errata, I i

7-y. nsi »y-4y- ßunt ió.zf.incrcmcntis a4-n. deßndendos fuos

3y.4.3ttiiict nos.dele, uidco uos 3S.i;.lt;iriitro jç^.poR uerbunt rcgnat,addcndum:in alter if lex folum

43a4.proeii, legeßbi , 4j.j2. pofl humanojlcgatur re-guntur

47-?i-’'TiniK’' yj.i7.ni3’'‘'?yjh ^4.49 •'sy'sn iy fS,14.l4bHt

eo.ii.n-^Q W13

-j-j, z.leg. decimooilauo 77.7.1linnom

j Sj.tf.leg. cuiduplex S}.z4..qu£,pro qui t4.,4.3.Bethauen S7.7.poflcrif,pro nofiris i7‘49-T'yrunt fii.^.precibui zo^.4.t.Ctefareit zi7.}7.Charran iiS.4.dcleaft uidetur iis.ç).dclc,îiiniuen t}i.49.confolatione zj6.if.corrupta

* z^7.7.dclc,contigilß: «y4.37.p’7l3;j7 xöo.jó.v^a i^t.7Madianitant ii}.zt.di/penfetur

dele Rutha ii3.}}.lcgepofl tibi^relinquit »22.19 Jrgf zz7.4.t.donum^pro bonunt iiî-3-tstiWTa iä.indicatit JJÓ.jO.p-QJJO

24o.t7.nnwT3 243-17. pr^etexunt 147 t49,i,poßtumlege

Q.VIBVS PRIOR m,pofterioT iierfum fign

2!3.poSl lofua, lege tempore 2!4.43.ti'^'\y

2f(,.zz.\'3'x'7y nnsv

26}. 8. fxdere cum Deo tun-' äo

2^6,28 aswö t67.1o.pro er,/fgf tti

280.29 Jßc lege,quale hominuM genuf (ölet elJitdeleto (iequen ti quale

t8i,i.^’'3n. item ft fiélüjdelc-to er

iss.zi arcam 23(gt;.2i.delead,etlcgezy 2Sçf.iz.cûmmodè i^z.fo.carens 2ç4,i8.nati

3003^.monte ' ‘ 3oi.37.uenditans

J12.2J,er, pro ad 3i4..8.libratie ' 3if-9. id, pro ad 323.22 3t6.z7.fententi£ dele iiS.a^.contrarium 32s.4..lcge,regij facerdotif 33lt;3.p.dcleDei 33t.4.4.c(ßcntitem.f ditione i37.i6.dele‘-\3vie 344..7.preemoncri y4ä-jo.nna’' 3 4 8.4 s.dele pro

352.27, i’nawTa j68.i8.gt;|ni’'/cgc '

3^8. zö.qui, pro quo s^S.fo.deteà

sSo.fo. poH luda, lege cerni -tur,er ßcquens cerniturdele

3 66,14,4niiMlt;lt;dttfrte«^» 4O2.5,n«'ia'lt;rj 411,20. i''‘i3a 423.3o,/rrf„lc 423.3S.coniunc'luiit 4.z4..t^.duäa 424-»5mK

rVMERVS PA' icat.

431.3 s.litetur

4J2.25.^1S‘lt;

44i.2j.d''P‘'1T

455.4j.Extoflt fOf.zo.lege,itais fif.iz.Ge/ßuris ftf.ft.T^rCihy _ fi^.fo.ludiCie tribut tiuit^ cm* rrf Amof uatc. cateri dclt fz3.4fi.uenditante5 fft.6.inimici,proimpi'obi : Sf9.2^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!

lege arx,pro uox fs^.34 as'J’ia ;69.49.gt;'3SW'a f7o.4.dcle cnint ^04.4;. B-thaba 609.1. é4.z.4..immolandairt ó4ï.j7.’;3'’w 648.s.dclenoit 67f.sû.pro namqjjegeitf^ 68^.44.lege, ut ab elellit 69r.yi.p3T 7i8.rt.lt;ieZf dd 726,49.n'Qp 728,3t.ita^)

7f2.9. an A Phoca hibeßiA (X terra nata et ßbi imperi' um in l^onfain Chrifii utU' dicantis,anni 7é3.6.dclenon 767.44.concc(ßo 7é9.zz.leniter 77f.!.erant 77 f.3t. er prophetas 794.z.dele neq;

817.3 f.ßfperbe

818.11. h'

Sft.tS.pulmentum 837 t4.lcgepro eßeßitt, 849.i2.ArcbangeU t;$.2ó.lege,quam Apoßoliii tff.fo.poenitentiam

FINIS,

9 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, I N I O

berationis coußans^de quibus ordme ngt;P ßrenud acexpedite aliquidaggrediendi «ox efl.Afyndc' tum Hebr^eum □■'P celeritatem indicat.

lordanem. ) Eiuuium pcenitentiee,ad reno' uationem facratum,utlegimus apttd Matthceum: T«nc egreßaeüadiilum Hierofolyma, tota Iudaa,t0taq; regio undiq^ f nitima lordaniyüquot; ba pti^abantur in lordane ab illo, confiientespecca tajua. Itaq^ fubmoto uelo, ut Ißaelitis nonlicuit cernerehiereditatem fuam, nift tranfitolordane: ità Ifraehtis qui ex ffintu Ifraehtieluntyfas non efifuam hiereditatem obtinere,in ccehs repofita, nifipercceleHisIordanisaquastraijciant. de quo apud loannem his uerbistEt oflendit mihi purum puuium aqui£ uiu(e,frgt;lendidum tanquam chry' /lallum.procedentem defedeDei amp;agni.Clui fiuuius ad regnum Dei aperientes aditu aquas con tinet. de quibus nofler lofua his uerbis : Nifi quis fuerit cx aqua amp;nbsp;ffiritu, non potefr ingreß in re gnum Del.

T u. )Tanqua dux.De noflro lofua Micheas uates: Afcendit enimpandcs iter ante eos,(2r trSfr bit rex eorîi ante eos,amp; Do winut in capite corS.

Et populus. )fMO imperio fubûeSius, quem regas ex oraculis mets,ac diuinis réjfonfis,no bti manis decretis.

Om nein lo cum quem calcauent. ) quot;tranfito Iordane,ßib duce lofita^angu/ia Chana nlt;fa in hiereditatem cedit Ifraehtis : ducenodiro Iofua,hiereditas amplißima cedet.de qua Petrus^ Ccelos nouos terram nouam^in quibus iuflicia inhabitat, nteridiano. Explicanturfrnes Chanancfte, Et Libano.)y7Me Septentrionah.Mons edî omnium quos Syria habet altifrmus, utmedqsar doribus fidus fit niutbus, undefortaffe nomen ab albore niuium adeptus e/l,utapud Latinos Alpes.

Etfluuium magnum Eupliratem.) Orientalemlimitem.Is in Armenia ortHS,perMe fopotamiam fluent,in Perficum flnum labitur.

Viqj ad maremagnii .)Mediterraneum, quod Cteterorum terraJ'acrte marium reffeóiu

magnu dicitur,ut funt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q” O' Di*

uina igitur prouidentia,ut fua cuiquegenti terra quaminhabitetjtributaeO : ita etiam Jiii termini afignatifunt, quibus quceq;fuam ditionent tueit' tur,ut funt flumina,maria,montes,folitudines.

Nullus poten't uobis refifterc. ) Tf* élis meoprießdio,quipr(eibo uobis,utfupra legi' tur.Dominus ergo Deus tuuspræiens tibi,ipfde lebit hofies tuos. A.' facili confolatio.

1 tæ tuæ. ) Nam qute res aduerfe accide' rint Ifraehtis ab obitu lojuce^Iudicumlibertndi' cat,Io]ua ipß eucttturas calamitates prlt;edicente his uerbisiCitoigitur uelociter excitabiturin uos iraDomini,amp; auferemini ab hac terra optima quam tradidit uobis.

Sicut fui cum Alofc. ) moderansmeo ff int u coßliaeius, resgeredas.Promißione' cefariage/luro tarn difßcilemprincipatu)n,amp;'iit populum tarn rebellem, De no/îro lofua uates: iUf manu tfoluntas Domini dirigetur.

Non dimittam tejLocifuaforij indictst^ unius Deinutuamp;'operésfelicitergeri,

Confortare.) meojfiritu'confirmatus, t' /io fortis tij- infrado animo aduerfus hoftes tuos. Defortitudine noüri fojfitatoris uatesiEt fcet fuper euJjnritusfortitudifiis.coiitentioneM mi opus effv,pra/èrtim dua adferendoslabores, res aduerjas. Nam ut bali/îlt;e lapidui», amp;s'^' babenfj^«o fuut contenta at^; ad(iu3:a uekemett tius^ ita anmi Junt diuino Jfiritu confirnuiti'

Tu cni'm forte dnu'des. ) Nf?no aünf neq- tale alic^uid obßabit tibi,quo minus temmds uidaspopulotuo, qualeobjlititMofi. Nontuunt aliquod uitium,nonpopuli contumacia,noitpoteii tifimi reges^non teira à montibus^uallibuStlicU' hus,urbibHS,tncolisfortifimts munita.

Vt cuftodias tacias cmncmle''

’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C O M M E N

ÎWlefaia'^:^!-requiefeetfuper eu ffiritus Domi •quot;•At Mfró de difcriminelo/ute cz Chrißiferua» ^frdabortUjtiominibus muneribus,Jfiritu,un» *honio/itierit.

•nw«atM:Ef'nlegeeiilt;5 meditaturdies,noÜesq;. Vtcuftodias 2lt;' facias. ) Adamplifcan ^iii gloriam Dei,qui ßnis mtelligentite legis, rixsobitionis eß.Quain rehtfc confideradajunt: ^^^ißator,ij quibus traditur lex,cognirio legis per liuetn fdei, opera ac fa^ia,demum benefa^orum ^fifS,qui inamplifcando Deocgt;’ benemerendo de aberoatq-inipfis prtemijs cernitur.

Tunediriges animam.) A' commodo. Pebrttus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ J ffl,proßere iter tuu facies,

^gt;^irinereconßha, ßudia, faéla notanrur: omnia lduiter,qucecunq; aggrediere,curnient tibi,perß ^HfWi/egemDfi perßiritum diuinum S cetiant weifafo Pfalmo «afPi ; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nwy■'WH

kontra habentimpij.

T A R I V s.

ope ,cni nemo refi/htjte^us ßs,utfequitur.

Qlioniam tccû eft Domnius. ) Qui uel.tamp;poßii teiuuarc,cuius uim ac robur ho fies fu/linerene^ueut. QuteprafiduiJècuros ßJentes cffiaunt, cum uidclicet aui ho^ibus no' firis uires IteJenJi nos deeße'.autfi non defuntj‘i' micos tarnen nobii fße,lt;juorum prifßdijs acope niti aduerfus inimicos noßros liceat,intelb^imuSt, Coniungitur hic locus facultatis cum uoluntate,

Præcepifcp lofua. ) Monitus fie oraculo Dei.fine quo diuinum ducem nihd agerefas erat. Nam fuprà legiturin t^umeris, ut lofuiC mandat turn fit,quomodo omnia ex /êntentia Elea^arifi eerdotis,utDeumconfuluerit,agat Ne,utnonnul h arbitrantur, hoc ad Ifraelitas mandatum lofult;e, humanum, non diuinum fuiffe,/laruamus,

Præparate nobis cibana.)PræfprMÏ nam,dereliquo quoq-eSmeatucuraoentur. Na Manna non prius de/iuit deplui, quam cceptueli terrèf fierté frugibus uefci,ut infrà ex capite quin topatettnequis unà cum Mofe expirajfeMan^

Qßi contradixerit ori tuo. ) Denox /Iroloiualegiturillud: Si non credideritir ego fiuin,moriemini inpeccatis uePlrij,

IN C APVT 1 L

DESethim.)Loc«sinc4pe/Iribf« M04 bifdr«w, apud montem Peorem, ubipopu lusfornicatuseß,cum mulieribus Moabiticige-neris.

Duos uiros.)Bono5,^KipIenifdeinfrd de nunciantiTradiditDominus omnem terra inma nus noßras.Mofies duodecim mifierat,loßiaduos.

Exploratores.) Qni ma:nii,portas urbis, fitum, arma,cateraq;ho/lium perociumin/fiice rent,pro more helhco'.qui à lofiua diuina,non hu-manarationeobßruatusefl, Humana ratio omnia tentât uiribusfiuis, ditdna diuino robore amp;nbsp;cö filio. Altera fides,^-Dei oraculatalteram huma-

Dei.Ita^fè^uitur:

Ingrefsiftint domum meretrids,) Vt Chananaa tern obfccena libidine perditafu-» it,ueluti ex Leuitico licetjcire. Sunt qui nsit uer tuntcauponaria.Meretrixplitcnit Grads,qui nertut nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Apo/lolo, quißc di

citiPerßdemRtiabmeretrixnonperijt. Demum etiim my^erio redemptionis improboru, «ox me retrix ualde accommodata ePl. Notum enim eß pfjs,qui eu Thamare, Raaba, Batbfebit,Dauide, meretricibus amp;nbsp;adulterisßeruentur,f2r “d quos li herandos mittantur Apoßoli exploratores poten

elefiia enim exgentibus profianis, tanquam oleie' flrofifraelicis oliua infierenda,quàm amplafiityin' dicat Dominus his uerbis: Dico autem quôdma* ti,etc.

Äbfcondit. ') Infitruüa diuino figt;iritii,qKO impulfiu hoc confiera infirà legitur'.Dominus envn De«s ueflcr,ipß e^ Dc«i in cceloßrfium, amp;nbsp;terra deorfium,

NefeiOj quod abi'erunt.) Nentiri ne licuit Raaba cum ita odio habeat Deus metida-cia,tttuates dicat : Perdet omnes qui loquuittuf mendacium.Duplexefimendacium:unurn,qMd nocendi caufia,innocenti dicitur: alteruin, quod nullo ladendi anime probos,fed eosliberatidi ui improbortim ftudio profertur. illud femper de-tedatur Deus, hoctolerat in bene aßeäis erga gloriam fuam dr piostamp;uenia non jolutn nonca ret, fedpramio etiam ob ^udium bene tnerendi deinnocentibus,ornatur. Sunt igituramp;pßfi^ I artes,fui dolitjed boni,no mali.Dicas,curpotiiit RaabamendacM dicendo ho/lesIfraelitas,quam duesfiuosregem iuuare uoluit, quibustarnen natura docetfauendum eße,(^patriain amaiidal «f i//e dich:

iwxyKcüiüf iy« 7rK7fid'amp;' «TreéifTwe,

PaSium hoc Raab^e non ratione humana, f« diuina,ad impiam gentem excindenda,amp; adjfrae litas ampltficandos editu eß. Qj^oddecretu Dfi infuitabile cum cognofeeret Ra4b4,nilt;iJ«if ri,ideß, diuintrßntentia parère, quàm contra hancnecefiitatemfru/îrafidem erga regem amp;ei ues ßos feruare.fic enim infirà ait’.NouiquodBo minus tradiderit uobis ten’tfm.

In folan'nm domus fuæ. ) erant in ufiu illis gentibus,in quibus mambulareac uerfariltcebaf.atqjhaccumidonea eßent rebus exiccandis,leghur hiclini ^lipulas in eis repofitas futße,quibusRaahahoßitestexerit.

• Noui, quodDominus tradident uobis.) Oratio Raabieadexploratores,lau-dem Del continent, amp;nbsp;hortattonem dePeredime

argumentis tn ipfafiriptione,

Etenim irruit m nos tenor uefter.) A' figno. Q«oî terrtfopfimd, Crtof beneficia Del non impulerunt ad Dei dmorei«,iwmi!iëjci lamitas impulitad metu ; ut quem amare recufiifigt; fient,ab eo pauore amp;nbsp;terrore fimt perturbati. Sie

i»etinn iiteutlet D owi'mmï Omni t error,quam calca tKri efih,Omnia igitur perfidem cognoj'cimuthic wDfum autorem referenda e/fe,paeem,hella,me ^‘lt;'»,{ilt;litciam,uitam,mortem,regna,regnorum^ Mttiones, amp;nbsp;omnium in hacrerum natura ui' (ifitaJinem.Fortißimii Cbananeee gentibus hic JfaeUtteterrori ejfe dicuntur ,^uee ipß populo l^eijamp;cteteris nationibus terrorifuerant» te mutationem inclinatione temporum,fuh diui fiisilecretnelficiente,

Etplanxerunt. ) Metaphora inuerlo cera ad ignem li^uejcentefumpta. QipO' tamanimi anteafcrreifuijfent, iam cera modo e-l»olliti tnduntur. Ex Raaba mulicre igitur difcut fxplontoresea^ob ^ua exploranda mißialoßut laeratit,

Aiidiuimus quôdficcaucrit. ) hb e^ X(igt;iplis,aua in dicendo indu^ionis uim obtinet^ Cteterat fr.itimas nobis gentes,Deus propter wos »lifereobßagitiapuniuittAegyptios, Amele '^^‘(“hl^^tnorraos, Ammonitas.ltaque necnobii

fummumfaHimum fcclei'urn progrefis, amp;nbsp;ohm diuina fententia ad exitium damnatis. E' xempla^K^l^jf- offert , adterrorem excitandum fxagnim uim habuerunt, Ndm reff Ktia f rd«f, çÿ* uictiia. Periëula enim quapropè funt, O' impen^ dèn uidentur,metuifilent:remota non itemgt;qua »^inusformidolofafunt. Hincapuduatem Gra~ eumilledeurbif fia,quad proximus eßet,intérim ^nfimetuerefngitur:

li* ttcKis H(A. 1(117 «XJ»«?

eÄuÄas t'aJansTr©', as t* ldi(/«jÙTijjj nbsp;nbsp;nbsp;eiirKdïi.—

Necrcmanlit.)ni3ptlt;S.Nogt;i coßitifi fe uigorem animi,fed omnem concidiße. T ropKi «ût«s,Ht etiam contrarius in tib ViB” ‘hn,uis me^ tus exprimitur,qui ablato uigore animi,omnia lan p,iioreamp;tremoremembra implet. Hint Latmus tiätei,

—Mihifiigidus horror Mffflir*! quatit,gelidus coitfirmidine finguis.

Dominus enim Deus uefter. ) uobis fanent,Koiisinfebius.

Ipfe eftDcus.)Non alius,non dij no/ïri, Cr caterarum profanarum gentium.

Incœlo {urfum.)HHic Dpo omnia parère ccelellij,terreHria,amp;' inferno. Praclara cofefi fio Dei,in gentili fcem inaRaabahic editur.Veru ergo eli,qiioddicit ApoüolustDeus non ebl ac^ ceptor[gt;erfogt;Mriim,fedtnomni gente, ^ui timet

hamiin ffraehtis uero Amorrai,perperffdia pro les Chanaanis,HcecdeDeoprofef?io,lt;juicunéia regatfapienter,quiimpiosperdat,f^ iu/bos fer-uetfCuiusij; potëtia nemo reluéletur, ut infcriptit e^in omnium animis, itaetia gentiles uateseant confrmarunt.Sic enim de Deo poeta Latinust

---O ' ^ui res hominum'^; DeÄi«^;

Aeternisregisimperijs,etfulmineterres. Itemt ---Hominum fator atq- deorum,

Qj^od ex Graco uate exprefjiim eftt

— TiKriip Kvd^ûÿ ri

At uero aliter hacßntentia in piorum animis fentitur, aliter inimpiorum.Exemplo eblhicRaa ba,(irimpij Amorrai.Hi ueritatem periniu^itia detinebat in animis fiisiilla per iublitia, qua fidei Apoüolo etiam tefte erat. Qualis autem ffdesfue ritin Rdtftrf, puerilis atas, tn quaJfiritus timoris uulgo,non adoptionis cadebat,fatis déclarât,Hic igitur clarè oflenditur,ante pradicatum amp;nbsp;cûgni turn Euangelium de Méfia, antecedere in eleais ex gratia eleStionis quondam diuini ffititusuim, qua illi depotentia,Jàpientia amp;nbsp;bonitate Dei be neßntiant,ei^ fe occulta in^inSlu credant.Atqf hanc uimfacraliterametum Dei actimorem uo cont,(f‘ principium fapientiafaciunt, ut in quo fi mina fidei de Méfia contineantur, At de hacre olidS.Caterùm praclara fentëtia Raabade Deo haccontinet.Primo,numen diuinum eße, à quo cunûa naturam,uitam,(si‘motum acapiant.Ta^ le enim final rc'D’’. H.»c illud Apoiîoli : Per i' pfum enim fumus,uiuimus,amp;mouemur. Deinde hoc numen diuinum efe Df«m Ifraelitarum,hoc efl,piorum,facrafuaoraculacolentium, non int' piorum. Çpua iitconfefione Raaba amp;-bonitatetn

ineodePßlmotPaulo minoremfecifii eum ange^ lisigloria (^jplendore coronafrt eum. Pigura i* giturin lofua,hiccerniturtresip[a ,irt Chrifio jeruatore.

