HISTORIA
ARISTAE-AE, PTO LOMAEI PHILADELPHI, AEGYPTIO- ' rum Regis ad Eleas^arumj psntificem quot;iudao-rum Legati^de Scriptura facra per LxX. In^ terpretes tranÃatione^dr depulcherrimisSeptu^ agintaduabas i^uaflionihas.i^uAS RexipÃspro^^ pofuit:exmanufcriptis Ãracisattj^ Latinis codi â cibMS,amp; SS- âRatrum libris diligenter reÃitftta,amp; Commentaries at^ adnotationihns illuÃrata,
PER
lACOBVM MIDDENDORPIVM, Theologum amp;nbsp;lurifpe-ritum.
^jblameroritm^ n,
Congrega mihi LXX- tiros de (enioribus Ifr«. ebquostü nofti.quod fcniorespopuli fint^ac ma-giftriîamp;aufcram dcfpiritu tuo,tradamqueijs, vt iuücatcnt tccum onus populi.
c g L O N r tÃ
Apud Ivlaternum Cholinum^
' M.D.LXXyiIL
Cum Gratia dcPriuil.Cxf.MaicIt.
PRAECIPVA CAPITA
Q.VAE IN H OC LIBKO
EXPLICANT VR.
TPROLEGOMENj^ejKitdi, de j4riÃii* ' author/, amp;nbsp;£leazjiro,at^ Ptolomao, dei^ ipfit interpretibus:quare eum 72.fuertnt,7o. dican-tur,^uibw locis feparati, quos libros, quot die- â bus tran^ulerint,: tjuantcefemper authoritatis j eorum tranflatio fuerit: amp;nbsp;cur D. Hteo onjmtu 1 fx hebrao iterum fcripturam interpretari vo- । luerit.
Elegantes epiÃoU de tiocattone,atque virtst-tibus ipfirum interpretum^.
Qmwpraclara Ptolomaus munera ludati tranfiniÃrit.
V'rbis HieroÃljfmitana,amp; templi,acfacri-pciorum deÃriptio,
Tradittonum atque caremoniarum ^udaicst-rum pulcherrima interpretatie,
oAd72.quaÃiones quas Rex,Ãngulis quot;vnam, * propofuitÃo^HJsima refÃonÃones-.vt omnibus ht minum ordinibus, maxime vir is prihcipibus^ cognit U P er quam neceÃariaÃniL,.
Regij coüuiuij elegans exemplunu.
RE-
RE VEREN.'
pis SI MO ET IL Lastris SIMO 'rRtNciri quot;MC T^winoy D. Gehhardo cle^o itArcbiepifiopo Colonien/t, Sacri Romani Imperij per 'jtalt-am ^rchicancellario amp;nbsp;Septemtttro, Ji'f^âeSl^ phalia dr iMingartaT^ftci amp;c Domi-j . minojho clementijÃmo: lacobiu
Middendorpiui tu
EVERENdiÃime Archi-præful J IlluftrifsimeSeptem..^ uir: Cum fuperioribus annis i)i^ debonarum literarum amp;nbsp;libc
^raliumartium, diuinarumq;
amp; humanarum fcientiarum prima origine, progrefsionibus atq; incrementis,amp; de ce-I ïebrioribus vniuerfi terrarum orbisacade.
mijs perfcriberem,materia ilia poftulabat* wt de facrotanftæ Scripturæ fub Elea-» zaro Pontifice ludæorym per Septuaginta Interprétés translatione , amp;nbsp;de Ptolou mæi Philadclphi Aegyptiorum Regis ad-miranda bibliotheca neceffario aliquid in Academia Alexandrina differendum cE fet: Nihilqucmihiillo temporc antiquius â⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t 1 fuiffet.
EPISTOLA
fuiflct.quà m ex profeffo illam prxclariÃi-mam matcriam perpurgare.
Quoniam vero illaardua, amp;nbsp;perquain difïiciliseflevidebatur.quæ fine maiori o-tioamp; labore, quà megotunc priori adhuc operi immerfus abundabam.pro dignitate Sic excellentia fua pertraftari nequiret.ergö in tempus magiîoportunum, iftum locum reijeere oportuit.
Interim hiftoriam Ariftçæ.qui hanc rem ad Philocratem elegater deferipfit, naäus. quiequid in diuinis humanis literis,in vc~ terurrtprthodoxoi um Patrum commenta-ri js amp;nbsp;probatiÃimis hiftorijs,ad hanc matcri am pci tinensjin quotidiana leétionc reperi-ebamtidhuc, tanquà mad locos quofdam communes referendu duxi. Et quoticf-CUnqueoccafiotulit, nonnihil ftudij atque bboris.in cis reótè difponendis amp;nbsp;exornan-dis collocaui. Hoc cùm quidam ex meis amitis percepiffent, ad elaborandum iftud opus diligentifsimè hortabantur, fine qu* priores de academijs libros imperfeftos fore aflerebant.
Etfiveroilliplurimu apud mcauthori-tate valebant.necomnino afpernaada eoru argumenta vidcbanturitamcn publicis pri-uatifquenegotijshaftenus impeditus, ilH labori pro eorum expedatione amp;volun-
ta-
dedicatoria;
täte mea , inhabitare nequiui.
Scd cum fuperiori anno Coloniae Agrip pinae peftiscótagium ingrauefccret, omnia-que fora,â amp;nbsp;omnes propemodum fcholas clauderentur, amp;liberiuscum Deo amp;JVlu-! fis colloqui liceret , omnibus alijs externis curis vaeuus, oportunum illudociumhuc I potifsimum confcrendum iudicaui, amp;ea, quae antea collegeram,diligenter recognoui, »ein prxfentemformam aliquando tandc redaóta,typiscxcufain lucem prodirc per-mifi.
Quo meo labore,fi non vel caufx magni-tudini, vel propofitæ rei exccllentiæ. vel amicoru expedationi per omnia fatisfadû eft,aliqua falte ex parte id me confecutû fpe rojVt omnes homines, in primis autem Principes,fi ea redè intueri voluerint, non mediocrera hinefint fruâum confecuturi.
Nam qualiter fcripturalà cra fub Eleaza-ro fummo ludaeorum Pontifice,amp; Ptolo-maeo Philadelpho AEgyptiorum Rege, ex Hebraica in Grçcam lingua per Septuaginta interprétés transfufa fuerit : quare Dominâ Deus id ante fi li j fui incarnationem,per lu-dæos.opcra gentilium fieri voluerit: quà m excellentes illi viri extiterint;cumq;LXxn fuerintjCur vulgo LXX.vocentur:qua rati-one in interpretando vfi fint: quibus locis , t J quo
EPTSTOLA
quo tempore^quos libros traduxerint:quaJ rctantafemperinEcclcfia eoriim authoru tas fuerit:quamobrem D.Hieronymus no-uam translationcmædidcrit, deque {ccretio* ribâ illis myfteriis,quæà Mofe,authorefpi-ritu fanftOjLXX. ludæorum fenioribus re-liamp;a, apud folos ordinariesfynagogç Doctores cæteris incognita permiferant : amp;nbsp;qua ScripturastranslatioBcnunc in Eccle-fiaamp; fcholis vtendum fit, 8c reliquas quaC dam abftrufas difficilefquc quæftioncs, quæ inter Thcologos 8c Hiftoriographos haélenus controuerfæfuerunt, cdiflerui:vt pofthacomnes multo facilius cos aflecu-turosputem.
Ipfa veto Ariftxç biftoria exdiuerfis ma-nuferiptis GraecisSc Latinis exemplaribus reftitutagt;amp; diuerfaSS-Patrum leétione,atq; nouiscommcntarijsilluftrataeft:Scptuagin taautem duæpulcherrimaequæftiones, ad quas 71. Interprètes fibi à Rcge Ptolomso propofitas,extemporeÃpienter rcfpondc-runtj exalijs probatish'ftorijsfic explicata funtjVt vtilifsima dodrinacornpledatur. Omne Imperium à folo Deo proficifci,qua-liter Deo authorc inchoada amp;nbsp;adminiftran-da Imperia fint.- quisfit optimus regnandi modus;quomodo Princeps feipfum amp;nbsp;fub-ditos fuos reâe gubernare,amp; fic vitam atq; mores fuoscoponcrepoÃitiVt Pco charus, amp;oinni-
DEDTC ATORIA.
amp; omnibus gratus exiftatjOpprcflam Rem-publicam liberare, pcrturbatam reftituere, amp;c florcntifsima reddere queat: Vt pater pa triæ appellcturtQuomodo authoritaté amp;nbsp;be
I ncuoiétia compararejalios Principes fibi ar-l ftifsimoamorisVinculodeuincire,amp; fubdi tos obfeqntes efficere pofsit.-vt magno fatel-litionon indigeat,autexternum hoftcmre-formidarenon fit magnopere necersarium. Quali familia.quibus amicis atque confilia-
I rijs Principcm circumfeptum effeexpediat: quibus potifsimum rebusoccupari,amp; quaf-
â ' nam res cauere tcneatur.
I HicdcveritatiscxccUentia, amp;mendacij
' turpitudinc de verorüamicoru Si adulato rumdifcrimine.deacquiréda prudcntia,de
' excrcéda vera liberalitate,de cóuiuiorü mo do,quando bella fufcipere liceat,amp; qualitcr
I nbsp;nbsp;ca gercda fint,deq; officio militû,amp; vnde vi
' nbsp;nbsp;étoriajpficifcatur,devtraq-,Fortuna mode
rate ferenda, vtneq; rebusaduerfis,ncque
' profperisnimiu ciFeratur;Dc vedigalibus, datributis,deexadióibus.Dcinfomnijsatq; diuinatióe ex infomnijs,de cómodifiima ra-tióe,qua ppetuum ilium carnificem amp;nbsp;cru-! dcleanimorumtormcntum triftitiam eui-tarc,pernitiofi(simaq; amp;nbsp;execrabili pefte fu-
I perbia amp;nbsp;iracarereliceret.
; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quomodoinlurcdicûdoamp;adminiftrâ-
⢠nbsp;nbsp;da luftitia,puniendiFc^ delidis abfq; ofFenfa
t 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ver-
EPISTOLA
â¼crÃri qucat,de prçmijsbonornm amp;nbsp;malo rüpcena,qualcm fe domi amp;nbsp;foris, priuatim amp;nbsp;publice, in pace amp;nbsp;bcllo,erga D E V M, erga parentcsjcrga præceptores,erga cogna-tosamp;aniicos,erga fubditos.erga vicinos ge reredebeat, breuicompendio pertraftatur. Vtnon vtilis tantum ifta leäio, yeru etiam iucundaprincipifuturafit»
PrjEterea,hic optimi ludæorum Ponti-ficiSjiS: egrcgij Principis pagani exemplum dcpingitur.quodli omnes Chriftiani Ponti ficesamp; Principesfibiadimitandum propo-nercvoluerint,incredibiles indcfrudus ad eos dimanabunt.
Nam in Eleazaro eximium vers pictatis Sc religionisjdiuinarumque rerûftudiû ap-paret:qui 8c ipfc vir Optimus efle concu pie-rit, amp;nbsp;vtfacerdotçsamp;facrorum miniftros iuftos,continentes,puros,moderates, amp;'in officio fuo fcdulos liaberet,nihil de fua diligentia prxtermiftrit.
In Ptolomæo autem Rege,egregia in pro mouendis bonis litcris,in extruenda biblio ' thec3,ornandaque amp;fulciendaRepub, vo^ luntas,amp; incredibiliserga veram religione» veramq; fapientiam,amp; eruditos prudentes-que viros amorelucet.
In quoru vtroq; omniü Chriftianoruni principunijpraccipuü ofiiciü,S4 furama gloria »
DEDICATORIA.
ria confiait, vt quotquot ea neglcxerint,amp; D£O, qui eospræcæterisadfummoi illos magiftratus ex mcra diuina bonitate fua e-ucxcrat,ingrat! extiterint,illos infÅlices,at-. que inglorios euafifse hiftoriæ commémorant.
Illi vero Principes féliciter amp;nbsp;diu impc-raffe legantur, qui fyncerum Dcicultum , veramque Catholicâ religionem,ac facro-rum hominû integritatem,amp; fà pientiæ ftu-dia,amp;reipublicæfalutê,præ cætcris omnibus rebusjdiligcntiÃimc curauerunt. Nam DEl'profeftô numine,confilio amp;nbsp;volunta-te,imperia régna amp;nbsp;principatus nâfcuntur, augentur amp;nbsp;retinentur, eiufque mente ac ratione gubernantur,eius ope,amp; auxilio fui ciuntur,eius denique offcnfionc labuntur amp;nbsp;concidunt. Princeps igitur qui vult munc-refuo perfungijCommiflamque fibi Eccle-fiam,amp; rempublicam aptè moderari, amp;nbsp;ira mortal! gloria circunfluere , ac in abun-dantia bonorum , in paceamp;tranquillita-[te publica verfari concupifcit, hoc fibi perfuadere cogitur,omnem fÅliciter ad-miniftrandi rationem, Dei præpotentiscul tUjdiuinique numinis placationecontineri. Vtnon folum ipfetotoanimo in DEI, cuius ipfe Vicariuseft,amorem veramque re-ligioncm incumbat, amp;nbsp;caftifsimis, arden-
EPISTOLA
tifsimifq; precibus Dei operam cfflagitet,ve rutnetiam omne officium fuum eo referendum putet,vt fubditos fuos beatos atq; fÅji ccs.Lcclefia vero amp;nbsp;répub. florcnte reddat. Quod fic demû effccerit,lî opera det, vt oes fubditiDcofuopictatiscultu fideiq; fanâi monia deuinciantur,amp; omnium animi reli-gionis amp;nbsp;fanftitatis fapientiaeque difciplina » jmbuantur.Cumnihil quicquam Deo ma-cis difpliceat.quam fui diuinique cultus amp;nbsp;Keligionis obliuioatq;contcmptus,Clcriq; êtminiftrorumfuorumimpuritas amp;nbsp;diffo-lutio, nihilquepopulum Chriftianum ma-gisoffendat, quà m Ecclefiafticæ difciplinae intcritu$amp;ruina,aceoruraquicæteris præ-lucerCjamp; reliquostanquà m fal condire dc-bebantjignorantia amp;nbsp;iluxiatquedeprauati mores. Id quod vcteresomnium Patrum quærelæ teftantur.
Hine B. Hieronymus olim cum dolorc cxclamabat:heu,totus mundus ruit propter noftra peccata, amp;nbsp;tarnen in nobis non ruunt â peccata: Vt vix quicquam magis ad veri Pô tificisamp;boniPrincipis officium hoc tepo-repertinereputem, quam confçruandæ amp;nbsp;inttaurandæ verae religionis fyncerique cuL nbsp;nbsp;i
tus D EI amp;nbsp;Ecclefiafticædifciplinae bona- ' ruq; literarû ftudium.Inde naq; fit, vt fum-41Ã. illu Deufibi patronum adoptent, cuius ope
DEDICATORI A.
Gpeamp; auxilio EccleÃam amp;nbsp;rempublicarn omniornamétoru genere illnftrarc Sc bea-tifsima redderepofsint;Et populus vcra rs-ligione Sc optimis moribus irabutus^per fc-ipfuinjea,q reótafunt/aciatdpfi veroprincipes maximam dignitatem multis cgrcgijs ornamcntisamplihcatam,amp; folidam apud pofteros laudem confequantur .â longeque Hrmiori præfidio fefe contra omnes aduer-farios communiant,quam fi maximo amp;nbsp;fir-mifsimocxercituftiparentur.
Quod opus vt tibi potifsimum Rcuere-difsimc Archiprçful amp;nbsp;illuftrifsimcfacri R Imperij Septemuirdedicarem, tres præci* pusE caufe impulerunt.
Primo quidem, quod prior illede bona-rum artium 8c academiarum origine tibi iam ante infcriptus labor huic operi occali-onem dederi t.
Deinde, quia cam femper dcte, ex varijs præfagijs certifsimifque circun-ftantijs confirmatam fpem habui, futurum aliquando, vt ad fummos honores amp;nbsp;maximos magiftratus confcenderes; amp;nbsp;hoc nupcr foeliciter atquc gloriose acci diflc viderem, vt Nobilifsimæ Colonien-fis Ecclefiæ Archiepifcopus, amp;nbsp;Sacri Romani Imperij Septemuir cligsreris, ideo intanto ClariÃimorumPrincipum,$i: Or. natjfsimorunavirorum carp fublimitatem, gratu-
ÃPISTOLA gratulatium numero,ego etiam animi mei lætitiam folidoaliquo argumento déclara-reeoncupiui.
Praetereaeû Iplendidifsimam quidé, fed duramteprouinciam fufcepifle,§£ in -diffi-cillima,periculofa, amp;nbsp;turbulenta tempora incidiffcanimaduerterem,diligenterque in CO laborareperlpiceréjVt Ecclcfiamamp; né-pub.tua repurgare,erigere,côftitucre amp;nbsp;ca-firmarc pofleSjVt te authoreliberajpura , Sc tranquillareddcretur:pro veteri mco erga te amoreâamp; obferuantia cogitarecÅpi, qua-liter aliquid adminiculi ad pi jfsima ilia maxim eque falutaria confilia fuppeditarem.
Ideoque hoc opus maturaui,in quo mul tacontinentur,quæinifto Imperij tui priâ mordiojtibi vfui amp;nbsp;folatioeffe pofsint.
Nonabs reveteresdifficillimum efle pu taucrunt,reélè imperare,amp; Principe in Ec-clefia Dci amp;nbsp;Repub.Chriftiana locum ob-tincrc, cum fummadifficultate amp;ingenti periculoconiunótumeCTetradiderunt.
Vnde Saturninus apud Spartianum.NcC. citis inquit,amici,quid mali fit imperare, cp Imperatorem me cupitis, in neeeÃitatem mortis me trahitis.
Et Alphonfus Aragonum Rex gloriofan» feruitutê regnu appeUabat; omneique fub-ditos fuos breui tempore Reges fuiûe, Sc
DEDICATORIA
regnandi difficultatcm perccpifTe, opta?« foIcbat.Maiorcm te nunc iftaconquerendi occafionc habere,amp; in difficillimatempora incidiffe,acfttisperturbatam,amp; exhaufta, collapfamque Eccleham rcmpublicam ascepiirtjlibenter cum dolore profiteor.Sed aliægrauifsimçcaufæfunt, quæ te merito confólari debent.
Vêtus opinio eft,multorum fapientu fta-bilita conienfu:Quod quo prçftantius quic-que amp;nbsp;excellentiuseft:eoidmaioribusferè difficultatibus circumfepiatur.Et omnium niagnarum rerum principiafemper diffici-lia lint:quodqueex duris gloria, cx afperij folidi voluptatis fructus proficifcantur.
Hinc clarifsimiMaiorcstui,tantam fibi familiæque fuæ olim gloriam pepcrerunt. Et nemo ex omnibus Chriftiani orbis Prin cipibuseft, qui non fuis difficultatibus laborer.
Ad h3EC,certo tibi perfuadercpotcris, di uinum numen in hac fanóbfsima re, in qua diuininominisfui gloria,amp; chariÃimx fpó fæ fuç Eccleiiæ incolumitasconfiftit, nun. quà m tibi defuturum.
Quo adiutore,nihil tam difficile eft,quod non facilime peragatur.Nequc folum maxi mi amp;nbsp;potentifsimi principes ftatimper pe-culiares Legatos egregiam fuam ergate vo-luntateai
EPISTOLAquot;
tatetn decIaraueruntVerumetiam ,(quod in prim is optandum erat) Gngularemöc inauditum omnium fere fubditorum tu-orumamorem amp;nbsp;beneuolcntiam expertus es.-amp; quid tibi de illis in vtramq; fortunara pol lieer i poffcs,cognouifti.Qua vnica in re-quantum Temper momentipolitumfucrit, qualitcrq; ea multoru Principum animos crexcrit,verbisexplicarinon poteft,. Nam queomnesdiligunt.pro eoamp; arm is decer-tare,amp; opesatq; Fortunas ac fanguiné fuum profüdere,fi necefsitas poftulct, ncquaqdc treélabût.Vt nihil ei quicq, fit defuturü/ed oes difficultates paulatimDci auxilio fub ditorü amorc acbeneuoletia facile fupabit.
Sicut multos potetifsimos R eges qui floré té amp;nbsp;paeatä rcpublicam acceperant,propter odiûfubditorû animidoloribus excrucia-tos,amp; à paruis fçpè hoftibus fupatos atq; eic öosfuifle hiftorici comemorantfita multos Principes in turbato amp;nbsp;exiguo regno contra maximos hoftes, ciuium amore amp;nbsp;beneuo-lentia, vel conleruatos vcl reftitutos accepi-mus. Quare Periander apud Diogenem Laertium, hisait, qui facile amp;tuto régna-re volunt, dandam operam,vt non tarn ar-mis quam bcneuolentiaftipentur, Et cla-rifsiraus illc orator amp;^aximus Philofo-phus
DEDICATORI A?
phus IfoCratcsNicocli Regi olim confuluif, vt hanc optimam expeditifsimamq; régna-di ratióem,amp; tuiiÃimam corporis cuftodi-amexiftimarct, fiamp; amicos haberet vir-tute praeditos, amp;nbsp;ciues beneuolcntcs. Vc hac profcdo in parte tibi plurimum meri-to gratulari poEis. quod non tantum omnes fere ciues qui prudentia amp;nbsp;rerum vfu valebant, fed pueri quoque in plateis animi fui lætltiam verbis amp;nbsp;fignisexpri-mebant, amp;nbsp;fub tali Principe fceliccs le fore arbitrabantur, qui falutares corporum amp;nbsp;animorura dapes ipfis pofthac liberalitcr fuppeditaret.
Quz beneuolcntia non ex falfa ali-qua perfuafionc , fed ex ipfius virtii-tis tuæ Sc Maiorum tuorum admiratio-ne profeâa eft. Si enim velimus refri-care memoriam temporum , Sc veterts reccntcfquc Germanorum hiftorias perfcrutari, repcriemus elarifsiraam il-lamTruchfefiorum familiamEccIefixDei Sc reipublicaeChriftianat, facroque Romano Imperio difficillimis in rebus magno femper vfuiatqucornamcnto extitiffc: amp;nbsp;lam de Ecclefia Catholica amp;nbsp;facratifsi-ûpia religion« , quam de diuinis Sc
ÃPISTOLA
humânis literisatq; eorum academij'spr«-darè incritain;amp; cum tanta laude maximos magiftratusgefsiffejVt propter eorum virtu tes lùbditi iplis feruire quam imperare mal lent. Quod non folum in Tubingenli amp;nbsp;Dillingana academia iam ante à medemon-ftratum eü:verumctiam infiniti clariiiimo-rum Scriptorum libri teftantur.-omnefque Itali.Germani,Galli atq; Hifpani,quotquot fempiterna memoria digno5,chariÃimü pa trc tuü GulielmumTruchfcfium,amp; Otto-néCardinalcm Auguftanûtuû patruû no-ucrunt, profitentur.
Quorum omniü religionis,pietatis,forti tudinis,amp; prudcHtiæ ornamentain teaper-tiÃimerelucent. In quem bemgniÃimus ille DEVS tot pracclariÃimas animi corpo-rifque dotes vberrime transfudit,vt clarifst mis maioribus tuis obfcuritaté quandam al-laturuSjTruchlcfiorum vero nomen fplen-didilsimu amp;nbsp;immortale faéturus videaris.
Veteris Romanæ reipublicæ decus amp;nbsp;or-namentûLatiniqjIèrmonis, amp;nbsp;perfeftæe-loquentiæ parens.M.Tullius Cicero,in ora ti on e pro lege Manilia demonftraturâ, Cn. Pompeum digniÃimum eflc.quibello Afi-aticoImperator præficcretur,quatuor ilia, quæ in verb Imperatore rcquiruntur,fcien-
tiam
dedicAtoria.' l-eî militaris virtutem, authoritatem licitatem in Pompeiojnuéniri aflerebat.Si-xniliterilliomniacain te abundare vidé-bant.quibus Maiores tui iftam laudis exccl-lentiam cohfecuti fuerünt:amp; quæ in eo Ar-chipratfule Sc Scptcmuifo defiderari poC fcntj qiialem hæc periculoÃÃima temporà rcquirunt.Veram pietatem,amp; fynceram rCi ligionemcatholicamab optimis parentibuS cumlacie imbibifti, fingulari amp;nbsp;ad praex ftatifsimas quafque res percipiendas aptiÃu ïno ingcnio te natura exornauit: in quo eXi. colendo amplificahdoq; parentes nulle la-bore,nulla cura amp;nbsp;induftria, hullifq; fump* tibus pepercerunt.-Sed optimîs Sc maximai rum artium clariÃimis magiftris pulcherri-me erudiendum tradiderût.Sub qüibus tibî ipfi officioque tuo neqüaquam defuifti, fed domi amp;nbsp;forisinpræcipuatum orbis Chri-fiiani Prouinciarû celebrioribus A cademijs tantasinömnlferedodrlnarumÃc virtutd genere progreÃiones fecifti.vt omnes ideit. CO te merito amarcntamp; admirarentut.
Cumquein publicîsmagiftratibusVèlut per gradus exercuiffes, breui tempôre faétû elljVt quantum ingenio,quantum confilio quantum humanitate,quantum prudçntia * âui otumfupra ætatem in rebus agendis cxccritatc,quantû dicendi grauitatcamp; co-'i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tî pia»
EPISTOLA pia, quantum fapicntia, quantUtft rèlîqulj virtutibus äc apud aliarum prouinciarura fummos viros üuorc valeres » omnibus in-notcfceret,
Idcoq; optimi quiq; non tantum fummo gloriaEamp; honoris fpledore tc dignlfsimum iudicabantgt;verumctiam admiranda quæda per te Dominû Deum in ecclefia amp;nbsp;rcpub- â lica fua opera tu rum fperabanv . Quon iam ergo per Dei præpotétis grati-am,amp; peregregias virtutes tuas, cum tanto honore amp;tantofubditorum gaudio,inv-tramq;illam dignitatis amp;nbsp;fplendoris excel-Icntiam in ccclcfia amp;nbsp;rcpublica Chriftiana eueäus es : idcirco ijlHcm plane verbi» te amp;nbsp;exhortandum amp;nbsp;confolandum du-xi , quibus Scipionem Africanum , a-pud Ciceroncm in fomnio Scipionis o-lim admonitum confolatum legimus : Quo fis Africajio alacrior ad tutandam rcmpublicam, fichabeto: Omnibus qui' patriam conferuarint, adiuucrint, auxc-rint, certum eflc in caslo ac dcfinitum lo* cum, vbi beati aeuo fempiterno fruentur Nihil enim eft illi Principi DEO, qui* omnem hunc mundum regit,quod quidcm in terris fiat acceptius.quam concilia cxtut quehominnmlurcibciati,quæciuitatcsap'' ptllantur.Horura redores Sc conferuator«* faiD^
DEDICATORI A?
tiineprofeduhuc reuertcntur. Animam tui exerce in optimis rebus:Sunt autem optima curæ de falutc patriç,quibus agitatus amp;nbsp;ex. ercitatus animus, velocius in hanc federn amp;nbsp;domum fuam pcruolabit.
Et eadem orationc vtar, qua olim Mir-docheusadReginam Hefter, vt grauiftimè laborâti,amp; propemodum extinäae I udçorû fynagogçfuccurreretjVforpaffefcriptura fa-cra cómcmorat.Quis feit,fi propter tempus iftud perueneris ad regnumi
Quod Cà Hefter diligêter faccrct,ómniaq; . cöfilia, amp;nbsp;vniuerfosconatusfuos ad confer-
uationem fynagogæ atque reipublicæ,amp; ad ciuiumfuorum ineolumitatcm conferret:
Deus fanâifsimum illius laborem fic pro-mouit.vtvtrunq; miraculofc cum fumma gloria amp;nbsp;nun^ haftenus audito publico fru-
i étuconfequeretur;
i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Idem ille Deus ad Mofen populum Ifra-
, el ex mifèrrima Aegyptiorum feruitutc li. . beraturum: Vade, inquit, ego profeéto tc-. cumero. Idem ille DE VS ad lofue po
pulum Ifrael in terram promifiionis indu-, Cturum,ait: Quemadmodum fui cum Mo-I fe,ero teeü,non derelinquam te, neq; défera \ tenonconfiftètquifquamantetejOmnibus . dicbusvitætuæ.
( Conforta amp;nbsp;robofa te.qui» tu pofside-{ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rs
⢠'KP I ST OLA â ré facies populum h une ter ram, de quaint â â raui patribus eoruin,mcdaturum illis.
Tarnen conforta teamp; robora te valde, ic cuftodias amp;nbsp;facias fccundum omnetn le-gê,quâ praecepit tibi Mofes,ne declines ab ' ea ad dexteram aut finiftram, vrproiperc agas in omnibus,ad quae porrexeris.
Idem ille DE VS per Samuelem Pro-phetamadprimum ludaeorumRegem Sau-Icm dixit : Cum venerint ligna ifta tibi, fac quod inucnerit manustua,qu)3 DLVS tecum eft.
Idem,inquami ille DE VS fingulari â confilio tepotifsimum in hxcpericulolif-fima tempora referuaffe videtur : vt per te fuam Ecclefiam amp;rempublicam aliquan-do tandem abomnierrore,abomniroacu- â la, ab omni periculo , denique à maliJ omnibus expurgaret. Eftoigitur virfor-tis, Sgt;i DEIatquc bonorum fide là pi-entumque höminum auxilio facile teboc effeâurum crede , vt ecclefiam amp;nbsp;rem-publicam tuam florentiÃimam reddas, amp;nbsp;fempiternum dccus, immortale nomen amp;nbsp;nullo vnquam tempore intermori-
turam laudem conlequaris. Co-loniæ Agrippinæ Kale.
Martij. Ann»
INDEX RERV'M AG 'materiarvm hoc vo-lumine contentaruna.
lAduerÃtatei lt;jualiterferenda. 'AffliEHo Deivttlis eÃ.\ Alexandria vrhis dejcriptio. Amict priw prohandt.
14t 8! 2J9
Amict veri t^-aiÃnt, ôquot; ijttomodo co^ofian-tur 213 öquot; 260. (
^ftaritia.
Amor er ga doElos
sr
tAmor ^^r beneuolentia ciuium Principi vtiliÃ-pimtt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ipo
^mor benenolentta ciuium^ qnomod» comparentur ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lo^
Animait A mnnda apttd Indats ejuafuerint 8 çt AriÃaa hat hiÃoria cjnamam fidem mereatMTâ
âAriÃaam huius hiÃoriafilio t. ânerttm-t antha. remejÃâ.
AttguÃini de tranÃattone Hieronymi âjudicia ttm^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;30.46.
âBella e^nando Ãtfiiptenda öquot; yualitergerenda.
' 121.13X,
Bellt ducet ejualii habendi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;280
BfittHolentia ciMittm-e ^ttomoda comparetttr. â ' 'â lop.
tt 3
Bonttm
INDEX ^onnm fummur»-'.
Ca^igutio tjttaliter adhtbennU'. CaSl-igandtdeUntjttentumotlMS.
ConÃliarij. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^(4.2
ÃiborHmj cUkEltu Induis à , traditM.
Clementdi frincipif..
ClodonM Regù Galîorfttru comterÃo.
t22.
Cognatorum ojÃciuntj,
CognattBKÃ vtiliti/u.
ConttittM tjMomodo cekbrandit.
ConÃcienfia mala, excruciat.
Coniaia ladapranij,-
Conaïuiorumforma.
Conuiuiorum-i iiifje^atores.
T)El.cognitio amp;nbsp;fimor fttrnmunu b»nxm.jâ
tgi6- 20t.
Dei nomine omnia inchoanda.
Deus dat, conferuat amp;nbsp;äuget,adimiteiut Regnum^.
Deus omnia vitiapunit.
T^eui omnia nouit, omnia aperte intuetur â¢.
g7.
Deus omnia nouit,omniavidet,
Deorum cubura fluliifsima.
Dij gentium dtmonia.
Difciplina t^uomodovfurpatfda, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tjS
Difciplina vtilittu, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tét*
Di-
INDEX.
Diuitite cjuomodo conferttentur,
Dttcu belli (jttales.
Ebrtetascauenda.
EccleÃaÃica bona mn dtîirahenda.
Eleaijtri epiSloLt ad Ttolomaum-i Regents, 63.
Eleaxjirm Pontifex âjndaomm 4..Eitu laus.
EleElio Re^m lt;0quot; Principunij. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fi/j.
Epi^ola ad Eteazarum pro librie amp;nbsp;Interpret tibus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;6o.amp;felt;j.
Exa^tonei extraorditjovia nimis prauei,peri~ culofa funt.,. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;14.^
Filij fielicef (unt ob virtutet parentumj. nbsp;nbsp;t^g.
Faminis muka conceduntur.
Fortitudo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;130.14. f
Fortuna vtraque efuomodofor titerferenda. 14» Gloria, ver a qua,ft.
Hieronymi tranflatio friptura, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;21
Hteronymus quare nouam tranflationem elt;^ derit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oj
Hierofolymitana vrbis ftus go.deferiptio.
74.
Altäre Hierofolymitanutru. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ft
Hiftoriarumleèlio vttlifsimaeil. amp;nbsp;2gj. l^auia quomodo caueatur. 3I2,amp; 2g4, Imperia à ^Deoproficifeuntur.
Imperium amittitur propter peecata.
Imperium quednamft optimum^.
Inquiet noxià eit.
INDEX.
Jnuidia quanta ÃtbeÃta.C^ quam indi^a Ãt
Principe, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;igf.
Jordanus fiuuim,
Ira quomodo temperanda
Ira quampernitioÃtbeliiaÃt.
htdaafertilitoi.
Indats peculiarem rationem cibi amp;nbsp;potw pra^ ÃcripÃt iJ^oÃei.
Qt^ manera dederit ladaii in templam^ Hie.
rofolymornm.gt;.
ludicù officium.!. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tit.112
lui qualiter dicendumj,
luliitta principibus neceffiaria.
luliitia ima^o a vet er thus quomode depin;a.ii2 luIUtia di^ttat.
Inuenibus multa conceduntur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ug.
Leget funtfirmamentum reipublica. 266
Leget imitari amp;nbsp;obfiiruare debent.principet^ ⢠266.
L egibus omnet decet obedire.
Ltberalitat dec^ Princtpenij.
Liberi reble educandipraÃrtim T^rincipum., 216^
Kl^agifiratut amittitur propterpeccata., tj7. t.gt;MagÃratut quibus mandandi.
tJ^endaciumfiugiendttm âPrincipi.
e.^Lendax.
dPIilitumdeleblus.,
Ãdilitum malttia nocet reipubltca^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ijt
MiÃe-
INDEX
'^^^tÃrieon ejuomodo flatprinceps.
Ad or s acceleraturperpeccata. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;204.
Adnneribtu capi non decet Principes. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jjg
^.^nres ejuare ludais edere prohibitum fue^
Negli^entiu Principumpericulofa.
quot;l^btla mi tins puntunturquam plebai. :;g
Orationis fnis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2 S4
'Parentes honorandi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tQS.Ãâ2of
'Parentum virtutes amp;nbsp;'vitia, recbendant in
tîi
Peccata hominum impediunt^ omne bonunu. ..
U»-137 gt;
Peccata omnia punit'Deus, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;igg
'Peccata quomodo vttari poÃint,: 163.17^ Peccatores citius mori.
Peregrinari Principes non conuenit reip. 22U Philofiphia quid fit amp;nbsp;quam Principes dece^
at-
Piet/u efl optimapulchritudo.
Pius dr reltgiofiles quomodo quis efii poÃit.
163: 176,
Pontificis ludaorum or natas.
Porcina carne ludais vti nonlicuerit, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yt
Pramà dr panis refltub. confieruatur, nbsp;nbsp;nbsp;tou.
Preces ante menfiam~gt;.
Preces bonorum efficaces Ãquot; Principibut vti-lijfima. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;içt
Poena moderate adhibenda, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;103. dr 14^
Panarum introdu^io. â
INDEXx
Æ(tnurum tteceJJîtM. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tidetnj
Princepl debet efft retii^uù melior.
Princeps debet effe bberalis.
T^rincipa diligenter omnia perueÃtaare de-quot;quot; t6t
Princeps tenetur rempublicamnoÃi amp;nbsp;ama^
en â¢
^rtncipu tmags, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,^o
Princeps Dei imago eÃ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jgg
Prvsetpemomnes obfirttant. '
P rinctpem omnesfere imitantur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;igt
Princtpibus wilijftmum^ eïi hiÃoriat crebra
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2gJ
PrinctpStnegligitiareip,pemitioÃJÃma e^. t6t Prudentia excellentia amp;nbsp;an ea diÃcipojÃt. 202 Ttolomauf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;g2
*Ptolomai Tâhiladelphi pater,amor erga bonaf [itéras amp;nbsp;Ãudium-, in extruenda biblio~ theca -Alexandrina. .
Pulchritude corporis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1^7.
Repnare eà difficilimuntj. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tgt-
Regnum à filo Deo proÃeifii. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tg7
Religionem Princeps inprimit Cftrare debet, tot.
^Rexfiipfitmregere debet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;17»
Sacerdotum Tttdaicorü in templo Hierofiljtnt^ tano oÃÃcium.j,mode^ia,ddigentia, fidu^ Utas. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;77â
7t
Sf
Sacerdotisfiummi 'jtsdaorum ornatfsf.
INDEX
SMriÃcia ludai in rebus ferifs ntihibtb^ttt^
Snpientiæfrtt^uf.
S^ientUfruEius.
Satellitium optimum eà ciuium xmor. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t^a
ÿcripturam ejuare T)EXJSper 7oJjudtos Mtte nattutta.iem^Ãlij fut in Grtcamlinguam-t transferri voluerit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7
Scripturit ijutnam tranÃatio hotli« vfurpan^
52
Scripturlt;t interpreutioper 'S. Hteronjmum-t édita. 2j, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rattoneper 70.Ãt tranÃata
n. 0'20.
Ãenibus parcendum in muftis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;117
Septuaginta duo interprètes e/uare miÃifuerint ab Sleazjiro, amp;nbsp;eur fiptuaginta ween-tur,cumfuerintj.72. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;to
Septna^ta Interprétés (^uo hco fuanLj inter-pretationenLi fcriptura perfecerint^: 29. 22.23' 2 39.79.
Septuaginta interpretum laus. 7. 41. S4i f^o-rum interpretationis authoritas, 19. 2t. 3^. amp;nbsp;fi^. Eorum arcana m'illeriaj7.
rations in interpretand.0 Ãnt^ tsÃ:
ii.i9,EtÃgt;iritu ÃanSloÃunt feripturamJ interpretati. 17.19.2O,2i33.4o.42,44
Seueritas nimiapernitioÃjÃma eÃ. 117
I Stonarcis HieroÃolymttanadeferiptio. 79^ , I Stmniamala quomodo vttari pojÃntj. 177.
', nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Somnui
INDIX
StfmHt tjHomedo captent^i. ' â
Snperhia qualiter cattendA.
'Sifperbta i^uomodowaripofsit
â¢^Kperbiæ indipnitM .â¢:
SHpphciafnnt in rtpub. necejftiria.
Tèmperanütt.
Templi HieroPolj/mitani fitut (èquot; ornams.
74-7rtÃitilt;t mala.
i99
Ualettido corporit ^uomoda confirueturi 203.
TJellef'jMdaorttmpecfiltara.
ÃJiPioria impedit/tr per peccata hominum.^.
Zltltoria ex belle vnde lleranda. 122.124 ^iSlória ^naliter vtendurfLj.
âUiHoria à folo 7)eo preÃciftitur »
Uigilare decet T^rincipu amp;nbsp;t^dn^iliratiu. '
^ini minimus v/us prohibitus,
quot;Uirtutem cur non omnes ample£luntur, 264
XTxer« quomado tra^andi^
PROLEGOMENA IN A riftxx hiftoriam.
De Ariftaeaauthorc. Cap.i.
Ofephus lib.iz. antiquitatum lu-fera nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cap. 2. Qui vult, inquit,
lingula cognofcere, quae in conui-uio illo ( Ptoloma?i Regis« feptuaginta duorum interpretum)præp3r3ta fucrunt, legat volumina Ariftç3:,quæ propter hoc confcripferat,amp; intelliget.
EtEufebius lib.S.Euangelicæpræpara-tionis cap.i. Fuit quidcm traduétio laäa temporibus fecundi Ptolomæi, qui Phila-delphus vocatus eft , quam rem Ariftæas vir dodus , vtpote qui rebus aderat,diligenter çonfcripht.
. Idem lib.8. cap.j. Haec Ariftæas, alter ex lcgatis,confcripfit.
Epiphanius libro de ponderibus amp;nbsp;mé-furis: Primi interprètes diuinæ fcripturæ fuerût,ex Hebraica lingua in Græcam, feptuaginta duo viri : qui eandera primara înterpretationcm tempore Ptolomæi Phi-ladelphi interpretati funt , amp;nbsp;cledi fucrunt ex duodecim tribubus lfrael,ex fin-gulistribubusfexviri, velut tradidit Ari-uæas in libro fuo. q.
A Tertul-
a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PROLEGOMEKA
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tertullianus Ãpologctici cap; 19. Affir-
mauit ncc vobisctiam Arifla?as, ita in Grç-cum ftylum ex aperto monumento rcli-quit, loanncs quoque Zonoras lib. primo annaliumnon paucaex Ariflæa recenfuit. Tt SixtusScncniis lib. 4. bibliothccæ Ãn-âæ: Ornncs« inquit, hi feptuaginta duo viri lîmul claruei unt, tempore Eleaza-ri amp;nbsp;Ptolomjci Philadelphi fecundi régis Aegypti, Olympiade. 124, annoan-tc C H K1S TI ortum j o. quorum hi-ftoriam fcriplit Ariftias, Ptolomæi fu-pradiâi régis hyperafpiftesjn libro de fep-tuaginta duobus interpretibus ad Philo-cratcmfratrempeculiaritcrxdito.
Ad Anto Langusincómcntarijsad [uftiriurnphi-ninum pro Jofophum amp;nbsp;m3rtyrem,cùm luftinus hxc Chriftianis Tub HerodeaccidifTe dicerettproHerode, inquit,ponendus Eleazarus pontifex, hunt cnirri Ariftæas haltet.
Diuus Hieronymus partim apologia contra Rufinum,partim prologo in penta-teuchu, A riftcac authoritatc nititur,qtiödq; Ariftæas Ptolomæi vnrff a-o-jr »jxor fuerit affi r. mat. Porrô,qüà m probus quà m eruditus vir fuerit,fingulari prudentia, amp;nbsp;in rebus agendisdexteritate prxditus,ac maxima proptereà apud Ptolojnaroin regem autho-fitatisî
IN ARISTAEAE HISTOR. j rîtâtîs; ex vtratjue tam Pontificis qulm Regis epiftola,quæftatim recitabuntur, ap-
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;b
Hiftoriam verohanc fiiam amp;nbsp;veramamp; certam effe,tribus ferè argumentis demon-ftrat: primo quidem,quod hæc omnia co-rà m gcrividerit:deinde quod cuAegyp-i tiorum annalibus,quià facerdotibusreli-I giofifsimè fcribebantur/oncordet; poftre-' mo.quod ipfe ludæus non fuerit,ne quis aE ' fectibusindulfilTe fibi perfuaderctj'edpro. pterludæorutnreligionenrf,pietatem,amp; fa-pientiam,eorum caufæ apud regem » vt li-Dcrarentur, patrocinatus fit.
Quartqiiam loannes Ludouicus Viues adcaput4x.librti8.dcciuitateDei Augu-ftini hunclibrumquiiamextat,non tani ab ipfo Ariftæa,quà m à recentiore quodarii dofto viro conferiptum putat:multi tarnen grauifsimi viri in contraria fententia funt. Cùm iadubitatum fit,Ariftæam olim fide-liter banc hiftoriam dcfcripfiffe. E.t excuf-lis omnibus fere bibliothecis orbis Chrü ftiani, nulla haótenus alia Ariftææ hiftol ria reperta eft . Et hanc Ariftææ hiftoJ riam non effe , nemo adhuc vllo cer-to argumento demonftrauit . Sed hæd Cum antiquis hiftorijs , amp;nbsp;veterum patrum commentarijs egregiè confentit, ht,
4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PROLtGOMENK
amp; vtilifsimas omnium artium profeflbrt-Bus dcöi inas complcâitur.
DcEIcazaropontificc Iudaeorü,fub quo hxcccntigerunt. Caput, a.
De Elcazaro fuinmo ludæorum Ponti ficc,lofephus libri duodcdmian-tiquitatum capite fccundo Eis verbis fcri-bit: Defundo principe facerdotum Onia. filius eius Simou fucceffor cxtitit,qui iuHus cft appellatus, propter pietatem quam in Dcü, amp;nbsp;fauorem quem erga regem habert videbatur.Quo mortuo, amp;nbsp;blium infantu-lum relinqucnte, Onia nornine, frater eius EleazaruSjdcquofermonem fecimus,(ege-rat verôdehacfcripturætranslatione)prin-cipatum facerdotij fufeepit : ad quem Pto-lomxushas literas deftinauit. Ladern ijC dem fere vei bis repetit Zonoras libro primo annalium. Diuus Hieronymus in cap. 9. Daniclis prophetæ: Poft Oniam, inquit, præfuit ludæis Lleazarus Pontifex , quo tempore 70. interprétés feripturas fanâas Alcxandriæ dicuntur in græcum vertifle fermonem. Etad caput. li.Sub Ptolomæo Philadelpho 2. Aegyptiorum Rege,fupc. rioris Ptolomei filio,7o.interpretcs Alcxâ-driæfcripturamfacram in græcum dicuntur vertiffe lèrinonein.Qui amp;nbsp;Eleazaro Pô.
uSet '
TN ARISTAE AE HI s TOR. 5 tifici multi Hierofolymam, amp;nbsp;intcmpli donana valatranfmint.
Lcatus Auguftinus lib. 18. de ciuitatc Dei cap. 41. Has inquit lieras literasetiam vniis Ptolornæorum regum Aegypti noC-feftiiduit,öe habere. Nam poft Alcxandri ]Vlaccdonis,qui ctiara Magnus cognomina-tuseft,miriiieentifsimam,minimcqucdiu-tiirnam potcnt;am, qua vniuerlam Allain^ imdnenètotumorbem,partim vi armis, parriin terrorc i'ubcgerai: : quado inter cetera Orientis régna, etiam ludram ingrelTus obtinuit, co mortuo comités cius, cum regnum illud amplilsimum nopacilicc inter fe pofTefluri diuifilTcnt , fed potius dilsi-paüentjbcüis omnia vaftaturi, Ptolomxos regeshaberetcÅp t Aegyptus. Quorum primus Lagi filius,multos ex ludxa capti-uos in Aegyptumtranftulit. Huie autem fuccedens alius Ptolomçus,qui cftappella-tusPhiladelphus, omnes quos ille adduxc-rat fubiugatosjliberos redire permifitiinfu-per amp;nbsp;donaregiain templum Dei mifit.pc. tiuitque ab Eleazaro tunc Pontifice, dari fu bifcripturas,quas profcétô audieratfama prxdicantc diuinas : amp;nbsp;idco concupiuerat habere in bibliotheca, quam nobdifsimam feccrat.Has eicùm idem Pontifex mifilTct Hebræas: poft etiam illeinterprétéspoftu-
A i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lanit,
6 prolegomena.â
Iauit,amp; dati funtei feptuaginta duo ,de/ï(igt; gulisduodecim tribubusieni homines,lin-giis^triufque doôtifsimi,Hebrææ fcilicer, atqueGræcæ. Quorum interpretatio.vt fepfuaginta vocetur,iaobtinuit cófuetudo.
Vbi Ludouicus Viues annotauitïMortuO Alexandro Magno , Ptolomæus Aegyp-tum,PhÅniccm Sc Cyprum occupauiP Hic humili amp;nbsp;obfeu ro loco natus,Lago pa-* tre,fatellite Alcxandri,ad gratiam Regis ob egrcgiam indolcm , fortitudincmque aninii,amp;peritiam rei militaris, exgrega-rio milite eucftus,cum in fencétatranquib liris viuere ftatuilTet , rerum curam filio mandauit , qui Philadelphus diccbatur: vel ob amorem primû A rlinoés lbroris,vcl ob odium ponrcmum per antiphrafim« Hicludæos,quos pater frequentes in Ac-gvptum duxerat, liberos elTeiufsit.-grauiq; tributo ludæam foluit:quumq; in maturio-fe ætate morbis affliólaretur,proculq; à bellis , gerendi fq; rebus clTe cogeretur,auótore Demetrio Phalereo, qui patria Athenis vir nobilifsimus, maxlmifq; funâusmagidra-tibuSjCiuium inuidia pulfus,adeem confu-gerat,ftudijs fetradidit, accitisvndiqucin-gènijs,amp; conftrufta illa nobili Alexandrin» Bibliotheca, inqua Sc ftatuit libros veteris Tcftaméti. Nam legatos ad Eleazarum mi-
IN ARISTAEAE MISTOR. 7 fit,qui pro beneficijs à fè in lud^am gentçm largiter collatis,libros Mofaicælegis, amp;nbsp;interprètes pofcercnt,qui eos inGræcam lin-guam transferrent,quod Eleazarus regi co-cefsit,vt par crat, mifitq; ex vna quaque tribu fenos viros,amp; çtate amp;nbsp;auótoritate amp;nbsp;eru-ditione in primis commcndabiles, Hebrai-ce Grxceque pertiÃimos.
Rurfus Auguftinuslib.tSdcciuitate Det cap. 4J.Ecclcliæ Chrifti tothominum au-tboritatiab EleazarotuncPontificcad hoc tantum opuselcâorum neminem indicant præferendû.Eleazarus verb quam piu«,quä doótus,amp; quam Celebris Pontifex ludæoni fueriqipfe Ariftæas, in præfatione ad Phi-locratem fratrem teftatur.
Quarc Dominus Deus feripturafaerS ante filii fuiChârifti leiunatiuita-tc,pcr ludæos in. Graccä lingua tandem. transfcrrivoluerit. Caput.j,.
TErtullianus apologct. cap. 19. Liter® quidem ait ipf® Hebre® funt,amp; elo-quium* fed ne notitia vaçaret, hocquoque Ptolomæo.à lud®is fubferiptum eftdeptua, ginta duobusinterprctibusindultis.
Laólantius lib. 4. diuinarum inftitutio-*âum cap. z. mirura ait fuiffe , cur vetere» philofophiamore indagand® veritatis ac-i-enfijad rcmotifsimas gentes profeóli, ad,
A 4 ludæoS
« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PROLEGOMENA
ludços non acccfTerunt, penes quos tunc fb-los erat,amp; quofaciliusirepotuiffennputat-que diuina prouidentiaauerfos,ne fcire poC ' lent veritatem, quam fas nondum er»t alie-, nigenas cognofccrc.
Eufebius lib. 8. Præparat.Euangelicï cap. 1. Cùm, inquitjlà luatoris noftri tempora viderentur propiùs aduenire,condu- j ccbatque maxime faluti omnium gentium, quæcunque à Prophetis fcriptafuerantin-telligere ; per linguam Grçcam,quam om-nesmrègentesintclligunt,ludaicam fcrip-turam vniueriîs propofuit. Nam poft fat uatoris noftri tempora aut non habuifte-mus, ludæis ex inuidia occultantibus, aut corruptiores nobis dediflcnt; aut fi reéiè ; haberi potuiflcnqin fufpicionerntradufto- ' res facile vocarentur . Saluator ergo no-ftcr,quivt Dcus omnia præuidcbat,opti- i ma difpofitione vfus,Ptolomæo Aegyptio-rum régi traducendorum librorum euram iniccit.
Clemens Alexandriniis libro primo Stromatum : Dei erat voluntas,quæ id ad Græcorum aurcs cófultócomparauerat.-Si-gnificat quoque verGm legcm Dei infer-monem Gra?cum,vt nullam ignorantie ex-cufationern haberent.
j[oannes Chryfoftomus homilia 4. in
Gencfin:
IN ARISTAEAE HISTOR. ÿ ÃeneGn: Omncs diuini libri veteristefta-menti Hebræoriim lingua ab initio funt compoliti,amp;in hoc nobiicum confentiunt omnesj amp;nbsp;non ante multos annos aduen-tus Chrifii,rex quidam Ptolomæus,in con-quircndis libris admodum ftudio{ùs,opcræ precium piitauitjVt amp;nbsp;hos libros colligeret, eacjne de caufa quofdam ludæorum Hie-rol'olymitanum vocauit,qui cos in Græcâ linguam verterent, amp;nbsp;perfccäum eft hoc opus eius.Faftum autcm eft hoc diuinædi-fpcnfationis opus.vt non folum Hebraic« linguæ periti, fed amp;nbsp;omnes qui totû orbem inhabitant,ex eo vtilitatemperciperent. Eft amp;nbsp;rarum miraculum,quod vir qui ludaica non curabat,hoc fecit,fed idololatriæ dedi-tus,8c religion! damnat« multum fattens: hoc enim modo habet ft omnia, quçà Domino nofiro difpenfantur, vt per aduerfa-rios fere crefcant veritatis praecepta.
Quarc feptuaginta duos interprètes mifetitâEleazatus, amp;nbsp;qualcs illi fuetint. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Caput. 4.
QVia fcripturam facram Ptolomaeus rex diuinam effe cognorat, Theo-pompum quoq;, amp;nbsp;Thcodeftcm,cæterofq; philofophos amp;nbsp;poetas, homines profanos, quiperperà m transferre conati «rant, gra.
à uiter
15 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PROLEGOMENA
vitcrà Deo punitos fuilTe pcrceperat: iccir-; çOjauthorc Demetrio,ex vnaquaquc lu-dxorum tribu,petijtvirosfcx, quivera co^ gnitione Dei,amp; pulchris moribus, ftimma-queeruditioneprçditi,vtranque,Hebrçain Sc Græcam linguam , egregiè callcrenr, veramquc amp;nbsp;pei fêdam interpretationem sderent. ld veró ex præfcnti hiftoria fii-fiùsapparebit: amp;nbsp;diuus Epiphanius in li-brode ponderibus amp;nbsp;menfuris bis verbis præfcripfit. Tuncclcctisfeptuagintaduobus intcrpretibus, miierunt ipfos Hebrxo-rum doÃores, iuxta formam quam ali-quando fecit Moles, quando afcendit in montem ex domini præcepto.cùm audiuiC fet:Allume tecû lêptuaginta viros,amp; afcen- , de in montem. Ipfe vcrô propter pacem, 1 intribubus lèruandam,neexaiiquibus ac-ciperet quinqueviros, ex alijsfex ,amp; fedi-tioncmin tribubus excitaret, excogitauit potiùsjVt fcptuaginta duos airumerct,amp; riumcrum augerct,eodem là nè modo,velut dixi.etiambosmiferunt. *
B. Auguftinus lib. i8.de ciuitate Del cap. 42. MilTos ait ab Eleazaro Pontifies ad Ptolomaçum Regem 72. de ifingulis it-tribubus fencs hommes, vtriufque lingus Hebrççamp; Grçcçdoâ;ifsimos.VbiLudoui- | eus Viues: Etfi, inquit, erant duo amp;nbsp;lèptua-
ginta*
IN ARISTAEAE HISTOr; n ginta , tarnen vulgo dicuntur feptuaginJ ta intcrpretes,vtjbrcuiùs atque expcditiùs loquamur : quemadmodum indices illi Romani, qui ad haftam de rebusminori-bus iudicabant, centum viri appellantur, cùm effent centum amp;nbsp;quinque.Addit:lllos viros $tate,auótoritate,amp;eruditionecom-mendab'ilesextitiffe. Vincentius etiam li-bro fexto fpeculi cap.16. fcribit.frequentcr paruum numerum,cumadmagnum accef-ferit, reticeri. Quodvero vlitatum fuerit apud ludxos, vt in Lcgatis vel Nuntijs cre-andis,ex fingulis tribubusaliquos eligerét, lofuæ cap.az. viderc eft.
Qua rationc in intcrprctando Gnt Caput.j.
DIuusEpiphaniuseodcm illo inlibro Obeli rationcm redditurus, appofi-tusjnquit,illeeft diétionibus iacraa fcri-pturæ apud feptuaginta duos interprétés pohtis,quæ apud Aquilam amp;nbsp;Symmachurn non habentur. nam feptuaginta duo interprétés has diftiones à feipfis appofuc» runt, non fruftra, led potius in vtilita-tem. Cùm enim ad defeéluofas illas di-läiones appofuerint, leélionemad clarita-temdeduxerunt,vt credamus nos,etiam participes
U nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PROLEGOMENA
participes ipfosfados fuifTeSpiritus fand:. Quorum enim nullus vfus erat, ca rcpete-reomiferunt,vbi veröclaudum videbatur verbum effe in Græcain linguam transla-tum , illicâ additionem fecerunt. Et qui-bufdaminteriedis: Vbi appolitionc opus fuit, fcrrnonis gratia apporuerunt,amp;: vbi rcieftione, æqualiter reiecerunt. Mirabile eftergo opus Dei, ad hoe vtcognofceretur, quod il li viri donum Spiritus landt i haben-teSjConfenferunt in deferto : Sc vbi appoGta crat didtio vel verbum, id ab omnibus ap-pofitum repertum eft,vbi,verö detraxe-rantjOmnes xqualijer detraxifle comperti funt:amp;quædetraxcrant his non eft opus, quæ non fuftulerunt,erat opus.
HilariusPidâuienfis in Pfalmum 14:. Pfalmi,inquit,huiusfuperfcriptio nulla cC fefecundum Hebræos videturud cnim ab his qui in hac lingua periti funt traditur. Translatorcs cçterique nihil omnino de rebus geftis,id cft.deAbfalon inDauid patris fui infedtatione feripferunt: fed hi feptua-gintafcniores,qùibuslegisacprophetaruni feientia vitra prçlcriptum,amp; ambiguitatem literæ fuit,addendum huic pfalmo iudica-ucrunt.
Idem in Pfal. 145. Huic quoque pfalmo »ddendam hanc fuperfcriptioncm feptua-ginta
IN ARISTAEAE HISTOR. ii gintaputaucruntjPfalmus Dailid in Goli-am. Cùm nee in Hebraicif Iiteris habeatiir, neque ti aslatorcsaüj, quiequam aliud qui Ãmplicem titulum præfcriplèruntîideft, Dauidjqâ.iod non fine fpirituali ratione cL fedumfuiü'eplà lmi ipfiustcxtu docctur.
Rill fus in pfalmum 145. Etiam huic pfalmo addere aliquid tranflatonbus vi-fumeft.Namcùm Hcbræisfolæalleluiæfit præclaraconfefsio,illis placuit Aggeutn amp;nbsp;Sacliariam intituloanteferre,vt pfalmum effe prophpîicum nofeeremus. Addidifle ergo quædam creduntur, non fêntentia» fed verba , cum pari verborum numero quædam fententiæapudHebrsosin lingua Græcamtransferribon polfent, vt vnam eandemque fententiam fignificantius exprimerent. Non pauca etiam omififfeDi-uus Hieronymus multis in locis affirmât. Non tarn incuria vel malitia.qu'am pio pru-dentiqueconfilio, amp;nbsp;grauifsimisde caufis. Partim ne Ptolomæum regem offendc-rcntjfiquæ nimis magnificade ludæisfcri-pta erant,eo tempore conuerterent jVt in caput.i6.Ezechielis probat exeo : amp;nbsp;profe-cifti in regnumipartim vt genti fuæ parce-rentjVt ex capite ly.Hieremiæ colligititum etiam quod apertioresde Chrifto prophe. tias,quia diuinjtatem eins apertè affirmare
non
U nbsp;nbsp;nbsp;PROLEGOMENA
non audebantjftudiosè præterierint, vt ih caput.X. amp;nbsp;cap. 9. Elaiæ fcribit. Ac in præ-faiione in Pcntateuchum,amp; in quæftionts in Genefim : Vbicunque,inquit,facrâtum quid fcriptura tcüatur de pâtre,amp; filio,amp; Spiritu fancto,aut aliter intcrprctati funt, aut omninô tacuerunt:vtamp; Regifatisfa-cercnt,amp; arcanum fidci non vulgarent; maxime ea quæ Chriüi aduentum pollicc-bantur, ne vidercntur ludæi amp;nbsp;alterum Deumeolere, quos illc Platonis feétator magniidcirco facicbat, quiavnum Deum colcrc dicerentur.
AdhsEC,nc omnia facra myfterîaxth-nicis proderent , indignum ratj,ûnétum darecanibus:quæamp;ipb fortafsè ante na-tiuitatem Chriftifcirenon potuerunt.Po-ftremô,quædam etiam non vertiffe ait, quod fibi repugnare, amp;nbsp;leétorcs gentiles ofFenfura,videbantur,vtaffirmât in illud Ezechiclis capite primo; Animalia ibant amp;nbsp;reuertebantur. htfi ipfe melius aiteflCjirt diuinis libris transferre quod didum eft, licet non intelligas,quare diftum fit,quà m auferre quod nefcias:alioqui enim, inquit, amp;nbsp;multaalia quç ineffabilia fuBt,amp; humanus animus capere non potcft,bac licentia dclcbuntur.
VerùiphocGalatinusnontam de Lxx,
quan-
rN ARISTAEAE HISTOR. 15 quam de ali js interpretibus qui humana in-duftria ad transferendum accedunt^intclii-gere videtur.Libro enim primo de arcanis catholicæ veritatis , etfi alios interprétés-quod fubdölè vel detraxerint vel addide-Tint aliquid acriter cafl;igat:tamen.LXX,id non veritatis occultandç gratia aut perfide; fed grauifsimis de caufis(quæ iam ferè raci-tatae funt)authore Spiritu là nâo fecilTe de-inonftrat.Quædâm igitur addidcrunt,quaB in Hebræo nô habebatur,quxdâ prçtcrmi-ferunt, rcliqua pure fidcliterque tranftulê-r^'Qiiprum omnium pulcbram rationem reddit D.AuguftinâJibri decimi oâaui do tiuitate Dei cap.4j.Si ergô vt oportet, nihil aliud intueamur in feripturis iHis nifi quid per homines iftosdixerit Dei fpiritus, quicquid eft in Hebræis codicibus,amp;; nô eft apud interprétés EXX^noluit hoc per iftos, fed per il los prophdtas Dei fpiritus dicere; QuiCquid verôeft apud LXX,in Hebræis autê codicibus non eft.-per iftos maluit quâ per il los idem fpiritus dicere : fie oftendens vtrofq; fuifie prophetas.lfto cnim modo »lia per E{à iâ,alia per Hieremiâ, alia p aliû atq; aliû prophetam,vel aliter eadé per hûc ac per illû dixit vt voluit. Quicquid porrà â¢pud vtrofquc inuenitur,pcr vtrofq; dice-rc voluit VOUS »tque iderç lpiritus:fcd ita vt
18 PROLEGOMENA
Illi præcederent prophetando, ifti fèquc-» rentur propheticè il los intcrprctando.Quia licut in illis vera amp;nbsp;côcordântia dicentibus» vnuspacisfpiritusfuit:lîcamp; in iftisnonfe-cum confercntibus, amp;nbsp;tarnen tamquam v-no ore cuncta interpretantibus, idem fpiri-tus vnusapparuit. lit libri fccundi de do-ârina Chriftiana cap. 15. Etiamli aliquid aliter inHebræis exemplaribus inuenitur; quà m ifti pofuerint,cedendum efle arbitror tiiuinæ difpenlationj,quæ per cos faéta eft, yt libri, quos gens ludæa cæteris populis vel religione vel inuidia prodcre nolcbat^ credituriSjper dominum gentibus,rainiT ftra regis Ptolomæi poteftate,tanto antè proderentur. Itaque fieri poteft, vt fie ilà interpretati fint,quemadmodum congrue-re gentibus,il!e qui eos regebat, amp;nbsp;qui oS vnumomnibus fecerat,Spiritus fanétus iu-dicauit.
Rurfus lib. 4. cap. 7. Septuaginta inter* prêtesdiuinofpiritu interpretati, ob hoc aliter videntur nonnulla dixilTe, vt ad fpi-ritalein fenfum ferutandum, magis admo-neretur leftoris intentio. Vnde amp;nbsp;obfcu-riora nonnulla,quia magis tropica , funt eorum.Quod cap.44.lib.18. de ciuitate Dei aperte dcmonftrat ex cap. 3. lonæ propb^ tæ:ibi eos non vertiffe, quadraginta dies
pÅnP
IN ARISTAEAE HISTOR. Vf pÅnitentiæ,fed triduuni,vt leftorem ad al. titudinem prophetiæ pcrfcrutandam excita rent.
Libri autem i.de Confenfu Euangeliftà -runi, capitc6$. Spiritui fanfto , quo ipfi agitabanturjioc placuifle fcribit : Huius, inquit,diftantiæ caufafi quæratur.cur tanta authoritas interpretationis feptuaginta, multisinlocisdiftetab ea veritate, quæ in Hebræiscodicibus inucnitur ; nihil occur-rere probabilius exiftimo, quam illos]fep-tuaginta co fpiritu interpretatos, quo amp;nbsp;ilia quç interpretabantur difta fuerant:quôd ex ipfa eorum mirabili quæ prædicatur có^ fenfîone firnaatum cil. Ergóamp; ipfi non-nullaineloquiovariando,amp; abeadera vo-luntate Dei,cuius ilia diéta erant,amp; cui verba feruirc debebant non recedendo,nihil * aliud derhonftrare voluerunt, qulm hoc ipfum quod nunc in Euangclillaruni quatuor concordi quadam diuerfitate mira-mur.In quxftionibus quoque fupcr Gene-fim,minime erraffe proba^fi quid aut præ-termiferint.aut aliter interpretati fint,qua in Hebræo habebatur;quod maiore autho-ritateprçditifuerint,quà m interprétés,hoc eft,prophetico fpiritu.lpfcetiam D.Hiero. nymiisin, procemio Paralip, quædam eos addidiff«ait,qu36 in Hcbrxonóh legantur,
- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;B vel
lî nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PROLEGOMENA
vclobdecorisgratiam,vcl ob Spiritusfân-öiauthoritatcm.
Vincentiuslib 6. Spcculi cap. ly.nsrraf, cjuüd locos ici Jpturx qui apertiùs de fanóta Trinitate loquebatur^vcl piætcrierint oés, velænigmaticèfucrint intcrpretati, ne tres Deos colcndos tradere viderentur.Eodem-quecólilio vfosait,vbide incarnatione verbi fcripturadjfl'erit:ne homines pag3ni,amp; vcritatis ignarus Rcx ofFendcrentur.
Aliquot ctia annos Hebræo amp;nbsp;vero cal-culo addidiffe leguntur,ne 11 fcriptura paii-ciorcs annos ab orbe reftituto numerate videretur, quà m Aegyptij apud fe regna-tumfuilleaireuerabant, Hcbrxoscumfui ' hiftoria reijcerent. Putantur itaque fapien-ter annos aliquot inter Ninum amp;nbsp;dilüuium addidifferquôdhoc nemini nocerct, ac fcri-pturçfidem reuerctiamq; apud Aegyptios conferuarct.
Quantæ authoritatis femper fucrif.
LXX, interpretatio, ScquareD.
Hieronymus nouam translatio-nemædiderif. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Caput.6.
TV/1 Agnæquidem hxceorum interpreta-tio femper in EcclellaDei,vtex or-thodoxorumpatrüfcriptis colligitur, me-rito authoritatis fui t ; primo quidem,quod ca antiquifsima effet : deinde quod propter
fummam
IN ARISTAEAE HISTOR. 19
fummam eorum7i.virorum concordiam à Spiritnfanfto profeéta credebatur; poftre-mo quodApoftoliamp; Euangeliftæ eamv-furpaffent approbaffentque.
Tertullianus enim Apologetic! cap. 19.' Hos,inquit,Menedemusquoq;Philo{óph* prouinciç ludççdc fententix communion® lufpexit.
, luftinusPhilofophus martyr in apo-logeticö fuo: Referunt hiftoriç feptuaginta iftos viros non folum eadem fentcntia, ve-rumetiam ijfdem elTeverbisintranflatio-ne vfos,acnevna quidem diétionealiumab aliodiffcnfi{re,vfqucadeo eadem de ijfdem omnia confcripferant : admirationeque attonitum Acgypti Regem Ptolomæum, cura diuina virtute intcrpictationcm abfo-lutam cfTe credentem, turn quouis honore dignos iIios vt Dei amantes amp;nbsp;\ icifsim Deo charos,(0Eo?i/XaT)viros iudicatem, cum mu-neribus raiiltis in patriam fu5 redire iufsiffe, amp;libros vt par erat exofculatu efTcj^ Deo confecratos inbibliotheca ibi repofuifle.
Clemens. Alexandrinus lib. i. Stroma-tum:Cum autem vnufquifque figillatira exfua propria interprctatus effet prophe-tiijConCpirarunt omnes fimulcollatæ in-terpretationesamp; fententijs amp;nbsp;diftionibu», Dei cnipx erat voluntas. * o
B à D.Aaa«
ao PROLEGOMENA
D.AmbroGus in pfalmum ii8. lèrmoné Septuaginta virorum fententias magisfcquiturEcclcfia.
B.Auguftinusiib.15.de ciuitate Dei cap* ij.Septuaginta interprètes laudabiliter cele-bratos viros potuiflementiri,difficile eft.
Rurfus lib. 18. de'ciuitate Dei cap. 42. Traditur fanè,tain mirabilem, ac ftupen-dum,planeque diuinum in corum verbis fuiffe confcnfumjVt cum ad hoe opus fepa-ratimfingulifederint ( ita enimeorumfi-demPtolomæo régi placuit explorarc) in nullo verbo, quod idem fignificaret,amp; tan-tundem valeret,vel in verborum ordine alter ab altero difcreparet : fed tamquam V-nus effet interpres, ita quod omnes inter-pretati funt, vnum erat, quoniam reuera ipirituserat vnus in omnibus.Ideoque tart mirabile Dei munus accepcrant,vt illarum fcripturarumnon tamquam humanarum, fcd.ficut erant,tamquam diuinarum «iart ifto modo commendaretur authoritas, cre-dituris quandoque gentibus profutura^ quodiam videmuseffedum. .
Idem cap.45.Nam cum fuerint amp;nbsp;alij in-terpretesgt;qui ex Hebræa lingua in Gr^cam /acra eloquia tranftulerunt ,ficut Aquila, Symmachus, Theodotion.ficut etiam ilia eft in terp retatio,cuius author nonapparet.
IN ARISTAEAE HI stör; 21
amp; ob hoc fine nomine interprctis, quinta editio nuncupatur:hanctamcn qua; feptua-ginta eft,tamquam fola effet fie rccepit Ec-clefia,caque vtuntur Græci populi Chri-ftiani,quorum plerique ,vtrum 'alia fit ali-quaignorant.Ex hacfeptuaginta interpre-tationcetiam in Latinam lingua interpre-tatumefl:,quod Ecclefiæ Latina? tenent. Quamuisnon defuerit temp'oribus noftris presbyter Hieronymus homo doftifsi-mus,Ã: omnium trium linguarum peritus, qui non ex Græco,fcd exHebræo in Latinum eloquiumeafdem fcripturas conucr-teret. Sedeiustamliteratumlaborem qua-uis ludæifatcntur efie veracem, feptuagin-ta verb interprètes in multis erraffeconten-dunt: ramen Ecclefiæ Chrifti,tot homiJ num authoritati,ab Eleazaro tunc pontifico ad hoc tantum opus elcdtorum,neminem indicant præferendum: quia etfi non in ijs vnus apparuiflet lpiritus,finc dubitatione diuinus,fed inter fe verba inlerpretationis fuæ feptuaginta doä;i,more hominum con-tuliffent, vt quod placuiffet omnibus hoc maneret; nullus ijs vnus interpres debuit anteponi. Ciim verb tantum in illis fignum diuinitatis apparuit,profe£to quifquis alius illarum fcripturarum ex Hebrxa in quam-i libct aliam linguam interpres eft verax ,aut 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;à } nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;congruit
«1 PROLEGOMENA
eongruit illis fcptuaginta interpretibus, auC fi congruere non videtur, altitude ibi pro-phetica eflecredenda eft. Spiritus enim qui in prophetiserat , quando ilia dixerunr, idem ipfe crat ctiam In leptuaginta viris, quando ilia interprétât! ftint.
Idem lib.2. de doftrina Chriftiana, cap» i^.Latinisemcndatis exemplaribus Graeci adhibcatur,inquibus ftptuaginta interpre-tum.quo ad vctusTeftametumattinet,ex» cellit authoritas:qui iam per omnes peritio-resEcclelias tanta præfentia Spiritusfandi. interpretati ciTe dicuntur.vt osvnumtot hominumfucrit,quili, vt fertur^multique non indigni fide prædicant,fingulicellis ! etiam fingulisfeparati, cum interpretati effent, nihil in alicuius eorum codice inuen-tum eft,qupd non ijfdem verbis,eodemque. verborum ordine, inueniretur in cæteris, quis huic author! conferre aliquid, nedum prxferre audeat ? Si autem contulerunt. vt vna omnium communi traftatuiudi-cioque vox fieret, nee fic quidem quem-quamvnum hominem qualibet peritia ad emendandum tot feniorum dodorumque confenfum afpirare oportet aut decet.
Eufebius ctiam lib.j.hiftoriç EcçlefiaftU ex cap.8. Cùm,inquit, oés corâ Ptolomæo Rege yeniffent is vnum, amp;nbsp;fmgulorû ver-
IN ARISTAEAE HIST©R. î? Ãoncs inter fe collate expenderentur,glörL fi a tus tft Deusgt;amp; fcripturæ diuine funtag-nitæ,eo quod cuncti cadem, ijfdcm didtio-nibus,amp; nominibus ab initio ad fine vfque cxprefTerâtjtta vt prçfentes ex get;bus ferip-tura? illas ex inftinftu Dei efle redditas cog. nouerint.Eadé repetit Niceph.lib. 4. ca. 14.
Beatus verb Hieronymus etfi aliquando varie deLXX.interpretibus loquitur: tame plurimuin ipfis tribuit, amp;nbsp;Spiritufanfto plenosfuiffefatctur ,qui anteNatiuitatera Domini amp;nbsp;Saluatoris noftri Chrifti lefu, facram fcripturam pro ratione temporis amp;nbsp;perfonarum, regifque æthnici voluntate, recle fatis interpretati lint. Ã^od verb ipfe nouam ex Hebræo in Latinum fermonem interpretationem inftitucrit, non vteoru authoritatcmlabefaftaret reijceretque, id fcconfilijccpiffeaitjfed alijs multisijfque grauifsimis de caufis permotum fcribit.
