CLARISSIMI PHI
LOSOPHI ET MEDICI EX^
CBLLENTISSIMI CONRADI GE fa
NERI Tigurinijconfcn'pta à i o J i A s I M L E R o Tigurino*
ITEM, E^ißola Geßteri de hlriiàfe editif.Et CMamina com^lur4 in oiitum eiitf confirifta,
H I s A c c s sn
CASPARI VVObPHIl TiguriniM« diciamp;Philofophi H YP O S CHSSl S,(iue,(le CON. OHSMBRl Stirpiumhiftoriaad I O A N. CRATONBM S. CABS. Maieft.mcdicumcXquot; celientif. poliicicatio.
TlG Kï txfudtbut Frtßhouerutt i f 6
-ocr page 2-ORNATISSIMIS VI
RIS.PRAESTANTIBVS MB
PrCISjD» GEORGIO CELLARIO ET D* G A» SPARO vvoLPHio urbis Tigurinae archiatris, ÓCPhyficesmfchola ciufdê profeflbnbus, i o s r a s SIMLER V s grati'am dC pacem à Deo patrc per lefum Chriftum Dominum no» ftrum precatur.
■j A T V R A hocnobts datum efle arbitrer, uiriornatifsimi,utcum fcripta ó^labores J uidemus,quos memoria digni uiri pofte« ritati reliquerut, eosipfos coramuidere, ÓCquinamac qualesfuerintgt;cognofcere cupiamus» Cui deiïderiomultiutfatisfaciant, praeftantium ui= rorum icônes depingi curant,quæ quàm proximè u? niufcuiuf(Ç uultum référant. Verum cum ingenti* um animorum uirtutes intueri præftct,quàm uel opt» me ad uiuum expreflas effigies, inani quanquam iu= cunda oculis uoluptate fpedafle, redius illi mihi £3^ cere uidentur,quiuitam corum, dida, fada,ftudia^' prçcipua,literis commendant.Itat^ cum exiftimarem multos cupidos efle cognofeendi uitam Gcfneri no» ftri,cuius magnum eft nomen inter omnes erudites, uoluiliteris mandate 8C in publicum edere,quae de il lius uita memoratu digna cognofeere potui» Exifti» «naut autem me debere hoc officium homini amiciG fimo,quem,dum uixit,plurimum amaui 66 colui, SC me uicifsim ab eo amari expertus fumtetfi enim non dubitem apud omnes dodos claram SC fempiternam fiominis memoriam ipfum habiturum, propter exi« mias fingulares uirtutcs,0^ admirandam eruditio
v/2 it
-ocr page 4-P R AE F A T I o, hemîtamcngrati Si mcmon's animi cffe arbitratuJ fum,hac ratione tcftificari amorem Si uoluntatem et ga uirum optimum 8C miht amidflîmum.Deinde fta tui me hac ratione etiam publice de ftudfjs adolefcen turn ponebencmereri.Etenimlîredèloquiturdurus ille fcncx in Comœdia:
In/bictre ranquam tn (jieculum'vitas omnium Jubeo^atq^ ex alijsfumereexemflumfibi^ Ho( faatOy nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hocfugito,
Hoclaudie^y nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hoi'^itioiatur,
Redifsimè illifaciuntqui uitas pracclarorum ui* rorum tanquam fpeculum iuuentuti proponunt, un de praeclara exempla ad imitandum dcpromere poi^ iînt: quando ubique occurritdc quo dicere poiîîs, HocfacitOjHoclaudieft. Praeclarequidemdeomni gcnereoffîciorum fcripferuntphilofophi, ÔiSmultô de eifdem exadius prçdpiunt theologt, fed ea quac il 11 ucrbis fubriliter diijjutantjobfcuriora plerOCß funt, uita autem Si faHi^ fummorum utrorum illuftran* fur.Quarccum Geiheri noftri uita,pietate,humani« tate,amp; Omni uirtutn ofRciorum^ generc plena fue» rit, non dubito banc quaîcmcunçpeius defcriptio* nemmultûgratam SCutilem fore, Vobis autem orna tillîmi uin\hncmeum labarcmmuîus nominibus in fcriblt;rcuolui.primùmenîm non dubito meam banc uoluntatem erga Geiherum noftrum uobis probarigt; quando uos , qui ad boc munusmeipfolongc eratis aptiores, boc tempore maximis grauiiïimis nego» tqs impeditijid prçftare non potuiftisDeinde cû uos Gefnero femper coniundiffîmi fueritis, cum^ ut pa trem colucritis,. Si ille uos fiîiorum loco babuerit, ac præterca in eius locum ampTiffîmi fenatus decreto fuccefleritis,tieinintiufiiusquàmuobis uita eius in» foribî
-ocr page 5-P R AE F A T I o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5
fcribi debuit.Fuit adhac omnis eius uita uobis notify fima,ft«diaipfiusomnia pcrfpexiftisjtaquefacilè a= gnofcctis quo animt candor€,quoûe ftudio amp;nbsp;pudoe rc aflcrendæucritatis,deillofcnpfcrim,amp;fyncerètc ftimonium dare potcftis,mcnihil hic amori tribuiflc, nullas falfaslaudcs ill « afFinxiflc.T nbsp;nbsp;prçfertim orna
tiflimc V uolphi, qui nûc omncm illius bibliothecam poflîdcs, optimeteftari potes, quanta fuerit uirtutc, dodrina amp;nbsp;diligctia praeditus Gcfncrus noftenquan do tibi quotidie libres feripta eius cuolucnti,innu mera harumrerum ucftigiaoccurrunt. Nondubito etiam multa uosnofle,quaemepr£tericruntmemora tu digna,multa etiam inchartisciusinucnturos,qux uitæ eiusnarrationcm pleniorê poffînt efFiccre,quac omniautaliquandocum eius inchoatis operibus in publicum edatis, rogo atqj hortor : meam cnim hanc ieiunam narrationem uitæilliusjibës per ire uideam, dummodô aliaplenior ôd clcgantior,uel à uobis,uel à quouis alio edatur. Interim uiri ornatifsimi, meam hanc teftifîcationem amoris erga uos mei,grato ani« mo accipitc,mc^ quod facitis,amarepcrgite.
Valete; Tiguri V 111. Caicndas Mar» tij,anno i f 6 6.
-ocr page 6- -ocr page 7-D. CONRADI GES-
NERI, PHILOSOPHI
ET MB'DICI Cl» A*
X 1 8 8 1 K 1 VITA.
onradvs gesnervs natvs
Tiguri, loco celebri urbe totiw Hduetl» primaria’.^nntt^ turn eratßtjramilleßmumquin J penteftmum decimw fextM. Pater ei fuit l^rfua Gefnerui, Pellio,mater ^Barbara Frieda,faruü ambo ofibuf, fed integra amp;nbsp;honeßte famx, qui liberos comf lures aßiduo ßto la bore aluere amp;nbsp;educauere. lAb hdfuer admodum^pro more pa--trixjfcholamfrequentare iujfus,prima rudimenta litterarumyamp; ytriufqj linguagrammatKen didicit, Thoma Plattnero, Theo Prtecept«», ' doro Bibliandro,Ofualdo °M:yeonio amp;nbsp;Petro VaJ^podio, yirti elarifimts,praceptoribKi:qui turn quideßholx noßraprafuere, poßea ygt;eropropterftngulares yirrutes amp;nbsp;excellentem eruditio nem, cum apua nos, tu alibi maiores honores adepti fitnt. Ham Pibliader apud nss multd annd ,ßngulari eruditione et diligen tia,facrasltteras interpretatus e^. ’Myconiusyero P^ilienß eccltßapoßea cum laudeprxfuit, amp;nbsp;eiufdem ciuitatK fiholam Plattnertts nunc quoq^ magna fide ac eruditione moderatur: Z) a Jypoditts yero in celeberrimafchola ^rgentinenfi aliquadiu ma gna cum laude Gracas titter as docuit, ^pparebat in Gefhera adhucpueroprteclara indoles , amp;nbsp;in teneraadhucatateingenij
tät praßantia el»cebat:yerum cum pater, qui p lures Uberos, opes nullas habebat, iliumfiudijs dtcare nonpojjet, delegatus praclara eim indole loannes lacobus Âmmianttf, larints lingua amp;nbsp;oratoria artts in fchola noflraprofeffor, eum adfie recepit do^ mum fua, amp;nbsp;tribtts annts liber aliterfouit, t!!}' familiariter infii-tuit.Eo tempore audiuit ipfum -r^mmianum amp;nbsp;T^dolphum Col linum Grata lingua doUorem,qui turn p^ttintiliani oratorias itt
-ocr page 8-''CON, G E î N E R I PHILOSOPH!
ßituttonetamp; Tlutarchiyitas interpretahatar amp;nbsp;feindiaïe^ Bicû amp;oratorijsfrttcebiti^ürin Gneca linguießuiio^juo rimum aß^iciebatur^tlilfPenter txercuit.Secutum e/Ç paulopoß acaltero^rtelioy quodnon longe d occubuit. TugiOftn monte ificino lommijßtmfuù,fitter illiut cafui ef^, cum i^fequindecim tantum annos natut eßet.
intercuris la- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'Mortem fatrM excef it morlutt grauißimuf aqua intercu-
botau«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aliquandiu afßtSuifuittfanitate antem y ix récupéra-
talcum mater yidua^ qua prater ipfumplures liberos habebat^ fumptui fludiorum fuppeditare Uli nopoßet, patria praterea bel lo nuper affliila,deßeraret domife macenate adipißi poße^ Ar-inferuijt Ca- gcMoratum deßendit^ amp;nbsp;ibi aliquot menjibitt optimofcelicit me-pwoni. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;moriayiro quot;D.f^uolfgango Fabricio Capitoni infiruiuit , apud
quern in Hebraa lingua^cuiusrudimentadomi haufiratfmedia
Publico iiipen critCTprofecit.Inde inpatriam reuerfus,publicoßipendio au^ut roittitut.*’***™ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Galliammtßlu ynàcum loanneFrifiotquemprimum
ßudiorum focietateßbi coniunÜum,poßeafemperfratrts loco ha rgu'’Bit'’urgt! quot;Biturigas ergo profeUM^ per annumpadagogum illic egit: b“»- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quo tempore alios docedo multum etiam ipfeprofecit:nullum e-
nim yacuum tempusfibi elabipattebatur quo non Latinû Cif Gratis authoribus legendts aflriÜus eßet. Cum annum ita tri-uißit ‘Biturigibus^moxfeLutetiamTarißorum contuUt,urbit ilïius amp;nbsp;academia telebritatecommotus^quo in loco^ etßmagna do^ißimorum hominum, qui publice bonas lit er as docebant, copia erat,amp; Uli in audiendis bis diligentia amp;nbsp;aßiduitas non dee-rat ^tarnen ipß,ßcut apud amicos Jape pofiea conquerebaturyamp; ßriptum etiam reliquit^tantos quantos oportebat inßudijsßu-^fmciïta.*™ ^f^^ illUnonpercepit, propterea quod adoleßens adhuc inopia quadam confilij^ nullum certumgenMßudiorumßqueretur.Ca ptusenimßudiorumamanitate , magnaquadamyiingenijper omnia authorumgeneraperuolitabat^ Gracos^ Lattnos,poetas, oratoresßißoricos^medicos,philologos,forte quad iuuenili auda-cia^omniaßmulanimo compleÜißpojß credebat; tum etiam yt
-ocr page 9-ET MEDICI CLARIS. VITA. ƒ yicißitudineyarietatejj lenîonManimudetnulceree : ^udreet'tA neceffierat in tant a y ar is [dr t, multa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tranfiUretCtpaucos
^modu libras intégrasperlegere. Fuit hoc,prxter inopia, aliud impedimentumfoltdaeruditioniii incerta fiudiorum fluBuatia amp;fiopi ignorantia,in quo tarnen ingenij fimul yts quxdam diui^ na amp;nbsp;natura bonitos apporet^quoa ex tot impedimentis eluSla^ Hattts^ßlidam amp;praclarameruditionem aaeptuiefl^ nihilomi nus quam Uli quibits omnia àpuerti tx yoto obuenere. Efl hoc ‘snimi praclaru exemplum, quod ipfum non puduic iuueniles errores, cum apud4micos,tum etio inpublictsjcriptdt agnoflere et fateri,ac fuoexemplo adolefientes monere,quomod9 reditufludta fua inflitueredebeant.
Ex Gallia deinde Ârgentoratumredijt, quod illic haberec amicos yiros bonos c!r homines do^os, quorum opeflerabatfein tantafrequentiafludioßrumpojfl locum aliquem nancifci publi tè aut prtuatim docendi, yerum à Senatu fclolaflico in patriam reuocdttuparuit, amp;paulo poif^,neßio quoconjilio^yxorem in- VxotîJuca. tempefliuius duxit, nondumplenè yiginti annos natus.
itaq, turn in fcholam detruf»t,pueros rudtmenta Gramma D»e«fr*«-tices aliquandiu docuit.interim domi,quoties Uli à fchola otium ” *' ’ trat, medicorum librù operam dabat. Etenim natura ad medici Animi pr-'pea nafludium quafi rapiebatarfcimtts autem infingultspent arti- ?e° iu4 excellentes artifices nafci oportere, amp;nbsp;ingenia turn maxime yalere,cum ad Ulas artes applicantur, ad quas naturapropen» dent,Accedebat deinde ad natura inclinationem,piierilis inftitte tioiauunculuenim hobuit könne Fricium facer aotem,rei Herbaria peritum,qui hunc nepotem ßium,quem ob ingeniumfingu-lariter amabat,àpuer^ in herbarum cognitions inflituit amp;nbsp;exer cuitiqua outem â tenerts difcimus, Ulis deinde maxime per om-nemyitamofluimur: itaq^non mirum ei^ Geßerum noflrum tantofludiopoflea in plantarum cognitionem incubuißt,cum hu-ie rei àpuerofi dederit.
Fum igitur cum in fcholam quaft inpiflrinum quoddam dt
'S
-ocr page 10-CON, GESNER! PHltOSOPHI
BafitraUi ȟb
tiiar.
GT»c;l{ngs« ftudiuuk
trufinejjèt^non intermittebat medicinajludia^ quarefaulo^oß ab hac molefiia Uberatus, eodem quad domi h abu er at ßi^en-diOi'Bafileamißue eß, quo fiudia reimedicaféliciter cotinuaret* Cum igitur ^afilea operam medicina daretßimul etiamß~ ß in Grata linguaßudio diligentißimeexercnit , quodyideret medicos amp;philoßpbosfracipuos,qHi Gracefcripßjjentiabfq^bu^ itulingua cognitione^exinterprettim etiam doblißimorutranfla tionibMy non ybiq^ fatis com mode intelligi poßi.
ß^uare'vteodem tempore amp;nbsp;yna eadem^ opera, cum ßu~^ dijsytum fumptibw rei domeßica confuleret,qui yxoredu^a ne~
teßario augebantur,Lexicon Gracolatinum auxitßngeti accef-ßoneilU addita ex ’Pbauorini Camertü (draco lexico locupletiß. ßmo,quod tumprimum in lucem prodierat. Sed hic optimi yiri labor amp;nbsp;primue ßudiorum eins partus, magna ex parte permet nam typographies (y tpleriq^huiut or dints homines potitts lucro fuoquant tommodo reiliterariaßudent)maximam partem ac:» ceßionts omißtßörte yt aliquidnoua acceßioni cir editionificun da referuarettaut nefcio quo alio conftlio: nampaulo poß hanc e-* ditionem typographies mortem obijt, amp;ßmul Gefneri labor pe^ riit^quißum exemplar recuperate deinde nunquam potuit, docct r * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fn n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rfr nbsp;nbsp;it
Grjçasiiiaai. £.0 tfmporc^cumannum ynum ^ajiha manJijUtyQbUta rjr Uli conditio Gracas literasprof tendi Laufannaad lacum Le~ manum,quo loco amplifimusfinatus reipuUica quot;Bernenfisfcho-lam turn infiituebat,liber alia ßipendia profeßord/usofferens. In eaßhola yixit triennium chorus amp;nbsp;acceptus clarif imes yirif^ *Pttro Vireto amp;nbsp;’Beato Comitiminißrdseccleßa^Himbertepro-feßöri Htbraa lingua,amp; loanni Ti^bitto^ qui ip(i inprofeßione Graca linguaßcce/?it j horum arnicitiam non modo tumpra~ fins,fedpoßea quoq^ abfensadobitum y/q^grata memoria ßudio Je conferuauit amp;nbsp;colnit.Hoc triennio plus quam antehac ocij na Btes efi^tetß enim Gracam linguamprofiteretuty tarnen in ea fi badenus it a exercuerat,yt haeprofeßio nullum illius ßudijs int ptdimentum aßerret\tum igiturfi diligentius in medicina exer*‘ cuit^
-ocr page 11-tt MEDICt CLARIS. ViTA é
Cuitf^frMrJomeßicaßu/lutlilfellos ^uofdam mtJicot mlu* ttm tdttlit: p4rtim àft confiriftos fartim è Grtco tr^ndatoi, p«. fartim in t^itomtn rtti^^oj. illic enimfri^ftt catalogunt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cuaogn
taruMf in ^uo e^rum nomine ficundum or dine m alphabeti pr9=gt; P**quot;*“**' , fofuu,LatiniprimumAiiitds è regione Griecff,Germ4nicift amp;nbsp;GdlUcft 4t^ eci4tn yulgnribm phérmaco^elarum netninibuf^ fn hot C4e4logoßcutuf ef^doätfimot hominer^ ro4»nem l’^uel-liMnt,Ltonh4rdum Fuchßum^Hierorytnum Traguntiifuorum liiri depUnrti ^ublicè txtant, it4 tamtn,yt y bi iHi yifiim ingtnuefinttntt4mßt4mfro[ttlerit,ifn4muüyel ahalijito ho-rum,yel ah omniiuffihiiijftntitndum tffit^^uinetiam ipfetnul-94 ah tUu antt non ohferuata 4nimaiutTtit,amp;litertt mantlauie,
Conpef it praterf4 hreuem hißoriam plantarum enchiridij «gt;«•«» p»«*' ferma,aefcriptionihuiplantarum defumptùex ‘Dioforidt',amp;ß ^uafrtè ah illo omijja effent ^ex Theoplfraflo,Tlinio,amp; retenti trihuf Gractf.factdtatiimf tx Taulo Æ^ineta^ et nonnun^uam ex ipjo Galene aut Aetio ^uam hreuifmè adfcripttif, Con-
eodem tempore tx 2)iofioridt amp;nbsp;^hdefuao appara. ciaa ineiiica* (um at deleUum ßtnpltcium tntdtcamtnum alphaheti ordint,fui adiecif yniutrfalia Fauli Æginetapractpta,de medicamente-rum fecundum?eneracompo/itione. Compendium ijuoe^fcrip- ,fb°G fit in Galeni libros de cempojitione medicamentorum fecundum ^tnera,amp;ineiufdemlibrosdecompofitionemedicamentorum fe- t««. eundum locos affeBas a capite ad calcem^colleStS yniuerfaltbm fraceptH, tä' fuperflu'ediHid amp;particulaributplerifi^compofi-(ionihui remotn. nbsp;Edidit quot^ eodem tempere alios praterea
libellos,t^uos hoc loco non necejffi eil^ enumerare^tfuando non tan turn publice extant, fed infuper ab ipfoytùm in 'Bibliotheca, turn opiflola ad Gulitlmum Turnerum de librtsà fe edicts, ordine amnes commemorantur, ^lultè minus à me exptUari arbitrer aliquoddt his fcriptcs indicium illudenim penes leUares tßetjuamuts hoc praterire non debeamßpfum in prafitcione fua M tmnia Galeni Optra Bafilea txtufaicompendio inGaltmli-
2 3^
-ocr page 12-CON. GE 5 NERI P H IL O S 0 P H I
Iras dt comfofaione medicAtntntorum, ille ^uod iuuenis exerciàj caufa edidit^prxferrt in Efitomas ÂndrefiàLamna^juas m^~ tttrioriatateconßripftt.
MontcmpeiTu- Eoflijuam uero triennium in fgt;i^ dudiis Laufante cotnmwn» lumproficif«- r'nquot;^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■ • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;v nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r
»ur. twj-uijjeti''vt cogntttonem rti medica^quam haclenM tantum r 'edomeßico amp;priuatoßudtoßhi comparaueratjaugeret amp;nbsp;con-ßrmaret^proftiljii eß ^lontempejßilumyqua alij ^enofolimn» minare malunt, yrbem fludio medicina tota Gallia celeberri-tnam:attamen illic non ita diu manßt^ ^uodneminem exdobliori btts medicM reperiret, qui fedomi hoßitemßtßiperet:exißima-iat enim amp;nbsp;quidem yerè, ex domeßica inßgntf alicuittf medici tonßuetudine^ßuißbi doHrinteaccelßtrum effe,quàm ex eiußdem yel quotidiantd publictf frale£iionibtte. Ex Gallia ergo in wfignu midici Heluetiam reuerjin, quot;Bafileaßubßitit, amp;nbsp;illic cum aliquanto tem pore audiuijßet clarißimos eiui yritf medicoSiac inter cateros fracipuè ^Ibanum Torinum amp;nbsp;Sebaßianum Singelerum, ha-bitMpro more dißutationibtHimßg^ibM medici ab Hits donatui^ paulopofi^ inpatriam redijt,
« illo deinceps tempore Tiguri medicinam fectt^amp;phile^ fipbiampublico Ãipendio docuit^annds yiginti quatuor*, quo tem^ pore omni^qualdsfuerit âvitailliits, dedita primum bonarum ar-tium eï liter arumÃudijs,plena deinde omnis officij eirpietaWf ordine amp;nbsp;breuiter exponam, HaSenus enim duntaxat primum Ãudiorum curfum expoÃti, amp;nbsp;quibm initijs ad eam,quam in ipÃt laudamw amp;nbsp;admiramur eruMtione,peruenerit*, in quo etfi mul-ta Ãnt laudedignay qua yerbis ornare non ita difficile forfian eÃet , malo tarnen ea cuiufque iudicio afiimanda relinquerCy prafirtim cum mibi propofiuerim non encomium fedfimplicem hi-Ãoriam yita yiri doBifiimi confcribere: quart nunc ab hts initijs amp;nbsp;quaft fioribsiSyad explicandosfruBus filida eruditions tran-fibo.fdeque tame hocmihifumo,me oratione mea explicare pofi-fi illam, qua in ipà fuitaria eSrfoHda eruditionspraflatiam: fatsmihi tritfi exponam in quibufiiam Ãudiorum gtneribts po-tiÃimum
-ocr page 13-ET MEDICI CLARIS. VITA 7
tiÃimtimÃt yerpttut, amp;nbsp;quanta cum diligentia täâ aÃiduicate: quorum hocfortitudinit, alterum eÃprudentia.
(^oniam yero alia funt lingnarum 't/erborum quafi, flu-dia,amp;alia reriim^quarum cognitioni tlla inferuiuntidicam fi^a~ ratim de'^troqutgenere^ Fuitigitur magnum in GeÃiero nofiro linguarum fludtum ^non tantum yt plurimas inttlligeret,Ãd yt guÃumetiam illarum haberet, quarum filida intelligentie nonÃudebat,Extat huiufÃudijpublicum teÃimoniumÃh/lyth~ ridâtes,Ãue, Z)e diÃerentijs linguaru^tum yeterum,tum qua ho die apud diuerÃsnationes totoorbe terrarum in uÃu funt. Ete-nim cum multa ipà obÃeruaÃpt in yarijs Unguispratereaplu rima haberet ab amicis obÃeruata, yoluit ea in publicuedere, ye nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
alijetiam ipÃusexemplo inuitati,diligentiui obÃeruarent illas linguas^qua nunc inpracipuo yÃtÃtne3amp; annotarent qua inter fi cognata fint, amp;nbsp;quomodo conueniant^ qua itemplurimum, amp;nbsp;quibus nam in rebus diÃent. ES^ autem huius rei inquifitio^cum ytilis, tum Uberalis amp;nbsp;ingenuo homine admodum digna : nam cum Ãlus homo rationü tuxta orationis^ fiit compos animait orationts ac linguarum differentias nofiÃe, erudito acphiloÃopho iomine fludium eà dignum amp;nbsp;aptum. Etfit autem in tanta lin~ guarum infinitate fieri nonpoteÃ, yt ynus homo omniu linguaru tntelligentiam conÃquatur,laude tarnen dignum eà noffi quam-plurimas,amp; illaspracipue^quibMres cognitu ntceffaria literü mandata Ãtnt,qualesfunt Hebraa, Graca,t^ Latina,quas iüe cmnes optime nonerat, amp;nbsp;praterea Italica tÿ Galltca lingua mediocrem yÃum habebat.