Cum ingrefsifucn'tis parte aquae.) Similiter Grteei Hzp uertut,ùâ//ciSp'2ts -nSi v ƒ« T©-. Qjui expendunt idquod infràlegiturtSta.-bant inßet 0 alueo,in medio lordanis. In medium lordanem progre/fgt;s freerdotes :er ibi coflitiße, dum totus tranßret populus. Altj nyp, de altera ripi,quaexibatur, interpretantur: ibifacer' dotes çum area intra lordanem manpße, donee traijcerent Ifraelitte.

Acceditc liuc.. ) ad arcamfœderis, diui-narum concionum /lationem.

Verbum Dci ueftn.) Orationemplena confolationis,qua opus habebant in tantofufcipië do opéré.

Deus uiuus.) perenni amp;nbsp;immortali ui-ta, à quo omnia uitam accipiuntin M.eßia. In hac uita cernuntur,quibus Deus excelht:tuflicia,bo' nitas,pipientia,ueritas,Faalium loci exponuntur infcripto. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

Er dilperdct. lam frelerum Amorrteoru hic ordineßptem gentes,iam ohm exitio in Cha^ naane deftinatasMaledi^us Chanaan.

quo uJtes: Qujfecit cœlum amp;nbsp;terra. Locks is ad conßrmandos anmos fpe,dc tranfeundo lordane, amp;uincendis hofïibiis,iJJi.rturtqHiprophetts eß ußtatus.

gt;lt;r

moleuna inftarmûri.Infernas decurrifre initiât ßtlfHm,atq; ita medium alueîi diuina ratione exit^ catum,liitHm tranßtuprtebuiße Jfraelitis.ldem^t ciditmari rubro a Domino, nifi quôd bocutra^ parte mûri modo con/htiße legitur: eo maris, non fluminis naturam tenente.Ex hoc figno intelliÿ^ mus,omnta in hoc mundo Dei prouidentia eofrt 6iare,ut iuAos frruent, iniufros perdant. Exem^ plo eA dtluutum,incendium Sodomte amp;nbsp;Gomor . rcetmare rubrum, delens Pharaonecumfuoexer citu, feruans Ifraelitas : hic lordams tritt' ßtumpermifit Ifraehtis,prteeunte area Dei, qui alios abßorpturusßiißet.Tanto diferimine dtrimS turpij ab impijs,ßlq Dei ab alienis, At dßvmen boc,non natura,fedliberalis beneuolentiafede^ ris diuini efficit,uthiclegimus: Eccearca fadeiv Domini omnis terrte,^c.

’’ Igitur ingrefTus eft populus. ) Cum paruulisamp;' iumentisßis, promifris Dei iaw per frde animatus,contra ludiciÜ naturte.Vtantèeadë ßde conßrmatus,mare rubrum tranßerat.Vt bi' betApoAolus'.Perfdemtranßeruntrubrumire, naniutbusin montibus liquefcentibusau^efcere, ma^nisq; nutrimentis crefcere. DocHfflfnto eA Euphrates,Ganges, Nilus-.^inGermaniano^ ftra, Rhenus atq^ Diin«lgt;iKS.In menfeautemhlar tio traieci/Je lordanem,infra lîi:ribitur,quo tempo re mefris hordeaceafreri in Palte Aina cofueuit,ut ßs nouarumfrugum. In Parahpomenumhhrisle' gimus,ut lordanis auüusfueritaquis, in M.artio uidi. Amplißcatur miraculu^quod dtcitur,eo tent' pore exiccatus alueus îordams, quo is abutidauic aquts^çdr pleno alueoßuxit,

Et tteteruntzqux.') Contra naturSßu, uiorum: Jed non contra uoluntateeius qui fiuuios dr omnem banc rerum uniuerfitatemjUt coJitor, fjoßidetccelum amp;nbsp;terrant^

Inrharefolitudinis.)iJemorffxo«frJK* tibus fe ßuminihus in maria.VariafuntnomiM bu iuSflacus.Alphaltite,à hitumine quodgi^nif.iMre falfum: marefolitudinis, àßlituaine ntana Kra^ bum.Is lacus, terminus Sac rte terrte orietnhs eA,

dane.Siint quireferuntadea, qualegitur MoJ'es tn Deuteronomio mandafle lo/uadetapidibus e^ rigendis in Hebaie monte, à lordanis traie^u. At Mero quam re^è ßentiant, licet cognofeere ex ipjoflripto,

Feftinauit^ populus.) Tranfltus enim erat horribilis,propter oß:entum:(^ magna utsho minum qua traijeeret,aderat^uicmaep hareditas ad fediinandum incitabat.Sic enim natura compa ratumedl,utquoquifq;propiusabedl aßneexpe 1 6iato,eo magtsproperer ad eum aflequendu. Ger ta figura admonet nos Ifraelitarum fledîinatio, ut nosquoqi in noflri lordanis tranfltumoramnon faciamus'.fld in eo bapti^ati,deponend»ueterem hominem,amp;induendo nouum, ad propofltam no bis in calls hareditatem,plenisgreflibus content damus,expendentes illud Chrifli: Nemo qui ma ttu fua admota aratro rejßexerit d tergo,aptus eä regno Dei.

Pergcbantantcpopulum.) Vttran- ; fllflnt lordanemtaut prateribdr populum,ei prai turifiam tranflto lordaner

Armati præcedcbant.)ImpîeHtei: uati' cinium Iacobi,de quo Gen.49,amp;quade Gadi^ ' nis pradixerat Mofls cap. 3^. Q«lt;f militaris ac bellica laus remanflt in hae tribu, etiam pofieris temporibus. de qua in libro Paralipomenon priO' re,cap.t2.his uerbistViriforttßimi,amp;rei milita' ris pertißimi,tenentes clypeumamp;hadlam,facies eorum quafi fades leonis,amp;' ueloces ßcut caprea in monnbus.Armati hic dicuntur praeeßiffe, fed qui Domino duce uicerint, ut inflà legimus, cap. zsflc confltentem lofuam: Vos'qicernitis omnia quafecerit Dominus Deus uefler,cun6iisper cir euitum nationibus, quomodo prouobis ipflpU' gnauerit.-

Indie ifto magnificauit. ) lo/ùaduce exieeato alueo lordanis,cuius oflenti hic biparti' tus ufus cemitur : unus, quo loßua dux auguflus redditus efl:alter,quo amplitudo potentiadiuina apud cunüasgentes inclaruit, de quo mox infra: Qui efl finis ale tin extremum omnium praflan' num operum Dei,utis Celebris flat in toto terra' rum orbe.

Vt timerent eum.) Re^uiri in mâgifiri-Sicut timuerunt Molem.) Df tu-,quem flciflum marc rubrumintuleratjinhxoda hiS uerbis:Et uiderunt Acgyptios mortuos fupef littus maris,amp; manum magnam lt;juam exereue^ rat Dominus contra eos : timuitq; populus minum,amp;crediderunt Domino, ej eius.Hancautemfuam autoritäre tuentur daces, fl legem obeantDei, ut fuprà legitur : Pdon recc'^ dat uolumen legis huius ab ore tuo,fed meddabt'' ris in eo die amp;nbsp;noße. Tunc enimprofleru red^ des iter tuum.

Afcendite de lordane.) Sacerdotesp midefeenduntinprofitndnmlordanis afcendunt,Jepro ptrieulopopuli eirptieii amp;nbsp;mi opponentes.Renocanda hypotheßs adtbejifi, hoe efl,ad locum commnnem.

Populus autem afcendi'f de lordane.) Reflneitur altitudo ripa, amp;nbsp;lordanis fundum, ati^ terra facra fublimitas. Depontn^, dum uelnm,

Decirao die menfis pn'mi. )expM iam i^uadraginta annorum peregrinaiione • fnpputant i»terpretes,Moflm feptimo dieïebn^ rij,qui Adardicitur, anniquadriigeßtnhobijr fe. Hie enim legi, deeimo die menflsprimi, qxi elb TjÖ’'3,fcoc fÆ, Martius,aflendijfe populudelo^ done, à quo tranßtu fl tres dies (de quibus flpra itl hune modum:Praparate commeatutn, pletis tribus diebus,tranflbitis Iordanem)amp;l^‘'‘ ginta dies quibus luxere Mofln, retro ris,in feptmumPehruarij diemanniquadra^lt;’P'^ incidereobitu Moßa. Volut enim,n5prius Iofl(am,uil‘orda)iem traijeeret, qiidm tempaS mentationis efletflnitum. In quamflntenMOsM' detur inclinare loflphus libro quinto ludaiearttei antiquitatum.Nam tradit,Mofltnortuo, qiiemac ta in Tebruario defun^u dieit, amp;■ luilu^ teinpo^^ expleto,à lofuapraeepttimpopulo, ut Çe adt a)t fleundumlordanempararet, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

In Galgalis.)Df loco infrd.Clarus is ma caflrametatione à tranßtu ford‘tnis,amp; W circumcißone,de qua mox.illuflrts item quod inillo locoprimiim ingreßiinCbauaH‘e‘‘ ' flaelita celebrarut: nec non clarus Mofliico,quod cum area longo tempore qua e/l in Galgalis,Jedem Juam tenuit. tiam loco Saulus primus Iflaelitarum rex erects

»I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C O M M E N

rœlojtfrrrfjCÿmin. Q^amobfententiam decla^

horfs fier contumaciam euadunt.Sicpenere dilu' nio rebelles,temportbus Nolt;f. Sodomitœ

, »iorrtti,tempore Loti amp;nbsp;Abrahami, Aegyptij co ^nitolfraelitarum Deo per toteditaßgna,inma^ rirubrotemporibusMoße.Eadem ratione mox ferditi commemorabuniur Amorriei amp;nbsp;Chana^ Itaapentes.ldem iudicium manet omnes terraru

Fortifsimam manum Dei.) fuo bono, ßigt;uncfanile colant,redeuntes ad meliorem fru ^enimalouerö,fi ajfernetur ,falfum cultum deo rum alienorum perß'quentes

Etuos timearis.)religiop colatis ex pra^-ßripta uobis lege : ad eum cultum uobis Ißaeli^ ^s/xtotgentibw ßle^iis ac ßgregatis. EÄ enim hoc eft,metus,hic cultus diuinus Dei ora rtdispraferiptus.

IN C A P V T V.

T A R 1 V s.

denduiM.Stitenm iîluJ:Eccenon dormîtabit, ne

quedormiet,quicuüoditIfraelem.De impijs ue^ ro : Vidi impium exaltatum ut cedrum Libani, ^cSt exemplo hic [unt Chananai.

Spiritus.) ui^or animorum: hoc e/l, omnif deliberandi amp;nbsp;coi^ilij capiendi uis ac facultas, qudlis abe/fe foletmerupercußs,ItaqueGri:eci pro 'r^'^nerterunt eppieuiri!,

Filiorumlirael. ) Quoscontrà animabat

lordane,in Galgale, Cultros lapideos,)Simj7iffr Grlt;fci,iix-

Ttnyfii/xs, Interprètes aeteri Paraphra

fiem ßcuti, cultros acutos interpretantur. petram ac faxum propric notate QKlt;efignißca^ tio myfterio circumcifionis uera conuenit, Üe pe tra enim legimusiPetraautem erat Chri/ius. cu' iusjj)iritus,utprceputia animorum amputrt,ßn'

Et circumcide fccundo.)PnorefCfpM

ßertßlenniterabAhrahamo, bacaitera à loßa: ctrcumcißonem reprt ßntarit,declarat arc ucißo a noflroloßa, ijui Ckriftus efi,facia: quie^iritus,non literee circuncifo e/i. Sunt qui hanc alteram circumcißonem ccnferunt cum ea, quam dicunt confêûam eo tempore,quopercußis primogenitis Aegyptijs, Ifraelii ce iam Pefah erat comei%ri.At de lAa amputatione prceputiorum.

so nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ulla mentio infacrisßt lireris,neq^ tumjhfce.^

ptam illam uerißimile e/l :uix in ea noéîejfacio adfermentandum panem dato, tantopere utexi.gt;

rent urgentibus Aegypttjs^

In colic præputiorum.)ViJef«r/J’efl(t ri forma eius partis,in quaprxputia preeciduntur, qux collis modo intumeßens eminet. Cxteri de loco Gilgale accipiunt,quem quidam apreeputijs in orbem recifis nomen duxiffe uolunt.

Vniucrfibcllatores.) Qmî uiginti an^

Mortui funt. )Exceptis Lcuitis.

Qiii natus eft in defcrto perquagt;

a» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I H 1 O

non à Mofe,p'd a lo/ùafuerint circumciß.Confi^ hum huius rei intelligent, qui ueterem hominem cum nouo, Mofem cum Chrißo,peregrinationem huius mundt ycum quiete noui mundi comparare norunt,

audicruntuocem Domini.) Vt ußsßt Dens hac inobed!entia,amp;adqua rem,no.' tanau.Deeo alias, Qjtt homo in cale/iibus Ißae' litisregnoDeifruatur, qui non item in hocexi^ ho,indtcatilludApofioli : Carotirfanguis hare ditatem Dei non accipient.Quareut in bapttßmo alter homo in mortem tingitur aqua,alter in uitat ita idem in circumcißone, quie ex altera parte re fßondet baptifmo,accidit.De uetere homme legi-tur :De terrafumptus es,amp;-in terram conuerth rc.De nouo uero’.Noflra conueißtio in calls,

HorSRlij in locufucceflcrunt.) Qjti

S V A M nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. .

Dcfrugibas terca?. )^ Superioristmm-T aie nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;effeuolut interpreteSy ^iiód ßnt äti''

no , id efly^ut prlt;tterierit jiiaftf, Frwgfî uerô uertentis anni K’iSn uocari, t^uod fint tinifi Dff igitur altero Pefa «etereIru/nento ufi funtjtjuia nouo no licebat uefcßpriuj'^uSdeci^ mofèxto [Aartij nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ideft,meßisprimit!tn'U

manipulum Dfo facraffent.Is autem decimuffex^' tus dies,alter a^ymalium dies erat. dei^uo uide^' to ris in Lf«Ulfo.

Die altcro.)Dmmo^Hinto Martijj^uo e tiam die I/raelittf etrreßifuerant exAe^pto,

Dcfecit manna. ) ut non amphus necefft ria ad uiäum. De nj4nnlt;f natura,colleäione, U' fu,alias.

Cum autem cflet lofua») Conprimtur de nouo Iofua,iam ho/les ag^reßurus. I« ßrmatione uiri à Domino mißt, domtna[us,locus, pedes lofutenndaü/xprn'

Virum ftantem. ) non iacenteit, tteqße' tîentem-,qtti iam accinóiuseffetbello'.utfequitur. Is «ir bellum cum ho flibus ßiis^eflurus, flare diet tur fln throno,cumfententiamfert,federe, ut efî apud Danielem:Afpiciebam,.amp; thronipofiti, amp;nbsp;antiquusdierum/edit, Item lefaias uidithuncfe'' dentem in frlio fublimi.Similiter Amosuidit Do-»ii«Km,non ßdentem, fed fiantem'.uti iam ultio^ nemjumpturum de rebellibus,.

Euaginatum tenentem gladiumj addefendendos^amp;excindedos hofies. IsgladiuS alio loco ex ore illius utraq-parte acutus exireji citur: isridem oculosflammeos,pedes tanauäirt eaminoardentes,faciemlucentem itifiar folisba berelegitur,

Noftcr cs, anaducrfarioruin. ) Fotf'î uiri percunSiatio^qua rej^onfilt;m,delt;iuofeiiuitur, trmato expreßit.

Sed fum pn'nceps. ) non HWKSfxijsgf.* ic reono'.nec cutuis genti,fed facne.ut Jèquitur.

Ëxerci'tus Domini. ) lfraelitici,quiitt terris Dei exercitus efl:ut Gentj, ccelefltsexer citus in calis. Q»lt;f magna gloria amp;nbsp;dignitasfatt Riorum efl,uocari exercitum eos Dehif babfre tfneem nonterrenum,fed cceleftem. Qiui.fimmi' fleriumffefles,is angelus M.icbael efl, de quo a^ pud Dantelcm,'Ci'2'y'^ tiam principatus ccelefles fubditifunt, Chrißus

‘r

cotitfptus partus,ut Vates conqueriturJnpec (itis concepit me mater mea.Iudtces terreni inno (fittiimnonab animo lt;tfiimant,fed à fadiistquee fl feiere aperto caret, à capitali pcena abfiinent: amp;nbsp;libtris hoc modo infantibus pareet, cum paren tetfàcinorofos capitepledîunt.lnnofirum igitur mdicium inquiritur, quod fallax eR, lege qua ft^etwegettin iudiciumDei no inquiritur,quod

Praterea ut figulo ius edi uafafua fingere re.. pt‘S^fe,amp;' eis jùbinde mutatis aliam atq- aliamfor iMminducere,aut penitusfiangere,amp;- noua face fetidem ius Deofidiori o^erum fiiorum edl, no' bisnon item,quioperuin lt;t Deo eonJ/tor«m ut au tores non fumus,itaprecarlameorum diffenfatio 20 tiein,nonlegitimum dominatum, quern in ilia ex nutu amp;nbsp;libidine noftra geramus, obtinemus, QMi ergo hie ad internicionempariter uiros[amp;‘ ftemiiw,tnatronas amp;nbsp;uirgines,mfantes els' fenes, fraelitte perdunt, nullinecfexui necatatipar.' lt;:tntfs,Hon fuo iudicto idfaciunt’.fed Dei,qui lege citret,cu ipfe ßmma lex ßt,amp;norma certa omniu ^Klt;f reftf ßeri debeant in cœlo amp;nbsp;in terra:ex cu iiitßntentia,mifericordia,iu/licia,crudelttas,in^ catene affeéiiones aflimantur,no ex

MtätuseR,mifericordia procrudelitate eiaßri^ pto’.amp;ifrielittefurtiaimineliberati, cum hegy fiios bol^itesfios facultatibusfioliafient.Redid i^iturueteresDeumaternam amp;nbsp;fatalem legem *Pptllarunt,cuiomn'iain ccelo tdrm terra pare., fttonueniat,nihil repugnaretad quam omnia no-ßf^eonfiliit,ftudia,adtiones,tanquam ad infalli-f«f.Pron((j (^ui/em e/i Deus tueri opera ^ucefe-^^gt;‘i‘lt;i'^tcituraputlVdtemJèruarehommes lu ttetUd'.fediti^utß contra faciat, non minus iuße _ perdere dicdtur, ^uam dementer agere cum fèr^ Mt :lt;iui miferefceredicitur, quorum uult:amp; non totfaefeere,quorum no uult.Atq; uß{uenit, ut in^ tiementiam prtefentisfeculi,futuri dementia ex^ tgt;piat,i)d quod reijcitur cum noxa ahfoluendi de cone/emndndi repudiatosßudiciu ßtbpa.

3ÓI

poris, neq- ulloru müdi elementorü habetur ration Etproducite eam. ) Raabaexdienchuit

te,ut leruetur inter lfraelitas,educitur.Depone ue* lum:Sichodiein ruina Babylonisferuandi, iuben' tur quoq^ exire ex illa,apud loinnem'.Exite popu-^ lus meus ex ilia.

Et extra caftra, ) Jutn fitcris I/raefitarum

initiaretur,maribus de ßmtliaRaaba circumeißst Circumeißone quidem fauorem non conciliante diuinumjcd diuinißederis notam gerente, antece dente omnia externaßgna keneuolentia Dei, Vt de hbrahamoilacobo, Raabahic,Iethrone, ro,Naamane Syro,ilt;!iniuitis, amp;nbsp;alijs confiât.

