Dit boek hoort bij de Collectie Van Buchell
Huybert van Buchell (1513-1599)
Meer informatie over de collectie is beschikbaar op:
http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732
Wegens onderzoek aan deze collectie is bij deze boeken ook de volledige buitenkant gescand. De hierna volgende scans zijn in volgorde waarop ze getoond worden:
⢠de rug van het boek
⢠de kopsnede
⢠de frontsnede ⢠de staartsnede ⢠het achterplat
This book is part of the Van Buchell Collection
Huybert van Buchell (1513-1599)
More information on this collection is available at: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732
Due to research concerning this collection the outside of these books has been scanned In full. The following scans are, In order of appearance:
⢠the spine
⢠the head edge
⢠the fore edge
⢠the bottom edge
⢠the back board
Biblia et Interprétés
Omvo 44 B
ANNOTA
TIONES lO- BVGENHAGII PO« tuerdtii in epi/lot4{ Pauli aâ
Galatatf Ephefios, Philtppenfet, ColoÃenfef, The^alonicettfa prmam cr fecuttilatftt Timotheum prima cr fecundam,
pMcmonem^ HcirieeSâ
Al)ipfoautorenuperreccgniugt;
I O-A N NE S B V G E Na
kagiits PomerMUi Lcilm-
Onironful^ue» lim opttim Lw éior jtjuôdbrea uiufcultfs anno* tdtiones dccipis infdcrdsqudfdS epiüolti(,ntmpe PdultddGaldtdf reliquat oéi, cum epiflold dd Hebroos- Stecu lumenimhoc expeâdrcttonpotuit, utdpertiutrenter commodutttrdildrenMS,qudndo cr deutitd agit,ut qiâ bic in durent dudimus,priedicetur ubique fuper teda-
Non nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;itaquc hic dlid,quant qu£ pitbltce in fehoU
VVitembergenà priclcgimus, er epifioldnidd Galatat non dddidiÃentiu,quant poft reliquat nunc tandem inter* prêtait fumut, quidenim opiit er at poft comentariolunt D» Mdr/iw in candem epiftolam Æ niÃtimuiffcm libra* riosillos,quifualucrafeéldntur,perhanc epiftolam au âuros quam primum iüam xditionem, qu£ nuper pro* dijt nobis er ignorantibut inuitis- nbsp;nbsp;Placuit uero hu
ic epiftola pr£mittcre indicem inÃgnium locorum, fuper a i fiitioÃut
flitio/tufquiJemJedtämennott prætcrrctn, utuideof, qu4m fucd plena jtt epiÃola, contraillos,quihtc launant ariddmque folum increpationcm putant contineri-Eüquidemcpi^iolaad RowMnoj multis nominiâ* buf huic prttfirenda ,fedhinc/i lUi copula uerK,lucemutdcbif,quamhypocri* fishumanaiuftitiicfirrenon ualebit-
lildcK
Abrahitfili/funt,lt;juijidcm imitantur Abrahtt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;b
Abrahamcumpofleritatefuafide luRtficatui eü inibi-AbrahamdecimtK pependitlAelchizedccho i;o. b Abrahamus Kclchizcdechl'upcriorcm agnouit eodcm-Adutntum Chri/li mpij nondiligunt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;b
adulefcentes pudnoscrapulacrebrietatepereuntyt-d ^dificatioDaperfidemcà nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5)8.
affcâui fanélcrum fublmis, quem nosadÃiirüualia ad* bue rudes ajfequinonpoÃumut nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;44â
^quitascrtfqKtbtlitttfferuisexhibenda nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ca-,
Antichrtftui Papa magishorrenda contra hominumfa* lutem Ãcere non poter it,quà m que fècit- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;s s. b
Antichriftiqui Ãnt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inibt-
AntichriftuMi quo tempore reuelandumà Paulopredif Hum fit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;slt;r. ((
Antiihnfiufdtttefuireueldtionemregnauit 5)o. 6 Antichrifluf quomodofupra deum [e extulerit sub AntichriftiuquomodointemploDetfedeat 51« d antichriflus non armis citmalibus,fed uerbo Dei confici* endiu gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;codem-b
4 i ante*
INDEX.
Antichrijlicd Ãiiioufij^ adiudicÿ diem nfdntbit 53- lt;i
tfpo^oliciüdnimusquK nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;is-a
ApoÃoligermAiuofficiimi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;41b
dibUritrninoflrttmniAldUuU nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;kt- 4
drbùriii/tnhberumnoneflinnâturit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;25* lt;lt;
drbünoncflrone incipercquidem polfumm, quodbo^ tiumcà 4jd
Archdngdi uox cy tubd dei in extremo iudido quid7S-b drgitmentumÃrtiffimumcontrd dÃeretitesex opcribM ejjctuflitidin tob
argumentd contrd Sdtdtiie (yphdrif,eorum infultU/S ejfif cdctffîmd ti- d crb f:yt}.dzyb-
drntd qutbufPdulusnos inÃruit contrd regnu/m tencbrd»
rum 7siâd
dUdritidm Pdulus eidolorunt cubum uocdt
B
Bdptizändimosdpudprifcos
Pentdiélto in femme Abrahdm promis'd cà nbsp;nbsp;nbsp;t xo- b
Benediütofidcfufcipitur
âBeneficidinproxtmosexhibttd^opuifdaiyldbor chd» ritatis
Penignitdtidnuritudoopponitur
Bld/fhcmdmÃiritumfdnilum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, t47-b
cdnerri
INDEX-
Cäitceri morbo tndncs uocespro fdcris rtctpta aJJJntia Untur iiiâii
CdncstmpuJiciltUerantes gregemdomitticum 4s. amp;nbsp;â¢CantKa/i}irituitlidgu£
Cdrnalee/lyCjuicquidpcrnospojJumiit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;s.
Cdroprohominetropofcripturlt;e nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eodem^
CdrocrfdnguisprohominednimdU
Cdroquid
Cdrnisldpfuf ftepeocca/iocÃnuiorKfidet
Cdflitds eiquoq,-tribuitur,quiuwremhabet
Cduterio notätai» conf:icntidm qui habcdnt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;s o. amp;
ChdrdtHer ChriÃidnorum Ãnrituifdnäm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ilt;s-.4
Chdritds ordindtd non tncipità fe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ilt;r. g
chdritdi non eSl,ubifléhtfmt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a-b
chdr.tdiFruâuffidei nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4?-
cbdrttdtiifyncenecximid!dotes
chdritdsinfcripturisquid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rs-
chdritds ncruus cor peris Chrtfii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»Tf,
chdrudtisegregiumexcmplum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ij4-
cherubim in arcd det quid figniÃccnt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i;4-4 Grb
chirogruphumquomododChriftodeletutn
Chridtim cur dominum noÃrum dppeüct Paulus x-
ChriÃiis paterÃiturifieculi uocatur
ChriÃus fernen Abrah^e
ChriÃus nuUos noutt,nià chriÃidnos nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;intbb
ChriüumcructÃxumpriedicdrequid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n-t
4 nbsp;4 nbsp;nbsp;ChriÃttt
I N D E X«
(MiRut noilrd fdnâtfictUio.iuflitia.cr Ãäio
Cljriflutnobis nihilutilis,/texopcribuieüiuÃitid 4i-b
ChriÃiMiumiJuomodofintdff'eäi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4f'
ChnÃicxemplumnobispropomtur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4«â'
ChriÃidni nonfunt,qnife pro CbriÃidtiis perÃäionbt» hdâenusuenditarunt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;r4â
ChrtÃunitrcifu/mmdinquibusfitd/tt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«rs. amp;
ChriÃidnorMnuitdcrux nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7f â¢lt;lt; chriÃiisfoltis medidtor inter Dewm er hominem lot-d
ChriÃidnus fine crucc non gloriÃcdbitur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i»lt;r, 4
ChriÃum Ãripturd uocdtÃdtrem noÃrum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»4i'
ChriÃusfdcerdoserrex nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ua--««
ChriÃiisrexpdcis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«fo-
ChriÃu/m quotidtcfdcriÃcdntes tmpiedgunt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iry*
Chri/lidni nuJldmhdbentconfcientidm pcccdtoru lya-
(HorumufusÃdelierinfideli i»S'b czk»s 4 erb (ircunafioÃ)iritudlis
cortwgMW dtlcäio mutud mire d Pdulo perfuddetur quddrdgefimo-d
(onitigum difcordi£ noÃro tempore dcplordndte eodem-confcientid quomodoueretrdnquilidfiertpoÃit i- b (onÃicnthepdiemqMconfcqudtur
(onfetentijs dffliäts mdgnd: confolationis uerbum eod ⢠b (oiiÃientidmbcndmqutrcpclldnt, (onfcientidpurdqutc
too. 6 po. 4 (onfaentijf
INDEX.
confcicnlifs affliüis nuximum foLitium tiib corporalif cxcrcitatioquandoutilis/itidfalutent b creaturd dei bond cui immundd Ãt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;los.d
ercdturlt;£ folis Ãdeltbut credUfu nt dd utcndum i jilt; 4 crcdcrc[e/à cileputdntes,nthilfideihdbent nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jo- ft
crucifigcrefilium det db integro quid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t49b
cruxeÃprobdtiofidei nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i»f. ft
(TUxfidei comes eà nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y 7^
D
Viemoniummerididnumquid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠90 ti
Dcprecdriquid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;«ift
defertoresfidei qui nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9sgt; ⢠b
rgt;eum cur pdtrem dppeüet Pdulus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t- b
Celts foluicy-grdtisdmittttpeccdtii
Dcus/teculihuius
Deo cur f cripturd humdnosdffeâustribudt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;??⢠ft
Dcustmprobeinuocdndus,ut mittdt operdrios in mejjèm
ftum 41-4
Deustuusefiresquiccunq^ÃnqudÃducidmponis rx. b DeuszelotypuseÃ
Deus cur ferudtordPdulouocetur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^97- 4
Dcw$ pdter qudm nos diligdt infilio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tntbi-b
Deusquomodobedtusdicdtur
Deuscunâoshomtnesuultfdluosficri quomado inielli* a s gendiitn
INDEXâ
gt; geMJttMt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lOi-tt
Dtdconorumofficium
jyiabolutignorduU ChriflimyÃerium
DMcomc/^lg4«^ttrpgt;â¢o^gt;4t^)?^mJClH«
DmcomqiUyCydquibuieligidebednt 104. amp;nbsp;DidconiddifcipuliseleilinontdntumdpoÃolis no. 4 DiltiliddeOjduminbnicierdtnut
. Dies mali Pdulo qui
Diidonttniubiq^fcripturddicitinofiindtouenturit 73 b DiuitM mcdid funt,qHib-Ãiiritudlis reile uti potcft its- b Diuiti£ ChriÃidnorum
DifceJJîodbimperio RonMHoquomododccipiendd sad DiÃbndntid Ãripturlt;e qudlitcrcdpiendd nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;70 ⢠b
Docentes qu£ dei funt,hominibus pldccre no poÃunt 4^-b Doärind dpoÃolicd qult;e
Doärind demoniorumquie nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;90.
Doéhind cLemoniorum in pdrddifo coepit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eode-m-
DoHoresÃdÃdepinguntur
.Doóirindfdndqu£ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ns-
Doüoreslegisprolucroimpijfiunt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»9^
Doäoribiudebentur neceÃdrid uit£
DoihindhumdndfeildSQrodidnutmnt
Doârtnjehumdnæ contcmptibiles
Doärind fidt ex fermonibusÃdei
Doärind fund dccommodd eà omni fexui nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ijt.-b
.. Doärintefdnddduerfdntiduitdndd
~ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Doärinis
IND E X.
DoârinisinfMisquifeducendi/tnt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;up. 4
.1 DominifummomniuminChriflo
Domini fohiu eü proÃdus fidutis nofir£ O' perfcue a
P4. lt;f
Domus deicjiu.
Don4 uarii Chrijlitinorum,minilleri4 funtunitätisiedia ficdnd^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠jff. a
DormireapudPdulumquid
Dominus noflcrChriJlusdidturcrf^ b Dominium ommum credturaruAn dcccptum o per»
. ditMn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»or.
i B
' Ebrietdtiscomités nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îp,
Ebrijfitisj^iróucpud nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eodem
Eccle/itebona occupdrunt hädenus, ^uidi/^enÃdtores eÃedebuerdnt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4^-
Ecclefid Chrifli no efi,quieuerbo chrifii no regitur 151 b Eledidicuniurre^numChridi,Dei,C£lorum so- b Eledrsetidmmdldopcrdnturinbonwn i}lt;r. b EleemoÃynddbfijifidepeccdtumeà nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â ffs» it
ElementdmundiUterdlegis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»lt;r. b
Ekmcntdmundi^uid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. a-i b
Epifcopipluresinundciuitdte nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i4». b
Epifcopis^uidincumbdt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inibi
Eptfcoa
I N D E K.
Ppifcopttt^uidmoneredtheatfuosMciitores «ot. lt;nbsp;^pifcoporutncleiHio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;104* amp;
t-pifcopomagtuncctjfitäsinctmbit no-- b ^ptfcopis Paiduf fidei conÃMÃt exemplum pr^s fcribit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;» IXGâ* d
Epifcopm client mlt;i/iuiedific((re, ultcmgliidumttcne^ redetet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ijo. 4
EpiÃoLeadHcbrieosPäuluinoneÃiiiutor
trrorcïrfmrfnt« deÃndente$ umpUus fcduci c^or» tet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;sgt;}. a
EuängeliwmÃuÃrd dudieruut, quiddhumdndsiuÃaiM eonucrtuntur
Eudngelicigrdtid fdludti funt etidm fdnili dnte chriÃi incaritdtionem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;30.
Eudngettum mdledtâis,perfccutionitus z!r morte pro* tnouetur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;44-
Euangelionquid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rff. 6 er ?Æ. b
Euangelion uere fufeipientes , certi funt fe ejfe in gratia nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;99-
EudngelionnonpdtiturfedrmisdeÃndi 91. b Euangelion gloria del quid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;99.
Euangclici temerarijperÃringuntur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;13 j.
EuangeliumetiamPdtridrchispromijfumfuit x45. 6 EiWgelioduogenerahominüÃuercuidentur «a-- b Excommunicdtioeuangelicd
Excom*
1
I 'N D E X.
txcommunicMt hodie quos dots pro excMtmunicatii habet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tntbi*
Excommunicatioutilisqu^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;loi.
EcckÃa non grduari debet ocio/is or ualidit b
Ejfemfuprddeumlt;]utdfit,cr^uis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9t-
Errarequomodopo/fintctidtneleäi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jgt;f
EfduÃgnatpanitentidmim^iorum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tjv
EthnicorMnlitertequaltterdPdulocomenddtte tjo. b EuangetioninnobuÃnefruäue/Jcnonpotcfi ss. b
'
EdbuldquindecimÃgnorumfubextremudieM 79. à faâis quideumnegent nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ijo.
Eafcinumpropra/iigio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n-
Ferntentum duplex,Eudngeltcum (y Phdrifdicu it. b Fidesperdileäionc,nonÃdodeicuttuoperdtur lo- b Fidem tn nobis ingens potentia (y effkdcid Jpiritut operdtur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;30 ⢠b
Fidesqu!d nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;sSâ b
Ftdes qu£ imputdtur ad iuÃitidtn cuiufmodi effe de» beat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7Oâ 4
Fidemhabentib fubindeopuseRadmonitione 7i.â 4 FideszycharitasnunquampcrÃüatnhacuttd 77^ b Ftdcm ey infidclitatem aliorum, fcriptura nobis oÃen» derenonpotefl,niÃexÃuäibut nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;sj. b
Fides
I N D E X-
Tides fallt uerus dei cultus Fideiiedtficiitionemduogeneritimpcdiunt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ss.
TidestiilitO'hifloncji nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»s-
Tides cr bom confcientiiifepjretrinopojfunt loo.
TideseÃenopoteftfUbifruiluseiusnooÃcditur lu-
Tidesuerdfubuerti nonpoteil nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»2jgt;
Tideselciiiorumcjualis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»is-
Tides z^cruxfcfecomitantur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i4S'
Tiducia ChriÃunorum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7Z'
TiiiitsperditioniscurAntichriÃusdicdlur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;zji-
Toederis nefeif nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ii4-
Tornicdtionem Ãmplicent non eÃe peccatum dicentes tmpieerrant nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?8.
TranciÃaniis, AuguRinianuscirc- nomina funt à chri* Slianifmo aliéna nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;0-4.
TcÃaludaicaquidÃgniÃcent nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«rj-
TidesprimauiduarumquitÃt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lU'
TidesimpetratlÃiritumlegismpletorem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ss.
Tideimultivmdeceditpugnisuerborum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i«-
Tides imperÃUaetiam in ApoÃolicisuiris nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4^»
TidcmdeuinonpoteÃnonfcruarcÃdelibus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Si-
TideiÃiirituexpeäamusÃiemiuÃitie nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;10.
TidefortiÃcatus/piritusqualis
Tilij dei priedeÃinatione, funt alii^uando neeeÃario im» pijfxfc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;T. a.
TdijdeifumiisperÃiritMndei
Torma
I N D E X.
famtitfideltum uerä nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;is. t *
tratribusgratisftruitndumpropterChriÃivm
G
Gaudereindomtnoquinonpojftt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;48. 4 â¢
Gaudium ChriÃiänorum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ittiii
Gentesquoqi perttttere ad bencdiâionem feminisAb» rabam
Genealogiarum uana perquiÃtio
Gloriari incarne quid
GladiononocciditurAntichri^usJedEuägeho 4 Gloriainteraffliilionesmanet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n-
Glorianoflradeleft,nonnoftra nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jgt;j,
Gradumbonumquiacquirdnt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lor-
Gratia dei quid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2*
Gratia quid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ns.
Gratia deiftljo dicitur qualitas in bomine nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;its.
Graüadei non obtinetur per Opera nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;28-
Gratiaquantanobispcr ebriftumcontigerit rr.
H
I
H^rcticiqui nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^34.-4
Hiercmiam in utero matris fanâifieatum quomodo in» teüigendum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;r.
UierufalcinProphetisCbrÃiregnuadubrat »j»- 4 Hierufa»
ï N D E X.
tlierufdlem duplex c^le/bs zy terri Ãris eodeiU' ' tlifmaellfiiäcperfe^itur,non contra nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eodem
abHomimbuiinfcripturis^uidÃt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»â¢
per Hominem cjjêqutddicatur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inibi
Homintsuocdbulumin fcripturis male audit
Hominem fcriptura in tres par tes diuidit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«f- lt;«
Homo animalis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;codent
Homopeccaticur Rntichriflits
Humanasdoârmasrecipere, eà acre idololafrianicom» wittere nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;as-
Humanarationihilnouitnifielemétahuiusmudi ss-
Humanatraditionesfaluti obfunt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ss-
Hypocrifcos nemo experseà nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;as-
HypocritaabÃinensabefucarniumpeccat »oy
HaredesdeiJ^iunt non operatedÃdes nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;14*
t
jeiunandum efiiomodo ChriÃianis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aa-
Immundaederecurlexprohibuerit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«âs-
ïmpi/fempcr in peiusproficiunt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ra-
Impifsrepentinusfuperuenietittteritut nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;79-
Imputas quid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;top
Impurisomnesaeaturafuntimpurie nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ijt-
IncreduhdeummendaccmÃciunt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tit
Indiffêrentia out media qua
Inebriatio
INDEX«
ittebr;ätio^uilt;{fcriptur£
1 «fnnit^sfrätrum qudtenuf fireitJtt
infidcliiM/viKommumuttiorum
In/irmis utile eÃacidijfe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢
InordiMtiäpudPäulumqui nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;sgt;4- b
tnterpeBdreMid *- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^01- b
ludiccsnon/tntpriecipttes
lulidnuidpofldtd
luSiitid human£ nihil aliud ^uà m uexationemconf :ienti arwmpariunt '
luRitiaopcrumcoramDeonitUaeR
ïuflitiam ex operibui cjjecontcndentef, Chriftum Ãbu^ iamÃciunt
luftitiar'ijnoÃriÃmulachracedunt
luflitias operum ampleäentcs, concordes ejjenonpof*
funt 4^b
tuflitiaDci
iuÃitiarijÃulti, quiincibtsctraliÃcreaturis (Ãtarunt fanäitatcm ^os-b
iuÃitiariorun}operadamnantur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;toy-b
L
Labor char itatis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o-s.t
Ldicorum clericorum difcrimen ChriÃtanifmus ne^ fett o-s-a
b Leget»
I-N D E X.
LfgcfncordmDeoncmo facit
, l^egem natura non pctcft audire
LtgemceffxÃepcrÃmdeprobatur
Lcgem ncccfjccrat abrogari nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ir
L fx^lt;ozw.3jo tcjlamcnt: appcHationctn habedl â » -âlt; Lexconclu/itomnia/ubpeccatum
Lcx rcos fielt,non ahfoluit
Ixxaffeâuf cordis requirit
LexquomodoäbrogatdÃt
l,cx non ddtd erdt,ut iuüiÃcdret nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«r-
'LexquomodononpoÃtdÃtiuflo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ss.
Lcxperdngelosddtdcfl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;14»quot;
Leuitdrumnonobliuifcendum '
Libertas EudngelicdubiÃt
Libertas fpiritut
Libcrtdtem cdrnis pro libertdte ffiiritus drripiunt cdrnd
les 3^-n
Liberias confeientiarum uerdlibertas ChriÃidnd v Libidinem quam deteÃetur Deus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7lt;rb
Locus in Epbefioru epÃola a Pomerano correilusiotit Locus puÃÃdnimes confirtans nonageÃmo quarto- a Locus inÃgnis contra traditiones hominum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;15 ».4
Lupihumdnlt;ieiuÃitiieprlt;edicdtores nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«ob
î M-D'E
NitgiRratibm ZT principibui quitcnui pircndum i
Mdfo(t»i««^Mdrclt;fjc4tKrA»/(cbr/ëj so-- d Igt;i4»uum impofîtio HebrieK fimiliiirisfuit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;no-è
lAâtrmonij commendatio
tuatrimonijkgitmuisufiis i^uis
Vicdia,qu£ fxerc z^r omittire licet
Uielchizcdech ncc inittum, necfittem habuiÃc uidetur in v fcripturd vo lt;lt;nbsp;là crcâ¬spijsreddilurproopcre,nondebetur
M erccdem pro opéré debere quotnodo intelligendu m eoi tAeritumfidesnonnouit
f/leritorum prlt;edicatores conÃinduntur
IMlitdribui uerbis fnptura libcnter utitur
M iniftri EudngeliciÃrmd
Vlodeflidqutd nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ft-
tAodeÃUchriüidnodoäorimAximenecelJdrid tu.
Mortificatio quid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fsf-
Mortui in Chriflo non deftendi
Mulieresquohabituordredebeant nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;to}-
Muller ibui qudre tn ecclc/td tdcendimi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t ® 4lt;lt;
Mulieri fidelilicet uti matrimonio infidelif uiri, zy con^
V trd tos-d
Myfieriumdcuiuentibitfddhuc aduenicnte Chriftoad V ludicium 78 it
Myllerium iniquitdtisÃlfio de i^eronis perfecutionein» gt;nbsp;terpretantur pt a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. '
li- ; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;b * Nouitim
1 N D E X. N nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
fjouitiiu^iii
NoHorMWJinMfMfoTfS ; â
O
OWdfio pro pcccdtis poà uiticdm Chrifli in crucr ohldlio itetnnoncll
Obfecrare quid
. Omnihabcnltdabitur,cralgt;undal)it, quofenfucapicru duw lof b
OneÃmusquidgr£ce nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nif-b
Opcrum Legii fiducia perpetuam confcicntiarum ue xd tioncm parit j b
Cperum prédicat or es bene audiunt apud homines f .d
Opera Legis Ãnon iuftiÃcant, mu'to minus opera ab ho minibus cxcogitata s b
Opera Legis cur non iufliÃcent . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inibb
Operaucrebonaqu£
Opera ab ApoRolisDeipr£ceptaqu£ 4x- 4
OperaÃncfidequie
Opera quic nobis parua aut magna uidentur, apud Dea ttm omnia £qualiaÃunt
OpusÃdei nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;rsb
OperabonduiuaÃdesÃiaÃionleproducit lu- d
Operd
INDEX-
Opnrd Bond ^«(C fcripturd uocct nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eodctn^
Gpcra bonaoportetÃericxliberoanimo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ijff- b
Orandu}n,fc(lttoniuxtapriffcriptum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oâ4- 4
GrätioncsChn^liquales/ücrint nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;^3- b
Grireindc/incntcrquid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;73amp;
Grano in quibuiMleat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;codent
Gratioguid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ioilt;lt;
Ordnduni Æ :mper eÃe quomodo accipiendum codent* Grantiu/mhabitui nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;loj, 6
Grationis exaudttionent duo impcdiunt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;codent*
Grdinatosuocamu5,quos Paulminordinatosuocat s4^-b .
P
Papicregnum qualehaäenuiÃterit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S4- b
PapiftieconÃjfüres Chrifiioccidunt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ff* 4
Papa regno omnes reges cr principes fubditifunt s 4 Papa quant inipia contra fcrtpturaxfacrax agat codent.b Papadiesobferuaripraciptto-ientpora sr- a Papa practpit,qua Deus non praecpic nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;codent*
Papa nonferuantesfuaftatuta puntt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cedent*
Papa pro fide nobis traditioncs humanas fubrogauit
67 a
Papatotumabüulit,quod CHRIS TVS nobis Ãilut efi codent b
b } papa
I N D quot;E X--
Pdfâæregnum quattdoinccpmt
Papa ctiam lit mortuos dutoritatcm fibi arrogdt
p.tÃiciiesnoflrieChri/lifuittpaÃiones ffo. a paÃortsitertcxanpluni^
paBoris boni officium nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c- s .amp;
PduluaciuoitiodoconÃrcndutdlijsApoÃolis
Pauli miniftcrium non contcmncndum eodcm-Paulin quomodoper omnia omnibinplacucrit y-(t Paull confcicntia bona in pharifaifmo bldjÃhemid erat eodcmb-
Paulus ubique uult fedgnofci miniÃrim uerbi a, Deo mif fum 33-b nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Paulin gratias agitp accepto munere a PhilippeÃb-sc-b Pdulusquomodopaffiottem Chrifli fuppleuerit !sgt;b Paulo erat folicitudo omnium cedefiarum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«rr; b
Paulin ne oceaÃonem darctpfeudapoflolisfud qudren^ di,ldborenMnuumuiditabat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;73-b
Paulus quanta folicitudine pro ecclcfifs leftuduerit 7!-d Pduluf nunquam gloriatur nià indomino Sz-b Paulusquos uitandoscumadiurationepraicipiat sia-b , Paulus non requirittemplum ad orationem iojmlt; Plt;iM/(«Ktfd!cù,6o«iMerK: d£moniorumdoilrinie di* cunthiereticuseris nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;los. b
Paulus qua ratione ex ethnico citduerit teÃimonium
Paulin paflorale officium donum uocat »o d
paupcres
I N D E X*
pJupercsHierofotymitdnicjuifuerint
peccatuminÃtirttumfanäumcommiJfMn
pcccatumduplcxefi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;147- 6
peccdtumdd mortem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eodem^
perfonarum ref^cäut dpud Drum nihil udlet
Vetrtu reprehen/îbilû rcÃc d Paulo tncrepdtur eodem* phdrifeis crlibertatisnoftre proditoribusnihüccden»
dum 7-d
phialdirlt;eDei
pietdsquid
pietdshdncuitdmnonreÃiicit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i2sgt;-b
paenitentidimpiorum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«rr- b
pontiÃciifecundum legemoffidum pradicdtor ccrtiu efp: debet de euangelica ueritdte a-'b pr^dicdtio uerbi Df» om»(d humana damnat nbsp;nbsp;codem-
pr^edeftinatione fUij dei,interim tarnen impijÃumus, do» nee conucrtimurà Deo «r'd
pradicatoresalijsChriflianisnonmeliores s. 4 pricdicdtores Euangebci uidu (y amidu debent ejjicon
tenti 2f b
pradeftinatio diutna maximam par it confoldtionem fide libuf is-d
priedcflinattcnem impi] dd impietdtis argumenta uera tunt eodem-
pradicatorif uerieftà fuis nthil re^uirere j 1.
pradicatorK tnopiam auditoresfubleuare debenl codé-b 4 pradicare
I N D E Xlt;
prccdicdre nemoféliciter ()oteâ,nijî 4 D E O miÃut nbsp;nbsp;â¢
. S4-ä â
.precdicdtio Legis cy âE.uängelij Ãmul munddtur izJ-d Prtedicdtcricumomni /jia.K^odu/j.loi, dgendmnnir.a prlt;£pHtium
Prtepofiti Chrifiidnis qudles e^fe debednt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;79 b
Princepsdëris nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ii- et
Principibusmdlisciudtenuspdrendtvm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ijj- 4
promiffionescdrndleschrihidnis clidmnondjjierndns d£ 40 b
Prophdnumquid -,
Prophetid quid
PromiÃio cy lurdmentum dug res in Dso imtnutabiles ^4^sb
Propicidlorium quid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^4., d
PrudentidChriftidndqug
Pfeuddpofloli duds hdbent cdujfds cur non pure doce» am chriftum
Pfeuddpofloli exfruäibui drborem producere uolunt 4^â4
QUifyî«?« pietdtem impij Ãiciunt Qjiefliisucruiv magnus quis
d
(Odernâ b ,
P^egniun
INDEX.
'Rcgnummundi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3-4 fob
Regnim T)ci,calorum, Chrifli nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tedemâ
Rcgnumlucis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fo. b
RignoDzKiuidigniÃni
Regn«»: RonMnorUim nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bcÃiä^de ^»4 DMÃel
Sff 4
Religio dttgclorum
RcfurrcäionisÃdescdrdoÃtlutifnoÃrue
Refurreéhoquid
Refurreüionem ChriRicurnufiÃMm non ineulcet Pau* lui r^-acrblt;
RudimentaChriÃianifmi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;4lt;r.6
S
Sabbatumdgcrequid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n- b
Salgt;bata,fiÃa, nouilunia ïudieoriim ijuidfigurarinl a
SabbatumChriÃianorumquod nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t4j.
Sacerdotiumcarnale figura fuit faccrdotijielerni 4?. b
Sacerdotium Melchizedechfigura fuitfacerdotij Chrid Ãi iço-4
Silt;cerlt;/ohtMMLc«iü'caMicr4timp£r/rlt;3«Mi »;lt;gt;⢠b Sacerdotij nout cr ueterii difcrimen nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nz-b
Sacramenticorporis erfanguinif C HRISTI abufut
b f sacrificare
INDEX.
fdnilificdreerfcgregdre Dcoidem
SdnéioscurDeuiinquibufddm err dre permm-ttdt,quin qudgeÃmoid
Sdmlii content ifunt ijs,qu£ hdbent nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fi-d
Sdnäorumdfflidioncs,dffiiilioiics CHRISTlfunt
lt;rolt;t
Sdiidi ctidmÃe mutuo uidere geÃiuntfecunduw cdrnem 74 b
Sändi non pojjunt c^Je medidtorcs Sanéiiquifunt in terrd profc mutuo orant Sdnüificdtum more hebrlt;eo quid Sdn^ doärinte ejficdcid
lox. 4 COrffW;
12}. 6 !}!â¢amp; «r. b b 4
SS-ti i!lt;^-b
Sdnt Ãde,chdritdte er pdtientid qui Sdnäi in fcripturi) uocdntur credentes Sdnädfdnäorum
Satdnæ ultnnd operdtio Sdtisfiilio pdpijitcd eudnefeit
Scdnddld neeeÃe eà eÃe, ubi Eudngeliu pndicdtur lt;ra-b ScdnddlivmduplexpdruulorumerphariÃieorum so.b Scripturiedetortlt;efuntinÃdn£lortimÃfli5 Æ â¢ 4 Scripturitobfcuriord locdquomodointerpretändd Ãnt 147 b
Seâ^funtfruâuicdrnif
Seädriimdutorqui
ScdereintemploDeiquid
Seduilio orbii quicquid externarum reru pro iufiitid co puidtur
INDEX-
pMWfwr
Seminare incarne quid
SencfnaiurafuperflitieÃfunt
Senioribusquibeneprafuntdebetur duplexhonor iii'b
Seruideiquomodoplaceredebcant nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f-
SeruisChriflianis quid agendum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»u-
Signismendacib-cur nos deus tentarefoleat nbsp;nbsp;nbsp;so-
SobrietatisÃ)iritus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»n-
Spiritus quid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»}â
Spirituuiuere nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;4-
Spirituambulare
Spirituales nequiti^ in cteleÃib- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;î»-
Spiritusubifit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?»â¢
SpiritusChrifliquidincredentibusagat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jj-
Spiritumnonextinguatisquid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;so.
Spiritus quomodoÃntprobandi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sf.
Status perfeâionis monachorum miferA confcientia^ rumferuitus
Stigmata domini ferre quid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;to.
T
Tabcrnaculiduplexpars nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eodein
Templumdeiquod nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'s»»- A
TenebrA exterior es qua nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- rs- 4
Teflamclta
INDEX.
Te/îâmentumquiJ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ij-
Tiflimoniumcrfîgndculivntucrit pritdicdtionis jj.
TentatioprobdtÃdciconfldfitidm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ui.
Tituslt;]uarenoncircuncifusiPdu[o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7-
Thurtbulaaureaquid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»Æ}â¢
TriticumEuangelicum quid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9f.
Turds quomodoChriflianiÃnepeccdtoobcdidnt ijj-
VdÃs nomine quid Hcbrai dcdpdnt
VcnidmUp/is poftprimurndd chriftum toucr/ioncm, quomodonegetepiiiolieddHebrlt;eosdulor
VerbumdeipurumcrÃmpkxeÃedebct n- b Verbum da per fonts, lociscr tempor ibus nonefldUi*
gdtum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;liff.
Vcritdsetidmdbimpiispriedicdripoteà nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;44-
VeritdsproÃdcliebrdtcomore nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;37-d
VerbdprophdM nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;121.
Vidus ex dlienolaborequtbiisdebedtur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;gt;4'
ViduitdlcndtedbEcclefiteuiufmodieJJedebednt m-
VidudprtmdmÃdanreijciens nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;m.
VirgdAdronquidÃgniÃcet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ifj-
Virginitdtisimmodicildudatoresperftringunlur m- b ytrtutes nodr^ uires euro funt 婉 humand fier^
cord
Vitd
INDEX.
Vitd angelica
Vnâio ChriÃidncrumÃiiritus fMélui
Vnitdtcm ChriRianamquifctndant
Vnitatem Ãiiritus unitas doilrinie fei^uitur
VocatiocxpeéldnddEpifcopo »jo. rf
VoMtio tempore ApoÃolorwn
Votum feriptura non noutt
Vxor Paull ^uam comparemgermanam uocat
J4. lt;nbsp;ilt;r. lt;nbsp;îy. îff.
Oâ b ^^ent â*«â 4
4
2c,Hj (^uando hontu fit Zis^anta traditiones hominum
FINIS-
LOCI IN EPI^TOLA AD GAL^
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pr£dicat!oncmcffcuerumdmlii£uango,
I-'/i«MW abipfo Chriflo glorificdto dcceptu^cap'
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ChriftuimpttisfrUtoncmnoftrameffccrrcd-^m
ptioncmQuidcdit, inquit,femetipfum eye-
3 Vocrfre E iwngc/iMw aliquid aliud quam iuRitidm dci per ChriRum, elfebla/jihemidm zx Chriflt Eudngelij fubuer/tonem-QvfidnoneÃdliudzrc-
4 SerHMW Chrifli non poffehominibus, id efl,humdnd
tdntumfdpientibus pldcere-Ndm à zrc-
f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Spiritinn concipi ex duditu fidet zr non ex operibut
' nbsp;nbsp;nbsp;legis,cdp ?⢠Hoc folinn erc-
, Mdledidlosejjequifuboperibuslegisfunt-Udi^qui ex fide funt zre-
7 Sdlutem nojlrdm eÃe protniÃiones Zf teÃdtnenl itw (/««o«opfr4fcomi«ttgt;»-Fr4tm zrc-
8 Legem no iuÃiÃcdÃefedptcddgogum fuiÃe dd Chri
Ãum-Udq^ Icxzrc-
9 Eidem ÃcereÃlios dei, unu in ChriÃo omnes, ddeo^
ueros Abrdhiefiliosnon ex cdrne Abrdh£,f :df xundum à dë Abrdhie ex deo genitos- Omnes eni Ãlij det eÃis zrCâ »o fdiumdeiperÃtumÃ)irittimnos redemiÃeexÃruh tute legis in ddoptionemÃlioru dei, cdp-d-- Dico düt zre-
»* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Conuertiddclementdmundi,ideÃ, cdrndlcmiuÃiti*
dm,eÃe negdregrdtidm-At nunc zrc-
»t nbsp;nbsp;nbsp;Legem feruituiem eÃe, promiÃtonis Ãdem libertd»
tem'Dicitemibiei^Câ
Per
LOCI IN EPISTOLA AD GAL'
Per Optra legis quitrcrc tuflitiS, effi negetre abij=i cere Chriftum^cap-s Ecce ego Paulin cre-
titbitnatere cx.ernorungt; ijs ijui funt in ChrtÃo nifi Ãdem^utcperdtlcüioneoperatur Nain Chrtüo,zxcâ
Libirtatem chrtftianjtn non eÃe libcrtata» carniSâ
Voseniminltbertatemc^c-
iflam libertdtem ejjefyuam fratrum-1 bideni-
Non e/fe in carne noÃra bonum/ed lugem luäani ad uerfus /pirittim-Sptritu ambulate qtc-
Chriflianamlibertatempertare peccataÃatrum â* tloncondcmnareproximu,cap a-- fratrcseaamÃcrc-
Dandacarnalia auxiliaijs quifiminant nobisÃjirt^ â* tualia- Communicei erc-
BonaoperaillaeÃe^uaiÃcimusproximo, inprimis
fideli-Eoiiutnautem/icientescrc- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(
Qi«i iM/Ij;Mmop(Ttt«i docentquierere gloriam ty-j
Crucisfugam-Quicunqiuolunteyc-
G'oriam nofiram eÃe ChriÃum crucifixum - Ego «e= rodbfittyc-
Statut
s T A T V s E P IS r O L AE-
gt;
N Oh ex operibus legis f:cl ex fide in Chriflum nos iuÃtficari,qut fà üus e^lpro nobis malcdtiium et peccätum, ut nos Ãeremus dei bcnediélio Z2' iu^ Ãitidperipfivm.
ARGVMENTVM-
Galat AP. d PdulodidkerdntChriRu efje nobis fdâum d deo tuÃüidm, fdpien^ tidm,rcdemptionem,id eft, nos ex fotdfi=t dein Chrtftu/m lufliÃcari orfilios deifie^ ri,fed feduHi dpÃeuddpoftolisdd fiducidm operum legis reldpfi erdnt ⢠QaoJ reuocdt Pdulus per hdnc epifloldin Crlt;ittte/ituerdiullitid rurfum docet â Ante^udmuero remipfdmtrdildtfpriuspfeuddpoÃolorü reÃiondetcdlumnifs»
lodngt;s
IOANNIS
POMERANI annota« tioncsjn EpiÃolam ad GalMsc
AVLVS JÃ-POSTOLVS.
Statim in infertil ptiene,certificat le^lores de fuo miniftcrio,uttt5 dubitent eum ha bcrcucrbwmdeit cuicredant,crfi mul notat fedu»
_________ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_____,ilionerfi,z:rmen dacia pfiudapofto'orum Dicit ergofe ApoÃolumfii£iu, non ab hominibm.neq; per hominem aliquem,fed per lE S V M erc- quemadmodum nbsp;infra- Notum,inquit,uo
bis ficio fratres etc-Et rurfivm: AÃ'ubi Deo,qui mc fegre gduerat zirc-VideiÃam uocationem PauIi-Ads-ztr.n» Ab homtnibuf in feripturis diettur eÃe, quod eà ab ho minibui inuentum zs- cxcogitatum,ut lAatth£i-zr ⢠Bi«« ptifintes Ioannis unde eratfE cielo,an ex hominibMfztrc-A Et Atfioriun
lo. POMERANI ANNOTATIONES
Et A âoruw fcKto Si r/l ex hominilwi coÃlium hoc crcâ Pi'i fcomwfm «ere eÃ, (juod heet dDeo fit, tiimcn medio honiine,utc}Uiindo difcipuh Apoflolorumah ipfisApo» Ãulis mittebiiit ur- Pduluf igitur iBudnegat defe, contrit dodriniis humanus, cr contra illos, gui mentiuntur feA^ poÃolos,cr nonfuntmtÃiäDeo,uelahiBis cjuibtu Deut commtltt â Hocueronegjt contra tBos,lt;jui ipfiuseleua* bant autoritatem, c^uaf t tantum eÃet Apoflolorum dtfei» pulut,nec f tis adhuc inteBigcret, gute feire oporlereb Vlrunquc au^ cmnegat, contra pfeudapcflolos, ut in fe» quentibusuidebts-
Q-uifurcifauitamp;c.
Pepirredioms C H R J S T I meminit, non Ãgt;» lum,utputo,ijucidinfiderifurrcâiûnisC H R 1 S T I ftf 1 fdJur cardo noÃrit faluti5,fed ctiam,cr mu'to magis, M commcitdelÃuum ApoÃolatum, contra pfeudapeÃo» los,^uinttcbantur Fault cleuare autoritatem, ^uèd non eÃet I onÃrendus alijs ApoÃoâis,c]ut 4 C H R1S T O acce ptffent ApoÃc'latum, (y ctim CHRISTOconuirfatt fii:Ãent,ctM} Paulus,neq- 4 C H R l S T O audi/Ãet, neeà ab ipfom!ÃuseÃct,fcdfo!umab Apoflolis,uelatijsdiÃi^ pulis: tccirconcnÃretidum, quodoperalegisabqceret, queadhucin lud^a magni Apolioli feruarent, çr quie apud eos ne Paulus quidem neghgere änderet ⢠Quis iftis argumentis non mouereiuri Eodem modo nbsp;nbsp;apud Conn
tihoscleitata ab ipfis Pauliautoritatëindicat ipfe-i-Cori 9â Hiec cenÃtat in fia t x hi ft or ta fua,ut indicabimuf-
Igitur
IN EPISTOLAM AD GALATAS- gt;
Igttur med jententidyin hdc infcriptione,dum commen ddt nonf'udm per[bndm,fed futvm Apoftolafum, id ell,mi ntüerium tierbi,Mtiur drgbmemo 4 mdiori fic : S( magni funt Apofloli,qut ciMti Chri/lo mortaltconucrfatifunt, Cr didicerunt ab eo, nidior ego fum yC/ui didict d Chri/lo idmgloriÃcdto (y regndnte, c miÃm fwm,nondcon* uerfdnte in terris, fed 4 regndnte in Cielis- Ne(]uedfolo ChriÃo,fed cr 4 Deo P4(re, cr Chriftt, es- noflro miÃui fum,ut omnino dgnofcdtur ncgocitmt we iwn eJ?cDrïHoc itrgumentum nullumerdtdpud t'dulum, ueldpud fynce* re C hri/lidnos, gui non rcÃnciuntin peribnds, fed in fo* Idm Dei uo!untdgt;cm,fed tdmen hic ttd oportuit premi im» ptds pftuddpoÃolorum perfuafioncs,es flultdm meniem lllorum gui cis crcdiderant- Nehic,dut alibi,dgit P4tt= luf,ut dlicui ApoÃolorum fc prdâÃrdt,fed boe folum,ut no permutât fuiim mtnifterium,quod Det eÃ,contemni, at^ ddeo Dei,quodhdbctuerbume^C'
Gratia-
Salut JtioPdulind esc-
in fdlutatione,qu.tfi argumentum indicdttotiuf Ppi» flolteÃdquod es Ãeit in EpiÃold ad Romanos, esÃre in omnibus .fimiliter es Pctrt« ⢠Apoftolica doärina eà nthil aliud qttà mdocere Dei i«ftifi4w, contr4 iuÃitiam hu tnanam.atqueeamÃatim inexordijs indic4nt, ex hoc fub tnonentes,quiddo{luriuenianb
GratiaDei, eÃfiuor,quonobisDettsbeneuuÃ,qua gratis dimittit peccata, es nosfuosÃlios, es hare»
A X des- Quam
10. POMERANI ANNOTATIONEN
des - Qvdmgratiitm Ãdtimcomitäturpäxconfcientiie, qutegdudet fe Ãde illdm gratidm aÃecutam â In operi^ bus, O' iuÃitià humants, nthtl idiud quà m uexationent confdcntiariiminucnics,tlt;tntumdbeA,utpacemhdbedr, O' trdnquiUdftt confdentid,quie üere tranquiUd fieri ne quit,doneccreddtfibt per CH RI STVM dDcopfc« edtum dimtÃum- Atc^ hoc eà quod in hdcÃlia imprecd» tionc dddit Paulus : A Deo Patre, O' Domino noÃro IE SV CHRISTOâQUdftdie-Nondbopenbufueflrts, aut iuÃitijs legis- V bi O' hoc aduerte,quód DEV Mapa peÃitPatrem, non dubium quin noÃrum, quemadmoa dumflatiminfrà dicit: luxtauoluntatemDei, O' Patris noÃri,ne quis, auditaDd appeHatione, quod eà Maiea fiattsnomen, trepidaret, 0'fitgd'fDHâdaconfcicntia, quemadmodumolim Hebriet ad montem Sina, fedpotius prouocarcturad accedendum ad eum, quem non tarn iudi cem audit,fed Patrem,o Patrem fuum â I ES VM uero CHR1ST V M appellat DominumnoÃrum,mdieÃaa tis nomine,nequis contemnendumputet eum, propterea quod homo propter nos, adÃrmas crucis fefe demiferit-Vt interim nodicam,quödtnfignis hac eà gratia comml ddtio,quöd Deus in quem peccauimus, eÃÃdus pater no Ãcr,OâiiDominusnoÃer, qui propterpeccata noÃra mortuus eà - Maiora funt hac, quam ut uerbis aÃea qui tentemus-
Qui dedit feipfum pro peccatisnoftris»
Eda
IN EPISTOLÃM AD GALATAS« î
Et tu fdlicet dliquid mdiui dabispropvccatiftuis^ H« efl ncfirafttis^dio ^3quot; iuliittd, ut confündantur o« mncs doHriM-dtemoniorumj^ute »os alias fdtis^âiones (3itiflittas er meritadocuerunt-
Vtcriperet.
id eÃ,ut »OS è regno mundt transfirrct in regnum iu^ ftitu er lucis, è poteflate pnncipis tenebrarum, in re^ gttttwi er poteftatem chriÃi tnundi uidorts,tdquoda* pertius diatur-Coloà i c^i eripuit nos erc-
Regnumautem mundt appeÃat prtefens f^culum, er hoc ipfum malum, quia, ut loannes ait : Qwicguid eà w mundo,tÃ,concuptÃentia carnis,concupifcentta oculoa rum,er fuperbiauitd,quienonfunt ex patre DeoCotrà Scriptura, reg»!«« Dei,fiuercgnumcielort«»,quod cà regnum ChriÃi in Ecekftafandorum, appeüat fotunvm peculum,nonfolum,quc)d iÃagratia priedicebatur olim, fed etiam licet in eo iam regnopmiis, tarnen nondivm ap^ paruit quod erimus Videbimui quando^,quod nunc per fidem tenemus- Hu eÃ,qtiod Efa-ff-ChriÃui uocatur, P4 ter fittun fieculi,id eÃ,non priefentis,quod malum eÃ,de quo eripfc dixit : Reg»!«« mcHW non cà de hoc mundo-EtadHebr-A'dicitur: Nonenim Angelisfubiccitorbem tcrrtefiituriimVndeChriÃuiait loam? depuis diÃtpu» Iis : Him mundo funt, fed de mundo non funt-luxta uoluntatetn Sic.
No iuxta noÃrü arbitrium,uircs, mérita, iuÃitiam erc-Ipfigloria.
A ) No
10- POMERANI ANNOTATIONES
Non nobis, cz no/lrie prudentie, uel iuÃitia ⢠Nort enimtnnobisc/l, undegloriariliccat. Hojlrumieftpec catumcrconfùfio : DcusMtemopcräturomnia,crud poÃc bonwm,tn nobis,qui nbsp;nbsp;nos, omnta crcd«
Hit-l'hilippen â primo crfecundo ⢠Ipfiustrgofit, non noÃragloria.quidicit in Efata: Gloridm meam ahcrt non dabo, cz Uudtm meam fculptdibm ⢠id (jKod er praantur pij,qui hypocrtÃm humanain dctcüuntur, dicentes: Non nobis Domine, nonnobts, fcdnomini tuo dd gloridm ⢠Super mifericordid tua cr ucntaie tud-Hdcglorid indigent omnes Komun-i-
Vides itaque totwn Eudngelium,rotund:S(y dpers tis ucrbis, in hjc falutationc, 4 Pdulo nobis deÃriB ptivm cre-
Miror.
ProÅwiuwâ caÃtgdtione exorditur, caÃigdnsÃul* titidm,quôd à Ãjiritu üdcdrnemdeÃcilfent,id eÃ.d/ibera täte C HR I S T I,inlcgisferuitutem,f.uepducidmoa perum legis, in quibus nuÃd pdx inuenitur,fid perpétua confcientidrum uexatto- Simul cr hdc ordtioncgrauif^ fimeperÃringitpfeuddpoÃolos, id eÃ, iRos qui pradi^ cdnt operum Ãducidm, er mdgndm eisdpud GaldâdSion citât inutdidin ⢠Quid entm hic fentiant de lÃis, cuwi u«« diuntfetrdnÃdtos 4 C H R J S T O,inilludquod non eà Eudngelttim, hoc eà abados 4 C HRISTO i»f rrortm ?
PerGratiam-
No«
IN EPISTOLAM AD GALATAS- 4
Non per open dut mérita ucfira ⢠Non enmeÃuo kntis, nccjue currcntis, fed miferentis Dfi cr uocan^ tis ⢠RofMÃrt â nono â quoj cnim pradc/ltnat e^-c ⢠Row» (xflituo ⢠StKiti Gitidtif , gut fine opcnhui, fold gratia uocdti in regnum lucis,dd opera deficiunt ^propterdo drtnas bumanas, quas Paulut alibi die it, Damoniorivm, 5«ienuncrfgndnt»
diiod non eft aliud.
CdÃigdtiaefi rhetorica-
Inucrterc.
JdeÃ,filfiÃcdre,uinomen Euaiigctij mancdt,qudfi iQi fell docemt uerum Euangelium, caterum res abf't,id eÃ, nihilmtnu^fuquam Euangilium H/c iwpirfdj nunc obâ tinuit regitum ad longa tempora, nifi non uera funt, qu£ ubique Pduluifcribit,dtq;adconift ChriÃuifruÃrauenit in terras ere- Hos itdg; turfcdiorcs hommum inuerfoâ res Euangelif chnflt «ocdt, qui tarnen paÃores er dodo t:cs uolunl utdtrt,dequibus nos monuit cbriÃus: Attcndiâ tcdczc-Et-i lodn-j.âChari(fimi,noliteomnict^c-
Cætcrum.
Gnome,qua indicat non eÃealtud EiungdiuiM- Pdl« fö, inquit, peÃuntappeUareEuangelium, fedmaledtâ dio Cf error eÃ,dum aliud quam docuimus,docetur Hic non finam me premi autorilate, non folum magnortmi dâ ltquorum,ui uocdnt,ApoÃolorum, fed ne Angeli qutdem c caliSjfi cÃ.uenientis- N on enim iÃud mciim, uel hos minum d!torum,ucl Angelorum negocium eÃ,fed Dci
A 4 Domini
IOâ POMERANI ANNOTATIONES
DomtitinoÃriJESV ChriÃi- Videsqudtnardcat,ud tnprincipio EpiÃoheÃtt Euängelijfubuerfores i^-e- Vi» des quoci^, quäm ccrtus fit de Eudngeltca ucritatc, qui de ea nonita certus cÃ,ettueat,ne prtedicet'.in tempore enim tentdtion/s «ix certus eà perfiÃet, «S' de quibufdam dielt alibi,q, nefciunt de quibiu affirmant etc- Hic priete rea certa fententia condemnantur omnes, aut certe code mnati aDeo declarantur, qui aliter docent Euangeliu/nt ChrtÃi,quam Paulus docuit-Tu uero quifquis es,aut Pau Ium condcmnabis,aut tÃud ueruntcu eoÃteberis-
CumGr,ectsquoque uerbum Trtâë ddfiMW rat,quemadmodum er Latinisfuadeo, tarnen hic ita ad uerbum rede leges ex Greco : Nunc entm, homines ne fuadeo,an DeumfideÃ:Humana ne funt,que iam doceo, an diuinaf ficut alibi Paulus dicit : Predicamus Chriflu/m crucifixam Hicdatiuum fubaudi-Nunc enim homines ne fuadeo uobis,dut alijs.an Dfi««.'âR4Ho eà qua confirmât precedentia- Qu di- Cur non itadamnemomnes aliter docentes,cum non humanapnt que docemuf,cr nittmur hominibus perfuadere,fed diuinas Dfo necejfc eà cedat, qtiicqiiid eà Angelorum er homtnum-
Am quæro hominibus placercf
Certe non,alioqutferuus ChriÃi non eÃem- Non pof funt,quiqueCei funt docent,hominibus,td eÃ, humana faptentibus,placereStultitia enim funt iOis,quia inteüi^ gere non po^unti- Corint' » â Quomodo enim hominibus placebispredicato uerbodei, quadomnia humanada* , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mnat.
IN EPISTOL AM A D G A L AT AS-
tHnitt,arbttrium,uire!,fapientilt;tm,iuflitittmfPläcentäu tem qui opera predicant utcunq; clament contra pecca^ ta,nam hic fapientia zr iuÃitia humani non offenditur, ut maxime quiftp fuis/eruiat cupiditatibus, de quibuf pradicatoribus cap lt;s-,dicit, opera legis perfuadët ut per fecutionem cruets ChriÃi non Ãrant, crut in carne ue* fir a glorientur-Aut igitur hic neeeÃe eà offenderc homi nesdamuerbtm dei fynceredoces, autoffenderedeum dumfiduciam opertvm priedicascrhumana altquideÃe permittis,cy- aut iBtc amicus hominum non es,aut hic no feruMdei-
Ait ergo, Curnondamnemhamanas doHrinas quicquid eà contra ChriÃi Euangeltu/m, cu egofim Cbri Ãi feruus ergf rmanus apoÃolus At ais, quid ergo eÃ, quod alibi dicit-e-Corin lo-Ego per omnia omnibus pta* ceofReÃgt;ondeo,!pfefcillicdeclarat,dicens:Stncoffen= fione eÃote tudais gentibus cr Eccleft£ dei,ftcut cr ego per omnia omnibus placeo, nonquterens quodmthi utileeÃ,fedquodmultis,utfalui fiant, er fuprà cap.s. Omnibusomnia fiiilus fum, ut omnes Ãcerem faluos-Omnia autemfiicio propter Euangclium crc- Propter deumergoplacere Ãudet er ludicts er gentibus, dum multa a^uc fujfert er diff/mulat propter infirmitatem eorum,uteosChriÃolucrifiiciat, non utperpetuoinfir^ mimaneant, atqihic placet non tamhominibusquà m deo-Breuiter:SertMS ChriÃi dijfilicet propteriuflitiam
A 1 non
lO-.POMERANI ANNOTATIONES non propter fu^tmintejuitatem hoinmtbu5,id efljÃu qai fapicntumrdtiontf jujcfecuti, fapicntiam daodirunt, er pljcct lOis lt;]ui uerburn Cufapiunt uteunqueadhue in* firmt funt â QS^ndoquidem uocabtdum homo in fcri* pturis male audit ,uti- Corin-v N onnc hommes eflisf Pfal-s-VcfciantGentes quod hominesfunt ⢠Hicrc 17-Malediäus homo qui conftdit in homme ere- Placerede bent feruideiyidejl.itddgere er conuerfariutnemopof fitdeiUisiureconqueridUtdetrdhere.uteft in epi ft-Pe* tri â No« pldcent dutem, quid fit in eis quod de C HR t* STO inpfdbfcribttur: Proeoutmediligerentdetrdhe» bdntmihiO'C'
Notumautem.
Hier f/à exordij rdtto er fequëtts narrdtionis exordtunt' Audiftisenim.
Quoddb homme non dcccpertt Eudngcliimprobdt ndrrdttonefult;e hiftoriie, «Æ$ dd eum locum mfiequenti cdp ubi diciturtQÿfdf: dwm qult;erimus ero'
Audiftis-
ideft, Ante conuerfdtionemmedm non potuidifeere iquoqudm , quiopttmus phdrifieus Euan^ehum per* fequebargt;
A maioribus.
Timo-t- dddit in confeientid purd d progenitori* busfuisfeferuijfedco-Vtuidedsconfctenttambondmcr intentionem,utuoednt,bondmnihileÃe, ntftfequaris fyncerum det uerbum. Udm interim Paulus fiicrdt bids Ã'hemus.
IN EPISTOLAM- ADGALATAS--«?-Ãjbcmus Ct Ecclefudci perfecutor,ut dtat i. Tmo i-Zctuvieniin guidant da häbc nt fed non /ecundumfcien ttan, Row lo. er perfelt;]ucntcs Euangelij profeÃores putttnt feobfequium prtc/tare deo: iOdn la- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;।
Altubi.
I d eÃ,Neq} pofl conuerftonem me^m potui difeere Eumgeltum ab hominibui quod prxdico, quu /iatim pr^dtcaiu etiam Gentibus cr diÃjutauicunt luditis, non contulicumhofninibus EMangeijuw wcuw, nonueni itd Apoftolos, fedabijin Arabiain, ct pfiidicaui tills qui Chriftum ignorabant etc-
Duodicit-Alterum, feÃiäiutt doâoremGentium, quandodeouidebatur- Alteru)n,adhocfceleäumabute ro matris fult;e ⢠Sic cr nos quando deo uidctur eonuertH mur adipfum, interim oportet nos eÃe nceeÃario im» ptos,quitamenprxdcfttnattone fumusfilifdet- Roms-CttMi adhucinimia eÃemus-loan n-fedutfilios dei erc» Et pldnèidfweft^HoddcHiercmudicifdowiniM- Pri» ufquam exires de uuluafanätficaui te ,ideA, feparaui tcwibi, uteffesprophetatngentibu4, quemadmodum omne primogenuiemfanäifieatur domino, quod hic fe* gregaredeo ct iBtc fanäiÃcare dcodicitwr, idem eà Hebraica phrafi -Siect fabbatimt fanât ficatur ,ideÃ, feparaturdeoà rehquis diebus in quibus feruimus no^ bis-Videsquam nihil dicant quiiUic fentiunt Hicrcmiam in utero matris fuiÃe abfi^ peccato-
Cum cainc Qc fanguîne.
I0lt; POHERANr ANNOTATIONES
l4efl,hominibus ijuibufcunq;, etùm Apoflolis -Sic et Ktuh-vt-Cciro etfanguis non reuelâuit tibt-El- i-Corin-v-Cdro t3- fänguisregnumDeinonpojJidebunt,ideÃ, Mimahshomoâ
Eramignotus.
IdeononÃtutab etsdidicerm-
C A P V T I Igt;
CoJjicrcf c«m pracedentibus, utdixi [upraBärnu biS I »(te us natus erat,Titus gentilis-
Afceiidf.
Non auditurusfed collaturus Euangelium,ne forte Crc-ldefl,ne fu/jncarentur qui erant in ludieafideles, Päulum hon reite docere, ipfe autem erat adeo certus ut diceret, etiam fi angelus è coelis crc-lmô ut etiam aude» ret fe hic committer e ludicioahorum, ctiam apoÃolorZ^
Scd necà Titusamp;c-
Potuijfethic fimcircuncifio Titi propter infirmos, fidquare non permiferitPaulus,cUrcadditrationem, propter,inquit,obiter ingreÃos cre Exemplum iflud eà utfnamus firatrum infirmitatem, modo doiirina Euan» geltca maneat integra- Cum uero ex iÃa noÃra per chart tatem diffimulatione Pharif^ei et proditores noÃne Itber tatis legemÃcere uolunt, in nullo cedere debemus, ne du fratribusferuimus, dei ueritatemuiolemuh Sinite lUos ( Olt ChriÃus j cieci funt er duces aecorum-
Vt
IN EPISrOLÃM AD GALATAS- »
Vt ueritas-
ldcll,neuos GcntesexiÃo fräoneccfjartämputdre tis circunaÃonem contra hbertatem Eudngclij qudm fradicdUK^rc-
Hoc uero exemplumTiti obiter quidem adducit,ijut4 duxerdt eum fecum Hierofolymam ,fed tarnen dptiÃime . ad rem,Qii di illi qui maleuolunt priedicdttoni meie,no potuerunt obtinere ut circunciderem Titum gentilem,ne inter luddosquidem conuerfosad ChriÃum,ddeode/in diiÃam Iibertatem, etiam dum Hierofolmymdm uenif* fern ad luddos et ad ApoÃolos, contra tllos qui utrem ne cefjariam circumcifioncm requirebant ex nobis-Vt uidea ont aduerfarq quam nihil agant, dum dicunt, me aliter fentire inter ludeos cr apud ApoRolos lnfirmts compd tior,phartflt;eis nihil cedoc hantas mihi mandata cÃ,qult;e non chantas fed mptetas eÃ, dum ueritdti contrarid eÃEuangeltcd-
Abijsautem.
Id eÃ,nihil accept ex ApoÃolis,fed cotldtocu eis Eud gelio meo, ubi uiderunt mihi hanc gratiam datdm,dexte rd$ dederunt facias, ut egofecundum uocationcm meant irem ad Gentes, dum ipfi interim apud ludaos pnedtea rent Euangelium,unum hoc tantum rogantcs.ut paupe* rum qui funt in ludea memores e/Jemus,curando eis nece Ãana cxgentibusPauperes autemdicitquibus eripieba». tur bona propter CbriÃum inter 1 Klt;lt;lt;coj,«t habet cr ept ÃolaadHeb- autcertequi premebanturinopia propter famcn
IO- POMERANI ANNOTATIONES
famem qua decider at in ludaa fuh Claudio fmperatore^ Ado'undecimo-Quamuero Paulushoc pauperumne* gocium curant tejles funt eius Epi/lola-
Q,mâ uidebantur aliquid efle-
Item, QÃi uidebantur eÃe in precio item, quiuideba tur cÃccolumna erc- Cum hac dicit, non com emnit aut deceit Apoftoâos alios, fed rc/jjcólum perfonarum in iHis pgniÃcat apud homines, qut apud deum nuOus eft, quafi iHiob hoc eÃent magni, quod cum C fcrz/îo in carne uer= fantefuiÃent'Magnum certe hoc, fed de quo etiam ludas gloriari potuiffetfiuixiÃetfperquod non unit Paulus fui Euangelijpremiautoritatem, nam Deus non tudicat feâ^ cundum ifta qua uideniurâ izifo 4Ã, Q«4fS aliquandofue rtnt,fcilicet,quod cum Chrifto conuerfatt funtfye- nihil mea refert-N on enim hoc nunc agitur,an aliquis Chriftu uiderit aut audierit incarne loquentem, fed anhabeat Euangelium chrifti in pcâore ey mifttis fit ad euangeli ZJtidum,!d quod in meagnofco exc-
Abhisamp;c.
incomplcta oratio eft, qua complet quando dicit- N4 wi'fci cyc-fed mufataorationisÃgura Sic ez ftatim, qua crationcm fuftgt;endit,dicens:imocotracum uidiÃent etc» Complet peflea, dicens : Cunq; cognouiÃent erc-nihil mutata figura orationis,fcd tantu parentheft inter ferla»
Perfonam.
5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ideftf
IN epistolam ad galatas- â¢
lde/l,nortrefert apuddeumqualisuidcaturhomo ab hominibus,fiuemjgtiiispue contcmptus,ftuefdn{luifi ue non fanâusjiue multa opera bona Ãciens pue non à ciensjiue clericus fue laicuf,puc niger fiue albM,0-,ut infra dictt,fiuc circucifo fiue prdputium, fine mafculuf fiuefoemina,fiucliberfiueferuus, niodoptckriÃtanuf-N am (juod dein alios facit pradicatores ,non inde melio res flint Jed potius alioru fcrui et Dei minier: cre-Da» mnatæfunt crgoocj noÃrorüfciHte.ijuattalcmrcJpecâlu perfonarumabguidapiid Deum ualcre putant-
Nam qtiicfficaxS^c.
N ihil eà cjuod pre/èrant Petriim et alios, una efl grii tiamciiangfl zand qii^mhicr illtcommi(faefl,(juie ft fuit efficax inter I udaios tn Petro,ccri e non fiiit inefficax in me inter Gcnfcs,qti d ergobicpcrfonashominumintu entur ubi opcratur Drws non homines^
Cum au fem.
Eleuant cjuidam btc omnia, nunc Paulum nunc Petru excufanteSjfld^uidattinetitanugarif Paulus reâicfècit es- Petruserat reprebcnfibilis ,namhicnegociumtolea randi inflrmos lud£os guod potuiÃetalioejuicfflcbari^ tas,iiergebat in damnum cbriflian£doärinie, atq^adeo facri Euangelif, dum ex bac finudatione Petri Gentes difcerent fiiam damnari libertatem cr iudaâcaiÃaeÃe ad failliemneceffarta Hac ue o fimulatione cr ceeterü litd£t Its tpfe Harnabasabdueebatur , utciimPetroa» gi.-rent pro ludieis inÃrmis, qudGentibui ueritatem
Euangelif
rO.'POMERANI ANNOTATlONESî
EMngelij er obfeurarent er obliterarent ⢠Ude de re fuprà diximus in hi/loria Tittâ
Gentiltteruiuis.
1 d efl,libertdte Euägclica utcris citgenttbus intergentes» Cogis.
Scilicet tud Ãmutdtione,qui uideris habere dutoritatcm-Nos natura.
Noî Iud^i,inlt;]uit, iuÃuia operum no{ uendere poÃu tnus,id(]uodnonpoÃunt Gentes⢠Nofiramidaocculta funt, Ro1-lÃarum maniÃfla, RoiNec^ tarnen iuÃi fu» nius cor am deo propter luÃitiam operum, lt;jua corä dco nulla efl,fed aque ac Götes nos in ChrtÃum l efum credi mus,ut iuÃificemur ex fide cbriÃi erc ⢠Quid ergo Pc« tre qui non ignoras chriÃi iuÃitiam cum fisÃiirttu do» ilus,qui libertatemEuangeltcäinteHtgis cum edas cum gcntibus,cogis Gentes tuafimulationeiudaijfare,uttnde difcant iuÃitiam qult;erere operum contra ChriÃumi H« hi/lona Petri eo pertinet,ut Paulus indicet fequandoq^ 4 liquid profuijji magnis tllis ApoÃolis in Euangelio tuen do,tatü abeÃe ut ab cis acceperit-Tota uero haäenus nar ratio illud probat, quod Euangeliu Æuum n o acceperit ab homtnibusSed in fine narrationis, ex Petri hiÃorta acci pitoccafionc ad fcopum huius epiflohe, qui cÃ,quod per folamtn CbriÃumfidem tuÃificamur er nonexopenbâ lcgts,mulio minus ex alijs opcrib ab homib-excogitatis-
Opera legis non luÃificant, quia nunquam per ea fi» tisfiuere potes conficicntheiierepeccatumfuum fcntiêti-
Item
IN EPISTOLÃM AD GALATAS- ü
Item lex äff-cäum cordis reijuirit, er dam nones iu~ ÃiÃcatus, impurum cor habes, er operaÃcis,nonÃgt;sn^ taneo corde,fed lege cogente : ideo cx eis «ofi pötes tuili* ficari comm Dro ⢠Ex fide duiem in C hriÃam, tuÃificd» tnur,quid ChriflusÃäM eà nobis d Deo,itiÃitid,fdpen» tid,fan{lificdtio,redemptio. i ⢠Corinth Heefunt tud, modoipfeChriÃusper fidemfittuus â Qttdrc ili4 Ãdin eà nobis ChriÃns ? QMid ifld exnobisnon habere potui* mus, qui nihil aliud ex nobis fumiu,quam caro, nihil ffii* ritus habentes â Iccirco,qu!cquid pér nos poÃunius,nihil eÃaliudquam carnale, ctiam fun Ãtectemfit fanâifii* mum- Qualisentm arbor, tabs er fruilus- Quiauero perfidem in ChriÃum luÃtficamur, ipfc /fiiritus ChriÃi in nobis perfidem fufceptus,porrc) Ãcit,u[ uoluntatem in lege Dei habedmus,er /fiontaneo corde, non lege cogen* te,Ãcidmus ea qu-e lex uult, er fiquidadhuc delmquitur, id quod certe fit per omnem uitam,prcpter ChriÃum non imputatur,du'ni non fecundum carnem ambulamus, f ed Ãiiritu militamui aduerfiis carnem, er di^licentnobis peccdtanoflra-Romanoélauo-
Omniscaro.
I^ofolumad trópüm fcrtptùr£ pertinet, quo earo pro homme accipitur, fed etiam ad rem hanc- Quafi di â qjjj fi t ,ut caro ex operibus fuisiuÃificetur,id eÃ,tt^a fiat,er 4 peccatts libera,qult;e certe nopoteà alia Ãcere,quam cur natiafTie ne ex cdrne putabis nafeiJfiiritumXerta fenten tid eà ChrtÃi ; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^dtum eà f x carne,c aro eà cre-
R Qtjôd
/o. POMERANI ANNOTATIONES
Quod fi dumquæn'mus.
Hdâenui abfque dubio Paulm ad Petrum propter alt ot qui ader ant locutuf efi ⢠Qijod ft ctetera quoque pûtes ' tuncdiâaadfinemufquecapttis,nihilre/irtâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;
Quod ft- Argumentum ab abfurdo: Silexiufltfi^ C4t,e:rquiquierimusiuftificariinc H R 1 S T O,tUquot; -Ãitiamquein CHRIST O eonfequimur,adhue fu mui iuÃtÃcandi ex lege, quemadmodum docent pfeudapo -Ãoli,crdoärinieDlt;emontorum,ergoC H RIST ? Æ tiihtl aliud eÃ,quampeicattmtniÃer, nbsp;nbsp;lAoifesferuus
potior eà C HR I S T O Domino ; nam (.hriÃiani , iam fiât indigent Moife CT operibui legts, ut iuÃtfi^ centur,ZT CHRIST VS ad Meifennosmitt t, idque opera legis praÃabunt, quod C H RI S T V S prteÃare j nonpoteÃ- iflitdneeÃMoifenprieÃrreCHR ISTO, j CroperanoÃragralieDdf Quandoqutefoh^cabfur^ ⢠da firent ChriÃian^e auresfEt tarnen hac pro pietaâe,pka ⢠rifaicadoârinanobis,uttuncGalatis,obtrudttgt; laino dicit:Abfttgt; Abeattnmalamremdoârina,qtiakocten» j tatdocere.nonhabebitmeconfortem, namhocipfutnba^ â âenus Euangelizando dcÃruxi,tdcÃ,contra hoc prtedica â ui,finuncrurfumChriÃtanis fiduciam cj- tuÃitiam legis ' predicarem,lt;edificaremqueantedeÃruxt (y Ãeritranf । greffor,idcÃ,declararemEuangeliücÃefilfum,quodha i äenuspriedâcaui,crmefii!ffifeduäorem,autfttÃudnon ' eÃfilfum,utccrtenoneÃ,fieremnunctranfgrcÃor,lt;diud ' docendo,cy 4 CHRISTO ad Moifen reuocarem â (yc-
Egoenitn â
IN EPISTOLAM AD GALATAS- lo
Ego enim.
CorttfHhofftRbetoricd ; Nemo mibi moleftui fit, perle^is prlt;edicationcm, quafiiuÃificct â Egomortuiu fum cum Chrtlîo,ne lex ump'tuf dominetur mei-Roma-r-Hatco legem Ãgt;iritut, per qwdm mortuuf fum legi lUerit-ohm me lex urgebitt, ut licercm quod non potui,CT prtquot; mum{tcuhypocritdm,divm edm nonintcllext ⢠Deinde fupra moduMi pecc4!0rem,duw e4m inteüexi â Rom4 ⢠r ⢠Nutic lex IpiriiM uir£,id efî,tpfe fjr.rtlui faniluf me trd^ hit,ut uelim qu£ lex exgtt,ut urn legt in me mbit fit nego^ fii,p'jÃquxmlegisfententidmdbÃiditmihichrtÃui,qui tÃuitdcrtuÃitidmed-Ko 8 ⢠cyu. /piritu Dej4gHrt/Kr, nonlegecogentedutfuoÃ)iritu,hifu!itÃlii Dez*
VtChrirto.
NortIeg/,H!Kcrem,«âià euwi CHRIST Ocrucifia XU4 fum ⢠lAdtrimoaiumloluitiirmorte,fiueu!rmorida tur.fiuemulier- Dimiuiuebdmuitdmmedm ex Adam, fecundumfdpientidmamp;iuÃitidm cjrnzs, (ex erdt mihi copuldtd,erdt mdritiu meus, domindbilur mil»- Romdn-feptimo- I4m uero mortuusfum,crucifixut fum cum Chri flo, bdpiizdtui fum in chrtÃi mortem, ut uiudrncum chriÃo refufcitdto, ut non uiudm munch uitam, feruient dOigdtdconfcientidlegi, in elcmcniK huius mundi,fecl Cbrifti uudm,qu£ eà per fidem in ChriÃum- Spiritu e* mm lidei,ex E)z4ngelio concepto.non idm dhdm dgnofco uttdm.qudm ChriÃum,nond!ium ffiiritumqudmchriÃb Ego morZMiM fum,ego abnegdui metpfum, cu chriÃo ent lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;B » cent
10' POMERANI ANNOTATIONESquot;
céfiro äd mortem, non iam htibeo mcum iudiciim, mcivM arbitrium,mCiimuoluntdtcm,fedC H KIST I-Hec ell,guod et in fine EpiRohe dicittN e qs mihi mole fit as cx^ hibcat â Ego enim fiigmnd Domini t ES V in corpore meoporto,id efi,mortif Chrifiipgndinmefiro, agnofco mecumChrifiomortuum- Et Col-2- Siergomortui eye» Ex his ita^ uidcs,ubi fit lUa Euangclica libertds, (y folu^ tio d lege:nemfgt;e,ubi mors in Chriftum, fine mortificdticf fui,abnegdtiofui,cr crucifixto priecefierit, ey idfn fit no ud in Chrtfio uitd-Q^icquid dutem ddhuc mdlorum tn cdr ne refidt,noimputdtur,fed pro mortuo hdbetur, dum Jfii ritiacontrdpugndt, ey hoc ipfumquod fieritpeccatuM iugiter condemndt'
dm' dilexitme»
No« ego operibuf demerui ilium-
Eccradidic
Dum ddhuc er dm peccdtor,dlioqui cur trdderet fi pro me ? Quod efifirtifi-Chrifiidnorii drgumentum,qhdbét certe tcfitmonium ffiiritus,q, funtfilij Dei,perfilium Dei Chrifium- Si per operd er uires humdnds pofiunt dufirri peccdtd,quid opus erdt Chrtftfip peccdtis morif 1 tdq^ qui contenduntexoperibeÃeiufittidm,negdnt chrifium eÃe pro pcccdtis mortuu, diq^ ddeo Chrifium omnino inutile Ãeiunt (y fitbuldm,eui titulos quofdd ddnt, etterum rent ty gloridm ei dufirunt,eygrdtidm,mtfertcordtdmqi Dei blitjfihemdt-lAdnentergo in fua maledidione, num tn tfio femme, Abrdha promiffd efi bencdidio-Contrd dicit PdU
fuszNo
ÃN EPISTOLAM AD GALATAS- »» ha, Non dj^ernor nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dei : ncmo hoe effictet.ut ope
rtbiu tribu4m,quod e/igrdti£Dci ⢠Contendant lt;tlij ut uc imt, ego teÃimonium/piritia habeo, qut uolucrit eonte» nttKre,eontemnM- Anintdta homo ifld ttott eapit crC'
C A P V T I I b
G«Ilt;t(lt;e EudngeliumucmmdaeperantdPäu £ nbsp;nbsp;1 'o, quod efl, quod per folamÃdem in Chrifiumiu^
^â¢^â¢^liÃeiimur, quemadmodum nune dixerat, cr db iüo hudHgelio pdÃi idmfuntfeabduei perpfeuddpofto» los,in dltud qudfi Eudngclium.grdui obiurgjtionc dignot dueit⢠Quidenimflulltui qudmlt;JChriflo,quieÃDEl tiirtia, rceidcre dd tuds uirtutcs fue uires, qu£ edro funt, Cf humnnuÃcreordfOmnis entmedrofÅnum, crglorid f lia flos fcetii Qrc-Efd-4o- Multis uero drgumentis coj cbruit,qu£ utindm noÃent, qui hodie luftitiam Chrtftida ndtn impugndnt, ut er ipÃi [udm dgnofeerentftultitidm, qutepr^terea talidfunt,ut earere non lieedt qs,qui fefe eo tfdinfuluaSdtdnie er Phdrif£oriimtutos in eonfeientid uoluni-Ndm neq^ nunc ceÃdt lüd hydrdfud JÃirare uene nd,dum fub Pdpiflico regno ifldftultitid tdm obtinuit Pri cipatiMn-Primumigiturobiurgdtidoproponitfie- Stul^ ti cftis à Gdldt£,er Ãj'cindti.ut non obedidtis ucritdti E« lt;itJge/iCie,^«lt;lt;i« dixi, qui d iufliti£ Dci recidiÃis dd lufli» tidmhominum,id ell,db lüd iuflitid, qua Deus uere lujii* ficdt,qui folia efgfdtisdimittitpeeedtd, ad luftittam, qud homines fefe fuis operibusnttuntur fr uÃraiuÃifieds
re Htnc
B }
IO- POMERANI ANNOTATIONES
re ⢠Hane proftofittonem deinde multis probat argumcn!* tis,ut utdebimttSjufque ad^uMumeaput-
Pajeinumpropriefligio Paulum aaepiÃe, mani/rftt ipfe déclarât,dum addtt :
CLuibus præ oculis amp;c.