Primb quide, quodcu Apoftoli amp;nbsp;Eua-gcliftçlcfu Chrifti plcraq; in nouoiteftamc-to recitarintex Hebræo, quæ apud feptua-gintanon reperirentur,grauiter quofdaoL fendere intelligeref.proptercaq-, necelfarid videri, vtfuisLatinis ci quæ a feptuaginta erant prætermiffa, vel obleurè pofita,rcfti-i tueret,fupplercc,atque illuftraret. Nam.
prçfatione in Pentateu chum in nouo Tefta-
B 4 mento
âik nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PROLEGOMENA
mcntoplurimaab Euangcliftis amp;nbsp;Apofto-lis ex veteri Teftamento cita ta inueniri de-nionftrat,quæin 70. interprètum transla-tione non habeantur.Etpræfati in Iob:Au-diant,inquit,canes mei, iccirco me in hoe voluminelaboraffe, non vt interpretatio-nem antiquam reprehendêrera ,fed vt ca quas in illa aut obfcura funt,aut omiffa, auC eertè fcriptorum vitio deprauata, mariife-ftiora noftra interpretatione herent. Vtra-queeditio Sc fèptuagintaiuxta Græcos, amp;nbsp;noftraiuxta Hcbræos in Latinum meo la-bore translata efl:,eligat vnufquifque quod vult, amp;nbsp;Iludiofum me magis quam male-uolum probet. Rurliis in prouerbiaSalo-monis;Sicui feptuaginta interpretum edi-tio magis-placet,habet cam à nobis olim emendatam, nee enim noua fie eudimus vt vetera deftruamus. Et inlibro de optimo genere interpretandi : Septuaginta æditiq iure obtinuit in Ecclefijs.vel quia prima eft, amp;nbsp;ante Chrifti aduentum faéta, vel quia ab Apofiolis, in quibus tarnen sb Hebraico non diferepat vfurpata.Propterea ctiam ad nouam tranflationem accefsit B. Hieronymus,vtquæ in feptuaginta interpretatione, vitio fcriptorum, deprauata erant,exfu4 emendarentur , præfatione in Paralip, ad Chromatium his vcrbisperfcripfit: Si fep-
MiaginU
IN ARISTAEAE HISTOR. tf tuaginta interpretum pura,amp; vt ab ijs in Græcum veria eft, æditio permancret, fu-perfluèmc, mi Chromati,epifcoporûfan. äifsime,amp; dolt;ftifiime,impellcrcs, vt He-bræa Volumina Latino fermone transfer-rem:quodenim femel a'ures hominum oc-cupauerat,amp; nafccntis Ecclcliæ roborarat fidem , iuftum erat etiam noftro filentio comprobari-.nunc verb cum provarietata regionum varia ferantur exemplaria , 8c gcrmana il la antiquaque translatie) corrup-tafit,atqueviolata,noftri arbitrij putas aut è pluribus iudicarc quod verum fit,aut no-uum opus in veterioperecudere. Lt ad Domnionem-.ltaiuGraecis amp;nbsp;Latinis co-dicibus hie nominum liber vitiofuseft , vt non tarn Hebrxa quà m barbara quaeda 8c Sarmatica nomina coniefta arbitrandum fit. Nec hoc L X X. interpretibus,qui Spiri-tu fanélo pleni,ea quæ vera fuerunt tranftu-lerant.ftd fcriptorum culpaaaffcribendum, dum de incmendatis inemendata fcriptitat. Quæ prefationein Pentateuchum gt;nbsp;alijfque pluribus in locis repetuntur.Quod enim il-li per literarum 8: pundorum mutationem tranfpofitionemq-jtotam aliquando corru-pcrint,plurimis ex locis demonftrat Galati, nus.libro primo de Arcanis Theologicx veritatis.
B 5 Qjipd
lt;« nbsp;nbsp;nbsp;. PROLEGOMENA'
Qjiód etiam recentiores ludæorum bini Septuaginta intcrpietationem reprc-henderint,vt ipfi tanto liberius facram lêripturam pro fua libidine interpretari poflent : proptereaque apertiora do Salâ uatorenoftroïeftimonia refecuerint, mul-tifqueinlocisfcripturam facrarn corrupe-rint,probat luftinus philofophus amp;nbsp;martyr , in dialogo contra Tryphonem lu-dxum.
â Venerabilis quoque Bxda in libro,qui detemporum ratione inferibitur , author eft, Septuaginta tranflationem vel parum folicitè primö æditani, vel poft corruptani fui{re,pcr B. vero Hieronymum ex du-, ro Hebraicæ veritatis fonte, (ipfis etiam ludaïis teftibus)nospotari.
Beatus Auguftinus liblt; 15. de ciuitate Dei cap.i?. difficulter fieri potuifte fcribit, vt ludæi libros tam multos eofque tam longe latcque difperfos corrumperent; fed ilia, inquit , diuerfitas numerorum aliter fc habentiumincodicibus Graecis amp;nbsp;Latinis, aliter in HebraEis,necmalitiæ ludxorum, nec diligentiae vel prudentiæ Septuaginta interpretum, fedferiptoris tribuatur erro-ri,qui debibl orhecaPtolomaeiRegisCo-dicem defcribendumprimusacccpit.
Similiter
IN ARISTAEAE HISTOR. jî» '
Similiter loanncsLudouicus Vines lib.' i.deeorruptis artibus refert, indigno cafu accidiffe, vt libri Ãeri per 70. Interprétés in Græcam linguam tranllati,pugione per-foderentWjVt multa verba refte Ic^i ne-quirent.
Siue igitur ludxi corruperint, fine fcri. bxindcfcribendocrrauerint ; certum eft, Septuaginta translationera à Spiritu fan-fto profeÃ:am,cum tempore deprauatam fuifle,amp;B.Hieronymumvtiliter in noua ûcræ feripturæ translatione ex Hcbrxo la-boraffe.
D. Ambrofius ad caput epiftolx ad Romanos fic loquitur ; Sic præfcribitur nobis de Græcis codicibus, quafi non ipfi ab inuicera difcrepcnt,quod tecit ftudium contentionis. Quia enim propria authori-tatequisvti non poteftad vióloriam,verba legis adultérât,vt fenfum fuum ,quaft verba legis affcrat,vt non ratio,fed autho-ritas praefcribere videatur. Conftat autem, quofdam Latinos olim de vetcribus Grae-cis translatos codicibus, quos incorruptos fimplicitas temporum feruauit,amp; probat.
Poftquam aute à Concordia animis diflen. t.ictibus,amp;: hçrcticis perturbatibus torqueri quçftiones cçperût,multa immutata funt ad fenfum humanû, vt hoc cotineretur in Uteris,
â »
2« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PROLEGOMENA
ris , quod hpmini vidcretnr. VndeSc ipfi Graeci diuerfos codices habent.Hoc autem verum arbitrer, quando amp;nbsp;ratio, amp;nbsp;hifto-ria,amp;authoritasobfcruatur . Nam hodic quæ inLatinis reprehenduntur codicibus, ficinuéniunturà vctcribus pofita,Tertul-liar)o,Viâ;orino,amp; Cypriano.
GloflaCano.vt vetcrum ; diftinót. 9. apud Gratianum, afl'erit,olim Hcbræos amp;nbsp;Græcos odio vers orthodoxæquc religio-nis fua exemplaria corrupifle, vt exempla-ria Latina multo purioraeflcnt, quà m He-braica vel Græca.
Prætcrcà , vt Diuus Hieronymus nóuam ex Hcbræo fcripturaetranflationem edcret, aliae etiam grauilsimae rationes imjailerunt.
Ne ludæi amplius Ecclefiæ Chrifti in-fultarcnt, fic in Hebraeo non haberi,vt Septuaginta legcbant,amp; Chriftiani,ex 70.in dilputationibus allegabant.
Et ne pofthac Chriftiani Rabinos con-fulcre atque illis credcrccogercntur.
Vtque cxultantem Graeciam ( ficut prae-fatione Ezdræ loquitur) compelccrct, qu« fuperbeobijciebat,nihil diuinarum fcrip-turarum Latinos habere,quod non âa Grac-cisacccpiffent- Tum etiam vtgrauifsimum difsidium inter Graecam amp;nbsp;Latinam Ec-cleÃam tolleret;quç età eandem Septuagint ta
IN ARÃST AEAE HISTOR- 19 ta interpretationcm vfurpabant,non tarnen eademeiufdem translationis exemplaria ha-bebant, fed diuerfa potius amp;nbsp;rcpugnantia, vtinprologo Paralipo. fcribit. Vel vt eo-rum ftudia adiuuarct, qui ex multarum tranflationum collationc vcritatem inuc-ftigances, immenfos fumptus facerc coge. bantiir:etfi maxime il 1 os fuftinere à e excpl* omnia habere poterant, propter Hebraici tarne Icrmonis imperitiam grauifsimoser-rores incurrebant, vt ex præfatione Ezdrx colligitur. Poftrcmó,vt Latinorum ftudia, ficut ipfe contra Rufinum teftis eft, in lin-guisadiuuaret,accenderetque animos Latinorum ad ftudium lingua? fanâæ : ne de-inceps ludæorum opera indigerent, amp;nbsp;ah eorum iudicto dependerc non effet neceffe. Quj Sc Hieronymum ex Hcbræo verè tranftuliffe,Auguftinoamp;Bcda teftibus,af. firmant,amp; eorum ad fententiam ipfe Hieronymus præfatione in Pentateucnum ap_ pcllatîSicubiintranflâtionetibi videor errate,interroga Hebræos, diuerià rum vrbi-ummagiftrosconfule. Quod verô B. Au-guftinusparumhuncD. Hieronymi labo-rem probate vi fus eft, cumque per cpifto-lamnortatutjVt feptuaginta tranflationcm tantoomnium Ecelefiarum confenfu rece-ptaai}amp; ipfis Apoftoli» approbatam,èâ^
Grsco
s» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PROLEGOMENA
Græco in Latinum fidelitcr vcrteret, vel antiquara potius verfionereftitueret: propter hanc maxime caufam feciffe crcditur,nó quod genus interpretandi, ac fidem accufa-EtfiB.Hic rcqfcd quodmctuerct,nc ifta mutatio firn-tonymus pljciorcs,qui quöd feptuaginta tr^islatio amp;nbsp;Aiigufti corrupta .amp; certa quadam ratione xthnieis nusinhac , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n- i
re candide data crat,intelligere non poterant,oftende-diffcnfeiüt rct,amp; feifma in Lcclefia nafeeretur. Vt in teitc Vine Ecclefiaquadä Africana iam accidiffcfcri-ad cap. 43- btt:quod Greci Eptfeopum quendam Hie., ciiiitatc ronyraiauthoritatecontra leptuagintani-Dei Au- tentemfereeieccrint.
juftini. Ipfe enim Hieronymus refpondet Au-guftino:Ego non tarn vetera abolere cona-tus fum,quæ linguae meae hominibus emen-data de Greco in Latinum trâftuli,quà m ea teftimonia quçà ludçis pretermifla funt.vel corrupta proferre in mediü : vt fciret noftri quid Hebraica veritas cótineret: à cui legere non placet,nemo copellitinuitum,bibat vinum vetuscum fuauitate,amp; noftra mufta contcmnat,quç in cxplanationem priorum édita funt, vt Ãcubi illa nó intelliguntur,ex FrçfarEz- noftris manlfeftiora fiant. Putatq; veheme-«Jt£amp;Iob. tcrindignumeirc,quodcum Græci praeter hanc feptuagintaæditionem aliorü quoq;, Aquilæ, Symmachiamp;c. verfioncs recipe-rent : fui Lattni non eadem huinanitate hq-
zninic
IN ARISTAEAE HISTOR. 31 minis Chriftiani vcrfionem, quæ,aüthori-bus ipfis ludæiSjCum Hebraica vcritatc co~ ucnirec, vel interpretationis aliorumloco, non amplefterentur.Diuus eigó Hieronymus amp;nbsp;veterem illam interpretationem ê feptuaginta Græca inLatinam ante multos annos incerto authorc cditam,cum tempo-rum iniuriacorrupta effet, ad Græcam ve-ritatem reftituittSc nouam ex Hebraica ve-ritate,gr3uifsimis de caufis,vt fupradiétum eftjConfcripfit ,ac vtramq; Ecclclia Catho-lica ,authore Spiritu fando , approbauit. J)iuus enira Gregorius Magnus, Nouam, Praefati inquit,tranflationem differo, fed cum pro-bationiscaufa me exigit,nunc vetcrem,nuc nouam pro teftimonio affump, vt quia Cedes apoftolica,cui authoreDeppræfideo, vtraque vtitUr,mei quoque labor ftudij ex vtraqueiiilciatur. Cùrn fuperioribusannis defcriptura lege Dei varia: recétefq; opi-niones exortæ fuiffent, pro earum colore amp;nbsp;patrociniOjfingularu profeffores peculiar^ fere fcripturçfacrç interpretation em,trans-lationemque çdiderunt,quam earû feöato-res contra omnes alias vetcres atq;rccentes interpretationes mordicus tuentur : amp;nbsp;nc quisalijs vtatur prohibct.SicutDuce Saxo-niç publico edi^to prçcepiffe fcribit lacobus Noguerj li.2,4e Lcclcfia^ne per Saxoniä alig
î» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PROLEGOMENA
facræfcripturæ intcrpretationes recipercn-tur, quà m Martini Lutheri.
Saerumverô Concilium Tridentinum Seir.4. talem conftitutioncm ædidit.-Sacro-lânâa fynodus côfiderans, non parum vti-litatis3Ccederepo(recccleliçDei,l5 ex omnibus Latinis æditionibus,quæ circumfe-runtur facrorû librorum qua'nam pro au-thentica habenda (ît,innotefcat : ft'atuitamp; lt;]cclarat,-vthæcipfâ vêtus amp;nbsp;vulgataædi-tio,qu3E longo tot feculorum vfuin liccle-fîa probata eft, in publicisleélionibus,.di-fputationibus,prædicationibùs,amp; expofi-tionibuSjpro authentica habeatur, amp;nbsp;nemo illam reijccre quouis prætextu audeat velpræfumat.
Si quid in ca per iniuriam temporis amp;nbsp;feriptorum incuriam perfidiamque de-prauatum eratjhociuftii Leonis lo.Ponti-fîcis Maximi per doéliftimos viros expro-batiÃimis li bris reftitutum eft Et hancLa-,tinamæditionemcum Hebræa Græcaquc veritateà ftudiofis viris pio zeloconferri pofte exiftimojiuxtacanonem vt veteruiu librorum fides, diftinélionep.apud Gra^ tianum.
lt;^uarc oli m Ecclefîa feptuaginta träs-larioncm prae caeteris tanta autho-, niatevfurparcvoiucnt. Cap. 7«
QualP*
IN ARISTAEAK HISTOR-â «
QVanqüam amp;nbsp;al ij quidam vtriufque 1Ã-teratiiræ peritifsimi viri facram fcri-pturam cx Hebraico fermonc in Grxcum tranftulcrant: tamenEcclefia Chrifticatn intcrptetationcm qux feptuaginta eft, gra-uifsimisdecaufis, vt fupra ctiam ex beato Auguftino probatum cftjolim vfurpabat; quippè quæ ex Spiritufancto profeóta cre-debatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
! D.^enimEpiphanius-.Sis tu ipfe,inquit,ô ftudiofe iudex büiuscaufæ, apud quos po-^®quot; tius veritas rcpcriatur,^udbos tres, Aqui^ fmis. lam,Symm3chumâ,amp; Theodotionem ,qul non fimul fuerunt,fcd quifque feorfüm', 8ç in temporeac loeo inter fc difparati,amp; non multi, fed tres folum,amp; non potuerunt inter fc confentirc t an apud feptuaginta duos, qui primifub vnum tempus fucrunt» amp;jn-terpretâti funt,amp; in triginta fex partes iux-ta prxceptum regium diuifi fuerunt,amp; fine mutua inter fe collatione,exSpiritufanâ:o fub vnum confenfum totan» interpretatio-nera ediderunt, velut omnes Gmul in vno lococonfediffent, amp;nbsp;per mutuà m collatio-nam interpretati effent. Manifeftum profe-éto eft,quod in feptuaginta duobus veritas , rcperictur,qui non interprétés folum fue-runt,fed ctiam ex parte prophetæ. , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;
Beatus ctiam Auguftinus quçftionei0.
C fuper
34 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PROLEQOXtEKA
fuper GenefinîMaiore guidera, inquit, au-thoritatepræditi,quà m interprctum officium eft;propheticofpiritu,quoetiam ore vnoin fuisinterpretationibus, quod magnum miraculum fuit,confonuifle firman-tur,corumquc authoritas tanto diuinitus fafto miraculo commcndatur, tantaque in Ecclefijs vetuftate firmatur.
D. Chryfoftomus homilia j'.in Mattfiç-um:Ad faciendam verçtranslationis fidem, omnibus alijs iure Septuaginta interprété» dunt digniore5:fiquidem alij poft aduentuffl dominiinterpretati funt/quippèqui ludïi permanentes,inimicè fubdolè multa cor-ruperunt,amp;.' data prorfus opera à propheti» myfteria prædiéla celauerunt : Septuaginta verô ante centum amp;nbsp;aliquanto amplius Dominici Aduentusannos,ad interpretan-dumtot,acparitcraccedentes ab omni fn-' fpicione huiufmodi vindicatur, tum ob ip-fum temporisintcruallum,amp; illorû nümc-rum,tum ex ipfb,quod fuper omnia debet valere,confênfu.
Hilarius qtioque in Pfalmum. 118. Nos, inquitjficut oport et, fequimur Septuaginta interpretum religiofam amp;nbsp;antiquâautho-ritatem: ex iuditio tarnen eæterorum trans-latorum, proprietatem intelligentiæ hui us, lt;JU3E eft diificilis, captantes. Et in Pfalmum
' ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â fècunduin:
IN ARISTAEAE HISTORj fecundum: perfeda feptuaginta interpfctiî authoritasmanet:primum quod ante Ad-uentum Domini corporalem traftulerunt, nec adulatio interpretandi adhibita tempo, ri arguitur,tanto anteriores interpretatio-nis ætatc:deinde quod ipfi illi principes,do-ftorcfque fynagogæ,amp; prxtcr feientiam legis per Mofen quoque fecretiori doftrina perfcfl:i,innotuerunt,non itnprobabiles effe arbitri interpretandi, qui certifsimi amp;nbsp;gra-uiÃlmi erantauthores docendi. Hiergd Pfalmos inter exteros libros transferentes, amp;nbsp;in humerum redegerunt, amp;nbsp;in ordinent collocarunt,amp; diapralmisdiftinxerunt,qui . omnes fecundum Hebræos conFufi habe-bantur,amp; habentur.Diuus quoq; Hierony-; mus etfi varié de veterum translationibus , nbsp;nbsp;nbsp;di fie r it, tamon feptuaginta interpretatione
, J alijs loge prçfert: Aquilae nimiru .Symma-, nbsp;nbsp;cbi,ÿc Theodotiois : quos præfatione in lob
, ludaizates hçreticos vocat,quippè quinato t ià m faluatore, amp;nbsp;corufeate Ãüâgelio multa myfteria faluatorlsfubdola irtter^tatióece-larint. Quod verb mirüviderinó debeat,fi
J cellulisfeparati,tatoperècócordêfcripturae , diuinæ interpretatione edidiffe dicatur;pul-chrèdifputatClemésAlexadrinusli.i.Stro-
5 liiatu : Neq; verb jnquit, ab infpiratióe Dei (1 crat ali6nû,qui prophetia dedcrat,vt interp. i; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C I tationcia i â¢
3t prolegomena: tationéquoq-jtanquâ Græcâ cfficeret pro-phetiamrnam in captiuitate Regis Nabu-chodonofor , cum interijlïcnt kripturs, tcmporc Antaxerxis Perfarum Regis in-fpiratus Ezdras leiiites,qui faôtus fuerat fa-ccrdos,prophetauit,omncs vetcres rurfus fcripturas rcnouanj.Quæ ijfdem ferè vcrbiî ex magno illo Ireneo refcruatur ab £ufe-biolib.5.hiftoriæEccIeiîaftieaEcap.8.amp; Ni-cephoro Calixto lib.4.eap.i4.
Hilarius vero in pfalmum 2. aliam ra-tionemaddit,eamquepukhcrrimam, amp;nbsp;in primishoctemporcobferuandam bis,qui temerèjhomines priuati ad feripturæ inter-pretationem profiliunt : Erat iam ante à Mofe inftitutum,in omni fynagogi feptua-ginta elfe dodores.Nâ idem Moles qu.,rouis veteris Teftamcnti verba in literis con-didilfet, tamen fcparatim quædam exoc-cultis legis fecretiora myfteria Icptuaginta fenioribus , qui doélorcs dcinceps manc-rent, intimauerat. Cuius quidem dodrins Dominusetiam in Euangelijs meminit,di-ccs:Supcrcathedra Mofi lederunt fcribxamp; Pharifaei,omnia ergo quæcumque dixerint vobis,feruateamp; ficitCi fccundum fada eo-rum nolitefacere. Dodrina ergô horum inanfitin pofterum,quæ ab iplb feriptore Jegis accepta inhocfeniorum amp;nbsp;numero Sc
feruitio
IN ARISTAKAà HTSTOR.' ï7 feruitio confèruata cft.Hi itaque feniores Ià bros hos transferentes, amp;nbsp;(piritualcm, fc-cundum Mobs traditioncm , occultaruni C'^'gnitionum lcientiam adepti , ambigue lingua Hebraicadiâa ,amp; varia quxdamex fe nunciantia . iecundum virtutes rerum, certis amp;nbsp;proprijs vcrborum fignificationi-bus tranllulcrnnt, doétrinx fcientia mul-timodam illam férmonum intelligentiam tempcrantes.Exeofit, vt qui pofteà tran-ftulerunt , diuerfis modis interprétantes magnum gentibusattulerint errorem,dum occuâ.tae illius,ï Mofe profeftæ, traditionis ignari, ea quae ambigue lingua Hebræa có^ memorata funt,incertis ipfi indicijs xdidc-runt. Quo etiam alluderevidetur Eufebius lib. 12 de praeparatione Euangelica capite. ï6. Apud à udæos prilcis tcmporibus diuino-rum cantuum iudicium non multittidini tradebatunfed erantaliqui,quamuis pauciC. fimi,diuino fpiritu hæc iudicantes, quibus folummodo licebat prophetarum libres conltcrare,vt ita dicam,ac comprobare: ca veró quæ aliéna Spiritufanéto vidcren-tur,improbareac reijcere.
MoCeus quoquc Aegyptius libro Di-reftoris dubitantlum,qui legum ludaica-rum amp;nbsp;Euangelij facri peritus fuiffccredi-tur,author eft, quod ctfi grauifsimis pÅnis
prohibituM
( w PROLEGOMENA prohibitum fucrat,illa fecreta myfteria pa-tefacâ¬re,magiftris fpeculatióis cognita,iux-ta illud: Non dabunt arcana legis nifi conlî-liario fapienti : tarnen fcicntiæ inquit illae profund3E,quæfuerunt in gente noftra,in cognitione veritatisiftarum rationum fue-runt deperditç in longitudine dierum,amp; in dominatione gentis infipicntis fuper nos; quia non erat licitum cuilibct homini fci-rc ilia verba , amp;nbsp;liber Talmud non erat fcriptus in illis diçbus. Ergo magnæ illae principalitatçsperierunt degente noftra.
Vtvehementer mirumfit,quod hodic multi in re tam periculofa adeo puerilU ter iocari,nedicaminfanirc,aufint. NaiR vtMenedemuSjCæterique optimi amp;nbsp;fapu entifsimi viri proptcreà fcptuagintaintcr-pretationcm caeteris prætulcrupt,qui3 illi fcptuaginta duo^cum en'ent,amp; loco inuicem feparatijVnam tarnen eademque interpréta« tioncm xdiderunt, rcliqui vero tam pauci, ^deo diferepantem diuerfà mque relique« rantdic Ecclcfie Catholicç Sgt;c SS.patrura de controuerfis hoc tempore feripturæ locis, vnaeadcmq;fcntentia,aliorura opinioni-bus prçfercda eft. Hi enira cum animi morbis laborent,nec fibi ipfis lâtis confiant, fed modo aiunt,modo ncgant,pro fui genij im« pudentia,aut eerû,vndè lucellû qualecunq;
IN ARISTAEAE HISTOR; 39 fpcrät,voluntate:nec inter fe, etiâ poft multas amp;nbsp;diuturnas collationcSjfiuevti nûc vo-cantur, colloquia,conuenire poffuntjfed multo acrius pro opinione contra opinio-nem contrariam, quïm côtra ipfam Catho-licam veritatem,digladiantur,licut exipfo-rum inueôtiuis apertè colligitur.
De loco vbi interprétât! funt. Cap.8.
De loco quo hancinterpretations fui pcrfecerunt, non fatis inter feriptores couenit: funt enim inter orthodoxos patres multi, i jq; prxftantifsimi amp;nbsp;doôtifsimi viri, qui fingulis peculiarem domüculam extru-ôlam fuiffc,ex certis argumentis colligant.
luftinus philofophus Si martyr : llli, in- fn apold-quit,extra omné turbam côftituti,vt primo quoq;téporeinterpretationêabroluerêt, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
in vrbe ipfa.fed fepté ab eaftadijs, vbi pharos extruda eftjpari cum interpretibus numéro domunculas Ptolomçû extrui præce-pifle,hiftoriæ probant, vt fingillati m pro fé quifq; intcrprctationé perficeret. llla quoq; cura qui opera ijs dare iufsi fuerant,mandata , vt omnibus quidem modis iplis inferui-rêtjà côgrcffu auté ipfosmutuo prohiberet, quo exquilita interpretationis veritasex ip-forû etiâ confenfu cognofei poftet.Hæc vo-bis viri Græci non vt fabulam,nequc vt cô-
C 4 fiftam
1
'4Q TROLEGOMÃNA
6lt;5i:a'm hiftoriam renunciamus, fed qui ipü AIexandriæfuerimus,amp; vcftigiadomuncu-lariim apud Pharum adhuc rcliqua videri-mus,amp;ab incolis,qui res patrias à maiori-buspermanusfibi traditas acccperunt,au-dierifnus,commcmoramus;quæ amp;nbsp;ex alijs quoquealiqua cx parte intelligcre potcftis, éi potifsimum ex ijs, quæ iplifcnptis fuis inleruèrunt, fapicntibus amp;nbsp;fpeâatis viris, Philone,amp; Iofepho,$£ pluribusalijs,amp;ç, * Hxe ergo luftinus amp;nbsp;vidiffe Ie , amp;nbsp;in
â¢Ãegypdorutnannalibus ( quos certiÃimos effe dicit Ariftaas nofter ) contincri, atquü ab alijs grauifsimis fcriptoribus referri af firmat.
' Eadem Augi,ftinuscap.4ï. lib. i8. de ci-uitatc Dei, amp;nbsp;libro z. cap. de doctrina Chriftianaprobarevidetur, vt fùpra eft re-citatum,cap.6. lit Clemens Alexandrinas lib. i.StromatumaitjCos Ãgillatim expropria quemque prophetia vertilTe.
Irenæùs quoque Lugdunenfis amp;nbsp;Eufe-biuslib.cap. 8. Nicephorusl!b.4.hifto-riat Ecclefiafticae cap. 14. authores fünf, ptolômæum Regem,ne à coniungerentur, veritatem ûcræ feripturae forte celarcnt, cosleparaffejVtcandem finguli interpreta-cionem ftriberent, Sc feiundti, vt Nicepho-ruslegityCundcmlibrufflQaiaec venerent.
IN ARÃSTAEAE HISTOR. 41
Et D. Hieronymus ipfe, fuo tempor« hanc opinionem de LXX. ccllulis vulgo rcceptam fuiflefatctur,in prologo Parali-pomenon.
Nauclerus ctiam : Demetrius, inquit, duxiteosindomunculas fecretas» vbi per feptuaginta duos dies omnem legem dillâ gentilsime tranftulerunt.
Et Galatinus libro primo dcarcanis Ca-tholicæveritatis : Septuaginta duo inter, prêtes non folum Hcbraica Chaldaica, Græcaquc lingua, amp;nbsp;omnidifciplinarum gcnerc, verum Spiritufanfto quoque inter cæterosclaruerunt. Nam cum , anno ante Chiifti Natiuitatem circiter X5o?rogatu Ptolomxi Pbiladelphi Alcxandriam ab Eleazaropontificetota biblia in Græcun» cloquium tradufturi mifii fuiffent : volens Ptoiomsus ipfe de æditionis eorum puri-taté periculurn faccre, eos ( vt non Talmu-dittæ modo.ac Pbilo Hcbræorum difertiC. fimuSjfedAuguftinus quoque, amp;alij quidam ex noftris teftantur ) per duas amp;nbsp;feptuaginta fegregauit ccllulas : ipft tarnen adco in fcribendo concordes fuerunt, vt nec in verbo quidem difereparint, fed vna feribendi fcriCjVno verborumlitcrarura-quecontextu,eodemque temporis momé-50,vniuerfura diuinui» lumê illud, in Grx-'1 â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C s tun«
'4a PROLEGOMENA
cum fermoncm commutarcnf.quod vtiquc flon human® fed diuinæ aflcribetidum eft virtuti. Et Volaterranus lib. decimo no-no Anthropolog. Septuaginta duo interprètes , vt Auguftinus amp;nbsp;Eufebius tcftatur, tptidem cellis feparati, eofdem libros code tnodo vertentes,non interpretum,fed prophetarum afFiati fpiritu vili funt.
loannes Sixtus libro 4. bibliothecae fan-öe fcribit,in Pharos infula fcparatis ccllulis tranftulilTeiquodquepropterca multi lu-(Jæi omnibus annis in Pharos infulam honoris gratia, fuerint profeâi, Deogratias *âur],quodibi primo çdita effet diuinç legis tranflatio.
Diuus veto Epiphanius domuncu-las fuiffe ait, vbi bini ôc bini lîngulos libros interpretarcntur, fie enim in librode ponderibus amp;nbsp;menfuris loquitur : Admi-rariquidem hoc licet, cum pius homo in-telligit ex Dei confilio fie fadum effe : nam Cumftptuaginta duo numero effent,amp; in Phariainfula, fuperna terra apcllata,è re-gione Alcxandriæ in triginta amp;nbsp;fex do-munculis à matutino vfquc ad vefperam çonclufi,amp; vefperi in triginta fex nauiculis in Ptolomæi Philadelphi palatium tranf-cuntes, amp;nbsp;cum ipfo cibum capientes, amp;nbsp;par lt;çpar in cubiculis trigintafçx dormiêtes,vt
B«
IN ARISTAEAE HISTOR. 4? ne quid inter fe conferrent, fed incorrupt^ interpretarcntur,fic vitam degebant.
Prædiétascnim trigenta fex domuncu-lasnominatusPtolomçusconftruxit in vl-teriorc parte in infula,ipfafq; dupliccs fecit. Si duosacduos,veluti dixi,in.clunt,amp; pue-ros duos miniftroshmul cù ipfis inclufit, opfonij parandi ac mfniftradi caufa, vna cu. Velociter fcribendi peritis. Ncque fencftras domunculis illis ex parietibus iecit, fed fu-perne ex domibus luceintroduxit. Uli vc-roficdegcntesà matutino vfque ad vefpe-ram clauftris cóclufi hoc modo interprçtati funtjfingulis autçm paribus vnus liber tra-debatunvtlibcr crcationis mudibinis,exi-tus filiorum Ifracl alijsbinis,Lcuiticus alijs binis,amp; ficdeinccpsaliusliberalijs. Atq;liö â¢viginti fepté libricle£ti receptiq; aCgcnui-tii,verumviginti duo iuxtaalphabet! apud. Hsbræos ordinem numerati.conuerfi funt.
Diuusautera Hieronymus,fuæ intrepre-tationi contra nimis pertinaccs fcptuagin-tatranslationis, ( certa ratione gentibus tra-ditç,amp; tue corruptx) dcfenforcs,authorita-tc conciliaturus, natcomnia quç de feparatis domunculis ab alijs patribus refcruntur, ri-â derc videtur.Prxfationeenim inPentateu.
chû;Nefcio,inq,t,quls prim» author feptua-ginta cellulas Ãlexadriç medacio fuo extru. 11 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;xçrit^
44- PROLEGOMENA.â
*erit,quitus diuifi eadem fcriptitarintxutn AnUæaseiufdem Ptolomjci Hipcralpilies, amp;nbsp;non multo poft tempore lofephus, nibd tale retulerint: led in vna bahlica congre^ gatoscontuliffe fcribant,non prophetalle. Aliudeftcnim efle vatem, aliud Interpretern. Quæ in apologia contra Rufinum ijû dem verbis repetuntur. EtO veroAriflxaS lofephus expreftam harum cellarum mentionem non faciunt, tarnen magnifi-cam aptifsimamque domum fuifte affirmant,in qua diucrfasaediculaSjfiue cubicu-la cfle quid prohiber ?
Beatusenim Auguftinuscum lib. i^.dc ciuitateDei capite i;. Septuaginta interprétés à Ptolomæo Rege in vno loco pofitos fuifleretuliflet: libri iS.cap. 42. feparatim fingulos fediffe narrat, vt eorum fidem ReX melius explorare poffet.
Et Vincentius lib. 6. Speculi cap. 17. ait: Dufti funt in domum Regisfecus mare fc-cretam,quæ addcliberationem negotioru erat,amp; datac ftmt ijs cellae fingulat.Et quam-quamnon vates illosfuifte,fed interprétés Hieronymus ait,non inficiatur tarnen, Spi-ritufändoilluftrantetranftuliffe.Differunt quidem fpiritus prophetix,amp; fpintus in-terpretandi; li fpirirum prophetiac eos ha-buifteforfiunncgauit,non negauit tarnen ^piritu- !
]
1 1
r f
c t( tl
TN ARIST AEAE HISTOR. 4ï
Spiritufanéto authore gt;nbsp;quæ à prophetis fci'iptacrant,ex vna lingua in aliam con-Uertendigratiamhabuille. Præterel, etil all)ferèpatres eosinter fe contulilTcpernc-'â gant itamenD. Hieronymus id affirmare . vidctur, cum tarnen Arifta:asamp;: lofcphus, quorum ipfe authoritatc nititur,non apcrtè inter transferendum contuliffc fcribantjfcd lingula interfe dilTerendo, id eft, iuxta ie-fJcruntînJ cretiorailla tnyfteria fecum expendcndo, dufi.ytEJ veritatemquc inquirendoconfonum quid- piphaniu» dam ædiditîe:amp;quod turn dcmum perfe-äa,regiqu0oblata,acpublicc coram omni-^'^quot;' bus ludæisamp; Aegyptijs,quitumfortc ade-rJ^f rant,Ieda translationc^antequam perpctuo ædido confirmaretur,ex régis mandato di-ligenter inuiceracontulcrint,ne vel fupcr. fluum amp;nbsp;redundans,vel minus quam adve-ram fencentiam perfpiciendam ncccflarium videretur,vcletiam perturbatum quid corum tranflariofortècontincret: amp;nbsp;hoc fu-prà recitatis fandorum patrum teftimonijs
; minime répugnât.
Vincentius autem lib 6 Speculi cap. 17. putaqHieronymum hoc veile,quodqus fex quidem diebus feorfim tranftulerant, ' cafabbatocontulerinr.ex omnibus facien-tes vnam interprçtationem. Sed quorfum tunc ilia collatio(amp; fingularupi tranftatio-
num
- 46 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PROLEGOMENA
Bum tam diligens examen, quam lofephuS Sc Ariftæaseosinftituifleferibunt,cum iam Kcgitradirçei'ant,fi ante femel cotuliffent?
Ludouicus ergo Vines ad cap.4.^. 1 ibri Auguftinidc ciuit3teDei,de Hieronymo loquensnn fanétifsimisquoqucvirishuma-nos aliqnando affedus dominari «nat. Et Hieronymum atque Augufli-rum in re tanta candide dilfenfiffc pro-fitetur. Etfi in tranflatione fcripturaruna , plus B. Hieronymo quà m Auguftinótri-buiturglofla ca. Vt veterum,diftinóh.5.
Quosnamfacrçfcripturçlibros Scp^ tuagintatranftulerinr. Cap. 9.
ET1à tota ludæorum fchola, vt author eftHieronymus,défendit, quod non «ifi Pentateuchum , fiue quinque libroS JVlofis LXX. interprétés tranftulerint:S Diuus Hieronymus in cap. y. amp;nbsp;16. Eze-chielis,amp; in caput.2.Micheæ, amp;inpro(ï' traditionum in Gencfin id probare vide-tur: tarnen orthodox! patres vniuerfuifl coslà crælcripturæ corpus conuertilTe, vna ferè fententia conftantcr affirmant : amp;nbsp;iple îçannes Hieronymus non negat, quamuis ex alio-Sixtus lib. rum fententia loquens (vt doélifsimisvi-4. bibli^o- risplacct)alicubi dilfentirevifuscft.
»hccx fan- Æ, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1-1
Eufebius lib. ip cap. 7. præparationis ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Euan.
IN AklSTAEAE HISTOR, lt;7 tuangclicx ex Ariftobolo fcribit ; Tot» fcriptura noftra, Dcmetrij Phalcrei opera, amp;nbsp;Philadelphi Regis iiiffu, aptifsimc translata eft. Epiphanias de ponderibus Sc men. furisidem teftatur,cofquc omneslibrosno-tninatim reccnl'uit.
Galatinus verb libro primo de Arcanis Catholicae veritatis,non modo omnes libres facros tranftuliffe fcribit, fed alia eti-am qua;dam ex Spiritufanifto,profuapei culiari fapicntia,confcripfi(re,quçad facro-rum 1 ibr oru veram interpretatione, Chri-ftique faluatoris noftri aduentii pertineret.
Vincentius autem libro fexto Speculi cap. 17. refert, quod cum 72. diebuj dt-uinumhoc opus perfecerint, inde aliquî opinentur , tam breui tempore non nifi Pentateuchum Mofis transferre potuiffe: reliquos verb libres vel eofdem viros paulb pbftjVelaliquos ex ipfis. aliquando ad Regem reuerfos , traduxiffc. Ipfi autem Vincentio apparet,nihil mirum vide-ri, ft tarn cito omnes libros intcrprctatl credantur,qui ex Spiritu fan(fto,amp; diui-' nonuminc afflati, interpretationem fuam ' pcregerunt.
Porró,CleraensAlexandrinus libro pri-' mö Stromatum;AnteDemetrium, inquit, priufquam rerum potirentur Alexartder i â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;
â¦Â» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PROLEGOMENA
amp; Pcrfà CjVerfà fuerant,amp; quæ ab Hcbræi» noftrisgefta erant in cxituex Aegypto,amp; lt;|uæcunqucijsin(îgniaamp;;faâ:a erant amp;nbsp;ap-paruerantjôc regionisper vim quæfita pof-fefsiOjamp;r omnium quæ latæfunt legum de-fcriptio.adeo vt clarum fit,Vlatonem mul-taexijsfumplifTe.
, Similiter Eufcbius lib.9. præparationîs Muangelicæcap.j.Legem noftram in mub tis Platofecutus eft. Molaica enim volumina ante Alexandrum,amp; ante Perfarum Imperium tradudta fuerant : vnde plurima, fi-cut amp;nbsp;Pythagoras, philofophus ille accc-pit. Numcnius autem Pythagoreus aper-tè fcribit:Nihil aliud elfe Platoncm, quà m Mofen Attica lingualoquentera. Etlib.ij* cap.7. Sei mus etiam omnes, ante Demetrij Phalerij tempora , imo veroantc Alexan-drum,amp; Perfarum Imperium,quinque li-brosMofisin Græcam linguam, quamui* noncommodèjtradudosfuiffe. .
Nonfolum ergo LXX. Pentateuchuffl, reétius quam ante fuerat,tranftulerunt, fed reliquos etiam libros lacros ex Spiritufan-ÃO in Græcam linguam traduxerunt.
, Qualiter hi libri facri poft captiuitatem Babylonicam , ab Ezdra reftituti fucrint» libro I. Academiarum in Hicrofolomitana
Alexandrina bibliotheca dcclaraui. - lt;
prae*
* n
PR AE F AT I O' aristae AE AD PHIL O-cratem fratrcm ,qu3 inftituti fui rationem reddit.
^RIST^AS THILOCRATI.
V M J Ã P,hilocratcs noRra ad E-
cerdotem ptoFeéi:!o,amp; quæ apud â.**
J . r â pâ J. â ttonis aoci ipium agenda étant, memoratu lint dicna; ,â Æ , nbsp;nbsp;nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;., r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. -n-^ htattlciue
tuque magni hocleccris,quia cotigilletme , prxfentena fingillatim quæque cogno feere; egodedioperam,vtde quibus,amp;:ob nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.ârquot;*
caufam mifsi fuiffemus, plané exponcrein' tibijqbi fertiper fano animi tui iudicio 6ê propofito addifeere amp;nbsp;affumere aliquia ftudes,vel exhiftorijs.vel exnegoeijsSi rebus ipfis vita. Iti cnim informaturanu riidsad purumhabitiiha,cum colligit optima,amp; in pictatern.rcm omnium præftantiC-fimam intentus.ca vt régula minime fallaci vtiturinconfilijsamp;actionibus fuis guber-nandis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-
Cum ergo effem animo prono ad res di-uinasaccui atiuscognorcendas,obtuli me le-gatum ad virum modo nominatum, virtu-teSt fama pr3?alijscelebrem,amp; apud fiios ciues amp;nbsp;apud alios homines; quique apud fe
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D baberei
fjä nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAà nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
haberet rem valde vtilem fuis amp;nbsp;aliarû ter- â rarum ciuibus,c;uæ facerct ad interpretatio-nemlcgisdiuinæ: proptereà quod ilia Pk' braicisliterispcrfcriptain membranis,apud ipfos ludços extaret. Atque hanc quidcm Io gationem ftudiosè obiuimus,ita vt inde ac-ciperemus occafione agcndi cum rege de iP lis,qui ex ludæa in A egyptum tradudi erat à patrc regis, qui primùm amp;nbsp;ciuitatcilloiû J potitus eft,amp; Aegyptû occupauit.Sunt qui-dem amp;nbsp;hçc digna,quç tibi expona,licet peo fuafum habeâ,te magis inuitare nos ad grâ' uitatem Si mores exponendos illorû hoiui' num ,qui fecundu m fandas degunt leges : i^ quod eft præcipuè inftituti noftri, ita tibi exponcrCjVt rem totam cognofcas:quoniaiigt; nuper ex infula ad nos veniftieoanimo^^ Audio, vt cognofceres omnia quæ extarcht vtilia ad animi informationem.Mifi auteiO amp;ante ad tc illorum, quæputaremdigoi fcitu, commentarios,quos confecuti
â¢in eloqucntiÃima Aegypto, ab eloquentiC limis amp;nbsp;prsftantiÃimis de genere ludaeO' rum facerdotibus. Cura enim tu magno tenearis Audio corum, quæ menti prodef fe poÃint, amp;nbsp;rcdum fittalia quidemmO' xime communicare cum omnibus finai' liter affedis : multo tarnen magis tecüo» font communicanda , qui præditus'cs go
nuinS)
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HIS TORT a; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îi «
ftutna 8c cadem mccum animi fèntcn-.Ã^tf tiaamp; voluntate,non folumcx co quia vc A-ec pottjr rè meus moribus cs frater , ex fanguinepmum ad 8c communi inftitutione fedetiam quia Philocra-fimiliter mccum res honeftas magno llu. dio amp;nbsp;toto impetu animi profequeris. firit. Nequeenim animi iplcndor aut decus vL lius illarum rcrum,quæmagnifiunt ab illis
' quivana gloria ducuntur,tantum aiferunt vtilitatis, quantum doftrinæamp; eruditio-
, nis cultura, Sc quæ in hæe confertur cura
, 8c opera. Sed ne protrabendo præfatio-, nem , incidamus in vicium alicuius gar-t rulitatis, accedcre volumus ad perfequen-i dam commcmorationcm fufeeptam.
) Demetrius ille Phalereus , cum effet J nbsp;nbsp;præfeâus regiæ Bibliothecæ, diligenti ftu-
I nbsp;nbsp;dio mult^Sc varia impendit,adcolligen-
1 nbsp;nbsp;dos,fi quo modo fieri polTet,omncs in mu-
} dolibros,naamp; emptionibus 8c dcfcriptio-S nibus. librorum à fe procuratis feuduit, t quantum in fc effet,regis perficere volunta- pham lib. / tem; Ex quo prælentibus nobis interroga- tz. cav.z. I) tus.quotiapi myriades librorum adeffent
refpon^it; a Affunt, rex, vitra viginti : fed»»»?» d« breuiefficiam,vt rcliquisadimpleatur my.ponderi^ riades quinquaginta. nam narratur mini, ix« ft we« tl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Da ludacorum farii.
a Epiphanius tradit, ilium re^fondijfe quod quinqua^i»t t4 quatuor millia (äâ oüirtÿtntos con^e^affif.
aristaeae
ludæorumctiam leges dignas eîTe quædc^ b fcribantur,amp; in tuam Bibliothccam fepo-ttflib.g. nantur. b Tum rex : Quid ergo cft,inquir, fraparat. quod te prohibet facere hoc ? nam tibi om-EMangeli- nia quæ ad huius rei procurationem faci-cacap. t. unt/unt commifTa. Ad hæc Demetrius regt; addiccp {pondit:!ndigentintcrpretationcleges illç-wgligen- î^am ludæi in fua regione, periride vt Ec~ tta»f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;literarû difpolîtiôe, ita illi charafte- â
ÃC-j-jbnjpPQprijs vtuntur iuxta pronuriciatio-CHpirit nem.quam propriam habcnt. c PutaturÃ
P^-verùmeft eins alia ratio amp;nbsp;forma. Kcxhis »feï nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fe fcripturum ad fummuin
amp; ludæorum là cerdotcm vt quæ cxpofita ef Ittdxa ^^-fènt,perficerentur.
ctna rtgio jqadefle tempus agendi illa,dequibusfæpcante Sofibmrftn'arenti-numamp; Andrcam,primores regis duftodes.
/iterong- gijocutusfueram,vt liberarentur rlli, qui à p2.trG regis tradudi ex ludaèa fiierîirît.NanJ
'1?'â illcbclloadortus partes eaux SÿK^amp; PhÅ-viribus prxftarét'^'amp;: vbique fortunamhaberetfauentem, dnâ%-inGolo-nias traducebat,alios captos abdücblïât: paf ïimquetcrrorc iniedoita fubiugarat om-nia,vt ad decem myriades ex ludæa in Ae-gyptum traduceret : ex quibus circiter tres myriades elçdos,ô{ armis inftrudos viros affumpfit
historia;
afTumpfit inregioncm,vtinpræfidijsipfiusPf hit degerent . Sed ante quoque fatis multi Aagufli-peruenerant in rcgioncm cum rege Perfa-««///^./Æ. rum,amp; ante hosalij vtauxiliarij mifsi crant de cinita-ad Pfametychum,quo cum pugnarent ad- te âTgt;ei ucrl'us regem Aethiopum : verùm illi non cap.42. tot multitudineerant,quot fecum adduxe- Etibi JAp. ratPtclomæusilleLagi filius. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;net.
Quemadmodum autem prius diximus, elelt;âosprçftâtifsimos,qui amp;:çtateamp; roborc præftarcnqarmis inlbuxit ; reliquam vero turbam lcniorumamp; iuntorum , ac muHe-rumetiam ,concefsit ipilitibus in fcrvitu-tem,nontam fponteamp; conlilioluo, quam exoratusab illis,ad vfusamp; necclTaria in belli rebus minifteria. Nos ergo poftquam naótieffemus quandam anfam ad liberan. dos eos,talibus vfi fumus verbis ad regem.
Vide ne fit deforme,te(R.ex)redargui ex PalchrA rebus ipfis. Nano cum ad omnes ludros Artflaa , '1 pertincant leges il!æ,quascupimus non fo- ad Regent ' lùm defcriberc,fcd amp;nbsp;interpretari ; quam oratio,pr9 ' rationera habebimus mittendi ad iWos,is-liberatio-gatoSjdum tam multi ludjcorum fcruituti re ladaoâ obnoxij funt in regno tuo?Quin age, animi ram, voluntate perfeéta Si diuitc libera eos,qui in aerumnis detinentur ; præfertim cum idem Deus,qui ipfis legem dedit : tc tuum-que regnum foelicitcr gubernet, quemad-
D 3 modum
U' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAE AE
îofephit» modum hoc ego diligenter perpendi. Narû Ãë.lt;»zttilHDeum omnium infpcólorem Sc creator ^uitatum remcolunt,quem etiam alij omnes homi-cap. 2. n es,amp; nos in prim is: fed noininantes aliter, £pfpha~ vocamu5?à vc(.:qua Sc ipfa voce maiorcs non 'niits in li~ incommode fignificai unt, eum elfe omni-hrodepo- um gubernatorcm amp;nbsp;Dominum,pcrqueni dertbm et omnia viuificarcntur amp;nbsp;fièrent. Tu ergo, menfarii qui omnes homines fuperas raagnificentia f anlo alt- amp;nbsp;claritäte animi,libera cos, qui detinentur /er omnia in feruitute.
hac nar- Nee vero illc ita diu fufpenfus manfit, rant. cum nos etiam in animo ad Deumprcccs w-funderemuSjVt mentem ipfius praepararet liedicattir gd liberandos vniuerfos illos. Cum enini apud Gra genus humanum fit Dei creatura, nimirum cosâ.cjuem id pro vol untatc ipfius amp;nbsp;transformaturamp; Latini Io fleftitur. itaque multis amp;nbsp;varijs precibus uem vo~ in corde meo inuocabara Deuin omnia ad-ininiftrante,vtpermouerctur rexadperfi-cienda illa quæ petiçram , ac concepcrani de falute iliorum hom inum magnam fpein, ex hac ratione perfuafionis max de vo-liintate Dei ad perficienda voU mea : quiî quæ homines conftituant in fandtitatc animi facere,ad iuftitiae amp;nbsp;bonorum operura induftriam Sc procurationem,adeaDeus omnia gubcrnans,aftiones Sc conatu# ipfo-rum fcclicitcr dirigat atque promoucat.
Tuifl
historta; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã
Tuergôille credo capite amp;hilarivultu Tofephut me arpcxit,amp; dixit:Quot putas fore myria. lib.12.and des? Ibi Andreas J qui propè adftabat, rç- ejaitatHm fpondit,paulo plus fore quà m deccm my- cap. 2. le-riades.Tum iUe;Rem paruam,inquit,à no-^«f.- Hand bis petit Ariftæas . Turn Sofibius amp;nbsp;non- paruam nulli alij qui aderant,dicebant : At dignum nobis do-eft tua magnanimitate vt iummo Dco nationen» offeras iftorum liberationem, munus im-petis. Vt mi pi) amp;nbsp;grati . Nam cum à Deo om- hieÃtIro^ nium gubernatore ad maximos fis me~nia. dus honores , Sc gloria illuftratus fupra ^^fori-maiorestuos: conuenit tibi, vtetiam ma-^® ** ximaexhibeas muncra,ad declarationem gratitudinis tuæ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ornati,
Hincille fubmcnfa,cura bene effet ex-hilaratus conuiuio, dixit fe hocetiamvel-*^'^^;?â''â^''** leadijeere, vt pro fingulis corporibus,illi qui ea habcant,viginti accipiant drachmas: Schaede re promulgetur cdidum,idque ftatimfiat,amp; fimul perferipta omnia dili- ^hiladei~ genterannotentur. itainfigni vfuseftani-mi promptitudine, Deo omnia quæ cupie-bamus peragente, amp;nbsp;impellcntc ipfum â¢. -redimendos non illostantum,qui cum pa,-trisexercituaduenerant , fed illos etiam fi quiantè aderant, aut poftea in regnura
pfeî infig-nù libéra^
I fuerant addudi. Ãxpenfas autem référé- . ! bant fadas vitra QVADRINGENTA
D 4 TALENTA.
ARISTAEAE
Tà ALENTA. Ipfius etiatnediöiexemplum non incommodé,vt puto,tft à nie fc-paratim cxpofitum.' Nam ita rcgismagni-ficcntia fiet multo fplendidior amp;nbsp;illuftrior, adquamDeus contirmabat iinpellcbat 'Eitzum ipfum, ad hocvt contingerct lalus multis régis Pto- hominum cÅtibus. â Tale autem erat edi-ionutide öum ex mandato régis confcriptum, iiberatio- Qmcunque militantes cum pâtre noftro »e/iï(sie(^-inregionibus Syriæ amp;nbsp;Phtrniciaé^ adorti rum. nbsp;nbsp;nbsp;terramludæamobtinueruntcorpora lydai- i
Hoc edi- ca, amp;nbsp;ea fecum perduxerunt hue in ciùita- । {iumait tem3utregionem,aut etiam alijsvcndidc-tofibhus runtifimiliterlj qui vel ante adcraht ,vel iio.t2,cap,^QÃ\.iz funt hue addudi ex ludæis, vola- । â f.Iudttis muSjVtquieoshabent,illico dimittant'afe gratijpmü liberos, amp;nbsp;accipiantftatim pro lingulis çor-poribusdrachmas vigmti .milices quidem std'i^erpe-in diftributione ftipendiorum,alij vero de titam Ãf-menfaregia. Nam aibitramur illosneq;eX gisglori- patris nol^ri voluntare, nequevtdecctamp; am «/jT^r-æquumeftcaptosfuilïeifedexmilitari im-petuamp;regionemvaftatam,amp;ïudæorumin f raden- Aegyptum tradudtionem fadtam. Nam ier cuL- quod commodi contigit ex auxilio milita famafe regionis,hoc{îitis magnum fuit; quia vero amp;nbsp;pâtre homines ctiarn ipfi funt captiui abdudti, fao reiicit hoc eftomnino. iniquumxum ergoconftf ' èi miUtts. tutum habeamui reddcrc omnibus homi-' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nibuf
HISTORIA; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;57
nibus iusfuum,amp; multo magis ilüs qui fine ratione funt lub imperio alieno: cumque v-biqueamp; in omni ncj^jcio eligamus quod reótuin fit ratione amp;nbsp;iuftitiçamp; pietatisndeo mandauimus, vt qaotquotcuique ludaeo-rum corpora fint obnoxia feruituti , aat quocüq;alio modo in rcgno dctincatur no-. ftro,qui habeantilla apudfe,illi proprecio a nobis deputato ca dimittant libéra : neque quifquamhic callidè aliquam fraudem v-furpet,fed intra triduüm poft hoe cdiótum » publicatum,omnes profiteantur numerum fuorum apud præfclt;3;os huiç ncgoçio, amp;nbsp;fi-mul ftatim exhibeant corpora ipfa. Nam vthæcita fièrent,in noftra confiderata de-liberatione inuenimus,amp;; nobis amp;nbsp;negocio ipfi conducere. Qui autem volet aliquem excontumacibusdeferre, ille in deprehen-fum ius poteftatem habebit plenam, bona vero talium recipientur in fifeum re-gium.
Oblato hoc edidlo ,vt regi prxlegerc-tur, cum id omnia compleóïerctur hoc
1 excepto, ET SI QVl VEL ANTE â ADERANT, VEL POSTE A
SVNl ADVCTI EX IVDAEASj hocrex,exfua munificentia amp;nbsp;magnanimi-tateadiecit: iufsitque folutionem, vt qua multiplex amp;nbsp;cumulata effet futura, partiri
D 5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
ARISTAEAE amp;nbsp;diftribuere inter miniftros mandated rum amp;nbsp;regios numularios. Atq; ita hoe negotium decrctum , hitra feptem dies fuit confirmatum amp;nbsp;abfolutum,authoritate regia. Expenfæ autem protrahebantur vitra SEXCENTA ET SEXAGINTA r»/« ALEN T A. nam multi etiamlaólantes tiitoram pucri,vnl cum matribus redimebantur.De reciemptto quo amp;nbsp;ipfo cum effet ad regem delatum, num amp;nbsp;pro iftis effent viginti drachms vHfümnM pcndcnd«:Rex hoe etiam facere iufsit, cum plenèSc intégré omni in re décréta perfice-reftuderet.
His pcraólis, Demetrium iufsit fcripto comprehenfo fententiam fuam offerre, de libris ludçorum defcribendis. namnihil in-confideratè Si temerè,fed omnia ex manda-to amp;nbsp;cum magna diligêntia adminiftrantur . apud hos reges, ex quo mihi vifum fuit fc-paratim exponcre amp;nbsp;eorum quæ fuerunt regiexhibita, Sc epiftolarumexempla:ad hæc,amp; numerum amp;nbsp;apparatum corum qiiS TpilloU fherunt dono miffa Eleazaro , propterea Vemetrij quod çorum quodq; excellebat Sc munifi-Phalerei centia amp;nbsp;arte. Ad hunc autem modum De* delibru æetrius fententiamfuam regi expofuit. lucUori Cum Rex mandaueris mihi, vt qui deef-^®ntBibliothecae tuæ libri.eoscuraremad earn coraplendam conquifiios «olligi: ôt fimul
HI ST ORI A. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;59
fimul fi quid detrimenti cepifTcnt, illos ad Tofephut, modura conuenientem reficerem : ego ha-ótenus non fegnem in hoc opcram nauaui,^«»« ôinuncprætereaad te refero , Legum iu-injcriptio^ daicarumlibros cum paucis quibuldam de- ww prt^ effe. Conftantenim hi lingua amp;nbsp;litcrispo/«^^^ Hebraicis : fed ncgligentius,nec ita vt re ip-fafehabent ( quemadmodum hoc perhi--Klt;if»^*â betur ab illis qui intelligunt ) funl con- fnetritu» I fcripti : quia nondutn contigit illis regij animi cura amp;nbsp;munificentia. Reólum autem fuerit,amp; hoslibrosaccurate elaboratos cx-tare inter tuos; quia hx leges amp;nbsp;fapientio-res amp;nbsp;fanâiores funt alijs, vt quae funt diui-næ.Hinc enim cum alij Scriptores amp;nbsp;Poëtç, tum Hiftorici omnes abftinucrût à mentio- f^ommen-ne amp;nbsp;librorü iftorum, amp;nbsp;virorum illorum qui fèciindum leges has adminiftrarunt amp;nbsp;adminiftrant Rempublic3m:quia,vt Heea-tæus Abderites afferit,pl3nè fanétam quan-damamp; venerandam contincant in fe fen-tcntiam amp;nbsp;contemplationem.Si ergo vifum fuerittibi Rex,fcribcturad principcmfa-cerdotum Hierofoly mis, vt mittat ad tc ex quaq; tribu fex viros m axime honeftate v i-tae,fenioamp; prudentia legum fuarum præ-ftantcs : vt ita ex pluribus per diligenté exa-minationem naóti confenticntem amp;nbsp;accura-tara interpretationem, hps libres praeclarc, vt
60 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
vt amp;nbsp;rei ipfius amp;nbsp;tuç voluntgtisdignitas pogt; ftulat,recondainus.Sisfelix pcrpctuo.
Faétahacrelatione,Kex iuisitad Elca-ViÃe H/âlt;zarum illis de rebus Icribi, Sc indicari re-ronjmum demptionem captiuorum faótam. Ac exhi-Wc4p.//.buij-aJcQnfeótioncin craterarum, phiala-T)anielis rum,menfç,amp; vaforumlibationum, dcau-ro quinquaginta pondo talentorum, de ar-fiiniilib. gentoautemIcptuaginta, amp;nbsp;lapidum prç- ।
täte Dei terea,fdci prxfcótos faccre artificibus copi-cap.4.2.^ afji cligcndi quævel!ent,amp; de pecunia ex-Arcarü pendere ad facrificiaamp; l es alias ad talenta frafe^is centum. Sedexponemustibi etiam, quo-
w opifici^\^jj^ regiam percurrerimus , quæ ad hunC modum confcripta fuit.
vellent, traderent, loÃphfu.
REX PTOLOMtÃTS ELEA-xjiroÃummofacerdotam.gaudium falntem precatar.
Voniam euenit , vt multi ex ludæis
reris ad incolerent regionem noftram, quo-'^eazarü Hicrolblymisabdudi funt à Per. demitten ^stum temporis,cum illi potirentur rcrü: disinter- ^'â 'æ Pâ'â^'âe noftro capti in regionem tretibus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p^^uenerunt, ex quibus ille mul-
» nbsp;nbsp;nbsp;â - tosfeleétosinexercitum,amp;admilitiçvfum
ftipédijs amplionb.rccepit:amp; qa illos priores iudicabat plurimos elTe, his loca ad prx-lidi»
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;61
fîdiamunitacommifit,ne Aegypti populus fibi ab illis timeret. Nos vcroconlecuti regni adminiftrationem ,cùm alijs omnibus exhibcmusnos humaniores,tum verd præcipucciuibus tuis,quorum captiuos vitra dccem myriades liberauimus, perlblu-tofmgulisdominis pecuniæ precio digno: amp;{imuletiamcorrigimus,fi quæ ex impe-tu multitudinis perperam funt aéù. In quo perfuaftim habemus,nos piè agerc,amp; offer-remunus animi grati Deo maximo,qui no-bis regnum conferuauit in pace amp;nbsp;gloria, qua^præHet in tototerrarum orbe. Praete. reà aetate amp;nbsp;viribus valentiores in exerci-tum recepimus â¢â¢ qui verb idonci effent, vt circa nos vcrfarentur,illos dignos iudicaui-musgt;quibus négocia aulæ committeremus. Scdcûrionfolùmhis cupiamus gratificari, fed amp;nbsp;omnibus alijs ludasisin orbe terra-rum,illis etiam qui funt in pofterum futu-ri;conftituimus,legemveftram ex Hebrai-ca lingua interpretatione traducere in
I Græcam, vt hæ leges veftræ in noftra Bi-â bliotheca extent,cum alijs regijslibris. Prae-clarècrgo amp;nbsp;pro dignitate inftituti noftri feceris,liad nos miferis eleótos ex quaqus tribufexviros fenioresqui amp;nbsp;honefte vi-tam peregeruntfuam,amp; in legum periti*
1 funt exçrcitati, Sc interpretandi facultato pollcnt.
«t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAKAÃ
f ollcnt, vt in ftudio amp;nbsp;traóiatione rei ma-gnæ germana amp;nbsp;coni'entiens eius veritas à pluribus ernta dcpfehendatur . Nam nos quidcm ex hoe ncgocio peraólo, arbitra-* tnur nöbis magnam acceffuram gloriam-
Ablegauimusantcm ad te Andream,praech puum corporis noftri cuftodem,amp; Ariflæ-am : viros apud nos magno in honore con-ftitutos,qui tecumhacde rc agant,amp; affe- i rant tibi fccum amp;nbsp;in tcmplum primitias । noftræ dcdicationis, amp;nbsp;ad facra aliofque v-fuspecuniætalentacentum. Si autem amp;tu ad nos feripferis de quibus placuerit,reni !k nobis gratam, amp;nbsp;amicitia tua erga nos dignam faciesmam nos ftatim efFeéta cura-bimus,dequibusnos voluntatem tuam co-gnouerimus. Vale. Ad hanc epiftolam Ãlcazarus hæc ben igné refcripfit:
CLEAZÃRrS SrMMTS facerdos régi Ptolomxo amicoÃn~ , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cero Salutem.
quot;ElexzAri ÃIvalestu,amp; regina,Arfinoê forortu»; Pont, ad liberijbene eit, Si vt volumus : vale-vegùPtol. musautem amp;nos. Acceptaepiftola tua,val-xptflolam dcgauifi iumus,ob inftitutum amp;nbsp;confiliurti tuum tam præclarum : ac congregatæ vni-uerfæ multitudini prælegimus, vt cogno. feerent tuam erga noftrû Deum piam vo. Juntatem,quibus monftrauimus çtiâ phia-
X nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;
historiä; «
las,quasaureas viginti, amp;nbsp;argentcss triginta milifti: crateras item quinq;,amp; menfam per quam ficrentoblationes, Sc facra pera-gerentur;tum talenta centum pecuntxgt;ad conficienda ali3,quibus templum indige-geret. Quæquidcm attulcrunt Andreas tibi charifsimuSjSc Ariftæas, viri honefti 8c boni,ac dodrina prçftantcs,tuaque conuer. fatiohe aciuftitia per omnia digni. Qui etiamexpofucrunt nobis omnia fibi abs te icommifla:amp;à nobis vicifsim cognouerunt, qux ad literas tuas rcfpondcnda iuerunt. Nam in omnibus quæ tibi proderunt, etî-à mG ilia naturam noftram fuperent, ob-temperabimus tibi.-idquod eft argumen-tumamicitiaeamp;dileftionis. QuoniamSe tu magnis Sc indelebilibus beneficijs ciucs nofl:roS)amp; eospermultos,afFccifti. Atque ideo ftatim pro te,forore tua,liberisamp; arai-cisfacra exhibuimus, in quibusfimulvnL uerfa multitudo vota fecit, vt tibi omnia amp;nbsp;perpetuó, quemadmodum cupias, fuc-cederent.amp; Deus, qui omnia adminiftrat, gubernatione fua confèruaret regnum tu.
1 um in pace,vnà cum gloria; vtque tibi falu-1 tariter,amp; ex animi fententia, deferiptio legis procederet.Atq; in prçfentia omniû,ele-gimu8boneflosamp; bonos viros ex finguli» . tribub* fcx fçniorcs,quos ctiâ oûliçxâ ad te.
«4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARÃSTAEAE
Vnà cumlege.TuverôRex iuftèamp; prsch-rè facies,fj poft ab fol utam ex mandato tuo defcriptioncni Iibrorum,curabis vt ifti vi-ri rurlusnobistutô reftituantur. Vale.
C O MME NTA RI rS.
QMmudmodum ergo Ptolom^M Rex cum Itbrüfier is eorum interprètes petierat :Ãc Eleaz/irus ^uotjusfir^mltranfmiÃttt^ ArtÃ-stt^ nxrratjipÃos LXX. viros elegantiffime compti-(los libres RegiobtisliÃe. Idem Clemes Alexan-drinui libroprimo StronMtum, Ttncétiiis lib.è-Speculi hiÃorialis cap. ly. Sixtus SenenÃs libro a-. Bibliotheca Ãanlla amp;c. probant. luÃintts W' rophilofopkus CT martyr in oratione ad Anto-ninum Bium: Cum, inquit, Btolomans tÃg'j^ ptiorumRexbibliothecaminÃitueret, homi-numomniumÃcriptaconsportareconaretur ; dt prophètes hifce quoquecertiorfallus, ad Hero-demjudaorumtuncregem, miÃt, ccpiamÃbi Ãcripropheticcrumlibrorumpetens, Ac reX quidam Ilerodes illos Ilebraica lingua conferi-ptos miÃf.verumcum lt;tÃgyptijs incognitaefè»t qua fcripta erant,denuo legatione miÃa ilium rogauit,vtadfe,qui libres iÃos in Graeû transferrent fermsmem, homines mitteret: atquehoc Ãc fable,libriapud iÃgyptios permanfere 'vfjf adhodiernum diem. B.quoque AuguÃinus libro ig. de ciuitate Dei cap. 42. hoc iÃfiemfere r/erbis repetÃ,quodprime libres, deinde, cum 90S t^gyptqnonintelligtrent, interprétés Rex petierit;
HISTOKIA, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«î
petlericnifi^^uod iÃa non H er o Ji regt Tudaorut fed Ekazjiro Pontifci, vt amp;nbsp;omnes propemo-dttm alij hiÃorici, tribuit.Q^re etiam Lungtu in commentar^s ad luÃinum martjremi iÃo loct pr» Herode,Eleazaruvtlegendumfcribit.
D. vero Epiphaniftt in libro de pondertbw et menfurie,peculiar em Ptolomiii epiÃolam refirti ^ua filoi librOS petit. Eos cum aureis Uteris firi-ptos ,vigintiduos ffnuinos,amp; fiptuagintaduos apocrjphos tranfniÃÃent Tudlt;ti,necejuifquant in iÃgypto legere pojfet:per alias Itter as eorum interprétés dari rogat :
PTOLOMtÃTS^ REX, PIETA-tatisEgt;oIloribuf Hterofolgmitanü multumgaudij.
TUefauri abfcönditi, etfontis obÃgnatl,lt;pult;» eà vtilitas in vtrifijue?Sic etiam librorum si-vobisad nos miÃorum doHrina fe Toahet : cjuia enimnonpoÃumus legere hör um liter as , nulla erit nobis hinc vtilitas. Idcirco di^emini in-i terpretes nohis minere, e.xalle eruditos in Gra-\ caamp; Hebraica lingua. E'alete.
Sedvtrumquefieri potuit ; vt amp;nbsp;Itbros print 'mifer it Eleazar us, amp;nbsp;poÃ, alios elegantiores a^)uc libros fecum interprètes in iÃggptum aÃsortare voluerintt metuentes, forte, neprto-â resdeprauativelcorruptieÃentab tAlgj/ptijS.
E
tS6 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
Nomina Ex prima autem tribu hi funt: »«rfr/gt;rff»Iofèphus,Lzekias,Zacharias,Ioannes,Eze* abEleazjt kias,EIifeus.
romijptró nbsp;nbsp;Ex fecund a tribu:
legis ludas,Simon,SomoeluSjAdæuSjMattathias, interpre- Efchlemias.
tationem: Ex tertia tribu :
ijnorum NcemiasJofcphus,Theodofius,Bafçus,Or-etiamme-nias^Daces. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
minitio-' Exqnarta:
yê/gt;ëiZ(^.Ionathas,Abræus, Eliiæus, Anatiias, Chi'' 12, eap. 2. brias,Satus.
amp; Sixtus Exquinta:
SenenÃs Ifacus,Iacob*,Iefus,Sabbatasus,Simó,LeuiS'
lib. 4. Ex fexta:
bliothecse ludas.Iofcphus,Simon,Zacharias,SimoeJuV faniia, Selemias.
Exfeptima;
Sabbat0Eu?,Zedekias,Iacobus, Ifachus, Ifias, Natthæus.
Exoótaua;
Theodofius,Iafbn,îefus,Theodotui,Ioân' nesjonathas.
Ex nona:
Theophilus,Abramus,ArGmus,Endeinia$(
Iafbn,Danielus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
Ex décima: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Hierem ias, ArÃmus,Iafon,EndcmiäS,Ele*^ â zarus.Dathæus.
EX
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;O
Ex vndecimat
Samuelus,Iofephus,Iudas,Ionathas, Cha-
beu,Dofithcus.
Exduodecima:
( Ifaelus,loâncs,Thcodofius,Arfamu$,Abie-tesEzekielus.
Hiomnesfuerût numero duo amp;nbsp;feptua-
gt; ginta. Atque hæc quidem ad cpiftolain R.e-
1 gis luntitaabEleazarorefcripta. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
I Poriô,vt promifi,explicabo etiam
^1 menta amp;nbsp;claborationcm munerû,quæ varia [ amp;nbsp;prçfianti folertia artificij fuerunt cófeöa.
1 Cum enim rex amp;nbsp;fuppeditaret omnialargè/^âquot;'^^«?^ amp;nbsp;artifices in conficiendishngulis obferua-^^^^'â*â
' ret,non potuit fieri,vt illipcrofcitantiam'^^*^â^â^ aliquid vel intermitterent, vel temerè peraeram conficerent. Primùmautem mc-^*^ fæconfcdionem exponam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ntficentta.
J nbsp;nbsp;Hane rcxmolaquidevaldemagna voie- Menfa
I bât extrucrcâ.fed cû iufsiffet interrogate il-' los quiHicrofolymis fuiffent, quanta ilia prior ibi foret,amp; illiindicafsétmodû,ipfeq; rurfus quçfiuiffct maioré conficere debe-
i rct?ac quidé tun^nônulli ex facerdotibus Sc jjl alijs dixiffentjiihil obftareà pfe dixit fe pa-
1 ratûèiïead cxtruendâvelquintuplomaio-l rem,fed vereri ne ad minifteria inutilis fiat, J nam fe nô hoc refpicerc, vt tantûà fe oblata
Ji
grau«
es nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
gratixcon{êcuturum,fi minifteria Sc facn folita ritè,quibusconueniat,e{rent peradu-ri fupra ilia opera,quæ à fe eCTcnt confcd»: ncquc enim ob penuriam auri , prioretn menfam ira paruam faâam : fed fibi videri eam,cum fatis auri habcat, certa de c^ufa amp;nbsp;rationc iftamagnitudine conftare:propte-rca non veile,nequedeberceam,cumiufta amp;commodalit,tranfgrcdiamp; tranfmutare. Sed dix.t fealiam initurum rationcm,ac CU' rauitjVtquamplurimum ingenij 8c arùd' ciofæoperæ in eam conferretur., Nam vt erat ingenio præftanti ad reriim formas amp;nbsp;imagines concipiendas, omnia ipfe accu- i ratèpcrpendendojodfpecicm venerandain excogitabat,amp; quidem quæ ccelatadebe-bant elTedlla iubebat facere quà m fpeciolîf' iîmè;quæ veroplana amp;nbsp;nullo cÅlo exornâ-ta,illis modum fuum conuenientem præcf ; piebatadhibere,hinclongitudine duoruffl ' cubitorû.altitudineautem vnius amp;nbsp;femis» â eam extruebat, vndique ex auro probaW foljdam,non foliaceo extrinfecus circum-uolutoobduétam.Coronam ver© pal ma-rem circumdederût. Plcgmata verô amp;nbsp;reticula circum labia amp;nbsp;extremitates erant co- ⢠torta ad modum funiculorum,in quibui fupramodummirabilcartifidum tornier tribus lateribus erat,nam figura triangular!
çrant,
HISTORÃA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.9
franr,amp; à quaque parte formata ad cundem fiffeftum difpolîtionis fuæ, vt in quaincun-que partem verterentur,eandem afpicienti râatiem præberentzà parte quidem iuxtaco-ronam,traâus ille qui in méfam tendebat, forraam decentem liabebat: fed ille qui foras fpeftabat,decentiorcm, vt quiaccom-modatus effet ad comtemplationem accc-dentium. Quia auteæ,vt diximus, forma triangularis eratopcris in quamcûque pattern verfi,bine vtriufque huius tradus pars in fummo acuta amp;nbsp;eleuata crat. In hoce-tiamalterotraftu étant preciofi Sc varij lapides,in medio plegmatum funalium fitu contiguo per vices inferti,ad inimitabilera connexionis formam : omnes quoque per foramina fibulis aureis, vt firmi ineffent, comprehenfi,angulorum iunduras claufu-ræconftringebat. Circa pà rtesautem coro-1 næadafpeftum eminentes, perobliquum , in circuitu erat ex lapidibus preciolis conféra quædamouorum facies , cum effigie ( extante,amp; virgulis exculptis,ad formam cô-1 tinui amp;nbsp;denfi inter fe fitus,quæ ambibat to-tam menfam. Sub hac lapidea ouorum effi-. gic,artificesfccerant coronamfcracem om-, niumfrugum,ita vt illifruftu$extarent,8c {1 confpicuieffenf.vtbotri,fpicæ,palmxgt; po-' ina,oliuæ,putiica mala, èc id genus ali) fru-I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;E } dus:
70 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
dus: quos fingulos lapides non tantum ad formam,fedamp; colorera fruôuum elabora-tos in circuitu totius menfæ alli^jarant ad furamura orbis aurei.Poft coronam ita eX-ornatam extabat in opéré fimiliter amp;nbsp;oui* cularis ilia facies,amp; ilia reliqua virgularuni amp;nbsp;cÅlaturæ forma, vt cura mcnfà efiçt ad vfumabvtraqueparteconfeda,ad vtrain earaerexcris, ab illavfque ad ima peduffl eandem amp;nbsp;pltgmatum amp;nbsp;coronæ fpeciem referret.Nara larainamracnfae, quà ra lata ea erat,adiunxerâr folidâ,amp; latitudine quatuor digitorum,ad pedes in earn inferen-dos,qui fibularumclaufurisaftringerentur, vt in vtramuis partera ereda menà .apta effet vfui. Atque hæc quidcm in externa fu-pcrficie menfæ vtrobique ad vfum accom-njodatæcernebantur.* Supra ipfà m auteni confpicuum meandrum fccerant,qui in tne-dio haberet extantes lapides prcciolbs, vt pyliades jCarbunculos, fmaragdos,ad te onyches,amp;alios qui fpeciei fulgore pr«-ftarent . luxta meandrum erat patens quædam textura miro artificio confeda, in medio cxprimens fublongamSc rotundani figuram rhombo fimüem.quæ cryftallum, quod vocant cledrum, ita eleganter fi-gurata habebat infcrta,vt contemplantibus videreturopusinimitabilc. Pedes vcroits erani
HISTORI A.