Germanicam aut, cum ilU yernacula effet,amorepatria illu flrareplurimum Ãuduif.itaque multa nomina quadrupedum, Gam»oica. auium,piÃcium, ingenioÃexcogitauit, ytnoÃri rerum tpfts ba-Ãenw ignotarum faltem nomina aliqua haberent. Traterea cum a quodam generoÃo ac nobilt yiro gt;nbsp;amp;nbsp;Germanicarum anti-quitatumÃudioÃ,accepiffet Itbellum propriorum nominum Ger manicorumyirorum G-mulierum ( quibusyfiaeS^ Germania
'S 3
-ocr page 14-cow. OÃSWèkt PlîttOSÃPHt
'eMtiqimm fan^trum notninn tx lin^uit ptrt^rinüt rect^eret) quorum hit étli^uot milita tx y teuÃtf monument^ lt;âr archiuù friiteifum yirorum csllegtrat^ tSrÃcundum ttrnnnatitntt JiJ^t Jùfrat,admoJum hac tittf diliitntta dtlt^atMÃacutrtK hune U» iellumin ^uhlicum edtrt. ÿtrum yt amp;nbsp;i^à alituidhac in rt fatrixconÃrretf fropriorum mminumyirn amp;nbsp;Ãgnificatitntm ttnnotauit: ita^utnohttt ^ui anti^uitaeum noÃrarum Ãudiaà ilium fre^uenttr Mcedeiamm, multa Ãept yeteru.Germanorum f repria nomina rteitahat^ amp;nbsp;oÃtndeiat omnia fere certa ali^ua tx caufa im^oÃta ejà ,Ãcut in lin^uii cultiorihix,t^ apud Gret» Ortgihe» Gtr. cos prttfipue, ExcisatM ttiam buiuf yiri lahore,meditari ex-â Mnicorun âO ⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rr t
cabuiofoa. fit Grtgmes Germanteerum yecaPuiorum ex nebreta, Grata
non foruie.
uutem amore patria Germantcam Un^uam excolere co^ nattte eÃäta quoi}, propter philofophia amorem, plurimum impen dit opera Grata lingua,^uodpraÃantiÃimiphiloÃphi et medici omnesÃre Gracifuerint:^u9rumÃripta^eeÃfereomnia in Lati nam tranflata Ãnt,tarnen no modo Ãiaaiue y erum etiam puriut ex ipà fonte hauriuntur. Quandoquidem optimi interprétés fît-Penumero filent dormitare, amp;nbsp;errare ac lahinonnunifuam : rr enulta à philofiphts, qui fiium quoddam genue dictMt hahent^ hreuiter amp;nbsp;acute diÃeruntur^qua Latints y erbst yix lenga cir-eumfcriptione explicaripoffùnt. Qptare optima conjilio ah ipfa a-dolefientia multum opera Grata lingua impendit : quantum in eoprofecerit, do^orum eÃe iudicium: nos quantumÃudij amp;nbsp;las iorttinhacrepojiterit^teÃari poÃumut. ^amprater adoleÃen tiaÃudia qua Jupra expofuimus, tSr Ltxicom Gracelatinumtt piofi aceeÃitne au^um:cum philofiphiam doceret^tät medicinane exerceret^aÃidui in lt8tene Gracorum fcriptorum ytrfahatun neque tantum philofiphos amp;nbsp;medicos legehat, y erum etiam rhea leges at portas amp;grammaticoStamp;quicquid in hihpratlarum illi 9(currtret^ quodytl ad rerum cognitione^yel Grate lingua pro-
-ocr page 15-ET MEDICI CLARIS. VITA. 8
friet Atem facer et jïi ühferuabati^ è memoria,maxima frte dit Ui fuit/ionfacil'eftbi exciderefatieiatur. Scriffit deinde car~ mina amp;nbsp;Idyllia Grata quamfîurima quorum multa feriere^ quadam adhuc inter eiui Jihedasextatu.InjdriÃoteltiquoqut Thyftcosliiros nonnullos^farafhrafitamp; fiholia Grace ex Gra corum interf return commentarijsconcinnAuit,'Pratereatranfiu iit è Graco in Latinum,Stoltaumy,yintonium monachum, la
Gritci abtpfe fcripta.
GaecoitSt-tsm.
tianum, tAtbenagoram, Heraelidem Tonticum, *h4ichaelem £fhefium, Offiani Tarafhrafiem, Hannonem Cartbagintn-fen Xenocratem de alimento ex aquatiltbm, CaÃium latrofo-fhiflam: Torfhyrï] item 0â TrotU quadam^amp; alia nonnuüa a-nonyma. Ãliani of era omnia qua extant recognouit,amp;libr»rit dénatura animalium tertiam ferèfartem à Tetro Gillioom^ fitm tranfiulit, ToÃremo loea quam flurima AriÃotelü, Tbee-fbraÃi,7)iofioridtfjöffiani 0Aliorum,fartim in Gracüextm flariiue defrauata^fartim abinterfretibutnon intelle^aytmen dauit amp;nbsp;exflicauitt Qum omnes fitas »bÃruationej emenda-ttonetfiÃfaratim ab alijs oferibtts in ynu yolumen coniungert^ yerbis ornare,eir quafi oÃentare Uli liiuiÃit,non alio in ofere da rius eluceret cu yaria doUrina tum finpulartd e^r extellens Gra ca lingua feritia, 2dam ytfaulo quiddam audatittt de iffo feri» bam,affirmare aufim, iffum Grace lingua feritia doSliÃimds no. Ãra atatts h9minibui,quales multifuerut^non ceÃtÃilquiffe qtd nonminuf quà myernaculam , earn linguam familiarem jiiùba^ buerù: fiue Ãribtre,fiue lequi of tu effets
Sedquotiiamde lingun fatü multa firifÃÃi yideor ,lfenÃ9 nunc ad rerum magnarum cognitionem 0 exferientiam,froftet qua linguarum intdligentia comfaratur. ivledicw igitur fro-feÃione cum eÃet/n yniuerfa quUemfhilofofhia fe exercuit ,Ãd tarnen fracif ui in fbyÃcu, qua meaica frofeÃioni maxime co» gnata funt. 2)ocutt autem Thyfcen amp;£thicenanntt quatuor Ãotvhin^ amp;nbsp;yiginti: ac nonnunquam ytà auditoribua accomodaretitom- **p'*^**pâ* fendta illa qua extant doamp;iÃimorum hominum, amp;.jquosl(mertf
-ocr page 16-COH. GSÃÃTERI THïLOIOPHI ' eauja nomino '^leleinchton^, Schegkjji^elcuriMÃf VttilJen^ btrgtj)'BArlniritamp; StiafitAni Foxijin fcholAex^ofuicpr/ecipuA tarnen Ãilipentta ÃriÃttel^ Ethiea aà âbUcomachumy amp;nbsp;quot;Phy* ftcos eitu l^ros ^uam^lurimot ea lingua, iiua ai authort fcri^ti funtf interpretatM eÃ.Età autem ^rtele^iones ei»tj ^uibufdam fiirtènon conferenia yideiuntur doBiÃimorum hominum lahori but,^ùi in celeherrimii Academijs maxima aiiditorum fre^uen-tiaÃlriÃotelem interpretatur t amp;nbsp;pltrun^ue fuam atatem omne in illo conterunr,idiÃfum tarnen q^uiuùfacile mihi concejferityfe'» rinonpotuiffèj^uinphilofophiie amp;nbsp;rerum naturacognitionemho mu Gracte lingua peritiÃimut^amp;Jùmm» ingenio fradieua, diu-tltrno docendi amp;nbsp;îegendi exercitio multum auxerit.
Qgïjn pwtem nbsp;nbsp;nbsp;¬ceÃit adhac infinitum fiudium tir fumma diligentia,tjua
meâ^amMiT nbsp;nbsp;w omnüuf natura partiim pernofiendti y fut eSf^ ,fracipuè ta-
men ea magnofiudio oifiruauit^^ua de metallif,plAntif,amp; ani-malihuf traditaÃnt.Statuebat enim certiorem de ifits fiientiane haieri poffè^^uà m de meteors amp;nbsp;alijt q^uiiufdam^ yel nimiunt Ãitiliiua amp;nbsp;argut^^ acfrocul à fenfu remotù^itel eiufinodif ye firmameorumcognitionem necratienenec fenfu fatüÃerareli-ceat: amp;nbsp;praterea yideiat yel mediocrem faltem ifiarum rerum tontemplationem,nofilum ad medicina amp;nbsp;adaliaiartet,Jèdad yitam commode degendam, utilem admodum effe amp;nbsp;^ropemo-dum necejfariam. EP^ autem hoc magni amp;nbsp;ingenui animiÃn fiudtjs non tantîimprohahilia amp;nbsp;yerifimiliafiUarifiedinfingu-liif^uatentufieripotefi amp;nbsp;res ipfi patitur^firmù rationiiits latentem amp;nbsp;ahditam rei yeritatem inueftigAre.,tir ea qua inuene-ris in puilicum proferre, quando nobit commune commodum yel ⢠Primiim autem in lucem edidita^ nimalium hifioriam, quod illi magtf necejfarium hoc yidehaturi quod de plantû, turn multi erudite amp;nbsp;ytiliter feripfifiènt tire-tiamnum fcriiertnt,tèr de metallitdoSÃime ytiltÃime^ Georgine Agricola yir multa laude digniÃimist Hiros inpuilicunt tatdijfet:de animtdiiut yero perpaun noÃroficulo ^tantum ex partt
-ocr page 17-ET MEDICI CLARIS. VITA.
farte fcrfÃffint.Et quia ad boc ofia ahÃluedum, neceffarta illi eratleSîi» eorum qui de animantibM fcrifferunt,amp;feregrina(io nes^ye y aria ipjè yarijsinlocM ohÃeruarefojjit in y troque elaborauit. IsLam omnis generiâ authores Gracoî, Latinos, 'Barbares, ObÃuros, Vtteres amp;nbsp;recentiores, qui yel ex pro~ feÃo y el ex parte aliquid de animalibua Ãrifjerunt, legit amp;nbsp;interà contulit, ex ijs memoratu digna magno iudicio excerp/it. quot;Peregrinationes yero etfi non multas, aliquas tarnen huiua ope-ris amp;nbsp;plantarum cognitionisgratia fuÃepir: adijt enim Italiig nonnulla loca, t^' enetijs menfem ynum manÃt,piÃium inÃi^ ciendorum depingendarumgratia.Ãdijt etiam quxdam Germania loca,amp; cum Ãrgentoratum deÃcendiÃet, ytfecundo MO in Oceanum nauigaret,amp;pifies Oceani arq, aliapraclara ob-feruaret,exorto tum infelici bello, quo tota Germania conÃagra uit,amicis monentibua, peregrinationem infiitutam omifit, amp;nbsp;elomunt redijt. 2Le autem amp;nbsp;hancperegrinationem alio tempore repeieret,amp;longinquiores etiamÃujciperet,cum yaletudo non fit tisÃrma, tum maxime Ãumptuum magnitudo ipÃum impedijt, quod neque ^xcenatem haberet, amp;fortuntt eiits yix mediocres his ferendis pares non eÃint.
Peregrinirio-«ts quij pro-pcclt; animiltS hidorüaifufc« pit.
quot;Miramur omnes amp;nbsp;non immeritb ÃriÃotelis libres de ani-malium hiÃoria : fed non inferiori laude digni eÃent GeÃneri no-Ãrilabores, niÃnoÃranobis Ãorderent,aut etiam Ulis inuidere-tnus^ Etenim principi illipbiloÃophorum ad tantum opusperÃ-fiendum, inÃnitos propemodum Ãmptus Alexander magnus jup peditauitycuiusyiilorijscumoriens Gracia pateÃaUtts fuiiÃet, aliquot millia hominum in totius Afiia Gracia^ trablu illi parère iuÃit,quos yenatuSy aucupia, piÃationesq, alebant,quibujque yiuaria, armenta, aluearia ypifiina,auiaria, incuraerant: ne quidyjquam gentium ignoraretur ab eo. Quare non mirum tarn exaÃe amp;nbsp;diligenter omnem pene animalium biÃoriam ab ipà deÃribipotuiÃe, GeÃerus autem naÃer ommbus htspra-Ãdijs deÃitutua, non tantum »AriÃotelico operi plurimum lucis
Gefiicrusipfij Ariftotdein boc fludio no» iafetiot.
V COâN. GEJNERI PHILOSOPH!
Qgemodo to jniiionf m ani nialium fihi
COBipuarn*
tollatü inttr fe y^riÃotel^i amp;nbsp;plurimorum Gr/ecorutn Latinorumfiriptü,fe({ hi^ quo^jplurimas ohferuationes pre-friat atiiecit. Jncenfut enim harum rerum cognofiendarum Ãudio^ à quibuÃuM do^ts, indoBdi^ciuibui ^peregrtnffiyena» toribin j fifiatoribttf, aucupibut ,^aÃoribui amp;nbsp;omni hominuin gtntrt multa fubinde interrogando collegit. Deinde in diuer^ Ãs J^uro^tt rtgionibue amicos complures Ãbi com^arauit, qui ienignè, candide liberaUter^ multas animantium omnegenut ^figiti ud quot;viuum reprafintatas quarundem etiam nomina in diuerÃs linguts, amp;nbsp;htÃoriaS f ilii communicarunt. Horum no^ mina ab ifÃ) ^leraque commemorantur ante initia librorum: multts etiam gratum fi oÃendit infiriptionibus fitorum Id^ro-rumi amp;nbsp;fitnt forte nonnulliquorum idea nulla fa^aeÃmen-tio, quod eorum liter a ^of ere demum abfoluto amp;nbsp;edito^ Uli Junt allatte-.quibua tarnen bauddubie alia rationefigratum oÃendif-fit,ft Hit contigiÃet quot;vita diuturnior, nbsp;nbsp;Cum yeru codent tempore
quo in hoc opere yerfabatur, editi effent de aquatilium natura Itbripraclari à do^iÃimts yirti, Gulielmo ^ndeletio, quot;Petro ^ellonio GallisHippolito Saluiano T^ma^firipta 'Ãpnde-letij amp;⢠quot;Bellonij integra fio operi infiruit ipfirum nomintbus additif. Holo hic commemorate quam liber aliter'vnicuique fitam laudem tribuat,quam ingenue quadam ipfirum emendet ^quam Ubere etiam autabaltero illorum^aut ab y troque nonnunquam difentiatjCtim hac ex ipfi opere eins cognofiipoÃint: hoc tantum dico^Ppndeletium amp;nbsp;Delloniumycum inter ipfis firtè amulatio quidam exorta eÃet (yt fieri filet) ambos tarnen nihtlominut Gefnero nofiro amiciÃimos fuiÃe^es'illi multa,cum adanimaliuy. tum adplantarum hifioriamperficiendam nbsp;nbsp;ornandamÃibera-
literfuppeditaÃe.
Sea quonidpracipuapars laborum Gejheri noÃri yfunt libri de animalium hiftoria, amp;nbsp;non omnibus licet aut yaiat tarn ma~ gnayoluminaÃbicomparare amp;nbsp;euoluere, exiÃimo multisgratum fore,fi argumeturi} ör methodum operis ttuspaueis expona, amp;
-ocr page 19-ET MÃBÃCî CLAkTÃ.â VÃTA. 1®
Ãÿ maleuolorum etiam calumntjs rej^ondeA^qui offiimi'ygt;irima~ xïmos amp;nbsp;yciliÃimos labores iniufliÃime carpunt,Statuerat yir do^liÃimiu omnem animalium h 'Ãoriam fex librif compleet, quorum quatuor funt edit 't. âPrimus de animalibtn quadrufedi-^us yiui^ar^^ Ãcundtti de quadrupedtbii^ ouip^ri^, tertuade auibfu^quartuf depiÃibtu amp;nbsp;aquatilibiuanimantibw. hdsaddi tUTM erat qutntum de fer^entibiu, amp;ÃxtumdeinÃe£lM. Col^ legit auiem borum qvoty hbrorum materiam copioÃmy amp;nbsp;ras ad yiuum faBas multas congeÃit : opus tarnen ipjum ne^ue abfoluit, lie^j in ordinem aliquem digeÃit: partim ^uia typegra» fhtts editionem herum librorum in aliud tempus dijÃerebatÃpar-(tm ej^uod ipfe quot^j alijsÃriptionibtts occupatus eÃet, nbsp;nbsp;nbsp;età ygt;ni
Argnmewtn* ' hiRorise anint Uunti
uerÃum opusinfcripfit hÿîoria animalium, attamen non tantum lt;animalium hifioriam.,nomina, acgenera, amp;nbsp;ÃngulorumÃecies amp;nbsp;differentias,formas item Ãngulorum amp;nbsp;partes,deinde loca in auibu^s yerÃnturjaElionespraterea ac mores amp;nbsp;ingénia,amp; ^ux 'junthuitngeneris alia deÃcribit, Trerùm praterea explicat yÃm j^^uem hommes ex animaltbusÃngultspercipiuntti^uorum alia ye natione capiuntur,amp; exhibenturin ludû tir jÃeüaculis,aut do-tnantur ôr cicuranturtalia domeÃica yarijs hominum yfibus in~ feruiunt: ^uo loco inflrumenta nonpraterit, quibus adyfum eo^ rumhaminiopu^e^^: alia lucrum homini aÃerunt ipÃs partie bus quarum yarius yfus , yendendîs. '^ulta praterea i» cibum admittuntur : quanam autem iliafint, quale alimentum exÃngulis corpori accedat, quomodo Ãngula apparanda tir con-dtendaÃnt, diligenterexponit, ^dh«c,remedia ex animalibus homini ytilia fludiof è omnia ex yarijs medicorum libris congeà Ãt,tir fimul quoque remedia addidit de morÃbus yel iHibits ani-tnaltum in homine curandis : poÃremo plurima qua ad Philolo-giam pertinent,exoptimis ytriuÃque lingua au^onbus collegit. f^are in his libris continentur commentarij locupletiÃtmi amp;nbsp;ca Ãigarionesplurima i n yeterum ac recentiorum locos pene infinites,quando ynaquadrupedum yiuiparorum hifioriaexautbori
-ocr page 20-CON» G E S N B R I PHILOSOPH!
Im fere ducentit ^ttinquaginta collera e£f^.
SecMM autem efl in a-nimalium hifloria ordinem /tlph^beti-cum^yidebatur enim Uli ordo hie commodior adimjuirendum^fi enti amp;nbsp;Lexicorum ordo,harum rerum imperitiortbitf : nam in~ dicemfimf erquxrendi caufaadiré,flepe molefliimeifâ Etflautem ordo htce^^grammaticw^quia philofo^hts re^rehenditur^ defendi tarnen porei^ exemplo yeterum quorundam do^ifi-tnorum hominum : atque yt alter ordo fit fraflantior, hie ta- â men efiflerifique quot;ftilior. ^inetiam aliquoties de hoc admoni-ttts, reflgt;ondebat omnem fluam tra^ationem fere Grammati-cam magtf efie quam fhilofophicam, feque non philofophts, qui paucifitmifint,fid Grammatics,amp;philofigt;phite tyronibis, quo-ru maximts efl numerfs,hac condiatflè.Ãddebat etia,fe idea ordi tiem ^Iphabeticum fecutumeffi, quod omniaqua apudquofiis authores hubs argumenti extant,colligere flatuiljet, apudquot turn mult afint dubia et inter ta,yt ad quod gents referas non con fiet,literaru ordo hie etia commodior efl yifis.Interea tarnen non ita huic ordini addt^ljs fuit,quin fiepe qua cognata funt coniun-xerit^yeluti bourn y arias Jflecies, ^ubalum, 'Bifontem, Bona-fum , Tarandum, Erum, eitplura praterea Bourn ferorum amp;nbsp;j^lueflrium genera: item /Iccipitrumflecies Ãfalona. Buteo-na, Tinnunculum, Cymindidem, Falcones: inter aquatilU Cancrorum, Concharum , Galeorum, flecies quamplurimas, *Praterea leones animalium cum feparatim ederet cumnomen-claturif,per claffesfecundumgenera drflecies omnia digeflit.
fingulorum autem hiftorijs totam traUatinnem per o^o lumaoiniaiiB. capita^ oiloprioribts y^lphabeti Latini liters maiufeuls infigni ta,partitts efl . Trimum continet nomina diuerfarum gentium, Hebraicafereprimum amp;Hebraicsflnitima(yt .^4rabica,Chai daica^Saracenica)deinde Terfica, Graca, Latina,Italica,Hi* flgt;anica,Gallica,Germanica,^nglica, fllyrica : y el omnia y bi habere potuit,yel aliqua faltem:Jape etiam yecabuls deftitutts, noua finxit turn in yernacula linguajtum in Latina aut Graca,
Secund»
-ocr page 21-ET MEDICI CLARIS. VITA. It
Secundo calice docet, quihw in regtoniiue animalia quxque reperianturjamp;quomodo fecundu illas différante tür fi ffecies eitu animait}, dtuerj'a reperiuntur, aut alix ^uxdam dijferentix, il» las etiam explicat. Tracipuè yero cornus dejcribit, amp;primi(m (or^oris magnitudinem, deinde fartes fmgulas, Ãmflices fri^ tniim externas internas^ffolidas amp;nbsp;liquidas,yt funt in quadru-fedibits pellt},fili(amp; qui accidit ets color)Ãtngut},adefs,meduL la,oj]a,yena,nerui, amp;c. quot;Deinde comfofitas à cafite adfedes, yt caf ut, cornua,cerebrum, oculos,aures,nafum,os,linguam, dentes, fe^tt},dorfum,cor,fulmones, yentricHlum,befar, fel,lienem,in-teÃina,genitalia,crura,^edes,ynguesyelyngulas,In illts etiam animalibui, qua ab hominibui aluntur,ytfecora, iumenta, canes, ele^liont} notas in hoc cafiteinferuit.
Tertio cafite, comprehendit naturales corports aHiones, qux yel ad yita conÃruationem, y elJÃecieipropagationem pertinent', Ãngulatim yero hic deÃcribitur animantts cuiuÃ^ yox, fenfuf,cibu},pottti,Ãomnu},fomnia, excrementa alui, yeficx,ge-nitalium,Ãtdor, menfes, lac : Loci item in quibtts yerfeantur,yt montes,Ã)flux,paludes,locifrigidi,calidi.yd£lionescorportf,quod ad motum amp;nbsp;quietem,ingreffM,curfit}, yolatu4,ferptio,natatio, (ubatioeÃanitas amp;nbsp;eiusÃgna amp;nbsp;conferuatio,pracipue circaptco-ra amp;nbsp;ea qux ab homine alunturanimalta. Libido, coitui,con-cepttt},geÃatio pragnantium cura, aborttt},partits,feetarum curaÃcetitseiui^educatio,jietas amp;nbsp;eiitsdignotw,yitaJÃatium, tnorbi,eorum^caufee,Ãgna,pracautiones,remedia.
Capite quarto, deanimiaffeTibui,moribuf, eir ingenife agiturequxÃngulorum animi bona autyirtutes,qua mMaaut yitia Ãnt, tum inter fe,tum erga feetus fuos, erga hominem, Jfempathixeirantipathix, hoc eli^naturales quadam concordix dr diffenÃonesÃngulorum ,primiim ud alias animantes , dein-detnde ad res inanimatas,
Caput quintum eSC^de yfu ex animalibu^ percipiendo,extra cibum tarnen, ac remedia, Deytnatione animaliumi
A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C 3
-ocr page 22-TON, G E S N E R r P H r L O ï à P H T
^uoModo ca^iatjtun^uomodo domentur '^sl cicurentttr î ^uomo-io tra£lentur,Ãue cnrentur amp;nbsp;nutriantur amp;nbsp;fanttatü tuendlt;e fracepCd,amp; inpecortbttf,qi(x ad^afloreSigregeî,amp;Ãahulaper-tinedtit. De inÃrumentH ^utbtn adyÃum eorum hommipraÃan dMtn opiH e^^y^tin boue,de aratro,tn e^uo,de re curuli.Exhibi~ tio eorum in Indn amp;JÃe^aculdr,pretium pecunia aux ex ipÃt forumue partibuf yendendû habetur, 'vÃia dtuerà homimbtu *f tiles ex ÃingulMpartibtn, ytpellium adyeÃes,cornuum aut yngularumÃtfÃtud, adfugandesÃerpentes, excrementorum ad fiercorandam terram,brognoÃica tempeÃatum, amp;nbsp;aliaà ^uxex ipÃs habentur commoda.
Sexto capite traSlatur de aUmento ex animalibuf, tum in-perÃngulasparteszÃmpliciterprimiim aux in cibunt admittantur, aut non, deinde medice amp;nbsp;quam falubriter idÃat, amp;nbsp;quale aîimentum exÃngults carport accedat, amp;Ãquid aliud huiuÃnodi mediciÃriptum rtliquerunti poÃremo de apparatu amp;nbsp;condimentsÃngulorum.
Septimum caput remedia ex animalibts homîni ytilia com~ prehendityid^ eo ordine, primiim ex integrif animalibus,deinde ipfortimpartibtSy tumÃmplicibis,tum compoÃts. Et quoniam Jxpeab yna parte multa yaria^ medicamenta Ãimuntur, in morbis certumfequitur ordinem,y tpriis communes morbi, dein ae particular es à capite ad pedes progreÃfu faÃo commemoren-tur. Sxpe etiamÃiperÃitioja quxdam ab ipÃo ponuntur, ko quad hxcyllo modoprobaret y quipotiusin his reijciendis multis mo-dum excedere yiÃts ei^, fed quoniam omniuyqux haberepotuity congerere Ãatuerat,hxc omittere noluityprxfirtim cum nonnulla Ãnt eiufmodi,yt no smnibis etiam eruditisfuperÃitiofa yidean^ tur, remedia aute ex animalibus,de morÃbus yel i^btu animalium in homine curandis travat : amp;nbsp;methodum medendi primtim, ingenere prxÃcribit, deinde perÃngula medicamentOy ddigentiÃimeapud authores obferuata.