Id efl: Nonuideti5^uodoboeulospofitutneft,crboc ipfumaliud uobis uidcturquà mefl, id quod foletcfftee' rcprafltgijiUufto^
Quibui prte ⢠Argumentum primum ab expcrientia-Slulti eflis, qui nonuidetisremoboculospofitam- Nos prédicat tone noflra uobis chriüum depinximus falutem omnium,et hune cruetpxum pro noflrts peceatis, id quod iam prtefligijs pfcudapoflolorum feduilt non uidetis ⢠N4 lt;(u( Chri/lus non efl cruet fixus, aut iuflitia non efl ex ope ribus noflrisCruetfixum aut non ncgatis,fcd credere etta uosfliteminicumptcijdjpoflolisHits- Quodargumentum erhodieapud noflros debet eÃe cfi-ieaciÃtmum â Natti Chrtflum uerbts non itegant pro peceatis mortuum â Ip fl enimcflagnusDei,qui auflrt peccata mundi-^Quiigitur prie oeulis Chriflwm hjbemus,cyuidcmus in nobis crucifi xum,f'quidem hoc dicimus nos credere,cur tftam fatis/i* âionë no agnofctmus,fcd altud quidda nos uiderc femni* amus,fldu(îià p[eudoehriflianadc£lrina^ Si Chriftus/ peceatis mertuus efl, quid ego abteila Chrifli morte,pec* cata ::iea, id eft,mortem meam meis opcYtbus auflrre cYi* nor Æ Aut igitur Chnftus pro peceatis non eft crucifixus, ^ut fiilfum eft opera uifttficare- Quia uero chriftam pro peceatis
IN EPISTOLAM AD GALATAS- u pcccdt is cruciÃxum Ãictnini, cert um cjl^pcr luÃiiiam oa perum uos ejjefcduilos-
Hocfolum.
Secundum argumem u«i fimilitcr ib experientid, [cd ttui'to cjficacm [uperiore,dpud iBos quorum confctëttæ htc appeUantur- Spiritum äccepiflis ex lUd pritdicdttone, qui prddicabdtur uobis fides ohm per me,utabteâd idolo latrid, HOKd eredturd fierelis ⢠Tf fies pint corda ueflra^ qua Ifiiritumfdnâutunc deceperunt- N m«c deficitis ad iu flitidmopcrumjnqudnone/i ffi r tus,fcd tantum con fei^ enttarum uexatio,^^ cordis ariditas : non enim hac aliud in ucbis ef[tcit,quà in in alijsqui earn [equuntur- Stulti er goeflis,quidIfitrituquoobfignatieftisin die redemptio nis,qui dedit tefiimontum /fiintui uefiro eratisfilq dei, deficitis ad opera, inqutbusnunc mbit gratia,cr tandem reuelata legedcÃierationem tnuenire necefieeft- E!f we« tis mundi ey carnahbus rebus,[luciufiiiqscxtcrnis ferui re,graui iugo confcientiarum uultis, qui ante fijiritulibcr tdtisferuiebdtis Deo-, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tammiika.
Hhi'c («rg« wettfo a'iud inter [erit,quod eà at tncommo dis quapdfii er ant propter fideittâ Quafidt Stultitia efl, uana per [uapone hominum [educià uerbofidet, uet à tufli tiaflnritus.qudmadeo certam teflimonio Det incordibut ueflris tenuiflis, ut non dubitaueritis pro ca, tn corpore, [ima,zy rebus,multaab infideltbus path
Si tarnen*
B 4 Corrciflio
10- POMERANI ANNOTATIONES
Comäio, qua fignificat eos poffcredire, neomnU fruÃra fà élafint â Siquidem omnisijlaincrepatioeo j^c~ fiat,ut redeant ad ueram luÃitiam aÃlla-
CLuemadmoduni.
Confirmât ex Scriptura, luÃitiam non efieexoperi^ iuf, fed ex fide,quie argumenta etiam ualent apud alios, qui ChriÃu/mnoncreduntadhuccrucifixum, item er a* pud iUos,qui teÃimoniwm Ãnritui nondum habent, quem admodumcrediderant er aaeperantteÃimoniivm/fiiri» titsGalatie ⢠Valent,inquam, apudiBos, modocrederefe dicant ScripturiSfUt funt ludtei er luÃitiarij noÃri- Ter» tium igitur argumentum eÃthbraham ex fide tuÃificatuf tÃ,quo patreglorianturomnes qut legem profitentur, er go ex fide luÃitia eÃ,no ex legis opertbus- Dégénérés fut filij,qut patrem non refirunt ⢠Q«! fidcmimitantur A» brahf,filif funt Abrahic,ad quos perl inet promiffio,ut in fine huius capitis dtcitur-Ham carnem nihil Deus mora» tur- Secundwm carnem Abraham damnatus fiiifiet, ntfi ÃjiritufüiÃetiufiilicatuSjCr perijtomnis AbrahtepoÃe» ritas,qu£ adimputatemdeficfien5,iuÃitiam fidet non eÃ, ut AbrahamaJfecuta-Roman ?- inde omnis lUaProphe tarum er Chrifii cum impijs 1 udie is concertatio erc-Bre uiter; Paulus ubiq^hanc confequentiamfibiuulteÃefal* uam: Si ChriÃus luÃificat, fiuÃra quatri luÃitiam operu-Prauidens.
Quartum argumentum: Benedtfiio Gentium eà ex fi de,ergo non ex operib-efl luÃitta- Dei ctum/mittc: is eà betted,fiio
IN EPISTOLAM AD GALATAS- u ienedtâio ,non noÃrlt;t operiintium,ct ea non fufcipitur, ni/ifidCfdum c redis Deumueraceitiqw promtjja comple at-Porrôcumbencdiâio omnibus promittitur in femme Abrith£, id e/i, cbriÃo, confequitur ex tpfis Dei uerbis omneseÃemälediilos non polfebenedidionemconfe qui^nifiperiflitd Abrah£fernen,confequiturquaq^ zy tos malediiios e{]e,qut funtfub operibus legis- Ndm per opera legis benediilio omnium gentium no eà promiÃj, fedperfemen Abrahie ChriÃum-Et luÃus fecundumferi ptummex fideuiuet,non ex operibus legis- Qtiareergo iniquis dicit lex, QuiÃcerit ea homo uiuet in ipfis^ h c« Ãgt;ondeo,chriÃusidemdtcit:Hoc ficcruuesHincenim eÃ, quid ex lege agnofeimus damnationem noÃri, quia iuRitia legis dicit,eac et KiHes- N emo autem coram Deo ficii legem, quia nonfatis eà opus externum fimulare, fed ut lierum opus fit ajfeäus cordis requiritur Diliges, inquit,Deum ex toto corde, cy proximum tuumficut tex ipfum D«i« ergo non fads legem ,quemadmodum tex re qiiirit,mortis reuses fecundum legem zy malediâus-Na matediilus eÃquinonpermanferit ere- Appeüantur quidem iuÃiti£ legis,item benedtihones legu cr ttita,frd fcf c III externis crant or coram mundo, bont hommes tu dicabantur,ut PdHlHSibeitedi^lioitej iiteri,dgror«m ,doa tnus pacis dabal Deus, er non occidebanturiudiciopub lico,quemadmodum legis tranfgreffores, qui coram ho^ minibus tranfgrediebantur - C£tcrum ueram tuÃitiam, £ternam benediilionem er «ddi», tune utnunc nemo ni
B S ft per
10- POMERANI ANNOTATIONES p pcrÃdem confcquebatur Hoc cft quod Propheta dicil: N011 pmepiucbisdcucrbo ho'ocauftorum,fcdhoc,ut a!idi.itistioccnimeäm- Externa operdlcgisÃdrminter* tidnt,qn£r(/Ãicicbat in uerbumDa,tcÃjbantur, fine qudÃtcuscrät,et impietas erat tunc,ut nue ,pcr ilia que reredeiiuÃilidmVide Efd-1-
Chriftusnos.
Si malcdiâusellomnisquinonmdnferitin omnibm qutefcriptdfunt,fcquitur omnes eÃe mdlcdiiüos,nenio enim mdnetin omnibus e;yc ⢠Te fies fini uel no/iri iuftiti drij,qui loties recurrunt dd fdtiffiâiones fuds cre-coChriftusfitüus eà matediâum pro nobis et pcccdtwm, utdtcit dd Corinth-ut nos Ãeremus luÃitid nbsp;nbsp;benediäio
det per ChriÃum, dlioquimdnÃ/fanus in noÃrd mdledf äioncü-intuflttidper Adam,er nulld opera nos hbtrdf fent-N 0 eÃergo cxoperib luÃitia, fed ex Ãde i ChrsÃu, Vtproiniffionein fpiiitus.
ldeÃ,ut dcciperemus fÃiritum fanäum, promiÃum propter ChriÃum,non mentis er operibus n oÃris qu£* filitm, dlioquiquodnatiunefl exearne, caroeà Pro mittehdiur auiè Ãnritiisfanäus,id eÃ, cordis humd niinnoudlioper ChriÃumdumbencdiäio promittebd* tiirpcrAbrdhie fernen-
Fratres.
Qjiintum argumentum dfimilitudine teÃamenforuM {omprebdtorumTefldmentum proprie eà quando htere dibus inÃitulis promiifirur iflud quod funt dccepturi, hoc
IN'EPISTOLAM ad GALATAS- u
fcoc inuioLtefcrttdtur (y ncmofuperordinjt â Abräkum te/lamétuda accepitper pram'Ãiofic fcminis eiiu.quod fcmi,tde,Ãlius exccndfccrcturpijuebencdiccrcturces gêtes-Sicrgoexpronuffione dciefthjeredit sbencdiüio nis,nonelicxlege-Htc Abrabaitiper luÃttiamÃdei,ut dicitiir RO'4 /aó/us cà hires müdi,utÃeret pdtermultd^ r« geniiwiM' tiicpromtÃtodelteÃametuuocdlur,^ui4 ddtur dci hireditas ,quiperfidemutA brahdm fiunt Ãlij dfi,ergo'(yhircditds- ScdhocteÃatnentii(ne dicdsno eÃe couÃrmdtum ) à Deo coiifirmutum eà in femcit Abrah£,ideÃ,Ch)iÃuin,qiiC)d ChriÃus cdputcrdutor Ãiturus eÃet hititis bcnediiltlt;)nis Porro,dppcÃdtio teÃd menti,cum includdtin feteÃdiorismortcm,ÃgniÃcdbdt (y deumqudndeq;moritugt;'u,id quodfdflumcà in cinri Ão Vndeidmomnino cSÃrmdtum eÃteÃdmentum Dei à ChriÃo- Hjamp;Mit quidein et Jex tcfldmeiiti dppelldtioné, fed in rebus qu£ tantHm hoc ucrum teÃumentum rcpr£ fentabdnt.ut dumfdcriÃcdbdtur cz fdnguine litdbitur, er bond promittebdnturlcgemfcrudntibus ,qu£nihtl profuerunt,nifi[uÃeptdinÃdehuiustieriteÃdmenttefCâ Vide Heb-^- Ndmdlioquiut [dnguis hircorum er uitulo rumiuxtdconfcicntidm dufèrre peccdtd nott potuit, itd neq;lexferudri,utfuprddiélumiigiturut tAoiÃs,ttd er omnes Prophetitn chriÃum Abruhi proimÃumrelfi ciebdnt,et teÃdmentum «ommw Hocaait Hifrn«Mj cd j quod confumdndutn erdtfuper domum ifraei, er fuper damum Judd,poà tefldmenitimuei iis,td cÃ, kgem lOdm q'iead
ÃO- POHERANI ANNOTATIONES
ad ueterem hominem pertinet dijudicandum, ut uidc as adhuc poji Icgcm ftetiÃe Dei promtlJionem Ãilam A* trahie-Atioqui ft per legem eÃet hxréditas et bcncdiéiio, tam lex tot annos poft promiffionem data mcndatem ftt* cerct Dei promiÃionem ,id quod eA abfurdum-
Non dick.
Hocaddit,neomnesiudxifecundumcarnem,quifunt ex Abraham, patent hoc defediäum, quemadmodum non eftdiilum de omnibus ftlqsEu£' ipfum fernem conte ret caput tuum,fed de uno iantumfemine,id eft,Ãliogt;
Poft.
ld eft, ultra uelfupra quadringentos trigîtacrc- Tan to tempore fuerunt fill) ifraël in AEgypto,Exo-ii. Hic autem dicit ultra,nam omnes anni adbucfuperfunt, qui computätur à promiÃione fãla uflt;^ adingrefjum lacot in Aegyptum-Sicergo,inquit,Si exlegceftiuftitia,unde quifo Ahraham alij ex quitus totum 1f quot;aëlitarumge nus eil ,iuftificati (unt, quadringentis aut quingenus an ms antequam lex daretur i Aut fidicitis per legem ceÃaf fe promiÃionem, abjurdumeft,cy prtetcrea jpromiÃto lä in Chrifto fcquutaeü, per quem accipimusfecitdum promiÃionem , benediilionem, cumlexnonftciatnift malcdiäioni obnoxios ⢠No» opera ergo legis faciunt de. hiercdes,fed promiftio Dei,td eft,teftamentum d deo pro miÃum,modo ftde accipias cyc.
duid igitacâ
OccupatiofErgo ne lex dei int tills erat i Non, fed ad ditafuit
IN EPISTOLAM AD CALATAS- if
ditd fuit propter trdnfgrcÃiones,id cji^ut augeret peccA tian.diwn reuclationepeccati in dejfierdlioneurgct, prte cipif tij (JM« prieftare non poÃumus, ut nbsp;nbsp;ipfalexdedA
rdret,qudmnonexlegeiuftiÃccmur, fed exfoldgrdtid* Lex in fefdniîd, per occdfionem me£ mdlicte ftcit mihi peccdtum gr4U(U{, du inclindbdr dnimo ddedquA lex ue tdt, O' indigndbdrdeoquicuplditdtib-meisobfillebdt, tdntu abcll ut iuflificdret-tJon eà igitur reâd fententid qudhic intcrpreldntur legem ddditdm propter trdnfa greÃion es,faltcet coercendas, id quod cfl impoÃtbile legi-tdeo fententid huiia loci ex Rom 7-petendd cÃ-
Donee.
PcrChriÃiÃgt;irit{mt,quieà Ãgt;iritusfidei, morimur legi, quemddmodu/m fuprddiilum : Ego per legem legt mortuuifum-Lexreuelabdt peccdtum,o ddmndbdt oa mnes u{q,dd chrtÃum, per quern erdt promiÃd benedt-flio-Hic uides quie fit libertds cbrtÃidnd ,fub ddmndtio-ne o lege es,donee dd te uenidt ChrtÃus- Vbi enim Jpirt tusdominifibilibertds-
Ordinata.
Sic o Stephdnufdif.AccepiÃislegem in diÃioÃtio-ne nngcIoruMi- Angeli enim illtc dgebant uice dei, ut in hiÃorid Abrdhie o Loth uides-
In manu mediatoris.
Scilicet Kot fl Deuter-sPerfe populus drum dudire non potuit, timebdt enim ne moreretur, indigebdt ergo weifiutore, no propter deum,qui unus eà et nullius cget^ fed pro»
IO- POMERANI ANNOTATIONES fed propter fc quid peccdtitfuisprcmehdtur zyterrehd turaddei pr£lâentiain ⢠Quundoergo lu/îificuret lex, quäni ndturd non potefl dudire,fed ubhorret db ed uteua quedliudextrdjingdtf Seddts : Tdtncn ddhucindige^a mui medidtore chrifto. Sed perhunc non ludiccm deum uidemtiSyfed pdtrem, tdeononfugimusfeddcceditnufni hiltcrritino/lrispeccdtis,crhic lu/lificdt crduÃrtpec cdtd-Moifes dugebdt,utfuprd diélum-Per Chriftum /fgt;i ritus ddopttonii dwdt in nobis dcum, per legem jj^iritus fcruitutis terrebdtur d deo-
Lexigifiir.
Redit dd idquodfupertori urgumento dirent : Tf* fidmentum ettr promijjionem det non irrita fiéld pro» pter legem multos annos pofi fecuta.El ditficper inuer-ftonemiigiturefi nelexddtierfuspromiÃiones dei, quid non lufiipcdtf lmô,inqudgt;n,fiiiifiiflcdretefietaduerfus deipromià ones,ofienderctenipromiÃionesefiefilfaSâ
Sed conclufit.
ftitc efi rciid ex Ãnalis n l^onfio ex priediäis iHdtd-Scriptura,td efi,lex eonclitfii omnia,td efi, quicquid efi bominum uirium humdnarum fub peccatum, quid o» nines reos morteficit, tit dgiiofiercnt illud â Omnespcc» cdueruntcrcgent gloria dei, gloria nofira nofird» rumuiriumtgnominidnofira eficr damnatio-
Cæreriim.
Pluribtiiuerbtsdiiit eamfententiamqttdm fiipradi» xerattDonce ueniret fernen,nenipe, ante Chnfium pof» feÃum
l.N EPlSTOLAM ADGÃLATASu» feffumnonpoffc nosconfegui ucräfn tn conlcicntijsli^ bcrtiitcmd fcn entu legis er cx^täione, ne(ogt;fintemui nobis cttrnis libertatem : Lex pre mit q- u^get, ut difc4* mi scju^rere grattant ChriÃt, et non coÃdereinnoflris uiribus er arbitrio,iã nibtl poÃiint, i^lud tduti«« mala uulc, per ebn Rum uero liber ijumus er fihj dci,fineid* h d ffi rptti4 ludet er gentilis, quemadmodum me«! iiin turdifferentiimpÃudapoÃoli ⢠Qttód à fumus CbriÃi, certum eà ^uod fumus fernen Abrahe, nam chriÃus,(u quo unwm ÃRtfumui,femcneà Abrahe, habens benedi âtûnemcredcmtbiis promiffam, nÃc4rm er fanguini-Noneftiudæus.
Coram hotn nibus diuerfitas quidë uidetur perfona rum er ojf'cioi um er fexwam, cetcru tn ChrÃlainiÃno non f fl differentia coram deo- ChriÃus nuSos noutt ntà Chrifiunos Cbriliianamfocminamnouit, impiummo^ naebum non nouit- Vnde ergo i/îefeRe ZT charaderesf Vnui eSlckaraRcr quo obfignatt funt qui ChriÃi funt, qui eà Ifiri usfanä:lt;s,que er unRio chriÃianorum dt^ citur,per quem Ãlq dei fumm er heredes-
C A P V T I I I I.
LEgern ceffaÃe probat perÃmile ⢠Lege,inquit,opiM eÃparuulis licet filifs erheredibus, ut feruiiute prcÃifuÃiirentad/firttus libertatiqueeÃmehrt äo, quemadmodivmtutoribuferprocuratoribMindi^ gent
10. POMERANI ANNOTATIONEN
gent paruuli ddhuc, donee grandefcant etiam fecundunt mudum-Interim ^uäfi ferai premutur et liberi non funt, licet coram patre et lure h^ereditario fint omnium rerum paths domini-Hoc fimtleefl ex confuetudme cr legibus ciuibbusVbi autem paruuli fuperatis annts fuam libert d temaÃecuti fucrint,ÃultieÃent fiucllent ampîiuicogi p^dagogoautprocuratoribus e^c,
Pueri.
P«f roj dicit qui adhuc lege coguntur (y Ãdtutis one^ rantur, id quod longe diÃidet ab eo quod noÃri monaebi obferuationemfuorum Ãatutorum ,qu£ etiam diuinis le gibus prccferuntjuocauerunt ftatum perÃiiionis ,cum ni bil aliud f!t,ftnonuentremre/}gt;icias,quà m mtfera con» fcicntiarumfcruitus-
Eramus.
Scilicet nos I«diCi feruientes fub dementis mundi, id eÃ,fub literalcgis,qutenos externisey uifibilibus rebus alligabat,qu£adbunc mundum attinent, funtenimres pcritura;,uteyCol-2-dicitur , que nihil confeientiam luuare poffunt-Que certe tunc altquid erant, quando fe cundum uerbum det firbant, hypocrifts autem erat dunt tn ea refficicbatur non in uerbum det, quod talia manda bat,qua ratione nunquam ea uoluit Dcus,Efa-i-faciebdt enimut tailbus Ãderent homines,que cà tdololatria-Por rà qui fieri potuit, ut in folum uerbum reÃgt;icerent ey omnia libero /fiontaneoq^ animo Ãcerentfine fideftue /piritu DeifQ«« autem ^irilumDcihabebantfinteBige bant
tN ÃPISTOLAM AD GALATAS- !Æ Ã¯gt; jn t qu:detn fiidt» libcrMem, ut Dduid craOf , fed quid tiondim erdâ. illd hbcrtds mmdo reueldtd, Itberd confaert tw lUd extcrttd cum dhjs fcruiibdttt,e^terü no i/la t fed dei grdtuitdnt ntrfcricordidnt, fudin dgnoueruntcÃefdlutem-
AtubiucnitplenkudOtemporiSi ' ldell,ubitemi}UfprocurdUonisnoRrlt;eper Icgem p^ ddgoguwi Ãi't imp'etum, omntdquelibertdtis funt,miÃd funt nobis d Deo,ne mdneremus fublegc- Primum,utcr Efdids dicit: Pdruului ndtus efl nobts, zs- filiui ddtiueà nobis, nihil hic huntdnis mentis ddtur, fedomnidgratis, duMi nos nerogdrequidcm potuimiis dut/}gt;erdre fdlutent' tQ dtus efl nobis pdruulusuipeccdtMn.in quo nati fumiM, toüdtur, zy ndtus efl fub legem, cuifdtijfaiHuruf uenit, ut nos dfentetitidlegis, quieobpeccatumnospremcbdt, liberdretâ Pt jiliusddtiif eflnobis, ut nos cffemus quod ipfc,ncmpefilifDeiquot; Deinde quid filqDeieÃe non po» tuimus fine fliiritu fill) eius,miftincorddnoflrd Dcusflii ritivmfllq fui, ut quemddmodum carne cr fdngutnectvm pdrcntibuscdrniSunumfumus, itJ /pirttU unum fimus et«« Deo,iSud exprimd ndtiuitdte,hocexfectindd- quo flnritu ccrti,uocd'Kiu Dfuii) Pdtrem noflrum, ut cr Ro-odduo tildes â Udque iam confcientiie noflrlt;e non dmpliui feruituti legis funt obnoxit, quid concepto fl)iritu, nott ferutfumus,fcdftlijDei. vbientm/piritus Domini, ibt libertas ⢠inquortirfumuides,noncdrnispr!edtcdrili'* tertalem,fed /piritus fiueftdei,qu£ efl confeientiartvm li» bertaPSiulium efl çrgo, uelle eÃeferuum, ewn fis fihuS-
C At non M
10- POMERANI ANNOTATIONES
At nonne propter hmditdtemferuiaidum eÃ Æ Nonnt Citium tibi tantiuidctur , ut non nierito propter eumo^ mniaagdif HocrurfimiÃultumeà ; Hieredes fiunt^notf operibus,fcd naiiuitdtc St Ãlius es,hiercs es- Serui,donee uiuunt,operlt;in!itr, non tarnen htredes fiunt ⢠Verum h c femper opori et nos reÃgt;icere, non in nos, fed ineum Ãli» umDei, perquemflij Deifumus, quemadinodumipfe dielt: Sifilmsuoslib(rauerit,uercltberieritis- ChriÃui emm natura film'Dei eÃ, qui pr,etcrca in carnem natuf, adoptioneguoejue Del films cÃ.ut nos(tdoptionc,fuosfiii tres,Ciâfitios Df ( Ãcerct â¢
Sedtumquidem-
Senientid eà ; N os ludtt antca feruicban:us element tisntu^di, td eÃ,iittr£ legis, c mernis tuÃitijs carnis: uos(jentes,tdolis, Dieinonijs ⢠Kos relinquimusexa ternasiuÃitias, agnofcentesiamiuÃmam Dfi pfr Cbri» Ãum, e^' ab clement IS mundi, fme lüis mfimis afcendi» mus ad Df ttw: nos contra, à D E O,lt;jucm agnouiÃts fidei pradicationc, dcfcenditisadnoÃra infima c infirma, quit nihil luuarepoÃunt fecundiiMconlitet!tiamreäamgt; None magna hitc Ãu tu iaeÃfEÃotecrgö iit ego fwn etc-ideÃ: Egoafcendi ab dementis mudi aÃDcum, ucsafitn diÃis ab tdolis ad eundem Etcaw, tarn pares fii^li funiM M Deo per ChriÃimi,qult;efo pares mc-neamus-
DiesgeC.
Ergo quiadfuasobferuanttas er humanas iuÃitias conueriuntur, fiaiÃra audierunt EVANGLDiVM, imo
IN EPISTOLAM AD GALATAS- i« iwo ctittm fri/ftra fufccpcrunt CHRlSTVMcrc*
Fratres, rogo iios Sóc.
Pathos unde nofcas, cur cr qMifctM («prâ fumnfueriff nempe,lt;juiddiligit,fiatcreft,itnocrparens- Atq^htceft uere Apoftolicus animus, fuarnfcre,cr do'ere propter fe dudionem animarum, cr diligenter uerbo Dei inftaura^ rf quod perijt erc- Ait ergo:R.ogo uos ut ftatres,non utor in!perio,nemo ueftrum me Itefit, ne qu-s increpattoem me ^mintcrprctcturrfteumdtüammeaminuos â Sumenitit climcumfummohonoreiuobisfuftcptiu, dim credidis fits Deo ad pratdieationem meä, cr mftrmitas mea in car ne,idcft,deftgt;célaÃrma paupcrtatis, cememptuscruds tze perftcuiionis miht und'q^ intaitarai, nudi ftaiidalo tio bis ftiât Que erdt igitur beatitudo ueftraf Quid bom tue ctftequebaminr.quando nihi! bom I'l carne,id eli,m ftrmis meis externts apparcbat i Necefteeftuos /piriiusbona tunc fttififte â Ndffi fh.tm oculos ueftros, pretieftftimum corporis membrim mihidediftctis eS'e ⢠igiturne immî» eus lam/à duifitm uobis dum uera Ioquor,qiti praidicati» ne ueritatis me prtusita uobis deuinxeram^Non puto-
Ambinnt.
Occupatio eft,qua ftmiil indicat,contra quos maxime indignetur,nempc,contra pfeudapoftolos-Dicerent: Pau le,tti diets te nos amare, cr illi amarc uidentur, qiu alitid pr^edu ait-Rf/pondei:Sua qu£runt in uobis, utababena* tis animis à me ueftris,iBostantumadmiremini cr magni frctatis,etietoproeis ducamini ⢠Zelus quidcm bonus
C * eft.
10- POMERANI ANNOTATfONES
fed tunc, cumc/ladrcmbonam, id eÃ, ubidgitUf fccundumfcientidm uerbi Dei â¢
'Filioli.
fiffèâu ejudfi mdtemo moucre uult dnintos, quemdd* modum çj- DeufEfdilt;equddrdgefimofexto-
Formecur,
Id eÃ,Ãrmdm ucrdm dccipidt,quemddmodum Ãrnul^ turfaetutinutero ⢠SignificatdutemChriÃiuerdmÃi'* mdmineisperifÃe perdcÃüionem ddoperd gt;nbsp;Eidmfi o* perd tud te luÃificdnt, idtn Chriflui tibt eà inutilis
Vellem.
Affeâui pdtemiti eÃ- id quad per EpiÃoldm non Ià cetfUcBem pritfrns, fctltcet, utprofingulorum udrietdte, nuitdremuocem,dlios obiurgdndo,ditos confoldndo, dlu os Scripturis docendo,dtlt;jue ttdfingulis feruirem- Idm hit reo, quidÃcidmdeuobts per E piÃoldm communem, ne* fctoquos obiurgem,quos confoler eye ⢠ObiurgdtioeÃdil gunturddfliäi,confoldtionedbutunturdliiOâCâ
Dicitemihi.
Legem ce/fiÃe probdl,per legis, id eÃ, Scriptur:e Mo fdiciedUegoridm ⢠SicutHifnidêlcxdncilldndtusnon eà hxres Abrdh^jfedifddcexltberdndlus- in iBoenimni* hil ni ft cdro eà Abrdhlt;e,in hoc dutem promiÃioDei ⢠iBic ndturdoperdtdeÃ,hicgrd(idfuprdndturdm- Sic Eudn* gelled [ibertds qute promtÃionem Det hdbet, qua crédita Ãbos Dei efficit,praÃrtur legis feruit ut i ⢠Seruus non mi netindomoinatcrntim,filiuidut(mmdnelcyc- Sedbic feruiiuÃi*
ÃN EPISTOLAM AD GALATAS- i»
fer«( iuÃitiärif ueris hierecHbm fentper in/iAi funt,cr fe falos hiredcs uélitdnt,doncc cijdantur è rrgno Dei-Ex» empliibodieuidemuf,qu£ fempcr uifafuntQTC-
Alter um teÃdmentum legts ex Sind prodijt, quod con feientids peccdto obnoxids ddmndbdt, es- fententia Dei f e nebdt homines in morte- Alterû tcüdmcntitm^pmiÃionis, id e/ljgrdtiie da,quod e/l Eudngeliu ftcriim, proditurum pMdicebdtur ex Hierufdte Efd-i- De Sion exibitlex c?c-
Nam Agar.
MortiemSmd Ardbisdici Agdr,dit, uletidm Ardbum dlppeÃdtio dd düegoridm Agdrunattte ficidt-
Confinis.
PotitH: Protenditur dd Hierufdlem, uet tendit uerfut Hierufdiem.ut nbsp;nbsp;hoc ficidtdd dUcgoridm : Vos Gildtt,
4 Hierufdlem regredimini dd Sindm fiue Agdr, cum con^ trd ueterum exemple, d Sind pergendumfitdd Hierufd* em,d legis feruituteddEudngclium ⢠Sindtendituerfut Hâ.erufdlem, ey lex pteddgogut e/l dd chrifium ⢠ChriHi enim regnumper Hierufdlem in omnibus firè Prophetis figniÃcdbdtur, qu£ eà Ecclefid Dciwuentiî, neputet me quisdtceredeterreÃriHterufdlem, qux nunc premitur Romdnorum feruitute- De ciele/li Hierufdlem qtue eà Ecclefid,hdbes Efd-da-que inter Gentes prins ernt defer td crÃerilis, duminÃdelitdtierdtobnoxid,nuncdutem multo plures hdbet filios, ludeos fcilicet es Götes ddchri flum conuerfos,qudm lUd qu£ hdbet uirum,id cÃ,qu£ in« terludeos de legts feruitute gloridtur, qudfifold Dciwn
C J b4amp;c4tm4r(fu.wi
lO- POMERANI ANNOTATIOnES hjbvdttttdritutn-Efjie ;4- Vidc.i^uiiUic^ixmut- '
ProniilTionis.
SciUcetDei,exqult;gt;crcdUd ndâCunturfi'ij Dei, quad ell,ndfci,non (ecundumcdrncm, Ãed jecundum
N Ji«r4 in Sdrd omnino fiiit imlgt;oteris,ut concipcret,pr£^ ter hoe quöd etidm iuuenisllerdts Ãicrat, fides autem qud crcdidà Abrahdnt Deo^effeat, quod naturd non potuit'
Sedqiieniadmodum.
Hi[mjHifMeperfequttur,noH conerd â Hifmacl pri^ mogcnitumfcgloriatur, cycdrnisiuÃttid tumens, non pc teft non odtÃe cos, quorum iuÃit d tn jfiirituefi, quos contemnit, h^reticos ludicdt e:3-c ⢠fed jenteniid rnanct-Eijeedncilldmcrfiltumeiuscrc ⢠Serum non mdnet tn â â domo, fi'iusmtdnet in domo, td cft,berestritin£ter^ nwM-todnnisoélduo-
C A P V T V-
. i
EPi/og«j eft pr£eedcntium ; Sidte in libertdte C hri* fti- Stdd^Jioifcndcfiatis.C H R1 S T V Snihtl uobis prodertt- N dm fi per legem,cuius fderumen^ turn eft circumcif.o,quiierttis luftitam, non opus eftuebis Chriftoddluftitiam- Quodueroficquxrtiis.noninucnie tis,ndm lex debt is adftringit,non debit u remitf.t, icetreo rcos Ãcit homines,dbfoiuere non poieft- Hoc cnim cxigit lure dtuino,quod tuts uinbus pr^ftdre non potes-
Debhor.
IN EPISTOLAM AD GALATAS-
â Quiäipfo fignoindicdfe elJefcruum !egts,c}uemad» ntodum qui bapujmunt fu]cipiun[,indiidth fe omtnbu4,id rft,pi:ccdiis,ltgi,atqueddcoipfimorci cum Cbriftomora tuos,ut iuli,iitc,fluc Deo uiuaniErat quidcm uerc circum afio cdrnis apud ludæospios, pgnacuiumiuflitufida, quic crut m homme ( ut m Abraham) ante circumcifio^ tiem, fedhypocriticquircbanc per earn lu/hficari, ficut Crpercxteraoperalegis, quemadmodumiunc Galahe, pofl fufeeptum Chrifium, putabanr feduäi, fe non poÃe flt;äuart,finonctrcuntcuierentur,crlegi(cob/irtngercntâ Qÿod quid aliud eft,quam à Chrijlo, id Moifm: 4 remifz fione peccatorum.ad onera debuorum: ab adoptionc Ãli» orum,ad nuferam ftruituiem : ab hiercdttate cæli, ad da* mnationem inÃrorum deÃceref D cbitor ergo eà untuer^ fæ legis,qut adhuc in opcribui hceret.quia fide non eà lufii ficatui,et iccirco neceÃai io adhuc fub damnatiocefi et c-Nos enim ipiritu ex fide.
idcfl,Ãgt;iritufid:i,expeóiamuc/pernluflitite ⢠QKtd ergo efl, quidfemper Paulus loquitur, fide nos luftf ficari, criuflificatos ex fide pacemhabere, hicuerodt* cit, quod per fidem adhuc expeilamus, nbsp;nbsp;flieramusiu
ftttiam,quafii iiondumhab'amus^ Ki/fiondeo: lufluta ttoflra,quia ccepit,nobis d D E O pro pfidia luflitia impu taturinonduintamenperfii^a efl, neque pcrficiturin hac mortali utia, ut neeeÃe fit, jemper efiunre çy fitire iuflitiam, que eft per fidem- Ergo exfideiuflificatt fu* mus, qtfiaquodcredMUS, imputatur nobis adluftitiam-C 4 litquia
ÃOâ POMERANI ANNOTATIONES pt quitt nondum aÃccuti fumuf, Phi!ip tertio,expcilitmui lultiiiami itecjotam txpeóiamuiluÃitiam, fedetiam lu^' Ãititt Ã):ttt,quti» nunc tcnemm.cxpcäamui nos pcrDe^ umhitiiituros,u/que tnÃncmuihe, tde/l,nonfolum ramus amphorem iu/htiam, ftuc Ãdci iüuminttiotum, quemadmodum Roman primodicitur : Ex fidc inÃdcm, fed etiam cxpcäamus,f!ue fÃeramus, iftamiuÃitia JÃeni (oio tempore uit£noRr£ nobis non deÃituram, er hoc per /Ãiritutn ex Ãde, id eÃ, JÃiritum Ãdei erc ⢠Conuenit tarnen magis,utficconÃruasorationeM ; Nos enim cx^ peäamus /Ãiritu /Ãem iuÃittlt;e exÃde-
Nam in Chrifto 6lt;fc*
Supra: Nam quicunque baptizati efliseyc- Vtfii in chriÃo,non rcqMritur,ncquccircumcifto,ncq; prapu tium,non hoc aut lUud externum opus- Nonemm inre* gnoChriÃifuntfeä£, fedunafides, qu£operatur,noit fuperÃitiofe,nonfidio Dei cultu, fed per dile^lionem, hie ftarn oÃendit efficaaam, id eÃ, fratri f\ue proximo fer» wt ⢠Atq^hoc addidit Paulus contrafomniotorcs (.hrtÃi an£ ltbireatis,inquibus fidei fruÃwn proximusnon cert» fequitur, de quofruäu infià uides, ubifiuäus ffiiritus no minat'Vndcetinfrà cauct,dicens:Voseniminlibcrtatctn cre- Per fidem ingredimurad De iw«,pf r charitatem iHd fidesegreditur,er ejfunditfeinproximu loan-io. ingre dielur er egredutur erc- Alioquifidesfiâa eÃerc-
Etuelhincuide, quiefint bona opera , nempequt . (K fide per (hdntatem in proximimt fiunt gt;nbsp;Si cnimfo^ lauf
IN EPISTOLÃM AD GALATAS- xt
I«t« dixij^et PäulitsÃdes qute o[ieratur,ft4tim intcrpretit tifuiÃcnt hypocrittc defuts operibus m cultuÃäit rdigto ntsf4ilis,quift Deusnoftrts bonis tndi^eat Dixuucro, ' fides qutper chantdtem operdtur fiue effitcdx eli ,ut lüd bond operduideds ,qu£ in proximt ufns pnefldntur, noRris indiget bonis fiueexternis fiue internis, utiuue» museum,docedmus,confolemur,omnid^dgdmus eiqut nobis ucÃemus fieri,ey grdtis,quemddmodum deus grd tispcrChriÃum nofirisconfuluit rebus-Currebatis.
Alid metdpho didemdicitquodfuprd c^ ^ Stulti Gd Idtd ^c-Elegdns dutem eà quod dicit: Currebatis bene fecundum Euangelium chriÃi,quis uos impcdiuit,ideÃ, pcdiliMJ tricds iniccit ne curreretis,hoc eÃ,ut difit,ne cre derctis ueritatifAtque hic eà locus,in quo itd mitigdt fii^ periorem caÃigationem nt culpam tranfÃrat in feduà o» res pfeudapoÃolos, ufq;ad cu locum ,Dtço dutem er cgt; Nempc.
Erdfnus dddidit, N empe,ut inteÃigas reÃionfionem fj?e dd prdcedétem interrogdtionem, quod perfuafio md laimpediuiteosdcurfu- Potes er fine Nempc, legere, Pcrfuafiohdc noneÃexeoprofeädqui «ocduitHoj-De wuocauituospergrdttdm,utluprdcd- e-in kbertdtew, «t infrd dicitur, perfuafio pfeudapoÃolorumqute poft fe £Htd Hoj dMocduit 4 libcrtdtc in feruitutem, contrariaeà iHiuocationi,ergononexDeoeÃ- ReÃatergoutfitex f;pwinilgt;HS er hominum inuentum fine uerbo Dti ,lt;ttque à s (tdt'O
IO- POMERANI ANNOTATIONES
4dcomendaciumcr exdiabolo,qui ejl meitducijpäler,' quemadmodum Midoärinas crtradiiioncshunuitAt, uocatdoärirtis dtcnionioruw-
Pauium fernicntf.
, Gnome qun monet caucndum nctirmcntum uetuf,ut uocat t Cor-f {ommifccaturcumpnncuerbidetet Euatt' gelijfieri, ut nihil dodriii£phirifeorumadmittislt;jiii tun^ Ifeae- Efl Mtem duplex in literis Euangelifiis^r^ mentuin,aliudEuingelicu7n nouum quod mulicr ic ceptum dbfconditin fa a finmeirid cycid quod nue per dagrdtid'nuidemuiqiioq,fieri- Aliudphdrifdieudquo monetChriÃutcdiiendum, Pduluiuetut uocdt, quodniâi hildliud Ãeit qudmquodpinem ucrbidei corrumpitft uelmodicum ddmittas (^c- Simphx purumq^ uuli eÃe del uerbum cui nthil dddi pr^ctpii k x-
Egoö^c.
Id e[l, per deum meltorj ffcro de uobsqudut no fen fun fitis pro Eudngeiio, ubi cognoueritis per alios feduâ: ill errorem Seduilores porldbunt ludtcium dei, uos aut aberroreper ueritdtem quam pr^dieamusliberibimi» ni Timednihociudi lumcrhodic quirfficiohodiefiina guntur pfcuddpofloloru, nift nihil uidtds inhdc epiftoldâ
Egoantemfratrcs-
Argumentum cfl d fud perfom- chrtflum cruet fixu pr£dicdmus,iud£is feunddlum i- Cor » CT'hunc eÃt no firdmiullitidmcââ fdtisÃiltone- iccircoludxinosubicii iniudtedcr diLi pcrfequtuitur, utiiidere licetinAd-
ApoÃo«
IN EPISTOLAM AD GALAT AS- ü
AfioÃotoru, Etfortiter perdurât hoc fcandulum cru» CIS â Quod fl pftedictremus circumcifioncm ut neceÃari am faluti,td eft,iuÃiii im operu tegis(quemadmodu pfeu dapoÃoli Ãktuiit ut non pdtianturperfccutionem harte, ^uemadmodii in fine epi/lol^ dicttur) ceÃaret hoc fcatt» datucrpcrfccutionolira, t]uepr£cligi nusom}tiglorije er hunts uit£trdnquillitdti â Sice/hodie cjuiSdJuerfaa rtorif nonfuÃtnerct aut ctia/Nugnifrccret nos, [i pradi cdremusiuRitidm operam, nunc aut cumpr£dicdrnus Chri'lum cruafixum, tdeÃ, chriÃum per mortem fujm e/fetuÃitidm noÃram.oderunt uiri funguinum omnes-
Abolitiini34c.
QuidccÃabitprardicatiocrucifixi- Sien;m,utfuprd diüumoperdiuÃtftcdnt ChriÃtts fruÃra cruafixus eÃ-Vidcs itaq; chriÃumudbuceffe lapidcmolfenftonis er pctrdm(cdnddli,Efd-s~
Abfdndantun
Vel extirpentur, ne putes Pduium turpe quid dicere de circumcifionc ere-
Labefaftant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;
ideÃjdnimos ueÃros inf rmiores efficiunt impid per fudfione,erdbducuntab E«drtge/io Hicm4leMuIt Prf«« ItM ROM hominibiis fcd Eiiangelij fubuerforibus- Dilige» reenimdebes proxiRiuw, fed non contrd priRJunt pr£a ceptumfiue contrd detim-
Vosenini.
Pavienefes morum adijeitpoà prie.âi dtdm fidem, q iem J ro«
IO- POMERANI ANNOTATIONES
guemifdmodunt folcnt Apoftoli,ut indiccnt ex ^uo fonte fiuMt bona opera, cr deinde que'fint bona opera crC' Sententiam uero huius loci,contra fomniatores bbertatis Chnllianie, que non carnis eà ,fed confdentiarum cora deo,fupradiximus-EtPetrus-tep-ca-t'eandemitadicit: Quafilibericf non quafiuelamenhabentei malicieha bertatem,fed ficut ferai dei-
Namtota. ,
Locus quo uides quod fupra diâum, ChriRianis nihil precipiopcrum,nifique charitatis funt inpt^imum, hec,ia fupra diilum,uera Ãdcs fecutn adfert-
Ctuod fi alius.
iÃharitas non eà ubi feile funt ⢠t^amfeHe funt Ãw flus carnis,ut infradi£itur,fI charitas non efl, neq^Ãdes illic eÃ, difcipultenim ChriÃicharitatecognofcuntur,à non fides illic eÃ, certum eà nullam eÃe falutcm -in fide les enim quts unquam dixit pertinere ad deumf Ait ergo Si jeflas fouetis, cr alius hatte doflrinam cr régulant, allUS aliamfecutus fuerit g^defenderit, quemadmoa dum hodie noÃri tuÃitiarij,quid re flat nifi ut coatenden tes mutuo uosconficiatis,id eÃ, amittatis fidem erchaa ritatem,atqi adeo omnem falutetn^ Quandoquidem non uult Paulus aliam ChriÃtanis effe regulamquam earn quam ipfeà c hriÃo accepit, ut tn fine huius eptÃole fcri bit,quod eà Euangelium glorie magni Dei-
Dicoautem
' id eÃ, dum dito ne ucs mordcatis cr deuoretis, non hoc
IN EPrSTOLAM AD GALATAS-hocfcntioutnuüdm concupifcentiamfcntidtis in uobit, quid hoc fieri nequit in hac mortdli uitd, nbsp;nbsp;nbsp;idcirco ma
tienius femperpeccdtores,quemlt;idmodiiROââ!'âU!dcs-Scd fccc ago utconcupifcenttiecdrnis,qult;ead irdm,libidtnein ©â c- proitd efl in uobis,non obedutis,ut dum camem fen titis^nontdincnfecundumcdmemambulettS'lrafcimini inquit -Pfalcr nolite pcccdrf, CT non occidat fuper iracundtani ueflramHec in confolationem noRri faibu tKfjrton I'olum eruditionem,ne putemus ailum de fatu te noflra dum non muenimus in nobis, id efl, in carne no flra bonum, quemadmodum Pdulus dicit : Pcccdtum efl uereinnobiSjfed non régnât crnon imputaturnobis, dum Ifiritus contre pugnnt ,ut paulatim ifla uetuflas eif ciatur ⢠Vult quidem cdro malum, fed flnritu noj duci oa portet non carnisccneupifcentia'Ignorât enim clt;lt;rodcK etfuaquierit- SoliautemfuntChrifli quiffiritudeiagun tur-Koma oiiauo-
Nam caro.
Non ergo ffcrato p4cem carnalem inhac uitaPphe-ff-Extrd militiamDauidà dcocecidit in adulteriumcr homicidiu, necrefipuitabimpietateantenatuexadulte rio puerum ,utifla figura uideas fempereÃecoüu élan* dumcum/firitualibusnequitijs-
Vtnon.
QHiCcnng; uolueritisfaciatis, quia quadam uuhisfecu dum carnem,qu£ non funt facienda, fed orandum potius-Fiat uoluntas tua-Fion efl ergo liberum in natura arbi» trium,
IO- POMERANI ANNOTATIONEÃ
trmmjinc enim /piritu Jd non potes nifi malum-
0.uod fi fpiritu.
HoccÃquodalibt dtcit,Vbi Jpiriim domtni,iiilibeTf Ãpra, Vos in libertatcni uocatieÃis eye. Lexeà aduerfm opera carnts non aduerfus opera Ãnritus, id ^uodetiam-i-Timo:h-i-d!citur-
Opera carnis.
Jd ell,ubicaroregnat,ha:cfimilia nonpoÃuntab rffc-Stc cr frudusÃtiritus intcllige, quosÃgt;iritus ubi re gnitproducit ⢠CaroeÃdumnoÃrum fenfum Ãqamur e:^ noÃra qusrimus- Spiritus eà tpÃa Ãnritus dei in no^ bis motio er aäto Natura mala eÃ,necelÃe eà ergo earn fpirituinnouart,quemadmodu cbriÃiudicit, Nifiquis renatus erc-
Simulachrorum cultus
. Eratcraffiis apudgentes, fedquidnoÃtiiuÃitiarij aliud quà mfunulaihrjcolunt, dumiuÃittamfandi* tateminrebus exterms députant in quibus nihi!plus eà lufliUatquà mtnlimuhchrisdiuinitaitsf
Agunt.
No« agunt talia qui à laLbiis impugnantur dum fpU ritucontraludantur, imö patiuntur potita erucllent abeÃe,Roma r-
Charitas.
Btiaminaduerfarium er bedentem-
Gaudium
Etpax confcienti^ lam paeata: corain deo propter rcmiÃum
IN EPISTOLAM ÃD GALATAS- x remiÃumpeccdtum-itemg.iuclium c^pdx cuwiproxia mo cr creituris omnibus tjudntum tn nobis eft : Propne enim rcftncit tn hts uirtutibus ftnritus enunicrandis tn pr£ccptum,dtltges proximum, quod impletur ubt ftiiri» tusreilordcduéloreft-
Lciiitas.
Grifcf /xatK^oQuAJiia, id eft,longdnimitds, gute diu et femperftrt patienterproximiiniuridmO'expeäatten tdtioncdet bcnignitdtem-
Benigiitta!.
Gritce cfuam fujuitatempotesdppeHd* re,cutamdritiidinem credo opponi.Epbe^-
Bonitas.
Hitnc oportetfuauttati ej- amicitt£ e/Jiconiunlidin Utfitfruäus/^iritiu-
Fides-
ideft, fidelitdsinproximum ⢠Ndtn , «t fuprd dixi mus.biifraéltb.ï proxim» reftncit' Ne^ Wc fides poteft in dcuwi icctpi,lt;]'idndoquâdem htc ffitritits eft dei qui hosproducitfru^iii Hinc ftnritusfideiappcUdtur-
Manfuetudo.
Q«e non uindicdt-
Temperantia.
Lib!dinis,irte,cibt,pfgt;tuscre-Q-uifuntChnfti.
Criicifixerunt ftiltcet ffitritu contra piignante, car» nemcv.mconcupqcenUjs ©' ajfecisbus/aûcetcdi'nis,ut
O'hic
10. POWER ANI ANNOTATIONÃâ ez hic uideas non prædic^ri nobis hbertatcm Elegänler autemAxit: Crucifixeront, non, qucmadniodumfolet' Mortificauerunt-Dum enim capintus crederejd c/l, /pi ritu agijCoepimus carnem mortificarc ,nonplene adhuc morttftcautmus,id^uod tarnen nobts propter jpiritum ta morttficantcm mpMatur pro perfeda mortificatione, dut» enim crucifixut» uidemus Adam,Ãgt;es eà ut intereat er à cruce non liberetur.
Si fpiritu m'm'mus.
Sptrituuiuunt^uicrcdut- Nam/piritusfidei dicitur /ptritusfanâus in nobis ,et iuÃum ex fide uiuere conÃat-Spiritu ambulant qui carnis concupifcentine reludantur crfidemoperibuscrbeneficljs in proximumteflifican tur-Ait ergo,Si/pirttu uiutmus, /piritusfrudus in nobis appareant,autali/suerbis,Si chriÃiani fumuschriÃia* nèuiuamus conuerfemut- Ephe^-Vt ambuletis qucni admodum dccct propter uocationem qua uocati efiis et c-Ndaiit/ptrituabulamusfiinuicémordcn}us,etdunos, q uidemur nobis falfo lpiruuales,iudicamus nos meliores tl lts qut adhuc nonihitfuperliilionis habet er 'inftrmiorcs funi ^piiocamus eosadnoÃriinuidia-Vide-Romaât4-Qui non folumifludinfirmtatts ferre debemus, (cd etiamfi quis non deftinata malicia fed infirmitate humana et prtC cipiltoccaftonctndeltâum ahquod ceciderit, per quod uel deo folt.uel ettam proximo tniurius c(fctâl ta uerofer redebemus ut nonabprobemus,fedut inÃaurernuseum (idei ammonitionecum manfuetudine ,non cum auÃeri^ täte.
,1N EPISTOLÃM AD GALATAS« *f
tà tc,«t frciunt Phlt;trifiei,hypocrtt£, pfeudoprophct^-Ezcchieb j4 ⢠Et Pauluf, ut iflud tmin fuerudinn ç^bcnia gnitdt« tn proxiwaw nobis perfuddeat, dicit nwato nugt;i merogfdtnmattco ( idquodHcbrieisc/i^miture, utiit Propbetis cerncre heet) â¢
Conlÿderansamp;c.
ld f/l: Nonfolum iRud dcbcsframs luicauÃd, fed tidm propter te,(juid zy tu cadcre potes, qui hodie/hre Hiderij; er crds ftdre potcjl, qut hodie itcci â N oh alt M fdpcre.fedtimeâ Q«; «crcdh^Midc/icori»« Deo,fibtm* hileffeuidetur,eromnesftbiprdfirt. qhi«erofibtalt» quid eÃe uidetur, nihil uere eà coram Deo, fedfuumÃtl» ht antmum ⢠£tquiahocftbiutdetur,dtqs fepneÃrt, er ««II4 fMifericordw mouetur ad inÃrmos ej' peccantes,nec uHam iniuridm dlioruw Ãrre nouit,contra legem Chrifti, qu£ eÃ,ut diligdmus nos inutcem- Porr 0,quid Ãilfa tuÃt» tidtumemus, quidinutdemus alqs;quodnoncompati» mir, quod non fubuenimus, e^confotamur,ererigi» mus, btnceÃ,quod'tantumrej})ictmus,qudminfrdnos f int dlij, luflitid, er donts mentis er corporis, er »0« rcquot; /^ictmus itt nos,aut noflrum opus, idcÃ,qu;dÃdei er ebd ritatis in nobis babeamus, ut inde liceret g.iuaere nobis, er grattas dgercccram Deo - Ndm ex atiorum pacato ego non luÃiÃcor, exaliorum errore non tncedoreild, ex aliorum infirmitate non fio robuÃus fide, ex alicrmn ignorantid non fio doHus, fed ex grdtia Dei ⢠Quid ergomecompdro,cumtmbcciÃitate, erpcccato, er t»
D gnoranitd
IO- POMERANI ANNOTATIONEN gnorantiaäliorumf Quiftjuconuifuumportdbitconati Deo- Eritäutcmcharitatis,fi tupotmiluduertf.^Loruni infirmtatesportare,lt;ju4mcontemncndoeorumfalMcm, tibi inde pläcere,quafialiquid fis,cum fis ipff nihil- Vtdes itält;^ (tb eo loco, quo eÅpit partenefes quam diligenter docent Cd qutefunt charitdtis ,iiiq^ hanc dodrinamfiue legem Apc/ioli 4 ChriÃo acceperant, qui uocat hoc mdH ddium nouum,quod nouis honiinibus,id cÃ,credentibut folum conuenidt cz ab eis fufcipiatur-
Communie«.
Matth-io-i Corin sgt; t-Tim-f-Vttaceamqnà mfiepe deus preccipiat ne Leuitarum cbliuifcälur Qwirf hoc ho die i)t multis locts non curatur, ubi egent pracenes uerbi euangelici,paulopoft futurum iudicioDeitimemus,ut fX quibufdam furgant uiri loquentes pcriierfa, ut praidixit faulusdc pfeudapoftolis A(lo - lo- qute licet aha fttccie tarnen non minus erunt impta quim que in papiflis dam namus, tantum ad hoc ut alanlur Ad impietaics haäcnus omnesdederunt,adpietatemnemo confert ettam cxcis quipictatisuolunt uidericultorcs.îionfriiflraergotfta precipiuntur, ut omnibus bonis, td eft , neeeÃarijs nite proutdeamusijsqui ftsiritualia nobis feminant er labo^ rant in agrodominico-Contra, uero Euangeltci predica tores uidlu er amiäu,ideftiieceÃariis debent eÃe conté tt,necadätinlaqueu dum diuit es fieri uo:ut-iTimot-lt;r-
Noliteerrare.
Excufant ahj fe non habere quod dent^alij negligétes cogitant
IN EfiSTOLAM AÃ CALATAS- ilt;r
togitant,quôd ali/ dent,ut ip fes non optes fit dare-Inde ne gligitur predicator Euängrlicits- Homines igitur,tnquit, frllere poteÃis,fed non Deum ⢠Efl itaq^ hec cum fcquen» tigencrälisfententia, contra omnes qui queruntexcu^ fationes,etiamapudfeipfos,ut nonferuiantpercharitd-a tem,ubioportet,fcdfemtndnt tn carne,idefl,fudqu£runt
amant contra charitatcm : qui f i ficerent ea que funt charnatis,feminarent in fljiritu uelfuper /^iritum, atque hincuitameternam meterent, qui inde metunt corruptta tmem ⢠Deus cntm reddct untcuique iuxta opera fud, de quoalibtdmmtts-
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Maxime.
vides hie ordinemcharitatis- Alibiquoq^interdomea fticos fidci preflrt, qui funt tn domo cr fimilia noflrd' i* TimothcNonergooportctdocere,quodomnisordindtd charitas incipità fe,p!us fatts tua queris (^c-
Videris.
Po fl parenefes epilogo claudU Epiflolam- Cumiufli» tid ftt per Chriflwm crucifixum, non eÃe fequendos pfeu^ dapoflolos,qui dlia pr£dicatione,crgtoridm apud ^mia ncsquerunt,crtnuididm predicattonis cruds décimant*
Videtis.
Scilicet, utfciatis,quà mfo!tcitus fimprouol)is,nehie pereatis- Solebat Paultu alias Epiflolas notariorum manti fcrihcre, çr fua tantum fuuitn fubfcriberenomen, ut cr tpfedictl tn finefecunde Epiflole Te/falonic â¢
duicunqueuolunc.
D gt;nbsp;Diidt
10- POMERANI ANNOTATIONES
Dh4J habm cduÃas didtpÃudapo/lolos, ut non doce dnt pure chrt/ïumjed cum Chrtflo tullüias kgts- Alte» rdm, utfecundum carnempldceant illis, qui nolunt foluM ChriftiM cruelfixum priedkari/:d lufiitids quoque legis-Alteram,ut ab illis perfecutionem non patiantur- Df boe fuprà dixcrat: Egoautcinfiatres,ftadhuccirtumct[i» onempritdtco gtc-
Nam qui circumciduntur-
Suprà dixit : quieircttWficfùttr, debitoreÃtotiuite» gis feruanda, hic autem,quod neq^ qui circumeiditur, fer uat: quemadmodum cr Petrus dicit A darum-1 f ⢠legis,neq;nos,neq;patrcsferudrepotuiÃe- Circumcifio entm non eà ltterlt;e,Ãd j^iritus-Roma-i e^- lex non eà ex tcrnusÃicus,fedaffcäus cordis requirit-Matth r- QtjM ' ueroaffedibus fumus impurts, dumÃiriiusÃdeinon pu rificat, reÃat ut nemo legem feruet,nifi Df «lt; det chriÃi Ãiiritumzrc- AdquidergocircumciÃof Vt,inquit,tan» turnde uobis fecundumcarnemglorientur, quà dfintue» flri MagiÃri, quod poÃint promouere ea qu£ legis funt, quoduoshabeant adomnemfuamuoluntatemobnoxios, non ut falutem ueüram qu£rant,fcdfua ^c-
Ego ueroamp;c.
Mededida fit iÃa carnis gloria, per quam euacuatur fcaniialumcrucis- Abfit,utegcglorter,nifiincruceDo» mini noflri lESV Chrifii- Hlt;ec efl gloria mea cr iuÃitia mea,quôd Chriflumcrueiflxumcredo er priedico, er propterea et ipfe crucem in infirmitatibus mets flro, quia aliattt
IN EPISTOLAM AD GAlATAS- »7
dlidm iuÃitiant doccre nolo.diMW luftitiarij nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;me ubi^
perfe^uuntur-Hitcell iuÃuumea- Chriliianialiitmgloa rumiiefciunt- luÃitiartj fun mcruangnofcunt^quib gra tij Chriflui eà cruciÃxuiPer chriÃum mundus tnüji cru ciÃxuieÃ,e:yegonMgt;ido ⢠Mundutcaefgt;itmihimort,cr pro morttto h^etur, er fgo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ori, er pro
mortuo b^heor ⢠St quid adhuc munduf mihi uidetur uiue re.dtwn curo pugnat contr4 Jpirùum ,prouita »on bdbe« tur,quid crueifixut mibi eà per chriÃum, er pro mortuo mundum hubco- Qijid er^o in rebut externis,opertbut le gis er trdditionibui hominum qult;eräm tuÃttilt;im,quäà dd b«c mundouiult;pnerekmentis mundihuiutfColof i- In driÃo nort udicnt qu£ externa fmt ad iuÃitidm,tteq} cir cutRci^o,nr^ pr£putium,ddddm er noÃras Ãiiltitias, ne cdppd,nelt;p platta,neque reguk PraneiÃi, «eq; pifees, Hf cdrncjjrtf^ Ãria, nequehor^ canonicte er rofaria, quandoquidcmh£comnidexternafunt, er admundum pertinent,nihdhdbentidÃgt;irttut,erprietercatmpid,dum per tdlid querituriuÃitid er Ãnäaas- Vdlet diitem tdn« tiiminChriäonoudcreaturd,ideÃ,mortiÃcdtioomniunt ^KiCcdrwts er mundiÃunt,er tnnouatiopcr ChnÃi jÃiri tum â lUudfolumad ChriÃumpertinet,quod Ãiiritu fdn» ilo ittrtoudlHr I» nobiî, dotiec er ipfi Ãnritut toti «(ficida WKr in fitturd refurreäionc- Quid ergo nobis cum uci«a Ãdte er nuwdi clementisi
Q-uicunque.
iMXtdbdrtc rfgHUntjfcdicet Det luÃitiit per ChriÃum D * inceduitt
IO- POlt; ANNO- IN EPI-AD GALA« inccdunt,ideÃ,credunt,confitcntur,docent,qutmadino» dum ùm fcripli-Suprn ifraelcm autem Deiaddit,ut exclu djtgloriam ifraêlis cnrnii uel [ecundum carnis propagu tionem,quant magmÃciebant pfcud£po(iûh,luprà capM tertio:NoneÃiud^uicrCâ Rej^xitueroin Pfalmum, quidicit: Pax fuper ifrael-
De cætcro.
Jd efi: Cwm contentiofis agere nolo, ne quif etiam ex» emplo meo contendat- TeÃerafirii oÃend(t,cutui Princi pis militia: nomen dederitn, crucifixu/m credo, conÃteor Cr doceot iccirco crucemfiro, cr quicquid mail c/l, me appctit,propter iÃam ucritdtem,iuÃitiam, eyfatisÃäio ncm,qult;ecÃtncrucc ChriÃi-Keacrux declaratcuiuiÃm*
N ow ergo perfuadebia, ut Ãam transÃiga,derclia.o Principe meoSi non uoluntnos audirc,non f^erent nos ad ipfosconcejfuros, ha beantfuamfibigloriam, nos aliam quam crucis chri
r Ãi Ignoramus-.
PINIS.
JnepiÃolam
aS
IN EPISTO
LAW AD EPHESIOS, ARGVMENTVM'
kK Epi(lollt;( pducis efuidem uerbis,fed nti* h nbsp;nbsp;nbsp;reflt;xcundis,tta ut nthd addcre lt;jucas,[um*
mam totiuf pr^dtcattonis Paulina, dtq; 4« dco E«4HgeliC(e,conjplfdlit«r-EM4rtgcTitM« enim lt;y EUitngelij libertatcm 4c ejfuttcidm cxpreÃiflitne prtedicdt,printis Iribui capiubM-inreliquis uer»,poà ftquot; demqutfolaiuftiftcamur.uitam Chri/lidndm(utfolct)in ftituit, quitflfruäui interne ftdei, tdfft, iuftificdtionii-lAoiutenm,quidomnes,qu'dq;fingulift;qudnturgt;
LOCI VERO INSIGNES in bdcEpt/iob, Æâ ««(â¢
Priinu4,dclt;JiKinlt;i prddeÃindtione, quodpradcÃindfi c-t-a-î» muudui fteret,(ccundum bencpldcttwm grdti^e Det Pdtris,itt bdbedmui dcquogdudeamu(,nentpe faluttgrdlisddtd,nohdbeditiusueroundegloriemur: ^5 eniw prior dedit Deo,ç^rclribuetttrei^ Secundum,de coca-gnitwnc huiU4grdti£- V «k P(iM(i«,ut/trè ubiq; in Epiüo lw,noj dgnoÃtre uirluté jftirituf del opdntis in nobii Eà enim imméfdgrdtid,èqud tdntu poÃidcs,qudnta credere potes- Nonpotesdutem^nifiperpotcntidmDei, nciwpc
D 4 edndent
IO- POMERANI ANNOTATIONES
eMdem,qult;tfufatMitlE.SVMdmortius, czcxdffdiut c.tâ /upcromnta- TcrtiufiijuödaähimcgiattamnibilÃa*
untopera, utfoliiamitneatgloriaDci- djiartuf, lt;jüûd ad harte gratum etiam nos Gentes perttneamut, id quod . antea intogniium, nunc tandem rcuelatum eli, alque hoc f.t, locoquà mmaxime noscon/irmari oportet ⢠Quintui, deabrogattonelegistnfignislocus ⢠Non enim inunum corpus cotrepotuerunt Gentes cum tudteis, nifi hoc per C H K I S r V Mablaiointerflitio- idcmlbcuse/l in c-4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;unitate jjsiritus, nbsp;nbsp;umtatedoilitnie,
ppiiquamunum corpus Ãiäi fumus,ne circumjiramur oa mni uento doârinie erc- Septimus,deunitateChrtfliey Ecclcl'he.Juh typo matrtmoni) carnalts ⢠Oâauus de non contemnenda,im() nullis humants ttiribus fuperanda col» luäatione,aduerfus Qf uim,cr infidias ueterts ferpentts, qui folo ucrboÃdci fuperaturâ
jP Er uoluntarem Dei.
Nonutpfeudapoftoli, quiueniunta femetipfis, non Uocati.QrCâ
Benedidusamp;c.
Statim à gralulatione incipicns Euangelium, id eÃo» mniuivpeccatorumrcmiÃionem, cruitit ceternihiredi tatcm,plcnisucrbispridicatf pert ES VM ChrifluM, quMidoqutdem non folum lu/ii perfidem in Chriftumfr» thiumuSjfed ey Ãltj Deh Atq^ hie mox apcrtis tnultif^ uerbK
IN EPISTOLAM AD EPHESIOS- »»
uerbis interferit diHindm prjedcflindtionem, qua maxiquot; ihamparitconfolationem fidelibus,qui [aunt omnia inminudeijCyquicquidtUis acaditejfe bonam deiuo^ luntatem- Quid enim mihi dulctus quam fare falutent meam,etpritiereahancuitammeam eÃe in manu Deii N Ort rdpiet,irt(jMrt, cues quisquam è manu mea,et nemo poteà rapcre è m^rtw pdtns ma- loan-to- Alioqui fi in manumeaeÃet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;periÃet.DeprtedeÃini
tione iegcinloas Philippi,dc quahtc eà tarnapertm lox cusutnufquamftreapertior^tametfi ea ubiq;infcriptu rtsdeprehendes- impijubi Pra;deÃinationemaudiunt, «crtMrtt C4I« ad impietatis argumenta Verum boc ipfu/m Mt no Pdul« ,ita neq^ nos tcrreat,quin libcre lofitcamur, oia peut à dco coditd funtÃta ippus wurtuguberrtart etc*
BenediiHus i}ui bencdixtt nos omni benedidionc Ãnri tUdli in coelcÃibus rebus,id eP, grutius agimus ei qui ditd Ult nos multiplici cognitione fui er donis j^iritualibui 1* Cborirtlb primo-
Chrifto.
id cÃ,ad chriÃum^uelin ChriÃoÃdeÃ, per CbriPti Peupdemin chriÃum-
In cÅleftibiis.
Qttiter ponitur in hac epiÃota,id eÃ,in fuperioribui pue in rebus quffunt fupra nos, qua funt inutfibtles, iudicio curnis non uppurëtesHoc dico.ut intcDigus quod in pneepipolce dicitur : aduerfus Ãiirituales neqiiitius in (eeleÃtbus-in «re enimiÃo quietum coeîum «ppclld«
D s tur
IO- POMERANI ANNOTATIONES turjnuifibtliteragcre fjpiritui ttcquam, Päulusinhac Elt; piflolanonfemcldtcitcrc-
Coram illo.
Vt maxime mundm damnaret-Hic diimnMur hypocri fii,dlt;imnjtur(yfiâitfides,cumaddit : Penharttateitt, falicet inter nos mutuiim-
luxtabeneplacitum amp;c.
N on iuxld dliqui meritdyUt non noftra, fed ipfiui grd tufitgloru- Dileâos reddit perdileiüum-
Dequaubertim.
Legem uni populo dédit, gratiam omntbus priediedri uolutt,utfcids, quodpdter eÃe mdlit.qudm index- E?:e« chiel- Nolo mortem pcccatoris- Abundc effufumcR,tdH tuMdccipidmuf- Deditnonfolumgrdtidm,[edetidmgrlt;i ti£ cognitionem ⢠Verumhxc idem funt-
Propofuit in feipfo in* ftaurareamp;c.
Apocdl-ii- Eaenoujficioomnid ⢠C£leÃiddefciue^ rdnt 4 tcrrenis,quid pdx erdt inter ed diremptd per hotni ms peecatum, quo per fdnguinem (.hriÃi rurfum dbldto, rurfuminnoudtdfuntomnid,inc£locrinterrd- Pdxe^* mm antiqud redijt â Sielegis Colof-i- PdciÃcdtis per (jc-Vndc ndto Chriflo cdnunt A ngeli e:^c â¢
Vfqueadamp;c.
id cÃ: QttoufqueinplenitudinetemportimChoceÃ, qudndo tempord compkrentur,in quibus pretÃnierdt De releudndum fuwm Eujitgelium) di/Ãenfdret zydiÃri»
buerel
IN EPISTOLAM AD EPHESIOS« U bucret per totdmjUdm domain in toto orbe hoc drcjtnït^ SicmGitlitiszAtHbi uenit plcnitudotemports erc' Eni gcliugrjtw erdt £cmpcr,pcrq!umflt;»l«lt;itifufjt omius c tidm jiiidi ante Chridt iftcilt;rndtioiicfn,feci rcKciudd cr Jt per ChriÃum tempore 4 pdtre præp ntto â Sic ubicjÃoi^ui^ tar Pdulus de reueUto myfterto, drcduo, eudngclio cze* «tin GdlitConchifimeitmjidcmqiiiercueldiidii erdt- Et boccxoptdtPdMius^rè ubig;,ut indies mdgis magisc^ fcfcgrdtidociilis cordis noÃrireucletur,at infrd- QMd« propter zs- ego zs'C-ut pergdnius ex ftde tn fidem, dglo» rid in glorid,lient 4 domini Ãi«, de uirtute in uirtutéetc^
Vtfimusnosinlaudem 8óc.
Udcperiphrdfi Nosijni priores Jjierduimusin Chri Ão,ludieosCbriftocrcdentesftgnilicdt,putdfecum dlijs ApeÃolis etdifcipulisqui credidcrunt fiuc j^ierduerunt in Cljriflo,4ntcq«4m Gentes, è qudrw numero [untEphe fij,qui poÃedpr^dicdnte Pdulocrediderunt, dequibut dddilttr ⢠In quo ZSquot; nos fcilicet cÃis, qui dudiÃis uerbum ucritdtiSfEUdngelium fdlutis ueÃrte ZTc-Hf c e/i «erd bw ius loci inteUigcntid ft quid totarequirdt cpiÃold, rcfpici 4S,Gentes enim docet gque dc ludfos dd hanc reHcldtdm CbriÃipertineregrdtidm,utuidcsquoq;cdicr-t-lccir co n«nc in gnecis corrupte Iegt4v S Hat h/xSoâ pro v^SoâjUl reliqud tdcedm,etidm ipfe contexiws ordtionis oÃendit.ey ficquoquelegituetusinterpres Ambro» fiusquoqueinterpretdtur^
OF/gniti
I0lt; POMERANI ANNOT ATIONES
Obfignati.amp;c.
Sicutuida z-Cor t- inc e/ijjgt;irituipromilftonisà tÃ,/}gt;irituspromtÃus,(iucmprofnifit ChrtÃui ircdcnti* bus,ut flt;ep( lcgis in loann£,ciuiqu:a datus cft m cordibui noÃrts ,ct:rtumpigrM5ellquoddau inrdiquis promt/* ps non fà llet,quod deus pro lujiis icceptct nos, quando* quidem etidm nunc dignntur in nobis hdbitare- Roma-s-/^trausteÃtmonium ci-cln rcdemptionem ,inqMt, acqui/itre poÃeÃtonis, id tjt, ul redimdtur O' noilra/U dcqui/aaper Cbrià um nobis biereditits,ut inde litudcluf gloria ipfius-
Quapropteramp;c.
Dehocfupradixi-
Q.uæ fit exccllens Sie.
Hic uides quam ingens potentia er rfficacia /^iritiu rsei operetur in nobis Ãdem,nepe eadem quit fufcitat Je fumà mortuiscr regnareÃcit fuperomnia,utfciasni htl habere fidei,qui facile fe credere poÃe putät qua/quot;: fuis taribus aut uoluniatc,atqi binc contèpta/ide ,opera mi» gniÃciunt in iniuriam noflri redemptoris cuius folius o* peribus faluamur-Conlraquos eÃquodca/equentiaper tcdicitur Gratiaeflis/dluatiperÃdem,ethocno cx uo» hs, DcienimdonumeÃnequis glortcturâ
Supra omnemamp;e.
id eà fuper omne qutcquidaltum eà Ãue in coelo fiue interraSiceniipfedixif.DataeÃmihiomnisetc ⢠Quid trepidamusfubtÃorege,tmö,fubiÃo capite cum quo ununt
IN EPISTOLAM ADEPHESIOS- fi
unumfumus,neinpemembrlt;teiusf Omnia cnimcripfi in Chr'[lopofjumitscr({ominifumusmortis,peccati,in fc-wum cr omnium QÿS enmfeparabit nos à cljlt;lt;rUlt;( telt;iiifcf-c-Hieccaâ2-ficdicutur:ConHiuifiCdutt crc-
C A P V T 11.
CArttiiles cumaudiuntfidempndicdri fectiriuilt;* uttt,qudfiiam tales f!nt qudles f os D :kj ejji uelit, or libertatem cams arripiunt pro hberlate/piri tus,c]Uie non ell nifi ubt domini^iritus ell-i-Corin j ubi ucrodominiÃjtritus nonell,ib!adhuc feruituslegiseR attj^ddeo mdlediillio â¢i-Tiwot-i-Lcx luÃonon eft poftta, fed imuftis ercâ Eft dutem iBicÃiiritus dei, ubi femper dgnofettur ZT ^uodfuimus ©⢠quodfaâi fumus .Euimuf non hoc ueliUo folum opere fed ex ipfa ndturaÃlif,irlt;e et mdledtäionis,nequidboniinle cogites finffc unde ttbiali quid arroges,qux drbor qu^ft) quosfruâus ficere potuit ntfi malos fut nihil uideas eÃe liberum arbitrium, duccba mur fecundum concupifeétias carnis,utdicitur Roma-1-ffcMttdM« omnem uoluntatem principis aeris huius, id eft,miindâ,qui alibi deus quoq^ huius feculi dicitur,lt;pù lt;id bue dgit miKis qui non obediunt ueritati,fedmendacio, Mt dicitur i-Te/pt- i ficutinpijs agit Ãtiritus deu Remit* s Fitéli uero fumus, non folum iufti non imputaiûe deo propter chriftum peccatum,fedctiam domini omnium, fuper omnia cum Chrifto,crper Cbnftum exaltatUn drxtn'4
10. POMERANI ANNOTATIONEN dcxlcrdpittris inctkfttbiM, utdiximuscapitcfupemri, Xy hoe nulio opere noÃro uel mfrito,quippe dum adhuc eramus mortui per del/da nbsp;nbsp;natura Ãly tr£, id efl, ut di
iitur R ow-f ⢠diem adhiic eramus ittimici eins, tantum ah efl ut mereri poluiÃemus-Hac ergoduo f^iriius innobif nos agnofeere Ãeit,altcrrt efftcil nefccuri uiuamus qua» fl lamfaturigratiadei, quiahic femper fliirituspoflulat profandisgemitibus inenarrabiltbus,dicens:lnfrlix eg» homoa^yc- Alterumuero cfficit nc aliquo peceatorieni quantumuis magnorum,quorum nobis confeij fumus,re ffycdudeflieremus-Alierumflicitneingratusfis, alterit ut coram dco perfiflas feiens non hoc tui negotij eÃe,fed dci grati£-1n altcro uidemus nos publkanos, peccatores Cr mcrctriees, in altcro mifcricordiam per Chrtftwen confecutos- Vtrunq; Paulus uultubiq^agnofci, alteruM ncadipfim reuertamur, alterum utinipfocrefcamiif pergentes ex fide in Ãdem donee, ut infra dieetur, erefca inns omnes in uirum perfldum c^e Porro dumfic pau* la im per e hriflum flnritu det uegetata ere fett arbor bo na, qui fictut non etiam bonos frudus fua flgt;ontcfuo^ temporeproflratf utdifeant tandem erubefcercquidi» CUIà nos prohibere opera bona, dum doccmus fccundS Euangelij uirtutcmcx opertbus neminem iufliÃcarfbo* nifrudus non flieiuntarborcmbonam,fcdindieant,bo» na uert) arbor non indicat, fed fà cit frudus bonos-Vnde qd'hie ait, ipfiusopus fumus,no de creationedieit qua na feimur ob peccatum Ad£ Ãlij irte,fed de re crcatione qua nafcimur
IN EPISTOLAM AD EPHESIOS- j* . nafdmur cxgrätittfilij dci perfidem in chriflu, ad ope-» rabonanon qu£ fibi prtefittunnt operarijtlli, fed gute prieparanitdeuf utinetsuiuercmin, quxfuntchanta!^ gdwdium.pdx crc Gd f-Talta non nos efftcimtn,fed/fit ritus (lei m nobis, perguem nätura mutata in grMam, non cdrnis fed /fiintus profirimusfruitus-
Q-uapropter 8Cc-
Hie eft cgrcgitH locus pendens ex pr£cedetibus,guod gentesguog; pertinëtadbcnediâtonëfeminisAbrahje, ideftfChrifti Siceniacfepitpromifiionë Abrah£,ln fe* tmnetuo benedicëtur omnes cognationes terr«- llcm,pä tremmuharu gcniiumuocduite ⢠idguodalifStetdtibia no innotuit,gucmjdmoducr infra cap }â ludteiguinon erat dodi hocipfum /fiiritujcntiebant M^efftt rrgtiH cr benediëlionë ad fe tantum pertinere-Deinde ut maxime uiderentinfcripturis, ut fiepe in Efaia er alias inpfal^ mis er prophetis,gentes guog- uoeädas, tarnen fe melio* res for cct prafèrendos fomniabantjficut uidemits in epi ftolis Apoftoloru pfeudapoftolosgut crantex ludæisfen fiffeVt interim nodtcamguodcxmultislocisfibi finge», gebantcarnalerfgnufupergentesfuturu.utibi ; Subies cit populos nobis crc-Iccirco tunc non erat adhuc reties latum hoc grande myfteriti,guodfcilicetgentes guog^ ad fernen pertinerent ifraéÃs per fidem in Chriftum , gu£ hadenus aliens fuerant d teftamentis promifiionum dei, p guas créditas faluamur,atg; adeo guje fucrantfine deo uero tn hoc mûdo ⢠Hoc mgt;/len5 ««ico occKhit erat ui ne
Petrut
10. POMERANI ANNOTATIONES
Pctr«j quidem accepta etiam ffiiritufanâo cogno-ii-si^ quidemreuelatione(ingulart hocdidictt, ut legis Aflo« lo-cr ai. VndeilUcquoq; dicitur: Et ob/iupucruntcx^ circunciftone fideles qut uenerantcum Petro e:j-c ⢠Hoc Paulus e:y Barnabas fic interpretantur ex Efaia, Aflo« t}-Vobisoportebatpriinumloqui uerbudei(^c-
Ipfeenimeftpax noftraamp;c.