â¬r»ntparati,vthaberentliUa, amp;nbsp;earepanfi infummoquiincumberet menfa. Subtus autem folia, quae Tub afpectiirn venirent,effent creâa.Pars autem inferior pcdis^cuiuf-que,qua innitebatur pauimentp, conftabat carbunculo ex oran i parte pal mar i,latitud i-ne digitorum ofto.-quia erat loco fundamc-ti,cui pedi reliqua moles tota incumbebat. Lxeo etiam artificiofe exculpta prodibat hedera achato implexaamp; viti,quæcircum-Uolutatoti pedibotros haberct ad fummu vlque ex lapidibus preciofis confeclos. At- , quebçc eadem forma erat pedum quatuor, in quibus omnia erant ita claborata affa-hrè, amp;nbsp;coaptata , vt pcritiæ amp;c artis prjç-ftantia nonfolum nihildifcreparentavc-ri täte,fed etiam v^nto peraerem liante mo-ucrentur eorum folia omnia, amp;nbsp;fitu 8c ha-
15 0 !0
bituad natiuam imaginem fculpta. Labia autem menfat conftabant ex tribuspartibus,amp; erant veluti triplicata,ac clauis fub-tilibus ita inter fc per crafsitudinem opcris coagmentata,vtnequc cerni,ncquc inueni-ti poffet,qua iundturx coircnt . Crafsitu-do autem mcnlx totius non minor crat lemicubito : vnde fumptus ad multa mil-lia protrabebantur : nam quia R.ex femel conftituerat . non cfle magnitudine ampliorera faciendam , quae infumen-
y 05 t»
0'
^4
r* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARI s TAE AE
fuifTcnt in eam,illa,atque adeo plura, có-tulit in crafsitudincm,omniaquc funt ex ip-
tem,amp; vifu mirabileni,in quo amp;nbsp;artificiufO fuperaret omnetn iiânitationeni,amp;: fpeciçi decor effet vrfldc confpicuus.
Craterü Crateres autem duo cratornatu fquaffl-JeCcriptto, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;imo vfque ad medium perquan»
â * ' â artificiofetornoexculpti,in medio fquain-marum interfertis lapidibus preciofis.HinC fequebatur meander altitudine cubitali, ita ex lapidibusvarijs figuratus,vtin co præter fpeciem pulchritudinis, artis etiam infignis induftria elucerct. Poft hunc erat virgula^ rum feries, fuper quam vfq; ad labia rhorn-bi ad fimilitudinem retis complicati, in medio horum fëuta ex lapidibus diuerfi generis,magnitudine non minore quatuor digitorum,ad fummum illuftrabant fplcn-dorem pulchritudinis illa fua perpétua pidum difcrepantia. In coronæ autem la^ bijs erant exprefla lilia,amp; anthcmides,atqu» botri inambituintcrtexti.Talem formant habebant crateres aurei, qui capiebant plus quà m duasvrnas. Argentei autem erant, ad nitorem mirificèconrpicuumamp; fplenden-tem,propter hoc ipfum elaborati, vt quid* uis adhibitü in ijs multo exprefsius, quint in ipfis fpeculis rcpr£âfcntarctur : nee fane licet
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;73
cetoraticneaffequi veram effigicfn corum. Nam poRquam effent perfecti, Sc hoe ordi-ne difpofiti, vt primum locum haberct ar-genteiis, fècundum aureus,deinde rurfus argenteus,pofteaaureus politus effet, plané inenarrabilis fpedfaculi facies reddebatur; vtaccedentes adcomtempIandum,nonpoC.
, fent difcedere , eo quod omnia fplendorc eorura illuftrarentur ,amp; quöd incontem-plationcraagnaine{fctiucunditas,amp;eacó- ' dita varia quadam vi apparitionâs amp;nbsp;fpeciei ipforum, dum contemplantes quidem de-cus aureorum craterum feniirent perpc-tuam quandam voluptatem ,cum admira-
; nbsp;nbsp;tionc animi afsiduè fe ab vna ad aliam arti-
fici) folertiam conferentis . Refpicienti-
; nbsp;nbsp;busadargcnteoSjVndique in oculos incur-
. nbsp;nbsp;reretfplédor, qui multoctiammagis cape- '
retanimoSjamp;eositadiftincrct, vt potuiffes
, difSuere.-ex quo fane varieras amp;nbsp;folertia ar-tificij eorum non poteft enarrari.
, ' Porrö phialasaureas ita torno cxpolie. Phial^ j rant,vt in medio baberent coronas vitis,cir-lt;*-'«quot;e4, j ca labia bederæ amp;nbsp;my rti : quibus etiam co-
ronam oleæ illuftrem amp;nbsp;lapidibus Vâ.\à c(tit,pa:eâ preciofis exornatam interfcrucrant, amp;nbsp;rcli- rat fuifft' qua fimiliter varietatc fculpturae fpcciofa tri^tnta^ reddidcrantjdum fingulari induftria ftude.
rent omnia abfolucre ad excellentiam glo_
i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;£ 5 ri«
T4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
rise Regis.Nam prorfusneqiic in ærario re^ gio,ncque vllo alio cxtabant tanti fumptus amp;nbsp;tam artificiofa opera. Rex enim^vterat ambitiofus circa decus Sc fplendoré,non pa-, rum adhibcbat cur«amp; folicitudinis ad hoC fuum inftitutum.Nam fspeomiÃispublicis occupationibuSjftiidiofe afsidebat artifici-bus, vt illi perficerent omnia, vt conueniret loco in quem illa opera milTurus erat, vnde , lofephtu quidéeuenit, vtomnia eiTcnt abfoluta ho- ( teÃatur, norifiçè, amp;nbsp;pro dignitate tum régis mitquot; artifice! tentis, tum lummi laccrdotis qui præçffet çifio^ue loco illi . Nam lapides amp;nbsp;magnitudine «mntnm confpicui,amp; numero multi, non pauciorcs . praÃan- quinque millibus adhibiti erant;turn artis tijfifnoi folertia omnia itacxcellebant,vtquintuplo fiti(jead- preciumaurifuperarent lapides collati,amp; ; htbito!. artificuminduftrianauata.
ItahabesSc hæc,quorumexpofitioneni , iudicaui necelTariam. Sequens narratio, ( contincbit itcrnoftrum ad Eleazarum ; fed
primùm dcclarabo tibi totius r^ionis fi-turn . Poftquam ergo peruenimus in loca gt;â ilia,ecrnebamus ciuitatem in medio regio-
gionisCtarafupermontemeditum amp;nbsp;mb-, in huius fummo erat cxtrudum
Templum,cum infigni ornatu : circuin । quodcraiit tres muri altitudine fupra Sep- J tuagintacubitos,0lt; turn latitudine pro tali altitu- I
RISTORI A. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;75
»hitudinc,tum longicudine proftruâura amp;nbsp;mole ædific;j,atque hçc omnia erantexç-dificata perquà m magnitîcè, cum l'umptu» ex Omni parte excellentia,conl'picuactiain crat magnificentia expcnfarum in portas,amp; compagcs partium carum inferiorum,amp; in munitionem fuper liminiarium. Velum itemappenfumerat, ad fimilitudinem ia-nuarum formatiim quod fpectaculum quoddam iucundifsimum,amp; quo nunquam facile fatiari pofTes , præbebat : amp;nbsp;quidera ideo prçcipuè,quiaà vcnto fubintrante per. petuo mouebatur,amp; quidem finuatione ab imo vfquead fummumjob ventum à paui- ' nbsp;nbsp;.
mentofubintrantem . Altäre etiam truftumerat appofitè,8c ad locum ilium, amp;c hoftias quæ ibi igné confumercnturZ^' Qua verb parte afcenlus erat ad illud, ea perquam decenterexornatacrat,amp; pulchre accommodataadminifteriafacra» habi-tum facerdotum ad talos vfque induto-rumtunicis ex byffo. Templum autem fpeélatadortum, poftcrioribitseinsadoc-cafumtendentibus, amp;nbsp;pauimentumtotura eft lapide conftratum,traétufque habeta-quæ immittendç ad loca certa,quç immitti. tur adabluendum fanguinem hoftiarû:quia in folcnnibusfeftis multamilliaiumcntorii ofFeruntur.Aquseverôeonfluxus nunquam
deficit:
76 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE'
deficinamp;quiafonsintrinfecus maenus nagt; turalem , amp;nbsp;cam percnnem fcaturigincm habet,amp; quia fubtus terram funt mira amp;nbsp;in-enanrabiliarte aquarum receptacula, con-feda per quinque ftadia , qucmadmodun* apparcbat vnde quaque circum templuniy quorum lingula habcnt fiftulas infinitas, v-trinque in fe inuicetn eraittentes fluxus ; at-que hæc omnia in imo amp;nbsp;à lateribus plubo lüntobduóta,amp; multa terra accurate coo-perta.Sunt præterea multa oftia in fundo Si ball,qu3ï nemo ccrnerc poteft, præter illos quibus rainifterium cli commiiTum : per ⢠hacc impetu amp;nbsp;cffluxu fupCrmiffæ aquæ, ünguis quantumuiscopiofùs à vidimis col-leâtus,abluitur amp;nbsp;expurgatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;:
Exponam etiam.quomodo ipfc iftorum ⢠receptaculorum molem amp;nbsp;ftruduram eX ; fingulari bcneuolentia monftratam cogno- । ui. Namabdiixcruntmeexciuitate vitra I quatuorftadia, amp;nbsp;iuftit me vnus capitcad locum quendam inclinato, aufcultare fo-nura , quem aquarum concurlus cderct. Hinc ego aperte cognoui magnitudinein vaforum illorum,de quibus dixi.
J)efiriptio Sacerdotes verb minifteria peragcntes, Jaceraotit omnino viriuraroborcpræftantjCumfuni-tipli: öfc-maornatusacfilcntij reuerentia : nam om-y«« iUori nés {ponte intcnti funt laboribus, licet val-» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;de
HISTORÃA, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;77
dcmoleftis.Acfuæcuiquedemandatæ par-/?/ tes funt curæ, tine intermifsione minifterij, alijenim ligna,alij oleum,alij (îmilam, alij/Mcf aromata in minifterio fuo curant : alij inte- deÃtat gras carnes hoftiarum comburunt, vtentes qua, in hoc magna viriumamp;intentione Se dex-etiampuL teritate, apprehentà enim vtrifque mani-
I bus vitulorum Crura, quæ fingula ferè ti-Ãppw hb. ; lenti pondo habcnt,per vices vtraque manu /, excidij furfum porriciuntmira induftri3,in altitu-lad.cap. dincmfatismagnam-.necin ijs excipiendis/7. errant.Simili modo porriciunt etiam oui-um crura,nec non amp;nbsp;caprarum,quaE mirifi-cèamp; pondéré amp;nbsp;pinguedine excellunt.Na quod iam diétum eft,ita pcragitur,vt ad id, à certis quibus hoc curse eft,per omnia feli-gantur,quçamp; labe reprehenlionis omni va-cent,amp; pinguedine excellant. Ad quietem autem habent locum certum, vbi quiefeen-tes recumbunt : atque inde vfi quicte, ala-
I cres amp;nbsp;prompt! excitantur , nemine ipfij minifterij officia imperante. Tantumque vbiqueeft filcntium,vt putes in loco illo nullum prorfuseffehominemxum interim Scfacerdotum miniftrantium fmt circiter feptuaginta,amp; eorum qui hoftias adducant
I valdemagnusnumerus, itaomniacumre. uerentia,amp; vt conuenit magnæ diuinitati, peraguntur.
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hinc
7lt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARÃSTAEAE
Summt Hine verö magnus nos fubibat fin pof j faren'otit cum afpexifiemus Elcazarum facra traäan-'.-riptio tcm,amp; ornatum ilium eius,amp; dignitatis re-ucrentiam, emergentem ex tunica induta» amp;nbsp;bpidibusinea prcciolîs,nam aurea tin-tinabula ad pedes vfque ornatus cius dependent, quæ fingula harmoniæ eduntfo-num fuum: inter quæ fingula funt punica mala,amp; floribusvarij$amp; colore miro deco-rata.Zonaautera cinctuserat valde decente , amp;nbsp;varijs ac pulchcrrimis coloribusper-R-ttionale â Supra pedus geftabat quod Rationale vocantfin quo implexi amp;nbsp;auroalli-gati erant duodccim lapides generum di-uerforum,quifplendentcs fpccic inenarra-bili natiui amp;nbsp;proprij coloris,inferipta habe-bant nomina principum cuiufque tribusj iuxta priicam amp;nbsp;ab initio inftitutam ordi-nationem. Supra caput habebat tegumen-Cidaris. tum,quod Cidarim vocant : Sc fupra hanc inimitabilis artificij mitram, ornamcntuni à regibus confecratum. Hine fupra lami-nam auream nomen Dei facris literis fcripgt; tum,cum ornatu amp;nbsp;decore fummç teueren^ tiæ per frontem ad fupercilia vfque proten-' ditur.Ipfe vero Eleazarusin tradatione fa-crorum videbatur bis omnibus dignus effe. Qui autem fplendor inde exirtebat, ille me-tu amp;nbsp;turbatione quadam afficiebat Ipcétan-tes,
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;79
tes,cum videretur i p fis quafi extra ornatum in alium cgrelTus effeElcazarus : affirmoq; omnem qui accefsiffet,ex ilia contempla-tionetransformatum animo, deuenturum fui{reinftuporemamp; admirationcm incffa-bilem,propter ilium fanftum habitum,qui in lingulis videbatur inelTe.
Hine, vt omnia cognofeeremus, in adia-centem ciuitatis arcem afeendentes , earn perluftrabamus. Hæc fita in editiÃimo loco, munita eft turribus ad fummum vfque longislapidibusextiudis,ad illorum qux
Sionii ar-cii defcri-ftio.
circum templum erant locorum, vt colliâ gebamus,cuftodiam; vtG qua: infidiae, aut qui tumultus,aut hoftium infultus exiftc-ret,ne quis poffet aditum nancifei in ilia circum templum munimenta. Nam in turribus arcis erant acuta iacula, amp;nbsp;varia bellica inftrumenta ; locufque ifte crat in Veni
ce montis jamp; fupercminens inter alia munimenta. Præterea turres cuftodiebantura
fidedignifsimiSjSe patriae multis argumen. tis declaratis viris, qui non habebant facul-tatem egrediendi exarcc præterquam feftis dicbus,idque per partes amp;nbsp;vices: neque fine-bant ingredi quenquam, amp;nbsp;à praefide iufsi admittcre aliquem contemplandi gratia, valdeaccuratè eum obferuabant: quode-tiam turn,Cura nos adeiremus,cueniebat.
Nana
So
ARISTAEAE
Nam û»gfè nos duos amp;incrmcs admittebl^ adperlulbandasresfacras: dicebant enim^ lîbifubHds commiflam banc ciiramcoin-ncfcjueaddnétosad hoc iuramcnto.quôd là nétè banc rcrn,vt effet fibi præfcripta, eu-' rare vellent.Et hinc.cum lînt numeroquin-genti , nunquam admittei e fimiil pltires quà m quinque. Hocque ira cfTc cautum amp;nbsp;profpedtumabillojqui primus hanc præ-munitionem extruxerat.
Krhû Ciuitatisverôamplitudo eftraediocri Hierofi- täte quadam temperatarquæ, quantum col lymomm ligerepotuimus , in circuitu quadragint» habet. Turres cius fubtus videntur fttg. éfle pcrui'.e, fuprà verb tranfitus vfitato' habent,amp; funt ad formam theatralem di fpofitæ,naïn quiaciuitas in monte eft fita, funt rcflcxæjamp; in fe inuicem pronæ. Ad illos tranfitus funt etiam parati afeenfus grs-duum editioreSjVtalij in fublimi,alij fub tusincedcrent,quæ diftinélio præcipuè amp;nbsp;ôa eft ob faniftos amp;nbsp;rcligioni deditos viros» vt neminem attingerent,quem nort liceat.
Non temereautem illiprimi conditorcs, ciuitatem hacconuenientiamplitudinisdi-menfionecondiderunt:fed fapienti hocco-filiofecerunt.Nam regio eftamplaamp; bona, verfus quidem Samaritas , amp;nbsp;quà attingit j Idumenæos,magna cx parte eft campeftris:
in '
HTSTORIA? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;li»
ïn nonnuMis etiam alijs locis eft montofa,' vbiagricolationeamp; diligent! tcrrx clabo-ratione indiget.Scdfcrètit,vtetiam hicul-tores ob fuam induftriam diligcntiam, abundantiam frugum habeant,ex quo fané fit,vt omnia cxcolantur:amp; vbiquc in rc-giohe fit magna fruduum afluehtia. At ve-ro quæ ciuitates funt amplæjamp; pacem fceli-citatemque, amp;afBuêtiam rcrum habent,in illiseuenitvtiuucntus quidem flôrèât,rc. gionesveronegligantur, omnibus ad bila-ritatcm animi intentisxum ab ortu ipfd liaL turæfux omnes homines ad voluptates fint præcipitesamp;pronijd quod vfuuenit Ale- -Alexan^ xandriæ,quæcum omnes ciuitates amp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iÃ-
nitudine amp;nbsp;a^fluentia rèrum fuperetjin ex omn ibus region is pà rtibüs commeantcs incolæad hofpitales inuitationes,dum mo- ttüSitm. rantur diutius ibi,cultum terræ in diminu-tiontm perducuntjVnde rex, ne ibi ita md-rarentur,hoc mandatum promulgaüit, v't ne vitra viginti dies liceret in ciuitate externs vcrfari. Similiter etiamillis,quiha-bcrentnegociain ciuitare,præfcripfit mo-dum amp;nbsp;tem pus ad di judicanda fea : vt li qüis ' effet vocandus in ius,intra quinque dies hc-1 gociumeiusiniudicio expediretur. Cum-j 1 que etiam frumcntarios,commeatufquecu. . ratores amp;nbsp;eorum miniftros raagnifaceret, 'i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f legibuç
SX nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
legibus ofdinauit, vt ne agricole Sc prçfeâf ciuitatisquæftum facicntes, minuerent cel-las amp;nbsp;horrea,id uétusagriculturac.
Fertilité Inhæcautemideo digrefsi fumus,quiâ tcrrx Iti- Eleazarusca nobis accurate demonftrauit-fiaicit. nbsp;nbsp;Eft ergo i bi magnum ftudium agi icultur^-'
amp;ideo regio eorum coniita eft arboribu« oliuarum,amp; ferax eft omnisgeneris fru^ menti amp;nbsp;leguminum:ad hæc,vineis amp;nbsp;me!-Iificioabundat:palmæ vcrô,amp; alise frugife-ræ arbores funt innumcrabilcs apudipfos: item iumenta amp;nbsp;pecora omnis generis mul-ta,amp; pafeua vberrima . Itaque præclarè hocpcrfpicicntes , ifta loca multitudin« hominum egere , ad hoc amp;nbsp;ciuitatis con-ftitutionem amp;nbsp;pagorum numerum accoro-modarunt. Prætcrea immenfà copia aro-matum,lapidum prccioforum ic aurijiW' portatur eô per Arabes. Nam regio amp;nbsp;cultum 8c ad negociationemeft idonea,î^ ciui tas abundat artificibusmec deeft ei quit-quam eorum,quæ mari aduchi fblent, cunt habeat portus opportunos,qui abundè fup-peditentres amp;nbsp;Aicalonæ,amp; loppæ, amp;nbsp;lazæ, fimiliter etiamPtolemaidis .ciuitatis à re-J*w/e«MÃfgeconditaE . lam in medio iftorum lo corum eft fita.nec ab illis multum diftat, fediplà perfe omnia abundè habet, cum fit amp;nbsp;irrigua vndique regio, amp;nbsp;ad magnani fccuritateii)
HISTORÃA»
W
feCuritatcm munira. Nam lordinus.fluui- lordanü usille pcrennis, cire um fluit ipfam, in fc ab fluuiut. antiquocontinentsmnon minus aruorum quà ro fex millia myriadum. Deinde ex vi-cinia fexaginta myriades hominum in ipfam peruenerunt, qui finguli poffefsionem centum iugerum agri iuntconfecuti. Fln-uiusautem, perinde vtNilus,circa tempus mefsis exundans,multum terrae irrigat,amp; *'**â^^^* , ürca regionem Ptolemæorum in alium lt;*«««lt;*⢠; fluuium illabitur , qui deinde in marc , ingreditur: alij etiam qui vocantur Tor-I rentes defluunt, qui loca illa ad Gazam amp;nbsp;. regionem Afotiorum inundant. Adhacc na-, nbsp;nbsp;turalibus munimentis circumdatur ,cum
, nbsp;nbsp;ob anguftias viarumamp; praecipitia,ac fauces
, profundas , afpcritatefque montium qui , earn ambiunt, irruptioncs exeludat * nec ab I »liquamultitudineinuadi pofsit.
t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Narrabatur etiam,ex montibus Arabian
gt; vicinijpriusmetallaacrisamp;ferrifuiffc eru-) ta : qu« poftca, quo tempore Perfæ rerun* â potirentur , fuerunt intermifla : quia qui
I tum praeeffent, culparent illa, vt inutilis 8c fumptuofi laboris j amp;. perqu« etiam regio polTetperdi. Ac quidem haec ipforum cri-| minatio valuit: quia fere per potentiamil-(j i lorü.qui intenti ijs erat,regio fuit perduéi» (J I in aliénas manus cum illi inde in regionenî g nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Fi qaÃi
S4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
naftifuiffent ingrcffum. Expofut ita ftri- l ótim tibt,frater Philocrates,quae etiam de his commemoranda fucrunt, deinceps ex-ponam illa,quæ funt ipfius interprctationis. LXX.in- nbsp;Elegit ergo Eleazarus optinios amp;nbsp;erudi-
ttrpretum tionepræftantes viros,vtpote praeclaris or-eleilio. tos parentibus ; qui non folùm cxercitati eiant in literis ludæorum,fed etiam in ftu' dia amp;nbsp;mores Græcortim non fegnem ope-ramnauarannquiqueideo idonei erant ad lcgationes,amp; cas obibant cum opus effet, lam ad difputationcs de legibus cxplican-das valde folcrtes erant, ijdem amplexaban-tur lia turn vitae amp;nbsp;morum medium qui eft Optimus,déponentes à feafperitatem amp;nbsp;bar-bariem animimec volcbant videri arrogan-tes,amp; elle in aliqua opinione clationis ad* uerfüsinferiores, fed fuauitatem animi in conüerfationibus, amp;nbsp;facilitatem audiendi alios,dexteritatcmque refpondendi ad fin-gula,aptè amp;c ordine rcéto dcclarare ftude-bant: denique omnes erant digni praefide fbOjSc virtuteiplius. Quà m verô ipfumE- j leazarum amarent,hinc licebat cognofeere, quia inuiti amp;nbsp;ægrè ab ipfo dilcedebant.Ipft etiam valdceos amabat, quod inde licebat colligere : quia praeterquam quöd feripfc-rat ad Regem de ipfisreftituendis, multuni etiamrogabat Andrcam,vt idnegocijpro-, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mouerc^
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»$
mouerct,amp; inalijs quibus poflemus,ipfi» gratificaremur. Cumque nos promififfe-rnus noftram operam, amp;nbsp;dixifTcmus ipfum nondeberedcittisfollicitum effe: ipfe re-fpondebatjfc etiam valde angi animo ob iftam rem. Compertum enim habere, Re-gem,cùm virtutisttudiaamp; amore excellât, huius prxcipuè curam habcrc,vt vbiçun-que locorum cclebrctur aliquisdoÃrina amp;nbsp;prudentiaprxalijsexcellens,eumad fc a.c.Ptol.re^it cerfac, nam amp;nbsp;hoe ipfum dicere» amp;nbsp;reétè : erga, da-Quod fi habeat apud fe iuftos amp;nbsp;modéra- i/w homL tosviros,habeatfc(;umrcgni fui maximura««J obÃr» præfidium amp;nbsp;munimentum.- co quod illi li- nantie. berè amp;nbsp;intrépide confulantgt; ad communem vtilitatem iUorum,quibus ipfe benèvelit. Talefquc dicebat fe aoimaduertere, effc il-losabipfo milfos. Præterea iureiurando aftirmabatjfe iftos viros non dimiffurum, fl quod aliud fuum negocium inftaret.
Nunc verbdimitterc illos,ad emendatio-nemrei cómuniter omnibus ciuibus vtilis. Nam vtquisbene viuat, hoc fitum elfe in-obferuantia, 8c diligenti cuftodia Icgum; hoc verb acquiri ôc abfolui multo magis ex auditione,quim ledione. Ex horum ergo amp;nbsp;fimilium commemorationc, fatis dccla-rabat animi fui erga illos v iros afEcttum.
Nunc pauca quxdam ex illis qux ipfe
â¢Ã¯ } nobis
J6 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
nobis interrogantibus explicuit, dignuA fuerit commemorare, præfcrtim cum exi-ftimemus multis videri,nonnulla in lege tcgt; merè camprehenfa : vt illa quædeciboamp; potUjamp;animalibus illis qu® habenturim-pura,funt tradita- Interrogantibus ergo nobis,quare cum fint vnius creatione omnia condita , alia ad efum impura habeantur, nonnulla ctiam ad taftum: hæc enim amp;nbsp;alia multa videri fuperftitiofetraditaeffein lege, amp;nbsp;obferuari etiam nimis fuperftitiofe-Ad hxc ipfe ita coepit loqui.-
ElcAZAri Cernis,inquit,quid pofiint amp;efficiaiit »jittflio conucïfMO èc confuetudojquia homines nemab ex conuerfatione improborum deprauan-â AriÃta tur,amp;fiuntmireripcrtotamvitam. Si ve-An- rô cum fapientibusamp; prudentibus verfen-dreapro- tur,ignorantiæ fu® emendationem ad vite pofttam rc6:itudincm confèquuntur . Hinepd' musLegiflatornofterdiftindè Sc accurat^ pr®ccpit,qu® funt pietatis amp;nbsp;iuftitiæ : fingula de his tradidit non folum prohi-bitionc , fed etiam cum præfcriptionere-öi:oboculos etiapofitis mails amp;nbsp;affliefio-nibus,quas Deus immittat authoribusdeli-étorum. Nam primùm omnium oftendit, vnum folum effe Deum, amp;nbsp;eius potentian' omnia peruaderc,ita vt omnia fint ea rep!®' ta,nee ipüm latea^ qutcqui coriLqu? in (lt;*'''
HISTORIA.' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«7
ra ab hominibus clam fiant: fed quæeunque Vtde put-quis vcl iam facial, vel poft fit fafturus, ea ffcraw to-fint illi aperta. Quibus quidera ita accurate cum Eufi traditiSjhoc demonftrauit 8i
lt;^uistantum cogitct de aliquo improbo fa- prlt;tpara-cinore pcragcndo, nedum fi id pcregiffct, tionis E-fciret Deum id non latere; ficquc in tota le- uangelicê' gefuaDei maicftatem amp;nbsp;potentiam illu-ftrauit. Hoc initio ita fado, demonftrauit deinde,omnes alios homines, praeter ludae-os, ftulte multos ftatucre Deos,amp;c colere eos,quibus ipfi fint multo prxftantiores. Namillos fimulachraexlapidibusSc lignis confeda , habere pro imaginibus eorum qui ipfisaliquidadvitam vtileinuenerintï atqueitaadorare ilia, quae manifeftè vidcant omni fcnfu deftituta effe. Iam vt qui» concédât,! pfos refpicerc ad facultatcm,qua tempore inuentionis praediti fuerunt : bine etiam ftultos habendos , quia illi ipforum inuentoresnon crearint neque produxerint quicquam.fedexereatis amp;nbsp;produdis quae-dam autoftendcrint effe vtilia, aut ad me-tiorcm vfum compofucrint. Vnde etiam banc ob caufam ftulte amp;nbsp;inanitcr agere, dumhabcantamp;colantprodijs fui fimiles: amp;nbsp;comagis,cum inuenircliccat multos etii nunc, qui ill is prioribus inuentoribus longé fint folertiores amp;nbsp;ad inueniendum amp;nbsp;ad
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;F 4 intel.
I
1
M nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
intelligendum , quos tarnen illi nunquam adorauérint : Sc tarnen interim qui Græco-rumtalia6nxerintamp; cómcnti lint de dijs, , haberiapud ipfos lapientiÃimos. De alijs veró,aiebat, longè ftultioribus quid opus r//OT»lt;wÃ7-eftdiccre,vt de Aegyptijs Si fimilibusqui latrM. ad beftiasamp; multa reptilia,aliaque aniiria-lia delaplijCa venerantur,amp; ijs tam mortuis quà m viuislacrificant ? Hæc ergo lingula ; diligenter contcmplatus,vtpotefaâpiens,amp; à Deô omnium rcrumcognitioncinftructus ( legillator noftcr,circummiiniuit nos vallis indilTolubilibus,amp; fericismÅnibus,vtcuin nullis prorfus alijs populis polTemusvlla in ' recommifceriifed permanentes amp;nbsp;corpore mundijamp;animolibcri à fallis opinionibus, 'i^numDeum,amp; eum,potentemfupravni- '
. uerfamcreatufamcoleremus. Ex quo Ac-prælides, poftquâm multa rjimjacy exdifeiplina noftra intçntiusperpcnderant, ândealTumpfcranqnos Dei hominesap-pcllant : quod ex alijs nemini contingerc tentta. pQtef^, nili verum Deum colat. Sed ferè alij homines funt cibi amp;nbsp;potus amp;nbsp;veftitus, in quo toto animo incumbunt. Noftri verb his pronihilohabitis, per totam vitan» verlanturin contemplationc maicftatisamp; omnipotentiæ Dei.Hinc ergo ne per vllius impietatis communicationcm inâceremur,
neve
(
HISTORIA.
néve conuerfatione improborum depraua. rcmur,circumfepfit nos légitima fanftitate amp;puritatecibi.potus,taé'tus,auditus Sc fusmam in vniuerfumomnia qux ipfe xitnobis,habent naturalem caufam ,amp; ita diuinitùs gubernantur ; habetque vnum-quodquc corum quo vçl abltinemus vel âfff timutjCauffam Si rationem profundam. rebtu quibus vnum Sc alterum tibi, exempli eau-fa,curfim exponam,nein has abiectas amp;nbsp;Ie-uesde Icgflatore noftro cogitationcs das,qustfi ipfepro muribus,muftelis Sc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ââ râ*
libusttntopere follicitus,talia legibus fuis ordinarit:fed vtperfpieias, omnia ab grauiter amp;nbsp;fanûè inlUtuta efTc iuftitix cau-fa,ad morumconformationem, Si mospijsSc fandtis cogitationibns imbucn-^^âquot;^?*® dos. Nam ex volatilibus, quibus vtimur,^^'^^^* omniafunt manfueta.Sc excclluntpuritate,â â**â nutriunturque triticoSc leguminibus : funtcolumbæ,turturres,attagcnæ,pcrdices, anferes,amp; id genus alia volatilia:qua;autcm nobis funt prohibits volucres , illasinuc-nieseffc agreftcs,carniuoras,in alias violentas, amp;nbsp;illas manfuctas ad fuum nutrimen-^4 »4»» turn diripientesmcc verb illas folùm, fed amp;nbsp;Induit
; agnos Sc hÅdos,ipfofquç hommes amp;nbsp;mor- mitU vel I tuos amp;nbsp;viuos, violenta fua rapacitatc pe- tmmnncU tunt.ldeo eas infigni appofitanota, vocauit cifeofftur
F 5 immun.
â »» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
immundas:hincdocens,eos quibu$ tulerat leges,debere etia in animis fuisiuftitia vti, nee quenquatn potentia amp;nbsp;viribus fuis fregt; tosfubiugare.aut re vlla fpoliare alios, felt;J rotam vitam fuam inftituere gubernar« Iccundum iuris rationem ,ad imitationcifl ic exemplum illorum manfuetorum anu malium,quæleguminibus exterra nafcenti' bus vefcantur, amp;nbsp;nullam vim vfurpent aH â¢lia fui genCris abfumenda. His itaqu« quafi rymboli$quibufda,legiflator voluit oftenfum intelligentibus, vt cogitarent fe debereefle iuftos,amp; nihil per vim agcrCi ncque fiducia potentiae amp;nbsp;virium fuaruH* alios oppriracre.Nam cum non permifitat' tingerc iam enumerata animalia proptef impetus amp;nbsp;inclinationes illas, quas finguU habent; quomodo non prorfus iudicauit cauendum eire,ne moribus amp;nbsp;vita ad ipfo' rumnaturam poruerse efformarernur?Itigt; quae nobisconcedit in omnibus, vt volatile bus,ita pecoribus,figuratè Sc ad morum i^ ii. formationem ftatuit. Nam quód praecepit' pecorageminisamp; fifiis debere effe vngulù^ hoc fymbolum eô tendit , vt diligenter, proutdecetjdifcernamus adionesnoftrasi Cum enim conatuum amp;nbsp;totius corporis ro-burfulciatur,amp; quafi colligatur in hufflC/ Hs amp;nbsp;cruribus,hoc figno roonere voluit,
omni*
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;91
omnia çonarcmur amp;nbsp;perficercmus eu fele-ôionc,iuxta norma iuftitiæ:idq;hâcetiâ ob caufam,quia(imâ magno diferimine fciüöi ab alijs hominibus.quorü plcriq; fe ipfi mu. tuo cómercio inquinent, cu magna iuftitiae violatiöe.Atq; de hoc etia ciuitates amp;nbsp;regio-neintegræ gloriatur,in quibusimpunè nonfolum cum mafeuliscommercium bere, fed ctiam puerperas amp;nbsp;filias polluere:/â*F^**^quot;â à quibus nos longe fumus feiunfti. Quo autem in loco eft hæc diftinftion is admoni-tio, ineo eft ctiam fuo charaftcre expreà fum memoriae amp;nbsp;recordationis prçccptum. Nam cum dicit, Quageunque habent fifTas vngulas,amp; ruminant â¢. ibi manifeftèintçlli-gentibusproponit fignum memoriae : naxn ruminatio fignificat memoriam amp;nbsp;recor-datione»i,ac quidem præcipuè vitx amp;nbsp;con-ftitutionisnoftrx : amp;nbsp;quöd vitaconftat amp;
1 conferuatur per alimmenti fumptionem.
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;COMMENTARIES.
QEodauti a carneptreina abÃinire lex t/t-Iwr 'tt, Mojetu tgt;£gj/ptifu libro tertio die-
11 Horii dubitantinmpropterfirdes immtindi-, nbsp;nbsp;nbsp;ciem,ejnt Domino Deo perejuam ingrata /nnt,
i: faHüejpefcribit. Etdifirtiffimm iUe ChriÃia-u j nbsp;nbsp;nor um C icero Firmianut LaHantiiu lib.4. eU-
y itinarum inÃitutionitm cap. 17. A carne in-1 nbsp;nbsp;nbsp;^uit fniJlii quando injfit aeÃinere Deiu id
igt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;potiÃtmune,
91 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARTSTAE AE
fotijfimum voluit intelbgi, vt ft apeccAtti at(jUt ómmunditiji abÃinerent: eà enimlutHlemû hoe unimal amp;nbsp;immMndMm,necvncjuamcÅlumAÃ-picit, amp;nbsp;in terr a toto corpore proieblum, amp;nbsp;ort ventrifemper amp;nbsp;pab uloferuit,nec vUumaliunf dum viuitpraÃare vÃtmpoteÃÃcut cat er a nnu mantes, ejuavelfidendivehiculumprabent, vel in cultibui aprorum viuunt, vet clauÃrtu coHe trahunt, ve! on er a tergogeÃant, vel tndumentuf^ exuuijspeis exhibent, vel copia la Elis exuberant^ vel cuÃodiendis domtbus inuigtlant. Inter dixit trgo, neparctna carne vefierentur, ideÃ, ne vb tamporcorum imitarentur, qui ad folam mortem nutriuntur ,ne ventri ac voluptatibufferaient es, ad facundam iuÃitiam inutiles eÃent, aC morte aÃpcerentur.Iti nefefaedis libidintbus immergèrent,ÃcutJus, quafi cano ingurgitât, vel ne terrenisferuiantÃmulacris,acj'e luto inqui-nent. Luto enimfe oblinunt^qui Deos, id eÃ, qttl lutumterram^venerantur. SicvniuerÃtpra-cepta ludaica legis ad exhibendam iuÃitiars Jpella;it,quoniamper ambages datafunt, vtpef tarnaltumfiguramÃiritu^ia nofeerentur : bo-RÃÃmus quoque Clemens Alexandrinus lib.}. padagogicap. n, ideoÃdofenporcisvefciprohi-buiÃe affirmai, vt Ãgnificaret ,nonoportere eos quiDeumcolunt.cum impuris hominibus con-uerfari,quiporcorum inÃar corporalibusetob-fcanisvoluptatibusperfunduntur. Torroeaad vjÃcendsem indulÃjfe ait, qua beÃdam habent vn^ulatih
HISTORÃA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9)
vn^lam, amp;nbsp;ruminant : t^uod btÃda vn^la i/t-Ãitiit aqttilibriS oflêdat, ejttod ruminât vero pro. prium iuÃitiic nutrimitum.ideÃ. verbum^exi-Ãaf.quodextrinÃecuf quidtm ingrcditurper ctt~ techeÃm,tan:juamnHtrimenttim, tx cogiiatio-ne UKtem tamjuam a, ventre ad rattunalem re* minifcentiam intrinfecM reuocatur. Ãdere igi-tur lex luditos voluivanimalia munda, id eÃ,bifida dr ruminantia.tjuodviriVeicultores, difi-cretiatqueiuÃiefie , Ãiritalei^ animi pabuli, verbum, in ore fimper habere, ac ruminart debeat.
VndefimiliteretiainScripturaCohorta-tiirillequidicitiMcmoria recordator mini,quifecitin te magna amp;nbsp;mirabilia.Apparent enim ilia magni amp;nbsp;admiianda,cû rede confidcrantur: vt primum ipfa corporis compages,nutrimenti difpenfatio, amp;nbsp;fin-gulorum membrorum fua certa figura: deinde,et multo magiSjfenfuum difpofitio, amp;nbsp;mentis vis atque agitatio inuifibilis : tum etiâ eius velocitas ad quiduisagenda, amp;nbsp;in-uentio artium in immenfum fefe exten-duntidcirco iubet nos hæc confiderarc,amp; i meminifle,quôd omnia iam commemora-tavirtutediuina,vtfuntcondita itaconfer-uentur.Adhæcetiam diftinxit tempora, 8c pulchrèaccommodauit ad perpetuô vfur-pandam iftam recordationem de Deo,om-t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ni«
AJIISTAEAE
nia gubernantc amp;nbsp;conieruante. Nam cùtn cibusamp; potusettcapiendus, tumftatimiU' bctomnes coniicnire Sc adeflc, ad libatio-ncs Sc prccationes pias peragcndas. Quin-etiam in veftitu nobis indicia Sc ligna illu* ÆÆ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;memoriae tradidit : limiliter
6- etiamin portis Sc ianuis mandauit præcep-ytdttj.ió, f j Pgi afHgi^ad memoriam eins habendaffl' Atqueetiam in manibusiubetcircumplici' turn Dei lignum expreffe Sc maniteftègC' ftare.-quohoc plané monflrat, omnia effc jnftituenda pcragenda iuftècum memo riacrcationis noftrae , 8c inprimiscumtk more Dei,qui fempcr Sc in omnibus nego Settfber *'*1^ adelTe debeat.Iubet præterea Sc eubituifl D« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;furgentes, ex ilia menti
fZ/e nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ineomprchenlibili vicifsitudinq
tanda do- altcrationefomni Sc quietis, conlider*' cutt EuCe quidem diligcnti animi contempla* bituUb.g. tione, motioncs Sc vices ac fuceeÃiones iö Cxi/gt;.jJr4 operibusDei.
für.Euan nbsp;nbsp;Oftetidi ita tibi in expofitione vngula*
gelica. fifliarum Sc ruminationis, præftantiaDJ oraculi legitimi,de diftinélione, deleÃu St merr.oria,vt videres non temerè ifta, pröut in animum inciderint.à legiflatorenoÃm fracefta conftituta eile,fed ad veriutis Sc reâaî ra* tietablu tionisdeclarationem.Atquc vtdeefu Sc dc fpquot; audttu cibis dilpofuit, ita etiam de lingulis quaead uâuifl
HISTORIA, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»,
taâum amp;nbsp;auditum pertinent, diligenter j præccpif.iubensvt nequeageremus,neque ' audirerausquicquamtcmerè; nequcoham orationisfacultateconfilï,adiniuftadelabc-remur.Horumque rationes amp;nbsp;caufas firaili-j ter in naturis beibarum,quas prohibui^eft inuenire. Nam muftels amp;nbsp;murium ,amp; id ' I genusaliarumbeftiarumquæfuntprohibU ' I tæ, natura eft damnota,amp; ad nocenduni prona. Mures enim omnia vaftantamp; cor* rumpunt,non folum quantum ad ipforum ' nutrimentumattinet; fed etiam,quia qux inuadunt,illaomninocorrumpunt,Sc red dunt homini inutilia.Et muftelæ natura eft , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rrMnïtti
peculiaris,quia hoc animalpræteriamcom.p,.j^j^^^ â memoratam nocendi inclinationem amp;nbsp;â cultatem.hoc etiam proprium habct,vt iXi-tilia funtt ⦠nbsp;nbsp;ribus coneipiat,ore vero pariat fcetumfu-,j^âjj(,j/ â
' um . Quo fignificatur, nanc naturam amp;nbsp;pf^per/ttu ' confuetudincm hominum effe impuram, g, ' ' qua quæ auribus pcrcipiant, verbis fedicer« gerata efferant ad alios Malis inuolucn- ^acer» dos , inquinantes in hoc fe immundiciaptrmittU â non leui, dum plané impietatis fÅditate [g^, â ' contaminantur. Ex quo præclarè Rex vt Ettfibiti«gt; , fter facit,qui(vtaccipimâ) hoc genus homi-
â i numfuppliciofoletafficcre.Hicego.Tu vt-dcris mihi loqui de delatoribus, nam hos il-t i le toriQcntis amp;nbsp;fuppUeijs capitalibus, ijfque , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;acerbi*
âI
9» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAF
Velatorej acerbisprorequitur.TumiIle:Hosipfos amp;nbsp;intelHgOjiiam horum vigilantia,eftfce' ^ptios c^lerataaliorum hominum pernicies. Noftra pitaliter lex iubet,vt neminem neque dido fHniri. neque fado qu islædat. Atquei ta quantum breuitas permiÃt,de his differuimus,ad '^Veris rf.oüendendum hoctibi,omniâinlcgibuino-/^^/.ftriseiTeRatiita ad iuftitiam : nfcque quitter »0/ quam temercaut feuerius durius effe or-£gt;m ad d'tiatum 3: propofitum, fed vt per totam ifiÃitiam vitam amp;nbsp;in aélionibus omnibus exercerc-convertit niusamp; vfurparcmus iuftitiam «rga ohind â Eufebia^. homines, amp;nbsp;Dei gubernantis omnia nliH' gt;^»lt;gt;»4//4tjuamobIiuifceremur.Ita ergo,amp; quaed« beftijs funt tradita,omnù [oHtacu- fpeélant eo, vt iuftitia cxco]atur,amp; homi-ittfinodi. numfocietasamp; conuerfatiofit iufta. Mihi //«diï (ÿ* itaque videbatur fingulorum rationcm mitiafa- pulchrè expofuiflc ; nam diccbat etlamde crificari vitulis, arietibus 8c hircis, qui offerrentur, | Petti iuÃ. quosomncsexgregibusiSt armentisdelig«' Ãt,vt Z,o-rentmanfuetos,amp; nihilprorfusquodferum mines mS8c indomitum effet mactarenuvt ne ücrifi' ditiamçpr cantesex legiflatoris ordiriationie âlicuius manfuetu elationis Sc iiipcrbiæ anfam arripcre, amp;nbsp;fihi dine Peo adfcribcre poÃcntjeo quod facrificans om- â¢* flacéré nbsp;nbsp;ninofaciatoblationcm pro animi fui affe-
dtfcerent; «ftione.Atquehæcfucrunttraâata incoHO'i ^ufebim. cutione,mcmoratu(vtcgoputo)digna:quj
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;97
tibi Philocrates,propter ftudium tuum fin-gularecognofcendi res vtilcs,non potui no exponcre:vt coghofccres legis illius maic-ftatem,fartä.itatemquc;amp; mentem in natura rerum recönditain.Nuncad inftitutum.
Lleazyus peradtis facTis,amp; adornatis re-gi müneribus , dimifit noscum fecuritatcy^''^ itineri's.Poftquamautcm perucnimxis Ale-xädriam jOunciatumque eilet Regi,nos ad-uehifTe,Andreas amp;nbsp;ego ftatim vocabamur inaulamiScRe'gecomiter falutato.obtuli-museiliterasbleà zari. Qyi cum valde cu-peretfecum haberevirosillosmilTos man- .
⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,. nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;interpre^
aauit.reliduösomncsqui negociorumcau-r J rr - r J o -n dâ . ⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tumtn VT
jaadeflcntlcceacrc,amp; illos vocare;quæ res vtinufitata, mouit omnibus admiratióné, quia hoc in more erat, vt qui ob priuatdni
I aliquod negotium venilTent , quinto de-, mum die in confpeftum régis pcrucnirent;
qüi veroà regibus amp;nbsp;ciuitatibus praeftahti-
â bus mifsi effent,illi ægrc poft triglnta di'és irirjcen-â in aiilatn admitterentur. Hosautcin virps A/, maioriiudicans honore dignos,amp; refpici- cap.i6.pit
â ens etiäm ad excellentiam eius,a quo mifsi tat ejainto J effent,remötis qui vidcrfcntur dcberc abef- primnm
1. fe,dcambulanScxpedabat,donccaduenien-lt;/r« ad^e~ tesfalutaflet. Qiios quidem ingreffos cumgucollo-muneribusmifsis,i5c vaiijspellibusjiti qui- ejuium vi bus lex au reis literis lingua ludxorum per- wjîÃ.
ii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;G icrip^^t
0 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
fcript9er3t,quarnmq; membranç mira art« elaboratæerant,amp; itacompofitæ, vt oculis' diiccrni non poffct eaium compobtiO; Rex vt vitiiCjde libns interrogauit . Qu* poftqnam ilÃos inuolutos reuclafient, menibranascxplicuiflenniilediu fubfife, cumadüiationeferè fepties ita locutus^ Salfttatio Gratiasago vobiSjViri, fed majores ei,qûâ Regiitn- vosmiiif.niaximas vero Deoilli.cuiusbiâ^ terpreti- funt oraciila. Hæc vnanimitcrapprobanti-hMÃi£la. buSjVoceque vna amp;nbsp;illis qui aduencrant,amp; qui cum Kege erant dicentibus, Bene rcxâ facis,illc rcplcrus gaudio, lachrymas effun-i dcrecoepit : quia animi vchemtns inte^; tio ob aliquam rem magnam amp;nbsp;gloriogt; fam,quæ exoptata contigit , folet elk«' relachrymas. Hinciufsitillos in ordineiquot; offerre amp;nbsp;ftponerc volumina legis, hocqu« fadtOjfalutans cxcepit illos, amp;nbsp;dixit : R« Ob libres ftum crat,viri pictatcinfigncs,mcprimùrf Ã^^rft'^M-cxhibcrehonorem illis,ob quz vosaccet-Zijryä/âze^fiui hue : deinde vobispraeberedextra®â tes; ergo ideo illud prius feci. Hicautem diesin pritu li- gulos annos per totam vitam meamerii; ^roj/jo;7o-roihi folcnnis amp;. magnus ; quia amp;nbsp;vosilk randos ad me venilbs; Si cooem die.quo cgo naua-i duxit^ li aduerfus Antigonum prçlio viétoriafu®!
potius.ideo volo hodic vobifeum cceiwr^i lufsitquc fuo conuenienti ordine Si nâ4
HISTORIA»
â f isâ
5, li ü
S) ÿ li :C ,i'
(i' j'
t'' Hl'
e-
*;
â¢f' â'â 'i »'S rigt;i 10 i»â
O'
do conuenire amp;nbsp;adciïe omnes magnates amp;nbsp;potentiorcs fuo$ : interquc eos noS quoque , Cupidos amp;nbsp;parâtos. Diuerfo-na veto, in quitus ilü feniores quiefce-rent amp;nbsp;morarcntur , mandauit illis ({üx tofephii proximè arcem decentiÃima ciTent dari.
Sc fimul quæ ad conuiuium attinerent ä^arce. dornari.
Nicanor autcm , medicorum princeps; Nicanor', accerlitum Dorotheum, cui hoc muneris comrniiTum erat , iuÃit effcftam curare Ãngulorum adornationem,nam ita à Kege ordinatum fuit,quod nunc CtiamccrnisjVt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
quot effent ciuitatcs, quæ fuppeditarent ca quæadcibum,potum amp;nbsp;lectutcrnia attinerent: tot eflentetiam præfcéli eorum,qui excrcitati amp;nbsp;affuefaóti, cum qui ad Kegeai veniffentjpro more omnia adornarentÃne , omni moleftia amp;nbsp;mora : id quod ctiâ circa hos hofpitcs eft fadum . Nam Doro-theus, homodiligentifsimusjllis preerat: quicurauitomnia hbicommifla,amp;adhu- ? ,.
fubfterni,amp; luxta K egis voluntatem fefsio-nemetiaminduaspartes diuilit. Nam voluit mediam partem illorum virorum ^*^**^* anteiedifcumbere/cliquospoftfuumfoli-um:nihilq;rntermittcndum putauit, quod â faceret ad lionorandos illos viros.
Gt Poftquan»
too nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AKIStAEAÃ
Trimidi- ' Poftquam autem diïcubuiflent, îüfsit ticonui- Dorotheum omnia pefagcre pro moreiU »«wmr. lorum,qui cx ludaeaadüenirefoleant : is er* go facros præcones, FacrificatoreSjamp;alio* t qui folcrét peragcrc precationes ,accerfiuit' lt;nbsp;Verum illi lileazarum fcniorem facerdo-tcfti ex illis qui aducncrant rogaruntgt; vt fs-ccret vota-Q^Ji cum conucnienti reuerentia /â . ftansdixit :K.ex,impleatteDeusomnipO' tens Omnibus illis bonis quascreauifdetqui amp;nbsp;cfficiat vt ea tu, vxor, liberi amp;nbsp;amici ha-beatis per omnc vitx tempus affluentiaÃi Z/oM Ãquot; firma-Adhaecabillodiftacxcitatus cftina-1/recatio- applaufus, cum clamorc amp;nbsp;exultätio-«w Jnd'ff nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diudurauit, Eine conuerfi funt
y«»gt; Mte obleclandum fe illis quaeapparata crant-cwuiHtü. Tum miniftriomnes,ex Dorothei prse-fcriptoamp; ordination« miniftrantes,exp^ diebantfua officia. Inter quos etiam regi) piieri erant, quique apud Regem in magno । habebantur honore.
Ibi Rex captata occafione , fedentibus Xllis ordine lècUndû ætatem,eum qui primu locum in fèfsione habebat, interrogauit« COMMENTARIES.
QE^STIONES SEPTEAGIN-faehio à Rege in conttiuio Interpjrft*^*^ pojitx, ad nbsp;nbsp;nbsp;Hitprtiden-
terreÃ'onderMnt,
MISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I»»
QVta difficilUmum efl,rtElt imper are,vt (juaflione vigeÃma prima apertetnn mttltarttmià rerum cognitione opM eà ad benegnbernandam rempuhltcam: iccirco ma-g»i Principeigrauioribiu de rebm libenter virot dobios différentes pracipienteflp audiuernnt^.
Alexandrttm Magnum decem Ãtpisntibuf JndorM,decem ^itaflionespropoÃtiÃe, Clemens Alexandrinnslibro fexto StromatSaÃirmat.
QiMd vero Ptolomasu Rex has t^tsaftiones, parttm de cognitione Dei, partim ijftoij^ de regni adminiflratione,feptt(aginta ÃacraÃ:riptnrlt;e in~ terpretibuspropoÃserit:ee ejnodÃngtdi,tam Regi relitjttis tÃg^ptijs cnmtslatè Ãitisfrce-rint:teflatttrlofiphus lib.r2. Antiejisitatit, cap, 2- amp;'Vsncen(ius lib.6. Specali cap.17.
QVAESTIO. 1.
Qnomodo regnum incoluracacfaluura retineret vfque io finem.
RESPONSIO.
Siintotagubernatione tua Deiaequita-tem,manfuetudinemqucimitcris: cxtollaC-j que amp;nbsp;honoreSjVti par eft, dignoi ; manfue-tudineverö amp;l longanimitate indignos ab improbitatc ad pocnitentiam perducas.
COMMENTARirS.
MmnmferiphiloÃophorMm.tjtti degstber-nanda republica dtÃersserisnt concors fiti~ 11 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Of tetttia
ARISTÃEAS
ÃOÃ
tent ia eà : (jttodebtabMpottÃimnm rebne amp;nbsp;'dlt;h, mwÃngula, amp;nbsp;vrbu, et imperia conferttentnt: laude nimirum pramioip bonorum, Ãâ impro^ borumpoena. Solon enim tmus èJeptemfaptett-tibuf Gracia,tHam ciuitatem,etuam optime h/t-bitari aiebat, in qua viri boni honor ihm aÃict-rentur, amp;nbsp;improbipotna. ti^ntiflenesver'o ciuitates perdere aicebat, cum nullum in tf!- i ejfet bonorum öâ malorum difcrimen. leit' rtpida quoque : iJ^Sulta, inquit, ciuitatef in â hoc bihorant, quod qui bontu amp;nbsp;Jirenuw 'vd i âl' eÃ,nihiloplM quam detcrioref accipit. ।
cueetiam Cicero; Lc^ibiu,ait,prepoÃtafuet\ fuppliciii ziieijs, amp;nbsp;virtutibuipramtamec enu» reÃublica z/lla, nec domw Ãare poteà ,Ãint* nec reble faSlitpramdi extent vlla, nec fupplh cia peccatii . Q^tnquam vero clementie yideq.4:lt;l^ beni^itOi in primd commendatur in
T^rincipe, 'ut Zlopifiui_ in t^uidio.dp Lattu, pridiui in tyilexrmdro pulcherrimi demon-1 JJomilia Ãrant , amp;nbsp;benefacere ac prodeÃe proprimn X2.ina^ principe munua eÃ,authore Chrjfol}ome:fn' dus apo- men publica tranquillitatii gratia fie ch-, fiolorum, mentiam fieueritate temperare oportet , emntbm in fuo offitio fatüfiat , amp;. nÃ, beneuolenta quadam ad virtutü Ãudium fien'a per accendantur ; alij benie rationibui qcrimoniapermoti, refipificant. âPrudenter qnh dem humaniter priuo maü admoneantnf-
HISTORTA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»o»
pvero »ec optimie legibus rationibuÃjj, necft-luberrimis oätnonitionibHS velin offitto retineri, . velad mentem rawcari ,poflt^itam femelaher-caue'Câ¬,pojJint ; mugnitsiaine pivn.e a malefiti» fubmottendifi»t. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;enim peccandi tl-
lecebruefi.tefle Licerone peccandi licenti.t amp;nbsp;intpuniratis. Qwi autem Tgt;ei exemple fTidc g. 4. quot;utitnr, id pulchrè déclarât Tâlutarchus: quod (Æâ (, nimirum dij eos din tn fceleribus vitterc per-^ mittant , tjuos fctunt alicjttande pcenitentianf abluros.tfitos vero immedtcabiles efe cognofciit, flatim refii.ndant,vita!jjdeleant.
â«J^^ifericordia enim cîr ver it at cuftodiuntTrouerb. quot;^^gem, amp;nbsp;roborabitur dementia thronus etns.20,
Tulchrnmprofedo, cér hoc noflro tempore pertjiià m neeefà riftm efl, quod ohm tAgapi-tin ad luflinianum Imperatorem perfcripflt: iÃquatispcccati reputa,iniuriam facere, (ÿ* non prohibere : nam in republica etfl quis rede. viuat , fl tarnen ad ctuium fuorum iniurtat conuiuet , apud T)eum fcelerum omnium fo-citu iudicatur. ^^refl duplici nomine probar i vis,da operam,vtte Principe amp;nbsp;pulcher-1 rimis virtutibus flnt propoflta pramia , cèquot; ' fceleratis fadis flsppUcia . Q^d ijfdem flt-re verbis apud Cjratianum in cap. facienta diflind .9 6. 0quot; Syluium in librum pri-mum Tanormttani 'de gcflis ^^Iphonfl repetitum extat * c!r à Cicerone Ubroprime t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«fficiorum
. 104 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
«fficiorum, his verbis cüfirmatttr-Q^nee Jefeth ^it^nec obÃÃit,ÃpoteÃ,tninria, ta,m eà in vttn tjtsämÃparentes,aut amicos, autpatrtam défi-rant. Idcumtnomnes Reges quadret,quiadhoC In cap. i^.practpuè eltguntur , teÃe -AmbroÃo, vt vitattt epiÃ. ad corrtgant, etprohibeant aduerfa: tum ve[ma.dâ Ramanos, meprincipthuseccleÃaÃicisconucnit, quiadhd hÃideq. /7 honorstmÃuffragijs eligütur.vt hontpaÃoj-esfint) (à antmamÃuamponant pro ouibus Ãuis. Nuh Ium vero crimen patitur is,qui non prohibet, d prohiber e non pojÃt. L.nudü crif»en,fifi de regnl. Jur. Adinimè tarnen hicpratereundum eÃ,qiii)i iÃt imperiumflorentijÃimüfimper conÃruarint) eà adpoÃerOS quoque tranÃmtÃerint, quiÃynce-rum Dei cultum, veramq^ à orthodoxam rt-* nbsp;nbsp;nbsp;tigionem pra cater is omnibus rebus conÃruarint
atquedefenderint: contra verofaciêtes,omntbi^ mafis à grauiÃfima op tintarum rerumpertut-batione repkuerint ; ficut htÃoriarumÃeriptoret vno ore loquuntur, ÃÃacra veteris teÃamenti Ãertpturaaperte teÃdtur,ac tÃneas SÃuituin regno Bohemico dedarat. Ãnde ChryÃoÃomtuin caputprimüAfatthai; Notandum,inqfsit,efiâ quodqutcumque Regum placuerunt Deo, din-tiu^re^auerut, à proÃeratiÃunt,à inimicol Rrouerb. toruhumihauit DeusÃub manibus eorum. Qgà propter Salomo tam di!igiterpracipit,netranfi-grediantur termtnos antiques quospoÃuerütps-tres cor it. Et Ificrates adNicociëregê:Indeorn cultu itaÃscito.quemädmodi, a matoributprS'
Ãn'tpttan
HTSTOKIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;10$ â¢
fcriptüefl-HincetluÃima TiberioTmperii(tra~ ^iceph»* lt;litnrue:Honoratnlt;jUttDeü, amp;nbsp;EccleÃameius, rudtb.ly, oUm t^Ktde her am amp;nbsp;domtnam, nuc â¢ve'ro matrê tuam.Ddi^tte ergoÃtptentMm à Rtges populi, vt Sapiential in aternum re^etis.DeiproÃe^o numine^ conÃ~ cap. 6. liojUoluntate régna ndÃcuntar, aagenttir, attune r etinentt-ir: eitu mente atq^ rattonegubernatitttr, eiitf ope amp;nbsp;auxiliofalciHntar : eins demijste oÃ-ÃnÃone labantttr, ©â concidttnt, atefue delcntttr. FrtncepsÃgifar e^ni vult munereÃuo perÃungi, commtÃumÃÃbt Imperium apte moder ar i : hob Ãatuere cogitur.omnem reffiiÃaeliciter adniini-flrandirationem,numinisplacattone,atquâ¬T)ei 12g cultu conttneri.nihilÃmatorifludio.Ãbi procn~ randum,cju 'am vt toto animo in reUgienem in- n ri-cumbat: amp;nbsp;cafliÃimisprectbus Dei opem effiagi- â '* tet-.omne tandem officium Ãuum eÃe in retigio-nis ÃanlliÃÃimit rationem conffridum.Rex enim» fi Vere régis nomen obtinet, cum idffeHare te-neatur^ojtciues heatiÃnt, amp;nbsp;reffublicaÃlorenst nihilproÃ^o Uli tanta cura prouidendum eÃ, ^uam vt omnes Deo pietatis cultuÃdei^fandi-tate deuinciat, ate^ue omnium animi religionä et ÃaniiitatisdiÃciplina imbuantur.Et vix lt;juic-^uam magis ad boni P rincipis oÃictumpertinet, ejuamconÃeruanda cir inÃaurandlt;everlt;ereligio~ nisÃudiü.Quodintelligens Dautti,Ãatim regni adeptus de reducenda area, et extruendo templo piamcogitationemÃuÃcepit: a.Reg.cap.b.df 7-Rebleijjpronunciat Pfal.to4-D^iiiUü regionet
G Æ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gentium
I06
ARISTAE AE
genttuw, amp;nbsp;labara popular umpo(feder Kfit, quot;vt suflodiant iuÃifÃcationu eita, amp;nbsp;Ic^em eins re-ijuirant. TSfam propterea iÃo loco func à codocatitVtrempublicamÃiam, catttÃjj hond-mum tueantur , amp;nbsp;in ver a religione Jfncero^ cultu retineant.
^^cunijuc ergo reffii (Ãquot; reipublica tuendii amp;nbsp;confiruandtÃudioflamant,imnsortali^jglo-ria ctrotmÃuere concupifiunt, non tam fuaue at^ tMCundnm vtdeatnr^optbtiff frmd' dü cóueniat, ejuà m tfutd^oria C H nbsp;nbsp;nbsp;S TIgt;
tfuiddiuina lex, quid rat to fanbJÃÃma religiond foÃulet, cogitandum eà . Omnes ver o qtti i deliriaM,voluptata, opa, relip^ioni anteponunt, di^itatem^ fuamdignitati C HT^J TIpn- ! Ãrunt,ne aliquodpro ChriÃo etuJ^j ÃionÃaEc-cleÃa, çfr rtli^ionecatholicapcriculumadeanU in maiores adhuc calamiiataferè inctdunt,qui nefubirent, ChriÃigloriam hominù flagitiji irn- i minui,et obfiuraripermiÃrunt.Iuflo enim Tld ) iudtcio ÃtpijÃmefit^vt qui-fuamgloriam,g{orit *Detanteponit:omni dignttateÃtoliatut intereat- . Centravero quipra ChriÃigloria opaatq^dd I gnitatem contemnunt ; illt fummat opa, amp;nbsp;du j gnitatem multis ernamentii amplificatam con- â fequntur: ChriÃi ope atq^ auxilio rempublicatit fraclaregubernant, omnt ornamëtorumger.ett iUuÃrät.perturbatam conflituüt: Ãtmmü^ei, quinunquam rit Ãtorum negligit, Ãbipatru 9Mm adoptant: atqueita longe firmiore preÃ'
da
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ro7
dio optf Ã(M amp;nbsp;dtgmtatem fipiunl, (judmà ft maxima amp;nbsp;fortiÃimo exercitu Ãiparent , vt t^ftajhone S. i6.17. fuÃus aperietur. Q^dvero malt cjuadam prudèiia et manfaetudine adp(e~ nitenttam reducendi^nonflaüm ex iracundia et
frrorsopprtmsndtÃnt,pulchre lt;j.6. aperietur. OyAESTIO II.
C^omodo rcftè omnia inflitucret per-ageret^uc?
RKSPONSIO.
Ita demum fingula reélcperages,G quo.d iuftü eft erga omnes conferues,ptrfuadcafq; tibi omné cogitationcm Deo notam efre:8c inprimis,ficum Dei timorc omnesaélio-nestuas inchoês,nufquam aberrabis.
C OÃ
C. Vta fuperiori t^uafiotte dtdicerat, itni-Æ cuiij^pro fuit meritis neceÃario tribuëtüi eÃe tju a â¢virtuf,vr3o nomine iuÃttia zioca. tur-.nunc qaepotiffimü id modo fieret, exvera Hcbraorumphilojophia difcere cupit. Efl enint ifla virtits omniü ferè reliquarü domina et reai-na,fine ijua nec tUi t^uide, qui fcelere etmaleficit I, paJcütury'uT Cicero tn ofilcijf loquitur.pofeüt vi.. i «rre. fi exercer0tur,nec fortttudini requiri i .Aggfilans aiebat. l^eteres ita loquntur et docent, l *bf^ iuÃttia principatit reSiigerere , ne loue I quÃe ipfumpoÃe.quot;B.xiuguÃ.li.4-de ciutt.T)ei, I nbsp;nbsp;c.4 fcrtbit;Remota iuflttia,quidfunt regna,niÃ
1 ^gna latocinial Abominaigt;ilet,inquit, Salemë »1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â Tgt;rOtterb.
lóg nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARTSTAEAE
Prouerh.t6.Rcghquiafftnt impie: iuflitiafir^ maturfilium. Corona diffiitatis fenetfiu, ejut, invijs iufittia reperietur. Q^dautem Ptolo-maut rex iuÃttitÃudtofus fuerit, Cf iniuÃitia ofor, exepiÃolaijuamad EJeazjtrum dédit per-^tcituriyhiÃgnificat.ÃeÃe iniuÃe oppre/Ãs daot multo auro redemiÃe.Q^re amp;nbsp;EleazjtrtH tum inÃta epiÃola Regem iuÃijÃmum 'uocat.In-Ãitiamq^ âPrincipibw furnmopere necepfariant tÃi.tj. ttiamreÃondet. ^Ã^modonihilindigntt »gertt, 14. i6. ti 3S. edijferunt..
qvaestio iil
Qualitcr accipcrc amp;c rctinere poffet, fibi tnimisconfenticntcs amicos.
RESPONSIO.
Si vidcant te magnam curam habere fubditorum :quod tu ita facies,fi conÃde-res,quomodoDcushnmanum genus adiu-uet, qui valetudinem tpfis,alimenta, vü ôum,cæteraque omnia in tempore fuo préparât.
COMMENTARirS.
QVoniam Princepj,Dei quadam imago eÃe apudveterej pradicatur : non abi re lU' daorumÃapientes Re^m crehro ad âHei exemplum reuocant. Kehementer idRegi dues conciliât,amtcoj^plurimosfacit,ÃOpera det, -inref-puhltca Ãttjuam ÃorentijÃma , beatijÃmiip, d-ues :à ^claret ,prodeÃe omnibus ,pauctÃimoi lodere veSe : fi nuRa pro communibue com-medie
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;109
motiù pericnla.rtuUas inimicittM, tempeÃat«i cladaÃtbire detraElet. Si takmfiger at ergafitot dues,IJ ttalè ip fi Regem deÃderaret.Si beni^us, amp;nbsp;clemens,affdbilù,comif,iteflus, ajuttfij^fiet. Vehementer enim populm ptrmouetur, authert Cicerone Itbro 2. effîciorum.fiermone hlando, oratione bentgnajiberalitate, affabilitate, iuÃi. tia, morumj^fitcilitate.
y^lphonfi yiragonumRegtincredibilem au-thoritatem maximumcjj fattorem comparaÃe firtbit Ranormitanw.juodnon verbis tantum, fiedreipfadeclarabat,veiletjuidemfi pro repu-blica.ÃtempuspoÃularet, pro amicis, pro ciui~ bus,Opa vitamjjprofundere. Cum^ increbuifi Ãt,eum agafini cutdam, vt aÃnum ex luto re~ traber et,proprijs manibus opem tuliÃe : multos feroces populos vna illa re,juafummapietatit Ãquot; maximi erga fiubditos amoris argumentum eratifibiconciliautt.
ÃtMmneceÃarium vero RrincipiÃt,vt be-neuolosatjueamicos ciuahabeatjej.çfi fj,do~ (ebunt. Verum ^utdem hoc eÃ: Vulgus amicitias vtilitate probat : fid initjuis artibus acejuiren ^uodlargiatur,non licet: dr alteri eripere juod alt eri detu r, iniuÃum at^ue indignum eÃ. Vhdt Cicero libro 2. ojÃciorum : Nulla re conciliare facilius beneuoUtiam multitudinis poÃunt ij, lt;jui reipubltcaprafitnt,ejuam abÃinentia amp;nbsp;conti~ ( Kenna. Qui veropopuläres eÃe volunt, ob eam^ ' taufam aut a^ariam rem tentant, vtpoÃeÃoret â ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fellan^
no nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
fellantur fuis fedibm, aut pecuninf crcditit condonansUs creditoribtts putant, ij labefabiant fitndamenta reipublidt-.concordut primum.tjuf tfenonpoteÃ.cum alijs adimuntur alijs condo~ nantftr pecunii« ; deinde lt;tsjuitMem, tolli-tnr omnisf haberefium cnicjue nen licet. i/(t-ejue in hacpernttia reipublicte ne illam t^uidet» confiijnntftr ^uam pntant ^atiam. ISinmcKi res eripitfsreà intmicus : ctsi datur occultâtfU' urngnudtum, ne videatur non fuife filuendt-ÃpluresÃnt ilU quibtis improve datum eÃi ^uam y cjuihus iniuÃe ademptttm : iccircoplut etiam valent : non enim numero hac wdh cantur,Jed pondéré. nbsp;lt;!^c propter hoc iniuri*
genus Lacedamony Lj/ftndrum Ephorü e.xpUâ ierunt: e^gin regem, quod nun quam ante apu^ eos acciderat,necauerunt. fj^dlnoÃros (jrac^ chos Eybery JracchiÃsmmi virifilios, Aphri-cani nepotes, nonne agraria contentiones perdi-* derunt : ' âPhilippus Magnus Macedonia reX ^lexandrumfiUum verbis caÃigaje legitux, quodmuneribusÃbi quofdam conciltare nitert-tur.EoÃie,inquiens,tibtfidelesfioreputas, quos pecunia corrumpis.vt fcribtt Cicero libro 2. officier um. Similia refer t ^mbrafius lib.2. f' jiciorum.cap.2q.çfr 24-.
Simtlia ergo neceÃarium erit, vt iuÃitiansgt; (ontmentiam , virtutef^ reltquas fibs amttos reddat:acÃipfumregre difcat,quod 17. (pquot; 2U rej^ondtnt: nbsp;nbsp;nbsp;infinités homines ar^ifiimoamo^.,
ârif
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ill
â risvttKuloprocttl äubto efl breuiaccepturtu.
humanitate Ãpquot; beneuolentta Mcjue virîxtibtti non anücos tantum, fed diuturna etiam Imperia ai^uiri probat lt;!^mbrofltu Itb. 2. ofpciorum cap.2.9.22.2j.
KESHG mi.
Quomodoin iure dicendo,fcrendi{quc fcntennjsjaudcm amp;nbsp;approbationem confc-queretur,ctiam apud illos,qui voti fui com. potes non fièrent.
KLSPONSIO.
Si omnibus te çquum præbueris,amp; nibil vcl fuperbCjVel pro tua potentia egèris contra delinqucntes.Hocautcm ita facies,fi Del gubernationcm conftitutionemque obfer-ues:qui dignis vota fua perficit : quosautem votorum fuorum participes fieri non vult, illisaut per infoinnia aut faftis amp;nbsp;aôkioni-busipfis oftendit, ipforumvotaeffcnoxia: neque eos vel pro ipforum deliftis, vcl pro fuæ potentix magnitudine affligit,fcd equi. täte erga omnes vtitur.
COMMENTARII^S.
QValiter iuflitia, ate^m rirtutes T^rinei~ pi beneuolentiam concilient , ^uaflion* pracedenti dilium efl. ^^d in caufls dijMdicandù,et iure dicundo rebte verftri opor-teatilt;juaflione 72, aperietur.Nunc de poenis di~ fiipl^^ptrtraQabo. tratlarüefliUudlfldori
n» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
MpudGrAtianumdiÃinEi.^.FaEhefuntlepK, vl tar um metu hutnana coirceatur audacia, tuta^ Ãt inter itnprobos innocentta, amp;nbsp;in ipÃs tmpro-bisformidatoÃtpplicio rÃrcnetur aüdatia , amp;, tJocendt facnltoi. Natn;
Gderttntpeccare bonivirtutisamore: Oderunr pcccare maltfbrmidtne potnit. Grattiffimè^ne rempstblicam pertHrbat,bonifjf cmnibui nocet i e^ui malos non punit, vt ijutÃiont prtmadcclarani. Ideot^ue BoêrtM inter praci-pMMfiditionum caufai refert,à peccata nMnt-ant imp unit a, in trail atu defiditioÃs. ChryÃp' ptu OS, amp;nbsp;octilos, vuttum^j iuÃttia feuer is at-^ue venerandis i/erborum coloribus depinxtt. Facit quippeima^inemiuÃitiit, fieri^ folitattt eÃe dich à ptElortbus at que rhetor thus antiquit» ÃrnM atque file virginal{,aÃ)eblu â vehementi amp;nbsp;firmidabilitluminihui eculorum acribus, neq^ humilis neque atrocis, fid reuerenda tuiufidaiif triÃitta dignitate. !^uod iudicem, qui iuÃithi antifies efi,oporteret efi'egrauem,fanblu,feuerS, incorruptum,inadulabilem, contracfi improbos immiÃricordem,atque inexorabilem, ereiluns, arduumacpotentem, vi amp;nbsp;maiefiate aquitath Teritatifque terrificum. ReSlè vir go pingituf iufiitia, vt incorruptafit, amp;nbsp;nequaquam cenct-datmaleficis,nec blandisfermonibus moueatur, nec deprecationes, Liudem veladulatienem ad-mittat fed qua confiantem habeat vultum, tn-itntum , vt impifs terrarem, probis fidueiat»
injciat
historia; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ni
inijttiat.Sicut Tattlm ^poÃolM ad T^omartos cap.i^.firibitjTna^iflratttm geÃare gladiam ad lattdemattjKe defenÃonem bonorum, cà panam nuilorum.