ToÃreutum
-ocr page 23-ET MEDICI CLARIS. VITA. Il
ToÃremum caput totum âPhiloîogicum, c2r Gramtnaticum
'^aria tjr multiplici ItSlione conftBum, ^uotlin pluret fartes ah iffi fulnliuitlitur. Trima lalet ncmina Latina amp;nbsp;Grata,qua minus yfitatafunt,yt foetis, autalicui dtaleGopt-(ultarta , aut ettamÃUa tir ridtcula, nomtnum etymoie^iat^. acprof ria animalium nomina : Item epitbeta ,primiim f atina^ deinde Grata , cir metaphoritum nominum yjùm, at deriuata Latina amp;nbsp;Grata fiparatim. ^^it etiam in hat parte, de ima^ ginibus animalium piblts ,fiulptta ,fuÃsaut aliter expreÃü. Traterea de lapidibus, planté, animalihtts alijs qua nomen à prafenti animali deducunt :amp;poÃremo loto ,ponuntur nomina propria hominum, regionum, oppidorum ,fluuiorurn,else, ^^use yel ah animalts nominefumptafunt, aut faltem Uli it a fimilia funt^yt inde fumpta yideripoÃint^ Sex deindefiquentes partetf eiufdem argumenti funt turn fex proximo à primo capitibufj nijt quod bit grammatica folum ,pbilologica amp;nbsp;poëtica attina gunturtquamufs de meduamentis, quaÃptimo capite tradun-tur,bic raro aUquid inueniatur,
ToÃremapartepbilologica traSationts, Hifloria eirfabula narrantur, deinde qua ad diuinationem pertinent, prodigia oÃenta,portenta, monÃra,omina, auÃieia ,auguria,item qute ad religionem,yeluti animalium quorunddfepultura,quaquii-lus dijs fatra fint, qua Jatrificentur*,fraterea prouerbia bof. loco commemoranrur ,tum quadam ab Erafino non adninud-uerfa, tum ab ipfo quidem annotata ^fed bit quadam prolixiua quadam breuius expofit a,quadam caÃigata : quilus etiam oEa prouerbia adduntur, ex yulgaribus Ungute, aut fatrie litertt defitmptaipraterea fimilitudines,emblemata,apolo^.
Hat igitur capitum Ãrie in fingulisfere quadrupediius,aui bus, pifeibus ytitur,nifi ybi peregrinoru animaliü natura,no ita bene y el nobis cognita funt, yel yetertbus deÃripta,tum enint neceffe fuit i aliqua capita omittere Exbac tarnen capitum
-ocr page 24-CON. GES NE R I PHILOSOPHf
Qux nam re. prehcndanlur in animalium hiftotU.
VfnthaiufmO.
lt;ii CMlonum.
enumeratione etiam hi ^uihM non uacat toturn o^ia in/^kerè, facile animaJuercent q^uanta diligentia t^uam tnagno labore^ o^M tam grande confe^um fcerit. Quii minut audiendi funt^ ^uido^ifimi homing lahoret eleuare conantur, amp;nbsp;crimi-nationibm immerito profcindunt. Ainnt effe centones,ex yarijj authorihiaconftitosyomnihin nimiaprolixttate moleflot, Ordi~ nem ferttari puerilem, amp;nbsp;Grammaticum, non philofphicumt ^uale in animalihm defcribtndid Arifloteles amp;Jèruaritt amp;Ãr-uare docuerit^Stilam fraterea reprehenduntnonnitlli: clt;r iconet nonullas falfas effe aiunt galias yero male amp;nbsp;ineleganterpiSas, Horum omnium criminationibt(s,tiuamuis optime GeÃerus naÃer , tam ante reÃonderit, tarnen mei officij eÃe exijlimo in hac yiea eius defiripione^paucK eius reÃonfiones repeteretamp; lobäres maximoSiamp;ytilifimos^contra calumnias aduerfariorutue» ri. Centones, inquiunt ,funt libre GeÃeri de animalibtM : quaft 'Verb non idi^Ãm author palam^rofteatur ,htec ex multiplici le^ione amp;nbsp;omni author um genere eÃe congeÃa.Q^odft ojlendero btec maximii laboribus eÃe colle£la,eumffyÃm habere,quot;Vt obtan dum foret in omni artium amp;nbsp;diÃiplinarum genere huiufmodi quot;Vel centones f yelpandeBas extare, fateanturfe yel imperitos ^ui hlt;ec ignorent, quot;Vel ingratos, qui nulla ratione habita labarum tnaximorum, quos in hoc apere exantlauit^ amp;publicaÃudtofo-rum ytilitatss^idtemerè damnare auf fint, ^claborts immenà eÃ, yel tantum optts defcribere nemo non 'videt,fed ex quot;veterum amp;nbsp;recentiorum librit materiam amplam congerere , multa ex diuerÃs lingu^ transferre, multa obÃruare, amp;nbsp;propria expe-rientia yà amp;nbsp;ratione conÃrmata 'veteribtts addere^atq, hac omnia ordine digerere', amp;nbsp;Ãngula inÃos locos referre, qua Ule omnia in hts librts praÃitit, laborts e^pene inÃniti, amp;nbsp;requirit hominem non tantum laboriofum amp;nbsp;diligentem, fed linguarum quoqj peritum,iudicij exa^i, amp;nbsp;methodi non imperitum^ Taie autem optts pandeHarum do^oribits amp;nbsp;profeÃoribtts cuiuÃ, fcienfia,magnam ytilitatem aÃert, ^oniam enim eiufdem ar-
gumenti
-ocr page 25-ïT MEDICI CLARIS. VITA IJ
^umenti firiptorum omnia loca in ynum congtruntur, Ã ^ua apud aliquos fuerint dnbia,obfcura^pugnantia^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;corru^ta^
/acillime amp;nbsp;tertiÃime mutua coUatione aurhorum explicantur, tonciliantur, arguuniur amp;nbsp;emsndantur ; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hocgmu^ com-
mentariorum ionge prxÃantiÃimum . Et quanquam ^rofter tnagnitudinem operts^continua leiiionebuit^odtcommentarij tuoluinon poÃint, praÃrtim ab iUti,quibiu per occupationtï^ ettitdiuerfumgtnuófludiorum^ idfaeerenon libee,autnonîicet^ er uni tarnen tUiis etiamytiles^à etf tanquam DiSlionarijs'Vti yoluerintyita yt y na tantum de re de qua inquirunt in ipÃs le-gant, quam propter ordinem eundem perpetub firuatum repe-rientfacilè. ConfitÃiturautem hacratione^ amp;nbsp;iaboribusÃudio-firum, neeadem toties apud diuerfisÃnt legenda nonacquieà cente interim animo, dum aliud apud alios firtemeliua inuen-eum iriÃeratur', amp;nbsp;temporiparcitur cuiui ia^ura precio-ÃÃima quando femel omnia tantu amp;nbsp;yno loco legunturjueq, diu inquirendum efl;fumptws quoq^ minuuntur^qub minus multi co-dicesÃtnt emtndu i^are età buiufmodi commentarij, centenes ^ppeÃlentur e^prolixiÃntf tarnen ytilitas facili firolixitatem excufabit.
Quod autem ordo reprebenditur,yt qui ma^ts fit Gramma-tKus,quamEhiloJophtcuf ,quoatlU quaà crimen ahquoa obtq-ciuntÃdipfum ingenue lt;iuthorfatetur, amp;nos cur hunc ordinem fecutusÃt^fupra expofuimut^ atq, oÃendimus eum, bac in re^yt in caterü omnibus,non tarnfute iaudi,quamÃtn tnagnam apud omnes bonos confecutus eJà , quam ytilitati publica yoluijà confulere.
QuodÃÃdus nonfatiselegans nbsp;nbsp;ornatuf quibufdam yidea Stiim Gtfneri
fur (qua tertia fuit accufatio)cogitet Uli, qui hac reprebendunt, eum inmaximatotiusopertsparteadfcribereyerbaauthorum ex quibus aliquid dejumpÃt : quareà qui illorum minus pure tjr ornate, nonnunquam etiam barbare amp;nbsp;ineptè locuti funtÃpà cul pamprxÃabunft âDeinde yero.^ qua ipfeÃuts yerbis defiribit, ea
D
-ocr page 26-COM, G E S N E R I P H I L O î O P HI
Mult^ in locii,ybi^pure amp;nbsp;Latine, plerun^j etiam eleganter crnatèfcriptafunt^Danda autem e^^ illi yenia,Ãin^rebue tant yarijs amp;nbsp;innumerts occupatiÃimta, non tantum opéra quantum alioqui potuijjèt, orationi excolenda impendit. 2\lant amp;nbsp;ipÃm operif argumentum, orationem non tam grauem quant perÃicuam amp;nbsp;interpretationi aptam requirit,quando authorum yerba non tantum récit antur,fed plerunq^ ybi opM esf^, explica-lianesadduntur: yt non tantum hifioria animalium bi libri diet poÃint,Ãdcommentarij in authores, qui de animalibuafiripfe-runt. E-t ipfa hifioria animalium rerum cognitione contenta, non admodum orationtt ornatum defiderat.Imo yt âPlinitts infimili aperefiribit, huiufmodilucubrationes,nec ingenij fitnt capaces^ nec admittunt exctÃtn,aut orationes fermonesüe,aut cafus mira biles,yel euentttf yarios, aut alia iucundadi£lu autlegentibuis blanda: flerili materia,rerum natura , hoc e^f^,yita narratur, amp;nbsp;heeefordidiÃima quoq^ fuiparte,ytplurimarum rerum aut ruflicis yocabulis aut externis^mb barbarts,etiam cum honortt prafationeponendis. QuodÆ TliniM,qui Latina linguapurita^ tem cumlaUe hauferat, amp;nbsp;'^ieexnatt y fin E'efiiafiano pluri-ma adiumenta habebat, tarnen defiili anguflia amp;nbsp;ruditate,in' -fimili argumenta excufationem inflituere yoluit, quanto iufiiui yenia dabitur Gefnero noflro,finon ybiq^ oratio eius delicatiorio bits auribuófattsfaciat, homini inter Germanos nato amp;nbsp;educa- , to, cui latina linguaperegrina,cui nuili %^îecÅnatts,in tanto ope re impedimenta autem plurima obiebfafuere!^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âs
Dlt; îconîbns »D im ilium.
jÃf. iam degenere dicendi diximusfid Hits quoq^ reÃon-fium eflo,quibui Icônes non fatts elegantes eÃe yidentur..^hj qui dem liberalitateprincipum yirorum adiutt, animalium amp;plan- lt;nbsp;tarum figuras eleganter in as infculptasin publicum edtderunt^ at in huittf operte editioneÃmpttts omnes,ynaf tjpographus fu-fiintnt\ quare fi quid in elegantia peccarum el^, culpam praÃa-bunttypographus, feulptores amp;nbsp;piSores, non autem author ipfe^ Falfas autem confi^asque imagines ab ipfo pofitas eÃi, ytita,
ItSori
-ocr page 27-ET MEDICI CLARIS. VITA. 14
le^ori imponsretjfalÃt confiBa^ nbsp;nbsp;nbsp;acctt/atio: etenintfi
falja^yeÃfalïem juj^e^a junt iconer^indicat à nbsp;nbsp;nbsp;acce^erit,mogt;-
netfthïeÃtiCertü rationibits additif ds reprehendicà n hû qult;s ad uiuum funt expreÃx,Ãcuii piifor lapluifueritt^uii erratum fit,Ãdulo monet acfi excujat^. 1enta igitur in^enuita-te cum toto o^ere yfitsfit, dolendum nbsp;nbsp;nbsp;homints literatos tam
non ingenue illiiu laboribtu obtreSare^ ytinam illi, ^ui Gefneri noÃrilaborescriminantur,fuai^firum intueantur^tjua ^erfiifa expletaii^ omnibits numerü amp;nbsp;Ãartibus yi^ aentur, inuenient certè in hts fua «finione plura qux reficart Ittl addere boÃint, Qjtodft quts etiam mediecriter do^its^ indices feu nomenclaturas animalium^ quas Ult yarijs Unguts librorum initijsprxfixit,legat,amp;iffa tantum nomina ficum expendat in-gt; genue^qutenam fibinota,quaitem incognita fint facile agnofiet quifuerit Gefneri noflrilabory qui non filutn tot ntminafidrts. ipjas tanta dtUgentia perficutits
Vtrumnunceiiti eruditionem amp;diligentiamfriedicareno~ loy neq^ enim illi aliéna laude opits eSf^, quem fatts laudanta^ud. omnes doilos amp;nbsp;bonos.^ firifta ipfiitsflurima amp;nbsp;doUiÃima. Et quia fatts multade animalium hifloriafiripfi, adreliquosiffiut labores yenio: fuperiits aute ofiendi eum,in omnibits naturtepara tibits pernofcendtäfumma diligentia y er fatum effi,pracipuo ta^ tnenfiudio obfiruafietqute de metallts^plantà amp;nbsp;animalibus tra-dita junt. Etfi y erb quas inceferat firiptiones, abfeluere in yni nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;äs
uerfum nonpotuit gt;nbsp;maxima tarnen pars hifloria animalium ab-filuta amp;nbsp;édita e^.îiemetallts autem amp;gemmtf exi^uum qui., dem libellum edidit,collegit tarnen immerifam materia'iamp; quia à fodints metallicts longius aberat,quam yt ipfifingula eo loco quo nafcuntur injÃicere paffet, fecit quod amp;nbsp;ante in animalium hifio riafectrat. In Ulis locis ybi prajlatiÃim« fitntfodine,amicosfibi quam plurimos comparauit,qui illi quam plurima amp;nbsp;rariÃima mifire; ita^ quodregio nofira illi denegabat metallorum nonfie (undafiddiligentia amp;amicorumÃudio penfauit.
2) X
-ocr page 28-CON. GESNERI PHILOSOPHI
Studium rei herbar ùe.
yâ.runtamen xn nulla parte nature rerum dihgentuu e^ *fierfatus, nullt reiplttf tempore tlr opera: tmpendtt, quamplan farum cognitioni^tentm adoleÃens autpotiiigt;f puer (^t ab initio indtcauimtts) patruoadhocÃudtum inflituttne^^^ id^ deindefemperamauityfecfÃneolibentiÃim'e exercuit. LauÃanneetum eÃetÃape herbarum gratia montesSabaudixpe-rerrabat^elr SaÃlete non minoriÃudio adT^eni ripas,amp;paÃim etiamper late patentes campos, ^inyicints montibui plantat inueÃigare folebat^ Tiguri autempoÃ^uam habitare capit^non Tantum in agros amp;nbsp;montes yrbi yitinos herbarum noÃ:endarum cauÃa exire cottÃeueratÃed quotannäfere alitjuam peregrinatio Hem in aliat Heluett» partet eiufdem rei gratia fujctpiebat: ita^ magnam partem alpium âÃheticarttm amp;nbsp;Helueticarumt-plantaru cauÃtperluÃrauit. ^inetiamcum Vmetias profe^tn ejÃt^'Stt âMediterranei marthptÃes in '^frbeceleberrima cognoÃ.e ret^non minori cura amp;Ãudio in ilïo itinereplantas, quam in ipÃt quot;Vrbe ÃtÃeS)tjir obÃeruauit amp;nbsp;depingi curauit.Eadem^ diligentia tnperegrtnationibus Gallids ei^yfui^ ObÃruabatautem non Tantum plantas à 'veteribits^ T)ioÃ:oride, âPUnio,amp; TheophraÃo deÃriptas^ut à . recentioribw 'ÃuellioyFuchÃiOy Trago,fed natu ree ipÃws obferuator,omnes anteÃbi non yifas plantas colligebaty, depingebat,in bortulo Ãto plantabat JDiligenter prater êa primas quittâtesplantaru. amp;nbsp;teperamenta inueÃigabatttär in hue yÃnt quaÃtf plantasguÃabat,alligabatcorpori, nbsp;nbsp;yariÃrationibui
ear um Tiiresexperiebatur.lsLec quot;^eroÃioynius iudieio ytebaturt. Ãd UbentiÃimi aliorumÃententias audiebat, nec medicorum tan tum .,.Ãed 'vul'garium quo^ hominum : neq, enim pudebat eum à . ruÃicKy tärfapeetiamdmulierculidBulgaria nominaplanta-rumdiÃcere amp;nbsp;quot;Dpum herbarum in medendo quem ipfi aut ex-perti efÃent,aut dmaiortbusÃts accepiÃint.,. Habent enimÃapeâ numero hommes ruÃici 'varia expérimenta à maioribin quafi per manM tradita.^^quibusÃpefelicittradmodum'Vtunturthxc ziLe.neq^aÃernabatur faÃuquodam , quoÃlt;epe hstnines alioqui
trudtti
-ocr page 29-ET MEDICI CLARIS. VITA. Ij eruditi, infiati ttiam optima gemunt ; nequeÃatim quihuÃt^ Ãdem habebat fedÃnpula^ratione amp;nbsp;methodo exa^a diligenter examinabat. Confer eb at autem magno cum iudicio plantas quas norat cum yeterum defiriptionibus, atejj yt hoc reÃiusface re polfet,prias '^eterum defcriptwnes TheophraÃi, DioÃoridts, Tltntj^dtligentiÃimi interà contulitXex qua collatione^ multa in 'Plinio caÃigauit : multa male ab illo ex âDioÃonde tranflata tjfe oÃendit:eodtmqj modo nonpauca in 'DioÃonde amp;nbsp;Theophra Ão eorumq^inttrpretibuijCorruptajaut maletranflata emenda-uir. Tantam eitts diligentiam cum agnouiÃent complûtes homines dobliÃimij yt qui eius iudicio multum tribueret^ctrtatimad «um mijere femina yaria,amp;plantas quainplurimas^cum retentes, tum Ãccas: idque efc Jtalia, ex Gallia, ex Germania, amp;nbsp;ex alnglia yfq^. Itaq^cumpropria diligentia, tum amicorum Ãudio «oUegit plus quam quingentasplantas, quarü deÃnptiones apud nullum yeterum extant.Iamquefe operi aecinxerat,'Vt qu/e tri-gintafereannis maxima Ãudio amp;nbsp;labore pene inÃnito colleger at, tn publicum ederet, cum fatiytnohu ereptus,praclarum opus aofoluere amp;nbsp;expolire non potuit. jittamen netantieinilabores périrent, quacunquedeplantis collegit amp;nbsp;annotauit, «a omnia (um decumberet : teÃamento legauit clariÃimo medico CaÃari l^uolphio, tique opens editionem commiÃc amp;nbsp;quantumuis ager amp;nbsp;admodum inÃrmus, diligenter tarnen amp;nbsp;accurate methodum quam ÃruareinÃituerat,expoÃit. ,gt;intequam y erb in morbum incideret, figura plantarum quamplurima ligno infculpta fut-runt,in quibw de^ingendts ipfefrequenspiClori aderat: amp;nbsp;cura-bat fidulo,primum, yt certa feruaretur in omnibus proportio, yt pidor non artem fuam oÃentaret, fed natur am imitaretur amp;nbsp;ad illam quam proximeaccederet,cir in folijs fibrasÃnÃoribus li neolas, non quasipficollibuiÃet, fedquas natura in hts Ãtnxiffet quam exa^iÃim'e reprafentaret. Diligentia huiusnon dubito Iduolphium noÃrumharedem quaÃfbre , quiquoniahoconiisin à recepitjprofua erga GeÃherumfide amore operam dabitfet
2) '5
-ocr page 30-CON« GESNER! P H r L 0 S 0 P H I
Kt fche^a guident colleUaneorum ew de flantti ^ereat,fir totunt of tu quam elegantiÃime abfiluaturtamp; in lucem edatur, quot;Par-^ auf auttm de tarn brlt;eclaro 4 multü diu exfe£iato ofere nunc firiho,quoddfhij f'^fofchefisinfuÃicameditafatüexfli-uttquid Ãudiofis hic expe^andum Ãt.
Quoniam 'Verà haÃenufÃudia amp;nbsp;laiores GeÃteri quafotui diligentia perficutuffumy deinceftanteqttam de reliqtia yita amp;nbsp;tnoribus dicam, profeÃio ifÃtu foÃulat, quot;Vtdere medica aliqtta ttiam exfonamtquod facia quà m fauciÃimüfne in re mihi inco^ gnita fernere quicquamÃrihamiyt mihi dicatur^ Sutorne'vlrra crefidamtea enim qua haBeniu exfoÃi, magü Ãnt artium hu-tttanitattf ÃudioÃscomunia. Quantum in cegnitionerei medica yaluerit medicoru eÃo iudiciumtnos deartü yfu ea qua nobts tx ifà cognitaÃtntÃribemuf-.quodfi nonmultaproferemtUi mi rum nemini 'videbiturtqui moresnoÃrorum hominum norittquo-rumplerique à pharmactf abhorrent, amp;nbsp;medicorum opera non ni Ãin extremü amp;nbsp;deÃeratiÃtmtf morbù quot;Vtuntur. Praterea GeÃner tu qui noUet medicinam quaÃtu cauÃa facere,atatù fuapartem maximam domeÃicü lucubrâtionibtu confumpfit: interea in medicina non paru potuit. 2d.am amp;nbsp;hydropet aliquot graues,apo plexias nanpaucas, epilepÃasplurimat, amp;nbsp;alios ingenres morbos curauit in ijs,qui amp;nbsp;mature accerÃre ör obtemperare 'Voluerut. Senes aÃhamaticos quofdam iamferè animam exhalantes reuo-cauit. KArteriarumintemporibiufeClionem, quot;VtericlyÃeresin grauiÃimü mulierum morbü, ab Hippocratü yÃquefeculo re-petijt,rir ijs non femel féliciter yfiue^^. 3^media quoquealia precioà amp;Ãngulariaplurima habuit,qua partim ab amicü ac-etpit, partim ipÃ,'vt fuit eruditione amp;nbsp;experientia nulltfecudtu^ inuenit,quibuf noninfeliciter fape quot;vfiu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quantum âVerb Uli
medici do^iÃimi tribuerint, malo exipÃrum fcriptü cognofci. Certe prudentiÃimi yiri, qui ofÃcina Froheniana âBaÃlea pra-Ãtnt, cum fttperioribuf annü Galeni opera in publicum ederent^ huns ynum tditioni praejjt leolutrunt^quod exiÃimarent et eiuä iudicium
-ocr page 31-ET MEDICI CLARIS. VITA. 16 iudlcium ejje exaSiiÃimum^amp;nominü^loriant amp;nbsp;auClontatttn, tÃe maximam, qua o^eri non quot;Vulgärem commtndationem firre faÃet.
Tojieaquam qua eittifuerintÃudta exfofui^yento nunt ad yitam amp;nbsp;morts:amp; quoniam fietas in De urn yeraque religionit Ãudiumjn homintt yitafrinciftm locum tenet, ab eo ordiar, amp;nbsp;quM eiM de religione finÃtt fuerit exponam . Trimitm itaque exiÃimabat omnem df religione doUrinam exfacrtt Uteris efft fetendam,ideo eas libenter amp;Ãtfe legebat,fracifuè tarnen Tfal morum leblioneafÃdebatur , quasÃaf'eHebraic'ele^ebaf.fluri^ mum etiam t^ifolUnarU Grata faraf braà deleSfabatur.Dein^ de cum magna foleat eÃe yeterum auBoritas, qui quondam mt^ lioribtts eccleÃa temfortbus floruerunt,Ãi quid h aber et ocij,liben ter in horum leblione conÃttnebat, fraÃrüm Gracorum quorum flerofque legit, quoÃlam etiam inLatinam linguam traÃuUt, Tanto autem.ÃucUo facrat literas legit, yt de grauiÃimis con^^ trouerÃjj religionit noÃra of time iudtcare foÃit. quot;blequeÃmten» dam fuam dtÃimuläbat, fid falà m teÃabatur fie ymuerfiatn doidrinam nqÃrarum etcleÃarum , y t fiter is Utens amp;nbsp;yetu» ' Ãisfatribtts confientientem,amfle8i amp;nbsp;ex animo frobare^ Tra~ terea tum fiuferioribtn annis grau is controuerÃa de Jdtra tri^ nitate exorta eÃet amp;nbsp;agitata in etclejijs Colonia, qua ntme qtto-que mifier'e laterantur eir yexantur eius regni fUtres ectlefita, haberet autem amitos ex illo rtgno doBot nbsp;nbsp;nobiles yiros, fite»
fe Ulis fiuam fiententiam tor am exfofiuit, amp;nbsp;difitedentibus ficri-ftamdedit,ac eosadtonÃantem yera doSlrina frofieÃionemco* hortatits ei^ ; atquegrauiÃimisratienibus amp;nbsp;ficrifturarumÃr-mis teÃimonijs ^ntttrinitariorum errores damnauit^ Coluit quidem multorum amititiam qui diuerfitm de religione fientert-ttam fiequerentur, in nullités tarnengratiam, fiuam de religions ferfiuafionem non modo mutauit,fidne diÃimulauit quidem. .Audtebat autem condonesfatras, non tantumfieÃis diebus ,fied quotieficunq, 'Bullingerue, quern ille fra ceteris obfiruabat^con^-
-ocr page 32-CON. G E î N E R I P HIL O S O P H I
tionaretur(^uodfrater diem dominkum nbsp;nbsp;Ule in Ãftimana Ã
leiat facere) aÃidue intererat flerunqtte fecum Hehraum â¬odicem afferentilleliirum ali^uem yeterit teÃamentiinter^^ fretaretur.Q^amu^ enim medicut effet frofeÃione.^ exifiimabat e!r re^e,cognitionem '^erareUgionttnihilominuiadfefertinere^ eSt ad omnet ^ui modo omnibna commune nomen Chriflianiho-miniftueriyelint. Statuebat etiam bunc effe bracifuum fru-* Ãumffudiorumfitorum qui ex illü ad yfum eccleÃa redundaret: ideoque in animalium biÃoria multum labortt impendit He-iraiifnominibuiinterpretandti: amp;nbsp;fere omnia illa loca Ãriftua rarum^m quibtu animalium mentio fit, accurate interpretatue ytfxfua profeÃione aliquidÃudioÃtfiter arum literarum eommodi afferret.