Fecit lofua umere* ) No»filum eos fir^ uans,fed etiamßippeditans necefßma ad ui^iutn, amp;nbsp;ad cultum uitte. Qu^od uolunt interprètes hic efie^'^ir^T^. Hlt;tncfententiam conß'rmatlofephus primo ludaicarum antiquitatum libro, his uerbist Aÿçà’nUlt;/t(UJrLoTiljdvs«ypoiSi T/litUg

KTTKorifS,

Et habttauit in medio Ifrad.) Adum^ bratur uocatio gentium, qult;eilla meretrix Raa-^ baßmt,cum idolisaureis, argenteis, li^neis, lapi^ deis uanis dijs meretricattt: nunc meretricatu de^

Maledicliis uir.^Dir« imprecatur inßait ratori Hierichuntis. Metuant igiturjlbi principes orbis terrarum, falßprophétie ßiiritualis Hierin chuntis reparatores : qut «tßntperituri, indicac

n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I N I O

wirtibuî bfitwi cenfèatur ,Vteft ludiciunt mundi (ontrarium iudicio Eki. IntueamurnoHra tempo ra, amp;nbsp;prteteritd à condito mundo.

In primogenîto fuo fundamêtapo net.) fedperdendo una eu minimo )iatu,qut por tas ponet,lmpleta efihcec execratio inHiele, de Huo 1« Itbris Return in hune modum le^itur: In cùe bus eins ædifcauit Hiel de Bethel Hiericho,in biraprimogenito fuo fu idauit earn, amp;nbsp;in Hebub nouif?im9fùo poßfit portas eius,iuxta uerbum Domini, ^uod locutus fuerat per lofuam ßlium Nun.

Fuit Dominus cum IoIua.)Con^rt«4 tojfiritu uiri, qui fians cum gladio firiüoap^ paruit,Nam ts apud loannem dicitur federe fuper uiSlorem eguum album, nomen tenerefdelis, ueraeisfuni'^ iudicis, ate^ bellicoß ducis. P4r4* phrafiesi^itur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nW.

Et nomen dus uulgatum efti'no-mni terra.)De«oÂro lofuaapudApoRolumi QuapropterDeus tllum inßmmam extulitfubli maatem, amp;nbsp;donauit illi nomen, ^uod eftfupra o., me nomen, amp;e, Quod nomenilluftreredditur apud inferos,amp; fupèros,amp; terreftres : dum por-tas inferorumfrangit, ccelum aperit,fuis eale/le teternam uitam tribuit, mundi régna diftipat, fuum regnunt confirmât,poteftatem in omnia glo riofieexcitationis è mortuis ui^deptus,

1 N C A P V T ,JV I I»

Fllij autemlfîaelpræuancati lunt.) i Exemplum horrendnudieij, quo Achan fa^ (rilegtj damnatus eft,exponituf', Primo igiturnar ratur,uteommiffum fitfacinusz deinde,ratio de^ prehcnfifaeinoris,Poftremô,fententia ipfa infaei nuslata.Deuerbo''P)^'}2'', uiderisin Numéris ne delinijuente’.unius deli^o, toMm auitatemfœ danteMunus alufuis nteuus corpus uniuerfum, qui hune titulu habeat; Deus iuftus iudex. Inter,-dum enim manife/laflagitia, manife^is pcenispn nit.Vtexemplo e/l diluuium, incendiu Sodoi»^ Gomorrlt;e, regnorum mundi propterfeeleri euerfiones. Interdit uerd in aperta flagitia in but mundo nonmanifeftè animaduertit,fedoeeuUe, dumfceleratos cacitate, confeientix terroribus, utfibi fint carnifieina, horrendo^ legis iudieie ue xat.ut exemplo efl Cain.Nonunquä occulta de' IO palam muldlat'.ut quit uni cumfQntibus,etia eos qui infantes in mundo habentur,punit.

plo hiclflaelittefunt,puniti propterfaerileguA-chanis, cuius illi afli'nes ac participes nonfuerant, Quos igitur neq- Iofaa,neq- ullus iu^us index p« fuiffet,Deus puniuit,non una ob eaufani, Primo quidem,ut cognofaatur,neminem coram il Io ipfa infantemfle haberi,ut fl quouis modode eo panamfumpfarit,iu^è minus egiflb,arguipofat: CUIUS nimiru uniuerfle, ut Vates canit, ui^ueri'

les uilt;£ eiusfFalfo igitur ab hypocritis huius di colligitur,Deo ckaros non efje^qui in bocfecu^

locilamiratibusafficiuntur, ut pugnentäjpicm ne! cû Deifjuore:utcontrà noefficitur,Dcocbi( ros eJJèjtjuibus in hocmüJo resprofjterè eueniüt, ”^^5 calttmùate! pu^arint eu probiMe^ne^ ^ue res proj^era cum improbitnte.In cuiu! rei iu ilicationefallunturfapientes nbsp;nbsp;nbsp;hypocritte b«iKi

munJijCUtn amicis lobi.

IN IO

lut laboraret in haefuatiueritnonia amp;luSlu,Io^ jaa jjgt;ertaun:ijtiiamj}lißcans dignitatem Dei^hcec qux conß^uuntur in orationefüa inijcin

Zvli Domine. ) Htecblanda appellatioß.,-dei nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gloriam Dei,çir ßlutcm popuhßollici^

té cogitantii. '’'^deprecantium uox^ qua anted in Aegypto, inmarirubro, indeferto, Zsr iam in lordane cxiccato,amp; Hierichunte euer fa,horribili modo a te édita funt t Mf e/l bonarud^ rumfacilis obliuio,malarum diuturna memoria.

àali,(iua caufa cadis Ifraelitarum, qua crimen di reptianathematiserat, dDominotpß accufa tore amp;nbsp;indice exponitur.At^ abeo expiandiße Jeris ratio o/lenditur.

Paéluni meum.) legem mearn, qua fade

s V A M nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

qua und cum facrilegio.fallendi eum, que nihilfal^^ lit,nihil latet,ßudium,hocedT,mendacium,qu0dß let cum furtis coniundium eße, criminoß otijei-turab eo accußtore, de quouatestNe intrescun ßruo tuo in iudicium,

Necpoteiit populus flare.) Granîtar noxa o^lenditur,^ua primo effcit, ut uno deliti' qiiente totus populus cul’pam luattdeinde, ut uiit' cant alieni,lt;int uinci äehebanitamp;’nincantur, ^uos iniuflitia. eorum, in quibus uicium amp;nbsp;labempro puri fœderis iure ferre ne^uit is,de ^uo uatest Qn_oniam tu Deuses, ^uinon oblediaris irupro^ bitate.Atuero aliterdelimjuunt, amp;quot;nbsp;uincunthoo^ fles Ißaelitarum : aliter delinijuunt, tÿ uincuntur Ißaelita amici Dei. hi, ut mißricordiamconß'' quanturpurgato aclu^lrato crimine,amp;tandent ^ui uiiii fuerant,uincant : illi,ut uincentes uincan tur,amp;in noxa maneant exitio deuoti, Vf exf)ngt; plaedl Ai,dequamox.Haceß conßlatio fanéio rum cadentium, ut reßrgant, omnia indubitata ui Gloria ßperantesper eum qui fuprd dicitiEcce dedi in manus tuas Hierichunta regem eius, 0-mnes'q^fortes uiros. inßd,lußratoiamfacrile gio:Netimeas,neqßormides,

Non cro ultra uobifcum.) utrebelli' bus,amp; foederis uiolatoribus,

Donee contcratis eitm.) Locus deuß fuppllc'q,dequopaulopöß,

Qiii huius fceleris reus efl.) SignifeS tius in Hebrao, quifacrilegium commifitZ'^Il dicitur.Vt Latiné,fceleratus fcclus dicitur, ■

Sandlifica.) Lußrandi uerbu huccongruit, Ndm populus,quem impiarat Achanisfacinus,de hocfuppliciofumpto lußratus dicitur. Includitur autem meodempraparatiodc confecratio,qu£ preces, continentiam, ieiunia continebat,quibus praparatio ad lußrandum peragebatur.

Dominus Deus Ifiael.) exfodere.Sic ßt{ocat,cum iratus accufatorem amp;iudicemiigitt C^uafumma eleéborum conßlatio eR, cum^id' bus in caßt, in morte amp;nbsp;inferno uerfitur, fx rfgt; bus deploratis exitum latum expédions T'antu ualet, De«m Ißaelitarum Deum eße. Contraria inChananaiscernuntur.

Sors inuencn't.)Heî’ræK5, Et trilntt ‘I'tif deprehenderit Dominus. Obßcuriorpaulo locus e{î.Quid enim fit deprehendifjè tribugt;n,lt;tut t^uO'

\

4î nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I N I O

falutem faorumllrielitarutn, qnosfugi pruauit, ^uaantei tpßs clitdeinatriflerat,^^ ho/libus ui-éioriam^côtrarii in hocflrafcgematehiccernun tur euenifp. Sequitur igitur,

Ignorans, quod poft tcrgum latê^ rent infidiæ )Dfj cofilio^ quod nulla humana prudentia uineere potuit,flructte, Vt intelligeret utriq;,quid iHud fit : Dowioms, Méfiai eft Karh'a Abhoc igiturperitoartumi litariilntperatoretmeantfibi hoftesJfraelitaru, ’ hoce^fjanéiorum hoc temporc. Tenet enjw n amp;nbsp;ftandi in acie artes. Et cùm maxime fimulatfugam, tum prtecipuè feiant hoftes^ilbtnt eis perniciofum fore.Exempla data eduntur, amp;nbsp;edentur bis extremis temporibus,

Cefleruntloco.) Similiter Graeci,t((;ù

HebtifS uerbu uehementius quid-dam/onat '\j?^'i'^\in fugafuorum ccedem IJrae litisßmulatam ,quomagis ex urbeAi ho/ies ad perßquendumelicerent.Vaßi ftratagematis e-xemplum,ßd quod fit per eum editum, de quo ua tesiQiiidocesmanus measad prtclium.

Per folitudtnis ui'am, ) Interpretibus ’^Z'y'}2,bice/l locus , hoc eft, locus pa ß-uus,ßcaj)pellatus,quod paftoresin eo pecora ducant.idenim fonat quo etiam dejerta pa ßtuis deftinata nomen duxifte uidentur. Grccci, utnofter,^H(iis.

Lcua elypeum.)On)HW militaria obeun tur munera,/lruuntur inftdice,paratur fuga inß- 3 dioß,euocanturhoßes,datur ßgnum militareißd omnia hlt;ecdtuino confilio, non humano. Legitur enim hic: Dixit Dominus ad lofua, Lcua clypeu, girc.alij, hafta. Apparet^ in fumma hafta clypeu pro figno deftxumfui/fe, San^iitaspopuli decla-ratur, in quo omnia Dei, non hiimana ratione ac conßliogeranturtquo etiam certa Ulis uiSioria paratur.

Rege quoqj Äi.)indignum habitum,qui fortitergladio perirettcontra quant acciditillius 4 fubditis, quigladio pereuntes,probrofam'crucem hoc Dei iudicio Vatis gentilis uerfus locum inuenir: çyuicquid delirant reges,pleéiuntur Achiui.

N(tw in hoe prtelio rex turpi fipplicio aßediis eftffubditis honeftè in acie morientibus.

, lofua autem non contraxit manu.) armatam precibus,ut ohm fecerat Mofes,uineens Amalechum. Cuius igitur lojuce typum priefe-rJt,pijs notum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• j

Regem quoep cius fufpendit tn pa tibulo.) Horrendce cladis exemplum.Vrbs in'

S V A M nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4^^

cendinir,gladius promîfcuè m omnes feiiit,pai‘' ter inßnes ü'inpueros, ini(irosamp;mulieres,pe eorapnedccßut.Rex tandem uiutis captus^n eru cem adigitur^jignominioliC mortis genere muléli tus-Quam probrofum fpplicium patibuli freritf declarat ilhidiMaledidus quipendetin erucedn cruceamp;- CbrUius rex fff en fits, malediäi no^ men adeptus eft.dequo Apoftolus : Execratiafa Siused. Sed longé aliter maledidus rex hi in ' Chanaane, malediéius Canaan^adadus in cruce efl'.aliter rex Chriftus. ille, ut eumJuisperiret, fuaeulpaiis aliéna,quamprieftaret,adfiiosf-ruan dos.Itaq; eruee jua pereunt impij : Chri^ineto fuos ab interitu uindicans, won p/wm no périt,feil nomen adipifitur, quod eflfepra omne nome. In patibulo triumphat de illo uere maledidoruprin cipe,dequohis uerbis Apoßolus: Et illudßliulit e medio afßxum eruci,cxpoiia[osq;prineipatusac poteftates oâentauit, palam triumphans perfc' ‘ metipfm,

Vfep ad uefperam.} ex fententia legit, de quaDeuter,ZI,

Proiecerunt m i'pfo introitu ei' viitstis. f in porta, in qua rex Ai ludieia fua e' xercens ,ßiperbe regnauerat, lapidibus obrutHS iaeuit, fimul cum regepote^ate regia pro/hata, S ic reduüo uelo, Chriftus lofa de principe mun di triumphans,amp;huitc ipßim portas ciuitaiit eeus euertit.De principe quidem legitur: EtpriU' ' ceps mundiiam ludicatus efl. De partis uerô : Et porta inferorum nonpraualebunt. Portis dem illo lofua ciuitatis cccleftis extruihs,dequi' bus loannestO/lenditmihi fan^iam ciuitategt;n,ba bentemportas duodec im, Grati igitur (int eiuet huius cttiitatis,Domino,qui hoftilis.ciuitatispot' tis euerfis, rege eius proftrato, fores ateriu^^ eiuitatis,in quant nihil ingreditur quod.eam inqut net,extruat : amp;nbsp;cas ijs qui in librouitcefoeeßf in ipß) agnojeripti fnt,aperiat,

‘ Tunc aediftcauit lofua altare.)l«fergt; prêtes Hebraiprapofteroordine hocfaUurece fen aiut,more facrce hiftorice,tn qua non feruetitr

, Ndm (mwc dram ftatim eredam fuilfe ex lapidibus,de lordanis alueo ex-portatis in Cilgala^ut lordanem ex mandata Mo jàe traieciffent,dequo Deuteronom. zy. Ex loco prima perfltcuum eft,non prius excelfa,in quibus colerent extriidis aris Deum, prohibits fuiffe,quam Dei f«/t«s tedißcato templo Hierofo lymam tranßatus fuißet. nam in Heb ale monte hcecara Mofceiufu eredafuit.Secundo manife' ftum fit,hos duos montes, Hebalem amp;nbsp;Cariai-mutttf

47

in templum quot;Dei Jeclarata fuit, ut licet uidere ex Ibiehemia. f^athineos,eluaft traditos templo,cu' lus curam gercrent,appellatos uolunt.Bx Ijoc igi^ tur perfftcuum e/l,fubdu6io myfiicte malediitio nis benediéîionis uelainine,ßtnperinuentos in Chanaane benediSios, ^inSemoattj; lapheto maledi^os.Vtexeplo funt Ißaelitte ex Semo,amp; Gibeonitte ex Chanaane prognati.Qjuod myße riu pijs diligenter perpendendufuerit,ad cauendu temerariu ludicium de alieno feruo. Qr nbsp;nbsp;nbsp;etiam

allas. Cteterùmquod legiturhic,Sedamp;callidè agentes etiam ipf: uolut nonnulli tnterpretes,Gi beonitas uoluiße hic dolo dolu penfare, ^uo olim Simeon Leui Sichern f hum Uemoris, ex Ueeogenid interemerunt,delt;juo dolo in Gen.34. Sed quam longeßt petita hiecfententia, le^ores fatis norunt.'Verißimile e/l,Gibeonitas tantis ma lisimminentibuscogitaße,nonlt;^uomodo aßu a.-ßum, arte artem luderent, ßd ut quacu^ ho nefla rationeamp; conßlio falutem fiiam (ir opes

De terralongïnqua.) Omio fx ^ene^

4*

beonitas.Habet enim nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TK. Vt autem à Cba

naaneortum fuum duxerintHiuai, uiderisittGe nefi.Infra capite decimo,Gabaonmetropolis Hi* uaorum uocatur.

Et non pofstmusfoediis inire. )ex lege hac : Per cuties eos ad intemicionem, feedus cumeisneferito. Seddicataliquis,fupràinGe' nefî Chanaanem nonexitio deputatum ,ßdferut t«fi: Er Chanaan erit feruus eorum. Et alio loco

O’a'? ‘l’'? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. Sicut etiâ legitur Sa

lomonreliquum pamp;pulum ex Amorrais,Etbitis, Phere^ais,Hiuats,amp;‘ lebufeistributariu elfer uituti ^noxiu feciße. Re^lè quidem,fd qui de' dißentßdem, accepto feruitutis iugo idolotatna ße rcli^uros,ty imperatum tributum foluturos.

Chananaosexitio defiinatos, cum quibus Ißaeli ta nullum feedus ferirent : intelligitur decretum Dei,de qs quiffretis condii ionibus pacis,idol‘gt;la triam fuamperl'equerentur, tributumreie^it feruitute reeußrent pendere contra tllatn Df' tentiam : Chanaan eritßruus eorum. ut detri' 6baße hie reges Chananai leguntur. Sed itttettf ges,Si ita reshabet,quodigiturßitdifcrimeniH' ter exteras gentes Chananaas^Dehoc dßrt mine uiderisinDeuteronomio , ixtera gentes deuiila nonfunditùs delebantur : parcebaturm^^ lieribus,ar infantibus, his belli iurefruitutiadlt ibis. Chananai autem, fi fe non dederent,paritet ribus, nei^ feeminis, ne^ pueris, netj^fnihusp^^' cens. CurautemtantafeuerititeDeus in Cb^' nanaas genres ufus ß[,remotiorem caufimjijç éies,occurrit fintentiulla: Maletliéîus Chinlt;t‘it item’.Cfeus cui uult,mtferttur: ^uem auron u«ls, indurat.Sinautem uiatiam caufam, fntoJ/ tiamum expofitam comitatur,confidcres:gentii ex uitiofo parente natte improbitas occumt, terrteoraeuhs diuinis facrandlt;efjnSiitas,^uten^^ ^ouitijsfuiueteris popuh pollueretur , tamfeuete

Chanan^eos traéiart diuina tu^iicia uoluit. de

qua ratione his uerbis Mofes in Deuteronom'Ot Ne forte doceant nosfacere cunSia detellanda fcelera.Huius rei memores Gibeonitie,bïie m dum reffondent.

De terraIonginqua.)Rfpff«Kt delibe' rationis locos, occurrendi lofuce ^atia.

Serut tui {uTr}us.)Demißio bifr adfauO' rem conciliandum multum ualwt. Ndtur« etintt

fi«î qui fie confolatus efllNemetuito. Repente.) Ad ttrrore incutiendum inexpe ‘‘^gteßione.utcontràfpreeuifa mala minus P^rturbàt.lofua duxperitus rei militaris,cu confo htione Dfi coniunxitipfam occaßone, arma, for ^es milites, induftria militare. Simili occaftone fisefi Abrahamus,qui quoq; no^e in hoRes legi titrimilfe, Gert.14. Bodem modo ad terrendos l^^yptios DeH5 no^e illoru primogenita intere Wif.Nox igitur deputata e/l exitio ho^ium Ifrae liti!ti(m,boc eRfeleSicrumtut dies,faluti fanélo-FKm.Nff idmirum,alten enimßltj diei, hoeeß, luçisfuntyin qualeruentur: alterißltj noSlis, hoc t!l,tenebraru,in quibus pereant.Itaq; apud Buan gélifia de ludicio, quo cœleftts lofua impios dam-)iabtt,fcleg!mus:Dicouo,bis,in noSleilla erunt dnoinle^ounotunus alfametur,amp; alter relin-qnftur,

Sicconturbauit eos.) Preeeeßit deßtbi ti 1!^ inopinata aggreßione, quam perturbatio drconfujioin boÄi/lt; exeratuanimis loco motis feciifa fit.

