ »a fiituro. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pfal

PS ALMORVM.

PSALMVS LXXIX.

Est oratio ad Deum.contra juturam iMßatia* ncntjCiu^ d Chaldeis cr Antiocho Epiphane fattd e/l,eiufdem drgumcnti ck pfalmo. LXXIIII Kif o eodem explicatur fuinmario.Itd orabdt Efdi» ds Cdp.L XI11-contra fiituramudflaticnë

PSALHVS LXXX.

Est oratio aduerfut dcerbijfimot, cf lt;iuoti* dianos iüos uicinos hoßej, Philifleos Syros, l/ioabitas,Edomitai crc Hicrufalem enim in dio gentium uicinarum, quaß in medio hofliunt cratßta.nobir ufui eflhic pfalmus aduerfus ho* fles,gu!bus cindi fumus,uicinot malos, aduerfus Epifcopos, Monachos, Sacerdotes ,(jui ([uouis Cilt;yn, quouis Edom oderunt nos acerbius. Hoe pfalmo patres uß [unt(ut et tune etiâ er ant tentquot; para Eccleßa ) aduerfus hlt;ereticos.

PSALMVS LXXXI.

Est ßrmula precationis,^^- eanticum foten* ne pro iHo populo,quotannis in ßßo taber* , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H 1(1^' x.!f«2as

SVMMARI A nticulorum decantdtutti,ad monenduin populurtt, V retinendum in uerocultu Dei,nempe primi fracepti, Ueo inculcat, bic pfalmus ficut alias fropheta omnibus contionibus ipfauerba primi fritcepti. EGO DEVS tuus,nonhabebis alios Deos,ideft, me habebis pro Deo, mibi adherebis, mihi confides,nullum alium adorabis nee inuoca* bis,

Sedmundus efi,ibi totus m malo pofitus.to^ tus immundus,cr regn um diaboli,nonfolum quo ad hune populum,fed omnium gentium rtligio» nes er cultus ab initio mundi ufq; ad finem, tfraelit£ erant populus Dei,habebat prophetas, Sacerdotes pios,er Leuitas,(ultum iüum fummu cy uerui» Dei in omnibus contionibus perpetuo urgentes,er tarnen, alio prolabebantur. Os eoru debebat cjjè plenum Deo, er laude Dei,fed plenS erat idolatria, idolatricis doilrinis (y omni ab* hominatione.

Hfc cfl peruerfitas mundi, Omnes cultus om nes alias ceremouias, omnia genera religionis, erbypocrifis, mundus folet admirari,fufigt;icere, celebrare, atq; bis cultibus augendis ornandis fiudere, tantu illH cult primi prxcepti decalogi, cocMÏfdf pedibus, iUu diabolus ftrre non potefit ilium extin^ere quibus modispotefi conutur.

urn

PSALMORVM.

Jdm in 'Ecclcßa zj nouo teßdmento, docet nos hic pfalmus,^ iußicia»ißda,cr Chrißi prteßrre del)emu!,oHinibin opcribu!,Ni(nt er noflrunt os debet e^e plenu Chrißo ty laude Chrißi,Sed not etiam ßcut tuddi deßdmus ad deos aliénas, nunc has nunc iüas traditiones afnplcaentes,ef‘ ^uilibet fequitur cogitationes et idoU cordis [ui,

PSALMVS LXXXH.

Est pfalmus confolatorius contra Tyrannos, CT impioj Reges ac lAagißratus,t^ui pupil» los er uiduas opprimant, ilium illußraui iußa commentario, qui extat,idea non opus hic expliu care,

PSALMVS LXXXIIÏ,

Est precdtio eiußdem drgumenli cum pßdmo Ixxx.ßcut nomina eadciüarum gentium, hoßiliter affligcntiumißraelem clare indi» cant,Idem ergo habet fummarium. '

PS ALM VS LXXXIIII.

f(gt;t^flt;gt;^dtorius, qui ardentiffi»

H » wo er

s VMMÄ RIA

WöCZ Julcifjimo affrâucrumpit,hi laudcitt nißerif ucrbi. BcJti, 'mciuit,qui habitant tn domo tuA Domine, tdeß, jo'i lüi uere benti, , (y ßrma nituntur ac Sterna ccnßgt;U‘ tione,qui in domo er tabernaculis tuis habi« t.int,ideß, in loco ubi docetur ey auditur ucr“ bum tuumßÜi enim ut Paulus etiam.i.ad Corinth. .i.dtt,Exaggerati funt omnibus bonis,ditati omni fapientia, omni fc'ientia, omni dono,fic ut mhil e;sdeßt,iüi opes habent amplijßmas.

Habeant ergo potctes,diuitcs,(apieti-s,in mÜdo cofolationes fuas,confidant fane,cg- glorientur in fapientia,in uiribus,cy potcntia,in opibus, Cor }neum,(y caro mea exultant in Deo uiuo,ideß, tota, mente I/for,^ per uerbum cognouerim Df«, 3, fum in uera kcclc/ia, In hoc pufiRo grege po* fuli Dei, in hac Ecclefia pauperum ajfiiéiorum, tnuocantium Deum in ueritate,malo uteun^ h£* rere,ucluti auicula puRos fuos ßuens nidulo,^ ucrfitri,in amplifia palatijs,Regum mundi,malo ad hoßium federe in domo Domini, ideß,minime toco eße in populo Dei, contemni er negligi a mundo, q extra coetum audientium uerbum Dei omnibus opibus (y delitijs circumßuere.

Hortaturergo hic pfalinus,utcitius opes,hoe aores,omîtes ntundi confolationes rchnquarws.

PSALMORVM.

SJ ut pdtidmur nos auelli u domo Domini. ïiiiitn ncc opcs nee RegnJ,liberdre nos po/ptnti e reg* Ho diaboli aut mortis,nee uin(ere,terrores infer* ni (y tudicij Dei. Verum Dominus per uerbum ditt gratum (y uiiloridt», Ipje Sol eft lt;y feutum, hoc efl in omnibus tenebris,m omnibus guibufuis affliäionibus uerbum Dei efl hetißimi lux,et fir* Hiaconfolatio,muintio 0- armuturd inui(id,con* trahorribilem unpetum didboli,et pefcdti,lt;]uent Hfc fdpientid nee opcs fi-angere pofJunt.Qj{i uer bum ergo hübet omnid hdbet,qui uerbum bei non hübet nihil habet. O bflt;ttof,cr lt;tternum bea* tos,gui fic uerbum magni £jtimdnt,fed ubi funt!“ Contcmptorum,deriforum,plena funt omnid.

psalmvs'lxxxv.

^^VSt ordtio,eontinens difräus cordis timen» ^^^^tis Dcum,(y ardentifJimis uerbis depre» fdtur terrorem irx Dei. Pi) enim non itd fupine fecuri junt,ut lontemptores zy Èpieurei,Sedcum Ùifidunt cdldmitates, ante omnid, redeunt ad perevtientem fe.zy ante omnia ftudent pldcare Deum.tra DcijCjud caßigabat populum erdt,guod fubtraxerdt ahquadiu uerbum, imminuerdt nu» Hierum reüe docentium,ucrorum prophetarum, botiorufit

SVMMARI A ionorunt faccriotuift cz leuitaruttt.

Adhfc dijjipatd feditionibus pace, uitia non fauca erant in Rep. ma^ißratibus accejjit guoq; metus beÜijZ^ difficultai annonce, Nam eiufmodi plag£,ut pleru^ fefe mutuo excipiunt, Ruanda ut primum prteceptum minatur iniqui‘ tates Deus uißtat.ideoorat,^ Deus uelitrurfus feruare,tum Eccleßam,tum etiam Remp. rurfus dare minißros,qui pure uerbum Dei doceant,per quos ipfe loquatur. igt;Mro ergo ardort^cordis erumpit.

Vtinam,inquit,audiam rur[us loquenteDo^ fninum, Vtinam rurfus uerbum Dei pure predi* cetur,nc uel pq conuertantur ad ßultitiamßdeß, ne affliâionibus frangâtur et mpatientia.Sedflo“ rente relig:one,politia,uigeat inter homines pax ey Concordia,ucritas iuflitia (yc. Etfi-uilus ter= re agrorum zy uinearum,etiâ beneßcantur. Vt iußam, cy piam uitam ducentes in hoc feculo, ßcut Paulus inquit, expeélemus aduentum gio* rie magni Dei,ficut Paulus inquit zyc.

PSALMVS LXXXVI. ‘

precatio,ßcuf çy titulus pjalmi habet orationcm ejfe ex‘ ^ercitium

PSALMORVM.

er at i um [um mum ßdei^ct cuitum fummum Dei, liemo ignorât,ijuibus tragicis calumitatibus Drf« uid uir lUc mugnus,uir fecundum cor Dei,fit ex» ercitus,ut aides nt lib. Regum. tn fuis grauibus ungußifs cj ajfliilionibus toto cordis ardore 'm» uocat Deum aduerfus hoftes fHos,SauIc)n,filiunt Abfolonem e^c. er lUu organu diaboli,qui iüunt grauiter etffiigebdnt.

vide hic tn fexto uerfu,nono,decigt;no,et unde» cimo, utrutn hunc ßdrituuÜ/Jimum, er fummunt ueremugnum magißrum,guc)n feguuris in orun» do.Vide ut defixos oculas habet in priinum prlt;e» eeptit,Cliiis eji induit fimilis tui in dijs Domine^ guis freitlimilia operibus tuisfc^aoniä magnus es tu freiens mir^bilid^tu cs Deus folus. Q_ÿon!i tu Domine fuauis bonus,ey mulrtc mifericor» dia omnibus inuocantibus te (yc.

Vide ut,dcuit ut exufeitat fidein fuam,hoe Uerbo Dei, ut apprehendens promiffionem,certo flatuit Deum nonfolum potentem, magnum (yc, inuiäum,contra omnem impetum diaboli niundi, omnes creaturas eyc. fed (y prefetitem pijs,mi» fericordcm,erga inuoeantes fe, ^aredentes.Ita ey nos dcbetTMS,apprehenfo uerbo promifftonif, diuin£ eijeere e eordibus dubitatiönem, ut uereinuofore poffimus. infinepetit,Vacmeugt;a

Jtinuf»

s VHMARIA

ßgnnfM,in^uit,in bono, Dchî aliquScliu ßnit,glo^ ridriim{gt;ios,quaßßntopprejfuri pios fan* äof,fed tarnen non äeferit fuos, nam hic in Eclt; cleßd,pepeet»edqt periculis,e media morte eri* pit pios, et palam oflendit fe prefentem eße fuif» ut eogantur die ere uel haßet, Quoniam manus Domini hac.De tali opereDei cr ßgno loquiturt

PSALMVS LXXXVII. .

ESt prophetia de regno Chrifli,(y ßttura E^ More propbffrfrHW, Hierufalem,Gr Zion lüamfitturam,quaß in tabula depiäam ocu Us fubqcit,fuius termini ipßt ßnt defcripti ter* minis orbis terrarum, in qua omnium regnoru, nationum cr linguarÜ homines nafcentur,Aethio pes,Aegypt'q,3abylonij,TYrq,Philißiei (y^c.idqt non natiuitate corporali, fed per Euangetium.

ExceUentia magnißcafmquit, predicabun* tur,dicentur in te O ciuitas Dei,Euangelium. n^ eßexceOens çy fumma doMna, cyuerbii falu* tis pro; omnib.ali/s doilrinis,ßeut et Paulus PhiU i.uocat,prte doßrina legis T«2ki«CptjeNTlt;x Euangelio enim patefit cog/sitio uoluntatis cT (oßlij Dci,quomodouere placeturDeus,quomo* do liberemur a peccato, a poteflate diaboli, ab

itternd

PSALMORVM.

tternd morte O'e, cjuod nee lex nee philofophU preflat, vltimo ucrfu dutem,egregie trddit,c}uis fit fummus cultus Deilùturus,mnouoteflamcnlt;* to,ficutcanentium nw.tuo pfaUentium, incjuit, chorus efl m te,idefl,Non Mofl'S,non lex docebi» tur tn iÜa ciuitate, fed per minifleriü Euangelif predicabitur l^tum nuntium Euàgelif,gratia remi/fio peccatcrum, gu£ efl per Clmjium.

PSALMVS LXXXVIII

ESI precatio in perfond Chrijïi,c^ omniunt fdnâorum, Continet auté afjiüus illos gra* uss,cfuos alias nemo mortalium uerbis aut cogi» tdtionibus affieejut potefl, meflitix fez tdius cr ^gritudinis ingentis,(jult;eefl fuper otnnem animi Cf corporis tegr{tudincm,(y pauor fuper omnent dlium pauorem,ijudndo corda fenfu ira Dei, peccati coaterritd,diflTrente Deo confolationem fubiUam hordm tenebrarum, horribiliter qua» tiuntur, cr ut Chriflus ait eribrantur, a Satand maliciofe,cr caHide exaggerante iram, cr exte» nudnte gratiam,

, Hoi iMfnrfmfcj'I« pduores uocdt,hic infirnu, j tenebrofd,umbrdm mortis An ldeum,inquit,abie* I tifli me in tenebrds,in profimdum, Furor,inquit,

tuu$

SVMMARIÄ luusopprimitme, cz tuis fiuiiibus urges tne^ Reäe Mtem hos piiuores,his uocubulis mortis et injirni defcribit-Ipfa enim uis, ipfum uirus mor* tis er inftrni, eßanimitrijiitia. Näi dißgt;ulßshis tenebris, radio aliguo confolationis dtuin£, iant tnors non eß mors, ßed gaudentes morimur. Hi^ tnirûautë /i tales pauores er terrores animiere» dundêt in corpus,mdciem er paüerem inducant, totum^ homine a/ßeiat, Paulus uocat,colaphum Satanie,i:y alibi dicit,datus efl mihi (SkoAo^ in carne.

tlam,dpud guafdà gentes, grandi conto transa fixis corporibuSjde fontibus Çumitur ßtppliciu, ficut gcntcfjCHRISTVM contumelioÇe uocant, crucifixum,er Judiei füßenfum ilium.^am,tnun* dusprofuamalicia non tantum affligit Cbrißu, fediÜum etiam in paßionibus fuis deridet, fient hic pfdlmus conqueritur, Elongaßi a me,ami* cum et proximum , cz nteos etc.

PSALHVS LXXXIX.

Est inßgnis prophetia de CHRISTO,ftzeg« noeius,eruocat Chrißi regnum feu Ecele» fiam,regnum in c(!elis,ßcut e^ Chrißus in Euan* ieliouocat regnum «xlorn/n,Et hoe regnumjpi* rituale

PSALMORVM rituale Chnfli,i^uodc]uidcm eß in terris, (y tä* tuen caleße eÿreÿe defcribit. Eternii,inlt;]uityexe orietur mifericordia,cr ueritas immota frndabi» tur in calis.

Apprchenditautcm promiffionet» de Chrißa jß{lamDiiuidi,iUlt;tm miroßgt;iritu explicans de» fcribit opes iüius regni Jßiritualis. idius autem promißionis firmiffimam zy teternan certitudi* nem urget,dtqi ibi,ut i/n argumento unico dc fir» tni/ßnto,contra omnë mpetum peccati er calum» niam diaboli, commoraturßbi inhabitatßbi figit pedemut Paulus Rom. 4. iüam ueritatem D«, idam promijßonem, dicit ejße preparatam,^ediß* edtam,firmam,immotdm in eœlis.

Eundatur, inquit ,firmißime ueritas tua tn eaUs,ideß, perEuangelium predicatur cceleßis iußieia, qu£ non eßßta in nobis., uUa dignitate autmeritonoßro,fed eß extra nos Chrißi iufli» cid,quie gratis mputatur credentib.propter Chri ßum,cy promißje opes regtii,ßint remißßo pecca torum,donatiojßiritus eyc. qua non offrruntur cum conditione legis,operum noßroru aut meriti ncßri,fed gratis,ut ficfdlus non contingat,propa ter noßra Opera,ßedgratis propter Chrißum,ut ßcomnis dubitatio,cr beßtatio eximatur animis Vtutonitantur,ß)laillaimmutalili er immota

I fcrfj«

SVMMARIA (ertùudinc diuitne ueritatif cr fromijjtonift.

Regnum corport(leludeorum,promij]ûin erat huie populo, cum conditione legis, ßferuarent ejjent obedientcs et ptj.Itaomina regiia mundi dantur cr diflribuuntur fub conditione legis,^diu funt boni Deus fcruat régna. Opes au^ tem iSie immenf(e,kuius regni /piritualis,refni]]ïo peecatorum, donatio ßiiritus, uiâoria mortis diaboli cse.promittuntur (y offvruntur fine con» ditione legis,cr plane gratis promittitur re}ni’‘ fßo peccatorü nihil prooieritis cr 'nidignis.Huno thronuttt ergo tam non mere maiefiatis, non ire, fed mere gratie,fie non 'ut arena dignitatis neßre fed in ßrmijftmarupe ueritatis DeiCque füere non poteft ) fiindatum ejfe, omnino ingens, er eonfolatio eji cenfeientijs.