Niti Sc mor«. nbsp;nbsp;nbsp;T^ondebat autem yita etut amp;nbsp;moret y er a religionit pro-
feÃioni :fitmmaenim illo fuit humanitat ffimplicitat^ integriquot; rat : nulla eÃenratio luxut nullui, libidinû ne yeÃigium qui-dem apparebat : pudortt amp;nbsp;yerecundia tantam habebat ratio» nem^ ytobfitenum aliquidnon modo ipfi dicere^yel ab alijs audi re, fed ne legere quidem fuÃineret,quod fatit te/iatur quot;Martialüt ab ipfo cafiratuf^ ^deo autem boni moret iUi cura fuere, ytfa-pe cum grauiÃimts theolog^ confultarit, quanam tandem ratio-ne coUapJa eccleÃa difciplinareÃitui poÃiti dolebat enim Uli y t bontf omnibut, doSlrina religions à ram muitte erroribue repur--gata,in morum amp;nbsp;yirx reformatione adeo tardotprogreffwtfierU «oult;nâ nbsp;nbsp;nbsp;*gt;tfnicUiat bonorum amp;nbsp;dollorum hominumÃadiofeÃbicom
parauit,amp;fitmmafide atque conÃantia coluit. Indicant hoc non ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tantum infiriptionet quamplurima, in quibui beneficia amicoru
telebrat amp;fe gratu exhiber, fed multa officia,cumpriuatim tum publice, amiciê exhibita. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;enim librot ab ipfit non-
dum abÃlutot, po^^ eerum obitum abjoluittaliorum feripta ine-mendata recognouit : plurima in lucem edi curauit: prafationet addidir,aut aliquid fuorum firiptorum adiunxit : multit etiam deditGraca exemplaria qua Uli trantferrent ör in lucem ede» rtntf
-ocr page 33-et medici Ct a ris. vita. »7
rent, ^lijs alias occaÃones à exercent fraiutt. âMiriÃce tnine amabat eos,qui yel mediocresprogreÃTttf in litertsfecijjtnt,amp;of. Ãiiti ac diligentes in Ãudijs effent, eorum conattn iuuabat amp;nbsp;inlt;^ ^enia ^uacun^ue ratione poterat excitabat. Commemorarem no^ minatim complares butM rei teÃes, à neceffè effet, nunc cum ex Catalogo o^erum eius quern huic hiÃoria Adiunximus,quid ami-â CIS praÃiterit,facile a^^areAt,libens ab bac com memorationeÃt ferfedeo. Certè yt alia omittam,yna o^rum Cordi editio, eine ergaamicosÃdem amp;nbsp;in ill^ ornandis diligentiam teÃatar: Cor-dum enim cum adhuc in yiu^ ageret non nouerat,neque ylU ami citia conÃtetudo ipÃs interfefuit,eum tarnen fropter communia Ãudia amauit, dr ea diligentia of er a eiiu conquifiuit amp;nbsp;in fubli cum edidit yt in pref rijs maiore yti non fotuerit. His moribtee amicos Ãbicomfarauit comflurimos amp;nbsp;d9mi,in f atria,amp;of ud exteras quoque nariones^ J)omi enimgrants amp;nbsp;acceftusfuit St-ttatui,charns bonis omnibus: yulgits yero quod de Uteris iudica-re nefcit,forte nonitamagni dlu faciebaf.ex his tame quiipfum famUiarius nouer ant, eum non tarn prof ter eruditionem, quant froftermorumintegritatem amauerunt, âM.edicireliqui noÃra yrbis ifÃm ytfatrem amabant amp;nbsp;yenerabantur, quosiffe yi~ ^Ãimfiliorum morecomf leBebatur, amp;nbsp;quactinq^ refoterat iuua batat^ornabat. EccleÃa aut miniÃri cum Ulo fraternoamore ceniunBifuerunt, quorum quicunqueyoluit^ eius opera parata eSrgratuitaÃmperyfus e^, ^dequein patriatantum,fediit exteris regionibus theologos,medicos,pharmacofceos quamplitri-tnos habuitarBiffima amicitia ÃbiconiunElos: non tantu m Ger» manos,fid ^Anglos queque amp;nbsp;Gallos amp;nbsp;[talos amp;nbsp;Tolonos.
Tatebatporro eius domusfemper omnibusperegrinis, fraci- HufpiuKt«. fuiliteratis hominibus, quorum plures ad ilium quocidie cen-Ãutbant,alij yt ipfitm yiderent amp;nbsp;nofcerent,alij yt aliquid raru amp;ff eSatu dignum apud ipfum yiderent. Erat ènim domits eius rebus huitfmodi referta,habebat omnium fere ptregrinorum ani malium y el cadauera, yel effigies coloribsts eleganter ad yiuum
E
-ocr page 34-CO N» GESNER! PHILOSOPHI
Liberalität.
ludicium Imp. Ferdinandide GcüittO.
txprejpis : plantas autem plurimas noÃrts regiontbM ante i-gnotas alebar in fnts hortulió^pluresficcatas in fnis thects recondi tas habebat: collegie quoquegemmaruniymerallorumj amp;nbsp;rerum foÃilium non contemnendum thefaurum, Hxc autem yniuerfa non fibi tantum recondita feruabatÃed quicunque rerum natur te fludioà ilium accederent, hts libentiÃim 'e Ãngula demonÃrabat^ amp;nbsp;erudite ac fuauiter de eorum natura eir quot;^liribus diÃerebat. Etenim eum natura Uber alts amp;nbsp;muniÃeus eÃet i auro autem amp;nbsp;opibus amplts non abundaret ea qua ipÃua muneriä erant,qnet ex eruditions yaria amp;nbsp;experientia theÃaurs depromebantur^ li bentiÃim'e elargiebatur, lgt;I.am cum à praÃantiÃimis Germanite, Gallite, Italiee medicts multa haberet in arte medicaficreta,'vt quot;locant,multa etiamÃuo 'Marte inueniÃet,yÃuquefiliei compro-^*ÃÃt,qua fiÃ)rdidtsfuÃet acauaru4,'y)tplerique noÃro-Ãcula ÃntÃtbiferuare potuÃet ,ac rem fuam familiärem tnde augere, illa tarnen omnia, ytfuitpublicteytilitatts ÃudiofiÃimts, partim incommtmem omnium yfum yuigare,partim amies peten-tibiscommunieare,nunquam eÃdedignatts, Etenimhuiceius ingenue muniÃcentia Ãudioà medicime acceptum ferunt, Euo-nymi thefaurum, in quopermulta praclara t2r recondita in luce edidittamp;nià morte prauentis fuiÃet,alteram partem additur ua erat, in quam non mints multa amp;nbsp;rariora remedia congeÃit, *Prxterea clariÃimi, do£liÃimique medici quos honors caÃa no-mino,Ioannes Crato medicus Cafarets,Jidolphts Occo Lddol-phiF. Achilles T. GaÃerts ÃuguÃani,amp;loannes Funccius Memmingenfis amp;nbsp;altj plureshuits reiteÃes fidedigniÃimief-fepoÃunt, qui eir exquiÃta remedia Uli miferunt, amp;nbsp;yicÃim eiue beneuolentiam in eodemÃudio fapenumero expertiÃnt.
Ob has igiturprxclaras amp;nbsp;excellentes yirtutes cumÃngulari eruditione contun£{as, do^fiÃimi qui^ yiri eius amicitiam expeti aeruntmec aÃernatiÃntprxÃantiÃimi regit eStprincipu medici ipfum prxceptorem yocare ,eîreum elogijs compluribus ortrare, ^ux ego nunc Ãbensprxtereo. Fquot;truntamen indiciumgrauiÃimu
Jrnpe-
-ocr page 35-ET MEDICI CLAM!. VITA ï»
Imperator^ F er dm An di facratiÃimee memorix^^uod non multo xnte obitum de Gefnero fa^ientiÃimum feât xbf^ue fiacul» egt;mittere non boÃum. CommendAbant GeÃerum '\laieflati Cxfarex [ingtdAriflndioT).!»!^ ^lexandrinut eä^T). [oAn-nes CrxtoÃmmi^hilofopbi amp;nbsp;excellentiÃimi Cxfarex quot;MaieÃa medici : at que illi tum imagines familix tir priuilegia, qaibtu lucubrationes eius auBoritate CxÃarea communirentur^ à faÃen tiÃimo fmferatore imÃtrarunr, Ãrferente hoc ad Im^erato-riam ^aieflatem 'viro amÃiÃimo 7). âMarco Singh^ofero, SerenÃimi Ãomanorum Imferatoris Secretario öquot; conÃlia-rio Cxfareo. Ibi tum ÃÃentiÃimits ImÃrator loannem Cra~ tönern in frandio multts aÃantibus ü'^xfirtim clariÃimts yi-rK Cxfarex MaieÃatts medicts 7). luiio ^lexandrino amp;nbsp;T), ^te^hano Laurxo ,gt;4morfortio^amp; T). [oanne âlgt;lxuioÃluÃrià ftmi Ãincipts FleÃorts Saxonixarchiatro, quiynacum fuÃa noribusyaletudints Cxfarts cur am gerebat, interrogauit num de facie GeÃerum nofcet. Tiegabat Ule aliter ac ex literts ,amp; tertorum hominum fermonibus cognitum, Cui Cxfar,Credas in^ quit (yerbahxcÃnt facratiÃimiamp; faÃentiÃimi Imf eratoris) GeÃertts efi^ tota frobitas. ToÃem amp;nbsp;alia yirtutis eiua te--fiimonia Ãoferre, fed hoc faÃentiÃimi Imperatorts iudicium multorum loco eà poterit: amp;nbsp;poÃeritas cejÃnte poSi^ obitum inuidia^ ex firipttis ipÃus non tantum de doSrinaÃidyita amp;nbsp;mo ribuf reUius iudicabit.
Tduncquoniameaquxde yita eiusmemorix prodendaeÃe quot;piÃÃntÃripÃmttsÃe eiui obitu pauca fcribemM : qui quidem 'pitxeius pie amp;nbsp;innocenter a^x conÃntaneusÃit. Cxperatapud nosfuperiori annograÃaripeÃts quxciues multos, amp;nbsp;inter cx^ teros eruditione clariÃimum yirum Theodorum ^ibliandrum nobts abÃulit: eo tempore tarn tum Ãbi mortem prxÃgire Gef nerus noÃer capit : in fornnts enim fe à ferpente mor der i yifu fueratfhunc morfumpeflem eÃecum afomno euigilaÃtinterpre~ tatus eii[^,amp;hocfuumfomnium literts mandauit.
-ocr page 36-CON. QESNEÃI PHILO5OPHI humane omnin meJitata illi fuerintyUmtn certitn fibi txitum yitaimminereconijcitbaff feque quotidie ad beatam feïtcemqut mi^rationem praparabat. Extant in liter id adamicos complures htiiufmodi yeriÃimte^ra^ Ãtgitionet, teÃimonium febfortf pleni pietatid, ex quibitt non-nullas hÃc loco inferere nonpigebit t eas me non fingere teÃa~ bantur yiri clariÃimi, qui Itter as ipÃus manu exaratas habent^ quas amictdpluribus legendas exhwuerunt, Suferiori igiturfra xi ma aÃate quinto Calendas Septembrû ad excellentiÃimum CeeÃrea âMaieÃatis medicum loannem Cratonem, in eptÃola quadam bac yerba poÃit. ,gt;4d Oceanum flirpium mearum rebus alijs omnibtts reliais iam iam accedam i in quo Katfaynpot-ercùT amp;nbsp;laboribui fraamp;us yelutique effoetus, yel ipfi in opere^ y el paulo poil^ admeliorem yitam tranfiturusyideor: amp;â Tiefi gratias ago, qui mihi animum tranÃundi emigrandique fatis f rompt um amp;nbsp;alacrem dedit, quem ytÃiritujuoconÃrmet eir aitgeat oro. Scripfit deinde rurÃus htec ad eundem lo. öf/o-bris, Opus hiflorix Ãirpium ex libris x6o. eoncinnandxÃubi^ ui\ nec pienitet me adhuc laboris quamuts immenfi. Ji^od fi Deusme ad meliorem yitampriut auocareyoluerit^quam per^^ feeeroÃc quoquegratias illi agam. nbsp;nbsp;Trat er ea ad CL. nbsp;nbsp;nbsp;T)^
â¢^dolphum Occonem igt;4dolphi E. paulo ante obitum epiÃo-lam Gracam accurate elaboratam firipfit in qua inter alia hxc quo^ue leguntur.
Aâà «0hç nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tpiÃomtpiafij aotpta fadyhov «ç rcaT avQpeoTiov n
TO TtA©' voSoTi,, di T^oiç to nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;to ;^Ãâ nptSç
foaÃi'^ J TO y Qalvctfûv Aé^^ü,, htûjç «ç* ^i£vfa.ç â¢noKu çÿv't»C9'^estlt;Txsbd,^eiv npiaç. t d'iâvotav cnwi^çquot;^ôtotSma piiEQ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;zsfaSda aao-fau ^ei^ov^aç^à ^i tÃç i^ûn-
eoç^ntUq VTtip cuJt 'srç^voiaQpiôtT^oViiTretyvotiQiipi.ivâç'n}^ ttcaraificà ÃiTn^ziej. lt;^t pict)(giçjilt;^v i(fij c^diov rifoSv Tiiçtv t» «A:nc/[aî« f(Ã) vvKmç tb ttfadja Tmvra tov kTiçuv ÃTsztvfav, nptamp;v TttXTÃç^, to'v i^Ãvtov s-ivddÃazt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
«aflâ
-ocr page 37-ET MEDICI CLARIJ. VIT/. 1$
ïiv Tctuia, 'm i'TiâuT^ia. cuÃTo^iJid^etv p.oi (T^^Scy»
EveTcuf,ioi)v nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;0 «S'îffJtîAa fnradm voiio'ciÃf
EiTuJ^ Oy iÃ'^l^aVfTO TQd'^VOÃ'lÃi^eit
Tpitrfxctx,^ 0 TpMTO7©';«îygt;(£T©' y
Ov atrïv mçîiç tÃTnJ'®â /bi^}(gLp^ nAeiot'ttlt;râêypo{û)vlt;rlt;|AazoTsp©* -^rtA^livdfVf
Aîsi amçvç IcoVitATr'iJ'^ ctei
EAotç oQ,â « y d^d» yvpo^oipOquot; yAvicéîatt
Keu (py^Ãt/laç /Soitk« 7to^/lt;/1,©' îA^tjç î«;.
Koif^vara zpajilu/ /u^vti IAotç dyetTAft
Avd)gt;âv «sCfftêêeöv ^ptufói^omv d,)iamp;.
N^TTcvóe? T «AvWfTB, jcjtzöv êTnjAwôova'^arTWF,
Elvivpta'TQ''i^dyis fwiiv'n'T'i'nv.pJ^ôjLS/jov ®ct,ppaf^ AdbA(pi:fMT ù TroAriJ^ dpipiiv dJïAi^oîç
Ei' Tnffvvoiç «Aotc/1©' «7eM t^Trtp»
Ex lis igùurprxfagitioniiuf facile apparet 3 quà m piè ille iamditdum itatam migrationtm meditattufutriti tsf ^uà m ctr-to diaina ^uadamanimi w, mortem fuam multo ante prteui-derit.Etenim cum fuperiore hyemepef^ yim ÿrajfantem, apud noseuafijftt3 tadem recrudefiens 3proximo autumno ittrum (lementittf agent jfubito media fere hyeme inopinata yi morii ^PP^fJJi^ i amp;nbsp;fitttti 'vaticinatM fuerat, è medio curÃt laborum ereptuf3inf(elicem eir fempiternam quietem transîatuf e/û
Dies erat nona DecemlrM,quando lalorare capte 3 olijt de-tim atertia3paulo ante mediamnoBem, Carluncultts Uli primo exortui ei^3 in latere fnifiro cordi direHè imminent : etfiaueem , locopericitlofo natM ejjit3minut tarnenpericuli quot;yidebaturi^uod j7 nullum dolorem capith^nullamfebrim 3 nullum aliudfymptoma j*' * malum fentir et. p^inetiam 'yires eitti mor bo nihil fere deie^a fuere3 nunquam emm decubuit3 nififi quando fe ita yti yefiitut erat3ingrabatumpaululum reclinaret» Veruntamen quiaple-, ri^ juos morbus, hie inuadebat « moriebawur3 ^uantumuts al
S' 5
-ocr page 38-COM. GESNER! PHTLOSOPH!
initio non tna^na yit morbi efje yideretur^ipfe quot^Ãbi morien-Tctomeato«. dutn efji fl at tiens, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;conuocatt^, teflamentum condidit, amp;
^uum quxdam yxorif^utedam ne^otibu^ ex fororelegajjit,h(ere^ dem ex aflefecit fororem, auam adhuc fllam habebat fuperfii-tent. Tde awem labores ipflutpérirent, âBibliotbecamÃtam om» Hem,CaJÃaro Vaolpbio medico,iufloprecio yendidit,amp;illtf die~ btitquibuieegrotabat, multacum eo, amp;deplantarumhifloria, eSrae alijsjutflaboribui, quosiUicommendabat,locutusef^i tnulta etiam UIkdiebui literdi mandatât, ne quapoF^obitum yelinrefamiliari,yel in lucubrationibMfuisconfuflooriretur,. Exiflimo autem hanceita diligentiam,fludiofucognitugratam forexnam cum liberos non baberet, pij animi fuit yxorâ,fororis eist nepotum rationem habere\e2r quia lucubrationes multaspub~ liae ytilitatis caufaÃtf eperat ,Japienter amp;pie iam marienspo.-fleritati cofiluit,Ãiosftettta immaturos commendans amico fide-li,do^o,induflrio, qui eos tandemperfeamp;os in lucem daret.
Cum autem Ecclefia miniÃri, frequenter ilium accederent, libenter illorum confitlationes audiebat, tlt;r cum ülis de beatafie nobis in Chrifioflropofitaexfacris Utens colloquebatur. yerbantequamexhacyitaexcederet, cum multa de rebus do-
Confefsio fl4cL
mefliciscum Henrico âBullingero,quemfumm'e amabat,collocu-tus fuiffet, tandem pneclaramfideiJua ConfeÃionem illoprafen tefecit,amp; graui arationeproteflatuteflifeparatumefie in hac fide mori. Quinetiam cum ego ilium cum cateris nudiuflertiua ante obiturft inuififiem , inter alia dicebat, fe quidem de y it a nondum defierarefinaturam fÃe^et amp;nbsp;y im morbi, attamen fi paratum ejfi amp;nbsp;cupere etiam ex hac yitaplena non tantum mi-ferijs amp;nbsp;calamitatibM,fed quod magis dolendumfitpeccatis, in illam beatam amp;nbsp;corruptionis ac yitij expertem tranfire.
Mori.
Quinttts iam erat dies,ex quo agrotare cceperat, cum medici nonprorfus omnem fiem abiecifient,plurimum tarnende yita eius feliciti efiint, ipfe yero.fibi meltufculè habere yidebaturt itaq^ cum amici quidam noQu Uli adefie cuperent, tjt eegrotantt
aÃiÃere,
-ocr page 39-ET MEDICI CLARIS. VITA 1©
*ÃÃere,grattas illiftÿtife^ eorum opera opM habere negahat^ £t ^ui in yita multtè commodus,moleflu4fuiÃet netnint.,nemor~ hum quidem fuum cui^uam praterquam fihi ipfi moleÃum ejjè^ patiehatnr. âDeduBw autem in cuhiculum,in t^ttofemperfolittts erat ^uiefcere, ancilla ynica prafente fufis ardentiÃimM ad âDeumprecthttiyfeje ad quietem compoÃtie. Kerum circa horam no^is yndecimam , cum animaduerteret yim merhi naturant [uperaÃe^focata quot;tixore, Voluit reduct in Ãuum ^Mufaium, in quo f ridie Jihi leHum flerni iuffirat, atq^paulopei^y illic in manihu^ yxortSyinter piaspreces,leniter exptrauity 2)oluit morte eitts yrhs toiax ita^ magnaÃequentia funtu eiw poÃero die omnium or dinum homines deduxerunt, amp;nbsp;eum in fitmmi remplipertfiy^ IioÃepelierunt y iuxta Ioannis Fryfij fepulchrum, quijuperiori anno ipfumprxceÃerat, yt po^i[, obitum eorum coniungerentur corpora,quorum animifimperfuere coniunBiÃimi, In eius yero locum, ampliÃimi fenatut decreto fubrogati funt. Cl, medici
Ceorgiui Cellariua, cJr CaÃar VttoTphitts, qui »unc in fchola noÃra âPhilofophiam docent,dsc rem quoque medicam féliciter
exercent.
1 I n I S,
-ocr page 40-CONRADIGESNERI
PHILOÃOPHIAE INTERPRETIS ET
Medici Tigurini, Delibris à fc editis Epiftola adGVILIELMVM TVRNERVi^i Theologum QC Mcdicum ex» cellentiiT in Anglia»
V O NIA M Saiptorum mnrum haUentuJitMt tdttorum Catalo^umà mefetû tclariÃime Tur» nertsen mortm ttuigfrs : ^uod tU4 in me ientfià /i amp;nbsp;amicitûe noflree îm pofluUntX id^ tofaâliM,yt t^iem operuAlijs^uoifj y îrii erudite, nbsp;nbsp;nbsp;idem à me inter dum i
- diuerfttre^ionibMpererefolentf^ratificer. Quamobrem etiant i^bellumfermià txtudendum ytjt futt re^uiratin fromptu babeam,nec Ãtpim eadem de re ad aliot at^ue alios mi^ hi Ãeribendum ÃtpoÃhac.T^^etam autem omnia^juieà iuueatu-fe yel ifÃcotulidi,yelai alijseondira adeditionem^omoui. la bibliotheca noÃra ante annos X V 11. excufa mult a mearum lucubrationum deÃderantur,foÃeriuf à meedita.In eiufdem ye-ro com^dijs,afud nos lär bafilea fubHcatti,^uadam non rt^b foÃtajùnt. Has ob cauÃas htcÃmul omnet laborer literarios meoSjto ferè ordine, Æ Â«o deince^t amp;nbsp;Ãrifti à me amp;nbsp;editiÃtntf enumerabo.
I, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;brimiimi^itur circa annum bominii ^^7. LexiconGra
eolatinum,^uodiam ante adiuerÃis amp;nbsp;innominatti nefcio qui^ butfatii miferè conÃtreinatum erat, ex bhauorini Camertû Lexico Graco ita auxi^yt nihil in illo extaret, quod non ytÃn-gtilari fide ac diligentia,ita labore maximo adijeerem : fed typo» graphite me infiiofamp;prater omntm expe^ationem meam, exi^ guam duntaxat accefiionts mea partem adiecit,reÃruans fibifir teau^arium adfequentes etiam editiones. Eodem paulópoS^ defiun^o-tmtum exemplar recuperare non potuk ^beo etiant
temporct
-ocr page 41-DELI B. A SE EDI Ti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;it
tempore in gr^tiam Henrici Tetri^aÃlienfii Typographic ter Aiitquater exdiuerfit leSlionibui meù , idem 'volumen inÃgni acceÃione auxi,ita DtÃemper nominarem authoreScà quibMÃn-gulttexcepiÃem,yt amp;authoritas ma,ioreffets amp;nbsp;orthographia minus corrumperetur i quodà alijetiam multi Lexicorum cor-ruptorespotitnquamauthoreScobÃruaÃiMcno yÃq,ade'o aliquot millihuf locorum corrupta hat yolumina ha£lenuf inptiblicupro ^ijjÃent,nonÃolum Typographies erratepaÃiminnumeris ab^ ÃurdiÃime referta,propter imperitiam illorum qui adprxlacorri guntÃed ipÃrum etiam authorumc quorumplurimos idcircoÃua nomina proÃteri puduit. Kltima quidem edttio à me locupletata ^aÃleie nuper prodijt ex oÃÃcina Hxeronymt Curions, ann» t^bo, Septembriy infolioc charts trecentso£logintaquatuor, Cteterum hoc anno,quo hacÃ:ribo.\^f)i. Geneuxprodijffè audio longé copioÃÃimum emendatiÃimumqf, Graca lingua iheÃtu^ rum,a ^b.Conflantino incamparabils dobïrinayir'oc ex Ioan, CriÃfini officina.
quot;MedicaminumÃtcciduorum ( qua ^ntiballomena Grad S'» yocant) Galeno adferiptorumtabuia Latinate donata, adieus etiam Graes multb caÃigatioribut, amp;nbsp;annotationibis in quoÃ-dam locos, Eademexlibrs Diofeorids, Ãetij, amp;nbsp;Tauli /iegL nette paÃim excerptacamp; in y num ddigenter conÃriptacÃtbieci^ mis, Charta (untequinq, cum dimidia, exeuÃa HaÃlea in 8. cum Aduarij opere de compoÃtione medicamentorum, apttd J^b.
uinter. i f 4 o.