Dominus. ) promi/èrat : Ne nwefo. V iSioria i^itnr Ifraelitirum hac racione canRjt. Dc«i primo promittit ui^oriam, dicenf : Ne ti-measeos,in manus enim tuas traJidt illos, deinde ho/lili agreßtone, lt;juam Deusproljierèper fuo^ rum militum ßdem gubernat,hoftes conturbatur: turn quodproximum efl, c^edutur,deinde in fugl uertuntur. nee hac content u! Deus, in fugientes gr andine ccelefli graßatur: amp;nbsp;duo tllu/lna lumi na,lbl atq^ luna,tanti(jgt;er nouo miraculo,amp;inaif dico,in ccelo /lantducemßuam prorogantia,dugt;tt ho/lesfunditiiSpereant.Poflremô,ne ulla Jj^es ho ftibusfuperfitjCapti reges mi/erofupplicio afficiic f Kr, munif lt;f urbes capiuntur nbsp;nbsp;uafijntur,amp;qui

in eas euaprantinterftciuntur. Htec /unt firatage mata, qu4e à Domino pro fuis nbsp;nbsp;per fuos,in im^

pioseduntur,dequibusord!neexipfofcripto,

Lapides magnos.)Gr4»do ccele^isar maturin impios Amorrlt;fos,qHi antea in Ke^ ' gyptios armatusfuerat. Seruiut omnia in Geneft dejeripta opera,Dei iudicio,ad perdendos fcelera tos,grando,ignis,aqua,terra dehijcens,feree,at^ que jol ipfe^^ luna,fidera in ufum humanigeneris ceetqrorum animantium condita, Qjjoi ad ^andine^jtttinet, perpenfa eius origine amp;nbsp;M tura,myfliç4 ratio obfeura no erit.Vt necinluee folis amp;nbsp;luna duranfe tantif^er, dum /emel dedli^

cogitdtionibns inter fe accufantibttt^^c.'Vtrun^ iflud lumen infefluntfy* exitialeé/limpijs, (irld lutdre fanait Ifrdelitis fitf^^'rfßtd Chri!lamp; de re^ pudidtis pcends pofitis thronis éxpetente, amp;nbsp;lihe rdnteéleéiosfuot. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’

In libro luftorum.) Interprètes dccipiut de libro legis M.ofdic(e, qui hic dièdtur liber eft,re£ii amp;nbsp;aqui, quod léx docedt, Nûf in illo libro, de o/lëtis,qute editurusfît Deus propter Ifrdelitdsfuos,inueniri prom/Jd. Huius fententilt;ieefiPdrdphr.tAT\’'y}i!ti'y

Non fm't antea ÔC pofiea.) Amplified-tio o/ienti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’'2Û: nota tropo,temporis no

tdm hdbent.

ni's.) preatioMO« eo exdudiente. Similiter Pdrd phrd/ies pro hdbet H’i'py. Locus de ui ora tionisfdnéîorum, cuifè Dcmî cum credturis fuis fubiicit,utcitius inuertdturndturd rerum, qudin fidei ordntium lt;t Dfo nonfitis fîdt.Hdbebdt lofud promiffum de quinq; uincendis regibus, de quibus cum uiSîoridm interdiu obtinere nonpoffet, noxprteliumdirimenshodîibus tutum inmunitd quo potdrentiir lftdelit^e,fudit. ProxifKMffl delor ddne retrogreffo exemplum non affero.Tdntd àK temporteneaeduntur,ut intelligdntfinfti,qn^ confluntidfit promißorum Dei : eir qudntdmuint fdnflorum orutio, qudm fides mundo amp;nbsp;eius ele^ mentis imperando inftruit, habedt; amp;nbsp;demu cruds amp;nbsp;dfftiâ:ionum,quds Deus immittit, ufus fit ad eorroboranda fidem. Coniun9:a igitur funtjpromiftio Dei,affiifiio,fides,amp;'reruigt;tqu^ fide amp;'fjgt;eprlt;efumuntur impetratio ,'Vt prüfens hl flor id docetyamp;innumera alia exempla,

Reuerfus^ eft lofua.) Anticipatio,or' dinenarrationis rerum geflarum pro more «ou anxièferuato sut déclarât repetitie eorundem «ft horum infïnefafla,Reuerfus efl cum omni rt J cdflra in Galgala,

Fugcrant quincp reges. ) Sedfrufira, qui exitio deftmatieffent ab eo,dequo uates'.Do tem eius in aternum permdnet.

Et Ce abiconderant in fpelunca.) fed fibi pemicidli.Locus communis e^,impijs omni^ fùdprtefîdid conuerti in exitium.Hoceft,nemiite P°lr ^ff^è^re iudicium Dei.lmpij re^esinffelu cd aefoffd in terrdjpem fudm reponuntyamp; fere^ unt’.p'tj uerôin ccelo^ferudntur, in quo norint lis,irridebit eos, rij Awos: No« eritds fuga,amp; quifugerit ex eis, non fèruabitur :fi defcenderit ufq- in infernum, manus mea educet eum,

VcrbaMaceda.) qucepoftealud^tri' buiafii^dtaeft,

y olui te laxa ingentia. )Submoto uelo, utneftro lofua cum ho^ibus fuis pugnante,Sata, Antichriflus brnohf-f^f falfî detineantur lU

AlterprohibetjHe i^aui à perfe^uenJit hoRib, in fiigam couerfîs Ifraelitcem^nm ß/tmCilter,

re£lè interpres : hoce/l, extrerntm A'

Nolitimere. ) Signum calcationis accom oiodit adufrum confrrmandi animos Ifraelitarum. HorUtio digna lofua.fed longe pr^eflantior no' ^tiIo[iiieChriftifofrgt;ttAtoris,his uerbisad fuos IfraelitAS confrolatio fa6la:Nolite timerepufille ^(x,qiiiA complacitum e^l patri ue/iro,dare uo' timnes terrAm,quie nimirum inßgnis, Deo inha bitAtore,non mortuorumfed uiuentium terra fit.

fiiKHs CAptus,nec[ifuffgt;enfus legitur, Fccitep regi Maceda.) OwneJ hlt;e urbes, MicedAyLachiSjLebna, Eglow, Nctro», Dabir, Gi^A,Gofea, amp;reli^ua^U(e memorantur oppi iA,Iud^ ce(lerunt,de ijuo mox infra.

INCAPVT XI.

QVæcum audifletlabin,rex A' for.)VnÀ cum ui^or^sïfrAeliîArum,cre fcit numerus ho/iiu.pro regib.enim deuiHis,^ui lAm commemorAti fimt.plureSAlij potentiores Ab Oriente,Aauiloneamp; OccAfu,qui Ip-Aelitis infe^ flA ArmA inférant,excitantur. Vt hac ratione De amp;nbsp;fiiArn potenMm deciArAret,amp;'fÀcri populi ßdem rebus Aduerßs explorAtAm, ad tu/iu robur, prcefiitis promif?is,Adduceret. Qgt;i.odenim ad co filiu Dei Attinctjegimus infrd : Domini enim fen' tetiAfuerAt,utinduraretur corda eoru,amp;pugnA rent contra If Ael,amp;caderent, Caterùm At^or htec^dequA infcripto kbis régis, regiA fèdesfutt,à lofita primo UARAtA’.deindeNApthalia tribui for te tributA, po/leris temporibus à ThegatphalAfJa re direpta e/l. Sunt amp;nbsp;alia duœ in tribu ludce e^ iufdem ttominis,lt;iuarum altera interdum . appellata, uideris infra cap. ly.

Ad regem Semeron.) Duplex legitur yy'ytZ'^taltera in tribu Zabulonia, de ([ua infrà cap. I ^.altera, in tribu Ephraim,inter Galilteant eirludteamßta,quampo/leris temporib^ab Am' ri Ifraelitarum rege conditam,produnrRegunt libri.

Achfaph.)In5-4, Afaphtaut tribus Aferis terminus faîia fit,legitur.

Ad reges quocp Aquiloni's.) Superio re uiéioria regull admeridianamoram habitan' tes,deui£ii leguntur: hie bellum atrox inferturà cceteristotiusChanAnearegibus,Orientem,Oç cidentem A^uilonem tenentibus,lt;iuorum ca cum furoremdeclaratoraculorum Dei ^-popu litot ofrentis,uiiiorijsamp; rebus fceliciter ge/lis inclyti contemptus.Conuocantur autema labi' nOjHt qui principem inter reges illos locum obti' neret,ficut infra legitur tAfor enim antiquitus

Iacu NApthAlitt tribus celebri aHÀs, aJ ^uem cAm

Dor.)Qj{ee cefitManaffenfi tribui. Vide' ris infra cap.ty. Ampla ohm ciuitas,iam deferta. HAnc,fertur tetate Machabteorum Antiochus rex obfèdifje, izo milliumpeditum, 8 milliumee quitum exercitu.

Ad radices Hermon.)DKo huius nomi nis montes traduntur : alter altißimus, qui trans lordanem Panaadiimminet, Libanorum wowtiu

IN IO

nonnulli intelli^unt hic fieri mentionein. Nam

, terra in qua hic mans efle dicitur, Im* Je annumeratur. Qjti locus ille efl, ut uolut in» terpreteSjtn quo po/lcafoliti funt Iflaelittepro re nata conuenire-.propterea quodis memorabilisfà ûus eflêt tam prieclara,tot tampotentium ho dium uicioria,ut hic legitur ; Populus multns ni-mis,flcut arenaquit eflinlittore maris. Verifi., mtle etiam efl^n hac loco extruSlam fuifle aram

Sicut arena maris. ) ^^^oâikSiç de^ fljratur hoßiutn un, ^uo ntagmtudo uidioritt mjior eluceat.Qjià pertinetijuo^ mentio e^O' runtjamp;militarium curruü.lojèphus ait,in exerct tu trecentum millia armatorurn tnilitum ■, decent milia e^uitunty^^r duo mllia curruunfuiße.

Ad aquas Merom. ) Paludem interpre., tantur,c^uant lordanis efliciat.lofephus,ad Brro.» thum ciuitatem Galil(eiffuperioris ca/îrapofutf-

turinhocloco,amp; ho fles fua potentia infolentes faélos,^ Iflaelitas nonnihil deie^losM e^uennt non glaaetur diucs in diuitijs fuis : f ed in hoc ^lo.. rietur,lt;fui^loriaturfcireamp;noflemeiquia ego fum Dominus quifacio miflricordiam, ludicium, Cfiuiiiciam in terra,îtaq^fequitur:

13quûs corumfubncruabis. ) bo/les

s V A M nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, . . f ?

Cdind flboles diluuio, Sodomitlt;e Pbarao in mari rubroperijt, Srlt;tt (Hint ilnldi Cn dixerint pax O' tuta omnia, tunc repentinus eit imminetinteritus.

habet ifi'a'i ’y’'‘\n. Grlt;ea pro proprio nomine loci relinquunt,gt;à t«f (icca-^itfgôquot; lattlaia-

CampumcpMafpha. ) proflratos hO' fles ad A.quilonem,ad Auürum O' *d Oriente'^

Kƒ^.De/oco TttiTapaulo fuprà.

mat fldem fa ndlorum, cumuident pnedlari pro-quot; mifla de delendis imp'ijs.VtbicIfraelitie deeuer^ fls Chananicispromifla Dei,qucemuttis retrofe culis Abrabamofecerat,impletaflnflrunt:Semi' ni tuo dabo terram banc. Nam quamuis uidlori^ reoumChanancCorum, O' iffle terra Chananita, adnosnibil pertineat : exemplum tarnen feruatt flcederis,etimpletcttpromiflionis adnospertinet, dum admonemur promiflisdiuinis nihil eße fli' miusatt^condlafitius, neq^qudd dtfl'eriintur,amp;' tot macbinis ab hodhbus oppugnanriir,propterea minus prteflandafôre.lèd eorum impleiionemper fldem expeSlandam effe,nonflflinandum per infl dehtatem.Poflremo utilis edl hlt;ec myflica hidlo-' ria de excifls Amorreeis per lofltam, ad admonett dumdeuidloria,quam nofler lofua ChridlusDo minus nodler de fuis Ammorrlt;eis,boc eft Satana,

COMME

Sfirnfcjjpfrtingif. Sunt qui node Nilo iiiterpretantur, fed de riuulo quodam ex Ni/o or ^o,lt;luiaboccafu terminant ludaam inmare me-diterritneum,non proculab oHijs Nili exonéra» fKr: alij Sichorßwium interpretantur, cuius 0» aptid Rhinocurum effe dicunt.

Cargos.) Antiquitatedjquot; potentiaCelebris Ktbs, Nonnulli'autores Ga^am appellatam uo» htt,quôd Cambyßs fufeipiens profeéiionem co trbe theldur6S,quosga^as ffrft uocant,depofuißet. Eaßa efl hac nominis fliusratio,Antiquior efl enim multis annis Expeditione Cambyßs à Grads ad» ^‘tiafliratione Ga^a diéla efi. Itaq^ Stephanus %illam a Syris A^am appellari. Haepofieriste foribus ah Alexandro magno uaflata : altera, in ^o^ao portu, cuius meminit Strabo, extru3:a Efiijiad'tjs prope uiginti à uetere diflans.

Azotios.) ab nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;urbe, qua modi»

inßexis Uteris, ab exteris A^otus appellata %‘itterAfcalonem Ioppem,antiquiflimam ur ^%ßta,lianc^gantibus,quiin ilia remanfl-^‘^(^daramfuiße,fuprd dicitur» , .Äfcalonitas.) Quorum urbs Afcalon ma ^‘dnn,A^oto ad Au flrum adiacet.Hac luda af e^. itt ab hac tribu primo capta fuit, deinde defeat, ut in libro ludicum oflendi»

••f. CîarÆ H4f icinjj ç urbs prophet arÜ,Elieremia, ^'^°^)'^lt;gt;Fbonia.Efl in hiflorijs,hanc urbe de» d'lf^cellentes philofophos amp;nbsp;rhetores.

, ^ethaeos. ) quorum urbs nbsp;nbsp;nbsp;dar a hoff’i»

l^lt;‘iiidts,qui Saulumflaiens ad Achim tum il» l^^’'E^Einconfugiffe,in ßbrisRegum traditur. ^^S‘^ntes aluerit,declarat Golias Gethaus, à l^’iKide interfedus.Vrbs rebellis ßmperfuit Ifla ^^'^'trumimperio.Primo enim Dania tribui afi-^''‘‘ta,nonprius expugnata legitur, quam Dauid ^.^ißEtregnare-.ey poflea,ut rebellaßet,d Ro-Salomonisßlio reflituta ßribitur, quam u f^gt;tta!^iaflius iterum deflruxit.

‘ïc nuÎMS urbis fuere fata. Ealluntur, qui prius ttthedonetn appellatam uolunt. deinde Geth, '”’’3 Hf Mm d Je ab initio diila fuerit nbsp;nbsp;nbsp;, Hc-

^taaindiciuu^

^^Äccoron.itiis.)QißntaPhiliftinorum **4 i’‘*‘fl^‘‘'^‘^dinterGethamamp;‘ A^otu,quam ^ßrü habet,fita.Qua aflignata quidemfuit *Hgt;i «itijtorej non potuit expellere. Hierony» ^’^'^fleribitufq^ hodiegrande uicu ludaoru Acca dici,mter A^otü lamnia ad Orientem re Jpffifnte, Af^btefunt quinq^Philiflinorumfa»

N T A R I V S,

trapilt;e,^uis ïfraelit^ydutn uiueret Ioftlt;a,nonoc^ cuparunt,amp;- ffmperpo/lea infefitf Jàcrce genti fuerunt.Quodmirandumnon fuerit.à Cnamo fwWjNoæ infami ^lio,originemfuam,ut in Ge* neß legitur,duxert{n[.

Ad meridiem uero funtEuæÉ )Simi liter nonnullt Hebrtci interprètes con^ neftuntadfe^uentemuerfum. Altj uerodicunt, quinq-ßlum illufiresß^ißêfatnpias : Auaorum ueràjUt ignobilem,inter illas qtiinqi no« numera-tam.Qjeamobreuhilegiturin Hebrao ideß,ab Auflrali parte tota Chanantforum ter ra:ßntentia erit,ab Auftro Aquilone uerfus,per fines Palceflinoruin enndoadMeeraSidonioru^ uJq^adAphecdf^aLibanismontib.nßj; ad 0gt; henfew/e/îdre terram ad occupandum. Exfrf-nheigiturorte indicantur hic,nondugt;n poßefjie uiuenteloßa,quapofieris temporibus alia alio tempore funt occupata. Nondum enim ea multi.» tudo Ißaelitarum erat,qua fatis eßet adpoßiden' dam tam amplam (ir laxam terram.amp; ßatius fuit illam hofiibus, qua colerent ad tempus, relinque reiqudm earn dejertam cultoribus,feris nbsp;nbsp;beflijs

replere.qua de re in Exodo his uerbis legitur:llt;lo eijciam eos à facie tua anno uno^ne terra in jolitti dinem redigatur,e':^ creßant contra te befiiatpau latimexpellam eos de conßgt;e£iu tuo , donee au» gearis (ÿ'pofideas terram,

Veniat ergo in partem hacredita-tis.)I« Hebrif0 uerbum legitur, quod efl, iacere ac mittere ßrtem. Vnde intelligitur, fubmoto typo,non humana ratione hareditaten ßnflis aßignandamßed arbitrio Dei.

Et nunc diuide terram. ) lam aggredi» tur ad diuidendam terram,quam auéii fuis tempo ribus poßideant.Exorditur à Rubenenfi amp;nbsp;Ca-dina,atqi dimidia tribu Manaßenfium, qua trans lordanem duce Mop Oggi amp;nbsp;Seonis regum regt; gna fortitifuere,reliquis nouem tribubus dimi gt;nbsp;dia M.anaßenßum tribu cis lordanem hareditastern fuam adeuntibus,

Ab Arocr. ) Terminus Auflralis, urbs olim Moabitaruipoftea Amjirraisiurebelti cefit, In-de à Rubenenfi tribu occupata, cu Moahitas lade re no liceret. At funt (ua regnorum cSuerfiones. hac urbs cu alijspoßeris temporibus occupata à Moabitis fuit,ut licet ex oraculo de clade Moabi» tarum,apud lefaiam (ir Hieremiam cognofeere.

Arnon. ) in motibus Arabia ortus,amp;per

5-0 deferttuflucnSjNndem à m«ri mortuo exdpitnr, Atq^ifMoahitäs ab Antorrais feparanit,M in I^umerisle^tur,

e Macda*

Mcdaba.) Hac antiquum nomen etia fuo tempore retinuiße,ßribit Hieronymus.Clara eft cum Dibone uaticinio lefai^euatis,^“ Hieremice,

Et Galaad.)Moni is longeprotenditur,Li banimontis lugo copulatus. EZlenim Libanus mons in multaiuga nomina diduZlusialibi An tiiibanus,alibi Traconi, alibi Gileadus uocatur, alibi Hermon.Nomen accepit à lapidum aceruo,que.m inteftimonium i£ii feederis Laban amp;• lacobus congeßerant. Ad quem montem laco busßptimo diee Charrisprofugus uenerat.Mos clarus optimis pafeuis , arborihus odoriferis,reß na ab ipß etiam Hieremia celebrataiNunquid re' ßnanoneZlinGalaadf aut medicus non eZlibiî Arbitrantur nonulli, montem Galaadum à Stra bone Trachones montes appellatos. Vnde re' gio qult;£ trans lordanem,circa lordanis ripä ex' tenaitur,Trachonitidis nomenaccepit.

Gelîuri.) Sunt qui pul ant hanc Cccleßria eße,äPtolemceo diZiam Baihanceam.

Montem Hermon. ) De-cuius altitudi ne alias.

Leui. y ut in Ifraelitas ffargendo ad docen' di ufum,amp; adtabernaculi ficrorumq; eiuscultu cofecrato. Cluadecaufa,uthcectrib. Deofacra rafuit,ita quoq^ ij j ^Klt;e Deo ceJctrfnt/^n^wa pa trimonio eZl ulä:utfueredecim(e,primitieeßtcri fatas amp;' Hifrewwi.

Et Cedimoth.)Vrbj amp;ßlituJo efl^unJe

69

rum metatio facia eft in Numéris, Horum iu^a fHnt^c{uicunq-perM.oahitas (^Hubenenfem tri^' bum montes memorantur.

Cum principibus MadianJDf ^ki* bus in Numériscap.}i, Qu^orunomina hit lt;iuo^ memorantur,EHeus,Recem,Zur,Huramp;Ribea, Appcllantur autem hi duces ac principes î^adu^ mtarum^Seonis regis duces,ciuódhuius trihutarif eftênr,amp;' eius imperia parèrent. Quie res pote» tiam régis Seonis déclarât,cui amp;nbsp;M.oahitte fubie éli fucrint, Sed maiorpotentiafan^lorum Ifraeli tarum fuit,qui cum maxima laude fui Dei,tamp9 tentes ho^es uicerunt.