Qvia ergoGentes cum tudietsfuturterantunumcor pus fub uno capile ChriÃo,e:^ unum ^difictum conflru^ âû fupra fiundamentum ApoÃolorumer Prophetarii, quodpoÃtumeÃfupra petram ChriÃum, hoc fieri non potuit,nifi interflitium quodfeparabat duos maxime di^ uerfos populos ,auÃiretur,erat autéLex quam uocat ini tnicitias in carne ChrtÃi,td eà ,ludais-Lex,tnquam,nott ceremoniarumfolum,ut quidam interpretantur ,autiu* diciorum,fiedcrmorum,fiuc,ut htcPaulusdicit: Lex mandatorum quie cratÃta in dccretis et Ãatutis dei, qu£ omneshominesreos agebat ,cyfiib malcdiéio tenebat-üt Col i Deleto quod aduerfum nos erat chirographo, quod erat contrarium nobis per décréta, cy lÃud ÃiÃulit emedioajfixum cruci eyc- Hteclex circuncifioneinaU gurabatur-CircunctÃo feparabat à fein circuncifos,ut fe cundumlegemimmundos-Porrô.circuncifionemfeque» bantur omnia onera legis,ficut Paulus dicit Gal s-TeÃtà cor rurfus omni homini ctrcuncidentt fc,quod debitor eà untuerfe legis faciidtcH^c onera ncq; nos.inquit Petrus Ailoâvneq^patresnoÃriportarepotutmus-Et Paulus
Ado-
ÃN-EPISTOLAM AD EPHESIOS- î*
Afforaw-ij- A peantif non potui/lK in lege Moi ft iuflië tiia in lege,dial,non in cerctttonijs folum- Bt Roman 8. Quad irpoÃibile erat legiere- nbsp;nbsp;eceffe ergo erat, earn
dbrogart,tantumaberat,utGcntibuttjuo^tmponeretur-ludieilegefidebant, qua ablata, uiderunt fcniMo Genti» busmehores, quandoquidem fertpiura conclufit omnta fub penato-Gentes enim pagt;à m erant intpiiC,ludiei er ipfi inucntifunt peantores, po/lquam intcllexerunt opera le» gis non iulliÃcare-Porro lex,quia Dei erat,abrogari non potuit,ntfiei in icternum fatijfieret,cui fafijficri per nos, ut diâum ell,non potuit, neeeÃe erat lÃutn legi fubdi,er legemimplere,quilegimbitdebuit- Hiceà chriflusIE* S V S,qui per fanguincm crucis Ãcit fibi Gentes er ludie os «nuw corpus, noâra fanâtficatio,tuRitia, er fatiffa» âiû,cui quifqutsfide adhieret,cum eounumeÃ,er habet quicquid ipfe habet-SatisfrÃio ergo chrifli mea efl,ita ut kx me iam non damnare poÃit,er peaatunt quod in car» ne mea reliquum cÃ,mihi propter fidem in ChriÃtm non imputetur-ita^ iam /Ãiritus C bn/it in aedcntibus hoc a» git, ut ex corde diligatur D eus er proximus, id quod tex requirebat quident,fed dare non potuit- Litera enim crat, non Ãiirttus ⢠in quibus autem non eà /Ãiritus ChriÃi, hi {lulle de abrogatione legis gloriantur ⢠Cifterd omntaqu£ non contincnlur fubditcélione Dci er proximi,ita media funt,ftucftntinlegcMoiÃ,Ãuenon, ut Ãicerctibiliceat, uel omittcre,prout tibi placuerit, modo uites fcandalur», Crinek rationetn non coüoccs tueeftlutis- Catterum qu£
B hue perlt»
IO- POMERANI ANNOTATIONES
htc pertinent,de ahrogatione legis, uide in toe is Philippi^ tgiturte/iamenta promiÃionesDei,iamiequenofird funtacludteorumcrc'
C A P V T HI-
TEÃimonium er f'gnacutum uerit pnedicationis efi nonnegare nomen CHRISTI inperlecu» ttone,undeomnibMguiaudierunt uer bum,luce cU run fit, ^irttum Deiincorditus Dodorum confirmaÃe hocuei-bum,proçiuouinculanonucrcntur- Hocamemte flimomo auditores con firmat i,glpridri poÃunt apud fe, certic^uodDei audierintuerbum- Vndeinfrà iQjtapro^ pterpetoerc ⢠PaÃor enim bonus ponit antmam fuani pro ouibus fuis: mercenarius autem erc â¢
Difpenfationem.
Ad 2i-Vade,quoniamin nationeslongemittamte-Et ad Ananiam Ad9-Vas elcdionis tà miht ifie erc-
Secundum reuelationcm.
Galat-i.Notum ttobts Ãcio Euangelium erc ⢠vbigue uult fie agnofici minidrum uerbi à Dfo miÃum,ficut abun de uides in-aEpifl-ad Corinthut omnino certt fimus,hoc uerbum eÃe Dei, quod Paulus pradicatcrc- Hoc non eà gloriam tuam, fed lUiusgâoriam à quo miÃus es, quarere erc-Propterea Paulus in[edeficcndens,addit:tAiÃH mmt» moomniumfiandorumdataeft gratta bac ⢠Qi^fiidic-Deus ita uoluit operartper me, minimum, inquam, no n
fioluM
IN EPISTOLAM AD GALATAS« 34 [ûlumcj^uôdpcrfccutiufumEcclefiamDci ( ficut alibi dis cit)fed 'Qr(l'Mdcxmenibtlfu/m,quod hicc non f mt huma narum utriam,ut maior uideaiurgloria Det, duw tarn flu fcndaopcratiir,per infirma uaflulafragditatis humane. Kt fjic nemo intendat tn hominem,dutn uirtia Dei per ho» mincm uUunq; deflieiium operrftur- Sic habes-i-Corinth-â¢A', HdfcemiM tbcpuruMi iflumtn uafls fl{ldibiM,ut [ublitni tasfltuirtutii Dei,crnoncxnobii-
imperucftigabilcs amp;^c.
? Infra: Quifitlatttudocrc â De b^Pfalmoquin* qnageftmo: iscertd oawît4 ere â¢
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Communio.
i nbsp;nbsp;Scilicet,quid Eudngeliwm difljcnfandumfll,nonfo»
Iwm ludjctsjed q- Gentibiu ezre-
Prindpatibus ac poteftatibus.
Eofdcm tntâ¬lligo,dcquibu3legis infrà calt;rVerbah£C funt fl)tritu fèruentia â Qtjifi die. i td tn luccm profirimiu hoc mgt;flf niww nob« crcdituWjHt Jcrtfidt totttMi in/rroru*i regrtiwn.CHi dicimucToBile porras Principes c^c- utque fentiant, quntquotfub Principatu tenebraruw militant. Kt féliciter Ip fa ucritatis luce dcutili, in rcgnwn lucis con» ccdant-Suf^icibaturquidem Diabo'uf,autettam Scriptu ris prfçdicentibiM fcicbatfl)re,utgenushumantimredime rcittr, fed banc tarn uariam erignotam Deifapientiant qui feire potnit f ijaod Deus per mundiflultitiam eÃet du' Ãurirs ad/apiétiamipcr crHccm,ad gloriamrper mortem, ad uUam:flcut legis priori Corinth * ⢠Si Principes feculi
E gt;nbsp;hanc
10. POMERANJ ANNOTATfONES hatte Deifapientùm, ejut eft cruds ftuhitia, cognouif* fent,nuttquamDomtnumglorieeruetÃxilfentQuodh^ in citlcftibus addtt,fuprà expofutmas- Jnfuperiore aerd id eil, in mundo hoc tn quouiMmus,undcPrinceps muit^ didiciturcrcâ
Huiusreigradaamp;c»
Hoc r/{, (]uod flt;4prà .diximus, guid Paulus ubi^ue uult 4 nobis agnofei tarn immenfam gratiam er incomprehett fam,ut IÃiritu firtificati,intelltgamushuiusgratùaltitu* dinem,guia pénétrât citlos :profiindttatem,ijuia pénétrât inftros : longitudinem er latUudinem, ijuta replet orbeitl terra,ut in PfalmoMifcricordia Domini plena eft terri' Item: Demine Deus nofter ere-
Ex quo S^c.
Jpfe eft caput er Cieleftium er terreftrium,omnia coif iungens in unum,in calis er in terris i pfe eft paterftini* has er gubernator fuorum, ex quo fluit omnis cognatio Ã)tritualts,ipfe dl Pater omniumâ Ergo qui ei perfldei» coniunguntur, noniudicemÃrnudabunt, quiaPatreM habent erc-
internum 8^c.
ideft : VI intern us homo Jpiritu crefcat er Ãrtisfiat, inft-Ã capita quarto: Donee perueniamus omneSâ
Fixis amp;c.
Vt fit charitas non fiâa, ut alibi dixit, fed con flans CT perpétua etiam,fi tibi malefit abifs quos diltgis Hac ita co flans conftantis intus fidei indicium er frudusefl.
Et fùndamento
IN EPISTOLAM AD EPHES1OS« t»
Etfundamcnto iafto.
Vide^uodjùncume'itum uocet PrfutiM, nempe Ãrli* Jicittuni^irttujideuntcriorcmiiommcm, qui cb4rttitt» »wnfîdieprflcûcit jruflus ⢠Hoc,i»q«it,«H|irtd(»mento wflo- Deindcpcrgendumtllex^de tn Jidem, «tmdi« â¢â¢Â«gedtur in nobis cognitiolt;«conjpreben(lt; glori« gratK Dei.ut non fâlfô aefltmeniiti nos compr^endijjc,id quod lege- Pbilippenf tertio.
Cognofccréquc.
Scilicet,ut uileutis ⢠n on pote/1 grutwcy mifericorditt Deicognofci,niftperChrtllum,uthabe5-iCorm-iHitnc enim dÃccuti fumm per C briftu, nulio nofiro merito,fcd quid urdentcrct (uprdiModmditexit no$,rtd uttrudiderit «nimuin fuam pro nobis, quu cburitdte nufld miiortfi, ut ipfe quoqj dfcit irtlodnneQttotufqui/q} cfl,quitdmin(i* gnem Chriflt in nos chdriutem agnofcitf Hdnc autem fci re non leue quidddm eli,fed,ut bic Pdulus ait,^uodtminet '
Ã^P^grfdttur omnem humandm cognitionem nbsp;pi«
«ntidin. Cognitioni ergo tn dattuo iegendiwn.
Vtimpleamiiii-
Vtcrefcdtii dd omnidqu£ Deifunt, ut nibil cognitio« UM Ijytritudlis uobif deftt, utcrcfcdos in uiru/m perfräum t^c-uttnjrddicemut-
Vitra omnia.
N on fiufb-dbimur noÃrts ustis, qui Putrem hdbenitu omnipotcrttem.qui potcÃfuprd tnodmn prdfidrc qu£ peti mui,zy pluf qudtn pettmui crc-in Lucu: Si uos cwn fttis
E } nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;md!i crc'
lO- POMERANI ANNOTATIONES
w4/j crc- luxtdum^Min, quaipfe agil innobif,ne quid in hac gratia noÃro conaiut affcnbamus, quonlam ipftus foliui eà gloria,nojlr a autemgratiarumaäio
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sæculi.
lÃim, quod [uaedentibui perpétué Ãeculii, nunquam habebit Ãncm lt;nbsp;iÃa periphraft,Hcbr£i uulgo cxprinuint £tcrnitatcm,ftcul fitpe aides in facris literis-
C A P V T IHI. â¢
Poà tanta fidci tnyÃeria,parienefes moruM,ut fdet, docet,adinonen5,ut fanâe uiuant,qui tarn faiiâa uogt; cattone à Deo honorait funtaTcÃalonic-4-bl on iio cauit nos Deus in immundiaam, fed infanâificationemgt; Suprà capitefccundoiipfiM fiitnusopus e:3-c- Et «t hoc a* gat, primum omnium, mortim ChriÃianortm tangit ca^i put,(cilicet,ut feruetur in manfuetudine charitatis unitas Jfiiritus-Vnum cnim corpus,non nift itno Ãnritu régi po* teà uiuificari, o- prueterca, omnta undc ChriÃtani fitâ mut,unitate nobis commendantur- 'Vnum,inquit,corpui cre- Hanc unitatem refcindunt,qutfeleâis operibiis no* uas religiones tnÃttuunt,qut doârtnis humants er uari/s ab unica er germana ChrtÃi doârina dcfictunt- Vnde na ta funt fuperÃitiones,fei!lje,harefes, per qua dum quifq; fealijspraÃrtdiabolicitfuperbia, ChriÃt tn totum fides extinguttur,ftcutfiiäum utdanusTalia apud Corinthtos cÅpcrant, qutbusfcnbil Paulus priori Corinthi priniogt;
Obfeero
IN EPISTOLAM AD EPHESIOS- }â¦
Obfrero «os fi'Mres qtc-Vnit atem ergo l^iritm «nitdsdo finnif confcqi«(nr, prr qium crefamuf tn4gnitw«em djrijb, donee fismiMs uiri perÃäi, «t non dmplÃM fimut pMcriczc â Porrcibuicunitatinthiloffiatjijuódaliialiji infigmti (urtt dÃ)irit« [anâo doniS' N dw b« nihil ahud funt, qMÃ'n niini(lcri4 unitdtK .edijîcdndie, quibi« p pro« des Ecckpie, reâeedLibes, nugcntur tibi,nonfofiMH dondbifcjedcj-gratw. Siuerononprode$Ecclcfilt;eper blt;c, fednegligwdonuwqModtibidtHuweP. «cUbutcrM eo in tuetm fMpcrbidm.lMcruWjdut etum in proximi fclt;tn« dlt;«la«t, non rc fle bdbes, nbsp;nbsp;nbsp;dwfïretwr «i/lo Del ludicto 4
tfiCy grdtidjCr donuTO Sic cnim bdbes in Eudngclio: O« mm bdbentiddbitKr cre ⢠Hrc itd rxprcpit Pduti« priori Cormtb-M' VnicMiqucddiurrndni/rjidtio ÃsiriiMiddutili tdtem,non pidm,pdEcckpf-Alij'ddlMr per Ãjirttttttietc« Mbl dicitur, P^iritiu (dnäus diuidit fingttlts pro ut uutt« HicdWem,g^unic«i^ddt«r grdtid iuxti menfurdt» dond tionif Chrifii Ergo ubrijli« Cf-Ãnriti« fdnfli« «nt«n o« perdnt«r,cr unii« funt uotuntdtMHinc jit,ut quiddtn (i» fli fint d ebr i(lo Apofloli, qui mrttcrent ur in omnem ter« rdiM;qHidd(wpropbâ¬t(e,idcP,fcript«neinterprctcs;quidd Eudgeli(lie,idc/l,Apo/loloruw miniÃri.etuerbi, ubi A« poflolinofuntprifconfsiquidd Pdflores l Epifcopunfin gulis ciuitdtibiM ; quiddni Dodores-i qui fidelitcr docent dbdlijsdoeptd' vtcunqjiflddiPtnxcrw,miniflriuerbi Deifignipcdrtiur.itdcldre.utnemo dliterinteUigerepof« fit ⢠Ndm ddditur: Ad inftdurdtionem fdndorwm erc- ut £ 4 non(HCNt
10. POMERANI ANNOTATIONES
«on patent fe hic comprehcnfos,qui nuUa Ealefiic utilité te,foltsiiiflMuritominil!t{ic? titulif â HiecdiatPttuluf deunitalc Ecdeft^tOquot; de uartjs donis eim- Veri«« obiter ^tuedam tdteubi interfcrit,qult;ie fcor[um uidebimUf â¢
Captiuaniduxitcïptiuicatcm.
ExpOjUirnui in Pld-a7-CfpropicrhancpetrticuldDI non citât Paulufhunc locum,fea propter httne quiefegui^ turiDedit donahorninibM-DonafunttüeitiuæjuprddM
VerumcMfionchuiieicitatioii,inquddicitur:CiM afcendiÃet in dhtim,interféra koc- CtetcrumiUud: Afcetif ditcrcâ¢nuUâMluÃitiif accvptdcIlcoriintGeo, nifi iUiUi qui ad nos lufiifcandos defccndit ⢠Sic loan tertio: ^^cmo afcenditç:;-cLucieuîtiino:Oportuit ChriÃum pati,ct itd intrare ingloriam faam ⢠Vt tngt;pleret,tnquit,qmnia, qai à refurreélione dixit: Data eft niibi eye- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;।
In uirum perfeftuni amp;c.
H(cc quidam retuleruitt adquantitatem cr dtatem cot poru/m refurgentiim in noutÃano die, q, fcilicet refurre* [ ifturiftmweaa:tate,quamortMlseftCl^iftui- Sedpudet : reftÃere tarn maniftftarium errorem huim textui non nt* telledt,cunttamenapertià dicatdedoârina, quacrefcif mut adperfèdionem cognitionif Chrifti ,fiuc qua crefei* mut plene in Chriftum,ut tandem nuBis externis rebuf ali quid tribuamus^quemadmoduw dû adhuc paruuli quibtifr dam opcribut çr ceremonijs manuducimur(.lcx enm pé dagogut rft in çknftum) fed plané nbsp;nbsp;plena fide agnofté i
muifolfichriftttmnoftramcÃcfalutcmâEöduucneris.id ugt;runi
IN EPISTOLAM AD EPHESIOS« Jr uirum eudfiÃi perfedamc^c- Attende hic quod multit Metapho» lt;4iutilt;ido(lrtnie hominumhMcperfidionema'lt;flt;^âfi'â cationem nituntur impedire-
Veritatem.
Hebräico more fidem appellat- Elegans ergo conne=
gt;ciocÃ^veritatemfeélantcsincharitate- VeriWffanado clegantipt ârina er Ãdes idemfunt,quarunifruäuieÃchantas- wc«-Co«
Ill quo toEam corpus amp;c.
Sicut IÃiritus uitdlis diffluit tn omnia membra non leque fed pro membri menfura cr utilitate (2'C-
Subminillrationis.
Id efl,officiorum-
Hoc itaque dico.
. Reditadidquod inÃituit in principle huiuscapitiSi
Nt jÃiritu renouati in nouitate uit«e ambulcmus-
Inuaiiitate. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- : gt;
Videquieportenta impietatis illicfintubiuerbiillua minationoneÃ- impietatis poena ciecitaseà ⢠Ctecitatit fruäuiobÃinatio cr fecuritas,Efa,28-percuffimus foe* dw lt;yc-Et-}o-CeÃet 4 ficie erc-
VeritasiiUESV«
Omnia uetcris hominis funl Ãlfitas, mendacium,ua=gt; nitas,cacitas,infidelitas,quibusomnibi{iueritas I ES V opponitur, quie nonfolum in uerbis fed cr infidts qua CbriÃi dciq;funt intelligenda eÃ,unde fupra: Veritatem feilantes erciodn-}- Qui autem facit ueritatem Cfe-
Siquideni. VelÃfane-
E s Depo*
IO- POMERANI ANNOTATIONES
Dcpoiiere-
Scilicet dtdia/lts uc-
luxta Deum condicus.
Supracd i Namipfiusc^'c-
Ventatis
Addtt,contratuÃittainlt;y fanâitdtem udnit(ttis(T hypocriticiefidei ,cr /peciofiefufjcrflittonis. Veritatent enimfuc} more fidem appellat cr Dei cognitionem-
Etnecontriftetis.
Tdmin nobis quam in auditor thus, folent enim pia mentes dolerep turptaaudierint,inquorumcordibuiha bitator eà Ãiiritus lUeDci- Scriptura affeäus humanoi Deo tribuit,non entm aliter nobis Icqui poteÃ-Sicut igi=â tur Deus dicitur gauderc de falute noÃra, ut uides in p4 rabolts Lucte-if -fic rurfü dcilere depeccatis noÃns,hiec gt;nbsp;enimodit,Genlt;T'VidcttsDeUi(^uodmultamalicialxgt;mi num etc-Satis tÃaadmonitione aturptbufdeterret
Obfignati.
Supra capite primo-
In dicm redemptionis-
id eÃ,uf^; ad eil diem in qua plena accepta harcditate plene redimi'mini,ld eÃ, in dicm aduetus ChriÃi. Roma-oHauolpft intra nos gemimus adoptionem filiorum D« fxpclt;?l4r«f à redemptionem corporis noÃri-
C A P V T V.
imitaloref
IN EPISTOLAM AD EPHESIOS. j«
HlmttatorcsDei.
Oc exponiturtAaithlt;f-ut no foliimämicosfedzr mimicos bcncficio lt;tfftcidmus,ut,inqt,fitisfilij plt;t tfuwlîriqui in coehseÃ,q fokm fuuin orc- Et dddit Pdu linfummum iBud cb4ntlt;jti$ txempUr ,diccns : quctnad» modum cr CbriÃus czc*
Oblationcm.
Po/l biXMc undiM chriÃi obldtioncmumno diwpliui f fl «blitîio pro pccfdtisH^c t nim tu ctcrn« fäniliÃcut, ttt cà irtfp'HebCijri/lws Jeipfnm trddidit er P'itc»' dit eMWjRoms.oamp;titlitpeo'obldtHSffl.EprrCiitider gótrcpiddmusproquibustdntu prcciMtn perfolutu cÃf-Sed boc dgit Pditlns Ht ebdritdtem rcpenddmt« in fruti'cs qui untdcbdritdtc er libcrdti er Jili) Deifdfli ptmus-
Nc nominetur.
Pius enï homo tahd non die» neq; Iibcnttr audit Vide ergo ne ft tu pecce s à te ft cofciêtiû Ifdds Mditoris,[cddd hcifdilui tcgeKut 't exfrufiuarbor cognofaturetCâ
Gratiaruniaftio.
ideÃjtälisfermo undc Idudrf ur Druj,unde finâipce t«r nomen eiuSjfuprdJiquij eà bonus ddiedijicdtiortet«' Sic infrd (oqufntes uobifmetipfts per pplnios etc- Libidi nem qudm detf Ãetur üeus,exepto fdtis borrendo funtdi (uuiü et iteritus Sodomoru-Audritiü dutem Pdulus ubiq; ffre feribit idolorum [eruittitcm,ul [cids cx didmetro p« gndre cum Deo Hcro- VndeChriÃus: Non poteftis Deo ferwre er mdmmon£ ⢠Q»t enim pccunid
lo. POMERANI ANNOTATIONES
fidit,deoÃderenonpotefi- Vnde-i.Timot-lt;f-Aeftimant pietatcm zj'c-
Decipiat*
Hl funt qui impudice hodie dicunt ftmplicemforniciiquot; tionemnon (Ãe peccdtum, quant tarnen Paulut damnat, zy ob quam uuandam uult ut qtufq^ fuam haheat uxoré-Et ChriÃM lAatth- is (ùcjt.df wm in hoe inÃttuiÃe ab ini tio matrimonium fy infeparabih coniunxiÃc uinculo,ut eÃent duoin carneunaSunt etiam qui auaritiam defend dentes impijs uerbis derident fy contemnunt pq patrit deicuram, prouidentiamcrfohcitudinemerga nos,di^ centes : Ni/ituprouideris tibi quistibt prouidebitf Et cum ! uuenate ; N emo unde has habeas quntrit,/cd opor» ttthabere-
Ira dei.
tgt;Corinthio-ut noftmus cocupifeentes maloru Sed omnia dum produntur STc.
Sicutuobis contigit in falutemut ueftrre tenebrreuer lo del detegerentur,ut erubefeentes refipifceretis,fic (y ifsquiadhucinturpibutuiuunt, contingetin falutemfi spfis corum fcelcra ey err ores uerbo dei aperiantur, ut /uam agnofcentesfoeditalem, refipifcant-Hoc non fit in Ãmiaaliqua fcduulnercquo mordeturà uerbodeicon» fcicntia auditons, ftcuthabes-i-Cortn't4-Occultacordn cuts maniÃfia fiunt (yc- â
Dictt.
feilicet dcus-in Ãripturis non reperitur,fed prophe taruiii
ÃN EPISTOLAM AD EPHESIOS- 39
titrumnioreuideturdicere,dicuntenmfubindc ⢠Dicit domini« (3-0
Videteigitut Kc-
Nort (MorcgcntuwM in tencbrisfcd tn tuminefapim» tu dci,td eÃ,ut infra dicitur,intelligentes lt;ju£fit hoIkh* tas domini,ut ciuj.notj ueÃram fequamini uoluntatcniâ Redimentes occafionem.
id e/l,quierc«te$ «tcunq; poteflis tempons opportit» «itdteiM 4d beneÃciendam cHrdndiwn ea quit chriÃi funt,ut quäeunc^occafione promoucatisremChriÃtcr ptetätisopus,eoquod dies malt fint,ideÃ,non folumex^ terna perfecutione pleni, Jed multo magis feduätone er impedimentopKtatis er uerbt Euangdici- Didtoliu ent ab omni plt;lt;rtc ncgocium EHdngclicum nititur impedire, 1 tlt;t bic PijhIim uocdKit dies malos, quemadmodum-i-Tia mothftempora periculofa. Sic qweq, in feriptuns appel lantKr.dicj falutis,dies perditionis, dies ir« erc-non pro pter tempora qult;e à deo creata bona funt,fed propter ea ^»«eintemporibus iDis ^uibufdam bominibiM acctdunt* Et ne inebriemini uino.
Itt ^Mo,id eÃ,in qua re fiue in quauiniinebriatione, ttt non referas ad uinum foltnn, boc enim ej}quot;et «inum cre aturam^t bonamcondemnare- in quoe/tlMxiM.tde/l, fuperfluitas er nulla neceÃitas ⢠Hinc leuitas cordis fe* quitur,Ãultiloquium,inänes Ãbulie,Ãcetu, inepu can^ tioncs, indecora conuerfatio, ob qu£ ut maxime nihilalia ud mall Ãelas tarnen deÃiiceris, dejficäaautem noÃra con«er*
.IO. POMERANI ANNOTATIONES
epitucrfd!ione,lt;juisrcilefe!ttietde nobis^ Itaq^htceref ucrgitinblit/phcmidmnomnis CbrifiiduhEt prlt;£terett inebridtio tetpfum uertitd Deo,nude Monet fd'Mdtor L«*â Il ⢠Attcnditeuobis negraiicntnr cordd uejlrci crapule Cr ebrictdte, crcurishuius uit£, ^3- fuperueniat in uoi repcntinddicsilld-
Sed impleamini fpiritu.
Hoc oppontt inebmtioniuini-id ell,pottus hoc con tendite4Deo, utebrij fitis/}gt;tritu,ide/l,tiffeâuDei, ut fäpidntuobistlldqu£funtÃ)irttus,utficonuenitisttdmu tuo uoscofoladoscoOdtiouefirafitdefcripturis famHifi pfdltnis d!ijs Da htudibus ,ut candtis domino fpiritu all cdnttco in cordibus ue/lris ⢠Quid qu£fo dulcius foret confcientijsnoÃris ,qudmficcoUocutosfuiÃe Æ ut non di cdmqitätdpromotioneiierbi Da hocÃeret,dumfdn{id conuerfdtionenonfolum nos ttiudretnus, feder mithos prouûcdremusdd fditéiifcandum nomen Domini,quoJ tales hdberetferuos contra quos ne aduerfarius quident haberet,quod luÃe reprehenderet -ycrum ubiq^ferpens iüe dntiquus infididtur,erquifq; ubt fcripturasconfiri Mus,ttem^ n altjs plus c£teris fapere uitlt,undeconten tionesetdiÃidid,qu£chri/lianamviolant charitatem,o riuntur- Iccirco addit Paulus, Stibdtti uiciÃtm altits alij cum timoré Dct,ut quifq^ timeat Deum, er cédâtfratri, tionplusfapiensquà moportct, Ro. «⢠Hoitoriinuicettt pr£uenicnteSâ AtqÃjacoccaÃone lamfubdit dciurepr£ Idtionis er fubditionis- Primum inter coniuges, deinde mter
IN EPISTOLÃM ADEPHESIOS. 4^ inter pitrentes cz filios,tertio inter dominos ü'feruosâ SicHt (fomwo i Pd«-}'Sic«t sard-
Vxores.
St omnid rhetorum argumenta inunum conifcias^ «on tarn perfuaferis coniugibus dtlcâioncm mutuam, quant hic Pd«!us- Curndiii homo hic fuperuacua tudia cat, fed aides quà m mtgnifecerit Paulus, ut interim ex »inititte coniwgutn depingatnobisiBam incomprehen^ famunitatem (.hriÃie3-Ecclefue,cr charitatem tmmen fam qua nos profecutus eà chriÃus De qua re lege Luthe rumdelibertate ChriÃiana Diabolusnanq^qui fcortati onespromouet adu'teriaamat, cuiujdodrind quoq^ efl,ut Paulus ait'.iÃa prohibitio matrimonif qua Ãabilitut eà caltamp;dtus cIcricorKm ut liber ius libido propagaretur, ficut uidenjus.njiro ingenio condtur ut feparet quosdeui coniunxit,fempcrenimfuis ordinationibus fubuertere nttitur,quod Deus ordtriduit ⢠Et certe lam malo no/lro expertifumus,quictecitatis poena plcdêdifint, quiqute Deifunteontemnentesmeliorafaccreuolunt ⢠Qtjdntd ucro diabolus difcordiarumfeminaetiam inter coniuges |cminet,qui nuBo Dei timore tenentur,horror eà uel ho dteihtueri,Qrntult£anim£ pereunt.dumnon eà fj^iri tualis homo qui fanäo confilio ddtuuet laborantes ⢠nbsp;nbsp;Ik
quodcplordrtdd funt noÃra tempora, quibus etiam ut prohtbemur,necofil-oaliquofubucntaturperituris-Hinc obdurittamcordis ludeorutnoltm permifit IJloifes libel lMmrepudij,iAalihi9â
Caput
10. POMERANI ANNOTATIONEN
C A P V T VI-
Indomino no contra dominum-
Honora dicit, non folwm dilige - Ho«or enim habet timor cm annexum, ^uemadmodum fupradixit-Vxor autem ut rcuereaturuirum â Vult enim ul /î hjinomnibws obcdiantparcntibui etferuianteorumuo luntati,crfiopuifucrttetiamnece/ptati-Hocprteccptu non fimpliciter efi prtmum in premifftonC, id eft, quod habet hanc carnalcm promiÃionem annexant ut bene fit libicrc-utuidesExo to. Et uelhincacctpe quodetianl carnalcs promiÃiones ChriÃtanis nonfunt a^ernandt-Vultenimdeuftn omntbui magniftcancrcredifuouef bo ut iuÃificetur -De qua re lege in toets Phil-
Serai.
ColoÃ-t- .!⢠Pétri t.
' Q.uodfupereftfratres8^c.
In Ãne huiutEpiÃohe diligenter monet ne fecurepoà quam iuÃiÃcati fumiu utuamus, fiquidem non eÃe uiftbi les hoÃesfedinuifibiles,c^ potentes qui noÃraminua* dunt,crinftdijser apertoMarte, falutem-Siequo^ t-Pet.sSobrij eÃote erc- Hishumana uirefiÃinöpoteÃ, quia nonfunt caro er fanguis,id cà homines, ficut Chrt ÃiK accipit Matth, nr. Caro er fanguis non reuelauitti* bi,fedhicopMhabcmusfortitudine /piritus, utÃiiriti^ but fpirituMui armis refiÃamuf,nempe,uerbo dei fi ei forti fide inhaferimut.
State igitur.
Verbii
itî EPISTOLAM ÃD EPHESIOS- 4«
Vertu militaribui fcripturctfepe libettter^utüur-Lumbos.
Nrf m f 4 p4rj corporis bültbeo kwinif cojerto i« beUd tegi folet- Efauundiximode chriÃo: Et crit,mq«it,itt(li tù cingulü lumtorum eiuf,ciâ fides ctndortum renii eiut« In Omni dé# prccati# oné*
Hic uide,qiwnt(t iittprobitdte,hoc eft,pne ceffdtione, iJUürtto Ãruore cr Ãudio,inuociindui fit Deus,m primii, Mt mittitt opcrrfrios i» meffet» fMm,lAatth£i rtono, et no folumhoc, uerumetijm, itt ijfdemoperdrifsdcturroa ' bur Ifnrittu, ut cwnÃducia er uiitMi libertdte Io â quonturuerbum, id quod dum P4ulu{po/lult; IdtfCerte noflrdnt, ^ui omnid prlt;ef^mimuJ, tcmeritcttcnl dccitfat gt;nbsp;Vndc orlt;tnt di« fcipuli Adorum ^udrto t Ec nunc
D O M t N E,re^icetnmt« nlt;t$eorumerc» Cum fynccritatc.
Id cft,fgt;rtcero dffcäu er intcBigerttÃ,(jult;fpurum fd pidt CHRiSTyM^er fit adulterdtd extruneis dodnnis, qui non folivm obfeurdnt, [ed czobliterdnt C H R 1 S T V M»
P I M I S-
P ltlEpi/{alt;
IN EPISTO
LAM D. PAVLI AD PHILIP penfes, Ioannis Pomerant Anno a tationes-
VÃi^catisperfidemChriflt hiec PpiÃolafmbi* i tur:t]uaproptermoneteos Paulus in uincu'is, ut pergantcrcfccrein fideChrifti, mu!uainter fecharitate ⢠Vtran^ uaftantinfignitcr humante iuÃiiite pritdicatores f ue doâores-Dtwn cnim ab cis dciii iuÃitiam cz falulcm operibustribuimus, ueram luÃitiam Crfalutcm,ideÃ,chrtÃu'mamittimM Nihilenim (.hri* ÃusnobisutiliseÃyficxoperibuscÃiuÃitia Gal:^- Sipef legemeÃiuÃtttä,igitur ChriflusfruÃramortuus eÃ-Et S' ChriÃta ftÃM cà uobts ociofui,guicunlt;ji per legem lufli» ficamini,à gratia cxcidiüis vbi uero iuÃttias operum a/n p'exi fucTtmus,quie cjult;efo coneordia inter nos eÃe poteÃl No« enimÃeri poteÃ, ut ncgleda uera luÃtÃcatione, alij fe alijs fuis openbus non pr^eÃrant, alij alias nà ludicent, cum alijs non eontendanc cyc- Hine furgunt odja,^muli tiöes,feä£,(]uales frudus haäenus iiidimus, ChriÃianain charitatem nufquam uidimiu ⢠MaleduHa ergo operum iua Ãitta,qult;e tales peptrit frudus ⢠Iceireo in hac cpiÃola md los operarios, c;- hofee luÃitia: humane pr^dicatores, e* pegia inÃmia damnat, er lt;dKf n (pfcff.nfzwpf qui funt to
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tius
IN EPiSTOLAM AD PHILIP- Vt
tiui ChriÃianiiecliÃcij deÃruilores-tiifientm Chrijinu» Ãitid nos faluct,mdn£muf id qundfumn6,id nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;çy da
miidti Saludt dutem, fi m eum cndmus- Porró,fi uerc ttt eiwn crcdimuSjidcntMi« Ãjtribw,qucd ipftfidlus cà no^ bis,ui ficut lp fefehutniliauit propter nos, itanobisinui^
, Cetti fubieHi fuir,us,in timoré Det, per churitalem-Aduerte,quc)dubi ApoÃoli Dripr^ciptunt opera, nS ahd prtecipiunt qudm tUd, qiiie neeeÃano Ãdem comitan^ , tur,crqult;ejpiritusquicorpoÃidet fud naturarequirit, unde fiuüusÃjiritus appellat Pau'iisGa'-â-Suntenimun* Ud teÃimonid uiuentis intus Ãdei Et hoc ideo prfeip'unt, fiue potius tnonen t,netorpentes incipiamus ÃÃidire que , Ãnritus f:int,ut agnofeentes ex uerbo dei quo pergendu/nt ftt,fulfirewusfepeadeum,fineqiio mhilpc'ÃumttsÃee^! re,qui dat nobis er uellc er poÃe, profua bona uolunta* te, nbsp;nbsp;quod cÅpit ipfc in itobis opus bonum perfieiet,ufJ;
adaducntumfuum,uthicdiciturcdpiteâi er-^-ubiutdes, nihil tribut noÃris conatibus,ne initiuqiiidemÃdci- Pfeu^ dapoÃoh uero,ubi precipiunt opera, fic pr£cipiunt,ut in tpÃs doeednt queri luÃitiain.imö ipfam eÃe luÃitiam, na iufiitieprecedentisfraiHum, er prepoflereexfriiélibtis arborem producere uotunt, cz præfrrcd in prtmis iüd perd docent er niagni Ãciunt,qu£Ã/iritus tpfenon requi rtt,eritemillduetdnt,qiieÃ)irituinihiladuerfanturâ id quod tdec Ãciunt, ut fiue glorie confulant er uenlri,quos hicuocdtiniinicoscrucis Chr'Ãi, er qui Deunt habe^nt uentrem, erÃncm glorie [ue con fiifionem.
Vide
10. POMEKANI ANNOTATIONES
Vuk Aâoi-um dccimofextodc Philippis-Sanftis in Chriflo i ES v.
Nontnfuisopmbiif-
Epifcopis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
Vide p'ures in und ciuitdte » Sunt ergo minilîri uerbi Df t, di/penfatores myUcriorum Df/, prüf Paulus ad Cortnihios uocat- Diacontautcm(unt(anäorumtniÃri, ad hoc ab Ecclefia clcäi,ut difpenfent bonaEcclefia; pau^ peribus,fcru'entcseis, pro utopusÃterit - Adhocdcbent tligi probatiÃimc ities,^ui fidelitcr rem curent, ne/tat fi* CM haäenus, quando negleâis pauperibtaocruparunt fu* bi bona Ecclefiie,qui diÃienfatorcs cjp: debcbant-Sic enitn ApofloliDtaconoseleiluriccnfultant- Ailor a- îionelt aquum nos derclinquerc ucrbwnr, De/, er miniÃrare men fis- Confyderate ergo Ãatres uiros ex uobis boni tcflimo^ nij feptem,plcnos /piritu fanélo er fapientia,quos conÃi tuamus fuper hoc opus ⢠Noj uero orationi er miniftcrio uerbi inftantes erimus- E t placMt fermo cor am omnt mul titudine ⢠De Epifcopis er Diaconislcgis-i-Timoi-
Gratiasago amp;c.
Veri ApoÃolt eÃ, non folwm pr,edicarc,fed er orare, ut Ãfiritus Dei operetur in cordibus auditorum, er prate reaiugitergratias agere Deo,ftcubifenfcrituerbum Dei promouiÃe- Talis enim oÃendit à uere à Dfo miÃum,er auditorum quærere er Ãtirc fabitem, cuius htc egregium exemplum uides in Paulo-
Coepit.
V/lt;icî
IN EPISTOLAH AD PHILIP» 4»
Vides htc,quod fuprà diximiM titntuwt ibeÃe,ut nofiro 4rb:trio,noÃri(^ wribm e:^ confilijs, in refalutis aliquid tnlgt;u4tur,ttt ctiaiM ne incipcre qutdem poÃis ^uodboniwM cÃ.nifi D E VS det ⢠ip[e enim eft Alpha u, prirtci« piuwi cy jints omnium â Porro bontw« opi« primuwi eft fideSâIoannisfcxto: tioceftopusDeiCTC' Deindecfj4» ritas,tdeft,Ãdeifruilus-
Ad diem.
Per feHCTitnti« w notât â N i/i enim per [euer arts, non perueniesadfinem ⢠inlerpriscipiuwueroeT-pnew.tx pcrierisi}uamneceÃirtusftttibtC H R i S T V S« Nifi enim ipfeftultarum ouiaro paftor effet, quis inter tot ca-fus,to: tentationcs cr mentis et corporis perfifteretfPfal-jw- A Dominogrc/5ttó bominis dingcntwr czc-
Sicutiuftum.
Qui «ere diligit in Chrifto, non poteft male fen tire de fratre,timereuero;~ratripoteft,atq^hocip^quot;umft.citchari t(K- Hüb« tgiiur J?icfxcmpiwm«en paftorts ponentis ex empio Cbri^iianimam fuam prvoMibHofuij.erdtligfii« tisetwminuincH!!S,none4rn41iitl/ij«o fcdchriftianoafa Ãäu,idquoddicit: inuij'certbus IE S V Cbn/U-
Eciliudoro 8óc.
Viiît 4ugcri cbitntdtcn) inter nos nut^uamffed in dgtii tione O' omnifcientia^ id eft, in fide ertognitionc Cbri« fti,nc ipfa operlt;t inciptdn)«« pro luftnia dtcipcre Hoc eft quod in Rom-dit:Ex ftde tnftdem,utffgt;tritualesf imus q«o dijudicemiis ot«rtilt;t;Vtprobctis,in.juit,(jMae[untprifjidn \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P 3 tia,id
:1O. POMERANI ANNOTATIONES
tu.td cÃ,qult;e bene placent diuin£ uoluntati, id quod Ko=gt; man li ficdicttur: Vt probetis,gu£ fit uoluntas Dei, quad bonum eÃ,aaxptumqi, cr pcr/iéïum,ut beneplace^ at uobis,quicquid,quacunqj ettam oanfione, fiue proptef Euangelium, fiue profiter peceatum noÃrum nobis aeci* deru,fctcntibuf, quod omnia è manu benigni Patris ey payons noÃri accipimM-PrieÃantia ergo funt,ut DfuW pra'fèramusomnibiifhominibut,eycharttatemomnibui præceptis.legibuf, ey opcribm, fxut ChriÃus in Euangc ho docet fape o- ipfo cxcmplo oÃendit â¢
Synceri.
PrimumÃde, nepatiaminicognitionem ChriRitradi tionibui ey dodrints humants permifccri,deindc chanta te,ut tails fit affeÃM in proximum, qui etiam tolerarefci at eiui infirmitatem.ne fcandaloftmuf quocunque modo-Charitas entm omnia fuffert, ficut uides C hriÃum tfw'ta intnÃrmisdifcipulisdiÃimulaÃe er tuItÃe-infummatSic nos feire uult,utnoÃrafctetia noabutamur-iCor-sScie tia inflat,charitas icdificat-S: qs exiÃimat feire altqd etCâ
Jndiem amp;c.
Perfeuerantia-
Q.uæ contingitamp;c.
Per nihil aliud, priori Corinthprimo-Adgloriam.
N 0« noÃram, Matthlt;ei fexto: Attendite lt;yc' Scire autem.
Q»lt;lt;t
IN EPiSTOLAM AD PHILIP-' *4
Quid nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amicis,lt;]ut circd cim« aÃd funt noti*
Ãt:tt,finMâfgt;crboL oucnSyUa^dfuapcrfecutiofcandit* to(ic injirmisadhuc mcntibttt.doncc difcant,oportere noJ OKccglori/icdn.^uxcHnqM/tinidcm nobudDeoimpow iurSiCiidEphcfio5tertie:C)bfccro,inc]uit,uos,nedefici» attsintribulMonibMmcisprouobts, qu£ eà glorrd ue« firn- Diligcn[ibuiDcugt;r,(uteÃinRcman-) omniacoo» pcrantur in boimm,eti^m ea qu£ euro ludicatpcÃmiUd dâ.vm conÃÃorcs Eudnge'ij impclwutur malHiflu, perfe« c«Kmif««,monc,td»t««« abeà ut hiec noccdut.ut pcrhitc mirus lüe drti/rx Deus EudUgeluM« pronioueat, ut tnere^ dulii cr adhuc ignordulifciM iioUMtÃat quid agntur, qui forte nondum dudif runt.cz ïam credentes conjirme «tur» uidentes ,nonfcduélori5 ÃtÃc pr^dicationcm, pro qud prtedicdtorducictmori-
Nonnuüiamp;c-
N ibil bit dicit de illis pr£dicdtortbuf, qui aliud qudw ChriÃi doflritJdmprtedicdnt,qudlium idmp'ienui eà or* liÃtquotModo ettim de illii gauderet Paulus ? Et tpfe hoc fi ta expreÃit,dicens:lt; hnÃiM tarnen annunciatur- Df tilts ergodiat quiCbriÃido{irinampr£dicant,quorMnqui* dam hoc tpjtm Ãtciunt, maligno animo, ne fctlicet liber e* tur Paulus,quaÃta'is feél£ autor, propter quam ubiq^fu fcitaturtui^tus.CTperturbaturrctpubli tranquillitdSâ N ec uf ro quatuor gentrd pr£dicatorum ,ur quids putat, bic defcribuntur,fidtdntu'mduoDuodutemqu£ uiditur membra poÃeriora, expopio tdtKum funt er dccldrutio
F 4 duoruw
10. POMERAKI ANNOrATlONE?
tiuorut» priecfcktttiwmâAt^ htchdhes,^ etiatn ipfa ueri* tlt;iS4multis,nontamcnuere,cittnunciatur,ut fcntpcrcogi trf,regnum Df i no» effè in lcrmonc,fed in uirtute-
Pudefierem, (i ifla cederent iâ d^mnu Buangdij nbsp;nbsp;Câ
Nam mihi uita amp;.
Exponit quod dixcrat ; tAagm/icabitur Chnlïui (yCâ â Siuc enim tuxero, i^hn/io u:xero, non mihi: eiutgloriärtf pr4dKa(gt;o, er opereprtdicattonis fruduw frcium, id e/l, utiliseroifs,quiauditurifuntcxmcuerlgt;um- SicGabt»⢠Viuo éutenf lam non ego ere- Siue tnorilt;ir,meolucro mo ridr- Defrndui enipi huiui uitie periculis, ermeo officio f twn ChrtÃo coronabor in iÃo die,ficut dicit-t â Ttmotb-4â Ego wm delibor cre-Hoe qu^nq mhi mcliui eÃetjBud t4 men mugif uobii neceffurtum- Hie eà fublintü fanäoru/i« (tÃ^eduf, quem nos tam adhuc ad /}gt;irttualtd rudes intelli* gere non poÃumus â Tarnen ad hoe iÃa utiltter Icgimui, ut uideamics, cr agnofcamus noÃram imbectüitatem, quà m longé fciUcet adhuc abfimus à regno Dei, qui cru cerner mortem, ut rem damnatiÃimam, fiigimiu er horremuf' Et tarnen cum Paulus fit tantuf, dicit infrà capite tertio: Don quà d apprehëderim,aut perÃilus iam fim erc-Vbi ergo funt,quifrigidà fuis operibus er cérémonies er f(* dis uendicant fibi perÃdionemf
Gaudium fideiueftræ,
id eÃi Vtgaudeat fides ucÃra.ut gloriemini fiue cxhI* (ftw ubertim er plenogaudio,per Chrifli ffiiritum-.glori* (inini,inqu(im,in mctuel (le me,quod ad uqs redienm- Vi* dffWtHuni
JNEPrSTOLÃM AD PHILIP- 4?
4e fandorumgdudiwn - lUiglorunturdePau* locz Pauluideipfis,ftcutfcquenttcdpt dtctt Vt,incjuit, gloriartpoffimtndie Cbrifli çrc- UoneÃh^ccdriidlis gtoridfed quieÃt,ut d«,per Lbrifluw 1E S V M Sic Ro-»⢠Vt communcm cdpum confplMonem in «ob« per m« tuäm Ãdem ueÃram fimiil er njcdm-«- Connu- Si glor i ficdtur Mnum nicmbriwn congdudent omnw membrd-
Tnnttttn Mt dignuwi c/l çre- Ab hoc loco, ufq^ dd eum locum ubtdicit in fcquenticdp . Spero uutem in domino lES Vczc- tndxtmeconnnendd'.chdritdtem inleripfoj tnutudrn, qiue non potcfte)?c ntfi (inecontentione nobis mut MO fuhddmur,uno jnimo idem fentientes-ld Ãet (i im permifbm e? puram ferudmui ChrtÃi doflrinnm, non admittentes doéirtttds bominum glorunlium in open« bi«,er mifcre,lt;juii ennes funt, IdcernntiH perum Cbri« Ãi corpus ⢠KonenmÃeripotellubidliudddmiferirnm ^udin purum dei iierbum, «t non conâendumiM , iit non gloriemur m nobis, «t no ludicemus lt;tlio$,ut no ulij s nos prdÃrdmui, ut fcilis non fepdremur 4 ChriÃi corpore, peutEfu i dominiM die« iQuomodo ÃiüdcÃmcretrix ciuitus jidelis,plendiudici] â iu/i«i4b4bitiiu«ine4,nunc 4H(cm homicid£- Argentum iMu/m uerfum eà in feondm, ttinumtuummixtume/l dqudçrc- Etccrtcbuäenusin« fignis Cifcitdtis er monÃroforwmfcelerum poen4s incur nmi«obcontcmp(um Euungeliumcr «ceptusdodn« «4$ bummns, de quiutfdludtor,PruÃrd colunt me, do« à çntçs doflrirtJS ef wandutu bominum- id quod efl «erç f idolpU«
ÃO- POMERANI ANNOTATIONES idbloljtriM committcre cr ahudfcilicet quam quad dei c/linlocodci cngo c oâquot; bumana pro diuittis adorare-Contra,ubi piirumcft Eudngclium,tllicfirnplexeftpidcs amp;nbsp;lyntera chantas ⢠Non enim poÃuntdiÃcmircqui uiium habent da uerbum, gloriart inicqut norunt fe o= muta per miÃericordiam da accepiÃe, tudicarc altos qui femper cogitant iüud,dontino Ãio fiat aut cadit, Hic licet diuerfa funt dona,diuerfa opera,diuerfa exercttta.dtuer fe cruces,nemo ^ludijs alteriiu obloquitur, qutcquid firt guliÃuiiunt placet omnibus,inÃrmitates altorü tolerant, don IS mutuo utuntur ad utilttatem, alter altert condolet, alteralterumiuuatjCfiitfummaquifqifefubmitcttasjs ' »on lequatautpriefert Stcfcntiunt uere i^brifttani.Atq; ' uthccperfuadeat Paului maximachrifii utuur exem^ ploqui fcfummedcijctcndo fubmittendo adfummant pn-ucnii glortam, ut hic meriro pudcÃant qut ChriÃia^ nii/Mfibtnomcnuendicantcs contentione er tnantglo* ria fua Jlcäant er fcquuntur,nunquam ad ucramglori* amperuenturi, qui pottusfcandala funt chriftiaiioruni qaam CbriÃi membra, cffiunt tandem doärinarum hu manarum autorcs qut de Euangeliogloriabanturâ ( nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Adiuuantesamp;c.
Id eÃ,ut iBa unitatcuos mutuis exhortationibui,mu* tuis confolationtbui,mutuisoffici/sadiuiictiscrfortifiââ ' cetis fidem ueÃram qiilt;e dccertat contra impugnutoreS Euangeltj impios homines, contra peccaia er inÃdcltM teit},contraomncsportasinfironmi,Maith ta-.
Terreantini
IN EPISTOLAM AD PHILIP-'
TereaminiSic. Lucrux.
Ethoc a deoS^c.
Qwodfcüicethoc c(luobis cdufafulutis, nemcrituw tibudpribdjquM patcris. H^bcscitimbic locum pdti no potes pro deo^ftcut nec crcdm deo,nifi dew detâ NoKimusPetru fuæ prfefumptiortis pÅndsdtdfj?c(jMlt;irt do ncgabdt Cbrijluwt-Vigildteergo CT orate, tncjuit do» m;ntM,nc in tret fs in tcnfattonciw-
C A P V T II-
P''^ o[equitur(juod caperdt^utdiximwfuprd, non moitens fo!iM«,fcd et per omntd Chrillidnorumftt* ' era (tdiurd»$,etiilt;m obieilo cbri/li txcinp'o,ut non fupcramp;c d«t diucrfd fcntidinui, fed feruidmaffubieUi frdtrtbw-
Siefl ufqudm dinjud confoktio per ChriÃum erc-
IsaffedusSkc.
Lo^uitur de chrtÃopropter nos deieflo ettiui excm» plum nobis proponit,is n o probduit, non drbitrdtw eÃ, non Koluit rdpere gloridm dco,cH tdmen acre ettdtn e)?et informddci,ideÃ,£qudlisdeozrdewuerw , gloridin enitn er omnid ubicjj tribuit pdtri , ut utdes in Eudnge» Iiolodnnis, JeddcpoptdgloridiMdic(ldtis defeenditnon folumddhomines, ucrumctidminfrdbomincs, utpro» pternosobedicns cj^ct pdtridd mortem ctidmufqjtur» piÃimi^Efd s4-Ucirco ddtdeà ci omnis potc/îdsmctelo er in fer»
I i
Io- POMERANl ANNOTATIONES
erI«tord, tJidtth-ultimo, acceptonomineinquofolo fiosoporta faluos fiert, Aâ-4-cui omnes populi, tribut Cf hnguæ[eruiunt-Dan r tta ut tremant quo^ portie i» Ãrorivm ad tantam Chriliigloriam,ficut diatur Ephe-f Vt innotefcatprinapibiM cf pote/iattbuftncieleftibut, per ecclefiam, multiformis fapientia det cre- Nam deuf fufcitautt tHum ù mortuis confliluens addexteram fuaiu Cre-Ephe-». Quid ergo nos qui nthtl fumus non fubmitâgt; ttmusfratribus cum tanta maicÃasfefubmiferit, obliti iDiuiiQui fe humiliât exaltabttur, cr lUiui Gala-qut (e exiÃimat aliqutdeÃecum nthtl fit, tpfefefeducit-Stcut er go ChriÃuigratis feruiuit nobis, ttautettamfefeprono bis tradiderit tn mortem,fie cr nos gratis feruiamusgra tuita charitatefralribus, cr fentiamiu nofuperbe de do tus noRris altos contemnemes qui uidentur nobis inÃ* riores,qui nthtl habemusquod nonaccepimui, fed fen* tiamui quemadmodu/m ChriÃusfenfit qut cum deus eÃet er iurepotuiÃet fefefupra nos extoüere er diuinos 4 no bis honoresexigere, tamenpropter nosabiecitfefein* fra nos erc- Alioqui ft ftc affeäi nofuerimus, unitas no conÃabit cy fides pertbit-
Figura.
Id cÃ,Ã)ecicuelforma- Heb-4- Tentatumper omnid proftmilitudineabfq;peccato,er-»- Vndedebuitpcro* mniafratribus fimilart erc-
Veftram falutcmopcrcmini.
I nbsp;nbsp;nbsp;Id eÃ, Ãcite ea qua; falutis/unt, atq^ea nonfunt alia
quà m
IN EPISTOLAM AD PHILIP- 4^
qudmqiw dixit,Mt urtitniiwf J idem fenti4nt,non tjutrunt fM4 eyc-sicfupra'.tantum ut dignum eü Eujtgelio cbri fttconuerfemint o-c-Etl7oc,mqHtt, cumttmore trc« morcfalicet Dei, qui enimaliter coniterfiintur, tcrtuw tà cos timorem Dei »on habere-Idem diat Ephe-f- Sub^ fem m«icem tn timore chriÃi ⢠N e ucro bine Ãatuas Iibe r«fMdrbitrium,qui4dicit:Opcrtiwini,lt;tdclit, Nam Dctti eà is qui dgit erc- QîSolt;l Mero ddditMr, pro bono «tnimi propopto, qu4p hocipfumfaciat Deus in nobis propter noPrum bonum propofitum,non conuenit Num ut non dicamquod Paulus inde noÃrisÃudijsaliquid tribueret, quotnodo conueniet,ut pro noÃra Holuniate operetur Deus tn nobis,quihoc fcribituri Pduloddre nobis ut ue Imufllngnecoergo eà uwtçTHçtuii'cKf x^pfobon«* Moluntdte , ut intcBigds fua non noÃra,jicut Epbe -»⢠fecundum bencpidcitum uoluntutis [u^ etc ⢠Ippus eP ent bonauoluntasquod (ic per grdtium tn nobis operdtur, ttonnoÃer condtus-
Syiiceri.
vtfupra^
In medio Sic.
t Peti-Conuerf^tionemcrCâ Tanquam Sic.
Mdt f-Vos eÃis luxmudt LMX.inqudtM, propterKcr bunt uitte quod portatis dd iHuminationemgentium Pfal-Lucerndpcdibuso-c-Mcrsecnim tenebrtfunt Dei igno dnttd zy mors ubt hoc Hcrbut» uit« non til, ut md xtme
, IO-, POMERANI ANNOTATION'S xime omnia in Jpecient appareant fanâijjima~
V t gloriariliceat ad diem.
id eft,adHentum Chri/ii quod Deuf per tneum Euan* geliumab'quidinuobiscffecmt,quandoaudiain- Euge feme bone cfCDequo tantumglorior fiuegaudeo ul eti amgauifurus ftmfi tmmolor,id eft, Dro oeeidor propter fidem ueftram,quam me priedicante fufcepiftis, unde ct uos non gaudcre non poteftis ⢠Vide hie Herum egregiam charitatemetfublimemfaniHorumajfeâum-Aduerteau tern quod Phihppenfium conuerfationem uocat hoftiam Cz facrtftcium fidei,fignificans eos effe bonti odori Deo in omni locp t-Cor t quemadmodum de faerifteijsearna Itbus tn uctcri lege [lt;epe legis -utNu-is. Adipes adolebis in fuauiÃimumodore Domino- Et de faeri/icio chrifti-Eph rTradiditfeipfumcre Pideiuerohoftia (y facrift ctumeft ConnerfatioChriftianorum- Kamquicqutdqua ÆI fcoMMm ,ueleogitaueris uel dixerts uel ftccris ,impoÃibi leeft ut fine fide placeat Deo Heb II- Eft enim oblatio Cain,dequalegisiRc/ficxitDomtnusad Abel crc Nam omne quod non eft expde peceatum eft, Ro-14- Et Trt-f Omniamunda ere Sine fide junt tuaoperaqiiandofacts contra confcientiam,td eft quando non credit Deo place reautdubitasan Deo placeat quod fads- Item fine fide funt,quandouiuisin odiofiratris,undcaudis:Cumoffcrs munus ad altarc zyc-Item fine fidefunt, quando perea qult;eristuftificart-Sola cnim fides in Chriftum iuftifieat, ut infra } ca Et in Ro cz Gal z^c-
dpero
IN EPISTOL AM AD PHILIP« ,4» Spero autem.Si«
vide quant d diligent ij nuncios commendet^nt fiiprit de Dijconis dixirnuS' Oportet etiim rem eudngelicam et difficnfAtioitem pjupcrunjcurdntes non folum proba» toscÃeDco,fcdctiam ownt lufpttioncault;iritt£ carere« Ronm-ti prouidentcsbona zyc-
EpJpbroditus dttukrut Paulo Pbilippcnputndond, UtinfineepiftoUâ
C A p V T 111«
NOngJudetindonjinoquigaudet etconfidit iniu HitiifuiÃnfäpientiniud, indiuitijs/uis, eyin i''tmmd',cinitnui:nittnlc aâquid inguo confidat« Pitupcrescnini eu!it!gdziiitur,tdelljietumniinciüdcci piunt Hoc ell,illoruni efl Eu-tngelium quos Cbriftiis pec catorcs in Eiungelio appellat,dicenstnon uen! uocare iit ftos,fedpcmtores Vndcmere-9â HiCc dicit Dominus, N on glorietur fäpiens nbsp;nbsp;nbsp;Semper enim (y in (eterniMW
turbdberis nififidedidicerisinfoloDeoCidtjdâubiqjfcri ptura monel ) gloriandum â Nam confcientia in tentdtio ne cor am Deo confiftere non poterit pr« horrendo Dei iudicio,q«ia peccutores fumu3 ey ippj?imum peccatuwi, nifi creddmuf chriftumfdilunobisdDeofapiëttd.iulii tidm,ft(näiÃcätionietredeptione tâCo-i- Hocefl lt;brt ftianoru gaudiu qui in fc defeendentes ntbil iniieniunt nt pdamnationem Namqui pronobutradidit unigcnit«, quomodo no cum tüo nobis oh donduil fut dicitur⢠Ro-s.
Verum
IO. POMERANI ANNOTATIONEN j Verum hic irrumpunt genimiiid uipcrdrum lüius ferpeft nbsp;nbsp;(
tis uetcris fernen,lupi rapaces,canes impudtci, laceratef gregem dominicum, (y d thrifli corpore abrumpcreft tagentes,tentantes mentes à fimplicitate abducere,quem nbsp;nbsp;i
adrnodumabduxitferpens utrginem Euam.ut dicitur Co II-Simplicitas cd, utfimphcitercrcdamus nos omnid habere tn Chrido-1 Hi uero docent con fidere irt operibuS noftrif,in luflitia noÃra et mentis noà ns,quo fit ut Chri Ãus reddatur nobis inutilis ,ficut et phanfeis.quos infid uocat intmicos cruds ChnÃi,id eÃ,qui doceant nonglo^ nam Dei,fedfua lucrafuamq; glonam qu^rant, in fuä et pcrdttionemer confuftonem lt;eternam,qutdenimaltud confequerentur qut Dcum habent uentrem ,ficut omnes hodie uidemus, qui obnituntur gratis Dei,noleriteS nos ex fola in Chrtdumfide tuÃificari,canes impudici,nefci entes faturitatem,ut dicitur Efasoâ ⢠operarij maliquiitt meÃe dominica,non domini, fed fuum aguntnegoctuni, qutaudient in iudicio Dei Dijccfirtcdmeomnes qutope ram:niiniquitatcm,licetglortariuoluerint. Domine no nein nomine tuoprophetauimus ere- Hife iadantetra cunctfioné eÃe,cum reuera coram Deo non ctrcuncifio ftnt,fedconcifio er laceratio dodrtniieuangeltcie- Hie igitur aduerte pfeudapoÃolos eo tempore notatos,qui ea rant fecundum carnem lud^i, quigloriantes fe popttM eÃe Det,cui fiidie erant promtÃiones, ex quern Deus la turn fipe honor auer at, es' è quorum faitguine tarn etia/n ChriÃus natus crat, docebant opera Icgts neeeÃana ad ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;faluteitt'
IN EPISTOLAM AD PHILIP' 49 filutcm ⢠Conträ quos accrrimc ^3- cum dolore inuehitw Paulus,ficut cy fire ubique - Si ciiini quificris per operlt;i iuftificari,iam Chri/lus tuÃitia tua non cà - Hoc ergo eà ChriÃumabnegare, ZJ- AntichriÃuminloeoeiusÃatuea re-i-loannis i Hie cà AntKhriÃus,qui iitgai Pdlrcm zf Ãlium - Siigitur hoc uerum eà de Hits,qui nitebantur ina ducere in opera zr iuÃitiam legis, cuius tarnen autor erat Deus, quid de noÃris dicemus, qui de legibus zr traditi» onibtts mere humants zr fidis certant, docentes doâri» nas zr mandata hominum, ideÃ, doârinas D^monio* rum,ut uocat A poÃolust
Noseiiimfumuscircumcifïo
Habes hic Ãnritualemcircumaf.onem, Ãnritualefea men Abrahie,qui credi dit Deo, zr reputatum eà ei ad iu» Ãitiam ⢠Circumeifto carnis noneratiuÃitia ,fcd fignum tantumiuÃititefidci.utRoma 4- Quiergorem,ideÃ,iua flittam fidel non habent, mane tantum fignum circumcià onem Ãrunt- Oportet cnim cjfe circumcifionem cordis in J^iritu,non litera-Roma-i- de qua Moifes Dcut-j»- cir» cumcidet Dominus Deus tuns cor tuum, ey corfeminis tui,ut diligas domintimDcum tuum,ex toto corde tuo, zr w tota animatua,ut poÃts uiuere. Hiec fÃiritualis circum cifio,eà non folum quorundam affeéluum impurorum re fecatio,ut aures nonlibenter audiant turpta,os non Itben ter dicat,manus non Ãciant zrefed maxime refecatio in^ fidelitatis,queÃnseà omnium uitiorum- CoepiÃienimfi de iuÃiÃcarifid eÃ,circwncidi,nondum perÃäe iuÃiÃca*
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;G tui
10. POMERANI ANNOTATIONES
tMà es,ldcR,nondumperfiélecrediSâ Quiscnimhoeglo» nabuur, cum nbsp;nbsp;Paulus dicat fc nondum apprehendiÃe {
heet hoe ipfumà Deo tibi e[ui lam capifti credere pro pef Ãäione imputatur-oportet enim,utfemper pergas ex fi de in fidem,docente tntut fÃiritu, id e/i, ut femper circutH cidaris, cr baptizerisignicrjÃirttufanäo, uttandein abijcidtur o- exuratur omnis uetujlas- N emo enim c/l,i/f guo non fu hypocrifis, cr qui non tnbuat aliquid fult;e tu* ftitie, donee jÃtrUus lUe igneui omnia exurat, ut tandem poÃis oemrrere CHRIST Oinuirumpcrfiâitm, uteÃinEphef ⢠Dumenimadhucquibufdamcxttrnisbie res, C H RIS r O perfide tungt non potes- Htc jÃiritui paulatim cr miro modo agit,ut eada::t omnia, inquibM aliquid conÃdenti£ habere uidebamur, ut tandem agno^ fcds,folumCHR 1ST VMcffèitlt;fiittamtuam,crm(di atorem tuum, z:}- te diledu/m in diledo filio Dei ⢠Q31 e^ mmexternamlu/iitiammagnifiuiunt, CHKiSTvH ignorant- Hoc e/î,quod hic Paulus uoeat,tn earnegloria* ri,id e/l,in externis cr operibus legis i/iam circumcifio* nem, zy iftwm jÃiritus bapttfmum, quotidie reuelate Deo in nobisdifiimus ⢠rogc»M«lt; Deum,ut con/orte» mur fÃiritu, zif pergamits, non reuertamur rctrorfum-
Spiricu.
Ioannis quarto: Spiritus efl Deus (^e â Non carne, non litera,id efi,externis rebus, fed bona cordis uolunta* te,quam Deus dat per IÃiritum fuum, quem nobis, f ere» dtmus,emeruttCdrtftus Pfalmo-t-Sedin lege z:re-vulf diltgentiÃiiM
IN EPISTOLAM AD PHTLIP- r* ' diligf ntiÃme,qudmabijcidt confidcntiam in operibm le» gii,utinfolo Chrtfloglorientur gt;nbsp;Ego,inquit,prie omni» blK pfeudapoRolis gloridn poÃim in cdrne legif, ut fdn» (Im cr honordtiÃmut luchem, fed omnid reputauiut fiercord, propter cognitionem chriÃi, qu£ excedito» tnnid- Quo cmm dmpltui didiceris ChrtÃum cognofcert, tanto mugis cddunt iDd operd, es' omnes lufiitiityin qui» buf homines confidant, et fubtnde plus illumindrts,in tan ttmi c5firmdtm,ut etiam portie inÃrorUM prieualcre tu£ fidci non poÃint,tantum memmens, portareadhuc alio» rum infirmitates : meminertsquoq;, teadhucomnia non comprehendiÃe,te nodum elfe perÃ(lti/m,mu!td adhuc te ign6rare,qHippequiomnidtuaprieterita,ucritatccxgen te,eager is damnare- Sicut entm t«d infipientiam Chriflui ftrt,itd(ytufirredebesaltorum- M.eliorefi conditio dd« hue errantium,qudm iDorwm qui fe lam putantapprehen diÃe-Adhuc nanq^ in multis deficimus omnes,fed confold twr nos hic Paulus,dicenstSi quid a'-iter fentitis,hoc qtto^ «obij Dci« rcMfldKitfict« tnulta ignorare permittit fan dos,crin quibufdant etiam errare,ut deprehenfo po« ex eius gratia,errore,difcdmus non conftdere in nobis- Stid fumus ouicuhe, fedfubmantiPaÃoris ChriÃi,perire nonpoÃumusPotetiamrefurrcäionisChriÃicognofcit, qui feit ChriÃum regnare,cr triumphare fuper mortem, pcaatunicrinfiros, qua eadem potentia noscredimus, utdtciturEphef-i-VndeRoma-4-Refurreicit,propteriu Ãificationem noÃri- Et Epbff t-DctM qui diues eà in ml»
G s fericordid
10. POMERAKI ANNOTATIONEJ
fericordia crc ⢠Hiec,nifi /})iritu docente, inteBigere noif polfumuf: efl enim uere fides ChrifliMa-CommunioneiK ueroaffltilionum Chri/ïicognofcmus,dum omnes Cbri^ fit affliiliones nt^lt;is eÃe intelligimui,cr- rurftvm omttes noftrds chri/li,efin Chri/lüeÃcbenediäas,crcÃcbo* nam Dei ttoluntittcm,qutcquid nobis acnderit-Coloffên'tâ Nuncgaudeo crc-Talicommunioneaffiiâionuni tctl tationum peruenimus tandem ad plenam rcfurrcâioneiit» ficut cr Chriflus peruenitâ Beat ui tjui inteüigit-Namnoftraamp;c.
Elcâi enimdicuntur regnum chrifit, regnum Dei,ff gnum ca:IoruM,in cjutbus Deus tpfe regnat-1 airco ej ft gnamlucisdicitur : contrà , regnum mundi, diciturrf* gnumtenebrarum ere- SicColoÃen tertio: Siconrefur^ rcxi(lis crc- E( /jic capitefequenti,lt;iu£ fit cdlica conitef fatio.ficdicit : Quod rehquum crc-
E Citâischnüum rcdituru/m,ut liberet nos plenè à cof pore mortis huius compléta refiurreä one, fiepe ip fie tn EK angdiotcflatur- i loan-)- Scimus,quódcitmapparucrit crc- Et omniscre- Dcrefiurrcâione,cr corporenoftfO glorificando, legis s-Corinth-ir. Vnde Saluator Matth-i)-TuncÃâgebunt iuÃi crc-Et nequisanimalis homo dicatâ-duomodo refiergent corpora confiumpta in i erris, aquiti aere,igni,deuorata à befiiijs crcaddit: Secundum tfified* ciamerc-mt impoÃtbile apud Dcum omne uerbum-Deusfiicuult ü; potefil : tncredulus contra dififiutat -
, auiem crcdit,dicit cum 104n»e : Scimus,quod cum appa* ruerit,
IN EPISTOLAM AD PHILIP- n ruerit crc- Et cum PmIo Rowdn-oflauo ; ScimM,^uôd omniscreaturdingemifcttCTC
C A P V T III I.
GAMditMnnMc.o- corondinfitturo- SicÃdte,id indnimiÃgt;iritu,quemMlinodumfcrtpfi,uiUite-coniugemfignificdt o-tomparem ⢠De «xoreergo Pauli tnteliiguitt,quamgermanam dictt.td eà ttcrdm cr fyncâ¬ram,^uödChriÃidndlt;iuoq}fit,ut Pa«'!«, Cz Eitórtgdij protnotrix-
Quorum nommasse.
Id eÃ: Qljoj Det« agnojêitpro fuis,«tdiximtM PpU JHo sa-Kiatihâ5⢠Gaudete- Cotrd,dc reprobit dicitur Ppl »io-lt;ï8.Dde(t»t«r de czc-
Gaudete-
Vtfuprd - Itcrwm, qwu hocipfwiti gdudiwm infirmis confcicntijsnon fdiis priedicari poteà â¢
Modeftia eÃ,(iuanontuofenl'utinnitcris, fed de» commodas te ((Iijs,(]u4ntum cum Deo licet tnomrubtare» but-Hanc uult P4ulu{,hon ut «iquitut, fed utomnibwcx h,I)e4S,ettlt;(m mimic{$,ctùm ijs qui poÃunt uidert mÃrio» res ⢠Atq^ banc tnodeÃiam, ut uidcs, docet per totdm Ãri EpiÃolam- Hic reÃgt;ondet clt;tro:St biUtc tnodeÃiam ferua» uero,contcmndriltedar,mea mihi auÃrcntur,nemo me ue rcbiturcrc'ReÃiondet Pduli«:Domi«twuobtipropee/t, ipfe omuid curnbit pro uobt5,nibil Hos joheiti fil js,(ed tdrt tuw
lO- POMERANI ANNOTATIONES
turn ^use cupitif petite ä Deo,©- grattas agite deamptis-O uerbum fidei,quod credti wn,in omni neceÃitate cr cof paris cr /Ãiritusfat eÃet, contra omnem inÃdclitatis no* flrtetentationem^
Pax Dei.
}deÃ,quamD E V Sdatcredentibus,utgaudenl(f deremiÃopeatitoer donatagratia, mutua fecharitäte çompleâantur- Hlt;ee exuperat omnem inielleäum : nnlht enim rationehumana comprehendipoteÃ,^uie foluM cif ni dulcia ludtcat eÃepacem ⢠P4x autem Dei,in tribulati* onibus etiam exultât Roman quinto,feiens Deo placere, quicquidfit,er omnta cedere infalutem- Htec eà pax con fctenti£,qu!e,inqutt,cuflodiet ues per ChriÃunt in fide unantmitate,dequa multtt/m dixb
duodrcliqimm.
Summa ChriÃianlt;e conuerfatten is-Gatiifusfum autem ôCc.
Hic eà locusgratiariimaâionis, pro accepta munere Cr eleemofyna à Phtlippenfibus- Vbi utde,dtmi fine adu* Iatione/nultisuerbisjfiiritualishomogratiasagit,quant4 doürina abundet ⢠Primiwn, oÃendit, ueri prtedicatoris effe,à fuis nihil requirerc ; detnde.audttorum eÃe, prtedi* (atoris inopiam fubleuarc' Pr£terea,ne pradicator ona* fionem pr«ebeat pfi:udapoftolis,oportere etiam ab aliqui* bus abÃinere,qu£ lure lUi dehentur,ficut Paulus abÃtnu* it, neataperetaliquid aTeÃalonicenfibus er CorinthiÃ' Item, qifo:ficdantur,cedere in contmodumiDorumqid dalK-
IN EP 1 s TO L A M AD PH IL IP- r» ilMt-ltemJw ipfd ditä eÃe hoftiam äoeptam Df o, He« brg decimoteruo: TalibtuhoftijsplacaturDeui ⢠item Jantibui reddt à Deo abunde fecundum Eudngeliwm, er fecundumPrfMliwW i-Ceirinth-y- PoÃremo(nehocnegli gäs)[an^lo5 effc contentes in ij$ qug habent, er («t D« prouidentiii gdudere fecuros, cjucmddmodum plt;jr«Mlu4 gjiidet fub manu Patris, nibil folicituiqiacqutdiiccidcrttâ i44m,in^«it,«godniicierc Heb m Sintmorej©-c,
LOCI INSIGNES IN EPI-fiolaadphilippenfes-C A P V T l-
Cbiiritrfî pij cz Eiwngclici paÃoris-.Gratias ago ezc:
Vbi inlermifcet,lt;juèd ne inaperequidem bomw»i,pne deo licet: Quodisquicoepit-
Prgdicant quidam ChnÃi do£lrindrn,non t4me« ChriÃi* dttc: ScireiwsMolo-
Ajfcfliu SdniSortM« cupientium diffolui: Ndw mihi uitd lt;.hrtÃMeÃ:
Pdtipro Dfo,fJ5cdoniw« Dei : Q«i4«olgt;Mdon4l(HK efigt;
C A P V T 11-
VniiniftMî dodritiu, er afÃciliu chnÃianorum cxemplo ebnfti ;SiqM4ig«Mr.
Conuerpti t onenj Ulem eÃe hoà iam er f acrificum Ãdei: QttinctMM-
G ⦠Di^njd»
-IO- POMERANI ANMOTATIONES
^if^fnfatoreselecmofynarumd(btreciiiereMaritit[it^ ââ l^itione : Spcro^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. â
â c A p V r iir.
Æ â '
CMcndof eÃe infMriitos canesd iuflitiafidei auerten^ tes: CduetCâ
luflitiam cdrnis nihil eÃe,'fcdiufiitramfidei,cr circu/mei* fioncmmÃiiritueÃcfiilutem: Noj enim (umus ctr* cu/mciÃo o-c-
Hondum nos comprehcndtÃe,id eft,p!enè tuÃiÃcatos eà fc, utfcmperfuiamiiseyefurittmusiuflitiam: Nort dpprehendertm ezc-
Chri/liditorumconuerfationemnoneÃe ierrenam: Nttnt noÃraconuerfitioâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, !
C A P V T Illb . I
GdttdoKiHwi femper in Domino, reliila ei folicitudint: Gaudetc-
Gratùrumaâio, tAfqueddulitione, ChriÃidniÃitnisdo* ärinisplena: Gduifuifumâ
FINIS.
inepisto-
LAMD-PAVH AD COLOSS-
loijnnis Pomerdni Annos tdtionej.