Enchiridion hiÃoriaplantarum, ordine alphabeticOyex 7)io ÃorideÃtmpts deÃcriptionibus,amp; mults ex TheophraÃo, TIL nio,ac recentioribts Graes additsÃacultatibis autem ex Tau~ lo ^eginetaplerunq^ quam breuiÃim 'e adÃriptScamp;cdngratiam medicina candidatorumc cognitionsÃirpium cauÃa ruÃieari interdum Ãlent, 7^b, uinter imprimebat in 8. quot;BaÃlea anno I Æ 41. charts nouendecim : ür eodem anno quot;Melchior SeÃa Ke-netijs in 16.
-ocr page 42-cbX GES NERI E PrîT.
4» Huk Ãmilem alium Je cxterif Jtfnpltcibuf meJicawent^ liliellum nondum edidi.
Compendium ex ACluarij ^^churix librif -, de diÃÃerentijs yrinarumÃudtcijs^caujts amp;nbsp;prauidentijf.
6. niuerfalfs doUrina Cl. Galeni 'Pergameni de compoÃtio^ ne Jpharmacorum Ãecundum locoi aÃeClos d eapite ad calcem) particularibm medicamenttis omiÃts^
y. Symbola Galeni experimenrorum ex libr^ eiiu colle^a.^amp; altorum tjuorundam. HoÃe treslibros, CbriÃophorm ÃroÃho-vertu Tigurinm typographut yno yolumine coniunxir Tiguri I Æ 41 Uât S.charrK 14.
8. ^pparattn amp;nbsp;deleÃuiÃmpHene medicamentorum, ex Dto^ Jtoride amp;nbsp;'MeÃaoprtecipue, alphabet! ordine, pharmacopolid maxime y tilts liber.
Continentur autem eodem yolumine , yniuerfalia Tauîi Ãeginette prtecepta de medicamentorumÃcundumgeneracom-po/itione: amp;nbsp;eiujdeargumenti omnia qute tn Galeni Itbrts de corn poÃtione med. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pnecepta extant^multtsÃtperflue diCîts.,
amp; particularibits pleriÃj compoÃtiombits remotts^amp;c. Frellonij fratresexcudebant Lugduni ï^^i.in^.chartts dimid^ amp;nbsp;ytnetijsÃatres de 'Utcolints tn 16.
*0. Catalogtts plantarum nomina Latine Greece, Germanies dr Gallice è regioneproponensÃecundum ordinem alpbabeti,La tints praeuntibtts ,ynà cum ynlgaribus pharmacopfilarttm no.^ menclaturtis,amp;c. Hts accedunt tncalce operts âLJ.omenclaturee Ãirpium Ãecundum y arias genres., Diofioridi adÃripta, in ordi-nem liter arum digeflee. Liber impreÃus e^^ 'Tiguri apud Fro» fchouerum,anno iy4i.iM ^.chartts 41.?^ dtmia.
â¢I» DeÃyllogiÃmts Compendium authorts incertt,e Greeco trans latum, exctifum âBa/ilea in 8. chartts duabus dr dimid. apud Loan. Oporinum,cum loachimi Terionij lucubrationibtts quibuf. dam in organum .gt;4riÃotelts, anno 15'41.
*4. quot;^loralts interpretatio errorum FlyÃis Homerici,OrUthortF Ãictrti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Com^
-ocr page 43-DE LIBÃASÃEDrrrS. 41
Commentaüo Torphyrij philofophi de Njmpharumantro IJ» «« X 111. libro Oij^ex Homeriç«»
yipologix ^uxdam pro Homero rät Arte poëtica^ fab ul a- l4» rum^ aliquot enarrationes ex Commentarijs Troth Lycij T)ia-docht philojôphi Tlatontci in libros Tlatonts de republica : in quibuAplurimie de dijsfabulx^non iuxta grammaticorum yul-guf hijîoricèjpbyftcè aut ethicè tra^latur: fed theologich (ytgen filetloquuntur) ex primaphilofophia rationibm explanantur^ (^mniapernosè Grxcofermone conuerfa^räeuulgata T'igurh
8. fAdrrw ii.ex ofÃdna Frofchouiana,
Torphyrij pbylofophi quaÃionet Homerica. TuuliSilen- lt;Æâ¢ tiarij hemiambiayde thermn, amp;nbsp;alia quadam ex Grtecû eodem temporty autetiam poÃea â me coniierja, nondum inlucem exi.-verunt.
7)elaS{eamp; operibut ladarià libelha, philologMpariter ac nbsp;â¢
fnedicui,cum epifiola ad lacobitm Auienu GlaronenÃm de mon~ ttum admiratione,excufui Ttguri (5'4^4« 8.cZgt;lt;«r. 6.ör dimid,
loan.Stobxi Colle^aneajtueLoci Communes CXXÃII. 17« tx omnigeners authorum 'VetuÃiÃimorum Gracorum y ch fere congeÃi,exno/lra interpretatione Latina,amp;c. Hh accefferunt opuÃula tria, 4 nobh etiamprimtim Latine édita ; nempe Cyri Theodori dialogue deamicitite exilio fenarijs iambich. Opufcu-la duo Tlatoniadfcriptaiynum de iuÃo,alterum,an quot;virtui doce~ rtpoÃit. Omnia Grece amp;nbsp;Latine è regione.y Ttguri apudFro-fchouerumycum duplici indice, quot;^no rerum,altero authorumyan-«01 y 4 5, ë folio, chart^ iio,amp; iterum. Stobxilocis, cum ex tnanu fcripth exemplaribtte, turn aliundèy audits atque recognic tiiyanno tertibyi^q^c), Eofdem locos Oporinua FaÃlea edidit Germanice, Ge, Lato interprète, .yiudio e? Antuerpia LattnanoÃraÃorjtm excujd eÃe abfque Grxcù. Houa editio yalde auBa parata pralo apudme e^.
Heracltdh Tontici Allegorixin Homeri fabulas de dijSytâquot; nbsp;18,
ftrmo Diontf de Homero Latinifa£lt,excuà Taftlea apud ioan, â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Fl'
-ocr page 44-CON. G E S N E R I EPIST, OporinutfiiadieHMetiam etfiem Grxcütamp; alijs quihufdArartt 4C elegantibfn opufiult4,anno 15:44.:« S.c/wrw i4,ör Jèjnis.
«9.
^lichaelt^ EpheÃj Scholia in Ãrifiotelù lihellos nemfe: Tie luuentuteamp;JeneButej'Vita amp;nbsp;morte^ De longirudine amp;nbsp;brt uitateyitx.De diuinationeperfimnum. Omnia è Grteco translata, tir impreffa Da]ilea tn 8. 1 Æ 4 â⢠gt;^hartis 6. tir dimid. cum Tdicolai Leonid explanatione inprimum librum Arifioteld dt fartibtts animaUum,apud Kueflhemerum, amp;nbsp;Eenetijs i Æ 4 in folio,cum yilexandri Ãphrodif. commentarijs in librum ^ri-Ãotelts defenÃibuiyLuctlio Thtlaltheo interprète,
ÃO»
^l.E. âMarrialts poette Epigram mata ( ad lingua Latinte copiam,amp; Marias rerum nomenclaturas ytiliÃima)ab omni yer barum obfccenitate, in adoleficntium pracipuèfcholarumj^ yfum expurgaui^tir in locos circitcr^b. digeÃt. Hts adieci dialogos tresj^uibut ratio huitu inÃituti rtdditur,t3' multa depuerilibus Ãtidijs commemorantur. Etin fine jdnnotationes lac, 'Micylli, Frofichouerw cudebat Tiguri I Æ 4 4* nbsp;nbsp;nbsp;chartu 18,
ai.
jlmbrofij Calepinidtblionarium lingua Latina, quod anno 15â44. menfie Septembri imprefium ef^ quot;Bafilea apud Leonhar-dum HoJ^inianumÃnnumerts iocts caÃigauimw : amp;nbsp;expoÃre-ma tl^tione Emetijs publicata ad injigne Sirenis, qua fiupra quatuor milliayocabulorum ex probatiÃimts authoribiu accefi-fiÃ^^loriatur,omnia innoÃrum exemplar tranÃulimM:amp;pro. fidia^id eS^,qnantitatK jyllabarum notas (plerunq^ etiam yer-fits poetarum, quibtti ea confirmetur) nouo labors fingultf diUio nibjts,qua ordine alphabeti explicanturfinfiripfimus.
Caterum nomina propria, ex quibtts maxima pars Eenetet MceÃiontscoÃabat^fieorfim à Latints yocabults inpeculiare al-phabetu partim proprio labore,partim iuuantibtts amicts,digefla fitnr, additls omnibus Ulis, qua inpofiremis diSlionarijspoeticis cotinebantur,Huic yolumini titulufecimus,Onomaflicon nomi-numproprioru: quod tertio iam auBum dr emendatua nobis pro dijtfDafilea exHier.Curionis ofifidna. Infiecnnda quideedtrio»
ne, qua»
-ocr page 45-'de L I B, A 5 E E D I T I s. ij ne^flutecun^jSte^hnufre^im^ratiiaiicw GrxcMpropria loco-rum nomina habebat Latine interpretatief adieci, amp;nbsp;loca cafli-gaui innumera.Grxca etiam nomina paÃim additafunt.f'ltima editiopublicata efi âBaft lea nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in/bl.Sunt autem Latinarum
diBionum charta cccxij, cum alias turn ex 'Pauli ^anutijob-feruationibui plurimtim auBa : OnomaÃici yeronoflri priua-tim charta Ixj.
In Lexicon Gracolatinum anno i Æ 44'- Bafilea excufitm in 4« deytilitate ac di^nitate lingua GracaprafatiÃtmta.
^ntonij ThjleJij Itali Confentini opufcula aliquot partim 14 »4ffiprîtes diuerjis in locis ,parttm nunquamprites édita,turnÃy li lamanapuritate, tum eruditione, 'Varietate amp;nbsp;lepore argu-tnentorum^ magnoÃudtoÃirum applauÃt excipiendaÃoan. Opo-rino quot;Bafilieà typographe dedù^ut ea publicauit 15â45'. in S.char tés yndecim.Ex hes ligato fermone condities eà Imber auretes tra g(Edia:amp; poematia yij.foluto autem Commentarij duo^ ynus de toloribtes^alier de coronarum generibtes, Ãb eo quidem tempore etiam alia quadam huius authorés poematia in Italia typés im-preÃd naBus Ãem: qua cum pracedentibres coniunBadenuo excu di optarim, yt t am elegant és firiptorés qua extant omnia , y no yolumine haberentur^
Piblioiheca yniuerfalts, ftue Catalogtet omniumÃriptorum locupletiÃimies, in tribus lingués, Latina^Graca amp;nbsp;Hebraicai extantium amp;nbsp;non extantium, yeterum amp;nbsp;recentiorum, yfque ad annum Domini ii.D.LlQV. doBorum amp;nbsp;indoBorum,ex-enfirum amp;nbsp;m âBtbliotheces latentium: Opies nouum^^ non quot;Bib-litthecés tantum publicéspriuatifiee inÃituendes neeeÃarium ,Ãed Ãudiofis Omnibus cuiuÃunq, artes aut fiientia, adÃudia melius formadaytiliÃimum. TiguriapudFroÃhouerum xiÿr^^.infol, chartés nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;adieBo adfinem indice nominu yniuerÃirum, yt ea
quorumpranomina forte leBor ignorât,inuenirepeÃit. HonÃo-lùm autemÃngula authorumÃripta hoc yolumine enumeratur* fedÃngulorum etiam librorum argumenta fapiies adfcribuntur^
F j
-ocr page 46-CON. GESNER I EPIST, fiutexi^forutnauthorumprtefationihtn,ytfimuletiamfiyliaïi-quodj^ectmenprabeiicur Lefort,flue altier:lt;2r fuper mitltM Cen furadoBorum hominumy amp;nbsp;alia quadanty qua:in Compendijspo Ãea excufis y non tneo quidem conjilio omilja fitni,^oterant enim hreuitu quidem ex^oni,non tarnen frorfut omitti. Sedfuumple-runq^ lucrum Jfedant rypographi y ^otiu^ quam quot;»el authorum yoluntatem y yel ycilitatem LeÃorum Ãlidam. In Compendiji quidem illit pÃea impreÃn, permulta authorum nomina noua y recentiorum prtefirtim, acceffirunt; fed omnis illa acceÃio Ãorftmetiama FrofchoueronoÃroexcufaeÃ^ytqui^rimam e~ elitionem emerunt, aut deinceps ettam empturifunt, ÃuUu dl» non ÃuÃrentur.
16 Sententiarumfiue CaÃtUy Theolt^icoru^rteci^uèyexfacrïf tir frofants Ithrit Gratis colleUorum digeÃorum^ in Locos com tnunesyper adntoniu amp;nbsp;âMaximu monachosy Tomi tres^Ãatonij loci ^eliffainfcriftiy duos Tomosdtuift,numero funtiyq,
±7 nbsp;nbsp;nbsp;Jvïaximiyero^i, Tomoynocomprehenfi.
18 nbsp;nbsp;nbsp;Abha °lA.aximi,fhilofofhiyConfefforis amp;nbsp;martyrisy Aÿhorif
mor um feu CaÃtum de perfeUa coarùate amp;nbsp;alijs yirtuiihus Chriftiants,Centuria 4..
Theophilifexti Antiochenfiseftfcopiyde quot;Deo amp;fde ChriÃi* norum contragentes InÃitutionum libri tres ad Autolycum.
50 nbsp;nbsp;nbsp;Tatiani Affyrifluflini martyr is difcipuli. Oratio cotra Gra
COS.Hac omnia(quinq^ diuerforum authorum yolumina)mea eu raexcodicihuamanufcriptistranfcripta,amp; meo labore emenda-ta,ante amp;nbsp;adpralumy (prater âMaximi Centuriasprius excu» ÃtSynuc quidem caÃigatioreSy) Frofehouerus Grace excudit Ti guri nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in fol. chartis 7 J.
51 nbsp;nbsp;nbsp;Et rurfus eadem omnia in LatinumÃrmonem conuerfa, eo-
dem anno,in folio chartis cjc^.Ex hts primam parte \lelijja An-tonij ego interpretatusfum:amp; Tatiani Orationemycui amp;nbsp;anno-tationes adiecdSecunda y erb '^eliffa partCy tir 'Maximi Locot loan, ^bittus Sabaudus Latina Ãcit. âMaximi Centuriasy Fin
(tna
-ocr page 47-DE LIB. A SE EDI T I S,
U
ttnt'iM Opföpxiti-.TheophililnÃitutiones, ConradutClauferuf.
Enumeratio medicamencorum furgantiumjyomiforiorum fir dluum bonam faâtntium,Qrdïntal^haheti^excufa î»4. quot;Ba-Jilea in ofÃcina Frobeniana anno â¢Æ46. f«0J Ãntonij ^ufa li-bello de catapottjs.
quot;Flaturalu[à entice totita Compendium ex ^riflotelicds a- â Hermolao Barbaropatricio l^eneto confeBumt in italià impreÃum mendoftÃtme, tjuoadeittspotuijrepur^atum loanni Oporino tradidià cnim ofÃcinaprodiuit chartts oSo in 8. lt;iK«o \^4'ii.quib»s ille adiecit Hieronymi Fuildenbergij Ãuri» montant in plerofque tArifiotelif phjjicorum Itbros Epitomen, chartif quot;^ndecim.
35
FandeÃarum Ãuepartitionum yniuerfalium, ^uifecundui TominBibltothecxnoÃrceefljlibrinouendecim. excuji Tiguri apud Frofchouerum in folio. 15'48. chartis i^i./n hts iibrM om^ mum,^ut in primo Bibliothetx tomonominantur authorum, lt;!:Sâ plurimorum in/uperaliorumÃripta^ no alphabetico ordine yt in pnmo tomofedfecundum artium amp;nbsp;fiientiarumgeneraper cer.^ tas claffes amp;nbsp;locos communes enumerantur : non titults modo bi.» brorummemoratisy fedcapitumetiaminÃriptionibtts amp;nbsp;par^r^ ticulartbtts plurimotum librorum argumentas, Eibrorum in» fcriptiones ha funt: 1. 2)e grammatica eÿ philologia. dtaleblica, ^.,T)e rhetorica. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Z)e poet tea. nbsp;nbsp;^.'Dearitb»
54
mettea. 6. 7)egeometria, «pticts amp;nbsp;catoptricif. y .T)e mu-ftca. ^.âDeaflronomta. ^.DeaÃrologta. io. De diuinatio^ necumltcitaturn tllicita., amp;nbsp;magia. 11. De geographia. il* DehiftoriÃ. r^.DediuerÃsartibusUUteratts. t^.Denatu-rali philofopbia, amp;nbsp;theologiagentilium. 15'. De prima pbiloÃ.. phiafeu metaphyfets. ifi^Demorali philofopbia^ \7.De11ecQno mica phtlofophta^ tÿ.DerepoUtica^ ide/Ã, ciuili çÿ milaaru 19* 7)e turiÃrudcntia, Hts liber yiceftmtts fubiungenduserat erat deremedtca ^quemeertasob caufasreltqui, amp;nbsp;nehablenui ^uidem abfoluijjuamuis materia Ãttis topioÃt mihi fit eongeÃa^
-ocr page 48-CON. G E S N E RI EPIS T.
Jj? Tande^arumyhoc ef^ fecundi Fomi âBikliothecx liber xxj, ÃueyltimM,7)etheotogiaC/}riÃianay/iorfim cupif ibidem iit foll^^i). chartti lt;fo. autem 0 Itberyeluti index per locos digeÃminplerop^jyeterum amp;nbsp;recentiorum theologorum Ubros^ hoc efi^Ptbrorum titulos amp;nbsp;capita ferè^ c^c.Ex chants nonagi» ta,quibM confiâtypoÃremx Ãeptem continent Indicem alphabet^ cum^huîede rheologia libro amp;nbsp;fitperioribitf nouendecim comune, Ã6 Cl. GalenilibrorumeditioniLatinXi^uxpublicataeîi^'Ba.-filex in ofÃcina Erobeniana ex lans Cornarfj recognitione anno cxpitumdifiin^ionem amp;nbsp;argumenta in plerof^ue libros» ab initijsfingulorum^adiecic^ux in multts (ijsprxfertim, qui rei tnedicx tjronibut prxcipuè necefiarij leidu ptnt) ita copiofe ac mt thodicè tradantur yt yel Epitomes aphorifiicx infiar haberi ptfiint.
^7 nbsp;nbsp;nbsp;Hifiorix anim^ium liber prtmui,qut nbsp;nbsp;nbsp;de guadrupedibitt
yiuiparKtCumfigurts ad yiuum exprefiiaioput philofiphii,medi ciSygramatictifphilologtSfpoetü, amp;nbsp;omnibus rerum, linguarum ^ue y ariarum fiudiofis^ytiliÃimum fimul iucundtfiimum^futa rumdnquonon modo fimplex animalium hifioria contineturf fed etiam yeluti commentarij locupletiÃimi,amp;cafiigationes plx rimx in yeterum ac recentiorum eiufdem argumentt,qux yidert nobts licuit omnia^ex authoribuspre ducetis quinquagintaj(jrc, /ta digefiis commodo perpetuojiOrdine omnibus^yt quicquiddt ynoquoque animali cognofcere tibuerit,nuUo negocio flattm inut niatur./deque enim ad continuum ledionem à nob^ hxccondita pint,fid yt eorum qui ViBionariorum eÃefilet^adinquirendum tnaxime^yfits fit ; quod non intellexerunt^ quiprolixitat^ in hoc operenos accufarunt. In fiquentibus quidem animalium libriSf minusprolixusfui,hoc e^^ inphilologiaparcior.Hocyolumeit in Epitomen contraxit,philologia omni omiÃa^excellent doHri-na amp;nbsp;yirtute medictts Laurentius Hiel, in illufiri sicademix Genenfi hoe temporeprofijfir ; idem forte fadurus in reliquts e^ tiam noflr^ de animalibus libris yt aliquando coniundi publi-
centutf
-ocr page 49-DE LIB» A SE EDITIS.
intturJn Gtrmanicum yero/èrmoncm fimili com^fndio tran-Ãulit huncamp; ficundum df ^uadrupedibut eMf4rti, Conradm yùodwAnw medicM^ nunc etiam tccleÃtt mïnifler : ft militer de 44U4tililgt;m yolumen.
^uinmyerbhifioriam Germ^nicam ftcit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hudi-
ntu^qute iamexcuft eÃanno i^^S.chartd 87,
Thefattrui EuonymiThiliatrideremedijsfecretis, (yoco ^8 autem fecreta^in q^uibtupars ^urior amp;tenuior^ab impuriore craÃiorejuefecerniturtartCi) liber fhyÃcM,medicui, amp;nbsp;partit» etiatn chymicu4,amp; eecanomictti in yinorum diuerfifaptrti appa^ ratu,medicd amp;pharmacopoltf omnibttiprtecipue neteffariinÃt» prejÃts Tiguri apud Ãndream Gefnerum in 8. charttf 59» 4»«« tgt;4.git autemprtecipu'e de artificioÃs aquarum amp;nbsp;0^ herum deÃillationibiuÃue extraÃionibia, ex herbd alijfj^Ãm~ plicibM medicament^. Sec und a eiineditio prodiuifanno adieÃtt^uibuÃdam inÃrumenterum deÃillatoriorumfigurii, amp;nbsp;tiouo lacobi^enbnilibello deabfolutaratione extrahendt olea iSr atpuas è medicamentid Ãmplicibitf, fdunclibrum cum in grattant Andrea GeÃeripatruelid met, noui tum typographi im-marurumederem,nomenmeumadderenolui. Tdunc ^uoniam tÿ-magno Ãudioforum rei medicx applaufa eum cxceptum yideo,t2r ali^uandealÃdutioremdare cogito 7)eitsyitam dederit : me eiu^ authorem eÃediÃimulare ampliusnolui ,priefertim cum iam yiri quidam erudtti id deprehenderint. Ex eadem ofÃcina Ger-manicw etiam euulgatta eÃfÃodolpho Landebergero noÃro(ec-cleÃte ^ulaci diaconoin agro ligurino) interprète. Et Latine in 16. Lugduni:ibidemjj.nifallor, Gallice.
ettrum alt/^uet theologorum Gracorum orthodoxorum Ih bri Grad, ijdem Latinitate donati e regione : tfuorumpleri^ partim Latinepartim Grace antebac non funt editi,noÃra ple-ritfj cura excuÃ, Tiguri apud .ändream patruelem anno x. in fol. chartid 104.5««; autem hi: Canones ^pofolorum^ amp;nbsp;ye terumtredecim fanSlorumconciliorumdecretaà Clemente 7^-
-ocr page 50-C o N. G E s N E R r E P I T.
tnanOi'yx quidamfutantj'verà amp;nbsp;collâ¬^i,^{, Jgnaüj martyr» tér archiepiÃopi Ldnttocheni eÃjlolte duodecim^ To^ âBrunnen Tigurino interprète,^thenagnrx Atheniepjis philoÃphi Chri^ ÃianiÃpologia^yelLegatiopro ChriÃiants/xnoÃrainttrpreta ' tionecum annotationibtis noflris. EiuÃdem de mortuorum reÃr^ reSliont Uber,âPetro ^danrtio interprete^cum Hen. Stepbant ty^ pographi dobliÃimi ( quibos duos Atbenagora libellot feorjitn priut excudit Geneute) in Gracum Ãmul contextum eir Idan-nij yerÃonem Ãnnotationibtn, Ãnex Gat^ai Platonut Theo-plfraÃut, Ãue de animarum immortalitate amp;nbsp;corporum refur-rtÃiortt dialogue Ioan. Eolpbio eccleÃa 'Tigurinx miniÃro interprète , Cydonij de eonremnenda morte oratio , Ãapbat-l» Seilero I. â¬â .AuguÃano interprète. Hermete philoÃphi ir-fiÃogentilttttn philoÃphorum.,eodeminterprète. £xpoÃti«ea^ pitum admonitoriorum ^gapeti diaconi ad luflinianum impe-ratorem, innominato interprète. £x hit egoÃuppeditaui Ãnete GatraiPlatonici 'rheophraÃum exnobiltreipub. ,i4uguÃante Bibliotheca nallut:amp;Ignatq epiÃolat,quas Lutetia paulo antt Grace excuÃas ignorabam.
40 In Hieronymi Traÿ deÃirpibin Commentarwt Argentina excuÃot apud âBdielium anno 1J Æ 1. prafationem adieti ingra-tiam typographi,qua continet Catalogum rei herbariaÃcriptoru, ^id ad illudyÃj tempHt aUquidediderunt^ extantium amp;nbsp;non ex tantium,amp;cÃatts copioÃm,chart» circiter tribt»..
41 De thermit amp;Ãntiiut medicatis Heluetia amp;nbsp;Germania li-Iri duo^excuà Eenetijs in officina Iuntarum.,Anno nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in fol.
chartis quin^^ cum quadrante,cum permultif aliorum librit^ qui
. thermas Italia deÃripÃrunt.. Ab eo autem tempere^ quoniam plurima obÃruaui, quiii» hoc argumentum plenii» illuÃretrtt Ãero me breui eundem librum aullum amp;nbsp;recognitum feorÃm editurum..