Sed pofle/uä defcripßt ßorem regni Chrifli, uerfu. econtra , tragicis uerbis déplorât propheta iüius regni CHRISTI Eeclefie fcz, ruinas er uaßationem,ßiturum fcz ut hoc reg“ num per Antichriflum,ßcut er Apoßoli predixe runt,ßc turbaretur er lacer ar etur, ejuaß Deus prorfus oblitus eßet prioritm promifßonum,imo ^uaß contra promißiones,tantum feuiret aduer“ fus hoc regnum.

Sed bec omnia feriptafunt ad confolationem, pijsey

PSALMORVM.

pijs st maxime nobis,qui iamnoui/JImis teporib, fub Pdpatutot abomiimtiones uidcmus,tte frdti^ glt;imur,.iut terrcdmur udrieMe dut multitudiae [canddlorum, ne del^crsmKS, etidm fi dliquadiu regnet impietds,etidmß Sdtdn, itd butndna diuis ndq; omnia mifeeat, quaß nuUa prorfus reßet Chrißi Eccleßd, nuÜie reliqui£ regni Ckrifli 'm terris. Nam, ß Papam aut Mdhometi abomina^ tionem rcßicias qu£ totum terrarum orbem pera ua/it, non aliter dpparet,quaft nuUum ueßigiunt reßet Eccleߣ,fy tarnen idea non eß deleta, aut ßirpitus euulfa Ecclcßd,fed fub utroej; Tyranno manßt in terris uera Ealeßd Chrißi, etiamfi tnifere oppreßa er contempta ßt.

PSALtàVS XC.

^^St pfalmus eontinens doólrinam grduißi“ in quo Uiofes docet. Vnde nam ßt origo mortis, cui uniuerfum humanum genus obnoxium eß,qudre tarn horribilis pena, infliâit ßt uniuerfo generi humdno,er dieit propter pecs edium. immanis enim er omnino maior redtus eß peccdtum, g hoe humane mentis captu (niß Deus corda percutiat') mtclligi pofßt, er tarnen in pecedto fub tali ira Dei ois homines ex Adam nafeuntur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lij quot;nbsp;Âtnpli^

SVMMARIA

Amplificdt dutem er exdggeratfiOdtf/ pendfft peccdti zy ingentem miferidtn, incertitudincttt fez cr breuitdtem uitd illius noßrte dlids 'rnfini» tis cdldmitdtibus obnoxia in duodecimo dutent uerfu dicitfiüdm ipfam ine/fdbilem mijeridfjt tnortem dc religuds cdldmitdtes,ut pdrtet, mor* tis,dd hoe condueere, ut erudidmur ad qudren* ddgratid,et miferieordia Dei, gui ex kis omnib^ pcccdto, feruitute dtaboli morte denicji eripidt. Affliiliones ergo cr ealamitates omnis generis, ddeocy pend peeeati,mors ipfd fez eooperdntur pijs cr eleâis in bonum.ut humilientur,ut con* terantur mortificentur,cr ßtiant gratiam.

Doee nos, inguit duodecimo uerfu,nobis e]fe tnoriendunt, ut fapientes eudddmus,ideß,ut dif* cdmusuere cognofcere DeÏt cr uoluntatem eiiis hoe uocdt fdpere. Stulti cy impij,qui non exer* centur dffltäionibus, gui non cogitant de morte, er miferid humana, rudes manent imperiti omnium rerumjfiritualium,cr occupati fua hy* pocrifi,nun^ uere cognofeunt Deum, nee opem dus ferio implorant.

Claudit pfalmum egregio epilogo, Oflende nobis Domine,inquit,opus tuum. Opus Dei uo* cat,liberdtionem a peceato,dmorte,breuiter, hof totum,tiuodper fernen iBud benediâum.Pa* tres ex

PSALMORVM.

tret expeüabätit, quod per chrifiu accepimuf. Et Deus noßer,inquit,ftt plucatus nobis et bis éne gfrcrtî, Opus mMuum noftrurum dirige,idefl, interii» hic uiuimus guberna nos in totu uitu, Conferuareligionem amp;nbsp;politiam, cuflodi nos ab h^reßbus bellis ey feditionibus tye. er efl hic pßilinus breuis quidem,fed ßgt;iritualißijiiii oratio,

PSAL^avs XCI.

ES^ inter omnes pfalmos eonßoliitorios,inßg nis gemma quiedam,Magnifiée commendat fidem in Deum,illam ofiendit eße inuiäuitt robur,contra oinnia mala et omnes portas inßri^ Mox autem primo uerÇu , ç^ui fidet, inquit, fub proteâione altißimi ey l'ub umbra omnipotentis tnanet. Dieet Domino, fiducia mea prtejidium arx mea,Deus meus eye. ideß,qui Deo confidit, ty mius protedione nititur,ille, etiamß undiq; a diabolo a mundo a peccato uarijs, ey infinitis tentationibus quaßetur, tarnen tandem experi* tur pios, aduerfus h£c fy omnia mala inuiäos eße et Deum eße altißimü,eß'e omnipotentè,brei Utter maiorem eße eum,qui nobifium eft,^ is fit, qui in mundo efl.

In fine continet, quafii aecumulatas, oüo aut 1 ii] ' nowé

s V M MARIA ttouettl proinijjionef grdti£,gu^s ucluti ex ßnte, eJuxit ex primo pr£cepto,dtq; ideo hie pfalmuf, (tffliilis debet cjje coniendAtus. Primo, Qjfottiâ irt me ßgt;erauit,m^uit,liberabo eu, (feciindo) protégé eu,(tertio) Clantduit ad me exaudiâ eu,(quarto) Cumipfo fumin tribulatione, (quinto) Eripiam eum((exto)glorifieabo eum,(feptimo)Longitudilt;‘ ne ditrum replebo eunt, (oflauo) o/lendamei falutem meam, ideft,^ potenter faluare poffum. Ethic pfalmat fee und us eft,in quo Angeli,uigi^ lcs,et cuftodcs noftri predicantHr,quod mire con* folatorium eft:,uerc pijsqui norunt, quo fttrore Sataii,mdeftnenter oppugnatEccleftam Z3- om* nes pios.

Quatuor hic pfalmus reccnfet mala er affti^ âioncs,qu£ perftrend£,pi/s er fanólis. Primum eft timor noüumus, Scriptura,affliilioncs er tentationes,folet uocaretcnebras,ac noäc,etco folationes luceni. Acerbiffima ergo iüa er horrh bilia odia,caynicum illudftudium nocendi,quod in cordibus Pharifticis latet,atroces illas minas, hoftiles inftdias pericula ex damna, ey reliquos tcrrores,quos Satan femper exeitat contra uer* bum Dei,uoeat hic timorem noilurnum.

Secundum malum,eft fagitta uolans in dic,(:^ funt,maniftfti iSi clamores, blaftihemiieteonuicia, execrali

PSALMORVM execrdtiones,^uibu! hypocrite,or tyrannifpaU exa^itant or dumnxnt tierbum Dei, et doârinam Chri]li,ettiufinodifunt bullte uere bu!}£ Popales, ediila regum or principrt,li.belliblaj^hcmi et uirulenti fophiflarum, fcripta phanaticorum ho* minum,Anabaptiftarum, Campani, Scbwengelil* dij Schieß/ c^fimilium Qyc.

Tertium,Peßis feu ßbris fer pens intenebris, Suntdoli,Te{hnlt;e,artißcia Romaniflica/cedera, conifirationes clancularie, conßlia occulta cfui* bus aduerfar^ clanculum,confultant inter fefe in fuis conciliabulis,(jue putant ß uel ah ipßus Dei oculis abfcondere pojfe, quibus in^ nituntur eucrtere gt delere pios, cr omnern do^rinam Kerx pietatis.

Quartum,Morbus dut peßilentia'uxßiius t» mcridie,e/iipXim opus manißße perfecutionis, Vbi idles Caynici fanóii, inaudita crudelitdte Gy tyrannidefimdut fanguinem Habel,dgunt in exilium pios,diripiunt bona,Gr omni geiiere fupplici/ crudeliter eos madant, dc uerà Eccleßö harribiliter uaflant, uerium fùnditus exting* Here conantur.

Hlt;ee eß med. fenfenfid, noui Sandum Rerndrdum hie alia aßirre,dli/s liberum ßt ^ff^rre fi poffint melioru, noßram fententidin

s VMMARI A cl[eßtttplicem,cr dd mentent prophète, res ip/d oflendit, uideims experimur quotidie, his quatuor affiitlionibus propter uerbum, d Sata* nd,zy mundo pios exerceri. Ideoßgt;iritus fdnâus hoc pfalmo,no/lrdm ßdem erigit cr confirmât, ty tot promiffionibus in fine pfitimi excitât dc fufientdt, qui pijs debet ejjè commenddtijfimus,

PSALMVS XCII.

pfdtmus confoldtorius, qui prioribus dorßbus plenus efl dulcißimis afivéîi‘ bus cordiSfgdudentis lt;y exultdntis,mcompdra^ bili iHo thefauro cognitione puri uerbi Dei, cr promtfftonumgratis çyc. Sicut cr Pdulus exul* tdns in Jpiritufidnilo. ij. ad Corinth.dtcit. Grutù Dco fuper incnarrabili dono eius.

Mox initio pfalmi, O g exceSens, g iucundd res eft,inquit, Domino conßteri,cr pfialiere noa mini tuo alti/ßme, ide/l, q efl nihil iiicundius, g per uerbum ucre cognoficere Deum, uera fide, agnofcere illus infinita beneficia/erio alacriter, CT totif uifierib. iUi grdtias dgere, pleno corde et ore indefinenter laudare celebrare ilium,illius bonitdte exultdre facrificium laudis ofièrreiUi, brcuiter colere ennt enltufitmmo primi pr^cepti, quoi

PSALMOR V M. ^uoddnteomiiidfidcm^zy-h£c tildcrid exercitU fidci requirit.

Qx prM!}fi(i,inquit,efi iHecultuf Dci,g ta Sabbata çy facrificia k£c funt corain oculif, Dei (y Angelorum, etiam/t interim nos pij dica* mur,no colere De« S^c. Hitc omnia dirigit aduer fus filfos fanilos ethypocritas,q frigidis cordib. et labijs,Deum honorant,et fummü cultum,pris mi pr£cepti conculeant pedibus,interim often* tant nomen Eccleftt, interim coram mundo fto* rent,interim opibus preceUunt ty potentia.

Sed ut maxime ftc ftoreant ad tempus, tarnen tandem pudefiunt ty pereunt,ftcut noftro tem* pore accidit, hts qui 'm Papatu funt bypocritis faeerdotibus (y monachis.Pij autem,etiam ft exa erceanturaffii{tionibus,ut palmaftorent in do* gt;no Domini, cy in £ternum florebunt,non £tas, non triftitia animi,non ajftiâiones ullie, ne mors quidem ipfa illos debt li tare aut dclere poterit,fei uiuentes,morieiites,adeoq; etia mortui,per uer* bum Dei uiuunt et fi-uilifteant,ut et Paulus Rom. 8, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;créâtura nos poteft fupprimere.Sei

ftulti,ideft,impij ey Epicurei,hoc non curant non fncrantur,ficut ry noftro tempore inplcrifq^ atheis hominibus uidemus.

' SVMMARIA

PSALMVS XCIII,

Est prophctia de regno ChriftijpropttgJtido, ij late patet orbis tcrrarum, ej' maternum

/labiliendo.Sed contra illud, intutfiefccnt fluilib^ Cr attoSent .efe, ßuuij iUimagnitet maria,ideß, gt;'fggt;ta,cr gentes in mundo,frement aduerfus Do-tftinimt (lt;c Chriftum eius,cy fauient ftrro zy igni in piof,fcd nonuincent, tgt;iafn,ut Daniel, inqnit, hoe regntint alijs contritis jlabit in£ternum, sed hocregnif)n,noii aliter conßituetur, per ucr= bumEuangelij non erit jitum in armis,non. i» pompa ant gloria coram mundo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

Sed rMuijierio ucrbi Euangelij colctur^auge» ' ! bifur,ornaiitttr hoc regnum, er boe fanitum uel hjee fanólitas uerbuoi fcz,ornabit domum Domi^ tti.Verus enim er fummuf cultus Dei,(juiin reg* no CbrijlifOr domo Doßüni,toeo omnium facrifi* ciorum er eandelairorum exercetur,efl predi* catio uerbi,läus gratiarum aflio, pro exhibita tni[ericordii.K.oßs ergo,erKetus teßamentum boc nouo eultu abrogatur.

psalmvs xcnii.

5/ generalis precatio/ed ardentiß^iiM,plena ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;affè^li

PSALMOR VH.

ttfftâibuf affiicli cordif et dolentis,lt;i Cdyiticifhjt^ pocritis fanguinê lîiibel,tiinttt crudelitiite et 'mix ^uitate fitndi et (brberi. Conqucritur dutem meo iudicio non de gentibus, fed de hy pocritis Oquot; doa tneflicis ho!libus,qui ipß, two foli uolunt e]fe populns Dfl, de Regibusfcz (S' principibus pi/s in illo populo,fdccrdotibus zsquot; prophetis,dd illos dcerbd dpoßrophe,conuerfus. lnteiligite,in’gt; quit,in/ipientes in populo cr flulti aliqudndo fd» pite,i[los jîultos uûcdt,ide/i, impios O' igndros T)ei, eontetttptorcs, populum,ftulte o impit doeebdnt Oquot; guberndbdnt.

Ingcncre perftn'ngit omnes,qui ueros pro^ phetdf ,cr ipforufti difcipulos ,oecidebdnt odio Cdynico perfequebdiitur, cr nihilominus glorid* bdntur de Deo O nomine Dei,quiip/is dediffet potefldtem,ipfos tdnfi mdgifirdtus et fdcerdotes tueretur o dc/ènderet, no rejjgt;iceret dutcm illos h£reticos,qui fcditiofe,prineipib.cr mdgijîratib. populi DE} rcfi/icrent oc.

Contrd iHos ttd iudrdcfcit prophetd zelo ut tnimefi qudddiir,ipforum uerbd et noces itnitefur. Non uidct bec, inquiunt. Dominus^nec curdt Deus Jdcob.Sic o idm Pdpiflitfecure dicunt,Cu* rdret ijîosl)£reticos DEVS^Noî curdt.Eccleß^^ am Cdtbolicd,qud)n nof reprefentdJtms curubit-.

Contre

SVM CAARI A

Contrd hos nunc orat et optat,multos aj^ftere Ueritatijfed uerfu decbwfexto dccu^dt perfididtft nwiidi^Quis fldbit tne(ugt;n,M}guit,dduerfus ope* fdiites iniquitdtcmf q.d.Scio mundus fecurus eft, fanguts Hdbelfùnditur zsr nemo curdt. Sed h£C tarnen mca firma,ty dterna confolatio e/i,q, cau^ famed iufidefi,imononmed,fidDei. Ego tdinen fcio,cui credidi.Ego fum certus,inquit,uerfu. i». 5 tibi non ddharet fedes uel cathedra 'miquitatis, tde/i,Ccrtusfum,ÿgt; tu DEVS non probas impiant t7 blafphemam doârindm,fcio tu fanguinem, es- Idchrymas Habel,(y omnes guttulas repofces (y requires, uerbum tuui» etiam in media tnorte ferudbis cr glorificdbis.cr omnê blajphe» ttüant îy impietdtem ulcifceris^

PSALMVS 'XCV, prophetia de Chrifio,cr hune pfalmuttl Epifiold ad Heb.copiofe (y erudite expli^ ^at,fcz prophetet de tempore noui tefiamenti, deamabili er iueunda uoce Euangelif in fummd ipfe érudit cr aUicit nos ad cognofcendas diuitias grati£ Dei, qut lt;y pttribus (y nobis eontige* runt i» fcmine promifio, Chrifio.

Venite, inquit, exultemus DOMINO. Venite, inquit, uos qui longe efiisty qui pro*

PSALMORVM‘ pe exultemus Vomitto, iubilemut DEO falutcm off irenti, ideß, uenite exultciTiui toto cordis iubilo,de immenÇo bénéficia gratite Chri» fli. Cum hdbeamus taks promißiones, non neglia gamus banc tantam falutem. Crec.ereenim pro» mi/fioni grdtilt;£, contra omnia gu£ ucl confcientia

Satanterrens corda confcientiä eß uerus cultus Dei. ,

In fine manet contra ïncredulitatem. Ijolite Dbdurare,inc]uit, cordaueßra,Sicut in Mafia çy Meriba indeferto etc ■ patres ueßri propter in* credulitatem non uenerunt 'm terram promifiànt, Totumautem pßlmumrefires ad Chrißutn, hic enimeßiüe DEVS,cui nos exultare debemus, quem uult cognoßi. iUeeßpaßor noßer, et not eues paßue eius, lHe cß Deus, quem increduli patres tentauerunt in deferto,ficut er Paulus.i, Corinth, x. dicit. lUe abrogat legem, er totunt ucteremcultum, illeamplius non uult Mofiaicutti cultum,ßd fidem in Euangelium predicationetn remi/fionis peccatorum, er unicum facrificiunt lau dis loco,tütius leuitici cultus..

PSALMVS XCVI.