Ene cddcM eà h^c E(gt;ifloU ctwn Epi/loU â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MdEpbe-er idembabctlt;IrgunIentUMl,rtlâ
p fi^ttodbi£cbreuioreÃ,c^quodhicitper» ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tiitî damnat doftnnijj humanas pbilo[o«
pbiic.id eÃ, fapientilt;e ct rationis humaner, q«« nibil no«it nip dcmcntajdeÃ, res cxternas huiut tnundi ⢠In nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rdCio per hypocnÃm fingit cultum det
C7inftipCiitionenj, cumfolusdcm luÃificetnonnoÃra opera aut fatisjiilto, zy in j^irituuelit lt;tdorlt;trt qui bo» norum noÃrorumno indigct- N ihil cnim tarn dduerpwn fideijid cÃ,faluti noÃra, qM4m ubiratione humana qu^ dei funt aÃtmarecceperimus-QM4ndoenimipfa non ne gabit detvm hominem Ãdum er propter te Ãäum, p4f fum,mortuum,refufcttatumf ^Mtindo non perfuadere nt tetur non eÃe remtÃionem peccatorum, quandoqutdem Ã{la inÃda fiert non poffe f Aut quando ipfd perfuade bitur eÃe «it4m poà hanc, eÃerefurreätone eurniî poà cdrnij irtteritu«!, deomnibmeÃereddendamin iwdicio pifurordtionem? Sednehocquidem credit quad tarnen tn^HibMjddmbominibiMcorrfWHidet, hominem fcilicet
G r poj c
ÃO- POHERANI ANNOTATIONES
ftoffcÃi.r tH da immuiari m hacuita, ut plané fitaliui ^uamanteafuerit in fumma, Animalis homo nSpcrci» fgt;iteaquted(ifunt,llultiaaenïfunt illi Hitc ( ut lacobits tUc uocat)ejl fapiétia terrena,animalis,diaboltca- QHi« fapientia tffinxit nobis uarios da cultus er uariasfccutt dum elementa mundi obferuantias,quibus omnibus fi ue rccÃimus Chriflianidcbebamus cu Chrifto eÃe mortui er fclix agere fabbdtum,utfolim ChriÃum habentes o* tnnia haberemus- ld eÃ, ut nihil frccremus naejÃirium adfalutem nififolum Chrt/lum, er omnia aha eÃent h* bera, pro ufn noÃro er proximorum uel fitcienda uel o» mittenda-Quid iju^efo tradvionibus bominwn uexamur, cumdebeamusfcire er Icgan (^uam ohm tuht deus eÃe per chrtÃwm in cruce abrogatam, non ut non Ãat, fed ut non Ãäa damnare aut reos agere non poffit Æ quippe qui ex deodidtcimus non opera legis, fed ChriÃumno* Ãram eÃe lufiittam ⢠Pr^terea accedunt ad maiorcm or« bis feduilionem Ãii^ill^ rcuclationes, undc fuppuhu* laruntfuperÃitiones er prodigiofuiütus angelortm er fanäorum er finite religionesl n quibus Ãierare er con Ãdere didicimus ininiuriam conditorisdei er feruaio» riSfintcrceÃoris er untus mediatoris domini noüri 1 £â¢â SVChriÃi ⢠AtqueuttaliaconÃrmarenturabufi fumut miniÃ(rtouerbi,erdetorfimusfcripturds, conuerten» tes da ueritdtem in mendacium,cuius rei reliquias f quameeÃauerunt fcripturlt;e pr^dicari ) adhuc uidemM iiicantticr leäionibustüis publicis qute fccundtian or» gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dinationein
IN EPISTOLÃM AD CoLO s- H
d:n!ttionem ( nt uocttnt ') Ecclefiitde fanüis Icguntur zj-c-intantur,tnprtmi5 de beata uirgtne mtUrefaluatoris, de qua omnia ferè Icguntur qune de Chriflo er d« fapiett tid fcripta funt-ltem abufi fumut uencrandofacramenio cerporis zr fanguinu Cbnflt, duwi mij?«« fècimusin commemorauonemfanäie Annie,Sebaüiani,Pctri,pro dcfuniïii ctc«coHtrlt;i tnÃuutionem ChriÃi, qui 4 Ãdetibm uoliiit boc frfcrdmemiwn non 0 jferri fed edt in fut comme morattonem, fednundinationem/rcimm ChriÃifacrd'* ment («« â Ad h£c credo Pjnlwm uere appeUaÃe reltgtonë 4ngc/oruw, uitdm(ut uoeât) angelica, cÅlibdtttm iDm« malcdtilum,ficut fruäuf hodte o|iendtlt;t,(]Hcm cceltbutu miruMi^«ilt;nt4 fanditateopcrucr ceremonqs,ideÃ,û lt;nbsp;äa hypoertft crnauerunt,ut hoc diomoniwn mcridianttw»
non uiderctnr nc^j dgnojcerelur angelus Satan« in an« gelum lucis translormatuf,fuerunt olim fallût martyret Zy pij homines,uirgincs, cÅlibes, caÃi, fecundum dornt Ãgt;irittisdei,fednon fenferunt fingttlarta donaomnibw oportcrc fecundum nKfj?itatfm falutis eÃe communia* Curauit ergo diabolus ut ex doms det fingularibus bomi« Hcs impij inÃliciÃimeficcrent Ãatuta nbsp;nbsp;priecc pta, prlt;e
cipientes uthaberemiu in carne uitam angciicam, qn« data nobis non eÃet , perinde acfi praciperem , «t fublalo corporc iam more uolucris tn acra uolares, pr«a cipicntes,inquam,tmpic quod deus no prfccpit gt;nbsp;Nonne hac eà rehgio angcloruwi , de qua Pauli« loquitur J. Hlt;fc«t/ic intelligam,ficd nonfolim quod taîcm uitam uocant
10. POMERANI ANNOTATIONES
uocant uitdm angclicitm, fed etUm quod fcquüur in Pd« lodecibis,fortlt;iÃcctidmdeconult;gio,ficut{dibid at, Ho nivm efl tnuUerem non tangere â N e te(igeritis,inqnu,ne ^guflaueriiis zyc-qutahtcduo falicet prohibere, nu^ beree^abfltnereiabis, adTimo-diatdocendamno* uijjimis temporibui ab tüis lt;]ut difcedunt d fide Qr alten dunt fÃiritibiu err oris gut non funt à deo cr doârinis tUmomorum, O' loguuntur in bypocrifi o Ãiia reli* gione fanâitatis mendacitian, et cauteriatam habent con fcientiam,nefcientesdeguibusaffirmant, o uthicdi* citur,guie non uidetunt,id ell,inte[lexerunt â H^ec omnid fignao prodtgia mendaciafecundumoperattonemSil tante uenerunt fupertllos gui percut, ut dicituri- TeÃd-2.guiadileâionem ueritaiisnon rcccpcrunt ut fam Ãe» rent-ldeo,ut ait,mifitiÃis deusopcralionem errons, ut credant mcndacio ut iud,ccntur omnes gui non credide» runt ucntati, fed con fenferuntiniguitatiHiecfuturaÃci lepotucruutpr£uiderc ApofloltDéb Nam ipfis etiam pricdtcantibus eoeperunt appetere lu/litu operum tntu» rtamgratiedei o ChriÃi, contraguod guà macntertn fleterint Apolloli,non ignoramus ex eorum fcrtpiis - Et utderuni/fintuguem habebant (utobodiefftrituabs homohoc ÃKdeutderepoffet)hoc tpfÃtmum effe Anti» chrtfltregnwm,fednoiiiffimstemponbusreuelanduni, ficut fcribttur i-TeÃa 2-tAyÃeriwm intguitattstamope ratur utreueleturin tcmporcfM El-i-ioan t-FiloitNO wfftmahordeÃ. Etficutdudi)lisgdâAntichriÃusuenit, nunc
IN EPISTOLAM AD COLoS- ft
«MrtcdMtfmAntichrÃimuliif^iäifuntcrc- Igilurhtec ^ut iiitt dixMUf in lue epilîolnfuntfittgularin pra epi Jiolj quitfaipta eà Ephefijs-
Lotos inftgnes ficuptS' I nfccundo e apiff funt cd lt;jut diximus,fciitcet damnutio Irddittonum bumdUitrum ,f«« flitite operum Ifgis z;- fidarum rcligionum-ln primo c |l pknd prxd cdtio Eudnge',ii,idefl,potentiie zx ufus Chri fli,ficutzrinEphefiorumepilloldâ in lertiodwem zy ^udrto pdrienefes morum Chrifiidtiorum,
P Aulus. Per uoluntatemDci-
Konficut pfeudapo/loli (jut non uocdti fefe ingerunt lt;idprxdjcdrtdHmcrdocend«mHicren-Non mltubdm PropbftJS Oâipp currebdnt, non lotjuebur ddeos ^Ãp^ophetdbdnt-
Fidclibusin Chrifto.
Id eft^qui credentef zr CbriÃidnifunt,nonper dliud ^Udm per chriÃum-
Gratias g^c.
Grdtuldtio quod Eudngebum uere cognowerit, népe t«iM$ frMÃlHs i CIS ttidedtur.id eÃ,charitai in oes pnflos.
Audiuimus.
Ndmbos non dcceÃerat Pditlns, ab Apdphrd duteiti Mudierät EujngeliMm.Ml in boc cd ⢠l uidcs.et id hdbebant Arcbippu ApoÃolupuepdÃore utuidcfifinecpidolte^
Fidemdicitin ChriÃo zr cbdrttdtem in omnoi fan^ dos
Io« POMERANI ANNOTATIONES âos,reâd diflributionc- Nh»c ownw peruertimus, Ãde crfiduciamhabemus inoperibus,non folum bonis,ut tti den poÃent ,[ed etum plane puenlibus, zy nuÃo opere bcneÃcimus fanäis ,id cli,/ratribus,ficutfupra appeHd uitchantasentm in fcripturis eü offiaum in proximü^ Tidesuero,ell tn folo Deo per chriflumh£rere feeundu eins uerbi promiÃione, uteunq; tibi accidcrti tentatio-
Propter fpem.
Ergo Paulus faciteharitatem et opera noRrainpro ximummercenaria,ut propter Opera bona recipiamuf mcrccdem à coelis, cum palà m fcriptura auferat à nobis omnemcritumPftdtîon inh es in iudiciumltem,in tuet iuRttialiberamedomine-Item,doceme tuÃ-EtEfa lt;^4, Omnes iuüithe nolir£ quaft pannus menliruaheReÃio deo, Paulà hoc omnium minime diccre iLoquitur quide quandoq; fcriptura quafi merces debeatur pro opere er quaà mentum tuum fit fi opereris,cum tarnen ft reilein tuearis, fcriptura dicat mercedem reddédam pro opere, non debcri,ficut reddita eà illis qui hora undecima uene* rantaduineam, et unahora laborauerdnt,ubt certum é quod tills merces totius diei non debebdtur.fed uoluntdte patrtffdmilias acceperunt no merito fuo, er tarnen pro opereVolo,inquit,hutcnouiÃimodareficuter tibi-Ais non licet mthifacere quod uolof Bonorum noÃrorum no endiget Deus,unde ergo tibi meritu^Vult tarne nos ope» ran er nobis mutuo inferutregratis et bberachdritate, ficutfratres carnales feruiunt infirmis fratribus Ãe pramif
IN EPISTOLAM AD COLDS, r« premifredpiendt 4 p4trc,^«i4 pater promiftt hoc er iBud(e daturum, altoqui tarnen feruituri ctiamfi nihil (Uretur, quia dtligunt patrem cr fratres ⢠Videt quodljic«on fitnterccnariaferuitus,fedcharitattf- sit ChriÃus dicit 104n decimoquarto Sed ut cogng(cat mun du( quiadtligo erc' P4ulus KoiH4'Od4UO â Si Umrn com patimur Ht er conglonjicemMr, fic Io^hh Hr quaft pro paÃtone noÃra debeatur nofcis gloria, ficut er C hriÃm dicitzOportuit ChriÃuin patter ttaintraretnglortain fuantâSed nt dixihicnonopuffiuepaÃtoinlfnaendaeÃ, fed bona uoluntas Det patrts Holentu per ignominiHm gloriÃcare- N4HI[ic exponitfeipfum Pauloj Nonpint condign^ ere Igitnr quod d; meritoexaiqs locisobijci [del Mciex hoc uno loco quem tarn tradamus folui pogt; teÃ,tantum abeÃuthic con firmetur- charitasexhibetur m fandos propter Ãgt;etn repofitam in cÅlis, quam Ãgt;em concipifnon ex opéré quod fids quafihoc opiM dignum fitcuimerCCS debeatur incoelis,fedquà m concipisex promiÃione Deipromiltentiî coeleÃia,fihoc er lüudfi certs, quemadmodum ft centum aureos tibi promitte* remfipropter me ires tn forum- id quod aperte hicfic dicitur.nequaÃgt;e prtus undierdtij perfermonemuera cem EKdngf Iij ⢠Vides eos ÃeiÃe bona propter Ãgt;em,non qnod altqutddebebaturoperi,fed quod pro opere pro« miÃum erat Solius ergo uerbt Det ÃduciaÃiciendafunt bona ad placendum Deo,Kt omnid fiant exÃde-
In toto
10. POMERANI ANNOTATIONES
Intotomundö.
Hyperbole efi-
Perfermonem ueraccm Euangelij«
Ingriccoeà Hebraifmus multoefficaausftgni/icani ficAnfermoneueritiittiEudngelij' Euaugeliumdicitur fermo ueritdtis,non folum idea quod in(euerum eà fed multo mugis quod uences Jà at ey talid corda quale ipsû eÃ-Alioqui fineeuangelio,omnis homo mendax- EÃdU tem Euangeliumcognitio grati£cr mifertcordiit Dei per dniÃum orc-ldquod fubdit : AudiÃis (y cognouf Ãisgraiiam Dei per ueritatem ⢠Per «erifdfcm fiue (. ut Hebraifmus i grteco habet ) in ueritate audire cr cogwö feere gr atiam Dei,eà non uane audire,non uane feireet legeredegratia Euägelica, fed Ãde intelligcrcpromiÃio nes Dei,qua fide cr intelligentia Ãnrilus Deiimbuit pcrfiindit cordänoÃra,utfrut!lificetEuangeliumin no^ bis,qttod fl Here in nobis eÃ,ftne fruâu efife nonpoteÃ^ Scmêenimquod cecidit in terram bona aliud attulitete-Alioq fides fiâa eà er eharitas fimulata,ut Paulus uoed refolct Eidern autem ueram hte uocat ,fermonem ueritd tis Euangelij,fru{lificantem,audttam er cognitamgrä* ttam Del per ueritatem,dtleäionem in Ãiiritu,id eà ,nà carnalem,non fiäam eyc-
VtimpleaminiS^c-
Hoc er poÃulat Ephe r -erÃre ubiej- - Qtti credere coepit feitquidem per Dei gratiam ty «erc credere,fed tiunquam faits çy perÃile credere, ut femper efuriat et â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fitiat
IN EPISTOLAM AD COLOS- !9
Jttutiu^itiS.quiC efi exÃctc,donee fMurctur, id lt;iuod in bite uùit »0« Ãetâi-Corint-ii-Vidcmui nunc per /peculu çrc-Tunc dutemcognofcdm,/icut cognttuifumPhi bppcn-3.' Ego non arbitrer medpprehendiÃe z^c- Cir^ cunciÃo Ãjtritudlis femper circuncidit, er baptipnusis gnii nbsp;nbsp;Jpiritut pinper exurit ztr carnetn pur gat,donee
con£tn«nictHr- Hic ucro uide chrifliani peólorK obfeejui um,^Kod non folumeoramDeo folicitum efl profe, fed Zy'prodlijs,ul crefcant in cognitionc Dei, donee occur-rdnws omnes Chrifto in »irunj pcr/ciSiwn erc ⢠Ephes fî-4--utdtfcerndmtis inter uoluntdtem Deiz^rnofiram-Del« enif» nos regit [ud uoluntdte contra uoluntdtem na ürdmRoma-ii-Vtprobett5qu£ Ãt uoluntas ZTC- Tanta enim per Cbri/lttMt gratia nobis contigit, ut ne unquam quidenifittiî intcHigi zj credt pojjit- immo hoc ipfum quod credimus cr tnÃde crefeimus^nuBo noflro ingenio autÃudiofit^fedper immenfam Deioperantis tn nobis potentidm,qudfufcitauttlESVM. Chriflumà mortuis Zyc-EpheÃ-1-Id quod hic quoque ita dicit: Omni robore corroboratiiuxtapotentiamglori£iUius Ephe-lt;f ⢠Con« fortamiai in Domino cr in potentia ueritatis eim zye-^, Tbelpx-DeiM operitwr in uobis,qui credidiüis- Hacfei licet eà uis Euangelif ,ideÃ, potentiaDei per ChriÃum a iuerfiKpcccatum Ztr mortem- Tam potenseà fides, id cft/ognitd mif:ricordiaDei â¢
Sapientia amp;nbsp;pradetitia.
-Vbt itbJolHte ponuntur infiiripturts,non uana pint uo
H cdbitU,
IO. POMERANI ANNOTATIONES
cdbuldyUtapud PhilofophoSjfed /igniÃcdtueräm, ideSl, non mundifdpicntiäm er prndentiam,id quodhicaddit, dtcens:lnomni fdpiencMcrprudentitt/piritudU- pÃer* gofdpicntid, ut noris ed Deifmt, Ephe-1. vt Deitt domininoRrilcf 'd ChriÃipdter gloritcdctuobisÃiiriti fdpientiie,0'rcueldtioncm crc-Prudentid uero ut norti cducrc,quic(iuid buic fdpientiie dduerfitm cÃ, dodriiuti Cr^à ditioneshumdnds,z:r omnesdduerfarij inÃdtds, quiidnititur,utdfîmplicitdte, qudfimpliater uerbodti inh£remus, nosabducdtquemddmodum Eudm, utdid* tur-d-Corin-ti-Hdcprudcntidnonminuseflopus,quitiH fdpienttd pr^edi0id,Ãcut Met dominus,utfîmus prudeii tesÃcutÃrpentes'.crutÃmpcrMgdemM.VndcEphcÃ' ^â N on eà nobis luâddduerfus crcâ
Vtambuletis 8^c.
Phil- t-Tdntum ut dignum eà Eudngc!io,ccnuerÃntt ni Ephe-s- Honor itd^} â¢
Ad omnem tolerantiam amp;:c.
Potentid Dei in nobis opcrdtur,non fo'.um,ut creddinus, fed ettdut pdtidmurpro eudngelio, Z3- hoc cum gdudio, td eÃ,libero Jfu-Phü- r Q«iilt; uobis dondtum eà zrc-
Gratias agentes ôi^c-
He c eà dmplificdtio grdtuldtionis, qud defcribit eud gelium,id eÃ, dmplttudtnem poteÃdtis fy mifericordit' perChriÃumnobisexhtbite,ÃcutEphe-i-Bcnediilusdt us crc-Qut,inquit,ideneosnosÃcitnonnoÃrdmeritii, ut pdrticipesfimusfortisfdnÃorutn,id eÃtUthdfxtiâ mut
IN EPISTOL AM AD COLOS; »«
w« J comratiiioncm hircditatis cuw pnfl is,quit e/l in I« «jinCjid efl,cognittoncEuangclij ( hriÃv Comrd Ml,u|i4 fognitio non cfl,tcnebr£ f«nt nbsp;nbsp;crror-i'Cör-4- Qttod
fi Ct iiim opcrf uwi cà Enangdium noflrHW crc-Epbe- r* Erdtis quondi tcnebrif czc-Rfgn« ChrifhcÃregnti Im« ci5-Rlt;gitiw« tnwndi eà ngn« tcnebvitru-chriÃus cà lux tnundbDidboluteÃexc£Ctitiomundi-2,Cor-4--inquib(a «JeMibniMs fiCCHli o-c-Vnde er m E«dHgcko,iÃi qui uidc tdnturejpin'regnolMcij' quaÃfidcles, quM/idcnjnort habet,qudfoläboc rcgnwn requirit, eijciuntur in tcnc» iritë exterior cs,id eÃ,in tenebrtts iÃäsqM extra hoc reg «u (ut-No enim (, ut hoc obiter dtcain) couenti rnthicunt ifli5,qMi tenebriM exferiorej duffa« putitnt,quod etiam,ut diunt,Ãnt i(bqu£tenebr£interiorcs,fcdÃmpltciter intd ligo inti« eÃe lucem,extret eÃe tenebrtts, er tn tenebrat, quf extra funt, ruere eum, qui eijeitur è conÃortio Imcij» Dilefti.
Ergoqi« fumus in Chrifto.non diligi non poÃutnus à Deo,quid diligit chriÃumÃn cuii« regnunt translati Ãt» »n«s,cr cuii« capitis membra Ãäi fumus-Ephe-i- qui dtleflcs reddidit nos inddedofiliofuo- Vnde fe^ui.ur« Per quem hdbeiMiM er Cquot;
CLuieft imago.
AmpliÃcatione adhuc latii« ixcurrit,Ãciem CHt« /lü cdpMt er principtu ubtq;.Ãue mÃueias opera crcatio ttisÃue Opa recre dtieis nbsp;nbsp;rediptionis-ibi cÃipfe primo
H » genitin
10. POMERANI ANMOTATIONES
genit m ante o mnem crcdturdtn omnis credturt dut or et Tfominuf- Hic ueroprimogenttuf dnte omncm crcdturte glorificdtioné,primui qui refurreilioncglo r'ficdtutÃt, nou£ credturic dutorz^domtnut,cdput ccrporis Eccle^ fiac^CâQwnidmÃc pldcuitpdtri(tiequid mcruis ho/tii num tribudtur) ut omnid eÃent in ChriÃo,pir quem Ãtut omnid conditdfuntjitd perdttd, reutuiÃcerentper fdit guittem cruds er corpuscdrms fu£, quaddffumpferdt-Hdc omnid mdgnd perfudÃoneconfirmdntÃdcmnoflr^ jnquoenimnonfecuros iubetnosejfepdtcr,qut dedittio bisÃlium, er cum illo omnia qud; hdbetiRo-s.vnde He^ brio-iFiltum conflituit hiercdem omnium erc-
Imago.
tlcbrc?hilzformdr)dinconÃ)icui-Jodni'DeuM nemo uidit unqudmDeum nemo cognofeet nifi per hdiK uiudm,erutitddicdm,fubfldntidlemimdginem-1- Chn^ fium, Mdf.iiNemonouitpdtremniÃÃlius erc ⢠hdbitdt enim pdter luce tndcceÃibilem,ddqud rdtio decedere no poteÃ,que nullus hoim uidit,Ã:d nec uidere poteÃ-t.Tinu ff-lccircouerbu cdro Ãdu eÃ,utperÃultitidrognofcere tur Dcus,quiperfdpienttdcognoÃi non poluit-»⢠Cor-tâ Primogenitus-
id eÃ,genitus in diuind ndturd dnteomnem credturt quodomnidcredtdÃntperiüum er in tllum,Ãue^ppter älumter omnidper tÃum er in dlo conÃruentur, ut dici tur HebiPortdns omnid uerbo uirtutis fue-
Siue thron i ercâidcÃ,Ãtetidquiecunqipote^idsÃue
IN EPISTOLAM AD COLOS- f9
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;incoelo Ãue in terra,Ãue in in)rriJ,utdixi»rHM Epbe-i-Ni
fell ergo eà ex hoc etÃmüibui locisÃbi uenentur qui dänotachororuangelicoriiÃnefcripturtecofuetuditu-
PriraogenitwcxmortMtS'xCorirt-iy-priniitiiedor»« entiiwn CbnfliM dtci:ur,per quent eà refwrcélio morfuo rum,Ãcut per Adam mors-Primus ref urreäione ^lorià Caius f/ljUt nos omnes refurreâtone glorificaret-Ro -4â
1 Kortuui eà propter dehéiano^ra-^t ref Sunt quidem aliquianteChrifiirelttrreâionemolimrefufcitati ,fed
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;plane ad uitatti animalem,quxm antea habuerant, ^uam
rurfimioportebatpermortcm deponere- Refurreäio
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dutem eà renouatto,qua cor put animale fitffirituale,^quot;
I mortale tmmortalc-tCorgt;»s-CHius refurreéïtonis Chrt^ |l«s eà primogenituf (yc-
Padficatis8ic.
llancpaccmÃcitfofcientiji noÃris,utpax Ãt omnia nobis cum omnibus creaturis,Ãue qult;e funt incoelo, Ãue qua; in terraumo cum ipfo creaturarum conditoreV ide Epbe-i-Propofuitinfeipfo inÃaurare eye-
Etuosquiquondam. Epbe-i.
Abalienati.
Adco-
Inimici mente.
Id e/l,ignorantes Dei,contcmptores 'Dci,blaÃ^hemos erc-ttt non cogttcsfolumaffeâm tUos craffos, ct Ãuiiuf folum impietatBjfcd ip fam impieta tern er radit em uitio rum,id eÃ,ip[um penitins latentem Adam â¢
H } san«
IO- POMERANI ANNOTATIONES
Sanftos.
Id cÃ, puriÃciitos Ãgt;iritu-IrreprehcnfibileS' ld eÃ,ncn hypccrtttcaiaÃitta-Inailpacos ftueinaccufabiles.
Idelljqut^uispcccatoreSytdmeaecuÃtrtnopoÃuntjnclc ge cjitidë dci^p ptcrÃdc in Chriflu,qcfl tuÃitia crcdentiu-V t exhiberet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ephe-r dc ecclefidJ^onfd-
In confpcän fuo.
Siquideni
Pro Ãtdntu poÃtu ^-Hic uidcs funddmentujn lt;]uo nos cöÃÃcretibiciiuuh-ncliqud Old nihil funtjineÃdeet/pe-Apuduniucrfam.
SicutfuprdM toto mundo-Nuncgaudeo.
Ehili-Quinettamà immoler crc-Ephe-4-NcdeÃ^ cidtis cj-c-GdudctPdul-quidfuddffliéîionccr pdÃione ÃueuinculisÃiis conÃmidt ColoÃcnÃbuscyomnibufà dclibus Euangclium cyc- Atg; hdcimdginc,tdcÃ,cruce, comenddtÃeeÃe miniRrum Ei(dgt;igelii,Ãcut dlibi didü-EtfijppJcoamp;rc.
I^on intcUige diminutdmÃuiÃe Christi pdÃionem,ut oportucrit ddhuc pdti Pdulum pro iiobts, id quod incptif ÃmeÃmulcr impiedixerUfZtTquot;tontrd Pdulum,quiÃi* prddixit,PdeiÃcdtiszyc- Seditddccipe, chriÃufpdà Ãtif efl, er omnes Ãdnäipdtiunturimitdttone chrifii,fe^ fundumillud,Omncs quipieuolunt erc- Et cfr/aw
IN EPISTOLAM AD COLOS- s* e/l.nondum cjjè päÃosfctnäos,qui ädhuc paffuri fM, fi cutnondumpjÃiti crdt PdMlj« ,^iwndodcll?«c paÃwM crdt ⢠Hoc ergo ddbHc dcefl, (]ucdnoHdum/à âum cü, er j^cri oportct-Sunt autem d^iÃiones pmflorwMt, afflt dfone j Chrifii,Ãcut cldtmt dd Pdwliwti: Sdttle,Sd«lc crc» Id ijHod(âdxjme«osconÃ)ldtKr,5^ pajjioncsnoÃriefunt Chriüi,lt;JUie utcunq; pdttämur,ita p'.acct Deo p^trtf/ts cMtCbriJh pd/?io«e$pldCHerunt, nedwbitffwi«nosftwn ChrifiogloriÃcdndos,ficompatimur- Atqihxc pätitur Pduli« pro £cdeÃa,id eÃ, pro Euangdto,quodprlt;edicd «crdt tpficccle/t£,Ãtit pdjÿioKC confrmdndo-SicHt cnim «ono /ibi uiuit zj- mortt«r,Romd-ncmofibi pati^ tHr-Omnid eleüii ccdunt in honum crc-
Cuius faftus.
H« c dicit contrd ppwddpo/lolos «on «ocdtoj d Deo-In uos.
Siut per me,fiuc per meosdifcipiilosEpt(phräm,Ars (hippumzsrc-
Myftcrium.
Dcnoifleyio.g. Gentes cjHo^jperlincdiUdd EHdnge lij grdtidm,d((fltHn cà inEphenonfcmel-
Diuitiæ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quôdgrdtis dondt peccdtä,q.
relqMdnortiMpMtdt,5,omnid etumpeÃintd /Ã cttccdcre inl)onum,q,ccn/tdcre/icttnos Chrifloin codcÃibuf-
Omnem hominem.
ldf/l,eiidm GcnteSâNoneà emm idm dccepfio CTC-Sapientia. Vtfupri^
H ⦠PerÃ^^iM
IO- POMERANI ANNOTATIONES
Perfednm.
Irf eflycrcdentcm O' Ãdentemfoli Dfo per ChriÃiM-I d quid capit m nobis,pro perÃÃione nobis imputdtur, qui deÃflere nolumus, donee à Deo, qui coepit,pcrÃcid* mur-Phtlip-f ISion^ dpprehenderim,dut idtn perÃiigt;^ firn ocGrmcxiQuotquotitdq^ perÃäi fumus de hic notdnter addit,pcrfc£îum in Chriflo lefu,in qtto K bl ndnl deeÃ,qui in tc nihil hdbes-
Adquod.
ideÃ,uthoc munusperÃcid-Vtde hic,qudm effiedCM ffiritiis DeiinfefenfcritPdulus,ut non docednt,quinn^ bil fobciti pro ouibus OCâ
C A P V T I r.
QV£ddhoc cdp pertincnt,firc dntc exordium hit lus epiÃobe diximus Eà dulë totd di/futdlio cott ^rddoärindsoirdditioneshumands
Solicitudinem 8i.c-
'bJelupi,idcfl,iuÃititebnmAn£prlt;£dicdtores intidddi Ãmplicitatemgrcgisdominici,hifuntpfeuddpoüoli-Sit dicUEphcÃoru/mEpifcopis-Aä xo-Egofeioinlrdbut o-c-Vnde i'Corin-ii-Inter laborcsfuosetidmnumeïid folicitudinem omnium eccleÃdrum-
IN EPISTOLAM. AD COLDS- *t riWfe-Hoc cft,nc ptttidtur fe feel'S operufcpär4ri,Jicut Mie feâtU uidemufjpoflqua â fimplicitdte «erbi dei ad doilrindf Oper« dcfcittimiw-Et conjirinentur, inquit ad oninc opulcntiä,à ue abunddntiä cert iffittiie intelligeti^, tit audcant ex corde dicerc.EtiaÃangelui è ccelis altud e« «angeli^et.anatbcma Ãt-Hocfcilicet efl uere credere cr agnofcerc myflcriu det pätris cr Chrtfli,mundo,hoc efl, carni cr fanguini incognitum »quandoquidé non inreb-cxterni5,fedinfl}irituregnHdeie:;r Chrtfli eiuieftinn» bis, in quo chriflofunt omnes thefduriÃpiiti^cyfcien t«e dcirecondititergo Chriflo uere cognito,nibiIopiM efl Ht aiiwd extra Chriftuftpiiu dutfcicUfimoquicqd huicfa piëtilt;e crflientixdddere cttpiiri5,uitnum efl cr Chriflo adue rfu/m: iniuria enim Ãcis chriflo,quäà till altquid de ÃtfapientiiezT feientite, qui in Chriflo fapiens efl et pru dens-At qj per boc cotempt iffime reijcit Pauli« doilrinM humane,imo etiam iuflitw carnales operu legis det, di* eens:liocautdico,idefl,ddhoc bis uerbis tendo qtc-Probabilitate.
tdefl,SophiRicis argutijs,rhetoricis drgumentis,qu4 Ãueri/imihbus,flgt;eciofoÃtcordttonishumante, quaÃin alijs forts nitidi5,cr /}gt;ccicmfanélisrebuf Ãt iuflitia,et non in fola Chriflt cognttione,id eüÃde-1- Cor x - Sermo meus nonfuit in perfuaforijs humante Qrc-Videqult;e illic dicuntur defaptentia uerA,cr fapienttahumana'
Spiritn
Sic -i. Corinth quiiito Egoquidemabfcnscorpe*
IO- POMERANI ANNOTATIONES
re,pr^f;ns Memf^iirUu- i-diiimo,uoluntatc z:;- affcJlu-Conftitutionem.
idcft^^Ututdueltraditioncs-
Elementamundi.
Vocdt r« externdt,id efl, nonflgt;irUUdles,boc e^,^U£ non funt in l^iritu,/iuefint operd db hominibut inuentd, fine etitun operd legis dium^fecundum cdrnemjd efl,ex terioremfltcum tnteUeil£,ut dperte uides Gdl nbsp;nbsp;nbsp;Qtjo
modo conuertiminiiterum ddtnflrmd imperfldd ete mentd,lt;iuibus dcnuo ferutre uultis ⢠D/« obferudtis z^c:
Non iuxta Chriftum.
Cuitu regnum zy luflitid in flgt;iruu efl, non in exter» nisrebusdut operibusRegntim,inlt;juit, meum non eâ de hoc mundoSpiritus efl Deuszj-e-
Quoiiiam in illo 8i^c,
Suprd dixit,in Chriflo efle omnes thefditros fdpientia çf fcienti^ Dei,ne guid opus eflet,flires, dlid fdpienM zs- fcientid-Hic uero quafi plus dddës,imà omnid in Chri flocomplcâens,dicit:Qtionidm inillozyc-nc opus pH* tes eÃe dlid luflitid extrd Cbriflum,cu Chriflum hdbcsue re deu bdbeds,non in flguris ztr reprtefcntdtiue ut ohm in ceremonijs ztr operibus legis- Et hoc efl cptoddit,corpori liter,idefl,uere,nonumbrdtice,ut difltnguds hiccorpus non contrd flgt;iritum,fld contrd umbrum ⢠Vmbrd cnim ZT flgurd folumfuerunt lUdpriord huiusgrdtiitdci,lt;ptA bdbemus in Chriflo,ficut infl-d, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;intuit,funt umbrd
fiiturorum,corpus dutem Cbriflh
Eflif
IN EPISTOLAM AD COLOS- ff*
Eftisinillo complcti.
Id f nbsp;nbsp;nbsp;iilo uobif mhd decÃ, fruflra ergo extra eum
dliquid quantic-i^ihd cnim tamfubltme Ãue in clt;elo fiue in If iTit cMiiM ipfe nonÃt dominw, qaippe qui ucre dem eà Eà ergo O'dominuslegu diuime, ne quis hie obijci* at,non cjji ciw» â deo qw legem diuinam Ãbrogat, Ãeut fälttnitiwbrfnttir iuditt- Non cà uafiator legis qui legem iiHplet, qm freit quieqitid lex re quint «Non uebis igitwr pr^diccntcircunciÃonemut reddant obnoxios dd uni« uerfrm legem,ul dictturGal-s-quod circuneià eÃis ù pec cans in Ãnritu o' commortui chriÃoper bdptifmum,ut amplius utudtis non feeundum cdrnem, nonin elementis huiusmundi qudÃintahbusÃtiuÃutd, utinÃ'duidebi^ mus EtconrcfurrexiÃis idmper fidem qudm operdtur inÃitritu noflro deus potentid qud excitduit 1E S V M 4 «lortuis, ut uides Epbc-i- De circuneiÃone «ero O' bd» pttlinodixtmusPhilipiâ
Et uos cum effetis 8Cc.
Idem locus eÃEphc-2-O' Ãmilitcr de dbrogdtiont legi-
Pcrpræputium.
Id cÃ,per gentilifdlê qud in cdrne uiuebdtis «ere mor tuicordmdeo ⢠HocpricputiumeÃubinondamfr^ideà dut eapit tlld Ãnritudlis circunciÃo-
Dclctoamp;c.
Vbi lex peccdiMCordi noÃroreucldt,id eÃ, freit co fei entidm peccuti O' confrndit, ddco Ãr titer hocipfum pec edcuw
IO. POMERANI ANNOTATIONES cdtumnoftrummfcribit cordi fiueconfcienti£ ut nuHo modo deler I pojjit ⢠Hine Ãdivm M quiddfibi ipjis mor^^ tent eofciuerint,ali/ uero ut dicitur Ephe-4-poileaqud/it peruenerunteo ut dolcre defterint femetipfos trfdidea rintldfciui£ ddpAtrnnddm immundiciam oinnein cunt duuiitdte-ldmuideslegemcumfîttdntücognittopcccd^ ti,E.o-7-nihddhudpoÃcqudm conÃnd.re ey damitdre C^indc/ferdtionëdgere- Eft enim lex air tut peccdti-igt; Co.iy. Quis ergo nos liberdbitdbhdcinftlicicofeienM, nififolas Chrtftus^Stcredisi Chriftu, luftitid Chriftitud eft,et protinus peccdtu tuum mhd eft, ey euanefeit d pr£ fentid huiusfidci utfùmus,totus tBe inftrorum exercitiu qui te ream dgebdt,ut pojfts htc morti, peccdto et inftrif tnfultdre dicens: Abforptd eft mors tn uiflorid zyc-i-Co^ ts-H£c ent dcuiildfuHt per Chriftu (y ttbt deuiâd funt modo hoc ipf urn credds-Ndm tpfe,ut hie dicitur, condo* nduit nobis omnid dcliéid, no ouiefiuit d nobis fdtisÃüio nemqudtmpojfibdeerdtpr£ftdridnobis,ipfeenifdtis* ficit grdtis pro nobis dele to chirogrdpho, td cft,fcriptu* rdcofcient!£ noür£, qu£dboleturubicredis Chrifttem ejfe tudm tuftuiS, qdâ chirogrdphu erdt nebis dduerfunt per decrctd,id eft, per lege deiqu£nosrcosdgebdt, qd' dbftuht Chriftui dffigensiBud cruet- St ergo credis in cru ce fdtisftéiu pro peccdtis un/ dmplius cofetentid tut pec* cdtt qudntuuis mdgni non te codcmndbit,fcd pdcdtd eon fcientidgdudebis te inChriftoefte fdluum,qutin tedd* mndtuses, ntftputesfdlutë Chrtftino effèpotentioreiti tud
IN EPiSTOLAIR AD COLOS- «î tud ditmnittione-Hie moriw dominos er principes tene* brnrumquifunt conjcfcntidrtw« terrorcs palà m duxtt in triumpho per femetip fum-ld quod fieri m pofitbtic eà p nos dut fludunoflrdâAtqihic Hides itcru infignen rogdtf per Chriftum legis locum qui eft cx'tn Ephe cdâ a tgiturfinquitPdulus.quidddhucdecretiserftdtutisk gHwj in confcientid ueftrd tcncmini, qudft ca uel officiant uel pro/int ad iuftitiam^
Vmbra»
Lexprohibcbdtedercimmundd, Leuit-n-quod ftgri ficdbdtmundumdebereeffedeipcpulum.Tit i- Omnid mundd mundis erc-Fefta, noutluntd erfabbatd ⢠Lcuit-23/tgnificdbdntgdudiumconfcientilt;e,innoudtionemho winw erfdbbdtum iUud Chriftidnumquorequiefetmut dboptriliMs noRris non ftcientes uoluntdtem noftrdm, feddetoperdntis m nobtsperEudngeliumfuumdnobts creditu-Proptercd uocdt Pdulus hdc umbra er figuram fiiturorujd e^,futur £ grdtilt;e quie eft perfidem in Chri* flum HitcreijeitetidmEfdiascap i-quidquthachypo^ criftlegisutebanturerantimmundi coram deo,ideft,in creduli-Vmbrd,inqudm,erdnt,coTpus,id eft,âpfum figni ficdtumeripfd ret uerttds eftChrifti,idefl, inChri^* üumftuein chriftt gratiam qu£ uere tuftificdt,h£c o* mnid tcndcbdnt-
Nequis Kc.
- PdlnMW intfTHf rtdt, id eft, fraude efficiat ne paJma uiâorid Hobis detur, ne ad fcopu prtefixum'perucniatis crfâ
IO« pomerani annotationes
crC'Vcrbumcnmgrfcuhic/îgnificdtititrrcipcrepr^ tntum Ãue bmuium, dut fcopum transÃrre ne quis um* «Md quod proprie Ãciunt qui dlidtn luftuium quä Chri fli docentes, ChriÃum quipropeÃüus eà nobis infun» guinefuo,longe trdnsfrruntdnobis,inprintis quiddtd . Opera Ãmuldtd humilitate Z!quot; modcÃia er fuperüitione nbsp;nbsp;I
rcueldlionum Ãädrumcruitg angelicjefeducunt cx de
mentant totum Ãre orbcm,Htfuprd diximus,fupcrbi fu4
fan(litatcqu£eÃhypocriÃs crÃrmentumiUudphari* porum affirmantium ea quie non intelligunt â Qj{i twrt tcncnt caput,id efl chriÃu-'Nam chriÃiiuÃitiamigno*
rlt;lt;nt ⢠Ergo nihit magis uitam habent er ueram iuÃitidm quam corpusÃne capite, ZT £quepatent ruin£ ad inful tiK proccllarum ac domusÃne fiindamcnto-Caput eà «t* td er augment um corporis erc-Ephe-4â
A mente carnisfuæ.
I« (JKO uides ficile,quid carnem foleat tiocare Paulus, ttempe,quicquid à f^iritu dei non proÃeif :itur aut adÃi ritumnort pertinet aut omnino diuerÃcm eà a Ãiritu, quod carnem etiam uides menti tributam ercâ
Itaque 8lt;Jc.
Argumentum ⢠M.ortui eÃis cum ChrtÃo, quid ergo quaÃuiuentes dementis mundtferuireuult is,id tÃ,tnex ternis rebus qu£rerc dei iuflitiamiquidpermittitis uos le gibusobÃringi humanis quosChriÃusinconÃientijsà citltberosiQuid Ãnitis uobis dici-üe tetigeris cyeS quif omnid
IN EPISTOLAMjÃD COLOS- »â¦
cwnid pereunt abufu, propter traditioncs hontinanif quetitngcre, gu/lare, contrcâarealio/juinonelJit tie* mdlîwi nelt;^ bonum ⢠Lcgttur ejjtc: c^ue onmiape» reunt ipfo ufu,id efl, utendoconfumuntur gt;nbsp;Qm d-iujii» till del ifffr(M r/l : Qiticguidpent uf lt;eternutn non eft, utfuntomnid externa,Er go in talibus iuftuia dei noneft Crc-Apparcntquidem fanâa fedfiélafanititalee:^huquot; Militate,idefl,hypocrita deuotione,ita Mt etiam nc nceeft^ fariaquidcmcorpori tribuant autparcant ⢠Eccebiibct rcligionesfratrum illorum qui etiam fua opinionefefa» Ãos non iudicarc non poflunt-Et tales funt qui nobis tetit nia cr difeiplinas tanta fliecie commendant dc meriu uendunt-leiunandum quidein cfl neceftitatc corporis c4 ftigandinefuperbiat contra ftiiritum, fednofecundum regulamcr pritÃertptum teiunandum-Orandum eft fed non iuxta ordinarium autftatuta, f;d iuxta cordtsdeft* rium(^clccirco/icPauluit.Timo-4.' Exerce teip flu» ad pietatem-'Nam e:s-Câ Mortificationem enim non rede inteÃ'.gunt quam interprétâtur nobis Paulus cap fcqueagt; KortifleateerCâ
C A P V T III.
Ha CC^Mo^dd pracedentia attinent ⢠Refurrt^ xiftis O'emortut eftiscum CHRISTO huic mundo (y buius mundi elementis, nolite ergo iuftitiam ponerc çy fiduciam in rebus quibufcunque externis
IOâ POMERANI ANNOTATIONES externis cr terrenis nbsp;nbsp;nbsp;utderipoffitnt, c^lejlii curate,
ld eft,ljgt;irttult;tliii quje non uidentur: Regnen Clmjli non efl de hoc mundo - Qutc^uidergo pomparû criufl!ti£ externa: nobis oflentaturfucus efl cr hypocriÃs- eyuan doqutdem flcut Chriflusefl abfeonditus, O'nemo notât filium nifl pater o cut uoluerit pater rcuelarc,ficut di^ citur tt\atth ilt;r- Caro oc-O'nemo nouitpatremmflji Itus et cut uolueritfilius reue!are,ut dicitur t^atth- u Sie O' Chrifliant ueri abf tonditi funt,ct nouit deus qui f mt f cius-a.-Timoth'i- Yilij quids dei funt fedprimu tales eÃe apparebittn futura refurreflione i-loan-s-oRoin s-IgifHr iter urn merum mcndaciii efl et orbis feduilio quic quid externaru reram pro luflitta fiue regno dei copiita tur- Sequitur quoq^ lüos nihil minus ejfle qua Chriflianos qui fepro Chnflianis hailenus uenditarunt, into ne hoc quidem cotenti, uoluerunt etiam plus ejfl qua Chriflia^i ni,tdefl,c£terK pfl£iiores,cuinflgt;irituubi efli dia Chrm fliana luflitia non flt differentia operum minor is o tni toris ⢠Omniaenim funtapuddeum tequalia operaqu£ inter f : comparais apud nos funt magna o' parua, flcut infradicit : Qniequidegeritisfermoneaut fliiloomnia m nomine domini lES V freite grattas agétes deo et patri per ilium Et-i- Corimo-Siuemadueatis fluebibitis uel dliudquid freitis omnia in gloriadei Ãcite-ltemfln fliiri* tu flue in chriflo no eft differ étia perfonaru : Hon enim mic efl,ut infra dicitur, Gr£cus o ludeus O'C Vndecr go ifla chnflianis nomina,vracifeanus, Auguflmianiis
lt;⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oC'Vtfâ1^
Itî EPISTOLAM AD COLOS- 9f
t^c-VndediucrfM iDcbatitt«d!biM,nigfrc7c- (juéjub pcciid (Etcrnic mtiitdiiïionis non licet immutdre Hoccine cjt lujlitiam i/liî nugij tmputdrc Vndc tonden» loici« et clerici«? Mirti/lcrio ZSquot; diuerfd dona JjimtuÃanäi pnt intcriicre Chri(iidtios^ute/l-i^ Cortnth-n-fcâiuero tomiiori« peut Jigmentuw demonij mcridioni er on« gell Sotortif in ongelum lue« tronsformott.ut munduffe ducotur figntj Oquot; portent« mendocibi« qux ptis whU to impij prtfdicdtores cic pbiolo ir£ dci in mundtw« e^Ua derunt, ut credont tncndocio ^iti diledionem ueritoiij ut folui perent fufdperc noluerunt ⢠I am tandem uidcmui quidPouliuerbopojjînt,quon))jgt;irituplertoprtt ⢠Non poteà bic omplii« loterc dioboli« pr^e twec ijtortn« uera boruiM Dobit quondoqj ^iritiW Cbri/li, «tbfc ippttld^ tti« odbucutdeotnus-
Mortificateamp;ic*
Umpofltroflotom pdem par^nefesmorwm Chrijlid Horivm,utfolet,defcribtt, contro iHos qui ubtoudiuntlia bertotcm^iritujirttcIltgMrttltbertotcni cornis putontq; (ibiquiduisIiccrC'Morti/icote, inquit erc-fuprodixit, Re[urrcxiP«,niortHicP«, qui« oportet [ic intelligiiRea . fiirgerc ccepiRis,moricoepifli$,[icut totnontcdiximut de pcrftóïione ZT de circuwcifionc cf boptifmo ⢠a[io= qui bic rtirjum non diccrct,Morti)icotcH;c prætero uia des quidferipturd uocet mortipcotiönenj.ncnjpc, uolurt tdtis no(lr£ er no/lrdm ipforuwobnegdtionem, non ut t»igilijs,crwidtibi«,ificdid perimdJ iÃd membra qu£ ui^
1 dcgt; itt
lO- POMERANI ANNOTATIONES
des in corpore tuo,fcd membra corporis peccati,ftupgt;'U, immundiciamcrc-i]iudbaâu externe tcmperariadlf pus exercitio corporis ,utgilta,ieiun.o, labore, pcÃuid, peut Poêtadixit-.SineCererectBacchofrigetVenus-fe^ occidi non poffunt nip ffnritu,peut dicUurGal-s /}'ifdd püj carnis mortificautritis,uiuetis-
Auaciciam.
Ephepos quinto-
Intraftabiles.
Q«j non pnunt fe perfuadcri uerbo ueritatis-
Exuiftis amp;c.
Epheposguarto-
RcnouaturSôc.
VidehicreÃituttcnem imaginis Deiin Adam per* dit£lamrefliluiiurluxdci per Eujngcliuutuiuamusp* cutplij Deifimitatione Dri patrts beati, gui haâenui efi citdtf imaginem hjbuimus principis ten ebrarum-- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Super omnia.
Scilicet ptis induti charitatem crCâ
Chan'ratcm.
DeEphe-4 Cr Pbihp QU£,inquit, eftuincu* lumperjefhontspueintegritatis^ideà , cjueneruiiseà ^uo perpâto Cf integritas corporis ChriÃi^id eÃ, eccle ft£colltgatur,ut membra in corpore animantis- Nullo entmalto uinculocoh£rent membra (.hriÃi-Poteà uide ri Paulus,ul paulo ante ad carnes animantis, cum dixit: Vipera miprationum ^ute funt comitas crc itii nunc ad
IN EPISTOLAM AD COLOS. »«S
pettemaUufiÃe.cumdixit'.SuperomniätndutichariMi-Sicutenim peüisomnidconttnetcr coUigdtciM (unttncorpore,itdchdrttds omnia pnedtâd[tmulcentt «ft er membrd Chri/lt in «niutf claudit-
Etpax Dci triumpher.
Plt;ix,wiJHât,Dei, unde addit,in cordtbUf-Häc pacem nundus nonnouit-loan-i^^'Pacem meamctc⢠Hdncdcut in fuisadeoplt; t ntew effuiâ,ut nuBa iniuria proximoru, nuBa dducrfitdte,nuBd tentationcpofftthbc/à âari- Ro* f Gloridwnr O' tribulationibits. Fit quidem ut efudn» do^ dercliäi d Deo uideamur o huius pacis ne ueÃigiu ^uidemuidcdtur,fed(]uia radices profundius egitiftaté pcÃatedeijci non potcÃ,mo fortius contra iÃa mala in^ fitrgit,ubt amiffa uuHoria uidebatur,cutus exemplum hd btsin PauloiCor-t'Adhanc pacemdtcithic Paulusnot uocatos-Vbt uero iÃa nofuerit chantas in corpore eccle fiteferuari no poterit,iccirco «e ecclefta quidem erit-
Giati.
^Ã.grdMS agentes,infrà '
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sermo Chrifti-
JdcÃ,doMna,uthiecabundettnuobis utprdterfjôe nullam admittdtisnifiuelitiscorpui difeerpere Chrifli.
Docete.
V ides (juam hoc longe aliud fit 4 noÃris eantionibut er clamoribus,in ejuibus nihil re/picitur nifi uanus foquot; niis, nemo per htcc docet alios aut commonet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;imi^
kahabes i,Corin decimoqudrtOâ
I 4 Et
io« POMERANI ANNOTATIONES
Etquicquid.
Dehocfupradiximus-
Vxoresamp;c.
vide hlt;ec Ephe f-er Defpondeant animum.
Jd e/l,de/}gt;erent er odio parent Mn fiant intr^t^it^^ kf fiicientef quiJtuf erc-
C A P V T ÃI1I.
AEqüitatem.
td efi qifdebetur ci$ er quod honeftu/m eÃ-Aeqiiabilitatem,
ïd eft,ne aliwm in delieijtfoueatti, aliMn opprimatih aut ne permittatis ut ferai ferais dominenitir,td quod in^^ toleraille eft ubi ffiirüus dei non adefl-
Obfecrationi.
JdemEphe-lt;r-Sapienter«
Nc p't w alicui fcandalo, ne blajfihemetur propter uos^ ficut dicitur Rom z inter gentes,td eft,inter eos qui non* dum nouerunt Euangelium Chrifti er dei ueritatem- Con tra quad ficiunt qui tam fade alutunturlibcrtateEuiin gelicd fine libertate, ferui enim funt feandalorum er ni hil ntfimera feandala- SedneeeÃeeft taliaeffefeandila ubi Euangelium pridicatur- Veruntamen lue homini iHt per quem fcandalttm uenit ezc«
Opportu*
IN epistolam ad coloss.
Opportunitatem cedi mentes.
Ephe/t^uinto: Rcdimcntestempuicrc^
Sermo.
VddoânfU-
Sale.
ld ell,eruditiott£criult;iicioâ
Vtfeiatis 8iCc.
tleomniitomnibttsdKatis: infirmisälid, éltd prouct alid increduliSf aliacredenttbM i alijsdure,lt;tit^i . ,bbtnde(ycâ
. I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Confobrinus.
Veltupos-Ex circumcifioneï ld eü,iudlt;ei, ficutfupri-Exuobis-ld cÃ,tx Gentibuifccundum cdrnem,ia erant Colojfcnfes-
FINIS.
I $ IrtEpia
iO- POMERANI ANNOTATIONES
IN EPISTO
LAM PRI M A M D- PAVLI adThcffalcnicenfcs-
HeÃalotticenfes,cum audiÃet Pauli t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cationciMiinfide perftitcrunt.quibui iatnt
Paulus nonttmcretio potuit, propter pÃi^ dapoÃolo$ ubt^; ad conjidenttamoperieOt folicitanteSi^uöd ipji erat,ficut alibi dicit,folicitudo otiifd um Ecclefiarum-Exordicnsuero(quod folet)à gratulati* one,duos primum,cr TheÃalcnicenfium et fuo cxemplo, inÃgnes oÃendit loeos: alter um,quam ejficaxquà m eer» tum,quam perÃeuerans cyconflansfa ckriftiEuangeli* um in auditoribus, qui uere fufapiunt lUud per Ã^irituni fanäum,qui nuüo probro, damno, autiniuria, ne morte quidem,difccduntà IÃirit u, quem per audiium uerbi Del conceperunt Hiec uides toto captie primo et feqi!enti,ubi dicitur: Quapropter (y nos grattas agimuf Deotndifiâ nenler eyc- Ad tfla quoq^ pertinent ilbe paranefes moru ChriÃianorum,quas utdes captte quarto in princtpio,ej' capite quinto in fine-Alt er um, qua'em oporteat eÃeE Mit gelif mini(lrum,tdquod fuocxemplooflendit duobitscapi tibits, feeundo fctltcet er tertio, latenter notans,qui fiat p[cudapolloli,nempe,qHi adulantur, quierentes fuacomo daey
IN EPISTOLAM AD THESSAL- »⢠dd er honorem ⢠S«nt cralif loci tn hdc EpiHold, ut iOe, ^uod impif fcmper proficiunt in peiui,ujijj nd confummn tcmtinm Da- Scdbu locwpducifeftindicatufcäpitefe» curtdo his ucrbn: Vt expliM, inguit, peccdtd fud fcmper-PeruentiduiemirainiUosinfincm itemcdpitcquartof/l fol Hl de/cortdtione,qudm dbomindiur Drw, de fandi ficd'!i)nc,t^udmlot!tm uuli dem-1tem,de inordindte Mtuer» tibiu.cdpite qudrâ oiObfecrdmui dutem (yc- Sed hic locut cxprcÃâMfcribiiurin epiÃoldfccundd,cdpitetertio-Prte tered hic hjbes myficritvm reueldtimt dedormentibtu er refurreélione nouiÃimd, cdpitequdrio, erde incertodte dduentM ChriÃicdpite cjuinto ,ubier docet, nos fentper (td eum diem oportere elJepardtos-
AuluSjSi Syluanus,amp;; T imotheus.
Cttwi b;ec F ptÃold fit Pdult, non tdmen ipfe Pdultu de digndtur confortes focere Epi/lohe, quos confortes hdbet miniÃcrij uerbi, non ftbifolidrrogdns mdgiÃeTMm,ut if qui fudqufrunt- Didicerat enimi Chrifto: Difcite à me quid mitis fum, er humiHs cordc ⢠Ita q^ueri Apoftdi,ni» hildliudcurdnt, qiww ut minifteriwmfuum compleant, pTiedicdto uerbo in gloridm Dn, nihil foliciti defud, uel gtorid,ucltgnominid-
In Deo Patrc,quæ eft.
Pâtre, ip forum, ut mox: A Deo Pâtre noÃro,ne intd« ligdsPdtremC H R I S T 1 crc-
GrdtidS
IO- POMERANI ANNOTATIONE5 Gratias amp;c-
Gratuldtio.^ud gdudet de profidu corum,qut a-idie» rditt uerbum fdlutKlt; Ex qua difcmiK, exe tiplo Faui,Sy!t Udnt,cr Ttmothet, bom pdRoris cffe, non folum pafccr^ uerbo,td quod in primis neceÃdrium cfl,uerum etidin tids agercdc piofiäu outum,ut ncrit omnid co rejirre,un de projiäd lunti nfuper nbsp;nbsp;ordre,ut per mancdnt,or fM4
gis cre[cdni in fide cr Ifie Domini nojiri 1E S V Cbrifli, til norit omnid indepcienddjUbiuerefunt, tdefi, dDcot tijcc omnia didiamui d cbrifio, tn cbrifio utdtmiis,cu ws told uita nibtl aitud fiiit qudm dcärind, qui er uerbd uiid,ficut Petrw aitiodnnts fexto, nobis miniflrduit,qui reuerfisquandoq; expruedicationcdifcipulis, grattas cgit Patri,dicens ; Confiteor tibt Domine pater Cieli er terrti CrePraterea totas quandoqi nodes orauit,non dubiuw, quin pronofirafalute-Ham quotes eius oral tones fiierint, fiel lUa nouiÃ' oratio, quam legis loan er- fit argumeiito, Propter opus fidei amp;c.
Duoeisgratulatur, in quibus confiai fummatotius Chrifiianterei ⢠Alterumeftfolicttudoinfratrcs,idquoi fiocat opus fidei er laborem charitatis ; Alterum efi quod perman firtnt in fide,etidm damms cr tniurijs alfedi,fi-gt; (UtcdpitejâecHndouides,ubidicitur; Vosenimimitatores ÃJ-C- in aduerfts enim probatur fides, ficut dicitur RontF Xrtbulatio paticntiam operalur, patientia probationent, probatio Jficm,jfies uero non confiindit- Porro qui in ten td:iottilâl4 V peifecutiombus cdduttt,C^'negantqiod lt;«(
IN EPiSTOLAM ad THESSAL. «9
ted profiÃi fHnt,inillis fiiit dut meru hypocrifis, ut de qui l)Ui Chrijiui dicit, qui dd temput credunt, cr in temporc tciitdttonts recedwnt ; dUt mdgnd ddhuc wÃrmitds, q«dM Jpp ne[cierunt,ut uides in Petri negdtionc, quibuf utile |m à itcecidi)?f,qMcidfinetdIi cdfuÃdluicÃenequcdnt- Expe dtt cnim cu, dtque ddco necc/?dni«n c/l ddfalutem, ut di« (cdrtt noÃe (efe, ztrfitirefdlutem, qudm ex fe habere nea queunt, quibmconjbldiiompt.quodcbrjftiMdit : Non «era Mocdre ihHos , (cd pcccdtores â Igttwr bic elcgdntcr (idduttm eft : Cordt» Deo ey Pdtre nojifo^quoÃgniÃcdt, «0» hypocrifim |wi/?e Ãdem prt«4 pr»/rÃam, fed uere credentesÃiiÃeincon/Ãeilu Det, qui Pdter nofter eft, qM« f«d I» nos benigratds eft ⢠N ibil nos mdgis conftdna tcs^ttino-KnibttSdduerpSjqudtnMfcogitetMKS zy feta dmus, bondm e^e Pdtris noftri «o'Stdtci» quod pdtitnur, «tide uoluntds noftrd. mortificetur, çy difcdmui Pdtr« noftrtdmpleilt «olwntdtcra, qwcniddraodumcyordraiM: Pdter nojicr, pdtuoluntdstHdjficutirtcielocyc- Qttiii ü' hoc dduertendttwi diligent it«, quod beneficia in pro« Xitnttîti exhibttd, uocdt opm fidei, çj- laborem cbdritdi W« Op!« cniiM eft e:^ labor, id quod dicitur contrdiflos, qui dileflionë foluejjè putdnt, arnicas falutattoes ,i«cundtw« conmfluMt etc. Sic enit» diett lodnne$,Epi/lold prtmd,c4 pite tertio : FiliolitMci.nondiligdmiMuerbo, nequeltn« gttdjfcd operc çy «eritdte- Opus dWem eft fidci.quid elee wopytid qudrttmncunquecopiofd, abfque jide, peccdtiwn fftt RdtdePenitnfentcntidPduli : Quicqutd fme pde
I s fP,pcç»
lO- POMERANI ANnOTATIONES fÃ.peccjtumc/i- Et in EpiftoläHcbrie-Sinefiäe im* poÃibdecÃphcereDco- Et Chriftui ; Non poteà arbor ina'abonosÃuäm/iccre- ltem:Stnemenihi!poteÃis cere- SineChriÃoeÃ.^uifinefideeÃ-ErgoÃcutomni^ OperaneceÃeeÃcjc fideÃeri, modo placere Deo per ed uelis,ita (junijue eleemofynam- OpiM ergofidei eÃ, quod in ext rcmo tudtcio hanc audiet jententiam : Efurtui cj-c-QUâd enimabudeà lt;juod dicii : DediÃis mthi,^u4m ex fi* deÃiiÃis, ideÃ,mihiin hocplacereÃuduiÃisf Deinde lt;y laborem dicit charitatis, id eÃ, gui ex charitate uenit, hoc eÃ,(iuo ex animo beneÃcis proximo tndigenti,ut non fit diliâäio er chantas fimu'ata uelfiäa, quit femper chä ritas,etiam externo exhbitoopere,uult uideri, quodfidi onts non dico folu/m de illis gui odia feruant in corde,qui» bus Deus feruat omnia ipfortim peccata, ut babes in P4« rabola Matthiidccimoodauo, fcdetiam, cr multoam» phus, de ijs qui fimulatione charitatis pq coram homini» bus uolunt uideri,contra quosdocet ChriÃus Matthäi fe» xio : Attendue, neiuÃitiamueÃram eye ⢠Hoc autern opus fidei, ey hunc laborem charitatis, cum alias, turn uel maxime cxperieris,cum reipfatibidiligendusfiicritis, quiieltefU immicus : tunc enim uidebis, quid pcÃintin te fides ey chantas-
ScientesS^c-
Infignis cà hic locus,quod qui ucre fufeeperunt Euâge liii,m,certi funt,fe eÃe in gratia idautemfit fic:Ex auditu fdei jfiiritus ceneipitur,ut didtur Galas- id eÃ,ex uerbo
Deiaiidito
IN EPISTOLAM AD THESSAL-
Dei (twdi.OjCZ ercdito.djtur f}iiritiu m cordibws nos flris,hoc Kcrfcum c/tpromij?ioDci,gn(tispromittcn$re rniÃioncm pacjtoruw per cbri/liwnSpinti« autcm Dei «a ex unditujidei concepttM,te/}i)icilt;tur, cr te/limoniuM rcddit fpiritut noÃro in cordibm noÃris, quodfumii^filif DeijMi diciturRoman-s ⢠in quoÃjintMcldnjamtM ; Abbd Puter Hiecr/lfcientidCbn/îwna,bifct/i«irtH'S,cJ|'iclt;(Cilt;lt; Ã)irit«lt; nbsp;nbsp;ccrt(tMdo;dc qua hic diat PaultMgt; H« pe»
tra jjupcr quant ^ediÃcata domuf nuUis cedit tcmpeltuti» bu^.ne portis quidcnt inÃrorum- Mirarts iÃd,Ãd uh ins terrogo te,niim crcdaj rrmiÃioncn) (gt;eccatoru/in,rejÃoM» debit ; Credo ⢠ItcruwrogOjrtumcredastibircniiÃacÃe peccata- HicÃbjeÃtaueris, menHtut es qiundodixiÃi: Credo- SiucroezbicexcordereÃtonderis:Credo, in» terrogo.qua fidutiacredas, cumfiipeccdtor.cuidebed* turdamnatio ⢠HicuerotibificÃntienduweft: Siinopc rdmeareÃticio, peccdtorfuwer dantnatiw : opera in« quam,non folum mala^fedetidm bona, quia eisÃdere non poÃiMM, quiaqiiantiwncunqjieiunaucro, orauero.eleemo fynam dedero, nunquam co[cicntia niea quieta ent, quaà per b Æ c fint niibi dtmiffa peccatä :feniper tnini nuiabun« da aliud at q; aliud fubinde defyderabit confcientia, in ui« ta nica er tncis oper ibi« ⢠Si uero in pronuÃioncm Dci re Ãneio, id eÃ,in gratiamfiuc Euangeliian, tarn certus cf« fedfbeo,dc gratia, er remiÃionc peccaiorum , quà n» certiwn cÃ,eum ntentiri non pojjê qui promifit,©' iflaë des ffitbi imputabilur ad luÃitiam Dttwi c tiim tribuo Deo
McritatciM,
ID- POMERANI ANt^OTA-^ nbsp;nbsp;aS
ueritiitem,ipj'einihiredditiiillitiAf»-tigt;ei nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;00»
qujfAluor- Viidc f£fic in Pp/-In lud tulluid iibera me mine- Contre, de hiwiAnd luilttid dtcitur: N 0« iu/iiÃcäbi^ tur in conjÃeilu tuo omniiuiucns- H£c fic habet ApoÃo» luiRom-quarto; idea,inquit,nonexopertbiu, ut fecun^ dumgraitamÃrma fit promtÃio- H£c eà fecurit(is,ej fi* ducid confcienti£ in conÃieäu Dei,qudm reuclanddm o* lit» pr£dixerunt Prophet£,de qud certitudine lege plurtt, in Locis Philippi,De charitdte nbsp;nbsp;ffieâ
Quemadmodum noftis amp;c gt;
TeÃes inuocdt pro f:,confaentids duditorum, que tndgnafiduciddoâoriscrc-de qua re plurd fcribit cd^ pitefequenti-
Refpiciens fermonem-
Exponit quod fuprd dixitiNon perfermonem foIiM, uerumetidm per uirtutem (ye ⢠Sermo enim dudilus non admixtuifidct,nonprodeÃ,utdicitur Uebr quarto â . l«w â co Sdludtor dicit; Qui habet aures audiendt audiat- N ihil aliud eÃ,rccipienees fermonem,quam credentes fermonigt; Qtià mueroeff'icaciterreceperinefermoncm,addit:CuM afÃiilione,inquit,multa,avmgaudio Ãtiritui fanäoAl^ hic habes ftrè uno uerbo comprt hen fam lUam, qu£ appd^ ret in Scriptum Ãre omnibuf,diffoiiantiam Alibi cnim le gis, ut ChriÃu/m, ita (y Chriflianum populum miferwm, paupcrem,aÃfäum,morttdcÃindtum,ftcutoucsocdfto^ ttis,er nthtlaliud,nifi merasÃrmascrucis Alibiucro eitn â dem, fiue chriflum,fiue popuâu/m ChrtÃia/tü,gloriofiitr, dutiicnt
iN EPISTOLAM AD THESSAL- ?» diuitem,paciseyfccnri^atisabundantem, guincrl^ti^ daimmortalt cr teternd pIcHuw- H^citduides fiepe in pfdlmis prophetis ⢠Nfç hoc nuncdico fotum^uod oportuit Chrià um patt ty ita intrarc in gloriam fuam, V quodc hrilliani crucc huiin temporis intrant in glos riamuit!efutur£âVerumetidmhoclt;^uod inter affliâios nes e[l tfta gloria â N am itahic dicitur, Eccipienies fer» monem cum affliätone multd,cwtngaudio jjgt;irttus faniii-ÃtRom-f. Gloriamuretiamin tribulationibiM, fcientes Crc'Gloriamuretiam in deo per dominum noÃrum IE» S V M chriflum per'quemnunc reconciliationem accès pimusGaliflAihi abfit gloriari cj-c- Qjicmenmdtlis git dominai corripit circ Hcb-12- Hoc ChriÃus inloan^ ne Ãc expreÃit,tn mundo preÃuram,in me pacem habes bitis-HoccÃquodColo j dicitur, Paxdeitriumphetin cordibuiueÃriSadquarnuocatieÃisin m«o corpore, id eÃ,etiamfiquid moleÃia d fratribiM fuÃinetis tarnen lUd paxdeifupcretcre-Affliilio quidemeà mundi,et pars tarum inÃrorum in probris,damnis, poenis,turbatione confcientieobpeccatd er dei iudida ,tdcÃ, carnaHs eà er temporarid-Confolatio uerofiuegaudium non carna leeÃ,fedÃirituffanäi, ergo er fortiÃimum cut portie inÃrorum preualerc ho« poÃunt, er ieternum,quod ne mors quidem interrupct.vbi ucraÃdes eà quad in Chris ÃoaccepiÃi remijfioncm peccatorum,quod in ChriÃoà das es filial dei er heres omnium, ÃcHeafq^adeocunt gaudiofufdpies quiequidbenignapatris manustibiins tulerit
10. POMERÃNI ANNOrATlONES
tulerit quacumtji tandem occafione Experientiit,non Ute ra te i/ia docebit,ficut dicitur Hebn- Omnn cafligtitio inprxfensquidemnon uidetur ejfegaudi/ fed moltfliitt dtpo/leafruüum tranquiHum iu/litite reddit qiqui per iBdmfuerint exercititi- H^c quoq^ in ChriÃo tudimut, cuius, tarnetfi omnif uita nihil aliud quam cruxfuerit,ad profèéium tarnen Euangelq exultauit infpintufando, td quad legis Luc£- »o- quo gaudio nunquam caruit ,ecr» tus enim erat fe benignum habere patrem,tdmetfi tantis malis quandoq;obrutus fit, uthocgaudiumfentirenon potuerit,fed uere er ex corde clamauerit feaDeo dereli élum,id quod uides fiepe in pfalmis ,nec:;-tu def^ercs fi quid tale quandoq; fenferis-
Inomniloco.
Hyperboleeft-
InDeum.
No» in Opera,aut ftudia ueftra,aut res quafcunq^ ex ternas ,fiuc,ut Paulus uocat, dement a mundi ⢠item non in fimulachra aurea ar argentea,qui nunc eft Kammon ar auariciaqu£eftidolorumcultui- inquäcunq; enim remfiduciam tuam ponis^tOdeft Geiu tuits-Et impojjibi le eft,ut habeas Deumuerumfiinaliareconftdis quan^ tivmcunq;etiamfanäa,aut inhominequantumcunq; fa Ão-Malcdidus enim homo quiconfidit in hominecrC' HiereirDeo foil /idenditm,fecundum primumprecep («.m: N Ott habebis Deos aliénas cor am me ⢠Hic eft Dent Uiuens uitie autor cr uiuiÃcator,Deuf quo^ uerax falu tent
IN EPISTOLAM AD THESSA- r.
tem uere tribuens ijs qui credunt eiut promiÃ^oni,quM doquidc nee métiri,necfullerepoteà t ^tera omnia mor tis funt nihil minus prlt;tÃantia quam quod promittunt-
Vt non fit uobis opus loqni-înhisduabusepifio'isnontraâat fidem ut inalijs ,U cetomniaquiehic cyubtqi fcribttad Ãdem pcrtineantâ InÃiÃicdtis ergo c«w fenbat non opus tfl as loqut utÃ* demjuÃipiant,fed egent tantum admonttione ne negtea du ucrbi uut pereut quod paratum eÃ,dut non uugrutur quodffwindtum efl-Non enim infolopanee^rc-Noncfl inquam,opus eis loqut, quia urn habentuerbum dodU Deo per miniflcriuni prieJicatorum, quemadmoeumirt uitatis amias ad grande conutuium, ubi omnia parata funt,(y ubieditur,bibiturcrc-iuhil aliud opus rfl quà m utfapemoneantur ab lUoqui inuitauitut qua conuiuij funt profequences gaudeant (yc-
EtexpcdarctisSóc.
Haceflflducia Chriflianorumutexpedient llt;eti rede ptoremquemalqformidantiudicë,ftcut chriftus dicit Lu-ti-His fieriinapientibus ezc Ro 8 VuniUii C7c-
CLuemexcitauit.
Hoc dicit,ne dubitemusey nosexcitandos,neutdua bitemus de potentia Chrifli régis noflri in cuius regno pe rire non poffumus,qui excitatus accepit poteflatem o« mnem in ccelo et tn terra,conflitutus ad dexter am pair is fupraomnem principatum zy poteflatem zy u.rtute«« 'Zyc-Ephe-i- RefurredioncmChrifti Pauâus nufquam non
10. POMERANI ANNOTATIONEN
noninculcat, quia inca uere reg»»»! Chrijli dgnofci^ muf, ubi triumphäta morte noÃrd dccepit gentes h£re-gt; ditatcmcrpoÃeÃionem fuam terminas terrie zsquot; Ãcit utrlt;t^ unwmzyc-
Inuentura.â
'EÃirddeiieterM quieeÃidmtjuidemfuper omnaiit. credu!os,fed nondum reueldtd eü, iccirco uentura dici* t«r â Sicut entm fumus filijdei nondum dppdruit quid erimus-i-iodm-ttd incredulifuntÃlijgeennie, quod tue reuelabiturqudndo mdniliÃd erunt dbfconditd tenebrd^ rum ⢠Ab iÃd ird nemo liberdtur nift per Ãdem in Chri^ flum,ficutdiat lodnncs Bdp-lodn-}âCiuicreditinftlitMt habet uitdm £terndm, qui dulem incredulus eà Ãho,noit uidebit uitdm,fed ira dei manet fuperewn-
C A P V T II.
H^be5hicformdmueriminiÃriEudngelKi,imitd^ loris tttiuf payons ChriÃi quiÃe defcribit, loarit lo-Pdulusantemalis afÃtdus nonceffatprddicd re,fed conÃanteragit in domino, cupiens z^ adhuc mo» ri f : itd res Ãrt pro Eudngelio,f reut infra dicit, Cupicbd» musuobisimperttre z^c- Multihodieuoluntuiderifeuo catos ad docendum er ad pr£dicandum,fed tentdtio pro babit ueritdtem' Mercenarily fugit, paflor manet pones dnimam fuam pro ouibus fuis-Vera uocatto non finit ho* minem aliud agere quam quod dignvm cà Euangelio,zf pr£terei
IN EPISTOLRM AD THESSAL* rj
prif tercilt; conftMtem fà cit in omnibus dduerÃs, (^ue pro ptcr Eudngcliumf .if citdnturâScit fic uocdtum f : eÃe Dei mniflrum,cr Dei lt;tgcre negoci«, ^Mapropter quicquid Cl Ãcctdit,no» efl ei cur^, flt;tn t«w agit, quod çommi ffûtn eÃ,ut fidelis mini fier inucnwtKr ⢠Omnid emm committit dco,qHi c«w miÃt,Ã:iens hoc quod ChriÃiM dicit : Qji' MOS recipit,me recip!t-Vos,inquam,quos ego mitto- Et quiuosdudittmcaudu-Vosfctltcetpriedicitntcs, qu£ ego rnunduMioâC«
AnteSic.
Apud Philexpulfo 4 foemtnd ffnritu pythontco, Aä-iie-Stquidem ôic-
Hoc dicit contr4 pfeuddpoftolos,quifud qult;erunt irt deceptioneduditorum,ut eos Ãbi Ãcidnt obnoxios,4d nonnunqudiM «tuntur nirfl« drtibusper Ãgnd menddcia, bdiüenuî con/}gt;urcdtifent omnes Itbri cf prddica tiones.qKemddmodtwnfutMriHn fub fiUo perduionis pr£ dixit Pdulus-ilheÃ-2.qudSdrtcsuocdtÃicimmundicis dmüypocriÃm uero dolum uoc4t-Non egi,inqHit,4[jtcr , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ciwn meiî focijs,qudm Ãcut De «î nobts commiÃt, qui 4d
hocnuinuidpoÃolicumnosdignosÃcit- Etddhoccum
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»n(!ign4 Jiduci dÃepc dppelidt confciemii« 4Mditor««n,wt
! nbsp;nbsp;nbsp;crfuprddixmus-
MeminiftisSic.
Pr£dic4(ori4ut doäori debeturuiäus db duditori» i nbsp;nbsp;nbsp;bw.JccundwmEudngeluott, Dignu« efl operarius ZTC*
à nbsp;nbsp;nbsp;Et-vTim'f-QuibenepraeluntpreÃytericrc. Verum
K Pduluf
lO^ POMERANI ANNOTATIONES
Pdultu,ne occd/toncm ddrct pfeuddlgt;oRolii fud ^uirett* dt,etidm fuo iure fepe cedens Idbore nunuum uiélitdbdt, Deo dtgniu epifcopui,crtonge dliM qtidm nunc futtlE.* pifcopijijuifegloridnturdpoflolorüfucccffbresHunclo cumutinteÃigdfJegcMumcdput-s-ept-i-dd Cor*
Regnum amp;c.
Deregno Dei dtxiinu! in epi-Col-
Gloriam.
Rontd-i- Omnes peccduerunt crc-Indefinentcramp;c
Certum cfi,non de uerbu ora inteÃigi,fed dedffè^H ccrdiiJtcutcdp-^-dtxit:Scmper crc Stce:j-de ordtione dixit ChriÃm L«-» s Oportet[ctnper ordre cr non défi cere-Id quod non diâwm efi de murmure iÃo orts,ut intel ligunt qui interpretdntur, Semper, id efi,horis conuenuii ttbui,fed de dejtderio cordis,quod inteUigit Deus- QMn do enim dliquiddeaderds d Deo,dut qudndo cupis d lisliberdri,quibusprcmeris,certumeft,qdâtdmdiude/ide
Cr fubtnde ettdm uel uerbis uel fulfitriis ords, donee dccipidf uel libereris-ln tdlibus udlet ordtio â DeÃdcriiM enim pduperum exdudiuit Domtnus c^c-
Q.UO Deum amp;c.
A(/ttfr/f bic circulum-Quod credimus,cx Ded'efit quihocipfum dgit in nobis per potcntidmfudm,qudfitfii tduit eyc-Ephe-t-cr hoc ipfumin De«« reMertitHr.N** hil dliud credimus,qudm Deum zy in Deum ⢠Non enim hu mdnis trdditionibus dementis mundi dBigdmusfiquot;
IN EPISTOLAM AD THESSAL« 7
dcfM nofttiXm,fcd Deo per Dctwn ,fîtte quo crcdere «on foÃumus- idquodhicficdtdtPaului-.Acccpiflisquide 4 nobis fermonctn, fed nos tantum uerhi fitunus miniftri-CdCtcruMi idemfermo non noflcr,fcd Dei fuit,à quo di fee bitis intus,fecundum lUud: Er«nt omne.' 6tolt;r'ilt;raKTOJ. «Iiolt;jui inanisfuiffet fermo noftcr- Difcebatts, inqtwm.âi Dco,fed mhilaliudquà mipfumDcumSuperftitio/iau» tern er fedudi 4 pfeudapoflolis et pfeudoprophetis, mul tafiiunt,multistmplicantur,fcdqutd 4 Deododi no pt, Deion nefdunt,Ãderc enim Deo nonpoÃunt,qHi Ãducta inatijsrebushabentâ
Vos enim.