Tabula Collellionum,quibt»perÃngulot anni menfe:.,qua Ãirpes inÃngulif per Gtrmarüam Ãoresfruliutque yt plurimunt
pro-
-ocr page 51-DB X î B» à SE ÃÃrTïS.
profer at,or dîne recenfetur, ^rgentime à ^helio impreÃi i» ^.chart» quinque cum quadrante^cum Dauid» IÃjberiÃtm tni amici mei^ rei herbaria Lexicoiquoddum fubprielaejfet.,eode anno,menfe lanuario^ optimi» amp;nbsp;do^tÃimi»yir pefe fublati» tbijt^mihi yerb iam morti proximuf qua excudendaÃtpererar^ yt antepreelum inÃicerem ac emedarem comendariyoluitj amp;c, itaq^ amp;nbsp;prafationem in ilium libriim,eir in author» mortem Idyl Hum lugubre Grtecumi^ndidi.
45
leones animalium quadrupedum yiuiparoram amp;nbsp;ouiparo^ fum, qua primo amp;nbsp;fecundo hiÃorite animalium libr» à nob» de-fcribuntur,cum nomenclatur»Jingulorum Latin»,Italic»^ Gal lic»,amp; Germanic» plerunquepertertos or dines dtgeë. Tiguri frocudebat Frofchouert» i^^^.in fol. chart» feptendecim: dr rurfi» auBas ac recognitastiim alias turn mult» deÃriptioni-ius amp;iconibtti addit», qua in hiÃeriarumlibr» non habentar^ anno nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;chart» triginta duabt», Ligari autem debent cumfe
HiÃarix qaadra^edum ouiparomm îiitr, id eÃ,Ãcundui de efnimalthM, (ttm ^Jipendtcead quadrupèdes yiuiparas, ann» I y q ibidem excttjuf in fok chartà engin ta J'eptem. Et quite faruus cemmedè y no yolumine cum hijîoria ttuiu»i,id e/Ã, terrto de animaltbin bbro ligabitur.
44
Hiflorice auium liber,(qui eà tertw de ttnimetltbits) cumÃ. guris,exeadem oÃicinA,anno chartes quatuorfupraducen-tas,lnÃne adduntur Taralif amena.
4;
Icônes auium omnium, qua in noÃra auium hiÃoria deÃri. iuntur cum nomenclaturtsJingularum in linguts dtuerÃs Euro-f te: ibidem enulgatte anno lyyy. fol. chart» triginta tribi». Et rurft» anno tq:6o. nsu» aliquot iconibus ac dejcripttontbi» au^a (er recognita, chart»trigintafeptem. Ineam editionem e^ rnendationes amp;nbsp;additiones aliquot conieciadÃnem Iconum qua-, drupedum fecunda édition».
46
De medicine chirurgiae prteÃantia amp;antiquitate fcriptttm
47
- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CON. GESNER! EPIS T.
noÃrum, amp;nbsp;Enumerntionem alphabeticam âvirorum illuÃrium ^ui rtm chtrurgicam yelfcriprts Del arti^ quot;vfu excoluerunt, GeÃ' nerifratresdue (fairuelesmet) Tigurt^ublicarunt^chartü fe* prent amp;nbsp;dimidiaferè^iH yoluminefatM ntAgnoquo diuerfoschi^ rurgtx fcriptores,meA ferè cura,conjplexi funt.
49
De rarti admiranddf herbu^quafiue quod no^u luceantt fine alias ob caufas^Lunariee nontinAntUTi Contmentariolui: nr obiter de alijs etiamrebM qux in tenebrts lucent. Inferuntur tir noute quxdam herbarum icônes.
DfÃriptio montts Fra^iÃue Filattyulgo dtBiduxta Lucer nain Heluetia.Fatruelesmeiimprimebant Tigurt an.
S'*
cum doan.du Choul, G.F.LugdunenfiSyFilati montts in GalliadeÃriptione:amp; Iod.7^ellicant Tdyllio^quo Stocchornum tnontem altiÃimum in âBerntnÃum Heluetiorunt agro yerjibits heroicts dejcribit. Charta funt omnium duodecim cum dimidia.
Epitome quot;Bibliothecie noflrx tomiprimi,a Conrado Lycofibe-ne T^ibeaquenÃéditaprintùm âBaÃlex,per leÃam Simlerum Ti gurinum recognita amp;nbsp;auBa yplus quam bis mille authorum ac-ceÃione^excuÃa TiguriapudFroÃchoueruminÃl.t^^^.chartis I o^.Ãd earn quidem atigendam nos quoq^ colle^anea noflra coti-tulimWytirc. Hutw Epitomes acteÃiOi appendixprimi temifu^ turaÃorÃmetiam impreÃaeÃ., ytÃpra diximus.'Epb.ConÃan tinus Gallus etiam Lutetia edidit âLiomenclatorem Ãcriptorum injignium,qui yeluti Epitome breuiÃima ytiliÃima^ quot;Bibliothe ta noÃra efl'. ybi optimos quoÃq^ yeteres amp;nbsp;recentioresÃriptores nominaliCxtantes duntaxat, manuÃriptos yel impreÃos ÃÃecun-dum genera artium amp;nbsp;Ãientiarum digeÃo libro, amp;c. Eum j4n-dreaslFuechelus FariÃjs excudit 15â5'5â. in 8. chartü duodecim.
*fvlithridates,Ãue de differentijs linguarumtum quot;veterum^ tum qua hodie apud diuerÃas nationes tn toto orbe terrarum in 'vÃtfunt^obÃtruationesi typis FroÃchoueri excuÃa Tiguri 155'5â. in S. châartfs decemiCum tabula qua orationem iominicam inplu rimts lingutsÃriptamproponit,.
LibelU:
-ocr page 53-D E LI B, A s E E D I T 1 5» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;17
Liltîli tres médicinales : Vnti^i Tie fanitate tuenda: Ãter^ Contra luxum conuiuiorum î Tertiuf, Contra notas aÃrologi-cas jEphemeridum defecandis '^enis. SeÃj^uitharta âpatruelibits impref/a 15- Æ 6. /« 8.
Cl.^eliani TraneÃini âPontiÃcts amp;nbsp;ÃphiÃee,qui Ãuh 53* Imperatore Antonino Tioyixit.^'TvleligloÃit^ aut quot;Meliphthon-gtts aborationts fuauitate cognominattu monument a qua ex~ tant omnia Grace Latine^ è regione, cura amp;nbsp;opera no fir a in lucem édita. Sunt autem hac: 'Deanimalium natura libri X VH. ex Tetri Gillij Galli nofirainterpretationetad Graces codi-ces manufcriptos recogniti, amp;nbsp;tertia ferèparte ex ijfdem per nos auEliy Gracequidem priu^ antehac non excuû KariahiÃoria Itbri X1111. luÃo Vulteio Vuetterano interprète^ nunc etiam recogniti, De mtlitaribits ordinibit^ inÃituendts more Graco-^ rum Liber I. à Fr. J^bortello Vtinenà in Latinum fermonem tterjw^eir abeodem piÃurts quamplurimts illuÃratuSy nunc de~ nub emendatior. EpiÃola ruÃicana^SebaÃlano Guldebeccio Ti gurino interprété. Omnia Tiguri apudpatrueles meos anno l^^$,infol.chart^ centumÃptuagintafex.
DepiÃibtn amp;nbsp;aquatilibiti omnibus libelli tres,
L Halieuttcbn T, Ouidij 2dafints emendatum amp;nbsp;Ãciolijs illuÃratum.
z. Aquatilium animantium Enumeratio iuxta Tliniumi Jây, emendata amp;nbsp;explicata^ferie literarum.
Eorundem Flomentlator Germanietts longe copioÃjTt.. mns-.Et alia quadam adpifeium biÃoriam pertinentia.Ãndreas Gefnerus F.excudebat Tiguri l^^6.in 9.chartts 18«
DeÃirpium aliquot nominibiis yetuÃ^ aenouts, ytÃnt Damiras,%loly.,OloconittSyDoronicumiâBHlbocaÃanumiGra- nbsp;nbsp;nbsp;*
num al:^elin yei HabbatÃ'!^, tät aha complura, EpiÃola dual yna â^'lelchiorts Guilandtni ToruÃhtir alt er a noÃr a,cum noués iconibus tribus. Chartafunt tres exeuÃe 'BaÃlea apud quot;Kic.Epi-Ãopium F1557 ⢠in 8« ör rurÃus cum epiÃ, quot;Matthioli Seuenjis».
G 5
-ocr page 54-GEîNÃkl ÃFIJT.
^.Antonini Im^er^toni amp;nbsp;fhilo/ôphiJe fiipà Jeu yiu JuA libros X [ I. 'V«4 cutn Marini ls!eapolitani liora de T roch yica amp;nbsp;feltcitate, Græcoi è hibltothecaillujlriÃtmi Trincipn Othonif Henrici^cum yir do^rinaexcellens TAichael Toxttes nobn communicaljitydeffribenios curaui^r^ adarche-^pumconruîty amp;nbsp;patrueii Andrea anno cudendos dedi^ ynà cum translationibuf Laùnù, in Antonini qttidtm libros Cul. Xylandri Auguflani : in 'Marini quot;^erb Trodunt y amici cuiujdam noflri iuuenis fereruditi, qui fra modtjîia nomen Juum exprimi noluit. ChartaJitnt tri^inta in 8»
Hiftoria animalium liber quartua, qui eJà de pifcibua amp;nbsp;aquatuibuf,cumiconibuf,procujite Ttguri à Frofchoutro «yyS. infol.charttftrecentiÃG'triginta quinq^.AdJinem Paralipome^ na quadam acce^erunt. Continentur aute eodem yolumine Gui, T^ondeletij qutque eiquot; Tetri âBeilonij de Aquatilium fingultt Ãripta,
Hannnnis CartbagintnÃum ductf Tslautgatio, qua maxi, mam Libyca ora partem yltra Hertulii tolumnat luflrauit, è Graco fermone tn Latinum tonuerfa, adiecl^ etiam fcholijf, Sefquicbarta imprejja Tigari apud Andream Gejherum F.anno i^'^^,cum lo, Leonti Africani 'Defcriptionif Ajricalibrtt nouemÃn 8.
Xenocratif de alimento ex aquatiltbui libellus Gracua nos Ãra opera editiHyidem^ Latinin ex noflra incerpretacioney ynà cum jcholijs.Chartafunt quatuor cum dimidia,procufa Ttguri apud Andreampatruelem in S. ynà cum fani Tiubrautj Olmu-cenÃt EpÃcopi, 7)epiÃintf amp;piÃium qui in eù aluntur aaturdt librta quinq^.
Icônes animalium aquatilium in mari amp;nbsp;dulcibut aquis de-gentium,plttfquà m DC C.cum nomenclatureÃngulorumLati~ nüyGracteyltalicKyPFiÃaniciSy GalliciSyaiijs^ interdum. Ex-flitantur autemÃngutorum nominaac nominumrationes,^a-Jertimin Latina tiSF Grata lingua y berrimèi ejt nominum cen-
Ãrmatt-
-ocr page 55-D E L I B. A S E E D 1 T IS. 2S Ãrman Jorum caufit Jefiriptiones quorunJam, tir tdu^uaJam fr^Ãertim in ma^no noÃro 7)e aqu^tHibui yolumine non traJi» ta^aJduntnr: deq^fingula T^naelttiÃ'Btllonij^ Saluiani, tisr no--, firx fententix exflicantur IreuiÃime^Frofthouerta cudtixt Ti-guri i^èo.infol.dartM loï.Hoc monendm Lt^or^ tra U-bros, quibttf continentur Icontj Qii^dru^edum, Auiuum rit AqtiütiliumjCcmmodè yno yelumine ligari.
Hiflorix inttrfretatio prodi^ij^quo cÅlum ordere yiÃ(m f^ftrplurimas Germania regtones.,ineunteanno ij6i. dieter tib 4 FLatali Dominito'.dt^ alijs quibuÃdam frodigijs yeteriittt aenouK. Chartafunt tresimpreë apud nes eodem anno in 8. Conradi quot;Bolouejt authorii nomine, meum enim non portere placo bat^ne qutsfutorem yltra trebidam mihi obijceret, Tlacuit bat interpretatio Anglè,qui fita lingua tam ediderunt^Amittes qui dam hic Germanicè reddidit, fed nondum tdtdih nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
î)thîionarium Germanieelatinum nofira adbertattone co- ^4* pioÃÃimum lofua quot;PiSloriKf nefler confecit, excuÃtm 'Ti^ri a Frofchouero in c^.anno 1 Æ Ã³i.twm nofira prafatione, in qua delin gua Germanica in yniner/um^cius^dialtSis, tïr quamlattpa-teat\quid ei cum Gotthica öquot; Gallico commune: de^ antiquü ae recentibui in ea fcripttsgt; öquot; illufiranda eita ratione differim»rt ff^fifiuichartamferè.
F'alerij Cordi Simefiifij Annotationes in Pedacij T)iofcori-dü Ana::(arbeide medicomaterialibros quinq^, longè Aiaquim orttebac ftint euulgata,
Eiufilem /Jt/loriafiirpium libri quatuor ,nuneprimum in lucem editi,adieamp;ts etiamfiirpium icenibus, amp;nbsp;breuifiimis An-notatiunculis^
Eittfdem Sylua, qua rerum foÃilium in Germaniaplttrt-marum, quot;Metallorum,Lapidumtirfiirpiumaliquot rariorum -netitiam breuiÃimeperfeqtütur,
Eiufdem deartifictefis extraClienibuiltbtrt EiifilemCompofitiones médicinales aliquot^nonyuJgarts^' '
-ocr page 56-CON. GESMERI EPIS T.
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hif accedttnf,
Stocc-hornij amp;nbsp;^eÃi in ^ernatittm Heluetiorum Vicions montiumfamp; nnfctntiu in eiiÃtrÃium, defcri^tio 'BtntiiUiÃre-tij^rofejjorûin Schola ^ernenÃ.
^efiripriones amp;nbsp;icônes ^uted^tmplantarum noÃra täâ De hort H Germanix liber à me turn recens CQnÃripttis. Hxc omnia ^po^rapho jdrgentinenà toÃix y^helioÃ(ppeaitaui,anno i 5'6 U eapublicauit in foLchartss trecentd ac tribus, Hortorum Germanix priuatimchartx Ãcnt ldQX.ll.
68. Trolegomena in opera Galeni, Latina ^ux hoc anno ^aÃlexprodeunt, ex yltima doUiÃimorum hominum recogniti» ntyamp;c. CbartxÃuntÃedecimcum auadrante in magno fol.
6^, CaÃij iatroÃphiÃx naturales amp;nbsp;médicinales quxÃiones L X X X1111. «rc4 hominis natur am amp;nbsp;morbos aliquot, ex noÃra interpretatione Latina. Exdem Grxce longe quam ante ' ' nbsp;nbsp;hac caÃigatiores cum feholijs noÃris. lacobus Gefnertts imprime
hat T'iguri 1 Æ 61. in 8. chartis nouem cum dimidia : gt;«4 cum yfnt.Snebergeri medici Catalogo medicamentorumÃmplisium peÃilentix yeneno aduerfantium.
70« Santis ydrdoyni Ttfaurenfis medici de yenenis libri o^ez cum tribus eiufdemargumentiferdinandi Tonsi^etti Cardina,-lis^excuà 'BaÃlex apudHenricum Tetri amp;nbsp;Tetrum Ternamt !Æ 61. i« fol. nbsp;nbsp;triujq^ authoris codicemanteannos quadraginta
aut amplins retro excuÃm^ typographie eg» fupeditaui j cumia nullis amplius bibliopolijs proftarent.
AriÃotelis libellu m de yirtutibus à me translatum, paÃim Stobxi ColleUaneis Grxceamp; Latine inferui'.Ãcut amp;nbsp;Theophra Ãi cbara^ereSjGrxco contextu amp;nbsp;Tolitianitranslatione^quoad eifts potuiiCmefidatis.
1, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;His yltimus hoc tempore adnumeretur gt;nbsp;prüfens hic deÃri-
ptis tum proprijs,tum aliorum à me editis.
Ex his haBenus impreÃis lucubrationibut noÃris, plerac^ iÃyixero, eSsr iterum edi ea contingat,auUa amp;nbsp;emendata dabo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;E
-ocr page 57-DB LIB* A SE EDIT! S. 49
De nondiim edicis, partim perfedis,partini l'mperfedis adhuc*
Vtrfabar hsc temfore itt adornanda nofiraflirpium hifloriat 1, materiam yberrimam amp;nbsp;pi£lurat ^uà mplurimas,perinul tif rétro Anni6 conger ere ctefi, à b en yerb mulcxfubinde occupn tionei necejjnriiey multa etiam ex im^ouifo impedimenta me auocant,
Iduper quidem do^iÃimo typografhorttm Hen. Stepbnno^ Xenophontie deyenatione libellMm^ab Omnibono Leoniceno mi nimebenè conuerfum in eitu gratiam yt emendarem roganti, obfecundnre yoluit amp;J]gt;ero translntionem illam cum Scholijsfor tè nojîrn^ inter cater a Xenophontii opera Latina ex eine offici-na propediem apparitura,ynà cum nofirts in eundem librum ob» Ãruationibut amp;nbsp;emendationibm Grad contexttit.
Ãlterum impedimentam immatura doBiÃimi Ãugufiaai î» tnedici boan. '^oibani mon mibi attulir.^uinuperfiiofatofangens , amictt mandauit yt conuerfionem fuam amp;nbsp;annotationet inEuporiÃatn 'Diofioridù Ana^^arbei libres duos, nuÃuam ante bac editos^ imperfe^as ad me mitterent t ij^uas ego propter amicttiam ^ua nobtt yiuentibns interceÃitt ipÃus nomine perÃ-cerem ederem^ ; idquodeofadliiisfufcepi^^uoniaamp; ilium ama-tiiplurimùm, nbsp;nbsp;Heros illos Gracos Senatut Ãuguflaniliberali
täte iamdudumtranfiriptosbabui, ijs interdum animigra-eia me exercui.
2duper etiam Kal. Cordi Tgt;eÃriptionit Ãirpium Hbrum 4* ^uintumÃtm na^ut^ quem in Italia confedt*. eumq^perle^unt ^rgentinam ad J^heliumtypograhumy yt mature excuderetf miÃ,
- Opptanideaucupiolibrorum paraphraÃm , quam Fenetijs 7« olimmthideÃribendam curaui, Gracam Latinitate donaui, noÃra antmalium hiÃeria^paÃim infiruitediturut etiam ÃorÃtn à occaÃo fuerit cum alijs quibufdam Gractt, de animaltbttt Jcriptd,täâC.
-ocr page 58-6.
7.
8.
II.
U.
; C Ã N* G E S N E R I E P I S T?
*Mofibionts medici Grad de aÃeHibM mutiebribtts lilrum ex bibliotheca AuguÃana exemplari,quôd ynicum amp;nbsp;corruptiÃ-1 Ãmum habere haüentts potui, dejcripfi amp;nbsp;emendaui, editurtu per occaÃone^yel Grace Latine (pjimul., y elfaltem Latinè, ynà cum Trifiiani amp;nbsp;Cleopatra Gynacijs, qua manufiripta babeo,
Trocopij Ga^aitn OHateuchum (idelfpriores oBo yete-rts Teftamenti hbros) Commentarios Gracescopiofosfane amp;nbsp;erudites,ex eadem bibliotheca naChts ante annos aliquot, tran-fcribendos curaui,amp; ConXlaufiro eonuertendosdedi, ybi pri-mtim typographiescontigerit,Graceetiam edituries»
De canibtts lo.Caij Angli medici amp;philofophifummi libellus,cum noÃrds quibufdam additionibui,yelperfi, yel cum alio quopidadanimaliapertinente libre edendits,apudme afferuatur»
Serpentium amp;nbsp;infiClorum hiÃoria materiam copiofitm, amp;nbsp;eirpibluras ad yiuumfaClas multas congreÃi.
Tabulas in pleroj^omnes natur alls philofiphia, fecundum jiriÃotelem libros,dilucidas.amp; copiofas confech â¢
De lapidibus,gemmis omni foÃüium genere Obfiruatïo-numjÿluam collegi.
I^mediorum fecundumgenera amp;nbsp;locos digeÃorutn, maxi-
ntum numerum ut
ui.
14.
In AriÃottlti quoÃlam libros fbyÃci argumenti ,f4rafira^ fesantfcholtainaliÿs Grace,in alios Latine ex Grxcorum in^ ler^retum commentarijs concinnaui.
Ãdmirandas AriÃotelts narrationes emendaut-, tneîiori or dine digeÃi^ Grace.
16.
Latina ^uxdam tit Graca,carmina^ e^igrammata, idyllia, conÃripÃ,
*7*
Germanicorum nominttm projtriorum, yirorum amp;nbsp;mulie-rum, (quibtts'TiÃteS^ Gerniania.,antequamfanliorumnomina ex linguts^eregrints reciferet,) aliquot milUaÃecundu ter mina-tiones diÃoÃta habeo.Apparet autem inÃngtilis pene certaali-qua ÃgniÃcatiol^t y el omnt^ gratia, y elfaltem non temer è fid
etrtattt
-ocr page 59-DE LIB. A SE EDI T t S».
eertam ob caufam impoÃta yide^nturÃcut amp;nbsp;apad Grttcosferèt 2dihil autem anti^uita in noÃrot lingu4, amp;nbsp;^ndc^ ant« multa Ãcculafturit^tnagK ap^areat^extare puto.
Germanicorum yocabulornm quam^lurimorum ex Hebrat Grxca amp;nbsp;Larina,origines tneditor.
Et alia queedamà l)ertsâ¬onceff'erit,Ãed,'Vt res bumanrefunt^ rioTÃa TiiÃot Ku^txQ' }(grf axpa^ Kolui tarnen etiam nondum éditas amp;nbsp;imferÃBas lucubrationes meat cemmemorareypartim, yt yiri boni ac eruditi,mey dum yixero, nunquam ocioÃumfuturum,meq^ amp;nbsp;mea omnia reipub. literaria fromouendt«perbetuodeuotiÃtmaforeintelligant\partim y ytà ^ui atate m yaietudineÃrmiores eä' ocio magri abundantes h»-mines literati,Ãmiliter erga bona Ãudia atq^ ego affe^iy reperia» eury ij de rudtbus atq, inchoatts quibusdam mets materiam Ãbi txpoliendamyperfacile impetraturipoflulare à mepoÃint.
E'ale Turnere doBiÃtme y mei/ubindememor, cirrn alias, tum in tuid erga 7)eum 0, *lvl.precibin,Ãcut ego etiam tui fum, Tiguri quintoIÃahSeptemb.^nno M. D, L XI r,
COROLLARIVM.
Enchiridion rei medica tripUctsJllius primum quxÃgna ex pulÃbtrs amp;nbsp;yrints dijudicat,T)einde Therapeutics de omni mor herumgenere curandoÃngillatim. Tertio 'Dixteticsyeldera-tione yi^uf,prafertim infebribus.Hocyolumineconcinentur.
DepulÃbus libellus, ex Galeni libris colleUiis ac yeluti in formulamredaUits,authore quidem incerto, fed dtligentiÃim» doQiÃimoq^,
2)e iudicijsyrinaru tra^atusexprobatiÃimK colle^usau-thoribiis, amp;nbsp;in tabula formam confeaus,adie£lrs etiacauÃsyque banc y el illam yrinam reddant,Io,EaÃeo âMeldenà authore.
âMorborum internorumprope omnium curatioybreui metho do (omprehenfa,ex Galeno pracipuè dr quot;Marco Gattinariuypor medicum feleèla.
-ocr page 60-CON. G E î N E R I EPIST.
T)eratwne yiBin in fehribui fecun^um Hippocratem , in genere amp;Ãngillatim libri 11 J,authore âBrudo Lufitano medico.
Trefatio Conradi Gefntri ad Ãchillem P. Gafjarum mt-dicum.
Liber impreÃii^i Tiguriper Andream Gefnerum F.amp; la-(obum Gefnerumfratresyanno \^^^.inS,char(iif^lt;).fimif.
C. GeÃerii T)e anima liber fententiofa breuitate '\gt;eluriper tabulas amp;nbsp;aphorifmos ytplurimum confcriptM,philofophix amp;nbsp;medicina Jludiofis accomodatiss, Jmpre/Jus Ti^uri apud loco-bum GeÃerum,anno S.chartis
D» omni rerum foÃtltum genere, gemmds, lapidibus, me-tallds.^ amp;nbsp;huiusmodidiiri aliquot pleriq^ nunc primum editi.
lo.îÃentmanniDrefdeKfis medici 2domenclatura rerum foÃilium^qux in '^liÃiapracipuè, amp;nbsp;alijsquoq^ regionibw in~ ueniuntur.
Eiufdem, Calculorum qui in corpore ac membrts bominum innafcuntMygenera iZ.depiHa deÃripta^ cum hiÃorijs.
7)e °hdetallicds rebus ac nominibus, obÃruationes barite ex Scbedds Georgij Fabricij.
SeueriniGoebelij medici de Succino libri II. prior Theo-logicus^poÃeriorphyÃctts amp;nbsp;mtdicusâ.cum Corollario GeÃeri.
Falerij Cordi de HalofanthoÃeu /^ermate Ceti liber cum Corollario C, GeÃeri.
S.Fpiphanij EpiÃiopi Cjpri , de duodecim gemmds qua trant in 'nefie Ãaronù^ liber Gnecus amp;nbsp;Latintts, curn Corollario C.GeÃneri.