Ãtà delicatiora ejuidamphilofophiitefle ^u-îo ÃcUio lib. 14-, JÃ^ldium i^Atticarum cap.4-. fauitia iflam imaginem ejfe, non iuÃitia dixe- ' runt, frétera âÃomani oiio.pracipuaÃtppliiio-rum panarum^j genera habebant : damnum, i âvincula,'vcrbera,taltonef,ignominiam,Ãeruitu-I tem,exilium, mortem Qutbus vt :n improbos animaduerterent,tribtu maxime cauÃs addu-(ebantur . Quarum pritna à (jracit vndiata. 'igt;elf.i\it.ffilt;rdiccbatur,lt;jua cafiigandi emendan. dijjgratiafit, cum pana aähibetur, ^uiÃrtutto delicjuit, vt attentior fiat correblior^peam 'Tlato in Protagora êoôûvJiv dire^tonem,redublionem-
in viam nominat. ny^ltera caufia panarum tfat, Tjt dignttat aubloritafiifi eim ejui iniuria 1 afficiebatur,confieruaxetur:nepratermiÃd ant-1 maduerfioiContemptum eine parer et, honorem-
quot;Ve eleuaret : cjuam fiieciem Ãraci propterea i TtuceÃM, ^uafi honoris confieruationem, dtxe-
runt. Tertia ratio -vindicia puit, ejua propter exemplum afiumebatur, vt cateri a fimiltbus 1 peccatts,e]ua prohiberipubltcitus intereft,metu I cognita pana deterrerentur , ejua Ãracù I âBso.^óieiyiM.nominatur.Iccirco vetera noflri, 1 intuit (flellius Itb. 6. cap. 14.. exempla pro ma-1 ximisÿ'auijfiimifitpipanis dicebant. Clementina ( nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H prima.
1,4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
prima de offtioordinarijEpifcopte mandatori ' quot;ut cteticorum 'bitta corrigant: vt nbsp;nbsp;delintjnèia
fiant meliore(,amp; alij à flagitijs mette pana d(â terreantur,nec refintbUca detrimentum capiit. Retie vetoadmonet Salômon Frotterb.ij. alify mnltü in locü, w omniaprndenter amp;nbsp;cii confite agantar. Ifocratet Fà coclemhortatur, vtno fiettitia amp;nbsp;atrocitatepttniendi,dignitatemfitatn tnerifladeat, fid ut omnium fitluti confitlert â¢videatt(r,pcena!fimper commifips minora irro-get. .dgapttui Itifiinianoprafirtbit, vt nbsp;nbsp;am-t-
bilii amp;nbsp;terribiliffit, amp;nbsp;t^uafiper medium Ingrediens, nec maieflatem fttam amitteret nitnt-nm amado,nec amorem nimia fituitia perdertt-nec amabdufact lit as tn contemptd, nec in od^ , fiueritas abirct.Pronto enim dixtfiefirtur:Ada- , lam ejfc, illam imper are ,fab tjao nemini ijtiic-ijaam concederetarfed löge peias fab eo viaerti , fab ejao effet maxima licentta i^aibaflibet : opti- , mam ver0 fab ^ao optima ratio iafiè clementtf- I
i^feruarcrur. Ea enim facit, ne intempejiiitt, I comotteatKr, antfapitts ejnam necejfe e/l: t nec ex odio vel inatdia,autpriHato affeiin alto! i fine ratione excarnificet, ad aliornm peccant connitteat : taltter^fe gerat, vt omnu tntelli-
gât, earninaitamadfappliciaaccedere,acme- p derimalaiffe ^aà m prafitndere. Vnde Cicero lib. I. officioram:obiargationa nonnanegai funt neceffaria, tn qaibiu vtendi efifir taffe, amp;nbsp;vocit cötentwie maiore, et verbara^aaitate acriore.
historia: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diM
Iclanndftin efl,ne ea facer e videamur irati: fia â¢ut ad vrendum amp;nbsp;ficandum ,Ãc amp;nbsp;ad hoe genat cafltgandt rar o inttiti^ veniemut : nee vn-^tta nià neeeÃario tÃnullaaUarepertemrmt-dicina. Sedtarnen iraproculabÃt : cum cjna nihil re^e Ãsri,nihil conÃderatepoteÃ. Adapta ' autem parte clememl cafltgatione licet vti, gra-
Httatc tarnen adiuncla.vtfinerttM adhibeatur.
amp; contamelta repellatar. l^/dt^ etiam illttdip-fum,(juod acerbitatii habet obinrgatioÃgnÃca. dar» eÃ,ipÃui id caafa nbsp;nbsp;nbsp;oimrgatnrÃtÃceptü
eÃe, ^aÃlitts Maffias aÃMiando ragatut a âDo- ^âydstee 1 mitiano, vtpro ipà apud ^AndronicaDncëfin
^aedelii^aerat, inter ceder et : haiaftnodi liter at dedif.MagnanimüÃmalac htimanü infixtne^ antmadftertendo^jtnipfitmteeÃi fiipplicamtts.
. Nâ relayantes i^atdefabiagarcifortis eà et re^-aerà Principis,Ãtccambentibas vero bemgnam atcj,j mafdeti eÃe,eins efl.qest noagnanimitate et
I manfuetadtne oes excellit.RarÃis ej.jo etsi.fd-I fe explicata,docet, oportere taliter adcorrtgedü accedere,'utex amore etfladio fanädi,odio^fie leris,nö hominis,nec vindUda appetitaÃeri cog-
I i tiofiat.Tdlis ^ao j^pÅna atÃ3ibeatar,ejua omntä . à maxime a ficlerc nommes deterreat,et aijua irt ⢠i frtmis abhorrit.Sicat Cicero li.^.de legib.Noxa â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fxtnapar eÃo-.et lfao ejuify^'vitwpaniatar.
( vis capite , aaaritia maltla, honoris capiditas ( iffiominiaÃtnciafur:cötrariac0tra.ri]s caretar. , CUdtloreäpatatarpan ctrporis^etiäqpataait ( nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ha ö»
116 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
à diu tra^atürfifojfitÃmuri medicdmentis:à Konp«teÃ,titncamedtco bona ahfcindttur. Sic Eptfiopi,ait :^mllroÃM^lib.-2.officiorum cap 27.aÃeSluf boni efl, vt optet Ãanare infirma, firpentta aufierre vlcera, adurere aliejua non -abjcindcre : poÃrems ejuodfianart non poteÃ, cum dolore abficindere.
âPrius admonere.terreri, dcfiortaÃe fiepiu!, peccantes âJDeisTcemplo, conuentt, tu tarn nic,iâ tjuam h- refiofidfl's amp;fi:ripturafiacra lofiueca-pite 2a decJarat.Qfita tntmfigntficabatur, vitra Jordantim redtxtdraa. tribusdngens altare falfiini rtligioneni extruere : miÃt ad-eos lofitn, qui rem coffiofierent j admonerent quoque iSt! i)fficÃ,ac hortarentier, vt à tarn nefario 'inflitti' to mature deÃflerent,alioqui futurum, vtcee-tra ipfiis arma caper et QÃfd certe memorahii amp;nbsp;elegant pxemplum eÃ, ne omni rumortÃ^ lt;nbsp;tim credatur : omnia^prius,âDei more, tente»-tur, quam ar mis decertitur. f-^JdJÃUenfess nbsp;nbsp;. *
thore Takrto lib. 2, cap. t. gladium quo no-t^ iu^labantur,a condita z/rbe aÃeruabant,ritl)i' gine exafum, amp;nbsp;ziix minÃerioÃifficientenr.Ã^ i -indtcem feueritatis maiorum : ^eccata maneee lt;! impuntta non expedit reipublico, amp;nbsp;meliui eÃ, â in'vnum,duos,tres,animaduertere,eofq^ breni ' tempore triÃitia i^cere, quam vt tlli ipà fern- ' â ptterniscruciatibus refiruentur, amp;nbsp;totareÃm- I bltcainfictautr^rutlihri i..officiorum fcholaÃi- } corum cap. 2ÿ.plurtbuS verbis ex beato Chrj-1 '
fifiornt, '
il
t»
il
HISTORÃA.
foflomà , amp;nbsp;relicjuorum 5 5. Tâatrumateiue philofophorum fcriptis demonflraui.
Imo adepui e^uodfcelera non punirent, ipfl Ã
T^eo ^rauiter iccirco cafligati faere, vT Heli i.Reg. 2. G5quot; Saul i. Reg.iexempla teÃantur.
Curandum tarnen efl,ne. leuitas amp;nbsp;bonis ob-flt nbsp;nbsp;nbsp;malos détériorés reddat : fidcum feueri~
täte temperetur: amp;nbsp;^ui beni^itate allict noluc-. ' runt, timoré ab impietate deterreantur. Adofes vir mitijflmtis fere triant a milita impiorum hominum vno die tructdari curauit, Exod. ija. 'llhinees,eju'']dflagitiofos vlcifl:eretur,iram.^Dei auertit,- Numer. 2 s. Samuel leuis âEropheta, t/fga^impium concidit infrufla coram TAomt-no, i. Regum is. Latabitur viEius cum viderit 'oindiitam '^Pfal. 67. Sed nimia ftuitia tjran^. nidemfapit,nimif^feuert atcfueduri T^rinci-pes crebro for tunas. Imperium, vitam perdide-runt. Ftlius Salomonis'Rpboam,i:ptia nihil dp. patris feuitia remittere volebat, populo^ dfiaek ' reflondit: pater cecidit vos flagellis, ego cadam. fcorpionibus:pracipuam,rpgnipartem amjflt.
i)^circa præclarè Tiberim tyiu-, fftftm MaHricium Impératorem hortal^atftr,^ lt;ipitd, 7*iKephorii lib.i8~ cap. ô.t^pibM tiaturA duces dédit, earnm^ retiem aculeo ejuafifponta-
ft
* ( nea naturaliquadampoteflate armauit : ut pungere etiam cum pojflt , sjui legitime non, â pareatinec tarnen apis tjranni(Mm,fediufluon, Ãâ citnodttm communi vtilitati aculeïi. habc(..
H J P'^ertu
il«' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
Ferm Samaritanm Chrifim lejm^ in rando homing, tjni a latronibns vnlneratuu erat, oleumÃmul amp;nbsp;quot;vinum vfurpauit, Luca to.
Librtprimé â^gum cap.2 S- it/dbi^ai[,prit-tientiÃimaÃgmina.pradicatur, cjuod trnpiHtn Nabal maritum Ãuum obiurgatura,cum veÃe-ri ilium vider et ebrium, expeblarit in alterum dtem, dum vinumdtgejjiffet.
Sic loci,temporis,d£ltlH,perfinarum,tn ptt-niendo rationem habere oportet. EtprincipijS obÃandumeÃ. Omne malum nafoens facile op-primitur, tnucteratumpierum^ fit robuÃum, alit publice, ali^ priuati puniantur.Afaiorefiafi plitio dtgnu! eÃ,qui fortuit 0 , amp;nbsp;femel, aut ra-rijfimè deliquit, quà m qui petulanter, amp;nbsp;tX malefitio confuetudinemfacit, IÃp^bilef peccantes,duplici pana dignos iudicat âThilo, libroiii cr'eatione principis : quod. amp;nbsp;male agant, à T^iores fuos vit'qs dedecorent. Sed âTannrrd' tdnus de\/flphonfo rege narrat lib. 2. capite.tÃ' quod in nobilem quendam -vtrum, befit maiefla-1 tisrcum,tacito tudicio, prater moremanitnafi uerterit: neautfcelus maneret impunitum, nt^ vnius hominis perfidiâ, tam nob disfamiha no-tam infamia incurreret.Et lure nunc confiitnta atquemoribui receptitefi, Nobda delinquent^ mitius pun in: textusgloff. atq^ T)o£lora in cap â¢bit de pants.Tficolaui 'Boertus decifienei73.t»*' ÿ.etintrablatudefieditiofisnu.so.Ãutdo decïfiii^.toó.'^Didacut Couarruttiat li.s .vartafX
'HISTORTA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»19
refolutitnScap.ç.Thomat ÃrammatfcmdeciÃ. 2^. Ãquot; 32. Ctiteriij^ Iurifionfftlthvarijs in loeit hanc miitertam pertraElamnt. Similiter Fce-mtnis obfragilitMem fexM, minor ibtts att},pu-pilliiob ra^ionif ingenij ac intellctltis imbe~ ciluMtem,nâ¬cnonfinibuf amp;nbsp;infirmis mnlta eö-cednntur.Qua tame propter necejfitate,amp;g-ra~ HiÃimas canjà i forte recepta fnnt, non debent tn areitntentii trahi.L-Qaa propter necejÃtate, ff. de regtilis laris. Cao. Cû in cunblis,ext. de eie., blione et elebli potefiate.TerentianHS M it io fieri aliejuoitdo ait,'utduo cü idifaciantthaie impa-ne liceat facer e,i!lt nonliceaf.nonejuod dffimilit resfit fed dtfiimilis is c^uifacit.D.tamè Htero nj/ntus ad cap.j.Ffitia iniafiH foreJcribit.fipauper es publiée argnâturgt; puniätunf.diitites ma-iora defignätes no corripi,atc^ prop induis omnia ejuod titra praceptu egifièt.punire voluit,nifipopulus iterceJfifiet,i.Reg.i4. j^Jfuero regi fitpieier refii-detur-.Plus oportere tllii rempublieâ curare,^uâ Fafihi reginâ fisperbâmefabtu eius relit^ua mu~ lures Itberius tmitaretur.Uefter.c. i Si vero ni-hiloniinM reprehêdâtur,magifiratus meminerit tjuod ./ilphifits dicere foiebat: Pricipiiefie bene-facere, et malepacieter audire:'ut Fredericas 3. Ro. Imp. aiebat: Principes tandfignu adfitoittà txpofitos.Ipfe^ r9.v regit Chri^ lefts,cü Se om nilf opttmèmereretur^alijdicebüt,^uia bon* efi^ alijnegabät, vocabâttjjfedublorëpopuliloan.7.
tndulgeri. Saul re.t Ifiaelfilm fuit lonatâ.
H 4 Fiden-
»JO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARTSTAEAE
Vtde Videndum autem ipÃs efi, ne propter fuoJ â ' amicos ate^Hc miniflros vitu^terentur, vt dicetur, in primie -vero, vttpà culpa va-cent . âNam Socratet cuidam percunElantigt; çiifomodo bonamÃamam haberet,reÃonelit ; Si tabs eÃeÃudeas, ejualie haberi vü. i^geÃlaui id conÃecuturumputabat, ejui lotjuerentur cjM Ãunt optima^ amp;nbsp;facer et Ãtnt honefiijÃnut. n^ntalcidoi itaexprimçbat .⢠Siloijuaturiu-cundijÃme,praÃet vtilijÃma ; Minime expedit vttles atque bonos viros inÃrmone amp;nbsp;congreÃi-hus a/peritatem pra fe ferre ; ^ua multi of èn-duntur.
QVAESTIO. V.
Quomodo in rebusbellicis inuiâus effet.
RESPONSIO.
Si ncc in multitudine, ncc in potentla amp;nbsp;viribus confidas, fed Deum fèmper inuo-caiieris, vt tibi omnia iiiftè agenti, conatus amp;nbsp;confilia dirigat.
COMAfENTARTrs.
QVoniam duo inter homines genera deccf. tandi reperiuntur, vnum per difcepta-tionem amp;nbsp;leges,alterum per vim amp;nbsp;ar-rnafaci quidem, ejua nihil habitura Ãt inÃ-diarum,in primis efi confulendum,fedcofft-gtendumadpofterius, cjuando vtipriorigenerl Cicero t, ^on licet. Sujctpienda^, authore Cicerone, officiorü, bellafuntiVtfineiniuria inpacevtuatur.lQnf^ vent
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;121
â¢vero ex nsiHa neceÃitate, propter TJiinamglori-a,m,bellafufcipiuntttr, infÅlicem ferè exitnm habent, vt lojepht, amp;nbsp;i^zjiriit. exemplum déclarât lib.i. Machah. cap.s- zaduxdio Mitem Det fretos ludaorum Rega contra potentifji-moi dtquot; pertinacijÃmas hofla fÅlictter decertaÃ-fe, 't/arijs in locdjacrafiriptura commémorât: ^Hos hic nimis longam ejfet recenfere. Nttma T^ompiltias 'R^anornm religiofuf.ac publicae ejuietisfladioÃa rex,cum animaduerteret, bellum tjuod abÃcfue iuÃa cauÃa infertur , nihil altudlt;juà m latrocinium effe : tot am earn rem ex arbitrio facerdotum, ac reltgiojirum hominum pendere voluit.Ideo^^ Fecialiii,i^uos
appellat TDionyÃta, collegium, belli cauÃa tnÃi-tutumfuit.Non licehat enim Roma bellum mauere , niÃ, cognita cauÃt.Fecialet id eÃe iuÃum pronunciaÃent.T)eorum^ voluntatem ,priuj^ bella Ãtfiiperent,per aruÃica exauirebät. Cä^ iuÃa dr neceÃaria fore bella conftaret, lege cau. tum erat : 1 Fquot; S Tai 'BELLA IFâ S 'FE
F'R^J^TdJ'O. ConÃikf exercitu eduHuri iacrapriMfaciebant:amp;à de foelie i euentu forte dubitarent,antepralium vouebant templa, lu-dos ,facra,Ãatuat, t^uibus expiarenturpeccata, amp;nbsp;placarentur T^ijà etiam velante,vcl in ipà pralio grauius alt^uodpericulum tmmmeret, folennia vota emittebantur : ad libros Stbyllt-nos,amp; facrifictareCurrebant, vt in academia 'ÃomanafuÃm eà demonÃratum. Jtac^ue faeli-
H i citatem,
nz nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
citatem,Ã' fucceffum Romanorum in bejlo, huit inÃitHto, amp;nbsp;rdigtoni quidam ajjcriberc non du-bitauerunt : ncc fuis viribtu amp;nbsp;potentiatedit(~ fiitta, amp;nbsp;Deorif immortalium auxdio vntuerfi ttrrarum orbu Imperium accepijfe credebant» numero IItjpano!,inquit deer o,de A-ruÃicurejpöÃs.nec robore (qalloi,nec callidita^ te Poenos,nee arttbui Graces, nee denit}Ãgt;^lt;! ipf^ hui^ geiis ac terra demeflico
nattuoÃjfenru Ita-
los ipfis ac Lat in os, fedpietateac reltgioe ÃipC' rauimui. Lucius Florus li.2.cap.6. de Scipione loques.,Certu,ait, eÃ.adpraÃtandä T^rouintiä maxime profecijÃeÃngularem DuelsÃinllitate.
Idem alsarum quoque gentium TrincipU fecerunt. Nam Clodouaus Cjallorum rex ad Tolhiacum contra (qermanos acerrimo pralie decertans, cü nihil humana Ãei aevirtutis Ãs-pereÃet, ChrtÃum, quem Clotildis SRurgundio-num Regina ChriÃiana, Clodouei primi vxor fapeÃruÃrapradicarat, tmplorare caepit.Is pra JensÃatir» adÃeit, dr illius auxilio rex vieler inpatriam reuerÃu , amp;nbsp;fidem ChriÃianant amp;nbsp;Ãacrum bapüÃna fufeepit. Qualiter omnet» bene ger ends belli rationem cat er a gentes à di-tiino numine proficifii credidsrunt,tdeoÃfitcer-â dota Deorum miniÃros, amp;nbsp;vata in belle Ã-rè praÃe habuerint,alibi à me aperte eà de-n Itbra claratum. nbsp;nbsp;EptÃola lapanicafignificant.qued
e i^ca- in noua, orbe , antequam eb LuÃbini ei' HF â Ãtani penetrarent, âPrincipu bellumÃuqcepttt-. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rh
HISTORTA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,23
ri, damoni cutdam, idolo fito, vitam atque fa-lutem commendarint , promirtentei et,Jifaue-ret,magnampecttniam,facella,facra, amp;c. Fk-Itciter^ côfeÃto bello,nthil afittijuiw habuerint, ijuam fifè ifla reltgione liberare, qtfodq., httnc periculoÃs fimper m rebu^ inilamartnt. Fnde apparet,à veteribiu: lanigenis hanc dobirtnam inomna i^entespermanaÃe. Sicut enim Noa-chwfilios atteste ncpotafuos docuijfe reperitur, vt omnibus in rebus ad âDei fauorem auxtli-»mÃrecurrerent,amp; pro tanta viSioria, quod *Pfi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;conferttatus CeneJ,
dtluuium euafiÃet , gratias abiurue ÃfrcriÃci- cap.g, um obtulit, illucÃij Deo gratiÃimnmfitit : ita ipfiui pofleritas per 'vniuerÃum orbem dtÃierÃa none Ãmper rcttnuit,â¬tà vari^i Ãuperflitionibut atejue idololatria paulatim,authore diabolo,fuit deprauata. âFon'Mni hello fxlicitergeÃo, Dijs grattas publice agebant, louiÃjOptimo Maxi~ mo laurum mittebant, votadihgentiÃtmeÃolue-bant.Fgtho iyithenienÃbus,ipÃum ob resfielictlt;-. tergeflas admirantibui,acpradicantthus, ejuod CotjmregeintcremiÃet:DÃ,incjuit, babedaeà gratia, ijutbus author thus hocfacinus praclari geflü efl,ipÃe nihilprater manu amp;nbsp;aperä como, daui Euitus ^uippe rei in manu Dei efl,et huic debetur gratta,à tjuidÃielictter ceÃerit, fid tnte~ rtm vult hominü operamaccedere.IoÃue cap.23, IÃ-aelitas allo^uitur: vnM e vohüpfeejitetur ho-Ãiü mille viros, tjuiaDominue Deui'vefler pro
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vobu
«24 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARI ST AF. AE
Vobù ipfe pH^nabit ,ÃcMpolUcitus eà : nullus iJobü reftjiere poterir. Hoc tantum dtltgen-tijjime pracante, i/t diligatis âbDominam âHeunf Vtut.cap. veÃrum. oy^brahami pofleritai, cfaa ver am 20, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;religionem pure retimtità helium neceÃario ge~
rendum eÃet^Hei potentia hoe fréta Ãtfcepif:amp; Ãacerdotes magno fvrti^ animo eÃe tubebant, t-Reg.cap. q,(otn)eM tn medio eorum habitaret. Samite-2, lù Tropheta mater igt;Anna : lt;gt;Hrctts fortium^ fuperatut eÃ, (äâ inÃrmi accinSH Ãtnt robore: noninfortttudine fuaroborabttur vir. Ttauid rex et âTr ophet a : Hó Ãaluatur rex per multam virtutem , nee g'fgas tn multitudine virtutii ÃuaÃallaxaquuiadÃalutem. Idcf^verijÃmum EuÃeb.lib. eÃe ConÃantini exemploprobat EuÃebiut.Et: In p. cap. to. Tleo, tm^utt, frlutare meum, amp;nbsp;gloria mea, T)ew aux Ulf met, ein free mea in Heo eÃ. 'Bene-EÃal. 6i. dildus Hominus âDeus meus, cjui docet maniU EÃd. 14-4. meat ad prxlium, amp;nbsp;dtgttos meos ad bellum, mrÃericordia mea, amp;nbsp;refugium meum, fuÃep-tor meus, ein Itberator meus. Hoc autem appa-ruit,ciuando contra magnum ein fuperbum (Ão-. Hath pugnaturus : Tu inqutt venis ad me cum t.Reg.cap.çp. i^aÃa, dn clppeo, ego autem veni ad te in nomine âDomini exercituum Dei agminum , Ifrael.Erat vero Dauidnonarmatus,fedgere,^ bat baculum fuumpafloralem, dn lapides : talt-1 Jal.4j. Ãpugnaturum aiebat, vt omnes tntellige-rent, tfuod non in gladio,nec in haÃafaluaret, âDeus.Et fnttetjuam ferio alitjuid aggrederetur, Ãmper
HISTOKlA.' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;125
femperferèT)e%m,deenentK prinsâconfulebat: vt I. Reg.jo.iirâ 2. Regumi. atcjne j. capite vi~ eiere eft. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Rex contra tÃthiopes eiecerta
tterns,âDominejnqttit '^Detti, non ejtapteä te tri-la eiiftantia, â vîrtem in patecis atsxüieris, an in plteribiâU,aditetea nos âDomine Dein n oft er: in te tnim, amp;nbsp;tn tuo nomine habentes ftsiteciatn, ve--nimus contra hanc mubittedinem. 2. âParahpo.
â â 14\ Ctsm Holopernes, Regft âPiiabochodonoftor maviÃratw oraseijftme obfideret ludaos, vm-Merftis pnptelns Ittdaorn per tot à noblein Pccle-fta orauit, petens auxtltH a Deo, Itidith. 6. Et â¢Etiachim facer dos Magnus, eosfic allocuties eft: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â . gt;nbsp;â ? k
.Scitote cjuontamexaudtetâDominies precesve- . -.âia ftras,ft»Mnentes permanfirttis in ietunijs, amp;nbsp;'inorationibies in confpebiuDomini. iJ^temores «ftoteiiJsbCojft,firui'Domini, ejut zAmalech in tfirtute ftea, amp;nbsp;in pot entia ftea ,amp; in exercitu fieo,c^ in clypeis, amp;nbsp;incurribus, ei^uitibuf^ fuis,nonferro pH^ando,f'edprectbus fanblis de-iecit. Iudith 4-. lpfalt;J^ Itedith hoftemper inftdias aeioritura: Erit memorabile nomini tuo, cum ludith monies fcemina deiecerit eum, nec enim in mul- cap.6.et Æ tidudine eft virtue tua âDomino, necjue in eejuo-rum viribus voluntas tua eft. nbsp;In eandem fen-
tentiam ludas AEachabaus,facile eft concludi, multos in manupaucorum, amp;nbsp;non eft differentia inconfpecluâDet call, liberare in multisan inpaucis : e^uoniam non in multitudtne exerci-tus vibloria belli,fedde cellofortituelo eft. Id^
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;varijt
iz« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
jF. Ã/ach. fXfplis cle7nonÃrabat,femper^^ a»tepri~ n iMmtyiutnamauxihumimplorabat. Afibipt-ne vtdetttr.ait Sox^omenw, oÃentiere Dette,joH Dib nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Regibns amp;nbsp;Imperaroribmfitfficere ad
Ãoria c i,falitte,etÃnehacnnllittfeffemomentiexercitite, rohur Imperij, amp;nbsp;reliqnttm apparatii. Iccirco Confianttniis AIagnM,poÃijHä ChriÃi virtate inÃgnoÃtnSliC Crncis coff]orat,ad/eerÃie Tyri-r nos pttff2atttrni,EccleÃa ChriÃiana, et Epifior porti praces expetebat.Dtuiy^ Anthontj.etrelt-cjuorte pvjÃmorümonachorü orationib.fe vxore, liberos,amp; Imper iit crebro cömendabat.Narrat ilttfini lib. in vita Côflantini Ettfebiat libtt-. tp militeeÃtoi t.cap.g. äoctterit,nö tarnpotentia fate ei' armit ciÃdere, ejtiä Deü villoria aty^falatis aathoreagnofcere:^ ^â¢eodijj peculiari ipÃs precandijormä Romana lingtta praferipfirit. VndeÃailti eÃ, vt yuato hn mtliore religiofioreyjfefigerebat,täto magie De* belLi ipÃus etgloriäÃorianaret, ist crttdelijÃmai geteiarmie,adtatore âDeoidomaret.^Qagei Liciâ EttÃbiae »tus tyranteeÃlpietes,ne boni zdri,et ChriÃiana Itbao.hiÃ. EccleÃapro CiÃätino ampltttf oraret, ideo^j res tat», g. (Æâ¢ ipÃus prosperaretur,yMadä templa claadi injÃt, Itb. 2. de yuadä prorÃee euertit. TToeodoÃue pparatur ad vita CÃ- beim, inyttit Rnffinm, no tarn a rmorü telorüipj, Ãant. nbsp;nbsp;nbsp;y st à ieinniorü et orationü ÃtbÃdÃ: nec tä exca-
hsatü vtgilijs, yuam obfecrationüpernoElationt Raffinm munittts-, circamibat cSÃacerdotitnts nbsp;nbsp;populo
lib.2. hiÃ. omnta orattonü loca,ante Martyri amp;nbsp;Ã4poÃoâ sap.jj. larü theeas iatebat ctlictoproÃrattu, anxtlia
Ãbi
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IZ7
ÃbiÃda fanElorum intercejjionepofcebat. Cum^ I:^iteph9~ aliejKtmdiu anceps eÃet contra barbarot pu^a, f-ju lib.J2-proieblis arnw adfolitafe vertit aMxiha,etpro. cap nbsp;nbsp;nbsp;P.
flrattts in conÃe^la Dei : Tit inejnit omnipotent Tdew noÃi,ejttia in nomine Chrtflt filbf tat -vltio- Diaconut nie faà a, vtputo,pralia iÃa fitfiepiÃfeau, in nbsp;^/ita.
me vindica:à vero çum cauÃa probabili, et in te Sorjome-confifits hue vent^porritv dexter am tais,ne Ãr-todtcantgentes:'Ãbie(iDcMeorunt?Q^antttm cap. 24. iÃapietasTheodoÃo Imperatori profaertt, in-dicat Claudianus:
0 nimium diletle Deo, cuifundit ab aintris tÃoIui ar mat at hy ernes, cui militât athet. Et coniuratt veniunt ad clajÃca venti.
'S. /».admbroÃut de fide ad (yratianum Impe. ratorem fiertbens ;Tetis aitfiidei libellam à me JanSlc Imperator,profie£iurui adpralium ; noÃi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;
enimfiide magis Imperatorü, cjuà m virtute mi- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
Ittum yuarifilere viHoriam, Id^ igt;a4brabami amp;nbsp;lojke exemple déclarât. Ergo amp;nbsp;tu vincert parat,yui Chrtfiuadorat-.vicereparat, yuifide 't/idicat,cuiut à me libellitpetifii.Qwd Car oint Maffias diuino auxilio fretus ff'auijfima bellst fiificeperit, â¢virofiq^ religiofios amp;nbsp;ptos picerdotet fiemg t exercitu adhibuerif,ieieoâ^^ eafiÅlicitergefi. fierit,etpofi 't/iHorià plurtmat eedefias multa est nobia^et Jacrafiusiartt oès fier è hifioria loejuUturt Vt hoeviuû Germanitexëplûelfiedebeatj)eRo. herto Frâcorüregefiribit Platma^ep citpius rex
canonicat legtret, oppidt cutufidsi
meenist
K« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
^httina diumittu corrnerint, vT Ãne vlla diÃ-.in Johan- cxltate a regio milite caperet/iv. Q^a/iter Sipó-ne pp. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âD. Michaelis atixilio, ca teianijs at^j
20. orationibtu ptiblicüdininnmfaiioremtmplo-raffent,vicerint,reÃert in Ferdinando primo lo-ninianns quot;Pontantts. Qttt contrà -fecernnt, 'Ut negleäo Tdeo in hjnmana potentia, amp;nbsp;dixitijS Ãiemcollocarent,infeliciter temerè Ãifiepta hel-l^geÃernnt,. Cnitu ^ttidemreiplnra in vetert tejlamento apertijÃma exempla reperinntur eo-rum,cjHivelantmivel corporis viribus eÃere-bantur, vel abundantia pecunia, amp;nbsp;humana
potentianitebantur. ClariÃimum vero extat ludicum capite iq.amp; 20.
t. Mach, ^ortiÃtmus nie Judas Machabaus quandtH cap.g.çjr contra hofles fuos,verareligyoneÃjr diuino au-. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;xilio flttusÃrtiterpugnauit, pauciÃimis viris
homine Htere-mia. t^,
2.Para-
inflnitam hominum multittidinem profligate ÃFaledi- potuit :Ãedpoflijuam,timidior, vt videturÃa-Plus ijiii ^teigt;âÃpjn'enorumpotentiam amp;nbsp;arma expetu conÃdtt in teit-.nihtlampliuspraclaregeÃit verum ab ho-flibtu interemptus efl . ÃÃfa rex t^uanquattt zÃthiopes adtutore T)eo vicerat, tarnen quttt contra '^Benadab regem Syria non fuit aÃite pralto decertare, fed mià argento faedus cur» eopercuÃerat,his verbis lianani Ãropheta ei iip.cap. tfi alloquttur : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;habuiÃiÃduciam in rege Sy
ria, amp;nbsp;non itiPDomtno '^Deo tuo, iccirco euafit
Syria regis exercitus de manu tua. PJonne thiopes amp;nbsp;Lybies multoplures erant i^uadrigdgt; amp;
HISTORIA? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îî$
fîr etjuitibw, dr mttltitudine nimia, quos cunt T^eo creurdiÃefitradiäit in manu tua ? St ulte tgiflt, dâ propter hoc etiâ prafinti tempore ad~ uerÃimte bellacôhfuYpunt. Caius irfu^uÃi CajQirss nepos in é^gjptumprofeblurus, Hie~ 'rojótymam tranÃuit,dr verum T)eumadorare conternpÃt, id'^ ft^uguÃtts prudente^ ab ipfo Vrjper^. factumaÃeriiif.vndeÃcauiÃfmapeÃis,dquot;pub- chroni-lica calamitas,qu£ÃatimÃubÃecuta eÃ,credebai. cü.
tur exorta. Traterea^qu)pro reli^one câthùli-ca, pro Papadâ Ãlute publica iuÃa bellaÃi-fieperütÃemperfere inuitli extiterunt, Wquse-Ãione prtma eà declaratum. Cog, lita cauÃa, cdâ diuini numtnis fauore ÃuÃcepto bellotVtfxliciter geratur, videndum eÃ, vt boni milites c'bfifiri-bantur.Ingens ludaorum multitudo Jéfe Gedeo-ni,contra Adadianitas,coniunxerat:Ãed IÃedeon txpracepto TIet timidos, dr qui curuatis ^eni^ bus aquam bihcrent, ex pralio abire iuÃ^if.ne fuis viribus lt;dr ignauo mtliti,iÃam viEloriam, qua à Ãolo Deo proÃciÃcebatur, tribuerent. ludi-cum 7. luhus CaÃar, rei mtlitarisperitijÃmus, Lib. ji tarn continentiam modeÃiam^ in milttibus re- cap.y. qutrebat, quam virtutem et robur.Theodórétut author eÃ, quod ConÃanttus Imperator in ex- ^nte pr4 peditione belU Magnentiani milttibusÃuaÃeril, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(gx
vtdiuina prius mÃteriaÃecum perciperet, vtq^ in tato mortis ptriculo futuri,pretioÃim veflem Ig^^. illam induerent; quodà quü Ãtirttualem illum amiculttm Ãbt ctrcundart nollet, ts domum re- cap.t.
l dsret
AMSTAEAE
Mo
diret,fe»onniÃinitiatis jècumtn hellofocijS v-jùrum.Q^madmodHm Carolw Aia^ns contra barbaros pu^atieriis,monachos çir Jacerdotes in exerctsu adhsbutpfefrrtssrt^ui peccatis Jo-lutos milites facra eachartÃta montrent. Sal-tnanas fcriptum reltejttif.cjtsod (Ãothi Ãquot; Wä-dali Romanis Imperitsmfacile deuajiartnt,(jiso-niamtpà ChrtÃianis lonoe melttss moratierant- , JoÃse cap. Nam cjitantism fapè vnttss hominis improbititigt; i F. vniiserfi exercitui affirat detrimentii, NchaH exempliideclarat. Knde Diogenes Cynictss affit- , mare folebat.fatiits ejfe cis passets bonis adtserÃ* j emnes malos, quam cis multts malis aduerÃtgt; paucos bonospugnare. Certasqunq^legesmilttct-res,CÃr difciplinä obferuare oportet, vt loannii BaptiÃa de militibus praceptti retineatunflipf' pendtjs fuis contenttÃnt,amp; à fceleribtss,priêda, amp;nbsp;rapinisfacrilegioif abflineant. Qtà bellaÃ' er a,qua entra Saracenos geÃa funt,defcripÃfilt; cömemorant,quodaltquando illa quidefxlicitd fucceÃerint,fape calamitofum prorÃss exitiiftt' nnt firtita, quoties aut propter vanä ^oriä ttâ mere.aut ex armorümilitum^, amp;nbsp;poreatiaÃ-, ducia arrogäter fufeipiebantur^aut ipà Principes in medio exercitu libtdineÃhlabantur, asst milites à fceleribtsi etrapina minimeteperabät-
TD.Hieronjmtss adtleliodorum in epit/tphi» Nepotianiferibit; Noflris peccatis barharifif' ta funti noÃris tiitqs quot;Bpmantss fuperatssr eX-trtitns ; nec tarnen amfutamtss cauÃts morbh
HI STORT A. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ijr
nihil âmirumÃt,lt;juod optimi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dâ
fiÃjimi âPrincipa,tam crudeli Ãquot; tmpto milite fnfceliciter contra Turcos bellagerant, cjuodpiä bonam cauÃam Deus per tarn impia or-gan.i traElari nolit ; plerumj^ enimÃne vUo dele-Hu multisÃceleribus inÃffies in rnilitiam aÃcri-buntur,quorum qui crudelior nequior/jj eÃ,ii Optimus mtles, amp;nbsp;fortijÃmus dux habetur. Nec qutÃjuam eÃ, qui antepraltü de expiandispec-catis,de adhibedo Ãtcerdote, et coeleÃi armatura:^ facra Euchariflia, coÃtat, fidipÃos Dei mini-Ãros,^ Ãacramita indignis contumelijs afficiüt,
Longe minus quotq^ eà admirandum, quod altqui principes à ÃuÃcepio bello deÃÃere cum perpétua ignominia, amp;nbsp;dedecore coatHfuerint, quoniam contra Deum,ipÃujq^ religionem Ca-tholicam, contra legittmum magsÃratum, tÃâ omnes bonos viros auÃu temerario eaÃtÃepe-rant, s^lphonÃum regem pradicat Tanormita-nus,quodanteq!tam ad bellisprocederet,Ãemper diligettÃime dtuinum auxiU'ü implorarit, in co-feribendo milite deteHum habuerit, amp;nbsp;aliquäda pofl egregiam vibloriä nec ed:re,nec bibere, ne c
1 pulueres excutere voluertt,antequam rem diuL I nam Ãeri cur aÃet, domino^ Deo, vnde earn pro-I uentÃeÃciebat, grati.os egtÃet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Carolus V,
1 Imperator, ipÃufq^filius âÃhtltpptts ii. Rex Ca-tholicsis,cateriqj Principes Catholici nuper imi.gt; tati fitere . Et quantum ipÃs ea piettU, atque difiiplina militari profiterit , cum illorum
â i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l JI hoÃihM
1 *
Æ
Vî nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A RI STAF. AE
hoÃtbui iuflo Dei iuditio terra mare^ repu^-narent.fuperioram temporttm htÃoria teÃan-tar. Tarta viEloria, Ctcero libre primo ojÃcto-ram.conferMandos dicitiCfHinon crude les la hel-lo,nec immanes fuerint, ^uii},, armù poÃtisad t Imperatorum Ãdem conjugiunt. CarthaÃaem tarnen amp;nbsp;PJnmanttam varijS de cauÃs Rer/iü-i^lÃ.poà ftos fanditus ÃeÃfiliÃe reÃert 1 Gorinthium^de-tuclariam lftiiÃe,ne loci oportunttas altejuando adrepeten-puniendt. bellum eos adhortaretur. nbsp;TerÃtpublic^
lege cogunturiVbi in bello Ãtperioresfuertnt, vti modeÃia, ideoej^ populos in e^uos pu^ando Imperium conÃecutiÃunt^ interÃellis âTrincipthtsigt; ne rebus nouisÃudeantitributa pendere iubent-Q^m vero Sauli amp;nbsp;tyichabo, ludaorum Regibus,per iculoÃsm extiterit,e]uod impios,contra Deipraceptum, hoÃes conÃeruaffent, Ãcripturtt Ãacra teÃatur,lib.i. Reg. cap, y. amp;nbsp;Ith.cap. te-PlurdVi- Scipio autem lt;gt;.Afrtcanus dicere Ãolebat, de 66. fnalicÃe 'i;num,ex ciuibusÃeruare, quà m mille hoÃesperdere. Et Luculiasaiebat-.mallefizm» ciuem Rprnanum ex hoÃium manibus eripere, ^uam vniuerjM hoÃium fortunas fibi vendica-re. -i^lphonjùs rex,apud T*anormitanum lth.2-cap.62.glortatur,non tam ijuod hoÃes vincert Ãciret,ejuam ejuod villis conÃulere didictfiet: nec tam multis hoÃium mtlltbus cafis, auà mfief-uutis triumphandi legem Regibus dedifiet, lib.h cap.^4. Cum^ Caietam obfideret, amp;nbsp;pueros» UC bell« inutiles,tUipropter vi^us inopiam eij-
cereh
HISTORIA.
133
eeret, eo/q^ tn re^ caÃra minime recipiendot conÃliarijdecernerent:Eff},intjt{tt, malo C^iiettz nunijuampottri.tjiià mtamfÅdè amp;nbsp;crndeliter sincere.Lib.pcap.if. Nobilùt^nidnmvir pol-Itcebntnr fs CafleUa re^em, liAlphonfi hoÃem, occiÃtrum : lt;gt;AiphonÃisreÃonait,Ãe non modo pro jÃo regno,Ãednepro toiita ejnidem orbie im~ perio adipiÃcendojtamcrudele (ir detcÃnndum Ãicinm permiÃnrnm,lib.2. cap.jt.
exittoÃ/ÃmnmfKit, e^nodviEloria vtincejuirent,^' niminm icctrco inÃoleÃcerent. Cum Ãtncedonnm Rex Thilipput in vi^os .^thenienfes nimixm fiuiret, Uli mncMo eonÃ-lio Romanortfm auxtlia. contra ipÃam implara-runt.tefle Florolib.2. cap.^.F/taliquando,, vt Tleui Jais iratM ,permittat eos Ãuperari.Ãdite-ramplacatui.hofleigraatÃÃme paniatn^xodÃen-Ãt iÃ/fntiochus 2. Adachab. j. Nam contra Ec-ckÃam Dei , amp;nbsp;bonoi viros proÃeritat Ãam-wa infÅbcitM , amp;nbsp;malum maximum efi. 2.Adachab. Sâ diuidendispoÃvidloriam Ãâolà inter ficios loÃce 22, Ãâ t. Regum cap.^o. exemplum extat. Hac autem vir Ule e.x media foÃee 2}. fcripturaÃacra deprompÃt, vbi Dew fipro lu- nbsp;nbsp;24.
dteii.tancjuam pro pupilla oculi,à in legibw Ãuü perdurarent,decertaturumpromittit. Id^Ãem- I^dith. per etiam eÃe fadlum pgregie HoloÃerni declara-bat tyfchior : facile eos Ãuperatos, cum Deum oÃendÃent, alto^ui eÃe inuiblos. Eademad ÃbolaÃicammilttiam i 0quot; Ãirituale pritlium,
I f tpuod
»U nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÃRTSTAEAî
ijuodreltff nà nbsp;nbsp;pij -viri contra diabolami amp;
tarneÃtamgerunt,etiamreferendaÃant: vtnet proprio Ãto tngenioÃadtoc/^nimtumtrtbuanti nec orationibtis, ieiunijs, aut Ãuü meritie ma^ conÃdant,tjfnam diaino namini : fed hoc tmplo- , rato manîi ÃinblijÃmo operifortiter admmeant.
QVAESTIO VI.
Quomodo hoftibâ formidolofus exifterct. , RESPONSIO.
Vide Siarmorumamp; potentiæmultoapparatu inftruiSIusfueris,longo tarnen tempore an-tequam vtarisdetincas : nam amp;nbsp;Deus vtituf dilatione,amp; per potentiæ ftiæ declaration^, omnium animis inrutit terrorem.
C O M Ad ENT A I VS.
HtÃc txfupertori ijuaflione dependent-Età erim ret benigerenda occaÃo,belb^ euentfti, a JAeo proficifcitur.ù tame vult â^gù tanejuam inÃramenti, operam accedert) amp;nbsp;dtainam in heiligerando froaidentiam imh ' tari-.vt terreat,omnia^prtas tentet.ejuà mati I arma veniatar. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;per vim decertandigenUt
Ciceropropriâ bebearâ ejÃe ait, amp;nbsp;FeÃue reÃ^ i be Ila à belaû der ia at. Q^are non mà maximit necejÃtate coadlos belliJitfcipere,pralio^dectr-tare oportet. Siveroaperttnaciimprobitatetü-feedere, cdr honeÃe pieijj imper ata hoÃafacere, minie aat beneaolentia permoaeri no poÃant,ti( demi tjaaà inaitae in nomine Domini aggredia-tur,c^ Dnu ttapraliafrrtanabitt vt taÃ^rirtâ eipent
HISTORIA, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ni
cipim hoÃapoÃhacreformidet. 'BellicoÃti eÃa» intjuit Ificrates, ret m 'tlitaris fiietit, et bellt ap-pnratti.^ldà tales Principes ab omnibui Ãre ti-' metur.^ui amp;nbsp;arte militaripotentiaÃentin-flruEH-.ejai^ propter virtntes fortttnatifiint, amp;nbsp;lt;]uos fm non timent eines. ISlec enimfimanihnt adamantinit centnplifoÃa vallo^ cingantur ,fi tnilhnismilionihasÃipatiincedantyvlln tut int nbsp;nbsp;nbsp;,
fortiuÃj^praÃdiuicertiuf^^Ãttellitiü, amp;nbsp;formt-dahiliore hoÃtbus apparatü adhibere poter int, e^am à praclare depatria meriti ciuiü charita-te muniätut : nec ejuifejuä minus timeturab hó-fltbM,ejuà m ^uittmetur a fuis, vt infra tjuaÃ. Zj.etsjfuÃus apertetur.Hac aute reÃöÃo ex IL bro ludith petita videturivbi ludith occifo Ho- ^ttdith loferne pracipit ludatStVt vrbe egrejÃni Ãatim pralto derer têt, fidijuafi impetum fa^uri hoÃa t(rreà t,terrüo(^ amp;nbsp;fugientesffe^uantur.Deus Hidetj.4^ aÃt varijtÃgnis atq^portetis iramfua hominib. oÃendit, amp;nbsp;longanimitate patientiaf adpanite. tiä inuitat,fcdtjuädo fe emendare nolüt,ira tar-ditateconpenfat.Idijuoddtluuij, excidio probat .Ambrof, AmbroÃus, nirmrü fat longü tepus poenitetia de Noe , Idulfer it/nalestgnofeere fjuampunire, Ãfutur a cap. tj. mortis metu impietati et iniuÃttia renuciaÃent.
HincDauid:Perfelt;]ueriseos intepeÃatetua^amp; Tfal. tsb in tra tua turbabis eost-utcognofiät ijuia nomen tibiDomtffijtu folus altifÃrn^ tn omni terra.Hac Ãmiliter adpatresfamilias, iu.uetutis tfr populi ChrtÃiam Re£itret,omnef^magiflratus Ptin»,
t 4 Qr-At.
15« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
QV AESTI O VIT.
Quid fit ad vitam degendam optimum. RESPONSIO.
Cognitum habere,quod Deus vniuerfo-tumdominetur; nofq;^ctiam in illisaóliO' nibus,qux nobis videnturadmodumglo^ rioÃe,non dirigere confilia noftra, fed Deû omnia perficere amp;nbsp;gubernarc profuapo-
COMMENTARIES,
H^Ãc reÃ/onÃo duo ejuAdum complecli-turinimirum lit homo âTeum no/cat, cognitum quot;verè diligatiÃolut ç-r venire-tur,at^Me ex ipÃM pntÃcripto amp;nbsp;voluntate ci' ÃliaÃua allionef^ operetur. Ende EccleÃaftes: l-ccleÃaÃ. time, amp;nbsp;mandata eins obfirua, hoceà cap. vit, cmnie homo. Et Sapiens : NoÃe te conÃummatA «Ã, Ãcire iufleiam amp;nbsp;virtutem tuar» Sapie, Y^dix efl immortabtatii, IpÃe Chriflw leÃH apudloannem pronunciat: llac eà vita aterna» vt cognoÃcant te folum Deum, cir ^uemmiÃÃ* leÃum ChriÃuM. Earia ijuidemphiloÃophorut» de beata vitaÃentenria reperiuntur : Ãcriptur/t I.tb. All. autediuina,ine^uit AmbroÃus^ eä in cognition» 2 officio, poÃtit dtuinitatis, çlrftullu bona operationii. Câ^p.2. nbsp;nbsp;LaElantiut Firmianm: ^rimum an dtuina le-
LaElätiusffia caput eÃ, Deum noffieffioli obtemperare ,foü b.0. cap.ÿ colere-.nonpoteÃenimrattonem hominit »btine-
rti
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ijy
re,lt;iuiparetemaf!tm^fitaT)eünefcit, ^uodejl fummti ncfas, ejut, iffioratio facit, vt dijs a[ie~ ^.cap. 6, ' fin firuiat, ejno nihtlfceleratiui cómtttt potefl. Ideoó^afferit,homines nafci 'ut a^ofceréi Deü, amp;nbsp;creatoremfitü,agnitiim^ colant,amp; immor^ talitatempro mercede percipiant. Fredertcat Imperator,teÃe Sjliiio,nthilhominimeltMene^ rare pojji affirmabat, ejttam in hac vitafoeltci^ tatem , 0â bcinam ex hac vita exit am.
QVABSTIO, yiil'
Quoraodoipièpoflct omnia faluaamp; integra confèruare, eundemque rerum liia-rum ftatum poftcris tradere, RESFONSIO.
Orando afsidue Deum, vt bona fëmper confilia capias: amp;nbsp;monendoliberos, ne di-gnitate amp;nbsp;opibus efferantur,necpurentfe ifti habere ex fe,fed Deum cunda largiri.
COAFMENTxiRirs.
ViverèDeitnoutt.Ã' qaitpÃtts Ãerna- â giflratamgerere,omntaijjÃbt a Fgt;eo tra~ dita eÃe intellt^tt, amp;nbsp;breaiÃortaÃe aaÃe-renda, is amp;nbsp;reÃefei^ Ãquot; dia imper at : contra vers faciens, vt ejuaftione S7. docebitur, inglo~ riuseaadtt. Adaltt quo^ue Ãlvf propterfaaöquot; parentumpeccata regnam amiÃerant. QMd^.Reg.u, filijSalomonis dr ÃAchabt RegamiÃaelper-dr 12. talere.HacallaÃt ejai ad^g.óo. cjtttÃionemre-jjiondet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;decltnet ad dexter am partem vel
JttTpd.
9».
h« _ ARISTAEAE ÃniÃräf'vtdtu re^et ipfi,amp;filij eini,M Adofit Dettt.câ 17. Eode pcrtinet Hind D^nidis PÃil.24-timet DominS^anima eins in bonts demerit-bitnr:amp; fernen eins hstreditabit terra. Et T^fal. 60. Dedtfti hareditatem tintentibns nomen tn-nm. Et Tfal 1^1. Si cnfiodterint fbs tui teÃa-tnentii men t teÃimonia mea hac ^ua doce-bo eos, amp;nbsp;Ãltj eornm 'vf^nc tn Ãecnlum: fidebunt fnper federn tuam. ld fe faSlurum promiÃt quo^ne Dem Salomoni ffi in fmplicitate cordis téquot; atjuitate,?Ã7 praceptisfsis ambularet coram ipfi-.contrà verofacientemgrautjfimèpuntttirîi pradixit, Lib.^.'Efg.cap.^. 'Beatnsvir cjui timet Eominum, in mâdatis eins volet nimis: potent in terra erit fernen eins, amp;nbsp;generano retlo-rum benedicetur,glorta dquot; dinitta tn domo ettss. ^fal. ut. Semen hominum honorabttur hoc ^nodtimet Deum : fernen autem hoc honora-bitur,lt;jnod pratertt mandata Domint. Ec-cleÃaÃicus cap, to. Si deleciamtnt fedibns amp;nbsp;fceptris 0 T^egcspopult, diligttefaptentiam, vt in perpetuum regnet is. Sap. 6. quot;Ecx/^ui indi-cat in verttate pauperes, thronns et ns tnater-numfirmabttur. ^rouerb.29. âE.eges intells-gite nbsp;nbsp;erudtmini, ejut iudicatis terr am : ferut-
te Domtno tn ttmore, dr exult ate et cum tr emo-re : apprehendite dtfctpltnam,ne ejuando trafca-tMr Dominns t 0â pereatis de vta tuÃa. T*fal.2-
^^â¬ulttplexerttfernen tuum, amp;nbsp;progenies tsta quafiherbaterra.Iob.s.Propter tnsuÃtttas,^ vers
HISTORIA.
IÃ9
^eroÃtas humiliantur Tptliof. FUijfiruorum tHorum habitabunt, amp;nbsp;fernen eorum tn ficulum eiiri^etnr.âTfil.toi. 'Tlu-rtmos enimpropter ltbt~ ätnem amp;nbsp;Jcelera. Impertnm, ejuoda, maioribtu forentijfmnm acceperant,perdtdife,dtuina. amp;nbsp;butmunt. litertt tejiantur. Odibtlis, tnefutt Ec- Ec clef. cleÃaÃtctiS,eà coramDeo amp;nbsp;homtnibwfnper-cap.to. hia, regnttm agente tn gen tem trans fertnr propter iniaÃttfOS, tniartas, amp;nbsp;contameliM,ac dt-nerfis dolos.lt;i^dhanc remplurimum refert ,fi Lib 2, 'Ertnctpumfilùà tenerisrebbe tnÃtttiantssr, istofficto.c.b ^Itbi ex profeÃo dtÃerui. nbsp;nbsp;^^t^lchrt^m eà tllud
Ifocratis ; St amtcos habiter is virtate praditos, ciaes tibt bene 'volentestu ipfe virtttttbiu polleas,amp; parare regnttm nbsp;nbsp;tueri poter is. 'üe-
hemëter vtile eÃ, hiÃoriasperfcratari, vt tnteE ligatur multos ex tnÃmo ftpe ordine, adÃummïi honoris amp;nbsp;potentia faÃigium fropter tnrtutes
pfoueSlos : plurtmos contra propter tjranni-dem amp;nbsp;feeler a tn extremtu calamitates t^r mi-fer tas tnctdife.'JRpltejua 24.tradentMr.
QVAESTIO IX.
Quomodo bonam amp;nbsp;maiam fortunam moderate ferret.
RE s P ON s I O.
Si tibi perluaferis, hominci creates effei Deo, vt 8e maloru amp;nbsp;maximorü bonorü in vita fiât participcs:ncc inueniri hominé,qul fit huius vicifsitudinis expcrsiDeu veró tr i_ buere animu squü.'pro quo ille oraodui Gt.
CO Af.
140
ARIST AEAE
COMMENTARIES.
VEteres 'Romanorum Imperatores aure-um fortuntt Ãmulucrum m cubiculn fuo habebam , vt fortitudinis modeÃi^ udmonerentur. prjtclarijjimaquitdini de kac vtrtute apud Thdofophos ediffsruntur-P Ctceroentm-.UtaduerfAS l^lJu^tres,Ãcfecun-*^^'â * ' cbu immoderate ferre leuit(itiseÃ,prlt;ecLiraqjeli â nbsp;nbsp;nbsp;etijuabtlit/u tn omni zut a., ei' tdem femper vul-
tusieademép front- P an et tut ,s^fricanum au^ dttorem amp;nbsp;familiärem fuum folitumaitdiceret Ãcut ecfuos propter crehrof contenttones pralto-rumferocttate exultantes domitoribus tradere folebât, vt his faciliortbui vitpoffintÃc hommes ficundis rebus effrenatos ,Ãbtj^ prafidentes tan-t^uam tngjrum rationis amp;nbsp;dotTrina duct opor-terei'utperÃicerentrerum humanarum tmbe-ctllttatf varfetatem^fortuna. Et in rebus pro-fperis mtntme admtttendos att adulatores , i çiuibusfallamur. Fortuna mutationem confide-rans efAgeÃlaus rex : Inprojfera,ini^uit,fortit-naÃc me confuefacto, vt cfuacuncjue initderd mutatto.ne tmtxam tpfe mutationem.HorattuH
UorattM nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mfejîû, metuttfecundu
lib.2. car- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fortem.benepraparatum
mtnum nbsp;nbsp;âEellus,tnformes,hyemes reductt
edeie» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Iuptter,fdem
Summouettnon fi male nunc, CÃâ olim Sic er tl.
Vulgatuttt
HrSTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.*!
Vul^atmnefliUnd: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;VBETi^lBl
TrBEB^, ET: MAIOT^ES S PERBTS , API NO RES AP-OES. TrS âJR^ESPI CITO. Q^enimlon^efi maiores taliaperfeti Z'Net, amp;nbsp;altoS exifiere tn* foiliciores,facile ahquam confolationem adniifi-rit : contra etiam nbsp;nbsp;alios fe matores amp;nbsp;doIHo-
res e fe intelltott, humtles tarnen amp;nbsp;modeÃos, minus ejfiretur. Confuktjfnnum fuerst virtuti^ bus amp;nbsp;artibui fipramunire, quarum dollrina nee fecundis rebus infllejcat, nee mutationem, ear um praÃdto, TDionyÃtj SyraeuÃant tyranni exemple,perttmefidt. Tempore pacis, aiunt vulgo,cogitandum e/ide bello.Q^ omnta e.xÃacris Uteris deprompt a Ãunt. EccleÃaÃicus enim : In Ecete./o, die att bonorum ne immemorÃs malorum, et tn die malorum ne tmmemorÃs bonorum. nbsp;Bona
amp; mala, vita amp;nbsp;mors, paupertas öquot; heneÃas, aDeo Ãunt. Eà y Ul humiltat,eà y ui exaltat cir- Eccle.^. cunÃpellor Deus. QuiÃyuis ergo malis affei-tur,hücpeccatorum Ãuorum medtcinam exiÃe- loÃifgpg. re recordetur, tdeo^ tanyuam charum THeofi-Uum leuiter fi hie caÃtgari,ne in aternum dam. netur, vtpulchrè EicÃ'a angelus oUm declara-Mt. nbsp;nbsp;lt;iydgnoÃcat beneficium Dei Ãut, nbsp;nbsp;gra
ttas potiusagat cumTHauide : Bonum eà rnihi Domine,yuodhumiliaÃi metVtdtÃcam iuÃi-ficationes tuas. Et, vifitatio tua cuÃodiuit Ãgt;i-ritum meum.'^RurÃus, Impie Ãacies eorum igno-, tigt;iniat(fi' yuartnt nomen tuum Domine. Et
EecUÃiaÃiem
i4i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAÃ
iudith S.
EccteÃ.'iflicHt cafite p.Infirmitas pranis fobri' am facit antmam. ladtth ohm affliEios ludaot adMerfà mfvrtanâ forti animo fer endam dotin' ra: Refatemtu,tnqMtt, feccatis noflris hac fap-flicia minora effe flaoella Jdomtni ,qMaÃferai qui ctrripimur ad emendations, amp;nbsp;non adper^ ditionem noflram eueniÃe credamui. Optimal er (TO remedium efl tn rebtes aduerfls, patientia, amp;nbsp;peccatorum expiatio. PracLtrtÃimit vniaer-fa pofleritati exemplum fcriptura facra reliquit lobi nbsp;nbsp;Tab ta, qut etfl Deo chartÃimi er ant,ad-
Job. cap, 2.
I. Ã^ach.
taf. J.
mirabdtter tarnen fortuna mala, amp;nbsp;varia dolo-rù genera per fen firunt,fed cm patientes perma-nerent atq, tnfrabli, longe tpfls Deus htc maiora bona reddtdit,amp; aternà foeltcttatein cÅlis.Me-morabile quoq^ ipflus lobt verba efl: St bonafla-fceptmtu de mana Domini, mala qttare non fa-flineamuslEa optimus ille Matathiax elegättÃi-mif verbis demoflrabat, homines à Deo propter fua peccatapunirnet beatifflmos euadere,fl magno forttfj animo aduerÃtates tolerarèi. Muite trtbulationes iuflorum, fidde hts omnibus Ithe-rabit eos Dominus : cuflodtt Domtnus omnia oÃa eorum, vnum ex his non conteretur, Pfal.j^.Eleganter admonuit lob.cap.j. Nthiltn terrafitfine caufa. Deus ponit humties tn fublt-me, nbsp;nbsp;nbsp;merëtes erigit fojpttate:ef egeno jpes erit,
^eatus homo qui corripitur à Domtno:increpa-tionëergo Domtne ne reprobes : quia ip fi vubie-rac nbsp;nbsp;medetur, percutit^ nbsp;nbsp;manus etus fana-
bunt,
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;14»
bunt-Tobitt refpondtt ^n^elus cap t2 ae^ ceptm eraf Deo,nece/fe fait, i/t tentatio probaret te. Si ergo nihilfit temere: Omnia^ JDettf agit ad falutèhomtnït: car non adaerÃtatespacieti animo tolerarètlPlara amp;nbsp;32, dtcentur,
AklSTAEAS.
Tunc rex omnes,inquit,reâè refponde-runt, quando vnum qui adhuc lupercll ïn-terrogaucro, in præfens ceffabo,vt reliquü huiusdiei tempus lætè tranfigamus, deinde fex qui lequûtur dicbus,ea quæ nûc praeter, mittûtur difcemus,quibusdiótisintcrrogat.
⢠qvaestio X.
Quisfortitudinis finis exifteret.
KESPONSIO.
Siquod in rebus atque periculofisreâe deliberatum conftitutumqjeft, hoc etiam proanimi fententia expediatur. Sed tibiô Rexà Deo omnia rcâe perficiuntur,qui là -lutaria habes propofita.
COMMENTARIES.
SEpra refponfrm efl, nô temerè,necflattm ad arma ventedâ:hic conÃliii armis Cp'firtita-drni côiangttar.Nâ parua fant forit arma.teÃo CieeronejniÃÃtdomi conÃlium: amp;Ãne conÃli» pradentiacL inacie z/erÃari, non vtri Ãortif fed belttinie eÃ.Fortisejttide (ff generoÃre^^ani-mi argumentum efi, in graui hontÃatjj cauÃt, intuitabtli nec^ttatt dslib(r^t9 fapietttum virerttf»
144 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARTSTAEAE
z/irorum conÃlio mortem pro republica »on per-horrefiere : tta non fortitnciinis ,fid temeritatii amp;nbsp;ttmentiic,fefè tn vetx dtjcrimen Ãne vlla ne-cejÃtate.ÃneconÃltoconijcere. Idenimnec ipfit â â honeflam amp;nbsp;vttle, nec retpahltcit Ãlatare eÃgt; j etiampertcaloÃÃÃmam extttiÃi reperitur-
7^ ijutcqaid delträt reges pletlantar Achtni-
kViï'i,'! hE kS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
Hic acclamantibus omnibus, amp;nbsp;virum ilium applaufu laudantibus, Kcx ad Philo* ' fophos,qui non pauci aderant,conuerfus; i Arbitror,inquit,virös hos virtute excelle* rc,amp;præalijs effe intelligcntes,qui talibus ' quæftionibus ex tempore tarn apte fefpon* dcrint,dicendi initium à Deo omncs du-f^mniain rentes.Ad eaMenedemus Erethrius philo- â Deinomi- ibphus: ProfeäoRcx cum homo fit créa- i ne incipi- Dei,amp; omnia guberncntur à Deo : re-enda, om- omnem fermonis vim, amp;nbsp;rcélitudineffl ntajj ad principaliterducûtà Deo. QuibusvbiRcX Deam rf_3nnuit,in iucunditatem omncs verfi , con-ferenda. uiuium fummafeftiuitate in noétcm vfque ' protrahunt-Poftridiecodem rurfus modo Secandtu èi ordine parabatur conuiuiü; amp;nbsp;cütem-conataij pus ad rogandas fentcntias commodum af-dses. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fuit.-Rexeot interrogabat, qui illos ordine '
fcqucbantur, qui fuperioti die refponde-rant : coepitq; vndecimum rögarc,quoniani dcccm pridie reipondcrant.
QVAE-
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H5
QVAESTIO. XL
Qn^a ratione diues pcrmanerct.
RESPONSIO.
Si nihil præterdignitatemregni tui,amp; amp;nbsp;per luxum agas,nequein vanis rebus, ne-queinutilibusfumptusfacias; Icdcrga po-pulum tuum te bencficum benignumque præbueris; nam Deus, quemfequi oportet, bonorum omnium largitor amp;nbsp;fummè be-neheus eft.
C 0 MMENTA R ITS.
OAIniaEomifium Tlsfemhominibwdare, amp;nbsp;ritrfuf,à vidchitHr auferre, relie lob affirmât.lamvero legem amp;nbsp;prace-pta faa ohÃraamibm pinguedmem terra, amp;nbsp;omninm bonorum abundantiam polltcetur. lu-niorem^fefuiffie,df fallumfenem ait âDanid, amp;nbsp;ntmcjuam z/idiffie iuflum dereldlum, amp;nbsp;firnen etta^uarens panem.
T)iuittai amp;nbsp;potentiamfuo magiÃratui Dent elargttur abundanter : Sed relie admonuit Toéta ;
minor efl virtw ejuarere,^ parta tueri. Et; Non intelbgunt homines,ejuà m grande â¢vebligal fit parfimonta.
tJMlunificcntta amp;nbsp;benignitat in primis de-cet T'rinctpa:amp;fient auaros effienon conuenit, ita necprodigosfidliberales,idefi, nec benigni-
K tat
14« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARÃSTAEAE
libérait- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(jttà mfacKltata,nétte à ciuibui ex-
tas.
iortum trojisferatur adaltenoSifedpro di^itA-te catlt;jj trtbuatftr,pro loco nbsp;nbsp;nbsp;têporc. Deus entt»
lar^ttttr omnibus abundanter, fedÃngulis pre fuamenfura. luflinusodTiberium Impera-torem aiebat ; facultates amp;nbsp;poÃejfiones ha-bent,habeant:ejutbui ea defuntitribue: vt narrat Htcephorus lib. 17. cap. vit. lt;i^lphonjà f Rex cum C. Cafarem dixtjfe audiret, iliumà diemperdidijf i^uo nihil alicut donaffet,grattas aaebat Deo, c^uod fimiliter nec ipfi vnurA Panormi-P^^^^*Ã^* 'eepuiti cuidam prodtgo t^uou-tan.lib a eitediu 0quot; multudedtlfet,tandereJpondtt:Sitibi S^Ã^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;donauero, citius me pauper e, çiuâ tt
Alphonft â^trrttëreddidero. Multos cjuot^j dicebat efe^Ht darent.paucos cjui dare fcirent,s]uodineptis lt;à ingratis hommib. durentf ne dtfcrimineddeeil) ingenti heneficio fepe ingenti ingratitudine fatis-fieri.Fredericus Imperator Alberto fratriplura peteti.cti multaaccepifiit.recufauit.eoq^ obijcie-Â»Æ â⢠'â s»te,indignücfiegermaniià germanodefèrt,refigt;i' Panormt-dtt ; Non ego te germanum, fedpurpurattt tanum. tuos defiro,ijKibus dedi e/ua in te contuli.
in eos cjuadrat.qtii amp;nbsp;fuas diuitias per dunt,0quot; ijuicejuidabalijs haberepofiitnt,in homines in-ei' otiofos conférant . Vttnam Cbri-jliani Principes attenderent, qaod de Akxan-dro Seuero firibit Lamprtdiw : âllt;^[eminet» in palatio fto habaife non necejfarûtm : Ma-li dtctns ejft Iwferaterk i annonis rempub-,
HTSTORTA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;147
licAW ^auare , atque ex 'vifcersbw prouin-ttaltxm homines mon necejjartos reipstblictt inutiles alere. ^Ji^atores noÃri cum mediocres opes haberent , honeflè extllisviuere,(ir omniu retpublicx oner a, Imperijijj muieÃatem firÃinere potuerunt ⢠Et cjuuncjunm fubdttis minime mokfli er.tnt, muximas tarnen Eccle-fiof exflrnere , m.tximalt;^ collegia (Æ Ãacra fundare videbantur.
Hoe tempore ejuiburdam tn locis noti/t acejui- h^imiti rende pecunia artes excogitantur. çp- nunc hoc cenfu nunc Ulo pratextu extraordinär ia cxatlionis facrile^io mponuntur, multi fpoliantur, multa templa nó augen-Ãquot; collegia compilantur : fed t^uanto plura tur amp;nbsp;có-tjuidam extorejuent, tanto pluribtu indigent, feruantur
Ueteres ejuod flrdto etiam iure petere li- diuitia cuifet , magnum interdum lucrum putabant fed per-in loco amp;nbsp;tempore negligere, diuites eranti duntur. diuitef^fitbsiiros kabebant,qt!t eos temporibus nceefarifs adiuuarent : iam cèâ extorcjuentur altcjuando malta, amp;nbsp;rapiuntur, fed vtrincjue '^era paupertas cernitur. Nam amp;nbsp;pauper urn fenguis, Ecclefa bona à male vfi{rpentur,~ authori feio peÃes funt, óâ rehejuas opes confie- â niunt , âfeeÃublica merito pro tot labori-bus zpquot; moleÃijs , âErinctpes amp;nbsp;magiflratui^^^^^quot;^^' alit, ö- nece farijt temporibju fumptus fiip-
I feditat , Cafariejue , vT C H S-E fsquot; S ait, dat , ejtiod Cajari eiebetur: « fupra fires vrgere pauperes , (fe ejuod
K 4 txtor-r
AniSTAEAE
14«
extoTijuetKrnôadÃalutempMtcam, aMnecef-far to s honefloÃjfvfitf trtins fem, periculoÃJftmK
Vide E- efl. TradixitEfintsprophctacapite fluâcap.i.fimadiudicandum ventec enm fintbui popub , Adtcheam flfi, 0' aim âErinapibuf etui-, vos enim depafti â cap.^. nbsp;nbsp;nbsp;efl is vine am me am , rapina pauperis tn donm
aimos 4.. veflra . Quare atteritis populum meum, tà quot; facies pauperum commohtis ? ZJbi Hieronymus : Hoc ad noflros ytioytie Trin^ cipes pertinet,^uando replcnc thefauros fuos,Ã' Ecclefla op thus abntumitr tn dehtias : publmafy fltpes, (jua ad fliflencactonum pauperum daH funt,velflbireferuant,velproptneyuis dtflribu-unt: dr altenamtnopiam ,fuas fuorumij^ fact-unt effe dtutcias . Deus bone ^uas voces ade^ ret iam I-Iieronymus,fl hac tempora df hos mtn res lyutbufdam tn locis videret ? Similiter Mb cheaspropheta: ^udtte, principes Iacob, dquot; Duces domus Ifraefnuntjuid non veflrtim eà feire iudttium,^hâiodto babetis bonum.dn diln gitis malum, cjut violenter tollitis pelles eorutH 1 defliper eis,dr carnes eorum defuper ojflbuseo^ , Adicheas nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;carnem popult met, dâ
pellem eortim defuper excoriauerunt, d'ojft i'^' eorum confregeruntaunc clamabunt ad Domt-num,dr non exaudiet eos, dr abfeondet faetem fuamab iys tn tempore tllo, ficut ne y utter egt-runt tn admuentionibus fuis.Iudatci popultpoà redit um ex Baby lone, magiflratus, fupra moeü . ctues annonis dr trtbxtis vexabant : fid Hebe-mist
HISTORTA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;49
miai graui/Ãma oratione eos- caftigat, iitbet^ redders. Se vero cum ah odntaxsrxe rege Dttx ejfet terra lada conflitittm , propter timorem I^ehemi^ T)ct ne Ulas eiKtdem annoneu receptÃe ait, ejua cap. J. alij ante ip fam Duces acceperant.
Quiaam âTrincipum äiuttfis egregièputant conji(hum,Ji modum augendi trihuta, ejualef-cunque cxceÃiu magna pecunia luendiijpolian-dt EccleÃam iure amp;nbsp;bonis patefaciant : fid cjuâ perperamde Trincipibeu Uli mereantur, quotidian a exempla declarant. Longe quidem re-Siitu facer ent, fi Trincipes docerent, quanto ho-nejiius pilubriufif tpfis efietfuturumifidefiim-ptibM minime necefiari^ potiM aliquid detra-herent,quamde ctutum fuorum fianguine :
perirsat etiam ex omnium gentium hiflorijs at-que annaltbui, quod noua amp;nbsp;graues exaSlio-nes,etiam honefl o nomine petit a grautjjimas fie-dttiones amp;nbsp;mottu procrearint. Ut ex Nice-phori lib. 12. hifloria EcclefiaÃica cap. 4j. amp;
I Nicolai Boerij traSlatu defieditiofls ^.t.nu.^i.et fiq. apparet. Nimis enim dur a,facile rumpun-tur.Et qui nimium emugit,isfere elicitfamrui-nem. zflLc necejfltas adimpia cogit. Thebani villos âEhocefis ita emunxerunt, vtfanum ^pollinie Delphicifpoliare cogerentur, (fi pecuniant quarere,quafifi liberaret: omnes quidem facri-legium ^hocenfium reprchendebant,pliu tarnen â inuidta ac turpitudinis Thehanis accejflt,a qui-bus inhumaniter täquot; auarè trallati erant. lufli-N j ntu
, 150 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAF.AE
tJMi lib, g. Fn plttrimù (jtioejue obferttatumtfl» ijttoel facrilegi amp;nbsp;EccleÃafltcortim bonorum ftora,pauperrimt euafertnt,^uodj^ bona facrtt, Ãcumalà coniungAntur,ambo intereAM.Qnif' cfnii ergo dtuittM conÃeruare vult,à ÃacriiobÃb neat.T.^eruulgAtümApudprtÃcos 'Ãomanos ver, bum er At : Ptuet fiert ejut vult, Elerculi decu ruAmÃoltitto. Hoc ad eleemoÃnasyomnia^dinâ , naÃacrapertinet. CambrÃet Rex TerÃarum ad C yrum apud Xenophontem Ubro primo,^jXCi*k ii att cum voluiffsnt omntum eÃe Domini, eürni' fier un t ettum qua hübe bant. tJÃbulti ejuoijuevbi ; dtutttM ejuAi maxime optabant, adepti eÃent, j propter üIasperierut.Hinc lultw Cafar vt Bel i gae in officio rettntret, ciuitate^ honortfice appeb 'labatÃPrincipes ornabat muneribui, nulla intt' ra imponebat. Treble oltm ab toab tncLima-uit cfidbner. 2, Ti^gum cap. i. 'Egt;bunijutd ad internetionem tuut mucro deÃeuiet ? an ignlt;^ rat cyuodpericuleÃtÃt dejperatio ? âIÃotatu ijü')' ejue dignum efl,^uodltb. 4. Ezj.lr£ cap. s. intd ' txtremi tudtcijÃgnarecenÃetur, ^urmdopopa^ lutvexabttur cenÃumuko. tÃ^bemorabtlever' bumefi,Samuelii i.âRegum cap.12. EccepraÃlt;gt;^ Ãum, lo/^uimini de me,cor am Domino, amp;nbsp;cora Dhriflo etut, vtrum bouem cutuÃ^ue tuleri»gt;lt; aut aÃnum, à i^uemijuam calumniatut fum,/ ^PPâ'^^Jà aliejuem,Ãde manu cutuÃi^uam.»tnai^ a:ccepi,contcmnam illudhodie, reÃttuam^'vgt;' bia t Ãâ tUt dtxirunt, non ts eaiumniatut nos, 1
HISTORFA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;151
ncijue oppreJJtflijfiei^Ke tul^i de alicuiue ^uippMm,
XII.