Et Balaam filium Beor ariolûO Bileamipatria,arte diuinandi, ut huius impreti' tio in falutaria uaticinia de rebus ifraelitarum,. ijnos diris illeperdere Zindebat,tonuerft ftntW' derisinNumerorunt libro.

Occiderunt gladio. ) ut autorem ftorta tionis,quam Ifraelitieadmiferant cum M-naianita rum muliebribus. utlegiturinApocalypfi loan' nistQuia habes illic tenentes doZirinam Balaam, qui docebat in Balaac mittereftandalum coram ß lijs Ifrael,edere ex hisquießmulachris immo' lantur.

lordanfs fluuias.)^ Occaßr,

Hæccft poflcfsio Rubcnitaruffl.) inloßta hic non omnia loet j^uieRuhenenfiit^' bus tenuit,memoranturymulta omittuntur.Vt tuus e/l Mo/et,Cz infubieila ualle fepultus, utm Deuteronomio legitur. item Macherus caZlellu, amp;nbsp;oppidum Herodis,in quo loannes Biptiftaca ptiuus detentus fuity^ aefus, loßpho autore.t-tem Sittim campeflriafiuxta monte Peordn qut-busfornicati funt IfraelitacummulieribusHoa bitarum, pr^eterea Eleon oppidum, cuius mentio ßt in hiZloria ludith : Atque diripuitomnesßHo! Tharßs,amp;ßlios Iftael, qui erant contra ßcic:::

laafer. ) c uicina Rabbte Ammonitarum, cliralefaitt^ Hieremiauaticinijs, ab Efibone quindeeim millibus dtfians. Infignisfiumine eft, ^Kodexeaortüinlordanem inßuit, Hieronymo »iitorf.

farumprimo abamplitudine appellata, O’ txonaStephano autoreideinde Philadelphia,a Phi ladelpho rege.Efluna ex decernDecapolitana urbibus,

Ratnath.) Hæcfacerdotalis ciuitas efl,O' fi^itiuoruminuncuicu^fin decimoquinto miliario Philadelphia.

' Mafpha.) diuerfa à r^^V’’a,qutefuprà no tninaiaefialteraGadini^tribus efl, altera lu.. dete.Hifcquoq; [eparata Leuitis fuit, Apparet bunclocum efle,quo in Gileado monte fcedus Id-foiiçÿ-Ldbdn inierut,dequouiderisin Genefi^ EtaMahanaim.) H«jc loco uidentur ca ftra à Idfoto fic nominata nomen dediffe,de quitus Gen.jz.Vicinus eÆ labocus fluuius,qui inter Pbiladelphiamg^ Gerafim fluens,in lordanem txoneratur.

Dihir.)Sunthuiusnominis(ir alia urbes. nam^f Dabir in tribu luda,amp; altera in tribu Dania tdeniq^ eodem nomine uillula quadamjn monte Thabor,

chanaim, ubiAbfalonfuitctefus.Atharoth, cuius meminitMofes in Numéris, Bithro regio, de qua in libris Samuelis: Abner autem, uiri eius,abie runt per campefira tota nofie ilia, O' tranfierunt lordanem,amp;'perambulauerunt totam Bithron, dum uenirent inNahanaim. Bafchamalocus, de quo primo Nachabteornm. Bean,de qua illud'.Et recordatus efl ludas imprcbitatis Bean. Dathe..

mam munitio in GileaJo ludtforum, Je qua his tioneDathemam in Mifiiha.Caßihorciuitas Gi . leadi.M.achane in Arnonefit eius mentio in ficu do Regum.M.ageda oppidum Gileadi, dequopri mo M.achabttorum. Nobach, cuius fit mentio in libroIudicumiEt afiendit Gedeon à Panuel per uiam habitantiu in tabernaculis ab Oriente ipftus I^obach. Socho ciuitas munita in mote Gileadi, uicinaPenneliinuiafügteMadian.Thob, dequo in libro ludicumiEtmanfitin terraThob. Locus fæ.)(lt;/ffTtf^/imiJi4frifcKi«ffrrd Chanaane reditatem ßtam Jbrtita per loßtatn»

Vicoslair.) àlairfiho M.anafje occupa^ toSy^ inde nomine ipßus appellatos, ut in ^ume ris traditur. bir autem filius '^anaße^ahi^t ' oceupauit uiculos eorum-, quos appellauit uicos liir. Sicut etiam Noba, uicults à je captis nomen dédit,quorum in Numéris fit mentio.

Et ditnidiam partem Galead.)^«^«-tum eius efl fiupra labocum ßuuium ad Septentric nem,uhi coniun^itur monti Hermowi.

EtÂftaroth.)lt;ïMh^M4 ciuitas. Hlt;r«c- tra~ dunt nonulli in regione Hus, patria lobi fitafuiß ß.Hieronymo tmm autore,Iobus Syrut-,non Idn mieusfuit, dégénéré l^ahorfratris Abrahami, Sedhac de re alias.

EtEdrat.)ubi Oggus rex interfe{îus e/lj de quo his uerbis in Deuteronomio cap. u.Egrep fus elï Og rfX Bafan cum populofuo adpugnan' duminEdrai. C^ucepo/ieris temporibus Adara e^ appellata,clara Arabite ciuitas. Supra etiam Gefuri regionis fit mentio, qult;e defcendens à Li., bano monte, ad labocum fiumen, adfignata e/l di midite tribui Mana/fe, fed eius exiguam partem occupauit. Item Machanatifii mentto, quce urbs iuxtamontem Hermonemfi ta fuit,regia eius Sy ritt,qute pars Gefuri, quam Ccelejyriam uocat.

rf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;î N I O

nufri(nt,4dùteet ai Auftrotcuius guident ilia, ut finis effet,non pars,à Dfo con^ifutu f/t. Nlt;tm de terra Idumaorum noneratfas Ifraelitis quicquam occupare, ut fuprà in Deuteronomio indicatum e/itfilei^ enim dabo uobis de terra eo--. ruin,^‘■tantumpote^untuspedis calcare ueRi^i^ umy^uiainpofiefiionemElaudedi montent Seir,

VfcçaddefêrtuinSin.) Hebraus bettTerminum Edom uerfits defiertum Zint ^ttod etiam Cades dicitur.Diuerlumefidefertum]''^, j lt;i deferto Sin,qua dcrein 'Numens cap,^^,

A.' ârmmitafe mans (alfifsimi.) ^«oci ab anÿslo Orientali,Meridiemf^eiiante,termi' nus lud^e^e efi.,

Et à lingua cius. ) Paraphra/les pro pip'?)habet Ht^i'-Hyijuodpetrae/l. fortafiis infi gne in eo angulo promontorium fiiit, ifuod pro li miteJit habitum.ilt;Ziquot;2 enimfitxumfionat Chah dais. Ora acterminus notatur in plpV, nota tranfiatione,à lingua Jumpta. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2

Egredietur^ contra afeenfum fcor pionum.)Terminusuicinus mari fallôfamp;‘,ut apparet,perfuperiora mantis Seir ducitur^

Afeenditep in CadesBamea. ) uich nam Geraris (ir Beerjâbe urbent, in Phara-ne JolitudineJita.De duplici Cades alias. Beerji ieextremus terminus ad Au/lru hie reticetur, coprehenjus in limite per Cades BameS du£io.

In Afimona,)None/EocK5'ji»^«o uieefi macaRrorum Ifiael Jiatiua fuerunt. Locus e^ i nim.de i^uo hie fit mctia,uicinus Cades Barnett, '!\Yi2Vy t ille ad Auflrum rewotior, îllISlPn appellatiir.

Et perucniens ad forrentem Aegy pti. ) (^ui angulum OceidentalemadMeridiem continet.Cateriim torrens hie, aut Milus,aut ui cinus eius ofiijsJIuuius.Multi de Rinocorura ac' cipiunt,amp;fiumine amp;• oppido uieinoCaJio moti, nobili/epulehro Pompeij Magni,

Htc en'f finis Meridianar plagar.) 4 Au/lralis ifftur terminus duobus maribus, çÿ tri bus finitimis terris continetur.Mare altérai ab or^ tu,alteroab OccaJù.Terne AegyptuS, Idumtea

Moabitica: Aegypto ab Oceafu, Idumtea air Aufiro,Moabitiea ab Oriental! angulo Jacraitf terram attingente,

Ab Oriente uero eritinitium.)Degt; fcribitur terminus Orientalis. hunc longitudine mans mortui ejficiiin cuius extrema ora,lt;jult;t A' iuilonem reJJ)icir,Iordanis o/bia cemuntur. Vn^ de legitur hic,VJ'^; ad extrema Iordanis,hoc efl, ad onia eius,quibus in mareJal(um illabitur ,pr»

S V A M

ludcete limite Orientaliyilladefi'gnantur,

Etca quæ reipiciunt adAquilo' nem,)D efignatur limes Aipiilonaris .Senteittia eflex UebrifOjlimitem Septentrionale ab eaori maris falfihijuajufiipitur lordanis, initiu habere, Afcenditcp terminus. ) A^uiloitaris, ReJ^ieitur bicamp;' adfitum Hierofolym^, if ad Jublimitatemuerticis Septentrionalis, de juol^ tinus uates:

a Hitruertex nobisjemperjublimis. —

Adlapidem Boem. ) Fortafis fuit boe' faxum gr andins, ut effet limitis uice, Sunt ^ui de araextruéîaà tribu Rubenis amp;nbsp;Gadinaintelli guntfde qua infra cap,zz.

De ualle Aefior.) nobili Achanisfuppbi' cio. e/î ad Septentrionem Hierichuntis, ut Bttb^ glaad Auffrum.Bethagla autem ,(fBetharaba Beniamini cefjerunt,termini Audlrales.Bieeit^of memorata localimitem Septetrionalemquideitt, sr fi[ud(eam,Auflralemuero,fi Beniaminem fif' £les,conficiunt.Betbagla autem à lordane duO' bus milltbus,à Hierichunte tribus diflat.

Ad umim.) Portio motiumUengedi.pn' hanc faxofam atqueafferamgt;i(eplanèdefertairt uiam à Hierichunte itur Hierofidymam. Appelle tus efi afeenfus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;id eft, ruftorutprepter

fiinguinenT,ut uolunt,quitlliccrebro à latronib. fundebatur.ubi amp;caftellumfitumfuit,figt;»etum prafidio militum,dui uiatores à ui latronum de.gt; o fenderent, Huius loci Dominum in Parabobt de feendentis ad Hierichunte meminifte,tradit Hifquot; ronymus in locis Hebraicis iqui fiio tempore lo.gt; cum illu Maledomim,amp; Grace tx^cc^amp;aiii rsvf fiSpappellatum dicit. Sunt qui inhuiusfolitudi' nis parte Eliam prophet am uerfatum, amp;ab Fli' ^ao cellas prophetis conftruflas cefirmaut : at' que hoc defèrturnpetrofum habitatum ab Ejjctt^ tradunttquorum inftitutis loannes Baptiflafue' rit educatus.

o Per uallem filtj Ennon.)Hier cina Hierofolymis efl, in quam Sion mons, parte praruptus eft,ftgt;eiiat: mfamis crematisibi bberis,amp;‘ rebus immundis in illam coijci folitis', «f itcft uidere in librisRegum.Vnde Chriftustt“ term ignisfuppliciumuocabulo ’C3quot;K’'3i uit.In tibris nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r\ö*\dtcitur,ideft^dtympit

nis,qua eo tempore, quo liberiper ignenf^'^^^' bantur,percutiebantur,ne parentes tranfmijforu liberorum in ignem clamorem audirent •

» ualliSabmitio, quaSiloefontibusirrigatur,m^' ra amcenitatis fuit.Vndeidololatriapofleriste' paribus occafio data eft,

77

Hxce{lHieruPalcm.)Dehac infràca^ peodauo,

Äducrticcm montis. ) Chalcaldema, i*lt;‘e!linconl^eéîuuallis Hinn«, ad Occidente.

Montis Ephron,)Is eft ab Occidente b fßus Pierololymce,inter Chalcaldemaetlearim »gt;ontes.Limesprotra61us modicèdefleélit ad A' jiiilonem,itlq. ad urbes montis Ephron-

Qyæ eft Cariathiarim.)T3’'^57’'

fgt;«it4S lita in Boreali termina tribus ludaa. à : fbus putatur nomen accepiße : uicinaenim ßint gt;’ioitti(tt4.Vn4 de urbibus Gibeonitaru, de qui' ^nsfuprabis uerbis :Çyuaru hacuocabulafunt, Cubaan,Caphira,Beroth,amp;Cariathiarim.Ex ’’'’c urbefuit Vriaspropheta, quem loachin, ut i’iOHet Bieremiasjoccidere tentauit. Clara etiam fgt;^arciDomini,quamapudfeuiginti annis uer^ fintem,tit libri Rfgitm teüantur,habuit.

Admontem Seit. ) ad quem pertingit, ^efcendensà memorata fine contra Au/irum.

Etdcfcenditin Bethiames. ) Prope ^‘^“itbiarimfitam in amplißimo campa, ciuitas facerdotahs clarae^lredu^a àPhili^ceis area, (Teladeciuium, quod uidißent arcam Domini, Clara item efi clade Amafia régis ludeeie, acce pidre^elfraelitarum: de qua quarto libroRe' ^‘^'»ieap.i^,p,fi:altera Betbames in tribuNa'

Hifunt termini filiorum luda.^/èd «HgxÆorejj^Krfin defcriptifunt pofteris tempo ï‘bu!àlofepho’.qui i^uàm laxam faciat ludteam, uiderif Itbro tertio de beUo ludaico, NfCtion

Chriflum in ludttam trans lor^ Oinem profeSium dicunt, indicant,lt;}uàm longe pes ïudteaIlio tempore extenti fuerint. Fallo

Ipfacft Hebron. ) Hlt;f c urbs,hoJIgt;ite À'-brahamo, quem ex MefopotamiaprofeSium eX' eepit, amp;nbsp;Sitrtf fepultura claraeft. Nfcno« amp;nbsp;querceto M.amre, in quo angeli Domini Abra^ hamo apparerefolitifunt: amp;nbsp;ßelunca ilia dupli-ci,empta ab Ephronein fepulchri ufum. Hancue teremgigantum urbem, à Calebo ludao occupa tam,mirum nonfuerit. Nam tribus lud'aa, regio fieptro de/linata iam antea fuerat, haefintentia patrislacobi: Non aufereturfeeptrum de luda, edi : quod fane editum fuit à Calebo, extirpatis gigantibus, qui tantum terrorem prius Ijraelitis attulerant,de quo in P^umeris.Vndenontemere legitur in libris RegMWjHfiroMfffi primam regiS Dauidisfedemfutifejin qua antea documentum regia fortitudinis catuli leonis,prabitumfuißer, de quo lacobus in teßamento his uerbis: Catulur leonis luda.Hebronis fit us ex tabulis notus,aHie rofolyma Au/lrum uer/tts, ad folitudinem difee^ dit,ab illacirater duodecim M. P.diflas.ln quer ceto Mamre uiano Hebroni terebinthum ßiÜe tradunt,conditi mundi cofeiam, duraße^ ad Co fiantiniprimi memoriam,autor Hieronymus eß.

Ad habitat ores Debit.) Hebronemà

Septentrione J^eSiantis » Uanc olim appellatam, in fcripto legitur : quad for taßis traSiatione literarum e/fet Celebris. Itaque funt nonnulli^qui ibi bibliothecamfuijje tradun , unde nomen illa acceperit. Illis temporibustra^ duntPbcenicescumCadmoin Gritciam profe^ éîûSjin earn literas importalfe. Volunt etiam, in hacurbe Academiam uetufiißimam fuijfe, in qua amp;nbsp;monumenta Aßyriorum Phanicum literis mandata,confruata fint,

Dixitcp Caleb.)GeHfr deligitur à fanélo uiro,nonabopibus,fedàuirtute bellica. Simile exemplum in Saulo cernitur, quiGoliteuiftori Dauidi filiam in uxorem promißße legitur.Hac

C O M M E N

Gabaa.) Htfc in libro ludicum adnumera tutetum urbibus Beniaminis : Occubuitb; eis fl KtuCibea,

Bcthur.)InitinereadHebronem,ftainde ^quot;tiolipide,aut f Hieronymo credimus,uiginti, ^dioquot; contra Außrum. Traduntboc loco Eunu ff^Kgt;nCandacisreginainagro,Euangelq facris f'trbaptifmuin imtiatumfuiße. Hafxurbesui' denuir pofita inter Hebronem,Cf mare mortuü.

In dcferto.)A' Cheritbo torrente, ufq^ ad lorJaniî,

' Betharaba. ) A' flitudine apparet urbem pomen traxijfe.Mota enim efl uox . fu, pa m limite Aquilonari meminit Betharaba. ( Ciui'tas falis.)«iG«lt;t marifalfi.

, EtEngaddi.)NoWiJ prafidio,quodDa /f‘diprabuit'.,cumihabfconditus tuereturfe ab 'f'luriaSiuli.Sicenim inhbris Rfgum traditur: d^feenjit ergo Oäuidinde, Cfbabitauitinlo-.^‘^tutißimis Engaddi, Annotat Hieronymus,pra ^tmdem lud^eorum uicum nomine Engaddi iuxta '»‘‘remortuum fuiffe, darum opobalfamo, inde flitouenire.A' Satomone uinea Engaddi cele' ^taniur'.Botrus diledus meus in uineis Engaddi.

6r(f ferf 4 er alia loca, qua in ludaa cernu /^'',alijslociscomemorata : Bethlehem,didlaamp;' ^P^Wi,utlegitur in Geneß cap,^^. Mortuaefl ftgo Rahel, et fepulta efl in uia qua ducit Ephra ^‘»h^aeeß Bethlehem. Sitae/l in monte molli' ^^ti^cliui^qnifofstemhabet,de quo inhbrisRe, S‘*'^'.Vtinam quijfiam propinaret mibi aquam de ^flerna Bethlehem, qua e^l in porta.Sepultura ^ibelis,Dauidispatria,Cfnatiuitate Chrifli infi

eß,fexto miliaria diflans à Hierojolymatpo ftta Helena Conflantini coniunx eum locu tern

T A R I V s.

rauit calamitatem futuram urbis, Ceni regio, de qua in Samuelis priorelibro his uerbis : Contra meridiem luda, amp;nbsp;contra meridiem lerahmeel, contra meridiem Ceni.Hiceognatos lethro' nisconfedißeuolunt.Arath,cuius primo ludicum eapiteftmentio,ab Hebrais uocata Arad.E' fchol torrent,quo uallis appHlata Botri, irriga' tur.Abelmi^aim,id e/l,luóïus Aegyptiorum,lo eus clarusfepultura lacobi, quern fltus lofephus in agroJfelunca duplicis, apud Hebronem jepeli uit.de quo loeo,uiderisin Cenefi eapite ultimo, Caphin ciuitas, cuius ft mentio infeundo Ma., chabaonm libro.Similiter Defanis eaflelli, eo demlibrof tmentio. Antipatris,tn bane milites iußu Lyfta tribuni,feeunda utgilia Paulum Hiero flymis iumento impoftum,deduxerunt,Gerara ciuitas, terminus olim Cbananaorum admeri' diem, inter duasfolitudines Cades nbsp;nbsp;nbsp;Surpoji-

ta,incola Abrabamo nobilis. fic enim legitur in ' Genefr.Profeéîus deinde Abraham in terra Au' /lralem,amp;‘habitauit inter Cades amp;nbsp;Sur, pe regrinatuse/hnGeraris.yieina regio Berfàba elarae/l puteis foßis ab ifaaco,de quib.in Geneß eapite uiceßmofexto. Origenes alicubi teHatur, eos puteos memorabili opereßru^ios fuifje,ut extaret adpofieros monumentum ßndii patriar, eha, quam ßrudluram Origenes fua atate ui' dit.Mobe inter Arimatbeam (ir loppam, ciuitas facerdotalis,quam Saulus euertit, ut in priore Sn muelis Itbro traditur.Emmaus uetus urbs, fexagin ta /ladijs àHieroflyma di/lans. Mutatum illt nomen à Romdnis poH deutdiam Iudaam,à uidîo na um$7niÄts appellata.Plinio interToparchias nominatur.Exhoeloco nata CleophaSiCuius Ex

tneminit. Sunt nbsp;nbsp;alia, quaßis locis

indicabuntur.

lebufeum autem habitatorem Hie rufalem non potucrunt.) per decretum '

Dei,dequo inExodo,^ Iibro ludicum. Sufiïe-quoamp; huius regis gloria ill»/brisfieret:amp; «on fine occulta notatione Méfia amp;nbsp;Ecclefa^Zion arx,Dauidis arx regia jedes diceretur,qua is ipfediuinafortitudineamp; armis occupafet, Hvfc huius loct fententia [implex ef,(ir genuina.alie-na uerà,qna ab Hebrats de Abimelecho amp;nbsp;fee' lerataignauia Hebraorum ajfertur. Num hi,nec lofuauiuente,Chananaam totam,cum abidola'

mortuo lofua fl ob^rinxere, occafione ufus efl, ad relinquendas influas Ulisgenies, uf^ ad Salo monis temporaiprinceps tarnen eiusrei caufl no erat peccatum,fed altius Deidefalute populi fui conflilium'.quod ut perftcerct, conuertit illi omnia in melius,peccatum,bella,resq- quafluis aduerfas. Huepertinet reftonfum illud Domini diflipulis de cteco datum : Meque hicpeccauit, neque rentes eius, /ed ut manifeflentur opera Dei in illo,

I N C A P VT XVI.