Fr.i^ei media InÃilani^de Gemmisaliquot,iÃprafertim, quorum loannesin ylpocalypà meminit, amp;nbsp;alijsquorum quot;vfui hodieapud omnes percrebuit,libri duo: Theologtsnon minus utiles quamphilojophts.
C. Ge/neri, de rerum foÃilium,lapidum eirgemmarum maxime,Ãgurts amp;Ãmilitudinibus liber î nonfolum *M.edicts, fed omnibus rerurn FLaturaac ThilologiaÃudioÃs^ ytilis elsr iucun dus.
-ocr page 61-DE LIB. A 5E EDITIÃ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JI
no
treÃa Ti^uri afud lacobum Gefnerum^an^ \ in Ã. chartis by-
Lv'mçj.ça. Ted. î)iofcoridü ^nai(4rbn ad Ãndronut» (ham,hoc ei^^ quot;De curationibi^ morborum ]^er medicamtnta fa., ratufacilia lihri 11. Grlt;efe amp;nbsp;Latine, partim à loans *Moibano medico .Auguflano, partim y era poi^huitu mortem à Conrado Gefnero in Imguam Latina conuerfi : adieHit ab ytroq^ interprt te Symphonijs Galeni aliorumjue Gracorum medicorum. Argentina excadit fofias J^beliuf anno .1 y éf. :» chartis b x.
Scripfit prater ea qua nondum funt édita nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
Scholia in Orpheum de Gemmis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
quot;Dejcriptoribtts Germanies Itbrum, Thefauride l^medijsfecretM, partem ficundafrt, Oppiani omnia in Lattnam linguam tranjîulit.
lod. f^uilichij de arteâ^lagirica librum emendauit amp;pra-fationem addidit.
Emendauit etiam Tlinij naturalem hifioriam: Theophra-Ãum dehifloria tir canfis Tlantaru;7)ioftoridtm dematerta me» dica, amp;nbsp;quadam alia quafi yixijfit, editurus erat.
CARMINA DOCTORVM VIRORVM IN OBITVM D. CONR, gbsneri scripta.
FRANCISCI PORTI.
ÃIS KONPAAON TON THSNEPON jà s vç«â¬Â«a
Omettra mvdxeta,gt;(gl^ dyÃaai tlmfi icSpeu
Mvuptoavvnç, tj tvoov KÃaitT od'vçÿptCJItcu
TvpiCa itpi^ôju^cu, icôcrpiii lç)v dTtiffCn, -
Cgt;ft)ç etffxÃHTnadlay, (pà ç Tr/yurtîç oixptHÃ^
-ocr page 62-carminA IN OBITVM
ruo'vepamp;'.eiyActtii Tjyvpnvav nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;71a j«. nbsp;nbsp;'
îlç 06 lt;nCin ef' ctpiei'yl,a.p^ii,
Où3-ixvïv.sù«)^g®v «Tâ «ç of^tiyuciv à )/voç «otWh
NcûAêjttÃÃ, U'^iç'û) 0eâ) oa.çj.os'ôfÃ.iv^,
X.cupirt J'm î ÃiCXaii cti yipeup^i Tsèç xsc^g Z»gt;| OipgJtJ^^^O-OV/O/à WaiTêp iTTd^li/OiÃ.
Eâ/çtovâutov»
rfiirv^ptTrpanv lU^ Ãoiptov zaïtoit à uunçahaKKià ^PappiAKot ffofaiF ïTozç îlt;9-Aà TTOgziwa/xi^©'.
Nvr J m nbsp;nbsp;nbsp;TmrpiJ^Qâ Aaoaroof a/xpun à -Tni^^ç,
rinf^ ctpapt^J^if Ãvypov (Tn^ôoy/o/ç»
ADOLPHI 0 C C O N I J.
nai7ai«»9w w'eMTan Trtt^ai Æ/J'a^Ãatç
KoppctJ'Q' Fta-vrip Tmpipit-yiÃios't Ã/^Ãoiit
t-pTFirci, Ti^eivdj TUT eîv v/âatTiaj-/ FêOÃTaî Z.eiJ'apa 7â\.ST9it yü; hrtCai^i ^atpav,
tkivJfia,, TiQaL^, s-xATrPÃaTiA/ö«; x.puTiïóvân pdrcü^ot Oojct lt;t\ miowji TTpôtT^ûç^ auuQiffi^
AM06 TCt Æâ ï»^«T«Vtâ à liPlIà ZCtTépiCtp'gt;^i,J)oëgt;ld^Ã
M« Tct^â ip»pc6ùôn tS d-avaro/o Aa;^©'.
Tof J'âa/J'Ztü gpjUwçafptAavrgaiânpov, à eipcK
T-yf.ódâ, gç H^v/Hà fîiriëtëxoxi (f^épiisÃy
AfpS'iTov«? aj.wa. ^(p mp dvctzTm riaaiiï â^Tç dyioiç av /^zap eùîv ayoi»
Hntt Gtjhtrttibi flatuit monumenta fepulfhri Fitiittamicidtecultor /Idolphin Ocon»
Oyttnam yiuopotuiÃim premia morum l^dJtrt, nunc Uchrjmas accipe pro meritfit
Ham Jimper Ãutor ucùa te mente prohau}, JfetexttfinÃnyltimtt fiamma meoi.
Tu colttmen rerum femper tu cura mearum 2iinufrtfamp;lif^Mruguoaue caufamei.
-ocr page 63-CONRADI GESNER te ji
â¢ÃlÃulithtunoiKt«tmmitüiirinuiJa^arc4 El pramaturo funere tt rapttit, yitaÃibit c«lttm, corpus tellure renetur^ Omniiui ereptui^y/iuis dmore quot;Dei, . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, â
CLARISSIMO VIRO CONR« GESNERO de fe optime mcrito«
ADOLFHVS OCCO III MED «REIP. AVG» gratitvd. ergo P.
HENRICI STEPHANI,
iifÃ.ayfpavYtarvtipniTra^to «iTi
OtîtTâ a,QÿLfjt$içjLS'iov juptpà vi^avi ;^ov©', Agt;^âcngt;(e^'^iKÃpcùvov tpéîTiirvîipt ^vttôcej Exlt;r(2v fxt'^na-'l (rov xctpiaTav, t^liud.
yix ^uin^uapenos implens Gefnere decemlrfj^ Fata impies 'vita pro^roperata tute.
At tepoÃeritas annosimpleÃ'e Sibylla Dicat^^tot libres yel neget eÃe tuoK ^liua.
Tam paucos doleo^ miror quot;vixiFe tot annefX 2gt;îanquehominMm foli nil tibifellùeratt
Aliutl.
Te ^uoque miraclum poSi[^ tot miracula tandem 7gt;latura, illa iubens te celebrareitulit
^unc celebrata Ãgt;lo miracula cteteralin^iùtf Te-^maiw reliquis, inuidet at^e rapit.
IOANNIS CRATONIS.
Lux quot;Veterum, fecli^uefitiJecus^atqueÃauentum Dull if amoTi triÃi conJitur bectumulo.
Tars melioryiuitfiriptK ei' mente bonorum Cendita^ ùinÃllKlSTl morte rett.
-ocr page 64-GARMTHAlHOBirVM. f^uet amp;nbsp;in nttipfo^dum ykam morte lucraior ^AtquttrOfiuoi ne^ueo corpore^ mente Cruto.
â¢Aliud, CeÃiert tumulo tedfis tu ^roiitatque laborque Cùm^emituboCy TottHiCredite^ noÃererat. Tro merits lachrymasfitndat,dein fergeyiator^ yfjue Deo fo/^ütyiuerefdiÃemori,
IOHANNES CRATO MED. CABS. II. amtco S. S. F.
THEODOR! BEZ AB VEZEHI carmen «TOf^/xTov,
Tr ceelo mutantefilum, GeÃiere, yolucret ^aeunque pennû aéra ^rmeant» ^^leuere modif omnia tri/hbuf^ Migrantem amicum extrem a fu^ra Jydera^ Omnet cum ^emitu graut infe^uutat.
Te ceelo mutanteÃlum, GeÃtere^eroces Gemunt in antrü TeluiCt £t Ãaiuli ^ecudes oHita:
Sibilti colubri teferi gemunt îuguiribufi fmi/que ^uot^uot jub cauernif Occulta terrarum.colunti
E tfiaccidum flanta yirentét. EtfallidumÃoret nitenteSf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' â
Etflaccidumarbortïcomantet, J^nate berhumidaf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;b
Et ieluofM qua ferit yndique T^boantia littora [lontM, Tlanfïu finorodeÃet Amphjtrite: Etliquidii fubaquii fifcesnatantesmutitant. ^datura te omnti denique ytfuorum fidum antiÃitem Tlorat
-ocr page 65-D. COHRADMESNERI; »
Tlorat facrorumy mau
Futurn ({eincepi,m lo^uarit mortuM,
Hac inter tibi turbntM,Gefnere^parentM
'Beti^A tv.My'VAti yates,amp;tiinicut ^mictf Hu incom^ofutf in numero numtrtit,
1
D. CONRADO GESNERO TIGVRïNO pietate ducc.uirtutibus reliquis comitibus,omnfa na tur X arcana perfcrutato, ac inde féliciter in coe lum ufqiie tranfgrcflb,Thcodorus Beza V ezelius mazrens pofutu
RODOLPHI GVALTERI TÃGVMNÃ,
lt;Si Jo(irina,fi^et^ietai,fera fata morari ToJJinttGefneruinon moriturut trat, Sed qua dcbuerantdliram deftllere mor tem Hacilli ceïer^ caufa fuêrenecit,
J)um tümti indulgeijiudijs^dumquofque iuuart ^rdetiebeu Tpitamne^ligit ipfifuam.
Inntimeros librosilin^uas quafi nouerat omnet, FUa yix aliquem yidtt in arte farem.
LuÃrarat terratyplantattanimaliaf gemmât, Qjtajuefubhtt terrücaca metaïla iacent,
Tr axer at ex alto yolucret, ex a^uore ftfiet, yiderat immenfiu quiequid hic orhtt habet,
Octanum,ftta,Ãdgna,lacni exhauftrat omnet, yr fludijî bo^et conÃduiffe bont4.
J^abant caU,quot cum iam fe^efubiret, 7ondere fe carntiÃaÃtadima trahi.
Ve^ofuit carnem( ceeliprèh tanta tufido!*)
Libera mox ment fu^er aÃrayolatt citm fub pedibin nubet amp;nbsp;fydera ternat, âi^^liratur, ^ux non yiderat illefriut.
-ocr page 66-CARMINI IN OBITVH înm^ue extinBa iacet difiendiinfana cupido ( quot;îdam quicquam in cÅlü dijcere non opM P^ippepoteà corà m rerum co^nofiere cnufasj Quteque in carnegemens cernere nemopote^. HietlliCHRl S T v S,fiimmifipientia Tatrif, Ãtherea pandens abdita lata domtUt Tramia 'viUrictsfidei promiÃa rependiti
Vffummificum ytuatin ar ce poli
IOANNIS VVOLPNIl TIGV^ rini S-pnvamp;.
2duper y tadÃtperas GeÃner us abiuerat arcts^ IÃa meis lachrymis iunBa querelafuit»
Eheu quam multum poteras GeÃere iuuare Dotibus ingenij commoda noÃra tui.
^i tibi complement iam tempora débita Tar ca, Er worj inijceretin tua inra manus.
Caterapratereo:querulü nam yoeibus illam Ãdem compleram, qua tumulatus erat» ^Affuit ipÃe mihi manifeÃo in lumine yiÃtSy Et reducM KultusÃicuti euntts erat-.
.rittonitum alloquitur:yocemÃe hts auribus hauÃ: ?rbaferensÃan^ü non aliéna yir^,
Define me tantis incendere te^ querelis: Ei^ yita noÃra Ãat^fuper^ datum.
^obilisin terris yernaÃe incertioraura l^shominumÃubia forte metuq^ fcatet.
^ulta legensjum multa docenstbene deniq^ fertbens. 'Multis de morbis dar a trophaa tuli.
quot;Hunc ybi confeci curÃum,amp; mea fata per egi, Maximus hisadisaccumulatus honos.
â¢./ît modo defundus nunc iÃhac condor in yrna Corpore^non aÃma : qua yiget atque yalet^
Htic
D, CONRADI GE 5 NE Kb J4
Z/f/'c mihiper ChriÃum ^romiÃapace ^nitfc«:
Hue, ChriÃtM dixit,confugeCfaluuó erû, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»,
Toà modo tu pariter cceleÃia régna fuiibti,
Exemptui curii omnigeniijue malüf.
Latui abitdachrymM abeuntem profi^uorydti.
Et dixit tenui murmure,yiue,yalt,
[GASPARI VVOLPHII TIGV-nnt medici.
Ars medica amp;nbsp;lingua,Ãirpes,^uoddeni^ut %îufa Sunt paÃä eclipÃn,mors tua cauÃt fuit.
Det Deui ergo alium,lumen qui readatijfdem
GeÃner um,rirÃudijs pergat adejà bonts.
ACHILLIS. P. G ASS ERIjL.MED, A 7 (5,
^os iungebat amor,nunc TeÃis diÃgregat atrox. Tu gaudes ccelo,quando ego yerÃor humo^ Sed tuaÃic yirtus GeÃnere meretur abunde,
Felix yt yiuasfimper apudfuperos.
GaÃirumq, decet,gratis nunc laudibtts yt te
In terris ornet,Ãt memor atque tut. luppiter indigna dum DoBos eximit orbe, °fvlonÃrat fi iratum,'Babariemque dabit.
CQNR. GESNERO TIGVRINO
PHILOLOGO ET POLYHISTOR! E [X I M I O, GERMANIAE LVMIN!, helvetiae decor I, EDITIS IN OMNI LIT. GENERE praesertim VEROINMED, ET NAT. PHILOS. LVCVB, CLARISSIMO, DVHDE ALIORVM V TIL. PROW OVENDA I X
-ocr page 68-CARMIN A IN O B IT V M
MAGIS, OVAM DE PROPRIA SAL. TVENDA COGITAT,
ECCLESIAE, S CH O LAE, R E I P.
BONORVM DENIQ:.. OMNIVM
CVM INCREDIB. LVCTV
BL AN DIS S. EADEMQi,ATROCISS» P E S T IL. A B S V M P T O, THEOD. ZVINGGERVS BAS^ PRAECEPTORI B. M.
P M. D. L X r.
INGENIO VIVENS NATVRAM VICERAT OMHEM, NATVRA VICTVS CONDITVR HOC TVAIVLO»
PLINIVS HIC SITVS EST GERMANVS, PERGE V t A T O R.
GESNERI TOTO NOMEN IN ORBE VOLAT
GVILIELMI GRATAROLI MED. D..
Solm habet îiiudum tfuicquid ^ojjèdtmui omneî^ tArtihiü ornatiis morHnu at^ue
IOANNIS FABRICir MONTAN!»
Quid mifèr in tnmulo GeÃieri Ãgis ocellos^ dJtc iacec exuuias praeter amp;nbsp;ojja nihil. , tAmpliui exiR ne^tiit mens corpore claudt.
Cui nimts anguÃtu maximtts oritf erat.
Quicquidenimtellitf^uic^uidmaregignitfamp;aery
Ingenio tanti ceffirat omneyiri.,
ynu^ erat reiiqutts ^ui tarn reflahat Olympus: DiÃeret inÃummo nunc 'vhicun^a Deo.
P» M £ L I S S I FRAN, P. L»
â¬ES N E P. I poÃquamtriÃesmorientia 'Muë leider unt atra lumina no^e tegi:
Pr»
-ocr page 69-D. CONRADI GESNER I*
Tro ytrfu^emitiUylacrimdS pro carmine fundunty Ingemittu carmen ^yerjia it in tachrimas,
Trxcexit^ ni^rO' Thcthw 'velamineÃontemf TlwfatumymÅrenSfartCvalere fua^
Ãttamtn yttumulo meritireddantur honorer^
2de tanta iaceat fam a fefulta yiri:
TrotintPS Hej^triditm feledlafragrantilgt;u« bortù. Tierides dneri donafuprema feruntt
^mbrofiamyroremq marts,nardum^ yirentem. Scilicet amp;nbsp;Flores ô Hyacinthe tuost
S^argunt amp;nbsp;yhlas amp;purfttreos ÃmaranthoSf fnfiriptK^ locant marmora caja notd^ iacet l}tc,qualts quanttts^ priorihua anntf GESNERVS fueritichartalo^uitur anits,
VVOLFGANGI HALLE RI
Tfgurint
Siiufè doluitÃmperyeneranda yetuÃas» âFerum natura qua fludiofafuit, (^odperierefimul praclara yolumina dudum
Pduafapiens SolomonÃripferai ipfefuist
Ignorât a diu quibus illt arttma retexit^ Orbiqua totocommoda multadarentt
G E S N E RI merito fie omnia ftcula mortem Tofiera plorabunt,tempore quaquefuo, f^uod tam prapropera yir tantw morte peremptue
Quipoterat multum refiituifièftet.
f^antut enim fuerit 2datura inJlgt;ebîor,ab omni Illiiti ex librii parte yidere ïicet.
â¢gt;it^ ytinam faltem licuijÃt yiuere,donee in manibtts quad er at,grande dediÃet opitSy
Tiantar um hifloriamiFLatura arcana profunde Scrurantem^magni y aide labord opus»
I 5
-ocr page 70-CÃRMINA IM OBITVM
aliter Domino quoniam placui]Je yidemM, âKos nunc cum totapofleritatefimul,
G E S N E RI merits fummü^ laboribtn eiue Grati,perpetualaudeyehamtn eum.
RODOLPHI COLLINI F.
Tigunnt»
Ergo tibi yenit Gefriere fu^rema labarum â^eta, Dew requiem iam^ tenere dédit
E beu quid nob 14 miferts te fietademgtor* tua fat poterit trifliafata querit*
S^es tarnen bac lu^um leuat, amp;nbsp;folatia frabeh Tramia^uodyita iam meliorif babes:
Semita quodq^eadem, Dominofiatuente^ terenda i Omnibusi amp;nulli tranfiUendayenit,
I à AN» PONtlSELLAE.
Uac requiefeit bumo Gefnerus,regnat in aflrts Sfiritu^dnterrtdgloriafumma yiget» 'EvôdJïria'vnpou iieipctAiiv)(^Tayi7ci gt;(^Ãv7rTHf nvtu^Jï óugjtvóSj ^üÃiov dóctvetTOV» Iohannes Pontifêlia lunior.
Anno ætatis ruæ,i4.
IN OBITVM CLARIHIMI VIRI
D. Conradi Gefneri Medici prçftantifsimi Elègia, Nicolai Reufneri Leo= rini Silefij.
D:im riigra roriferü terra nox incubât ymbris, Longius amp;nbsp;tremula Cyntbia luce micatt
Exiguo^ leues j^irant cum murmure yenti, ^flra^ conniuent candidiora polo. Licw à quot;Boijs J^etos diflerminat acres Carmina G E S N E R i funere pauca canam^
^alia
-ocr page 71-rgt;. CONRADI GÃiNERI.
Qualia defun^o 'PelignM ^dlafo Tiiulla Flebilibui cecinit^ra fedapfa,modds.
yetetfâamp; tumulüfitM eà honor,alta^ yirtuf Flominibw minime pnetereundnfuit,
Ferfan amp;nbsp;hecgaudent imi folMnine mants. Et nonprofunt munera,fe^iiuuantt /^ptrum cieleÃia templafre^uentas
Seu col^Elyfij culta yiretafoli.
Dum canoÃum mceÃuifoluofunebriaiuÃaf Landibw ê adÃs ymbra faue^ tuit, ^on ego Tieridum felicia dona Dearum ^cre y el ingenium,iudicium^fagax.
Scripta nee attingam totum yulgataper orbem^ Ingeni] fuerit diuitis illudoput.
2don mihiÃestantas laudes aquarecanendof
*)vlaterite yi^w pondéré cedit honor « Sat mihi fat fuerit teÃari yoce dolorem»
Jdeegemitus obitu continuiffe tuo.
pPjio tua quo yero depÃremfunerafletu^
Quod mihi principiumfâqui mihifinis erit!* Laudibus an lu^u yideor debere tenerif
Exiguas yires yineit yter^labor, FeÃa^ iam primo ceÃirunt corporafomno, lucunda refouent membra quietefera.
^is nefeitf mortisfomnus perhibetur imago^
quot;Mort ales leSlum difeere nempedoeet^
Tar yenit hicfamulis,parregibus,omnibti4 aqua inijeit obfiuras conditione mantts^
Et morsÃeptra tenet toti communiagtntt. Cum pueris iuuenes illafenes^ tetit
Fortibtts imbellesdnopes^ potentibus aquat» Terfequiturpopulos perfiquiturq, Duces, ^deegemts autformam/iec honores ewat opes^»
-ocr page 72-carmiha in obitvm
l^ec dotes ammf,iudicij^ decM, iderea quidfaciesi^quid yirtusiuuit jdchillemf
HeSiora quid yiresl^diuicUq, â\4idam!*
T*r quoq,ftnBe fenex,non ars bene nota medendi,
Incljta yirtutû nonmonumentatux^
2gt;lonfacilis texit facunda copia lingux^
Cultaq, mens/ludijs amp;pietatii amor.
^ptus es hei rapt usfubito^ tumulum^ recentetn
.ydttonuis Limagus mutus oberrat aquts.
Scilicet hac rebus fors ultima defuitarÃts, QuaÃne Farcarum re^na minora forent.
Sic igituryirclareiacesfheipeblus honeÃum, Hêipietas ineens,hei fine labefides.
Quo te ^uo medijs mors abripit atraprocell^^
Quofugis ah moriensfâquo mifirandefugis^
Siccine conclufafic magne iacebts in yrnaf
Tot^fimuldotes tot bonacondet humus.
Quit neget hune feros annos implere dolorem!*
Et magni lubtuspofiè tenere îocuml*
Crinibtts enpafitsmeerei Germaniatrifiist
Cordaq^ lugubri tundit aperta manu.
Omnia fitnt luilusfunt omnia plena doloritt Tlan^us in affiiilaperflrepit 'Vrbegrauis.
Ingemitytix l/achrymisplebsluminacomplet oborttit, Ciuts amp;nbsp;erepti publica damna refert.
ExtinÃum lugetÃudijs addiUa iuuentut,
Indignam^ dolet clamq^ palamq, necem,
S ignaq^ funefii prabent manifeÃa dolore
DoBrina célébrés confidio^ yiri.
Targemitus cun^is^pare^ concordiaflendi.
Exequijs xtasfuneris omnis adefi^.
Vidimus attonitum rriÃi quoqfiuntre 'Phabum Ter iuga plangores edere^per^ y tas.
ndimM
o. CONRADI GESNER I. 57
V'iiimitf Ãonidaî ygt;ultu frofitente dolorem^
^xnia litÃificü ampla regiere font4».
7)iÃiniilesj,fui charités ^fciÃas^ capill^
Stspiua in rofias ynguihus ire^enas» ^te nià me moneant^duro mepe£lora ferrt 3^pene^radura clauÃt tenereputem.
^noties animo tam trifits imago.
Occupât immodictts languida membra dolor, Quis mihi tunc lachrymas réprimât !* lamenta creiraf
quot;Mollibtts amp;nbsp;yerba anxia corda leuet!*
Liquor, amp;nbsp;ex oculis uber mihi defluit humor» Sole yelut tepido nix refoluta cadit.
Conqueror amp;nbsp;caÃts trifles,ac inuida fata»
Ora^flngultu lajfa frequentefonant,
^aliter extin^o fociali compare turtur
Ingemit,amp; trifles intégrât oremodos, fi^aliter arboreis nunc abdita deni^ ramis
Ifmarium deflet Tfaulias ales Itym.
lam fere nox medium cceli tenet humida metam»
Oceani âPhÅbe, pracipitatur aquts^
Ergo femel bigif,ccelum permenfa citattt Occidit,ac rurjits Luna yidendafuit. 2dos y bi decidimusferali morte perempti» ÃternaÃmnus lumina no^e'^remit.
tgt;th miflri,rigidi ^uos inclementiafati Vrget,lt;amp; infauflas cogit obire yices.
^id frufira capimus totpro yirtute labores^
TeUora quid cactts torquet honoris amor^
Vintere natur amflolidi quid tendimits arte!*
QuidÃmiif in curasprodiga turba nouas^
Q^id luuat hyberno totasfub ledere nobles i^uidftudijs longos inuigtlaffè diesf Tramia qua tandem fecimuainiÃpramia mortis»
-ocr page 74-CA R MINA IN O BI T V M lethi 'viiîafurore cadit.
Qudinon yir(Utes,quas non hie calluit artes^ quot;^iaximw amp;nbsp;meritss amp;nbsp;f ïetatefenexf
Quam y art te ^e^lits ditârunt fertile dotes, âPrtsjlitit Aonia commoda quanta gregi!*
Ocia dtfcin^te neglexit mollia yita, Te^ora necvitijsJèruagulteq^ dédit.
Gloria non ilium mendaciJ^lendida fuco, 2^on luxtn,e2r opum follicitauit amor.
^urea fimplicitas,amp;nefciafaller e yita, Etfietascurte JanUa fidesq^fuit.
Incubuit facrisyigïlantifeÃore °l\dufts,.
fludijs temptps mitibu^ omne-deditt
â¢Atqj â^achaonia felix tér clarM in arte, Eripuit gelidte corpora mule a neci.
^lorborum caufasprudens amp;figna notauit, iSuÃttlit amp;nbsp;médita ruinera magna manu.