Est prophetia de regno Chrißi,er Euange* tio pro

SVMHARIA *

Ko propaganda,per tot um orbem terrärutp, coe ratn otnni creatura,(]uod crit uçrbutn Ietid£, grd, tiarum adionis,pacis^gaudij,et iuge pecrißeiurtt }audis,et textus per fejatis clarus eft,Hic oainib, gcntibus omnibus regnis,populis, fyluis,fluuijs, fontibus,arboribus precipitur, ut calant Deum, cy laudent, eelebrent in goudio nomen eius, populos iudicet,in iuftitiacy ueritate, ideft, eo per fernen promiffum,per CHRISTUM Jtfcea cß, er libérât a peccato, poteßate dia* bolißra Dei,morte alterna,offert pro regno mor* tis Cf teitebrarum regnum lucis,rcmi/fioncm pee edtorum,uitam aiternam omnibus.

Hoe eß Idtißimum illud epinikien , er pro priumcatiticHm,cr iucundiffimum carmen,noui teßamenti de regno Chrißi,(y gratix 'm quo naß cuntur, noui homines, nou£ creaturce, non per legemautopera Icgis Mofe,fed per fidem,Sed ex Deo,er ffiritu Dei per Chrißum,ßc ut/tnguli credentes, Jint noult;e creature er mtraeulum Dei, cr quotidie quoq; tnirabilia. operantur, dum uiuunt , ßtbmde denuo contra inßni* tarn uim peccati er diaboli uidores.sic in tertio uerfu dicit, Canite in ontnibus populis tnirabi*

PSAL«

PSALMORVM» PSALMVS XCVIL

Est propbetittie Chrifto rcgno eiuï (Ut proximtts pfaln}us,et fumma eius eji,^ regnÏi hoe Jpirituale coftituit, et flabilit per ^Mngeliutn,(iUü fimul prédicat pexnitentiam er •fitlgura tliius et tonitrua terrèt orbem terrarum, amp;nbsp;coram eo montes guaßcera a freie ignis flu^ unt,ideJî,perEuangeiiu!S deprimit humiliat,cr damnat, omncm humaoam fantlitatcm,fapienquot; tiam, potcntiam 'm mundo, er quicquid efr uf^ magni,cr excelfißcut Efaia;.ij.di(it.Exaltabitur autem Dominus jolus m die tlla ere.

NrfW j /olwi CHRISTVS efl iuflicia, re* demptio er fanäißcatio noftra,id(j; a Deo, er non eft nomen fub ccelo, tn quo ftt falus prêter nomen lESV. Cum iftis autem hofttbus Euan* gelij,er montibus mundi,ftinul intercuntjReg* num ludxorum, Cf tot us ille cultus lcgis,er quicquid non eft CH RI ST VS. Ipfe ettim ut Paulus ait ad Cclojftm ctf.nibus primatum tenet, er unus tantum eft mediator Dei er hominum CHRJSTVS lESV S,ftc ct apud Danielem, Lapis abfeifus de monte, implet terram, cy re~ liquaomnia régna eonterit ere.

PSAL

SVMMARIÄ

PSALMVS xcviir.

Est prophtia Je Chriflo, et regno eiuf htit» ßme m omnes purtcs orbis terrarum prot fêrendo,eiufJem argumëti cum proximo pfalmOf lubet Utari nos in Deo,exultare,grattas agere, laudare Deum pro ilia falute magna,ideji, prequot;’ dicare diuitias gratis, cr remilfionis peccatorUf ^U£contingit per Chriftum. Hic itcrum uides exprejfum fummumcultum Dei,noui fez teßa» menti,lt;]ui non ßtus efl in offerendis facrificifs tn merufalem,fed 'm cognofeendo Chriflo iJio Rcgf, gui regit populos in iuflicia,gui efl ipfe iuflus cr Here iuflifleans in toto orbe terrarHm,lt;jui libérât folus a peccato,morte,poteflate diaboli,abf^ ope ribus meritit noflris tyc»

psalmvs xcix.

HIc Pfalmus continet JoHrinam ty exhor* tatur iDum populum Dei,ad religiofe con feruandum cultum primi priecepti,aJ laudanduns fczDeum,ad perfeuerandum in fide,etiamß uiquot; etna gentes,aut totusmundus fremat,aduerfus fopulum ma Dei,qui iaildt fee/fe peculium Dei,

PSALMORVM’ ««fÿ DEVM VERVM ct VIVVN/m^ ueniri,nifi m iüo terriC ttngulo,nijt i» taberttacu^ locy propitiittoriojiuxtii uerbum çf prenii/Jïittt Dfi crc.

Oßcndit Mtem populum Dei expoßtum eße ttcerbißmis odifs mundijCr diaboli omnibuf iffiiâionibus. Nominatim autem exprimit Mœ fen,A4ron,cT Samuelem nimirum ßtrnn/of turcs in iüo populo, qui non mediocres, Çed (T dome/liclt;ts,cr cxternas affliéîiones propter noa ftien O' uerbum Deifußinuerint.Oßenditautem, (ut in tertio o quarto uerßt exprimitur,)doccns ipßum populum faniüum Dei,fummutti cultum non ßtum eße 'm facrifidjs. Sed confiteantur, in» quit,nomini tuo,quonià terribile o' ßtndum eß. Et in regno huius regis,inquit,iudicium o iußi» tia diligitur.Et iußificas,inquit,eos,ideß,liber4s eos a peccato,a morte,donans remißionem pec» cdtorum czf.

liobis autem iam m Eccleß(t,eß clard prophea tia de Chrißo,qui Eccleßam iüam ueram Zion 'nt ßiritUfin toto mundo gubernat O'rfgif, fe» dens ad dexteram maießatis'm excelßs,mdeß» nenter efl propitiator et propitiatorium noflru, propter quern Chriflum totus mundus aduerÇus populum DEI O' Eccleßam ßirit O' frémit,

K. piot

SVMMARIA fiût occidit,cf omnibus ^ffliüionibus tenM 0'e*

PSALMVS C,

Est prophetia Je Chrijlo,cr iubet otnnes he» tari (y exuîtare,gratias agere, iubiUre, I/t» troirf portas dus in laude atria eius et taberna’» culum in hymnts cr eantieis, cum gaudio eyc^ Ham per Euattgeliu}n,(y hoe uerbum remi/Jionis peccatorum , confiituitur oquot; ftabilitur reg* nut» tjuod in aternum manet, pro quo femper etiam agenda gratie.

PSALMVS Cl.

HIe pfalmus eontinet grauijjimam et neceffa riant doärinam,amp;- Dauid Rex tflc tantus feipfum ponit pro exemplo, principi aut magi» flratuipiononejjè/irendos impios minißros (y aulieos, recenfet ordine uida quibus maxime nocct Rdp.cr Eccleßte,qui i» aulis Regum funt cr potentum, fez ß adhtereant impietati cf filfe do£lrini£,ß ex odio, bonorum caufas cor* rumpant crc. fed htec uix iuflo commentario ex» plicari po/fend

Initio,inquitfMifericordùm ty iudicium can* lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tabo.

psalmorvm.

täbojdeflfCanubo, Dewî ccrto ßcut primuflt pr^teptum fonat, mifereturpÿs cr iudicat ba* piof. l^yifericor(ii£ exemplum eftipfe Di!iuid,qui e medijs unguibu^ ty ßucibus diaboli toties ereptus efl. ludicif exemplum Abfolon, Achi^ topheljioxblyc. üumRex uel magiflratus, tjui Hult religtonem tueri Remp, colere, expoßtus tflomnium,etiamfuorum aulicorum zy domejli-(orum odijs,^ Abßlon, Aihitophel tyc, exetn» plis mdicat.

ideoDauid toties expertus, lt;]uod Deus uea rißcat primum pr^ceptum, in omnibus, er per omnia,merito ßc canit, Deusjit Deus omnium, exercens mifericordiam lt;y iudicium, apud guem fblum efl, ut politia (y aconomia, fœliciter adminiflretur. Nam ubi ip[e non adefl, tbi funt diflipataeycon/üfa, ibi nee fiimilia pa» trifltmilias nee fubditi magiflratibus parent cre

PSALMVS CII.

Est precatio afflidi, CT tentati cordis,mifere luflgt;irantis,cr opt antis libérât lonem ty ad» nentum regni Dei, ty fltmma buius pfllmi efl, (adueniat regnu tuum)cemmode ufurpari potefi ?»■lt;’ generali oratione,in perfona patriifub lege,

‘j qui

SVMWARIA

ut jfiiritualiff'.homines erant fentienfet fftolS immenfam feccati 0- regnum mortis, optant aduentu et reuelationem Chrijli,regnum gratilt;e, et promiffam benediólionem.

Miferere,nt^uit, Zion quia tempus miferendi eius. Serui enimtui, inquit, optarent inßaurari earn, lapides cr cementu parari, idefl, optarent, tandem reuelari illam gratiam,ittam benedifiio* nem in omnibus gentibus,'m omnibus regnis pre» dicari,ut compedtti cr captiui,fub pote/tate dia» boli,peccati,/ili/ iræ,cr mortis liberentur,ut in uera Zion Eccleßa fez ex omnibus gentibus et regibus confluant,qui eelebrent nomen Domini, predieent er audiant Euangelium, ceflfet autent tyrannis er exailio legis,totu uetus tejiamentu.

î^am extra Chriftum nihil efi q regnu peccati cr mortis,idefl, mortificatio 'm hac uita,per ua» rias duras tentc^iones diaboU cr mundi ey ab» Ireuiatio dierum,idefl, fluxa cr «■««/«erf uita,ple» na miferi/s,plena morte crc.quam citofiniri pijs lucrum efl,ut Paulus inquit,Mea uita efl Chriflus cr mori lucrum. Sed in Chriflo, efl confolatio cr uita aterna, tpfe enim efl ante omnem creaturä, ïpfe creauit calos,terram, cr omnia in ipfo con» ßfli^^ipfl fii^ i» regeneratione,totam renouabit ereaturam. idea efl fupra o- extra omne tempus

«««0

PS ALMORVM.

Mnorum eius non efl fïnif,ipfe um non mco'i* tur,mors illi ultra non dominabitur. Hoc reg»«?» uit£ (y falutiijinquit, optaremus hoc rc^nuitt aducniat, Amen^

PSALMVS cni.

Pfdlmut, cr plenuf affrâibut ardètiffimis fidd,ct cordis credetisdnßnita bénéficia [)eij}gt;iritualia (y corporalia agnofeen» tis. 'Benedicanima mea Domino,y omnia cjUiC intra me funtnominifanHo eius zy'c.idefi,cx toto corde, ex intimis uifeeribus totisuiribus, tota mente exulto,(y gratias ago Deo. Agit au» temgratias pro benefieijs Dei, qu£ omnë nume» rum ty captum humane mentis fuperant.

Primum, pro j^iritualib. pro libcratione eternamorte,remijfione peceatorum, de’mde ex corde agit gratias,^ Deus défendit er cuftodit nos contra diabolum,dat,omnis generis bona,pa^ cem, magiftratus bonos,leges, uxorem, liberos, janitatem corporis, ubertatem atinone,fi-udus terre.ttem^confolatur et erigitnos in tentatio» ne,dat letitiam cordis, cuflodit nos cotra hoftes, (y erga nos(qui fumus infirtnum plafma,plenu feccato,)ofiendit fc ut bcneuolenti/fimum pa»

K iij trem

SVMMARIA treHt,nec fiât nobis fecundum peccdtd noßrd,fod fecundu mifericordäi cr gratia paferna/èuet ey tradat nos,ut filios,ita tarnen fi feruemus fœdus Cr padunt illius^idefl, credamus illi^ timeainus batcitrn«; cm pro DEO.Namß in noßris operib. (tut iußicijs tonßdamusßam uiolamus padum et faedus DEI et fetjuitttur aliénas deos,et peccamus contra funtmum cr primum preceptum.

Impletio autem legis, cr padi non eß niß per Chrißut»,qui tunc patribus promilß(s,et nunc in nouijßdiebus exhibitus acdatuseß. Cuius reg^ num omnibus dominabitur crc, 1« fine autem pfalnü, cum iubet Angelos, exerdtus Dei lt;yc. potentes uirtutes,laudare et predicate DEVM, (td CHRISTVM, Ecclefiam, ty Apofiolos eilludit,(iui fitciunt ut audiatur uerbum eius, Om » nis enim falus noßra eß in Chrißo, fy non eß gra* tia extra Chrißu,perAngelos,ideß,perApofiolos predicatum.

PSALMVS CII1I.

ßgt;iritualifi'.carmen, ty pßalmas eucba* ^^^nfiicus, dudus ex primo prifcepto, ey egregio catalogo omnium creaturarum expli» cans (y amplificans locum creationis. Volens hac

enumera»

PSALMORVM.

rtiumeratione creaturäruttt indicare, ßnguha tredtur£,ßuc in foclo, ßue 'm terra aut mari^ßn» guli pene mundi et oeeani ßnt, bonitatis diui’! n£(yc. Qui$. n. orator uel poeta,tat» elotjuent ^ut fiiturui efl, cjui uel unius creaturx^ tnjinita commoda lt;y utilitatei» recenfere poffit^ Sj uel una harum creaturarum loqui pojßet^ cen» tum linguit celcbraret creatore. Non folii ergo omnia in uniuerfum opera diuina, 'm hac uniuer* I ßtate rerum,fed ßnguU creaturte,ß eommoda et u/us uelis expenderefOmnem fuperant eloquen» tiam.

Clttis Hng Philofophui dut fapiens dieereaut tradere potuit,^ late paterent, eommoda eiuf communis lucis,m qua uiuimus, quis eorum exa plieare potuit,quid nam hoc eßet, quod lucem di« cimus,qua omnia ßirant,omnia aluntur (y ui* uunt,qua nox (y tenebric breui momenta dißlt;el* luntur,quatotus ille mundus quotidie qua/i de* nuo creatur,cr uißbilis redditur,qud in omnibus creaturis,ex una obßura umbra, unaqudq fuum recipit colorem.

djiis uel unius folis, deinde Lun^ eommoda recenfere poteritfquis ignisfquis aquarum,quis ßntium Si uel una ereatura,tanttt una hora, igne uel aqua carendum ßt, tum uides utilitatem, fuiuslibet

s VMMARIA

euiuslibet creaturic pätere inimmen/um. Veruttt bxccjuis uixiuflo comcntàrio utcunij^ delibarit, Scd tarnen cum Ethnici, uniuerfas creaturas, tam diligenter cotemplati/int,ut apud Cicerone. ij.lib.de natu.deoru uidere licet,atq; ex hoc ater» num (luûddam numen, cfuo omnia gubernentur ejje coUegerint, turpe Jùerit homini pietatè pro^ fitenti,bis rebus uel nihil uel frigide ajfici.

Hic pfalmus ergo eß gratiarum aiîto, pro om nibus creaturis quas Deus creauit,in coelo, terra, Mari cr omnibus abylJis, cr gratias agit,lt;^ pac* turn/um die er node,ut liieremias.j'i. uocat,et leges caeli (y terr£,ßccert£ fint cr non muten* tur,fed ordincfiràtur.Lunafinquit,dijiinguit të^ fora,Sol nouit occafum fuu,noxßt dies fit, tici/fi tudincfiua,uenit aftas,uenit hyems tempore fiio.

iBud immenfum, inquit,ft)atium cocli impies luce,cxtendens coelumficut cortinam,ncn nixam columnis nee trabibus,lngcntem molcm nubium, ad uerbum tuum ueluti tejludinem fujfendis. Ventifinealis (y pennis celerrime peruolant et perftant omnia. Angeli quos fnittis,ueniunt in* Jlar ucntorum,cr in fftecie flamma ere.

Propheta ergo ut uides^pingit in animo fuo, CT ipfie excitât fidem fuam meditationis,mirabi* lis çy ine/fabilif iRtus operis crentionis. verum quotuf*

PS AL MOR VM ^uotuQjuip^; cjl cjui it A res credtAS,uel adtnirAfur uel inljiicit.Hic ßccre non pol]rHin,lt;juin Ad oiiur» gAndi ({uorundAtK ignAuiAin iuxtA Ae impietAtê afcribAm, Ciceronis uerba, hominis Ethnici,gui Ariflotelem citAt, preclAre intjuit Arifloteles,Si effentfint^uitjCjui fub tcrrd hdbitAuiJJènt,bonis et iSuftrib.domici!ijs,gu£ eßint ornAtA ßgnis Atq; pitturis, inflruélAij^ rebus his omnibus,(}uibus abundAiit hi,gi{i beAti putAntur,nec tAmcii cx» ijjent un^ fuprd terrAm,Accepijfent AUtemfrmA cr Auditione^clje quoddum numem er uim deo« rum,deinde aliquo tempore pAtefrdis terr£ fiiu» cibus, ex illis abditis Çedibus euAdere in hxc locA,qu£ nos ineolitnus,dtq; exire pot uitent, cum repente terrum cr murid, coelumq; ub di/fent,nubium mdgnitudtnem,uentorum^ uim cognouiffentfalpexiUentq; Solern eiu/q; tum mdg nitudinem pulcbritudinemq-,tum etium effiden’* tiam cognou'ff'ent,q, is diem efficeret toto cœlo luce diffufd,cum dutcm terrus nox opdcitjj'et,tum t )tum calum cernerent dftris difliniilum,et oniA* tum,Lun£q; luminum uArietAtem,tum crefccntis turn fenefcentis, eorumq; ortus ez occdfus,Atqi in omni Aternitdte rutos immutdbilefqi curfus, qu£ cum uiderent proßäo cz eße Dcum,cr h£c tuntA opera Dei ejfè arbitrarentur,

Sed

s VMMARIA

Sed affiduitdte quotididnit cculorum ajfuefcut dnimi,ne^ ddmirantur, ne^ reijuirunt rdtiones earumrerum guis femper uident,perin(le gudfi nouitds nos ntdgis g mugnitudo rerum debfdt ad exguircndas eaujas exdtare. Uadenus Cicc’* ro,llabedr fane meptus,htcc comttiemorâs tnoda exemplo hovtinis Ethni(i,gui pif ejje uolunt offi^ (if ftii ^tteminerint.