/^*^Ecidirquoqucfors filiorum lo' * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;( cp h. ) In cf men ha-reditate, fucceftit

Iudtclof'phus,utqui primogenitus lacobi ex pul chra amp;nbsp;dileSla Racheleeflet,duplex hareditatis non ita tamcn aßi^njta ell,ut eius iure utantur in rius,ijudm lojcphi imperium ^religionenijiliiao uis falfam,pronius amp;nbsp;admiflrunt, amp;nbsp;diutiustO' lerarunt’.adeo, wt loflphi regnu plus minus 4°^ annis tulerint, qui impletis Dauidis amp;nbsp;Salomo' nistemporihusä lud^e regno amp;nbsp;templo dtfecif flnt. Caeterùm eiir priorem locum obtinuefit luda ex deformi Lea natus.poflenorem lofephu^ exfleciojj Rabelegenltus,ea de re alias,

A' Iordane.)Afc Oriente. Generatim pfl IO mo fliorum loflphi fnes deflribuntur. Ambo igt turfilij loflphi Ephraim et Manaffes,Iordanefiie re claufi ah Oriente,mari uero mediterraneo ab Occafu:ad Meridionale regionem Auftrahfle, du8.o per montana Bethel.

Contra Hiericho. ) Notitur limes',t}U9 abAu/lro À Beniamnis fêparatnr mbuslo/èpbi, Hiericho enint ceßtt Beniaminis tribui, de^uoif» fràcap.iS.

Et ad aquas cuis. ) Vnieusfons eft riglt;fgt; dis aruis commodus, luxta uetercm nrbemfctitun ens, ^uam lofua euertit. Hunc fonte ah^uiferSt non jobm terrce fruéins ,fed etntm famimtfH'^ fo'tus' corrumpere ßlnum: pofiea itero filubreut redditum ab Helijieo uate^

Ad montem Bethel.) montts amp;eiuitatIS nomen efl. Montis t^uidenijUt ex hoc loco patettciuitatis uero, ut ex Genfli b'

quet'.Venit igitur lacob qii^e eft in terra Chanaan,cognomento Bethel. Dicat aliquis :Si

apparet Betheleeffe, ahum Lu^am. Reflondeiit lt;j»idam,non earn Bethel hie intelligi, de Genefl ft mentio, nbsp;nbsp;in hbro ludicum : fed aliii»

eiufdem nominis. Ahj eandem efetraduiitfledna dum nonfoluunt. Apparet mea tjuidem fententii Betheles mantisflnem pertigife in Lu^am, Bethel fir.Mam Bethel amp;nbsp;monti,amp; ta bi uicime mtmtinomenfmt.b locus à maioribus Ifaelitit^

cobus,qui ante uocatusfuerat Lu^a, ex Genef patet.Hanc urbempoflea Bethaiiein,id efl,don!U impro bitatis nuncupatam iioliint, cum à leroboa

Vfcp ad tcrminos Bethoron.) Duce p'it buins nominis urbes : altera ßiperior, altera inßnor^paulo priore außrjlior:,in Occaßim bru »idemdeuergen5,amp;-ßtaincomuni limite Benia »litiisamp;Ephraim.Has^utin altero Paralipome' KO« (ijjro legitur, Salonon muniuit : Extruxitq; bethoron fuperiorem,amp;' Bethoron inferiorem, itinrocinäaSfhabentesij; portas,ue^esamp; feras, Bethoronis libro priore Machabceorü ßt his uer^ lgt;isment!o,cap,8.Et egteßus Nicanor Hieroßly 1 pofuitin Bethoron. Appäret inferio-teai hancBethoronemfuiffe, ut uiciniorem Hie' rofolymis,

Et fadus eft terminus filiorum E* phr2im.)Defcriptioßnium tribus Ephraimen fiS‘Praponitur Ephraim Manaßa iureprimogC' nitHrif (t licofco aßgnata^,de lt;juo in Geneß.Hu-ins tribus,uti lofephus monet, à lordane ßumine nfi}; ad Ga^aram longitudinem habuit, latitudi' item «fró à Bethel uf^ ad campum magnum.

InÄtharoth Adar.)InjtiMm Orientalis limitis.

Vfcp ad Bethoron fuperiorem.)Lix Kifs àoiiilonaris Occidentem uerfus.

lnnisire.)M,editerraneum , Occidentalis limes.

Et circuit terminum. ) Hinc refleSiere tfcminutMjiifc Occafu uidelicet Orientem uerfus inEhaenathfilo. Retexitur mentio termini AU' ^talisfed alla forma.

De Taphua. ) De Taphua uerô uergere terminim Occidentem uerfus.

In mare falfifsimurn.)NoM marefalfum accipitur,fed mare magnum Occidentale. Legi' t«reNim h’a’^M.Tenn/nwi igttur Ephraim amp;nbsp;bianaß^e Auüralis, ßparauit has tribus à luda amp;nbsp;Beniamine.

In Ga~er. ) H(ec «rtr de tribu Ephraimeß, Beuitis aßi^nata eß. De cuius rege interfeéloà loß^jßpra cap.ij.lniiuarto miliarioNicopolis, eontraSeptentrionem.Longitudo igitur EphrU' im,alordanead Gai^ara urbemprotendebatur, IN CAPVT XVII.

ClEciditautem fors tribui ManaC 'fe.)Dim((iiif familiieeius,quee ex Mlt;t, fbire nat4 efl,trans lordanem in terra Gilead.

T Ä R I V S.

primo ßrtituseß partem fuam bianaffes. Intrlt;lt; lordanem autem Ephraim uicinus loco, in re gnum amp;nbsp;uera religio Jedem ßam erant habitura,

Machir primogenito Manaflæ.) Numtraturfl'^ Manaßis-, lt;juo,lt;juomodoh(eredi tatis diuiftoftSia fit,planius intelligatur.Machi-rem primogenitor urn iure accepiße regnum Og' gi regis Bajanis,cum dimidiaparte Giliadi,diutßf re Mofe'.reli^uis ßlijs îh textu numeratis hæredi' tatem fuam aßignatam in Chananeea,partitore Io fua.A' duabus rebus laudatur Machir, t^uod pri' mogenitusfuerit,amp;uir bellicoßs. Qjtee duce ref eßecerunt,ut Bafan amp;nbsp;Gileadus ei ceßerint.

Pâtre Galaad.)Nomine hocab occupatn terra Galaadilliindito.

Reliquis filiorum Manafle.) Qnz in Numerorum libro ßlij Galaadi dicuntur. Reiflè igiturfupràleg!tur,dimidi(e parti ßliorum Mlt;igt;-cbir ceßiße regnum Oggi,

Salphaad uero filio Hepher.)de hac reuideris fuprd in Numehs zj.^ó.

luxta imperium Domini.) De fenteit tia diuina, uideris in Num. 27.

Funiculi decern. )Sex partes,fexßatri' ' bus'.reli^uce quatuor,quint^fliabus Zalphadi,ex interpretumßntentia. id edl, funiculi pro parti' bus,noto tropo.

C O M M Ë N Priorij bominit pleniinftrmitate, metu, diffident %ingmium hie exprimitur. pofterioris oHendi-fHr natura,cum dicimt Ifraelitte : Hi in curribus.

pperttnere,i!ÿ'^entern ^bananceam femel exi' tiû deflinutim. MetHW autem ignauü turpem ef. ffcropopulo,ad res magnas prieclaras,quas feieret cum laude Dei fui ,feleSio. Htec de Ma^ tiiße Ephraim. Sunt autem (ir alia loca a^ lijs in locisfacrarum literarum cetebrata,quie ad ^pbraimenfem tribum^amp;' Manaftenftmpertinët. Wfft Sichima,Samarite metropolis.Hebalitem ^Garit^ntus, montes apud Sichima. Samaria

T A R I V s.

defcifceret,alienigenis comuniuit, qui deinde Sa' maritani uocati Junt. Qu^ce confufa acperturbata religio,in Regum libris literis tradtta cR. Atque htec res eftecit, utdeinceps femper mutuum inter Samaritanos gsr ludaos odium exarferit.quod C' tiamfecundam rempli tnftaurationem non parunt impediuit,dequo in Aggteo amp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;fmit

lat 10 ce(]auit,/ed fo ufq^ progrefßa eft,ut Samari' tani etiamfiturn templum in monte Gari^imo ex truxerinteo tempore, quo Darius ab /slexau' dro Magno ad Amanaspylas deuiSius fft.Cüd eus pojteristemporibus Celebris fuit adeo, ut Sa' maritani cum ludteis de (acris eontenderint. At uero qult;e fuit Samaritanorum filfa religio, An» tiocho illuftri régnante,templum idlud in appella tionem louis Olympij hoftitalis conuerfum efi, Hancdelubri antiquam reiigionem,utmulier Sa» maritana agnouent, amp;nbsp;fententiam ex Domino, quern in prophetis habebat, de uera religione ac' ceperit, apud loannem legimus. Herodes Sama' riam urbemab Hircano deleram,reparauit ,amp;• earn in honorem Angufti (nëctsbjj nominauit» quadereuideris apudloftphum. Hodieadhuc in iftis montanis Samaritani ftrunrur degere, pne' ter quinq^ libres Moftiieos nihil prof tentes, turn à Tbalmudicis,tum ab Annotationibus Rabi norum abhorrentes.Memoranturfiralta loca,ut

Doth«« ciuitaSjdequa in luditha: Venerunt per crepidinem montis Bt'thalilt;e, u[q; ad apicem qui reftgt;icit/uper Dotham. Bethulia ciuitas 0 fons Bethultcejn quo /è luditha uidua lauit,à ctedeHo lofemis, Abel Mechola,patria Eli^teiprophétie» Cherith torrens,amp;eius fontes,aa Außralespar tes caftrorum Giloal.Uic Hclias propheta tent' porefamii iuftu Dfi uerfatus eft. Silo mans, de quo mox.pars montium lejnm, Be^ecbit : huius ftt mentio in priore Samuelis libro : £f recenfuic SauleosinBe^eih,(irinJudic.lib.eap.i Et per eufterut in Be^ech.Michmas luxta Rama contm

^•ninJ untuer/â in Aphec:fed amp;nbsp;Ifrael caftra me^ titui fueratfuper fonte,qui erat in Ie^ael,Beth bara, det^uo in libro ludicum .* Defcenditein OC' curfunt M.idianjO'eapiteeis aijuam,uflt;j^in Beth^ baraamp;'Iordanent. I« eodem libro amp;nbsp;Bethfi' tha ftmentio:Btf(^it turnta tlla, nbsp;nbsp;nbsp;in Bethfit

ta Zeraath. ubi amp;nbsp;Thebath memoratur, circa ab At^uilone, à colle ciainmore ualle ► Adarfd ci^ Uitas procul à Bethoroe Gladijs ^o.de cpua inlibris Machabicorum '.Nicanorpofuit caHraadBetha ron,f;:r in Adarfa,Baa^orciuitas Ephraint, in huius agro erant greges pafcua Ab/aloniSt S««t alia,de qttibusjuis locis meminerimus^

IN CAPVT XVIII.

K cHlo,ad^uodprieffiteDomino forserit ètcien-da,dei}uanjox.

quo marcctis ignaui'a.) i^xpro^ bratioi^nauicremißionisiiniiuapopalt perfona, Dens,dux lofua, amp;'bareditas'ipfaprotn/f‘,amp; tot iam exanclati laboreSjamp;^fubitapericula poit derantur,ad ignauam ceffationemdeponenda, amp;nbsp;gnauitatem a^umendam^

Et non intratis.) Açcendit igitur adßrti tudinem animas, ab ipß occaßone,^ à tia bareditatisiqua à largitore Deo, ü'ptoiniß ßone maioribusfaSia amplißcat.

Diuidite uobis terram in fcptcnr partes. ) Altj uoluntinfeptem tcqualespartes diuifam,alij in intequales. Poêlerions ßntetia au tores utunturloco, quo in Numéris pr^ecipitur, ut terne facrtepoßeßiopro capitum numero ita diuidatur,utquantoquit^uelpluresfunt,uelpau ciores,tanto uelplus,uel minuspoßideant. Si di' gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fueritßrte,periquam,ut e^

ius iaPius incertus eêl,paucioribus plus, amp;plurt bus minus'potuißet aßignari t Rejßjndent ij, fu^ gubernatamfortem à Deo,«! aquiditat, dequo in Numéris prlt;fcipitur ,ßt conjeruata,cadente cuiq^ tribuißrte,qu^e illius capitum numero re' ^onderet. Cyua inreagnofcebaturamp;Deipro.gt; uidentia atq; cura, amp;nbsp;dißenßo tribuum prohibe' batur.Qui uero aqualcs partes putant ßiß) bi dicunt locum Numerorum referendum eße, non ad inaiquahtatemßptem partium, ßd ad impare eorum dißributionemperßmilias cuiuß^tribus, maiore familia plus, minore uerô minus accipien te:id'q;fortis diuinitùs iaPiit gubernatabe' neßcio, qult;e non iaceretur temerè,fed fub in' uocato nomineDei,quipermißamfortemßam declararet uoluntatem de eo quod iam anteadele gißet. Itaq; Apoflolt inelePlioneM.atbiaprecin tes,ficßrte uß leguntur: Tu Dominf, tarda noÂi omnium,oHende utrüelegerisexhis duo' bus.Hisfa£lisprucibus,mißafors à ßt' tit,quem Deusdelegerat,nonBarnabam.

Vt coram Domino Deo ueftro-)

« , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;COMME

gibic uelyUtnonnuIli uolunt,ad lerminum f^iiiiloniremre^icitur,lt;jui à lordane Occafum nerfas primo hicdefi^atur.Nam ßquitur,

Fuitç terminus corum contra Ä.-quilonem.)Irt termino Aquilonari, Hiericho defertitm Betblt;r«em ; modice deinde Meridiem KttfiiSjdeuer^ente Ulo ad latus Lu^a,quie eß Be lt;^el,amp;eodemdefcendente rn Atroth Adar ad worttärti, lt;iult;eßnt ad Meridiem Bethoronis infe

Etinclinatur circumicns.)Df)ign4f((r itrminus Occidentalis,quiad latus maris uideli» retmagni,quodad dextra habet,defcribitur Au» firumuerfuSjà mote qui efleregionè Bethoronis adAufirum.

Suntœ exitus cius. ) limitis Occiden» tills.

Contra mare. )Occidentale.

Etlatus ad meridiem. ) Defignatur ter itimnsAuilralts ,quieß ludaa tribus Septen» 20 trioHiin.

Egreditur terminus contra mare.) filfum,Orientem uerfus.

Et peruenit ufc]p ad fontcm aquarü Nepthoah.)Fons e/i trenis fßacio inter Chi riatbianm Hierofolymam, de quo fuprà in tribuludaa.

^efceiiditc^hi partem monti's.) nî fons Nepthoth nbsp;nbsp;nbsp;Chiriathiarim ad^ Occafum

amp;Septentrionem,fitumßuum habent. 3°

Qyieft crcgione uallis filioru En* e/} in extrema parte uallis Repha» ^'gt;’,lt;idAi}uilonem,Mons autem,cuiushicfit men tio, Cbalcadema mans e/l,(jui reflncit Hinno ad ^rcßum.Cietera loca qutehic commemorantur limite Außrali Beniaminis,flprà t^uoq-narra in funt in ßne Septentrionali ludtgce.

Defcendit^ in planicicm. ) defertam (rßerilem.quodindicat HehrrfdMOxrtîi Ricinus fuit is campus mari falfà, ubi quoque Be4o tbinbaurbspofitaefl.

Contra linguam maris falfî.) Termi-• «W Orienttlis,extrema ora maris fliß amp;nbsp;lorda mseapars, qua in mare influit,qua parte quo» ^Keludaite limes Septentrionalisincipit. Euiti-ffiurlongitudo inter lordanem (irdeartm mon-ifsilatitudo uero inter Hierofllyma Bethel Krbes.Btecdeßnibus. Sequuntururbes,(!^ infi» ÿiiora loca.

ma,ad Occafum.

Et Mafpha.)Q«lt;f amp;nbsp;in tribu ludaa inue nitur, utßupraindicatum . Sita e/i in monte lea^» rim.prope Silo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

Caphira.) Vwitex urbibus imp enj Gaba^ onßta in monte learim,

Moza. ) pofi Ccpbira Hieroßjlymam rf* leidens,

lebus ipfa eft Hicrufalai'm. ) I« ^«4 hac erunt expendendainomen,habitatores, am.gt; bitus,ßtusamp;resmemorabiles,lt;juaußq; adpo^ flremum excidium eius in ea acciderunt. Qwolt;( ad nomen attinet,hcec ab initio Salem, deinde Ie* fcKjjtfrtto Hierußtlaim, amp;- po/l ulttmam euerßa nem Aelia,ab d\ebo Hadriano proßtno nominç ippellata eß. Habitatores eius à principio,MeIchi ^edecus amp;lebufceus'.deinde Dauid, à ijuo appel lata ciuitas Dauidis, interdum ciuitas Dei uoca-

lur.Super eo »lueo, ^uo in Genefirem lacum il-lahitur,Barachus uiàt Sifaram, utlegimus in li-bro ludtcum: Ego dwrcm adducam ad te in loco torrentis Cifon,Si/àram principemyamp;currus e-iutyat^iOmnem multitudiiiem lO’ tradam eos in manïi tud.Sini/lro «rro alueo, in mare Méditer-raneum illabitur,Tropc Carmelusmons e/l^la-rut fdngentorum i^utni^uaginta pfeudoprophe-tarum Baal ctedcyffuam fecit Hehat propbeta.ln hoc monte Carmelum oppidum^di^lum antii^ui-tùs Bcbatanam,Pliniuf collocat.Carmelusigitur in occafujThaborinortupoßtut e/l.Saron item regio, de qua in libris Paralipomenu ßt mentio, InterCtefàream Pale/linam (ir Thabor montem, lacum^ Geneßrem, tradlMS totu^ p4buuf, Iot4 pata à VeJ^aßanaexctß,non procul à Tyjberia-de.De Dalmanuiha Magdalo ßiprd ejî mëtio faéia.Ptt inbbro ludicum Samir mentio, in quo Tbola iudex ßpultut»

Ceciditcp fors qui'ntatribui filiorO ■ Âdèr.)De buM benediéiione uideiii inGeneß^ eëj- in Deuteronomio. Htecfamilia ex AJereßlio lacobij, ex Zelpha ancilla Lelt;e,originem duxit» Hcectribusomnem terram à Ptotemaide tenuity, ad Sidonem,autoreloßpho^

Helcatli. LewwrKW»

Bethcn.)I«o£l4KO mtlliario- PtolemaidiF,. contra Orientem,

trioneautem,Sidonem amp;nbsp;Tyrum.in A^is Ap» fiolorum fithuius urbis mentio.

Et Mircal.)Leuitarum,pertingensad Or ne in deßrto Maon, qua in Äegyptum itur : in quo Nabal die fiultus habitauit, de quo etiam ßuprd.