Quomodo veritatemcolcrct amp;nbsp;diligerct« RESPONSIO. '
Si ftatuas,quod magnum dedecus omnibus hominibus (it mcntiri: multoque maio-rem notain Kegibus inurat: namquando poteftatemhabcnt,quod voluut faciendi, cuius rei gratia mentientur?Dcinde fi etiam confideres , quod Deus veritatis amator exiftat.
COMMENTARIES.
DElt;t à viro faptentijjïmo ex firiptitra fa- TÃd.
era rationa affèrantur, cjttare â ventati 'Trotterb, Ãitdere,fi{m omna homines promifctte, tum vel in primis Rega amp;nbsp;Trincipa, debeant, tlf' contrariumipÃtu mendaeium fugere. Qm-rum prima eÃ, etfipoÃeriore loco ponitur.huiuà modi: Deus veritas eÃ, amp;nbsp;veritatis author, at-lt;jue vnicus eius amator amp;nbsp;patronus, mendaci-um veroÃtpramodûdeteÃatur-.ergo ipÃus Ma. giÃratus ,Ãlij,lt;S' fellatores ,ejui diabolo, menda-cij author i amp;nbsp;par ent i, renunciatterunt,verita-tem colere, amp;nbsp;mendacium deteflari tenentur, VmjÃme dixit Rggiu^s propheta Dauid: Ter-des omnes qui loquuntur mendacium. Et fi-Itus ipÃus Salomon : Qui loquitur mendor-Cium ,peribit, t^bomtnatio Domino labia do-hÃi: Trouerb.ia. 0/ quod mentitur, occidit
K 4. animam.
Vz nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARÃSTAEAE
animant. Sapientia r. Omnihtü mendacibHt fars illorum erù in fla^no ignis ardentis. nA' focal}f.2t. zAItera ratio efl,e^uodtarpe fit, équot; fiemptternum dedectsi afiirat mendacium. Epi~ iletus omnium ficeler um amp;nbsp;tnturiarum autho' res extftere aiebat mendaces, alludens vîi -vidi-tur adtteram hifloriam Hehraorum, tjuodeX mendatiofierpentis omne malumprodterit. Tlt-ripateticorumprtnceps zxfrifioteles , nihilprit-terea mendacemlucrari afierebat, ejuà m, ejuoà nunquam illi etiam -vera diceti crederetur. Id^ tiiros Principes,(jui diElafiua pro faElis habeï^ quot;Voluntimerito deterrere à mendatio debet : t^uO' niam ipfi glortam fibt maxime propofitam ha-Ecclejiafiy bent.Iam vero : Opprobrium meruit Ecclefiafii-sap. 20. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nequam in homine mendacium. T^otior eÃ
' fiur^quà majfiiduttasvirimendacis,perditioner)t
autemambohareditabunt. tSbCores hominurrt mëdactumfine honore, amp;nbsp;confiitfie tdorum cuW itttermififitone.
' Ãmnes ei^uidem hominesà natura veritaiii appetentes lunt,eo^fludio duEltpro veris inter-quot; dumverifimilialthen'ter ampleEluntur. Quol^ quot autem ex mendacio inanitate pendetit, mtfiert fiunt exiÃtmandi: Regis verj di^itati amp;nbsp;ofiÃtio mendacium plane répugnât, ejuare illtsd merito deteflari debet.
Ifocraies Ntcoclem regem hortatur, vtadet per omncm vitam appareaf veri ohfieruans, 'Vt fiuts dtElispottus habeaturfiides, tjuam caterori iurh
HISTORIC. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;KJ
inrinrando.TantKmTrinc/pü oportcre verbS valere i^/ilphonfiu rex aj/irebat, tj-^at/tumpri-uatornm iuramentum-. neerito^j à oîendumfiri~ hit SybtintjejffodÃepe merctricum certioraÃnt promiÃa,quam Principnm, amp;nbsp;frecjnenter cum tpfirum memepugnet oratio.
^d bac,non modo ipfi Trine ip a à menda-cio cauere debent,ver urn etietm dccbirarc, cjuod mendzeiumdeteÃentur. 'Verenamô.^dixit Set- Prouerb. lomon : Trinceps ejut Iibenter audit verba men- 2g. daeij, omneiminijlros habettmpios. Ideoij^duo Prouerb. ' lt;juada?Mfe ropraÃeait Deum : â¢utvanit.ttem amp;nbsp;verba mendaci^ lonpefaceret ab tpfi.
Q^mfortisxamp;'praÃans ,at(jue rebus om- Lib.^. ntbui excellentiorÃt veritas, pulchreItbro ter- cap.4. tioEzjdracap.4:docetur.
QVAESTIO XIII.
Quæ fit doótrina,amp; qui fruftuj fapicntiç.
RESPONSIO.
Vttubonisomnibusabundare, amp;nbsp;mails careredel)deras,fapienteregeris,fierpfub- «, ditos amp;nbsp;dclinquentes te fimiliter aftedum declares : honeftos amp;nbsp;probos humanius amp;nbsp;«quiori animo admoneas. Nam amp;nbsp;Deus in fuaadminiftrationeomnes homitiesæqui-tate profcquitur,amp; manfuctudinc fouet.
QVAESTIO XIIII.
Quomodo humanus amp;nbsp;benignus eflet.
K 5 RESPON-
«54
ARISTAE AE
RESPONSIO.
Si Gonfideres,quà in longo tempore,® in qiiantis miferijs nafcatur humanumge-nu$,aIaturÃ:crefcat: vnde neque in cos te-mereanimaduertcndumeft,nequeaccufan-difunt: quodomnis hominum vita dolo-ribus femper amp;: afflidlionibus obnoxia fit. Hoc fi pcrfpiciaSjin mifericordiam profe-do vei tcris,prxfertim,fi cogites, Peü quo-
COMMENTARirS.
EOdemfere argtimento fuprà vfiu eà rifl^as ad Rege pro liberatione ladaori: debere ipÃtm erga ludaof ckmentiam amp;nbsp;mifericordtam exercere.ejui a Deo exattdtri CH-peree.TÃam ejuaUm capinnt eÃe ChriÃttmerga fi homines , tales fefe proximis exhibere m-bent. ZJt reEle olim laÃimanitm sy^u^uÃut» admonuerit ii/â¬gapitus : Erga tnam Ãamilianf talem teprabe.^ttalem tibi optas Dominum tit-â¬ap.i2. contingere.Ã^abenignttateaitdimiu alios, eadem viciÃim amp;nbsp;nos audiemur: amp;nbsp;t^uo vultts intuemur alios,eodem nos diuinw Ule amp;nbsp;omni^ cernens oculsssreÃiciet. ItaejtuDei mifiricor-Cap.2o. diam.nofiraprotsocemus^vt hac -via nobisfimi-j Jeû»lsgt;beneficiam beneficie penfimus. Dti ijiiidcm Principes imaginem perfionamj^refir-re ait -.'uerurn cum ex eadem vüiÃima materia ^aa cateri homines caabterit , decere vti relujisit
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;155
reli^^uis ckmens amp;nbsp;be»tgniu,Ãt. JJem enim fiui,clemens, mtfincors efi: Solem^^fiium faith./, itririÃnit fuper bonos nbsp;nbsp;matoi : amp;pluitÃs(per
iuÃos (p- inissÃos.
à bemgnijÃimiu Ule Deus flatim ho- Laflan-minuwt peccata pro merito vindicaret, nemo tists de in J^ereÃet. TÃullus eà enm ijninthilpeccet,Deicap., multa. Ãunt, c^ssa adpeccandssm irritent, 20. amp;nbsp;2t, Atas , violentia, agcÃas , occaÃo, pramium. tAdeo Ãabtecîa eà peccato fragtUtas carnis, ^tta indstti Ãumm : i/t nsfi husc neceÃitati Deus parceret,ntmium fortaÃe pauci viue-: rent. Ians vero non ad prafens noxiuns lt;juem-tjue punit , âut habeat homo reppiÃcendi Ãua facultatem. t^pertumijuoejue CHRIST1 tierbum eà : Serue nesjuam , omne debitum Matth, dimiÃttbi, t^uoniam rogaÃi me : nonne opor- tgf. tuit ergo mtÃerert conÃerui. tui , Ãcut ego tui miÃertusÃumlEt : Eadem menÃura lt;^ua menà Duca faeritis, remetsetur vohis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c^p. 6,
llu*c pertinet illud hb. 4. ExMra cap. j/.
Sicut Ãaciunt hodie elellis meis ,Ãc Ãaciam, amp;nbsp;reddaminfinu eorum,dicst Domtnus omr nipotenSâ
Fredericus 'Rfimanor. Imperator,nimis du-ris (fr crudeltbus T^rincÃibtts vehementer martern pertimeÃcendam ejfe aiebat, ejuodÃ-miles ipà tune iudtces eÃent hahsturi : vt Ãenbit Syluituad caput/4. hbriÃecundt^se-ngrmitunidegeÃa ijAlpbonÃTl.egis.
ARIST AEAE
1S6
Idem in
Idem in cap.64.
Lib.2.
Câip.!l.
'verb,dicebat optimw ille Cafar, Ã T)ee mijencordtampeto,non inftitiam : quid ni erge mefitbditis dementem att^tte mifertcordem ex-hibeamfSigifmundiif antem beatos fore âTrin-cipuiadicabatiÃexdnÃs fap er his amp;nbsp;cr adelt-bat conÃliarijs, iaÃitiee amp;nbsp;miÃricordia calto-res adfitfcerent. '^Panormttanas lt;^!phonfrngt; RcgeiKpradicat, (jaodin feipfos crttdeles exifle-re pararit,t^ai in ciaelt; fabdnoÃffaos cradclitor tern exercent : cam refabltca eÃet velat corpmgt; dr anima 'Trtriceps. CaÃarus Slichias mant Imperatoram Cancellartas; optare fe aÃerehat, tjaod omnes Reges amp;nbsp;T^rinctpes ah^aandoprt-aati rdr paaperes faiÃent; tfuod tanc proetdda-hio benigniores eÃentfatart,teÃe Sjlaio,adli. t. T^anor. cap.g^.
Scitam efl tllad Macedonia monachi apad Nteephoram Itb. 12. cap. 44. e^idJeminiÃe te è Imperator oportet, non foPtm T^rtnctpem ,fld homineetiä te eÃe : proinde nö ad Imp er à tanti amplitudtnemrefliice, fed nat ar am rjaoeptetp-Ãtm conÃdera. Cam enim homoÃs, hominant übt Imperium commiÃam efl: cjai cam eiafdent tecamÃnt fortis, amp;nbsp;conférai adeo tai, tarn ah ipfa creatione imagine T)ei cohoneflatifant.Ita-e^ae ne tarn -vefana aadacia adaerÃii drainant imagtnemgraÃeris vide. Imaginis enimâTgt;o-minamadtramconcitahis,Ãin eos qai imagi-aem etas gerant, faaias.
uxfntonimtsdicehat : 1gt;fihtl magU Impera^ -lt;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;torent
HT s T on IA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;157
toremgentibâM c ommen dare, quà m elemmtiâ., âUulcatiui (jalUcanm in lt;sy4ttidio. Alexander Senerui, obijcisnti Mammertmatri, zxori emfnix nimiam ciailitatem, qua moUiorem amp;nbsp;contemptibiliorempoteÃatem faceret,refjgt;on. dit: Sedfiçartorem ditfcarniorem.Lampri. dttea. T^râaterea non pancos tqrannos ob crude-Q^Ã. n» htaten^ regnam amiÃjà compertum eà ; quod ntmis dura facile rumpant : amp;nbsp;qtti nimium tmungit,elicitÃangainem. Roboamfilius Salo-monis quodnimù duras çèâ crudelis vidercturt maximam regnipartem amiÃt : Rcg.12. manorum Reges obÃiperbiam, libidine, legü^ eontemptum eiebli funt. FeneÃellacap.7. F, Litttii cap.!y.deÃtcerdotijs Romanis teÃantur, âIdem Decemuiris accidiffe FeneÃella cap.ts-.re-frrt. Età veropracipuavirtus in Principe dementia eà amp;nbsp;manÃectudoiVt FâeÃiaÃanus iuÃis etiam Ãtpplicijs illacrymaret : tarnen hadenus dementem eÃe conuemt, ist Cleomenes aiebat,ne fit contemptut. Id am ita demum, authore Cicerone libro primo offictorum,probanda dementia eflfiadhibeatur reipublica caufit jaueritaf,Ãne qua adminiÃrart ciuitas non potefl: zsti fiupra quaflione i. amp;nbsp;dtÃerui. Similiter fiere rejpon-detur adquaÃionemig.
QVAESTIO XV.
Q^i in regia adminiftrationc mores in primisncceffarijfint.
RESPON.
158 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
RESPONSIO.
fuit ^.3. Conferuarefeà muneribus incörruptu, à tque macnam vitæ partem fobrium inui-gilare, iuftitiamqueante omnia colere,ac il-lius amatorcs libi conciliarc : Deus enim amp;nbsp;iuHos amat.
C O MM ENT A TJ TS.
Simile prop cmodum lt;iy4lcamcnu , efuttrenti cuidam: cjuo pallo regnum optime fermf* ret , oltm refpondit : fi lucrum non mafnifa-ceret. Et altert cuidam roganti : cur à tJMef-fin^t oblata munera recuptfit : Q^mam inquit,fi recepijfem, cum Itgtbus pacem habert nonpoffem.
Exodi} 23. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;frufira Mfis praetpit : Non aCc^ieS
Eeut.ió. nttunera, qua excacantprudentes i amp;nbsp;fittbuer-tunt verba iufiorum : excacant oculós fopten-tum, nbsp;mutant verba tufiorum.
*Prouerb. Et fiipienttjfimtu ille Salomon ; Contur-IS.amp; 2ÿ. bat domum fitam , qui feSlatur auartttam: qui autem odit munera,viuet . Tt^x iuftut erigit terram , vir auarus defiruet earn. Si-Cap. to. militer Ecclefialltcus : cAuaro nthtl efi fee-lefiitu : nihtl efi iniquius,quam amare pecu-niam ; hie enim amp;nbsp;animam fuam venalem ha-
Cap.20, Xenia 0â dona excacant oculos ludtcum, amp;nbsp;quafi mutus in ore, auerttt correlltones eo-rum.Ideo^ Efaiiu captteprimo Trtneipes aua-ms ptrfiringit : quod ejfentfocqfur urn, diltgen-
ttf
HISTORIA. , 159 tes munera., nbsp;nbsp;nbsp;retributtones. Et MichtiM
Principes eius in maneribus iadtcabantt amp;nbsp;eer dot es etas inmercede docebant. Hac allaÃt lastenalisfatyra g, ExpeEiata dia tandem proaincia cam te 'Ee^orem accipiet^pone irafrenaynodam^ 1âone nbsp;nbsp;aaaritta,mtferere inopamfictoram.
Laioi (yracchm ex Sardinia redtcns ora^ tionem talem apad popalum âE^manam ha^ bait : nbsp;It a verjatw fam in Proaincia. quot;ut ne
mo pofet veredtcere^afem.aat eo pfas in ma-neribus me acceptfe,aat mea opera cjaempiam famptamfccife. vini amphoras tjaat plenas talerant, eat argento plenas domam re-portarant : ego Zonas maextalt.ex âProaincia inanes retali: vt re-fert tyfalai Cjelltasltb.tf.cap.12.
^yaasplenas argenti Px-
Tales cjaotjae magiÃratas atcjue mtniÃgos Eide habere iubetur, ejat minime aaari Ãnt nbsp;nbsp;vt6f.
fubdttos deglabant.deaorentij^.
âTjallnmigitar t aathore Cicerone Itbro fe. cando offictoram, tetri as efl vitiam^ qaà m aaa-ritia.prafertim tn Princtpihus, rempabli-cam admintflrantibas. Habere enim yaaflai rempabltcam non modo tarpe, vcrametiam de-teflabile amp;nbsp;nefariam efi . zJ^Ealtos denicjaa hoe vitiamflorentiÃimas reÃablicas eaertijfe re~ fert ;Ãcat n^pollo Pythias Lacedemonijs prlt;e^ dixerat, amp;nbsp;tpà P^manif(nferant.Pgt;tfobritta-te tjaafliont po. agetar,
Qaod
«60 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAK
de vigilM dicdur : pnlchre explicat lt;t^g-ipirfu ; Ut inptä acfnorit fibttcm gnbeï^ nator,Ãc zir ocnlntiÃi?na Târincipis mens perpétua tâigiLibif.'utÃne nauÃagij pcriculogitber-nucuLitenent,çîr tnir^uitutis {iuibis former re-pellut. ^^liopiipertculunt eji j ne 'vniuerfe rei-. publiclt;ecymbatniKfitttievndistandemÃuccti7»â bat. nbsp;nbsp;quot;Tidt tn nauià qstando nauta tjuiÃnamab
officto fuo crret,nauigantibMi non adeo magsHiH incomtnodumadfcrt, verum à ipfe gubernator ceÃet,etfe et omnes veblores in extremam per-niticmadducit : Ãcin rebuspublicispriuatt non tarn alifs (jstam^bt peccando malum accerfunt, T^rtnceps vero ft male juo rnunere fungatuTi damnumdat vniuerfr reipublica. quot;Troindeäd-uigiletifumma/jj diltgetia omnta tum dicat tum facial. ahor^uipoenas tngentes 'Tgt;eo erratorum fuoriidsturus.Net^uadret in illos hoc Naum capitaâDormitauerütpaÃores tui rex AÃur. d-tb.2, nbsp;nbsp;Iccirco âPerfarumRexbis verbis,teÃe ^lexan-
cap.ii, nbsp;nbsp;dro Sardo,mane excitatur:Surge, coÃtaejuxtt
cogitare voluit Ade for omafiles , pucm Zsizjia-Ãrum âDei Ãlium credunt. Camby fies Cprum Ãlium,âPerjdrumregem, apud Xenophontem, libro primo,docet, vtnoblu conpderet,quidfub-ditosfacere oporteat cum dies aduenerit : inter-diu vero ejuomodo res noSlurnapulchre Ãnt or-dinanda.Hine Veteres philofopbi Regis imag-nem reprafintaturi : fieptrum pingere additt «culo folcbunt, £t âPlatoreipubltCK cuflodes ap-gt;
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pellaud,
HISTORTA.
t6t
pellauit Principe. ytrgiliMprepterea cre^ititr ^enelt;t AchAtcm,lt;jM à filicitudtue curai^ue di~ titur, tndiuiduHm cnmitem dedtffe ⢠Homerw
tAgamemnonem cogitabundum finxit. Undedlttd;
'Hep decet integram fimno traditcere noEiem, Ctiiasjitnt popult amp;nbsp;commiffa ne^ta eter a.
'H$n heet dor mire, Cf ui clauo uffidet in naui, amp;nbsp;Princeps tn repubhea dormit, vt animitpere~ lt;int} Numjuam bono patrifamihoi deeÃtjuod euret in vna domo, et Principi deerit quödagdt intâ vaÃaditione,ettotamphjjimti Prouincijt.
VrjpaÃanum Imperatorem£ommendat Sue-tiinitu,quod inprinctpatu maturtuifimper, ac denoble-vigilartt, detnde perleblis epiÃolii offi~ ciorum^ omnium breuiarijs ,amicos admiferit: dc dum falutahatur i dr calcMbuttpfe fefi, «miciebai. Vtinum ergo ChriÃiani Principes hocpertculoÃjÃmo ten^ore attenderent, quùm ç i exdSam aliquando ChriÃo âg'^Ãt ma-gtflrattit rationem reddituri Ãnt , ijs ijuoque j â ⢠de rebus,qua ipÃs ignorantibus deÃgnantur.Ifoà nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p
craies amp;nbsp;DemoÃbenes, Atheiiienfes adeofre-^ ^^ua 'de P quenter admonebant, hollium vtres in immen-fumexcrefiere, rempubheamcontradetrimen-^ tumcaperemonipfirumquidemhoÃiumvirtu^i / te.fednxPthenienÃumi^iauia. Et M. Ctceroâ*' hbro 2.officiorum : TantaÃtblata legibus amp;nbsp;iu-dieà exptlatio direptioq^fociorum,vtimbecilli, täte aliorû,non noÃra vtrtute valeamus. Sic re-
L Ãttblictt
gt;61
ARISTAE AE
jpublica ChriÃiana perturbatar, abominandi hare fa excrefcKut,mftlti aberrant, multifedu-cuntur,occiduntur multi, plurimi jpoliantitti propter negligentiam Trinctpum.Qdamgrant er it tn extrema iuditij die, de tot facrtleggs, ra-ptnis,furtis,grautjftmtfejue iniurijs bonoium, qua dormiente Principe fiunt , refonderd Qj^m periculofum tunc ertt ,fita ne^tgentt* tot nobilijftmof animas, Chrifitftnguine redt' ptas.faljà doElrina Cf harefibus perijjfe ?
â ^^â¢20.
Prouerb.
27. cap.
24.
Beatw ChryfiÃomus affeuerat, pluritnos Epifcopos,propter fummam negltgentiam,ciim innumerii vndique oculis ist aduigilarent opilgt; haberet,condemnari : quod vel vniut interitfH) quem diligentia Epifiopi conferuare potuifeh tpÃus quoquefalutemfubuertat. Samuel âTro-phetaperfingulos annos circumtbat, 'viÃtabat, tudicabatÃfjpopulumlfrael.EtD. âPaului S.A' poÃolus fuam diligentiam Eptfcopis ad imitaH' dum propofuit.Diligenter,tnquit, Salomon, ag nofce vultunîpecorù tui,tuoÃjuegreges conÃdt' ra. Erue eos qui ducuntur ad mortem, amp;nbsp;qm trahuntur ad inter itum liber are ne cefes.
Tertio locopracipitur de iuÃitia, qua futm mopere Trincipt neceÃaria efi : vt fecuntbK reÃondit.
QVAESTIO XVI.
In qiippietas confiftat ; vel,quod fit pi«' tatis robur :
RESPOK'i
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i6)
R ESPONSIO-
Cognofcere quia Dcusomftiaoperatur in omnibus,amp; feit, neque eum lateat quic-quam,quod homines bene Vel perperam agunt. Si ergo vt vniuerfum orbem Deus fua benignitate fouet, tu cum imitcris, nufquam aberrabis,aut delinques.
COMMENTAâ:^rS.
THalu MileÃm dicebat, fore homintf ca~ flioru,fi extflimarent Deos omma cerne~ re, deorum^ omnia eÃe plena, vt refert Cicero It bro de legibus. Et Symmachus vrbis prafeblus, ad Valenttnianù Imperatore Chri~ Ãtanu^apud ^mhroÃamlib.s.epiflolarit: Tlu-- rtmit, inejuit, valet ad me turn delinijuendi,pra-fentia religionis. Similtter AmbroÃus lib.i. effi-ctori caÃ26âNthilmagisj)roficit ad vita hone. fià , tjnam vt credamus eu tudicemfutttrii, ejue occultanifallant, amp;nbsp;indecoraoffindant,^ honeÃa deleElät. Vnde Dattid Pftl.iy. ProMide~ bamDomtnii in conjpellu meo femper. Et PfaL Hi. Seruaui mandata tt!a,ejuia oes via mea in conppeElu tuo.Eiafdemi^Ã.lius S.-ilomon-.In omni loco oculi Domini contemplantttr bonos cif ma~ los. Trouer b. is -Et cap. s. TeÃicit Dominus viam hominis , öâ omnes grejfus eius conÃ~ der at : ini^uttates fua captunt tmpium , CÃr Ãntbui peccatorum fuorum conÃringitur.T^r.,. fut capttt ! 6. Omnes via hominum pa~ tent eculis Domint , lt;fr Ãirituum ponde-t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;it i ratov
«64 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
rator efl DominM. Et EccleÃafles capite vlti-nio: Cttn^a cjitKfinnt addncet Eeut in tutiictü pro Omni errato,fiue honumÃxe malüfit.Et titc malitid horx obltutonemfacit luxuria mag^a, (èâ tnfine hominis dénudât io opcrü Mius. Ecclc~ Ãafl.ii. Laus imptorum breuis eÃ: amp;gaudiurtt hypocrita adinfiar pun^iià afcenderit vÃue ad cÅlum fuperhia eius gt;nbsp;amp;nbsp;caput etus nuba teü-gtrit, cjuafi fierquilintum in fine perdetur. Et quteumviderant,dicent: Vbi eÃ? E~elut fonh tnum auolans non inuenietur, tranÃetficut vi-Ão noblurna. Ftlij etus atterentur ageflate. Cu»gt; habuerit qua concupterat.pojÃdere non poterit. Luet qua feed omnta, nec tarnen confumetur. lob. capite 20. EtrurÃts ^l.Impi]qutdemd^^-cunt tn bono diesfuos,at in momento ad infer-num defeendunt. lob. 21. fuciunt iniqui-tatem amp;nbsp;peccatü,hoÃesÃuntantmafua Tob.i2.
Similiter DauidRex PÃd. y. ']Ãon E)eus vo-lens intquttate 'tu es, neq^ habitabtt luxta te ma-Itgnusmcq^ permanebût intuÃi ante oculos tuns. Odifli oes qui operantur intquitatL. Et Pfal. lO-Qut dthgùimquitatë, oditammäfiua.Et Pfal-36. Eidi impiü fuperexaltatü nbsp;nbsp;eleuatumficut
cedros Libani ; träÃui,et ecce no erat : quafiui, noneà iuuentuslocus eius.Iteru Pfal.6i. Reddes vnicutq^ iuxta opera fua.Et Pfal.67.x4dnihilii deuenient tanqua aqua decurres,ficut cera qui fluit à facie ignis. Rurfiss Pfdlits. Longeà pec-catoribus fa^.Adaledini qui déclinant à man-slatis
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;16$
dath tuù.Lib.4-Ezdra cap. ij. E'a ijs peccant, amp;nbsp;non obferuant mandata mea, dtctt Doming , non^parcam ijs. Et 2. tJMachabaorum 4- In leget dininas agere impie nemini cedtt im-pune. t/4ltijpmtcs enim odio habet peccatores, 0â impig reddet vindiHam : E.cclefiaflici 12. Hoc EaatdPfal.ios-Iadaiiaccidtfle probat: Obliti flint Denm,epKi falaauit eos: dn dixit T/t dilber-dereteos,dr deijceret flemen eorum in nationi-bm : fl non Mofles dilellw eiw fletijflet in conflte-Ru eiM : Iratus furore Dominus in populo fito: téâ abominatus eà hareditatem fluam : df tra-dtdtt eos tn manusgetium, dr tribulaucrunt eos inimici eorum, 0quot; humiliatiflunt in iniquita-tibusfluts. Timenti vero Deum bene erit in no-uiflflmis.dr in die deflunRtonis fua benedteetur, EcclefiaÃ.i. Deum time, dr mandata eins euÃo-di,hoc eà enim omnis home,EccleÃaÃes z/lt. Cu-fiodttio legum conflummatto incorruptionis eÃ: incorruptto autem facitproximum Deo, SapL entta 6. Breuiter,quibonaegerunt, ibunt invi-tam aternâ:qui vero male egerunt,in igtte ater-num, vbi erttflettss.ctÃridor dentium,Matth-26.Omnes nos ante tribunal ChriÃi manifeÃa-ri oportet, vt référât vnuflquiflque prout geÃftt. Quo argumenta vtitur S.txltnbroflus advirgi. nemlapfam captte ç. RetuUt fluprà HriÃaas: quodMofles ludais praceperit, vtinportisia-nuiflq^flacraquadam eloquiafleriberentur, qua ab inhoneÃis rebus eos auocarent, dquot; inpietatis
E 3 atque
«66 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
Mestte virtutumflndto confirmaret.Quod etiant Salomon conjultt Trotterhiorum 7. Liga in di-^tis tHà legem Domini. Et cap. 6. Circanda gttttun-tuo.cumambalaueris, gradiantar te-cum,cftmdormieriSiCuÃodiant te : amp;nbsp;euigilans heuere cum ijs-.c^uia mandatum lucerna eÃ, amp;nbsp;lex lux, via vita increpatio dtfitphna. Tale Ãt hoc Dautdii TÃtlmo. 74.T)eui iudex eÃ, amp;nbsp;illud EccleÃaÃici cap.7. Ademorare nouijÃma tua, amp;nbsp;tn aternum non peccabis. Et cap. i4'gt; t^Vemor eÃo,ejuoniam mors non tardai .^vel: Deu^ vtdet. tj^iemento finis. Cogtta iudtciutn. Tioficeteipfium, tdefi, excellentia tua memor, ne te abijctas, vt befitâ,aut,ne fiuperbias terra et cinis. Vtde t^uisfis. Kiue vtviuas. Seme auod Jeueris, metes. âDe omni verbo octofi reddenda eÃratio,Adatth.12. Doluntas Det eÃJà n^tfica-ttonoÃra. t. Thejfialo. 4, tS^Ledta vita in morte fiumus.
tt^ngeli in calo gaudent de pijs nbsp;nbsp;nbsp;bonis ho- |
minibus Luca is. cotra. Superpeccatortbus ip-fie etiam Chrifius cintrtfiatur amp;nbsp;fiet, Luca ig-iJ\â¬axtmtltanus Primui T^.Imperator au-reis nummis infer ip fier at: Serua men fur am, amp;nbsp;rejptcefitnem. âD. Chryfiofiomus ad Eutropiutn fertbens ,hortatur vt omnes homines, praetpue vero ^ui in dignttatibus confiitutifiuntfn parie. Gellius nbsp;nbsp;nbsp;ttbusfn vefitbus, in lanuis, amp;nbsp;ante omnia in co-
lib.ij. cap.fiientijs inficribant: Tanitas vanttatu,!^ omnia If, vanttas, Ept£letus phtlofophus impeccididesfor I
rt I
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«67
re/vitttm^j trä^MilliJÃmä vi^uros affrirtahat, lt;]Hi duo iÃa verba cordt, hab er ent : âvixV Kat idefl.fitÃine amp;nbsp;abÃine.
Idem Erjchiridij capite so. iubet conÃdera-re, brenem incertam^ voluptatem, cjnam diu^ turna poena, amp;nbsp;fempiterntts cructatw confi-^uatur.'T^mmomentaneitm eÃ, ejuoddeleliat: fempiternnm,vero,ejttodcructat, Aiireü Clementie Alexandrini conÃltum eÃ,ltb.^padagogi cap.y. Oportet domi parentum amp;nbsp;famulorttm fudore ajÃci.tn via eorum ejttt fiunt obuuim,in folttHdine Ãti ipÃM,vbi^ autem verht, ejnod eà vbi^.Hac enim fila rationefit, vt tjuis nnncjuä lahatiir,fi Denm fibt vbiejite adeÃe exiÃimat. Tieits namejHC, vt Prxdentiw cecinif. Speculator aÃat defiuper, nos dtebus omnibus,
tAlluficjue noÃros profitât, iA luce prima tn vefier um. Hie teÃis, hic eà arbiter. Hic intuetur e^uicejuid eÃ, Humana quodmens conctpit. Hunc nemofiallit iudicem.
Eodem prorfius argumente vtitur 'Bafilius Ma^us tn Itbro de vtrginitate: Tl^peccaturos homines, Ãnon putent fe miniÃris fuis, coram putbus delincfuere timent,viliores : fed reuere-antur dr fi ,çlr itAngelum fiuum, omnia^ vi-dentem at^ue audientem Deum metuant. Ad-hite , non fiolum ab opertbus turpibus cefia-
Lgt; 4 ttsros
^68 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
turos arhitratur, â verum etium inhoneÃk coip taüonibus, à conÃdereut : ^uod omnes cor ar» ChriÃi tribunali compurere coguntur, T/t ope-rum fitorum anima, tancjuam pi^or aliefuis bo^ nuiÃue malui mercedent à Deo reciptat.
S2^Ãâ n- Interrogatus ijuandoijue BaÃltui; tjuomode cempend. alitjuû odium contra peccata ac^utrat â . reÃon-£t20ÿ. dtt:Sicognofiat,^uodgrauiJÃmorummaloruigt;f aut hor Cf amp;nbsp;cauÃeÃnt peccata: dr t^uod ea Detü â volet, tjîjcriptura Ãacramtnatur,punire.Q^-QuaÃ, nbsp;nbsp;rentihue alijs, ejuomodopietatem colerent, man-
1'74' datif^Deilthenter obtemperarent: Siinejuit, peccata odie proÃe^uantur, ijtta antmum tmpe-diunt,credant ettam quod mandatum Det vit* aternaeÃ,tpuam omnes id firuantes certiÃimi Ãnt conÃecuturi.Iuxta tlludDautdis PÃal. iS- In cuÃodiendis Ulis retrtbutto.multa.
Q^t^uot autem audaSler deltmjuunt, ejuaà Deus eorum Ãcelcra non vider et,nec ea punttu-rus eÃet, eleganter caÃigat EÃ^ias captte 2ç-D ^gt;^â¬tchaas cap.j. Dicunt : 'Ãduncjuid Domtnut in medio noÃrorum ? âPipn ventent Ãuper not mala. âTropter hoc, cauÃa veÃri Sion quaÃaget arabttur, amp;nbsp;HteruÃalem epuaà aceruus laptdi erit^dr mons templt in excelÃtÃyluaru-m. Similiter EticleÃaÃtcus cap. 2^. Dtcit adulter :Quù mevidetltenebra circundant me, parietes coo-periunt me,t^uem vereor ? deliSlorum meorum non memorabttur altiÃimus: Et non tntellextt, tpuoniam vtdet ocultu illttu d' quoniam oculi ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Domini
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i«Sgt;
T^omini multo plm iKcidiores Ãtnt perjolem, circunlpicientei omnsi quot;vtAs homtnum, amp;nbsp;pro-fttndum abyjjï, amp;nbsp;homtnum corda imuenies in abfconditaspartes. Et cap. y. 2^^ dixeris : Qt^ me fubijcietpropter fa^ia mea. Deus enim vtn-dtcans vindicabit.Eodem rtiferendum eà illud âDautdtsâTfa[.4ÿ. Intelligite hac ejut obltuifii-mint Deum, ne t^uando rapiat, amp;nbsp;nonÃt tjui tripiat.
OyAEStlO XVII.
Quis effet modus amp;nbsp;officium regnandi. KESPONSIO.
Refte feipfum regere: amp;nbsp;tunc nihil ex Eâide opum amp;nbsp;glorix confidentia eoncupifces,9'«--e7?. quod fit datum atque indecens , fituam.?/. fortem diligenter perpenderis : omniaque tuaquafi nihil fint arbitreris. Deus vacat . omni cupiditate plura habendi,amp; eft çquus; hoc amp;nbsp;tUjVt homo,confidera,ncque multas iurifdidioncsadtuum regnum pertrahere cupias.
C O MM ENTA RI VS.
CTrus Ter far urn quot;R^x dicer e fllebat: ^uodnemtnem deceret imperare,nià ^ui fabditis efaet melior. Et cum Leontda
Spartanorum Rep^idixiÃitejutdam.Trater re^ giam dignitatem alio nthilnobis praÃas.refaon-dit : Ntà vobis melior extitifaem , dignitatem Rpgiam adepttis non ejfem. Solon, vnus è feptem fapienttbus (jracilt;t,tnterrogatHS : qualispopuli
L J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rtSlor
ARISTAEAE.
«70
iPretttrb.
i6.
reElor ej[e deberet: QM,prius,ait,feipÃtm ejuartt popMlnm regere, virtute^ moder art Ãitderet. ^ydgeÃlaus quot;J^x LMedemoniorummatM aÃe-rebat exiÃere,ftiis affeStbus imper are, lt;juà m prapollentem hoflium vrhem vi capere. Qu^ admodum Salomon cjHocjtie noÃer : tj^l'elior eà tjui dominât ar animo fito expa^atore vr-bium.'Tatchre cjuoejue Seneca : St vis amnitt tibiÃabÃere,fitbÃe te ratÃni : maltos reges ,à te ratio regat.
âH^x eà qai poÃait metas, Et diri mala peüoris. Afens Regam bona pojÃdet.
Et Horattas lib.2. carminam, ode 2gt; Latins régnés autdam domando Spirttam,ijaamà Lj/btam remotis ^adtbas iangas.
Et laaenalis Ãatjra g.
ExpeElata dia tandem Proaincia cam te, quot;R^Ãlorem acctptet,pone irafrena, modam^t âPane amp;nbsp;aaarttm, miÃerere inopam ficiorana iR^Ãice t^aid moaeant leges, qaid caria man-det.
Et Claadianas.
Td licet extremes late dominereper lados, Te Afedas,te mollis Arabs^te Seres adorent; St metais,Ãpraaa capis.Ã daceris tra, Seraitijpattere iu^m, tolerabis iniqaas Jnterias leges:tanc omnia iare tenebiSt
C nm poierù rex ejfe tui.
Certi
HI s TO RT a; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;171
I Ce rtè libidinum fer nos, amp;nbsp;cnpiditatii manci^ tjrannos ,nullagens pro regtbm habnit^
I Ãedproomnsnm fèrnornmcontcmptifimis. Ele~ ganter ettam Cicero tn paradoxts : ^Mmodo, attt cui tandem htc Itbere imperabit , tjni
I 'M« potefl CHpiditatibus Ãtii imper are ? Tiefte-netprimum libidinei,spernat volnptates, tra-
I cundiam teneat, co 'érceat attarittam, calerai ! antmi labes repellat : turn tnctpiat alps impe-! tare,cnmipfetmprobtJfimisDomtnii, dedeco.
I nbsp;nbsp;ac tarpit ftdtni parère defer tt. Tfec enim A-
lexander Magnus vere Rex faife videtttr, erbis terraram domitor, infatiabilem regnandi tupiditatem^iracandtam, temalentiamp^ doma~ Te nei^utait. De Hercule cecinit non ineleganter Mantaanw.
Omniaejatdomait, Heneriferaiait^öâ ira.
I nbsp;nbsp;nbsp;Ifocrates ad Tftcoclem per fir ipft,Regis par-lt;
tes efie, vt rempuhltcam ex pufilla magnam red-dat,tnalisfinem imponat, fxlicitatemt^ae taea~ tur : hueentti,vtcateris antecellat pruden-tta,^ (laantam cateris anted honortbus, tantum virtutibus pracedat ; imperetejae primum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
fibi. S.Amhrofiui bonos demam Reges appellat, pr^^ j ejai fai corporispojfant fi prabere 'Rgblores.
, 'R.C hryjoflomus tn Itbro de cOmparatione regts
I nbsp;nbsp;nbsp;monaehi firibit : Is demam veri rex ef,^ui
I iram,sjaitnatdtam, ijui â¢voluptatem cohtbens, tmnia fib Det leges agit, mensem Itberamfir-ttans , ne^ue patiens voluptatum deminatio-
nent
J7» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEA6
f*p.20.
nem animo fito imperitare. Taltnieejuidem re^ , libëter viderem, amp;nbsp;popalis, amp;nbsp;terra, amp;nbsp;mart, | amp;nbsp;ctuùatibM, et exercitibw iara dantem.Qÿ Ver o fibi ipà imper are nefiit, hic ejtto tandem modo alios lepjbus regere pot er it? Età hominibui imp er are videattir, tra tarnen, anaritia, voLup' tatibusÃeratt:fnbditisÃ(tsrtdiciiluf videbitar, ' (juod coronam epuidemgeftetgemmis auroi^nf intertextam temperantia vero corona minimt inÃgnit eà : amp;nbsp;purpareo ejaidem palnäamente toto corpore Ãalget,animitm autem inornatttm habet. Veramcgmonachum,verum regem exi-fiereprobat:qitodaffi£libus fuis reble tmperare norit In caput vero lo. Luca : In nullofit minet ^ui cubiis efi potior :nec ideo melior ^uia maiot: fedideo maior cfuia melior. Prtnceps, int^uit ad lufiinianum Cafarem ydgapitns , Ãc demutn vere pronunciaris,Ãcupidttatibue imper esamp; a voluptatibiis temper es, amp;nbsp;temperantia corona redimitw,ac lufiitia purpura fiteris indutuf-Omnem aliam poteÃatem cjuantumuis magna mors excipititale Imperium perperuo durât, amp;nbsp;' ab aterno fupplitio liberat.(fuoctrca ,,4lphonÃia Aragonum Rex, vita amp;nbsp;moribus, at que autho- i ritate Regem fi haberi maüe aiebat, quam pur, pura amp;nbsp;diademate. z^dmodum quoque turpe i iudicabat,eum alqs imp er ar e, qutfetpfumre.-gerenefciret . amp;nbsp;improbi agete Principes ,'qui alà honefie viuendi leges prafiriberent^ ipà ve-ro nihilo temperantiores eÃent : vt narrat Pa-
normitafittt-
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;17?
normitanm.Si^ifmnndus Imperator, teÃe Syl-uni,neceÃarium Prtncipibne arbitrabatur 'ut virtutibas confirmatt^necproÃeris rebat attol-lerentftri)iec dvicerentttr adHerÃs. Tiber im Imperator apud Tlicephorttm Caltxtum fatetitr, nec advolnptater/tinec adcorporis delittas con-fiUandas à Deo fibi traditttm Imperium. Ttbe- Lib ig. tijÃcceÃorem Mauritium pradicat Nicepho- cap.6. rufjCjHodÃbi ipfi imperarit^dr non corpore tan- Ltb. ig. tum purpuram coronam^ circumtulcrit, verü cap. g.
animo. Cum ergo aÃeHtts fitos exfctndere Q^Ã,2i^ quot;Pegibm difficileÃt.vt infra declarabitur, non mirii efl,^uodpauci vert Reget habeantur.Tri. mttm enim amp;nbsp;pracipuum in arte regnandi eÃt feipfu'm regere,tenere omnes cupiditates, coer-cere libidines ,animt motus ratione comprimere^ totiuff mentis Ãatum relie moderari. Tleinde cui tantii munus impoÃtum eÃ^operani dare co-getur, vtprouincias fubditoffi^ norit : nemo enim potefl mederi cor pari, nià cognito,aut a^um caler e cjuem Ignorât. Tum Rtmpub. Ãiam amet, nonficus cjuà m domum paternamffiue auitum agrHruÃtcuSt^Cf famtliamfuävir bonus. Plec enim vel eyuis vel canibus relie i^uiffiuampoteà tmperare,ntfiamet, amp;nbsp;delelletur bis,yuorum curamgerere debet. PcÃremo, acceptamreddat , meltorem,perturbatam conÃttuat, oppreffiam l*- qi f n beret,omnes ciues,cjuantumfieripbÃit,continen. . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
tes amp;nbsp;moderates efficiat : virtutum^ omnium praÃdto communtat, z/idhac, cum capitis etiÃ
174- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARI S TAE AE
futpericulo, propu^et, tueatur, atque dtfen-dat, Vt veri T nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AT\I
poÃerii appellotur. InUu^ Ctefrr^Belgà stn offi-cio retentnrw, cimtates honorificèappellabat, T^rtncipuornabat munertbtu^nnllaonemitn' pone bat. âjR^^etatipMeÃecitlaraTrincipaintt-
77. tentur Dautdem , quem elegit T)eus paÃen Jacob firuum Ãium , amp;nbsp;IÃael haredttatern , Ãuam : pauit eos in innocentia cordis Ãti, amp;nbsp;। in intelleJlibus manuum Ãuarum deduxit eos. j EpiÃopt vero attendant Samuelem : TreÃe | t.Reg.cap.fumJoquimini de me coram Domtno; J^tritJi* 12. bouem cttiuÃque tulerim, aut aÃnum,Ãquetrf quecalumniatusÃim,à opprejà aliquem ifi Vide ! manu cuiuÃquam munus accept ; TeÃis eà ChrgfiÃo. JJominusaduerÃumvos,etteÃiseà CHRIS. in cap.io. TVS in die hac, quianoninueneritisinmA-Luca. nu mea quippiam. Simile eà âRauli i.ApoÃoli i z Corin nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÃuÃinemus, ne quod offindu i
cap o â ^â*i^â^demus euangelio ChriÃi: Omnibus OW' i
' niafaJluiÃum.vtomnesÃaluosÃacerem.Jnftam ' 2.cap.ii. tiamca quotidiana,Ãolicitudo omnium Eccte- â Ãarum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;infirmâtur, lt;Sr eq^o non infir-
mor ? quis Ãandalifiatur , amp;nbsp;ego non vrorl j 3t. Ãeclorem te poÃserunt, inquit EcclefiaÃicus, nolt extolli, eÃo quafi vnus ex tpfis, cur am illo- j rum habe. Sicut Trat anus, talem Ãe imperato- j rem Ãubditis praÃiturum recipiebat, qualent ( *Pfi cuperet.
Omntno qu^ retpttblicaprafuturiÃunt, du»
Tlatond '
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;175
*Platonif pr/tcepta teneât. Pnttmiâvi'vtiliutem Cicer» ciuiumÃc tueantur, ut omnia ad earn référant, Hb-1. oÃi, ohltti comodorumfaorum. zAlterttm, vt totum ciortmt, corpM retptiblica curent. Nam tjuiparticiai-um confiilunt,relit^uas ne^tgunt, rempernttio-ÃÃtmam in ciuttatem tnducunt ,feditionem at^j dtfcordiam. Omnino^tuÃitia amp;nbsp;boneflattad- 'Vide ej, barefiet : amp;nbsp;efuemuù oÃindatpotiut, oppetat^ 42^0â
â mortem ^cjuam illa defer at.Eà enim, teÃe Chrj-, foÃomo, Imperatorum pro omntbHS,à neceÃeÃt, j gt;»onj nullum pro republica recufare fuppli-
cium. iÃtjualiter T)eo efl cura de omnibui-.Ãâ, Sapien. 6, Jupiter omntbui idem. Et, leÃuÃettt in medio Joan. 20. dtfctpulorum. Si omnet atjuaUter curari non poÃunt,nemo negligatur.
QVAESTIO XVIII.
Quomodo femper bonas cogitationes [ haberet?
RESPONSIO.
( Si femper tibi iufta propofueris. ftatuaC. quCjiniuftitiam vitae priiiationem c[re,atq; pcrnitiera, iuftis vero Deum bona praepa-rare.
â COMMENTATljrS.
PLunmüad hocproderint iHa, tjua t f. t6.
17. i^uaÃione annotatafunt. nbsp;nbsp;Treinde fi
conÃderent bonos atejue iuÃos T^rtnctpet Trtuerb. diu fere amp;nbsp;filtciter Imperare , Ãquot; coronam w cetlii à Dto rtcipert ; conrrn quot;vero uirum
frnffftnutit
176 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
JanguinumÃâ dolnÃtm abomtnetttr DomintK, nec talsf dimtdient dies fuos. Et ejuod fnturutit Saften. 6tÃt ^tt^K^t^^nditriJ]'!,numtn hts^ejut male pne-funt,ac potentet potenter tormenta patiantur, firttbujcp forttor taflet cntcià tio. Longe etiam peccata Prtncipum grauiora, ^uam aliorttnt tudtcantffr : tum (juta maioribtu à Deo benefl~ cà affeSlifitnt, vtfluprà liyLriflteas ejuoe^ftepro-fltebatttr,tum etiam tjuod plm exemple ejuaW peccato noceant, ejuando omnes facile tllos tmi-tantur : eorumjj vitia in totam rempublicatn transfunduntur,tefle Cicerone lib. 2 .de legibm» Hue pertinet illud luuenalisfatyra s.
Omne antmi vitium tanto confl)ePliui in fe Crimen habet, yuanto maior^utpeccat habt* tur.
QVAESTIO XIX.
QuoiUodoinfommoquietus effet?
RESPONSIO.
Rcmexplicatudifïicilem,ôRcx, qu«-ns.Naminhis,qüæ in fomno dormienti-buseueniunt,non tarn regimus nos ipfoJ, quà mfcnfu irrationali circa illa ducimur: amp;nbsp;lic ijsaliquandoafficimur,qua(i cernere-mus;idquc(îne ratione. Vt fxpe putamus nos in mare ferri,nauibus vehi, vendcrc ali-quid,aut volare,peregrinari, fimiliaque cere,quæ tandem experifflur hon extitiffe» Etfi vero haec res difHcultatcm habet,tarnen
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;177
men quantum cgointelligentia aflequi pof fum, fic tibi faciendum eft, Vtquicquid agisdicifue,ref8rasad pietatem. Explora-tèenimtibicognitumcft, quod vbi medu taris eaqüæ hint virtutis, nihil in gratiam velodium alicuiuspræteriusagas. Plerun-que verb ca in fomno recurr unt,quibu$ vigilantes occupabamur. Qui(quis ergo om-ncs cogitationes aélionefque luasad optima amp;nbsp;honcftifsima quaeq; deÃinata's habet Hon abfurdas ille in fomno commotiones I habebic. Sicut tu Rex perpétua es animiae-quabilitatepræditus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
COMMENTARIV S.
A Pud veter es plurtmi diutnatoreSj fimni-6rumlt;jj interprètes habebantur. Jirifiote les ejuo^ue peculiar em librum de dtutna-tiene ex infimnijs firiptum relilt;juit, t.^ddrcus etiam Ctcero duobus de diusnatione Itbrts elegan I ita sjuadam de hoc argumento differutt. Quo-I niam^prtorffÃc loijuttur : 'jubet T^latoÃcad fimnutn profictfct corporibus affi^is, vt nihil fit (juod errorem^ animit perturbationemejue affèrat, £x ejuo etdtm Pythagoricis interdiblii putatur, ne faba vefierenturjcjuodhabeat infla tionem^ magnat» is abus, trancjutllitati mentis Vera cjuarentt, contrariant-,. Cum ergo eà fim-nofieuocatus antmw à ficietate amp;nbsp;contagions torporis ,tum meminit pratentorum ^prafintta ^rnit,fiùtura prauidst:taset enim corpus dor~ ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mt-
17» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AklSTASÃE
mitfitis vt mortui, ïgt;iuit autem amp;nbsp;vigtt uni-mus, Quad mult a maaùfaciet poà mortem, ci omnino i corpore excejferit. Varia, tjuo^ue tbt exempla refert,qui diuinarint. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
âTj/thagoraiver'o non tantumfabüabÃine-hant.quod narrat Cicero, verumetiam fomni petituri ad Iqrampriw lenire mentes filehantt z)tà qutdfutÃet turbidiorum co^tationum co- । ponerent. quad Fabuis Itb ç.oratoriarum inÃittt
â^^^'^â 3. tionum lap.^.tellatur. D.-AmbroÃus vtrginU ^^^Z^nsb. hortatur,Ãc'vitamcomponere, vt or antes diui-â naque méditantes Ãnnnus excipiat: rtdiculu* . emm illi Tqthegoreoruni-gt; mos videtur, Ãudi-tium feculariaficularibus abolere, nbsp;nbsp;nbsp;remedi- i
unLj à voluptate quarere. Apud quot;jndos olittt quoties quot;IFexdormttum-gt; ibat,aulicitfbiis cane-tes pracabantur, 'utRex bonisfimnqs vteretur, f amp;nbsp;reHè Ãsbditis confuleret. ' Sesio Fleates è fuis quemquefimni^s rebltfime iuteUigere ate-bat,quantum-, tnphtlofiphia profeciffetà nihil illic velfaceret,vel appeteret rei nef aria : quoi tune tranquillus animus 'veros affeEl'» proderet. t^liquos Principes inteliige poà coenam nec âvL las forte reddttas liter as infiindere, nec grauio-ribus de rebus diferentes audtre, vt animo tra» qutUo dormiatit,. ,t^lq quodmemorta tenaci-ter infigere 'volunt,'vedÃeri relegunt,mane repe-tentes . âÃ^uni-, e^i prouerbtunu : T)e nollt tonfdtum-,. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
nimis fuperÃitioà omnia fomnia obfer-
ua- I
HISTORIA;
â¢velgandebant^iVel terrebdntur, eor ^togenes Cynicus tali propemodum o rat tone ob *gt;sr^as{it : dua vigilantes agitts non^ curatis, âjtsadormientesimagsnamintfilicttèreejuirttis? Ci.auoyj Hieronymus in illttd SccleÃaflis yuin-^oyn multitudine fomniorum vanttates, amp;nbsp;ver~ baplurima, fed J)eii7n-gt; timf : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;incjuit,
I fimnijs facile credos, Cum eniin-gt; diuerfa vider is per noblurnam yuieteni-j, amp;nbsp;varÿs ani-tnafuerit exagitata terroribus , fiuf incitata ptomiffiSitu ea contemne yuee fomnvj funt:amp; fo^ lamt)eumttmf.Qui enim fomnijs credidertt, t^anitatibus fe Cr inepttfs tradet. Non obferua-bitisfomuia, inyuit eJ^oles Leuttici Deum tarnen^ aliyuandoper finsnia voluntatem fuam bomintbus demonÃrare yuartus aÃeuerauit.
Cicero Itbro prtmo de diuinatioue putat: Défis cum dormienttbus ftpe colloeyui: nbsp;nbsp;multaper
, fimnium percepturos homines, fad ejuietentj I integri atyuefibrij irent^, yuando cibopotuyut cnuïlis, porturbata amp;nbsp;confufa turpiasjue fom-nia eueniunt^. Q^dere apud'juris Canonici Doblora dirHnbi.6 ⢠Cgregta docentur: amp;nbsp;nos partim hbroJecundo officiorum fcholaÃicorum^ partim tn inÃituttone monacht locum hunc per-purgauimus.
Pulchrum efl illud Prudentij:
Fac cum vocantf fomno
' Caflunv, petes cuhtlf, Frontemj locumyue cordis
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;M 4 Crucii
lïo
ARISTAEAE
C rucisfigurafigntt.
Crux omn^ crimtn^, Fugiuttt^ eructïTLj tenebra Tait dicatafigno
fluEtuare nsfcit.
O cjuamprofiunda iuflü ^rcana per fioporem-gt; ty4pertt tuenda CHRTSTVS^ clara, cfuam tacenda
Euangeh^la fiummi
Fidiffimus magislri, Signata, ejua I'atebantL,, Tuulis vtdet remotis?
AKISTEAS.
Hoc approbato , ad alium dixlt Rcx Poftqiià m tu decimo loco difturus cs,vbi rcfponderis,ad conuiuium propcrabimusa
QVAESTIO XX.
Quomodo nihil indignumagerct.
SOLVflO:
Si afsiduè in/picias in tuam gloriam,Ex-cellcntiamque dignitatis tui; amp;nbsp;illisconue-lïicntia femper loqui amp;c cogitate ftudeas: ex pcndasquoqutomnes,quibus tu imperas de te femper cogitate amp;nbsp;loqui.Ncc quicqua debet in tccflefimulatumamp; fiótum: Hoe alij cernentes fimiliter omnesagere ftude-bunt.Verùm tu nihil limulas ncquccsrex pcrfsnatusjfedprjftasregem verum,exgra* - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tia .(
HISTORIA.
iSi
tia DEI, qui pro morum tuorum prxftan-tia,dignum tibi Imperium tribuit.
COMMENTATORS.
RE^lè Princeps rubernabit,fi leges fe^ua-tKr,nthil eorttm pr^termittat ixmc decent', agat ver o omnisi moderate at que ittfle, vt fem-per abfit tmprobitas.Dtios enim pÅnttentia Ãbi partes vendtcat: ।
Dea cjHlt;t fabligt;nin faEHj^ exigu pÅnas. Idvero tum reblitts obferttabit, fi conjtderet ea, lt;^uitejuaft.i6.amp; 17â^tâJ^iS-pct'ficrtpfi: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ejutd
emnescines principis vitam amp;nbsp;mores imtten-tttr-.vtplus exemplo^ejuampeccatonoceant.Nee Cicero H. tantum malum eft,peccare principes,^uani^uâ a.de legib, efi hoc magnum per fieipfium malum^, ejuantum iHud.per tjuod multi ear um imitator et exifiant; at cfualemcumjue mut at ion cm morum in Prtn-ciptbui, eadem in populo mox fiei^uatur. Quic-^uidergo agit, recordetur fie Trinctpem efifi ChriÃi Uicarium^hominumRegem.cuius vi-tijs cupiditatibus vt tota rejpublica inficia-turfic virtutibus amp;nbsp;continentia emendetur cor rigatur^. Tot antmarum ret fore creduntur homines, cjuot eorum exemple,doSlrina,culpa,pe-rieriaty.contra vero toties beati erunt,ijuot fier-uartnt, 'ut epulonis htfloria Luca i6.declarat. Sicut ergo malt Principes in abundantia bonorum vere miferi at que tifibelicei fiunt, it a boni co tra,ter feeltces atq^ beati. vt reble dixerit^ Claudi antu. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;M 3 Hie
in nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
Jlic tepYtterea, crebro fermone monebo, 'Ãt te tottKS medto tellurû in orb^ ViMcre cognoJcai,CMn£Hó tnagenttbiu eff^ Fabia palam, nec poffe dart Regalibtu vncjaant Seer et am-, vitijt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ft;
Regii ad exemplum necjue Ãc côpanere finÃu Hamanot edtiiavalentj^aam vita repentit.
^.^Fcmorab'tle Scip tond verbum e]l ; cat eu milita praliantt forma virginem-, obtalià fenLârebfondtt:libenier eejaidem-,acciperem, Ã, priaattu eÃem.,. Hortatur itaejae Principes atijue magtÃrattu Flatarehiu, vt recor-dentujÃcfà in aperte medio^j PpePlacalo ante emntum-, ocalos verfari^ vt non-, modo Ãn-lt; gala eoramfabia amp;nbsp;verba, fed ioct qaoque, vxor , familia, geplas notentar, trahantur ab «mnibas tn exemplum-,, totam^ rempab-, licam peraadant,. Quodà non tarn factie e-Ytt omnta Platim vitia extergerÃ,tlla certe ca-aeantarf i^aa apparent, maximÃ, prime aPJiePla occarrunt, . Ifocrates tjaoejue 7^co-dent-, admonef, C onÃderafemper cjuid dicas, vel facias, vt in errata ejuam-, minima in-ciiiai : à altejua re par um-, honeila contige-rtt te deIckiari, fac clam td agas ejuoties ver ro in maximis verfaberis negotijs,popalum te-Ãem aähtbÃ.
Eodem pertinet illad Ciceronis Itb. 2. of Ãeioram-, ; Si /^ais habet caafam celebritatis amp;nbsp;nominia , in banc ocati omnium conijci-,
urn
HISTORTA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;185
untttr, at ij ne in eum ejuidagat^ejuemtedmodHrn quot;viuM, inijutritur, amp;nbsp;tanijuam m clariffima luce zierfettir,ita nullum obfcurum potejl nec diSlum eiui elÃe,necfa5ium.
Quod cum omni magiflratui promifiuè , tum vero Eptfcopis,prlt;tlatisatijue parochie in primis aduertendum e^.
ARISTEAS.
Hxc rex cum fibi pcrplaccre magno ap-plaufu declaraffet, conuiuiumcjue in fa- Tertiut tis longum tempus protraxi(Tent, tandem diacon-iufsit illos viros duci cubitum. Quofa-«/«^. äOjparabantur quxad fcquentis diei con-uiuium inftruendum pertinerent. Sequen-ti ergo die , cum eodcmordinc difeum-berent, rex vbi tempus quærendi adcfTe putabat, primumex reliquis nondum ro-gatisinterrogauit.
QVAESTIO XXL
Quod imperium effet optimum?
RESPONSIO.
Sibi ipfi imperare, nec indulgercaffedi-bus.Ineft cnim hominibus à natura, vt fint jpni amp;nbsp;inclinati ad aliquid perfequendum. Vulgus fei e ad cómeffationes,potatiócs, alt «fq; voluptates inclinatur. Reges vero pu-tät.fibi jp fuç potétiç amp;nbsp;dignitatis amplitu-dinecóuenire,rcgiony fubiugationem.Scd modus eft in omnibus rebus pulcherrimus, Tuergo rex cofcrua amp;nbsp;tucrc quæ Deus tibi
M 4. W-
î«4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
tribnitrqux vcrô ad te non pertinent, amp;nbsp;ad quætibi non daturacceflusiuftus , ilia ne concupifeas.
C O M Ad E NT nbsp;nbsp;nbsp;K S.
Q'üodnon (olttnt reSe rempubKcam bernare,verttm etutmÃbt ipÃs imper are Regei teneantur ejttieÃione ly.comprobatum eÃ'^ E'tnofj abs re vulgo dicatur. Nthilpropemoeü dtfficiliui eÃe,^uam re^e Imperarÿ eamcfue omnium reliejuarum artinm nbsp;nbsp;nbsp;diffictltmaw-i
exüierÃ, (Ir periculoÃJÃmam-gt;.
Tanor.li, nbsp;nbsp;âRropiereajj Antigonm Rexgloriofamfertu
I â^â^p'32. tutemreffiumappeMat.Et y4lphonfns Rexop tare (0lebat,Ãibditos fuoi parue tempore Rega fuiÃe, futururn^ratui, 'vtcurtu amp;nbsp;pericula zierorum Regum expertf,reIUus ÃÃegererent,-^dem lib. Cum^^ ruliicum altcjuando vuat cum volupta 32. teamp; Otto edere vider et.vtinam.tni^uit, amp;nbsp;mi-h i DeuiÃmi/tter ederà dedtÃet.
.Alio temporeJene.x ejutdam regi,nefcio tjM de re, moleltm erat tnterprandendum-â, ad ejuem Rex: iJAdeliui ell aÃnum eÃe, quam Regem,^uta Ulis edèttbus domtni parcunt,regtbM
'^1â^-Si nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Saturninus apud Spartianii: NeÃeitis, ait,
amici, quid maltÃt imper are. Gladij nbsp;nbsp;tela ntgt;-
Ãrts ceruicibtts tmpendent,ttnmtnent haÃte vn-d!que,7'ndiqtieÃ)iculai,tpà euÃodes timentur, ipà comités formtdantur.non ctbus pro volupta-te,non iterpro authorithate,non bdlapro iudi-ci».
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i«5
çio.non arma, frro flarlio. imperatarem-, me CHpttis, in necejjitatem mortis me trahitis. ZitnonfraÃra dixerit EccleÃaflicns, capice co. Omnis poten tatM brents vtta.
Quod aticem libtdo dominandi mamos Tritt cipesfere ad tnhoneÃa compellat, TJt omnis inïH tta at^ue acjnitatis oblinifcantur,dnmmodo po tentiamac^nirarvL,,indtcat E-nripiducIdeim à ^icer^ âttiolandttm efl ins, re^andigratia 'znolandnm^ e^, alvs rebns pietatem colas.
CtVAESTlO XXII.
Quomodo nemtni inuiderct?
KESPONSIO.
Si aduertas,Oeum regibus diftribucrc gloriarnjdiuitias potentiam , amp;nbsp;ex fefe regem cffe nemincm:nam fi quis m«lt;xu inèhuiufmodi dignitatem appctat» baud timen confequetur,quia donum Dei eft.
COMMENTARIV S.
QVmiam Reges nbsp;gloria, (îr potentia, amp;
optbns,relfe]nis omntbus cuptnnt antecel-re-.reEleejnarit âTtolomens,/jnomodo fie-pojflttVtflits contentus^ ahjs ifla non innide-ret Sijncjnit ille,conflderet,ejnamparnm alfl, ^ntaDEO ifla ad conflernandam^ publicam-^ trant^uillitatem acceperantdnuidia flea nocerfl contra DEI volnntatem poÃitÃbt Tero ipflpln vimnm detrimenti adferat. jnnidi entm dnplici' feremolefliam hahent,tjnia amp;nbsp;fnis malts dià ernctantnr, aliornm bonisfrnflra torejnen-' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;M S inr
i?6 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
tttr amp;nbsp;contabefcuML,. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iyfnthi^etia
ThilofophM dicere folehat,cjnod Ãcut ferrum, amp;à nemo Udat, rubigine abfumttur, tta inui-df fuo ipforum malo mtertrentz,. ⢠Et Zâul^o viperanLj , cjUit, matrü fuA arroÃs lateribui ^dttur, inutdtam appellant. Ut longe Ãt cUi inutdetur, eo cjui tnutdet,fÅlicior, TÃam in-utdta virtutls comu, teÃe Ctceronà , ex al-tertus rebui fecundii nafcttur. it^c Cato Ã-ntor non tarn homines ipfis inuidia pett iudt-tabatyCjuam bona externa, ipuibw alà homi-Ttibuspraflant.Quare Themiïlocles adoleÃcens, doluit, cfMod nemo tpà inuideret ; par um Ãà inde Ãxltcem tudicans. Et Erneslus 'Brun-Ãuusgorum Regulm excuÃs nummis ctrcun-ÃcripÃt. Spero inuidtam.
1h mono-tUaTn-
^^niam vero hoc vttium ex aulis T*rinct-pum omnu homtnum ordinex inuaÃt, cÃr pernt-tsoÃÃÃmat crebro in republica ChriÃiana turbos excitât : memorabtlem Gregorij TÃaszian-z.eni fententiam aÃcrtbam : Euit aduerÃtt 'BaÃUum tJ^d^gnum contentto e/uadam Eu-fébij CaÃarienÃs ante ipÃtm Epifcopi , viri certà alioc/ui admirabilis,ac nominis Cmh STI confeÃÃone con^antifÃmi. VeruntamerL, inuidta^ejua dxmonis impulfu magnos inter-dum Ãolet euer tere viros,reÃÃerenenpotutt, sjuin human um alicjuid tpÃà pater etur. quot;Eiam t.^agno BaÃlto verbis fallis^j palam oduerÃtbatur^eumi^ omninoab eccleÃarepelle-
HI STORT A. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;187
w conab^tur. Similittr ^jo^nncs Lfu^otticHs F't ues aelcaput 4^. Itbri tS. a4u^;;fltnt äe ciuitatj^ 'Det.de ^Ã.Hteronjmi mdtcio ctrca LXX. interprètes loqueas ,ÃinchjÃmis (juoi^uc virUin-fitdiam ahijuando dominarifiribit.
Vt re^e D.AmbroÃM adniouerttiFilij Ãigite Lib 2. ef-improbos, cauete inuidns. 'jnter improbum amp;nbsp;ficiorunij tnuidü hoc intereÃ-.improbuiÃuo deleblatur bo- cap. vlti. no, inuidus torcjuetur alieno-.tliedtligtt maLt, hie bona odtf.vtpropetolerabdtorÃt , cjut Ãbt Unit bene,rjuamejfii male omnibus, Ã. ChryÃi Hom. ^omui inuidos nosL^ tam hominum Ãlicitati, ad ^y^ntt. ijuam Lgt;ei â voluntati ropngnare aÃÃrmat: Ft mi. ochenos. fatur, cjuodaltcjui tam veltnt eÃe improbi, (Ã-in T)eum tngratt att^ue contumelioÃ-.menti vero (ua bellum tndtcere cà antmam replere tumul-tu. Hoc itaÃait conÃderans ab affrttudine de-Ãllas, (à Ãproximum non vü, teÃaltem ab in-numeris mails eruÃ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Y
TÃam Ãettume^ tllud;
'jnutdta Siculi non inuenere tjranni
^Latus tormentum-,.
Inutdus alter tus rebus macreÃeit opimls.
Quodautem Regnum à filo TleoproÃciÃca-tur,reÃ)ondttoltm BalthaÃaro Regt à TÃabu-chodonoÃor, Danielcaptte4.à X-
Pulchre cecuiu Bnna Samuelis mater.Dominé pauper i Ãacit et dit at,humde Ãacit et Ãubbmat. Sujeitat depulucre egenum, et deflercore eleuat pauperë: vt Ãedestt cÃpricipibui à Ãoltugloriet te-
ARISTAEAK
iSJ
teneat.fs^^ofeithocT^auiä Pptlm. 77. Ele^it Dauid ferttftm fMftm,de poà fatanta accepU tunu.
Fatetnr cjuoijite Cj/rtu quot;^xlibroprimo Sz-dr te, tjutd omnia régna terr te dederit ei DEV S
Fatetur etiam nofler Ptolemeue ad FleazA-rttm fer ib en s.
Fatetnr âjnflimanm Imperator L. I. Cgt; de veteri'^ure emickando.
'Ppmnlm prifiif ^Fomanis legem tnlit : rf ejttù Regnum attt magillratum iniret, ntà author effet Dew fuuthf Regnttm per au ffictU sonfirmari voluit : quot;irC author eil Fompomiti Fatnt, de facerdotus Fpmanis captte primo. Et Voptfew in Taetto ^peratore:Dtfanttn-^teitytjfti régna eapiantgion raptam ire imperia fed mereri.
Ede, I. HtHoria i.^dlachabeornm-, declarat ejnod Jofephas amp;nbsp;Azarias^glona amp;nbsp;fitcceffibns ht-da atejfte Simonispermoti, contra holies daxe-Ttnt exercitnmfed admodam infoeliciterxutnj non effent ex femine tlloramper t^ttos Deus If-rael lib erar e vole bat.
eJ^tlti in omni hominttm memoria extite-ârnnt.ejsii veris Regibtss (Ir à Deo conllituto ma gtHratui rebellare.amp; per vim amp;nbsp;fraudes illo-^nm Imperittm.aufetemerario tent are aude-^tntfedmiferabtlem femper exitum habuiffe It gnntar.vt prater igntmimam tarpitudinemji
⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nt-
HI STORU.
hi! reportarent.Abfilonis Filtj i.Regum ISâ^ IS.
£thb 2.tJ^tiich.cAp.4--amp; s.Simonu amp;nbsp;'^4.-[anii,.ttcjke iJM^enelat- miferxhtlis interittu, ve ygt;/sm. .'?K cjfe 4ecbtrct»it,i]uoei Fanliv ^poÃo~ b^üÃ'eHeriii-.OmaispntesiMäDeo esixitatjue t3-lt;]M reÃfl(tpoteÃatt,Dei oräinanoni reÃÃit.
Et (juod z/^ipbonjtu Atehat: Regnm vitantj fortuäoi priuatortint Itbidtm non jkbtacere, [eA à filo DêO aepsnderÃ.
Q^id fiipertortbus annis in Germania^ öaL ihi, Anglta'acctderit^ omnu hijiorix locfnütHr.
'VtinamomnuTrincipMattenderent, ejKod crndeltÃimam âjefahel Re^nam cantt denora-rim y a^uA 'Fiahoth vtneam ininÃe pervim oc~^^ tnparat.
RÃicjita eünm bona à DeoprofieiÃti, breui-ter indtcat Iobue;Domtnus dedit,dominus abÃit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
lit, Ãcut dominoplacud itafaélum eÃ, Ãt nomi dämmt benedt£lufn.j.
Q.VAESTIO XXIII, Quomodo fperneret holles.
RhSPONSIO.
Si omnes homines bencuoleritia prefe-9uaris,amp; fic eos tibi amicos reddas, nullus tehoftisturbabit. Sedin illa apudoés elTe gratia.præclarum Dei donum eft, quo vix aliud ab illopræftantiushaberipoteft.
QQMME'îiTA'lt^VS.
19« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÃRIStAEAE '
SEfttentia huius ejHxH'ionif ex nbsp;nbsp;elependett
^uem ciuei omnet Migant^, pro eo ) fi neCeffitrupoFtnletjCam capitis et fortune Ÿum Ãaarari pcricttlo libenter armù decertant: vt inimicos curare, non fit mapnopere necefi Jà rtnm^. 'ünde illad: Firmijfima opes amor. tfiquot; :iJ^Faxima opes prodefje. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
(dmcntmprofutt mnltts, earn amant actn--entnr multi. Et fient multospotentijfimos Rt' gts fi partiis fiepe hofitbus , propter fiubdtto^ rum-, odium-,, finperatos hiflorici commemo-rant^-.itaplurimos velconfiruaros in-, regno gt;nbsp;'VelreSlitutjis ciuium amore ac liberalitate te-^antur. 'Tropterea Teriander apud Laerti' â-'Mm: Qm tuto ait, regn are volnnt,danda operA efl,vt beneuolentianon-, ar mts ^hpentur. lt;iA-â gaficles Lacedamontorum-, âEgx interrogatus : Quopablo poffel aliejuis tuto tmperarfi, nuUt ^ipatus fitteUtttotreSpondif.Sific imper ar etfinis ,vt pater tmperat liberis. Tune fiuturumj credtdtt,vttiec alios, fidtjfiimo fiatellitio e'sreun-fieptuà ,timer et,nee tutiorcs haberet cusiodes, cjuam eines,er ga cjuos paternum induiffet affi-Elum-,. Tffam multos metuat oportet ejuemj metuunt-,, atcjue oderunt, multi. IJècrates o-limconfiulMitTbtcoclij'uthanc tutijfimam corporis fini cuiiodtam exilsitmaret, fi (fi arnicas haberet virtutepraditos, dr dues benevo-ientes, a^ntigonus fiex confiulentibus vt cap-tat i)y4thenas egregie munir et, ne alte^uand» defi-
HI ST ORI A. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;isd
I deflcerent-.fein hacJententia flcmptr fluiÃe re~ Pfondu : nullum-, eÃe regniprafldtum firmius, e^uam ciuium beneuolenttam-, , Xenephon-, libro g. de inPHtutione Cyri : Tflon efl,tnyuit,
i aurcum fleeptrum yuodregnum-, Jeruat,fl;d amtei multi feeptrum ÃutcL, regthus verijji-rnum ma.vimegflficurum-,. i^Alphonfus quot;Ãex, authore âPanormttano,reprahenjus ab amtcis j. ^uodabflyue fatellitioinambularet:rePf)ondit: *
â Se innocentiamfecum haberÃ., amp;nbsp;ciuium be-neuolentia fretuni-,, nihilprorfus extimefleere.
-dUudens firrte ad tllud Horatij.
Lib.2.
â¢(it 22,
Integer vita fcelerifljue pur us,
Iflpn eget eJXIaurt iaculis necarcu, Nec venenatisgrauidaflagittis, Fufee pharetra.
Traclari-u eft Ciceroni^ locus Itbro 2. offici-, trum omnium rerum nec apttus efi cjuicquH aä epes tuendru m tenendas, ejuam-i diligi, nec ult-â enins^ejuamtimeri. Prlt;tcliire enim £nniuf :Que ruetuunt oderuntit^uem^utfejue odit,pertjj]i ex petit.Adultorum odijs nulllt;t opapnÃunt obÃfle-re-.malufèjue efl cuflos diuturnitatis metus:cen~ traj^ beneuolentut fldelis ePt, vel ad perpetui~ tatenLj.Qtüergoin libera ciuttateita fe infli-tuunt.TJt metuantur, his nihil potest eÃe de-mentius. Ã^amuis entmdemer/aJunt leges ali-cuius opibus, cjuamuis tremefaPla hbert(U,e-mergurttL, tarnen-, hac alitjuando, çir acriores morjus furtt, tntermiÃe Itbertatis, tjuam-.