PSALMVSCV,

Est inpgnis gratiarum aHio, zy canticuat, prefcriptU huic populo,guo gratias dgant^ pre omnibus mirabtlibus (y operibus,gut operatus efl Deus inde ab Abraham,upj; ad tem* pus, guo perdudi [unt in terram promiffàm, Canaan,ßcut 0- ßngula ordine re(enfet,cr (on* eludit cum uerbo iUo Mope Deut. XIX. gf, Deut tarn tnagnipcd operd,non propter iupicidtn aut mérita ipforum jicerit,Sed prop* ter palt;dum,et promiffîonemßdi fdtrib. Abrah£,iPdac ry U* fob.Qr iußi enim pic* rint,et guid pro menti fmt, cdnit

feguens pfalmit,

PSALMO RVM.

PSALMVS CVI.

Est gratiarum adio,lt;juaagnofcit cr conß^ tetur, omnia lUa peccata, murmurationis, bicredulitatis,cr alia,contra primum praa eeptu guibus populus ljrael,prouocarat Deum, er reddiderat [e indignum omnium bene/icioa rum (yc.ldeo i« fine pfdlmi,prédicat amplitudi» nem nufericordir diuine, qui tarnen memor fiae^ rit, path er foedens fui,cr tarnen noneffuderit omnem tram fuaiti, cr propter nomen fandum fuum, propitius fiierit eis ere. Sicut er Mofies eapite nonOfScitoergoq, non propter tufticias tuas DOtMUVS Deus dederittibi terrant hanc optimam etc.cum durißima ceruicis fis po^ pulus. Ergo ficut ifraelita totus ille populus Dei,nihilgloriari potuit,^ q,per gratiam,[cr= udtus fit, ita nos non pofiumus gloriari, m utloopereaut merito nofiro fedtantutn,de mifes rtcordia gloriamur.

PS ALM VS CVII.

generalis gratiarum adio, f^ro iti/ini» hac er bteomparabili boiütate äiuiiia, lt;]ua Deus tjuotidie pijs iuxta ac itnpijs, breuiter olb.b0tb.mu.triis culamitatib.fubueiitt et auxilia

SVMMARI A

eopji defindit contra diaholum, conferuat pacetlt publicam,dat falubritatcm call (y acris,bencdi‘ cit tcrr£ nafcentibus, Sicut ty Paulus. ». ad Ti‘ f»oth.i»guit,gui eft faluator omniui» bominum tnaximc crcdcntium. In quarto uerÇuautcm, qui incipit,crraucrunt in folitudinc,lentit de omis generis calamitoßs, c!X maxime bis qui premutur inopia,quiexules,dcjcrti,incertis uaganturfedi* bus,Deinde uerfu nono,Sedentes in tenebris (yc fentit de his qui pajfim in mundo,ftue propter fua flagitia,fiue alias in uincu’is er carccribus detinentur, çy Dei nonnun^ auxilio liberantur.

Deinde uerfu decimo fexto fenrit de his qui impie uiuunt,Deum non timent,quibus Deus im^ tnittit morbos ey agritudines ad eos cafligandos et tarnen aliqui eorum,etiamßnon innocent ferio Deum mera bonitate diuina liberantur. Deinde uerfu/^t, fentit de nauigantibus in mari, er ibi pericula tempeßatum, cr naußagium fubeuntix bus,ubietiam Deus ßpeimpios nautas, ey na* uigantes mera bonitate contra diabolum feruat.

Deinde.}!, fentit de his,quorum agri cy uine£ fierilitate uel calamitatc affliguntur,quibus Deus non promeritiSfdat pluuiam, ey ubertatem fiu» âuum, O' pluuiam fuam mittit fuperiußos ey iniußos. Deinde uerfu. îS fentit de his, qui fub

Turca

PSÄLMORVM.

Turct(,^ut alijs Tyräiinis premuntur, äut ieUit er fcditionibus,de falutc ßrtunis periclititn* tur,lt;iuibus Deu{,quafi fubito fedans ßuiius dut pacem crc.

Atqi itd oßendit hic pfalmut^omnef» falutart expeä^ndam er querendem eße lt;t Deo,tjui adeo non efl,deferturus fuum populum Ecclejiam aut tredentes,ut etiam tot er tanta beneficia, effun* dat in Turcas, in palam impio! ey blaßheinoff Üanc falutem,(iueiierunt gentesapud Idola.

Noj Chrijliani,in hoc nihil dijfimilei Turcit, felido uero faluatore Deo,implorainus opem di» uorum,S. Leonhardus habitus efl liberator incar» ceratorum. S. Sebafiianum inuocabant,(]uifibi a pejle metuebant. S. Gtorgius, Equitum er nti» litum tutelare numenßit- S. Erapnusfie colentes ditare putabatur. S. Chriftophorus terrae ma» rifip deus,palam adoratus c/l,cr dus ßatua om» nibus poßibus afßxa,in omnibus nauibus depiüa er praißxa colebatur,Atcj; ita,gloriam diuinita» tis,et bonitatis qua:fali debebatur Deo,nos inter fanäos partiti fumus , ßcut er Ethnid, unicuiq; idolo, fuam dederunt ßnilionemfOquot; furam,fedhif pfalmus gloriam foli DEO transferibit •

SV MM ARIA

PSALMVS CVIII.

Ext ^raHarum ttâio,eoJem argumenta,çygt; pene eifdem uerbis jeriptuf, guibut pfal.

LX mj (J«o gratiat agit,pro fcelici jiatu regni, proreligidne,crpolitia bene confiituta eyc.fy auiio mperio, Sed tarnen primi uerfur, pfalmu/u ad regnum Chrifli reßrunt.petit g, Deuf ueht hocregnum Chrifli,in omnibus genttbuf erige* re,Vt ßc regnutttçr Imperium Dauidis, la* tifßme m oês populos pro^atur ßcut preitüfsii eß. Ndw bof corporale regnum Dauidis, admodii angußis terminis erat reiiriHum, pr^e toto orbe terrarum, pne regno in omnibus gentibus er po-pulis tyc.Sicut Efai.ix.et.xi promißiones fonant, Radix lESSE quic flat m ßgnum populo* rum erc.

PSALMVS CIX.

HOe pfJwo,f«i «oWfrt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;efl(DE*

V S LAVDEM)gMidi hypocritie monachit guafi magico incantamento uß funt, perfuafltnt habentes, contra ejuemcun^ iBa dura tragica uerba,oretennf deblaterarentflllum protinus bis nerßculit

PSALMORVM.

UerpcuUs iuguUri zy annum fuperuiuere no/t pojfc,veruai,hic p/a!mur proprie ejlplenus tjuc* feli/Jachrymif cr fn/j^irifs aduerfuf iÜos iplos hypocritas,Commode mteOiges^hunc in perfona Chrifli,con(}uerëtii grauiter aduerfus ludtc pro» ditorit (y lud^orum crudelitatfin,fanguine tn« nocentit inexplebikm zs^c.

ludit dutem Searioth zy ludeoru ftmiles funt, omnei omnium tempcrum Phdrifaici fanât ty hypocritie, guos non frufira Cbrijtuf dicit reot ßeri omnis fanguü iufli, inde ab Habel, tanta,. n, mipßs uirulenti çy plane Satantd odißtmmenfii acerbitas efl (y immanitas,ut uel fanguine Habel ty pierutn mgurgitati, tarnen cjuie/cere non po» fflnt,fed etiam Chriflo iam mCruce pendenti,ut ^i.uerfu bic indicat,mouentef capita fuainful» tent ironiee.

Si Rex tfrael efl defeendat de Cruce, de iBif hic dicit uerfu fecundo,Of igt;npium,cr blafl^hemtcn aperuerunt,contra me zyc. Incredibilitenitnefl talium hypocritarum rabies. Item guarto uerfu Pro eo quod ego dtligo,ipfl aduerfantur tnihi.Ega autel» oro, Reddunt mihi malum pro bono, CT odium pro dileäione, Item pugnant contra me unum ßne caufa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hi funt

SVMMARIA

Hi/wiif germani colores,bic pingifurnonfo^ lumßcies,aut Caynicius unltus ludic Sch4rioth, fed ipfum cor Phartfaicui» cy uirulentum,iagt;gt;t fàâutn orgatium diaboli,ipfse cogitationcs,cupi’* ditatcs,zy fùri£ill£nocendi,quibus mentes ti» Hum fine fine agitantur. Nam,fcientcs cr pru» dentes, contra confcientiam, impugnant ex ne^i gant cognitam ueritatem, cr nt Stephanus ait non definunt refiflerefi^iritia fanôlo.CiHâuis ma* nififta ratione,fcripturis et experientia conuidi, tarnen repeîlunt ex auerfantur, Deum cj- Chri* fium,obfirmant fc adnegandumueritatcm,bre* niter,nolunt benedidionem,abigunt,et repeUunt 4 [e Deum er CH RI ST VM.

A4 b(ec,rf44Knt malum pro bono.Satis ingeitt ingratitudo effet, fi munduscr hypocrit£,pro tanto bono,lt;}uod offert Chriftus cr pij,nihil red» derent.Verum ultra hoc,propter iBud ipfum bo» numadhuc odijje,nocerc uelle,non humana,fcd Satanica crudelitas efl,

Pramoniti ergo fimus, omnia tempora Peele fi£,lt;]uando Deus reuelat uerbum, guando Chri» flus prédicat et adeft,habituraeffèfuuludàcre-ideft,diJ7!rfflicos hofles,ac hypocritas, gui etiant iaàent nomen Ecclefi£, ex tarnen uiper£ funt. De iBorum ergo horrendo iudicio,gui adeo knmi» fericor

PSALMORVM.

fericorditer CZ crudeliter cutn pijs agunt,Olïeité dit uer(u decimofexto. Erglt;i hunc,qui adeo inn tttiÇericors efl, adeo trudehs 'm pauperem, Deuf uiciffim,horrilgt;iliterfeuiet,omnem^ iram effun» det. Tam confidenter hypocritte contempferunt Deum cr pios, cy tot lachrymis piorum, tanta fanguinecotJjperßfßcadbuc riferunt, quafi que» terent,aut uellet malediilionem.

lUa ergo quafi fluuius irruet fuper cos, Repu^ lerunt a fe uerbum Dei,cr abiede con^u^ tauerunt oblatam falutem, omnit ergo in unis Uerfumfalus ac confolatio, hic qt hi fût uro Ion* gifjime inaternum , aberit at recedet ab eif^ Eeontra, malediäione quaß uefle induentur,^^' quafi cingulo precingentur. H£c mtrabit,ficut aqua interiora eoru etfieut oleum ofjà ipforû,et eircumßrent fecum fcut,C‘iyn aternos terrorei tt pauores,et furijs fcelerisfui perpetuo crueiabü tur.^d h£c ßris funt, exules, deferti, uagi, cone tempti,undiq;,ficuthocin ludieisimpletuftt uie demuf cre«

PSALMVS CX.

Est propbetia'wttromnes aliat, eximia ittßsnis de regno chrißi.Hunc pfalmu citât

SVM MARIA

tpfe CH R IST V5 Mitthii.xxij. cr exffonlt deregno,(t facerdotio fuo ^eternOjdd dexterattt t/tdieflatis in excelfts, quo Chrißus fccundu/tt cdrnem filius cr fernen Dauid, fiiturus efl Do* minus Diuidis,zs' creatururumomnium,dceepta poteßdte »« coelo cr terrd-Sic Apoßolus Ro.rgt; loquitur,qui genitus ex fcmineDduid fecundunt Cdrnem, qui renunâidtus ßut ßlius Dei in fo« tentid,feeundum/firitum fdiidificationis.

Uunc pßtlmurn ut dixi tan^ inßgnem, Phd^ rifeis ipfe chrißus, eitdt, zj non eß iOi fintilis in totd fcripturd,cr merito in totd Eccleßd de^ bet effè Celebris dd confirmdndum ilium articu*^ lum.Sedetdd dexterdm Dei pdtris omnipotent tis t^c. Hie Chrißus pronundiatur Rex er fa» cerdos, fedens dd dexterdm, non jolum uerus bomo fed etiam ndturd Deus, propitidtor, oquot; medidtor Dei et hominum,omnipotens ty eetert nus.

UuUo dlio loco in ßripturis, dut libris prophe tdrum,Chrißus tdm eldriscr expreßis uerbis, pronuntidtur fdcerdos, ddeoq; lt;eternus fdcert dos,qui folus abrogdto fdcerdotio Adronico fet4 Leuitico, erit teternd pldcdtio, çy reconcilidtio pro nobis,ßcutduthor Epißollt;e dd Hebr£os,hoc miro ßgt;iriti{,et egregijs ampUßcdtioiiib.explicat.

Contigit

PSALMORVM.

Contigit enim huic nofiro aureo, calejii tdrmini fuut dignut intcrpres , dignus drtißx, Viderunt Apoftoli zy norunt pi£ tons fcientiie fez tentationum pcccati, cr Satané non prorfus rudes, 4 mgens,cr ßrma confolatio,fit tontra omnem tmpetum diaboli crc.po/fe inj^i^ cere Chriflum, ut facerdotem. Sù er trumpit,Si Deus pro nobis ^uis contra nosf Chrißus cfl qui tnortuus efl,imo qui fufcitalus, qui fedet ad dextcrant Dei,cr interccdit pro no^ bis.

Permagni ergo refirt uniuerfe Chrißi Pcclet) ft£,res graui/fimas huius pfalmi, nimirum remi* jfionem peccatorum , placationem Dei , i» hoe facer dotio, iam in finit am er eeternam, in Epiftola ad Heb. copiofe, diligenter explica» tas effe,(y in Ecclefia eiufmodi doârinam,de fa* cerdotio Chrifti extare,

PSALMVS CXI.

ESi grdfür«»» aâiOfCr canticum pro populo ifrael ,canendum ßfto Pafchatos, fub efn agni Pafchalis, eiufmodi enim breui carmine„ erudiebatur populus,ad agendas gratias,ad cele. brandutlfjlaudandü Deum,pro tam excellentie

cr mas»

SVMMARIA

tS' ntiigni/jcis operihus,cdu(lione ex AegypfOf in primis,pro bono ßatu in politia,et facerdotid pro data lege,pro conflituto minißerio uerbi,prlt;i

Sabbati!,pro publica pace,pro bona ad^ mintßratione, breuiter pro omnibus beneficijSj, C^c.ßcut hoclatius noßro commcntario expliquot; fauiinus.

PSALMVS cxir.

pßalmus conß)latorius,pro pi/s,in c/ud ^^^laudanturpi/,inßia Chrißiana conucrfa» tione,'Ëeatus,in(juit,uir lt;jui timet Dominum,ci.d^ Apparent ^uidê pif omniü infoelicijßmi er dam» natur ipforum dotlrinajcy uita a mundo,a ling» uis (]uas excitât diabolus, Apparent omnia in fantlis, c/uaß ßnt dereliili,deferti a Deo,guaß ipß poßeritas eorum ßt peritura, De'mde ui» ta ipforum etiam ß optime mereantur de Rep^ cr Eccleßa, etiam ßi inculpabiles fe gerant co» ram Deo et hominibus, per maliciam diaboH tra» ducitur guaß flagitiofd,ipfi funt peripßmata i« tnundo er xlt;x.9c(lt;^/.a.a-tlt;Xi

Econtra hypocritx laudantur tan^ fandi crc. Sedmelius è modicu,in domo’Jußifuperdiuitias peccatoruni maltas etc. pij quia in his omnibus aßiidionib

PS ALMORVM. ttffliélicnibus conflantcr perfcuerant, fiduift D E O, feruMur, or confoUtioncm dccipimt, pereuntibui impijs. Exortu, tnguit,eß in nebris lux redis corde, Luccm uocat confolatit)^ nem, tenebras tentationem.

in primis dutem,in fine pfalmi tttdgnifice Idua ddtur,iUduirihs cr tnfriidd fidci confiantilt;i,cju£ in tot Itidis cr quis acribus agonibus,tarnen non dcfàtigatur nixa promifiionc ôei,in tantisfludi bus,tarnen eludatur,cr cum Paulo canit,Gratia Deofemper triumphanti per nos in Chriflo^^c, Paratum,inguit,aldcre et promptu cor dus ße« rat m Domino,obfirniatum eft cor dus,non come tnoucbitur,non euertetur,Nifi enim per Chrifium inefjet nobis diuinum roburimpolfibile ejfiet nos contra tot Qf tantos infultus tentationum pofie perfifiere.

PSALMVS CXIII.