Et Cabul.)E/î autem Cabul regio za oppi doritm,({e (juti hiiucrbt; Reg«w «p, Tunc dédit Salomon Hiram uiginti oppida in ter ra Galilcea. Er e^efjus edi Hiram de Tyro ,■ ut uideret oppida lt;ju.t dederat ei Salomon non

Célébrés Sidenis ßneSiredditißnt Chrißi praßntia.Etapofiolus Paulus uin/ius,cum Ro^ wam duccretur,apud banc diuertit. Vrbs Sidott

nunc angu/iior e/i, Vfque ad duitatcm munitifsimani

Tyrum.) Vetu/latemhuiusurbis lofuamdi-cat.quam forte Aßrt tributam dicit.ltaa^ Diony -fius in libro de Situ orbis terrarum, Tyrum uetu

/lam nominatfUçce Tvpoy ùyvylba/jUt Sidonent . Duplex Tyrus traditur:altera uetus,altera noua. Deuetere hic lo^uitur lo' fua:noua,ab hac triginta /tadijf di/lat, ad Ptolt'

C O M Al E N f^'‘^'^ilgt;hts,Ber!tus,Tripolis,Marathus,urbe5 co tiwatur. Phcenices Itterarum çÿquot;fiderum, ut Ae è^ptios Geometrhe lnuentione,claros fuijß tra-De quibuspreeter Strabonem Dionyfius: IXSfagt;lJ TtV^ai/ iqi^KKSCxM'^. ^ritipironomaßa,^/ ^Y'2'a:qu^indicat,Ty ^Pab Hebreeis nomen, à munitione inditum. Sed ^■fwtregnorum omnium fu.r fatales periodi ^onuerfioneSjhanc no défendit fua munitio, quo »iinus aliquanJo fuerit expugnata amp;nbsp;capta : ut 10 ßtifieret oraeulis diuinis, per facros uates expo litis,de quibus apud lefaiam amp;nbsp;E^echielem.

EtAphecJRppenfKr Gr Apbec iw trtbulu dita.lLecAphec urbs nobilis eß clade Benada-di,régis Sy riorum,qua ab Acbabo rege Ifraelita' fUfiafießuseft:dequailbro tertio Regum, ca-f‘teuicelimo.

Hæc eft poflcfsi'o filiorum Afer.) NwinfrdMtMr amp;nbsp;i^uadam alia loca, ab bac tribu f°jJf(]d.Gif^itl'a municipiain Galil^eæ [uperioris ^ßneniTyriorum,prope Achfaph, ad Auflra' ^^’’’purtentjpitria maiorum Pauli apoflob, '«s urbis memiuit in hi^oria belli ludaici Io{è^ P^'f’-Sepbetbcaliellum munitißiaium. AJerual^ ^^^■Mo,cuii(sßtmentio in libro ludicum . Lais l^an,fèJ biec poßeßa eâ à Dania tribu. N«me-lt;^‘titur alla loca,lt;iuteprietereo. Aferis agrunt fru^um (J- olei fertilemfuijje -, indicat uaticinium Pacohi: Afer pitiguisjpanis eins delicias dabirregi fc«s.Et Mofèi: Et tingat in oleo pedemfuum. Fertf

Galilceatn, cuius fuperiorem partent flifer f^ff^^^i^fuifje^teüatur etiam lofephus hbro alte^ fobelliiadaicu

Filiorum Ncpbtali.)Né-pbtlt;i/ii tribus, loffj:boaufore,tenuit Galilteam fuperiorem,ufîy idDamafcum. Itaïf; mirabitur fortaßis alujuis, tiimbacfamilia Septentriqnalia occupant, cur ^oftsinuaticinio ßuo^delNaphtali dicatiOccidë tiliiiiÿtfieridianioccupabit. quid'^^ftquodbic ^^^‘(V,Etinludaadlordanem pertingit contra frtimfolisicunt luda-a tribus Auftralia tenucriL

104

Et in luda ad lordancm'..) Oicar ah^ lt;J^uis,Giuomodo pertinget htec tribus ad ludieam, cum intern éilt;efntBeniaminis,Manafês, Ephra imi,Zabulonis,Ififcharis tribus^Eortaße,ut non-' nulli dicur,t,pertingere ad ludam dicitur,propter lordanemfluuiunt,CUIUS f^apbtali fontes habet, exitum ludi^a. Sicutetiam/uprà legitur,Manaf, ßem att ingéré Afrem, cum inter intranq^ tribunt Zabuloniapofitafit.Sedattingere ditiiur, ^uod Manafjeterminumfium babeatin Carmelo,in quo etiamterminaturA/èr,/èd diuerfofitu. Simi h modo dicetfortafe aliquis,Naphtaliam tribum, quiafnem ad lordanem habet, earn ad ludaa per tingere,quod utriufq- tribus communis terminus lordanis habeatur.

Et Hamath.)n'at',,aîijî eß Epiphania,a-' lijs Antiocbiatlofepho Epiphaniae/l. Similiter Hieronymus in locis Hebraicts.In lib. quarto Re gum, regionis Hemath fit mentio,^ urbis Rebla th4e. Quos tollens Piabu^aradam,prlnceps mili tum,duxitad regem Babyionisin Reblatha,per'‘ cufiitq^eosrexBabylonis in Reblatha.Apparet igitur Hrfrwdtb montanam regionem fuifie inter Tyrum amp;nbsp;Damafcum,cuius urbs etiam olim ce-» lebris Hamath eppellata,(ir Rabba,poßeristent poribus Ephiphania,aut utnonnulli uolunt, An^ liochia di6iafit,clara Syria urbs, de quauideris apudfcriptores.

Et Cincreth. ')Delacu accipiuntTyberia dis,adquem ufq^extenta fueritditio P^apbtalis, Hue apparet referendum eße, quod in uattcinio Mofeelegitur: Er Auflralia occupabit, PJam uici'' na reliquis tribubus loca Aufiraln amp;nbsp;Occidenta ha Damafcenie regionifuerunt. Sedprior inters pretatio probatur magis doSiis hominibus^

}-lafor,)'VrbsinuiaadDanfontem, de qua in Thohia. Eit fiprà mentio Haßfor regiit lahmt regis. Dicituritem Ha^or nomtn capi eße inter urbes Ha^or amp;nbsp;Cedes, per que uia pubhca ex gt;nbsp;Traconitiäeperfuperiora Samonochitidis palu^ dispatet,de qua Thobias quoq^ meminit.

Cedes.)Leuitarum,amp;fugitiuorum^

Bdrxi.)Fit etùm Edrtei locimentio in Nk* mens.

Et Bethanath.yl^rrf balneis falubribuSt

Bechhimes.fTresigiturhuius nominis «r bes leguntHreße,de quibus fupra.

Hæc efi po{rersio,)Collocantur in hac tri bu, fir huec locatAbela amp;nbsp;Bethmahecha,de qui' bufinficundo libroRegunt le^irur,tit ad banc

IN IO

omnes tribus Ifiael ufà; in Abelam amp;nbsp;Bethmaha cha. Abelafitd in campograndi regionis Berm, Galilaaluperioris. Pliitius meminit AhileeJita inLgt;ecapolitana,inquaregione amp;nbsp;Damafcus à Multis ponitur,ad quam Nepthalitaufj; ad mon' tern Ltbanum, fontes^; lordanis Orientem uer' fus partes,lofipho autore, acceperunt.Ab Abila Abilatadidii, (ÿ'Abilene tetrarchna,cuius fit mentio apud Lucam,ltem,ciiutasDecapolitana, qua Gabe à Plimo uocaturt quam arbitrantur e-andem effe,qua Legioms oppidu.Ampeloeffa,Pal mira urbs, quam d Salomoneadficatam liberfi cundusParalipomenu tefiatur.Nepbtalis ciui' tas,cuius fi mentio apud TobiamtTobias ex trL bu ciuitate L^ephtali.Paneas,in qua Coefarea, qu^ Paneadisfi Paneade fonte Philippi, à Phi., lippo Herodisfratre appellata e/l.Huiusfit men' tio apud Matthäum. Prope Dan fions eft ad Pa., nium antrum,ubi Abrahamus Syrosfiudit. In ma fitpertora ac A^uilonaria,per montem Libanum uf(f-aiiThraconos montes tenet. Labo Hemath inter Tyrum amp;nbsp;Dan/ontem.De reliijuisjuiiieris apudaiios, diligenter explicauit Zieglerns, Tribus ßliaruni Dan.)Defcriptio h^er' ditatis Daniif tribus,lofepho autore, ab A' ^oto ulij; äd Dorlt;fm mare tenuit.

Efthaol. ) Fif ör mentio fuprà in tribu lU' deea, urbiseodem nomine.

Et Äialon.)Mti,ordnte Iofua,f(gt;l /ietit.Ejl inter Gibeoit amp;nbsp;Maceda.

Timnata. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ctuitas,ßta in monte E-

pbrdiwjcowtr^ Atpuilonaria Lyddit. Inde, ut UO' lunt/criptores, Romanis imperantibus diSia eR pritfe^ura Thannitica. luxta hanc urbem Ena fonsfuitjinfignis idolo à multis culto.itemprope jaltus laar,in agro Thimnata,in ^uo Sampfön op preßit leonem.

Gathremon.) ciuitas Leuitarum.

EcAcoron») Quafupràamp; ludlt;elt;e,ut

ftnitimae trtbui, aficribitur.

Qiiirefpicit loppen’. ) loppe nunc ui-^ eus,ohm maritima urbsportu infignis,qiio appeh liturhodieanoftris Hierofilymam profiifienti bus. Earn urbem inter Phcenicitc urbes numeri' tam,diluuio antiquiorefuiffèprodunt.A' fcripto ribus inter deceToparchias loppica numeraturt Hiericbus,Emaus,Lyddj, loppica, Acrahateite, Gophnitica, Bt tboline,T ephene, Orine. Cate' rum interA^otu Doriw terminu Septentria naleDaniae tribus hte lacet célébrésprope mare, quod tenuerunt olim DaniM , urbes tCafarea Pale/iinlt;e,di6ia ohm turns Stratonis,inter loppé

Doramfiita. Hite Ctejured à Cafare AugU' flo,in cuius honorem ab Herode in/lauratafait, appellata : cui (irtemplum erexit,ludosi^ 0-» lympiacos amp;nbsp;quinquennales inflituit, magna fuit apud luditos inuidia : nominata deinde colotiia Flauia,a Veffafiano Imperatorededu^a, Atque hicc urbs,Tactto autore,Hierofiolyma àRomanis de/lrudia,caput ludceif habita eft, clara Corne' Ho centurione, Euangelio lefiu Cbrifti à Petro i. nitiato.Huius CafareieEufibius epifiiopus fuit, cognomento Pamphili,fiub ConHantino Imperi. tore.Clara item Philippo Euangeli/la,bolfite Paull. In eo item tradiufuit Ly‘dda,non procuL loppe,ciuitas magna,cuius quoq^ in Adlisfimen tioJtem Accaron,de qua fuprà à lofua fabiit fft mentio.

perpenduntur hic,Vnum ,feuericas puniendiho-tnictdia, nam etiam qui tnfons ludicatus efl, non prius Itber dimittitur ,quàm obierit pontifex: ante cuius mortem egreßus homi:ida ,ß à utndice fanguinis occifusßt, td impunè fore Uli , ut in Numéris docetur,Aleerum,mydlicaratio edi, de qua alias,

Decreueruntep Cedes.) pro quo Paraphradles *\i^'!2'\'\:eonfecrare, pro decernere,ac dedlinare, Hebraum uerbum dili' genter penfitandumfuerit. Quam comodus fue^ ritßtus harum trium urbium adprofugiendum, fansmanifeßum,Hebron admeridiem, Cedes ad Aquilonem erat, medium fitum Sichema tenente interIordanemamp;mare, inter Auftrum amp;nbsp;Sc' ptentrionem,

IN CAPVT XX I.

explicatur in lacobi oraculari teßamento: /landusßroreorum,diß'ergam eos inter Ifraeiw tas.Vfus Jijferfionis cernitur indocendi murtt' re,quo erantfun^uri.de quo his uerbis Malacnf asiLabia ßcerdotis cußodiunt ßientiai amp;nbsp;requiruntexoreeius.Quapropterinijs,qxtsm colebant inter reliquos ïfraelitas ciuitattbus,fcbo la procuidubio fuerunt, in quibus ingénia doift nis Utens excolerentur, In quttn ufum Leuiti' cagens à Deo feledia, amp;nbsp;per reliquos ïfraelitas, ne his dee/fent do6iores,amp; literarum magißrh difsipata fuit. Ad hoc autem munus conferuandu Leuitis décima, primitia,facrtßcia, uariaq;do' na cum fuis,in quibus ß nbsp;nbsp;pecora fua tuerentur,

urbibus aßignata funt.Atqui cum non unus ejjet or do familiar urn Leuitica tribus, altaahafami' ha dona ciTciuitates acceperunt.dequadßimui decimarum,primttiarum,facrißciorum di/tribu'

Dominus præcepi'rper manu Mo _(æ.)D«o hic perpenduntur, Vnuin,iure dminp fucrorum mini/lris, eas res qutead uiiium euh tumq- ui(ieneceßarice(ünt,fuppedi[itri gimus enim hic’.Dominus pracepie, Qjtódfuue praceptum rteceßarium crat, td conleruadum genus Leuiticum :amp;ad reprimendum awntiot» eorum, qui iam urbes,quas accepennt, Leuitis dit r^ adincolendum iubendierant.Nnnnonefi^' jus ]ir,quàm ij quibus docendi reiîa munus eont' mendatum eü.His enim non ßlum mundus muli-gnèfuppeiit,unde uiuanttfed etiam[ape ei alij dederunt, deteflabilißterilegio diripiunt,tic fuam Itbidinem expleanttamp;frljbs propbetas, quorumfempermaiornumeruseß,dttent.lnttiea mur noftra gÿ- ßperioraß’cula. Ad conjèruanda igiturreltgionem,pro fuis Leuitis tantoperehie jbllicitu fuiße Deum legimus, Secundum eil,a' qui,qua Deus promißßet prr Mofemjpoßuh' rint.utlegiturhic: Dominuspracepit per Mo^ ßm,u[darentur nobis urbes.De harum numerOf fcriftio,fgt;erJjgt;acium Crßtur» fuum,ex ijfdemNu

mens patet, Dederuntq} filtj Ifrael.) exmandäto

Iurauerat.)De quo iureiurandoßi Gene^ ß’Permeipßm luraui.

IN C A P VT x'x I r.

FEciftis omnia..)LiiMS dt obedtentia.

Necreliquiftis fratrcs ucftros.) inpropinquos,quos iuuandos ab illis in oc ‘^“ptniiafua bareditate lußerat Mofès, Eodem »loiolofiiifio/lpr, quàm commendet charitatis 'gt;ffgt;lt;^‘iinfuisfraelitis, ea'q^ornet pramijs ccclc' As bareditatiSjdedarat illud,E]uriut,amp;^gt; ^ongo tempore.)Amplißcatio laudiSf ^‘^onümtia toleraiorumpericulorum pto gn-finquis.

Qyietcm p3.cern.)fjnem belli.

Sicutpollicitus eft ) Glt;i,aeius bonitas uefiradignitas.

Reuerti'mini.)ProponKMt«r pramia re-^“^fortitergdhs'.fed qua non ßnt retent un, ni fi in legis cultu maneant, ut [êquitur.

Ita duntaxat,ut cuftodiati's,) Adhor-utiliumhone/li locos continens,quam eoniungit cum laude,qui intelligeret uirtutts com ^tniiuonem gratam eße^odio/äm perß reprehë fionemßelerum.

QiiampræccpituobisMofcs. ) «os taÇeruaturos polliciti e/îis:Omnia quacunq;

poßideteregnum paratu uoiis ab exordia müdi» ßenedixitcj} cis lofua )ßeliciaprecans quacernunturinpraßandalege, commodis, qua legispra/iationtm conßquutHr,rrs preffie^ ra,cali(2r terra dementia,ualetudo, pecans c® pia,agroium ubertas, animorum dotes, prüden^» tiajaptentia,fortitudo:amp;ßquaßint hums gene ris bonajûprà à Mofe defripta, qua legis cubit comitantur. Contraria uero mala,cius contem» ptum. lofua hicprecaturfcdtcia ßis.NoilerlO'' jua pro lure regij facerdot'q, elemis juis Gr optât fcdicia,amp;' pra/îat.de quo uatesdn abum aßen-dit,(^ dona dédit hommßus.

Dimidix wittern tribui' Alanafle.) Moßs primogenito Rubem ex Lea, Gado prima genito ex Zelpha ancilla Lea, amp;nbsp;dimidia tribui Manaßapnmogenitiloßphi ex Aßnata Aegy., ptia fiiia Patifans facerdotis,primo ßam haredi-' tatem tribuit trans lordanem, non in terra pro-mtßa,inquappßidendaij quipnmogenitis ßcun dum carnem praferutur diuino iudicio^patiorem locum habent,fuamq; hareditatem,non Moßpar titore,ßd lofua,accipiunt.Depone typum.

Diuidite prædam hoftium. ) cum ijs qui trans lordantm, ad tuendas uxores, lihcroSf fgt;ecora,in lacis munitioribus, ut ex Nhmf riî tet,reman/ërunt.

Conucncfunt omncs in Silo.)ut ibi accepta r^onfb Dei,ad oraculafeni arcam de caufa eorum co^nofcerent, quos fuß'icatifuerant extra Siluntem,locum diuinitùs cultui Du de/li^ natum,aram aliettam ad rem diuinam in ea facien dam extruxijje,contra le^em Deinde qua in Den teronom. 12.

Etintcnm miCcrunt.)Exemplu)n aqtit tatis.Par enimefl^non temerèindiciacaufa bellïî inferre cuiquam'.quanto cequius,habere rationent propinqttttatis,communis fcederis-, religions benefictorum, quibus IJraelittc à Rubenenß'buS Gadinis aße^ifiierant, Perpendebat /àcerpopu lus,quan[a mala aßeirct bellum, clt;edes,agrorunt uadlationes, incendia, euerfiones rerum priuata--^ rumamp;publicarum,exilia,amp;e.

Plunecs. quot;) darum amp;nbsp;nbusgeßis^ü'gene reoratorem.

Et dcccm principes cum co. ) lt;i «0* uem amp;nbsp;dimidia tribu Manaßenßü mißi, qua hic tribum aquabat.

Flæc mandat omnis populus Do*

«}

^t,inpiim!iteti([euigebit, utj^iruus adoptionis iiun^diolucenteuiget.

Vtferuiamus Domino.) Nobisius f)}f coïenJi De«gt;« uero culru, in eo loco ubi ta^ bfnticnlwneritjiibeo cultulordanenos non di^ r^m/itiiro, ut terres noflrus dirimit, communis terrttl'icrit termmus conRitutus.

Abfit à nobis.)Conc[u[io,fummdtim de^ [titßonis capita per/ïringens^

lam liberaftis filios lirael de manu

rnminnoffntiit. Quainreiudicaruntnon hu' mtiium Opus efie,tueri innocentiam, neru cul diuinum. Gratiarum a/lio notatur w . Itaq^Paraphraftes

Qyoniä Dominus fit Deus.)«o/}fr, no« «Ims colamus tamp;'teque no/ler Deus, aty aliorum Ifiaelitarum, qui trans lordanem l’«it4«t:non«|ijspcnJ anobis colendus,quàm JMibus fe coIendKm per Mofim prtefiripßt.

iNCAPVT xxm.

EVoluto autem multo tempore.) Kice/imo drtno ab eo tempore, quo duxlo' bloße dele/iusfuit:quem uigintiquinty annis ^ß^flitisprafuilTe.lolephus autore/l. HfTrici au

T A R I V S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H4

ßltjs,lt;luibus a:tas ifla p ollet^prodeße fiudef.ij^uos antea^cum integra atty confiante tetate uteretur, armis amp;nbsp;uinbus iuuerat. Oratio tjuam infiituit, grauis e/ifitgna duce fine,amp;illo tempore Ifiae litis utilis at^ necefiaria, ut ex locis eius patebit.

Ego fenui.) Exordiumjocum beneuolen' tice amp;nbsp;autoritatis conciliandte ab atate conti' nens.Notum enim e/l illud,Hottorato fene.item:

Corona dignitatis, ene/ius.

Vos cernitis omnia. ) Narratio benefi-ciorum Dei,quorum commemoratione ad gratitif dinem , Cÿ* ad res fortitergerendas in pofierum allicit.

Dominus Deus.) non alius.

Veder. )Exfcedere cum maioribus uefiris i/lo,non profanarum gentium.

Ipfcpugnauerit.) Contra impij compO' fitifunt.utilleapud uatem : Eortitudine manus • meæfeci,fapientia mea intellexi.