Crcdfntcsl«ilt;ifim«lt4p4tiefc4iJfMr ab ineredulistu* d£ts,ciefi,incdrcerdti erc,quorum nbsp;nbsp;bond^pÃribebdtt
îur er egeüdte l4l)or4t4nt,Ht neeeÃefuerit, mitti dd ui* äum neccffvrtd ex ecclefqs gentiu dd ecclcjtds, qua: erat inludlt;£d,/tcutuidesRo-if.i.Cor'ilt;y crc- Cuiusnegotif inprimiscurdtorinfignis trat Paulus, Ãcutdicit GdJd-x« Vt p4uper(«n,inijMit,mcmore$ eÃemus,q, ctidm Jblicit«$ fmboc ipfumÃicereEadem iamTheffaiciuibus fuis pdf fierdnt,qute lud£idiudieis,idquodadconÃantidmÃdâ¬i eorum pertinet,ficut («prudiditon-
Q.uiut dominum.
Grauiter fuos accufat ludxos-Atque hichabes locton p4ucM indtc4tto«,5, impij Dci ludicio femper proÃdunt inpeius- Sicutenmdiligentibus Detttnomwdcoope-r4ttt«r in bonton, itaimpijs omnw ccdwit in nwliow,
K. i donee
10- POMERANI ANNOTATIONES
Jonec tra Dei confumnute ueniat fuper eos r.xem()lofh I'haroo,^ui audit Exo-sgt;-inhoc ipfum excitaui tecrc ,dt quo legif Ro-s-Exemploquoty fintdequibuthicdicitur 1 ud£i,qui or audiunt 4 ChriÃo Katthtei-i} ⢠Et uos impl( teere-
Gentibus.
Quia gentibuifalutcm no miÃam aut mittendâ Ãulte arbitrabäturconti a fuäipfcrumfcripturamin Prophe tif-lAyüertum hoc de falutegentium traäatEphe-z-
Ãæterum
Affeâumfutim ineosdcclarat,uthdbeai exemptiM, q,fanili etiam fe uidere fecundum carnem geÃiunt-
Satanas.
Qui tarnen no n pote{i,nifipermtlfm, ut eü in lob-tmpediteniniuerbum Dei,ut er tpfeexpleatpcccata fuet fctnper,ficutcralii mpij-lmpedit autem, Dcoabutente bene e'iui miniflcrio malo, ne margdrit£proijcidnturait teporcos,neimpiidudicntes,faluifidnt,/icuthdbeslAat' zjcxEfd-ir-licecfuntiudicia Dei-
Nam quç.
CauÃam addit, quare tdntopereeosdeftderet, quoi ipÃÃnt matertd glortdttoms eiuf in conÃiediu Dei, in « tremo etiam iudiao,qu()d ci tunc liccbit dicere: DomttK tcce qutni^ talenta eyc-er audire: Euge erc-
C A P V T I I I.
Quantn
IN EPISTOLAM AD THESSAL- 7, QVarnafolicittidincPMluipro ecdcfijs teÃuaue^ ritjhicc apmunb N4m c«»i Solana mpedtcntcgt; ,«cnir£ non pol]et,mt/itTimotheum, nonfolum, Kt cogiiojquot;:cret res eorum,uerum etiam cr multo migiî «t «erbo ip/tusTmothciconfirmatt,nonturbarcntur de Pauliaffl'diontbus,utq;/îforteillic(juidamà pfeudapo flolts nuncijs Satana; tentait fiiiÃent,Qr abduili 4 «in gra tWjdd conjîdentiam opcrtim, reducerent ur- Titnt«tn tiM« qMoquc tiinebatur ide lapÃ'Of, ut non mirer is interim ifla mala creuijje, qutbus Chrijli gratia penititi oblifcrit ta eft â
Dcfidenoftra.
, Ue qiiis nos torn malts afflidosputet aliter [entire, quam ante,ficut qwi od tempus credunt zyc ⢠neue q«is fc(tnd4li?;ctMr,lt;ju()d «gnominirfm mundi [uftinemus, qui gloriamDeipradicamus,quandoquidemjquc)d iRapati ffuir, conÃrmatio noftri eft Euägdij, tttntîî abeft,utquë
, Uliddéterrant- SicEphe-s^Petonedeficiatisobafftiiîi ones meas,quas pro uobis tolero,qult;e eft glor id ueftra-Hic «ero bdbes locum, g, Chriftianorum mid, in primis predicatorum ftt crux- Noftis,inquit, nos in bunc uftm pofitos eÃe czc-MdttbLeiaa-- St quis uuli uenire poft me, Zrc-loan-is-Uoneftferuusmatordominofuo:ftmcpcr
1 fecuti[unt,(yuosper[equcntur.
i ' Q-uapropter.
Pro[eij«itHr ,guod cÅpit-i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;llle qui tentât.
10- POMERANI ANN0TATI0NE5
Id e/l,tentitref ölet,hoc efl,Sätan, is tentât non folu/in lt;tdimpuritateincarnii,quafidemllt;ibiifcereÃcidt,deciud vides cap- fcquenti,ucrumetiammultodmpltus,qucddi*' ximus pa'Ãljos prd;dicatores,qui non fuftincntes,utÃdu cid tetd in folum Deum perfolum Chriftu/iramur,abiltt cunt nos inÃducidm opcrum, cr dum f 'mpcr nouas tra* ditiones nbsp;nbsp;cuâ.turds,fiue ut eft in Colo-religiones ang(^
lorum crn]critafanâitdlis,/iue,tttuocant, deuotaexef citid inueniuf.doilrinarum non eft namerus-ltem mertlo fiert debet tUis^qut unica uid amp;nbsp;ueritdtc,qu£ ckriftuseà derc!iâa,dddcuiddeflediuntjnunqudmcertttnconfcien* ti]s,quo uddant-.qucd enim nunc fiandliftimu iudtcât,pigt;ft paululûmprlt;elfieciedltcriusjandlitdtiscontemnunt- ld quodoptimenorunt,qui dnecfuperüitiofiadchriftait^ uere conuertuntur-Hi cnim tune omnia pro ftercoribut ducunt, quibus antedfiandli cr célébrés uidcbdntur,id Chriftumfolumlucrificiant, cuius ignominiamontid Jfiecte janilitatis ducunt magis glortolam,ficiit Pi ul-dc fie fier tbit Philip- tertio, ubietiam damnat luflittamLe* gis,nequiduereamur luftittas traditionum (^radinucH tionum humdiidrum- Aduerte ucro ddigcmcr, quod di cit: e^einanis Ãäus eÃet labor nlt;fier,qiio/tgnipcatto turn Euangelium nihilprodiÃclUts,quiabducunturhsa tana tn aliamuiam- Vftautem Euangclium, te folo Cbri fto fialuandim elfic,tn quo ha bes omnia Jine quo habes ni hilÃcutplentus uides ColoÃ-i-cr-i- Ef ne dubites de iftdfieduätcnedidlum,uidequidnamdicdt Gal.s- Qw4 inqud,
IN EPISTOLAM AD THESSAL« r»
intuit,in lege it^ificlt;imini,d gratia excidiflis ⢠Lapfut tntm carnisfe[gt;e,curante Deo, occaÃo efi maiorisÃdeit ^uhicÃcde errorem deprchendimiujtbi ueroinaliud EuiingclittMt, ld cii, fiâum, ficut ait Gal- »⢠abducimurt bic proprie Satanof regnat,cjuiafidcs uera,id efl,fal'^ to ta perijt, cr /}gt;es ttoncjlredcundi, lt;juia non uidetur er* ror-Angetui entm Satans fe tn angclum lucis transÃgu* rlt;«H!i,cz (icmonium c^uod meridwnttMi utdetur, agnofci «on potcR-operunt pradicatores multa docent, nc cada tnus incdrnM «itid, ctw« potiui hic uigtlaredebcrent, «t /ons inÃdebtatis obftruerctur,unde ifla uitta pullulant cut dicitur Ro-i-Ncnprobaueruntdeum bdkre m noti* tu,idcirco irudidit eos Dews in reprobam mentoK ⢠Hoe cji^uodEpbe- diciihr.None/inoamp;ij coUuilattOQrCâ Fidem ac diledionem ueftram.
SttmmrtCbriftwni/mi*
Viuimus.
ld efl,gaudemus eS' fatis bene ualemus ^c-quando* , q«idem nibil iam dliud nobii ta cur^ eÃ, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«t uosÃe
ti$ infîdcjd^iflioncsmfinnibdnioror«
Dirigat.
Vdit nolit Sdtdnit, bon£ c^pia noflrie intentions, ut uocant,nihilfunt,Ãcut net Pauli itliqnidfucrunt ⢠Orî ducautemeà DoniintM,Ht dirigat omnia noÃra ,nelumê quod in nobii eÃ^tenehrtcÃnt^z^quot; hoc orandus,ut Ãat uo Iwttaceiiw
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CoramDco.
K ⦠N.n
IO- POMERANI ANNOTATIONES
No« uulthypocri/tm, fed DeiiuftitMmefJcin nobii, qu£ etiam pro luftfu tunc acceptetur,Ruanda uenertt äd ludicium Chriftui cum omnibui fanââS crc-
C A P V T I I I I-
ADwonc f eos de omnibuf,lt;juie docucrat,utjtc ttm* bu ent,quodbtindcntnMgii,ideÃ,crefcantcxfd( m fidcm, in pr I mis admonct, ut fundi /imus etiunt cor pore,at id efje uoluntatem Dci,ficut cz Ro-n- did tur.Obfecro zyc-Libidinisenim mala horrende fepeda . tnnanit Deus,utin dduuio,in perditione Sodomorum, m uindicato fcelere 3eniamitarum,iudicum-cs-Qrc-Gff^* ttm qu£ dcum ignorant,funt ifl^ abominationes ,Ãcut ui des RO' i-ChriÃiant autem um fuum, id efl,corpus fuiM poÃident cum fandiflcatione, non cum affeduconcupi* fcenti£,tantum utquifq; metiaturuiresfuas, ne incidat in turpitudincsgcntium,crconfulatflbima rimonio,fl* cut Paulus docetâi Corlt;7'Cr HebM lionorabilc,inquit, connubium in omnibus,cy thorus iimnacu!atus,firnicif tores cnim cr adultéras ludicabit lyeusNcq^ hic fandip catio cadet,modo cogues teficundum Deum uxorem ha here,nonmereiricem- pflenimcreatura Deibona,qua utilicet fccundum Dn creationc m nbsp;nbsp;inditutionem.utui
des in Paulo,qu! ut et C7 aliâs,ita maxime damnat carnis immunditiam,prana Corinth-fexto- tionenim,uthic ttiti Deus uocauu nos immunditue caufa,fed ad fandifica tionent'
IN EPISTOLAM AD TESSAL- 77
tionem- Hoc »on eà pro tmmundii iHit porcis,quiaudi^ tmes libertdtcm /})iritus,qudm folt norunt j^iritiul{s,id kbertatem cdrnK ucr/i,putant Ãbilicerequiduis.contrd Petrum-i-Pctrifecundo: QUdÃ, mqMt,ld)eri, cr«on quaà ticlamen hdbcntcs mdlitbe libertdtem,fed Ãcut fer uiDei- Etcontrd Pduium,quidicit:Htlibertdtemuocd iieÃis,tdntu)n nelibertdtemdetisinoccdÃonem clt;lt;rnu-QjM uero dutoritdte hjec pr£cipidt,licet quod ddfedtiiââ^ net,Eudn^elifldrum moreobfecrdre, tdtum uidetur,fub dit: Proindf, qut reijcit hiec,non hominem reif cu, fed De wwi, ndmdixiuoluntdtemDeteffefanâifiidttonemue» flram,qudcdit ffintum fuumfandum in uos,ut non con tdminetisudfd,inqMbustdlis bofl/esomnismunditu; dU tor inbdïjitdtâ i Cor ;quot;CZ O'quot;
Me quis opprimât Sic.
wçay/xou,. quodcunq; negocium,re m uel cdufam à gnipcat,idquod tn primisbicre/rrodd id,ne quis frdude fixidt coniugio alt er MS ⢠Hoc enim contextus utdctur re* qutrerc,deinde ad omnia aha negocid,neÃctas frdtritqcf tit 1 non Itii Jieri-Si non uis abftinere amorefratris,td qdâ in Chri^ianis /firitui fidei postulai, abftinc uc! metu im» dicif Dei,quia Deus talid ulcifcctur-
CæterumSic
Hic uidcs,^Mod in principio epiRolat dixit. Propter opusfidei,dclaborcm charitatis- VndeÃcut cap-i-dif xtt.no opus eÃe,utfcrtbdt eis de fide,Ãe bic dicit,no opus tÃe, utfcribdt eis de ehdritdte,qu£ fidet/ruâus c/î-Cdu»
K s fum
. 10. POMERANI ANNOTATIONEÃ
fam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dodifint à Tico, ut fupri didum- Tan»
turn obf :criit, ut ^undent magis ^idc]l,crcfiant inÃde, cbaritittc,lt;iult;e nunqudt» perfiüafuni inhacuitd, hd^ bcntcnimfcmpcr, inquocrefcant fxr Dominum lE? SVM-
Et in hoe incumbatis.
Quitfiomnibuf[cribens,notdtquofd(im intereos ef fe,fiiutbodic firèubiquefunt,qui tjUtifireligtoficrDei cultorcs, otium fcquunttfr,uokntesalioriim bonis nutriââ yi,iiudfi boe eis pro Dei,quodfingunf,fcruitio dcbcdtutt cum nuÃi debcdtur uiéliis fx d';orit»i /dfcore, nifi dodori bM,ideftjUerbi Dei mtniflris, ficutf iprd didum- Ve» ruiftddpertiiu dicit Pdal-infeifuenti epi-cdj-Tdlespcr hoc CTdnt fcdnddlo etidm gentibus incredulis, iubet ergo, Mi^uietU^oremAnuumuiudnt, ut non fint indigentes, er prietextu pdupertdtis et religionis ex dtiorum opibtu uiuerequ£rdnt'
Cæterumnolo uos ignorarc.
Lugcre non uult cos de if s,qui mortut funt in CbriÃo, id quod firtcfdcieb ät.dlioqui tdhd non fcriberet ⢠Riden» dum entm erdt increduhs, mortuos plordrcnt,qut refit rcâionem pr^dicdbdnt,er prtetered non fit', is cbriftid* numl}ocuidcbdtur,quicnim ficlugcbdnt, defierefir» redionis dubitdre uidebdntur,quosconftrmAns,dicit :St eut Chriflusmortuusefi,etrefirrextt,itdnos,quiin Cbri fto morimur,refurgemuSâ Hlt;lt;c quoque rdtioncuiitura' Cor-ifâSiinquit, Chriftuspriedicdtur,quôdrefirrexit imof*
IN EPISTOLAM AD THESSA- 7«
^fnortuis erf- vfcj lege plurftde refurreilione^ VtuU Phdtp-}-EcielisfdludtoremexpeâamuscrCâ
HocenimôCc. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
lAyÃerium dlxrtt prophctans in uerbo domini, ficut prophétie folcnt fubinde, dicentcsiHtec dicit donnnitsEfi lt;(Mtcmmgt;/lcrittnj hocquodÃrtc TheÃdlonicenfes fcire uokh4nt,(}uod uentcnte Chriflo ludtciu utui (tdhuc ho mines uitd dnimdli.ficut nuncfunt,rcpmcntur, td qnod ctùm hrthct EuitngcliK ⢠Sicut, tn(juit,indiebiK Noe erf-Atq;hic eudnejeit tUd qHindecmt Ãgnorum Ãbuld in ^IM äoeetomnes homines dniediemtudicijmortuos,uttt5 di Citmqudm ridicule in td!t Ãbuld dbutdntur qutbufddtn fcripturif locis- Cur enim no uidët ^uod in fymbolo Apo ftolorumcortjitentur : Chriflum ludicdturum uiuoser mortuosfubi non oportet interpretdri luflos er tniu« fios, quiduulgohocfymbolumtrdditumÃmplicitcrer nullddllegortd eft intclltgtndum ⢠Enetcrcdcrhocre* ueldt Ãue pricdicit, quod uiui no pneucniët mortuos, f:d quimortuifuntprimum refufatdntur,er ÃcÃmuler uiui er ^Mi mortui erunt, hoc cfl, omnes qui Cbr iÃifunt rdpientur chriÃo obuidm in nerd ⢠Dercprrcflionc eni fblum luÃorim hic lo^uitur PdulM,Ãc ut cr-t- Corin.Vâ^ ubi quoq; tnyÃmü dperit qued qui uiui reperiëtur(quid dnimdUsuitd £tcrnitdtcm poÃiderc nonpoteft ) iniDo r dptu fubito immutdhuntur, erÃet rorput Ã^iritudk qlt;f trdt animale â Ecce, inquit, rnjScriuwi uobis dico er^-^ «bt ueterem trdnÃdt^oncin non eÃtuerdtn, non folum drguit
,10- POMERANI ANNOTATIONEN ér guit quod contraria eft ijs qua hic dicuntur,fcd ctiam tffftordozy mala atque inepta uerborum coharcnM cr tncpta fententia-Quid enim eft, Non otnnes itnmuta bimurmorcâ
Quoniam ipfe dominus.
Sic in ftripturis defcribuur aducntus domini quaftin praliumdcfcendatrexaliquts, addebeüandutnrcbelles Cr exaltandwmobcdtentes ⢠Vndehicarchangclumnos minat quaft ducemexcrcitus,crhortatam cr tubani,cr Katth lA-ftgnum ftue uexiUum fill] hominis in calo,cx* ercuum mulium maieiiatem ⢠Huncuerohortatum cruocemarchangelt crtubamdei intclligo uocemtilij del, cuntsuerbocrpotentiamortui refurgent^rcon^ formabuntiir corpora noftra nunc uilia corpori cLon* tatisfue, ftcutdicuur Philtp-i' Sicenim ipfe ait ioan-f Venn bora in qua omnes qui in monumcntis funt audicnt uocemftlijdeicrc'
c A p V r vgt;
Diem dominiubic^ fcriptura dicitinopinate uen* urum,quemincertumuoluitejfeutfemper eftc* musparatiinoccurfumctus, Luca.n-ftcutin^ certuseRdicsobitui noftriinquoucnit dominus ad ftn= gulos,ftcut tunc ad omnes uenturus eft ,z^ftcuttnobitu inuenimuritaferuamur ufi^addicmiüum, ftcutaudia ftifupra,qui dormierunt per 1 ES V Nt adducendos cum tefu
IN EPISTOLAM AD THESSAL- 7»
IE S V per deum ⢠Et cum fupn nihil dixerit de refmrrea âioneimpiorum hicdicitrepentinum eis fuperuentu» ruminteritum cy dolorem non interiturum, ficutcr Prouer i-dicitur- Venient dutem tal/afiipcr ea dum md xime fecurifunt,Ãcutdominusdiaf.Sicut indtebus Noe crc Sic«fcjâ(ijH(fi auarocontigucuidiâumefl : Stulle hacnoüe crc-£lhd:ccontiiigcnt cis, quiatenebrarumfi lij cy noäts lucem igncrant Chriflt, er iccircodormt» UM non expeâantes pr£ mentis ebrietate cr corpora crapuld dominum,Ãcut uides Lucie-ude mdloferuoty
ChriflidM uero uigildM ct fobrte uiuunt, quia diet lucisfuM filij, qui dudiunt Rom ij- Horlt;t c/l tdm nos de Dormirchic uocdt ncgltgcrc et ignordredo mimimÃcut cr mpdrdbold Eudngelicd, idquodfequi* tur ex inebridtionc, qudm in tcUigere licet ciiraî cr foil« cttt«fine5,(liuitM5,c uoluptdteshutusuttce,ut uides Lu» ce-s. niÃquod ctidm crdpuld cr ebrietds qud: iam uitrit modum pricualucrunt, per feÃciunt ut did dies non prie uidcdtur,Ãcutdocet ChriÃus, Lucien- Attcndite uobis ne forte grduentur cr c- Contrdrid ucro horum uocdt ui gildrc cr fobrios cjfccyc-
indutithoraeem amp;:c.
De his drmis luflithe Ephc-lt;r-Tribusdrmis nos hic in llruitconirdregnumtenebrdrum,fide, fpe, chdritdtCâ bidem chdritdtem in peâore coliocdt, quidntÃiBic ÃM,ttonfunt quod dppcDdntur, Ãgt;em ucro tn cdpite, quid
lO^ POMERANI ANNOTATIONES
^uidddco fupcrius expeâtttquoJ corde credimiu ér'C' Sicueroarmatostutos cy fccuros eÃe oportere aÃen-* dü,dicens- Qt^onittm noconflituitzp'c- Confiitutionent dct necejÃe eà non perire, IÃeremus ergo per ChriÃu ff lutem,quia dem Ãc conÃituttitbfq; noÃris mentis, er »t nihil dnbitdremus dut de fdtisÃilionc foüciti effemm ChriÃm mortum eà pro nobis et mortem noÃrd occidit, ut tn ipfjercumipÃ) uiudmus, noÃrd uitd abnegdtd-
Siue ufgilemuSjfiue dormtainus.
JdeÃ,femper utcun^ décident nobis Ãueper uitdm Ãue per mortem- Aliter enim hic uigildre et dormire po nitur lt;ytd fuprd, id quod per fe notum e^l,ut mdxime no diccrem- ChnÃidnoru uitd Ãue dormidnt Ãue uigdent à ue eddntÃuebibdnt erc- femper ChnÃiuitdeÃdumoquot; mnid ingloridmdeiÃciunt-i- Corin-lo.
Quapropter.
ffecidliuspoÃgenerdle ddmonitionem do cetâPrimum,ut fe mutuotediÃcent-Ephe ⢠4- Omnisfer'* moÃgt;urcuserc-Secundo,ut pr£poÃtos uenereiiturper (hdritdtem,id eÃ, ut prlt;eter uencrdtionem elidm neeeÃd rideisminiÃrent, er pdccmhdbedntcumeis, utÃcut lleb-i3-dicitur, cumgdudioprodnimabuseorumuigi^ ienternongementes SuntdutemprdpoÃti ( nequisex nomine tumedt ) qui, ut Pdulus dicit, Idbordnt inter cos, qui priefunt,fed tn domino, qui ddmonent eos, id eà ,ut alibi dicit,quildbordnt in uerbo,qui duplici honore dtgni funt,no propter tituium, fed,utinquit,propter opus iHo rumgt;
TN EPtSTOLAM AD THESSA-'»⢠rm ⢠Tertio, quttm uclit mutuim ledificationcmfulfiun* gttol/ecrutnus Mtcm erc-
Inordinatos.
He qwliKS in cpi^ 2 tit [«prà diâwm-Pufillanimes.
Qtti in mulcts cidhuc trepidant, tintentes tie quid de* fiiturum fit corpon,«cl ne nonfttis mdgno ammo perfli hiri /int in aduerfis pro E «iOigelio-infirmos- Fide-
Videte.
Hoe Jcilif Ct e^,uttn ui repeUcre Uceti Omnes.
Etiitm incredulojjCf iiim inimicoj.
Semper gaudete. Dehoc dtxi,Phtlip 4-â Indcfinentcr orate.
Dehocfuprldiâum-Hæccnim.
Concludittaliiipldcere deo per Chriftum, ne pute» ntui reijeiendä «eliit bKmdnds admonitionesfupri ⢠H«c enim efl uoluntäs deifitnâiflcatio ueftrd-
Spiritum tic extinguatis.
Spiritum uocat donn fi)iritus,per quern alijdaturfer Moftpientiie,ali} faentu, alij grdtid Iing«lt;rm Cor-ix. Qtti Ulitt domhdbet utatur,fid, «t tllicdicitur, edutilitatcmccdefiie . Alij «ero non prohibeant titlw* fed finunt quenque flrrt fuo /ftritu modo chriflidno, Ijndnt
ÃO- POMERANI ANNOTATIONES
fiiuntquenqucfuiim fcquiuocdtionem-Sico'-^- Coritt-lâ^â locJuibngul^nolitc[gt;roblberc^AddltueroProphctiä{ nedljgt;s:rnemini,tdefl,intcrprctdtioncs dtuttte fcripturif fydecbrationcsÃdei,/teut ibidem dicit Paulus : Qliâ prophetat,hom;mbus loquitur^diÃcationcm Qf exhor=â tationem cr confolationcm, quod donum /Ãintul/anili inter aha mauult Paulus ibidem, dtcens : Seîlemini chart, tdtem,£muleminil/gt;iritualta,mdgis tarne ut prophetetis ere- Nc «cro/tne tudicio quodcunq}/u/:ip!dmus,additquot;. Omnidprobate Qrc-P.t Chriflus : Attendueà /il/ispro^ phetis-ltem: Attenditeà /èrmentocrc-i-ioan-i-- Nolite omni/Ãiritui crC'M.ulti entm conÃtentes Chriftu, negat Chrifli uirtutem, hocf dlicet eR Chrtflu non ejfe Chriquot; flum,hifunt Antichrtkidequibus-iloan-i-
|Abomnifpede.
Honfolumamalofedetiddb omni//gt;ecie mala abÃi^ nendumdocet- Hoc efl contra fcandahzat orcs lUosqui nuÃa rattone paruulorum, id efl,illorum qui adhuc non fttistnflruHi funtflde,ducuntur, contra quos fcibit Pai lus, Rom-14' i-Corm s.Et Chrtflusdocetfattshorren* de Matth i»-cr altos ⢠Vcrumhic memineris altudefle f:andalum paruulorum,aliud phari/a;orum,de tflo diett chriflus Matth-tr-SiniteiUoscrcutquifcandalizantur tn tier bo Euangelif, ut qut fcandalizantur tn re quam ci* tra pcrtculum falutisuitarenonpoÃunti^c-
IpfeaiKcm.
Dfuw plt;lt;cw dppeUdtyfinc quo funt pertiirbdta oïa-He
moeniin
IM EPISTOLAM AD THESSAL- «t h»o ertiiM p4cc»M coiticientù confequttur, nifi tjui credit,4 DcofibtperChrillampecclt;t 4^miÃjâ VeriMihiinc fi* dctn fobu DeUi d4C,tua Hudu hic mhd funt, tantum dcci:* pe (juod tibi óffertur,offcrre mhd pores â Eli ergo DeUi pjus,pcutin Pfalm duiturtDeuiiuflitucrc- Htc,in» giiit,fdnilificc[ uos-Hutiii muncris ell,ui fiinâi fitis,nott ue/iri ion4tiM,tiirt((H« orate ezc- Petite,tnqiui chnfliUt Cr dcctpietis erc-
Et integer.
Idf/î,lt;j6f(j;corrup'i(me. iiiGwo oXÃkXkçoP , tfi ell,totdm hjeredttatetn poÃidens.hoc cfl,ut nihu uuun de» fit- Expomtemmquoddtxtt: Vostotos- Scripturahomi ncm in tr« diuidit partes, quarum fuminacr nobibÃtmd f S Ãgt;irttus,quo comprehends ineomprchenftbilid per nd turam, fi Deus lUic lUuminauertt : aliud cnim lüic lumeit tion efi,fne quo in mer s eft tenebris er ignorMtid- Sunt dHtem htcc incontprehenfibitia, qu£ muiftbilid cr lt;etcrn4 funt â Att^hiceftdomicibumfidci,crhdbitlt;tculu/muerbi Dei- Altera eft dnimd, pernaturdmquidemnonfepard» ta d ft)iritu,fed per oput.quod eft dmmdre corpus cr urge tdret hinc ey nomen habet- Hie lumen eft ratio, qu4 no« poteft non errdre,ubi ftnritus fide non eft tUuminatus-Eft entm fapicntia humana cr,ut uocat Paulus,animalis ho» mo,qui non percipit eaqu£ funt Dei- Tcrtia eft corpus, cum fuis mcmbris, de cuiusfandificationefupra quoq^di fluMi'intcgroautcw ftgt;iritu,ideft,ubtplena fides eft, facile Oâ animd,id tft.uita iota ct corpi« integra erunt-Spiritu
L «ent
IO- POMERANI ANNOTATIONES
UerodiÃentiente4Deo,etaliamiuftitijmejUtegt;-entc( fient
in Pfal-dcincredulopopulodicitur: NoncÃcrcdtlufcii/)ii
Deo/Ãiritusctuf) nihil non dtÃidetftctminhomine,^' j pax confcienthe inueniri iiere in nuÃa re poteÃ-Vides igi*
tur, guarePaulus totiushotntnts fanäiÃcaticnetn, abeo qui T)euspaciseÃ,ficripoÃulet:totuis,inquam,bominis,
utinnuDopoÃuculpari, nondico,coramhominibus,fed
neinaducntuquidemChriÃb
Fidelis.
MagniconfolationtsuerbumaffliilKconfc;entijs,cr ; adhuc trepidii-Nen poteà non feruare Ãdem Deus quam promtfit,qut uoeauit nos,id cÃ, apcruit nabis fuum Euan gcliu/m,hoc eÃ, cÅpit noüram falutem, cy idem effl'ciet, nbsp;nbsp;I
ideÃ,comp!ebit quod cÅpit, ficut tu non poluiÃi incipere falutem tuam.fed aÃuntpius es, quando adhuc eras impi* j us,utdicttur Roms SicnecperÃeerepoteris,alioquiiain f dudumrurfumperijÃcttcyifatus, fi eÃet in manu tua,cr non inomnipotenlimanu Deipatris noÃriper chriÃunt' tLecficdicuntur Philipp-i- IsquicÅpitinuobisopusbo* nuni,perÃcietufq^addtem lESV chriÃi, Etcap i- Nam j Deus eà is qui agit in uohis, cr nt uelitis, cr ut efficiatis, nbsp;nbsp;'
pro bona fua uoluntate- H£e omnia, qui ad E uangelij co* gnitionem uocatt fumus.cr didiiimus ucre CimÃum, rare cerio ex Deo dcbemus,quiaÃdeüseÃ,ficut (y
prioriCorinth decimodiciiutiEidelisDcus eü,quinonpatieturcrcgt;
FINISquot;
inEpiÃolaiH -I
INEPISTO-
LAM SECVNDAM D- PAVLI ad ThcJJÃ lonicenfes, Ioannis Pomera niannotationcSâ
Vrlum coHiudat in fide confiantes, er cha )⢠ritatc abundantes, quodnuüisaducrfisab ifio propofito deijc i potuerint, ficut er in prima Epifiotautdmuf Efienitnfideipro batio, fi per/tesen tentationtbus- Loei uero in hacEpifio lainpgnioresfunt- Primus,capiteprimo,ijuódtnperfe cuitone Chrifiianorum declaratur lufium Dciiuduium, ^uid hl digni habeanlur regno, lUi uero perfecutorcs,fup plicio- Vtrunejuciudiciumnoruntetiamnunc Chrifiiant perfidem,fcdreuelabiturinaduentuChrilli ⢠Secundus, capitefecundo,de regno Antiehnfit nonfiituro,fedrcue= lando, ubi myllcrium ini^uitaiis, guod etiam Paulo tfics feribentcoperabdtt{r,detegicceptrtt, quando inter ficie* turilleimpiuf,in confeientijshominum, finrituoris Chri fti,td eft,Euangeliofanâo Non tarnen penitus peribil 4= pud omnes,donee defiruat iHum Dominus claritate aduen tus fui Hic uero interferitur cr altus locus memeratu di= gntfitmus,cjucidfcilicet oportet eos feduci fignts mendacia buSjerelftcdaterdec pt, errare,erlebt, ide/i,credere niendacio,qui diletiionem ueritatis non receperunt,ut fai L 2 uifierent,
10. POMERANI ANNOTATIONES
Kt fièrent, ^^uod ludtcium tanto magis horrendum tÃgt; fjuMtominuiUidetur- Quärtuflocuf,capitetertio, eà ejccommunicatio tllorum, qu: prttextu religtonu, alio* r^itnlttboreiuäitareguerunb
Paulus amp;c..
Omma, utfuprd-Augefcit-
Fides fold cum Deo agit, creum DconosconiungH' ï Operduerofdei, ideÃ, chdritds,proximoferuiunt grd* tts,nuüa meriti habita rdtione, ficut chriÃtu feruiuit no* nbsp;nbsp;!
bis- Augefcit uerOjdicit, er exubcrdt,^uódh£cfemper nbsp;।
crefcant, prouehenlenos Ãnritu, ut nemo poÃiigloridri, fe idmaÃecutum,ut dtäum in EpiÃola ad PhilippenfeS-Gloriemur.
ProÃHusouium,gloria eÃpaÃoris ⢠Cur ergo hoc dgitPaulus,guialibidicit: Quigloriatur, in Dottlind gloricturf Rc^ondeo, numjuamgloriari Paulmn,mà in Domino:liicautemduplici rationem Dominoglorid tur:primimcoüaudans Dei mifericordiam et Ãjiritmfdn âi cfficactdm,in ijs qui fufeeperunt uerbam : deinde, hoc tpfum Ãciens coram alijsEci lefijs, ut pio exemp'o et ipà cupiant feà Deo^purhi,guo adhue latius Dcigloria,et û di/icationominiscius^ppagetur Qiiomodoeniinbis Fd» lu non del quereregloriam fentirc poter is, q de h is ipftsm Deofemper er indefinentergrattas agere utdesf CTf â Documcufum 8óc.
ideÃ: Vnde appareat, er tiotiimÃdt,ftue luÃiÃcettir luÃinid
IN EPISTOLAM II- ADTHESSAL- 8| iuHum Dei ludiciam, tjuouosdignoshdbedtfuo regno, Crperfeci^t ires dj»wrt4:iorte . Rcgniwti Da nunc tntrtt ttoseli,ficut ChnlluidicitinLuca, quodguidfjtisnon* dum dpprehendifnuf,atq^ ddeo apprebendere non poÃua MUf [MS inhdc uita,ordmiii femper: Adueniat regniun tu um,dcquod/x:mM tn Epifiold ColoÃenfVerum nondum uidctur, uidebiturautem, quMdo,uth'cdidtur,uenertt ChriflM,utgloriÃcaurn5folutnfeipfo,fedetinommb» ntembris fiut i fanélts fiue credentib omnib-qui pertinét dd regnu ew.hdc quoqjÃicut fepe dixuniu.uides Rom-8. CT*-* 104-s. Ka ^HO^ ludiciüda um damnauit impios,qui ÃuRrd Dei nttutur opprimere ueritaté, (y eos qui no ere duni Euiingetio,ficut ipfediat lo^n-rQui no credit,üiu dicatus eÃ,quia zyc- Sed hoc ludiau nunc no uidetur.utde bitur aut,qu4ndo reuelaiitur qui nunc non creditur ah im pijs uenturM,dominuf lES VS de clt;eto, eu») ungelii poten tiiefu£,cuM uirtute muâtdfiue exercuu mu'to ey mdtefld te, «t Hatth i*' cttw tncend:oflummd, qu£ incenfurd eà inmicoseiiu in circuitu,utdtiitur Pfdl9lt;T.fy.4^,
Vtdigtii.
NoK, ^Horf dignifunt regno Dei, qui pro eo pdtiun» t«r, non quod hinc mcritu/m cogites, quod fcrtpiurd non fuÃinetnec fides nouit, fed quod hoc quod pdter is, Dcim pro dignd re dcceptet,qudm ipfe cr uult cr poteà remit nerdre-Stc enim dicitiVt digni hdbedmini regno Dci-Hd bcdmint,fciâicct 4 Deo ⢠Sed dis : Tumen hic dicitur,qucgt;d Dein reddet ali/s pcenum zy interitum non interiturum,
L ) dlijsreldXaquot;
Ip. POMERANI ANNOTATIONE?, «fij J rdaxitione m ⢠i ⢠liberdtioncm ah omntl uf nijHi, cr priftercdglorKimxternMRe/Jâondto: vâbuunqj hvc itbl uideturin fcripturis,diligentcr intuâ¬re,quid jcnptura ue lit Pidcmiomendat çr inÃdchtatemdamna: Dms.bcrü ti0s tflauidcre nonpo/pimui,niftexfrudibw- Ctimcrgo fcrtptura propterno5firiptafit,non potesl nobis fidi ali crtim ud mpddttatéojl£ndere,nipi ex operib-fient ait fal uatortExpudib-corumcognofcctiscos Scnbitigiiurno raro Dcii rcdditurum unicuiq; luxta opera fua-Certeope raabfç^ hypocrifi bona exÃde ueniunt, aha ex inpdelita^ te-1 Oa ergoà deo pramiwm wt£ aecipient, hxe rnereedem tnortis-lUadedit Deusfide!ibui,ne trerummcritaeogites, ut dieitur Philipp-1 ⢠Vcbts donatum e/l pro Chrtllo,nott folum,tit in cum crcdatis,fcd (y pro tîlo patiamini â Di» gnos entm ludieat, profita bona erga illos uotuntate,quos iHuminet Hfc nero ab tmpifs abeÃe non ppÃiint,quo3 De j« jndignos fua gratia iudicat, t:j- in fua obfiinatia cytn/i delitate dimtttit ⢠Sedquare lUns fufeipit, hos dcrelinijuiti ⢠Refpondet tibi Paulies Rom-fexto cr undceimo: 0 hemo, inquit,tu quis es qui refpondeas Deoio-c-
Quod fides.
Martinus : Quia noÃro teftimonioaduosin hoe tern pore credidiflts- A lioqu; noneÃapta fcntentia- Tune ada mtrandusfiet chriflus in crcdcntibus, quia nune fufeepi* Ãis à nobis eius ucrbum,quod tcÃiÃeati funius ad uos- Ad quod etiam oramus, ut iÃam uceationem, qua uoeauit uos perEuangehumperÃeiat, eum potentia /piritusfuiopcâ ratites
IN EPISTOLAM lb AD TH ESS AL- «4 rantKinuobif, adgloriamfy nomiiiKeiuf fy ueflrdm, â per lüamjccund^m gratiam eiuf ZIT Cbnlli- Qÿibtu uer bii uideSfii^m oinnid mcritd 4 n obm du/trat- / ocdtio ed Da,operdtio, profiâui eà D ei, eornp!etio fdlutis noÃrte rà Dn, et omiti4 per ChriÃtiM-Hiec alibi dtxtmui, uel lit EpiÃold tâhiiippenfâ
c A P V r II-
QVi4dixer4t PditlutinEpifloldfupcriore de[ubi» to ZJ- inÃicrdto Domm aducntu.cr inter cxterd C'c; Nos qui uiuemtii,qui rebqm erinius in aduen» tu Cfc- flüimt eÃ, ut 4 mubis tune dies Domini credere» t«r uenturuifddhucuiuentibuf quibuf fcripferdt,quos ob» teÃatur per eundem dduenlum,cr per comun lonem chri Ãijndm,qud ctwn ChriÃo «rtu«i ïam fnmus,cr qua chri» dggregibimiir in iHo die, ne hoc eredant Ãulte perfud fl,uel per /}gt;irittvm,id eÃ,aliq!iem quafihabentem reuelati onem de hoc,uel per fermonem, uel EpiÃolam quufi Pau* li,neturbdrentur cogitantes, fi iamuenturus cÃDOtM N VS, quotnodoimplebunturScriptur£deuocationeo» tnniumgentiumfquomodo itéra funt,qud Dominus in Eu । angelioprddixitfiitura antediem ludicij, qu£ ApoÃoli Deipradixeruntf Et nefcioquam aliarnturbationcmin fis Pauâuitimuerit, euw Ãdelium fit, eum diem expeüa* re, nifiquorundam lÃic adhuc inÃrm'tatem notauerit, quanquam (atis aperte indicat ahqiios deceptores lâitc
L 4 lalihomnt.im
40- POMERANI ANNOTATfONES
W/i hominum cpinione abufos fiiiffe,nefao ad quid- Alto» ^ittfuosnon tantumadiuraret, ncboi tpjwn'mdtrtnt. Diatergo: Nonaduentct Dominui,nijiuc»eritdifiilto ptiufcrc' Porrôhicobticrnorandum,t]uà d fictu tune lurbabantur de fubiio Domint aduétu, tta Uimuri/unt irt ttouiÃimts temporibu^ qu£ nunt junt, qui lecuri,ut jiibu» l4tô:emnett,quiedeaduetituDominia Propheiiscgt;-A» pojlolts, atqi ddi oab ipfo C H R. 1S T O pndxata {unt, (ontra quos Ãribit Petrus Ept/iolafecunda,captteterttOâ Nifi ucncric dcfcäio prins ö^c.
Qui nolunt htec ejje firipiaconira ngnu Papie,qd'ho die pius fat IS uidcmus,actedanl hue, er ludtcent arborent txfruiiUjidquodmonet fa!ualor,diiens : Exfruâibufco runt cognofcetts cos ⢠Hoe rc^num adco hodic iniuÃiM fÃ,ddcotniuftdquiiecÃEuangeiiopugnantiamdudumap probauit er feruari/iatuii,potKpam,uotuptaies, diuittas mundt amplexatum,cruce chri/it abieäa,utettani deÃn» fores etus in muliKconfctentia arguente iniuÃitiam uteu que uideant- Qut ec hoc dddunt,ut compleant /ua peecatd er menfuram tniquttatés,ut foil perfequantur Euangcliü et^atiam faluatorisnoÃrt,quededitnolis Deusiu/htiä, fanäiÃcationem.redempttoue.fdtiÃaätonema Cor- i-itt quo,utdtcituriolofâptaeuitPairi,utomnisplenttudoiit habitaret,etpereumreconeiliarenturomnta in ipjum.pd ctÃcalisper fanguinem erueis eius ej cgleüibus er terre nis-Etcapite-i-in tpfo inhabttatoninisplenitudodiuintid (ff corporaliter, eriÃtsiniUoreplet, qui eà caput emnis principal
JN EPISTOLAMII- AD THESSAL. sï frincipjtus cy potcÃdiiSt^ut duu:Sit)e me nihilpoteflit iiarc Quid ergo nobif cum iradicionibus humanis lt;id falutein^curn omnia habcamui in ^hrilio, quibus omni4 eà chriÃus,quibHS efl Lhriüus cr «tgratw exci dimus fiin lege qilt;tcrimusiuÃiÃc.3ri,utdicitur Gal ?⢠V«» des quad nc per iegem quidem Deieà iuÃifie4no,nani dd hoc data non eratlexutiuÃiÃearet,utditiiur Gal-i^ fedu pereamcognofcereturpcccatum tranfgrcÃio uoluntatis Dei.utdicitur ^oma -r ⢠ipfi tarnen pro legi* busà fe excogitatts,cr I radii lonibus humanis pugnant, (y hoc impietati (y inpdehtatt fu£ addunt utpant homi cideocctfis conÃÃoribu5ehrtÃi,ideÃ,illisquic5fitcnâgt; tKr ey dotent nos ix fola Ãde iuütÃcari,et per(olam dei trafericordtam ab/q^uUis mentis humanis fahiari, et trd dtiiones humanasjaluliobeÃe, imonuBameÃe falutem ubitraditionibtstonÃdis.ficpronunctäteChriÃo Molt-^s SinecauÃa coluntme docentes doârinas zy mandata hommum Et ne fortedicant: Noj tdliit mdtid^mus ut ho» mines Deumtimeant Re/Ãondet Deus Efaia asgt;-Timu cruttt me mandato homtnum zy doärinis cycSic olt;ci* dunt jiueoperefiue uoluntate, Ht Hcnwt fupereos omnis fangius luÃus ijMt cjf«faseÃa fanguine AbeliuÃi uf^ad fanguinem omnium martyrumujq; inprafentem dient proueritdteEuägelicaocciforum ⢠Hift dicitwus propter eosquiadhuc rejtpifcere pofÃint^debemusenimeiscr opiareeypreeanfalutemutipfos deusnobifcum iUwmi m t qui (yipfi (tj whIhs lt;(4fjHC oJfctidHMHs ⢠vbÃiiiati ue
L J ro
IO. POMERANI ANNOTATIONES
ro Dti iudicio f mt relin^ucndi, ut qui fardent, fordcfüt adhuc â illud confuhmut omnibus, nc pugnent contra e4 qu£ non intelligunt,forte dabit quandoq; cripfisdein intcUedum Sinantutraq; crcfcere,ficut uult chriflus uf que ad ineÃem, nbsp;nbsp;tunc petfeparatio ztzaniorum (y tri
tict,non fint ante tempus indices,donee Chriüus ludicet-Crede mihi ,imci crede Enagelio,triticum efl fernen Chri fli,id efl,uerbumeius quod cum fuis Apoflolis pnedica^ uitZizaniaautemfuntuerba cr traditiones hominum, qux mimicus homo, homo peccati cr perditionis per da Urmas d£moniorumdormiëtibushominibus,tdcü ,fide ( ut fiepe monet Chri/lus ) non uigtlantibus,fuperfemi-nauit,uthiecuideslAatthuNunquam efficiesut palea O' zxsnia fiant triticum,qua:tgniferuantur aterno-Define ergo o difceprobare ffiiritus num ex Dfo fmt. Probable autë non ex tradittonibus humanis aut antiqua confuetudme aut ex tuofenfu,fedexuerbo Deifi huic confcntiunt ffiiritus funt boni,ftdiÃentiunt funt mah-Di fee fcriptuns cr ueritate agereÃicut Chriflus egit o A polioli, non firro o 'gm, id quod poÃunt o latrones-igiturfi inaliqiuj inuenerofruâushic defcriptos,num dabis mihi ut etiam arborem malam dicam,td eft, homi* â nem peccatt,filium perditionis erc-
Prtmum,hoc quod obfeurius dixit Paulus ⢠Tantum qui tenet in pratfentia leneat donee è medio toHatur, om ncs exponuntde fublatione regni Romanorum , quod tunc imperabat mundo cu magna potentiafub Nerone^ nrat
IN EPISrOLAM II- AD THESSAL- 8,y
Erut f mm ijMdrtHm rcgnum O' (judrta bcjlia,dc qua 'D4 ni-7-CldriusiÃddix(rdt Pdu'.us J hcjplonicenftbus co* ram,qu£ apcritui tunc fcrtbm non cà a uifum- Ergo ft out chriÃus ucnit fubhtto prorfusGrtecoru regno quod crdttcrtium,ttauenKt AntuhriÃut ftuc pot!us,ut hicdi oitur,rcucl4bUur,fubldtoRotnanorunitmpcrio,quodde ficcrccÅptt fubtieraclioimpcratorc qudiidorcccsferut rt Kontdins.qut Sardceni o Turct dppelldntur, o dcà ccrunt dfide per Antichri/lumMahumdcmqui fe pdra clctunid Chrifloin Eudngclio promtÃum dÃercbdt,id quod Ãultus tllcpopuliis credere potuit-NeceÃe enim cà ut credunt mcnddcio quidilcätonemueritdtis non fufci* ptunt ut fdlui fiant,mmirum exciecdie eorum corda deo-h/tdhumctesgloridbatur fe Interpretern fenpturarum et nihil debcre a liter ex fcrtpturis dccipt quant ipfe inters pretjr:tur,quandoquidem fe dd hcc 4 Deo nnffuni' Sub* lato uaro in totum Rontanorum imperto produit Pautiu «on uenturum hominem peccatt,fed reuclandumoc-Sihodiercm /fieâes tRudRomanorumimperiumquod tempon Pauli crat ablalum eÃ,cr cmnes fumuifub im perio Pdpie CUI o fubditi funtomnes reges cr Prtnci* pcs noÃri,CUIUS mandata etiam trcpidis confcicntijs adorant, qui gloriatur fe dominum eÃe totins orbis in locoDci,om!iefq^ eÃefub certd damnationc quotquot einon obed.unt, nemtncmeffe feruumDeinififtt fer» uusPapit , opro deÃndendis diuitijs eiuspro jue confirmanda eius poieÃatc o lieerc occidi ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;q'r.tqnnt
IO- POMERANI ANNOTATIONES quotquot refiftunt cr contradicunt, fihoi e(Jc Dei fy^ternauitadignoscjuific occiduntey tumuhumiur proilioregno fepote/iatemhaberc(uper omnia ijuæ dci funt.fuper omnia cr facraet prophana, omnem potcliit ternJp:rituÃanä( 4 Chriiio tn Euangdioercdentibui It^ beraluatcDetdatam ad feprimum periinercutprind» pem,e^ neminem cautipoÃenifi tpfe per /e aut /uof per nujerit,approbaucrit ,rauficauertt,fe poÃe liber are quot animas uoluerit ex purgatorto, quo hoc unum quodChriflohadenus rebquerant auÃrunt,nempchüc quodipfeeÃconliuutus 4 Deo, ftcut Petrusdicit ; ludcx uiuorumzy moriuorum Hicuendit pro pecunia quoties uult preaofum et chrifti et martyrù fangutnem, dum me rita ChriÃi cr mariyrum fe di/irtbuerc exthczauro (ibi commiÃoglortatur,fed pro pecunia â id quod tot Bulla et litera eiuf tn Germania teflantur- Htc approbat ufuras contra legem Dei, rapinarum accipit partem pro indub gentijs,prohibet matrimonia in tarn numerofo clericoru fuorum populo,unde tot horrendafecuta funt peccata, ut mundus ampltus uel ipfe Deus/erre non poÃfu-Popu» lum Ãcit fine matrimonio et qui uiuatfne manuum labo re erfudore uultus[ui - Egregtum feduct contra Deum i'lucnt im nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;contra Paull excommunicationemquant
legis t ThefJa-3 Prohibée ctbos quo's creauit DcusÃdeli biisad eden Jumcumgratiarum adione- Ordmes Oâ Jedas confirmât, dignitates Cf fiholas tn fua décréta lu* raccÃcit,e^ omnta luramentis replet utfibiobnoxias Ãciat
IN EPISTOL AM Ib AD THESSA- Sr
Jamp;i i4t homnumcottfctcntids- Dies obferuari pr£cipit et menfes er tempora, dum alijs diehus ietunart, alifs fèâ run uult fub indignatione omtttpotenlisdeicr beatoru Pr(ri er PumJi A poftolorum ⢠Certe Paulus dicitfc tail» busfrullra priedicaÃe Euangehum, Gal-a-Sanâttatem ponit inueÃibuf rajura, murmure oris, boatu , ornatu templorum, undionibus tUiS CTC- In nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cnim ferua»
tisdocetconfidendum, crdenegleâispamtendum ⢠Si uerotaliacontemnas aut contemnenda doce^s unusm» Ãrnus ei non fuffeit tjui ledetrudat ⢠El,Ht ff md dicdW, ipfc pr£cipit ea c]u£ deus no pritcepit, contra ChrtÃum qui dixit ApoÃolts, Predicate Euangelium-^tem:Docen tcjoinncjgcntcj fcruare omnia ijutecun^egomandaui uobis-contra Pjhâuwcjmi dicit: Etiam fi angelus ere- Et feruantibus dat pinguta beneÃeta-prabendas ej- dignita tes,magiÃerif er doäoralus infîgnid, feraphicamfan» ilitatcm er indulgentias copiofas er annum lubil^iun cum remÃione omniitni peccatorum,er uitam £ternam promittitNon feruantes uerobonis priuat,omnt hono* rcfxwit.ewMndo, ft fieri poteÃ, expellit.occidit, £ter» «« malediâtoni er damnationt adiudicat,etiam fi oninij dd pr£ccpta feruauerint- Et cum fides fecundum EHlt;in« gdium ft dodrinam apoÃolicamfit folus det cultus, ijua foli dco fiditur, folus deus timetur,ut confeientia nuHi ma neatobÃrida nifi foil deo, ut in confeientia nemo regnet nifi folus deus, Pdpd pro fide nobis traditiones humanas fubrogauit, docf ns ^uod per tUas falutem confequamur, uttalia
IO. POMERANI ANNOTATIONES
«t talid omittere ttmeamui fub pcend mortalis pcccdti, fub pana excommunicationis, mc ljtlt;e au! frrendf, fub panaitternte malediéiionis ⢠Ptrhxc habet ita confcieit^ tiasobftrtdas ut inuenias^ui nthilaliudcofiteantur^ua die domintca non fuifje Ãriatos, nihil aut non tantum ue^ ritt fidominicadieebriati crapuhe utalia taceam, Ãuduerint,cum tarnen hlt;tc fint contra Euangeliu/m,illud non fit ⢠Item Ãria Jexta non teiunafje aut non abfit^ nttiÃe à butyro Hicinuenia! fcoriatores,adulteros, pu» blicos latrones erc- qui rcltgiofe obferuent ieiunra Ecclcfne,utuocant, nihilfuaininterimueritimalamui» tarn qui etiam audeant hfrefeos damnare contra Jäcien-' tes,quaft non fint feparaticncs à Chrifto fcortatio, adid» tcritim,rapina,homcid temets c- Itaq^ bis ntigis fe Chri» üianos uolunt miferi er decipientes er deccpti-ltcmali* Ufconfitetur fc neg!cdimlrgiÃchorascanonicas,ncglc» xiÃeal quot cruces in miffa,finc manipule celebraÃc, in canoncucrbisuaciDaÃe, alicubinonattentum fuiÃetn ucrbis facratiÃimi iDiuscanotiis^qia nihiluercniur Euan gehum (. hriÃi male legere er nihil eins tntclligcrc, qui» bus dicit Paulut^uttaccantfi non adft tntcrpres ⢠Et in» terim quidam lÃorum funt ufurarij/cortatorcs crc.qihe ionÃtentur quidem quandoq^^fed deemendando non ca» gîtant Dedlijsueroiam didisnugisÃtenturer cxcor» de Ãtentur fefe emendaturos-li£ccum uideamtu adbuc, ne dubitabimusfidem lîlam in deum per ChriÃuw ncbit ejfeablatami Vides ne iraditionefe^ figmentahominS
timeri
IN EPJSrOLÃM ir- AD THESSA- 99 timcri fupn dei pr^ceptum;' Nonne hic Papit régnât in confctentijs homintifupra dcumi Nonne hic fcdet in tem plodeiut dctai Hie trepidant miferieconfcientiieubi no e(l ttmor, ubtttmendumuereeÃetnihiltimentautno tantum timent-Quin cripfe Papa de utolato dei prlt;eeea pto non tanta cura tangitur quanta defuo, id quod oÃen duntcafutillircferuaticr buttacoene, utahataceanf Nonnchoce/i exaltarifupradeumf Qÿoduerohjecoa innia/iciat ut deut uclf tb nomine det ne ipfe qwdem nes gat,quod autfedettntemplodei,cyipfeglor:atur- Pwa t4/rtcrffop/4c.t«rttm(j«o(i damnantitr ea qiiat ipfenon damnat, crmagnijicanturea quoru aha ipfe ignorât et conteinnit, aha efam damnat i Contra dcum ergo talia funt cr centra ChriÃum, ut no dubites AnttchriÃos e/fe qui taha deÃndunt ⢠Nonne udbi/c m fiieciem melioret potentiudicaripÃeudapoÃolt, luquibus tantumcerta^ menerat ApoÃolisChriÃi,qhocagibantuttn eonÃdeit tamoperumlegis Moifidiuiniluidatieretrahcrentillos qui per gratiam domininoflri J ES V Chrifli fola fide erant iu/lificati,cum Papiflafuis legibus cr fomnijs hu* manis, de quibus non exiget C hriflus 4 nobis rationem iniSotudtciidie, nosalbgant confcientias noflras, quafideiu.uinélascr ob/iridaseÃeuolunt f Hieccflul* timaSatanaoperatio ⢠Finge n«nc uenturum ahquent Antiihriflum qui corpora cremet igni , hedat ferro, trudat in careeres zyc- qui fibi, adhærentibus det ma^ gnasdiuittas cycquidqutfoampltiusJicietqiMmiamiit hocâ
IO- POWER ANI ANNOTATIONEN hoc Päpi/lico regno uidtntmf tjuid magis horrendum cere potent contra hominum falutem,^u4t» ut abieiid deitmore,c^ tn deunt jiducia,ficiatut futs traditioncf ex excogit4tafomni:!,timeiint, crrurfumin cis ob/eruJ tisfiduciamhabeant crl}gt;em collocentfaluttsf Hoccine e/l au/èrre totum quod ihriftuidominm nobis fiâmejU Hoccine ell negdre IE SV MeÃe chrijlum crlESVW ejfeÃltumdet,dequo x lodm Nonncgdntquidemfmo mnd/}gt;cHes,Cieterutn rem auÃrunt ei, luÃiÃcdtore eÃe non permittunt f'cut prophétie ChriÃu/mdeptngüt, quid iuÃutdm operibus tribuunt, ex dei e/fe uirtutem ncgdnt quemnon fattseÃead fdlutcm docent, utdlibidiXimui-Sunt ergo AntichriÃi, de quibut lodnnes dicit, Inter quos [unt omnes lOi hodte qui prohibent Eudngeliu Chri flt,tdeÃ,ChriRigratidmpred.cdrt, fcientesquodfttBd fold ut oportet predicdtd fucrit omnidtpforum [ontntd ex'excogitdteleges d confcientijs hominücddcntinper dittonemtyrdnnidistpforwmUec interim fdtis de fruâu unde arborem cognofcdmui omnino diuerfdm db illd,de qudfcribiturPfdh-
Aduerte rurfumquodprediäumcà 4 Chrifioueit^ turos multos pÃeudoprophetds ex pfeudochriÃos ftuedU tichriÃos,id eÃ, ChriRi dducrfdrios.quos ApoÃolipfcud dpoÃolos nomindnt.quod A poÃoli chriüi no fint, qudn qudmuideri uelint,ficut qui hodie feEpifcopos er Apo® (io'.ortmi fuceeÃores glortantur,licetnihilin eisdpo/lo^ licum uideetur, licet uerbum ChriÃi quod manddiuifi eà â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ApoÃolif
inepistolam: n ad thessal- s^»
Apoftolis,ignorent,co 5, nihil in feÃnritui Chrijtihibeâ* ant,fedfult;i qu£rant deÃndint ctum cum eujngdif Chriâi tniurid, nbsp;nbsp;Christ coftÃorum oppreffione- Et ne
^uts Chrifltprophetiäint£lltgat,fotutndeil]tfpfeuddpo fiolù,qut idtntü Apo/loloru tempore erant,id qdâilultu effet,cum fimiles er ijdemfint, qui /imüt er eodeffudu repertuntitr,dnriflusdeMrifq;prrdixitpfeudapoffoli{ Cr Antichriiiis liAat-i4--et lAar-ti-de illis: Multi,tnquit, pfeudoprophet^ [urgent,er feducët multos- De noffri^ uero,Tunc,tnquit,/t quis uobis dixcrit, Ecce htc eR Chri flut,dut illK,noltte credere- Surgent cntmpftudochri » fli er p[eudoprophctie,er dabuntÃgna magna er proa digta, it4 «t in errorem inducatur, li penpotefl,etiain e» lede Ecce pTicdixi uobis- Sic er lima erat tempore Apos flolorum.q, Antichriflus quandoque uenturus effet,icetr â co/tcfcribitiod-i-epi-cap-i-FilioiinouisÃmahoraeJl-Et Ãcut 4 udtftis, quod Antichriflus ucnit, nunc Antichrtfli Multi/iäifunt- Vnie[cunus,^nouisÃmahoraefl-Ex nobis prodierunt erc- itaque de multis Antichriflis,Ãue * p[eudoprophetisffiuep[eudochrifl:is,Ãuepfeudapoftolis fepe legimus- Paulusuero hic quod quandoqucfblet my flerium nobis aperit, futurum fctlicet ,ut omnium Antis fhri{iorum,p[eHdochriftorum,pfeudoprophetdru,pfcu â nbsp;nbsp;dapoHolorum tandem unum cdputrcueletur,fubquo o^
times omnium errores er [eduüiones'contineantur, qui feduxerunt orbem, tarnenfubnomineDeier Chrtfli, transfiguräiesfc,utPautus[cribit,inangelosluctsfatana
M magiflro.
IO- POMERANI ÃNNOTATIONEÃü
ntAgiRro-Qu^id cfi ergo, q, reudandum hoc caput dicitfy tiiÃ^ad aliquot tempora fpecie fanilttatitfi fc occulta* ucrit,alio^ut quomcdo cltam htc ad erranduw fdx.tarttt' tur cicdt,/icut dmftuf dicit Æ Noh hic luda'um lt;]uempt am cogitareaul nomine gcntilem- intemplo Dei fcdetf c:^Ãgna opcratur,fcd mcndacia-Et loannesdicit: Ex no bii prodterunt(yc-Vide5,quamh£clt;juaÃdigitoregnu Papa: notent-lntiuo regno ctiam Ãfandt (fuandoguepne feder inter reiloresfuerint, tarnen Ãc oportuit ctiam p cleâos feduei eos^gui ueritatem Euangelicam non fuf:t* pcruntludicium D« eft,nohcontendere,priedixit Chri* ftuSyprxdixeruntApo ftoli-Ecnumautcm Papauoco. ab co tempore,lt;1110 ipfe PapaÃbi mor^rchiamajfcripÃt er traditiones fuas chrtÃi gratia pralulitâ Hk 5itaâ!eti-Timo-4^Tro5Ha'oVTlt;tt- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â ;
Defedioiiem*
SiuedifeeÃtonem, ijuam dicat Pauhu, fails notunteà ex- i-Tim-4-Difcedentquidam à Ãdc crc ubi exprimendi ret gratia addiditduo inÃgnia exempla,quibufindicauit quiÃnttÃidefertoresÃdei,qui attendunt ffintihuserro ris,ÃueÃnritibus deceptoribtts, non probantes per uer* bum DeiÃgt;tritus,num ex DfoÃnt, fed fufcipicntes hu^ mana pro diuinis oraculis, ut ncgledo Euangelio,alitts di cat : Ego teneo cum Thoma:alius, Ego ch»j Scoto nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
AllUS : Hoc opus,inquit,fielt the fandus,crgohocoper(. faluabor ere- Qu^i fequuntur dodrinas da:moniortm,du rehdo uerbo Dei,tradtttonibus humants pdunt,erfidere docent
!N EPfStÃLÃM'AD THESSAL« io
dofcrtt Semper enim doäriiu d^moniorum efl, ubircli* üo Dciuerbo,dlijs uerbis credttur, ^u£ cum Dci iterbis conuenire u5 poÃunt. No enw Deus in re falutis noftrt uultalmd,ut nondtcam diuerÃunii quimfuum uerbii- Eti fimÃangelus èccelis,die Paulus erc-Hifc doiirina d^emo tuorum ccepit in paradiÃo- Dominus dixerat: fJloricris-Serpesuero,Ncqudq moriemini â Sic er hodicDominui ligt;lrituffanäus dicU ubiq^ infcripturis, q, cx folafide lufttficdmur et liberi [umus a peccatisSpiritiM ucra erro ris erdoilrin£d£moniorum dicunt: Non eà uerum,^ ex foläÃde tufltÃcdmur, f id Ãc hoc er falutem conÃique ns,da tantum er habebii tot indulgentiasiÃueneris ad il Uloea,habcbisremtÃÃonemomniumpeccatorum Sinon fie ederisjt non Ãc ucÃitusfuerts aut rafcs, damnaberis erc-Dominus uult Ãio uerbo crediSerpens dicitiN equa quam ucrum eÃPorro non maniÃÃa dtemoniafutura di tit Paulus, ntà quantu exfruüibuspoÃint deprehendere fideles, f :d talia qu£ fepoÃint transÃgurare in angelos lu cis,hoceR,da;moniameridiana,ÃcutinpÃdlmouocatur, ideü,Ãcutdieit,qu£loqucnturinhypocrifimendacium, fubÃ!ecie magn£ Æiiléiitatis docebut,qu£ Deus ignorât, que Deus non mandauitterÃUis al utentur mtraculis et Jtgnis,uthtcdicuur,mcnddcibus,utnondtcâ,q, etiam d£ tnonum eredèt illuÃonibus contra dei preceptu- Df «uj: , ubi uidcs,q, Deusfolet tentare nos Ãgnis mcndacibus, «⢠tr« dibgamus eum an non,in toto corde et tota anima nof ära- Atq^ hat hypocriÃfeducent illos,qui Euangeliu ueri , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;M t tatis
lO-POMERANI ÃNNOTATIÃNES
Mis Hon fufcipiuntjUtfitlui fiant: illosuero quifufctpiûtî tant amplius decipere non pojj'unt,tpÃs enim lucê Euan^ gelica dctegttur per fond die monij nteridiam, ç^dipre^ henditureffe tcnebrofum tUmoniunt, ^uodut meridief uifui pcrftrinxerdthumdnos-Additur quotiiy^èdutcrio ttotdtdmhdbebuntconfaentiam,quamenmfoliT)codc* bcbant confecrdtam hdbere,idm dccepto dheno Ãgno dd trdditiones hunidnds pducnt, ipÃ$ ferudtis Ãbt fdlute promittunt, ucrum hoc tandem e^icient, ut tn omnibus, qu^e ficientyincerti r eddaniur falutis, guippc confcieit, fia per nihtl guieta fieri uere.crperpctuopoÃit, niÃper folamfideminDeumperChriiîum (yc- Vtuerotande dicam,quod cÅpi: Duobus,inguam, inÃgnibu« exemplis eos notauit Apoüolus,nepoÃent perpétua latere ⢠Prchi ientium,inquit,nuberecrabflinercdcibis,(juoscrc-AU diant htecpapiilie,Z!r rcÃpifcant,z^ ipà nobifeum orà communem patrem,ut tandem omni errore cr infidelita te dignetur nos omnes explicare,ut folwm eius uerbu/m »» mentibuscyconfcientijsnoflris glorificeturctrC'
Et reuelatus fueric 8^c.
Nondicit:'Vcncrt,utfcids,eumantercuelationemre gnaÃe nbsp;nbsp;perdtdtfiè animas, fed non agnitum properdi
torcanimarum crcâ Sicinfradicit: Nam myflertu nunc operaturiniquitatis Videbat enim cr tune feduâores fcduâos,qui à fide gratiie Dei ad opera Legts deficit tant,magna /fiecie fanâitatis- Contra quos in omnibus firè epiftolis agit,de quitus Philippen-i-aib Cauete ca»
, nés
IN EPISTOLAM lb AD THESSAL-
ncs,cAuetemlt;!dosoperdrios,cauete conaÃoncm-Et 1O.SCIO,quid intrabunt poR difceffionem meainlupira paces ad uos,non parcentes gregi- Etexuobts tpÃs ex» urgent uiri loquentesperuerfa, utabducantdifciputoS poftfe itaque cr tunc quoq; agrbatabfi onditc hoc diemo mum meridianum tn illis,qut dilcâioncm ueritatis nonfu feeperunt, qut aliquid melius quà m Euangelium ertgere uolucrunt,fed de reuclando hoc crrorc hic prxdicit Pau* lui-Hic ergo utde,quint inÃpicnter dicant ,qut errorcm hunc,quicxdiametropugndtcumgratia Chr fli.diutur ttitate tempons de/enÃre nUuntur- Vide quoq^, quà m ni htl interpretentur, qut dicunt, Myjîerium iniquitatis htc figniÃcare pcrfecutionem Ncronis ufq; ad Diodetianu, V deinde fub luliano apoflata,qui arte cT aÃutia perfe» (utus eà ChrÃunos erc^Namhoenon erat my ü erium iniquitatis/edaperta iniquitas,dc qua etiam tandem ipfi gentiles principes erubeftebant-
Homopcccati.
Qjji «ibdii/iud Incit fuis traditionibus,quà m q, Ãicit peccatatnconfcientijshominum,ubiucrepeccatanonef fent,à ueritatem DeiinteUigerent : Ftäts ergo peccatis, «fre pf ccdt « uere dinantur,quia Ãcut credüt,ita Ãt eis-Filiusperditionts-
QttinihilÃcit.quimquidpcrdit animos,Ãcut Papa, er Pap£ regnum,quod excommunicat,dggrauat,rcdag grauat,tntcrdicitcrc-qu£ÃnihtlprodeÃeuidct,tiiuocat brachium f£cuiarc,ut perdat nonÃolu animos, fed et cor
M Ã pora,
10gt; POWERANI ANNOT ATIONES ?
f)crd,tKim de pccuttid noürd perclitd winiti qticrimur:. gt;nbsp;Qilt;osucroditat,mdgniÃcit,tndulgentijsdoiilt;it,cancni^ Zdt cc'iUosgramw adkuc coram Deo perdit (^y^c Si^iti demcT-côtdmdcrnentùperucneruntjUtcredantdUt fdl tern ercdi uelint,q, poffint qucq^ homines mortuos uelex commiintcare tielcdnonizdrc,nerclinqudt Deo d/iquid M dicijucldemortitis-
^Åiiieft aduerfarins.
ldejî,lt;un'i^iOQpuc itHTix'^isoç Lucitet- Quittofi tft mecttmiContra meeÃtc^ qut noncoÃigit mecü,diÃâef git.Ndm Pdutus hic protinusfeexponit, cuius dduerfdfi us/it-Effcrtur,inquit,fuperomne quoddiciturDeus,dut religio Jiue Dei cultus-Sud enim prteccptd fuprd Dciprit ceptd uidt ferudri-Suds trdditicnes ualere uult^ cy trepi» dis dderdri confctenii/s,quod Deus non uult- Eudngehu priedicdrinonpcrmittit,ide/l,uerdmChriÃigrdtid,qud ccgnitd,impiæiradiûones er tlla epifcopdlidlÃcilrdprQ tinus i ccnfcicntijs,utfMnus eudnefeunt, er deteildpef fond, uidenturilii mdgniDij, quiuerum Deicultuw,id tft,Ãdem,qua fclaDeusreligivfeddordturin )^tritu0!. ucritäte,ncn carnah cultu erp^a Ãlfaq^jd eÃ,al:gt; hoiM tnbusexcogitatarchgione- Hunc,inquam,cu!ttiinnolgt;ti algt;üu!cruni,er mcrdludibridprocuhu Dcinobiserexc runt^in quo nà Deus,fed ip/i coluntur er ditâturâQÿ'*^ cnim aliud uolunt campante, organa, altdrid,ueRes,cdn!» tus,unâioncs, rafura, beneÃcid, canonicatus ercditbà omnibus nefcids, quid agant, id qtiod ne ipà quidem
IN EPISrOLAM II AD THESSAL- «
«WNijw ÃC rt i in fuis conflt;Knti/s, tetlin Dto placeant, eÃe non poÃuntfCjuidnonhubent Dei tnandatum,^ tdlid Ãccredebent,aut feltem uerbum Dci,lt;juà dtalitt Deo pLt cent- Qiiod «cro Ã.cere debcrent ,fcilicet, priedKare Eudngelium,hoc ignorant, eontemnunt, prohibent orc. Qhi cr hoc coguntur audire â D E O, Populut hie la» iùjt (^Câ
! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;In tempio Dei.
- nbsp;QJiidÃ^niÃcet tn Paulo,fatis no!umcilcx-iâ Cor-;.
i^efcttis,^ templum Dei eflis, crÃnrttiK Dei habitat in ;MobiS'Si quis templum Dei uiolauerit mala doârina( E K4 gelioentmtediÃcatttr)diÃtcrdettllumDeusTcmpliiDei famHumefl,quodeflis uos-In tempio Deiergofedet,qut inconfctentijsrcgnareuult,ubifoliusDei locustfleyfo lus Dcusregnaredebet-LutiâOflendam uobis,quern tt* â mcatisc^c-i-Corinth-r- Pretiocmpti (ftis,noltteferui fieri hominum- Quapropter uanum efl, quidam pu» tant Antichriflumrefliedificaturum templu Hierofoly» tuis.ey feÃurumin eo,f aw iamfciamus quid fit templu Del in Paulo,quafiucro Paulus templum Dei appeOaÃet quad Antichriflusadificaturus eratiSedncc corpora no flradebemus cofecrare Paplt;e,t'rancifco,Dominico,etCâ Utnonfolumnonhabeamascautcrio notatam confcieti am,fed er corpus fitabsq^ notis feparantibusnosaliqua =rf li^ionii jfecie ajralribus-ln Chriflocn:m itö cfl liidi« usneq;GriectiscrC'Gal.i AnnefcitisCinqt'i Cor-gt;r-) aorpus ueflrii templuefi habitantisin uobts flnritufl'anäi
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;M 4
IO- POHERANI ANNOTATIONES â
^juemhabetis 4Dco,c?- ttoneftis ipfiueflriiurts- N4W emptt cftisprecio GlorificateiamDeum in corpore ue* firo or in/}gt;iritu t(ejiro,(jii£ f mt Dei-An nef :ilis, cor pora uefira mcnbra funt ChrtÃifliutn igitur tollens mé* ira Cbrifti,ficiam feorti mcbra^Si hoc de corporaltÃr* nicdtionc Æmttt,multo ampliiu ucru cR defÃirituali^i^Uit cid Dei efl,idolts tuts tributs,quis cnim tent/i diabolus do cuii,ut in tniuriamÃatrum feâas Ãcias,lt;jueifirelilt;iuistu fis melioraut fanéliorfTerreat uelquod in pfaladdeuw dtcttur,Perdidiiii omnes quiÃrnicanturabs te- Zeloti* pus cà Dem.fibi foil uult feruariÃdcm, adulteram nofu Ãinet,etiam/ifefiibieinungdt,utdu:it Prophetd-
Ctuid detineat,
Scilicet,neddbucucnid tdics Domini-CLucm Dominusconficiet.
Vt fcids non noÃrdrum ef: uirium,ut liberentur con fcientue ab AntichriÃo, fedChri^Ui hic inuoca ndus eÃ, qui non eà brachium flt;eculdre,f id brachtu Dominijîcut P.fd uacdtca-fi- Stulte ergo aguntcgt;-fentiunt,quihutc pcÃi drmis camalibiti mederi tentant -i us tarnen gladij in papiÃas qui uim inÃrunt,Ãc permtttimus,ut hoc non di* catur deÃnfio Euangelif ,quod fie dcfindi fe non permit* tit,f:d dicatur deÃnfio opprcÃbrum-chriÃus inquit, Co fieletaducrfarium,qui Euangclij gratiam abÃultt,crto fielet Ãnrituoris fut, id eÃ,uerboÃiiritui,quodtxoreeius prndiii,quo nbsp;nbsp;ipÃper feÃdocetfideles in cordibtufioc
cü,Ãiqfinlt;llo Eua.tgclio, ficut hodte,fcd heu nimistam ine^a* .
IN EPISTOLAM II AD THESSAL.' fit
ineffMgratiieittgrtiti c^uidemusc^fcnUnuu- vii mm tam rurf im priedtcaiur merum cr folum EiWHgcü urn Chriflt ,qdâChrtfli ore nobis datum cà (y datur,iIU humanafigmcnta cr doârtnie diemoniorum,qua inhy-pocrià locuta Ãnt mendaciu,protinut euanef:unt ufÃtquot; ficocdditur Antuhriflufttt confcientifSZT^^'^ dibMpdcbum.Ãcut eSquot; Efaiasdixitcap-n de chriflo.Et ÃjtritulabioruÃuorum interÃaettmptum lt;nbsp;Etpercutiet terram uirga ons fut Ettangelio igilurocadttur cr pe« rit eius regnum non gladiogt; Verum oportet impios mul* tos effe,in qusbuihcc uerbum jjgt;intus nihil operabitur,ni hiloccidet, fedmanebit Anttchrifltcaoptnto ufque ad iudicij ChriÃt dtem, quando claritate aduentui euu in ta tum abolebitur hitc Satame operatio-
In ij S qui pereunt.
Cotjîoldtio,g, fufcipientibus Eudngeliww cumdtleâi onCytd efl,diligcntibuf Euangeliii,fiue ueritatem Dei, no folum fins audientibus ifla potentia e3â efficax error çr fîgna mcndacia non» ocebunt crc-
Etproptereaôic.
Vides hic horrcndum Dd iudiciuwfed Åcultum ad» tierfuieos,qui non credunt ueritati, quosCquiafeduci no metuunt ar errores amant cr defindunt)ampliut fedu» ci oportet,ne poÃint unquam reftpifcere- Non enim pro bauer ut deu habere tn not itta ctcRo-t.Hoe eà qdâIoan-ci tatcaiz-ex Efa-Exciecauit oculos eoru etc-Vnde rt lo j. Qui no credit,iam ludicatus eÃtiudiciahec deifunt-Sunt
M f entm
,IO; TOMIJR ANI ANNOTATIONEN
ruim c}MdS,(iui nonfolum non diligunt ueritatcm, cotrd g:tos bic horrende lolt;juitur,f:d etum qua ueritate uidere poÃcnt cy agnofcere,bliJÃbenMnt, quod peccatum quid ut Ã):rüu fanäum eft comtnijjunt^non remittetur inteitf ttunijUt didtur Mar-j -de quo alias dixtmus-
Nosucroamp;c.
iUosqui credum ucritati^elJi ex eledis ab aeterno,fî* cut uidcs Ephc-i-crcostpfosnon eJfefeducendos,ait-Ad tempus aberrare pojjunt oucs, fed non def :rtt paRor bo nus,ut errore nofiro doflifaamus, quid debeamus luci Euangehcte cy feruatoriChriflo- . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;nbsp;i
Ab initio. AdprtedeÃinationempertinet-
Per fandificationcni fpiritus.
Jdefl,internam,noncarnales operumiuÃitias erhy cri/tm tUam fanäitatisÃd quod expo nit, addens: Ac fde uerttatis-
Æ 2 quod amp;C.' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«
, Eligitab ieterno,fcduocat perpr^edicafionem- Ro- *⢠QKOà pnedeftinauit bos cr uoeauit zyc-Vocauit auteru, ut dtcit, ad acquifîtionem glorbe Chrtfli, ut ctusgloriant poÃidcamus,^^ eius gloria noRra /it,quifcimusgloriagt;u nofira,gloria carnis cr operum noflroru eÃe coram deo confuÃi. ncm cr ignominiam,et gloria Dei indignos, qui aliquid glortue tn fe agnofcunt,ut quigloriatur,in Domi* no glorietur-De hdcautcm gloria f^pediximus-. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Itaque amp;c.