â9« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
r etenta. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vUa vis tmperij tanta eÃ, ejaapre-
mtnte iwtn pojÃt effe dmtarna.Altciua ettanu exempla recenÃet,tjat ab vxore amp;nbsp;filijs fibt mc-tuertnt:alilt;:iuos lt;^ttt à ctutbas Ãsis pericttloÃÃi-mo tempore fitertnt reli£li,
Qwdipititr,iutjttit,latiÃime patet neij^ ad incobtmttatemÃohtm, Ãd et:amadopamp;s amp;nbsp;pOâ tenttarn valetphtrimttm, tdamphtlamar: ''Jt metns abÃt, chantas retineatur: tta faciltmi tftta vohtmtu (à priaatis tn rebus amp;nbsp;in repub-Laertius licaconfecjuemur '''Porro,amp;à Solon ad'Tt-Libro t. riandrum fcripÃt:tyrannis opus eÃe fdtcllttio,et Ktde tju. AlphonÃtsÃne fatellttto incedebat: Sigijmiidas 21. tarne Imperator aiebat:amorem ciutum ejuiü eÃe firmamentum^fedfidam custodtam infortu vium (à pericula excluder/. Optimus 'ju-deorum dux, ^forüÃimut miles lonathaspofl-quamd Tryphone perÃ^Ãts^praÃdiumdtmi^ fit y trucidatus fuit.
t. tfilbCae. Idemt^ue, non Ãne magno totius reipublica eap.i2, ludaerummalo.pertuUt Simon-gt;, g. Math. iAldhaCyexamoretSn beneuolentiaÃtjVtar cap. vit. dentes adDeumpreces fundantur, e^uaa pt^s vtris profella, ejuantü velpro âPrincipe, vel ZI ide nbsp;nbsp;nbsp;contratpfumvaleant,facra amp;nbsp;profana liter a
f. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;teliantur.
qvaestio xxnii.
Quemadmodum gloriofus perduraret. RESPONSIO.
SibenignitaKamp; munibcentia excellât . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;erga
' v, â¢
ÃISTORtA.
â95
I fcrgaomnes.-gloria te nufquam de/crcnquæ 7*'* Vttibiâad(ît,Deus femper implorandusjcft.^®-
COMMENTARirS.
£ I virtus amp;nbsp;Itheralitiu pepulitm Erin conciltatef.nthilcjne effet vel ad ac-
^Mtrendam,velac retinendum â^mperium vtilE its,ambre at que benenekntia ciatam, ijtifflione prucedenü dtElum efl:i^Mod veraglorta ex cuE tH Dei atejtte virtutibwprofictfiatur, ne^o.apertetstr. quot;^am vero,^loria aathore Cice-rone,eflJolida cjnadam ru, amp;nbsp;confenttens laut bonorttnL--,tgt;icorrxpta v»x iadicanttum. de èx~
' ceUenti virtxtff- 'Idel. illuilrif amp;nbsp;peruagatÃ
muboram magnorumtj, in fttos ciHu,velinpagt;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3»
triam,vel in omnegentu,hominnm pama meri- T^affcula tor um. Cam ergo veragloria non aliunde ex tjs*lt;*Ãson. tsirtttte^amp; rrramfortitergeflaram ma^ttadi-ne, fapientia/jue nafeature niÃper Detgratiam
I in ijs confirmentur, Cpquot; perdurent, tnglorijfiant oportet. Prafiertim cum Deut, t^ui peccatoru, vt ^ut.tè.diPlü eÃ,abominat»r, gloria auihor fiti vt lt;]uaftio.f7.dicetnr. Qtt^are veramfiolidam^j ^ide ffnriam eos demum Trinetpu tomitari, eosejue dtu (pr fxliciter '^mperare fiacralitera,(ir hi-floriarumfiertptoruprobant,epni Deigloriam j
1 veram religià nem catholicam, ecclefia Ãpr rei-publica C hr ià tan a fidutem, omnibtu rebà i an-teponunt-.contra vero facientu,non-, gloria tan-^^'^ tum^uamà «.^^aioribuiacceperant, fed reg- t-â'
1 fe» tttam tpfi excidiff«,perpetuo!jj dedecarc tpr
j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;igto^
194 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A'RÃSTAEAE
i^namiriia crHctati repertuntur. ejtti btnt tmperat,ncc déclinât ad dexter am velfintÃratn diHtnrnum imperium polliceixr iJ^ofii,DeUâ teronnmij 17.Non ejttod annoÃam atatem femp conferjuantur, fed vldoceat, legitime admini-firantu rempi(bltcam,viEiuros etiampoflmorte: vt Philo in lib.dc creatione Principii annoM ttit Mecd enim,incjiiit Sapietia Pro.g. fsntdi niti£^amp;gloria.ÃÃr opefÃfperna,amp; iuflitia Pt cap.ÿ. Per me mitltiplicabUtnr dies tut, ad-dentur tibd.anni vita.St fapiens capft.ô.Erunt fà ptentia compedes in proteblionem fortitudi-nis, amp;nbsp;bafis virtutis, amp;nbsp;tordues ilîius tn Plo-lamgloria, (^edeon-, âjudeorutrL.j ^Dux, Ephod fabricauit, voient in eo facrificare : amp;nbsp;fili^a,-miferunt regnum: ^judicum g- g.
'jdcirco AEatathiof Machabeus moribüdtts: Libro t. jx)s,in^tii.t,flij confortamini. dr virUtter agite ^eic.c.2. tn lege-.cjuia cnm^feceritisijua vobis pracepta funt in lege a Domtno Deo veÃro.^loriofiin ipfr , eritis.Optimeadmonet £ccleÃaÃ:^notbus operi P' ï33- b^ tuispcellens eÃo, nee dederis maculam in Ão
nam tuam.Quodcap.47. SalomonèfectÃe ait. Quia hic locus sj.g.perpurgatus eÃ,nihilprate rea a fer tbèdüputaui, ntà cjuod IP or at. cecinit.
Sapius ventis agttatur ingens mus, dr celfegrauiore cafu Dectdunt turret,feriunt^fummos Fulmma montes.
Klips'll Q
Apud
ïïistorîà ; iji
quot;Apud quos conucniat gloriofum amp;nbsp;ina» gnificum fe gercrc. quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â â
RESPONSIO; '
Plurimi hocapud iîlos faciendum putät,' qui amice funt erga nos afleâi: ego autem putohanc honorificam venditationcm,cl gratia ciuilis mbdcrationis'vfurpandam coram illis,qui in contrarijs laudem amp;nbsp;glo-riam quxrunt: vt fie etiara illi tradacantur âd honefta vtiliaque.Sed Deusorandus cft, vtille bæc perficiat, qui omnium mente» gubernatamp; moderatur.
QVAESTIQ XXVI.
Quibus gratificandum fit? RESPONSIO.
Praccipue femper parentibus-quiaDe. Us maximum de honorandisparêtibus prç. ceptum deditifecûdo loco amicis.quos De* us vt nos ipfos Honorare voluit. Tu autem Rex prçclare facis,quod omnes homines in tui amorem pertrahere ftudes.
COMMKNTARirS.
QJ^atenw parentu tam corporù quam nimoritm^id eÃ,praceptoru, parochi-vt honorandi,colendi,alendt^Ãnt,ltbro 2.oÃfici. orum fiholaÃtcornm à mepluribm verbù edià fertnm eÃ. nthdh'tcprater memorabtle Al-phö/i Regit exepltt dieendià videatnr.'jsâà pâtre *^igt;iCni obttiäprofeEltu erat^admonittu, vte-^uit,ÃsM{ Mij fC(rKfeeerät,afciderettreÃ}odit.
2 Illi
1amp;6 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aristaeae
âT^anor- nbsp;nbsp;nbsp;. Ill^ pater nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^dje ptrtineat vider int, e-
'â^it.ltb.2.go nunqttam adebicïpotero,i^uin-gt;regem:tejiHin 2 S. putrem^ amp;nbsp;eundem agrotnmpedasfecjuur. Sa-cris qmdem hterii continetur^amp; hifioria confirmant,qttod vit am dint ar nam atqne beat am tradacant qui ergaparentet pietatem colunt. Tytogenes Cjmcns adeam qai patrem dejpicie-batiT^n te,inqatt,ptidet eum contemnere.cai debcf idipfifm, quodtibiplacet. C)mnis igitar homo primum quideminparentes psos, quortt opera fiait in hanc vit am ingrejfias nanqaamittâ gratns e.xifiétfideospracipao qaodam-, fiadio coâet^obfiraahit,amp;.. omniptetateprofieqaetur-1 Reisde illos in parentam numero habebit, qtd prafiunt reipublic£,vitamque amp;nbsp;mores fitosin formauerunt^ dâ animo patrio omntum fialuti profjiiciunt. Necillorumobliutjcetur^fied ÿi parentibus pietatem pr£aabit,à quibus magni altquodin animo, Vel corpore, atque fortunis be neficiumaccepit. Omnes denique ctues gratia neElere amp;nbsp;conglutinarefludebit.'Tropterea ent .Athenienfis olim (qratqs fianum in medial vr-be dedicauerunt.,. 'Vt omnes dues docerent, om-nem ciutlis Jocietatis rationem gr attar urn quafi numine quodam contineri.
q^AEsTio xxvrr.
Quid fit pulchritudinedignius? vcl'dig-num quod exornetur.
RESPONSIO.
Pietasinam ipfa pulchritudo quxdam cft
historia; 197 eüpræcellcnsreiusautem potcntia eft cha-ritas,quæ quidem Dei munus cft : ^quam amp;nbsp;tu poisidens cunda in ipfa bona comple-âeris.
COM MENT AR IV S.
PVlchritfido corporüpracLirttm fere na~ tttra orname-ijttim putatur- ChrjÃppM flor ent appellabat. fyï'tnltn tarnen eapernitioÃjflmafatt: reliquts^perictiloÃt vt SaÃtnna, ^ÿtetU, Catharina,lofiph, ea-ttrorum^^'virornm amp;nbsp;muiter um exempla declarant. Ã.^egium efl, formoà corpori pulckru virtuttbus nbsp;Ãaplentia animum inducerÃ.
t.Mulcolt;]^ praclariut elt.animumquä cor-fui fbrmoÃtm habereà 'vtrumjue non licet. De lt;]Ka Homerui loejuiturÃormamglorioÃum Deorum donum vacant: ijuodrepettt Diraijuellus loge 2. connuhiali.
Stoici filum frpientempulchrum vocabane. D Antiflhenes ridere flolebat hommes, i^ui non virtute animi, ejuidemumvere homo eil , fid pulchrttudme corporisÃoriabantur, efuam cü flatuis haberent communem. Et IÃocrates ejui neÃelloanimo,corptss curarent,aiebat ornarà nauim, gubernatorem non curare. Ctce-rani perditijÃma ratio videbatur,diligere Ãor-tnam,famam neelieere.
'Plato natura priuilegiam.fld breue-.Tiion_. bonum alienum,formam vocabat. Apulcitts, Ctquot; ante tllum Socrates, hortabatur adolefcentes,
N i erebro
«9« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AKISTAEAE.'
IdempU- crebroflxeulû intueri^neformoà pnlchrltndini cet Salo- prauis mortbus pollfterét, deformet vero virtu-moni pro. ttbus (à ingento illtiÃrarent, recordaretur^^ d-iHrbt. vit. Idpoetit:lSltmiiine crede colort, forma honiiÃa gile. Plate corporüÃrmä homines ad verapnl-chrttadinis amori incitare aiebat: vt aftS qnit tn verapalchrttndinis amorejpgrederetur, ta» tü de corpora forma r emitter et:nö, vt iäÃt,cor porea pulchrttudinù amor vera pttlchrttudd nüÃtidtam in animù extingneret.
QVAESTIO XXVill.
Quomodo amifla gloria recupcretur? RESPONSIO.
Tuvixpoteslabi,aut offendere quenqqui in ocsbeneficia cófcras, vnde naicitur bene-uoleüa;q cu fit fuperior maximis armi$,ma ximü quoq; munimetu pfidiüq; pftat. Qui verb folét ofFendcre,illi ab his qbus alij of-fendütur,abftneant,amp; reconciliati pofthac iuftitiamexerceant.Verum Dei donum eil, bonis amp;nbsp;nó malisaftionibu s deditum efle-Commentaries.
QEantd amor et beneuolentia ciniü.adae qutrends confernandâqj Regndftineret lt;p.2i.ct24-diSlM eÃ.Sacra Itter a amiÃi fortMnâ,labeftIlatâgloriâ,fditîiçij regnü.à gitiord emendationeat/j^ pxnitentiä recuperart probant, Achab3 Reg. 21. Nabuchodonofor ni.4-.exiplo.Deos,ineji(ttin offeijs CiceroplacA tos effiett. pictiu et fanblttsu.Et Lallätttts,def raDeiC2i. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
HI ST ORI A. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1'99
morû emêdatianeplacatur, dr cjn 'tpecca~ re deÃnit, ira T)ei mortale factt. Ploc 'jadaortt txeplo déclarai Dattidpfi.iof. £i zldit cam tri balarentar, dr txaadiait orattoni eoram, mernorfait teÃamenti fai, dr dédit ees in miÃ-ricordiai in conlpella omniam ^ai ceperant e-os,Et ^fal. 106 . Clamaaerant ad dominum cä iribularentar, dr dedaxiteos detencbris dquot; 'Ombramorta, dr z/incuLt eoram dtÃapit, Q'TKV.S-riO XXIX.
Qiiomodô fine triftitia viuerct?
RESPON SIO.
si neminem læferiSjOmnes adiuues, Sc Juftitia profequaris:hæc animitranquillita-ifm générant,Sed imploradus Deus cft, ne _.., eanos^urbét q præter opinionénoftraacci n * dunt:vtfuntmortes,moi bi,mïftitia,amp;Ce*' tera huiufmodi. T ibiautem, quandopius nihil iftorum accidere potcft.
C o M .M F, N T A R1 V S.
P Aulas ApoÃolui PhdippenÃcsÃuos ca.4.
hortabatur: Ãaudete tn domino itéra dico gaadete locû ChryÃÃomM oli homi.ig. ad AntiochenosÃc trablauit, vtpulcberrtme doce retnllos ijui tn Jlcopotiut^ejuam dtuitipjZ/elup^ täte,amtcis,potenttaÃua\confidant,Ãmper la~ tam tranejuillamejae mentem habere : dr nihil poÃeipÃs triÃitiam adferre,cum vel mort pro ChriÃo lacräputit cam Panlo,dr inafflicliöi-ntbas externis voluptatem captâf.ejuodt^ue Ãiri Malis triÃitiajppeccatis verd^aadiu e.viÃat.
N 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pcc-
»9ffl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAS
âTecc/U 'vero.Mque feeler ata mens,nec gaut dtum nee latittam rerinf.
T-ftdinniemm amp;nbsp;pagitioÃ;af(thore Tlutar-»ko, amp;à nonÃatifn auferantarÃeniÃer tarnen^ aÃltgentemfi circnnfernnt dolorem: aÃldtiocjae m^ntii cruciatnÃeneÃcant.Sammamg, pertar-' 'n 37bationem at^ triÃitiamgeneral preÃnm taciâ to fub peElore valmn^vt ij.^^.apertetar.
d^um. ry, quot;jR^litjna etiam maloramginera,eiuie. homi-JDente. 6. ni calamitates et triflitiam adÃerant,propterta Jofaa 2^. pcccata à âTl^eo immittuntur: à peccatis ergo ab-Pfal. tod-,Ãinere,optimum contra trtÃitiam remediâ eÃ.
toy. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pjec enim benigniÃÃmw tlle Detispeccata ite-
rum dilftHio vlcifci decreuiti fedÃigore amp;nbsp;t-fla,peÃe,Ãime,bello,cateriiifmalorumgeneri-c-tde cj». bâ.tfpnnireate/neadpxnitentiamreaocarecona 9- amp;nbsp;32.- tar.vt Gen.ÿ df tnfinitieÃacraÃcriptnra locd, vider e eH:.
Tririttiavero homini, prafirtim mafculo , pernitioÃjÃma efl.Nam antmta gaudens atati floridamfacit:Ãtri-tas autem triÃis exÃccat of-fa.Prouerb.i?,
EtÃcat tinea veÃtmente (ÿ* verrnii lignOt ita trtÃicta viri nocet cordt. Proaerb.at,
Idide H. ChryfoÃomnm cpiflolaad Olympi-TriÃitta inqatt,animartim er adele tor mentant eÃ^dolor qatdam iuexplicabdis^ C-r iadteiantj omni tadicio vindtliaCf deterioi.Nam Ãquot; ver-mi eÃÃmilis 'venenato,non Ão'ammodo carnem, Ãd animam ipÃm peritnens: amp;nbsp;tinea non-gt;
HISTORIA
îPf
felum adojft fed ad corda pert lakens. perpc-tutu cfHfidjun caraifex,non animam diLwians fed Tjiraanima confumens ittgis tiox ^ac te-nehra profitnda^(ir'^etKpcÃae,amp;turbo, febris non apparent,omni i^e validités incendens, amp;nbsp;ptsffia recfutem non habens^ lan^sor pluri-tnoj obfcnrans videntum.
XXX.
Quid fit in primisgloriofumi homineq; dignum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
RESPONSIO.
Deumcolereatque vcnerari,non mune. ribus amp;nbsp;facristantumjfcd animi puritate: '^ide eju. amp;nbsp;diligenter confidcrare, quod omnia ab ipfo crccnturatq;guberncntur.pro volun. tatefiia. Ad quem tu cs animo pcrpctuà conformatus quod omncs facile ex ijs,quæ haétçnus egifti amp;nbsp;agis, cognofeunt.
C O MME NT A RITS.
QVodcumpietate virtutetp^ vittens etiam holitbtu admirabtlis pt,ptdchre déclarât EhryfiÃomtu hom.24-ad ^ntiochenos. ZJir-tfstis vmbra eÃgloria. Alphonflu Rex admoni-ttu. vt relt^ù pericttlit.tranqnillam vitam fuf ctperet, ref^ondit: quot;Reflè olim Romanos ad No norù tempbem virtutis yttoefue adem collocaff per quam folam ad honores peruenitur-.tesle^ Tanormitane lib.a.cap.t^.
ARISTEAS.
20Z nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
Tum Rex magna acclamatione amp;nbsp;laude f^artHüs illosjp(èq,tur:cójpbantibusquoq; ipfos,qui lites «Ãë oderantjpræcipuè philofophis, quibus illi j,«. opereamp; fermonelonge præftabant: vt qui à Deo omnium caperent initia.
Poftcro die conuiuio ad eundem modum, inftruélojcum Regi oportunü videbatur,q deinceps fequebantur,nec refponderant/n tcrrogaturus,à pti mo quæfî u i t.
QVAESTIO XXXr,
An prudcntiaftudijsatquedoélrina pa-rari poflet? RESPONSlO.
llla,quidaanimihabituseft, quià diui-na virtute dirigitur, ad prolequenda omnia honefta,auerfandaquc contraria.
COMMENT^RIVS.
COgnoncrat fortajfe Rex.tf, AntiÃheneftü-xijjet: Prttiiêtiâ e^Ãe praÃütijjimü pÃätu, et muru nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»ec collabat nr nec fdatarÃ-
ficrates adNtcocle fcribens author efi: Reffu in primU eniti oportere, vt relitjuit antccellätprn denüa.Bton.aiebatpradenttä tanto caterif vtr-tutibui antecellcre,cjuarrto relirais fenÃbm p' Ãat viÃM.Sapientta confortaaitÃapientet Ãuper decèquot;ctuitates.EccleÃaÃes cap.7. Corprudentif pojÃdebttÃcietiä, Pro.tg.et c.ag . Duxindiiens prudetia multos opprimetp calüniam. £t cap-g. Ambulateà vioi prudttta. £t c.i6. PoÃide Ãapi tnttä meltor e auro,et aajuireprudetiäÃp-tttÃer i argeto. Prudetia Ãtpienttaq^ prtnctptb^
taut
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îej
i efl neceffaria, 'utÃneilla nu Uo modo pojpâif, eili^retpttblparte attmgere, tjutn ota peruerfit ^tlt;j^pturbata relinejttant.Plura ^.^4,diventur, OyAEsTIO XXXII.
QindpotiÃimnm valetudini confcrret» RESPONSIO-
Tcniperantia,quæcontingitncmini,nifi Deus mêtêadeapparauerit cóformauerit-que. COMMENTARIES. Q Tantum ctbi amp;nbsp;potus,guo tempore.cu-tuige»eri^,acctptëdii fit,-valere cupienti ebjeruare oportet,ejna tn reprudetia pbi ftmuvalet. Vnde vulgoferuntfiolue ptpiens Ion geuui eft.Ideo^ue Ptolomeus Rex hos 72. inter~ ptespatriocibo,cuiaffueuerät, 'vtipracepit-.'ut ex Artflaa amp;nbsp;Philone colltgttur. PrafientiJJi-mücontra emnes morbos ante repertam medtci ttam remedium er at tetunium-.hodie^^ continen ttaeflfiprudentervfiurpetur.duin amp;nbsp;inphar macis adbibendis magna prudent ta opus efl Eer tur de ejuodam itgroto,cp is fiumpto pbarmaco à medico, conualuerit,fiedpfià recrudeficente mor bo,cumnthilab eodtmpharmaco rcmedij Jin-tiret,accerfiuertt medicum,admirans ejuifiallti effet, vt eadem medtcina ^ua prtus depulifiet marhumpofleamagis aggrauaret. Huius rei caufiam fuficitati medtcw^ facets respondit:Fa~ tear idem fuiffe pharmacum, fied taeo non pro-futt ejuia ego non dedi. CtceroHbro 2. Officioruntj: Ealetudo, induit, fiuïientatur
204
ARISTAEAE
notitiaÃttcorporii,lt;^ ohfèruatione earum re^ rum^cjuaautproäeflefileant^aut nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;coit
tinenttam viElu omnt,atque cultu corporis tu-endicauÃt,(^ pratermittcndis zgt;oluptatibus:po Ãremo arte eorurrcj, quorum adÃctentiam hitc pertinente. Cyrus Rex apud Xenophontem libroprimo: Prtmum^aitgt;operando,nevnq fa-turerydetndeper laborem trnmiÃa confumno-attt enimmiki videor amp;nbsp;perfeuerätius bene valere, amp;nbsp;robujltoreffici.
quot;Ufde qu. , ^lÃgt;ntam vero multi mor bi propter peccat^
ta illudDauidis Tfalm ly. tJ^Cuutplicatain-firmitates eorumpoÃeaaccelerauerüt.plurimi contulerit valetudintyibÃiaere a peccatis. Qyà enim deltnqutt in consj^etlu etiu qui .fecit eum, incidetinmanus medtci.EccleÃaÃici. Zgt;bi Ãâpulcherrimade honorandis aÃumendisquà medicispraecpta dedit. Et EccleÃafles cap. 7-IÃe impie agM,(ir noli eÃe flultus, ne meriarit in tempore non tuo. 'dÃeminem vero vllaruntJ artium atque virtutum capacemfieri,nià ani-mo prtus expur^ato,ltb.a.offictorum cap.^.pro-baui.
QVAESTIO XXXIII,
Quomodo parentibus dignas quis grattas rcferrct. RESPONSIO.
Si nulla tri ft itia molcftiaque illos affici-at. Sed hoc non conceditur,nifi DEVS mentis Duxatquegubernator cxtitcriqvt
con-
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îoj
j Cónfilia amp;nbsp;aöionesadoptitnafempcr diri-, gautur.
CoAdMENTAT^VS.
I f A 'Ãonta.m nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2 6 andterat, parentib^
^^^^^granficandum e^e, nunc cjuthw potijji-
' inrebni hocpoÃtamptexi^fttrit. IXimt-colantiirÃonorentfir,amp; eorum volume
** Atcjue mandatù obtemperetnr. âEarenta eni, ^pthore Cicerone,charijÃmos habere debemm;
âjnibne 'vitam^patrimonium, liber täte, cinita-accepimue-.maximttniefjpeccatnm eà vi~
*lareparentes. Nam ijtii maledicitpatriÃto, amp;nbsp;ntatri, extinguetter lumen etus inmedà tene~ bris.Prouerb, 20. Et EccleÃaflicm cap.^. Sicut thefaurixjtt, ita 0quot; ^ut honorificat matrem
'â fitam.Qpd honorâtpatremfuum tucundabitur infilÃ, nbsp;nbsp;in die orationie ftta exaudietur. Qm
i honorât patrem Ãunm vita viuet longiore: ^ai obedit patri refiigerahit matrem. Qui timet dominum honor at parentes, amp;nbsp;^uaà Domintu feruiet his i^uiÃegenuerunt,in opere, amp;Ãermo~ tte,^ omnipatientia. Honorapatrem tuumvt [uperueniat tibi benedi^io a Deo, 0â benediilio ⢠tlliiis in nouiÃimo maneat. SuÃeipeÃenePlampatrie tui, amp;nbsp;non centriÃen ilium in vita illtiu, à deÃeceritÃenÃu, veniam da, amp;nbsp;ne Ãernas eum in virtute tua. Quam mahtÃama eÃ, ejui derelintjuitpatrem:ö' quam malediiltu à De» qui exajferat matrem?
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P Iura
îoS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
Tâh-'rA cMm de hoc argumenta Itb.i.officis* vnm fiholaflicorum perfirtpÃt.
QVAtS I K) XXXIIII.
Quomodo quis fieret audiendi cupidus? RLSPONSIO.
Si cxiftitnet vtilc clTcomnia cognofcere, ! vt ex his quæaudiuit, eligat aliquid, quod in tempore depromat , amp;in adtionibus lè-quatur. Subgubernatione tarnen duâuqj Dei,à quo aftiones omnÅs ad fuos euentus producuntur-
COMMENTARTf^S,
QU am pretiopi^ amp;nbsp;neceÃaria znrii Pri)t cipibfueÃetprutientiaÃptpient/aejue, amp;nbsp;vartaram optimaram reram cognitio:^-'taÃ.}i- i indicate efi, dr hbrtÃecandt officioramjcholaÃi ter um ca y,varies argumètis demonfiratum.
DoElrinam^ ine^uit Salomon prou. g. magü [ Aurum eligtte,melter efi enimÃaptentia cun^ii. opibuiprettoÃjÃmüiamp; omntdefiderabdhamp;nä potefi cöparari. PerÃaptentiam reges regnant, amp;nbsp;legum condttores tufia decernütip earn Prut ⢠tipes tmpant, df parâtes décernant iufiittam,
Qu^ apud EccleÃafiicum cap. 6. repetuntssr.
'jpÃtÃapientta Prouerh.g. inclamaf.Fgo diligentes me dtligo, df ejui mane vigilauerint ad mÃ,inuenient me : delttta mea eÃe cum-- filfi hominu-diut me inuenerit, inuentct vitamiâd!'. falutem hauriet a domino.Beatus homo e/us audit ms, et ejui vigilat ad for cs mC(M ijuotidie, dlâ [ tbÃeruatÃdpoficfefiijmeià nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
HI STORTA.
Ã07
I T.cclepafttcn6 cap. 6. .^udifiU ^in tmni ammo I tuo accede ad illam, inuefliga ilia, amp;nbsp;manife-fiahitur tibi: amp;nbsp;cotinensfaEhtsne derelinqa^Ci eà ,in nonijÃmis enim inMertia recjttii in ea, amp;nbsp;coaertetur tibi in obleblationi. Siiticlinatieris
â auri tuâ^excipiesdobirinam,amp;fidilexerù aft-dire, fapiens er is. Cogitatum tKum habe in pra-cepttsDei,dr inmandatis illtfu maxime,ajji- .v . dfitts eÃo:amp; ipfedabit ttbi cor,cir concttpifien-tta faptenttadabtfttr tibf.St Salomon Praucr-btorttmig. Cor prudentispojjidebtt fctentiagt;n-i,
aurisÃapientinm ejuarit dotlrtnam^.
autem déclinât attres faas ne aadiat le-^em.aratio eias ent execrabilis. Pro.28.Memo tabtlis Aloft vox efl,de iadeis,Deat. j2. Gens ! »bfcj^conflio amp;pradentiaefl,vtinam faperit, tntelltgerent,ac noutjfmaproatderent^.
I Pgt;e j4lphonfi Rege,fcrfbit Panormitanusalt tjoando eraditum quendam Florentinorä lega-tam CDpiofi dicentem tarn attente aadierit, vc ttec manos vncfuammoaeret,nec ocalos ab eo
I siuerteret:nec mafcam,e]ua na^um mordebat, antefinemorationis abigeret: Q^dip^ apert uno bbram tn armis gefarttfodium fuum erga b«^â ttas artes declaratartss.
QVAESTIO XXXV.
Qualiter nihil contra leges agcret? Z)ide otf. RESPONSIO.
Si ftatuat Deû cogitationesamp; intelligen ^»fuggefsiflcI^umUtorijad ftrédas iftas
I*
2o8 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
Icgesjn quibus hominum falus confiAk.
QVAESTIO XXXVL Quæ fit cognatioois vtilitas?
KESPONSIO-
Si rcmæftimare volumusexeuentu : vt
*Ãide flto.fó.
in Fortuna aducrfa vna deijciantur,afFligart turq; pro ttiagnitudine toutuç ipforum co. gnationis.Vnde amp;nbsp;gloria fêquitur,amp; cogna tionis vinculum fitardius, cognatioqj in-diflolubilis euadit, li bencuolentia benefi-centiaq; conftringatur.Infortufia verofc-cunda,vericognatiinüicem auxilio amp;nbsp;or-namcto funt,ncc ad fiiam fcclicitatem aliud defidcrant. Diligenter autem orandus eft DeuSjVt omnia profperet.
COMMENT^RIVS.
Q'üà mprudenter ifle rejjgt;onderit, omnti heminnm erdina ejuottdie experiftntur, Re£le dtxit SAlomoru pronerbiorttm t7 Cjlortafiliorttmpatra eoram. Et Ecclefiaïiictu cap.j. Cjloria hominis ex honore patris ftd, amp;nbsp;dedectafilij paterfine honore.
tty AL S TI O xxxvir.
Quomooo intrcpidus exifterct, amp;fïnê mctii? RESPONSIO.
Si mens nullius fibi confcia mali fit, D E ï bcneficio,quiconfilia omnia in bond diri-git. COMME'^r^RIVS.
Q ldà m mala mens, amp;nbsp;ficeler thus contami-nata conficttntia hominttru txerHciarett ^nafi
HÃSTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;109
^Hlt;tfl.2ç.docehatur.ReEle dicitur Job caPite.tf. ^mpim^cum pax Ãt,fimper tnÃdiat Ãtdpicatur: fer UHUS terr or is femper in aurihus ilUus.Et bigaili.Reg.2 7. Dautd perfuafura, ne Nabal t)(:cideret,ne,in(juit,Ãt ttbi inÃngultü amp;nbsp;fcru~ pulum cordis domino â¢meo,qHod eÃiideris fà ngui ttem innoxium,aut ipfe te vltus fueris. Htnc Salomon P^roue.i j.Securâ mens iuge conuiui-^m. Et cap.2g. Fugit tmpiui nemine perfeqn-tf â iuÃus autem quaà Leo confident abfqut tn rare er it.
Fortifftma voce pronunciat Dauid Pfitl.26. Si cOufiflant aduerfium me cafira, non ttmebit tormeum-gt;.
Fleganter cecinitHorattus Flacctts: luflum amp;nbsp;tenacempropofiti vtrum-). Non ciuium ardor praua iubentium. Non vultus infiantis tjranni, ^EAFente ejuatit folida-.neejue AuEler Tluxtnejuietiturbidus ti^ddria, Necfitlminantis magna louis mansit: SifraElus tllabatur orbit Imt^auidumferient ruina.
Li ^. cari «dÃ
iLMiarcus Cicero iucundijÃmam fcribit ho~ mini exifiere,bene alia vita multorumtjue be-neficiorum confeienttam. De ^ÃbCarco autenu ^nthonio in 2. ^aradoxo loe^uens. 7é, im^uit, mtferia, te arumnapremant omnes, ejut te bea-tum^ijuifiorentemputM. Tua libidines te t»r-lt;juent,tu âtes nobles^ f.âucidris, te confttentia
f» Catott»
O fitmUquot;
iw nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARI5TAEAE.
fiimuUnt maleficiornm Ãtorumje mettts exani mat iudiciorMjn-i atcjue lefftirLj.
A^fexi^iiifnria Ãc tux tibi occnrrunL, iniuri* te resptrarc non^Ãn/tntjt T^jfthagor/n neminem adeo audace ejà dicebat,ejuem mala CQ-fcientia non^ facer et timidiffimum multtifj eumgrauius aÃtgi confiientia turpitudinii gt;nbsp;^uam à corpore caFtigefur, 'Bton_, 'Bort-Ãhenitu ad hoc vtebatur verÃculo Euriptdis : Seruumfacit ciuamuisferoculum virum.
Notü eÃprouerbtum: C ofcientia mille teÃef. i £fi entm conÃcientia res omniti efficactjÃma iru 1 wrame^parti, vtÃtcile tjuis poÃfit/eipÃsm cifr ' Liri amp;nbsp;gaudere cum confiientia ^uam optinut mentis, contra ejuaij^ nulla tormenta meltiti prodant malefictumijuam confiientia, nullité i carniÃexfiuerius puuiat,nullis hoÃis maiorent metuminijciatiCjuamhac. 'Vnde illud. Jieu ejuam difficile cfl crime non procure vultiu ' £tâ. ConÃsientiaverberatauimum.
Hane intelle.xerunt Poëta, ejuando de dirit ^Itricibufifj furijs fabulantur.âjmpij enimfint per metuunt,horrent,tremunt,anxio Ãeheito^ animoÃcelerumpoenas pertimefiunt. .Affiduis poenis aqitantur, tagens crux animos eorunt notles amp;nbsp;dtesexedft,etÃmtfiriam fiuam^ sdi-^uando deponerefludeant. K.^ïaleficiorumeot conÃctentiaperterret, iudiciorum metus exani-mat, amp;ÃuDpltciorumfbrmido d« mtnte eledtt- ,
vt moeÃftM contabefiant.
Cutn»
â¢
HI STÃR IA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in
tot iw mi fer tit fontem intrapéSlw, venenatum telnm hitbeant,t]nocl extra here non poffint, ejnocun^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;acerho dolore gt;
ac filtcitndine confliUantur.Nec domi i^nietè, fiee forts obleElamentttm inttenittnt. 'JSfoble dië^ die nnCÃê deÃderant^in negotijs otium excptant. Contra veropij Ãpquot; iuÃi hoiu animofemper trâ ^utHo amp;nbsp;^uieto funt,nec ejuicejuam eÃ,^ eorit pace turbot. Animw enim coeleflispraÃdij Ãdu da,quodÃmper adeÃe fentit, coÃrnMtui non tre pidat.nec à mentis flatu deducitur.
Quantüfaptitia Ãudtü ad mentis tranquilü-tatem confer at,quaÃione so.aperietur,
QVAESTIO XXXVIII. Quomodo refta ratio fibi in próptu êlTct?
RESPONSIO.
Si hominû infortuniacófidcraueris,reuol nés quales rerû viciflitudines Deus adferat; alios nimiru honoribus fublatos jpuehat,a-lioscalamitatibâ optosignominia deijeiat-COAfAiENTATiJVS.
tJ Aec qu.g. i4-i6. tS-2ofunt expltcata.
QVAESTIO XXXIX.
Quomodo ncc ad ignauiam necad vo-Juptatcsabftrahcretur.
RESPONSIO.
Si expendastc magno regno pracelTe, Sc raultisimperarCjVt nonliceat mentem ad alia traducere , fed circa hoc omnes curas atque cogitationcs confumerednterim
Q 2 oraa-
su nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAÃ
orandus Deus eft, ne quideoruoiprxtcrx ( mittasquæ tui officij funt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
COMMENTARTrs.
MFxitograttioribut de cauÃt hoc cjUitre-rent tlli Principa Chrifiiani, e/ut om~ net fer è cttroi infuoi tjualefiuntjue mi-tjtÃros reijCtunL..
Vtinam tlli aliquando tandem conÃderar'et, ^uare à Deo maoiÃratam accepiÃent, cjuantj graHem,lt;juampertculofam T^routnctam faÃi-nerent-.vtijfiaÃionei/.eÃcomprohatum â admodam alter am partent de caaendis zobtp-tatibtts ejuaÃ.-.ö.perpurgau't.Qaid tanc a^endi ÃtiCjttando cftrü vacant.tjaaÃ-ôç aperietar. '
QVAESTiO XL.
Qualiter cognofceret quicum ipfo dolo- j fe amp;nbsp;fifte agerent nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
KESPONSIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
Si oBfcrucs quam fit cuique vita liberö hominc digna,amp; an iifdé fem^ vtatur mo-ribus in falutando,confulendoqj,amp; in reli-quaconuerfationcmecin vitæ officijs quic-quam vitra modum agat. Deus autcm tibi rex mentem ad optima diriget.
COMMENT^RIVS.
PI Lutarchw pecaliarem Uhr am conÃrip-Ãt,de dtfcrtmtne adulator if dr amicù'vbi froÃtetur, tjaodveri amtet,tn rebue proPperif vnalafentur ac^audeant, tn actuerps folatio at-
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JIJ,
^tejue vÃti exilant: adulator a mutata fortu-na,tanejuam pedtcuUà mortbundo corpore,auo tant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;virtuta tantum amp;nbsp;re^è fa£la
laudat parcius,ç^r in loco etiam reprehendùta-dulatores omnt tepore hilares fe ac blandos exhibent, vbi^j nohtnt placer e. Omnibus affentiii-tur,fiait eiuis,aiuni amp;nbsp;tilt,firurfiis neget, ne-gant ipfi cfuocjtse; Curiofijfimt in officfi vtilesjfi prabere conantur,vtlfaltcm vt vtilesputentur, cü fint pelTtilcnttJfimi. morepjj amp;nbsp;fiudta ad alt~ orum mores componere laborant. t^Amicus ifidem de rebus eodentj fiemper modoflatutt amp;nbsp;tudtcaf.non altus nunc hic e§l,quam alibi fuit: tademfiemperprobat,eadem improbat : adulator es vero polypt mentem induuntj, nunefuanzj fa^lo volunt repugnarfi ,nec verbis offendere.
lt;gt;Amtcus nec laudat omnia,nec imitâtur , I fid optima tantum. Sententiam rogatus dteere, non approbat nifihonefia amp;nbsp;vtilia.nec abfie/ufi dehberatione refpôdet ^ua profint magis ejuam ^utt'fieleElant. Adulator es vero omnia laudat, tmtantur amp;nbsp;vitta,ex têpore respondent, quod Trtneipiplacere ittdicant,deterrent à curis at. que necefiarijs laboribus pro republtca. Cumq^ dua in homme partesfint-.animum pracipuè a-micus curat-.adulator brutum.afifieilibusque ob noxtum.) corpus titillât,abduett à ratione, ad voluptates cPâ ottum tranfifirt, nec auxilto est âTrtnetpt ingubernanda republtca ,fied det-rt-
mento.
O3'
Träte-
ÃI4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
P raterea, vt veritatis or at ia Ãmpkx eÃ,Ãe amici marcsÃmpticesÃttnt,Ãncert atijjÃitco ca-rentu,multain negotijs pratermtttstnL. amici minuta nuÃjuam exa£ledtltp^entes, nuÃe^uantj curioÃ,net]ueÃemetipÃoi inojuoduis obÃe^utum ingerentes. AÃintatores vero in hutuÃnodt ojÃ-cijs aÃiduiperpetui,ati]^ infattgabdesÃtnt, T/t nullum alijs locum rettnquant,nec Ãgt;attum in-ÃcruiendiÃedexigunt vtÃbi mandetur-.etÃma datum nonfuerit,moleflè ferunf.Ãalutant tmif? Ãpriores vià appellatiÃ(ertnt,excuÃint ÃeÃÃ, teÃibus atijue lureturando adhtbito:vhilt;jj corpus,tjitam,bonaoÃirunt, omnia cjuibut Principes deleilanturÃcor ta,canes, epulas, animof pritparät,at^ue eadem ipÃperagunt ingrattä, Heatus ChryÃoÃomus ad £utrapium Ãcri-bens,de verorunu amicorum amp;nbsp;adulatorunu diÃÃrentia pulchre diÃerutt.
Nonne tibi dtcebam cü meÃe^nter corriperei amp;nbsp;increpares veraproÃetjUentem, e^uia egatà magis diltgercm ^tUi cjui adulabantur?£go ^ui argueham te,plus ttbi profueram,à audire volu tÃesfailli aui aÃentabanttfr. Nö memintÃtcu dicerem tibi,ejuiameltoraÃnt,vulnera amici,à â¢volutaria oÃcula inimicorulSt mea verba q tue vulnera vtdebätur audiÃes,nunq tibi oÃcula a-dulatorüifluexitüpepertÃent,Ãfeaent verba-rü vubtera ÃanitatiÃerebant.Ãlorum aüt oÃcula blädtmita morbü übt tnÃinabilegenerabät. Kbi Ãunt iUtntic,qui te tnÃoro ligü äbagtbus coÃulta
bant^
HTSTORTA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ïiÿ
ba»t,lt;jni domi forif^latidabât, Abnegauerüt t» 9{s amict tut, difiefferïit,vnMtjuif^ in faa, ($-naditeat^ inanë relicjtterKnt,nHll»i tllori(,vel propt acctdere auÃu eÃ. Nos ver o no ita Ãd tiic cüdiffictlis ejfu,ac duras admontta noÃra, nö^ptimefiehamas, amp;nbsp;niic caÃum tuünonÃhor-remus,nee deferimiss,Ãd i^uantü poffumas,fa(, kuamus:amp; £ccleÃaqdi,^ate impugnata eSl. aptis tegremijsÃsisJùfiipit.Turba vero ilia the atrale^ ijuihus aduerÃsm nos fape inflate es, acclamât interita tuit, nos tarne nüÃeeÃaaim^^ âicëtes tibi:QfÃd agisiQuorÃtm haclCur ad tn faniä^uocas ciuitatiiCurpopulos,tanta vrbis ÃeElaculorücôtêtiôepcipitasiSedtu nihilhorS curabas,epuitmo diuitias tuas in bis coÃ/mebas^ at^utbus nacgladij acuutur in te.Sccle^a vero, iram tuä amp;nbsp;impetüfur orts tuifape perpajft eÃ, vbi^j difeurrit amp;nbsp;fatagit, amp;nbsp;ex tflo te lafa conatur ertpere. Vera hac dices non inÃtlto lap^ Ãs,nec fitfbo pede ceruices iacentium calco.fed ets i^aiÃare videnturÃolicitos reddo,nonfauci ato vulnus exaÃperofed eorii.^lt;^uos nodu inuolue runfaduerfa tenebrarä.conferuare cupio fani~ tatem. Vttnä hac perpiderent illi qut ab adula-toribusadperfequendameccleÃamT)ei, amp;nbsp;re~ hgionem Catholtcamfife abducipatiuntur.
AmiElus vero corporis,^ rtfus dentiit, ingreÃus homtnis denunttat de eo £cclefi^.
Qutbus vero coÃliarijs vtendumÃt,qu.i 2 cog nofietur^Ã^ de verif amtcis sifuÃus diÃerait.
O 4 ARI-
21« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
ARISTEAS.
Tunc Rex non hune tantum, fed omnei ctiam alios nominatim laudat,idemq; reli-qui faciebant,qui pderant:amp; head hllarita tcmcanentium conuertuntur.
QVAESTIO XLI.
Sequent! dierexhmiliter captata occa-fioneproximuminterrogabat: Quxeflet maxima negligcnti£^?
RESPONSIO:
Si'quis negligat filios, nec cos reétèin-formet erudiatquc.- nam oramus DEVM non tantum pro nobis,lcd etiam pro liberis vtijsaccidantomnia profpera. Vt autem illi cupiant amp;nbsp;confequantur temperantias difciplinam,hoc gratiæ atquc virtutis diui-nz eft.
Com
QZ}od parentes dtntno amp;nbsp;humons teneantur liberos,(juos reipubltca çenue-ruwt^tre^e aducare, ItbriÃecundt offictorumj fiholajiicorum capiteprtmodeclaraui.'jd vero ad T^rincipes'yelmaximepertinet. SapsenüJJi-mus ille Socrates aiebat: 'Bene natis bonam re-Slamcjue inÃitutionem tn primis e[fà neceffa-riamivtft cut gener oà eejui, ejuando reEle tnÃi-tuuntur optimifiant,negleEli vero.aut depra-uati ferociores atcjue pernttioÃjÃmi.
ReEle ettam dtxtt 3 Cicero, nona 'Thiltppi-ta, nbsp;nbsp;nbsp;monumentum vUum clarius, nec bene
fiet-
HISTORTA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2,7
Ãcium aliud maitu reipubltca parentes adferre 'quot;'elini^uereijuepoJIejijuam fi bonorum morunzj jaorumpjtrtutis^conÃantiapietatis,ingenij ef~ figiem,itberos relincjuant^. '
fS^Cultorum TrinctpumÃlij cum omnibus ^lijs rebus fortunatijjimt extflerent,eo reltquis snfaeliciorcsapparueruntj^uodà parentibus tn iuuentute negleEli, inter adulatorunfg^r imp robot um hominumgreges male educarentur.cjuo-tum oratio amp;nbsp;mores nihil prater fcelera amp;nbsp;turpitudines docerent.
jnde enim fiebat, vt magifirorumfimileSi hoc tfl.improbi^fcelerati atsjue reipublica peÃes e- 'Oide etu uadertntj:amp;nonYarogloriam fÃMlaiorum-gt;, tpesdmperium, amp;nbsp;vitam amittereiit,.
'ÃtiliusfortajÃreipublica foret principes sibfq^ Itberis emori, i^uam male inÃitutos rclin-^uere-.quorum vitijs tota refpubl. infceretur-atcjueingens detrimentum caperei.Nam ijuan tü reipuhlica atque parentum int er eÃet, vt reble iuuitus educaretur lib 2. offictorum fchola-flicorum cap.s-aperui. Si ergopriuati, mÃreble inÃituantur, crebro dégénérante,par ente familtam,propin^uos,patriam-gt;, dcdecorantet longe maiore curaopus ebl his,t^uos cum adole. uerinte ne admonere efuidem auÃt alti^uis, cSr de quorum vita amp;nbsp;moribus, totius populi mores fortuna^ dependents.
'Bonus itaque pater non tarn Ãbi quam pa-tria Itberos genutÃe credat-.nec tarn fibs amp;nbsp;fuis
ȉS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
edftcandos opi»etttr,necJgt;ri ttato} affeätu publicjc 'ufilttati antepnnat.
Kt neodoÃxm 'Imperatorem in filiorum Ãt-aru educariöcÃt'cijjc refert Niceph Itb. iz.hiÃo. rix eccleÃaÃie^ Cirp.2^.St hoc nmna T^rtncipa pro exemple capereiitj : profetio meliores maÃ^ ÃflratM rcmpnbltcam florentiorem habt' remm.
'jdvero non in proprà tamam filifs cur art Prtnctptf oportet, vt tllt re£le inÃituantnr, Ãt^i in ommum '^uo'jj toiim re^i atijue vniuerÃt quot;Vide ^u. reipublict ctutum filà ohÃeruandum ePi. ty. prit PTitcipue aute illa cura adEpijcopos pertind fa. Lib.i. ejuoniam hmc eccleÃa catholtca inÃauratto amp;nbsp;«ÃÃ. fchol.rcipubhca-Chriflian t Ãilus dependet,vt altbi expruÃeÃo a me efl comprobatunt-,.
XLir.
et Quomodo patriæ amator 8c cultor ÆÆ. ifterct ?
RESPONSIO,
Si ftatuat honeftum elTe viucre amp;nbsp;mori domi,apud percgrinos vero rcputetagentes quideni contemni, diuites vero male audire, ob turpitudinem aliquam exu-lent. Verum tu , rex, fi pergas benefice tradare omnes, vti facis, DEO con-tribuente tibi erga omnes tarn benignam voluntatem, habeberis amator patriæ.
COAf MENTARirS.
Ã^Rauntrferepopult animes à principe alie* nat.
HI ST ORT A,
^At,à crebro amp;nbsp;longtns à , patria abÃt : quod »CC fe ab illo amartputent^, fed ab eo cut cur^ ife debebant,, contemni arbitremur, fuumque i*tdorem altos deuorare moknè ferunti,,aut ad ^rincipent-inonperuenire extsltmant. Lon~ I igitur Teregrinationes ip fis Trinciptbus ' pertculofe funt^retpublica inutiles ac molesla.
Utjrique 'utiliffitnum erit,Ã vt apum^ dux ^edio agmine cingitur, amp;nbsp;cor hominis in^ mc~ ditullio corporis refidet-.ita Trinceps libenter^ ^erfetur inter fuos ciues\, amp;nbsp;rempubltcatn^ ftndf tarn .Ijilendidf alttur, amet, cureta^.
St quacunque agit ad fialutenij ciuistntj pntrtaque vttlitatem referat:nec vnam partem fedtotum reipublica corpus tueatur:neÃc nobi~ litatiÃudeat, vt reltqui or dines, prafertim-, Clerus,negligantur.
Pradicantur 'judaiÃfie/, quod in terra pr» miffa,Duci amp;nbsp;Principi fuo habttationempof fejfionem^ dederint in medio fui.
Mo fes vero cum diutius abefet: Populus,ait, fcriptura.Exodi^2. congregatus ad li^aron.^, slixit: Surge fac nobis Deos qui nos procédant, %PMoÃenim huts viro,qui nos eduxit de terriS â¢degyptiigjoramus qutdacciderit.Lt.t. Regc. Sofcrtptum reperitur:quodcis Dauid Sicelegh reÃderet,tota ciuitas ad hoÃibusficura, eS fore ttffimafuerit: fidpofiquam Achis Regi in mi-â Istia fequebatur-.hofts totam^ vrbem-i Pfoli-strtntt
ARISTAE AE
220
aritit.; cîttittm vxora amp;nbsp;Itberos abduxerinb, domos vero iffii cremarint^. de [umma, rei «Humfstiffet,ntà DauidÃasim rediÃit.
SzÃrAs aliejuâdo ad ejutetem amp;nbsp;abditarttm rerum comemplationem fecejferat, S a lath tel dnxpopult tahbus verbbs eam adibat. eras, amp;nbsp;cjftare wltw tuus triÃisMn neÃeis ejuoni-Li. 4.^z. tredittis eà IÃael in regions tranjini-dra ca. /.ffrationù eorums'Sxarge ergo, amp;nbsp;gaFlapanem, ei' non derelin^aat nosÃcnt paÃorgregem fr-um tn manibus luporum maltgnorum. Tahtif tpà tuneÃttisfecii £xjiras, vt è rcpublica futurum agnoÃceretÃeptem adhuc dienus prafintiit Uhus careretverume^uianeejut Ulis lapÃs redi. bactotuspopulusegreÃus adeumincampunti Ltbro. 4, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qtfrdpeccauimus tibi,aut quidiniuflèe-
tapite nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tnte,i^uaniam derelinquens nosÃediÃi tn
loco hoc? Tu enim,nobisÃupercs ex omnibus po-pults,Ãcut botrus de vinea, Ãcut lucerna in-gt; loco obÃcuro, Ãcutportus amp;nbsp;nauis faluataà tepeÃate. a4n nonÃufficiüt mala ^ua contingüt-Luca 2. £zj;lrasergopoflpaucos diesà contemplatfo-ne adoÃeiumÃeÃe rediturumpollicetur . Vt Taflores cum fuiÃent in 'Bethlehem, vidiÃent, adoraÃentip^ CHTÃstum leÃsm, reuerà Ãsnt/ adgregem Ãuum.
Idem EpiÃcopos,ateiuepraiatos eccleÃafact-re decet.
Tfeçefrarÿs forte de rebus profebluri, bonis iuflis viris tautilfer rempubltcam commit-
tant.
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»21
iant^. Q^emadmodum afienfurui in montent,jentoribui ait: Expetlate bic donee retter tamnr ad vos-.habet is ï^aron-, amp;nbsp;Har vobtjcam,à tjatd natamfaerit çiaHitonts,re-feretis ad eos.
Si tjuid peccatam erit dam abejjent, hoe T^hemitt reaerà corrigant, 'ütÃe T^hemtasfeeiÃpro- -i/ltimo. bat. Et âDaaid fecit diligenttjÃme i. Regarru
Mp.^o.
tjdfajÃlienÃcs inrenabltca fitaotiofis non^ jerebant^,^ i^yfreopagtta i^thenis in omnes tn^ttirebant tjaidtjaijejae ageret, autepaonam ÃaÃentarentar.vt homtnes honeflatem-gt;, vtta rattonem memores reddendam eÃe, feque-rentar teÃeZJalerto Lib.2.cap i.
Torro veteresglortoà T^rtnetpes tanc demä Vide pfa. patriamfiexornaturos, confirmaturosqae ar-U.^.deoÃ, bttrabantar,à reltgione, (jr Ãapientia falctrent, jeholaÃte. hoc efl,Ãtempla amp;nbsp;fiicra,ÃÃcholas atqae acade ejj- que. t, mioifttndarent. Summum âTrinctpis oÃei-Hm esl, vt vere rcligioais amp;nbsp;ÃinShtatis dià ctpltna,ctutam antmt tmbaantar,Ãiptenttaqttt amp;nbsp;egregifs virtatibas exornitar.
XLIir.
Quomodo quis cum vxore commode confcnticnterque amp;nbsp;rede in coniugio dc-geret?
RESPONSIO.
Muliebris fexus confidens eft amp;nbsp;anL niofus,amp; ad quamcunque rem,cui intendit, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
perfi-
t2Z nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AMSTAEAE
pcrficicndam idoneus;fed mutabilis qu«-q; eft ob confilij amp;nbsp;naturae imbccillitatem; idcirco Cà ratione ac prudentia traólare o-portet,nec irritandus aduerfando ad conté tioncs.Nam vitaadcertumaliquem finem dirigcnda cft,velut nauium gubernatorcs faciunt:omniaqueconfilia amp;nbsp;conatuseo referenda funt. Quod Diuino tandem auxi-lioperficitur.
EVam ex Adami laterejfduxit DeM, quot;d nee domina etM.nccÃerna ell'et,fedadntt) rid amp;nbsp;ficia Cdij^ £Hamaritnm[KHmadfec-catKtn protraxiffèt: Sub vtri,induit DEus^po-teÃate eru, amp;nbsp;ipfe domtnahttur tui.
^ertejlj, AdamoÃmihtermaledixit.^uodfua dt^d tatis oblituijVxorimagis ejuam Deo obtempe-ra^et.Herui patrtarcha âjofephnimium-â cre-dem vxori.innocentem puer urn adÃalfanu a-dulteria accuÃitionem iniuÃe carceribus in-gt;-tluÃt: GeneÃ^Q.f^chab rex lefabelvxorù int-piamvoluntatem ficutus,grauiterin Dei pn-potentd indtgnationem tncurrit. Ac multU
3' ffj Ijominum memorta perniciofiÃimumj fuit, t^uodvxortbut alloue concubinis fuif ma~ gis, ejuam DEO,ijuam legi.e/uanLj regi, amp;nbsp;teeUÃa obedtfentj. Prudent er fecit i:^Ãue-rtts rex,lt;puod petulant is vxoris Vaslht amo-j, rem Ãtlutipunlica poÃponeret.
SapientijÃmtu Salomon Prouerb. iS. ÃÃi
tn^
iiistoria;
îf?
inuenit muiter ent-, bonatn^, inuenit bjnunt-, t ^ui expelUt muiterem bonam^ j expelltt ho-nuntj. EccleÃaritcui capite ç. 7^ des mu~ hert pote^atem-, animee tut,, nà in^ediatur tn vtrt'utà tua, amp;nbsp;confundaris. Et capità 2 y. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
lacent-, âDEO vtr amp;nbsp;muiter beneÃbt con-
fenttentes .Capità autem2y. 'IÃe des n/ulieri netjuam vernam prodeundi: Si nett-, ambula-uerit admanum tuante,confundet te in eonÃte-blu intmicorxnt-,- à carnibta tuis abpetridà il-lam,ne Jemper abutatur tÃ.Huc pertinct,,^uod ^ulgoÃrturtKxori cede,non par e.tÃ^diulta in-didtt natut a mulieri admtntcula quibus virit in amorem fut pertraheret,ejuapulchrf decla. rat âBaftltus Magnus tn Itbro de virginitatà : idcirco vire cur an dum ertt^ vî fuam dipnitatë at^jue officium tueatur.TÃec tarnenÃt, velut leo in domoÃua EcclefaÃtet cap. s.
Interrogatus altc^uando C El âEà ST^S à 'Eharlfais-.vtrumhceret vxoresdtmittere : reà pondtt: âElpn legiHistejuta i]ui fecit hominem ab tnitio,mafculum amp;nbsp;fxminamfeett eos? Et dt-xit: propter hoc dtmittet homo patremöâ matrem,Gr adharebit vxort fua,Ã' erunt duo in tarne vna,itaque tarn non., funt duo, fed vna faro.
i^t^d ergo Deus coniunxit, homo non fepa ret. Paulus alpoflolus ad Corinthios refcripÃt: t, Coritt; auod vir fut corporis potellatem-, non., ha.
UMt fed V,\-or ⢠vxorit vir : orationis
au nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
tarnen^ Ciwpt alicjuando contitiere hortatttr. cap, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Coloffenfa atitem Jcrtbens ;
vxoref -veAriM, amp;nbsp;nolite amart eÃ-feadilLiS-.tsJ^Mieresfitbdtta eflote virû, fient %api y. oportetd»domtno.Et adEphefios-.ZJtrtddtgtte ^xoravefiraf fient CH RIST KS eeelefianu ddexit,Cf fietpfitmtradiditpro ea. Ita viride-hent diltgere vxores finas vt eorporafiea. Qni fin am 'vxorem dilintiCeipfttm dtlint. TI emo emW
O J i J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fS \j
prafia. quot;vnijUAmearnempuamodio habnit, fed nutrit amp;nbsp;fouet earn fient dr Chrifim eeelefiam. Muiter a vir isfinbdttà fintfient domino, quoniam-i vir capnt efi mnlteris, fient Chrifins eapnteà tcelefix,
D.ejuot^ue T^etrui eptfiola prior is eap.tertio-Zltrifimtlfter eohabitantesfieeundnmfcientiam ^uafiinfirmiorivaficulo mnltebri impartientef honorem^tane^nam amp;nbsp;coharedtbnsgratta vtts, vt non tmpediantnr orattones veftra.
tJMiemorahile Tlaphaelis Hrehangcli verbum ell adTobiam inniorem Tobta6. Qtfi coningtnmtta fnfetptunt,vtDenmà fi dr fult;i mente exclndantj,dr fnalibidinitta vaeentfient e^uns dr mnlns,eintbns non efl intellellus, habet potefiatem damoninmfinper illos. Tn ae^ eiptes virginem cnm ttmore domint amore filto rnm magts ^uam libidtne dnSlui. Et ipfie Tobias ad Sar am vxorem ait eapite 7. Filtj Janitor nm Jnmns dr non pojfnmus ita eoniungi, fient gentes qute, Jdenm ignorant. TJimtum-r
~ vxorit
HISTORTA, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;III
t/xirù Mo^ttrem, Nulter um vot4t
Uttkenelt 27.ejtt.i.
Ept£lttui enchrtdij eaptte yf.fcriptum reit-^uit; Adulierefflattm à i^.itnna domtna vocMt~ für hu (nim vir tob cóncftbitiiblandit(ntftr,vi-foru»u ergo culpaÃbi deinceps nimü placent,, C^tonenda igttur ptnt, fore apudnoi in hono-
,non ob ahud, ntfià modeÃafintgt;, nbsp;nbsp;vir un»
^eutreantur.
anormitanus libri tertij degeflü Alphonà tAragonumregücap.y.narrat, ipfum dtcere fibtum-.tÃMdtrtmontum tta demumfine cjuar» lu tranfigi, fi muitercaca.marittufurdutfie-^ fet.Tropter fufiitiona amp;nbsp;rixat multerum,
de 'junone ^uga cfi vxoriplaca T)ea in tademia Romana perfcripfi.
QVALSTIO XLIIII.
Quomodonon deciperetunvel fincer-Mtisviucrct?
RESPONSIO.
Si fingula cum rationsigas, nee calum-ïiias tibi facile perfuaderi patiaris.fed tu ip-fe prudenter dida quæq; ic fada expendas, perficiafq;, nunquam laberis vcl errabis. Htec vero fic expendere atq; in hisperfeue-rare,diuinx potentiz opus efl;.
C0ÃfMENTx4RIVS.
Hueprrtiaet tdud Salomonts T*r»it. cap.
iS. Caufant tftam traUa cum amic» tut.
ai« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAK '
amp; feer (turn extr^neo ne renelei. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â gt;
zApollonitü obm a 'Babilonia re^e tntem^ gat»i,i^Homoeio mto re^^Are pef'et,reiponeitt: Si multos honoraueris, paucis credtderis, enim facile er edit,cito dectpttur.
Q^modo autem-, adulaioref cognofeeret, ejuteÃione 4-0. declaratum-, e^, ConÃliarijS e^uatenus credendumÃt, i^waÃione ^2. -vtdehi-tur : ^uihus amicu vtendum tudtcaret, 57^ res^/ondit.
QVAESTIO XLV.
Quomodo quis ab ira liber amp;nbsp;vacuus çfle poiTet?
RESPONSIO.
Si tu rex confîderaueriSjquod cum omnium poteftatem habeas,li adiunxerii iram mortem lismultisallaturus, Trifte autem amp;nbsp;pernitiofum eftct,ft quisex eo quod omnia in fua poteftate habcat,multos vita prû uet.Deinde, fi perpenderis quod cum om-nés habeas tibi fubieftos, neminem aduer-fintem,non elfe cur tibi fit irafeendum. ' PoftremOjfi amp;nbsp;hoeperpendas, quod Deus totum mundum cum manfuetudine guber natjâbfq; omni iudignatione , eumq;tibi effeimitandum-
C O M M E âNTARirS.
E'ampcrnitiofilö' execrabibs heÃiaÃt ira, dtutnis amp;nbsp;humanù Uteris doeetur.
enimper iracHndMm fratrem fuum^
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Abt*
HISTORIA,
K/4helum ocidit geenef.4. St^ofeph patriar-chafratribusfftu nonfritÃra prlt;tcepit;
Tafcamtni in via, Genef 4Virum ^ultunts interficit tracundta. lob. y. Ira virt iaÃitiam^ fion operatar,Iacobi r.Iraforor breais eSl, at-adomnem funliionem^ inattlis aqua ' minui exitij eff/ aiebat Chilo, vnm ex 7, [apienttb!is,^ttam ab hoÃe.
Ioann SS ChryfoHonmi homilia 29. s», jt. fd populism ty4ntiochenum eleganter ab ira imnss homines promtfate dehortatur. Ipfeque ChriÃus âjefuiprofitetur apud tf^atth. ca.y. ^mnis ejut irafcitur fratri Ãso fernere,reut ff It tudicij.'B. syimbroÃus lib.i.officioruntj ca. 21. Caueatur iracundta,aut,à caueri non.^po~ ftH, cohibeatur:mala enim illex peccati indiffta do eli,ejua it a ammum-gt; perturbât, vt rations fton relinsjuat locunu. â^ÃUe iraÃpotes,cede fi non-, potes Scriptum^ eil enim : âDatf la^ tam-, ira.
Ififpn-^ medtocrf ell mitigar^ iracundi-*m,noh infertus,ijuam omnino non commoue-fi. Pulchre tbi locum T)autdis expltcacfraf-dminni amp;nbsp;nolitepeccare,âTfalm.4.
Tipfert tjuot}^ elegans nfi^rchjta Tdrentin* gt;ierbum adÃuum vtUicum : O te tnfeelicem.1 » ^Ham te afÃtllarem,,niÃiratuieÃe7n-..
â Similiter âPlato cum feruum caflteare vel^ fit, fentiret^ fe iratum reiecit hoc tn-. Xeno.-tfatetn^: Flagella tu eumdnquiens,lt;juoniam-gt;
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T * iw
«« aristaeae
we âvidet plus Jatü iYa,tMm,tMthore Laertto.tt ChArtlluf adferftMm:NtÃiratM eÃem,te occidt rem. De z/ilphonfo (yfragonum Rege fcribit TranarmtMnfts lib.i. cap.u. e^uodJJtnceriht ira-abucerit,ne committeret alttjutd fi indi^ttm.
fier atu 'd^cocli regt pracepit, ne ejttidom-ninoper iracnndiamageret- ^ttguilo Ce-fiirt isydthenodorns confitlebat, ne ^ntd irattU diceretfaceretne,anteejnlt;im gracnm zAlphe-hetumrecitaÃet. Qwdtantopere Cajartpbt-Cfitt,'ut (jnent prins tnpatriam redirepermifi-rat,integrum annum rettneret. quot;R. isydmbrofim Thodofio perfuafitiVt/intentta capitis tn liters relata ad trtgefimum diem dtjferretur, vt nar-ratCalixtus lib.i2.cap.4i.£t Soz.omenus refirt Liby. cap.24.
.Adâjuflinianü'jmperatoremrefieripfit nA' gapitus: T^rincipis eii altquando trajet medio-er iter J fid hue nonfine magna eau[a veniendi: vt amp;nbsp;malorum cupiditas compeficatur, amp;nbsp;bonis'fiuipurgandi non defit occafio.
T^aulus'jurifionfubustn L Q^cquidfide regulis luris.Qtnequid, ait, colore irocunebo ' tjelfit,'ueldtcitur,nonpriusratumefl, quanu ! Ji perfitterantia apparuerit iudteium animi i
'Bafiltus t^ldla^us altquando interrogatui, an fieripojfit vt homo non irafiereturt quaftio-A137.compendtojajelfiindit: Si milts in con-
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;29
fi cohtberepoteà tjt irafcatur;po-terit certe tn cofjfpeitn omnia -videntis âDei alt iraab^tiner/.
Si ^ats forte commoueatur vehementtM,o[h-feruare femper oportet hoc Pauli ad EpheÃoi, 4. Sol non occidat fuper iracundiam vejiram-j ; quot;Plpltte locum dare dtabolo.
l^Mmodo tarnen Deus aliejuando irafci di. catur,pulchre amp;nbsp;eleganter expUcat Lablantb-tuin LtbredeiraDÃI.
QVAESTIO XLVL
Quid fit bene confulcre,fanaquc caper« conlilia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
RESPONSIO.
Omnia cum rationc amp;nbsp;diligenti pon-dcrationeagerc,adhibitis quoq; in coniul-tationcmcontrarijs:vt fic infpeétis confi-deratifq; fingulis amp;. reftura confilium capi atur,amp;^quodconclufum cft,peragatur. Scd illa demum optima confilia funt, qux di-üina virtute in pijs animis reguntur.
Comme âp^vs.
E^Piblttus Enchiridij capitej^otdmonet.'Vt (juifjuis aliijuidaggreÃurw ePl,etus ini-tium primo,deinde ejutd inde confitjua-tur, conÃderet. amp;nbsp;tandemforüter aggrtdia-tur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
QVAESTIO XLVII.
Quid eflct philofophari?
P RESJ
aristaeae;
RESPONSIO- â¢
Reélèdefingulisquxaccidunt in viti fcntire,ncc vllis cupiditatibus de gradu mo ueri,confideratifq;malis quæcxcupiditati busoriütur, rcfte omnia amp;nbsp;moderate agc-re.Quod vti fi3t,Deusimplorandus eft.
C O MMENTAl^IKS.
QUiaphilofaphi Regpm adfludwm frp^ entii»crebrohortf^antur, amp;nbsp;vel phtlo^ fophos.re^nare, vel reges phtlofiphari di-bere a^rmabiinl:^; ejjo ejutde^et phtlojophari) tx Hebrlt;tertsm'frpientibM aiïdire.vt vtdetuf» cuptebat-
Plato atebat p hilophiam ej[eÃmilitudiner» bu minis cum Deo. Philojophi entm, authors Ci-^ cerone t. Tufiulana,animum voluptatihus, corpore 1 à re familiari auocanL, , at^ ahdtt-cunLâcouptefcunttpj mori.
Saptentiaeilvittumfu^e^t^r fiultitia rere,atefj vtrtutes ample£li.
necefjaria viris princtptbus philo^ fophia exiÃeret, dr quam praclaros tlla fru-Dm apportaret, in libris o^ciorum fcboU^i^ eorum edtffcrui.
QVAESTIO XLVIir.
Quomodo apud pcregrinos inueniret ho-T.^tde qu. ^pitales,amp; facile ipliimrccipicntcs?
RLSPONSIO.
Si omnibus tcæqnalem praEbeas,amp; inferiorem potiâquam fupcriorem apud quoJ
P«:
HISTORIAN nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«I
peregrinaris Namamp; DEVS amatcoj qui humiliant : amp;nbsp;homines quoq;clcmiflos humanitate profequuntur.
QVAESTIO XLIX.
Quomodoextruercpoffetopera, qux effent diuturna?
R ESPONSIO.
Si magna amp;nbsp;honorifica perficias opérai à quibus alij abftinere cogantur ob pul-ehritudinem, nec vllus fimilia aufit incipe-re,aut alioscuræ neceffariae ad ea perficien- * da intentos perpellere queat fine mercede.
Scd præcipuè hocita affcqaeris, 11 confi-dercs DEVM magna prouidentia guber- . narc amp;nbsp;tueri genus Immanum , amp;nbsp;ipfis fiippcditarc valetudiBcm,intcgritatcm len-ffium, aliaq; fimilia: quern tu imitari defies minimè interim ncgleóba iufta malo-rum compenfationc. Eanamq; folidam diuturnitatem habent qua: per iuftitiam fiunt. oyAESTIO L.
Quis effet frudns fapicntix ?
' RESPONSIO.
Non eflefibiconfciummalarum adionö^«4.^/,j!5* femperq;pcroém vitam veritatem colzvf. 4,^^ hinccnim fummumgaudium, 5t maxima tranquillitas animinalcitur.Rex: Spesctf- ⢠am in Deo præclara tibi eontinget, pic re-gnuBi adrainiftranti.
P /
ARI.
sta
AKISTAEAB
ARISTEAS.
Omncs illa mul to ingentiquc applaufil âpprobabant: Rcxvero plenuslçtitiîad propinandum ijs vertebatur.
Scquenti diccadcm dilcumbcntium in parato conuiuio feries crat.-amp; Rex data o-tJtti /^^-portunitate reliquos interrogare cepit:atq; ad primum dixit:
QVAESTIO LI.
Quomodo aliquis cauere qucat,ne in fu-⢠pcrbiam incldat?
RESPONSIO.
Si primo aequalitatc fcruet; deinde iêffl-QMÃ.21, per ïrecordetur,qiiod ipfç homo fit, amp;nbsp;ho* minibus prçfitrtertio fi cogitet, D E V M deprimere fuperbos, amp;nbsp;extollerc humilcs?
COAfAïENTJl RIVS.
Q'Ãoniam Regibtti mAXima, fiperbia ff mentd prabegt;ttKr:potentia,opa^ viSlorit, 'â amp;nbsp;adulator umgreges-.'ut 67. admirabilem'vo-cet.ejui ijs non effiratur:idcirco Ptok)mau( ReX contrapeÃilentijÃmam hanc beluam vçrum re^ medtum ejuaÃÃe 'videtur.
^Duobus autem hic arguments earn prepul-Ãtri poÃe indtcaturà cöÃderetur,ejuam fitper-hia homine indifftaÃt. amp;nbsp;ejuam pernittofr. De VC, ingrata lua exilât. ' ^De vtroque pauca dam adfcrtbenda putaui:Ãpritu fitperbia ori-gtnem vulgatii verÃbuf comprahenfam-, rect-
tauere:
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a».
hluero: Cen fus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fcientiUf
â vir tus,
^obMr,konor.^ecies,fucceffuf,vi^Ui^ami^hit, V(tletueio,pietM,amp; mentis acumen-,: iî«cplerunçi^ filent hominem praflare fupbü.
7^tl vero in omnibus illis efi^t^uare ali,^uit infilejcat. Ismarn-,:
Q^^fuperbis,intjuit EccleÃafliciu capità to. terra amp;nbsp;cinis? hoche eil, amp;nbsp;cros mori~ etur, hareditabit^firpentes, amp;nbsp;be nias, quot;Hermes.
Inittum omnis pcecati enjuperbia.
Et âDauidpfalmo toi. i)efecerunt Ãcut fismus JDtes meiÃr oÃa mea Ãcut cremtum arue-runt. Dies met Ãcut vmbra declinauerunt, amp;nbsp;egoÃcutfaenum arui.'Ãurfiu Tfalioz. Re-eordatus efl ^uiapuluis fiimus,homo Ãcut fix-num,dies eiusÃcutflos agri efflorebit. Et T^fal, tasÃDomine ^uidtà homo, cjuia innotuiÃi ei, autfilius hominis cjuoniam vifltas eum-,?Homt quot;vanitatiÃmilis faÃlus eft flies eius Ãcut vmbra pratereuicL,.
'Refie dixit S. âEernardus: ConÃdera ô homo vnde veneris, (Ã- erubefifl-.vbtÃs, lt;ar inge-mtfie.quovadas.GT contremifie.
Zgt;neie fuperbit hemo.cutus conceptio Culpa, 'Efafcipaena,labor Vfta,neceÃe mori f
*P»n hominem vermis,pofl vermem-, foetw amp;nbsp;horror.
Stc in non hormnem vertitur omnis homo, P S Tanta
«lt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
⢠Tanta humant gener it mt fer ta, vtvt^ teref putarint optimum ejfe homini non-, nafcii aut Jiattm emori. Trouerbio/jj celebfatur: Homo butla.
,AeicalamitoÃnomen-,,aiebat Sophocle(,ft-tii efl^vt homo fs.
'jnnocenttui III. Tontifex ^J^diaxirntt! tres hbros de contemptu mundi, fiue de mtf-rifs vtta humanaperfcripfit:vbi hunclocunt-» egregie perejuifttett.
Q^fquis forte antmi.corporis,aut fortuné htnie,à I^eopra caterù exornatui ell: nthilhé bet cur tn fuperbiam effiratur.
Omnia enim ilta DEIdona funt, tjui Ila-timpoteil edauferre, attjj alà matora elarg,^ rt.Dei d»na,talentafunt,eiuibtts ni fi relie vta-ris, fatius erat nune^nam acceptfif. Stultai^ ell de altenis fuperbia.
Confiderandunt-, ejuotj, erit, fi alif tabbut tffent, Ã âO E O bonis inltrulti,sjuam-, egre-gt f illis adaliorum faluteni-,, amp;nbsp;vtilitatenu publicam vterentur . Et ( quad EpiUettu ^uo(]^ enchiridij rapite 62. admonea) ad. ca~ ttendant-, fteperbiam prodeil, fi cognofcatur , tjuanto tnfiniti homines nobispraliaxtiores fint, innumertfiiue donis redumient,, putbus nos earemtss.
^goctrca veteres,n»n modoamites ô'furit fi)S,Z'erumettam mtfiros appellabant,eiuotejuot terrperit'üelanimi bonis ejperebantur, velopi-
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bus.