Sf infignis (y littifftma prophetia de rege no Chrifli propagando a Sotis ortu, ufij;

adoccafum, in omnia régna orbis terrarum,in cmnes gentes,iubet laudare Deum, (ypredicare diuitias gratiie,ideß,rcmi/fionem peccatorum Chrißum.lpß enim eß Deushumilium, Deus

SVMMARIA ttfflù‘lorum,r!eu! cUmuntium er l.i(hrygt;».iittilî, Vere amabilit er ittemdus ffOiTnç er DciiSy ^ui ad dexteram mitieflatis in exceljts fedet, cr iimtit de rejjyicit humilet,affiâos, oppreffos,^^-^ uidos er eontritos corde.

Hoc enim ejl proprium officium Chriffi, er opui regni CHRISTI deprimere fuperbos, Sapientes pudeßteere, dcimnure hypocritds et ffinSios. Econtn exaltdre er euelt;i here humilet , iHumin-ire fluitos, ffinilificdre peceatores,fcectinddre fteriles, confohri orphd^ nos,idcfl,contrifldtos er quouis modo affiitlos.

PSALMVS CXIIII.

S^‘*tiitrum däio,er ednticum pro po* ^S^pulolfrdcl,dd Iduddndum Üeum,fub fljio Pdfehdtos pro mirdbilib.^ eduxerdt eos^excelfd dexterdex Acgypto,per mdre rubrum,per de* fertum, permontdnd lorddnem, in terrum promiffionis erc. l^os utimurhodpfalmo ad agendds gratids Chriflo^tjui eripuitnose regno Uncbrdrum,(y trdnflulit t« regnum lucis,^ fili/ dtlefti, er perduxit in uitam Kterndm.

PSAL

PSALMORVM.

P S ALM vs CXV.

Est gfdtiarum dflio egregia, w kudda ■ tur Deuf ifraelis, jit unus folus uerus CT uiuus Dcus,f:ilu^tor omnium,m^ixit»e credcntiiim,coq,omne! alij dij genliunt,t]ui nec fcnecdlios feruare po/JÎ-itt, fint muta idola,

primouerfu di(it,t^on nobis DOMINE non nobis,fed tuo nomini da gloriam zyc. t^oli refj!ifere,çi boni er iußi nos jîinns,alias nunguâ auxiliaberis nobis, aut iuuabis nos, alias etiant erimus populus fine falute fine Deoßcutgentes alias femper enmus incerti de falute.

Sed rcf}gt;ice uerbum fanâum tuum,et gloriam nominis tui,fcz,ci, uocas teDeum nojlrum, Deus uiuus cr uerus,(jui ifraelis Deus eji, apud lt;juem tnifericordia efl cr copiofa redemptio,Secundum has promiijiones gratu, fecundum padum ZT fadus c}uodixifii,Bgo DE VS V E S T E cundum iüum titulufn,nominis tui age nobifeum, non fecundum nomen nofrum, quo uocamur, Sacrißcatores,Bonoperarij,C£tores,Jeiunatorcs, Pharifei uel Zadichei,Nam taie nomen, gentes ctiam poffunt ufurpare , çr tnanent tarnen cxô^Oi gentes,

s VMM ARIA

PSALM VS ex VL

^T^St grdtîarum d!iio,in qud gratids dgit,et MDA/ïnif^i grduijjitfid tctdtionejurfus letdtur, Deufipfum,c pduoribus mortis, crprofimdi infirni liberArit,ßc enim uocdt,illds grduiores l^iritHdles tentdtiones de quibus fuprd, pfalmo /exto, qud! non quibufuis notât funt. Con* queritur etidm fe ddeo undiq; premi dc penc op^ primi a/fliâionibus,quidfudm fidem,z7 ueritd^ tem Del eordm tnundo confitetur.

Credidi (inquit) ideo loquor,fed uehementer dffiigor intérim propter uerbum. Pij enim iufli» fidm fidei,docent et conßtentur, et econtrd iußi* cidm,fdpientidm,tyfdnâitdtem mundi,ßicttm cr hypocrifim ddmndnt. Hoc mundus uullo modo firre poteflffed frémit frrit,Hinc omni genere afriiillionis exercet pios,hinc frris terrores intus pduorcs, quibus exercentur pq, cz Eccleßa in fnedio regno diaboli,.

Sed in bis omnibus, tôt tdntis tdm duris nfriiôlionibus Sdtdn£ crinundi,drripit hatte frr» tndm confoldtionem,^ cdufdfrt iußd cordm Deo, feipfumergo fretusuerbo Dei erigit,excitdt,cr fibfrrutdt ßrtiter ad coiißdntid, Calycemfrnquit,

tUit

PSALMOR VM.

tu£ lalutif accipi^m, ZJ nomen D OM iNI i««o« 'Ctil}o,(].d.fi propimnt mihi de calyce ßtroris fui, jime oderunt et pcrfequuntur.Qjiid tum poßeäf E^o accipiam cuiyeem ftlutit tj' grdtii, idcji, uerbo Ilt;eto promijjionis, exercent zy fußentMS fidem medni,ciuiifi generojo zj- Itetificante uino, tnebridlor jlgt;iritu ex iOo calyce, predicando fez €7jp^rgendo uerbum,aliis guoq- propinaboom^ nibus,qui wecum idem uerbum cr cdndem tteri* tatem confitcri, z:y eandem confolationein codem uerbo grati£ mecum hdurire uolent.

Hicefl enim nofier calyx, iHum bibentet,ZT alijs porrigentes uere colimus Deum, laudamus ZJ extoUimus nomen Dei, uere foluimut Deo uotd noflra, nimirum, uotum primi pr^cepti, Populi Dei enim hoe maximum zj fummtimuos tum efl, primi ZT fummi pracepti. Dicunut crit nobif Deus,h!iiefoli adhicrebimut,ilium fo» tum adorabimus z^ colci2tuf,itlut'lt folum quere» mutzy inuocabiuius Z3'e.

Sicutergo muUis alijs pfalmis ita hic quoq; Hides,fez facrißeium taudis, (laudis que ffiritu Zjex corde fit,non labiotenus tantum^cr pre* dicationem uerbi zj nominis D«, confifiîonem uerbi coram imndo, effie fummunt Z7 precig* fiSfimum cultum Dei. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L p

s VMMARIA

PSALMVS cxvn.

Est prophétie Je Chri/lo,^ owna gentcf^ cx omnibus regnis cy Infulis in regno, eius fez Ecclepd,ilium dgnofcent, In regno in guo preJicdbitur ,mi(erieordid gratia cr remijpo fecedtorum, uita cr confolatio neterna eontra peccdtum mortem, potefiatem Jiaboli CT omné tnalum. Eß ante a me explieatus commentario.

PSALIAVS CXVIII.

è^atiaru dâio^et pfdtifHfsille,COI^ V*/' F1T E M J N l,qKcw ego, uniee ddmiror, ty dureum e^e pronuntio,(}ui fepe me erexit,cr confoldtus eß in tentdtionibus meis. Gratiat agitß/mtl er prophetdtde Cbrißo,per paßionem ingreßo in gloriam, gui tdpis eß ille reprobdtus fàdus cdput dnguli,ut Chrifus etiam Mdlth. xxi.citdt,et deßribit miris dffèâibus latum diem £udngelif,diem falutis er pdcis,diem gdudij er (onfoldtionis,diem iüum uere feßum (yc.

inter alia oßendit Ecclefiam çy filiot Dei (onjmmcs reJJenJos magini filij. Cingendot undi^

. PSALMORVM.

unJi^i a/fliélionibu!, et per Crucem er ^ora tem glorificiiiiäos. Breue [ummariu/» res gra* uijJimAS huius cledi pfalmi non complcilitur^ plenum ex plication cm fuppeditat mens cam* mentarius.

PSALMVS CXIX.

HIc pfalmus eß omnium, maxime prolixus, m toto pfalterio,Continet autein precatia* nes,confolationes,doilrinas,gratiarum ailiones, eaf^i uarie cxaggerat (3^ repetit. Graui autem confilio conditus eß,nimiru ut hac magna copiai aliiciat or oxhortetur ad audiendum,et ddigeit* ter retinendum uerbum Dei, Per totum enint pfalmum fummis laudibus in caelum ufq^ ex* toUit puram doMnam uerbi, iOam dicit eße, auro (3 lapidibtis prcdofis e3c. cr omnibus opi bus praftrendam, quemadmodum zx Salomon in prouerbijs eadem dicit.

Econtra diligenter dehortatura ßlfadodri» na, a fecuritate cx contemptu uerbi. t^uUa enim pcjlis efl nocentior,frlfa doârina,aut dodrin£ humana: extra uerbum Dei , Ciuia autem Satan indeßnenter oppugnat Ecclcßam, bareßbus (3 ßlfa dotlrina, Bonam partem con= j'umit in confolationibuf, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;In hoc

SVMMARIA

Inbof enitn prea'puc tota uif Cf futnmd ßt4 gt;nbsp;ut uerbutn Dei pufe docedtur, audiatur, vbi eitim puritds eft do{lrin£,ibi certo feguitur, potent cr efßcax oratio, çr inuocatio Dei,diligentia tn docendo,exbortando,eonßldtio imheciüium tentatorum, alacritas Jpiritus, gaudium,pax cordium,c!- gratiarum atiia,pro-fgt;hetid,cy copiofa fcripturarum traflatio,breui'’ ter,fyncerd religio cr ucrut cultus Dei, deinde Cr conftantid in truce cy affi:é}ione,perfeueranlt;‘ tia z^c.omnid opcrd,cr dond jjgt;iritus,quie Deo pldcentjCr diabolo dij}gt;liecnt cft.

Econtrd,ubi non doccfur pure uerbum,uel ubi efl tedium cr frßidium uerbi, ibi idcet extiniHd totd religio,cr omnis uerus cullus Dei. Nam ubi non pure docetur ucrbum ,ibi non efl ueritds Dei,ibi eß magniis flrcpitus extcrn£ fanólitatis Cf hypocrifts, ibi gtiidem ffl pfalmodid,oratio, doélrina,confolatio,grdtidrum aélio, uarij cultus Dei,interpretdtio fcriptur£,dddoibi etiam funt f)aßiones,cr mdrtyrid,fed omnid ßicatd,omnid ßlfd,omnid tinüîd uenenodiaboli,fiicofcz eyr men datio. Neq; extra ßdem ueram in corde,extrd fultum primi pr^eepti, uHus eß, aut e/Jè poteß, Uerus aut fyncerus cultus Dei, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hunc

PS ALMORVM.

H«nc pfalmam, tot milia facer dot unt,monlt;(i thorum cecincrunt,ad boras Primà,Tertià,Sex» tà,tionâ in fuis templis Bethauen, Sed guid cea cinerunt talesfludicium zy ultionem fuper feipa fos. Nam pfalmts petit fingults uerbis uerbutà tJei glorificari hypocrijin conßmdfpudeßcri de« leri or euerti.

PSALUIVS CXX.

lt;trdcns precatio^ty miris affviHibuSi conquer it ur contra horribile ißud dam» hum,quod Satan dat m Eccleßa per linguam da» lofam,idcft, idam uirulentam qt uere ferpentia nam lingudm^qu£ iaäat Deum ey cultumDei, CT ^4we^t neminem erudit, nec ducit ad Deum^ falft enim doäores immania infinita dama na dant in Eccleßa, lt;y haud aliter atc^ teluni Gygantis manu contortu,non abit ßne Utali uulnere,ty ignisfyluube luniperorum immi(fus, fubitaet ingenti flamma, undiqualt;J; ßtrit. Ua Qf uulgus uel ad unam fcintidam ßl* fe CT 0«pigt; doilrinlt;e,frcile totum conflagrar ty inagno animorum incendio, admirantur hypoa trißn.

N4.7; owrtff eiufmodi doärinje,^n£ uiciitiores funi

svmmarîa fitnt huinän£ rationi,drrident hominihlit, Jicut Oquot; Pdulus, ij. ad Timoth. ait coaceruaiunt fibi magißros prurientcs auribus crc.

Mcfcch funt uidn£ genta, (ju£ ad fcpteit^ trionem futit,ip/i Hierufalem,ubi lam funt Tar'^ tdri,KedarfuntArabef,HierofolyfH£ ad one«» tem,Typu5 autetn funt omnium ho/lium,(y hiS” reticorum,(ju£ aduerfantur uer£ Ecrlcfue. Chriflianorum Mefech efl Turca, tjui zy origin nem ducit a Tartans, cy kedar, funt Mahometh çy Saraceni,nam ex Arabiaortl,Hij turn fuo Al= corano wMltis locis Euangelium oppre^runt, cr ignis iUc impi£ doârin£,haud alitcr,at^ i» tondenfts luniperorum, in magnant ßammam erupit.

psALMvs exxr.

Est pfalmus confolatorîuSjin ^uo fuo exent* plo hortatur,pios ad confiantiam fidei cr adexpedandum duxilium,cy definßonem Dei, Quâuis cnim in hora tentationis Deur diffirt auxilium, (y omnia apparent, quafi Deur dor» mitet aut oblitus ftt nojlri, cy patiatur nos lt;cßit foîir premi per diem,ct Luna radi/r per nodem, idefl

PSALMORVM.

idcfl,diu noâuq:finat nof,^ffiigi ç;- tKtrie tenUrt aSatana,^ /nundo, peccato ^c. l^on deferit tamen,rcs non itd hübet, ut fecundum iitibcctOi» tatem carnis nos iudiclt;tmus autfentimus,fed ip^e uigiht cr excubat pro nobis,ncc patiturnos ßc urL,ut perddmur^on ßc tent an aut trijiari ut abßrbeamur d nimia trißitia,hoc tandcm expea riuntur qui patienter auxiliunteius expeâant.

PSALMVS CXXIL

Est gratiaruntaólio,continet aßrtlus Ixtâ^ tis et exu'tantis cordis,pro ineffabili donó DcijMI N ISTE R 1 O ßz V E RBI, CZ g, DfMf in lüo populo conßituijfet cert um locuw^ Hierufalem fcz,in quo nomen uerbum Domini certo habitaret inuenirctur, f3' per certos Leuitds fez Saccrdotes f3 ^eges, traderetut* eertis dtfcipulis,tribubus ifrael fez-

QU£ enim ealamitas Jit cf ttiiferiu, uerbum Dei ubiq^ cinxie quterere f3 non muenire,magno fuomaloexperti funtfili/ ifrael fub tempus irat^ eum deferti d Deo relióli adinuentionif^us fuis, queßuerunt idola,f3 noßra tetate, Monachatus^ ^^‘/ß^ip^regrinationes ad tot Marias fatis oßen« derunt,quidßt quarere uerbutnDci et non ttiuclt;e nimitur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^oßra

SVMMARIÄ

^fy/iritUicrufakmitoficrcertus locuf,cß Ec^ tkßa, CHRISTVS noßrum templunt eß,ubicunq; predicatur Chrißuf pure er ßuerd* mentd porrigunturßbi certi fumus habitdre De^ um,ibi efl noßrum templum,tdberndculum Che* rubim er propitiatorium. ^um ibi prefens eß DEVS per uerbum,

PSALMVS CXXIIÏ

Est arden! precatio aduerfuf iüos fecuroi er fuperbijßmo! contemptora uerbi er nnniflrorum uerbi,Et non tantum gente!,eiuß* Modi contemptores erant,(iui totam ifraelitarum religionem er cultum,contemnebant er tanq feditiofum damnabant, fed ipß inter fefe idola* trte in illo populo er ßlß doàores, fuperbe con* temnebant,er deridebant pioi er pufiUum iSunt gregcm,er ueros prophetdf ßcut er-iz. er. pfdl.congueritur,cr iatn quoq- noflri Papifl^,^quot; phanatici,qui ipfo Euangelio uidentur ßbi fan* (liores , fuperbißime et eonßdentißtme bo* noi miniflro! uerbi derident, conßuunt er tonculcant.

Vt tdceam interim qua feeuritate uerbitcon* tet^ndnt, hoe tempore Epißopi er fdeerdotef,.

PSALMORVM.

^ui time ^uihufuis gentibuf funt prophrnioref, at^;iu nosut pfalmutm fine dicit, uere pkni fumus derifione locupletum, contemptu fupera borum. Scd Deus dementer not rejfiicietf cy ^lorificabit uerbum,amen. *

P5ALÂÏVS cxxnn.

Ràtûs agit hoc pfalmo, Deus hunc puu fiüum gregem, hic in regno diaboli con* tr4 tot tcntationes luófantettt, defindit, contra Tyrannos fanguinarios hypocritas,^ li» berat eldifucis,tahu uirulcntifiimorii calurnnitf torum, quorum tantus efl numerus,ut poflint 'm» gentes fiuuij, Qy hnmane di!uuium,uideri, prœ unoriuulo. Sed etiam fi dentes eorum firrei ejfientfldefl,/! etiam potentia eorum adhuc maior fjfi^t,(y laquei corum, idefl,'mfidia adhuc caDi» diores, tarnen maior efl is, qui in nobis efl, is qui in mundo efl , iSe dentes eorum, conterit CT confringit,ldqueos difrumpit (y fuos mirabiliter libérât,utiam noflro tempore inAuguflano con ttentu,(ymultis magnis exemplis uidimus.

PSALMVS exXV.