ProÃRum zyperfluerantiamper Deutn eis cxoptat,gt;
ÃN ÃPISTOLAMIlquot; AD THÃSSAL.
C A P V r , III-
T fermo domini amp;amp;
Hoe r/l, quod dominum dicit Kätth-9- Rogätedomiti nummejjiscrc- UiÃenmdeui mtferit, nemo Ãliciter fgt;r£dicabit- Quomodo enimpriedicabunt nifimittan* lt;«r,Row xo'Orrtfidi« ergo eft orc-
Vteripiamur.
â â Honhoc pro fe or nt Paulus qui parafas erat pro Euä geliomori, ut ut^s Philipp i-fed pro falute lüörum qui adhuc indigerent uerbo dei,utfcribit Philip-1- Permitflè rc.m^HK,in cdrnc ncccftarium eft propter uos-Nonentm.
â Hie loeHJ conftrtat puftUanimes, ne fcandalizemur inhocquodpaucicredunt-tiemoenimpotcft u/cniread patrem niftperChriftum, lodn-«-: Et Mme» ueritas cr promiffio del manet, no poteft deus inueniri mendax out inÃdelis,ut maxime homines infidèles fint,id eft, no ere«
- dantdeitierbocr promtftioni: De quo dm in fine Epi* â¢ftol£-i-idquodPlt;t«!us Rom-'s-fic cxpreffit- QKtdcmm ftiBori«« non eredidcrwnt ere- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
Q.uiftabihet8ic.
' Hie aides quod ubiq; in Pitnlo atq^adeointotafacra fcriptura, domini fcilicct eff: profèâït falutis noftrlt;e,cr perfe(4â¬r4nf M,eMi«$ eft ct initiu,ftcut alibi diximus crc.
.Ptæcipimusaqtcmôic. ' ' IrtordiiM'
lO'.POMERANi ANNOTATIONES
JttordiMtosuocat qui prêter ordmem aliorum u * uunt,td eÃ,qui cum ilij uuüt ex Itüfore mmuutn, ipà laborettiiorumuiuereuolunt, inuento aliquoprtetcxtM quo hoc eis turc debeatur-Hoc uitari iubet,nec folum tu* bet fed ctmm adturat per nomen domini nofiri lESV CbrtÃi, mmirumprafentiens quantape/iischriflian^ retpubltcie ex tall oc io erat prodttura, ut hodie p eruerft dppeüatione faeros ordtnes er ordinates lÃos folum appeUcmus,quos hl c Paulus inordinatosuocat - Vnde erdefefcribit ⢠Non inordinate geffimus nosinter uof neqi grittis cre- Tales rurfum funt in ordtnem redigen* dijtcut hodic fefe redigunt ttltro multi, ut hic quoepficut er in rthquis pritftigium mundo er /ibula utderi dignd cjlcndatur, fitiffifcilicet abfj ordine C hrifhano quife folosinordine eÃe inordmefacrofiueetiamfacra* tifflmo iaâitabant, quos tant um abeft,ut Paulus profa* erts haben ueht ut ettamcumadiuratione uitandoscffe pritcipiat-Tales enim nobis flis dcilrinis, fcriptis, tra* ditionibus ü- hypocrittcaconuerfattone conÃrmauerut illam Ãdet deffélionem,dc quafupra diximus,ita ut nemo refipifcerepotuerit nifitandem tammtferentedcored* dito nobis facro Chrtjii Euangelio^
Nonquodamp;c.
NuÃus iure Euangelico debetur uiilus ex alienolabo renifipneduatonbuser doiloribusuerbidei, quata* menlibcrtate Paulus fepeutinoluit ne inordinate tüt eu exemplumhabereuiderentur, quadereplurafcribtt-iâ
Coriit-
IN EPISTOLÃM ih ÃD THESSA- 9f
Corin s cr-a-Conw-n -New dico interim de illif qui fihi parare non po/funt-
Q-iiodfiquisamp;c.
t^otahic ChriÃianam cxcömunteationem/tueEuan gelicam qu£ debet Ãrriineosquifcandalofunt Eedefite da, nbsp;nbsp;non inmiferos er pauper es, utnuncÃtabiHis
^ui digni funt ipfi excommumcatione er quos dem pro txcoinmunicatis habet, quid diledionem ueritatis Ett^n ^elicie non fifciptunt ⢠Quod uides Ulatchdecimo oftd» uo-Si,inquit,Ecclefiäm non audterit Ãttibi Ãcutethnicus erpubücanus ⢠Nehoc inteOigasut Papi^^eintelligunt quodtalts fit ultra inÃma tartara deturbandm , uidehie fanaminterpretattonem- Vt, inqutt,pudorefujfunda* tur,tdeÃ,utdifcatagnofcerefuumcrratum ⢠Nequeue» lut immicum habeatü cum quo non liceat eoÃoqui, ut Pa piÃd docent, fedadmonete utfratrem ut rcfipifcens Ãat dlijsÃatribus fimüiser lequalis - Quod uero loannes EpiÃold fecunda prohtbet,neaue et dicamuf, inteRige de adulantibus er peccata fratrum dijfimulantibus, qui,ut dicit,commttntcantoptribuseorummalignis, erpr^» terea de tÃis illic folum loquitur uitandis qut non perma» nentindodrtna C H R I S T icr^wCHRl« S TI (io(finttlt;tm«onfcdfcc«t ⢠Suntautcm,utdicit,mul tifeduäoresqui exterunt tn mundum , quiconfitentur 1 E S V M nonueniÃein carnem, ut funthodieo-mnes qui alias fatisfiUiones er operum tuflitias nos do* centesnbpermittunt nobis qdâ C H R I S T V S in ear*
jo; POMERANI ANNOTATIONES/ ââ incdrttefua füis Ãceritnonpronoftristdniumpcccd^ tiffed (turn totius mundi,ut dicit loannes epiftold primtt,crtjuodfolo C H R I S T 1 »«e
, ritonoiinpflrofaliMmur-Detaltbuiloijui loanncmnodubito : Erantenimtit pfcudapoftoli,de qutbus uides nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
inomnibuiÃreApofl»* lorumfcriptis-
Ipfeautem.
Qtwrf dominus Ãue deus päcis dicutur diximusEpiflold/upertore-
FINIS*
r- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠y nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ff'
IN EPISTO«
PRIMAM D. PAVLI ad TI MO
lt;fcfttgt;n,10ii«»iï Penter ani
Annetationcfâ
ïniothcumApoflolum,ilt;iefl,Epifcopum - Ãuepr^dicatorem i fead hocordinditmi t Paulus inflruit quid doceat nempc fidem tantum cf- charttafem, raeilis/^ulis e:3-CX inutdibus guteflionibus crpugnis uer* borum cr diÃgt;utationibus inantbus pro ambitione er ä«dricilt;« inÃitutis,qutepcfles funt fyncere in Chriflumà lt;lfi er in proxmum charitatis, neue admittatdoflriniis tUmoniorum in hypocrià loquentium mendadum ^as innouiffmistemporibusregnaturas prruidit H£c^ar Ãm inEpdlolaâ Capite uero fecundo dcoratione comum inflruit er ^id ntuberes deccat erga uiros 1« tertio,Epi fcopos ^3- dtaconos Chriftianos depingit cum cortm uxoribus,Ãmiliacr!iberis ⢠In^uintomodummonen* diÃngulos priefcribit, crucre uiduisprouideriuuU ab EccleÃa-Docet quoque Epifccposqui Irftortfnt in uerbo erdodrina eÃe dignosquibusuiâucr atmiâiu proui* deatur-Et dc iudicio Eptfeopi inpeccätesfubdit-l n fexto doeet quid ferui, quid diuites monidiÃni,prater ea qua dedodrina Chriflian4interferit,utfupradiilum~ ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L«i
lO. POMERANI ANNOTATIONEN
Loci iiifigi IIO res fun r.
Primus qu£fit doilrina Chrifiuna nbsp;nbsp;qu£ prophä^
nd,locus mdxime necejjdrius ne Ãducid operum legis ftijkdtoremdeum negemus, dutinani dt/Ãutationezy pugnauerborumcr inutilibus ^ult;eilionib- Ãdem fimul Uddmus zy chdrttdtcm cap i-4-cr lt;£- Secundus qdâ leX iufto non cfi pofita f:d tniuflis cap-iid quad Gals fie It gis: St jÃiritu ducimm non eÃis (ub lege ⢠Manififla funt aut opera carnis (yc-Terttus ^uod btafigt;hemta ey cotu* meha z:r perfecutio contra Euangeliû chriÃi no noceat autortbus fuis, qui errâtes per hoc putantfeobfequiutit prlt;eÃare deo,modo poÃea cognita ucritatc refipifcant, ut Paidus-Alij ueroqui fcientcs cotra ueritatempugnant (y bia/fhemant, peccant irremiffibiliter in Ifiritutn fanâum, utefiinEuangelio , uerum hie non efi nobis pnecipttandafenientia- HiclocushodtefcituneceÃd^ rius eÃ,capi-Quartus quod pro omnibus eà orandunt, zy proregtbus (ypr£latisutfubeis nobis quieteuiue» re hceat-Deus cnim nullum Ãatum rcijcit,fed ut ex inÃr* mis ita zy ex fublimibus quofdam ad fut agnitionem pcrducitcapiâQuintus, habitusmuherum, zyutfint tnemnibusuiriifubieéhecapi-Sextus,officium zyjfe» â ^aid cornierfatio Epifcoporuzydiaconoru zyeorum uxorum,libcrorumzyÃmilt£,cap } Septimus, doitri^ nacLemoniortm,fattshodienotus locus cap ⢠Oélauus, Ptetdtem ad omnLt ua'ere, par urn uero corporis excrci» tattoncm, locusmagis ncccjfarius quà muidcaturcap-4gt;
Konus
IN EPfSTOLAM AD TIMOT« sf
^onvA,deutduii cäpi-fâ Decimm, ^uödneaÃjriauit£ dcbiiitur doäoribui,db ipÃf dudttoribui cdp r- Vndcci* mut,de accufdtione, cy ludiao in peccantes,ibidem- Du* edecimus,quôd tiecjue ferai, neijue diuites aheni fini à rc» gno CifloruMi, ctiam in tpfa feruitute, O' in tpfis diuii ijs, modo fequantur ciu£ PauluA monet capitef:xto- Priftea rea,^ua comitate agendum fit cmv omnibus, prtncipumt tapit (s quint ioflcndib
Aulus Apoftolus amp;c.
H4C infcriptione fuum uerbum commendat Timo* theo,o omnibus leâunsEpiftolam, utcerti ftmus,hocef fe uerbum D ei,non homines : quandoquidem dodrinas cr mandatahominufmreijcit DcusinEfaia, o Chriflus tn EHjngdio, O lex non patitur aliqutd addi uerbo D«. Dicitergo,feApoftolu/mejje Chrtfii, ofibtcommiÃum eÃe Apo/îolatum, id eÃ, officium Euangelq prlt;edicandi 4Deo Quafidiceref.Nontieniomearc/èrre,fedqMmi* hicommiÃafuntdDeo-
Deifcruatorisamp;^c.
Deumferuatorem uocat, quid ipfe per Chriftumfer* «atfiuc faluat nos,Qrficutdicitur Ephefi ⢠Ãcit nos dile* dos in diledofilio fuo- Et Cbn/itw» uocat ffiem noftram, ^uia qui Chriftum non habent, in def^eratione uiuunt, fi= cutEphef-4- oiiidcf^erantes, femetipfostradiderunt tmpudtcicht OCâ tlypocrita qutdem finguntfe /perdre,
feduenienie
N
IO- POMERANI ANNOTATIONES fed uenicnte tentatione ^em non habent, quia chriÃu/fi nonhiibent-
Germano.
id eft, uero, ^ui Chriftum reäe didieerat t x do^rittd PmIi, qutobidjeeiutpatrem fcribit,quigermAnifilqin fide f mt,parabola de feminante Luc^ odauo déclarai-
. Graltamcrmtfericordiam ( quteft, quod gratis nobis donanturpeccata, zy hfredes fimus regniabfqut om!iimerito)ncceftari6/equiturpax mentisz^ confiteit tiarum, qiM exupcrat omnem mentem- N0« enitn oiultis uidit,necauriserc NifiuerogratiamDazy-nnftruor* dtam tf conÆcc«lH«J credideris, nunquam pacemhabebis-Confccutum,inquam, non ex tuis mentis,iuftitia,ftiidio, Cre fed à Deo,qui tant um nos ddigit in dileâofilio/uo,ut pater nofter non folum appelletur, fed reuera fit, utnibd trepidemus ad tan am maieftaiem, qui ex mifericordia e* iusfumusfilij- Et 4 Domino lESVi hrifto,Dominotio ftro,fubcuiiu dominio çr imperio toi lu exercit ui infiro* rum, Del filijs cr t hrifti feruis praualere non pote ft etc-Af çj fcze uides, chriftum no folum Dominum dici,neqiiis contemnat fiM«,, quia uidet hominem fiiäum, f?d etiam do minum neftrum,ut etiam agnofeas cum proteéiorem,inio Cr te Dominum cr Regem in ipfo, qui polens fis fuprd peccatum,moriem et infirnum erc-
NcdiucrfamStc-
Vel ne aliamfequantur doârinam,ficut in ueteri trans latione Ne aliter docerent ⢠Pradicationi Euangeüj fuit fidei
IN EPISrOLAM AD TIMOT- s«
' fidci nihil uult äddi,^uttntttcuiilt;ji/}gt;cdc pielatis ⢠id quod turn quoq; nitebMiur pfeudapofloli- Vndeait Gttla-1. Efi ant ft Angdtif crc- Nimiruwi prlt;efcntiebtttÃdetn ChriÃi dodrintshumantsaboleitdam,ut/à dumccrnititM- Iccir« cofu/mmenotandu/m quodhicdicu,dedificationem Deicf* fc per fidem,fenticns rdiqua ontnia quit docentur eÃe de* firudioncm-AediÃcatio eà dodrtna falutis- DcÃruäio^ impw do^lrtna.cr fa'utis uaÃaiio, ut f£pe utdes in Pauloâ Hunt pdet ccdi Ãcationein duo genera inipediunt, uel etiam déflruunttedifîçatam- Njw oIifdocfHf/ïdtTf mopm« buf legis,quta (i xd Deo ddta.no« poieà non eÃe bona er neceÃarta,qu:bus reÃgt;ondet,qucgt;dufumlegis bona igno* rant,Ãdem oportet doceri,fine qua legis opera,quemad* medumlexcxtgit. fieri non poÃiinc ⢠Eides enim fÃiritum impetrat,legis implelorem â Vbt uerohabuerisfidem,iain nulla lege tenerts,er neminiquicquam debes,ntfi ut pro* ximum diltgas-Roman ⢠dcamotertio ⢠Ef hoc praÃa* bis, nonfolumqutadebes, quia lex iubet, fed er quia uis,ntmirumftc trahente Ãuritu uoluntatem tuam ⢠Hoc eÃ,quodhicdicit: LextuÃononeÃpoftta, fediniuflis, qui uel puniuntur, uel occiduntur fecundum legem, ut non fit Opus quarere, an fub Nouo TeÃamento fint fontes pledendi, cum conÃet, adutteros,forntcarios,ho* micidasere fubRlouoTeÃamentonoconttneri,adquod pcrtinentfoliiuÃi per Ãdem, id eÃ, credentes, contra quos non eà lex â Deinde, cum multa ex lege pract* piant, intentionem legis er caput egregie negligunt,
N » qiue
10. POMERANI ANNOTATIONfeS
gu£ eÃ,ut dtxi,chdritlt;is in proximuni/ed non fmis (imii lato Ãftere cÃcnfa, fed ut hic diff-initur,ex corde puro, lt;y confcientiabona,iy ftdenonfiâa- Vides,lt;juôdneeleenio fyna guident guantumcun copiofa fine fide profit ( guic quidcnmnoneflcxfide,peccatumefl) criharitatiioa peraqu£uidentur, noneÃecharitatem, nifiexcordeGquot; confcientia guamfides purificauit nonfiila.ucniant gt;nbsp;inquit, dcfiex erunt ad uantloquiwm,uolentes effe legisdo* dores, ficutcr hodte operum prtedicatores ZJ- dodores, non intelligentes qu£ loguuntur, negue 4? guibusaÃeue^ rdnt ⢠Priccfpfd guident proponunt,zr lcgcm,fiuemin^ data morvm, fed unde tibi detur, ut fie uiuas,non docent^ Inuenias hodie, guinihtl guærant infacrii liter is,prifter moralia, gu£ deinde finitlta putant Ethtâs Artfioteli* cis, autSenecaipraifcriptis, guitamen nefciunt,guid Paît lus in tota Epiflola ad Romanos uel Gabtas diffiutct, aut guidchriftusuelit, dumfidem, ideft,fiduci3minDetM ubigue prédicat, aut guidfit guod hic Paulus dicit : chd* ritas de corde puro,cr confcientia bona,zr fide non fi* da- tiam, ut inguit, guod à talibusabcrraucrunt,defie* xerunt ad iianiloguiuni cre-Sed de his hadenus- Alij ut rododiexfacraScriptura, fciunt non fidendum operi* bus, fed fola EXi mifericordia : cr ht rede, f id curiof CT fuperfiiiiofi, mania uocabula inucniunt, gu£ litenefacriC taon nouerunt, zr fcientiam iadant â Contraguos in fine Epiflola dicit : Deuitans prephanas uocum manitateSâ Item, Fabulasfeguuntur, id eft, alia extra facras lite* rus,
IN EPISTOLAM AD TIMOT- ss irä5,qualitt tmt'tdcommenti funt iudei,qucthii etiam tnu!=â tlt;tnoflrih4bent,qudfi h:ftoriitm ⢠£t prieterea gcnedlo» gids quterunt nunqudntfiniendds, id ell,de quibusexfd^ cris litcris non potes eÃe certiu, quds dluisfic,aluts dkter coiHputdt.cr qnif juefua pr^Ãrt : qu^e, inquit, qtuftios nes cr dubidgenerdnt,nulldmiedificdttonem- itemfunt, quorum mdgnus efl numerus, qui magnodniminegocio, nihil nifi udnas quiefliones fequuntur ex facris literis, nufqudm non hffttantes, dum ettam nodum in feir^ po querunt ⢠interim «cro, quùm certiÃimam «ident f4n(i»jdoârindm,cr apertumEudngelium, idefl,luce cldriorcs Dei, ChrifliquepromÃiones, inutriufquein* ftrumentipdgind,relinquunt- Quitnhoc periculofunt, «crendiwn efl eis, ne, dum pugnas fequuntur uerborum, reltHis iSis ex qutbus tedijican poÃent, tandem incipiant de ueritdte faerie Scriptura: dubitarc, cr dum umbram fequuntur,ut canis Efoptcus, ucriratem, sj- rem ipfam, id e/i,Ãdem, amtttant, quor'o/madhuc pcior efl eduÃa,fi per hec, fud luerd fetldnies, atij alijs fefeprefirre conten ddnt,dequib'Cdpitefextoficdicit:iiquisdlucrdocetcrCâ
Finis.
id e/î; Stwnmd fummdrum-Ex corde puro amp;c.
iftd tria fepdrare non potes ⢠Vbientm efl fides non fifld,ibi eft cr cor purum,ficut Petrus dicit: Ptde purifia cans corda eorum- ibi eft zy confcientia bona Quis enim
N 3 Jibirt fie
10. POMERANI ANNOTATIONEN
fibi rede confcius ell,gui Deo non ex corde fidtt f Porri fldem no fidam dixit,id eji,ueram,cotrd lUtim.qute hodie uulgoidäatur,quaaf]entiuntur hi(tori£ Euangeticie,l'iâ cut liiijshiliarijs,^- ijsqu£gelid narrantur deTurcd,de Alexlt;indro,de J «/lo Eapa. (yc ⢠qui potiud opinio efl de CHRIST O, crÃdefhifioricct,uelpotiufÃäd Ãdes,quam Ãdes iÃd iuÃtficdns,qudm foil noruntcreden* tes - time fit,utnoÃrilibcntuiaudiMtÃibulitmndrrari, quteexemplduocdnt, qudm textum Euangelicum, quid qudmÃdcm Eudngelio hdbent, etiam hdbcnt illtsfibu* {is,nondbdm-
Euangelium gloriæ Dei.
Ideflt Perquod folus Deuiglorificatur- EudngeliiM gt;nbsp;enim prtedicdt remiÃionem peccatorumgratis, er bere» ditdtcmregnipercbrtflu/m- Hic nullam gloriamhabet homo, idell,nihildcquoglorieturincon/ÃcäuDct,fed foltus Dei gloria eft, cuius mifericordia ha-c omnia dan= nbsp;nbsp;i
tur,nullo noftro merito aut opcribus ere ⢠Hoc eft quod I Paulus dicil : Omnes pcccaueruitt, er egem gloria QCE Et tn Pfalm Cali enarrant-
BeaiiDei.
Deus fic dicitur bea!us,ficut tuüus,fanâus ercid eft, bedtiftcans,iuftiftcans,fanâiftcans- Eft enim nonfic in* ftus,beatiis,fan£lus,utno5quifumusiuftiftcali,hcdtiftca» tt,fanélificatt,fedeftipfaiuftttid,beatitudo,fanâita$etcgt; non ex accidente bonus, fed ipfa natura bonus, imo ipfa t?oititas cuca-iS-Nemo bonus, nififolus Deus-Nos ucro fumus
IN EPISTOLAM ad TIMOT' ««⢠fuwiM Mtun filif ir£, ftcut dial Paulut, cr ndturd malt, ficut cbriftut dictt difctpults Mauh^i fcptuno:St ergo uos tiimfitismdli eye-
Ecgratiamhabeo.
Hi': !oci« nobis proponitur à Paulo, ne ob ^uanicun^ etâ.amuitam, crlt;]u£cumjucpeccatddc/jgt;eremus, modo umidmiii dd Chrifiiim,ut Paulus â Hic utde,e]udm omnid fintDei,uthic nihil priefumas, fuut lüi, (]ui âuiceputant fefepoÃc dd Chriflum conuerti quand» uolunt, confrd Paulumdicentem: Nonefluolentis,nequecurrentis,fed tniferentisDei- Primivmdicit: Cjut me potentem reddi^ dit per ChriÃum DeindcQut me fid lem ludicauit item: Mifericordidmddeptus fitm liemiExuberauitfuprdmo^ dtrni grdtid zyc ⢠item: C H R I S T V S uenit prccatoresfdluos Ãcerc zye ⢠N on nobis ergo, non noâi bis DOM IN E,fed nomini tuo daglortam, faper mife=i rieordidtudcrueritdietud» idquodbic Paulusftcdull: Regidutemfeculorwm (ye-
Quodignorasamp;c.
Dehoc fuprd diximus,in annotattone locoriwM-Certus â¢
Jndubitdtus- Vetus interpres, fidelis dixitâ Immortali.
RrgoregntimeiuseÃteternimt- inuifibili- Ergo re» gHwm cius non eà de hoc mundo, fed/pirttuale ⢠Soh fapi» enti ; Ergo prater fU'm, ey fxtrd ftwn, omnia funt Ãultt» twplend, Ht nihil fdpientt£ uera fit, ubi tpfenonillumi»
N 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nlt;(t,o-
10. POMERANI ANNOTATIONES
I nät,ü-,utitadicätn,fdp!eittificlt;it-EtdeChriflo[gt;riedi(in erat Hieremi£uigefimotertio:Etregnabit rex, er ens ent,ex Hebrâ/apienti/icator ent-
Hocpræceptum.
Scilicet, utfuprà , utdenunciesquibufdamtyc-utfïc commendes grattant chnfii peccatonbuSyficut cgo,abf^ cpertbit^ kgii çyc ⢠Vel potes rcfirre ad hoc quod fequi ⢠tttr; Vt milites erc-
luxraprophetias lt;Sic.
Intf Uigunt : i «xtu ca qult;e jjiintu prophetiic ante de le cognoui, quando tejict Epijcopum, ut jecundum ea agif erc-Ego aütcrhic,cr m fra ca^ a.intclligo prophetias do ännasÃ)intusDei,quas 4 Paulo,uel aliter acceperatTi* mothcus,ficutprophetiam acctpl diximui in Efata gt;nbsp;Vnde ex Gnecohic legipoieÃ-.luxta prophetiasque ad tepr^* ' ceÃerunt.id eÃ,utambulcs [ecundwm doännam, quant dC eepifli, er quam babes, er earn ipfam defindas contra d'i ter docent es,idque fictas tn jide er bona coni cientia, qu^e duo feparart non poÃunt- Nam(ut inquit)qut confcientt am bonam repulerunt,id eÃ,qui audent aliud dicere,aliud «C fà cere,quà m quod tn corde nouerunt, unde ahquid prlt; ceieris uidcanlur,unde clt;eteris/upenores per contentif* nem appareai, id quod eji bodie mull urn uulgare,fed Plt;iU lus hic uocat blafphcmiam Hi,inquit,qui bonam coU) (itt* tiamrepulerunt,naufragiumÃccruntcirca fidem, tdelk ettam tn eopinclitati funt, quod mtns tn lordc fciuerunt, erlundempcrdidirunt-
Tradidi
IN EPISrOLAM AD TIMOT- »«»
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tradidi Satanæ.
Sicut Corinthiumquiduxerat nouercam,dequouide in annotationibus Philippi- Hdnc tomen excommunicati onem ficut zy iHom o/iendit eÃe utilem, cum duit : ut di fcant non bloÃihcmore- ti£cnoneftpapiftico,lt;iuomho die utdemui excommunicatio (y c-
C A P V T II-
rdtio f/l cordis defder turn pro re 4 deo im petrondo-Hoc de/idertum fi uerum cà ,nu 0 ijuom ceÃot donee 4 deo quod defiderot, occipit Hoc e/l quod chrijlus dicit: opor« tet [eniperorore,etnondeÃcere Quinort dcf!deritt,nihilorat,ui moximemultiloquioiiêrocopleot-qhi «erodcpdcr4t,ctt4M 4 uerbis quondoq^ non obÃine tit'H.'nc ft utgenerolt uocabulo orotionem uocemus quo cumqjCumDeo collocutionem,etiam cum loudomus in pfalmis cr ionticisÃgt;iritualibus,id cà ,quie fiunt tn cor« dibus NomutnunquomeeÃomus defiderore mifericor dtomcr nobiscr proximts,itoquoqii femperne noÃro uiJeomur quicrere, defideromus finilificari nomen poa tris noÃrt ^in omnibus oddentes: Fiot uoluntas tuo cro JnÃruitergo hiePoulus epifcopum quid moneat fuos 4M d:fores,tiempe boc Mt in primis orent- Quomodo enim tn teUigent EM4ngcltMm,4Kt dtlcäionem confequentur in Deum(yinproximum,niftpoÃu!oucr:nt 4 Deo jfiria
N s turn
10. POMERANl ANNOTATIONES
^umbonum^ Vthäcadmoiiitioneprincipio omnium di* (cMtomnidcxDcopendcre, cum',audiunt omniad Deo po/iulà nda- Orentautem pro omnibus hominibus ctiant mimicis,ld quod uero poftulat charitas-N cc excIudM ab oratione reges cr principes licet impios-Primum ut qua pacemeispoflulamus uenialquoq^adnosut fubcis uiua mus in pjce,quantumpcrpietatem adDeum cr hone* ftatem adproximum liccat, ne inteWgas propter carnis pacem.quodad homines attinet,cedendumfjfeptetatiet pidcifiueconfcientix Deindequodhocqueq; acceptuell Deo,ut pro omnibus oremus (me accepttone perfonaru fiuefint ludaii fiue Gentes ,fiuefcrui fiue principes, quia ficut ipfe folus Deus c/l,Gr omnium fineexceptione Do iMiMWjita omnes homines uult ad agnitionem fui perueni re.quapropter nos neminem exapere dcbemus,ne reges quidem impios,cum ipfenem inem cxcipiat ⢠Sic oratur pro iJabuchodonofor (y Balthazar Baruch- i-ttem, qa unuseà mediator inter Deum ey hominem qui fe dédit redemptionem pro omnibus, ergo rurf im nos neminetn excludere debcmiis dum oramus pro falute hominum etc-fcientes hocipfum cr Deo patri fy ChriÃo quern pa ter dedit mediatorem placer e-
Deprecsiciones 8^c.
Sic diüingunt ut deprccari {it orarc,ut malum auÃra tur-Obfecrare ut bonum ucniat,interpcllarc,quert de his qui loshedunt Grattasageredebeneficijs acceptis- id quodferèrationes uocabulorum poÃiilant-
CuitÃos
IN EPI STOL AM ADTlMOTu«'»
Cundos homines unit faluos fieri.
Siuefcruari ft nd dgnitionem ueritMs pcrucnire Er go lujjiiin ejl Apofiohs'.priedictite Euangelium omni ere atur£-Sed multi lunt uocxti pauci uero eledt ⢠QJiomodo autem hoc conuenit cum co ijuod RO'S' dicit : Dewî chü« uultmfcretur CfâJâ^cmuult indurate Kc/jiondeotcluod * unus locusinfcrpiuraobfcurutnoeü omnibus alijs cl^ta risobijciendiisTotdfcrtpturahabct.imptosdumnaripi osfiuecredcntcs faludri,illosiudicioDet, hosmifericor . did- intclligendum ergo ^uod dicit:Vult oimucj bominej faluos Ãeri orc de hominibus omnium lljtuum , id quod lt;nbsp;hiccobdrentiatcxtuspoÃulat- Orate pro omnibusctt3 ⢠pro regtbus eye- quia hoc placet Deo qui nullum ila* tummundireqcit,quandoquidem o- iu/losreges fuiÃe confiât,ut Dauidcm,Ezechijm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Omnes ergoho»
mines,ld efi, ex omnibus flatibus homines, cf pritterea nonfolum tud£O5,utipfiiuda:ipulant,fedet Gentesper totumorbem- SiccfdcChrifiodicit: Quidcdit fe= metipfumpreciumrcdemptionis prooinHjbus- Vidcfi placet Annotation. Philip Ro s-
Vnus media tor«
Vnde ergo nobis tot mediatores ficerunt f tne fertp* tura cr fine uerbo Dei,qui ne uerbo quidcm memineruf, quod Chrtfius orat pro nobis et intercedit ut mediator et folus mediator inter Deum CT bominé.ijuMfofus efi De use homo,ld q'lt;od itullus eÃeatiorum fanäorupotefti Orâtfanâi qui fuut herrit prop muluoet exitttäiMtwr
4 Deo
10- POMERANI ANNOTATIONES
i Deo fed per ChriÃum mediatorem,Ãcut ipfepromittit-Si quid peiieritis putrem in nomme meo,jiet uobts- De defunéiis fanâis quod orent pro te, fcripturum et uerbu del nonhabes,quandequidem fcripturu ChrtÃum tibt co mendat pontipeem qutin^relfuieft incoetumut illicfc offerat uultui pains pro nobis ,ut digniÃime trailat epi flolaad Heb' qui interpellât pro nobis Rom-8- quern ad^ uocatumhabemusdpudpatrcm qui efl propieiatio pro peccaiis noflris-1'loan-t' zy propieiatorium noflrum-Rom'i'Ci'thronusgratiieHeb'4-Et prteterea folum deu inuocandum eÃe tota fcriptura cr pncipit cr teflatur, nee altud exemplum infcripturis babes - Cur ergo ad lUa defleäisqu£nefcis,reliao tUo quodeertu ttbi cffêrturl Intniurian certe Chriflt alios in coe'u pofueris mediato* res-Et Paulus aperte dicit: Vnusefl mediator cr c-
Vt effet teftimonium temporibus fuis.
id efl, ut hoc myflertum redemptionis Chrifli qua re dimuntur omnes homines, ideflnon folum iudei,fcde tiam Gentes reuelaretur mudo tempore à Deo ordinato, ftcutdehocrnyflertoreuelandoinepi-ad Eph â cr alibi fcribit, cr hic infra cap s-Ad quod myflertum rendant dum dieu Paulus, fcdoüorem miÃuma Deo Gentibus-Dodorem,tnquam,in fide,non doârinis legis: er ucri= tatc,nohypocriftopcrum-Verttasefl fideiubt acditur nonhominum doärinis,omniscnimhomo mendax,fed fohue. boDeiquieflipfauentos czo
Voloigitur*
Profi*
IN EPISTOLAM ADTIMOT- loj
Profequitur quod cÅperat de oratioe ⢠vide hic quod Paulus non requirat templum ad orationem,feddictt, I» omni ÃOCO, ide/l, ubicunq^orauerint ©-c- nchic/lruas rurfwm Paulo calumniam quodoporteat ctiaminaquis, in inÃriscirc-orarc,quta duit:In omni loco- Poittcrdm et hocquoq;quod fuprà dixit, Vultomnes homines faluos fieri, ftc Interpreten,id efi, quotquotfaluantur eius uo» luntate fiiluentur,ficut lean i-illuminons omnemhomi* nem i^c-lde/l, quotquot lUuminantur ab co lüuminan» tur,ficut hictVolo uiros orare in omni loco, id cft,ubi cunq^orauerint erc- fiuidiÃemadcontextumorationis pcninerc-Vt uideasuelhoclocoquodfcripturdnihili fit citfophiHicasciuilljtiones- Quicrediicrcdat, argutqs enimlUisfidei/fiir tus non coniipimr:
Sententiaergo( ut hoc rurfum ingeram ) fiuperioris locicxcontextuorationis, petendaeà ⢠Ordtfpro omni hominum Ãetu fiue cond;tione Nam deus nullumÃatum reijcit,cr ihriÃusnonfolumproiudais, fedetiampro gentibus cuiuÃunq; conditioniscxiÃÃt ,mortuus eÃ-Ad uerte quod uiros uult orare cum pictate â fAulieres uero non folum cum pietate ,fcd cr ««« ueÃitu Z3â operepro fitentepictalem, uf ipfo ftwin aÃjeäuuidcaturcÃe Chri fiian£cr exemplum fint caÃitatis cr uercciindue , ne auertant uiroru animos ubi ad orationem publicamcon uenitur â Nam publicametiam orationem tunc habuijfe ChriÃianos ubicouenicbant,tcflaturlocus Punln-Cor» ci- Sibencdixertf jfiiritu, quts fupplct locum idiotte^ quomodo
. 10- POMERANl ANNOTATIONES
i^itotnodo dieet Amen[upcr ludm ienediilionemiQperd uero bond mulierum, non funt fuperüitionesilld:ftultit^ r««i foeinmdruw,cjudrum multas ipÃe excogitarunt,mul tas uero 4 jiulas confeffbribus,guos uocant,cr indoâis pTifdicatoribusdidicerunt, fedfuntilla qM fcribuntur infra Cd p f-Sifilios educauitjifuttho/jjitalis^fifanélorii pedes huit, fiaffliâis fubminiflrauit, ft in omntoperebo nofuitaÃtdua ⢠Et adTittim Anusfimiliter O'C- Etgt;»» Pet}-Similiter o' mttlicres çyt:-
Suflollentes.
Hiit/fuworantium notât,cjui n:h.leÃ,nificor le^ uclur ad dcum,fieitt in pfabdicitur, Ad te domine leuaui animammeam-lt;dquodbit dicte, SuftcHentespurasma» nus- Quorumenimmanusfangutnep'.enie funt,illo5no uult exatidiredominus- Efa-i Eurtemairusnon funtnift cor purum fit,quod fine fde purum effe non potefi - fidt enim,inquit Petrits^puriftans corda cor um- id quod hic elicit, Abfq.; tra er difceptaiionc-Duo funi qtiie impcdi» unt exauditionem, Altcrumira,ideft, quod non dimittis proximo in te peccanti tstamhanc conditionemin Euan geltofcmpcru:des adle dam Si rcmifcrisfratri exc- Al» terumdifceptatiequa dif cptas tecum er dubttasnüfiS exaudicndus,hicqi/oq;n!h:lrrcip'S- loe-i- VidcMar-u-
Muliei infilcntfo.
ldrd,non loqiiatur ubt docendi gratia cöuenitur, ubi (tudiendumeà uerbudei- Namuirispermittiturloquicu dodoreÃmo fi fucritfedenttrcuelatuqui prius docebat,
taceat
lt; IN EPISrOL AM AD TIMOT«
bceätâvCor-u-MuHcref ueroin Ecckfid taceant^ ut di» citur ibidem,ne fibi autoritatemuendicent in uiroscone trdlegem dei guie dicicSifb uiri poteÃdte cris- Et pr^etc* red Adam credtione eü prior-Item, Mutier eà ruina ui* ri - Salua tarnen fiel per liberorumgenerationem, guod cpus uelut bonum nemo hodie reÃgt;icit,cu tarnen hic mu* lierh-fbeatuerbum Pduli,imö dei in Paulo Et In hoc ob* fequiturdeoquidicit , Inlaborcpanesse- imà hicin opéré dei eà qui dielt, Multiplicabo conceptus tuoscr crimnas tuas cyc Et additur, Si manferint, fic enim eà in Gr^co uerbu/m plurale, quod in ueteri translatiouc no inepteIcgiturin fingubri ,uitaioHtbraiimo,Hibrdif* musenimeÃ,SiinjnÃrint,fcilicctinulieres dequibusfu pradixit,Confiri:t!itercrmuliereso-c- Hebraosfubito mutarenumerum.pcrfonascfcexprophetisnotumeÃ-Namquiintell'giint,Stpermanferini [cilicetfili/,non ui dentquà in incplumhoc fitquafi mutier nonpoÃitfalud Ãer',nift ctÃlq fjiuentur- igitur ft permjnferint,inquit, muliercs inÃde Qr ditcäione crfsnäiÃcatione.quaquo tidie mutier fandior fit, ideÃ, crefcit fidecr dtledione adiunäa eaÃttate,td eÃ, morumintcgritatequietiam doceat coram hominibus-
Aduerte uero er mutteres prophetare fi haben! iter» bum ubt uiri nonfunt qui uerbumhabeant i- Corin-n-Muller orans aut prophetäs er c- lohelis-t legis,Etpro phetdbuntÃlijucÃriciyfilit ueÃrr.Aä i^-Erant Phi* lippo quatuor fili£ uirgines prophetantep Et Marta ca* nit,Magnificat cj-c- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Caput
IO- POMERANr ANNOTATIONES C A P V T I I h
De Epifcofiis zy Dûconif-
EPifeopos eÃe uerbi dei priedicätoref ad hoc eledof, CZ DweonoJ eÃe fanilorum mtniÃros nbsp;nbsp;paupe*
ram prouifore{,admonui in principioEpi/iot^ ad Philippenfes-Hieligebantur in ciuitdtedpopulo, uel ab Epifeopo,tdeÃ, ApoÃoloaltofiuepr£dtcatorequilüic populum docuerat cz maner e ibt non potuit, confmtien te tdmen zir uolcnte eos populo- Eligebantur autem ex ci uibtesprobattlfimisquibuierdnt,uxor,filij,fiinilid, do» mufcurd crc ficut nunc confutes eliguntur, uthicutdes-Vndeepifcopdtas zy didconatus officiaerdnt, non per» petuje dignitdtes,ut nunc Ãbutaniur de chardilere inde» libtlt- Compone ergo nunc noBrorum dignitdtesiHorum officqs, zy uidebis apoÃolicdm inÃitutione noÃros igno rare. Iguur ApoÃoluslaudatfiquificcupiuntprieÃci, quetnadmodumhtc pr£fcribit,boâium enim opus deftde» rant non fuamgloriatnautcommodam oÃ^iaacnifunt ttbn dignitates- Eadem pene aides Ttt r-qu£ hue quoque conÃr- Tales defcribit qui non folum doBtftnt ez tes in uerbo zr Ãde Euangelij ChriÃi et tnculpati coram deo fed ctiam contra quos ne infidèles quidemhabeani quod tulle obijeiarttaut faltcm de quo malefujfiicentur, non folum ex propria perfona, fed etiam ex uxore, /i* hf ,fiii»ilia zs'fâ- ne blaffibemetur bonwn dei uerbu
Vniui
IN EPISTOLAM AD TIMOT- io?
Vniusuxorisutrurrt.
id eH, qui non habcat jtmulplurcs quemadmodu ti!c quidim cxkudJC(S,quidM ettumexgcntibns nupcr ion». uer(ilt;idhuchabcbini-Uocidionelint fuf^eéiidein',pU3 dicicia ⢠N on ergo h/c diciturquod mortua uxorc no pof fit ducere iiliam. quaft ettam tunc debeat rejignare fami» li£,liber:s,domui,qute hic uides orc-
Aequum.
Scilicet omnibus, crmuhaf cpportantem O' diÃintu Idntcm ocâ
Nouitium*
IdrR, nuper conuirfwm o nondum probatum tent (âtionibus.qualcs fèrèfolcnt putare fe aliquid cffe ctw»i ni hil fint. Superbiunt enim quafi fide fortes, o ueniente tcnlationecadunt o negant, aperientes orabh/fihe* mijs contra Euangelium det-
Compofitos. id efl,boms mortbiu-Tenentésmyften'um fidci.
Idf/l,cogno(cf«ffS, o habcntes apudfefidemqu^ tcuelatur in corde,qu£ à mundo non uidetur, o boc i m puraconfcientid, ficutanted monutus fidemcumccn^ fcientid bona contungi,id ell,qui boni non audednt dliud dicercdutfiiccre quam quod fecundumpdem fentiunb Hoc eft,quod in Ail-dpo- eliguturDiai oni fiue mtnifiri plent ffiiriiufdnilo,ficut dixiinepifi ad Phil*
O Vxorii
lo. POMERANI ANNOTATIONES
Vxoresfimiliter.
Scilicet DiaconoruW-
Nam qui bene miniftrauennr.
}deÃ,cum puraconfacntia ermine, ficut fuprà dixitjMiniÃrent fie ut nemo pcÃit iUoscriminarù Hot uero quod htc additur-Gr adwiti bonwm erc' uidene inti Hexens de ^radibus ecclef aÃicis ut hodie dicunl, qud ft qui bonuifuertt al qua diu diaconus, pcÃit deinde proâ tnoueri tn EpijcopUTn,quoddignus fit maiortbw qut mia nor a bene pr^eflit ertt Scilicet qui altquamdiu bon usfue^ nt foÃor,poteà deinde in bonttm promouert futcremf Ita errant noÃrifolu/m dignitates er mundanoshono* res f omniantes non c/ficia- Scilicet qui bene miniffraue* rit er bonus miniÃcr fuerit tx dono Ãiiriius, poteà etia abhomintbuipromoucri ut fit bonus dcâor plebisfid enim eà Epifeopum effe, quid f donum propl.ctiie no hit beat utmaxime habeat myÃeriumÃdeicumpuraconâ feientia, ficutfuprad xit, quemadmedumomnes ucre ChriÃianidebent habcrefSpirtlusnamqidiu.dll fingu* lis proutuult TuneiSum ex bonomimÃrcprcmouebis in bonum Epifeopum Æ Simpliciter ergo hic utde quod ChriÃusdicit,Omnihabentidabiturer abundab t Qui accepit donumà deocr utiiur eo ad utilitatem Ecclefne, fieutPaulusdicit, Vnicuiq^datur maniÃÃatioÃjiritus ad utilitatem Hic,inquam,habet, er huic dono eiufdem fÃiritiisaugeturiÃagratia er abundabitutpcffitaabuc amphus praÃare er prodeÃe. Hocefl quodhicdiiit,
Qui
IN EPISTOLAM ADTIMOT- to®
Qtt!bcncminiÃrMerint,ideà qiu accepta hoc dono ruus at poffint eÃe miniÃri elefliftnâortî,bcne ufifuc» rint dii «tik Jtem Ecclefhe Ãue indigentium,gradu'm Ãbi bormi» (tccjMiruntjid eÃ,ex dono dei augentis er ditontis proÃciuntcraltiuiafcendunt in codcmdono,utindics ac magis quim ante prodeÃc poÃint, qaia omni habcittidabitur CZ lt;tb«ndd6it. Notaeà illa parabola Eiungf ÃIC4 qu£ certe de doms loquii ur^ubt hoc ddditwr: AkcotiMtemquinon babct.td cÃ,dono accepta ÃctüiÃic uides nonutiturlt;(d fanilamuÃuram, ctiam ejuoduidea tur habere auÃretur ab eo,id eÃ, inKlilu reddetur ab!alt;* to rur[ult; dorto, er p^uldtim db f o et i4gt;w Ãdes cordis au» fertur , fxcitcatur , quiamfidebsfuit incommiÃo-Iccirco htc etianj ( quod mibi maxime o- uet falam pla» cet)poteri5comufigere Ãc, graduwi Ãbi bottom acqui» fMut eSquot; muJtam li bertafcm in |ide, «t intefligajgradwm botium inÃde,ut crcÃcant ex fide in fidcm qm ex fide be* tie miniflrant.Et multam libcrtaiem in fide, rd eÃ,abun* dcaccipiuntlibcramirt omntbi» confcientiam erfidu» eiam in dcumnuHa cordis anguflia e^- dijfidcntirf labo» rantes, qui ex pura confeientia bene miniftrant. Quaft dicat Paului, Tales eligendi funt in mtniÃerium ex qui* bus indies maior /Jtcratur per denm profeflua-
Vt noris 8dc-
ldeÃ,qnie curare debeas e^c- Nam mox cap fcquen ti,de noflris EpiÃopis longe diuerÃs didurus eÃâ
O 2 irtdomo
IO- POMERANI ANNOTATIONES In domo del.
Htc domui deum habet habitatorcm, regnum c^Iolt;i rum,rcgnumdei,rcgnum ChriÃi,tcm(gt;lum ât, columna cr flabilimêtum ueritatis, ^uippe quam ritut habitator fundauit /upra firmam (letram, id (ft, ChrtÃum,doccnstn eaomnem ueritatem, contra ijuain ueritatcm ne porU ^utdem tnferoru pr^ualere poffunt-Extraquamfuntmenetenebri ^yerrorei O' regnwtl principii tenebrarum üc-
Et ettra controuerfiam
Magnum eà pietatis myllerium,id eà , arcanu ha^e nui mundo incognt'um, quod Ecclefia det uiuëtis noutt, cuiutminiÃrifuntTmoiheui,Paului oe f cut adCo* rintb dtett: Sic noi exiÃimet hómo ot* Myfteriumaut I hoc efl, Dem mam feÃatm eà tn carne aÃumpla- loan-a-VerbucaroÃiliteà oc etuidtmmgloriameius luÃiÃcatmeÃtn Ãgt;iritu, id quod deo non conuenit, fed ChriÃi humanitati quam cerium eà nÃà fetpfa fuifje tu* Ãam,fedideoqutfolmiiiÃtÃcat, dcouero tribuitquid dem O' homo unmeà chriÃm, ficut filim dei dicitur mortuui propeccatis noÃrts-Rcfie ergodiÃribuit,ntdni feÃatioeÃincarne,iuÃiÃcatioauteinin Ãnritu.ln carne miracults proditur o priedicat O' pradtcatur- in Ãnn* | tu autem iuÃificatm non niftÃdc cred,tur, fquident m ChrtÃum hominem dem ita mÃitiam infudit,ut tpfc eÃet nobistuÃittaO' fanüiÃcatto O'redemptio, fuut pri* mo Corin- primo dicitur , qui Ãflm eà nobis à deo fapientut
IN EPISrOLAM AD TIMOT- to?
fjpientu crc Et in pfal 44-Propterca unxit Z!rc- Et Io« »o-Qijfw pdterfiin(lificäuitO'lt;^tfd inmunduntcycâ Et iodttj- Hon äd men fur am dat Deut fpiritum, pater diligitfiliumo-omntadedit inmanueiuf- Atej-hiccaro non prodeü quicijuam,nifi cliamiuliificatü credos Chri fium inÃnritu ,atq; adeo iuflit tarn Dei perijuem luftifi mus et falls fiat^p peccatis noürisamp;faluemur- Hoclt;i«tc myÃertü mantjèflati dei i carne Cbri/li et luÃiftcati dei t ÃuntuChriflidignatioedeireuclatü ë uniuerfe creatu ro-Häetägehdefiderät ï caproljsiceretju£pcr chriÃu habemw-r Pet-vctoculus no uiditnecaurisaudiuit etc-P.tpr£d:catum eÃGentibus,cüfoh ludetfibiuiderentur ad ^^eÃlam pcrtinere zy ad myÃeriumregnt coelorum, ficutdiximus Epheffecundocr tertio- Creditumautcm eà in toto mundo,abo^ui guidprofwÃet pr^dieatu eÃc^ Praterea receptum eà ingloriam, ut omnes glorificent filium,ftcutglorificantpatrem, utin nomine lefuomne genu fleila ur erc- ct omnis lingua cofiteaturguod etc-Gloria hlt;ec eà in omni terra erfuper omnes coelos- Tan toenimexceUcntiorangelisÃiäuseÃcrctiebi-E.egnu enimç^facerdotium habet lt;etemumcrc- Porr à certü eR ueterem Interpretern aliter legiÃe in Grieco, ficut CZ Ambrofius legit guod fic reddit : Quod mantfeÃatum a-c er omnia ejue feguuntur, ad myÃerium referun-tur,fedineandem fententiamrccidit ⢠innotuitenimmü do predicationeforis er miracults ,fed credi non poteà etintelliginifijfiritucrc- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
Capiit
10' POMERANI ANNOTATIONES C A P V T lilt.
_ ^Vnclücnntcxptic4uiincp!Ãoli( à aclThef-ci(-2gt; â LJ Que uero ftnt nouiÃma tempora, ut uctus irahS X. J.!jttobabet,dixiEfa-i-
Creautt ad fumendutn.
Gene fis primo ty nono-
Ciinigratiarum aftione.
Vtexbencficiodgnofcar.tpatrem Sanâuseâ ^uico tncdit carnes er grattas agit : 1 ndignus cà omni creatu» raqui abÃinet à carnibus cr non agnofcit crcatorcm-kge i- Corin io Quarclibertasmeaiudicaturc^ckge guoq; Rom 24. Voluitertalibencficioà Gcntibtu agno fci,fed tenebr£ crant in mundo, ficut Paulus d!cit,A âo-â4' Q«« w pr^eteritis generatiombus 0-c- Sed cpadre di cit,Ãdclibus,cumcrinÃdelescdint,bibant,utanturcre alurisfDico,quod Deus fidelibus dédit fuas crcattmaSjHi uides Gene-i-ideÃ,antelapfumAda, Poà lapfam uer» infidtles in omni peccantcreatura^Tttum primoOmttii^ mundamundis-lnfidelibus nibileÃmundtiere HittcÃi ut fidelis edendo carnes quacunej; etiam dic,glorifiCet De um- Hypocritaautemcr iuÃtttarius db/lincndo etiam pcccet-Primum,quiadamnatcreaiuramDeibonain-De tndc grattas fimulare poteÃ,agere non poteÃ,quiaabià cit Del beneficium- Et pricterca confidit in ftiaabfiine tia ,in contumdiam Egt;ei,cui foltftdendum eà ers^-Domi ni créait eramus omnium creaturarum,uerum boe dotni niwmiit
. IN EPISTOLAM AD T IMOT- «â¢Â» fliun in Adam pcrdidintus, fed m Chrifto reddituw ell cndenlibus Htnc efi ilk pfdlmus, Domini efi terrd Ornniafubieci/li ctc Ergofinc peccaiouterisonintcréa t«gt;-4 Dei,modo non contra prteceptum Det ( num tradi k nes huinanas nihil moror ) quia omnts crelt;jt«rlt;i tn Cha,dotuaeft, zy itaquo^ Paulus i Corin lo^atatex pj jl-teÃimontum Atdicw'nttu/iiltarif lUiciboru.cy nos Credmus-Ke/jiondet PaulusMcntimtni ⢠Ego fideles in* terpreior tUos qui cognoucrunt kanc ueritatem quant nos ignorattsjcilicetquodquicquidereauitdeus bonwn fit,(ynihilreqciendum[t (ugratiaritaóiione fumatur-
Sanfttficatur amp;c.
Qttid eà quodcreatura Dei infcbonaeÃ, cytamé hicdicif.Sanäifieaturf Rc/fondco,bona eÃ, quia creatu raeÃ,tmmundi autem eà et qui ca abutitur, aut qui eant tnnnundamadutendum credit â Sanä.featur igiturad u funiutentisea,ficut â i-Corinth 7 dicttur: Sanóltficatus eà uir eyc-ubifanilificatio ad ufünjatrinionif pertinet, quodntulieri fidehlicetuti ntatrimonto tnfdelis uirt zr contrà ,ablque peccato^ey non minus fine peccato quant ftuterqueeÃafidelis- Htc nonfittnfe fanäus tnfidelis (cd ad ufum matrimonijfit fandus ut ftdelis contunx uta turinfideti «t re infebonazyadhoc dDcoc eata-Sif Zy ctbus in Æc bonus non fit fanäior,fâ¬d ad ufum fanäi* ftcatur,ut finepeccato utaris,qtue tnfideli zy gratias nonagentinon effet fanäa,idcÃ,munda- Säätficatur, inquit , per uerbum Det, quo credimus ontnia
O 4 noamp;ij
JO- POMERANI ANNOTATIONES
nobis cÃefanila, ut fupri, çj- per orationem qua talid oramus nobis dan nbsp;nbsp;pro datisgrattas agimus, jicut
pradixtf.iamuidc Ituititiam lu/titiarioruin quitn dbif Cf aUjscreaturtsquicruntlanâitatem,cum ipfecreatu rie beet bonte fine creatione tarnen fan£l£ nobis,tdeÃ, tnundieelfênon poÃmtfinc noÃra fdc çy gratiarnitt ad.one-QH£ de ufu ciborum diximus,otnnta etiam Intel ligc de u; u iiiairimonij.id quod non obfeurc ex pneeedetf tibui ouetlgis ⢠Créai Ufa enimdei bona eà muller Ãu* taris feut Deus inÃituit,fi contra Du inÃiiutioncin, ut fit in forincjtioneet adulterto,iat» bona tibi non eà qua Deus bonäfecit,tarnet in eadem damnattone cs f: f » ma* trtmomoputas u/u creaturte(modofecundumDeûftat) peccart, damnas enimnon/olumcreaturam, fedeydei inÃitutionemcfCâ
Bonus cris.
lam dodrin£dlt;emontorum dicunt,H£rcticus eris-Enutritusamp;c.
Duo dicit: Oportet lÃum accepiÃe fermones ftdei qut uult bene docere eyc-
Cæterum prophanas Sfe, Prophanumdteiquodjacrum noneà ctiäpuer nouit-Quicquid ergo exlacris literis non eli,prophanu cy ant lecÃ.liLCthypocrifis(y miindushocipjum pro nugna habeat fapiemiaChrijbanus homo hocipfumimörcpo .pat pedore,quod fi cont épfcrit ChriÃian tu non i/î-
Exerce tenicnplüm ad pieiatem
Pittaf
IN EPISTOLAM AD TIMOT- to»
Pieti« in fcripturts(unde pij dicuntur) eÃ: honor D«-Hottords autcm Dcwm,ficredis £i,Ãdis a,times eumjau^ dis.ditigis,feiens omnia tua e/fc nihil,erdamnata,in folo aiitemDeo, tuameÃcfalutem, ^y-nuUamrem, nullam prorfusiuÃittamhumanam te poÃebberare à peccatis, ÃMt (dluare, fed folam Deigratiam, per ChriÃum l E » S V M noÃrum - Contra,impictas eÃ,ubi hrec non adfunt, ut maxime omnia dcceptis fenfibus nbsp;nbsp;concu
pifcenthe oculorwn faniiiffima uideantur- Igitwr fxcrc« tcad pietatem,non ijuando tuo Ãudio tibi talta parare ni* teris,idquodÃert non poteÃ, nam h£c habuit iam Timo« them, fed quando continuo defyderio hæc à Deo poÃulas, feiens beatos eÃe qui efuriunt zj fiiiunt luÃitiam.ut tuam tibi ufqijfequiiiceat uocationemHlt;ec pietas ad omnia utiâi Its cfi,tua enimfalus cÃ, er aliorum, ej' certafalus eü-Certa autem, per uerbum Dei ⢠Ndm promiÃiones habet priefcntis uite er Ãitur£ â Vtr£quefa'uant,modo eis ere» dai:namuerboDctercdis,hincer luÃiÃcaris- Pijs,ut olim, iTiu'tapromittebanturterrcnabona, uteÃin Ic^ lAoifijita er nobis diettur: H£comnia adijeimtur uobis: Ntwi de promiÃionibus uit£ fiitur£ quid attinet admone^ re Æ CorporalisautemexercitatiotalespromiÃionesnon habet, fed parivm utilitatis habet, fctlicet, dtwn non pro pietate earn habes, fed pro pietatis miniÃra, dum cxcrcct corpus u gilijs,ieiunqs,abÃinentia, laboribus, ne infole» feat conird ^intuMi,er pictdtem tmpcdiat,fed podi« jer «wt, (icut Cl. r Ãusadmonet : Attc«dite Motâj,nc cordd-
O Ã Exercitdtw
10' POWER ANI ANNOTATIONES
Exf rautio cnim eft corporis, ijudm fxcrt ere potes or if termittere pro tuo arbitratu,proutcorport tuo neccÃjrt* urnftiertt- Quodf[corpora!iexercitatione,cr^uictjuid externo opereÃeri poteft te iiiftiftcart credos, urn corpo rails exercitatio nonfolumnon habet altquid utilitatis,feii etiam impia eft, nbsp;nbsp;te damnat, quia quod Det cft,tuisafâ
fcribis opcribus, cr adoras opus manuum tuarum lacent igiturhicomnio iuftitiariorumopera,qu£ prlt;e terea in ftde fieri non poÃunt, quia promiÃiones Deinott habent- Longe ergo à falutc omnium feâarumordtncs CrcâAtqi hicaddit Paulus, obftruens contradicenttu ord-
Indubitatusfermoamp;c.
I Hodie omnes fire de hoc dubiiant^ multi etiam blafiihe mant hanc ueritatem â Paulus indubitatum uult, crquod omnibus modis approbetur- Sed,ut maxime omnis man* dus condemnet talta, ut maxime in unum omnes conjpiret contra nos,omnes mundi fapientes cz f mäuli tlli,tamen abhacueritatenosdiuellinonfinamus- lUiin corporali exercitatione crceremonqs jfierant, cr mortuis rebut qu£ mbitprodeÃepoÃunt,confidunt- Nostalta doccinM eÃe impietatem, cr ffiem fixam habemus in Deo uiuente. propterea nonpotcft nos non odiÃe ntundus â Hxccon^ firment corda eorum, qui nuperdidicerunt, pietatemfo* lameÃequamrefinctatD E V S,quibushiclocus[itntd ximecommendatus-
duieftferuator.
CertiM
IN EPISTOLA M AD TIMOT- n«
Cf rfuw e[i,hof dicerc Paulum deftluatione tempora^ li, alioquinonaddidiÃct: Maximefidclium,c]uosfalicet longcdigniM fcruat,quemadmodam er in Pfalino : Ho« miiîcs er lumenta faluabis Domme ⢠Difcant tgitur G:n tes, dl [cant hypocriM, non eÃe confidendum in creaturii amp;nbsp;Dperibus fuis, undc miferc torquentur er pereunt, tantum abefl ut [lüutem confequantnr ⢠C onÃdant autem in eo [olo,unde etiam accipiüt corporn beneficia, id quod negarc non pofifunt ere-
Præcipehaec, ôcQOce.
Si audis hic Paulum,eru h£reticus hodie lt;yc-Nemotuam.
Id f/t,pc uiue er exequere ncgocium tibi commiÃum, «4 de/fiici non poÃjs,id quod protmus exponit,dicens:
Sedefto formasse. liîfpiritLi.
Id eÃ, firuore Qgt;iritus,ut ad omnia fis ÃrenuM,ut bo tttuniileschriÃi-
In puritate.
Vdca/litate-Donec.
Vttänott eÃe negleäorem offtcif pafloralis, quad hic doNMn uocat ⢠Ad quod donum duo rcqutruntur,Proa phetta,cr uocatio â Sine his duobus, nemo pr^fumat eÃe PaÃor uel Epi feepus- Prophetia cà donum,ut poffis po» tenter docere qu£ Ãdei funt,quam ft batwe rtJ.f xpf fla,do
Mcc UocerK,
lO- POMERANI ANNOTATrONES
«fc uocerif,ucl à Deo,uel ab homuibM,ficut omncs Pro« phct£ ApcÃoliuocaiifuntâ VocaiiotemporcApo^ lorum fiebat per impofitionem manuwm fuper caput uccJ ti,quoceufignoagnofccbalurtÃe uocatm Cf fie non ApoÃoli ( ut non fibi hoc arrogent ncftri Epi/co^ pt ) fed dilcipub alij ab Apoftolis congregatt, cliguntfe*^ ptem Diaconos, er orantes imponunt ciintaniu tn con* f}gt;eélu ApoÃolorum, hocfigno oÃcndcntci poÃo'.is çr rcliqu£ multitudini, quid tales uolebant cj- elegcrant nti niÃros- Et Paulies impofuerat manus Timolheo doâo fa a is liter IS à puero, cr erudiio in fide ,ficutdicitE p: floht fccunda,capttc primo, fed non folus tmpofucrat,ut hic ui* des- Nam quodhic tranflatum cfl,Autoritate facerdolij, non efl in Gr^co, (cd puTextTrtdco'iaç
TOU ttjî.o'^uTiçiou, cumimpojitionemanuumprejby* ter ij,quaj i dicas latine: Senatus, id efl,feniorum ⢠Vides, confenfualiorum Tin:othemnctcâumgt; Ita cr intcBige qucdtnfià dicitur: ManMcitonemtntimponas,Cfqâ^â^â^ Tifo fcribiturtVtconftiiuas per ciuitates prefbytcrosetCâ Impofitio manuum {ùit Hcbritis fitmiliaris, ubi aliqutd co mendabatur Dfogt; Sic lacob imponitmanusdiiobusfilijs lofeph Gen-48 â fie manm fuper caput hoflue tmmolandit ponitur Leuitâi-fic chriflus imponit manusfuperparuu* los-Et de credentibui dictliSuper egros manus CJ-c- Hoc quia externum fignum efl,uel omittt pote fl uel aliter fieri, quia inflitutum non efl aut mandatum- Eleâionis tantu/m fignum crat-QUic inflitutafunt,ut quid oportet Eptfio^ puM
IN EPISTOLAH AD TIMOT» in
pUMi eÃe fine crimine,upturn eid dacendum erc- hodie cr negligiinui, zr contemnimui,cy uttna figna mJgmfréta tnuf ⢠\ ani(,dieo,ubi res non ddefl,cr infuper ftgnis ex* ternisonmiiieomplemuf,cr Ãngimus talid, quie Chriftut cr Apofloli Chrifti non nouerunt-
Hæc exerce.
Vtfuprd,ddmonet eum fui ojfieif
C A P V T V.
HAec non eà ädulätio ⢠N dm poà diciiur in hoeipfr eapite: Peccduteï coram cmmbia argue,ut er t« ien ttmorem hjbeant,fed pottui eà c hriÃtana nia deÃia,eum omnibus, tum maxime chriÃtano dodori ne» eeÃaria.ut ct uerbd quoq^ noÃra {frirent amoremVerum bic «dditHr, c« omni caÃitate, ut blädafoemtnaru appelld tio.nott folum apud nos purd,fed ettam apud tpfds, er d* puddlios,finefuÃgt;itionefit- Oportetenimnosprouidere ton j,non Untuwi coram Deo, fed etidm cordmomnibui bominitiM Roman duodecimo'
Viduas honora.
Locushic eRde uiduis.cjudsomniduxiliodcÃitutdsfu fcipiebdt Ecclefid dlendds, quibus prouidebdt Didconi ex bonis db Eeelefia in pduperes coDatis-Hje non propier uo tum,quodferipturd non nouit unqudm,fufciptebdtur,fcd propier pduperUtemEt hds uocdt uere uiduds,tju£ no fo lion mdrito, fed etiam Ãtijs dut amteis tjui earn cdercpofr fcnt,dut bonis dcÃicutie funt ⢠Has priectpit honorandas, non
10« POMERANI ANNOrATIONÃS
non iterbi! iutge[iu,[ed ipfn rcbiM,ftcut pneapuuntur ha nortiri parcntcs-Et infra: PreÃ^teri dup'ici honore dtgni funt crcVide,quiefo,quMt(iäigenttff-cauet Paulus,nein ijciat laqaeu,m,aut eer te, ne cadatur in latjueum diaboti ab tpfis uiduis,qu£ tantum fufcipiebantur alende, ne ocium feilantes, in aliéna laboreinaperent lafciuientcs deÃcere à ehr iÃt Ãde- Qjtà m bene nouit Paulin hoc genus de quo dielt : QHr in dclitijs uerfatur, ca uiuens qutdem earne, mortua tarnen eà Dco.id eÃ,Ãdcm abnegauit ⢠Vbi nunc funt lUi laudatorcs uirginitatis er uiduttatis,qui nihtlali* udÃiciunt,quani quid in laqueos trudunt infants hudibuf ncfdentes.dequibiis aÃFirniant- Paulus laqueos cauet,cr in uirginitatc,et in uiduitate, peut hie uides, er i.Cort ?⢠Propter Ãrnicationem. inquit, unufquifquehabeatuxo» rem fuam ⢠Et iuniores uiduas uolo nubere,Ãltos procre» areert-erfefequentur, non Hicronymum, fed Deunt, qui eas ad talia creauit,certie qued Deo taira placeant, er quod perhæefcruiant proximis,ideÃ,marito,Ãlijs,frini» li£- Keliqua in hunc locum uidc in libcUo de uotis, inÃne-De uiduâshodtc minus eà periculi, de qutbus tarnen folis feripfit Paulus, fed alcndis,non uoto aÃringendis- DoÃri n£ uero Dremontorum perpétuas laqueos omniÃrettaa
â ti er fcxui iniecerunt erc-
Vidueannos natx fexaginta,atu funt uerc ttiduie er defa lat£,h!ealantur: aut non funt dcfolata:,fedhabentliberot autnepotes,h£gubernentdamumpie, idrÃ,inDomin0, er doÃrmaÃdei,er uicem rcddanl maioribus, td cfl,(tc
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;feruian^
ÃN EPfSTOLAM AD T1M0T« «» feruiäntmtnorilgt;inlt;idfepertinei:t lgt;in(i]uosuocatliherc{ CZneporcs)ficutipfisferuitumcjidfuismuiorib- Quod fl^cerc nolunt, fidem abncgjrunt, çr funt infidelibus de teriores ⢠Quamenimfidemhabcrent.gui hoc nolüt quod r)cufuult,i3'tllosdbiiciunt,quos Deustpfkdedit,quibus tufifcruiant,nulliferutrepoÃunif Quaqult;efocharitdte uterentur iii dltenos,qu£fuos ncgiigunt cr contemnunt^ ftdes eÃe non poteÃ, ubi fruäus eius non oflendilur, non folum erga alienos,fcd etiam erga iHos, ad quos etiam nd» turapropenfaefl-
Porrô,quæ uere.
riefcribitqu^fituere uidua, qult;e defolata f^eraturcd fteut{lurj-TdmenfitunioreÃ,nubdt,cr non fufcipidiur dIcndd Trdddtur manto alcndd, ne forte pofledlafciuidt inchriÃum Sedquii hodic pduperemtrdditmdrito^ Fc= lixhxc ordinatio,fed nonferudtd- Degenerauit autemin fcilasperditionis utriufque fexui-
Na om«f J uiduas fexaginta annorivm, licet defoldtie fint, fufcipit, fed quie teflimonio homtntm comprobatie funt,nepofted fintfcdnddlo chndianis inter Gentes-
Pritnam fldem.
Id efl,Ãdcm in ChriÃum- Alioqui non diceret, Ldfci» uireeoeperint in chnftum, quit deinde no folum funt fci ddlo chnftianis, uerum etidm obloquuntur in dcmtbiu ali oruffl ucl gentilium,dum quierunt mäntos:VidelibcÃo,de Votis- Hoc eÃquod hiedddit: NuUdtnoccdfionemdare dduer/drio, ul hdbeat dnfdm mulediccndt Eudtigelicee do* quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ârint-
10. POMERANI ANNOTATIONES drin^ ⢠Fidem uen in ChriÃum, çr non uoium tntcüige» re Pdulum,falls oÃendil quod fequttur: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y
lamenim nônullçdcflcxerûtfeciiraâSâr.iiia«
Prlt;eceptãharitaiisexigit,uereuiduis fuccurrere ter a qu£ htc ordinal de uiduis Pauliu, bona funiadc iueif dos multoslaqueos in uiduis,qU£tatticnnSir{t aaipc,qiia fl legem tibi priefcribat Pauliu, cum uir ffiritualis peÃet etiam adhuc aliqua ex bis imtnuiare, o- aliter obferuarCt pro loco er perfonis,fiuidcret expedire. prêter ca de qui bus fcribit ; Hoc honeÃu/m cÃ, er acceptum coram Deo-Tuucrouide,neiÃacontemnas,cauebqueos,cauefcanda la- Paulus aÃutias Salante non ignorautr ere-
Quodfiqiiis fidelfs.
lam ctiam gloriantur lAonachi, quid fua rclinquutt ut uiuant fX Ecclefite bonis- Clerici uero, cr fua retinent, amp;nbsp;pauperum fudorc uiuunt- Paulus non uult, ne ulduù quidem, quibu^ per amicos fuccurrt poieâ, grauariEc clefiam-
Cïuibenepræfunt.
Senioribus, qui prlt;efunt in ciuitate reliqute mullitudb ni.cr bene prtefunt,debctur duplexhonor- Alter,utaua toritati coruM) deÃratur, cr obcdiatur eis cum reucren* tiaPenecnim priefunt,id eÃ,fecundum ludicium f^intut quod habent,omnia fne negleilu diÃsonunt gt;nbsp;Alt er,ut ni PccleftieboniseisprouideaturdeneieÃariÃ, qui obgu^ bernandt er curandi que gregt falubria funt occupati» oncmerÃudium ,fua curare non poÃuntgt; Et cumhfc debcantur
IN EPISTOL AM AD TIMO
debcttntur iDis.guia benepr£funt,ideftt in dominopr£lt; funt-lnprimisdebentur inter ipfosifs^quilaboränt infer none cr dodrina, id efi, EUttngelijlis/tue doiloribui-MaMo.i.Cor-s. GdLs-
Ad uer fus p refby tcnim.
QKi pr(efuiic,/icileincurruntodid inobedientium-Et fccirco non fîcilenudiri debent,qui fates accufant,cum fuÃ)eät pint accufat ores, turn q, maiori fcandalo funt,qui ffiefiiitt,fi(riminenotatifuerintuelfujpeät- Quodfi gt;nAnififlumfueritecclc/t£,eospeccaÃe aut peccdre,uel contraeos probatumfuerilduobufaut tribus teÃibusfe cundiwn legem Deut es» ab Eptfeopo, id eft, Euangelico dodore fiue Apoftolo,qui illic conftitutus efl, debent co» »â «tm omnibus argui, ne dam conniuctur,error eorum uia deaturuclapprobartfUe! non eftc error,inueniat imi^ latorcs- 1 deoque non eft neceftarium qu£rere,quomo do h£c conuf nurtt cum uerbis Chrifti Matth nbsp;nbsp;nbsp;Com«
pe eum intra te crtpfumgt;Nam hie diâum eft Ecclefte,er go coram ecclefia corripiendt funt pre/byteri peccantes fiftc conuliiifucrint- Maiuspraterea periculum eft in qs quipr£funt,/tpcccant,quà minalqsfratribuSâ Aduerte confequentia textus poftulat, «t quod dicit,EoSf qui peccant erc de feniortbusfiue pre/byteris inteftigas-Siuero dequibufcunq; intcBigerc uolucrts,tamenncceÃe eft,ut de mantftftis criminibus aut de conuidis intcUigOiS fecundum Euangehum-
Obteftotamp;C.
P Deui
10' POMERANI ANNOTATIONES
Dfj« ChriflM or tkéli Mgeli ncÃrd uident-Sic ergamp; txequa mur nobis commifflt;i,ut in conÃseilu lalium- â ,
Vtferues:
'!nquit,h£c /incprteapiUtione uidkij, fedfano con/t lio zy dtligenti inquifitione,cr per teües crc- à ciens iuxtd propcnÃoncm einitni,id efl,carnûi ludicio C!quot; Ãuore in perfgt;n.im,dut o Ao.-Hof tiide, neÃbito proÃriü fententum f xiindum affcdlum f tbitum,quia er lex dein dictbuidtcttDcut-Kr4udiccntpopulumiufloiudicio,ntC tn alteräm purtem dcclinetNoti accipiM perfonatn, h(C munera,(]ui4 munerd excæcunt oculosfipientum et mt UntcäufdsiufldSâ luüequodiuflum eflperfcqueris»
Manus cito amp;c.
IdcÃ, fubitone alicut committdf Epifcopi mu* nuf,fcd probetur primum,fitalis Ãt, qudlcmfuprd de^ pinxi-
Ncque communices peccatis alicnts.
Si qui iniuÃe ÃciuntâÃqui quod tuÃum eÃ, non iuÃt exequuntur,uide ne confcntiM, ne conniucM, ne tdcci», f td contrddicds erc- VtÃnM dliud effictds, tdmen con fcientidintudmliberes Hoc eÃquoddddit : Temctipfimi furum ferud-
Nepoflhac-
Hinchdbes,quà d corpordlesexercitdtionespronoÃro drbitrioferudre, mutdre, intermitterepoÃumuf,quedi hibetnuf fccundum corporis noÃri rdlionem, ut fcruiit, noninteredtcrcâ
Quorunddtn
IN EPISTOLAM AD TIMOT« »U
diiorundam honiinum 8^c.
QH.Md.'XtTdt, Nc(pcomgt;nun:ces pcccittKa'icnis,ne liicfuperflitto/tuitrep (UrctTimoiheuf.dicens: Quid fi ignoTcm peccdta ahcna, id eft,illorum,quibui commu» fiico? RcJ^oMct: Dies docebit- Ergo quo J dm, ne fis in tudicioprifccps ⢠Nihilopcrtum.quod nonrcuclabituTâ Interim nibi/iidicdlo, pro bonis habelo, dequibiisncmo nudefcntit,qui nemintpintoccafiopeccati- nbsp;nbsp;Hit nihil
tu£ confcienti£ aut tuo officio erit periculi- nbsp;nbsp;Atq^hanc
bit effeuerumfcntentiam, quam context la requirat, f re « do,Mt ludâciurn hic non inteUigas lüud Chrifli cxiremuw, fed ludicium hununum in hac uita, quod ftiprà commiÃt Timotheo-Sic dictf.lAiiniÃild peccdtaprxccduni lt;td iu^ ilicium,td eÃ,non indigent iudicio,uelutiu üccs,fiuefen tcntidmdceispro/rrds,quididm ludicatdfunt- Ahquo* , rum ueropeccata zy fubfequuntur,idcü,poÃed notd f» tintâ Exfruôlibuscnimcognofcetiseos- Siccfoperd bond mdniÃfldfuntdnte,td eÃ,dntequdm ludiccntur, ucl de CK fenientidfcrdtur-Eduero qud; feeuf habent, td eâ, m occulto maleÃunt, dut uelut bond fcfe per bypoaifiin iicnditdnt,occultdri non poÃunt, td eü, fuo tempore pra dentur- Tunctrgoiudicdndtfuntabecctcfdmdli,qudn do mulos effe notumÃet-Non mdculduit Chriflum, g, I«« ddmhabuitApoflolMnc£terisnefcienttbuf, q, effet dtd^ bolus crproditor-Num intérim non muledocuit, officü non neglexit,nemtni fcdnddlofitit cre Sic cr de manife^ PisÃHMuscdrniscrÃnrttus legis Gdls'
Pi Cdpui
Io. POMERANI ANNOTATIONES C A P V T V I-
PRimd Corint-7-dicitur :Vnufeiui{q; in gud uocdtio* ncuocdtiu eafrdter,in hdc pcrmancdtapud Dcum, dpud rfcMn,inqutt,ntcrcddttcinconditionc turpi cportere nuncrc,qudndoucniilt;td fidctn- Deomnibut trgomcdijsinttllige-Mtdid funt fiueindiffercntid omnid externd,prater ed,quie Lex prohtbet- nbsp;nbsp;Nihil ergo re*
Ãrt Chriflidni, Ãue luddwÃt,Ãue Gentilis carne,Ãue feruusÃt Ãue dominus,ÃuenidsÃt Ãucfoemind,Ãuefit tor,Ãuer.oiiful,ÃueruÃicusjiueprinceps e^-c- Scrui igi tur nondetreâcnt officium,quid ChriÃuniÃHifunt-lii hdne conditioncmcis Dcusdedit, utinhdcuitanitrdtià gdnt,niÃmcltorfefe libcrtdtis etidm corpordlis obtulcrit occdÃoÃne domini iniurid, dut cum domini uoluntdtC' Seruidnt ergo cum bond conÃicntia Ãue dommis gentiH ius,quiahocgrdtum Deoc^,ne blaÃrhemeturEudngeli Cd grdtid,fed commendeturpottus,quà dtdlesÃcidtfer* uos tales ^hommes- SiucChriflianis dommis, quidiaM non tdmdominis,quamÃdtr thus fer uiunt, dequoetutn gdudeant,quod tales hdbednf dommos,quiturpia exigert non poffunt- De hoc loco utde in epiÃold Pctri,cr feepc alias inPdu'.o- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;
Hæcdoce.