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j.j
bwj.aKtprinctpium ffratia, aift wultitiidinii fauore nitebantnr,
yidlu^mianitm quot;^mpsratorm fcripÃt ^apüM-.Fjà âTriticeps DEI imagine honoranu eli, acjue tarnen ex abielio puin ere cjuam cat eri honitnet conHat.Qtiarei eutndoceredebet,i/t in omntf atpnalitatentj agnoÃcat, nec immodiee ÃbtpDceat. Et : . Sant c^nos Ãnperij honcr Ãos acÃtperciliofii reddit, vt qat potentiam-, fuant-j non-, minm iallanL,, epttam-, cornua, obuertittaurw: Ãedtu carnis tuavilitatem.. conÃdera, 0â animi tumor facHà reÃdebit. SSlam-j Ã'à terrena ditione potirù, tarnen in., menttrn.j 'vcniat: Târinoipa onines è terra limo ducere originem.,. Siepuidem-j epubterà ad regia tribunaha concendunt, lt;Sr rurÃu è tamÃubltmiÃolto in puluerem., recidttniL,.
T^ega epuiderrt-, ac 'Principet in Ãtmmo ma~ giUratuà DEO conflituuutur , vt ipÃta quot;vicdrip Ãnt^ in terrii, pacent-, amp;nbsp;trampiülli-, tatem-, tnter homines conÃerttentjÃacrattÃÃ-'mampue religtonem-, tueantur. ConÃderarà nihtlominw oportet, puod cèâ ipà hominesÃnt, fir hominibus DciÃlijs, ChriÃitp^ prettoÃjÃmo ° nbsp;nbsp;nbsp;*
Ãanguine redemptü , Det loco impcrentiacc/f rat am-, olim Deo geÃi magtÃrattu rationent-, ndditrtri.
Sunt qtiidem amp;nbsp;ego mortalu homo,ait Sa-
P^-â
H« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
fiens capi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;omfiihui,lt;^!' exgenereter
reno illtns qnt prior faElw eil, in ventre rM trùfiguratm fitm caro,decent menÃttm tempore coa^ttLzttu fum in fangtttne.exfemine homi-tiii er deleÃAmento fimnt conuentente; Et ego nattes accepi commnnem aerent.cirÃmiliter dt cidt tn terramfaElam, (-r printam vocemÃnti-km omnibus,emtÃ,plorans.
'jn inuolumentis nutrttus Ãum, mamtS turis. Tlt;lerno enim ex regtbus aliud habuit nati-uitatis initium. ZJnus introtttss efl omnibus ad vit am,er ^milis exitus.
^dcirco HeÃer regina profitetur eapi.14. Tti Ãc'u domine necejÃtatem meam,ijuod abominer Ãgnum Ãuperbia amp;nbsp;gloria mea, cjuod eà Ãuper eaputmeum,in diebus oflentationis mea:amp; de-teÃer illud cjuaÃpannum menÃrualem, c-r non portem in diebusÃlentij met. Simile eà hüte Regie cuiuÃdam oratio,apud Ualerium Libro 7. sa.2.0nobilemmagis^ejuamfaelicem pannune epuemÃejutspenitus cognoÃcat, quam multisÃ-licitudinibus amp;nbsp;periculis amp;nbsp;miÃerifs Ãt reÃer-tus, ne humi^quidemiaeentemtoilerevellet. Loquitur autem de diademate regio.
L^lÃephorus Calixtus Lib. 12. hiÃoria Ec-tleÃafltca.cap.42. auream Placilla ttyiuguHa ad 'TheodoÃum 'jmperatorem orationem reÃert.. ConÃderare te fimper cotunx ÃuauiÃÃme oportet, (à quit ante fiter is,amp; in quem locum., tà etsextrtt vntutrÃtatis huiut Ptut. Si enim per.
petu-
HISTORIA nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;23^
fetu^ httius rei obtintteristetemarijtn^, prarÃts te ob accepta beneficia erga enm ingra-tnmprafiabis,fiec{expraficriptolegam T)EI, ^Moa ab eo accepiÃigabernabü imper ium-gt;:}dr ita eum ijttiidtibi,vtfidtlt minij{ro,cemmiÃt, rile coles. Librtvero 17. capite'vlttm» narrat. 'jaftinns Tyberio coronam imperatoriantj impofiturtts.ea verba dtfierte adettm elb prole. (Ufas, yua memoriam omnem veterem cln no-y.am longe excellant^: Hg te vir optime vmhra iflaphantafia,fine apparatus haius , dr ve-fiistvec deciptat.yutbus dr ipfie prateryuam., decerettranuerfitmraptus,nonfienfi meip/unt^ fiupremitpanü obnoxtum redder^.Hofice yuif ante fuerü, dr c/uis hodiefiailus fis ⢠Sipeccar^ non vis,ne arrogant drJuperhus finer is : ipfifi namy^ vides, yuis egopaulo ante fiuei'im.,, dr (juidnunc finu.
Tiberius ^mpertum ^.^rCauritio traditurus, apudeundemifi^ephorumlib.iS- capi. 6. quot;jta alloy ue baturiTurpuram perindeac vilem pan nü tibi iniellum efii perphilofiophiitÃudtum.t^ exifiima: coronamautem yua caput tuum cin-Hü efl, nihil à lapillis y ui circa marinum littut fiullibus alluuntur.dtjfierreputa.'^fi purpurn fios,yuodfiubtriftior efl,exhortaxt mihi principes videtur, vt moderationem animi rebus fi-eundis firuare afiueficant,neyj nimium laten-tur,aut btHuofiaifta monarchta fiola fiuperbi-ant.'jmperijfiyuidem ficeptrum non immodera-
UWLj
23s
ARISTAEAE
Jgt;o{eflatem,fedif)ienditilampotiit5 feruitu-tem exercere admonet,
Archtdurifiiii Ages Hat filins,cu»f ptÃconfli üd apud Cheroaeam,a Phdippo rege Afacedo Tiü literM acerb tor a accepiffèt^refir tpÃt. Si metier is Z'mbram tnam, hand qnaejtiam repertes iUamfablam rrMiorem^ejaam erat anteziHo-rtasn-i.itAc ipfe rex âPbtltppus cam imelligà ret,Zino diemultoi resfae[tcttereÃegeÃas,por-reSlis in cÅltfm-gt; mantbus: O',inquit, fortana, pro tot tantiÃitie bonis lent tjuopiatn^ me mala aff.ce.zJACacedones nihtlominns,c^nia vereban-tar,cinod Rex propter varias tnÃgnes viSlori-Asfatitrtis eÃet tnfolentior. vebterant, vt tu-uenis ijisidam crebro tnclamaret: Thiltppà , mtmento,ijModbomo Ãs . Q^madmodam-i EcckÃa Catholtca, pia mater, in principio ^nadrageÃma filijS fais incLimat: lt;iJAdementO homoiCftita etnù es, tn einer em reiser ter is.
'Roman or am reges propterÃtperbiam Itbidi nem(]j ete^ifnertsnt. Et becemutrt, cam potestate faa abtsterentnr^repudtatifisntjitdejttod Eenejiellacapite2.et ia--Pomponiiis Latus co. te is.de magÃratibus Romanis tePlantnr.
Trudenter oltm^ Solon^ Crafism-, adma-nuif.nÃnimium-) fortuna Horente conÃderet : eÃeijue dementtanzj [ummam.,, rebus fecun-dts infolenter txtalh. iQuod ipfe Crajus à Cjra demdus , pyd tmpoftus aperté vafa
MISTORIA, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;25»
proÃtebatur.
Hac, amp;nbsp;hUÃmiliaexemplatantanij emni-btu hominibus cognoÃcendit conditionsÃtlt;t mtt. tertam-i pr^bent^^ vt nnllnm-gt; matns dtmin~ tiicatciue temerttatü tudicinmÃt,fecgt;tndsre~ bns eÃerri. Qgioniant nemo eÃt Ãbi ejneat quot;vnnm diem-gt;. vel horatn-gt; potius, omni cala.-muat^ libérante polliceri, Omnee htimanet. »pee fitbtto enaneÃenttt,,, amp;nbsp;ex altijÃmo grads quot;^Principef maxtmi.cuTn-, omnitim mort ahum admtrationà Ãepe eonciderunc^ingentiaue Ãe- , fieritatiftmpets, DEVS eornm-iflatum-i ^Ui nimtum-gt; ÃbtpraÃd^niL., ^»aÃt turbtn^ eonnellit deijcit. 'Ut nemtni exploratunvi ^ffâpojÃt, omnta Ãbi ad extremnnv, vita Epi-rttumfaelictter euentsra:amp; acerbt caÃts, amp;nbsp;inopinata tempeEtoiflor entern-, flat um Ãapenu-fnero peruertere,malorumijj omniumfluElibut obruere videntur.
Quocirca Etulti atejue inÃtni eEt, in-, fi-eunds rebus humana imbecillitatts obltutà ti:nec omnta mala ejua poflurcL, fingulis dteb^, horis,at^ueadeo moments inctdere, ant^ fneditari.
QmdÃuperbo Regi lEbabuchodonoÃor accidt ritDant.cap.o-.ÃcripturaÃacracommémorât : T)e Anttocho li.2.ÃEach.cap.^;. çpquot; cap.vlt.dt ^^canore vider e efl.
iltonyflus, Stcilta tyrannuspotitijÃmus ex
^Ãxtmo Ãrintipt htc^Qftfr ÃaEius, tanta
14» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
mntMtene m^iora natu doemt, ne ^uie nimii fartuna ere der et. £t Sipbax rex conÃimtlentJ fortuna inicjuttatem expertusfuit, ejuandi ad Setpionem catenatui à Laliopertraelus, ejuen» regto inÃdens j'oltoarroganter contempfiratjcif gentbus fupplexproeuhutt: TJt de vcroe^ narrat UaUriMli.6 c.vlt.Propter eandëcattjCtnt Ro~ manorum Imperatores attreü fortuna Ãntula-erü in cubiculo fuo habebant, yilexander Sar-^ duf Ltb.a.demorbmgentiunLj eap.tj.
^ntma, cftta perfuperbiam alicjutd commi ferit.Ãue ctuüÃt tlle.Ãtteperegrinm, tjuoniaxU adnerfm dominü rebellisfuttÃertbit de popal» fito. 'Ãerbum enim domini contempÃt, pra-eeptum illiM feetttrrttum: idcirco delebttur,
portabit intcjMUatem Ãuam-.tnejnttÃenptura 'Harner 1s.EtDeMt.t7. Regis cor ne eleuetur in Ãaperbtam fuperfratres Ãuos.Et Tobna-.Sit perbiam nunejaam in tuo Ãnfit, aut in tno ver-bo dominari permittoi; tn ipÃa enrm tnitinnu fumpfit emnis perdttio. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-,
Et ludith g.Nec fiuperhi ab initi» placuerÃt tibi.Et lob.io.'Propter fMperbiam-gt;, e^naÃ, lee-gt; nam,captes me. St cap.ti. ZJir vantu tn-, 'fitper'^ btam ertgitnr. Et is, Cunblis dtebus Ãttu iin^ pitte finperbit.dr numertts annorum tneertus ejl tjranntdis etue: Ãnittu terrorie Ãemper in attri-itu illiMS.Et 20. Laut tmpiorttm breuis eÃ, 0â gattdtMm hj/poertta ad tnÃarpunPli. Si aÃcende. ird vfijue ad ea^at fitptrbia etuit^ caput etutt
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hübet
I
'HISTORTA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;24t
HHbv t etiler it,ejuafiflerejuilintum inÃne perde-tunCpâ lt;jMi etim viderant,dicent: Vbi eÃ? Ziehet fomnium auolans non inuenietnr, tranÃet fient t'iÃo no^nrna.Et cap.4-o. DtÃer^e fitperhos in^ ' furore tfio,amp; confunde eotre^iciens,omne arrogantem hnmtlta : resjiice enniios fttperbot» amp;nbsp;confnnde eos, amp;nbsp;contere tmptos in loco fiio. Similiter Dau id Pft. too Non habitabit in medio domm mea, cj'ui facitfitperbiam. Et Salomo Pr one. tl. Zi bi fuertt fuperbia,ibi er it amp;nbsp;con-,-tumelia:vbiatttem eà bumtlttat,ibi amp;nbsp;fapien-tia.
Et capi.t6. Abominatio domini eà omnis ar-f^ans. ct EccleÃaÃictes cap.io. Odibtlif coranv, âVeo esi amp;nbsp;homtnibw fuperbia. Qui tenuerit iUam,adimplebitMr maledtSlif, amp;nbsp;Jubuertet eii infinem. Seda âDucumfuperborum deÃruxit *Deus, amp;nbsp;fiderefecit mitapro eis. tsjlbtemori-anLj fuperbornmperdtdit Dens,^ reliijuit me tnoriam humilinm fenfn. Cadet fnperbus amp;nbsp;torruet, amp;nbsp;non ent ejui fufeitet eum,Hieremit JO.
Si exaltatM fueris vt Acjuila, amp;à interÃ-dera po peer is nidii tnum, inde detrahanm te. Ab dia t.De 'Principe Tj/ri horrenda prophet ia extat apud £i.echtelem cap.2g.
^nterrogatns abt^uando Chilorui^uidageret 'jupiter,relpondtt:£xcelfahttmtliat, (dr hnmilim ⢠extoUit.Q^d ChriÃtts pÃa L»ca ig.Ãc expreÃ
Ãt:
24»
ARISTAEAE
Ãt:Omnii quiÃt humtliat exaltabitur, amp;nbsp;ejui fe exalt at hamtliahitar.
DE y S entm humilia refficit in calo amp;nbsp;in^ terra, fufcitans à terra inopem, amp;nbsp;deÃercorà erigens pauperemyVt colloceieum cum Princi-pibuipopuli fui,Pfal.ii2.
a4c, ttîÃmel dicam, Gu a perfuperbiam per diderat, hoc per hurnditatem Maria reÃitud, Luca namcpprimo capite profitetur. 'l^ei^e-xit humilitatem ancilla fa a. T^iiperfit fa-perboi mente cordis fut: depofutt potentes de fe-defÃ' exaltauit h armies. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
Sg.
Qy/KESlliO LU. Quibus confiliarijs vtendum fit. RESPONSIO.
Qui multis in rebus verfati, fynceram erga tebeneuolentiam feruent, amp;nbsp;moribuS fint tui fimiles : fed Diuina illuftratione percipitur,qui fint huiufmodi.
COMMGTfTARirS.
QVoniam Ptolomeus Rex, vt ex pracedenti b tu apparet, magnum ejje regnifirmamett mugi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;robur atebat.Ãreges circa fe haberentj
f^ttnil. ^yamplurimos iuÃos amp;nbsp;prudentes viros,tjult;a-^u.6i. amp;nbsp;conÃüo 'Uterentur-.ergo hanc ejuaÃionenu proponerezioluitit/t quot;judaorum deea fintenti-am-j audiret.Et omnes certe conÃliarijs indigit. eninu aliquis princeps zgt;llo modopoteStâ
â¢veiin belle vi£loriam-gt; conférai, 'vel in^ pacà di^itrt{em-gt; tu(Ti,veliri^ otio tran^(tiUitatemgt; retù
â I
I
h lt;nbsp;d
-1 t
y
c
1*'
historia; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ji»
tetinere^'vel tot hominum mtlltbus pi'olfiicer^, non mtiltis octtlts amp;nbsp;aurihw^ honorumejne hominum contitatu circunfeptus efl.
iJA'Mti eroofnnt tn regni adminiflrandt Ão, cictatem connocand.i,^uiflnt regiarum vtrtntü opibtet illttÃrati,inftttin,temperantiaflortitfidi-ne, granit ate, conflantta,liheralitate, ö' ea, qua landes omnes compleilitnr, fapientia-
Hefler cap.t. ^ydfluerus Terfarum amp;nbsp;Me-dorumrex pdicatur,quodfint^ 'virot flap tentes adhtknerit,fl tenta leges amp;nbsp;iura Adaiorum,d/ quorum confllto cunbla perageret. Et Ecclefl-asitcus admonet capite Cunu pspientibus amp;nbsp;prudentibus traEla.Et capite St ^Elpn te prlt;e-tereat narratio finiorum,ipfi entmdtdicerunti, a patribns fuis. 2Ãe despicias narrationemj prefltyterorum fapientum, amp;nbsp;inprouerbijs eo-runt conuerfarf.
Marius Maximus meliori efle rempnblicam prope tutiorerefer ebat,in qua princeps malus effet^qnam tn qua amiciprincipispraui ex., tarenii,. Quandoquide',n-gt; vnus malus poffit a plnribtss bonts corrtgi,muht autemab vno ne-qnaquam. Crtipintanus in Confltlibus.
Homultus finator Romanus opt are folebatpotis main pr7cipe,q bonos haberet cofiltarios ac ami tos,qhonüq,malos haberettqutbus rertiadmi-niflrattone comitteret.Putabat enimfaeiliusfo re, vt à muhis bonis vmu malus ad fantora du-ceresur,quâ ab vno bono multi à malicia auer-terentur.^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Eul-
U4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ART STAEAE
Ith. 7. CAp.2.
Idem cum a Truiano '^manorum imperM re AudiutJfet,Domittanum pejjîmum futÃe tmpe ruier cm, amtcos tarne» opttmss habutlÿ dixtp fefirtur:meltus erat vnum malumpatt, cjuar» multos, multi enim.maltnon polJuntj abvae ejuamuis hono T/lla ratione fitperari, lÃltui Lampridtus i» rgt;^le.xandro.
Cree fus rex Lydorum viclui à Cyro T er ft-rumrege,tlliposlea in rebusgerentfs femperop time confuluit.^taofj Cyrus contra tjfdiafagetAt expeditionem fufeiptens (in tjua etiam per^t} Ãha fuo Cambyfi Crcejum commendauit.'uteju^ tlltus conÃlio vteretur-.monuit Herod.\Li t-
âDomittUS ZJlpianus iureconfs. clarijfimtu. pratorio prafeblus (ub Alexandro lybCammest emniumifi eius confiliorumparticeps fuaprudi-tiaprincipem-gt;,at^ adeo totum rexit imperium-
Propterea quarenti CöPlantino Maono.quo pallo Alexäder adolefcis cir Syrus in tale euafif fetprincipem,cum Ttberij, Caligula, âTifirones, Domitiani, Commodi,'Tultani,ante tllum princi pes T^omantfinguinis, tmperatorium nomen dt-gnitatem^fcedarint?rcsl)en(umfuit:idpotijftmu moribus acprohitati eorum accept» ejfe ferendu, cfuos illeprtnceps in confilio habuerat. âVlpiano, Tultano,Tâaulo,Tomp»nto, Fabio Sabino, lure-confisitisprafiantijfimis clr 'U.C.Tt^tilius tn-gt; xiita Zllptani.
uelnacharfis philofophtu ajferebat prineip**
HISTORIA.
245
t/Ji,nefBlMprudensÃbi videretur, fed aliori tonÃlia lihenter audiret^
i^ntontnuipittabat expedite, vt vans tot ftp teat am coafltafeqtteretur, tjitam vniw tot pradenttjfimi virt,praÃertima cam pattcijfsmis, aitthoreTlfitarchotCoaci^eritfoelica tjje, re Ele ftpereicumij^ maha fint,^aa pojfint vi-ros priactpet ta perueEligatioae vert tmpedi-
e^^chis reXaamp;fiDattidemvirttmboatim et pdclijf mttmamicttmeffefiiebat: amp;nbsp;fatrapat atqtte coafltartos fttos frafira de illoproditio-neavj fttipicart: tameo-. eorum potittt coa~ flio,ijttam propria volaatati obtemperabat: TEautdemtj^ èpralio dtfcederE^ttbebat, i. Regi ^ttp-
Tyberius Jmperator ad tJ^/Eattritittm^ ait, apttd TÃtcephoritm I'tb.iS. htÃoria eccleÃaÃica tap.6. ^J^Etatmè optaioaem earn,quodprttden tia omatbm aateeat,coacipe^quamuis for tuna, qua fublimie tibi contigit,omnafupera. t^Aa-tigonui rex ^.Ãidiacedonum, ad Zenonem fcrt-^ henj,apud Laerttumltbro 7. deplacitit phtlo-Jophorumfatetur,diuttijs,fortuna,cfgloriafi Zenonemfuperare,verum fapientia Ãudijfque liberaltbui longe à Zenonephilofopho fuperari: quare amicum amp;nbsp;confiliariumÃbi facereÃu-debat.
it/fbfalon ret^nunV) inuafurus^ .Achitophel upremum ^auidis conÃkariumfibi reconcilL
O 2 abat.
ARISTAE AE
4 6
o»««* hominumme^ moria rcmpMicam adminifiraffè reperinn-turii}Hi,Ã'ficonÃlio amp;prttdenttaipÃvalerit, nihtlominw tarnen-, honte atcjue eruditie, pru-dentihaÃjue conÃliari^s vfi fuerÃ. Q^ncjuant inprimie curandunuesiyVt principee in con-Ãlium adhtheantj ptetatem-,, modsittam-,, li-hcraliiatem,clcmentiam, tttjlitiam-,: caaeant, vero tjrannident,crttdelitatem, auarittam-,, ram, cateraÃ^ue cupiditatce, i^ua merito peÃt-t»i omnium conÃliarij appellentur.
Deinde in Ãeli^endis conÃltartjs maxima CU' raopus eÃjtfuoniamnon-, modo ipÃim Prtnci-pem, verum etiam rempuhltcam-, conÃeruarà amp;nbsp;perderepoÃurtL,: itt vix vlla alta tn-, rÃÃt pericsibtrn matue. âDeligantur, autem, ejuanM Ãeripotcfl, c/ui tanta prudentiaÃnt, vt omnia diUgenter explorent,^uai^ euenturaÃnt ex am tecedxntibtte cauÃs multo ante protttdcant, nee ea cojulant e^uorum altejuando panitere oporte^ at-qui tanta fideÃnt,'irt nulle qÃu aut emolume to a verdate atcjUe officio deducantur : ijtttefuÃ. priuato commodo publicam vtilitatem antepo-nant. amp;nbsp;tantagrauitate virtuteq^ pradtti Ãnt, vt nulla in-, re adulari , aut prauis alio~ rum fintentijs cederà velin-t,^ nec vllo metu , ^uo minui omnia ejua fialutem adfierrà pofi-Ãunt,aperte dicant-.impediantur. tJ^ulti e-nim-, hoc temporÃ, ejuamuü rebleÃentiant^,
reipuhlisit conÃulerà cupiattL,, ne tarnen-, itt-.
HISTORTA.
S4r
tHprittCfpftm offènfionem tncidam, «/Hijh-cum^^damnttmpatianturtveradr vtilia fita-derenon audentj.âS^itu multo Solon^ apttd Laertinm pracipit: C onÃtle âPrinctpt non dttl-ciora,fed optima.i^aeÃlaM dib^ebatiijui non., dubitarenLi in loco adnerfari at/^ne reprehen~ derf. Fit altt^uando, 'utfient agroti fitpè phar^ macafiabttarta , fedacerha aF^ernantttr Ã' refiiuunt,,eartimqtie rerum cttpidttate captnn. tur,ejna fiunt fianitati valde contraria:ita Prin. ctpa interdum animi morbis opprefiï amp;nbsp;impe~: diti,verttatis medictnam reijcinnt,dr elahora~. ta concinmtate mendacv^falfiacjue dtilcedine va nitatis allicinntitr.fia verofit, vt ejKamnis in^ principio volnptate aliejna ajficianttsr,aliqgt;tan do tandem dolore amp;nbsp;crnctatn p/tmu temertta~ tis amp;nbsp;amentiaperjolnant.Et ejni horunL, author cs fnere,ant,qiiandopoterant,non impedi-ueruntfed falfis rernm tmagintbus elnfi.falfiot honores ambibant^ bonotjue mania confeEla-bantur:malam apud principes, tjnos fiednxe-runt, J apud rempubltcam-i, cuius bonis fruftra tarn ftlendide abufi funt, gratiant., mereantur, perpetuamtjue infamiam incur.^ rant^Ãâ ajjiduis fitgitiorum amp;nbsp;fcelerum partis excrucientur.
Satrapa 0quot; confiliarij «.Achis s/uia pernitiofiimu reipublica 0quot; fiiluti 7hiltPHnorMm-gt; viekbaturfuturum-gt;, fiD/t-
Q 4- Uid,
ns nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
uidprofùguf cam tpÃs contra quot;judeos inpraliH defeenderet.etiam trato Regt aadaFier reÃite-rant:donec Daaidem cam ficijs domam redire iahereta.Regain cap. ^o-
Refiproch dolor talef conftliarij dtfficalter in neniri poÃant. Latalanis opttmamfore cenfenit bai,à .Alphonà lt;i^ragonum Regi ado!efcenta~ lofiptem viri ad agtbsrnandoi retpablicas ad' iangerentar,efUt^R'0M ttmerent, iaÃitiam coler~entgupidttatee refrenarent,neijj donis ne-maneriboi caperentar: tpfe âRe-x respondtf-fifertar. Si tala non feptem fed uel vnam dede ritii conttnao tlli amp;nbsp;regnam amp;nbsp;regimen eonj' ceÃiro Lacedemonioramj.
Lacedumomoram conÃlijs femper aagaret intererant,amp; apadvetere^ inpaganifino ^R^-manos pracipai cnnÃhoram moderatores erant facerdotes:vt ex Cornelio Tacito,tn eoram academics déclarant.
pta propter caafaram diaerÃtatem, fecala-res (ÿ- eccleÃaÃici viri adhibeantar tn conft-tiam,ne de rebus ignotis iadtcare ejuifejaam.,cîi reiÃabltca detrtmento cogatar. De his ^ai de rebus facris laicas,grammatello('i}, fententtam dicereiabent,in Itbrts oÃictorum fiholaÃtcora, amp;nbsp;monachi cap.vlt.plartbus verbts diÃerni. ^Alexander Seaerusjefle Lampridio, theologes.luriÃeritos ,iJiWedicos.hiÃoricas milites tn conÃlium adhibebat. tà ' ilia ejuem^ interroga-ftat,^U(t adfuam profeÃionem perttnerent^: da
n
HISTORIA nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;24»
kÃnmliiÃatio addiÃ^airendfi ne ^ranijjîmû dereotii temere amp;nbsp;incogitate dicerent. Pr^efe-£ios antempratorto voluit effe finatora T^oma »oj,ne (juùnon finator de fenatore iudicaret. Utinam hoc eccleÃaÃtci Principe obferuarét, ^ni tn negetijs eccleÃaflicii conÃltartjs Itucu v^ tMntur:oiuort{m alumni res facras par um mtel-ligunt, alt qui ettam non ad.modum curare vi-dentur,quidam fertajÃs ettertereÃudcntj.
Senes pier umq^ conÃlio valere, qucmadmo-dum iuuenes virtbus,perhthentur: quod vehementer ludtcium hominis conÃrmet e.'.perten. tia:'vt Ciceronis Cato probat, ^P^pboam fHius Salomonü,quia contempt o prudent tÃimorum-j fenum conÃlio,temeranos amp;nbsp;inexpertes tuue-nes audiebat:practpuam regni partem amiÃt. i.Regumcap. ta.
Quo- exemple vlitur Tl.i^mbreÃus Ub.
»Ãctorum cap.ig .âPpmanumqj 'jmpertum tuue nile conÃlium perdtdiÃe feruivL,. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A
Qt^dcrudeles amp;nbsp;auari non efÃnt in conÃlium adhibendiÃedmiÃericordes at que bsmgnt qu i4..dtPlum efl.
Fredericus 'jmperator optime adminiÃrari rempublicam aiebat ,Ã conÃliarq atq^ finateru unte curiam odium , tnuidiam,fimulattonem, dtÃimulationemq^deponerent.StgiÃmundus ve- Tie cognof rohypoerttas cQ adubttores velut exitioÃjjima adtt peflem Prtnctptbus catsendos aÃerebat: i)e v- latortbm troq^ refert Solutus ad Itbrum tertium^ l^a- Vt. q. 4.0^
Qj not.
15» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
ttormitani degeflii ^/phonà reaü. Agapittu 'jtt flinianït Cafarent ctdmonehat: Au-erfare aduU torum non mintu fraadnlentos,ijHanLj blaniios fermonosÃerinde ac corMornm rapacttatem £ti nim vt hi corporis ockIos eÃoäistnt,ita ills ani^ ntt indictstm occacare filent y nee 'verani-jre-rwn faciem inttteri finunf.dnm-, velvitnpe-randâ landet , vel lattdanda fipà vitttpe-
Cicero inltbro de amtcttia:moleÃam-gt; fatetttr extslere veritatem, fed obfiejuinm itd-hue mnlto nioleflins, ejuodpeccatis indn^ens, prtecipitem anirnttmferrifinit,iudtcittmq^ veri tollit atejtte adnlterat.
Igt;e Heraclamone refert in Aureliano 'Ãopifi-CHS,ejModeum Aurelian^ occidtpermifirit,pofi ejttam tlli patriam prodidtfet,ijuod netjua^uant fibifidelemfore ar bitrar et ur,cjut patrta infide-Hs extiteratSimtliter veter es Chrifiiant Principes adulator es amp;nbsp;hareticos, atijue o^po^a-tat , longijftme à fua familiarttatf repelle-hanC.necfiibi fideni-, fieruaturos credebanti gt;nbsp;tjuam^EO amp;nbsp;Ecclefist catholtcænon ferua-rantj. Zit ConPlantinum eypCagnunu, Ehe-odofium^caterostjue Principes catholicos feetf-fe, hiÃoria ecclefiaÃica fenptores commémorant.
Confiliumfimper à fapiente rei^uire. TobU 4.. Cum fatuis confilium non^ habeas : nec co-ram-gt; extraneo facias confilium, nefeis eninu sfuid pariet.EccleÃafiic. g.Et cap.j;i, A confi-
HI STORÃA.
Hario malo ferua animam tuam, l^uUa eninu ferapnteà in terris tmmanior amp;nbsp;tritcucuUnti-or excogitan. qtiiccjutd Principes cnpi~ tmt^ii^uamuis idÃt ncfarinm,jiagttiofam, amp;nbsp;imp mm,ne filum retpublica pernitiofum,fid ttiam omnibus fanEiitatibus äduerÃtrtuni-,: id continuo,per improbos conÃliarios eà officiunta inÃum,amp; laKdabile,amp; re[igioÃum, amp;nbsp;Deo gr a tiÃimttm.SedmabsmconÃliumÃemper eà con-fuit on peJÃmum.'Ueteres .AthenieÃes taxadjà crates in orattôe de pace c/nod eorum conÃHa f,-fee^Merentur,lt;^uos omnesÃapietesaÃernabaturi .
blanda potins lofrentur ejiiam honeÃa cà fiilntaria. Poflea tarne hui^ temeritatis CaagraJâ**'^*^^^^* â¢iijÃmaspænas dederiit.amp; CyrÃlumi^itod ma-, lücöÃlmmdediÃet.lapidibus obraerunt:quot;jt an-thoroà Cicero,libro j.offittornm. Dt ConÃan-cimts jmperator nö minus acerbe in eos animad ttertit, quos t-EMaxtmus inconÃlntm adhi~ bueratisfuam in tpfftmtyrannttm-.apud £uÃebi ttmig.hiÃoria ecdeÃtaÃica cap.n, amp;nbsp;Itbro^, do vita ConÃanttni.'Pyicephorns Calixtos Hb, f.capivltipoà J^ax-ianz-enum-,, malis conÃliaâ Zit. cap-rtjs tributt,ç/uod ConÃantios inÃde haducina- ante pen.
deÃr.Si.
.Aurelianos,authore D'opiÃo, Zenobia regina poà viEioriäpepercit: occiÃs tllis, de quorum-, conÃlio bellum moueraf.interemptoepie Longi-OophiloÃpho, ^uodÃuperbaw~i regtna ad du
re-
?ji nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAE AB
rptÃolam dtElaÃciÃHsimui Imperator Ty her it Imperium tradttarus : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inynit,
iÃts (Principes atcjue conÃltarios tndicans) ommnoparendum efl:nam amp;nbsp;ipà me in eM Ãs (ernis arnmnoi comecerttnt. TÃccphorw Lth. if.cap.td::. tJM^dltiqKe Princtpupropter ma-ioî conÃlliriot in arauiffimaantmi amp;nbsp;cor por it pericnla timderunt.
Qaidam âPrinceprjcum re^o eijcererefur, deplorabat,yKodconÃliarij, aaando grauioret tauÃepertraiianda cranta,Ãbt venattona ad-ertfajjent.
*iPrincip6s yui nimittm^ cooiÃliarijs confi-dtintjomnemyaepoteÃatem attribuant: (à co» Ãütarijyut autloritateÃua,cÃprtnctpä lenita-te^ indulgentia(jjabatantur,conÃdererrt^, tjuid maximo regi ÃÃtero, cà Aman accidcrit \ HeÃtr cap.j.tà ^.cà cap 17. Ttolomem eti-am rex id£gipti, poÃyuam inteUtgebat, yuod amici à confi/tarij fut 'judaos ex odia amp;nbsp;tnui dia perdere laborarent.
Rege,inyutt,abutimini, cà tyrannostranf grejÃeÃiicrudelitate, lt;à metpfum tjefram-i bcnefallorem conamtnid principatu tarn à a. nimafuhmouere: clammachtnantetyua nonj axpediunt, regno.Mach.
Improbt enim holes aaPboritati ali^ cofecuti bonos (à xeipublica vtiliÃÃmos vtros opprime-re conantar,varà eos mendacà atyae calam-»ijs tntrant:patrtam yuantum in tpfis eÃ, euer.
tunt.
HISTÃRIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;25?
Trinctpef i» extremammiferiam per Vicie dncftnt.Qt^do talcfyhonortbttc amp;nbsp;attSferita- 2. Xe te tndtgnt,tn maxtmo honore, Ãimmaip»e au~^ bloritateapud'^Principafnntybontautem z/i-ri negltguntttr:fit, z-tprincipes inpxUces, reppnb licapleine misera appareatljnde eüam perjpict^
i tur,epKam amenteefint illt princtpesnegle-^ biii bonts, opes, amp;nbsp;honor es,ad imprtbos defer set eorftmejftejide^fixam dignitatem çfi rempnblt~
i licam committnnt: amp;nbsp;illos fecam confiltorum-^ amp;nbsp;offictornmfictetate contungant^.
Quicnneptee ergo faltttem atcjtte dignitatentj Ãiam tfieri cttpiftnt,improborftm horninetm cô-^ fnetstdinem fatniUaritatemqtte z/itent : amp;nbsp;re~ pndtatis tmprobie. bonos vtrosgjtfi nihilT»enti-gt; nntKr,nthtlfimnlant,ntillae opes z/era ziirtutit ' cpibtis anteferffnt,vitam^jfaptentia attune pro. I bitate moderantur, ex abditù etiam fedtbtM, fi latitant,ertiant atcjiie adfcifcant: i^nt ipfis in., gtsbernandarepitblicaziftiiÃsr ornamento fint. Vt enim nihtlefi,tjftodmaiore dedccore âTrin.. cipes afficiat, ejuamfiagitiofortim homintsmfa^ miliaritas amp;nbsp;confnettsdonta bonorstm amicitùe plarimnm tllis dignitatis amp;nbsp;honefiatis aditm-git. Ifiarrat Gellttu li.is.cap.j.noblinm .dtti earn: cjuod confiiltantibits de re eitiadam I,ac,a damonijs,homo cjutdam difertns amp;nbsp;elo/puens , tà â anteabla ziita tnrpitudme defamatijfimne tonfilium fisggefierit ijuedomnesprobarent.,.
Tnm
25 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A RI ST At AE.
Tunc vtius ex illo principum or dine, e^ttos Lit. cedemomjtm^nam magiSlros dtfitplinlt;epub-Itca 'vcrebantur,dtxerit. Qugena.m ratio,aut ^ttlt;s tandem^ Ijies ertt,'vrherrû hanc, amp;nbsp;hanc rempubltcam[aluam ejfe dtnti-oi pofi,à hatnà modt anteaEla â¢vita conÃliarijs vtemnr '.^Qpodà proba iflac honeÃa;^,,Ãcntemta eÃ,lt;^nlt;eÃo -vos, no Ãnamiis eandem dehoneÃart turpiÃimi autho-rü contagtone.Elegerit aHoejnevtrttm-, forttta. dine ati^^ taÃitia praÃätent,Ãed inopi Itrnrna, amp;nbsp;inÃacMndwn,(^tiigonÃenÃa omnium,eandemÃen tentiam^ profrrret. Sic bonaÃententta manÃt, turpis author mutatus eÃ.
âBonus conÃliarius optima régis poÃejÃo e^ti amp;nbsp;non aliter cjuam pater amandw atatte ho~ norandw. Ltbcre vbi talis loquitur, CnÃipien ter conÃilit,ÃntiatÃgratiamimtene deterre-atur ab oÃÃcio, nemo poÃhac nerumdicerà T^rinctpt vclit. âBlonÃmper mator, Ãd mclior Ãententia probctur. ,s^lphonÃus entm^ Rex ebittrgattu, ejuod contra omniüfere patramÃn tentiam^ eg{Ãt.re^ondit:tJdâ¬tdtadecereprin cipcm,qult;e conÃltarij pecitnta corrupti, non-. probarent.Tanormitanus lib.i. cap.22.
Nec eà magnopere ctträdü,Ãtne cinis,an ex ternm, dm es an pauper, nobilis an p lebens ü, s^iü conÃlitfm dat:Ãd.^uo animo adhoc officium accedat. f^nde illtsdaptid R lutarchum. K^dsRendicHS vtinamÃt mihi, velà hbet, tJ^r(endtcum cÃâ inÃa,lt;jMi mihi voient bene,
Tf
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ajj
^morepofito^pnjjit ex animo lo^ai.
I -Alexander Settertu Imp, Ketroniü ^ndà adfli ' pilt ligatu,fumo necaripracepit,eltcente Praco I ne:Fumopunittir,ijgt;ttfttmos vencUdit. Sole
i'lt;11 enim fingere,maximam fifi apttd Imp er at o , Temauthorttatem habere: multalt;^»efie cUenti-- itu ab '^mperatore imperaittrum pollicebatttr.
Ctùj-, ingentia manera reciperet, nec tarnen ^m peratort verbum pro ijs loejueretur-.cjtuecftna^ite per al/OJ impetrabant,fi tpfiu tmpeirafie finge-bat. Vtinam btiittfimodi inanes fami hablentu inanluprtncipumntfs^venderiittr. Qui dues difficulter ad âPrincipe adiré permfttunt,nec li-. belles ptppltccsporrtgunljobfierstent, i^uod Cy-rw Perjarnm âPyx à Saca prohibitm,ne pro fitta vobtntate ts^iPlyagem^ attttm-i fiunnv, adi-ret, trtumfiolnmmodo dterurn Imperium-, in^ Sacamab i^i{opetierit:eoyiie tempore ipfium prandtum ingredi cttpt entern fie varies ar-gttmsntis prohtbtturttm preftaturtimcjue aie. bat,apttd Xenophontem Itbro primo de tnfiittt-tione C-^ri.
^chitophelprttdentia amp;nbsp;erttditione clarifi fimt virt cenfilia pro diutno oracttlo, yuam., diti apttdâDautdem regem erat. habebätttr: fied pofiyttam ad ^xlbfialonem tyrannum, defiecit proditor domini atyue regni falltu : dijjipauit ^EUS omnia confiltta eitu.a-Regumiy.ió.
I nbsp;nbsp;^i^at» dignit efi, tpuod Peficemitu Piliger,teflo
Spar-^
556
ARISTAEAE
Spartiano, nuxtt conÃliarifS pilariane^rau^ rent rempublicam,amp; e^uibtts affldcbant^:
-^ntontnw vero PiH'5,otioJÃ5 amp;nbsp;ineptii fi-Inrta fitbtraxtt:ne rempnblica'ntj arroderent.» tpui nihililliprodeÃent,attthore ^ulio Capitolt-noÃdem jilexandrum ejuoejne Seuernm indi-eajPe,in vda ipÃns teÃatitr Lampridiiu.
TÃpn-, tam-» multi conÃltarif adhibenntHTt i^'Ham optimi amp;nbsp;prlt;tÃanttÃimi ejuiejue.
Erga hos ita figerat Pr incept, -ut ipà Ãoli équot; diligenterÃer niant.
PoÃremo vtt eribus placuiti vt nullas litertU PrincepsÃso nomineÃribt patiatur, ijnas non ante perlegeritÃgillum^ Ãuum ip ff circumfe-rat.UesfiaÃanus ,t]uando mane Ãsrgebat, libellos Ãipplices pridie exhibitos ipà legebat, te^s SuctÃnio.rff^'CagnaÃcÃapefraus committiturgt;
QjMfjue rePle deliberata Ãunt, Principes fieri curent ^uaque alà imperata fuere,exejiut-rant fibinde^anÃant cjuoejue.e.^sCultt enimfiepe corrumpunturiVt in eos ijuadret hoc Ã^t-um Propheta.cap.Ã. Dormitauerunt paÃorei tui quot;Ãen AÃur.
ONKLSl-lO LIII.
Quæ fit rcgi maxime neceffaria poffef-fio:
RESPONSrO.
Subditorum amor Sc, humanitas : per - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;h«c
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îS7
hxc cnim indiflblubilebcneuolêtiævincu lu m texitur, fed UEl eft perficere ex animi fententia,
QVAESTIO Llin.
Quid fit orationis finis.
RESPONSIO.
Propofitum,de quo dicendum cft, ad-terfario periuaderere futando contraria , eaq; inepta effe demonftrando ; fic enina conciliantur auditorss, fi amp;nbsp;rationesadfe-rantur,amp; aduerfarij confefsioacccdat. Scd Beusperfuafionem gubernat ad dtbitum finem,
Co MAd E âNiTA T^TVS.
REmPtiblicä adminiÃrataro i'aprimii nt-cejjaria funt,Ãiptenti(i amp;nbsp;oratio.de fapi..' tnüa t^tiinrjuageÃmum interrogauif.hic de ora~ done incjtiirit.Q^ TAemetrins Phalerewtätü in reptibltca valere aiebat,c]uantii in bello fer. rü-.vtcaPHget itnprobos, coÃoletaraffliblos,hor titaraddecM amp;nbsp;gloriam, reaocet à flagitijs,
Zlide Cicero. t. de legibtu-
I landet claros viros.
I T^esponÃo autem hac,cam dialeEHcorani^, 1 rhetor um fchola egregiè confintit:!jua artie fitafinem in eopofrerunt.vt doceat,Ãdemfaci-at.perÃuadeatur auditori.
QVAESTIO LV.
Quoniodo multis in rcgno populis fe
K. ac
ARTSTAEAE accommôdarct?
RRSPONSIO-
. Si dccétcr fuûcuiq; diftribuerisJuftitiäq; âJ'*' vtifacis,ducêfequaris:prxbêtc tibi Deo (à -nitatcm reflitudinemquc iudicij.
QVAESTIO LVI.
Quibus in rebus contriftari conucnïat? RESPONSIO.
Si amicorum rebus aducrfis, quæ diu-turnæ Sc ineuitabiles apparent:fcd ob dc-funólos amp;nbsp;malis liberatos ratio, non per-mittit contriftari. Scd Sc in illis quæ mul-tum doloris, nihil vtilitatis continent, omnes mortales contriftantur.Malum roomnino effugerc, diuina potentia tantum datur.
COMMENTARIVS.
PErnitiofa ejutdem ra efl triflitia: nec tarnen ea femper homines carerepolfunt, vt thcehatHr-.cognatiomp^ amp;affinitatif ittraidrt ^uirunttVtamicorfsrnpro^peris adsserfiftj^ reim amici permoneantnr, Ãettt j6,rejponditgt;
Acerba cjuidem amtcorttm mors eà vimtl-tibm.Sedre^e admonet eccleÃaflicm cap. 22^ flora modicum Ãkper mortaum ejnoniam reqM tuit.
qvaestio. lvii.
Quämobrem aliquis inglorius fiat, à Contemnatur?
RSamp;
HrSTORIA* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«9 â¢
RESPONSÃO.
Si fiiperbiaefFeratu,r:tûccontéptu$ YÃtu-peratiorlefq; fequuntur,amp; èloriæ priuatio: fed Deus,omnis gloriæ author,quocunque nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
Vulcjcam inclinât.
qvaestio lviii.
Quibus (eipfum crcdercoportcat. RESPONSIO.
His,qui tecum ex bcneuolcntia verfan- Zliri tur non ex metu potentiætuæ,vcl obfnum lucrum. Nam illiid argumentum amoris eft, hoc maleuolentiæ callidçque capta-tionis oportunitatem fallendi . Quifquij lucroamp;diuitjjsfolum intendit ferèprodi-tor eft.
Sed tu omnes bcheaolos habes, Deo tibi fuggerente redum confilium.
COAdMENTARIf^S.
^Oerata dicere folebat-.vt nemofihiÃatuM I Ãfr/ cupuà ^'hAm nón vider it aliquotflatnai déganter fabrtcari:ita non funt in amicitiarrL, ^eciptendt,nifiipuos cognotterimtu erga altos fi-délet extitiffè. nbsp;nbsp;t^riütpptu mir abat nr,i^ttod
homines vafa non-, enterent^ nià diligenter in-Ijiella ; vitant-, illortsm-, t^ni in amicitiam re* dperentar, non-, pritu insliarentj. âDto-[eni Cp/nico indtgnum videpatttr, e^ttod nemo ^UanLiVel opercttltsmemeret fine tinnitts pieper imentodnfeltgensiis amicis fatù haberent ^Kere.
260
ARTSTAE AE '
Vide etiâ nbsp;nbsp;Hue pertinent ilia, ^ua de confiliarîjs ^uxfli
^Miefli.4.g. nbsp;nbsp;nbsp;Sa.dtHafunt:amp; ejua de familta atque ma-
4-4. giftratibui amp;nbsp;ducibui e^uaFl.6s.amp; ^uaHi.óó. adferentur.
'Hptt Omni homini cor tuum manifeFleiSy'in^ ^uit EccleÃaÃicM capiteg,dr coram extraneo ne fadas conÃltum,nec cum fatuis conÃliumj habeas.
Etcap.é.Sipofpdes amicum,in tentation/ poÃidc ilium, amp;nbsp;ne factie credos et teipÃtm,
Eà enim amicus fecundunt-, tempus ÃsunLgt;, amp;nbsp;non permanebit in die tribulationis: çp- eà amtcas ejui conuertttur ad intmicitiam: tpâ eil amicus ejut »dtum, amp;nbsp;rixam, amp;nbsp;conuitia denu dabtt:eii amp;nbsp;amicus focius menÃt, amp;nbsp;non permanebit in die neceffitatis. ,/Hmicus à per-manferitfixtss,ertttibt quaà coa^ualis. Amicus fidelis proteiliofirtis -xjui inuenit tllum, in-uenit thejaurum. Amico Ãdeli nulla eà comparât io, amp;nbsp;non eà dtgnaponderatio auri amp;nbsp;argen ti contra bonitatemÃdei tllius. Amtcus fidelis medicamentum vita, amp;nbsp;immortalttatis:^ui me tuunt dominum, inuenient ilium. ttmet, âHEZJAEalt;^ue habebtt amicitiam bonam,^uo niam fecundttm ilium ent amtcus tlltus. â^r-Ãss capite Ã.
I^derelinciuas amicum antiquum, nouut enim non eritÃmtlis illt. Vinum nouum,amictss nouus : veteraÃcet, tum Ãsauttatt bibas il-iud.
HI s TOR TA nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'26 t
Età multi credchant rn'jeÃim, tarnen ^Efiu yion er edebat fi ijs,, ipà enim feiebat ejuod eÃet in hemine,'joan.2.
Et ^poÃelos iujÃt eÃÃprudentes fîcut fer-pentes, amp;Ãmplices quot;ut columbiis zJ^att.io.
Qm vero lucri amp;nbsp;^uailut tantum caufa in quot;Ertnetpum famtltaritatem fe inÃnuant^, fere prodttoresÃsnf.dum ijtile ab hone^io Ãparantes,amtci tune eÃe deÃnunt,ijuando eommodum amphus nonÃerant; amp;nbsp;ab alijs ist confiijuan-tur, Trtneipumfecreta reuelant-
Tales homines Alphonfus rex auibus com-parare filebat,e^ua adnauim etreunuolitantes beneficium expêitâf.^uice^uidprofiitur certa-tim cum pugna ejuadam abripiunt : amp;nbsp;cjust praripuertt,ftattm aufiugit,te^te Tanorrnttamt Itb.i.de gefiis AlphonÃcap 4..
LIX.
Quidpotifsimum regnum conferuct. RESPONSIO.
Cura amp;nbsp;folicitudo,ne quid à rerum pre-feâis male agatur committaturque in fub. ditosrquemadmodum tu facis, cumtibi DE VS egregias animi cogitationcs fub^ miniftret.
COMMETlÃ'ARIVS.
Q'Ãaliter regnum confiruetur, multocjue fiorentius^ amp;nbsp;firmius, ornatiufjue ad pofieros tranfimtttatur,lt;^uafli. i g.iy. 17.
3
Hi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ART STAB AB
i/. Si»//- diElam est. de magiEîratibsU, familia priniipMm-gt;,qult;tEiion» 6s.amp; feretar.
OyAESTIO LX. '
Qua potifsimû re gratia amp;nbsp;honor feructur* RESPONSIO:
Virtute.Ea cnim pulcberrimorum operu efFeârix,malorû cxpultrix eft:ficut tujcrg* ocs excellentem bonitatem obferuas,quod diuino ûbi munere præftatur.
oyAESTlO LXI
Quomodo in bellis animo tranquillo eC fct. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;RESPONSIO.
- Si tibi perfuadeas nihil à te tcmere aut ne. gligêtcr tuofq;ducesdcfacinoribusatq;vir tute i nter fc certare:quod eam fpem animo fuo fixamhabeant,te fuarum rerum curam gefturum,fi è vita ipfos difcederc côtingat. Tu verofÅlices fucccffiis Dciauxiliona-étusjomnes tuos crigis amp;nbsp;promoucs.
COMMEISTTAKIUS.
QUodiuÃos honortbut nbsp;nbsp;prternies béni vi
rt ad praclarè merendam de repabliçit t excitarentarjtjuaflione prima diElum eEl.
IdeoijftevetereSjfi ejaisfirtiterpu^nando oe eabatffet,eiM liberos e.v arario alebantit/ariaf. ^aeflataos atcjue imagines,henorù ergo, pone-bant. Quitter vero bella Jitfctpi(nda,gerenda-effent,an.s-declaraat.
16)
HISTORTA.
ARISTEAS-
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;AKIS 1 HAS-
' Hie omnes illos Rex applaufu fiifcipi-ensjngeti læticia effunditur:fingulifq; pro-pinas,cii i js diu oblcdatur. Septimo aût die iplendidiori apparatu.quod plures ç ciui-tatibus legationes adeflentjConuiuio inftru fto, per occafîonem adeos'eonuerfus, qui nondum fententiam dixcrant,illorumpri-iRum dicere iubet.
qvaestio Lxn.
Quomodononfeduceretur autdecipc-rctur verbis?
RESPONSIO.
Si confidercs amp;nbsp;difta ipfi,amp; a quo dican tur,amp; qua quifq; de re loquatur.-eadcmquc poft diu amp;nbsp;multum perquiras. Ingenij au-tem acumen ad difeernenda quæque (ficut tu rexhabes)DEIpulcherriraum donum â¢ft,
. QVAESTIO LXIII.
Quare multi viriute non amplexcnturî RESPONSIO.
Quoniam omnes homines natura incoti isentesSc ad voluptates jmi funt,vnde iniu ftitia amp;auaritiæcumulusgignitnr. Virtus tutem maxime retrahit amp;nbsp;prohiber à vo-luptatibus: continentiam vero 5c iuftitiâ am colendam præcipit, quarum Urgito» DEVSeft.
COM.
»64- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAE AE
COM MENT^RIVS-
Quantum libtdo^Cr intemferantia, inalttuiet faptentiit ac znrtutnm^ flttdio repuçjaret, lib.2.officiorum fcholaÃicorum ca.
io.perfiripfit'I^ç eÃijuifquam,att Ctce, ro [tbroprtmo de Legtbtes,gentie v!ltM,ejui du~ cem natur am nabîut advirtutem peruentre no pojÃt: fed tanta eà corruptela mala confuetudt-nis, vt ab ea tanquam igniculi cxtinguantur a natura dati, exorianturcjue amp;nbsp;confirmentuf vitia contrarta.EtItbre Ã.Tufculanarum qua^ yitonuntj: Ifitura paruulos'nobie igniculos dedit 1 ejuos celertter malie mortbus opinioni-hue^ dcprauatisÃc reÃtnguimus, vt nufquam natura lumen appareat. Sunt enim ingenà no-Ãris femina tnnata virtutum^e^ua à adolefcerà lieer et,ip ft nos ad beatam vitam naturaperdu ceret-.nunc autem fmulatij^ aditiin lucem.fuf. ceptitj^ ÃtmusÃn omni continuo prauitate, in-gt; fumma opinionum peruerÃtate verfamur pene cumlacle nutricieerrorem fuxtÃi videa-mur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
tJMultos ejuoijue addit adhonorof,imperia, opes,animum adijcere, vtavirtutis Ãudtode-feifiant, et in fumma inanitate verfentur, confi clcnturejue nullam eminentem effigienu virtu-tis,fed adumbratamimaginem gloria.
aili] 'venation'tbuf, aucupijs,[uÃbus, conui-ttÃ,atatem per dunt, vt ad vtrtutem amp;nbsp;faptett
ttam
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;265
tiam emer^re non pojpnf.ejuod ZJirgilita litent Pgth/igora, Telegan-.er exprcjjit
cap. 4.. Angeldes rcÃ;ondit: Grame Ãemmis malt jeminatnm eji m corde Aà â.
tnitio. amp;nbsp;quantum tmpietatii generauit ejue hue, amp;nbsp;generat vf^ue cum â ventât area? Et tpfe Dette Gene.g.profitetur-.SenÃu cogi-tatto humant Cordte tn malumprona funt, ab adolejcentiafua.
t^^ulti vero cum fua natura luElari, cuptdttatibus forttter refiflere nolutetc, ; ejuod iucundior tpfis voluptatum,ijuam vtrtutie via extÃere videatur.
LXini.
Quibus Keges infiftere potiffimura de. beam?
RESPONSIO.
Legibus,vt iuftis opcrationibus demcre antur omnium famamtquemadmodum tu faciens, perennera tui mcmoriam relin. quesjdiuina præcepta fcquendo.
C0 MMENTARIVS.
XJt. tj-14^
SOlon,vnus e feptem fapientihui Gracia, tue demumfaluamfore rempublicam aiehat, fi principee at^ magiÃrattu tuxta leges vtuerentt amp;nbsp;populus magt^ratui, magtÃratus legibtts obtemperarettauthore Laertio. Quod Cicero libro 3.de Legibusita exprejfit; D idea is, magiër atut hanc eÃe vim,vt prieÃt,prlt;!efcribatià re-
J £la
ARISTAEAK
£la Cèquot; coniunHa cum le^tbus. TJt tnïnLj magi^ flrattbtu lega,itapopulo prafunt magiflratm;
dta potelf,magiflratum legem eÃe loe^ui ttm,Ugem autem mutum m^giflratum. £t Itbr. t.oÃictorum:Eà proprium mugiflratus Anteilige re,figerereperfinam ciuttatti^ deberet^ue eiut difftitatem decusfuflinereyferuarelegaidr iura defirtberà 0â ea fidei fut commi^a me-
Percunblanti Crafi, ejuodeÃet max 'tmu quot;^mpt rium,reÃodit Pittacui -eeolutKox ^uXav varijlig» nidegu tnnuens-.cjuontam in tabulii ligneis ohne leges tnfcribebantur,authore Laertio.
âPauJantAi aiebat: Legibus conuenit au^ori tas in hommes,non hominibus in leges.
Archidamus roganti,ijuinameÃent Sparu nx ciuitatis prxfeÃlt: leges, inquit, ac legitimi magtÃratuiÃn bene conÃituta republtca fitpre-mam aublontatcm eÃe Legibus defererenaantj debereepi magiÃratum iuxta leges viuerefignifi-eans.
Demaratus percunElanti cuidam,cur exuU Y et Spar ta, cum rex eÃet : quoniam ait leges in eapotentioresÃsnt quam reges.
AgeÃlaus rex età ma^nam rei bene gerenda eccaÃjnem-gt; habebat,ab Ephoris tarnen reuoca tus ,paruit:dicens -.'Bonum âbmperatorem legum 'imperatis purere opart er/. ^Agit vbimut lacontcOYunLj rexrogantibusparentibus, quot;vtÃ-bii».jre quaslant tniuÃa odtÃa, nec vllunt^
re-
jîistoria;
ï67
togitndi wgendiejue finem^ factretvb : redf on-dit-.Quia me P atria tradidtÃis,patria^ inÃnper amp;nbsp;ia^ttiam amp;nbsp;honefiatempro vtrt. hm docaiÃis. conabor hftic magis obtemperarà ^uam vobis.Et ^ftandoi^ hac est vêtira vo^n. teu, Ãint optitna factam.optimavero fitnt ejua iuÃa: tjua iMltis faciam, ijua nanc dtcdtsnegabo. Satans tune fe magis obtempe-rareparentibus, fifaceret ^uodillortim perpétua voluntas optabat , quodejue femper eà fent probaturi, ijuamÃpraÃentt eorrupto af-fetlui indulgeret.
C^ri 'Eegis patrenu laudat Xenophotu, libroprimo,i^uodnonÃtam voluntatem, atqut libidinem,fed leges feojueretur-.Filiume^ue dice^ ref oportere amp;nbsp;iuÃtjfmum eÃe, amp;nbsp;legum obfer. uantiffimum-).
HucalluÃt âjuuenalisfatyra.g-
quot;jPefptee quid moneant leges , quid cur tA mandef,
^Pramia quanta bonos manearetj, Qugitenus autem Trincipes legibus obtenu-per are cogantur:canonüqj contlttutiones ab om ntbus promtfiuà homtnibut,tanq.eccleÃa Ca-tholtcafilijs , obferuandaÃnt. Iuris Canonici DoHores ad. caput /.extrade conÃitutientbtu pulcherrime docuerunt, . Eundemque locum..» tltganter trallat Didacus Couarruuiat ae
va-
2(W nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARTSTAEAE â¢variirtim refohtttonum hbro ^.capite 6.1^â me.g.
Ztileuci filius adulterij crimine d^ininMHi gt;nbsp;^ecnndum ttu à patre ccnftitntnm, vtroq^^oCHlff car^re debcbaf.verum to ta ctuitm dn honor etn^ patrit,nec(JJitntem poenit adfikfientulo'^erwt-tebat:patcr ahqnandw rcnutt.fedpoptth preci-inif euidtm,ffioprim,deinde fdif octilo erttto, V' fum vtrique vidcndt reUqttit: dsbitMmqj Ãtp-pHcij modum legi reddidit-.admirabili aquitutii tcmperamento Ãe inter mifericordem patrcni-f gt;nbsp;(Æâ itiflum legiÃatorem partitM.
Charôdîu vers cum legem tftliffet.'vtà quà concione^ cum ferro intrar et,continuo interfice, retur-.fä' aliquanto po tl, ex rure gladto accin-tdui domum repetent ,fuhito indiUa coneione,f' Cftt erat,in eampsocelÃffet: filutaà fe legis fra admonitnst'jdem ego illam, inquit,Ãanciam' ac protinus ferro, quod habebatÃtiT:ri£lo,incubs(~ it. Curnq, lieer et culpam vel difÃmulare,veler rorem de fender e,po;nam Mmen reprafentarf mitlnit,ne qua frans luÃtiia fitret. ÃDe vtrg~ que narrat Ualerius Itb. 6.cap. g.Trat an us cui tLim prafeElo gladt um tradens-.Bnfern,ait,acci^ pe, quam pro me da demumÃrinxeris, fi iufie tmperaueroÃperperam qutdcommiÃro, tn-,, meam pernictem-i vtaris vclintj.Tdion-) tu vi~ ta Tratani.
.Antiochus gsiuitatibusÃripÃt,Ã quid man der et per liter as, quod'Ãegibus repugnarct,idne
tts~
HISTORÃA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2lt;S9â
turarent. perinäe qnaÃipfonefciofcriptumcà fct. Similiter ^^fphonjus ^ylra^onHm rex tudieu, ei' ProuinctarumprteÃdupramonuerxt, quot;Uî uuUum decre/tum aut refiriptum [uum fir-uarent, nifi hoc iure ei' honellate niteretur. Fiert enimpoÃe atebat,'ut per importunantfil-hcttationem,aut ignoranttam rei, alicjuid ceitra turisfanilionem mandaretur. quot;jllud vero fe ra-tum habiturum afperebat, lt;juod legibus proba. ramp;tur-.prtmamcp eamÃbi legem effe,ne e^tiid cö-tra legem, id eÃ, contra rationem at que tuÃtti-. am Ãeret.Tanormttanus Li.a .c.4-6.
ZiertprofeSlo illa âTrincipis vox eÃ, tjrannus autem contra inclamat.
Sic volo,Ãc iubeo,Ãtpro ratione voluntas, aquitatis, eà iuÃttiaÃaneflatijÃtt publica, autdtutni ei humani iuris rationem habet.
^rtflotelulibr.i politicorum cap 2. affirmât, milium qutdem homine animal effie melit^ quandoÃuum officium facità vero à lepe eà of, ficio ah err et,nullum effie pettu.Ef libre capi~ te 12. Optabtltus^tnqutt^efi, legem, quam vnum hominem ciuibus imperareÃtarnen viras pra, tffi melius efl, conÃituendi Ãunt cuiîodu lt;à adminisirt Itgum,,.
Seneca dicebattT^atere Legtm,qMam-gt; ipÃf mieris.
?» {andern Stntentiam 'S, .A'mhroÃius ad ra.
«r« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARI STAB ae;
Zfalentiniani^m â^mperatorenu epiÃobt i^dperfcripÃflialtjs, prafcripÃ^ti tibi le^cs entnu 'jmperator fert,ejtiM primtu ipj^ euÃodtat. Eodcm-gt; refertur Clementis lextindrini fententia libro primo Ãromattim^. âd{ex is eà quiimperat ex legibus, qnie^i praditM fiientia imperandt. itAgapittu itd luiltnianuntj Ã:ripÃt : Ctsm fitper terramu qui te cogéré poJÃt,habeM neminem- , ipjà tibi obÃeruandarum- Legum- neceÃttatem-imponÃ: Ãc enim Ãet, vt dum- ipff eos prlt;t catcris reuereris, amp;nbsp;maie^M illartim- ex^ iÃat clartor , amp;nbsp;negle^tu acerbioris piemt pericfslum- Ãshditis intentet. Confintit htt-' ic, canon-.i. dtïlinbî. ÿ. apttd Gratiannm-.
TToeodoÃ, amp;nbsp;Ualentj.ad ZlolnÃanumpra~ ÃeEl.prat.in Lih.digna vox^ C.de Legib.amp; con flit, Prtncip.refirtpferfit.l)tffta vox eà maieÃa te refftantistlegibus alligatü fi principempro-fiteritadeo de authoritate ittrts^noÃrapendex au thoritas, amp;nbsp;reuera matus imperio eÃiÃsbmit-tere legibw principatttm. Et oracttlo prafintis tdt^i quod nobis Heere non patimur^alijs iudi tamtu. Contra veroquotquotvoluntatevtun-turpyo LegibtUjT^ilatumtmitantur, qttt ad CHRI^um dicere non erubuit : T^feis qttod poteilatem habeo dimittendivel ad crucifigenâ ^m tÃ.
Si ^riticipit vohsntati non femper obtenu- â
HI STORT A'. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;î7,
ftrtt SeftatKi^a/it Capitulum, obfiruent Taciti Jmperatoris vtrbum apud VopifiumtScit Se-natiu cjuem Frincipem-) fecerit. Tetehat verb. Imperator pro fratre fro ma^ifiratufn-,,ejHeMij ma^ii de caups tpp Senatui recitfabat.
frprimii vere leptbus diuinax att^\conÃitM~ tionesecclepaÃicas^,Trincipei obferttare oportet: t^ttod Gratiamu diÃin^.io. amp;nbsp;fecjitenttbui demonÃrat. £t Datdd Pfal.iig.fipecijpi aicMe morfftt nolle nominis tni domine, amp;nbsp;cuÃodtui legem tnam.T^ortiomeadominttdtxicnÃodtreldide legem titam.,. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c. vL,
\,Audtte regts, amp;nbsp;intelligitÃ,diÃ:ite indicts fint um terra,prabetà aures vos t^iui continetù multitudinet,öâ placetis vobisinturbis natio-num:i^uoniam data efl vobitpoteÃas à domino, Ãquot; virtMS ab altifiÃmo, ejui interrogabit opera ^eÃra, amp;nbsp;cogitationts fiirutabitur:tjMonianLj tHm eÃitis miniÃriregniillitis,nonrelle iudi. caÃis,nec etiÃodtÃis legem iuflitia. nec fecun-dum voluntatenu T)JE,I ambulaÃis. (Ãc. Sa^ pientia 6.
QVAESTIO LXV.
lt;iui magtftratibus prsficiendi Cnfc RESPONSIO.
Qui improbitatem odio habent,amp; quo| Imitantur mores amp;nbsp;affeâ:us,laudifq; duke-^ifictra^iiiulUfcoipcrad glorüiaadipif*
VTL nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
cendamoperantur. Quod tu profedo rcx facis,quiadiuinitusconceflam coronamiu ftitiaehabes.
COMMENTARIVS.
ÃTytfletele^ Lib. j.politicorftm cap .12.
fili,ait,regnant,multos fibi oculos, amp;nbsp;au-res,amp; mantis,amp; pedes adisingunt. 'jpfiejue^e-thro pipientijjimum tSHofin reprehend!t,Exo dt ig. cjuodomniafoins reipublica negotia curor ret. d^roinde afstem,ineiuit,de omni plebe viros fapientes,amp;' timentes iDeHm,in cjuibns ft veritas,amp; epuiodertnt anarttiam, amp;nbsp;conjhtue ex ijS tribiinos,(^ centnri«nes,df tjuinepMAgenari^^ os, amp;nbsp;decanos,qui itidtcent popultim omni tem pore. QfttctjSiidautem mainsfsier it, re fer anti adte,ipf minora tudtcent.letiiisfp^ fit tibi,par. tito tn alios opéré Hoc in biblia relatum esi, 'ut pofiertores T'rtnetpes exemplum habcrent, nec ter ere operam in minuttspnec maiora neglt^eres nec confiliarios çfi adminifirationis amp;nbsp;Iurii dtcundtficios contemnere. vt authored Thilo,in Itbro de creatione Trincipis. rbi amp;nbsp;maio ra vocat, non ejua inter dtustes efr cLtros vtros agunturfedqua vntuerfam rcmpublicamcon cernunti,
Lt hinc omnes Trincipes, magifiratus attfi confiliarios afimpferunt.. : de quorum-, officio Tie tbnfl. varia iru corpore iuris ciuilis amp;nbsp;canoniek ex ^naf. j2. profefii dsfiiruntur.
Nt-
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ï7,
*^hemitt cap 7. ehguntur magifirat^, veraca, ttmentcs denmjatijtie optimi. Capite s. Ty-rannt, opprejfores popuU cafltgantftr-. eorüy^
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aibixap. zit. T.^rinceps corrtgit-Ut multa
contra[itam volantatem accidtlJè^magifiratitm ane ea egijji^zarijs apertifijne taätcijs déclara-
J iatâDatitda.Tiyganicap.j,
Secundnm ittdicempopuli, Ãc amp;nbsp;minieri eim^C^ ynalisreblor ejiciaitatis,taies inha bitantesinca-.Eccl.io. Qttontamvero plurinsii refert, bonos dues habere,ergo boni magijîrattss conÃitaantar.
Socrates per yuans abpardam eÃe iudicabat, yuod cuns nenso reystirat à Ãdentario, yua non didicerit ; publics magiÃratus deferentur his, yut nunyuam dtfcipltnts opérant dediÃent,Ãnà yutbus sllsgert non poÃÃunt.Sic tL^Cctius Falco, nius apud Uoptfcstm in Idcito: Qy^,stsalü,in-yutt,ratio eElÃabere jmperatorem,yut eosfa-ctatconfules,duc6s,iudtces,yuorumzntas,meri-ta,atates,famtltas,geÃa,non norit?
'jamblichus ayuepericuloÃsm fore arbitra-batuTi furtofigladittrfi, amp;nbsp;insprobo viro nsagi-flratumtradere. Quocirca eleganter luÃinia-nuns Imperatorem .ligapitus adnsonuif Cum a Deo optima ssMximo tantum imperiunzj tibi cöcreditumÃt, caue optimeprinceps,ne ad pub licorum negotiorum adminiÃrationemmalis ha minibus 'utaris. Hie enim yuicyuid ah ijf
I peccatitr,pro h9C,rationcmDco reddest vtpotè ! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yui
»7 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A Ris TAE AE.'
tjut hanc ijs MElorttatem dederù. Itat^ue boni frtnctpis eÃ, acerrimum-gt; habere delettum eo-rttm, qui adprafebluras óquot; tnagiÃratw fint admittendi, ^Ãegina Hefter, cap. y. aÃue-rat, quod c^fman cr»délitas redundaret iru regents y4bner,tottim Ifraeliticttm populurrLgt; Tgt;auidi conciliarat'. loab vero rarÃn alienaÃet, nià âHauidfin^lari prudent ia ti^bner jua culpa catÃim nonfuiÃe demonftraÃa; Lib. 2-Regumcap.j.
DobitÃtmut .Aufrerius ex veterum lurifco Ãdtorumdobirtnaprobat ad Capella TTiolofana quasltonem ^^.Principem tencri ex deliclefiio ârümagiÃratuum^nifipoÃquä reÃiuit,corrigat.
fJ^ultt^ opttmi principes maximum odium ce grauijÃma pertcula incurrerunt, propter magiftratuum juorumÃtelera. Htnc Philippus ^ybCacedonum rex iudtcem.qui capillos amp;nbsp;barbam Ãsam ttngebat,Ãattm remouiÃe fcT' tur . putans eunt-i qui in capillis fuco 'ute^ retur, tn public is ne^otijS multo magis vÃi-runzj. Et itAlexander Seuerus,authore Lam-Jtrtdio , prouinciarum reclores datums, no-minaeorunu proponebat^ hortans popuit. tgt;Ij quot;Vt fi quis aliqufd criminis k ab er et, dicer eti probaretque manifeflis rebHs. Senatores Hon., nià adpummortlt;m in palatiovirortinu JttÃragiunLj fecit,dicens ; magnum vir um ejji tpoTttre, qui facertf Ãnatorem,ErteÃdts vere.
Tro-
(. -
HI ST o RI A. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;[Ã7S;
P rocofjjkles, ç-r Legatos nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fecit ad bene
fiCittm, fiditdiudiciHmzielfrum-,, velfiena-tus. TacttHs Imperator cum audirct fratrem fuum non accept.fi magiÃratum,ejuem pro co peticrat, gaudebat ob finatu-t lihertatcm-gt;, di-ccnsfiitjenatuf tjuem 'Principes ficerit. ZJo-pifius in vita.
Veteres Romani diltgentes fiierintj , in mandandis magiHrattbtis, 0â e^utbus arti-bus eos in officio rettnuerint^dnillorunt-, aca-demia comproba:'.i Inijua re cum ahe/uan-do per fauores amp;nbsp;negligentiam peccarctur, Ctcero illos excitabat : ^Dificilà diSlu gsb Quirtta, ejuanto in odio fimus apud exteras nationes, propter eorum.^ , e^uos ad eos hoe anno cum-gt; tmperto mtlimm, tniuriM ac libidines. Qugiliter Juos Legatos crearint.,, indtcat harus apud Uopifium-t : iJi^Laiores nolirii âRomam tlli Principes , ni-- legatie creandis hacvfi fiuntconfiuetudtnif i vt mo-rum Ãuorum ffiectmsn-, per eos ostenderer,-tj, putbus rempubltcam delegabantj.
Ã^ntum ..Athenienfibus nocuerit^qdinfina. toYibus attj^ magiflratibtss eligendis neghgentes existèrent,tn ipforis quocjtu bAcademia aeclara ui.De Adotffieffiulanis teslatur 'R^buffus in a-g. priuilegio fludiofirutn-gt;, ejuodduncj mercato-ribus amp;nbsp;illiterate rempublicam committerêt^ tttam propemodum euerterwL. ZJtinam hac
S 2 one-
ARISTAEAt
276
cmnef alite ciuitatespro exempta caper ent,-TJalerius tyieftaximm hb. 6.cap.4- fcrtptnrgt;gt; relttjutt.Sctptonem Aemilianum Senatai quot;Rp-mano confubiijli.'ut necpae panperef,neejae A-Karos in proutnctas mittercnt^.
Et Sjlaiw adltb.^ cap.g.'Tanortnitani d/ igt;ita t^lphonfiretris annotatiif.cjuodcum Ioan» nu l^arundtnenfii Epifiopns^re^iiejue Hun^a. rta cancellariiu intelhgeret, magtÃratus adbih minu nouos attpue ignotes deferrt, di.verit : tgo probates cjuam probandos mallem-,.
âTraclara in 'jufiineaneo Codtce TTeeodoÃi coniltttttio extatiL-vlt. C. ad Legem-, laliarrL, repettindarum'.vt magiÃratibtu praficiantar, non ambittone velpretto^ fedprobitate vita a( morttm.
T^rudenter dixit TTaeopomptu, fitmmopere neceÃdrium effe âTrtnciptbw,'uticurarent,nà per malos magiÃratus cittu afficeretur iniuria. - Porro.hacettamadfamtliam Principumrt iJe Ãi.funtMr. TdÃam ex magiAratu amp;nbsp;familia po-' ' pttliu ipfis fere Principu aÃimare filet.
EtÃcttt nihilePt, ejKodmaiore dedecore Principu afficiat, qnam tnrptttm amp;nbsp;feeleratornm hominumfamiliaritas: ita bonorum confuetu-do fpÃs auxilto Ãquot; ornamento eÃ.