Et nunc qui uobis forte diuifi.)S!mi hterParaphraftes nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Grteci fiepet

Multaccp adhu c fuperfunt.) prtf qui dem nobis diftnbutteJed nondum occupata: oc' ■cupanda autem, fhficut ccepifiis, Deum colere pergatis.

Sicut nobis pollicitus cft. ) Eius prO' mifia,nulla contraria ui labefa/iura.

Tantum cófortamini.) Promifiis Dei perfidemfortiterfieti. Inuerbo indi' catur,figt;iritu fortitudinis opusejfe ad obeunda legem,contra carnem,mundum,f^ principem mit «/iSdtmm.

In uolumine Mofæ.) Qkî legis ueteris fcederis,populipuerilis legt fubditi, timoris, ^ua atas puer ills regitur,bonorum qua in legis fiudia cadunt,admini^lrator efi.Eorum autem dijben' fator ChriRus creditur,de quibus Iorf«nf5:Grtf-tia amp;nbsp;ueritasper lefum ChriRum exorta e/l. iit ’ im, nouumfccdus -, adultior ac' taSjfiiritus adoptionis,bona ccele/lia,qua Euan gelij profeßio palam affert,cernuntur.

Nec^ ad dexttâin.)addendo,^eloquo dam,de quibuspraceptio nulla extat.

Neep finifti am, ) adimendo, aut contra' ria fiatuendo.

lurctis in nomine dcorum corum.) Magna contumelia Dei uefiri,quemfolum utue^ racem,quifallere nequeat,fapientem, qui omnia intelligit,iuftum: quiuerè iurantes,pramio or' net:falfo,perdat, agnofeere decet. Talis autem fides lureiurando continetur, qult;t efijj ahenis h nullis

VtdiligatisDeum ueflrum )/ôrri* . tudinem,fapientia’n,iufliciim, uitam ueflram, in fîlio^/àpientiaamp;'tufiicia patris.

trario cultujocis contrarijs ittftru^ia.

Adh:prcrc.)pcle uiolata.

Mifccre connubia.) contra leget» fdicam,in Deuteronomio tradaam.

In foucam. )per connubia crfceJera,tan' quant laqueos idololatria uos mplicaturi. Scita tranßatio,abauiunt!aqueisfumpta . Notaenim efi uox nQ.

Ef oft'endi'culiTm. ) Tranßatio à lapide in uiapofito,aJ quem oßendentes refiliuntyreélo curfu impeJitoAn Hrtrrf-o '^Zi^^^quodflagel lu j'onat, quo boues aut equi incitatur adcur/um. Qjto tropo notatur, Ifraelitas uexandos hoftili nerbere ab ijs cum quibusßcu tatem iunxerirrr.

Et fudes in oculis ueftris.) Spinis copa rat profanas genres, qu^t per idololatriam legts di uiniC lucent ex oculis aniinorum Ifraeliticte gen^ tisßnt exctnpturte, Exemplo Salonton,Sed qult;e

ne

ntala banc ademptâni lucentßos laquees^btecof fendicula confequantur,iam indicate

Donee uos auferat de terra hac.) facrata oraculis, amp;nbsp;cultui Dei twon idohsfär doéirinis damoniorum, quas oracularis arciilte . fignis pretf ntra nuntinis diuini non tolérât.

En ego hodic ingrcdior.)pfispdfW contntunifententice Dei ,in/àbolem primi homi^ nislatæ:(2uiapuluises, inpulueremreuertè • O rts.Circumlocutionentortem dénotât,corporis in terrant conuertendi.deßiiritufuo uoluituitelli gi illud quad Salomon dicit ; Efß'iritus redeatad Deunt,qui dédit ilium. Qj^od de fanStoruml^iri tu in parad fum ad Deum transferendo, non de impioruntà Deo difcedente in tenebras,intellu

Et auferamini ab hac terra.) per AJsy r/o;,Bjb^/oniot,Grlt;f‘coi,Romtfnot. Perfirin' gtfntur fummattm benedi^ionesamp; malediélio-2Q nés, quas antea magnus propheta Mofes expo^

IN CA P VT XXIHI.

Ongrcgauirqj lofuæ.' In bisuhintif

i^ioorationifucCyà Deo Ifraehtarum afiimatio, parat,cutus oracula ßt expofiturus iquaee' ^wmßt diligenter aufcultare, eij fumma ßde e^

Trans fluuium. ) Nnrrnho beneßeiorut in Gen.de genere nbsp;patria Abrahamü

Seruieruntep dijs alienis.) Airj ad ma^ ‘Ores Ahrtbami reßrunt : ahj includunt etiam i' pfant Abrahamum, qui primo deos alienos patria ^fiplinafic initiatus coluerit. Sed deindemelio '^^otrationemffiiritudiuino do^ius,Deum «ere ^^‘‘(raricceperit.ItaqifaniPli ftc commendandi ^iint,ut rnaneatfententia ilia : Non ueni propter '“fioi,fed propter peecatores, ut eos uocemad, poenitentiam, ut hieetiam adillam uocatus legt,

Abrahamus,per eum,cuius ille diem uidit, S'Uifiis eß: Abraham pater ue/ier exultauit,ut ui dftet (Jifm meum, amp;nbsp;uiditjamp;gauifus e/l.

DeR'Icfopotamia. ) Adadumbrandam ^^»ßatione ex regno tenebraru in regnum lucis, éeeiiiusclarioribus lineis mox. Mefopotamia Af ffriorumfuit, Chaldlt;eo nomine etiam comprehe ß,ut licetex Aéiis Apo/lolorum intelligere, in ^xibusftc legiturdeAbrahamo'.Cu effet in M.e, fpotantia,priufquam moraretur in Charram.gy' pwlo infra '.Tuncexijt è terra Chaldceorum,(^ quot;‘I’ltinitinCbnrrnm.VrigifMr Chaldceoru,un, deAbrabamus iuffus efl egredi, etiam Meßpota ^‘‘^ißtgnatur.Qjilt;eflcappellata e/là Greecis, ^xodfitaeßet iftter duos fluuios,Tygrim Eu pbtatem,qi(am Inter amMein Latini appellant. A,

Vr Chalditorum ciuitas rfl,aliis ignit.Prior fentetia lofepho amp;nbsp;ahjsßde dtgnisautoribuspla ^^‘'Suntquiputant à Piolemtco hanc urbem Vr dici.Iuffus aut e/l Abrahamus ex eo loco e-j^MO J dij alieni ibi colerentur.ut hic legimus: Coînerut^j jeos alienos.'Ninus enim nepos Nim ^‘'°t‘tumregnabat,funeflis bellis f^idololatria P»lt;niaimplens.Cui imperanti longé lately in A' {*lt;jNiniilt;e?irß4{))i/oM parebant,Curaffi

ilium, proditum e/l Uteris, ut paterBelus,ßlius JSlimbroti, pro Jeo coleretur. unde in facris lite^ ris Baal nominatus uidetur: ut Deus Afealonita^ naru Dago,à pifce,lt;juôdÇut uidetur) Semiramis Afcalonia effet e ftupro Veneris, utßngunt,geni ta : quam Veuerem è maris, ß’disptßtum^fßuma, commentißunt natam. Diens NiMiiifi« ab Affur, «OM n Nino,lt;jMt ex Nimbrotigenere,filij nepotis Chamt ortginem duxit, Niniue iedißcatam,utli fur prima fundameta Niniues iecerit,ßd eam ex, adiffcarit Ninus, quiuicinisgentibus fubaóïi5,in A/ia longé lateq- mperauerit.

In Chanaan, ) de/linatam amp;nbsp;releruatant in ufum reprlt;eßntandlt;e ccelePlis patrilt;£,in qua ue rilßaelita, hoc e/bjfcripti inlibro uita federn fuam obtinebunc

Multiplicaui^ fernen eins. ) Beneß' cjumau£ilt;efobolis. Veritas cerniturin numero, ft fobole,non ex carne,ffd ex ßde Abrahamt na^ ta.de qua uates: Dilata tabernaculum tuum,ex, tendeßnes tuos, quoniam ad dextram amp;nbsp;ßni, firam augebere.

Et dcdi ci I{aac.)Liîgt;erlt;f SartC prolis me^ mimt,non Ifmaelis exßrua Agare nati. Regene, rationis enim my/leria aguntur hierin qua ex Slt;t* ra nata:promißionisßrboles Iffacus locum habet, non ex ancillagenitus IfmaeiKeminit item Ifaa, ci,ex quo procreädus erat Meßias ß[ßitator.Sic ' enimlegiturin Geneß: Dm jemine ruobenedi^ centuromnes genres. Hoc fernen autem, interpre te Apoflolo,Meßtas efi.

Iacob 00 Efau, ) Alterum in utero,priuß quam boni quippiam feciffet, amatum : alterum repudiatum,nondum abipfo ullo fcelere admtffo. adßgnißcandum,eleciionis diuinteßrmo propoß to initia falutis,non ullisoperibus amp;nbsp;fa^is tribui debere.

Montern Scir. ) in Arabum ßlitudine ß, tumrdignafanepoffeßioeo, quiprimogemta pro lente uendidiffet.

Iacob ucro fihf enis.)Qfcifct(j Cha^-nantta,aßluens melle amp;nbsp;laéîe, decorSda uero

rentem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘paam nubem fignißcarit,iKtelli'

gunt,qui Chri/ium exctecantem impios, quibus poßtus efi ad ruinam,(^ iHuminantem pios,quibus in relurreéiionem datus eft, cognitum tC' ttent»

Viderunt oculi ueftn.)Eoî alloquitur, qui fuperfliteSyOculati teßes eorumquain Ae-gyptOjin mari rubro,amp;‘in dep-rtoacciderant,e' rant. Ex quibus Calebus, lofua, multi eorum tempore. ) quadracintaannisccelesHi- manna enutriti,amp; ornati ccelitiislege per Mojem pro, mulgata.

Etinterfcciftjs eos.) impletaiam men, ßiraßelerum ipforum.

amp; diras tmprecarepopulo huic, quiafortior me e/i,fi quo modo poßimpercutere, eißere eum de terra.

Sed econtranö.)Memor4Bi/e' betteß' cium,falforum uatu e/l,diras amp;pertncio/asyra‘ diSiiones mutari infalutem eorum^quos menda^ ces prophétie perdereßudentt utacciditinBi' leamo.

Mifit^antcuos crab rones. ) ut pol' licitus fucrlt;st Lxod.zj. Tranßitio de incußi! me rus terrons^ aculeisjn Mimos confcios fceleru,' ijuibus ue(jgt;i5 crabronibus conjciennamme, _ tu infe/tantibus nihil dirius. Sunti^uicrabrones hos,Ioß(am amp;nbsp;Mo/èm ßiifje dicunt,omnuthorr9 rec^metuopplentes.

Noni'n arcu trio. ) Deo prote pwortate.

te Der.

Nuncergo timete Dominum.)grlt;t tiergneum^detot amp;nbsp;tmtis beneßcijs: quorum magnitudo ex di^nitate eius,quiifïauobts tri' buit,nonüe/lra,ponderari debet.

In pérfeólione. ) integrrtatem nofat,quxrejjiodeatle^i:Ama Deum tuum, ex toto corde.

Atuerifsimo.) opponitur hypo' eriß fuper^iitioni .fides notatur in Mc uocfj qult;e ueris lßaelitis,hoc eft, elefbs DSt, integrift tem hic commendatam,de capite Meftta,ipßusl‘igt;r

guine meritam communicat.

Refpoixk'r populus. ) Reftonßo eono nens pro/eßionem ßdei, necefftriam ad ßedus a lofua renouandum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

NÔ poteri ns ferukcDomino. ) ' abijciatif-deos aliénas,ut fequitur. Vrget cotidi' mo uenit ad me, nifi pater qui mißt me,traxerit il' Ium. Deligutigitur Deum,queßequantur,deleiii à Deo,amp;eius diuinojj'iritu tra^ti, antecedents huiusmotu omnem ueflram amp;eot’itationeinamp;‘ uoluntatem.Ita^ßupra Moßes de l^raelitiS’.Tee' . leg't Dominus Dews tuHS,utßs eipopuluspecua Itaris.Antea igiturfuerunteleiii Ißaeliti à Deo^ quam ipß decreuißent Dcum ßqui.Vt ormisßilu tis gloria penes clementiam diuinam fit,

Perculsi'tcrgo lofua, )Renouaturße' dusperlofuam iam moriturum .Depoßto typo^ quale ßedus per lofuam no/irum^iam è mundo ee

xitnrKWi

«ij

»“itrintnturfacrimilites,cuiusßdeho/lem uince tent,nonßis uiribus.

Etait ludas Simeoni.) ut cuius hceredi ^5 pfr ludtcam tribum ]jgt;arfi eßet,ut licet cogno ßerex capite decimonono loßu^e ad implendam ßitenthm diuinam à lacobo in Geneji expoßif ^^»»Ditiidam eos in Iacob.

In Bezee.) H.-fc urbs in Manaßenß pomt«r. Suo tempore Hieronymus duas »Ulas Belwee nominefuiße tradit, uicinas inter lo ßDicas,iußosfu^e hœreditatis incolas extermb tistre. Vidctur Adonibe^ec regnum in tribu lu' ‘1‘t‘ißarlum fuißetregiam autemßdem in Betree quot;‘‘^»lalud^^IrpyiflBabutße, antBe^eca hlt;ecin tribu Iudttfitafuit,quauis à loßa no memorata,.

Cæfis fummitatibus. )r\^ipO polhci' ws. Craßior digitus, O' breuior, qui unus mul' tosiitmanu mulrißdaiequat: amputatur crudeli ’^^S‘'Qj‘°f‘ipplicio ßgnißcabatur,t)rannum in-fuße,qui manibus commode uteretur, 20 jmiiw per improbitatem abufusfuißet. Nam px pienter feriptores rerum,dicunt hominem, quod ’^^sprudenter agendas conditus ßt,pr^ cate' '’»iinantihusmarius habere, qua pluribus ar' ‘^quashomo exercear,in^rumenti ufum pra ’I’nnt: ut m texendhfuendi,fabricandi,piijgendi, plpendißribendi,colendiß agros,o traélan, 1^1 ‘»'gt;na,artibus licetccrnere,Adquern etia ufum, ^»»naprouidentia aptam manibus,cum hominem exlmo terne fngeret, ßguram lunxit.diuidua tnim et mukifida funt,O'p(’xus digitorum ad ca {‘‘fudum,premendum'q- commodißimos habent, capiendi tenendi'qßacultatem, quoniam poiiicfs roborefuo pracipue adiuuant, hi ipficru ß»tyranno,quimanibus ad immanitatis exem' r»»iabufusßißet, pr^ecißicqua peena leguturt ^»^»tis ipß bisquæ jequuntur uerbis, fatetur,' ^®nemi(r bic {tvsiKÜi,jacrlt;e gentis ho/les, ne ^‘»'^gt;ioceant,pollicibus, hoceß,agendi omni ui

eßciendi indicabant'.i^ua de reßprd tn le-^^^oßcamentio faéla e/l. Sic prxcifos pedes ferpenttuolunt, ad fignißcandnmßli uim ad nocendumfilijs Dri eße,

' Septuagintarcgihus.) Exemplum im' '’’‘»IIScrudelt[atis,re^em re^ibus captiuis nonpe regiif dignitatis ‘(j humanorum cßuutn ’»Wieirorem,

Sicut fccijita reddidit.) Agnofeit tyran quot;»s diuinam bac talionis legem ,quamßriptamin pt^oretenebattQjuantenJura metimini, e'adem

te Nirfif'M, mox pofi Jiluufum à gigantibus condi tam, Joéîi homines uolunt. C«r autcm

appellateßt, inter interprètes non eonne

ßam ßptingentos annos amp;• amplius, imo e* tiam ante llt;!inum,à lui initio illadi^la ßt Ciria'

Ijraeliticagens nomen diuini popuh amifit.ut au' tern id fit recuperatura, indicat illud Apo floh ex prophetis mutuatum: Nam fi reiedlio illorum re-conciliatio mundi efl,qua ent aflumptio, nifi ui' ta ex mortuisUdem in Eccleßa qua hacienus mt flrè per Antichri/lum profanata efl, cum Deo in Neßiareconciliatione uidere licet tcuius reconci liationis tempor urn initia perreftitutionem Euan gelij iam cernuntur, Quilis au tern exitusfutU' rusflt,ea derefuo loco meminerimus, IN C A P V T III.

H Ac funt gcntes. ) Explicatur ratio re liclarumholltlium gentiu, qua tripartita edî. Vna, in Exodo his uerbis exponitur :Noeij dam eos de conjfedlu tuo uno anno, ne terra in folitudinem redigatur, crefcant contra te be' ftia, Reliqua dua in ipß) contextu hißoriao' slendentur.

fui legt à luJa /{ccdranem, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ga^am

urhes captas : hic nero,bas urbes à Domino rC' li£ias, qno minus caperëtur, Apparet,ut occupai tafunt,deinde iterum in Palafiinorum pote^a-tem ueni/Jê^neiji mox receptas,

Vt erudirct.) Altera ratio in explorandii Jfraelitar.umfïde,utergaDeum fuum compofiti iint,cernitur:^uod notâtur bicin tentandi uerbo

De hoc ufu etiatn in Deuteronomio i« hucmodum Kofes meminit : Vtafßigfrette,at^ tentaret, ut difceret qua in animo tuohaheres,

: V M H I S T,

nie qui tent at. Contra EXew je in tottando ba‘ betjUt idem Apoßolus monet: Sed ßdelis eß Df US, qui noßnetuos tentarifupra idquodpotellis, imo expediet cum tentatione exitum,Namts ten tat peccatOjUt cumfamore iudlicia amp;gratiafli ritumlargiaturttentat ignominia crucis, ut glo' riofls reddat : tentât morte, ut uitam ueram triquot; buat,qui abfluliffer adumbratam,noii expreßam amp;nbsp;ueram’.tentat inferno, utcalum aperiat plo' 10 num luce claritate:tentat inßrmitate,utrobur concédât, de quo beneßcio admirabili; ßapientht

bonitatis diuina,illud:Virtus mea tn infirmita

teperficitur. Huius myfiertj in tentando decli' rati exempla in IJraeltfis édita junt, in b'Cck' ßa elediorum nullo non tempore eduntur.

Et poftea difccrcnt fillj eonini cet' tare.)Tertiaratio toleratorum hoßium,inc0‘’ gnitione dißciplina artis bellica uerßtur, qua nullumßt habitura locum, ntßhohlesßnt qut bei ’ la inférant,Nam utrubiginem ferrum diicit,niß exerceaturtita militarisfortitudo languetac ia-cet,nißhofliu impetu uexationead uiresfuas declarandas excitetur, QkÖ^I ßexteras hifto' rias requiris, Lacedamonum rejjiub. degenera' Ult ac correpta efi,ut in ocio ccepi(fet untere,qu£ in/iitutaadgerendabellafuißet. Idem Romanis accidit, nam bis utfub Augu/bo,Tiberio, Caio, Claudio Nerone partum imperium pacem con/li tuiffet,ßbito belli artibus,quibus äßueuerant,ad iners ocium cöuerßsiluxus, auaritia,ambitio,amp; ciuilia hella confecuta funt,quibus rerum ge/lartf monumetisclarißima reff, labefadlata eft.Qui^ incommoda cum cognoßeret ^ipio Naßcafß' piensuir iudtcatus,Carthaginem minimediruelt dam cenfuit, ne Romanum imperium aut ocio pt' riret perluxum,aHt infe,ßiblato extemi ho/lis metu, arma conuerteret, Reuertamur ad Ißaeli' tarum myßicam hiftoriam, Huius redu^io uelo, fioccultiusDei conßlium Jfeéietur,occtirrunt ' Eccleßa ele3.orum, uerorum illorum Ißaelitaru, fui quoq^ hofles,pralia,arma,uidioriaparta, no Otboniele,Ebudo,Delbora (ir Samploneduci' bus :ßdduceGrferuatore Chrißo Iefu,cuiusece leßiarmaturaIßaelitaexpromißione Abraho-mißlij^armati,cum mundo amp;petefiaiibusrgt;iun^ diJ^iritualibus, cum intefiinis item hoßibus, cu-' piditatibus carnis,pugnant HinfMr.NfetäWf» hella ifla antea deßnunt, quam rex Dautd, boc efijChrißus Ießlt;s,rerumpotiatur: inimicisoimi