Omnidrefficit,qu£dtxitNam(quodcrinprineipio tnonuit)aliuddocentcsuitari uult, idefl, illos(utdit)qui nonaccedunt fanisfermonibus Chrifiicr doâriMiqâ^
ÃN EPISTOLAM AD TIMOT- tir
ttd pietaicm tantum pertinet- Hic uidcs hfrcticos eÃe oinnes cr excoinmunicdndos,quitthud docent Vtdcs quo (]; omnescpifloLu Pault nihil äâiud effe, cqudm fermones Chrifti et doârinam.quie folum Ipcïlet pieldtem, quomo doenim dltadoceret,qu£ipfefub excomunicationumd Icdtâouetatf Aduertchictjudmegregiedepingat lüud gern« dodorum,(jui altud docent, fcilicet eÃe hommes tn fldtos,ignorantes, infanientes ad inutiles qudflioncs ZT di/^utattoncsdegcnealogijs,deiudaicisÃbults,dcanimn busfeparatis,deihorisangelorum, dcÃdisrcuelationi* b'ci,dc humanis traditiotubtis, de ijs,quie fcriptura no no uit,ex quibiisnaf :itur inuidia ere dum quif j;fe pr/far'* refuafapientianitttur-infumma,diciteJÃehomines,qM» bus adempta eft ueritas,td eü^fides in Chriftu, qui omnia tentât,ut qudftui fao conÃliant, uocantes tarnen interim quaftupictaicm,ideft,gloriamcrcukuDci- Hicutdes fophifticos theologes zir papifticum regnum, d equtbut rurfuminftneiO Timothee crc-Vbi lubeteos excomuni candos ,creorumdodrinâuitandam,q,habeantfida ZT mama uocabula,quie fcriptura non noutt,etopponut fcienttâfuam,quie fcientia non meretur dtci,fed infcitia Z?'tnÃptentta,quäprofttentes à Ãde zs' lt;î feopo uero ab» trrauerunt â Iftifunt qui liberum arbitrium habent^p gra tia,rationeni pro fidc,opintones pro iudicio ffiritits, do» drtnas hominit pro fcriptura facra,quib- nihilin orc eji, quà m primatus Petri,fides acquitta,umucrfaliafirmah tates,aduselKttus,intclleduiagens,intcllcduspasfibibs
P J coiino*
lO.POMERANï ANNOTATIONES connotättt,rddttoncsrlt;tâionii inpcccatis crc â c^utcjunfi dod Ãm: quduii de rcdijjititant^cr aliter [eiütcntibiu à fua lltentia opponiim crcfedhocefi,itt(juit Pautui,à fiâ de longe abcjje.c^ non e Ãc Cbrtdianos.qui Ãe fapiencifr fimos,ç^ harctieieprauttdtiiextirpatores laélitatU- Se lunger eyinquti, ab ijs,qui eiufmodi funt
Eft aurem quæftus amp;c.
Qnid atnnetfà lfafcicnttacrbumanadortrinapïo quseflufeducerc tnundum, cum qu^Ãtu ueriu ÃtcrtM gnuf,habcrepietatent,creÃre fuafortecontentum I O uerbum br eue,fcd fan!Ãimum,quod creditum Ãcit in u* traque uita bcatcs nbsp;nbsp;mente pacatos- nbsp;nbsp;Contra,qui noit
curata pietate,fua forte no'unt eÃe contentt,fed uolunt di tefcere,tdeft,uoluntatcm,quam Deo debent, confecrant tnammon£,inctdunt in tctationem (y laqueum pro eonfeqttendo lucroincipiunt agcre contra con feien* tiam^zypcrduntfdem.fieutuidcsin Euangcltodefcrni* nc,quodcccidttinterÃjinas- Clt;etcrumattcndc,quc)ddt* cit: Qtttuoluntdiuitesferi, non contcntifiiaforte,Ci' non dtcit,qui diuitcsfunt- Nam diuîtiæfunt media, quiâ but]pir:tualtsreilcuttpoteÃ,hoc e{i,qdâinfradicit: Hif quidiuites funt (ycubipr£fcribit,quid Ãtrcdcuti diuiâ tijs,à qui cof habent-
Doloribus multi's-
Idcumaccidat omnibus, qui folicitudinemVeonon rctinquunt,fccundum Euangelium: Nolitefdiciti tÃe ete^ quidputof futurum ilUs,quicontraconfctcntiam ei'Pâ^*
IN EPISrOtAM AD TIWOT- «lt;r
titemaudcntquarercfuttlucraf crc-
Homo Dei.
Nd/wdd Dfttwjnonpcrüttrt qui uultferuire ntämmnng-Scélctreiuflitidm,ptetdtem,fidem,pcrhieccûDcoagi gt;nufSeâdrechdritdlcm,pdtientiam,mdnfuctudiné,per hfccumproximodgimm-HiefuntduiitiieChriüidnoru, de quibM Chn/iuidicit.yrimumqu^ritccrCâ
Certa bonum.
Perfid inÃde,crfgt;uliis cede uel dduerfis uel dduerfd-* rijs, ut dgdf uel omittdi contrii tU£ rdttoncmfidei, id efl, contra id quod idtn doäui fentis ⢠Appréhendé uitdtn £» terndm,nehdncuttdmproueritdtccontemnd,s : nehuiut, utt£dmore contra fidem dliquid co/nmittai: a«t in dhquo cedds dduerfdrijSâ Ad qudm, inquit,uocdtui es ⢠Chrifim «jà bomo dd mortemhuiui utt£,cr quicquid ex Add no« firumefi,uocdtur,crnonperficiturciuifdnHtficdtio,do «ec omnid interednt ⢠Tantum cnim ddprehendituit£ £* fernie,^itarttum ei quotidie bdptizdnte fÃiritu cr igâ« lt;ie eedit ex hdc uitd-Hdc efi mortificdtio dd uitdm-Dum er« go Hocaris dd uiidm,eertus efio,hoc ipfum fine morteÃe h non pofiiefine cruce non gloriÃcdtus efi Chrifiui, ttd ntc Chrifiidnus fine cruce glorificdbitur-
Etprofeffuses.
. ScilKct in bdpttfmo,cui folebunt ChriÃidni ddefie, ut farcturhiccÃeÃ-dter,quibdptizdbdtur,cutusidmcons fifÃonemdfidntcs,ceutcficsdudircnt- Hifi hicuelisin» teltigircTimoihcumhdncprofifiionidoccndipopulicr
P ⦠epifiopi
IO- POMERANI ANNOTATIONES
'Epifcopi tnunusfufcepiÃc coram mult is tefiihus, id (Ã, prfÃntc populo ChriRiano-
Præcipio tibi'
vides inhac EpiÃolu, guantd curd commendct Timo thco,qu£ funt tnuncris Epifcopi, præcipit es' adiurdt p omnia ChriÃtanorum fdcra,ficutÃept uides, id quod no ÃcitinaHjsepiHolis, nimirumoÃendens inhocnégocia pendere omnta, quod fi no piecuretur,reliiîd de ärma pi (tdtis,omnid qu£ chrifliana Ãunt,intereunt,ficut fîHiM uidcmus-VndchKpritcipit coram Deo,quiuiuiÃcato» tnntd, cr cor dm ChriÃo,qut a profifiîone Ãud non decef» fit, etierdt ddtudicddus morti,ut uitdm dd quam uocdtus â¢â 'fl} O' profljfionem,qudm proflfliis eÃ, mordicus tene» at,ctiam in configt;eâu mortis cr inlirorum,id cfi, ut fer uct manddtum,quod accepit immaculatus cor dm Dco,et irreprehenfibilis cordm hominibus ufj; in fincmMdgnd cnimneccÃitds efl epifcopi, utficiat, qujefui muncris funt,dd quod certe indigct non paruo figt;iritu,quem necef feeft,uttugiterpofluâ.etddeo, dhoguinihil eff'tciet-
Vfqueadapparnionemôi^c.
Chriflidni ucri fie omnia dijponunt,ut pdrdti nbsp;nbsp;uigi
Idntes pofi'nt occurrere Chriüo uenienti dd indicium, fd entes cy fe tune gloriflcandos,ficut de quinq; prudcniia ⢠bus uirginibus habet parabola, id quod legis fer è ubiq^ ut jtouo tcflamento,prdcipue in concionibus I cfufa'uatoris Cr epislolisPauli Adqitemdiemhacdcfindiuitaomnes feruamur exufcitandi, çr taies fcrudmur,qudles hinc abi
eriffMf'
IN EPISrOLAM AD TIMOT- «r
trim f.Tunc omnes /tmul reprobt damndbuttiur: omtitf /imulelcdtgioriÃcabimturcrC'
Q.iii folus.
fru/hä ergo aliunde pctterts,ut(is immortalis,ita fb lut habet immortalitatcm,ficut folus habet uitam, lt;jut çr ip fa uita eÃ- Clt;eterum de immortali O' btato Deo dut ^uoci;fuprà cap^-
Lucemhabitansinacceffam.
Id eÃÃomtinbus tneomprehenfam, td quod exponit, dicens:QuemuiditnemoocâVtdeannotataloan t-o Efa-o-, vndc ergo cognofettnus Deum,fine quo no pof fumus eÃe beau f ReÃ)ondeo,lege-i.ioan i -o inuciua crc'
Depofitam.
ld eÃ,illud quod tAi creduum eÃ,f:ilicet doârinaat CJquot; officium-
Finis
P r 1»
IO. POMERANI ANNOTATIONES
INEPISTO-
LAM SECVNDAM D-PAVLI AD Ioannis PomenniAniiotationcs-
N hacfecundd epiliold.i^uiii idm immoldit* dus crdt, Tmotbcum hortdtur Pdulus, ut i quonddmodum capit,ftrcnue pergdtfui exequiofficium,ideft,ut Ãf.rituDei Ãrtis, intrépide nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pudorc docedt,qu£ [ut
fideiey chdritdtisjicut ab ipjb Paulo ex fact is literis didicerat, ut confians ad mortem ufq^ cxcmplo Pauli per duret.eo lam multi aliter docerent,.multioffen/icruce retrocederent,multietiam perfequerenturEuangelicain doilr inam, qui anteÃuere uiÃfunt, ctiamtuncglifcee recaeperunt, quos nouiÃimis temporib us multipbcadot prtedmt,quimagnapietati5Ã)ccienoruntoccultarequic quid Euangelium Chrifli non patiturjicut crÃuperiori epiilold uidunus,cr loquuntue tantum, quod impite au* res libenter audiunt Ob hjec omnia quie hodie regnant,iU bet uigilare Epifcopum- Ham dum dormirent homines, fuperfeminata funtziz^nia Matt- is-id cfl,doamp;ittie de* moniorum inhypoertfiloquentiummenddcium-LOci mdgis inftgnes in hac cpiÃola fmt-
Primus, q, Euangelicd gratia per Chrtftum nobis à Deo data efi ante mundi confiitutionem,fed nunc maniÃ
Hata,
IN EPFSTOLAM II- AD TIMOT- «8.
f}.t:a,cip I (juifaluos fiar nosH ccÃlocusprtcde» fiinj'toivscbrius trjdatusirphe i c^-.j
SfCHMiinj, Qu Ãiflrcnuuimiles^hrtfliÃucquihbet ÃbriüiMus flue tn pnmis Epfcopus.ncmpe, isquiacce ptoÃiirttu^id eÃ,cognitdEuangctica gratia,non erube* feit dcEu-ingelio aut fcandaltzaturexorta teniatione,ut Phigcllus (J Htrmogenes, tjut^-mhil ampleâiturm/t fanam dodrtnam, cap i Kcigiturtepudeatcre For« »Mifw hdbeto crc- Hute fuum manereÃipendtum, id eft^ poÃcrucemgloriamexemploChrtfliccrtumeü,cap i-Memento lefum zyc- Qutncr (e exemplum Ãdeipro* ponit ipfe Paulus, cap I' Now cMi(MC£T(«jg;fHwerCâ eap-i â I n quo maltsaffl^gor erc cap 4' NJm ipfc lam im motor z^c- Hmhc m'litcm fi ft Eptfeoput fic tn priflium accenditiap 4 GbtcÃorigitur erc- QjiaitdoqutJem, ut ditcap-i nondeditnobisdcuf /jnritum timiduatts, fed firtttudints zj dleiUtoniszyfobrietatis-
Tertius,Qua;ftfdnadoi;irina,nempe,ÃrmafdtHta rittw uerborum de fdc cr charitdte ,fcut Paulus docet Z^/icMubiqiin facris cfllitcris, cap i Ãrmamhabct» Crc-cap-2-H£CCommenddfidelibus zjc- Studeteipfum Z^c-cap s Tuueroaffeâatus cs doârtnam meamzTC' Attuperftftitoinhis qu£dtebctfli z^c- Sana ergodoâri na non eà qu£cunq; non efl de fide cr charitate f rcundS Ãrmamfancru fîuefalutarium uerborum,qu£ nobis in facris literisproditaeü ⢠mfcftcrgo uitariquicquidfa* n£ doólrnM nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;efl, prophanas itocu inanitates,
wfupri
ÃO- POMERANI ANNOTATIONEN
Ut fupri in Ep:jloldpr£ccdente,contentioncs o- mofti dilpututiona flultas cr ineruditds nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tones, atq; htcc
cap-i prtetcrca hypocrttaru doilrindscrqute qu£^us gratia non pro ueritate erdet gloria docentur qult;ecfl turpisadulatio er mera infanta à ueritate ad fabulas dca ficienttumhominum mentecorruptorum cr quibusad» empla efl ueritas,ut fupcriore Eptflola didlumHiec ha» bescap }- lliudautemfcitocrc-c^ a-' Namcrittempus ercâ Vides igitur quanta cura Paulus in his ditabus Epi* ftolisÃrenuum milttemer fanant doilrinam dcfcripfe» rtt-inÃpicnttam uero lUorum qui mente corrupti er fCâ probicircaÃdem rcjiÃunt umtatiÃue fanicdoärinr, tnprimisillorumquiinnouiÃ'imts dtebusfub ffcciepic» tatisÃuebunt quicquid doà rinte domtni noÃril ESV ChrtÃiaduerfumeà , pr«edictt Paulus cap-s-nonad û Hem ufq^ occultandamjed ante mundi Ãnem maniÃÃant Ãre omnibus, qult;e Pauli prophetta his noÃris tempori» bus coepta eà implcri, nià quis cxcacatus corde hot tpfumadhuc non uideat Sit Clniüogratia, Amen-
1111- Suntprietereaincap i duoloci Alterdeua^ fis ir£ er uaÃs mifericordue ⢠Cteterum in magna donio erc-quemlocumutde Rom-t-
V' Alterde reÃpifcentibus quianteueritatireÃÃt banf.Erudientcm eos O'C-quem locum in f iperiori Epi» ÃolaÃcimustertium-
V h Itemaliuslocus,quodlicet inÃdelesnoncredat tarnen Ãdehs permanetDein er promifÃones eins uera-
Sinoit
IN EPITSOLAM If AD TIMOT« »»â¢
Si non crcdimus o-c- qui locus quoque eft Rom.jlt;
V I !⢠itcmin/tgnislocusinhM Epiftolapaudsan» Motdtus,quodfoltij fcducunturin/4nisjodrinis,qui fedu cendi funt.cr foil pereuntqui pertredebettlcap i Sub* ucrtunt quorundamfidem, folidum tarnen ftindamentu deiftatbabensftgnaculumhoc ⢠Houit dominus qui/int f«i, erd^cclt;iittlt;(b/nilt;jMiMfe omnisqui inuocat nomen Chrifti Sic Chriftus dixit loan ix Ncmo « eisperi/t mà filittsperditionis Ei Matth au Itauttnerroreminducan («r fifieri potesl etiam cledi-Et Iolt;lt;ni o ⢠Oues me£ uoce tneamaudiunt, crcgocognofcocas cr fcquunturme^ Etcgouitamicternam do eis non pcribuntinittermi Vnonraptetcas qutfquamdemanumcacrc- Adlern» pus pofiunt abcrra fe, f rd reducuntur fuo tempore a pa» ftore Chriflo,ut eft in parabola Euangelica ⢠Nowf cnint cues fuas etiam in medio luporum, quandoquidem ftgna lashabetomnes ezc- Ergointerim dumignoramuslu» dicia dci etiam impijs pra:dicddum eft, obiurgandi funt, tnonendi funt, proeisetiamcumftctudeprccandum cr omnid tctt'unJd per chriftum ut reÃpifcant à diaboli la» queis, ficut hie dicitur, ficut Paulus pro fuis ludais ficit, uiuidesRom-s- C«n) ueroperirceosabfqiffieuidemus nibileftquodamplius doleamusiamdciudiciodei cn-ti, quianihildeccffit nobis,nihtldeo, perifi tantum quod lam ante nobis ignorantibuspcrditum erat,hic diccndu, luftus es domine err edumiudiciumtuum-
Paulus
lo. POMERÃNI ANNOTATIONES
jP Aulus Apoftolus«
I
dd hdncinfcriptioncmdttincnt in [uperioribtn EpiHolis firèdgt;xtmuf,prietir hoc tjuod dtcit, Secundum promilf oncmueladpromijfonemuu£tn ChriftoicfUâ Per figmficdtnon^etcrreniregni prlt;edicatorentâ Ndffi for audics guod omnes qui pic uolunt uiuere in Chri fio lefuperfecuttonempdtiécur, fedneij^ fc tAojaic^le* gispr£dicdtortmqu£ uitam huiud tempons promitte» bit/iciëtib-lege,dices: St Ãceris,habttabis in terrrd tud, abunddbis omnibus boms pace gaudebis, ho/ics fubijci» entur tibi crcSi non ficeris lapidabern, occideris,frme (y penuria labor abis ,feruics hoHibiiS, c terra eijcicrtf, dtfjjergerisinuntuerfummundueyc- DcMf-iS- Sedfe. ejje A poftolum flue pnedicatorem ad promijjioncm ui» t£ fiue adpromittendum credentibus uitam non in mun» do, non in operibuf legis aut quacunq; gloriahumand fed in Chriflo lefu, qu£ uitd /firitualis eÃ,ergo ey £ter tia, per quam omnia moriunturqu£ funt hums creatio* vis ,ut tandem mortipcatis noftris,folus in nobis Chri» ft us uiuat,ut in Paulo qitt dixit,Viuo autem tarn non ego, uiu tuerotnme chnitus ⢠Haneuitamfoil noruntcre» dent es,car 0 ne cogitare aut fjmniare quidem poteft- Ha Ãnsnihilnificrux crmorsuidetur. Vndc'i-Corin 4-Sclt;/ Ucet is qut Ãris eft eyc^
. Cui feruio a maioribus*
mhâ
IN EPISTOLAM II- AD TIMOT- u®
Nihilre/rrt adfalutenttuamÃuehaiucrifparelesct auospicsÃuemp!os,Ãcttt Eztchii nihil otjùitpalrit AchiiimpKtasÃdttnKrurfwmprofii tManaJp impijf Ãmo patris Ezo-hiie pietas-Quid ohÃit t x gmiibia trc dent ibus quad patres colucrant dtemcniaf Mandoquia demfili/dei ex dco nafeuntur non exfangtanibus, neque oc uolutttate carnis aut uiri,lpirttus natiui'as ad carnem no pertinet ⢠Qtiâd prefiuÃet Paulo aut Timothco paren tumÃdcsnificrtpà m deumcredidiÃentf Magna ta« tnengratia eÃä pucroaddeuminftituire^aÃdeparcn tum,fcdcuihocnondatMneflnihilminushabct, modo uematadchriftum î^ecputoquodhic Paulus dicil per* twerc adhocquodEpifeopus Ãt irreprehenÃbilis,ut ctiä eiobijeinonpoffitprogenitorum inÃdclitas, altoqut m« ter gentiles conuerfos nemopotiiiJÃeteJpeEpiÃopuf'Itta /imia parentu aliquideftquod impediatneeligaturquis in Epifcopum, non tamenÃc Ãcut tnÃmia proprue do* mus,id eÃ,Ãmilue erfiltorum, ut fuprà EpiÃo^a fiipe* riorc- Paulus tgifur hicutadmoneat Timotheum reihe à dei,dicit hoc quod efl,non pricfcribit quidÃtri debeat,ut fatis darum eft-
Cui feruio;
Puraconfcicntiaeft quando innullo tibi confeiuses te aliter uel uotuiÃeuel ÃciÃi quà m Ãentiebastn qua con fcientia non eü conÃdendumNam humanum coradhuc tantu eÃ, er infcn/io humana eà utcunq^ bona uel opti* ma tibi uideatur,nifi eofeiitia Ãt ^iritu Ãdei rediÃcata-Impie
IO. POMERANI ANNOTATIONES
Iwp/f cnimagttquiconfiditin cogitationibusfuis, ut cttur Proucrb s2. E,t is- QuiconÃduin cordefuoilul^ tuseft-Et PMâusi-Corin4-t^elt;Ji mapfumiudico- Nihtl etummihiconfcius fum,fed nontii hoclufliÃcatusfuM, qui autem ludicat me dominus eil ere- Vide hoc in Pau* lo- Ipfc fcruiebatdcofccundumlcgem ,/icutaitGdl-t' Abundantius exiilens emulator paternarum traditio* num:cr philip s fecundum tuÃitiam qu^ in lege cà con uerfatus finequercU, nec eratÃbialiudconfcius, fed ChriÃum in Lege cr Prophctis no utdebat, m ceffe ergo ernt utimpingcretinldpidcmoffln/ionis O' petram fed ddli,ideà chriÃum ,Ãcutfuprd!pfe dixit ep:Ãi-cdp-Câ Videquodeducdntbonæconfcienti^O'p'ceinten.toneSi ut uocdnt,qudndo fe fecutte,uerbo dci non reguntur, itd ut nullt mdgis impingdnt in Euangcltum ChriÃi quant fdniluliiÃiquiÃneuerbodei O /firttufemel/ibifanili tdtisopinionemdrrogdrunt cre^Non ergo hic gloridiur dépura confcientid,fcdde deoquodÃcfcmpereiimdu* xerit ut uoluit ufq^ nunc, quod nunc quoq^ eolat feduere quern femperfccolere putduerdt,quoddd confcientiam ciusdttincbdt-
tieq^negligendum eil quod dicit, Grattam hdbeo tyc-ut fcidsnehoctpfum quidem ex nobis eÃe quodpe* iimus, oportet enimnosprtus jfiritu Ãdei lUuminatof tffedntequdmpetdmus,d'ioquiqu:dpe:eremusniÃpro* miÃlonibusdeicertieÃemus nos exaudicndosi Gratias ergo dgitdeo quod mentemiugiter pro Timotheooradi dederit
IN EPISTOLAM II AD TIMO. «t
Jedcritcrc-Quodfanâtcupiunt etiamfeuiderefccun^ dum carné,alibi diximmiitcm quidÃt or arc die ac noâe»
VtfufciteSiKc.
Id nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;non negligcnter cures negocitim 'Epifeopitia
hameer lt;ib iUis,qui adÃierunt iniunâum^ut diximus fa pmore epiftola ⢠Non c nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nhlt;e f^irititm,
«Kt qui timeat in conj^eâu aduerfirtorum,aut pudeÃat, er fcandalizeittr crucc,dcdit nobis ChrtÃianis Deus,fed dedit nobis Ãiiritum potentilt;e,qui ctiamflet in conjpeâa mortis er inferorum eromnistentationis,er/Ãiritum diteâionis,qua di/lgamus non fjlum amicos,f:d etiam mi micos-.ita ut audeamus uitamà it a resfert,deÃ}ondere^p fts,er Ãâiritum fobrietatis,qua non folum attcndmus,ne grauemur crapula er ebrietatc,fed etiam mente fobrÿ à mus,non ftpientes plus quà m oportet, f:d tantum fecun^ dum fanam doârinam,ut non cum ebrijs dormicntes,f:d fobri] uigilcmus ad omnem Satante tnfultum-H^c lria,po tentid,dileâionem, fobrietatcm,opponit timiditati, Ãue fjgt;irituitimiditatis- lgitur,inquit,quipotcntiamDeina âuses,nihilefl,quod uerearisucltuamcrucem uelmea, Crc-Quid enim trepidamus ad mortem,qHibus uita teter iilt;lt; data efi per Euangelium Æ
duifaluos.
Hic prédicat Euangelium Paulus,c^pritdefiinalionis memmit,de quouideEphe-t.
Inquodpolïtus.
Suam uocationem iaâat,nonfolum,ut feiamus hoc ef (X, feuerbum
lO^ POMERANà ANNOTATIONES feuerbumdciquod prédicat, ^uermidmodu f}let,fed 0quot; multodmplim propter Tmotheum,q dficEt tibiioi» mtÃum efl /teut er miht, cr cundcm fjiiruum habe musste ergo dge, er f tftine propter Eudngehum ut ego certuf efio ut ego ere- ut fuprd in Iccis diximut-
Dcpofitiini nicum.
ld eü.iHud quod credo er /Ãero medcccpturttm,fcäi cet redemptionem corporis hutw per refurreiüionem et uitdm £terndm,qudndo Deus erit omn/d m ommbits ,Jt* cutinfrddicit: RepoÃtdeflmiht corotu iuftitilt;e erc-Tune fidgebunt tufti ficutfol in regno pdtris fut: tunc de ctptet quifqi fecundum operd fud.Ãdeles qui bond /à ciüt uitdm Merndm: tnÃdelcs, quifunt operdrij iniquitdtis, gnem dternum- ChriÃidni omnid qu^e/Ãerdnt in utfd^ uitd,commilfd er depoÃtd hdbent iti nunu Dei, uttdefe f:iunt er credunt omnid dccipert-
Ilium dieni-
Diem tudieif uocdt,utfolet-
, Formamhabeto.
Suprdinlocis-
Egregium dep ofitum.
ldeÃ,mdgndmgrdttamer inÃgne munusdpoÃoli* cumttbicommiÃwm.
Nofti.
tl^c funt exempld lUorum, qui in tempore tentdtio* nKrccedüt-Rurfwmerdloru,quiexortd tentdtionepef fiÃüt,ut Onefipborus cm Ætd Ãtmiltd-Bond operd tefliinlt;gt;
niuM
IN EPlSrOLAM II AD TIMOT- n* «iuMi funt fidci noÃrtCjfedfola tentdtio cz perfccutio pro Idtfidci conflantiam cr ueritatcm czcâ
C A P V T I I.
Omnibiit modii,lt;juod cri priori cpiflold uidimut, 3igit,lt;plt;oTmoihcumeptfi:cpum ictatcadkuci« Hcnetw inftigct ad curandum officium comiÃum, id cfl,utdoccat,qu£d Paulo didiccrdt,etca ipfddlijs quo qi,quiidoneifuerint,commcndetdocenda- Atg^hicfe foriificet per g^dtidtn Chrifti, ut nuDis cedat labortbuf, nwÃH terrcdtur minis: non cur ct aha négocia, rcliélo ucr bo, quandoquidcm uiótus corporis non dccrit, ctii ctiam debetur corotid atcrnd,dc qud inhdc cpislolaficpcloqui : tur-Etuth£Cdftrudt,tribusutitur/tmilitud:ntbusmititis dthletiecragricolæ,fyprlt;etcredddditcxcmp!um Chri» fii per crucem glorificdti, quod erfe imitari infiiisdicit »ittculij quot;N onne ha ÃrtcsÃunt perffaÃones er c«
Vitænegocqs.
Scilicctdd quarendum uidum ezc- Dco,no« efl in Greco,quodhdäenustnuctcritrdnsldtionelegimu^,ut fimplcx Ãl tdmenÃmihtudoSrcut miles prêter militidm nibil curdt,Ãc tuquimunm fufccpifti Epifcopi, hoc pre
I . fld,reliâisdliisncgocijs Sd!driûfuotemporc nondccrit VeCorond nö décrite ertati legitime,td eft,qucmddmo dü oportet cre-Fruilus no décrit labordnti agricole etc-
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CU * Sfrmo
IO- POMERANI ANNOTATIONES
Scrmo.
Philipp-i.Scireautuosuolocrc- Ego^uideminuiticulii tetKor,fccl fermoper mepnedicatm cumt,ut in pfal- Ve loater curnt fermo eiies- Eta-1 hejfi-}-uidt,ut orctur, utfermo domini currat crc-
Propterca omnia CnfFcro STc.
Hie locia cxplicat id quod dicit Col- i-Nunc gdudeo fu peraffhiiiontbus meii pro uobid crc-
Si increduliamp;c.
Incrcdult De am Jiciunt mendacem in fuit promiÃio» ntbits, ecce quanta ear um bla/f hernia- AtDeutquie^l ip fa ueritiu,non potefl fieri mendax,nam feipfum nega^ re non poteüdd tfl,nonpoteft fieri non ueritat, qui ucri tas efl,hoc enim eÃet Deum ampliut non efie deum-Qtt,^ fententiamaximofolatioeüaffiiâisconfaentijs- DciU promiÃtjty mendaxnoneft,quia incredidt nonaecipi» untpromififa ⢠Namcredentesaccipiunt,quodincredulis non debetur: idem locut efi Rom-j- QJjJrf enim fi quidam iBorum noncrediderunt erc-
Coram domino.
idefifin con/fie£lu domtni, ut ettam adiurati uidcan* tur-Sciebat Paultu,quan!udccelfurum eratfidcipugnii uerborum-Vult ergo utquibits efi una fid:s,ctiamefdem uerbisloquaturdefidc-Proptereafuprà dixit: Formam habetoerc- Exprophanisuabis,idefl, quitnonnouit fcripturd,taltddijfidiaprimumucncrunt,quandoaddo^ flrinam facram rcccpta futtt,unde nonfolum bbros,fed
ctiam
IN EPISTOLAM II AD TIMO- i»j ttumanimos hominum mi fere occuper unt crcgt;
Studeamp;Sc.
Sicfcribit iufiificttto,ne hocitliôtrahdiNlt;imfu(gt;r4 Mdiüi, ÃrtiÃcd te per gratiam in chriflo lef t Operdri Mn,iniiuit,tep'itjld,quicordm'Deononcogdturcrube» feere de ncg!eâlt;tferuitute, ut reôic dtutdjs cr fcinddf fi* li]s dei tibi commiffîs pancm ucrbt dtutnt proÃngulorum cdptu cr conditione,ita ut tarnen omnibus panem:id c/i, fermonëueritatK difficrtue, no uenena traditionii huma naru,lAat'24Quitputas efl fidelitferuui et prudes etc-
Cæterum ôLc.
Supra in fine fuperiorts epiftola-' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ad maiorcm.
Strut cdncfr morbus paulatim plus corporis occupât, itailLetnanesuoceSy/iprofacrisrecipiantur-Tandcenim fotdw jidem extinguuntitejles fun scotifttecy Thomifttc Vc-Tales «oworuw inuentoresfuntÃcut Hymcnieus zy PbilctiM.quiiâjcaperSt aÃerere non aha refsrrcâionent figt; f rlt;tndd nobis,pofteaq tarn refurredio in chrifto copie taejfet-Ualabuturgui extra feripturä fuis ingenijsfidut O'inanibus er prophams ucrbisfacra fetra^areputât-Solidum tarnen amp;c.
Occupatio eA-Potuiffcsenimdtcere,(juomodofubucr tuncquorundafidem,cuuerafidesfubuertin5pojfit,de quii diduMi efi:Et porte inferi non preualt but aduerfus tâfRefi!odet,Verafidesnofubuertiturctcfuprà tnlocis
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cæterum in magna 8óe
i â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q- » ItcriwM
IO- rOMERANI ANNOT ATIONES
Herum occupatio cÃ-Cur Demimfiia fînit,uta!ij fcdti cdiit,db] fcducantur,cur non cosfud digndtur grdtidi M Ã;bdci pcrfimilcdc fupcllcdidi ettii/lrumctis in domo di uitisjicut er Ho ÿ-dc UdÃsÃgul^itbilcgcz^c-
Sieiuisexpargsim.
Id eÃ^non confenferit eoru inÃdclitdti er impijspcrfuià onibui,eritud(,idcft,injlrumentivm Da erc-Nomwef* nimudÃs more Hebrdtco emnu infirumentd ueniunt-
Quid fit fdnditÃcdUim,exponit,diccns:Accomodur)t ttfibusdomintdd omne opm bonumprapdratum-Signà cdt cnim finiliÃcdtimt,morelitbrieo,td quod domino fe gregdiumeÃ,cr inuÃumciuipdratU' Hier-1. PriufquS cxires de uuludfidndliÃcdui te,id quod exponitfic;Et pro phetdm tngentibui dedi-Gdl-i-Qui mc fegregduitdbi/te remdtrisme^ercâ
Itiuenilcsamp;c.
Nc quid hab ednt uel in fÃecte, quod dccuf :nl dduerfdrip Ciinihisquiamp;c.
Periphrdfis cfljd cfl,cutredcntibtKExpuro autem cor de dicit,ne pules aliquid cfÃe murinur tllud orisfineÃde, que ne inuocdtio quidcm eÃ,ut non dicdm de puritate coT dis: inuocdnt cx corde puro,qui credut^pmiÃiombus d«, er nodubitSt Ãe dcccpiuros quicquid dcfiderdrintCT^'
Stukasamp;c.
Quid ledetur luÃitid, fides, chdritds,pdx per tdlid-Cum nianfuetudinc.
Hon cum aduldttonc dut fimuldtione Sicut deÃeÃeri* bit
IN EPISTOLAM II AD TIMOT- lt;14 iiti-ThcÃif^elt;j;enimunquäperf(rmoncmddulatio* HM z^c-Vidc fuprd tnfepcimo toco-
C A P V T I I I-
De exfremii temporibtufnpridiximus luperiore Ep floU (y iltbi, tcpord periculofddtctt,lt;]utd fub Ijitciepietdtis occultdbut oid,qugt;e hie dicuntur dd ptrdcnddc dmmd5,fîciit idm ÃHnm e/i ⢠in/ipicntid enim eorum nunc mundo prodttur,ficut fuprd dtximut-». nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sui amantes.
Jd efl,fud ciu:erentes,nonquie Chrifli Ãint,Ãctttfelt;^i(i tur,Audri,Ã/iuofi,fupcrbi-
Maledicifiueblafphemt.
Sicut hodte fatis «idcnfwr lÃifdnâi blaÃ^hemi, nonfo ^inHeritdtisprofiÃbres,fedctidinEudn^cliuChriflb
Parentibus immorigeri:
Sicut gut docent obedientidtn Prior is ucl Gudrdidni, lofige pr^Ãrenddm obediëntie pdrentum, ey hoc ccrce contre Dci precept um doärine habent demoniorum-Quanqudm ifldomnid uitididm regnuntiniBiSfCrnee eeÃdxio regnant, ^«i Ejwngc/nMM Chriflt in peäorc non hebent-
Ingrati.
Et Deo (yhomtnibut:
Imprj. ldeÃ,ÃneÃdc fiue/]piritu-
Q_ 4 QrcHlfj
10- POMERANI ANNOTATIONES
Carences affcâu. â¢
Amicitùeinhomines-
Nefcij fÅdcris.
lde/l,mentientes,nonferuitntespaââ,lt;iuemaJitiod!f â¬tiSdecipiregiudentâAlij pdflalidemqiferudnt ,do nec cid nihddecedit Subodorantes uero lucrum dut incotit inodum uidcntes,dfide rcÃliunt-
Calumniatorcs.
Crimindtorcs-
Intemperances.
Veneri dcditi nbsp;nbsp;ddultcrijs: tdlcsinprimis funt,clM
prohibent nubere, ut fuprà dtilum'
Immices.
Jd eftjftnc mifericordid z:r benignitdte-Ncgligencesbonornm â¢
Quibusboni non funtcur£Proprie tdlesfunt, ^uile ttibus dntmts nihtl curant,Ãue iuÃum Ãueintuüum-Prodicores.
Sécréta non fcrudntes,cr tnfupcr admortemtraden* tes hommes,reiie de Euageliofentientes, contra traditio nes humanas, zy htc putant fe obfequium praiftareDcO' Praccipices
Judicio,ide{l,fecundumcaput fuumiudic antes ouid* uis,in guibus nthileR ludicij /}gt;tritugt;s,fecundum lüudâ Spi rituahs homo dijudicat omniaAnimalis homo z^c-Inflaci.
Qui reâc feirticntium ludicio non ecdiml-, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Vdb».
ÃN EPISTOLAM HAD TIMO- «f
Voluptatumamp;c.
Id (Ã,fudqu£rcntes,ut fupr4~
Habentes formam amp;!'c.
id cÃ,h£c omnid tegétes pietatis jjgt;ecic,qu£ intut no cÃ, peut Cbrifh» ad Pharifæos dixuScpuk bra forts dcalba kferc- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, Etiftosaucrfarc.
Vides,q,tunccceperint,quosPaulMpr£dicitnouiÃi» inistemporibus multipltcandos-
Ex his enim funt s^c.
Qttiqudléfuehodie,talcsÃnt,nonignoramus. Sunt tnimqui cmnonaudcdt,autnopôjfintmanififteueritaù ruageliclt;econtradicere,infccretis coUoquijs, infecretit conÃÃionibusjin priuatis domibus, latenter uirus ejfun^ duntydiccntes: Curcrcdcreshirefi^ curnoncrcdts,qdf t«i parentes crcdiderunt Æ tanta beneficia prteflant lUi fanfli à quorum cultu cr inuocationciâauocaris, omnia percunt tniÃis cadentibus-Uec aguntpnecipue cum muli ercubs,qu£ grauatas habent conf:ientias, qua: ducuntur uarijs concupifeentqs,ide/l,nunc hoe,nunc lüud fuperfli tiofeexperiunturabmpijsctrfuper/litioÃs doîbemagi ftris,femper difcunt,cr ad omnem uentum doéirinæ in* clinantur,cr nunquam ad ueritatis notitiam pcrucniunt-Sieut fit omnibus(id qdânos expertif mus) qui deuia fiu* perflitionis cr traditionum humanaru ad graues exone randasconfcientias fecuti,Euangclium Chrifli,quodab omnibus liber at,non ampleduntur^
lanuesôdlambies.
Q, s Non»!
' IO- POMERANI ANNOTATIONEN
N o'wwrf funt Nldgorum Plxtraonis, quorum tumen noitii nu in noftrii librif non exprimuntur-Lege Exo-r^ Homines mente corr.amp;c-Tnucroamp;c.
SumnM efl, Meum do^irinum cy exemplum imiturt inpromouendo Euangelio, qui tnfuper nofti flierut bte* rdfjnquibmhucomnidflunt, O'quorumindigethomo Deiadfulutem-
Antiochiæamp;c«
Lege in Aü-Apoflolorum^
Omnesqui uoluntpie.
K!cmo hic excipitur-Crux eR probdlio fidci-Ergo fl* cut neceflariofidei udefl charttut, itd cr pAtientid- Sei flcut h£c cedunt pijs in bonum.ita perflecutoribiu crfl* duâoribuf,qui obnituntur ueritati qudcunqi Undentflt cie,cedet in dimnutionem quicquid egerint^
Sacras literas.
Sih£c uera funt,quid doârinif (y trdditionibut hu* minis uexariff
C A P V T nil.
A(f nbsp;nbsp;rurfumTimothcivm,ut omnibui modis un
decunque dccepUoccdflone, quocunquetempo repergdt exequi ,qu£ fluifunt munerif ,id efl, utpriedicet infldntcr, flue tempefltudm, flue intempe* nbsp;nbsp;nbsp;j
ftiudm prtdicdtioncm, quis ludicet, nihilrcfirre. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;verbu/m
IN EPiSrOLAM II' AD TIMO-ii«r
Vcrbumdei/icutperjonisaut locisnoefialligdtum,itit nccj; temporibus, Semper uerbo opus efl ut credamus et perÃemus in tentutiombus, qmndoijuidem femper expe ilamus ChriÃumuementem, einacunq; tandem uigiliti noóiis ucncrit ⢠Argue,peccantes, comminare tudicium dciduris,exhortarcptosutpergant, aliosulrcdcantad cor-Videshicmandartpr£dicationcmlegis ZT Euange» lij-Lexterret,Euangel!umconfolatur- Atqihlt;ec,inquit, agito cum omni {j^AK^oQujuila id eÃ,longanimitate qua patienterÃras or non ctÃes à doólrina à qui mox non credunt,fi qui etiam refilant,Ãrte pod crediturt, Ãcut fupra cap i-Tolerantem malos erc- Porro nonfrudra monetita uigitareEpif 'copum- Nam,inquit,tempus crit quandofanam doidrmam «on fuÃinebunt erc/icutfu* pradixmusHuncpopulumÃultumquibonospradica» tores eijett er quant talcs qui prurienttbus auribuspla* ceantdcfcribitÃc Efa cap ⢠30. Populusadtracundiam ⢠prouocansefl erc-
Namipfciamamp;c.
AliacauÃd cur uigilet T imotbcus. Namjnquit,fgg ampliushuicnegoctoadeÃenon poteroqut iamtmpleto meo mtniflerio fum deo per mortem meam immolan» dus Hoc tamper /}gt;iritumprlt;£cognoutt Paulus, quoû mulTtmotheo er omnibus Epifcopis condantue er fi» dei exemplum praf:ribit,ut, Pawlo ^militer, munus de mandatum exequanturufq^ in confummationem uitae, utfuprà diximuSâ
Certamen
lO' POMERANI ANNOTATIONES
Ccrtamcn bonum.
Nondefe,feddedonisdeigloriatur, quituconÃf tauerat ut htec omnia pÃceret,ficut alibi ait, Omnia pof* fumincoquimeconÃrtatâQjiodueroaddit, Rcpofita t3-Când)il tfl quod hic meritum huma num üulte cogites-Deeocnimdicit quod fibi repoÃtum eft quod fibi reddendum fl 4 ^o, non quod fuis merit is debetur-tâdi* us enim erat Paulus ey hieres, nonferuusmercenartui quinonmanet in domo inieternum ⢠Ipfe acceperato* nntaà deo, fcilicet ut ab impietate conuerteretur dd C H R I S T V M,fieret Apo/loluf, mtnifleri* wnegregie expleretOâC- c^htecipfa dona deuscoro* tiabit- Detfuntnoüra mérita o- dei funtnoflraprit* tnta,et rurfum ip/tus omnia noflra funt, quia filif fumut quotquot diligimus Chri/li aduentum ⢠Cuius aduen* turn certe tmpij non ddigunt, ueÃent enim nunquamueit fur urn ere-
Da opcram*
QUtedam Ãmiliaria fcribit-
Alexander fitberararius,der kupfferfchmidt-' nbsp;nbsp;Duo genera defcribit lUorurn qui Ãuere uiJentur
EuangeliOffedprobanturintentatione ⢠Hamalijrefî* flunt er incipiunt oppugnare ucrbum ueritatis, ficut Alexander,qui ut lupi caucndifunt, quifuam mercedcm apudiuftumiudicem inuenient- Alij infirmitatehuma* naoccultantur non audentes palam confiteriquodcre* duntdUis hoc ipfumnon imputetur,erunt enim per Chri flunt
IN EPISrOLAMII- AD TIMO- «r
Jlum (juändoq^ Ãrtes qui adhuc mbcciUes funi.ex quolt;i rum numero fuerunt qui Paulum dcferucrunt cum primumcoram Ncrone fifttrelur, quod tarnen tamtri/lemalumceffit tn maioren Chrifti et Euangelif gtoriam [eruato eo quern omna deferuerunt, utpricdtcatio EHdnge« lij per cumin gentibus complere» lur-De quo nunc gloriatur quod tn manu det per ire non pof» fit,dieens: Eteri* pietOâC-
*
FINIS.
Wf/«»»
IN EPISTO'
D. P A V LI AD Tl rVM llt;M«ZMi Pomcrani Annotationcs-
IC Epifcopwmcui(gt;opulusdocencliucoitt miljia cà inflruit, ut in EpiÃold dd Timo* f nbsp;nbsp;nbsp;theum, Atlt;^ interim tnfigniterper totdm
EpiÃoldmgrdtiam EudgelicdmplcnistKT bKcomeneldt,EHdngelijq^liberlateinlt;luf tà inebriÃoiesVdominonoÃro, nectdcetquosfrit* ân( Euangctica Ãdesproducdt in Ãngults homimbm er* - gaproximu in quacunq; conditione fineÃatu huiiK mt^â Loctin/tgniores.
Primus, GratidmE ùdngeltedm dblt;eterno promiÃdifi eleâis dei(td quod pr^deÃmdtioniseÃ) fed idmnouiÃi* ms tempor ibus eÃe mdniÃÃdtam per ChriÃimiEudn* gelt] priedicdtione,edp-in infcriptionecdpi- Appdrtt U enim grdtid ere cdp-s- AtpoÃqudm bonitdS erc-Atq] htc locus eà quoq; in Ephe^ cr dhhi f^pe in Pdulo-
Secundus, QjidliifildoélorfiueEpifcopuscrquf dodhindeius, utin fuperioribusEpiÃolis dd Timotheu-Tertius, inÃgnts locus de fdnitdtefidei Ãue libcrtdtO-ChriÃtdnd contrd fuperÃitiones cr trdditiones Iwmt* numduerfdntiumuentdtem , quidicunt feChriÃidtioi erfiduciam qudm deo debent, trtbuunt operibus ,Ãäis ergo
ÃN EPISTOLAM AD TITVM- uS
ergo negant ^od orc profitcntur capi-Qu,am ob cauf» famzyc- Quart us, VtChriüianibonisopcribusad ufusnecelprios or fobrietateuit£, oflendantfidcni boa itamzy ornent coram ntundo doiînnamfaluatortsnoa findet, utpudefîataduerfariusnihilhabensquodnobis lufle obijciat- At hxc agit Paulus à pnncipio fecundi ca» puis ufqucad Ãnem Eptfiohe ⢠Qutntus,Hiereticum, id eÃ,contrauerbum ueritatis,Ãuc,utuocat, contra Ãaa Hitm rfoiSrirtdmdoccnfem fentienicmexcomunuan* dumejfefecundum legem a. Chriäonobisprafcriplam
18 -St peccauerit crc-ln Ãne epià â Sedarum au* torcmlxminemcrc-
j^AuIusferuus.
Nota rehnquentes, paucis uideami'S quid h^c dit iÃt» ma huiui Eptftohe infcnptio habeat,quie tta ÿrattam dà commendat ut nobis uelit earn ejjc ccrtiÃimam, quid cat prodefl mulia de gratia audtre,Ãribcre, legere, fieam adhucdubitamus adnospcrtinerci lecircoait, Q«dj« deus qui non mentitur promifit, qui ut non fsäi,itd nequeÃüerepoteÃ, idquodficdicitur ad Timotheum, Deus fetpfum negarc non poteü ⢠Etpromifit, t»-quit, ante tempora teterna, utomninocertifimusquod nonfolum dilexit nos dum adhuc eramus tnimici,fient dicit ad Roma -s-fed ctiam quando adhuc non eramus-De quo loco prtedcfltnattonis uide- Ephe-t ⢠Hjc uides, Utalu
IO. POWER ANI ANNO TATI ONES
ut cdutäceam^quodPäului dicitRom-n- Quis prior dédit a ZTretribueturip/ti ut confunddritur omninotne ritorum lUi prtedicatorcs,quidenim tneruimutdtueinun di conjluutioncin ffedh^caudiuntubiq^ ct uidentin fcri ptur!sexc£citti cy non intelligunt fecund urn tudiciunt dei,Efilt;r-VerumtdmeiÃhitcgrdtidietcrndÃtquidni^ ' hil noui efl dpuddcum xternumjdmcn nunc demum rc=^ ueldtdefl, temporefcilicetprædeflnitod pdtre â Quod cur fleer It nuUd cdufld nobis flieâdndd efl^qudm bencpld citum flue bond uoluntds eius,/tcut uidesEphe-i-Reueld^» td efl dutem,ut dit, per pr£d!cdtionem non qualemcunq; Xndmpfeuddpoftolos zy fuperflitionumcrhumdndru-trdditionumpr£dtcdtores condemndt Pdiitus) fed per pr£dtcdtionem idle in qudlts Pdulo commiffdefl, per de^ legdtionemfdludtoris noflridei ⢠Inquo erfudmuoedâ» tionem iddldt,ut folet, ut certi flmus eumnonfuum,fed Chrifli docere tterbum-Qjtdlts uero Pduli pr£dicdtio /it Epiflol£ eius omnes tefldntur-Aiqs pr£dicdtionibus qu£ nonfunt fxundum fdndm doilrindm domini noflri left Chrifli nonfjlum obfeurdtur, fedztr obliterdtur grdtid h£c,/icutfr{l(mefl, tdntumabefl utreueletur ⢠Quid entmgrdtidmreucldrent,quiinre,ut/ùlfc)putânt, fdlu» tis, nihil ni/ioperibus uelconfldere iieldiffidere feiuntt Pr£teredinhocloco uides qudm in/ipienter errent qui grdtidm dei,dequdloquuntur fcriptur£, per qudfjldin fdludmur, defcribunteffehdbitumin homine /iuequd^ lttdtctn,cu/mfitfruorpotutsin deo bencuolentenobisut
ÃN EPISTOLAM AD riTVM-
filijs- Vbi cutm i]U£fo crät gratis iHainnobts, ijujttdo näh'.ic mii'idtunon cratconditus 'âcâon;'i teas Pau'Mr fic diXrcEphcpprimo: Dileüosnosrcdd ditin dde^oÃHo [m,tinte mundi conflituttonem ⢠Videde Griitu c doquot; no ifi Locis Philippe- lamquoej; nideamu^ cä , qu£ in hac infcriptione pr£termifimus:
Paulus feruus Dei,Apoftoliis aurenii E S V Chrifti,iuxtafidemeledorumDei.
CLtriitf â¬rtt,fi non iuxta,fcd,adtcgms,fic:ApoftoIiiS dutem IESV chrt/li,ddfidemeleäcrumDei- ide/liAd hoc Apoftoltu [tue mi/jM pr£dtcafor,ut pradicem Ãdem, non qutim ijuifjuepro ÃdeÃbi finget, quemadmodum qui in cogitdtionibui cordis pu conÃdunt, a-fecrederepu-^ tant,/cd ut pridtcem pdcm,qudm haben! qui cleâi pint à Deo-Hiec fides eR,in nullare,in nuHo operc quicrere falu temautconfidere, fedde omnibus deffierare, cy in fiolo Df 0 per Chriftum jfii raregratiam zyuitam ictcrnam-i d q!'â'dfXponit,dicens:Etagnitionem ueritatis zyc- id ejl, Apoflutus.ad agnitioem ueritatis: hoc efl,ui per me agno fcatur ucritas no cuiufuis fcientiit, Kt fcilicet quod duo ey dto funtqiMtuor,zyqucgt;dhomo efit animal rationale zyc-fedutdgnoficatur ueritas, qua cfifiecuduwpietatem qua pertinetadhoc,utd'fcamus Deoconfidere, cr prexime* »â i«M f »riHM agere,id eÃ, qua pertinet ad fidem zy chnnta tern, ut fuprà inEpifiolaadTimothcumdixmw â pietas,inquit,cà in /fie tiira aterna, id efl,qu£ nongiori^ am,non mérita re/fiicit, fed /fierat,non quod mcru t,/ed
IO- POMERANI ANNOTATIONES
^uadDcufpromifit, nempe, uilttm^ternam- Nam hoc protmuf additur : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inijuit, promifit Dcui cyc^
Pietas non hancuitam reff^icit, nc^ omnia lt;JU£ uidentur, in cjutbus necejji efi earn affligi,cr omnia mortificari,ffd reliât in uitam £ternam nbsp;nbsp;nbsp;tn lüaquæ non uidentur-
fecunda Corinthquarto-
Germano-
Suprà ,Epi/lolat-Timoth-luxtacommunem fidem*
Jdcfl: QUITituf cfiÃhiumeu6, ^Ã mcÃdemdtdice^ rit,quam tam er ipfe.et ego,communiter habemus
Hufus rei gratia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
Quales conÃituat feniores,fiue uerbt Dei prfdicato« res,qui populo pritficiendi funt,oftcndtt,ut tn omnibus or netur Dei uerbunt,cr efficaciter promoueatur, qua; uero hue pert inent,Ãre diximus in Epiflola ad Timotheum-
Luxus.
Velebrietatis er crapul(e,cui opponitfobrietatem-intraftabiles.
ld efl,inobediètcs,qui nuUis audiunt bonts pfuafionib-Non præfraftum.
Vel non fuperbe de fe fcniientem-Non pereuflbrem.
Eumfignificat Græca di(lio,qut lingua percutit-Q£il ft dicas,nö mordacem, id eft,qui cx inuidia ftratur in quof uis i Ttm i Serutim Dei non oportet pugnarc crC'Talid ttoftrt qui inerepationes Euangelicasnolibenter audivnt, eèreftrunt
IN EPISTOLÃM AD TITVM» ijo rô refirunt,^ oportet pri/edicatorédicere phcentid, con« tra ld (juod diximtu-2Tim-4-crittterim non uident quod hic fequitur: RcdarguitoiUos fcueriter-
Temperantem.
Caflum- Vides,quodtemperantiaZTcaflitaseiquo^ tribuitur, qui habet uxorem- Sic non fentiunt dodrinie inhypocrifiloquentium mendaciu/m-
Tenaccm certi fermonis.
Q«! cà fecuitduAn doi}rtnam,id eÃ,qui pertinet ad do i nbsp;nbsp;nbsp;cf tjdtw«,ncfini«t fc inde aucBi quauts occafione uel contra
1 didione,uclper(udfione- Hoceft,quicertètencalfermoa nem,quo populus doceaw- Vt poles,inquit,fit zyc- Hoc ' rfl,altâ¬ram4nu£d:Ãcdrc, ditcrd teneregladium, ut legis «n Efdrd â 1 fld duo,fiue ifta uerbi potentiam qui no hdbet, , «Ott fidt eptfcopus, id eft, pradicdtor ⢠De Chrifto legis Mitth-7â Amntirabdnturturbæfuperdoârindcius- Erdt enittj docenj eosficut potiftatem habens.cr noficut fcri» bt corum (yPharifiei ⢠ldeft,nonfrigiduuerbum,dutin perfudfibilibus huwdnie fapientite uerbis loquebdtur ,fed loqucbdturuerbumelficax incordibushominu/m, itd.Mt cogcrenturfrteri,h.inc dflärindtti eÃed Deo-
Sunt autem ôi.c.
J De pfeuddpofto!/s loquitur, de quibus fepefuprd^ CLuitotas domos.
Suprd'i-TifHoth j- QuifHamp;eunt in/imilidscrc-
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dixitquidamamp;c-
EpimenidisGracipocttecitatucrftculumcontrd Cre
R a ten«
w. POMERANI ANNOTATIONES
ten fes ⢠Noflri pfeudoprephette, ^uibui docentibus nihil ahud eÃin orequdm Arifloteles etquicquidrfieihnicutu, non putent fehtnc prob4ri,quod Päulits ctM exE:hnico-Nlt;f w putant hoe ad fanam doârindmpcrtincre, (T f inde conÃrmdri, Paulus nero nihil inde quodad falulem at tinct,doeet, f:d id quod cà indicat contra Cr eten fes, ex i* pforumteÃimonio-Deinde fubïdicat in ethnicorn Ãriptis eÃe niëdacia,cutti dicit : TeÃimonium hocucrum eà cc-
Sani in fide («nt, quihabentÃdem elcäorum Dei, ut fuprà diätvm, qut nihil adDeiiuÃitiam fufcipiunt, pr£ter ChriÃum- AliiueÃitui,cibo,potui,diebus,ieiu» nijs, orationibus, ceremonijs, er alijs operibus inÃitiaot tribuunt,quihisÃ{lisnegantD E V M, quiefibipfO Dft» £Tig«nt, dum talibusÃdunt, er iuÃitiam trtbuunt, qu£foli Deodebeturt qui tarnen interim dicunt ,DfW« ejfepropitium Patrem, erfeex fola Dei mifericordia fal uandos ⢠Vide ergo,utficinteliigas quoddicif.Dcwm pro fitentur fefcire,ÃLilisautemnegant- NamdecraÃisiHif peccatoribus, fcortatoribus, adultcris,ebriofis ere nott folum hoc dicit, qut hifce Ãäis neminem feducunt à fide, fed muil o amplius, into folum de tllis, qui fubuertunt do* mos ludatcis jibulis er doârinis hominum, qui non[ufii* nentuentatem, ficut mdniÃfleh£cexponit,fecundaTi* molhe. tertio : Habentcs ffieciem ptetatis,uim eiui abnc^ gantes- Exhisfunt quifubeuntin jimiliascrc-
Oinniapura pucis.
IN EPISTOLAM AD TITVM- tjt
Infignis locuf, contra doéirinas ftue traditioncshomi num. Fidclis,cut folum curie funt prieccptdDei,utuur oa mnicreatura Dei, quant Deufcreauit ucendam, nonfo* lum[me peccato, [td etiam cion augwentofanäitatn cr fidei,quia utendograttas agit, er magnificat Deum ex pu ro corde agnofeens pium Patrem er datorem, priori Ti^ moth quartoContrà ,tmpuris, quorum cordanonfuntpu rificata fide,id e/l,tnfidelibui,omnes creature funt impua re,quia tyipfi funt impuritn mente er confcientia- Ho* rioM «ïtd quia peccatum eü,non poteà non omnis creatua rartimufuseiseÃe inpeaatum- Quidentm munde con* treâare potes immundismantbus^ Et lex habet: Qutc* quid tetigerit immundus,imtnundum ertt-lnfidchs nuBis treaturis reäe utt poteÃ, que folum create funtfideltbu/t ad utendum,id quod ex Genefeos libro non diÃicilefiierit oÃendere, er Paulus confirmât priori Timothe-quarto-Sequitur ergo, quod in omnibus quoq; operibus peccant, que fi bona apparent, merafunthypocrifis- Qtticquid enim non cà ex fide, peccatum eÃ, er non poteà arbor malafruâusbonosfiiccreSuntfinqutt,abominabilesdco, er qui nolunt acquiefeere ueritati, que damnat eorum hy pocriftm er traditiones humanas, er qut ad nuBum opus bonum funtapti,quia funt arbor mahlâ
C A P V T II.
Tuuero-
R j Ccfricref
1Ogt; POMERANI ANNOTATIONES
C^Ohieret cumpr^cedentibM- Alij ludjicasÃbuljf, â O' hominum iraditiones, fua^ fomnia docent, ir» â¢^iui o äliorum pirditioncm,tu doce fanant doélri* nam,dequafuprà fiepe diximuf-Hic ucrouidei, fanant do ârinam ChriflteÃeaccomtnodamomni fexui,ieiatt, con* , ditioni, (juando uere fana o integra efl : hoc cfl, qnando | trrfflatwrà fÃiritualihomine, quipotcnsfitinucrbOjO quando humant doârine diuinis non permifccntur. Si t* ijuit hic lubet doceri Paulw,in nofiris hominibttt uide* remuf,certc fictem uideremui Ecc[efi£,in glorian, Euatt gelij fanâiN une uero nufquant doélrtna ell,crgo o Â»Â«Æ quant integritas uit£, fed qualis populuf.tatis o Epi/co* pui ⢠ChrtÃi Ecclef lanoneÃquie uerbo ChriÃi non rcgi» turgt; ludteianoÃra,noDei ftqutmur,ideoiuReperiniM* QU£ hue pertinent, ctiam alibi fepe uides in Paulo-Sani fide funt,qut fidéiSamin Deuper ChriÃutn,fupcf Ãitionib-dodrinif ettraditionibhominü, incord,bui fuif non permifcent, non cedent es alijs dodrinisSenibus utro hoc pnecipitur, non folwmquia natura funt fiiperÃitiofi, fed cttain,ut tpfi reltquos fanitatem fidet doceant -
Sani in charitate funt, qui etiam diligunt inimicos, CTorantproperfequenttbiu-
Sani in paticnttafuntâqui perdurant in omni tenta* tioneufque in finem,nuUi5cedcntes aduerÃs-
V t honefta doceant.
Vide hic muherem docere, fed adolefcentulas mulie* resvtrum muHeri docere liceat,altbi dtxi-
AdolefeenteSâ
ÃN EPISTOLAM AD TlTVM- m
Adolefccntes.
râ, iuuincs utros, «t fobrif fint - A pud nos crJpuU Cr t^rIeflt;Jtr pcreunt^nort foluw nmmu, fed etiam corpo iraputa cr ebrietate noflru corda grM(tri,ut non Uigticmui addicm tUum chriÃt, cr appartlionemglorite nagiu Dei,leflatur Dominum in Lucu : Attendite, ne cor da ij-c- Vide,ad quÅ mala perducant, qute nos interim pariiifrcimus â¢
Temctipfum.
Priori ^etriguinto : Formj fiiüi gregis fx dnimo-lt; ïn doârina, integritatem amp;nbsp;honeftatem.
Su iÃa coatungenda Junt,crfubaudicndum «crtiwn, txhibe,uelferua,uelfimile-Et additur:
Sermonem faimm.
Ide/l.irttcgri««, peut fuprà ,dofirinam fanam dixit, irreprehenfibtlcm, ijuam nemopotcÃconuincere, neex feriptura qutdem-^ Itcm/ontra quem nemo poÃit obipe* re,quid non pc uiuas,f u «M doces-1 taque hic duo poÃre* ina,duopracedetuiaexponunt- Quodenimdixiitlndo* ilrina integritatem,idem dictt:Sermoncmfanum,etquod dixiliGfiinftdtriM uelhoneÃatem,idem dieu: fermonem «r rcprehenfibilem,ne qwshic intelhgat lUam hypocriticam gr4«jtlt;tti5 /peciem,qu£ fe tantum iiendit Ijomin;!)!«-
Ruborc.
Sic priori Pétri fecundo nbsp;nbsp;tertio â¢
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Fidembonam.
ldcfi:eidelitatem.
R 4 App,(rwit-
IO. POMERANI ANNOTATIONES
Apparuir.
QUf huepertinent,uiäe tn D Murlinijn no» âenitttuttuti/Chrifli-
Omnibusbominibus.
' Id c[l, cr ludteu, cr Ginitbus, uem mdfeulis CT'fcenti nis,adoîep:entibu4crfcnibui,Dommiscrfertus,dcqui^ buf dixerut-tdco oporttt omnes erudiri, ut omnes Deo di gne uiuuitt,ficut fquitur:
Vtabnegataamp;c.
id ejl,ut morliÃcatts omnibutquic ad Adanjfertinent, uiaatnM noua O' Iptrituali utta[tcundtvm Chrifiwnt, cr hoc in priejentifeculo, non rej^icientes in ca qu£ iam no bii percunt,o- mortificantur inhac uita.fcd expeiiantes iBa qu£ non uidentur ,quie jjieramiK uentura in aduentu Domini- Sedhicais: QuomodopoÃü/mabnegarcine,ut digne Deo utuam,ut boms operibus abundem,ut omniä i^ fia tmplcam, cum non finthtec in hominis poteftate^Reile tu- In Chrifto ergo inuenis quod in te non babes, modo i* pfum habeas per Ãdem,idquod Paulus hie fic occupid:
Åui dédit femetipfum amp;c.
C« om»( priecipiendi ftudio, fine cuomni eo qdâpotes-Nemo.
Id ; Sic tùue o doce, ut nemo te iure contemnere poÃit,ne quis hic inteÃigat contra Euange!ium,Epifcopo uindtcandum eÃe in eos qui ipfum contemnunt -
C A P V T III.
Principluf
IN EPISTOL AM AD TITVM' »«
P^inctpibu4, pctcRatibuf cr rndgi/lratibm parent Jam eft in omnibiu (]U£ nonfunt contra deum, id cft.inquibuftunon peccas contra fanam confctena tiam.ui maxime lOi pcccentexigendo quadamSicut Hie remias uoluit ut fe fubderent /ponte regt Chald£oruM ludai- Placet enim deo quandoq; per talia noftra punire peecata, cyquando grauem tyrannidem patienter ft* rimiu,melius habemus deo ubiq^ nobis prafente, fxut ue tcrum exempla docent orc- Sic fine peccato Chriftiani obediuiÿTurciS'Principes bom/t alicubi funt,dupliciho nore dgnifunt- Malt ueroftfunt, tarnen eis parédum, mfi quando contra deu/m pr£cipiunt,hic diccdum, Opor tetmagisebediredeo quà m homintbus - ideo^ Paulut fubdit, Vt ad omne opus bonumfmt parati c^c-
Male dicant-
Siue de principibus fiue de ali/s hominibus-Pugnaces.
Siue contentio/i fiue contra principes fiue alios ⢠Hoc eftinprimis contra iHos qui perhocPuangeltci uolunt uideri cr contendunt contra quofuis nuUa humanitate aut manfuetudtne, CZ ejfundunt protinus quicquid ba^ bent in corde creaqu£uel nihil ad rem Chnftifrciunt ueltaliafuntà quibusnonfitinciptendiim, crhoc/à cis unt coram bomtnibus quibus nondum eft liuangeitum pradicatum,nihil ejftcietes prater quà mquod inde fcan dal zattalif,doiirinam Euangelicam bla/phemantcrc-Cur non compatimur potius inftrmiscr peccatoribus,
R y qui
lO^ POMERANI ANNOTATIONES
qui ipfifuimusftultijinoMientcs,errantes CTC-fed nü^ boni tare dci non ex noÃra luÃittaper Chriflum hberati-Cur non fic agimui cum tüts ficut tune uolebamus agi no bifcum turnÃj^eramas eandemeis gratiam uenturant quandodeut uoluerttf Quidgloriamur quaf ! non acce* perimusf C7c Hiec dicit hic Paulus ufi^ ad eum loeu- in* dubitatus fermo crc-LegeinpofliUa D- Uiartini,inno» âenatiuitatisChri/îi-
Pcrlauacrum
Videnefolam aquamcogites- De baptifmo j^iritut er ignis loquitur,de quo dixt Efa.4 Cr altbt-
Ctuem efhjdit in nOsabunde.
Itaut nthil defitnobismuUagratiahabentibusChri ftum ⢠Qtti ehr iÃt Ãiirtttm non habet non eà chriÃia* tiui-AbundedatÃgt;iritum, dum per/firitumreuelato* mnent ueritatem, td eÃ, omnia quie noÃra feire refirt ad falutetn ⢠Et praitcrea reliqua dona Ãiiritus dat uel nobis uelfratribus in utilitatem noÃram. Sicut ad Corindicit, Vhicuiqidatur erc-
luxta uel fccundum ffem uel ad jfem-
Indubitatus fermo. Scdicct eà is quem dixi-Vt bonis openbus.
Vt pritcant alià lucis exemplo Videhic in Paulo quit bona Opera uclit,népe, iHaqua Ãuntexfide: Vt,inquit, bonis operibiis prafintqui crediderunt dco. er taba bo». na Opera uult quit f unt honeÃa er utilia hominihus, CZ ficut infrà dicit,qua ualeat ad ufus ncceffarios ; Hac non funt
IN EPiSTOLAM AD TITVM- ij4
funt opera paptilica,fed opem charitatis in proximiM, ad qu£/ides qu£ tn corde uigetfua natura urget, jua /}gt;jnte ca producit, fcicns hic qua: Ãcit proximo fecun* du,muerbum detdeoplacere- Arborbonanon poteÃeÃe tiifrugiferajcddabii fruélum fuumintempore fuo-
Srultasautem.
Vide tn epifl Tun Doce,inquit,uiilia,tdcÃ,fidcmel (harttatcm (y patienitam ⢠Qjt£ucro adcontentiones pertinent,cttäjt ex flcris literts uideantur,refl)ue- Q«« tnaniflfle nonfuntprodita, libcnter ignoraredebemiu: Contcntionc (y fldem cy charitatem Udimus cxf-
Scftarum antorem.
1 d efl, qui allai utasicquitur ey fequt docet qua fana doilrtnam cr illam unuä fldeiiuüitià ,nec monituffanis Cbrifli uerbis reftpiflcrc uult,iiidica fecundS E uangeh u Matih-ta donecrelipifcatyUtconfundaturnÃuttnimi^ eus eyc.1 Thcffdâ j.Habes htc h£rcticcs,id eÃ,tllosqui uerbtidcicontemnentiS feâas flciuntctfcparantfc qua. fl meliores,necuerbisdei moniti reftpiflere uotunt,efle txcommunicandos ey habendes non Chrtfltanos, fedfb cut eihnicos ey publicanos, quales funt omnes qui Euan gelitim defcruerunt ey perflâiores utas inucnerüt pra^ ter omnedci uerbum, qui hodte egregiamgratiam repen dentes uocant harelicos eos qui Euangelto adhlt;erent,ey eosoccidere tentant utueniatfanguisChriÃilt;yomni» um luÃorum occiforum fuper ipfos- Dcitf tüuminct cor (Uoznniwm, Amen-
1nEpiflo3
IN EPISTO'
D. P AV LI AD PH1LEMO«
nem Ioannis Pomeratii
Annotdtiones.
Grcgium hie in Paulo aides char it at is ex* emplum,qui tante Ãudto commendat fer* e uu/mfugittuii/m,utOnefimuiipfefiiüuiui deatur â Nec timen ctim poÃet,autoritate urget Phtlemonem,fed precibus çf fiianis perfuafiontbus,ccdens lure fuo, at cr ipfe phde* mon cogatur non fuafed qute charitatis [ant intueri ⢠Su; enim oportet nos extnanirt pro fratribus, f icut Chnftuf txutaniuilfepro nobts crc-Pbdipi-jpAuIusuinftusi ES V Chrifti.
Vides quam multa argumenta pro firatre inuenit ue* ra charitas, quje credo Paulum pro f apfo in[mtlt caufa nonfuiÃefcripturum- Suntquihic PaullmodeÃiamCT humanttatem commendant cr uere, fed quo fonte hicc fiuant nobis imprimis uidendum eà Pides namq; qM ui uebat in pcäore non potuit talia non prcduccrc in exter noopere, utfciasÃdemueram fine operibus bonis non ejfe Operaautembona uocatferiptura officia charita* tispro*
IN EPISTOLA M AD PHILEM. tjf 1» proxitio cxhibttd,qu^ fluunt tx unoopere guod ejlo Mniumoperumfummum,ncmpc opuf Dei,quiee/llideS inChrtRum loan 6-
Vindus.
Hrc non idm titulos (ui apo/ioldlus,ut fokt,fcribit» lloncnim urn ojfiaum frcit Apofloli ut per/uadcat fu* amdDeo efji prddicationem-Scdfutcautoritatishicob ^itus^ratrcmfeeffc tantum mcimnit ,qudiNonA po/to a [tue doHoris, fed Chrijlmni hominis nunc ago offieiu-Et primum ad rem Jicitquà m maxime quodje uiniium dicit,ut non dcÃjiciatur etus obfccratio ,qut pro Euange Iio detinetur tn uinculis,ficut tnfrà duit-Nunc autem ciia uiâus lefu Chrtfli I të,Mf no deÃneiatur duorat^peoque genuit Chnlioin uîcutis,ltép eo,q(eruiuittpfi iuiculif, id ipfe Ehi'câ fcciÃct fi adf'uiÃet,tantii abeà ut ind gna ri^heathoc fcruuÃaÃe, imogauderedebetpferuüjuu hoe beneficium Paulo acceÃtffe,quemadmcdühiec omnia infrà dicuntur- item,ut chriüianui Philemon non addat affiiilo Paulo affliéïionem,fi non exaudiatcr deffiiciat tanto ftitdio obfecrantem non iam proferuo, fed pro fra tre,idquodinfrà dicittRcfoalia mea uifcerain Domino-Deinde Cf Ttmo:heumdddit,nefolus hoe precari uidea tur,cr ut magisduorum ualeat obfccratio Praterca Phi lemonem adiutorcm fuum facit in hac infcriptione cr confortem,nc non uelit quod ipfe Paidus uult, qutdcnint diuerfisantmis inter ipfos conueniretf quod fic infra di» citiSiigiturmehabcsconfortemfufcipe ilium tanquam
me»
10. POMERANI ANNOTATIONES tnc' Aci hiec,non folum in/iribit eps/lolam Philemoni,ft^ et Aphne,ut puto,uxort,crArchippo Epifcopo, cr tati ecdefiit guie in domo eft Philemonis jUtfi guid mtnuf i* pud unumuilcbit preclt;ttio,ualiturafit,'uel multisforte comprecMuris- QutdcnimChnllMnut negare poterit Chriftunis Chnllianc rogantibui, çr td rogeintibui quodipfeetitimnon rog itus debet fecundum Euageliit^ In domo tuamp; oPhilemon.
Gratias ago.
AgrMulationemorefuoincipit-Chai itatemaefidem.
Redde fingulà fingnhs,jidem ergd Domitium tefimgt; Chdritdlcmergdomnes fandos,idcfl,credentes-Stcenï fandi in feripturts appeliantur, credentes qui nobifcum tterfantur in terrts qui indigent mutud ope ere-
Vt communkatio fidei ciiæ.
ldeÃ,Meommunis Ãdes tua,idell,quam tu er nosh4 bentus,fidt efficaxinagnitione otnnis boni quod cllin uobiserga Chriflum lcfum,id ed,ecgt; crefcater proue^. bdtur ut dgnofcatis omne bonutn quod uobis per ChriÃu (ontigtt-Eandem enimfententiam puto.quain fepe feris Olt Paulus,ut Ephe i-Vt,inqutt,Deus domint noflri iefu Chrifttpaterglorhe, detuobis fftrttum fapientie erCâ Vide lûtc. Et alibi, utfciatis que per CbriÃum donala funtuobts-
Candinm enim 8^c.
Sic quod precejjit coniungendü eÃ-GratidS tlgo cre-quarel
IN EPISTOLAM AD PHILEM-
quarefut communicatio crc- Rurfttm gratids ago, quia gaudium habcmus mu'tum o-cXbri/lidtid chantas lugi ttroratproiBuminationealioru,et de profeâu gaudch
Quoduifeera-
id efl,quod magna comfoldtioni fulfil famSiscgiinff-bus ipfts neeeÃana pnefiando-
Quapropter.
HaéleniM pramoUiuit non adulatione Chnfiiana ue» ritatc,nunc rem ipfamaggrcditunOnefitnusfcruus Ã( gerat dominum fuum Pbilemonemjs Romaaudito Paa /o^wj KindMj fucrat conuerfus ê ad Chriftum,quem Pa« lushaccpiftola remitlit ad herum-
duapropter.
ld efi,quia ita benefacis ex fide omnibiu fanflis, non pojfet fieri ut /ferneres mcum mandatum fi mandarë, d quod te debere agnofcis Non mando autem, fed pro * ptercharitatempotiusrogo^nolensuti mea autoritate, autoritaie,inquam,quod fum Paulusfenexty pr-^te* rea uinâus lefu Chrifii,qu di.ucl ipfa fubmtffio meate moueat,ut tuo quaq^iure cédas.
Rogoautem profilio meo.non dicit [eruo tuo,ut eti* am non tam feruum quam tpfum Patdum recipere uidea tur Philemon, quod filio fit épater ftbi faâu ludicat- Qttë, inquit,genuiinuincutis,utfcias mthieum ideo charioa rcmquodinangufiiaGrpenculo mortis eum genuert, ficut mulieres plus diligunt filios quos maiori dolore zy pericttlo enixa funt- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Quondam
10. POMERANI ANNOTAnONES
Åuondam.
Rrgumcntdetb utili lt;â A/tteafuit inpdelistibi, negli^ gens operit, forte eyalti^Kidfurütus ⢠t^uncautemfdes t^ba ei non permittetetc- A ddtt uero ut rem augedt Tibi â^â n^hiperutili-Etalludit ad nomen ferui onefimus ent u:âbsgrieasdicitur,^udigt;Hiiâenusncnreâe Onefimui diilusejlz^c^
Mea uifcera.
Suprùfiliumdixit,utuelhinc utdedS hoc ueUePäUquot; lum^fcm Onefimofufcipiâ
Quem ego cup.
Ego,inquit,plus fud commoda remittendo feruum rt l^xio, qiMm mea,imo non med»
Pro te.
ld eÃ, (^uod tufdceres fi mihi ddeÃes^ Ne uclur exneceffïtà te.
Qiiodhinc liberum arbitrium aÃerunt fluit um eÃ, qitafi ddhocnecelfefuerttmittereOnefimum,utPhilen . monhaberetremittendihberumarbitrtum-Sententideà potius quid bona opcrd oportet uentre ex Itbero dntmo, libero dtco per Ã)irttumfidei -Sine quo Ãnritu quicquid ficis peccdtum eà Cor requtritDeus non opui- Q^ics quid non eà ex pde peccdtüm efl-
Nam propterea.
Vtilemquoqifuiffeferuifugdmprobdt ⢠Ndmfug£ ocedftoite audiuit Eudngebum Rom£ credidit- ltd eie äisomiudcooperdntur in bonumetidm mdld, Deo jic mirdbiltter
IN EPISTOLAM AD PHILEM. ij/ (»irabiliter opérante, itd ut ab humana ratione ne^ua guMintelligipojJ'it, aut abhumano iudicio,^uoduclt;a Dc»j.
SecelTit.
Scilicet à te-
Acternum.
Id efl,Ã}iritualem, citw dco tecu in teternum uiâuru-
Åiiantomagistibi-
Scilicetdileâum,cr in carne,quia fer um tum eil,er in domino,qutafi-ater tum efl erfiUm Dei-
Q-Uodfi quidlefir.
}defl,altqutd dämm ttbi intulit,/iuefurattu eflOtnnia occupât Pautm,ne Philemon negct,quod petitur'
Egodependam.
td eft,pro ipfotibi reddam,quod debet,atque in hoc babes hic meumchirographuw
Vtne dicam.
Non ffwff MW f)l, à debitum ferui,quod modo mihi ajfcribo (3- meu/mÃcio,mihi donaueris,ut non cogar ti» bifoluereÃucreddere,qui non folum alioqui mihihocde bes,fed teipfum,quantm quantus es- HicÃgmficat Pm« Ittî.non folum quod Cbriltianuspro Chrifliano debet to tum,quodipfeefl fed etiam quod Philemon eius priedica tioneconuerfm fiierat
Etiam«
Aff.rmantisSicut Mat-nEtiam pater erc-Egotefeuat.
S Fdc
,10-POMERANI ANNOTATIONES
Fac,ut de te gMdeam per dominutn- idem efl quad fe quitur,ReÃcilld crc-id eü,eÃo mihi confolatiora per do minum'Per Dominum ,/ïue in domino addit, ut JigniÃ^ cet fe nihildliud petere,qudm quod per Dominum non fo lum heet,ÃedetiamÃcri debet-
ConfifusS^c.