M Efl gra»

SVMM ARIA

ESt gMiarum aâio,continent affréfuf cXrt* (itiU fidei, CT grdtiAS tigit ^uit Deut ttliquandiu patitur, pfeudoprophetjs phandquot; tifos J^iritit{,regn4re ^udji occupdturos omnû, (id^non nun^ ad punicndam ingratitudinent erga uerbum Dei ) tarnen tandem eo horribi* liori iudicio euertit,nec patitureot, per omnia uincere contra pios,ne uere pij nimijt affiiilioni* bus cr anguflijt fraili, cr ipfi defitigati a uerbo D« defidant ad impietatem.

Nam barcticorum cr bla/j)hemorum femper ultimuffinis efl confufio,borrendum indicium or ittteritus, gloria eorum pudefit, inquit Pauluf, Puftüi aut gregis,etiàß per nulle mortes et ignés probaretur Eccleßa, etiam ß apparet milies oppreß'a,deleta et extinâa,finis efi tandem uita, eonfolatio,glorificatio,Hoc efiquod fitcit tandem Dominus bonis cr redis corde, déclinantes autemaduias peruerfas, perdit do» dores cum difdpulis.

PSALMVS CXXVI.

^atiarum adiOfpro liberatione ex Babytonis, fine poß fcriptus ßt,ßue ante captiuitatem, ut prophetia fez ad confir»

PSALMORVM. reitfiriH^ndtirtt Jpetn certo ßtturg tiherdtionif, nedeßgt;erlt;trent,ad ^uodcun^ tandem tempus re^atur pdrum rcßrt, inßne,Mßgiti epilogo (Ltudit pfdlmu,qui tre« uib.uerbif (opleäitur omneconfiliu (y immobile decretum Dei de Ecclefia,Çcz Chriflum primum oportuit pdti, deinde diuinitus (y æternum glortßcdri, Ult;t Eccleftam cr pios primum opora tct pdti, deinde ipfb Deo exaltante ry erigciite glorißcari. Chrifliani ergo,primu abßoluunt quda ß quendam orbem,affliâionum rtnteg gaudeant, econtra,inundus orbem gaudij, isternuta contrifletur (y damnetur.

Eccleßa igitur efl iHe pußltus grex^ in medio metionis prau£,catus iüe tlamantiumßatbrymäa tium, affiióiorum tentatorum a mudo tyc.qui fe* minat in lathrymis, fed in exuitatione metet^ Sed euntes, inquit, ibant ey fiebant mittentes preaofum fernen,Venient autem cum exultatio* ne portantes manipulas fuos. Valde preciofe funt ajßiüiones illlt;e,ty mortes fandorum ßcut hic uQcat preeiofum fernen, ßz quod ßudus uberrimos (y opulentilßmam meßem proßret^ fed pr£ lachrymiscr ßngultu interim, inßrmi tnßntuü, mentem ey uocem patris agnofcere non poffumuSjtiec mttHigere g preeiofum fit

M ij hoe

SVMMARIA hoe fernen,coram DEO gut etiam mortè (guf fnen deterrimum cr abiciliffimum fernen efl) alibi uocat prccioftm, in fandis fez,C^ omni mundi thefauro pr^/irS,

PSALMVS cxxvir.

Hic pfalmus grauißimäm dodrinam conti* net,cr e/leodem argument o fcriptus, guo Salomon Eccleßaflen fcripßt, docet politiam çr Qeconomiam bene conflit ut am, plane eflfe gratui* turn donum D«, cr neutrum iUorum humaiu fapientia,aut uirib. coflitui po/fe,aut cSferuarit fed h^c oiaßta elfe in manu Dei. V bi ipfe non dat paeem,ubi non dat homines amantes er peritos artium pads, tibi non ipfe tenet gubernacula Reip.ibi fiuflra efl,omnis guSuis magna fapien* tia, Leges,ordinationeSfibi ßußra funt guteuit turcs cr arma,omnif^ apparatus c^c.

Secundo,ubi ipfe non benedieit oeconomiie,ubi non dat concordiam coniugum, faelicitatem ad edueandos liberos, diligentiam cr ßdem in ana eillis, feruis ere. ibi ßuflra efl omnis labor o« iMduflria,deguolatiusinmeo commentario guo iOuflratus efl hie pfalmus.

PSAL

PSALMORVM.

PSALMVX CXXVIII,

ESt pfalmuteonfolatoriutfïttguo CONIV» GI V M, «t uit£ genu! fitnâum (y piuf», i»/Ututum A DEO, mdgnificis laudibuf extoSit. Confolatione hdc iti/igni erigit hic Jjiiritus fan* âuf omnes coniuges, (y munit ac tonfirmdt eos aduerfut cogitationt s rdtionis humdnie, guie hoe ^uodeßboni i« coniHgio non uidet,fed tdntum quod uidetur ineffe maU,re]^idt et exdggerat,dt (J- itdfexu,cr opus Dei bld/phemdt,Vnde cr h^ec bldßihemd diderid dpud Ethnicos,Trid Mdld pe* ffimd,Ignis, dqud,fimind (yc. ßmilid, Solomon aut diat,qui 'tnuenit mulierc inuenit bonum (ye.

Monet aut hic pfalmus coiuges ne re/fidant la iorcs molefiids et £runlt;is,et uarids tentaticnes, q in coiugio perßrendtefunt,Sed potius defixos tenednt oculos, in uerbum ey Moluntatem Dd, qua certi debent eße Coniugium,non db homine, itiuentum , non firtuito eonßatum, fed tetunt genus humdnum,ab ipfo D E o,/ic eonditum (y ereatum eße,idqi tam non poße aut debere mu* tari ab bominibus,diabolo aut uüd treatur4,q Sol (y Lund,non pojunt mutari cre.

MAftulur/t C7 foemindm creauit eos(inquit MOj

s VMM A RI A fcriptura)cr benedixit eit ere. Hoc ergo uifjc genus,ut credtio, cr inßitutio Dei certo pliicet Deo. SiigiturobedierisDeo,cr oculis fidei inc tueri poteris eomod4,CT boM Coniugij /tcredi* deris proifii/Jioni,p4rucris ntttndatocr uocatio^ ni Dei, non uilis,fed preciofus erit tibi fexus a DeocreJtus,Omnllt;t4ilt religux minutd incomo^^ da obruet,unuf» illud commodum, nofli Deum fauere coniugibus , prefentem cffe iUis, ut in fuo opere,ipfumneuere uincu’unt Coniugiffalere trdefindere coniunflos.

Ergo,contra totam illant blaßihemiam,ratio* ttis humante cr diabolijCfua damnatur,coniugiuat eordi tuo fixum habeas hanc caleftem uocem, DOMINI DEI I«i, Si times Dominum,Eea* tus es,cr^EtiE tibi erit, etiam fi blajphemS et uirulentum os diaboli,cr totus mundus dicat MALE M'fcj cnf.

PSALMVS CXXIX

gratiarum aâio, lt;}ua populus Dei Ip ^i^rael,Dco agit gratias,proomnis generis confolationibus cf liberationibus,ficut inde ab initio fepc mirabiliter potenter liberauit co« rfc manu hoßiu/tt, fuut in Ubris iitdicuin cy Rc«

PSALMORVM.

gum fcriptum eß,Jfrdelitas pepe ejje durü impe^ fijf cr tyrannide gentium pre/Jof^qui foï longo tempore afflixerunt,lt;:^ qudfi in tergo ipforuui irrffKio, aßierrimit aratris longos fulcoi duxe» runt, (y fub duro iugo (‘ituiffime traâdrunt, donee Deus mitteret eis liberiitorem,lt;y ab aran* tibus ftmul ey aratris ac iugis illis, eos libéra^ ret.

Inßne precdtureis(ideß prophetat,)ut pe« reant fuut fanum teäorum exarefcant,fuut etiam ßilum eß. Ham omnes hoßes,cr gen* tes ininücielfraelis perierunt,tSRAEL aut man* fit,er fubindeereäus eß nouis eonfolationibus. Ita adhuc omnes impif çx hofles Dei (y uerbi funt,f,cut gramen teäorum,guod quidem copia* fa,fyrua luxuriat,(]uafl duraturum, fed anteijua maturefcat, exarefeit, lt;y nullius eflufus.

Ita cy hofles uerbi,omnes hicretici cumualde fuperbiunt, (y magnifiée fe iaélant, aduerfus Deum repente ueluti,caducum gramen deflo* refeunt, Chrifliani autem çr Ecclefia perpe^ tuo manent.

PSALMVS eXXX.

'mfigttis pfabrutStCtordtioddD EVM qute

SVMMARIA ijKÄ proficifcitur ex uero^iritu er ajjrâit cordis Dauidici. Ham, claris uerbis ßtetur^ Hemincm coram Deo iußum ejJêfCX proprijs tneritis aut opertbus, fed tantum per gratiam, CZ ßdem in promijjioncm Dei o/firentis gratis, pacem per CtiRlSTVti remijjioncm pecea» torum,Tati promijfione Dei nititur,^^ hoe ucrbt gratie in preßotdo peccati, inßrni luüans ft fußentat (y confolatur.

Et hortatur magna uoee totum ifraelem, lt;t({ idemßdenJum (y difcendum,Cli}onii apud te fo lu propitiatio inqtet propitiatoriu eß,ut timea» risy ideß, ut colaris cultu fez primi (y fummi prlt;ecepti,facrifido laudis cr gratiarum aâionis. Et ipfe,intjuit,redimet lfrael,ex omnibus iniijui’i tatibuseius,ideß,Ne^; ifraeftie^; uUus homo, IikrdbitMr a peccato,a morte, a poteßate diabo» ti,niß per gratiam (y gratuitatem remifßonem peccatorum, fed manebit in profundo, ideß, fub regno mortis ty diaboli,fub ira Dei.

En,gbreuibus uerbis hoc pfalmo res maxilt;* mas tradit. Hie enim Dodor,eß uere magnus, rcrumfacrarum er totius pietatis. Hic penitus intre^exit, iüas eximias promißioues. Ponam inimicitias, inter te er ferpentem,inter fernen (uuntt^y fernen ißius çy ipfuitt conteret caput tuum»

PSÄLMORVM.

tUM.et infeminetuobenediccntur omnes geniet Gene xif ey.xxif. Vtrancj^ promiffionem com* pleâiturhoc uerfu,lp[ercäimet l£r4cl ex omnibus mi^uitatibus eins.

PSALMVS CXXXI.

Est pfalmut inßgnis , breuibus uerbit compleäens grauilßmam illam doürimm, lt;]U£ proximo pfalmo tradihi eß,non eßecoiißdendum in propria iujlicid,aut opcri« lus CT perßringit fuperbos, çx arrogantes hy* pocritas, qui res fupra omnes humanas uires /itds,conantur cßicere humano opere çj- uim grati£ feu renujßonis peccatorum non sntelli* gunt,er Deum placare uolunt fuis operibus.

t^oneflexaltatum cor meum,’mquit,crc. q.d. im fuperbi lanéii, omnium tentationum ty rc« rum ffirituahum rudes, plurimum fidunt fuit operibur,er nondum fciunt,quid ßt peccatum, quid ira er iudiciumOei. Ego aiitemßaäus zy niortißcatus noui, üam quoties cgo promißieni gratis, non adhaß mordicus, quoties mamma mifericordi£ q- gratia proimßa non laéiabart non dabatur acquiefeere, fed pre anguflia conlt;* fiicnti£,flcbam (y eiulabam,haud aliter atq; ab* fày lailaius

s VH MARIA taftdtus i»ßntulus,diu noâuq; inde/inenti uägi“ tu ubera matris recjuirit.

Idea b£c eß fumma totius pietatis (ISRAEL SPJERET IN DOMI NO.) ideß,Noneß falus^noneßuBa firma conßlatio, certitudo aut fax confidentie,uüi mortalium,nifit apprchendat fronüjfioncm gratie, Hec ubera, uere materna uide ne amittas,nc negligas,h£c mamma foh eß, guereficere CT recreare poteß, fitientes (y de^ fidentes,m guouis agonc confidentias. Ipfie fiez CHR.ISTVS aternauita, pax cs- conjblatitx.

PSALMVS CXXXII.

Est oratio, in gua Solomon uel populus ifirael petit, Deus uelit confieruare fiacerdotium regnum,ideß,Religionem çf uerum enltum, CX fiaelicemßatum Reip.inillo populo, in fiumma eß prccatio ad Deum, Veus uelit conficruare minißerium uerbi, deinde ty leges magißratus er publicam pacem,Vbi enimiBa duo rede con* ßitutafiunt,ibi omnia benehabent.

• Verfiu autem undedmo, guafi uertens oculos ad pronujfionem,certoflatuit fie efifie exaudit um, Ham Deus iureiurando pro)nificrat,fie habitaturî

tHo

PSALM.OR VM.

iBo loco in Hierufalem in Zion,cr dJturum f'.t, lutem dc bcnediâioncm regno de fdcerdotio^ tnodo ferudrent mandatd Deijcr ofcf(iire«f crc. Qudre dutemucrfu fextolocum hdbitdtioiiis Dei ipfdm fez Hierufdlem uocet hic Ephratd cr ctm» lgt;of,fylu£,dlio loco dicetur i« cowwfntrfrfa.

PSALMVS cxxxin.

/

PSalmut contitict grduem doärindm, zr ex» hortdtionem, dd concordidm in Ecclefîa, ftmul Cf ^ep.potilJimum dutem dd unitdtem jj’i» rituSfde tjua Pdulus Phil, if.cr concordiü doâri» nte,deinde ctidm dd pdeem.Sdpientes,ßrtes,fjn* Ai, ßrdnt er tolèrent, mbeciHes, pu/iBdinmef, ftultot f;^c.ßcHt Cf h^c duf pmilitudines Bdlfdnû er roris indicaut.

Alludit dd fdcerdotium er regiK«», Concor» Hd.nSdcerdotij pit doHriiidjcß dtndbilis in* gens donum, er frugrut ßeut ßdlfdmum,defcen* dtt enim hitc ßagdntid Bdlfdtni, idefl, unijormis doilrind d fummo Pontifice Aaron, in barbam er ueßimentd, idefi,relit]uos doilorcf. Ros her'i t Pgtiißcdt, florem hbani, concordiam fc?:, *fgn» Hierufdlcm, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sicut

SVM^IARIA

Sieutros ßcundat libdnum omnia uîcind K* ï»it«o (yc. ita fer concordiam, floret Reffl. eius rogni,ubiergoefl,eoncordid(HEecle/i4 çx Rep, ibi Deuf habitat,cum omni gratia cr benediHio» tte,Vbi autem feilte funt zy difcordia ibi Satan habitat.

PSALMVS cxxxiin,

Est ualde breuis fgt;falmus,fed continet gra* uijflmam doilrinam,docet cr fxbortdtHr, Sacerdotet zj- Leuitaf,ut fuitift munus diligenter obeantfUt m uero cultu Dei,feduli flnt, cr die cr noile inflent, docendo exhortando per uerbum, atcli ita pergant.Sicut et Paulus ad Timotheum etiam diligenter exhortatur ad predicandut» uerbum, htfla, oportune, importune, lt;j. d. tu flic ojflcium tuum, tu doce exhortare, merepa eyc. exerce teipfum cr alios ad pictatem affldua tradatione uerbi,etiam fl aligui conuertantur ad fiibulas etiam flt aliqui contemnant.

Nam ubi non docetur aut difeitur purum uerbum Dei,ibi nuBus efl cultus Dei, ibi neceflè efl interire turn Religionè, turn etiâ Remp.aut certe deferi a Deo uerfari i» tenebris et erroribus cr poteflate diaboli, Vbi autem durât minifte» riunt

PSALMORVM.

WkW uerbi Dei.ubi traüatur fcripturajbi Deut dat benediélionem, ty ut maxime Satan oppo^ natfe,affli^atEccleßam er Remp, tarnen Deus tjuicondidit calum O’terram (juimaiore/t dia^ bolo er omnibus creaturis con/eruat, er prop» ter prefentiam nominis er uerbi, dat falutens etiam mdi^nis er ingratis.

Hüne pfab}Mm,ECCE NVNC CELEBRATE Dowirt«?» cmnes ferui Domini ere, feiant ad fe pertinere omnes miniflri,predica» tores, Epifcopi, ut fäant fummum Dei eultum ejje predieationem uerbi guo laudatur,cr eele» bratur,nomen er beneficium CHRISTI ert»

PSALMVS CXXXV.

EStgratiarum a(iio,er exhortâtur hiepfat» mus facerdotes er mimfiros uerbi,ad pre^ dicandum, laudandum Deum m mirabilibus tnagnificis operibus fuis fiâis in Aegypto tn terra Canaan, er ne fcz obhuifeantur Dei, ope» rum^ diuinorum,er eonuertantur ad idola, aut fiilfos cultus,ßcutiJàcile aceidit,ubi per fecuritaa tem, aut contemptum uel negligitur, uel non magno fludio,doeetur er traäatur uerbum Dei^ ficut proximo Pfalmo diüumefl.

Qüiinda

s VMMARIA

dttändo autem Deus iudicat popuJufH,fîcitt uerfu decimoguarto dicit,idefl, ^ando ip[c per es minißrorum iudicat,damnat peccatum noflrût annuntiat gratiam,ibi firma efl confolaiio con» fcientiarum,ibi pote/icognofei c^inueniri DE« V S,(qui alijs doârinis no muenitur)ibi certo eß propitius firuis fuis.Vbi autem uerbum Dei non efl,ubi Deus filet, fiz ubi non prédicat, non iu* dicatfibi certo efl ira Dei,cecitas o'e. Laudatt ergonomen Domini,laudate ferui Dominum,id^ efiftradate, predicate diligenter uerbum (j' ope* ta Dei.