'Talern namejut de illii opinionem homintt concipiunt^qualu y funt.ejttibus eos deditos a-mmaduertunt. 'Ãnde Ifier atu adEemonicttnf. K^^agifhatttm adeptWtnuUiutimprobi mini-
Hf
I
HISTORTA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;î77
florio vtitor: riant rjuicqitidUle deliljrit, tiln im futabttnr.Rnrfiu,'l^coclemhortat»r, vt tn-, fitos famtUares diligenter inejuirat, perÃeadeat-ejne Ãbi, talem Ãe a. vit a fait ignaris ludicari, cjnale/s ipà cernerentnr , ejMtbiu cum vineret. tJlbCMiam Cicero ^^Fratrem: Sint, int^uit^ h,tc fundaments dignitatis tua i tuaprtmum-, integritas,amp; continentes,deinde omnium-, cjui tecumÃuntpudor.-duguÃus CteÃar,terte Sue~ tonio,indifftospergratiam amp;nbsp;pramiüalleflos Senatorcs,poà mortem âjulij CaÃaris, tjuos ab-ortiuos vulgus vocabatfdepoÃuit: amp;nbsp;Ãenatorum aÃuentem nttmerumdeÃormi amp;nbsp;incondita tur. ba, admodumpriflinum,atiju(fplendorem re~ degit. -Alexandrum Seuerum Imperatorem pradicat Lampridtus,ejuodÃattm arrepto Jm~ perio,iudices omnes a republics, amp;nbsp;miniÃerÃ, muneribus^j amouerit,ejuos impurus Helioga-halus exgenere hominum turpijÃmo prouexe-rst.Deinde Senatum amp;nbsp;eejueflrem ordinem.,, cunUaÃtjj tribus, zfx pslstiumÃuum purgsrit: sbieclis eXâ^aulico miniÃerio cütlis ohÃcoenis inÃamibus,atijue otioÃs, amp;nbsp;non neccÃartjs ms~ Ium effe imperatorem dicens, qui ex viÃceribus proutncialium homines non necejÃtrios,nec rei-publica vtilespaÃceret.
i^tque sdeo nià honeÃos, amp;nbsp;bona fama homines saÃalutationcm-admiÃtiiuÃÃtque, vt ne-moingrederetur, nià quiÃe innocentem noffet. â d. muiter thus quoqueÃsmoÃts matrem vxo-
S Ã rem
ARISTAE AE remfftampilutarivetuit. hic de dee-tù otioÃs atque ineptis homtntbui ab lt;^le-XM^dro Senero narrat Latnprtdiui, idem dà ^ntonto Uio te^atur laUw CapitoUna*. Jit in annaliba^ Francoram-i commend^ttuf Ladoatcmrex Sanbiui,ejiiodparaÃtos, mi-mos, amp;nbsp;otioÃs in^ atda notu tfdertt. Hac referatur amp;nbsp;ilb{d:Trincipisesi virttu maxima no fe fuos.
Maxima ojuaq^ domus ferais efl plena fafbis.
^drtanus ImperatorÃrao fao tnter daos Ãnatores ambalanti, colapham tnpingiiajflt : 1dpli,inejusens, inter eos ambalare^ejaoram eÃe adhac Ãraas pbtes.
Clemens Alexandrinas Itb.^.ptedagofi cap. II. Fgo lt;jHtdem,ait,cenfeo,ne ancillas ejatdem-i, ejaaprobas fec^aantur foeminas, oporterà tar-pia dtcere aat facerf: Ãdipfasdehcre caflÃari a dominisijn dominam enim retorcjaetar ancil.
I nbsp;la intemperantta, amp;nbsp;pra fefert earn fi non dä-
nare : non fuccenfere entm ijs c/tti fe deduntj Ithidsni, eil iudtdam-, ammi ad Ãmiliapro-penÃ.
Qaalis enim domina, talis eil, vt dici-tar in prouerbio, catella. Et 'B. lt;iAmbroÃ-us Ubrot ojÃcsoram capite so.Latss dominÃ, vbi mand.1 poÃcjÃo, amp;nbsp;tnnocensfamiliadtf-Ui lib 2.ciplfia. Capiteautcmi». teIlatMr,ejaodadole-ofi-inram fccntem propter flaxos mores in Clertsm reci-Ãholc.ai.perefiolaerst: amp;nbsp;alteramgt;lt;j^aemin Clero repéré-
historia; 279
verat .propter eandem caufam^tioluerit flbi mi--niSirare.
Tie 'Bejfarione Careünale refert in pane-gpricoTlatinayeftiodcum â^colat s-Tonti fiets ij^aximi Tonoma maadlrattis efiet, tp-fe integer amp;nbsp;continens fitertt, fkoram^ae cu-piditates dtligentijfime refrenarit, petftlantt-am repreffiera, coer etter tt aadactatn-,; ne fror amt.licentia cupiditas, fra inteff-itatis (è'^fiapientta lattdem commacularet. Qfrn-itno, TT^colai U, decefiorem^ Tttgenittm-i 4.. tjm Tefiarionem Cardtnalemfecerat j pradi-cat Tlatina.t^uodfamiliara habiterit patteos, fid viros doSos, amp;nbsp;ejuorum opera in gratti-btis tebtts 'utt poffet, ejttoficjtte tanqttam-, frte mode^ia teilet in CHbicttlunu eoenatttrut ad-hibtterityiogntturttt exijS,^nidde Je, atqu^ de fitis homines tudicarent. Ttnt ZJ. quot;fip-manam cttrtamgrattijfimis calttrnnijs, ejttibni propter cttrialtam corrttptos moret labor abat, Itberatarw, primo omnntm inJitos fiamdtares animadnert», quod reliquorum eccleÃaÃtco-runtj famitias inde exemplum petiturat arbiträr eiur. Talemq^fefie familtam vclle dixit, qua vita, meribus, veilttu, -rehquos ad virtutem excitar et. ZJttnam id hoe pericu-loÃÃfimo tempore aliquando tandem obfiruare-tur,quando ex fiamilia ipà Prinetpet, tetquà adeo ÃtcirattjÃma religto aÃimatur.
Sa Vt
280 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'ARISTAEAE
Vt DinnjfiM Stcilhe tjranntu tgregios atcj^ do^ijjimos virosalere folebat.vttndewirtuM amp;nbsp;Ãtpientia nomeru colltgeret,ac ctHtbus fuü ad/Mrabtlior enaderet,
OyMlSTiO LXVI.
Quales fint duces belli cligendi? RESPONSIÃ.
Qui fortitudine 8c iuftitia exccllunt,qui que honiinum falutem cruentæ vióèoris anteponunt.nam amp;nbsp;DEVS efterga omnes bcneficus,quem tu fecutus,bonisafficis fub ditos tuos.
COMME'NXARIVS.
Q'UMregiafnmateflatsmnan(Hum legi-hm armaîam,Ãed etiam armù oportet ef fe dccoratam, itt temput pacis amp;nbsp;hellor/tm reiiepojjitgnbernare:degubernan da repablfca^de confiHar^s,de ntMiftratibas, Ie gibtts^ ludaorum Jentent tam audiait ; de belli-dttctbtu hunc interrogat.
^Jl}â¬atathias, Ittdaorum retpuhlica ladanu t.^â¬acbabeffm. fortemprafectt, cai Stmoncnu tuflftm fapientcm^ae, addtdtt, i. tJi^dlachabeo-rttm 2.
Uctereiphilofophi folttm fapientem ejje bonà bellt ducem afjèrebant. Q^ntam enim milttia proÃt eradttio amp;nbsp;fapienttajtb. t.acadenna cap, S.demonjhrauiÃldeoejtie Romani, ejui virtHt^ bellica tnfiÿtes extiterftnt,fortes,iftflos, Ãâ dtli-gentes,atçijfibrios legionû mdttia prafeblos
TÃISTO R IA
2Sl
inÃituebant. Et Cicero in oratione d/ lege tJMianilia in bono dttce ne perfeSlo Impe-ratore t^untHor has res ineffe oportere exiÃimitt: feientiam reimilitaris,ziirtutem^a;sEtoritMê, amp;nbsp;fÅlicitntent. ^ntip^onr-u rex optimum duce iudicabat ,cj»i expertiffimtu eÃet.
T^aaÃtntMpercnn£lanti,sjtio pnbio Tiiracet debellarentitr:rerÃondit: Si ijui optimtispsir eÃ, dux belli delinnur.T^bilippHStyi/CacedonMfnj rex beatos pr.-tdicabat Athenienfesj/jsii ^uotan nis decern innenirent,quos belli duces crearet: cum ipfe annis multis vi.t vnum 'verum-gt; belli ducem reperiÃet, zgt;^Eultoque praflantiorem aiebat eer nor urn exercitum,duce leone,quam-, leonitm,duee ceruo. Tantum tn ver o ducepoÃ-tum e'sb.
z./flphonÃis re.v apud Tanormitanum, lib, 4.cap.ii.opttmos belliducesforearbitrabatur, qui egrepq ciuibtts ad virtutem-- duces exti-tiÃent. Thocioft-, ver o boni ducis affirmabat, non cruentam vibloriam reportare, ve-eum fic admintÃrare rem mihtarem, vtpaucijÃmi eines perirent.Et Telopidas hortanti vxori: vt à ipfiim inpralioÃernaret:Princeps,inqnit, (Ãrquot; dux hortandus potins eïl, vïferuet eines. Alexander Senerns, teÃe Lampridio,non etnas tan turn.fed milites etiam dilipentiÃime conferuarf P Iura vi-Ãndebat Dicens,milites fi maptsfernare.^quà m de qua. f. fcipÃsm,quod Ãalns publica in hts eÃet. Aegros vifitabatper tentoria,mnltos carpentis vexit,
S J ent-
«gx nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
â¢mnibaÃjue necejfarijs adiuuit; ó' à forte^ä-UfUi laberaÃnt, per eiftitates amp;nbsp;agros pAtri-bwfAmtltAi.ö'jAnbtfortbiif matronis eos dt~ Ãrtbtiebat, reädens impendta.
Q.VAEST1O. LXVII.
Quis potiÃimü eÃet admiratione dignus-K ESPONSIO.
Qui etfi gloria,diuitijs,potctia excellât,æ» quam tarne niete rctinenlicut tibücoadiu uäre,dignit3tc opibus Sc potcntia exornat* aequalem tcerganmnesleruasi ideoq; om-nesmcrito te admirantur.
QVAESTIO LXVIII.
In quibus potiÃimum rebus verfari Reges debcant?
RESPONSIO.
In leftionc, Sc in commcntarijs legation um quae extant perferiptæ ad reges, vn depercipiturvcra, falutaris 8i commoda rempublicam gubernandi ratio. Quali-tcr hoc ftudio tuo rex.Deo conatus tuos di rigente, maximam alijfque inaccefsibilem glpriam ^nfecutus es.
t O MAfENTARIVS.
Q'UAM neceffaria effef Trinctpi htÃo-rtarugt;»,atlt;j^ reliijttarftm A'itium cogni-ti.2.officiorHm fchoU Ãicorumc j- (p- ltb\:.acAdemiA c.sgt; comjpbAui. DemetrtM P haleridctrco Regi magna ex par teperfitaÃÃii/tdetur, 'irilibros camparararet,
dt
HTSTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ah
Je re^o amp;nbsp;guhernanda repttblica traElantu ; ^uodea de sjttibw amict non audent admonert T^rtncipem,tn Itbrüfcrtpta reperiantnr : nee ab alto t^neqaam audiatur,ver um fqnceriui,et minort pudore, quam a librü, Quocirca ^ydl-phonfus rex apud T^anormitanum Itb.^. capite I. opt 'tmos conÃltarios ejjà ait, mortuot Itbros'. qutppe, a quibui fine metu,fine gratta, (infi adulatione veritatem difeere licet. Et Lib.r. captt.ió.E. Ltuq hiïioriam diligenter leElitafi fie dtcitur. ^fiicratee quiareges,qui omnium^, maxtme admonitoribuf indigerentj, nemo tarnen., admoner et, pr opter ea fie ^Eiltcoclicertam bene viuendi normam Itteris comprehenjantji tranfinittere jeribtt.
Hine elf quod âDeuteronomq capi.t^.pra-ctpitur : quot;E^x defiertbet fibt âE)euteronomtum.r legii huiui in volumtne, acciptens exemplar à (acerdotibus Leutttca tribui, CÃr habebit fie-cum,legetque omnibw diebuf vitafua, vt difi-cet timere dominum deum juum, amp;nbsp;cufiodirfi Verba, amp;nbsp;ceremonioi etus,qua in legepracepta fiunt. Et Iofiue captte i. IÃpn recedat volumen., legis huius ab ore tuo,Ãd meditaberis in eo die. hui acno£libus,vtcuHodtas, amp;nbsp;fiacias omnta qua ficripta fiuut in eo. Id quod TDauld Ejalm.ng defiprofitetur: Lextua meditatio mea eÃ.Hefier cap. 2. laudi datur ^fiuero , quod
eu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAÃAE
(jnodann.îla Atcftte hifloriai confcrthi vobterit: amp;nbsp;CAp.6.cj;iodno^e,cufn obdormire necjnirei, hiÃoriAS Annalufibtpralegi cnrarei. Hoe fAbemimtcentur Principef,ijut parnmin Uteris profeceruntió' doElorumhominunt fannU-ATttAtern cji!jer.mt, vu de fiant amp;nbsp;meUores 0â prudenîtora.'
' Q,VAESTIO lxix.
Quid agendum lit in otio amp;nbsp;animorum remifsione?
RESPONSIO.
Contcmplanda funt ilia, quæ fobrie, amp;nbsp;reftein mentem venire hominibusfolcnt; eaque ob ociilosponenda quæ honefte amp;nbsp;moderate in vita fiunt agunturque,vt moderate feinper,amp; honclle, continenterque viuas. Nam in minimisfjpe inert «liquid dignum quod feligatur. Tuautem quod viu amp;nbsp;expericntiapo!!cas,in pcrftftæ vir-tutis amp;nbsp;lâpicntiæ Audio verlaris,DEO ad-iuuantc.
C 0 MAfENTHRIVS.
à lea Principes expenderevolaerint, qâta ij.
i^-ejttajtione dtFta fiant,profieblo otium fia um reiie collocarepoterint. ReEie o^t-fres Sci-pionem lattdauerant ,(]Mod afiereru. Pönnij'fara fi minus ottofium efie, cjuam cum efifiet otso.
^ausortbus enim rebiu vacaw.fiemper Jecii agttabat aUcjuid,ijuod adreipubltca fial.it'e dtg-ustatemijue pertineref;ac tempore pacis, cura
tpfi
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aSî
ipà erat de bello.Decet name^ne bonum dr Chri Jitamim Prtndpcrn omnes copitattones, omnes conatM,omniaci!te ÃtediafitahMC referre, vt créditâtÃbi à Deo ProuinciasÃc admiftiÃret-, VT ChriÃo.rationemgcÃi ma^iÃratas exaktero probetur, df honeÃiÃimarru Ãni eipttdpoÃeros mentoriani relin^ttat. Daando antrnttnt rtcre-are libit tim tfl, rebus id honeÃisÃat, ejstas aÃs hceat irKjtari . LnÃbits atipste iocis libcralt-bsss.hiÃtri'irfsmleblioiie.aat doblorttm homi- 'JH. tjumcollosruÃ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(i.
QVAESTIO LXX.
Quomodo conuiuia tranGgcndà fint? RESPONSIO.
Afiumendi funtdilccndicupidi, Si qui regni negotiaamp; fubditorum mores atque vitam enarrare queant.-quibus nihil fua-uius,ncq; iucundius inuenias: quoniam hl eruditione pulchcrrimifq; rebus inftruéli, Deochari funt.Quod tufacis^quare amp;nbsp;Deus tibi cunfta Fortunat.
COMAPENTARIVS.
FAM vetM mos pt,amtcos ff}terdum-gt; _ , conutuart,amp; epttlarisamtcortim accn.^gt;-\^ .
. nbsp;nbsp;nbsp;! -n â dtcontua'^
batto:ex omnium ^ettum htltorijs^ nbsp;nbsp;ex
AbrahaiTbibiaiat^ueÃliorum âjob, conuiuijs apparetÃpÃetjue mundiÃluator C hr ià tu, non modo nuptà interfuiÃe legitur, verumetiantj crebro aa conuiuia vocattu luit. Gregorius Na.
»«6 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HI S TORI A,
z.ianzenus Amphilochiam fc'ibens ,ejua inter TiaÃlij epiftolai io6.eït:Dignareiin(iuit,hole ra nobis mtttere,f)liirtma amp;nbsp;optima, etcnmij Magnum Hafilmm hojpitio exciptemas.
i^ttmertis
IQUiuAYH.
ConuiaiH vero ex ejuatuor rebus A-f. Parre conÃare dicebatà belli holes legerentur,à leèius locus,à tempus leblum, à apparatus nonnegle-Uus. Conuuarumtp^ numerum inciperc oporte-readdebat a numero Gr attar um, amp;nbsp;progredi adlt;!.gt;M^uÃarum-gt;\id e^,proficiÃt à tribus, nà patte tor esÃni^Ãquot; conÃÃere tn neuem,ne plures: ^uodturbaplerumejue eà turbulenta. TÃec loijuaces legt voluit conuiuas, nec mutos : efuod elo^uentia foro, Ãlenttum cubiculo conueniret^ 'DtreÃert Gellius Itb.iÃ.cap.n,
a4lexAnder ejuo^^ Seuerus 'jmperator,contti uarti multitudine oÃendebatur, dicens fe tn the atro amp;nbsp;circo manducare:teÃe Lampridio.
Judaorum tarnen amp;nbsp;a4ethiopum reges, trigitt ta homines menÃa communicant'.tjt annotat -d-lexander Sardus,libr,2. d£moribus gentturru capite it.
Sed honeÃa couuiuia honeSie tranÃgunto.
Tobias capite 2 ⢠cum d.ie FeFlo conuiuium adornaÃet, vocautt aliquos de tribu fua, ti~ mentes DEUAT. Et capite g.cum timoré do ⢠mtni nuptiarum conuiuium exercebant. Eccle-Ãaflicus etiam hortatur,cap.ç. Uiri iuÃifint-ttbi conuiua.Salomon vero ^rouerbtorum 2^-
âtie
ARISTAEAE nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;isr
^^ cemedof CKm homilie inuido, amp;nbsp;ne deÃde-ethos illtu^-.cjttonitim in fimilitndtnem hari-
eilt, amp;nbsp;eVnieElorii,extflitnat ^uodiffiorat. Co-^ i niede,, amp;nbsp;bibs dieet ttbi, amp;nbsp;mens eins cil te-
enm_,. Ctbes ejssos eomcderis,eKomes,lt;^ per-^d nuot despsslehros fe-emones ttsos. TÃoà efà in eon. cnndnmj uitiitspotatorum, amp;nbsp;m eommeffationibns ets- z'ceatit.
rnm-ijtii carnes ad tiefcendnm conferu)tL,:qt:tA âPlaçantespotibns,^0quot; dantesfymboïa, conÃtmen-tnr, amp;nbsp;vesiietar pannis dormitatio. Q^od de his intelliÃt D .Hteronjwas ^e^nidetrahitt a^ lits, de altorunt z/itits cfim votaptate loejHen~ do audiendocjue inebrianttsr. De e^ttibns Da. nid'Tfalm.too. Detrahentèmfecretd^^proxim» /no,hKncperfetjuebar, Superbo oetdo ér infatD abni corde cum hoe non edebam. Huepertmet ^ptiletipraceptum enchiridi^ cap. 4.1. Conui~ uta turn extraneis reÃuÃ, feiens neceÃariun» fjfè,lt;jut cum imjutnato confiiSletur,ipfum.j in^ ^utnari. St forte cum ijs, znuere oportet: curat ne in ziulfartmflatum defluas.
I Æ â Sed cum tUis viuere expedit, ejuoru Vita lt;fr mortbus recr femur.doceamurq^ (ir quorit con
i Juetudo nobis zioluptati öquot; ornamento.^ atejuà Vfui ft. J^t hie elephanter Ptolomeo reÃondeturi De Opilto AdacrinonarratIulius Capitolin^, ep cöuiuto adhtbuerit literatosbonos'viroi zst defiudtjs hbera/tbus loqns ,necejfario abflint ret.xilexâder Seuerus.authore Lampridie,ck inter fuos couutuarefurt U/pianttm, Cà doll os
homè»
28« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAE AE
komina a^umsbat, vt haberamp;t fabulai literaquot; tas, t^uibm fè recreari dicebat dr pafci- Habt~ bat^cumpriuatimcanaret, Itbrumtnmenja, Cr leacbat.
Ptolofnaui quot;Pex conuiuio fuo hos fapientif Ãmos ludaos aduocauit, at^tte iSlai (juafionts percunblatuf efi. j4lphorifus bE^xapud Panor-mùanum Li.i.cap.-ió-prof.teturfTLiuij hiÃo-rtam longeÃbt iucundioremfuauiorem^ eÃe, doPlorum virorum fermoncs magispLjcere, ^uà m peritiÃimoruf» muÃcorum harmontam. jQgMd Carolut quot;B. Auguflini Itbros de ciuitate Dei in menja Ãbi pralegi curarit, ^âgt;'fcei an nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hiÃorijs celebratur,
dr Poll Bupra rctultt Arifleof, ludaii praceptum frâÃij*^tante cibumprecarentuTj dr in men fa ' nihtlfabularentKr,c[Uod DEI memnrtam obâ lit erar et. Id^ue leÃeos ,dr primos ex luda-is Chrifltanos, cum fumma grauitatà ,Ãan-gt; tes.antecjuam dtfcumberent^, decenter fublatii ad Calum oculis.dr tnantbuiÃalÃMÃe, refert Phtlo,tn Libro de Jefeis, zgt;elde vita content-platiua.
OmnibuÃjue ChriÃianli vÃtatijÃimum fu-iÃe,merttoi]ue obferuandü,vt tam ante, quam pofl cibum, dr fub prandio,hymni at que preces. facra lePliones adhtberentur, Clement Ak-xandrinui kbro rÃromatum, 'BaÃlius lt;!.yiâ¬a-^nu eptÃola t.ad 1d^zjana.enum. Eufebttu . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hih
HISTORIA
Ith.ç.prap^rattonâ.i Enan^eitca cap.i.probanL(.-M ckricornm amp;nbsp;monacKierum conui- .
Hta tnprimii referendafnnt : quot;at dt^'tn^ton^ 44extrade vita amp;nbsp;honeÃate çlericarnm-t docetnr.
It^e langt temporis vt^dfkora vna coÃimaf pracepit Clemens TJ. Clement, i. de cenfibtfts^^
, amp;nbsp;BenediSlus i2gt; extrauitganti commuai dà cenÃbuSt
Zleteres in pagantfino quot;iEpmant., amp;nbsp;relieiu/t genies,inprincipto cfr tnÃn^ conuiitij,Ioui, Ke-Ãa.tJ^ercuriOjCaterifqtte dits vinum Itbabät: amp;nbsp;Ãublata menfaimanus abluebant,ad lyrantj cantantestvt paà altos author es Alexäder Sardas Lt.i.de mortbui gentium cap.2t annota-uit. Edentes celcbrabät Deoshymnos nebantandern L.^.c ty. Eibiaccumbend» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;irt.,
rit:lÃeâ^orioÃis appareas cor am Rege.att Salo, tftortÃt. monprou.2S- Cr tn locojna^orum neÃeteris : melfus efl entm,vt dtcatur tibi, afeende huc,^ vt humilteris cor am Princtpe.Idem CHRtÃtu
' Luca i^-.repetÃ.
ElePber capita i. docetur, epttod ^^Ãuertu Rex maxtmü amp;nbsp;ÃlendidtjÃmu conuiuits inflruxe-''âdgsbi praÃanttÃtma vtna, amp;nbsp;excellentiffima dapes apponebanturmemo tarnen adedendutn.^ bibendiitp^ cage bat. Sim titter dEolomaui rex hoà ce 70.vir OS conuiuio excepturtss,varia exputÃ. tiÃimortem fer culorttmgenera appoÃsit, amp;nbsp;ad bilarttcr vtuidti adhórtabatur,pro Ãua tarnen.^ ' â gt;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T epuemep^
isô nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
EbrîetM eauenda.
â¢valetudine agerepermtttebdt. Dili^efi-iKdntJuit BcclcÃallicus cap. j/ in vino noli pro. uecare, multos enim exterminanit -VinanLj.
eà vita ijfite minnitar txno? Qmd defrast dat vitantlmors. Vtnnm in tucnnditatcm crei-tum nOn th ebrietatem ab initto.Exulta~ tiO 'anima amp;nbsp;c or por is Vtnnm moderate potatit. X}inMmmttlstimp'»iatitm,trritatione,cfr iram^ Ã- rainas multas factt. Si cbaHtts faeris inS edendo multum^ptrfç è medio, vome, çfr re~ Ãtgerabit té, S' nOn adduces corpori tuO in-firmitatem.In conuinio vini nonar^tOf prOxi-inum,amp; non deÃicias eum in incunditate illiâ-HS.Et Capitep7. T^li auidus ejÃe in omni epu. latione, Ãquot; non te effundas fitper omnemâtfiam: in mtdtis enim eÃis ertt infirmitas, amditas appro^in/juabtt vj^tte ad colerarti.,. T^roptef erapulä multiperierunt : ijui autem abflinens tÃ, adijciet vitajn-gt;. £t ante ilium Salomonj ^roue.aj.Tl^intuearis vinum cjùandoflaueà titiCumÃtlcnduerit invttr» color eins: ingredi-tur blande,mordet vt coluber, cfrÃiut regains venena diffitndet. Oculi tui videbüt extraneas, eortuum loejueturperuerÃa,(iâeris ficut dar-miens in medio mari, cir tjuaÃÃopitusguberna-tor amtÃo clauo.
Eleganter pracipit EpiEletus, enchiridij capt äo.'fn conuiuioÃfercula ad teperueniunt,extiâ ta manu modeSle carpe :à tranÃt quifert, nà »um detint:Ãrtondumpertttniti neproculappe*
ts- '
historta; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îji
tîtttnt extemùi, fed expédia dum udte ventât : trifjue ali^uando dtffius conuiuio Tieorunu.
Si vero qun appofta 'fuerint,non capta,fidcon temna:tunc non modo T)eorum conuiua , fed collera er à . Et captte 42. ^^od ad corpta attt-net,ad purum vji^ue vfimJume: ejttod ad gu~ lam aut delttias,plane circumfirtbe. Ã^urfa captte St» Siejuandocum altquo conuiuarù, memento,ne adeorum^ejua appoÃta fitnt,dignitatem aduer fus corpus aificias,fedaduerfiis a-ntmum quoe^ue ,qHalem decet conuiuantem fer»^ ua.Stmiltter Cato apudCiceronem^nltb.defi~ ne^lute.Epulabar cum fodaltbus omnino modî-ce.lÃ^ue enim ipfirttm conuiuiorum delelda-ttonem,corporis voluptatibusmagts,tjuam ca-tu amtcorum, amp;nbsp;fermontbus metiebar. ^enè emmmaioru nojlri accttbattonem Epularia-mtcorïi,lt;:jUM vita conidbUonem haberef, con-utum nominarunt,meEus quam Cjract quthoe idem turn compotattonem, turn concanationem vocanv.vî^uodtneogenere minimum eà id maxtme probare vtdeantur. Ego vero propter fermonis deleitationem-,, tempeÃtuis collotjuijt delcclor. Jficrata tjuoijue Egt;amontCHm admo.» nebat, vt ante ebrietatem ex conuiuio furgeret: ejuodvtno mens corrupta,idem ^nodettrrus au ngadefittuttu, pateretur, vt in infnitamala incurreret.Xenophon libro prime depadta Cj~ ri author eÃ,eiuod ab a4Ãpageauo fno flendi-dtjÃma («na exceptas Cprus respondent:iQuot
T 2 ne-
î92 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARTSTAE AK
negotia hahu, aue,fitibi necelfmrtHm eà in om~ ma hacfirctilamanM extendere, nbsp;nbsp;degttflarÃ
tam variai egtdai. addidiÃet, per malta! moleÃiai atcfae varies errera adÃaturitati vtx eos pcracnirc,ijao l'mpUctter cÅnantei cite amp;nbsp;facileperaeniant-. Hc. int^ait auusa errorei nobii me left nonjant. nbsp;nbsp;Cjriu vere nteleslos
efjè inde colltgebat, cjnodpane vefcentes manui non detergerent:ep(ilis auttmfruentes .non modo tn os ingerendofèd manui quo^ue tergendo ab-luendoijue laboremÃtbirent.Se igitur dore ope â ' ram atebat,ne vncfuam fatur eÃt-.tmmiÃte/uà per laborem confumerct.iBeatus ejtiocjue Chry-fiÃomWj homtlta ar. in îoanni probat,ebrietaië amp;nbsp;dubios cÅnui,omnium tnorborum procréatrices eÃe ; vilem vero,amp;ÃmplicemÃobriami^ menÃm:virtutd (ÿ* valetudtnis matrem exi. Ãere.In cap. à Crapula,cxtraDe vita amp;nbsp;hone, Ãate clericorum docetur. vt nemo ad bibcndum incitetur.cum ebrtetas amp;nbsp;mentis inducat exilium, amp;nbsp;Itbidinisprouocet incenttuum.^.
Hinc de cauenda ebrtetate,ac ingluuie, (èquot; fà cra,çlr humana UterograuiÃmis argumen-tispraceperunt.Eam^j omnesgentes, omneÃue legumlatores feueriÃtmeprohibuerunt. Ethae 'uti caueretur,veter es iucundos amp;nbsp;honeÃos fer. mones in conuiuijs aÃergebant, çff oportuna ^uaÃiones proponebantur, de qutbus conuiua diÃererent-.Ãcut iam ante de t.^acrino, lt;^le-xan.Seuero, Ttolomao, ailphorÃo enarraui.
Et
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;295
Et Stilus (^elUuf,ltb.2. noilittm yitticarnnt^ ci!ip.22.memorixprodidit^admenfam Tha!(o~ rtni legt folttum carmen aliijHod z/etta nJ^felici poéta,aHt hifloriamgracamÃae latinam. Lib. 3.cap.ultimo ait,ipÃn^ â'PhatiorintferuH,lt;juâd9 abas apponebatarjegere inceptaÃe. Lib.aatem ó.cap rs.teflatar^i^aodad conataium abttart, cogttarint argatias lt;^fsaÃionam, amp;nbsp;facetias, t^uas inmenjadcpromerentj, wmo^j â venerit afymbolas. Cogttarint vero.nec gcauia nee reaerenda,fedlepida egaadam, amp;nbsp;minuta.^ Ão-rentemtyuc vino animtim laceÃentia. Li.i.ca.2. taxai adoljcentem.eyai in contânio malta atqae immodtea dephilojbphia dollrinis, intipeiT'iaà attjue inÃnbtde diÃerebat.'IÃec enim ar dais dà rebas tnterpocala dtsbatandam efl: fedea fant inconaiaijs trablanaa,tjaavtilem qaandantj hilaritateno adferant. Habendi^ flermones ia~ Candi,amp; inaitabiles,0â camigaaidimillecebra acvolaptatevtiles, ex s^aibas ingentam venn-fliasfiat, amp;nbsp;amanias-.non de rcbas anxà dr tortaoÃs. Gellius Lib.13.ca.t1.
Qt^es conaiaa fant,tgai à Tlatone inflym-poflo.à tJ^Cacrobio, Varrone, ^thenao intro-da cantar â nbsp;nbsp;âDe .Arcefilao firtbtt Laertias li.
a-.de vitis âPhiloflophoram.tyabdrogataSj'uttnterpocala de graat eyaadam re diflereret, reÃö-dertt,âPhiloÃ)phamdecet caiaflyue rei tempos Ãctre.Cemtnius âJÃotnanoram ad lt;t.Antoniani.gt; legatos,in conuiato admonitus,vt caaÃam Ãaä r 3 dt-
294 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAF.AÃ'
diceret-.ejuitibi rejpondit, dicere mijfuiJiinu » çttm fobrio,ac alto loco traSianda erunt.
'Darijs ei^uidem arttbas legatos tëtart'expef tas fanLjj'ut legationà canfa ante confihum co^ gnofcaturtcjao alter tus 'Trtncipü, ad ejuem e-inittuntur,conÃliarij deltberattÃatim reijtonde re ejueant^. De Carola ejuodam Dirulo, La-uanij in Lilio revente,nar rat Ludouicus quot;Vi-stes.libro 4--de tradendis dtfitplinifttiuad, fi ^da difcipulorum parentes atq^ amtet adconuiuium â¢venturi effent, tpfe prius alitjuid de tlla artà penjuiÃerttjSjuamfuturiconuiua callerenctvt fam eos obleÃlaret.ejuam ipfi ver am earü reri cognitionem perctperet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;magnam ilU au-
thoritatem amp;nbsp;prudenttampepertffè teflatur. Haudpauci incredtbilem variarum reru cog-nttionis optni»nem,au^loritatem^ collegerunt, ^uod ad conuiuia profeclurt pramedttarentur, e]Ult;e diet,loco,perjonü, nbsp;nbsp;rebus apta,cum libé
rait voluptate amp;nbsp;beneuolentia depromeretvb.
^thenis inter cateros magÃratus ,eiutdami rèpubUcâ curabüt,ii)ió^cii erät,q, câuiuiainffù Cerent couuiutorüi^ arbttri,atofj magtÃri habe-bantur : quod ex libra 4.. Siganijde republica ^thenienÃ,amp; Gellij lib.ij.cap.2 peretpitur
Lacedamonij adconuiuiaÃua,tanquam ad diffciplin a morumqueffcholam putros adduce-bant,qua ipeütrtt». vocabätur: Cretenfis
atitstrièk appellabant,à tj^inoe LegiÃatort
HIST ORIA; . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2^5
inÃituta. jil.Sardus Lib.t.de moribuigentii cap. 21. Crebro tem.'ilentos hominu in ea con-Mtnia immittebant, vt tHnena consieEla ebrio firfim ttirpiMdine,a temttlentia abhorrer it. Trimt Lacedamonij cam baculis adconui-Ktapteblica 'uentitabantj [idpofttjitafnj Ly-curgo kgumlatori baculo ocalâ eraiÃent, mos Ule abrogate efl. Hoc adnoflrorum conuitta-ram arma non ineleganter reflrri poter it.
Hegyptijfablatamenja mortui hominis i~ maginem circamferebant,amp;flngulis accam-bentibas dtcebatar: In hunc intaens ,pota amp;nbsp;tpafarejalis pofl mortemfaturas es. 'joannet Sohemus Itb.t de rittbas gentium capite y.
De ciutlitate mor am in menflt,dr de z/iHa fatabri alij exprofeflo differuernnt.Idfolam.^ hie annotabo,^uodde leporamefa fertbit tn.j .Alexandra Seaéro Lampridtas-.vulgo credt-tum,feptem dtebus formofos leptdofljue fieri s J 9«« lepore»t.gt; edtffient. Unde Toeta tjatdantj de Alexandro^mperatore.
Tide hr am quod vides ejfie noflram regentjt QtumSjram faa detalitpropago, Uenattss fecit, amp;nbsp;lepus comeflss, Ex i^ao continuum capitleperenLj. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;d , i
* IdemindicatiJi^'Cartialis epigramma in^ siefiormesn-f;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â - ir
Cam lepori mittis.Jimp mihi Gallia mada(, Septemformofos iJHdrce diebas eris.
St verum dicis,fl veram Gallia mandas,
'Ta Edifli
?9« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARÃSTAEAE
EJiÃi nuntjuam Cjallia tu Icporcmj,
KJ^fnenheM apud Gellium hb.tj.capite vk, a^cuerat, vtnunt nigrum-, efficere virti, album 'vrinam.amp; nouum rejrigerare,veiut clt;^ lefacere.
Antonini Cjeta iuxta literM amp;nbsp;alphabet» in conuiuiofercula opponebat: Spartianus in^ ' â¢vita.Ne pauper ee negliganturÃ^ucis, i4.dr i6, docetur.Htnc TÃ^emia g. Comedtte pinguia, bibitemulÃtmyÃ' mittitepartes bis ejut notu praparauerunt Ãbi,
lt;:iN KESTIO LXXI.
Vtrum expédiât priuatum aliquem Regem conttjtuetc,an ex regia ftirpeprocrc-atum? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
RESPONSIO-
Hocfempef cft eljgendum,quod eft natu ræ gratu m exoptatumque. Ex rcgi bii s e-leÃi in gubernatioem rcgni, aduerfusfub-ditosinclementes Sc dun folentexifierc: expriuatis etiam nonnulliamp; alia mala amp;nbsp;' paupcrtatem expert!,quando ad imperia j populorum prouehuntur,intolerabiliores etiam impijstyranniscxtiterunt.Scd bona indoles ingenij,amp; natura proba,liumanita-tifque cultu exornata : idonea eft ad impe-randum. Qucmadmodum tu rex magnus es,qui non tarn dignitate Imperij amp;nbsp;opi-bus alijs præftas^quam æquitate humanita- i
tc-
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J97
teque alios omnes homines fuperas, DEO tibiifta dementer fuggerente.
Com MENTARivs.
T^Rifiinnntam nd Trincipum progeniem^ A deferebant repna^ejuam ad hominet melio-ru, amp;nbsp;bene dc hamano oenere meritof; ejMot tandemà vtihter regnajÃn-t,,tn numerum 10 e-â¢rttni referebanlL,,
Adrianui Impérater,apMdDionem,de fuc. ceÃoTe,ad R, C.Filiiim,ait: Cjentteriman elege-rimmultum intereÃgenitwfiliw ü ertt^qnem fata valuertnt,adoptatam ejuiÃjueÃbi pro volant ate aÃamit.Qaare plerancjae per natari Ãalti atejue mattlati Ãlij dantar-.qui eliguntar, tntegro pent corpore,lt;:pâ menteÃana.
tJMl. Cicero librode Legibuiproptetar omnet genres, régna ad homtnes iaÃiÃimos çpâ amp;nbsp;fapientijÃmos detalife:ejaodejae bonum'jm. peratorem ahejaandoparatfle oporteat.'Ãt in-.* naaigijs non praÃcitar, tjai genere clr optbat antecellittÃed qat perittaÃdigentta^Ãde, cate-risanteilat
Alexander Aia^w ante mortem ab ami-tü interrogate,(jaemnam pofl Ãe prtncipemj ereari vellet, re/pondtt: Opttmam:camfratrem tlrfiliam,clr vxorem graatdam relin^ueret t 'Uincentie Li.y.cap.ój.
Tacite Imperator in Sonata adiarate fa-itfVt cum mort ciiepiÃet,non ItberosÃaos, verü
T s epti-
20? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
â¢piimtfmali^ucm prtncipemfacer et: 'Dopifcat tn Flortatto.
Alphonjnt Aragonam ad eam a tjobilitategenerif ippim c6mmcndabat, t^uod Regu ji{in!,regti nepos,regie frater ejfet,respi dit: Landern tilani-j non fuam,fed matoramj fromm epi, ejut iulhtia,moderatione, amp;nbsp;ani~ mi excellentia, atqae virtntibne fibi regnttm^ tomparafrentifticcefforibtu oneri régna cedereâ amp;nbsp;üa demum honoritfit/irtatepetim t^nam^ teÃamento iUa frfcipiant: Panernittaniu hbr» 2- cap.2^.
tÃneas Sylaitu ad cap. 21. lt.4-âPanormi' tant de A/phonfi rege.Effent,in^paitfere Pritt cipa meltoramp;Ji reges elÃlio faceret, non fre-quot; cejfio.
⢠Qfr.frttieveropalchram amp;nbsp;entdità huiat ^ttajiionis foluttonem habere deÃderat,légat Ule JPteronymt Ofirij Ubrii j.de inÃüttttone Prin^ *ctpis,tiâ Didaci Couarmaia ejtteÃtonem prOâ Jlicam t.attp^ Dd.in ca.Dent^ 7-tja.
'ZJbi vero non eltgitur optimorunLj frffitt-giy,fednafcitttrFrtnceps,tbt acctsratam osram asihtbere opertet,vt rePlea teneris inÃittt attir,Tantoqise ttsdicio eligendw,ciat inÃittsat, â¢a/tsämÃipfi Princeps deltgendut ftstÃet. 0â bona ytsa tnpttero frnt reddat meltora, pru xa vero corrigat.QÃgdUb.t.officiorum fiholat-Ãteoram cap.2.^â ^o.Gt Lt.2. cap. 4. ex pro-feffo edtjfeijxi.
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tltemat
HI s T ORI A, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a9«(
â ' T^iomoi Grammatictti deciÃofje T^apolitit 1 nai.elt^endumait PrinctpemiCjKifiderecltn , I Conflans, gubernatione digniu fit, 'Vt pru-dent er regnit adminiflrare ejtteaf.vtij^ maiorfà '^ bttispftbltca, qitam eleHi vtilitatis ratio habe-atttr.
In eligendts Principibtu, alij magnittidini corporis,alij zielocitatemtaHj externam palchri Qj^lis e~. tadinem conflderalterant,ant vtres,atlt;j^ robur. ligendis,
Ch rifliani P rinctpes ptetate, ntflitia, tempe rantiaÃapientiafj, lt;3quot; reliciuis virtutibns ex-^ cellere comtenit.
Senatns Romanns Tacitnm electnm Impe^ ratorem apnd V'optfcnm fic affatnrtQ^s me^ fins ejnamgrants imperat,ijnts melins quam U teratns imperatiijnis meliiu qnam finex impe rat?Seis ejnemadmodum debeae imperare,t^ni alios principes pertnlifli'.çlr de alijs principibtu indteafli. Cnmcjne Tac tins per lt;etatem,imbecil litatemtj^ fèfe exeafaret-.reifondernnt: Et j driannsfenexadlmperinm'venit.Et Antoninus (inexadlmperinm venit.Imperatorem te, non militem facimus. Animnm tnnm,non corpus elegtmus. Caput non pedes imper at.
Di^ auertant, âPrincipespucros, amp;nbsp;patres pair ta diet impnberes,^' efutbits adfnbicrtben dnm magiÃrt ht er ar ij manns teneant ,(juos ad Ho pner confltlatus dandos ,dulctaÃlf circnli, amp;nbsp;lt;jna. enntjj volnptas pnerilis inuitet. Q^a malum^ ratio (Uthabcre Imperatoremicpti famam cu
rare
?0Q nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
Senex
rare rfnn norit? ejutdà redpublica nefciat ? nntritorent tifneat,re?j)tctat(tdnietrtccm, mag norttm magiÃraUum tclibh'S,terrort^ueÃnhia-eeat?Fgt;iceat eos confHlei,elucelt;,iueiica, ejuornt» âpitam.mf.rtta, atatee, famtiiM, geïla non norit. Hinc cti-e^tfod vttl^o fertur : VAE TE K K AE, V B1 lÃiX P VER. ES T:
tarnen ita fenex eligendw eÃ,ijui rer»-gnbUca.mgnbernare neeiiteat,ant dclirare att}^ reptterajiere incfpiat. Crebrononos Principes acctpere.toti reipxhitca detrimentoÃtm e 'si.
Qp^aramr ergo quipraflanttor, 0â dia bene gxbernatnrMapparet: ^nod Ljcon conpdit apnd Laertinm in deligendogymnaÃarcho.
Ut 'valetndinü ejKO(j^,amp; lt;ttatii,atejuepru-dentta ratio kabeatttr. Nam-gt; atate ttmenet, multos Jenes in adminiÃranda republica fupe-rauers'.m.
Jdeoâ^ Ctccroni cjuinta Phtlippica indignà Tidetur,per annales leges,ado 'efiêces graues txtmios.a magiÃratu prohiberi:cum multt ad, modumadolejccntes C on Jules fa^li, tantas ru populi Romani âjneperium auge-r ent,narrten omar enf.tââ Alexander g^.etatts anno, mortem obiertttplurimt^. egre-g lt;nbsp;adolejcentes ante iÃam atatem,^ui reipubliquot; ca prodcÃe potuijÃnt, exttnguantur. Sic multi Reges amp;nbsp;Principes tuuenes,cum re^are coepij fent,'imntum opintonem Juperauerunt. Et Pa» hts ApoÃolus ad Thtmotheum Jcrtbtti. cap.4.
Ado.
historia; 301
viciolefcent tam tuam nemo comentnat. Sacrtt j tarnen canontbns certnm tempM pra/cribitar
anteejttam addifftttates ecclcfiaïi'iCAS z-irt vel foerntnapromoneantur: zjt Jé tenere p.ojjint, öt Koderari^neper adolefcenthe tetnejctt^tem affi-UibM abriptantHr,atit honoribm elati intern-peranta Ãtperbi amp;nbsp;crttdelct enadant^ .
â dr tamis Imperator apttdDionem de Antonino aittinasni vobis Intperatorenzj^tjui nobn Ãtc-cedà t ^cnerofam,mtte}n^,rnanfitettim, mijeri-cordem,ati^pr(tdententâamp; qui netf^temerari-, nmcjHiddim propter innentittejn,nelt;^perfe-^ nelintem neghgenter atit ttmtdc facere poierit. Sub legibus ad»catum,amp; ejui iuxta morespa-triaprtneeps retpubiica, amp;nbsp;dux exerettus fuit nbsp;nbsp;nihilsorum ignorât, ejua ad imperium^,
pertineanz,.
BaliÃa apud Spartianum in t^Cacriano, maxime ait ad Imperium pertinerÃ,vt fit im-per at or dtues.lde muneribus corrumpatur,aut j rempub.grauet, amp;nbsp;vt improbos coercere po/fit,
amp; ab hofitbus etues defender/.Idem in Eptfio-porum elellione confiidtrandum monet conciliu â^çenum-,^cap.43-tuxta zA/phonfi Ttfiant ^itionem.,,
Qgiam necefiaria Târincipibus effist fiapietr-ita, elf eruditio, ltb.2.offictorum ficholafiicorum
^4..declaraui. »â¢gt;; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c.^.defir,»
quot;Elfe per fortes prtneeps creetur, prohiba in tÃegiji
Eibro de creattoneprincipis Thilo : quod nee 26.^.2,.
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ab
ÃO» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
»b a^otts forti tapiantttr medici, fedéligatur experüjfimut tjtiif^. nec nauclerut. forte pup-ptm afcendat,fedejiearatur aUejuis,ejHt früher-handt ar tem à muent me dtdtcerit. Efefipptti ^uctjhe author eÃ,t^iiodper iÃam^ rattonemj tntpüffimt fape ad maximos honora -, amp;nbsp;fummos ma^iïiratw confienderm-L, libro. 4^ eie exctdio Hterofolymitanocap.6. f^bi amp;nbsp;inter pra^tpuoi catiÃoi miferia amp;nbsp;excidij Indaorit recenÃt,^uod Sacerdotia, atcjue TontÃcatfU «J^ixtmM ad homtnu tneptot, amp;nbsp;tndoblos, attjne aharos deferretnr
quot;Plurimum certe detrimenti eccleÃa Ca~ tholtca ccepit, ejnam in,Epifcoporum csr pra^ tat or urn elePiiontbas, fieri canones non purà obfiraarentar.
VtÃtmmopereneceffarium Ãt^aurenm Pij ti.-verbu refuJcitare:DtgnitatibHgt; hominadan difant,non homtntbtis diktat a. Et ijna Pa» lMadmmothe»m,Ã^ Titumde OÃÃcto atq^ elePHone Eptfeoporam pracepit.
JJohiütAt pntrù.
De nobilitategeneris e^uatentu ea in eie^iâ onibus conÃderanda eÃet, multt fapienttÃimi ttirt exprofeÃodiferuertmt,.
TÃobtUtatiejtie generis plnrimam omnes fi--t/tgentes mertto detulerutitj.
Sed poÃ/juam apsidt/eteres Romanei mtd-ti a 'i/era nobilitate tSMatorum degenerabant, amp;nbsp;pejfmis mortbus praditi, maxtmtft^uà Ãe[erib»s infignes , eo folufn-gt; nomtne, qhod
tx
htstoria;
îoî
tx xobili^fxmilia proMeniJfintj Æ ftbi potijji. mum omna magt^tratw déberi putabanz,, plebcos ,tdn^xam homines nouos ,amp; omni ma^ gifiratu indignas contemnebatit,, hoe muU ti grauijjimt fenptores reprehenderstnL,,
* iJoratiw enim Flacetu lib i.firmóhuntj Satyra A. cecinit'.
idonejuia Mecenas Lydarum tjutctjuid He^ trufios
incolttitfinès MtmogeneroÃor eà tt:' â⢠7Ãec ^uod au'» tibi mattmus fuit dte/^patern^. Glim (jui mugniiiegiombus imptritni^int^ -(Ut plerii^tie folentfnufo fufpendis itdurici Jgno'.osjVtmehbertinopatrenatfitnJlquot;^\f '. . -Cum referre neg/U.'t^uali Ãt cjuifpue parente â}^tw, dum sngenuus ; perfuadei hoe ttbi^
'tjerÃ, ⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t ' *
^ntepoteflatem Tulli dtejue ignobile regnum f* i.^Tultos Ãtpe viros nullis maioribus ortoSt £t TsixifÃprobos,amplis amp;nbsp;honoribus aubles, Simtliter luuenalis Satyr a Si. ad
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l^dntieufM-,.
Stemata lt;^uidfaeiunt,quidprodefl Pötiee lägt^ Sangutne eenfirilpibfoÃsj^ oflendere vultxs AdaiorumtÃâÃätes in eurribus ^ÃmilianosŸ ^QuisÃubtus, gener is tabula iallare capaei Pumofis eejuitum eum diblatore magiflros, £i (oram lepidis male viuiturleffgies ^uo
804. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAÃ.'
Tot b e Hor um, Ã luditur alea pernox?
u4nte Tiumanttnos fidormiretncipis ortfff Luciferi.auoÃgtia duces amp;nbsp;caflra monebà tt Cur Alloerogicis amp;nbsp;magna,gaudeat ara T^tus in HercuUo Fabius laicÃ-à cupidus,à 'Ll anus, et Fuganea ejuantumuis mollior affia l Si tener um attritus Catinenà punire lumbum SejuAentes traducit auos?egt;^ptar^ veneni FrangendamiÃeramfuneÃat imagine gentemi Tbta licet veteres exornent vnditj^ Cer a Atrta , LITAS SQL A EST
TT^CA VIRTTS. r, Frtma mihi debes animi bona,Ãanllus habere, ^uflitiaj^tenax fallisdiHiJ^mereris, AgnoÃoproceremLj.
. tJ^Larcus Cicero in orationepro lege Agra ri^,£um,in^utt,locum, quem nobilitas praÃquot; dà Ãrmatum,atque omni rat tone obuallatuntj jenebat me duce reÃidiÃis ^virtutiq^ tn pofie-rum patere voluiÃis.
Et pro L. Mur ana. Cum egotanto interuA h clauÃra tfia nobtiitatis refregiÃem, vt aditus ad cöÃilatum peÃhac, (Ãcut apud Maior es no~ ÃrosÃutt,)non magis nobilttati quam-, virtuti pateret,non arbttrabar de generis nouitate,ac~ eujatores eÃe dilluros,amp;c,
EiÃverot^dartinus Cromerus in orationà de tuenda dignitate(acerdotait illas conÃitutio. nes,per quas plebti a primarà eccleÃis pr.gt;hi-hentur.
HiSTORIA nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ioi
bentur, nouiU amp;nbsp;virtMi viam praclftdentes, wrbotjue DEI contrarie appellat;mihi tarnen ^autjjimis de canÃs tUa introduUa vident ar, necjuefacile hie tarbalentis amp;nbsp;perictdoÃjjimie temporibas mutandas credo.
Dammodo nobilitoi generis cü ver a catholi-ca religione,CKm titÃitia,CMm modeÃia.canLj temperantia , caterifiptte virtutibas t-^Eato-. rum coniunllaÃt-
.Ahoqui certe,malum Ingenium magnam â â poteÃatem adept um-,, magnum efl reipA-^^~ Ium, amp;nbsp;magnas fiere calamitates efP'âquot; â¢
^^'ip^ituis conÃderädu Eâfolis\apudAthe neu de AthevtenÃbr- qu/trela locum accipiat: Qu(,,-gt;ntehac 'gt;,â 1^0praÃet conuiuio ^P^iÃquam tultÃet.giunc videmus Ãcilicet, Belli duces, 0 ctuitas, 0 ciuitaSi
Eortuna vt es falte tore quam Ãapis.
Et quod Ificrates in oratione de pace quari-tur, ÃthernenÃes ab eorum conÃlto dependerà Ã)litos,quos omnesÃpientes aIfiernabantur,Ã' his eorum ciuitatem tradere,quibus nemo pri~ uatim quiequam credere auderet.
Si autempopulo deturprincipemper Ãsf- Populut fiagi t creandipoteÃas: is teÃe Horatio Lib. i, fjf eligat, ÃermonumÃatyra 6.Ãultus honores Sape dat indignis,amp;fama Ãeruitineptus^ ^^Ãupet tn titulis öquot; imaginibus.
Cumquealij ex populo dtuitias,alij nobili~ tatejn^alij el9quentiam,alij comitatenLj,autÃ-
ses nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAE AE
mtk lt;juid conÃdercrât.:dtfficulier vnum »mm-hm frffiragijs ejfèm e/e^furt i -vtre^e momt ChryfoflömttS libro ^.de Ãtcerdotio.to.y.
^Pr opt créa certt eleElora conÃitttti JunL^in ^uibus poÃtum eÃ^vtrum conÃeruarerempub^ ZJ ide Di iica,m,an per der e velint^. nbsp;Qm, à virt hont
dacum ^.Ãint, amp;nbsp;tarn ÃKitejuam-, totius patriae Ãahtti pnnm. 4.âCotjÃielerecupiunc,, idtn eligendo conÃderar^ debent^ijtiod tn adminiflrnndo eleblum Ãgt;e^a-* Y? Oportet: vtpublica tailitat ommbut rebut pr£p6^*^fgt;*t.Et tjuo minus integrum eà muta-reÃemclcu^tit») eöcircumsÃetlius eligendus erit,ne diutiÃimCVnifts hsra temeritat excrtt eiet. QuienimÃauoreaut munenbut corrup-ti,indtgnos aut malos P'rincipei eligunt, gra~ uijÃme in ofÃcio deltmjuunt, amp;nbsp;omniumjcele-rum,qHe ileElideÃgnatvt,, reiiudicantur, vt ChrjfiÃomus libro 4-deÃtcerdotio, amp;nbsp;homilia S-inaèia j^poÃolorum.Ã' BaÃlius epiÃola y6. Et Gregorius lib.g.epiÃola 2^.probant, Qtda Sichemita.repudiatis Gedeonis legitimis filijS, Jpurium ilium amp;nbsp;crudelem ^Ibimelech,Regem Jiium crearant,propte-rea COgnatusipfirum atejuc ciuis eÃet,nulla vtrtutis,at^ reipubltca, quot;vel iuris ratione babtta:iuÃo T)£I iudicio,grti utÃimum tjrannum expertifunt, ejut ipÃos a-cerbijÃma morte, amp;nbsp;diris cruciatibus tntere-mtf.ciuitatem eîr turrim Ãc euer tit yVt locunij ÃaleconÃergeret.Iudicum cap.ç. Hoc cater» tJeSlorespro exemple capiont: amp;nbsp;conÃderem
om»
HrSTORI A.â
SOT
tmnia diligenter,ingenium,indolenigt;mor a,an. tea^am vitam^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;enim fi^aprobita^-
te,ziiam fibi ad potcnttamatq, magiÃratM mu niant ^^acwntejne malta,qua bont filent,t^n eo qaidempromptiui , quodfatlendi ^atiafiici-ant. Sed cam eÃe caperint voti fui compotes,tue demutn.) fimulatione depoÃta,mores fitos dete-gunt,raptunt omnia,perdant, amp;nbsp;vexant: eofq^ ipfis bonos quos prias defenderanti,, amp;nbsp;per quos eleElifuere,perfiqauutar. LaElan. tij qaarela, Itb.ô.cap. 6. haienoÃroficulo ni-mis vere conaenit.-
^Q^ndo aliqui egrêgtam indolem, maxima pietatem,ac modeÃiamÃmulant, amp;nbsp;,'ut vulgo aiant,claaes qaaritant: fid vbi ad concapitos magiÃratas peruenerint,longe alij mores tn ipfisprater omnium expe^ationtm apparente. sJ^emorabilis Chryfifiomivox efi, homilia 47à n Mattheantjâ.Princtpium malifuit,quia multi exprafialibas dormttantes,praaos amp;nbsp;ha refim occultantes viros adgabernacula ecclefia. rü promoaerunt-qaa ex re tanta facultas diabolo data efi,vt iam illis in medio pralatis malto minas labor et.
Si forte ab agrotisprincipibas rogentur ete-Pl'ores vtfiltos aat cognatos ipforum eligât, AP. Falconij ad Taciturn Imperatorem oratione, a. pad TJopficum refionderepoterint- Nefie rem publicam,populumq-,vt villam tuam, vt colo-nos tuos,vtfiruos rtltnquas. ^ngens efi gloria
Tâ 3 ma-
JO« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAE aï;
moriemû princtpü,rempnb!tcam mngù rc ijnamfiltos,
. K^si:io Lxiai.
Quid fit in regno optimum maximum-que.
RESPONSIO-
Vt fubditi pcrpctuam paccm habcant, Sciusfuumin iudicijscitoconfequantur : quod tune fit, quando princeps malorû ofor cft,bonosdiligit,plurimique æftimat hominisanimam faluam faccre.Sicut tu in-iuflitiam lummû fcclus iiidicas, cunélaque iuftè gubernans, perennem geftorum tuo rum gloriam confecutus cs.cum Deus tibi puram,omniquelabccarcntem mentem il-luftrarit
COMA/ENT^RIVS.
QUemadmodum nihil reipublicgt;e pernitio~ Ãtu eÃ,t^ttam bellttm,itaprofeblo vtiUjÃ-mn praÃantiÃimaijHe eà pax.
QMre Veteres tnpa^aniÃno âRomani maxi ma earn veneratione, extrttElo âRacis nomin/ templo,coinerantj- Qnontam vero pax femper ret inert non pote^, ^naliter in hello gerend» Rrtneipes verÃari oporteret.çiKiefiione j.decla-rani.
Secundo loco hie de iuÃitia confirnanda, óquot; inre dicundo pracipitftr:nam pacis conÃrua-tio in inÃttia nbsp;nbsp;iurepotijÃmum conÃÃit. 4
â â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âjdeth-
HISTORTA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iöï
Ideoque Mofa prlt;edtcatur,Exodt tg. nbsp;Da
uid2.Re.g.ejUodfecerintifidicitim amp;nbsp;iaflitiâ in omni popalo fe^o.âjpJi^pJ Dauid Pfa.gi.Princi p6s ad iaflttiam inuttaf. Eftj^ijao ittdtcatif ini~ cjnitMem, amp;nbsp;facia peccatorüfumitis? 'judicate egeno cÿquot; paptllo^hamile Ãquot; paaperem iuflifica te. EripitepauperE, amp;nbsp;egenüde manu peccate-rif liberate. Q^d £fa. c.t.Mich repetit.Rur fa DauidPfa.yg,Honor régisiudiciü diltgit. Dauidii filiua Salomo,nonfilu à fà pienti amp;nbsp;ve ro iudicio incredibilem author itatem accepit Reg.gi.quot;verum etiam Prouerb.vltimo ca.dchor. tatur,ne regibta propinetur vinü-.ne forte bi^ bant largiuf, amp;nbsp;obltuifcantur iudtciorunu, mutent caufamfâiorum pauperis. Capite vero 2 . Re.x,inejuit,i^ui tudicat in veritate paupe-ra, throntu eius in aternum firmabitur. ^ui-cunt}^ autem iuÃittam negltgunt, amp;nbsp;pauper a à feeler at is hominibus 'ne.vari pattuntur.illos tu dicabitDeus.Proptermifèriaminopit, amp;ge~ nut urn pauperum-j,e.xurgam inijutt dominus, Pfabn.u. DeprecationemlaÃexaudiet.nec de~ Ãiciet preca populi fui,nee viduam,fi effun^ dat loquelamgemitta. Ecclefgg.
'Paupertbusopprefis, nulla dfa eü, nifi in Princtpe,amp; iudtetbus.
.Augustus Caftr ipfi ius ajftdue dixit, (Sn in noble nonnHn(iuä,Ãparum corpore valer et, lebt ica pro trtbunali collocata., vel etiam-gt; do-mi Cubans ; dixit^jiusnon dtligentia modo
3 fumma^
îie nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
ÃammA, feil nbsp;nbsp;lenitat^.
^pfellationef vrbcmorti Ittigatorttnt cjUotà nispratari vrbanodelegabai : at prauinctali-nm confttlartbui virni^cjnosÃngttlos cniaÃcjtià froutncta negotijs prapofuiffetae^te Sttetonio. Adrian Ht Imperator, catipu Roma attj^ tn uincijsfrelt;jaenter audiebat, adhibitü canfilt» fuo Confuhbus.atijiue pratoribui, amp;nbsp;opttmit finatortbus authore Spartiano. T)ion-,ve-r^fcrtptum reltt^uit,tjuodtranfiuntentj ityi-drianummulier forte rogartt, -vti fi audiret: cui cum Ule refpondiffet : Otiuntj mihi non., eli : tUa deindà clamons ait ; Ifo/t ergo im~ perarà : tum conuerfiu, earn audterit; Et re^ Ittjuo tempore tut ajftduà dixerit , cum^ primoribus ciuiunL.,,altejuando inpalatio,non. nune^uà m-) in prandto,iuterdunLj, amp;nbsp;Ãijut-. dem Ãepius, ex trtbunali ; vt tjua fierent, puhlicarentur : albiterit ali/^uando amp;nbsp;conÃu~ libui.ijuando Ult tudtcabät,
Similis ejuadam muher ad âThilippum.j, tyifacedontaregem-iÃixiffefirturtSi Itu di~ cere non vacat,ne igitur rex eÃe velis.
Jficrates Nicoclem hör tat ur, vl in ciuiuntj eontrouerÃis attdiendts tufle amp;nbsp;dtlirriter verfi. tur^vCnec adgratiä alicuius,nec oà ium,pugnâ tes Ãdem de rebus Ãententias fer at. AgeÃilaum_, regem, caufos audientemj,lt;juidam crebro ad~ monebat: AgeÃlae.decei regem legibus opitula. ri.AdjuÃinianü'^mperatvreÃcrtpÃt\Agaptf*z tm:
HISTORTA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;î»i
^Ãi^uoRter vt amicu,ita. amp;nbsp;itiimicit indtciii diEfabis.vt nec^pter be»enQlentiâ gratificerii Mntcis.nec inimtcii abfimultatê tnicfHior appa reM. Samma Tjero dilt^ntia in tudtcup cauÃoi cognofccre oportet, de litiganttum contrôler fiisfitntprontttfciatttri: nam iuflitia innentio longe omntum dtfficillima eil, veritau param attendentas facile effagtt. lt;^lphonfM c^ragontbas, teile Tanorrnttano, freonen-quot; ter paaperam caafas tantammodo aadire fi-lebaf.vt amp;nbsp;ipfifacile adtrepo^entj, amp;nbsp;poten-tioret ab iniarijs inferendis deterrerentur. Unde perlpicttar, cjaam impia amp;nbsp;belaina Ltberttnoram voxfit,cjaa impadetiter affeae-ranL,, non decere princtpei audtre ejaarelat amp;nbsp;contenùonafttbddoranLj, aat lices dtrime-rf : ^aod vbicancjaelis efl, tbi tranjgrejfioÃt : vt récitât Calainns, InilraUtone contra Libertines capite 2 a*
Sceptram Regis iaflitia amp;nbsp;iarifdiilionisÃg näeÃ,ejao admoneâtur,ofaadre£li amp;nbsp;exatla iuÃtiianormam ordtnemtp^turisreuocarÃ.
yllsXander aatem Magnas cumfiderci iu^ dex.alteramaurem occlaÃt,rogatHs car id facer et: Alteram,inpuit, integram referuo parti adaerÃe.
Dauidis Regis Ãlius ity^bÃlon,e]uod in iure dtcendo officio fas eÃet,^ fuam operä jpöte of-ftrret, bumaniffiimepuf omnes trafiaret : a-mmts ciatum-gt; tantopere conciliauit , vt
r 4 ah
31Ã nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
ab opt into Regefiioadf.ltamyibfà lonem défi-eer ent.2 Regarnis.
Htnc Scharffias confilto^o probat,^uodiii dex Cf ai tas dicer e non valt litem [um faciat.
Et Heningas Cjodeni-i conjilto 2 de in tarifs confirmât.
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Xenophon libroprimo de inflitatione Cyri,
ficandam legem tab eb at fiemper ferêdam fien-tentiam.Et Lablantias cap iç.de '^a Det: Index,inipait, peccatis veniam date nonpotelt, qai volantati fierait ahena-.Deai vero potell, ijata ipfi legis fiaa dificeptator amp;nbsp;iudex esi.
Utrumj fiemper tn tadteando id fieijaendä fit,ijuodiadexveramejfifinoait, .an id cyaod agitar ats/aeprobatar^pofl (jelliamlib.ijf-.cap. 2. varia à âlartficonfialtispajjim pertraéîantar.
ARISTAEAS:
Poftquà mRcxhuiufmodifuum cum il lis lèrmonem finiuit,tunc Sc his qui lenten tias rogatidixerant,amp; alijspræfentibus,cra terem plenum vino libauit.amp; tandem illos vïrosallocutus eft:Veftro aducntu contige runt milii maximabona^nam multumv-Oratio ^e tiiitatis percepi ex doólrina veftra,mihi dc - regnandi rationctradita,Hinc mandauit, terpretes. Ãngulis talenta tria donari, amp;.pucrum qui caobtulit. Hec omnibus approbantibus ^ofie. li.12. cum acclamationc, conuiuium replcbatur ca.2. legit Rege fine interraiÃione omnia âd 4:talenta. hjlaritatemreferente.
ïg-a
HISTORIA; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3H
Ego antem ô Philocratcs fui longiorin commemorandis iftis:fed tu dabis veniant mini, nam ego fupramodumadmiratus fum iftos viros, ita ex tempore refponden-tesderebusTTieditationis longi temporis. Necvero ego folumadmirabar turn intcr-rogantis Iblertiamin meditandis fingulis quæftionibuSjtumfacultatcm tam promp tam rcfpondentium ita apte amp;nbsp;fapi enter ad fingulas interrogationes:fèd aljjs omnibus qui adcrant,vidcbantur hascadmirati-one digna,amp; præcipue Philofbphis, exifti-mo autem fore,vt alijs omnibus qui hæc funt leéluri, vidcantur ea fupra fidem elL fe.Sed profeftonon licet aliquid falfi narrare de illis, qusE excepta amp;: annotata funt, amp;nbsp;ncfas iudiecm etiamprxterire aliquid HiÃoriä. in huiufmodirebus:fed vt hec funtafta,ita nbsp;nbsp;nbsp;c/jy
eaexpofui, vtvitaremomnemerrorem. probat. Licet ipfc hæc omnia percepiflem, tarnen ftudiofe iftam cxpolitionem meam accept ab illis,qui fingula quæ fiunt amp;nbsp;dicuntur in rcgijsnegocijsamp;eonuiuijs,exeipere amp;nbsp;annotate folent.Nam,vt ipfe fcis,hic moseft, vt quo die Rex incipiat publica négocia a-gerc,omnia excipiantur lcripto,amp; quæ di- .Annala cantur amp;nbsp;quægerantunidquodredtè amp;nbsp;v- ^^yptio tiliter fit. Nam hinc fequenti die amp;nbsp;aclaâ'«*
diftaprecedentis,antequamquiddenu0f'*/â-?-A^' publicèagatur,prxleguntur:amp; li quid
V 5 rum
JU nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ARISTAEAE
rum rcélè eft geftum ; id emendatur. Inda ergo cum effent omnia accurate perfcri-pta,nosha:c, ficutdiftum eft, defumpta amp;nbsp;fcleóla ad te mifimus : non ignari , lt;iuantum fittuüm ttudium ad cognofcen-da vtilia.
Poft tres autem dics,quam illa quaeex-pofuimus, iuntada, Demetrius alTump lit ad fè jllos viros, amp;nbsp;in infulam per ag-gcrem maris feptem ftadiorum eft pro-greffus, ac traicâo ponte,partes verffis feptentrionem occupauit.ibi congregatis illis viris in domo fplcndidcextruöta iux-Locui in. ta Iittus,amp; ab omni tumultu amp;nbsp;ftrepitu rc terpretaü mota, cum ibi etiam adeffent omnia,qui-ontf , nbsp;nbsp;nbsp;bus opus foret,hortabatur cos ad interpre
^uocaps. tationem legis perficiendam. illi autem prokgome rem aggrefsi, fingula excollationibus ad nnnij. confonantiam elaborabant:amp; quod ita có-fonum amp;elaboratumerat, vt dignumeC fet defcriptione,! Demetrio Icripto cxcu piebatur, Ac quidem quotidie ad no-nam vfq;horamin tali ftudio congregati crant ; deinde difcedebant ad curandum â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;corpus,quibus omnia large fùppeditaban-
tur qua:cupiebant,amp; præter- hæc quotidie ' de illis quæ régi apparabantur ,amp;hisDo-rotheus ex mandato regio fubminiftra-bjt.Atcj;etiavi quotidiebene manc venie-bant
HISTORIA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JIJ
bant inaulam,amp; Ãlutato Rege redibant adfuum locum.lotifque manibuspi o corn Oratio muni omnium Iuda;orum moreex mari, amp;(. votisad Deum peraéHs,pergebant lege-re,amp; Jingula interpretari. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rentj.
interrogati autem amp;nbsp;de hoc,quare poft lotas manus vota faciat .'âiefpondebant: hoc ladai -vo^ fieri in argumentum amp;nbsp;teftimonium,nulli. tapera~ usfcelerisperpetrati,quoniam per manus ^arima-omnes conatus foleant expediri, ita pul-chrcamp; fände omnia ad iufticiam référé-bant.In fingulos ergo dies,ficut ante dixi-mus,conuenientes in locum ilium amÅquot; num,iucundumque amp;nbsp;ob GlentiumSc ob lucisclaritatem,rcm fufqeptam ftudebant perficere. Acquidem itacecidit, vtiila interpretatio eorum abfolueretur diebus-f'^'^ teÃa-fcptuagintaduobus.perindeac fi data ope-^»-^ ra hocabillisfaftum fuiftet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L.12. c\2.
Abfoluta autem interpretationc, De- Legis in. metrius illam ludæis omnibus congrega- terpreta-tis in locum ilium,vbi ca perfeda erat.præ tioabfols^
âP^â^ interptib. qui etia ta.
Nt authores magnorum bonorum, magna laude amp;nbsp;approbationelùnt accept! ab ipla ludxorum multitudinc. Similiter amp;nbsp;De- 'jnterpre^ metrium profcquuti funt iua laude, ro- iationis garuntq; vtiftam legedefcriptam fuis cti- comprt. am principib» dare vcllet.Poftquam verb hatiot perleda funt iHa volumina Içgis, adftan-
to
31S
AR I ST AEAE
J-M-febmii. g. pr.tparatt eu,m.
^elicie.c. I.
tes amp;nbsp;Ãcerdotes amp;nbsp;interprétés fèniores, gu-bernarorestj; ciuitatis,amp; ipfi principes mul tl tudi nis,i ta dixerunt:Quoniam reétc, fan-âctc,amp; per omnia accurate perfeéta ell illa interpretatio, par eft,vt omnia permancat infuo habitu^necvllafiat immutatio.Oin nibus ad hæc cum approbatione acclaman-
' tibus:iu(sit Lcnietrius illos,vthaberent in morc,imprecaridirailli,fi quis immutatu rus eilet qui J vcladdcndo, vcl transferen-do, vcl aufcrendo. Quod rcfte fecerunt» ad hoc vt pcrpctuo conferiiarentur illa fal-UJ,X: cum diuturnitate inuiolata.
Que amp;nbsp;ipla cum eflent Regi dcnuciata, valdeellgauiius.Nam putabat ita prxcla-rc fuum inllitutum elTcad perpetuitatem confirmatum. Acquidemeumipfiom. nia eflent prxâlcóta,valdeadrniratus eft le-gislatoris mentem. Si ad ipfum Demctriii dixit; Quaretantiopcrisnullus Hiftorio grapliorumaut Poetarum a^grclTus fit mé tioncmfacercnile inquit; Quia ifta lex eft J ortcorn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diuinitùslata:tum quia nó-
^utpoeta- aggrefsbdi uina plaga tcrriti,ab infti-r» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jJ^ijcrunt.Namaudiui Theopompü
ttint. men ,, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 n 1
cum vellet quxdam ex ifta lese, tum non . ita commode veria,in fuam hiftoriam in-' icrere,animofuiireturbatum vitra die« tri
g'Q-
HISTORIA, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;317
ginta amp;in morbi intermifsioneciim exo. raffet Deum votis,vt fibi déclara rct, qiiam ob caufam hoc fibi accidiffet:in fomno ci fuiffeindicatiijdeoaccidiffe, quia diuina ftudio fuo cuulgare conarctur, rcferrc ad multos homines. Hinccum inftitutum intcrmifiiret,diciturfuiffeliberatusà iror bo. Accepi ctiam de Theodccte tragico po cta.cum Vüluifietaüquidquod fcriptû efi fet hoc libro,transferre in quandam fiiam fabulam,fuiffc vifum ci ablatum.donec p, pcndiffet hoc fibi cueniffe propter hoc fu-um faâ:um,amp; per multos dies reconciliaf-fet fibi Deum votis fuis-
His auditis R,ex, amp;(fi£ut diximus)accc-pta à Demetrio legis interpretatione,re]igi bh.otheci ofa vencrationeeft cam prorecutus:amp; fit magnam curam haberi librorum runbcofque religiofcobferuare: ipfos eti-am interprétés rogauit,vt poft reditum fu. uminludæam crebrius ad fe venire vel-lent.lam enimiuftum cffe,vt ipfos dimit-t3t:fed fi redirent ad fe,ipfos,vt par fit,pro.^^^â amicis habiturum, amp;nbsp;maximismuneribus'^'â^'* ornaturum. Hine iufsitadornari quaefa-ccrent ad illos deducsndos,magnaque mu nificentia eft in in cos vfus.dedit cuiq; pulcherrimasftolas,amp; duo talentââuri,amp; calicem ralenti vnius,8c omnem ornatum â^bjoltt qy j tam data.
ARISTAtAE qui In ccenaculis expand! (blet.
JVlittebatetiam Ãleazarofimul ih dedu â¬t:ioncilla,dccem mcnlà sargenteispcdibus pr3îditas,amp; omnem earum ornatum,amp;ca* iiccin trigintatalentorum.StoIasitem de-ccni,amp; purpura,ac coronam infignem décore,tumcircitcr centum linteola byÃina. Adlia^c, phialas amp;nbsp;pelues, Seduosaureos craterasadlibationcsfà cras. Prasterea feri-plitad ipfum,amp;eum rogauit.ne prohibera veîletji forte aliqui iftoi û virorum iter ad fefufccpturieflcnt.Nam fibi grauiftimam futuram conuerfationem cum tam doâis amp;nbsp;intelligentibus virîs:Jeque malle fuas o-pes large amp;nbsp;magnifiée conferre in taies homines, quà m in alias non tanti momenti res.
fcXwrM Atq;itaPhilocrates, quemadmodum wa^promifi tibi, habeshanc hiftoriam: quali Ãf fita putotcmagisoblcétari,quà mMbriseorum rjoluntate qui fabulas continent.Nam intentuses ftu-tn doElos. diograuium rerum, amp;nbsp;hucplus temporis irnpertis.Daboautem operam.vt quæalia commemoratu digna nancifei pôtero, amp;nbsp;ilia ad te perfcribamzvt illiscuolutis,confe.
quaris ftudij tui pulchcrrimum præmium.
JF / nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ô-.
Fræcî-
PRAECIPVA ERRATA
IJSITETi^.EXCVDEl^ dum irrepfirunt^.
Pag*98gt;vcrf.penult.lsgepotitus.
P3g1x9.vcrfn.pro papa lege pace.
Pag. i ox.verf j.lcgc adcrant