Quit qiueÃoratortm in hdc cäuft nuigii efficdcibus uti potuilfctperfuafionibui er drgumentisi
Simili au [em.
pro OneÃmo,nunc quicddm Ãmitidrid feribit^
Rims-
«3«
INEPISTO-
AD HEBRAEOS lO d« nis Pomcmni Annotattoncs-
AulimnonfcripÃÃehinc epifl:oldtn,ucl ex fecundo capite palam eR,ubi diatfe di» 'p nbsp;nbsp;nbsp;dtcijjèex pnedicationc aliorum ,crexoa
Ãenfioncmiraculorum PuangdiumChri ÃiÃd^uodfà rtiter Paul- defe negat Gai-1.
Argumentum locihuius epiÃola»
Quiaferihit Hebr£is,quibui poà Deum nihil fanât» vserat^Aotfe,cr(luicquidLegiseratâ idarcoquicx eis ad ChriÃum conuerfi crant, ne ob perfecutioncs, ^uof à fuis ludifis paitebantur, deÃcerentrurfum à Chri äo adfAotfen,quie effet inÃgnis in Deum blajf hernia, au diunt ex feripturis fanâis, ChnÃum, nonfolum Moife, fed ctiam Ange lis,per quos tlle Legem accepit,longe ef â fefuperiorem, licet propter nos ad breue tempus in paÃt oneÃäus fit angelisinfirior, fecundum lUudPfalmrMi tiutflieumcrc' ideoguehocinfirt. Si^u£perangclos er Moifen data funt,non potuerunt fine ultiom Dei con temni.multo minus inultuertt,filt;juiscontcmpfcrtt ehrt Ãi fermonem,poÃquä etiäprlt;emoniti fumusper pfalmu:
Sa Hodie,
10- POMERANI ANNOTATIONES
»
'Hodte,inquit,/t uoccm eiut dudieritis crc- ubi ddtd occd fione,indicdtfdbbdtum lüud ChriftMnori0n,cdpitf ^udf to- Fr iter Cd dudiunt Sdcerdotium ueteris legù (j-fd^ crificid reliqud fdcrd,fdcerdotio chriftt cr fdcrificio femctincruce cbldtoordltdri cr tcmp!oinuifibili, ne» ^udcjudtn confircndd, dtguc ddeo ilia ut Ãgurai in hii, ut mueritdtcidmcxhtbitdceÃdjfe- Atquchd^de ChnÃi pontificdtu ex fcripturii dtgniffime, non Ãne nugnd coil fcientidrumno/irdruinconfoldtionetrdädtdcdp-7-uÃj) dd-ii-Porroiccdpitefidemegregiecommendatexfcri pturdrum excmp'nDeindet/pj; tn Ãnentdd pdtientidin Cr Chrtflidnos mores hortdtur-
Cduffd eptdre fcripprit dutorepifloldm^cx ipftuiucr bisdeprehenditur- Ndmtimuiteis,nefupcrdti tentdtio wbm^dffi {lionibus, Ãue penurid dd infideliidtem re» Idberentur- Vndeddmonct capitedectmo-.Reinemordini ni crc-CT ^^-^ecogitdte crc- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hue pertinent tHilo
Cl,tn qutbui uidäur negdrepoenitenudm pofl dgnitdm ue rttdtemreldp/ts Frimus locus eilcdp-tr. impoÃibilee/l cos erc-Secundus cdp- lo-Voluntdrie entm erc- Tertius cdpi^-Noncniminucnitcrc-^uoslocosfuotocouidebi» muscxipfotextUfiptidhdbednt-
C A P V T b
QVdrdtione,quóue confîlioincipidtdglorid chri Ãi fuprdin argumento diximus.Tdcct interim de
Mofe
IN EPISTOLâM AD HEB. iJgt;
Kofe cr ijs,lt;JU£ legis funt,ne in ipfîs ÃnbM ojfendät He tr.f orzwn aures,uttiur uero Ãripturis,quM ludæt conte* innere non pojfunt,lt;}aibuiprobat Chrtflmn,Ãue eius di* uinitatem.Ãue etus humanitatem re/jncias, tarnen omni* buf creaturis eÃefuperiorem,ctiamangelis, quandoijui dem nomina habet,ad angelos non pertinent-DeiisoHmamp;c.
Deuif mtper egit cum populo f uo per uerbum fuum-Non igitur n«nc nouum Dfuw prlt;edicamtts,fedeundcm, Herum qui tune per Prophetas er feruos, nunc multodi s gniJM loquuur nobis per filium,qut csi dominus non folu pair um er Prophctarum.f:d ctiam omnium-Miiltifariam.
id eÃ,dtuerÃs tempor ibus-Multismodis.
Id efl,nuncapertisuerbis,nuncfigttris,alijs^ reue* Utionibus-
Extremisâ
Poft quos non eH expeäanda alia uerbi mi/fto uftjiin finemmund.-
Dicbushjfcc.
In quibus iamfumus- Ncludaidicant,exlremostÃos dies nondum uenifte,idcirco expeäandum adhuc MeÃi* am- NouiÃtma, eÃe tempora Chriftiana dixi Efai^à « cundOjZr alibi-
Pcrfilium.
ebriftus fecundum diuinitatcm natura eft filius dei,f: S s cundum
10' POMERANI ANNOTATIONES
cundmu humdnitatem ddoptionc cft Ãlins Dei, qux ddof ptiocomplctd e/lineiiM rcfumiiione, fîcutcr ttoftfi^ compâebitur,ut dtciturRomd-s-iccircoipfe dicitur pri* tnogcnitui in multisfrdlrilgt;uf,tbidcm,cr primogcmtui exmortuis Collar Apoc- i-iccirco ctidm PduluiAil-^r dcChriflirelumdionecitdtilludâ.Egohodiegenuite-ld quod dd nuÃum unqudm dngclori^m diélum eft,qudn^ qudm de Chrilii diuiniMe foled mus hoe interpretdri, de qudreuidcpoüiUdmD là drtini:Etcertequod fequitur: Qacm conflituith^eredetn uniuerf^rum^dd Chrifli hutni nitdtem pertinetjïcut cr in fequentibus decktrat cxpfdl-Omnidfubtect/lifub cre- EtipfedixitMdtthult Ddtd cjl tnihi cre ⢠nine confequttur,omncsquotquot funtitt Chriflo, eÃeper chriÃum h^redes otHniü,h£redcs Dei, cohieredes Cbrifti, nèicrf^qucnti cdpite jratre noflrti cit Chriüum, non dngeloru,qui hie miniflri nojïri upedtt tur- Kac efl iitifflmabilis noflrd dignitds,modo eredd* mus, näfides nos itaglortÃcatQrc- Addtuinitatéuerop tinere,qdâdieitur: Per quem /icil cr feeuld,quis non ut* dctfidquodlegisGen i eMc4«-gt;Co/-v cTC liincrurju confequitur, q, ncmoinrcgnoChriÃtpertre poteÃ, qui omnid eondidit deus ommpotens-Exprtcdiilis non eritne eeÃe, ut duosÃlics freins, num Deus nbsp;nbsp;homo in ChriÃo
und per fond ftnt,fed tdmen du£ ndlurie-Vnde in f:rtptu ris neceÃeeü,ut prudenter difcernds,qu£ dd ChriÃi diui ttitdtem,cr qu£ ad cuts humanitatempertinent erc-
Qui cum fitfplendor.
Diuerfditi
IN EPISTOLAM AD HEB- 140
, riiutrfdntd pitre perform nofat filium indiuinitdte-rgt;eui eà glortd,filinf cfl /plendor huius gloriic, immo eà gloria gloria patrts,pcr omnia patriÃmilis^non alteritu fubüantUjfed eiufdem er fubÃantia er naturtcÃd quod adduur-ExpreÃa imago non jiciei ,fedf abÃanti^ illitti-Iccirco ChriÃiu cà omnipotentia patrie,(a pictia patrif, iuflitia patris erc.a patre (juidem getutm, fed tarnen na« turalis deiK,ut pater atqucadco cum pat re unus Deiii,id quadfequitur: ftloderetur^ uel potiui: Portet^: omnia uerbopotenthe fute, id eÃ, pcrfcipfum, qui e^ uerbum, quo omnia fiunt,er omnia conf truantur er diÃ-âonutitr, ficut dicit: Pater meut tifque modo operatur erfgoopc ror ⢠Quid prodeÃet per ipfamomniacÃccodttajnijio» mnia per ipfum quoq^ conferuarentur er gubernaren« tur I n ChriÃo igitur cR tota diuinitaf,er ip/iuf cà o» mnis gloria Der. in Chriflo nospatrem agnof tii7tus,quia ipfe esl Ãslendor,gloria er imago f ibflantia;patris, ag« nofeimusautem per uerbum eins, modoffirititseiui nosdocuerit: inÃeie ChriÃiiamuidemus gloriamDei, non inÃcielAoiÃjUt cÃinepnCorinth-
Per femedpfum purgatione amp;:c.
Mdgnd dignatio tant£,quie ia defcripta eÃ,maieÃatis,q, fcipfumexinaniuit nobis feruiens inpeceatts noÃris,ut ea purgaret,Ãäui patriobediens ercPhiba-'
Confeditamp;c.
Idquod ad Philipp quoq; Ãc dicit ur, propter quod et deus exaltauit illu etc-Hic caue,ncÃc cogites eu impifs, 9,
S 4 Cbri^ut
LO.POMERANI ANNOTATIONES
ChriÃin femel peccätd dbüulerit,cr deinde noflrif fdtis fréliombui ahd commiferit duÃreitdd,td quod efi negdre ebriÃum zy omnid qute hie dicuntur
Tanto præftantiotâ
QuiinÃ-ddngeloserdtde:eilut,quidpurgibdtnoflrit peccdtd,ut infrd uidebimtts-
idm ueroufq; dd Ãnem cdpitis oÃendit ex fcripturis longe excellenttui nomen, qudm dngetos ChriÃum hdbe re- SieutditPduluf, DeditiHtnomen,quodeüfupero^ tnnencmen^
Filiusnieus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PpI-i-
EgoeroS^c.
i Rfg-7lt; Pfdl- ss-inpfdlmo cldrum eÃ: in Regum li bro dperte quoq- dicitur-PoÃqudm dormieri^ er c- Vi* depoÃiüdm 'D tJidrtini- Eteum iterum,id eÃ,infecun» dodduentuÃntroduciterc-Ado-i'Hic lefui quidÃum» ptus erC'Hicdominuidngelorum eÃ,er Deut ueriis,qui dbdngelisddordtur,pfdligt;lt;T.
Ad angelos.
Veldedngelis,pfdlio}'
Ange!osficitÃnritui,ideÃ,/Ãiritudlescredturdi,(^ fidmmdm ignis, id efl, ignete ndtur£ ztr uelociflimie,fed non Icquitur eis. Eüiui meus es tu z^C' immo huncfllium ddoTdntâ
Ad filin m .Pp/'4 4 'Hic Dc«lt; dppeUdtur d deo et tarne fxundu humdnitdte un£ius dicitur fl)iritufdäo,fcdprie pdrtieipibus fuis,ut fit ipfe primogenitus i multis/rdtrib-
Et
IN EPISTOLAM AD HEB- 14» Er tu initio.
Pfal-ioi H,eclt;idillum deumclicunfur,delt;]uomeode pf il-pricmittitur,^ui aÃumpu carncpro/^cxit de cxctl fo fanólo fuo,ut folueretfilios mortis
Sede.
Pfdlmo-ios» Adminiftratortj.
VidequiCdtxipfal so Qucniamangeliszjc- Ange li ^ui chrtftum tubenturadorlt;ire,tdntu/)n abejl, ut Chrt^ fiopriefèrdntur,uel teijuales Ãnt,ut etum noürifcrui ey mini^irt Jint,qui [umus in Chriflo-
C A P V T I I-
EX prttdiâis/tc drgumentdtur- SiLcx,q«xper dn gelos ddtd ejl ,fieut amp;nbsp;Stephdnus dicit AH- t non potuit eontemni Ãneultioneriei,multotninusul* tionemP)eieuddet,(iuicontempferit uerbum nobis mifâ fim per fill urn, cuinedngelitjuidem confirri poffunt etc-Idquodfic ey tpfe lAoifesuerbis Dei de Chriflo pricdi« xit Dcut-t s QHi Kcrtd einslt;!ȣ loquetur in nomine meo dudirenolucrit,egoultorexi(ldm-Ad quod Chiriflusuide tur reÃ)exi/fie,cü dixit tn lodnnetEfl quidccufiit uos M.oi fes,tnqtiolfierdtiscrCâ
Perfluamus.Sci/ice/ non udlenles retinere uerbd uita perfilium nobis mtjfid- Veldiffludmus,udci}ldntes nunc hue,nunc illiic,mottomniHentodoârin£,Ephe-4--
S f Q«f
1
IO- POMERANI ANNOrATIONES
Q-Uæ cum liar rail.
Significdt dutor fedidicilfc Eudnge!in)n db dUfSprie!* dicdtttibtM cr mirdculd Ãctenltbut,ut fuprd dbanuUâ
Diftributionibus. .
IâCorintn-Diuidctts ftnguhs,pro utuult-Noncnimangelis.
AlidprobdtioneoÃenditchriflumlongefuperioreitt angdis-Chriflum inqudm,etidmfecundum hunidnitdte, expfdinto oilduo,ex guo loco Ãmul occupdt^quod db W britis obijcipotut/fel-Nos uidimnf eum d:Ãgt;e({um et no ut/Jimum uirorum crc-Efd- a Hoc inquu,dd breue tem» put pdifionis erdt propter no! c^-c- i^dmmoxgloridO' honore corondtiueft crconÃitutiuf upcr omnid erc-
Orbem terras futurum-
Signijicdc regnum Chri/li,quod pr^edicdbdtur ftl* turum,longedigniu( omntbui mundi regnis,fîcutEfdidf eum uocdt,pitreinfuturi fcculi ⢠Et cum regnum Chrgt;fti fitftnrttudlc, omnes credturd! Chriilo ijs quifunt tn Chriftofiubitâd funt in fpiritu,omnes entmferuiunt no» bis in fdlutcm,etidm oues,boucs,pifees, prietered mors, peccdtum cr infer i- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uero nondu uidcs omnid ftbie
âd,cduftdeft,quidhtec4cdrnenonuidentur qu£ perti» nentddregnum Chrifli/^iritudle, quod confihtt tn fide, crftgt;e : expcâd, uidebis, qudndoponet pdter inimicos Chrtfti omnes fub pedes dus-
Docebat S^c.
Hoc eft quod Chriüits dixit,Oportebdt Chriftum pdii» cr
IN EPISrOLAM AD HEB- lO
Cr reÃurgere oquot; ita inträfe in gloriam fuiim,non folum» quia }wc fcriptura prtcdixerat ,feä ettam quia aliter tto^ bis Ãmiltsptri non potuit, quem fi ripiura uoeatfratret» noflrum , in quo prxeellmus angelts ⢠Exquofequitur rut fiim aboliia qux per angelos tradita pint, tantum abt Ãe ut angell præ/èrantur chriftouel prophetæ, ut etiam hommes morta^es qui funt in Chriflo habe ont quod glorienturfupra angelos crc-
Docebanteam^
Id efl,deum patrcm,propter quem funt omnia,ideÃ, qm fola bonitate fua condidit omnia «o habcns aliam cau fam,cy per quem f tnt omnia quiaÃne eo non ejfent ln» telltgeh£cdedeodici paire nypliocrÃiritufando.nä qui hie dicuntur de ChriÃo de eins humanitate dicuntur^ Docebat,inquam, eum, iitqiii multosfilios Ãdeft, crc« dentes in gloriamadduxeratfcilicet olim,cr poflufq^ad fincm mtindi fecundum prtedesiinationem,adduxerat ue ro per ignominiam mundi er non aha uta,quid quæfodo cebat eumi nempe ut non alia uia glorificaret principem er ducem eoritm chriÃum-Qjtandoquidem qui fuofan guinc fanäiÃcat credentes er qui ercdcn'esfaniiiÃcan* tur,funtomnesexunofcilicet {\dam,tdell,carnis er fan guinis fecundum corpus Ãmulpartictpes funt-ErgoÃa* ter naÃer chriÃuserc-
Annunciabo STc.
Pfal-ii- loan-to-
Egoero. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ppi-17« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
Ecce
IO- POMERANI ANNOTATIONES
Ecceego. Ep-s-
Pucri.
ExHrbÃlijSutüMteitfcipuliC H R I S T I* Mmeiusfrdtresâ^
Eoruiidem.
Scilicet puerorum,uel arms cy finguinis-
Vt per mortem.
lOiJMJ i-Nunc ludtcium efl mundi crCâ
Liberos.
ViJe hie bbertdtem ChriÃidnjtn abrogdtd per Chri* flumtege,fub fjudmetumortisferutebdtur, dttdmeitin^ cert£ mdttcbdtu conf:ientiie,quid nun^uam legi fdtis/ice rcpoiuerunt-Ttmcbant ergo non foium mortem corpo^ riSjftd etiam £terndm,fîcut expertt fumus ernos quan^ io uolutmusÃultcper opera luÃiÃcari- Hoc cà lt;iuod Pe trusdicit inAâ- Onus legts neq; nos nc^patres noÃri portare potuimus ⢠Coniungituero mortis imperium CT tmperiiilegis-Namutdicitur v Corin-if-stimulus mor tispeccatumcfi-VirtusueropeccdtilexDeabrogatione legisfcribit Paulus Epbefecundo,cr alibifiepe-Vidclo=gt; (osPhilippi-
AiTumit.
Scilicet quditdo uultcu credturd eadem ttdlu rd uniri-Vt mifericors.
Vt experientid doilusÃdcliter curdret fuivm pontiû cium dpud pdtrem pro noÃris infirmitatibus cr pecca» tis et tentatiomb-Sed de his in fcquentib plura, uide c4- s â¢
Caput
IN EPISTOLAM AD HEB» »â¦Â»
C A P V T III»
CVm ititq; ccrtum lit Chrifium in cdrnttn nobit mijjum ut effet noflerApofloIu!,id eft, dollar, et Potiftx, id eft, inter deum et hommem mediator, ficutpoftdicemus,eonÃderemuseum, utauoceerdoa drina eius non defledamus, ne per infidelitatem non in» troeamus in regnum citlortim quod eft fMatumillud fandum, ftcut ohm qui in def rto pcrierunt nonpotue* runt propter increduhtatem tngredi interram promtfa fam Num i^ Hie nthil uerendum nobis ne hie Apoftolus Cr Pontifex non fit fidehs eiqui eunt mifit cr conftituit iureiurandopontiftcem,id eft, deo Boceft ne quid egertt quod non fiter it et a deo eommtfium, ficut loquitur J O4M» ii-etalibtfcpe- l^amutM.oifes omnia (ficut fiepe fir ibi tur tn lege eius ) fiieiebat omniaq; docebatfecundum uer bum domini,ita cr Chriftus,fied bic longe maiore glortà infignis eft prie tAoife, tarnetfienim uterq^ fidehs fitit mittentt deo, ut non alia euraret in domo dei,ideft,Ecele pa eredentium quam commiffum erat adeo,tarnen Moia fes ferutts tantum erat, iDe ettam fitius â Moifespars do* mus dei the autem dominus cr heres domus moer lt;edi* fieator,hoc cft,ciufdem domus creator-Atquehic aperte extoUit Chriftumfiupra tJioifm quod aprincipio egit la» teniius, utiamdeindereliquaperNtoifen traditaoften» datexf ripturis in Chr ft o eÃe cöpleta, er non tam tAoi fen legis pontifieium amplius requirendum ubi hare* dem
IO. POMERANI ANNOTATIONES dcmÃliumäccepimus nbsp;facerJotcm sternum crc-
Subftantiæ.
, IJ eÃ,rei qute pertinct lt;td CbriRumJjoc cfl, tÃorum qu£Ãicilitnt ad Cbrifii Ãdcniâ
C A P V T 1 I I I.
COh£retcMnpr£cedentibus, crprlt;eterea occa^ /tone accepta expfalmooÃcndit aliudfabbatum' effe credentium quà m illud feptim£ diet, hoc ex=gt; teruM Jingulif feptimanif ab tmpijs ctia agebatur, illud tantum pij etiam a mundi exordtonouerunt, in quod nun quam ingre/fi fmt tncreduli, non enim introirepoÃunt-Nam ubi optimi uidentur,fuis iuftifican operibus qu^» rut, id quod ex diametropugnat cum fabbato det-Pij ue ro tngrejft in hocfabbatum,ce/fant ab omnibus operibus fuisjteut deus ceÃauit ob omni operefuo, ut finant ucr» hum quo tarn iterum conditi funt ty noua creatura frUi, iam deinde tnfeagere efficaciter,fecudum omnem fuam uoluntatem, nonipforum,/tcutdcuspermifit fuumuer* bum quo omnia condidit deinceps agere in ercaturis unit Crefficaciam iBis in creatione iiiditam, id quod efl cefla rc cr tarnen f:mper operari, ficut Chriflus dicit : Pat o' jMf J« ufjj w odo ciperatur zy ego operor ⢠Qjii ergo ue^ re credunt, id eü, in folo dco hitrcnt or prorf is tn nulla re mundi nuUaq; iuüitia aut meritts humants fldunt, fab» batum hoebabet dco fanHiflcatum, quod continueagi^ tur cr
'IN EPISrOLAMII- AD HEB- «4 turz^itternumcÃ, dequoEfa-fS.Rtquitmdabitti^ bidominus deus tum femper erc- Siaucrterisafabid» topedemtuum crc-EtcapâUlt- Eritfabbatum cxÃtbba^ to^y calendtcex calendis erc-tum ent perpetuum-'Dura ucrofcnicntia tà er meiucn cU,ciuod (jui untAuerunt Ãepe dcum increduli,iuranien-to dei prohibiti f M ne ingredercntur in requiem eins, td eÃ, irreuocdbiiifcntentid cxcfcdtifuntutreÃpiÃerede 'indencquiuerint-
Licetoperibusamp;c.
VtnonpoÃithoc guod derequie dicitur inteHigi de fdbbdtofeptimiediei, nemoucroignordt de terra pro* miÃd eÃe diéium ⢠Et prietercd guis non uidet neg; de f tb iatofeptmtiediei neg^ de terrd protn/Ãd nos moncriin Igt;duide,ne obdurtmus corda dd uoeem dominijicut iüi, ne Ãmditer non ingrcdiamur in rrguiem det ficut iDii t^am guando Dauidfcribcbdt,idm in terrd iDd promtÃa erant-Tres reguies,ut ita dicdmÃic utdes, reguicm Ãepti nite diei,d labcribus:reguietn in terrapromiÃd ab aduer farijs: reguietn in regno cidcrumguteeÃuerecredenâ tium er uera reguies,gute perÃeietur in refurreüione nouiÃma â J ntcrim hlt;ec caro nwleÃa eà er urget ad pu» gnamjicut tune relidite gentes in terra prctniffionis cx* ercitabantillumpopulumadprlt;eliaerc-
Viuuscftenimamp;c.
Eatio eÃpriecedcntium ne Ãmiliincreduhtatis extnt plouttOipcrcamtis - Hite uerba folent uu!go citare de i . -1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gratia
10- POMERANI ANNOTÃTIONES
grrffW ucrbi da, Æ:d eer te ftnt horrendiffimn, ficut ex^ perti[unt gut non polucrunt ingredi in requiempromipgt; fäm-Nu t4. ubidiatur,Ltixitpoputus nimis, quam poe*! nam uerbi da iudtcantis fentient in lt;eternum damnatb SemiuntQr pinélitidtcmpiitinhorrorciudiaortimdci dereltäi llincfuntinlt;euocc5tnpf(tlmis: Non eÃfaiutOf in carne mea à facie ira; tu£ ZTc- Conturbata funt cia of^ famedcre- Hic confcicntia deuiéia iudteiumuerbi dâ fentitfuprafczy aternam damnationcm, dumqi n hil con/ïh] habet animus, fed omnia defter at lois plena fiint, ncceffeeft o-offatremcre cj-corpusperireomnesq^ui rcj cr corporis cr anim£languerc eyà fe feparari- Si^ quidcmhorrendum eft tncidere tn manus dei uiuentis-Sed non derelinquit pius pater fuos tn hoc tamhorrendo inftrno -Hine fint rurfim iHe uoces gratiarumadtonis de liberatione: Erubefcant zy conturbenturuehemen» teromnes mimici z^c- Saluafti me à defcendentibus ttt lacum zycâ
Sermo dei.
Sci!icetquemloq:iitur contra incredulosÃcutcontrd qiios lurauit ut non introircnt in requiem eius zyc-Vtutu ellnonmortualitera,zycfficax, id eft, effictensqiiod iurat zyc-non ergo contemnenJus eft, fed tirnendum eft ad dei ludicia At(^ fic terretfepe h£c EpiftoU^
C A P V T V.
i
ÃN EPISTOLÃM AD HEB-
QVtd dcpontificioChriflifÅperat, fed data occaa [ione,interim intcrpretatus eà iurbd Pfdlmi.Bo^ c fiuocem eius crcreuertitur, dicens :
Habcntesigitlif amp;Ci
Iccirco dfc hoc loco reéle au/picaniur cdput- Principiô uerohocdgit, ne, quMtantadignitatecr exccHentidfua prd ChriÃiKdefcripttMeÃ,fiigiiimuiiibeo noflr£infirmi tdtis confcij cr pcccdtorum,qudndolt;^uidem ey ipfc tentd tus eÃ, zy mnùnutuidb Angelis dd paruwn tempus, peut fuprd diiHum,ut fieret mifcricors cre nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dcicâio chri
fil nobis fiicit ddeundi fiducidm,cum fcidmus eum propter tios deiedum : potentid uero Ãcit perfeueTandifiducidmi quà dfcilicct nemo poleà ex mdnibus eius rdpere-
Thronum giatiæ.
Romdtertio-Propiiidtorem-Exo-uigefimoquinto-Penetrauit.
InfrdcdpitefextoQroâduo-Alludit enim ddintroi^ tuw Pontificis in fdniid fanéîorwm femel in dnno, non fi» ttefdnguinecrc-
Nam ômnisPontifex amp;:c.
De fdcerdotio Leuitico lege Exodi utgefimooâduo, Uf queddfinemlibrio-totumLeuiticum-
Pontificis fecundum legem oltm erdt officium,mcdida re inter Deum nbsp;nbsp;hominem, id qUod fit doârind er ord^
tionc- Porrô,ddordtionemquoquepertinetfdcrificiu/mi fed iÃd medidtio cdrnalibusfiguris dgebdtur, ufque dd ue tum Pontificem C hrifitvM ⢠Ndm cdrndli oleo nngebdti^ t turtunc
10. POMERANl ANNOTATIONES
turtuncPonii/ias: doccldntcjuidem, fed/jgt;iritu»i,^uo omn^a inteHiguntur cr ferudntur,non ddbdnt- Ordbdnf, fed propter fe non exdudiebdntur ⢠Sdcrifcdbdnt pro pec cdtis, fed non fcipfos, ijuid peccdiores erdnt ⢠Sdcrificd^ bdnt dutem cdmdlcs Pontifices, fedtdmendDeoddhoc elcât,cdrndltd fdcrifcid, non fccundum ddmuentiones fu (is,fedfccundum Dcipr^fcriptum, ficutuidemminlc^ IAoifiâ EtiBinonfolimiinfrmierdnt, fcdetidmmortdâ* les, cjuorumciem uitdfdcerdotium exptrduit⢠IES VS dutcmunfhtsffintufdnélo dDro Pdtre,iureiurdndofi^ âm eÃSdcerdos er Pontifex in lt;eternu,m,ciui cum fuo uer bo/firilum dondt tn cordj credciitium, cjui pro fud dpud Pdtremrcuerentidcxdudituscilyqudndofdcrifscdbdtfe* tnelin cruce fdcriÃcium feipfum, quo tn dternum fartólifi cdtnur, qiu non indget or^rt pro pcccdtis fuii â Pro no^ ürisucrofemperdÃiftituultui Pdtris per finguinemfuâ^ urn femel obldtu,m,ingrcÃus tn fdnâd fdnéîorum, hofîist dignd DcoÃnodoremfuduitdtis fientd citâ.ex- Videsigi» tur hic nihtl did de PoniiÃcibm cr Sdcerdottbtis, qui ho* die fie uocdnturjcd oÃendit lüudfdcerdorium carndlefe* cundiMKlcgemfigurdinfiiiÃefdcerdotij leterni, quad in Chriflocompletumefl, ficut crregnumiUudcarndlein Chrifto completum, utrumque ffiiritudic Ãdum, non idin eimplius externum nbsp;nbsp;uifbile- Sdcerdotium uero chriÃi
non fiiturumextcrnumfecundumlegem, cflenfume/litt fdcerdotio tà ekhizedec, de quo fÃiritui fdniltainDdui* deficdtcit: iurdMiDomtnits,crnonpoenitebitcrc de quo inÃd
â IN EPISTOLÃM ad HEB-â Ãg
gt;}uo infià plura ⢠Non eil maior confoldtio nobis, quättt cfl mfaccrdotio chrtfli â SMcrdos cjl er Rfx ⢠iBcnos réconciliât Deo, hictutos reddit er feruätâ lüeinÃiÃquot; ^t,h!cfalu4tereâ
Dequo nobis mul« i lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ta forent di#
i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. _ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cenda
i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Dc peerdotio Melchizedech,exfcripturis Ãripturam fcicntibia Hebr^is locuturus,incrcpdtgrMitcr eo5,lt;}uöd quiidnidiuaudierMexlcripturisC H R I S r V M, «t idm oportfret eos eÃealtorum mdg^flros, turnen ddhuc ut puen in tnÃmis berent,er tndiord,qudrnuis in C HR I 1 nbsp;nbsp;nbsp;STVM credtint ( ut eà quadinÃituit dc C H R r S T Ã
1 fdcerdotio) cdperenonpoÃunt- QU£increpdtioetidm j 4d no/lros uel imprimis dttinet, qui admirdntur , dum I de C H R I S T I Idccrdotiofccundum feripturds dhterloquimur.qudmipÃbdäcnusfomnidrunt ⢠Ettdâ nenbisiérueindiecdnunt er legunt : lurduit Dominus, er nonpÅnitebiteumercâ Atquehdcincrepdtionedi* greditur, ex Ãptimo cdpite reuertitur ad facerdotiunt Melchbisedab
) nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C A P V T VI.
V,
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cumpraccdcntibushiec
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, cohierent-
gt; sT » Relinqudmus
IO- POMERANI ANNOTATIONES
RElinguantM ergo iUa prima rudimetifa, ijuibui pri mumparuuliinC H R I S T O inflituuntur, ut tarn fatis priedicata uoiis o' eognita, altiora cr qu£funtuirorum in fide ChriÃidifcamuf,Ephef quarto, fipermiferitDeufâ
R udimenta funt,docere, çj- re/fiicere tantum in exter na facramenta, zy quafdam etiam uoluntarias obfiruan* tiasjccundum rilt«« ab Apoflolis obferuatum, ut erat itn pofitio manuum ,fine qua tarnen potuit dari, cr dabatur fâ^pc,Cr datur fempcrcrcdentibutÃfirilin fandus- Item docere, ut dicas : Credo in Deum Patrem omnipotentem ere-Item docere,ut abÃineasa Ãrnicatione, detradione Cre- Item docere,ut dicas orationem dominicam,qualia uel fola noÃrt,ubt optimi funt, docent ⢠Pidei uero perfid dioncm,^^ quam diucs fit in Deum,ut nefciunt,ita doce* re non poÃunt- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;populus cum eis,dum
nunquam ucre refipifcit, cr fempcr in eodem luto hieret, tarnen tn anno femel fingitfibipÅnitentiam ab operibui mortuis- iccircoerrant,cyChriÃianincnfunt,donee ipforum Deus mifertus, uiamfaluiis per Euangelium a* periat,ut difcant,non in externis operibus pueriliter fru* ftraquehierere,fedinfoloDco,perIE S VM chrifiu/M /ficrarefalutem â Tales prouocandi funt ad meliora,ficut hic uidcs ⢠Nam de iSis qui uere cognouerunt Chrifium, cr pofleagratiam eius blafi)hemant,qu£ eà horrenda im pictas,aliud iudicium audiemus-
Nam fieri non poteft.
IN EPISTOLAM AD HEB- »4?
Qjiotidic ,iugiter^ miffricordilt;tm D« /«komwi«, »0« folum propter tentMones no/lr4S,fed etiam propter peccata nol{ra,it4 lubete Domino-Non ergonegabimut lUam chriftiandm poenitentiam, quamomnisScriptura prédicat uerbii ej- exemplis,etidm ft Angelus è c£tis ali^ ud Euangehzet, ut non fit ttbi curie in hoc dutore, finon pot« eum dliter inti lligtre,(judm guod negdt poenitentii dm-Ndmuerbum dtuinum hdbes,cui oportet ceddt quod^ tunq^ uerbum humdnum- lAirum uero,cum omnid hic dU tor, quifquis frerit, diligentiffime probet ex fdcris Seri* pturis, folum hdncfentcntidm,tn qua uidetur negdre uea tiidmldpfis,poà primdm dd Chnflum conuerfioitem,non probet⢠Sed unde probdret, cumin Scripturisomnino fint diuerfdf nifi intelligds hecde peccdto tn /firitumfdn fluMi, ftcut dteemus ⢠ipfe tarnen locus,de Cbrifli fdcer» dotio, qui ex Scnpturis htc digniÃinte traädtur, cidre o* ftendit, nonnegdriabdutorepÅnitentiamcr remtÃio^ nem peccdtorum tllorum, in que fragilitds humund tabio tur,/ldttteddhuc fiindamento ChriÃo â Alioqut,poà pri« ttidm remiÃ'onem, ociofum erit hoc Chrifli fdcerdotium-Et ipfc dutor dicit : Adedmus cuMi Ãducia dd thronum gr4t(lt;«ercâ item cdpite feptimo : Vnde Oâ fatudre in perpetuum potcÃ,dcccdens per femetipfumad D E V M, femperuiuens,dd interpeÃdndumpro nobisEtcapite no «o; vt dppdredt nunc uultui Del pro nobis- Et cdpitc duo ^cimo; DcpofitoonereomnifCr tenaciter inherente pec crfto - Cfrtutti cÃ, tdltd non dici ad cos qut nondum funt
T } conuerfi-
10. POMERANI ANNOTAtlONES
conuerft-Nam Chriflianis fcribit ex ludufmo couerfiad CbriÃum,Ãcutcl4reätcitcdpite fccundo: erdtresfanâi uocationis clt;eleÃis participes cf-c-ut aha tdceamus â Q»4a propter, cum non ncget ueiiidmjdque cidre ex Scriplu* ris, cr hic dltbtgue in hdc EpiÃotd, ficut fuprdindicduh nnis,uidetur negdre uenidm,nott additd Scripturd, qt fic redddt nos incertos quid ueht, neeeÃe eÃ, ut hiec ex dper^ tioribusScripturisinterpretemur,cr fipoÃumui, ex uer bis etidm ipfius dutoris, ficut cr jiciendum eà ubiqueitt obfcurioribuslcripturielociSâ
lodnnes tn fud EpiÃold duplex peccdtum ponit, dite* rum non dd mortem,dltcrum dd mortem: pro iHouuIl o* rdri, fl frater peccducrit,pro hoc uero non ⢠De Ulo quoqà fie dial: Eilioli mei,hiecfcribo uobis,utnon peaetis â Sed
ft quis peanuerit, dduocdtum habemus apud Pdlrent lESVM CHRISTVMluÃum,cripfreüpropitid* tiopropeccdtisno/lris, non pro noÃrisaiitcmtantum, fedetidmprototiusinundi- NonnetUic loannesloquitur eddem cum hoc noÃro autore, nifi quod die Aduocdtum, hie Pontificem fricit ChrtÃum, Paulus uno nomine dicit Medidtorem ⢠Peccattmt dd mortem chrtÃus uocat bld* fÃhemiaminfrnritumfanäum, quam non remittendam dicit in sternum Marct tertio ; de quo peccdto intelligen* ddfuntcr quiehic dicuntur,idque uidebimus in uerbis au torts, fl prius indicaucrimtts,quódndm fit lüud peccatum-Eà dutem, qudndo dperta Dei ueritds uidetur, itd ut ui* äus fis dpiûi temciipfum in tuo corde er confeientia,
IN EPISTOLAM AD HEB. m«
^uid res hitbrt, er Aliter eÃe neguit ⢠Et Uwe« impie audesdicere, er contrit contendere, hoc non eÃe uerum, non eÃcà Deo,eÃc(Krucrj'um, eÃe à Diabolo, hor* rendab'ajÃhcmia nonuererisgladiimDominicontrd te fiantis, (juaftettam tibi impuneliceatpugndreuoluntdrte contra Deum ⢠Hiecex Marei tertiocd Hides, ubi mani* Ãflumopus Deitribucbant contrdconfeientidm,Beelze* bub- Vndepo/lguamEuangeliÃdfcripfitucrbdCHRI STt : QMi dixerit blaÃgt;hemidm in Ã^iritum fandum, nonremittetureiiniftcrnum, äddidit : Quiddicebant: Spirilumimmundumhdbct- Qjiôdfi Chriftushocdixit de dlifs ijui mpij erdnt, er fufcipere ueritdtem nolebant, fed mdntÃÃdm,ut negdri non poÃet, tmpiigndbdnt, guid dcctifdmus hunc noÃruw dutorem,ijiiöd condemndt lUos, gui non externis uerbis, dut externis mirdcuUs folum, fed intus incordetnumindti,guÃduerintdonumclt;eleÃc, dOTpto j^iritu fdnüo, guÃduerintque Jgt;o«tMn Del «er« fciiWjitc uirtutes, er efficdciam regnt Deiner tarnen db hif omnibus retroldbuntur, er bla/Ãhemdntgratiam tan^ to Ã)irittis teÃimonio agnitamf Id quad capite decimo uo cdt,uolantarie peecarepoà ueritdtëagnaam' Pcecare uo cat recedere d ChnÃo, fient incrcduhtai ë dicit peccdtu, à re£lemtuedrisincap-3 (7-4 Et chriÃus in lodnne:Spiri tusfdnäusargtietmiindu/m de peccdto, quid noncredit in me ⢠Voluntdrie autem addit, ne hutus peccati reos ficidt,fiqnibusÃrteconttgerit, Deodeferente, quod Pc*
T 4 fro- Si«
IO- POMERANI ANNOTATIONES troSigniÃcatueroiBosquiintcrpiosÃtentur ue» rlt;t eÃe faune,inter tmpios uero bla^hcmant,lurfgt;iter ui» uunt cum alijs contra confaentiam, cr (ic dumfuiirebut conjulunt; cr bominibia cr Df o iliudunt uolentcs,ea quod poÃint pÅnitere quoties uoluerint, ftcut putant cr errant,id quod efl: ab Integra cructÃgere ÃluvnâiDei,crlit dibriohabere,ficut hicdiatur ⢠N am,inquit, terra qui£[£ pc combibcrttimbremuerbtDetec£li5uenienie, Efa tCâ Cr' cr euer It ex Ãde in Ãdem, Ãrensfidetfruiium et conÃf fionem,bencdicitur à Deo-At quit luferit operam, c:;- plu entis Oet Oquot; operantium eam,nihtlaliudÃrens quam pro cQiiÃjÃone blajÃhcmias, reproba füjcy wdJcdifliom, td efl,huichorrend£lententi£proxima,utexuratur. Vide qu£j'o diligentiÃime uerba capitu decimi, ut uideas clare autorem fenttre quod dixi-Sie aitiNamfi uotentes pecca» Mcrimuipoflacceptam cognitionemueritatis, non ultrà pro peccatisrcliquaeRhoflia- Nam Sacerdotem chnâ flum,eiufq; facriflcumt,quo in £ternum fanüiÃcat, nega fti,blajÃhemafli cum tmpiÃ, qt hoc uoluntarie â N o» cr« goà m babes bofltam, qua reconcilteris Deo, quu pr£ter tUam unicam nuUa efl hoftia-ln Qhrtfle uero à effes,ut md ximepeccaloreÃes,lamhofliamhabercs, ernonpoÃes non eÃe dtleélm deo propter Chriflum dileélum,propter hunc PontiÃcem, qut femper pro nobis aÃiflit uultui P4« tris,ut interpeüet pro nobis â Non,inquit,efl reliqua bo* Ãta,Ãd Ãrmidabdis crequia negafli er bla/fhemafli uo funtariç Saluatorem, non poter is eum habere altum quam iudiceitf
IN EPISTOLAM ad heb. 149 ilidiam Etait: Qfii ignisdeuoraturufrfladuerfario!, fcilicet C hrtfli zy da, cr uel hinc accipe,de quibm dic4t «empedeE«dngc/jj cr ueritatis Chnllian^ bla/}gt;hema toribus, node lUis (]ui funt in ChriÃo licet peccatoribus, quisenimefl homofuper terram ctr nonpeccetf Onnf crqu£ fequuntur fans aperta funt tnhancfententiam, qu!,inquit,pliiegt;n dei conculcauerit, er fanguincm teÃa» menti,quo ponÃx noÃer ingreÃus eà in fanila, ceu rem prophanam habucrit,per quem anteafueratfanätÃca* tus,ideÃ,fcgregatusdeo, er /Ãiritum grathecontume» lia ajfeccrit,td eÃ, blaÃgt;hemaucrit in ffiritumfanäum, Horrenda funtbteCâV iderint er caueant iBiqui audent contra confcicntiam uoluntarie quiduis, ea Ãgt;e quod uoa lunt per quidam opera fatisfiicere, quieà mera ueraq; da iÃufio-v f ruM» «0« non ignorcm quam /icile lidan* turerin defÃerationem adigantur teneri iy infirmiC quorundam confaentii- Dtco,quodqui ex corde reuer» titur ad dcum, certtww teÃimonium habet quod nunqua, deoferuantc,huicfententiifueritobnexiusetiamubipo tuit utderi incidiÃe ⢠Nam qui inciderint nunquam refipi feerepoterunt ⢠Excicabunturenim uelapertamalici^ uel fiäa iuÃitia,fteut utdemus ludios peri/Ãe erc-
Cæteramôia
Kitigat comminationem er reprchenfionem, ne esç priiedii!listntcrpretenturfefedamnari,fedintcÃigantfe çommoneri ne fecuri abijciant CbriÃwm-
Noii enim iniuftus S^c.
Y f yide
10. POMERANI ANNOTA TIONES
Vidcnemcritivm humdnum htnc confirmes - fiant dare additur , Operis crlaborisex charitatefufeepti-Vides itaq; operaejfe Ãdeierc-o' rtlt;rjWr:Quamfhari tatem exhibuifliscrga nomen lÃinsSigniÃcatauiem ope ra teflari de fide interna-
Adplenam fpeicertitudiiiem.
No(4 diligenter opera nofira bona non folum effe ttlijs teflimoniafidei noflrie,fed etiam nobis,ex ittis enim certtftcamur nos habere fidem O' jfiem donee perfeâa fiduciadtfcamusindeum /fierarc ⢠Videhtcin-t epiü-Petricap I Httcewm uobisaÃintet exuberent oc- Ope ram datent uocationem o deâionem ueftram firmant effieiatis erc-
Deusenim polliciust 0i.c.
Quia monuerat ut per fidem ac crucem,qu£ fefe co» tnitantur,htercdita'cm accipiamut promt ffionis ,idc/l, Euangelij etiam patrtarchis promi/fi,non folum nobis, occafione accepta de promifiiontbus del dicil, etiam iura mento confirmatis,ut nodubitemus nos accepturos erC'
Du£ res immutabdes in deo, Promifiio o iuramen» twm^onpoteji feipfumnegarequiueritas efi-
Etintroeuntem-
Id efi,nos ducentem in regnivm dei te^ernum ⢠Afiudit dd ingrefium pontificis intra uelwn^de quo infra-
C A P V T II-
Pofi
IN EPI STOL AM AD HEB- i/o
PofldigreÃiotiemtMi longamreuertiiuradficcrx dotiumbAdchiZ''dcc, dcquo legtsGen-t^ fecuitdu cuiiK ordinan chrifluf in fiftlmo lurumcnto dei promittüurfuturui Pontifex [tue facerdos in Sternum-Prüfert uero btc Mior miris argumentis fdcerdotium lAelchizedcch,flt;tcerdotio legis fuc Lcuiticd quod erat fecundum ordincm Aaron,çy rede fguram qudmindi? cat JfirituÃanäm in pfalmo adaptai Chrtflo, fecundu/m nomen, ojfi/:iû,dignitatccr uitam,a exhiftoria, quahiftoriaiiacurate Jpiritufanélo in jiguramChnffi defcriptaeÃ, utnequeinitiumnequefincm habiitjfcut* âdeatur Nlelchizedech, cum tarnen neniodubitet homi= ncmfuijjêmortalem-
Ctm'pnmumS^c.
Hadenus hifloria, nunc indicat fx hiÃoria fguram, er cx Ãgura chri^lum-
Rex iuftitiæ,
Chrifltis non fotum iuÃm dicitur, fed cy rex iuÃitia: ut ad eius regnum /feäet luÃitia- Eà enim per quem titquot; fiiÃcantur omnes credentes- Ndw fi rex cà iuÃiti£,crgo çy regnum eiiu eà regmi)« luÃitiie * Sicut contraregntt principis miindi,eà regnum iniquitatis-
Rex pacis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
Quia pax confcientiarum fequitur Ãatim iuÃtfica» tionem^y tantum fequitur,quantum credcrcpotes-Via des ergo qu.eÃnt in rcgno chriÃi,nempe, gratia et pax-lAtrum uero quodfacerdotcm defcripturui ctiamre» gcmÃcit-
ÃO- POMERANI ANNOTATIONES *
gemfrcit ⢠V er urn fic £t lämorditiMcrät ohm deui antes quam reges fièrent in ifraël, ut regnum eum (aierdotio effêttunâum, er tametfiiudtces cranttamen jacerdo* tio etiam ipft indices obtemperabant Hincefl, quod ira» fciiurdeusdumpoftulantregemfub Samuele ⢠Vtraque unäto lUa externa regis er facerdotts in Chrilio com pletaefi-
Ignoti partis.
Qtiia in feriptura talianon fcribuntur, ut figura pk niusreprefentaret Chriftidiuinitatem cr^ternitatemâ Manet.
Q«i4 non legitur mortuui, N cc legitur aus fitcerdo tiuminftitutum necabrogatum,er tarnen erat facerdos det altiÃtmi er Salem-
Coiifiderateamp;c-
- Abraham dedit décimas Melchizedecho exomnibtu Ã}olifi,ergo Abraham agnoutt eum fe fuperiorem etiam iure dmino, er facerdotem eum det agnouit,quia et pofi fobs fitcerdoiibusdabantur décima nomine dei. Et ante legem deerne leguntur datie, fed deo- Sicut dixit Iacob, Decimas er hoüias pactficas offeram tibi.
Item, Ulelchizedech benedixit Abrahte utfacerdos dei,ficut habet hiÃoria.Ergo er Kelchizedech fuo offiquot; cio agnoutt fe Abrahamo fuperiorem-
Ex hisfcquttur,Siprincepsgeneris er cui dciis pro miferat benediäusnem, quo pâtregloriantur omnes lu* d^i eft inferior ^^elchlzedecho, ergo er totum genus
Abrahie
JN EPlSTOtAM AD HEB.â lyi
fecuiulum carnent ufij^ ad ChrtÃum cft infèriut Ktlchizedecho, ergo ne Leut qu.dcm excipitur ,ncfit in feriorcut fdcerdotiumdebetur(ccundumlegcm,qui qifâ uis non natura aut merttofafratribus fuis maior,tarnen tnaior eflfecundum Deilegem,cr fecundumLgemacci pit décimas à fratribus,ut minoribus-Et prieterea Leui, quiaadhucegreÃurus eratex!umbis Abrah£,e;^incar nc Abr ahie iam er at quando A braham dedit décimas ctr benedicebaturaMelchi[edcch,decimatus eà ,crbenedi üus 4 M.elcbtfedech in Abraham , qui tarnen fecundum legem ius habebat acapiendi décimas er benedtcendi populo-His omnibus ,uides dignitatem Ntel chifedecher Abrahacrtotigcneriprieferri, er facer dotiumLeuiticum bngeeÃeinfer!us,cr praterea quitt hoc facerdotium erat inmortahbushominibus,figniÃclt;t batur quandoq^ moriturum er abolendu ⢠Metchifedech mortuus non lcgitur,nec facerdotium eiitseà abrogatu-AntcMclchifcdecbnonerathoc facerdotium, necpoà Mclchtfedec aliud pro eo fubrogatum eÃ,fed folusfuit fa cerdoser manetinalernum-lnquo uidemus Chriüum folum effe facerdotem er teternum-
Proinde Sic.
Jmpcrfci^lumfuiÃe facerdotium Leuiticum déclarai^ CUI neceÃeeratieternumfubflituiin filio Dei facerdotia urn,quodfecundumlegem non poteHeÃe facerdotium-N (tm ex luda eà chriÃus,non ex Leut'Et ex luda nemo potuit effe facerdos fecundum legem â Et pratered ater» nud
IO- PÃMERANI ANNOTATIONES
n«j pendos fcrMaturfuturuSj^iMlesfacerdctes lex non potuit inliituere ⢠Et ex hoc(iquitur : Si abrogatunt tÃfiicerdotium cdrnale,ergo abrogdtd cà tex camd lis per illud fucerdottum dcceptd-Si carnale cr tempord num facerdotium mutdtum eà in Ãnrituale et lelernum, ergo cr carnalis cr tempor ana lex,mutlt;ita c^ in Ãiri^ tudlein cr teternam. Decldrdbdt Z3' fdcerdotium idudy illdj; lexfudni imperfcâionem, quidtieceÃe crut alios fubiiide alijs fubrogare facerdotes ,quid moriebanturf opera legis f ibtnde repetere,cr facriftcia annua ite» rare,into quotididna,quia neminem adperfeâà deduxit lex, alioquiceÃaÃcntfacriÃcari, quemadtnodum infra dicitur ca eo-ucirco dominus deus lUud facerdotium in» Ãituit quidem,[ed non cum lurciurando, quia erat rur* fum lx)c aboliturus,cum omnibus qu£ ad lUudpertinent-ChriÃi ucro facerdotium inÃituit cum iureiurando,quia sternum eÃ, nbsp;nbsp;ne mutariqutdcm pote fl-1 Ht facerdotes
in Ãguram fiepe carnalibus hoHijs fanäiÃcabant popu» Ium-H/e unica ohlatione femel in cruce oblata uere er in eternumfjnäiÃcauitpopulum fuum,ideÃ, credentes-QMndoquefoperfedosredderent tpfi peccatores er mortalesflcfus autemer abfq;peccato,er immortalis, coram Deo pontifex femelab omni peccatofanäiÃcat, crdonatÃnritumquieÃlexHitein cordibus noÃris in eternum-Lex tune mandabat tantum et damnabat,iccir cointolerabilis erat Nunc If iritus ChriÃi in credentib-laeittaquii legis funt, non mandata ,fed uoluntate,cr .
tantum
IN EPISTOLAM AD HEB- v» täntum abcjlut jjnritudis homo de lege queratur,ut grd uufmtomniii ^qunecunc^contru legem Dei lafc udhuc propteructuflMcm curnis fenferu,qu£, quanqiam cos mm Deopeccdtu funt, tarnen non imputäiur propter fjnritumrcpugnantemac damnanfem, er propter noa llrumfacerdotemiugitcr interpeHantem- Hane legis ah rogationcmfolum inteUiguntqui fftiritum Dei habent, ficui dicit Paulu't ubi J^tritusdomini ibihbertasRehqui omnes adhue funtlub lege er damnationc, qua de re uide locos Philippi-
Sacerdottum,lcx, fdertÃcia,tcmplum,altare,fanäia ficatio,un£lto,omnial'unt faila in ChriÃoÃiiritualia, non ampliusfunt externa Nam faccrdotiuin ChriÃt eR in coeliscoram paire non fuper terram,ut infrà capite odauo.fieut nec regnum eius efl ex hoc müdo erc-
C A P V T VIII-
Caput,idefl,fumma fummarum-
Ad Ãguram pontificis legis, ChriÃum producit ex praidiäis pontificem regnantem er adminiÃraa torem in fanâis fattélorum ,cr tabernaculo non manu faills ,habentemfaerificium letcrnum femel obbt latum, Ãcutinfequentibttiuidcbimus- Deus lamnon habitat in templis manufaHis, Ãed regnum ccelorum etiam in terris, regnum inuifibile, regnum æternutn per chriÃum facerdotem , Oquot; regem inuiÃbiliter infÃirau
IO. POMERAÃîî ANNOTATIONES
in fpiritu non huius mundi dementis admimflrdt ⢠funt taberndcula Dei.tabernacula fiducu ét Ãecuritdtis^ tabernacul4tternä,dequibus fepetn pfalmiscr in pro phetiscdnitur-
Si eflTet in terra.
idefljerrenusfacerdosQr in externis rebus ageret, üm ne facerdos tjuidem effet, guid non eff ex Leui, ergo ttonpoÃetfdcrificid fecundum legem offrrre ,lt;]Utepro tempore obtulerunt illtfdcerdotcs,per gu^ feruieriint non uerts rebus, fed tantum umbrlt;e,exempldri et figurii coeleftium,id eff ,ff}iritualium rerum, quarum Chriftus. e/l pontifex, cr adminillrator,fcut lAoïfi oftenfum eff, £xo-zs(iniuiditjfiritualetaberndculum,cuius figurant gdificautt donee quad Jfiiritudle eff proderetur orbi,uef bumEunngclicum-
Nuncuero amp;c.
Chriffi fdcerdotium longe dignius eff ueteri.mm hoe intercedebdtfigurisadDeumpro hominibus fub ueteri tcffdmento,illud uero intercedit ipfa ueritdtc , id eff, per ipfu Chriffu, et eius idm inuifibile lt;el ernumq; facrifi cium fub nouo tcftdmento,Vetui quod habuerunt lUt fd* cerdotes non potuil f^ruart ab hominibuSitantum ab fuit ut iuffificdrct ⢠fjouum dat jfiiritum iuffificdntem quimanetnobifcum inicternum- lÃudintabtilisfdxeff erdt fcriptum,^ litera erat- Hoe in cordtbus fc ibi^ tur cr Ifiiritus eff, uita-ldquod ojlcndit ex Hicremia»
Capiit
»4»
ÃN EPISTOLAM AD HEB.
C A P V T 1 X-
DEhislegeinExoJociipiteif-feqittntiâ- Td« bcrrkiculiun Dei,(juod jiccrat Moifes, erat dtiu* fam- Prtmum tntroitum tabernacuU uocathic, primum uclum,namdu:it poÃ, fccundum uelum füiÃifait âj/âttiHorum, cum prior pars t^AernitculidtHa/ittixna ti«« fanâum,uel in plurali,fjnâd- qhx w ergo hic au^ tornonmultum conuerfittu fit in ludatcif rebut, itdut non utdcdtur fitiÃe Uebrautfiinc pdtet,^ in fdniîts fan* Horum ponu thuribulum dureum, cum plurd thuribuld Mredfuifiêlegdntur.fednon tn fdnHijJdnHorum,tn quæ cum thuribulo dureo femel tnanno ingredtcbdttir ponti* fix : Item quôdin fdmütfidnâorum quoque ponit urnjm auredmcum mdnnd,cruirglt;tm Adron,quiedÃerudtd le» guntur tn tdberndculo,ut cfient mcmorialia perpétua po pull coram Domino,quid populum monutffcnt,fi infan âtfJdnHorumfùiJfent,in quie nec ingredi, nec introfpice relicebdtf DemannalegisExo-Ks- deuirga Aaron N« met7â Sed nequchoc leges,q, urna aurea cum mannd Cr uirgd Aaron fuerint in arca,imo diucrfum leges,qua doquidemMoifcsiuJfuDomini mhil impofuitinarcam, ni fi tabulas lapideas, Exo-as-cr-a o crapcneficdicitur. »â¢RfgtMH ⢠s «« area non erat aliudntfiduec tabulai lapi» de,e,quas pof icrat in eamtAoifcscrC' Verum hic nihil tfi pericH!t,dum dutor dchis fc fuperfeÃurum dicit- Tra
V Hat
IO'lt; POMERANI ANNOTATIONES ^a^uerofan^ii Jftmc, quid duo tahcrnuculdÃgnificarint autunum in duo diuifum-
Tlt;ibirnlt;tculiim,in quoDeut habitât inter homints, (Ãcutinkgedicttur,cr poÃea ad Salomonern crdeniq^ per Hieremiam) funt ipfa corda hominumÃcut dicit Pau liu:TemplMn Dei fandum efl,quod efltsuos-Sedduplex tabernaculum tune ^dificatum eÃ,Ãue duplex pars uni^ Uitabernacult,alterum patens,zxâtÃâcätbus humanu ex poÃtum,in quodmgrcdiebanturfaccrdotes quotid'f, m figuram uetcris L egis,ueteris facer dotij nbsp;nbsp;lUius popu*
li,quando Gei cultus erat in elementis huius miindi,cr ui Ãbilibus rebus,tarnen f rcundum Gei uerbum tnÃgurant füturortâ.m:iccircoqu(eillicerantuiÃbilia,ÃgniÃcabant inu'ÃbiliatlucernxlumenuerbiGei-.menfa facraferiptu raipanescibusuerbi: thttribulaaurea,erationesQr deÃ* deria piorum-manna uerbum Gei: in urna aur ea, id eÃ, in corde perÃäo (y optimo : utrga A itron eleéîio 4 Deo docendi officium,quam f:quuntur uiriditas mcntisà , ti4eloquentiie,crfruÃusfuauiÃimiin doäore zy audi^ ent.bus: iÃaexfcripturisÃcinterpretarinonfüeritdif ficile- Alterumucrointenebris agebatabhominuma» l^cilibus remotum,in quod nemo ingrcdiebafur,nià po tiÃxfummus femel in anno,quando expianda erantpec catatotiuspopuli,Leui-igt;r. infigurampacerdotijChriB ftSfperquemfolumdatur nobisacceffusadpatrem, ey expia,nur à peccatis in fanguinc eius femel oblato, unde qiM tune ab affcäuillius populierantabfcondita,iäfunt reuclata
IM EPISTOLAM AO HEB- «r* reuclätit per Eu4ngelium,quenidJmo(ium dixit Chriftu$â Kuld regel cr propheU uolucruntuidere CT^udire, uos eyc-Eà dutem regnum coelorum, non habens iu jittidf C4rnu,non feruiens Df o j« dewentH huius mundi, fedadoransdeum in Ãnritu et ueriteUelccirco hic omnid er ant dbfconditlt;i,licet tn Ãgura,qult;e Ãrii in uifibthbui re tuiftgniÃcdbdntur ⢠Ute enim erdtdrcd Domini,id eÃ, Dn mAnfio,tn qua tabube legis,quM iam carnatil. us ocu* hl uidere non licebat,aÃeruabantur, que ÃgniÃcabant le gern deifcriptam in abfcondito cordiif;cundutn prophe turn Hiercmie fuprà ,noniamlttera,fed Ãiiritui-Ate^ hic quoq^ mireprelufum eR, er dum priores tabuleÃile funt äMoiÃ,fecunde poÃquam leäe funt, poÃquam fa* tis literafuerunt,ajjeruatefiint in arca,ubi dominus habt tat, ut ÃgniÃcaretur LexDei Ãgt;iritualis in cordibus ab» fconditaper ChriÃiÃiiritum-Hec area eÃeccleÃa D«â üiuentis non aurea,ne fibi aliquid arroget,f:d aurata, td efl,diuinofulgore er Dci diuitijs tüuÃris intus er firis, que corona aurca,id eÃ,ChriÃi regia dignitate er facer dotio eterno lUuÃris eÃ,er tpfa ex lignis eà imputribili» bus, quia Ãgt;irttu ChriÃi uegetata,corrumpi non poteà in eternum- Propiciatorium uero,quo tegiturarca,cxau ro eà mundiffimo, nam ChriÃtvm propiciatorem ÃgniÃ* cat,Romanier Hebr-a-- quo reconediamurDeo- ehe» rubim quoque ex auro funt,quia Dei uerbum Ãgnificant .n duobui tcÃamentis,in fe aurtvm eà diuinum,nobis per miniÃeriumargentum eleâum ,a rgentumpredicatio»
V i net
lO. POMERANI ANNOTATIONES
re, Mrum cr läpidcsprcciofiÃdC' Chcrulmuer/tsdd f : uuliibui re/Ãiciuni in prcpiaatorium, nam duo tefla* mcntd in chriflum confentiunt- dmt ucro omnia habe» ant figuram,f:gt;lu6 Deusfiguram non habet, fed tantum infuouerbocognofciuult perÃdem- Nampromittitfe habitaturum in tabernaculo,Jtcut çj- pofca in templo,et feÃuruminter cherubim fuperproptciatoritim,illK^}fe txauditurum tnuocantes,id lt;juod nuBa figura utdebatur, fed tantum credebatur- tear co enim emmaexterna lUa datafunt,utcredcrett(r tllic Dem adeÃe,ubi omnia fecun dum Deiuerbumfiebant,ficutfit er in nofiris facramett tisPrifterea diligenter intiiere, cum omnia agerentur fecundum legem in parte tabcrnaculipriori, tarnen in in ui/tbili,id eR,fanólijfanilorum guierebatur,inHocabatur Crexaudiebatüeus,nampatresnonoperibuilegis,fed eademfide,qua nos,falutÃäi funt : reffiexerunt enimiit gratiam orbi quandoq^ manififtandam,qui hancfidë uer hi Dei non reffexerunt, hypocritie per opera legis fiUi funt,quodfoliits'Deicfi:,trtbuentesopcrtbus,idefi,iufib» ficationem: item,intuerc, q, quando expiatio totius po» pull fiebat f:mcl in anno per pontificem fummum tngref fum perfanguinem erthymiama orationisin faniia fan élorum,infiguramexpiationispcr ChrtÃum femelfiébe, quando introiuit perfanguinem in fanüa non manufiUa ide/ljCarni inHifibilta,omnis populus iubebatur extra ta hernaculum cum facerdotibus,quiquotidicfolcbantin templo facrtficare,fi)ris ftare-aam ad hanc expiattonem nemo
IN EPISTOLAM AD HEB«
nemo tidmittitur,ni/î chrifltu: homtnum jludid, mérita, arbitrta hie nihil funt,facerdotes enim legis,qui alios fo» lebant fdnäificare,cr populus uniuerfus, e:y omniafa^ era eorum hic per fummum pontificem expiantur-Viamfandotuni.
lJe/l,adfanda-
Proignorantqs.
Quia adhtic aha rcftabant,qult;e nondutn erant publicata M Deo,nondum enim erat tempus, quado adhuc in node Crfigurarumtenebrisducebaturillepqputus,fedtamen feeundumuerbum Dei, quod cos faluabat per gratiam, qua nondum uidebant,[ed expedabant t u fdeli Abraha-luxtaconfcicntiam.
Nam hoc nulla opera poÃunt ere.
, Futurorum bonorum.
r Id efl,inuifibthum cr teternorum,Ãcutin Efa dicitur , pater fiaurifef.uh,cr fuprà hic autor dixif.Orbemter* â ra futurum-
Non manu
Fadumutillud,fedÃ)trttuale-
Semd.
Quiaredemptio eà ater na- Ohm erat temporalis expiatio,ergo repetebatur ftngulis annis,femel tarnen fi ebatinfiguram expiationis chrifli femel fida- Repeti^^ tio indicabat imperfiduincm, ChriÃi autem facriÃcium quta femel abfoluit omnia,er perfidum rÃ, ergo repett nonpot eÃ, alioqut qui à primo peccato mundi ufque ad V 3 ulti/nunt
- IO- POMERANI ANNOT ATIONES
ultimum peccatum mundi t{l expidtor, neceÃdrio fept mortuusfuiÃct db initio mundi,ficut infrd dicitur- Vide* rint lt;pti Chriflum quottdie fdcriÃcdre uolunt in fdcrdmé nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
ro dltdru,ubi non fdcrificium nobis commifit,idtÃ, Chri nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
Ãi occiÃoncm, fed co mmemordtionem lUms fdcnÃcif femel peripfumChriflwmfriîi, quotiensederimusnos tpfi nbsp;nbsp;biberimus cius corpus cr fdnguinem,non guoti*
tshocdlijscommiferimtis,utÃultehodieerrdmus-Tdmi inÃitutio ChriÃiinhocfdcrdmetoeÃinhdncremclard, ^uid ludibrio exponimus,quie Chriflus inÃituiti
De cinere uitulæ rufæ.
Nuwf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;legis expidtionem cdrndlemdb
immundicid mere cdrndli,Ãcut dlibi cxpidtionem'per fdtt guinemhircorumcruituloriim- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
De teÃdmento cldrim eü, in morte teÃdtoris con* ÃrmAtur,illic morte brutorum confirnidbdturuetusCT cdrnale,uerum lt;eternumeffe non potuitutnoutvrn ji^uo condito mortuus cà tefldtor, ^ui finguine fuo hoc conÃr tnduit lt;^c-
EX014' Sdnguinehircorum e^uitulorum expidtur LexcrpopulusLegiscrc-
Etquatcnus 8^c.
Similitudine oÃendit ChriÃi mortem expidre inde Ãnenter credentes ufque dd iudicium- Primo,uenit dd noscumpeccdtisnoürts.qufportduit. Secundo, ueni * etdbfquepeccdto inglorilt;iomnd)us,quidüigunt dduen* tumeiuS'
IN EPISTOLAM AD HEB« »;lt; C A .P V T X.
IlAperÃäionem Legis Jecltirlt;it,ut fupri, quitnJo urn brd tantum eratfùturarumrerum, non ipfteres cori uidebanturzyc-
Quod nullam dCc.
Ergo MW chrifiiani nullam habent confcientiampec catorum f VereÃc efl,fed beatus qui intclltgit-luflificati per fidcmpacemhabemus.ait Paulus,qui femper gratia, Cz paccmconiungit in fuis epi^olis Multumeflfcire,^ «oÃ-rf mérita er tuflitix nos non faluant, fed quandofei emusiandem,q^ noflrapeccatanos nondamnant fhxcef fet er efl Chrifliana libertas, libertas confeientiarum, quam impoflibileefl ut normt, qui ex hac prxdicatione apud femetipfos concludunt,q, iâ libere peccarepoÃint, id quod non ex his inflrrent in contumeliam liberatoris Lhrifli,fiuel micamfidei haberent, imo obflupefeerent prx ammiratione ad tantam benigni patrismfilios,id efl credentesliberalitatemcramoremNon ignorant Chri fliani,fimfereflgt;iciunt,feeffepeccatores er damnatos, fuam enim non habet m fetuflitiam,fed flde reflneiunt in ChriAu,qui/à âus efl nobis à deo iuüitia, fapiëtia,faniîi ficatio,fatis/i£iio croHic euanefeunt omniapeccata, eti am ab ipfa hominis confcientia, modofidesreâa fit qux Chrifli iuflitiam impcrflâam iudicare no potefl- Hie ot4 funtpoffibiliacredenti' Nihilergonuncdamnationis
'fl nbsp;nbsp;Ã'f'i iff Chriüo lefu, qui non fecundum carnent
V 4
IO- POMERANI ANNOTATIONES /
amhuldnt,gui femper ex fide deÃdcrdntc$,dtcunt : Pdter dimittenobudébitalufiitneuero operumhatte lilt;» bertdtemnunijuam confequipojfunt, utaliasdiximus-Hic licimus uoluntatem Det credentes in eunt, quem tBe lt;⢠miÃt, poftq reieâa funt legis facrificta(tit hic expfalmo 3igt;⢠ofiendit^qua uolumateftlafanâificamur per fatis» Ãäionetnccrporis Chrifiifemeloblati,etfanîltficamur in ietcrnim,nt confident tam peccati non habeamus, do» nee lUa oblatto nofira c/ï, eà autet» no/lra, donee credi» tnus cam eÃe perÃäam pro totius mundi ab mit to peccit tis- nbsp;Hoc eà quod in Hieremia dicif.Peccatorum er tni
quitatum eorum non recordabor ampliut-Porrö(conclu dttautor)ubtpeccatorum efl remijfiio,noncflamplitff oblatio pro pcccato, ubt eà ergo fiatisÃäio illa papiüicai Aiq^ad hoc /fieiiant omnia,qute fiequuntnr ⢠Cum igitur fiatres erc quie etiam declarant, nos eÃe fiacerdotes er pontificesm ChriÃo-
Redeant 8^c.
MitigatjUt fiuprà cap-a-.monens, ne décidant âpropa ÃtaÃie,propter quam multa paÃifiunt-
VoluntateniDei.
De qua fiuprà diximiui Nam O' hic dicit,q,fiducia ha bet magnampramq rctributtonem,nondicitopera!egiSf aut Opera bona,qua fiuntÃgna crfru^uffidetifidet ucro cruxadtunäaeÃâldcoatt:PaticntiauobisopuseÃ- j Adhnc pufiliuni. Et /â/c fiatisaperte declarant, ÿ de dcfiäioncÃdeifiupra dixcrtt^
SoU
IN EPJSTOLAM AD HEB- vz
SoLtfidc nos filu4ri,exemplis déclarât digniÃime-Er go {Juifidcnt non habcnt,aut à fide df:Ãciunt,faludrt no»
C A P V T X. b
Vide inlocisPhil-
^^^Rauit ad feeptri illius.
IdeÃ,lofeph-
Snmmitatem.
Hieronymiislegit.AdorauitifrtiélDominumcontter , fus dd'eôiuli caput- ,
Probrum Chrifti:
Vides in patribiuÃiiÃe utfidetn Chri^li,ita crucé ete^ Oberrarunt.
VtHeliaf,c^cen prophetue, quos Abdiat occultauit-iâ Rcgttwis.
Ne fine nobis confumma rentur.
Eadem ChriUt oblatione cr noter lÃt fanâificamur, (y eundem diem retributionis ftmul cxpeâlt;imuiâ
C A P V T X I I.
J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Via uidemus,quotquot faluati funt,ftde faluatos,
f nbsp;1 Je pona m'u ernospcrfidemomneonmconfcié
fctnper oppugnantis nos peccati, cr per V s tokrantiam
lO.POMERANI ANNOTATIONES
tolc rantiam currämuf ad propoÃtum brauium, non eli» gentes nabis modum cr uidm,f(d folum re/jgt;iciétes in mo dum, uiam zy doiirindmgymnaÃarchte agonotht» tit noflri Chrifti,id cfl,foldfidefequdmur cu,qui dux no HcreÃtn Eladio,quo currmtus.quocunq; zy qudcunque rdtioncduxcrit,Ãcut fecutt funt ueteres,de quibut fupri didum- AtqihxceÃcrux,quitÃdetcomeseÃ,ut htcelelt;* gdntiÃimcdeÃcribitur ⢠Hic nihii Chrifio duct dberrdbis, dum non frcis uidi tuds,ut Efdidf dicit Eà enim duxfidei, id eÃ,initium zsr progrcÃio omnis noÃri bonr.cà er con fummdtor omnis noÃr^ fdlutis, ut cognoÃds nihd relitt» qui noÃris uiribus zÿ-c ⢠QUdpropter monet diligenter hic dutor,ne deÃeidntpropter tempordles dffliéliontfd Ãde er ChriÃidnd uitd,qudmÃdesfecum dffcrt,utuel ex hoc uno loco uideiis,quo totd Ãgt;tätt epiÃold-
Efau.
PoenitentidEfdu zirciuldtuf proprie eilpoenitentid impioriim,quie cordm Deo non eà poenitentid Siquidetn dolent ddmnum rerum (y dnimi dnguÃidm,in qudm fen tientes idm Dei iudicium tnctderunt,d qud dnguÃid Ãpof fent liberdri,in aternum Dettm contemnerent-id quod hi florid d perte decldrdt, qui enim Ãc cwdm pdtre fleuerdt eiuldtu mdgno dbiÃ, er fJlo cotemptu pdtris duxit pdtri inuiÃdm uxoretertid-Sic er Cdin uolebdt dbeÃi tremorét in quem inciderdt,feduenidm delifiirogdre non potuittx dnimo- SicSdulindnguÃiddeprchenÃa,nondeprecdtut eÃ, ut remitteretur contemptusdtt,qui tdmendng/tüidin
IN EPISrOLAM AD HEB* V«
uoluiÃetitieffe, er cjmm aliud non uideretreMeJium,gU dio uitam abrupit,ficut ludas la^ueo.quit non uidet tunc ludam doluiÃe dtjà âo,quia iudicio da intut angebatur, ^uitamtnpeccatiueniam rogare non potuil f iflahor* renda exempla pertcrreantilloi qui panttentiamputant eÃe in manufua quotient uoluertnt, quaÃÃdes qua foU Itberamurfit luÃitia humana cfnonpotiutdei^ NoM eflpanitcntia Phardonit , qut quotiei flagellobatur à deo, poftulabat ut rogaretur pro liberatione- Sic amp;nbsp;dot nonesueüent Itberartqui tarnen déliai ueniam rogare non pojfunt ⢠Sic er Ãtut utrgines ueOent quidem intra^ re ad nuptias, fedÃituitatis fuie,id eft,infidelitatis, quem» admodumeftinpfal â¢ij uentamnonrogant.quinutahbi fcribitur,nihtl aliud norunt quamfua mérita fanäic uir» gincs Ãne oleo,Ã)ecioà iBi hypocriUDomtne,inquiuntt nonne in nomine tuo prophetauimus erc»
Non enim acceffïftis.
Comparât ea quit Ãila funt in coiiftrmatione ueteris legis fatis horrenda, cum gratia qult;efit nobis in confir» mationercgnictelorum inuiÃbilisquando credimus, ui inftrat idem quod fepe ante-Si terrena qult;e tune uideban tur quamuis dei erant è c^lis contemni impune non po tuerunt,quanto magis htec qute non funt huiM mundi no pojfunt impune contemnil
Adhuc femel Sie.
Hoc impletum eft quando magna orbis comotione pr« dicatUfeft Chriftus ludaisamp;-gentibut, quam comma» tianem
IO. POMERANI ANNOTATIONES
t ionen ädhuc uidenus donee penitus per eat hums mundi figura fy regnum omne deturpopulo fanäorumfeeun dum Daniehs prophetiam â Cultum iUum dei externum ncceffefiut quando^ perire,nam erat in elementis huius Mundi quif pereunt ⢠Rfguuw «ero quod in [olo /fiiritu eft perire non poterit lt;ycâ
c A p V r X I ÃI.
Paranefes Chriftianijfimas inhoc cap fcriiib
ALtiteinui/tbile eà chriÃusqui idem fuprà pon ttÃxeÃ^ nullam oblationem lufapitdeusnipin hoc altari,id eÃ, per ChriÃum, quemadmoduM PetrusdieitepiÃt.cap-2-Nulli!eprecesfufcipiuntur,ni» hilrecipimusadconiÃtnhocaltari Siquid,inqutt,petie ritis patrem m nomine meo dabit uobis eyc- Et ne htc fomnies aliud altare, quanquam er ipfa uerba dar a Ãntf ttonhicdicide lapidibus unäts fed de altari quo daliud eü quà m legis tDud uctcris,autor f: infià exponit, dices: Peripfumigitureyc- Sedneq^de facramentoeuchari» fiit htc diel claricm eR cum de manducatione loquitur ex altari, quando chrifiiani prater ChriÃum aliud altare nonhabent- Aduenerandum iBudcorporis Chriflifa» crament um fimendum non opus eà altari,nifi ilhs qui fa crificiumcxtcflamcnto chriÃiÃceruntâ Externum fa» cram(ntumeÃ(y externis tradaiur manibusincxter» noaliquo
IN EPISTOIAM AD HEB» V» noaliquotoco, adquodnihilretuîcritÃue ligncitÃtÃue lapidea menfa, nià dicas Chrifium peccaÃe qut in bgnea menfa creditur cicndjji ,aut peccatum e/fe quando mo» r itur is daturfacr amentum in fuis adihuscrc- Aduerte uero diligenter quod dicit, ex hoc altari non eÃeÃsut edant qui tabernaculo deferuiunt ⢠In lege qui feruiebant altariuiuebantde altari,Ãcutcr Pauluscitat-i- Conn-9-fimilc adducent ut oflendat miniftris uerbi Ucere utue» reexftmiptuaiiditorumâEdebant iüi ex carnibus cr pa» nibusoblatis ⢠Exhocautem altari djriÃo nemini licet edereimonemopoteft edere qui tabernaculo JAoÃde» feruitjd efl,qui cultiim del in rebus externis huius mun» di députât,qui per iuflitias et opera kgis qiueritfalutem, multo minus qui per opera traditionum humanarum, quod ut inteHtgas, utde ea qult;e fcribuntur Ioan- «- gt;nbsp;Hoc efl opus del cze- id lt;jHod hicaptiffimafigura cr no alio ffeäante autor oflendit ex Num- ip â Nlt;lt;m dum Chriilut introiuit infanda inuiÃbilia per proprium fanguincm, uoluit corpus fuum extra ciuitatem incendi deoincru» ce,inholocauflum fuauiÃimum quidem dco fed tarnen ignominiofum mundo, ficut tunc corpora animanti'* urn immolatorum pro peccato, per quorum fangui* nem introiuit Pontiflx in fanâa, non cremebantur c«Mt gloria in altari legis, fed cum ignominia eijeieban» tur extra caflra cr crcmabantur, ita ut ctiam cremate» tores immundos rcddcret,quia adhuc figura erat- Exea» mut
mutigitur, inquit, cum ï E S V extra ekmett tahuiutmundi, ignominiiim mundijirentes, darn interim gloriofi funt mundo hypocri U ey iuftttidrij [ccundam mundi ekmenta,ut tandem toti huic
mundo cum Chr^o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3
morumurtyc-
FINIS-
ARGENTORATI KNOBLOCHVS EXCVDEBAr MENSE IVLIO, ANNO
M Dgt; XXV-