PSALtJlVS CXXXVI.

•S

Est mfignis O- generalis gratiarum ailto pro infinit is inelfabitibus,nunQ deficient tibus benefieijs Dei corporalibus cf jßiritualibut Cr hoc aureo cr egregio pfalmo,qua/i fummatim compleili cr prefcribere uoluit Sacerdotibus, cuius argumenti ejje debeant,omnes eontiones, emnes exhortationes,omniaq; cantica ht populo, ut uitetur omnis impia doélrina ,cmnis fiilfus cultus Dei,cr Deus uerecolatur cultu illo,queni exigitprimuw prieceptumdecalogi. NrfW

PSALMORVM.

No hic debet ejjc [umnt!(,Laudemi/s Denilti nugt;n,guoni4tii bonus,quonUm in peculurtt mire* ricordia eius, idefl, Indeßncnter grdtids agite, predicate cr celebrate infinitant amplitudinef/t gratis,difcite ex uerbo ejuoniant ßcut premißt, ita prefens adefl nobiSfCy indefinenter beneficia accumulât bénéficias,inexbaufl£ funt diuitie bonitatis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

idea contra diabo1um,aui nihil aliud agît,^ ut in cordibus extinguat ßdem er cognitioneta bonitatis,ac mifericordi£ o nos conijeiat in trißitiam er dubitationc}n,uerfu hoc intercala» ri per ßngulas lineas repetit eandem feilten» tiam,QyoNlAM 1 NDESINENJ BONITAS eius inlt;eternunt,ciuo uerfu toties re» petito,^uaß infigere uult er inculcare dodrinam gratis,cultum primi pr^cepti^. d. Immenfa bo» nitasDeißeithae nürabilia in uobis,non opera hominum,non mérita ueßra.

Mera er ineffabilis amplitudo gratia efi, er bonitas ^ua hac omnia in uos e^undit, adeo^ gratuUo in indignas c/fundit. At^ hoc uerfu aüu» dit etiam more prophetarum, ad promiffionem de ßtturo C H RI s T O, neg; enim ex uUis me» ritis,ßäa efl patribus promi/ßo gratia, in femi» ne iÜo Abraha erc. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hutic

SVH maria

Hune intercalarem difce,repetere çy iucutit rare tibimaipfi,cf^ alijt,contra diabolum qui femper obgannit, quaft non bonitaf,fcd fauititt eius ßt indeßnens.tiypocritie cr phanatia non canunt neca^anere poßunt hune uerfum. Q.V O« NIAM IN AETERNVM miferuordin eius,Sed canunt, Queniam, indeßnens merituta , noßruniüc, quot;Verum tu rétine hanc doârinam, Dauidici fpiritus,uere cœleflcm cr diuinam re^ tnißionis peccatorum indeßnentif, Cf nuÜo pec» cato fuperabilif, qua fola eontra diabolum CT omnet harefet uindt, folaq; 'm tentationibue cr a^onibuf mortù,acquiefcere ßcit confeientiam,

PSALMV5 cxxxvir.

^Q^St precatio in perfona captiuorum in Bit« W?/' bylone,ßue mtelligat hune pfalmum ante captiuitatem ut prophettjm fcriptam,ßue poft, in qua orat populus pro eiuitate Hierufalëftdeft, probcouerbi,cr ueri cultus Dei, per Babylo» nios entm ibi omnia uaftata funt.

Oilendit autem hie pfabnus, earn primant eu» ram efte debere piorurn,ut confcruetur locus cj tninifterium uerbi,uera religio,ucrus cultus Dei, Deuaftata Hierufalem , gaudent Babylon er

Edont

PSALMORVM.

Edofft C7 reli(]ult;e impi£ genter, cr in fufHMo !»• âu ac Idchryaüt popitti Dei lietantur,^uod qui» dé ualde acerbü eÀ,affiiâir. Veru nee ipß hoe in» ultuuelimpune außrent,feä hofiiliter uaßabutur euertentur, cr in cincribur erruintf ipforum, fiorida luuentur gladio cadet,inßnter aÜidentur^ nee atati parcetur neefexui ere. ifraelaiitet» amp;nbsp;populut Dei, manebit ere. sic cecidit Babylon dominaiBa gentium crc.itac^ noßri temporis Edomita er Babylonij cadent, qui tam Utantur in calamitatibur er affiiélionibus uerte Ecclefiee,

PSALMVS CXXXVIH

Est gratiarum aâio generalis pro omni auxilio,contra hoßes crc. c optât ut reg» num Chrißi ueniat, ey prophetat fère,ut etiam Keges cr gentes boe Euangelium audiant, pro iBo gratias agant, Deum uere colant,cognofr cantq;.noc effe regnum illud Chrißi teternum,ut Chriflus folus exaltetur fuper omnia, fuper omne nomen quod nominatur Phtl.t..idcfl,fubueniat (y‘ auxilieturd}umilib.tentatisaffiit{is,peccatoribus ty in fine claudit,Domine opus tuumne defieras, ideß,uelis hoc promijjum regnum Chrißi, prop» ter quod elegifli hune populum,erigere, ßabilire tyconferuare in aternum. N

s V M M A F IA

PSALMVS CXXXIX.

Est gratid^uf/i aâio, cjua nonnihil tittingit iüum(ub'iintcn iMUtn predeßitutionts roßruore If'iritus prédicat incotttprchcnßbileitt Sapientiam O' Bonitatem Dei,gui iplum cm* nes alios homines cu omn:b fuis rebus,operibus cr cogitatiombus miminis marimis esc mirabi^ liter pr^ede/tinaritJncoMprehc/ibilis eß iBa mul^ tipharia Idpientia Dei carni cs fanguini.

Tutotum lAE fcrutaris,i«guit,totum^^nouißi er pcrnouißi me, Tu ßituras meas cogitationet etii longe ante prituidißi. Quacu^ moueor,aut incedotu ctreum me iS.S er prefens 'nttueris, omnia ceptafr{ia,incipienda er ßeienda mea.

Nf fermo guidem eß aut fiat,non minimuni Uerbum,m lingua mea,guod non pra-uideris. Tui oculi uiderunt me, cum adhuc Embryo eßem in utero matris,tu mirabiliter finxtßi,cr cffigiaßi ibi me ere. Verfu fexto autem exclamat,Talit cognitio, inguit, fublimior eß, q uBus humanus captuseam aßegui pojßt. Hæc omnia eo perti^ nentg.d t^oneß in poteßate aut uiribus ullius h iminis, guomodo uelit uitam inßttuere,guid ß» tcre,eßßcere,logui aut cogttare ,\nde prodire^ gua guando,aut guo ucht euadere.

bedomniaoperanoßra er cogitaüones nihil funt.

PSALMOR VM.

fuift, q opera prelentis Oei,omnia utuult /âciena tis or guberiiantis,ldeo uerjudecimonono aduer fuf imptos indignatur. Vtinam, inquif, perdcres impios. Ibi mardefdt aduerfus hypocritas , gui rudes omnium, operum a- uerborum Det cz c. prorfus cjeci lt;7 ameutes omnia arrogant fuis meritis cr operibus.

iDi enim perpétuafuas uires opera oßentant, n«rtq non fidunt fuis jadis et me rit is, ej gloriam debitam Deo arrogant fibi. Cum tarnen ne mini* mum quidem uerbum ex fefe in poteßate habe* ant quaß ex fefe,fed omnia dida cr cogitata ip* forum funt in manu Dei. Cum tarnen adeo longe ab/int,a fapientia Dei, (y- operibus diuinis,ut ne feipCos quidem, aut uOam partem fui norint,nce poßintfcire.quomodocreati ßntcr compadi in utero matris, quid ipforum proprium corpus, quid partes cr organa eius ftnt,quid oculi, quid cerebrum crc.quid nam hoc ft,quo mouetur cor* pus,breuiter quid fit lUa ipfa anima o' corpora* Us uita,Vnde nà tamuarif affcdus o motus ani* moru,quomodo in ore,ty lingua nafcantur aut edantur uerba.

Cum ergo hoc totl(,quod fumus,aut jaciims, no fapientia aut operatio noflra,fed DEI fit.Si ne terrena quidem capimus^Si ne in his quidem cor*

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;if pora*

SVMMARIA

poraliiut tjuic^ui poffumut aut perfide eognof^i tirfiiit,Qu£malum hitc prodigiof4 eji arrogant tiaf qttaß ex nobis noftro libero arb. tantum pofli tfMS,ut DcM etdiuinaaejpiritualia ex nobis cog nofcere et efficere queamus,quaß nofmetipß crt« pcre nos pojßimus a peccato^i morte aterna etc, Qnare er uerßt. xx. indignatur contra tales hy pocritas, et doäores operum, DE TE.mj» ijHit DOMINE bla/pheme loquuntur zy inilt;* midtui ßnecaußafuperbiuntet inflantur.Cußoa di tu me Domine, çr proba ac purga cor mcum, ut in uera uia mancam,qu£ fit coram te reHa er £terifa,idefl,in eognitione uerbi gratis,

PSALMVS CXU

Est ardens precatio contra [uperbos iHos hy pocritas, qui non folum multa fcandala fx« citant, ty laqueos ac infidias tendunt meedenti» bus uia reila,fed et horrendis minis ey infinita crudelitatc agunt contra omnes,qui ipforum er« rores er impictatem non probant nec fequutur, Ibt ergo orat,q, Dewr uelit ipforum confitia et co* natus impcdire,(y omnia qu£ hojiiliter cogitant aut moliunturuertereiM ip/os, in capita eorum, utfic hi hoßes populi Dei pereant horribili iudi* (ioficut

PSALMORVM.

tia,fîcut Pharao peri/t in mari rubro, qui e cah fiilmine iäus er jilt;nul fluüibus maris obrutus ferijt.

ingens ejl bxc confolatio pro pifs ficut hic di» eit in fine, Cadent in fuis ipforum laqueis tÿ- de» cipulis pcccatores.Ego autem femper euado çy-e,

PSALMV5 CXLÏ.

Est precatio ardens qua petit fe cufiodiri ab impifs doäoribus ,quifinMlant pacem,cr infidiofe blandicijs ac moBibus uerbis utuntur, cum uident fe minis,er terroribus nihil profit Cere, Corripiat me,inqttit,iuftus crc.ideft, malo fynceri doäores corripiant, er damnent me ar» guât iuflitiam meam,q ut hy pocrita de h niant ttte,cr applaudant miht fdng fanâo. Et quis P ropter iUam fanam doilriuam cui adbereo,affli» gar,et ofia noflra fubinde redeuntibus affltélioni» bus confiingantur, di/^ergantur non aliter at^ gleba aratro frâgituret profeinditur tarnen ma» lo,corripi a iuftis et pifs doâorihus ita,agnofcere peccatum,niti prontijfione gratilt;e Dci, qaadire ipforum blandiloquia quibus feipfos (y alios fil» luHt,quafipaxeis ftt 'm Deo,cr non efieis pax ipforum eitiltf doUores (y hypocrifts tandem,

N iif quaji

SVM WARl A

«J«d/ï de fetm fgt;re(ipitKbuiitur,idefl,repente pe» ribunt or corrueiu,cr gloria eorutn ent in con^ fù'ionem finis interitus,cr turn apparebit q ticei ba fitfipforum dulcis doârina.

PSALMVS CXLII.

ES^ precatio gua lat» in periculo undi^ eon ^litutus,guafi c carcere clamat ad Deunt, fropter infinitant crudelitatem,cy feuitiam fitl* forum do{iorum,gui ipfum propter uerbunt per» feguebantur. Qkm enim firael, populus erat dnrjeeeruiiis,iam mueterauerat ineo,h£cCaya ntea acerbitaSfttt ueris prophetis lapidatis eie» dfis cr occtfis, propter prédicat onem ucrbi,0-ueri cultus Dei adhererent hypocrifi, idolatrice, ficut hoe omncs ip for urn hijloriæ te/lantur (y‘ Cbrtjlus Matth f er Stephanus A^.oäauo. Ideoetiant guia tam uulgatum fuit hoc pleriq; pfalmi,grauitcr de feuitia pfeudoprophetarum, Cr hypocritarum ccngueruntur.Sic ct Ecclefiant ueram Dei femper inde ab initio,affiixerunt h£» retici cr hypocrit£,ut u dde neceffarium fit con» traiUos Caynicos fandos prouere fandis orare, Ut Htjloria temporis Helice Regis Ahab cr tefabelfid fatis teßantttr amp;nbsp;exçmplum effiepo»

psaLmorvm.

ffunt hui us fgt;fdlmi,cum omîtes ueri prophefje c9a gebantur jiigere Cl-latere ad declinandam cru» delitatem.Et tempora Arriana etiam pitis clarunt exemplum funt,ubi omnes CathoUci Epifccpi^ latere cz ßtg^re cogebantur,eiuia Satan non uult fiec poteßßrre purum uerbum Dek

PSÄLMVS CXLIII.

EW precatio,continct graues alßlt;^us,affliäiß ey agonizantis confdentiæ, Con-httaut propheta in tenlatione peccati, (y contera fitus iuditio diuino deprecatur examen ludidj^ er conßanter adheret promijfioni mißricordi^ er renüjßonis peccatorum. Contjueritur autcitt df hypocritis,c^ dodoribus legis et operum,per guostan^ organa diabolus mijere uexat,cr Hi« rijs tentationibuf exercet pios,cr conatura cera titudine,promijfionie diuin£,auocare ad dubitaa tionem,m gua dein confeientie horribiliter guaia tiunturmetu er tenebris er- terroribus ir£ diuia n£,cr nondum placati Dei.

Perfecutus eß,mlt;}uit,inimicus animam mea^ abiedt me m tenebrasßeut mortuos,tn me turbaa tumeßcor meum, Ibi fentit de Olis anguflijs in guas confdeiitias conijciunt, gui cnera mportaa bili.t

SVMMARIA iilia imponunt eiï,ct non uno digit0,e4 dttïngere uolnntjicut Chrijtus Matth.xxiif.didt de Phari» feis. Hu autem egregtus pfal/nus iadicat, nuU hgt;» priHam cSquot; foliJam confolationem ejje conquot; fiicntijs,^utttitantur,prcnu)Jioiie gratuite re» mijjioniï peccatorum,cr uerbo gratige. Noni«« fcruo tuo,^uia nott iußi/icabttur in conjj^cäu tuo omn» uiuenr.

NuSd alia uia acijuiefeere pojfe corda (y con» fcientias,omnes ueteres hiflorilt;e teflantur, ^uid omnet SanäiPatriarch^ mde ab initio mundi, gratuita imputatione iußicite, funt coram Deo iuflißcati non [uit operiiuf, Sicut O' Petrus Aä XV.dicit de legc.lugum,(]uodneg; nos ne^ patres noflri portare potuimuSf/èd Jperamus per gratiat» Chrifli falui fieri ficutcr ipfi^

làemor fiù,inguit,dierum antiquorum medi» tor talia opera tua, cr f’if opcribus tuis ab initio me in tentationibus fuflento o confolor ,Nant omnes magni fanâi ab initio,non ex merito iu» fiicia; fuie,(cd mcra gratia feruati funt,tiberati 4 pcccalo, ab ira Dei per fidem, in femine protiti» jjumChriflum fiztficuto Abraham,ex Jdola» tria uocatus efl Jofuie.za-, Neq^efluthic quifijuâ glorietur,in ullo fuo merito et opere,in qua ope» rum doârina tarnen Satan per pfeudoprophetas non

PSALMORVM.'

nen deßnit uexare er awewre £on[cienti4f,eona tra fKitnißfia uerba c^cra Dei.

PSALî^yS CXLIIII.

^T^St inßgnit gi-dtlarum aäio, pro RegÜus xS^erPrfBcipibMîjCZ omnibus lAdgißrutib. Ndmbic Diiuid,ut Rex er Magißratus cui erdt adnüniflrunda Refß.gerenda betlii,ßtetur omnetn fœlicem gubernlt;itionem,omnem (ucce]fum,firiSf domi,artes pacis,uiéloriam ra beüo, ejße donunt DEl,et tà noßtü hoc effe in fapientia aut uiribus humauis, g non efl fitutn in nobis, animos tot milium teuere deuinßos,er infinitam multitudi» nem obedtentem purere uni. Item Remp, totam, prouinctas er urbes,in tanta malicia diaboli,^ mundi, a ßcHtionibus (y motibus, tranquiHas cuftodiri.

Quid enim eßet aut poßet homo mortalis,()ui tanq umbra euanefcit,ad tanta operaf Sed Domi nus maieflatis ill£,ut apud E(diä,ini}uit,ejl Domi nusomniu regnoru,er regum terr£,llle ut Da» niel,inciuit, régna transßrtatq; conflituit, iüe Monarchas mutât CT’ RegcJ, iUe tempore pacit uoluntates er animos retinet multitudtnis, ey feditiofos tnotuf quaß fiuüus contra diaboli uen^

O toy,cowa

svmmaria

tof (egt;»:pefcit,illf tempore bcÜi,terret päueßcit corda hoflium.

iSe cum in coelis tondt,cum tangit mcntes,çy magnos coScs papulorum ^c. terribilif ejl,(^ ^uitreßfletiUif guando illc,cordcihoßium pcr^ cutit plt;tuore,ßcile eß uiacere, lüum terror ent (jiiowodo po/ßet meutere homo, aut res tantas^ quoinodo gubernare humana fapientia f deinde orat fontra proprium populugt;»,(^ obiurgat ip» forum impietatemjfraelit£ guia habebant lÜant gloriam,gerant populus Dei,prlt;e omnibus erant duro: ceruicis, fuperbi,feditioß, auari, inuidi, in» freduli,inobedientes,ßeut er ga lAofen,^' ipfum Dauidem,cr alios pios reges boe fat is moribus eßeoderunt^

EtguSuis uidebant Dauidem,tton aliter at^i, Klt;ßen,majtififtapref€ntiaDei, cy magnis diui» nis miraculis,in tanta impugnatione hoflium ad» minijirare Remp. cr gerere foelieiter bella,ta» men, ipß prolapfl in fecuritatem fiducia iüius magni tituli(populus Dei'inihilo euadebant me» liores.,Sieut Mofes dicit, fern per rebelles fld» fiis Domino,a die guoq^ nofle uos cepi.

Carnaliter autem ey impie erant affèâi.g.d. Kanda remanda,expeäa reexpe^a ere. ojfid fredieatis nobisfidem, eum interim affligamur,

Quibus

PSALMORVM.

Qtilbuf Deus eß propitius iÜos henedicit, {Htf dat uxorè,liberos,opef,domus,agfos e^c. etfoeli citatem in omitib. Beatus populus eui,hlt;fc funt, liée deerant pfeudoprophetie, lt;jui promißiones corporales in(ulcabdt,et ueris propiKtis refifle^ bant, cr negabant illos eße Deo charos^ putbus •1 rej non eßent fecundif,fieut oportet omnes fan» iios in hoe mundo aßiigi.

Contra iHos nutte Dauid orat ardentißinte,(y erigit fe in ßde prioribus exemplis, Si me Dotni» «e ante liberafli,a gladiocrudelis Goliath,cr de» dtßi ui(loriä,ßcut cralijsRegibus tum eußodi me etiâ ab iSo impi9,indurato,incredulo popuhj gui ne^ Dcum,nelt;j; magiflratum curat,sjui nihil moratur,^uibus exerceatur mabs bonus Rex,in Rep. gu£ pericula beÜi, guic commoda aut preßdia pacis comparentur,fed rude er agrejle uulgus funt, ey ßxac fentina,into por» (i.guinihd guarunt g uentrem,quos d^iltus

»quot;fgere.g quteuis bellagererc.

Horum ßmiles ßtnt,nunc nobiles quidamß» Mul dues ey Rußici,qui prie uentris ßudio Rea bgioiie,literas,diuina humanaq; omnia,cot^uüt, Vocitt eot ualde dura increpatione,filfos aliénas, o if opponens

SVMI'^ARTA opponenî hoc ip for um gioriationi^cjud fe filios Abrah£, domeflit os Dei, CT tamen dete* riores emnt, tjwbufuis Atheis gentibus,Spurij erant alieni,qui Deum ore cf labifs honor4» hant, cum cor eorum longe ab eo eflfct.

PSALMVS CXLV. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;*

ESt ualde egregia gratiarum däio,pro regt no CH KI ST I, tjuod Deus in illo poput to fuflitaturus erat, l^am propter Chriflum to* tus iOe populus, ab initio pr£ omnibus gentibus efl eleäus,Lex data,totus Mofaicus cultus cont ftitutus crc.Et hie pfalmus ualde urget fummum illud cr exceSentt/Jimum bonum opus,prteciputi cr gratifflmum cultumDei, quem exigit primet tabula,fez facrifieium laudis.

Magnificis.n.uerbis priedicat Dei potential, ty infinitam mifericordiam, qux efl fuper omnitt opera eius,cr totus pfalmus efl infignis rethoa rica flgt;irituffanâi cr amplifleatio per uariot aflrtius,cr ornamenta uerborum cr fententiaru primi prtcepti Decalogi,(y iUius uocis, Èga DOMINVS DEVS V ESTER, CT optât, w rcg„«w Chrifli homines cognofcant,ut nota, ^quit,flat ßlijs hominum pote^tia tua,çr gloria magni

PSALMORVM «tttgnificentù re^ni tui,idefl,ut nolum fidt per EuMgcliuni,q, non ftt libertitio a poteftate diaa boli,ab £terita gt;norte,a peccttto c^c.^ per fidem iuuerbum mifericordi£ er gratie nobis donate in Chriflo.

Roburenim potentie regni Chrifli,fub for» tnis 'mfirmitatis er erucis abfcotidita letet, CT uerbum Euenglt;:l!/,uilis doârine efl^apudfapiena tes er potentes tmndi,ficut Paulus di(it,Hec fa* pientiaefi in myflerioabfcondita,Chriflus fmi» fcandalum gentibus efi fiultitia.

Clÿando autem hoc regnum per predicationenf uerbi,guod intrépide docent er confitentur p^, (Qram mundo innotefcit,tunc ofienditur effe uir^ tus ac potentie Dei.

Hoc autem guod uerfu t^.dicit, proprie per* tinetad regnum Chrifii,g, erigit clifcs,alleuat cmnes lapfos. Cbrifius efi Rex ille afiiiéio^ rum,pauperum,lapforum,iufiificans peccatores, fufeitans mortuos etc. per guem Dck5 plaeatus eft nobis,exeudit nos paterne,fiât omnein uo* luntatem timentium fe,pafcit (y uefiit eos,guos fnundus odit. Cuftodit (y deftndit aduerfus por* tas inftrorumerc.ldeoadmiraticne amplitudie nis gratia erumpit in hanc uocem, Celcbret OMNIS WO nomtn fanäum eiutfideft, g.d.

O Beneficia

SVMMARÎA

Benepcid er opex regni Chrifli^funt mwenfîe, peut er Pduluf äidt, Gratia DEO f«pfr tnenar« rabili deno dus.

PSALMVS eXLVI.

E^f gratiarutn allio , er coiitinet itißgnem Jodrinam ,fcz cenfidendum eße in DEQ gui folus in fe confidentes,ßdelitereurat,er eos quos mundus negUgit reßgt;icit. Non confident dum ejje m uÜo hotnine, in Regibus aut princis pibus, potenlibus aut diuitibus ,ficut mundus folet.

Solus enim DEVS efl,gui ex omnibus afflidicn nibus poteji magnifiée ac potenter liberare^ riducia autem in homines fiUax efi,quia etiam de fua uitd ineerti funt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

PSALMVS CXLVII.

Est gratiarum ailio infignis, prouarifs in* comparabilibus,at^‘ immenfis beneficijs er donis Dei,primum pro infigni beneficio,q, popu* Ium ilium,er Remp.lfraelis ciititatem nierufa* lern 'm medio gentium,er boflium pofitdm,mira* biliter feruat, aßiiddtft fandt, c reßneit deitt pro

PSALMOR VM.

pro exceUenti tllo,cr ine/pibili DEI bentficio, ubi uif gentium,pijs iuxtct atg; mpijs, gratis iuxta ingratis datcibun l^titiam eordium, ut in Ailis Paulus dicit, impleits dbo ty lattitia corda hominum.

In primis aufew, corda piorum a diabolo contriflata, ac debilitata cr magnitudine tenta» tionu guafi perufla, cmplaflris fvuct,réfrigérât, recreat,omnibus afflidis tentatis cr laboran* tibus in tempore auxiliatur. Deinde dat pluui» as de coelo ty tempora fru(lifrra,bonis iuxta ac malis,pafcit^ homines iuxta ac cetera animan» tia, adeoutnecoruos quidem e/urire patiatur, maxime q,rej})icit et exaudit pios fe inuocantcs, idq; potijfimum in BieruÇalem,ubiTjl locus no» minis ucrbifui,dat primu pacem poltticam,ct foelicem ftatumReipub.

Secundo, fanitatem benedidionem, fcelicem educationem liberorum çr eeconomiam.

Tertio,defrnponem contra hojies externes,et finibus eius terrf,ac ciuitatis pacem.

Quarto,deinde ubertatem cr laxitatèanno» ni,ac cepiam fru(fuum,Nam ille populus or ele» élus ille locus Hierufalem,babent hanc pr^roga» tiuam,prit omnibus gentibus,q.apud tpfrs «er« bum cr cultus Damp; ejf, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;d^uart

s VMMARI A

er opera er mirabilia fua i« ifltz pos fulo,maxime ofiendit,cr eim creatura ac (juoti^ diana mirlt;icula,pluuia fcz,niues,ros,pruiHa etc, flarius ibi cognofcütur,^ apud Idolâtrât gentet, gui neq; prophetat nee J^iritum, nee uerbum Dei habent,nec opera eins uident,etiamfi quotia die creaturis er doitis diuinis fi-uantur/eq- ejfit* ßs bonis Dei,ut porei pafcant, quia enim ignoa rant uetbum,prorfus etiam ignorant Deum,

PSALMVS CXLVril.

ESt gratiarum aâio,in qua excitât €7 fjc® borMf «r omnes creaturas m each et i« ter laudandum Deum,In primis autem fandos fuos,filios ifraet, apud quos eß uerbum er cula tus Dei. Et hoc pfalmo obferua infignem doäria tiam, omnes ordines hominum, omnia genera uit£,qu£ a Deo creata funt,bona eße^ Magifira» tus fez, lieges, Judices, iuuenes,fenes ere.

Nrfw fi tHagißratum gererc,caufas audire et iudicare,per fe impium eßet,tunc illi non poßent inuocarc nec laudare Deum, nec ßiritußanäus eos hie ad laudandum Deum exhortaretur,vbi autem funt Magißratus er leges,Reges Prin (ipeSfibi etiam funt fubditi,apparitorcs,liiloresi

iU

PS ALMORVM.

ibi etiitm artifices 'm urbibusjbi firui, anciS^^ ruftici,dues,milites amp;:c.Defn(fc ubi funt iuuenes et fettes,ibi (iuoci;fiint coniu^es,Uberi,fimuli,an» cillit, adeoq; tota fimilia.

Omnia hic junt per fe pia bona,ncc datn^ nanda ficut Papa blafigt;heme damnauit,(y omnù htc oftendunt fuutn iSum optimum omnipoe tentent creatorem effè bonu,cr deberent mérita cmneshiC borne créature Ceifeffie uocales,cr i»quot; finitis linguiscancre,accelebrare immenfambo* nitatem,^ infinita ac inejfabilia beneficia Dei.

y is autem feire contra Papte or jim île s pha^ rifaicas dodrinas, g omnes créature Dei,minio mlt;e,maxint.e,ualdebonte fint,turn finge una ali^ qua creatura m hac rerum uniuerfitate,uel uno tnomento,carenduni ejJe,Si nuüus effet ignis,Si ueluno memento nullut SOL,Si nuUa effet mue iier,sinuUus itifiintulus c^^c. Hac çxpendens ttidebis, g nemo fads laudare Deum poffit,uei pro una creatura,qui tot pene mundos bonitatif creauit,quot creaturas condidit.

PSALKVS CXLIX.

gratiarum adio,pro immenfo hoc bee ^^^neficio Dei, j Deus fuo populo efi propis

O r tiutg

9

SVMÇAARIA

tius euw^ ßto uerbo ac promijjionib.certißcat,de voluntate fua,^ uelit illis mifereri,illos re/picere et exaudire,pro guo immenfo Dei beneßdo nuü^e gratie Çatis magne funt.Etillethefaurus,guiefl frecioßor toto mundo, affliüit conßientijs, Deus fiz gratis promittit fuo populo benedi* äionem m femine Abrahe er renüßionem pec* catorum,necreßgt;icitibiq ßnt indigni,eß maior g humana mente percipi pojßt.

Ideo hie pfalmus proprie eß noui teßamenti, ficut er dicit, Cantate DOMINO canticum nouum, indieans canendum eße Regi lß-ael,ey Zion,ciuemletantes celebrare debeant 'm cubi* libns fuis,ideß,in templis ty Eceteßis ubi conuee niunt ßcuterEßaias propheta,ßna ipßrum er altaria,ßrata er cubilia nominat,m guibus Ifrael ßrniceturßdeß, idola colat.

Item hoc etiam pertinet ad nouum teßamen* tum dicit, Gladif andpites 'm manibus eorum, éd fociendam uindiäam in gentibus ad ligan^ dos Reges eorum in compedibusete. Non eß in* telligendum ludaice,aut t-labometice, de tyran» nide terrena.

Sed hec erit uindiila promijßt 'm ßripturis,^ fernen Abrahe ifraelite Apoßoli fcz,per gladium ^tritus euerteruntßn tot regnis Idolatriam, er

omnem

PSALMOR VM.

omnem fapientiam mundi pudcficeruiit j Sicui Paulus.i.Corinth.x.diat

PSALMVS CL.

Est gTAtiarumd{lio,profopulo}Çrdel fcrip tct, ad laudandum Deum,in fan^o uel (an* âuario fuo,idefl,pro iüo immmfo et incoparabi» U beneficia, apud ifraelitat efi fantiuarin D«, tdbernacuïum,arca propitiatariu,Locuf (cz babi tationisDei, Nütm in tUo populo,cy in lUo loco Hierufaletn Deus,(]uafi i« fuddrcCjCr ccelis fiiis habitat. Vnde cr alij prophet£ cœlos uocaiit iHit populum ut locum habitationis nominis cx ucrbi Dei, Cf, ibi pnefens fit potentia cr uirtus DEL wbt cr operibus ij mtraculi!, feje exerit. Deinde . récitât uaria inflrumenta mufica, quorum tune erat ufius in iUo populo, ut turn erat ceremonia, Leuiticicultus er facerdoti/.Chriflianis ej po^u lo noui teftamenti, tuba, pfalterium, cythara, tympana,funt ipfum Eiiangelium ij minijlertu uerbi.

Hic aüte/H monendos efie duxi pios animos^ quos Satan indefinenter tentationibus exercet,ut meminerint omnes pfilntcs Eucharifticos, feu. ^ratiarum d£iionis,efie fimill promiffiones Dei^

pïQ eng

SVMMARIA' pro erigmdii,fitßenrandis recrandis tonfcicntijs, er argumenta, contra diabolnm,^ Deuf fcztfn Deu! picis,uit£ er confolationù, no Deus triflitilt;e,crudelitatis aut dànationis etc, Cum enim Dauid CT alij fanfli eum ftc e^ufe, et alacriter laudât,ojîcndunt,^ Deus non defer« juitfuos in tentatione,fed nüfertus fit affliilorum, r^nrare dederit agoniz‘tntibus,fuccurrerit ta« borantibus,rel}gt;exerit corda contrita, cr finem alicjuetn dederit affiiélioititt» cripuerit, c ma« , cr fepe mirabiliter ac dulciter confola« tus fitere.

Qjiare queïibet gratiarunt allio, in pfalitiis fiinu!,efl promiffio grati£,er doilrina pro affii« dis er tentatis,utpote,qult;e exemple Dauidis er aliorum docet,DeutK rc^icere affhâos exaudire inuocantes, pacem ficere in qtiauis tentatione ludantibus,

D1S C E ergo BENE per totum pfalteriu, hoe argumentum coSigere contra Satanam, Lau« date DOMINVM, ergoconfolatus efl,ilium Dauidem laudantem, quia trifles (y mortui non laudant Dominum,neq; qui abforbentur triflitia, er defeendunt in in/irnum.

Ergo er Srcleflam in tot (y tantis fcandalis, tentationibus affù^ionibus, od^s acerbi/fimis nundi

PSALMORVM.

tnunJi nbsp;nbsp;Satans,mifere Iuâantem,tii»t non dfa

finet, magnifice et fuperexceßenter, diuinitut ' confblari, g non deßnit w» hac breui cr montëta»

ne4 uita tentare,ergo omîtes credentes quotcfuot tentati funt,etiam funt confolatione eredi eyc^

Ergo et nos,omtiosq; pios conßjlttbitur,et or4 noflra aperiet ad laudem, ut Satan conßmda^ tur in omnibus conßlijs çy opcribus fuis

Glorißceturäutem lESVS CHRIS«

TVS DOMINVS er DE

VS NOSTER,Qyi

CVM PATRE ET SPI R1T V S. uiuit et reg’»

Kdt, Bencdi^lu} in fecula, A M E îT.

D. M. f,.

ROGQ VT 51 CVI OPERA MEA profiut, often/öruftt br cuit er arguttten* torunt j« Pfulwof, «t nor» mifceat, fumtni(rie(, text Ul pfalmorum.Natn textum mala feparatint imprimt, Deinde, (y non ßne bteonitnodo efi, , Cui» plera^; prolixiora ßntjp[o pfabnaßuwotit» riu textui (ommißeri,

AD LEGTOREM L IONAS»

SV M M A RIA ita translata fünf, uc permittcntc DOCT MARTI« N O, quibufdam Iods fentcnde,amp;res,dc qujbus author Gnti't, pro pris ledoribus prolixius fint traditc.

ImprelTutn Vitcbcrge per loannem Weiß. D MXXXIIII.