Gratia iucundià necdefuit optima 'verbis, quot;ELec latuit 'virtta^eloquijq^ nitor.
Quid moresplas:idos i quid numen amabile frontisr' QuidfanÃam quot;Vera cumprobitate fdemi
Quid loquar ingenijfcetiadibros^ difertosi* A'fera dignospofttritatelegi.
2d.on béni contulerim friptis inftgnibua illi /ngenioiieparem iudicioûe yirum^
Qtà d tarnen hteeprofunti^quidrerum plurimui yfitsf Quidyirtu^ iuuitiquid 'venerandafidesi*
ELum minus in bufiopuluis nunc, gloria quondam, Spes nuperpatriie,nunc leuis ymbra iaeeti'
Sic cecidit Cicero ,fie maximta arte Ivlelanthon, Sic âPlato,fic Stagyra natus in yrbefenex.
Sic cadit,in longes qui yiuere computat annos, Qwmiieputesfemperpofi'e yigere, cadet,.
-ocr page 75-D. CONRADI ÃE SNERT.
Tam nuUif^rtuna fidem temer ariaferuat^ Et hreuM eï^cetaSyamp;lreue quot;^itabonum»
Ttraite iam nbsp;nbsp;ufa^ luctf franuntiui alei
Stridula dum rauca carmina yace Jonat.
fdeufies fallaces hominum:tot fecula debuut Expertesfenftts luflra per alt afera,
Exuuijs pofitts pubefcit fiuametts an^uii. Et redit exuta yifj, yigor^ cute.
7^pe terit roflrum,tardam pofitura fineBam^ Incuruum magniprxpes adunca [ouit,
.AÃyrijsyitam dumfnit odoribM,artus_ Ececunda Thcenix morte reformat auts,
Solus homo.,folindiuince mentis imago^ 2decyi depulerit tela nee arte necis.
2don Ãfacra fer at dur if filennia morti. Inferno cadat yiUima multa Deo. tibi qux merces igitur,yir magne Jaborum^ yirtutis erunt priemia digna tuies^
^on lacbryma reuocant defunBos munere yitiOt Hecgemitus ^uid^uarntneepia yota yalent»
Aeaciden centum Diua luxere peremptum^ Teleus amp;nbsp;miferacum génitrice pater.
Oceanusfleuitfiniorjongauajj coniunx^ Immenfasj^ futsfletibus auxit aquas.
Jltctenuitlacrymas 'Melitey'Panopaa^ quot;^itgOt Cceruleas mcefla dirupêre comas.
2Ion tarnen immittis mutarunt iura Cbarontdtf Fledere nonplan£ius,nonpotuerepreces.
Heitor a quis nefcit tot defleuifiè forores.^ Tot fratres mi/èra condoluifiè nece!*
Infelix mater paffos laniata capillos, Difiecuit madidas yngue rigentegenat.
Tuluerecanitiemfxdans^yultufqifinilts
*
-ocr page 76-IN OBITVH
Jmmemor amp;decoris folittUuentiaconittnx TercuÃit palm^ femora Ja^è futi.
»Aflyanaxq^ puer refouens^fouens^ cadauer^ Effudit queÃtif no^e dtc^ graues
^dulla per infernas yndas tarnen quot;^fmbra renauit, Quamuts ex altafiirpt treat a foret.
Fleuït amp;nbsp;Euryalum mater miferanda iacentem} FLecpuduit madidis exululare gems.
Ofculafum licuitfupremafine or dine carpÃt, âbMouit amp;nbsp;in trepido frigida membrafinu.
7 0^ cineremycineres haufios ad pe^ora preffans^ *Ad tumulum gemituffufa rogof^ dedit, ^ec tarnen tethereasrediuiwts yenit in auras:
Fandunturnulla Tartar a, claujaprectt Sparge rofas hoÃes,Lauros amp;Ãtirge dirent est âDicÃÃargocineri, yir quot;venerande^tuo. Quamfubitofolitumperdit rofa lata 'vigorem,
Timere'vel nimijs aflihu^ i^a rofa: Tamfubito quo^ yit a fugitifugit ocyus'Vmbra^
Stare diufummis inuida Tarca negat. Laurtts yt aterno TarnaÃsfrondet hanoret
Sole net mtenfo frigoribusq^ périt: Sic yireriamp;langum tuagloria durât in eeuum, Excubat amp;nbsp;cineres peruigil ante tuos. 2dec laudes poterit tantas abolere yetuÃas, Ingenio partumflatfine morte decM. Finis adel^ milis,tenebras iam difcutit EoSy .gt;ic tr émulas rofeo lumineflargit aquas, (^ualis ad Aurora fulget Cythereius ortum Lucifer,ac radijs aflra minora premit. Talis in atherea mens enitet arce recepta^
Scilicet aterntc munera lucis habet..
JOit
r», CONRADI GESNER Ir
Jllic aruninii amp;nbsp;carctre Hiera carnfs
quot;Percipit in Chrifii gaudia y era Ãnu. EtÃrt^jecura maineÃecura laborum
Oda cum Ãtperts delidofa facit» lunBaque facrtficit,patribin,fanÃii^j ^rofietü
Cceleftii facroj^endetai ore Dei»
SuiieÃofque yidet cceliJè^templictf oriet^
â ^Ãra^fuifediiw ^ura micare fuK, ()pigt;ii Jÿderei cÅtuf^anima^jpiorum,
Fulget yii Triadüfilendor honof^uefacra, ^uo neque mort^ne^ue 'tgt;ü morH^ne^ue cura moleÃa^ yî^irant,yiipax^yita fahts^^ yiget.
£urgamuf,toto iam Titan orie refulget^ lam^ dies radijs /jgt;argit oiorta folum.
Tlura dolor, tempus yetanf.yir maxime falue^
Salue perpetuum,perpetuum yale.
PUS ET SANCTIS MANIBVS D. CONRA-di Gcfnen medici,ô(f philofophi clanfsimij uiri pieta te, fapienti'a, ufrtutc,erudirionâ¬, humanîtate pracftan tis, qui féliciter 2lt; fände uitam in terris daufît fuam: An. m. D. l x v. MenfeDccems bri D. XIII,
NICOLAVS REVSNERVS L«SILE* fîus pietatis ergô dédie.
SiÃeparum,manefqueiuie Ãluere yiator, Conditus hîc rara quot;firproiitate iacet, Dotiiu! ingenij qui pracellentiius auUuf^ Pteonia cultor fedulusartis er at.
2dota yiripietasfatdeff, teÃataque firtuf, Nota domi rerum gloria,nota fris» Candida,innocuusÃuÃus,pin4Ãnteger,aquufy
-ocr page 78-CARMTHA IN OBITVM
rnfignùÃudijs gr auitAie fuit,
Callutc herbarum yirej,yjùmque medendi, Syderei nouit lucida Ãgna foli^
\^bdita naturX fcrutatui iura fagacts^ do^or fcripÃt in arte librot.
^os net longa diis^nic ferior opprimer xtas:
2don yti in dotes mors fera ment^ habet, (orpMhumopofitum re^uiefcit^nomeninorbe^
Spiritus excelfa yiuit in arce DE O ^if^uists^o retjuiem cineripacemjue prêtât us» /ncertas let hi difce timere yices.
T^ejuiefeitinjperefurreÃion^ mor-tuorum amp;nbsp;yitx xternx,
E LE G ï A ÃN OBITVM CLARIHIMI Slt;:oprimiutri D. CONRAD! G E S N E R i Tigurmi, Medici ÃC Philofophicclcberrimi ô^incomparabilis, fcripta à iACOBO heideco berN=»
BVRGENSI ANHALTINO,
tot inexhauftos curx Ãudijque laborer
SuÃinuit celebri nomineÃaude, fide^
Qui rerum caufas fiers fern: at as in omnes
Tdatura partes ingeniofiis er at,
Qtà quot;Medicam magno conatu tradidit artem^ Etfacili methodo naÃere cun^adedit.
Cuiui amp;nbsp;omnigenas curxÃarguntur in arteSt
Cuius in orbe lohnens famadecits^yiget, GESNERVS, fatis nimium properantibitSj ehea ^rtis yïpollinexÃlendor honofque iacet.
Immortale aecuspatrix amp;nbsp;laus inclyta terrx:
Totius Europa gloria magnaiacet.
Tublica Teutonitx gentis Ães concidit,ehea ^agnoornamento Teutonss or a caret.
Hune
-ocr page 79-D. CONRADI GESNER r,
4®
Htinclugeteyirum.fèu yïrfeu faminaduBin âPttblicw ingtntes (oncutit tlle yiros»
Hunc luge Heluetia:huic Germania fundito fletui: Funerü exequias âTfir iuuenbs^ fer at.
J-Iuncgerne', lugubrem miferabilts indue yuliuftt, Ec tanti âfdedicitrifiia fata dolt.
7^^ice,q^uantui habet dolor oppida, quanttn «amp;⢠yrbu LuUtts agit: mortts fata inogina dolent.
Singula triflantur: telluanegat aridafloresi Indulgent lacrymtf ather tir yndafu^.
Jgfe fuoLimagtn nefcit bene currere in alueo^ Exonérant fefe,ferrerecufat aquas.
Ef/luit^tÿ lacrymas gemebundo littore mifet^ Obuia tarn magni figna dolorts alit.
Tlangite quot;Pierides^ GESNERVM glangittt %lufit. Or ba iacet magno Teutona terra yiro.
Heu lacrymofa dtesjjeu magna iniuria mortis^ tantum iurts fitmit ybique fibi.
Ersgtum quot;Medicis columen,munufque decujqutt Quo nullum maittSi diutts albollo dedit.
Occidtt ingenui candorls nobile lumen, Dixerls, ah ÿrobitas fimglicitafque iacet.
Jngenuum fagiens commendat ftrigtio geUtts.
Emicat ex fcrigtls cor animufque yiri.
2don leun ambitio:non inutdagloria geSut Extimulauit: ÃmansgojteritatneraX.
2dil int entât um liquit:Ãtgerauit in igfi Conatu yires ingeniumque Jitum.
Singula yeftigans Ãudio florentt geregitt Succegfugaudentcura laborque fuo.
2)igna legi monumenta dedittmirabitur omnüt EoÃeritas muln grande laboris ogM.
^icquid habet ttüttf^quicquid capt a'èr amp;nbsp;yndâ
c
-ocr page 80-CAR MINA IN O B I T V il
Explicitmira dexteritate docet, Enw hic ingenij deuicit doübtti omneît '^m^^re nonpotuir, EtquamuM fioi nilfludio vigilante pepercit: idulla tarnen didicit parcere T area yiro^ uddde dieet multum tranauit Ãpollint^ artem:
TutM ah infidijs non tarnen huiM er at. Henfunefla dies letho hune demerfit init^uot
SiifluUthunc rapida peflts amara lues.
Quem labor immenjits ne^it oppreÃiÃiy repensé âMors premit humants inuidiofa bonis.
^idiuuat immites Tarctedijrumperefila^
Et eeleri mortis faila ciere manu 2^ônnefuit fatius longxuaflamina yita 'Ducere.ftif humanis confitluiffe bonis Heunimiumfalfo funt inditanomina T^arcte, *Par cere non yüi TP area maligna poteil^^ 2^il yalet eloquij yissnil/à pientiaprodei^.
Omnia fubijciuntfata feuer a neci, T)iues inopf^ pari cenfentur munere yitXt
Quemque manetfua morsfnterittts^ rapit, Tam nihil e/^ yfquà mconflans'.ludibria yitte yimbiguo remeant,fiantfue ruuntque loco, Ludit in humants leuà inconflantia rebuff
Trxfentemquelatet funeris horadiem, Sola Ãti nefeit yirttts omnifeiafinem^
Expert interitusyiuidafola manet.
^agna yiri yirtuSjOperofaquegloriafamse
Ksuet in aternos non moritura dies,
Eiuethonos operHm,yiuacfs nomina lattdif â
Semper eruntfemperuiuet honos operum,
Scilicet ytilitas ex ipfis prodita rebuff 'Materiam atersto tempore laudts habet,
Sem^
-ocr page 81-Dt CONRADI GESNERL
4»
Semperhonosnomenqueruum GB S manebunt^ Vnm yiriäi campofiofcuUu 'vllmerir»
Florida dum Fhabi laurM frondebit in horto^ Candida do^rina fama fiiperftes erir.
Ãternumpariuntprxclara Volumina nomen^ Et laudes celebrant propria fcripta tuas.
Eloquij laudes operum pars maxima cantat, Cantat in Eots occiduis^ plagte.
^unc GBSUBRE pijs placide requiefcefub ymbrùt Dum lucù redeatfax animo fa tibi,
*M.irandas^ operum caufas introf^ice mundi, Cum dabiturfenfit nobiliore frui.
Fiue DEO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cceli t/iridaria luflrans ;
FiuatininuiUomeuspreciofa DEO,
ÃACOBI HVLDRICHI.
'Frifliu lugubri plorat tuafatagemendo
Carmine, doaorum copia magna yirum, Qua tibipre merité ficdignos readithonores^
Et facit offcij muniadigna fui,
Toff illos etiam liceat mihi plangere mortem^ Deflendam merito,'rgt;ir yenerande tuam.
Texpatria lumen fueras qui^ laufque^ decufqut
⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quod tam fubitb morsinopina tulit.
Fe,tantum, maiora yir^ maioribus auftm Scribere,inaternum nonperitura, yirum.
Et quod lethao fædis tua prejfa fipore 'Membra iacent tumulOiyermibus efa modo, Heudolorfeu lu£ius, Eatria fludiofaiuuentus^ Qua merito tanto nunc gentts orba niro.
â¢.AhjÃudia ac linguas^natura arcana profunde Eerfirutata diu^morterelapfatua.
L
-ocr page 82-CAKM. IN OBITVM D, C 0 N R.â GEJ t^uod non Itcuit longOs tibi 'Tpiuere,pluJ^uain 'KeÃoreos annoSi^t bene dignw eras.
AlfruÃra gemimu^,cum tu iam ccelica régna LuÃreSf^uayitte /^esfuiiynatua,
FELICIS TRVBII TIGVRINl, Gefnerus loquitur.
Cum ntffim terras ^noÃem geniti omneferarum^ ALthereum^genu4,fquamigerumqj genus:
Tlantarum feriem turn y e Hemp oner e certamt 'Mors open inrentum reperit atra meo.
£t GeÃere tibi)dixit,ÃeBandaÃberÃnt ^unc tandem rutilifyderacelja âPoli.
Linque igîtur terraSttär corpora linque caduca^''
Cum CHRIST O incisIkyiuerepoÃedarurt
RODOLPHI COLLINI SENIO ris Tigurini.
Et iuuattamp; tadet fuprema reuoluere diSfa, GeÃere mihi iam moriture dabas.
Chare yale;dixti: praceptor,te dttce linguam Atthtdos,a luÃris oaoferitdtdici.
Ex quo te colui femperydocuique yiciÃim.
2dunc moriar: yita mors mihiprincipium e^(^:
^itteÃnex lachrymas'.quoque te manet altera yita»
regno mox in Olympiaco.
Lata magisy
Felices ybi ctim Domino yiuemus l E S Y
Omnibus exuti follicitudinibuf.
Ibimu^ omnes:.
-ocr page 83-CASPARI VVOb PHII TIGVRINI MEDICI ET PHILOSOPH! T'O O 2 X E 2 I 2, S I V E dc Con. Gefnen ftirpium hiftona ad loan.Craa tönern S. Cacf, Maieft. medicum
excell. Pollidtatio.
V M ö* 'virttif exceUens do^rin4,frUââ q nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tua^tj^ua. nimirum ipfe etiam âÃiuM Fer£i
te fibi medtcn ejji yoluit^ multiimodM mihicognitaper^e^aj^ efjèt^me^ e~ t'um ad te non minw colendum t^uam dili^endum iampridem ex citajjet:quo officij genere, qKaä ego te faäam^tibi com^robarem, Ãej^e mnltumjj mecum,ornatiÃime Crato,cogitaui.£t ^ua^uam huic meo deÃderio^ingenij met mediocritas in bunt diem ob-ftiterit, me^ à Ãtfiefto non,opinor, illiberali confüio retraxerit: praÃens tarnen occajia qua tibi forte nbsp;nbsp;nbsp;omnino iniucunda^ ne^
à tuü^rorfuifludijs aliéna, fecit yt hint animi mei mirabiliter trga tefrofendentts^defiderioyaudentiits Ãttüfacerem. Caterum yoluntati atque Ãudio buic meo calcar addtdit yfelictf memoria do^iÃimi yiri Conradi GeÃteri ( cuitts pramaturam mortem^ eum ia^tiram totim reipub, literaria coniunStam babeat^ merite omnes lugemui ) fedula amp;nbsp;frequent yt boc agerem^exborta-tio.Qwdquidemegoineum Ãnem ab ipfo fa^litatum nuncde-mumintelligo^yt in re aliqua graui peragendat qualem Ule fi quid forte accidiÃfet,mandaturu4 mibi effet^haberem apudt-e,ma gnum meorum conatuum atq, cogitationu repofttum praÃdium. EtprofeUo citiips^quam quifquam Ãgt;erarepoÃet^hocita euenit. Etenim cum quinto Idas Decemb.graui morbo ac maligno car-bunculo affe^um amp;nbsp;correptumÃfi fintiret^necfattf quem exi-tum morbui eÃet habiturut aquoquam iudicari poÃetyconÃlium
L X
-ocr page 84-CA SP» VVOLPHri DE G E S N E R I
fuum tnihi â}gt;erbii aperuit ac patefecit. Ac primo quide fuppelleÃilem multam amp;nbsp;yariamproÃirpium concinnanda hi-fioria^quamin '^l'uÃco hint inde, quot;yitfitin negotiorum multitudi ne,Ãarfam habebatyfuo quamque loco non ojlendit folumÃ'ed ft tam mihi curx effè yelim plitribjn yerbts etiam at que etiam com mendat. Ac quanqtiam mihi etiam antea cum opera mea addige-^ rendamhanc materiam^ at que ad perlegendos nonnullos huiM genertólibrosyteretur y qua^iaac ratione tantum opia perfid pojje, cogitareti indicafifif.tamen hoe tempore cum id mihi relin^ quendum arbitraretur^pleniu^ ac meliia commonÃrautt. Cum^ hanc ipfiam hifioriam non fiolum medicà acphilofiophä necefia-riam,yerum etiam aliaruartium ac facultatumdodoribia mi^ rum in modum 'Vtilem iudicaret, effetipfia multä iam annä ab optimä quibia^ ac dodiÃimä auidiÃime defiiderata : hoc ipfium pristerea^quodpro Juo iure imper are debuerat^à me petijtiyt hue laborem etfi diffidlem^ytilem tarnen amp;expe^iatumffuo nomine,. Jiexhacyitafiort'edominta eumcuocaret,nongrauatèperfiden dum fiufidperem. Atquehuita quidemrei,ctim alij multi teÃes tffe poÃent, tumillud ipfitm fiatä claro amp;nbsp;euidenti argumentogt; t^,quod'^niuerÃam fiimulherbariam fiuppelleblilemffchedas o~ tnnes,tum Ubros etiam adeandem nece/Jarios adhuc quot;^iuia tÿJi-bi bene confiant,certo predo indicatos aÃignarit. Et quanquam hacingenij amp;nbsp;Japientix laude mirifice pree caterä eÃet ornât ta,, 'Vtde '^noquoquecommode iudiciumfierrepoffet ; exifiimauita-men,idquoqueillihocinlocü impedimento fuiffe,quodplurimä alijs ofificerefielet, yt amore amp;nbsp;beneuolentia erga me quadam du Uta (quod egonon fimel egregie fium expertus) plta mihi quam reueraprtefiarepoÃim ,tribueritt Ego hoc eita fiermone, hacfite petttione ineas angufiias fium redaUta , yt diu inter ffemme^^ tum fite dubita hxfierimnec fiatà quidhuic inopinata petitioni commode reffonderem,habuerim. Ebi illc,cum htcÃcantem mct tardioremque ad reffonfium animaduertiÃet ,hoc ipjb animum ^iofitreddidit ,quod amicosfiuos y iras doUiÃimos tir humanitatc
praÃaU'^
\
-ocr page 85-fTIRVIVM HIST* POLLICITATIO. 45 ^rxflantes, quorum animos partim officies, partim fuaipforum yoluntatepromptos/ihi conciliafjet-^quof^ ha^enusjuorum con» filier um atq, a^tonum amp;nbsp;author es amp;nbsp;fautores hahuiffet^ auxi~ lio mihi atq^confUoaffuturos non duhitaret,Hoc.teximi'e doÃort hoc inquam fuit,quo ade 0 me excitauit nbsp;nbsp;nbsp;remote qu« ohflart
'videhantur impedimentils,petitioni quamuts diffictli, ptafertitn iam iam morituri ceJferim.Qt^am enim iniquum,prorfii4^ abom ni humanitate alienum ftt,iuÃ(e amp;nbsp;armtte amicorum iam iam de-bitum naturx perfoluentium,petitionialiquid denegare,norunt hominesomnesà quibus humaninihile^l^ alienum. Ãtq^ htsaä hunc modum inter nos,quatuor ijs diebtts, quibtts cum morbo con fiiblabatur,aBü amp;nbsp;transacts,quinto deinde die,qui erat Iduutn Decemb.horanoUü yndecimaipie amp;nbsp;tranquille fatofungitur,-
Igitur eomortuoycum hteceins libraria Ãtppellex omnis ex paSlo aà me translata effet, tär illud chaos ego yteunq^ digeÃiffemX hoc imprimis faÃo opus eÃe iudicaui,. yt quid de hac tandtu ex^ pe^ata flirpium hiÃoria deincepsfit fferandumédita in lucent TollittcattonepubltcaÃeclararem.Ãd te'Tigt;erb,dobiiÃtme Crato,. hoc mihtfertbendum ditxr, partim yt tuam illam humanitatem amp;nbsp;beneuolentiam, qua erga omnes liter arum aeÃientiarum cu-pidos affeÃus es ,familiariter ad me quoq^ transferrem ,Ãc^ea-dem opera,meo deÃderiofatisfacerem'.partim quot;Vero^yt per te om nesintelligant, quidde multts amp;magnK GefnerinoÃriingenij ei'laborts monumentts poÃeritasÃbt debeac ac poÃit pollicerii quandoquidem amp;nbsp;eo in loco es conÃitutmÃn quem tot millia ho-minumyÃ^confluunt, amp;nbsp;authoritate quoqÃta apudomnes ya-les,yt omnium oculi,in te ynum quaà conuerà yideantur. In hts autem età multafint eir y aria Ãheda, ea^ pulcherrima amp;nbsp;maximarum ytilitatum plenatprima tarnen partes herb ar um materia debebuntur. Etenim ea hiÃoria ybiperfe^afuerit,magni cuiufdam circaÃirpium hiÃoriam,lt;amp; rem ruÃicam,commenta-rij yiceeÃepoterit, yt 'Uedtct5,philofophts,phjftcis,philologt:f, iannibtts,apprimenonfolumytilis',fedamp; neeeÃariaÃutura Ãtâ
L 3
-ocr page 86-cASp. rvoLPHrr de gesneri
etenim amp;nbsp;'Varia,multMex^7io\û^yiç@' amp;eruditaerit,amp; noua mttltayÃi!gt;tilia,ardua amp;nbsp;ex^utfita comple^etur. Cum enim reï heriaria, omnibut fro^emodum, quemadmodum amp;nbsp;rei^Ãt ti^yinfinita haBentn habitaÃt id^partim obfiirpium nume-ifum maximt(m,multiplicemj,fingularum difftrentiam^ partim yerh etiam ob locorum maximam, in quibtagignunturdiuerfi» täte (quaÃngula amp;nbsp;obferuare amp;perluÃrare yntuf homing tum eetatem,tum laboremJuperant) yniws GeÃteri opera yÃudio, amp;nbsp;labore, hacinÃnitasad certumpropemodum numerum reda^a alicui yideripote^(^^ T9t enim numeroplantarufiguras.,magnQ adhibito iudicio interÃe diflin^asycollegit^yt nullas praterea to to terraru orbeÃtipereÃi^merito aliquM exiflimauerit. Sed amp;nbsp;ea difficultatem^ quam locorumpeperit huicfludio diuerÃtas,partim quidem ÃuiÃmet ad 'varia amp;nbsp;longinqua locaperegrinattoni-bus^quanonÃmel maxima cum 'vita diÃcrimine aatjt*, partim â¢Vero do^orum hominum,diuerÃs in low, ad qua ipà ob carports y aletudinem, aliaq, incommoda penetrate nequiuerat,habi-tantiumÃiberalitateÃuflulit,cum tatiu« fere huius yniuerà rara amp;Ãngularia in hunc ynum locum congeÃa yideantur.
Collegit Ãquidem yiginti ferè annis continue ( ab ipÃt namq^adoleÃentia natur alt quodamimpetu ad hoc fludiumfere iatur) magno iudicio,Ãngulari diligentia, amp;ÃtrnmoÃudio, mul torum amicorum Italia, Germania, amp;nbsp;Gallia laboribus, lucu-brationibua,donts^ adiuttn,icônes herbarumplurimas,yt etiam earum numertts ad i^oo.Ãguraru differentias excreuerit. 2dec dubium eÃ,qumpro eo atq^ erat induÃriits amp;nbsp;diligens natura in ueÃigatorà yitam ei Domintts prarogaÃÃt,intra hoc biennium, quo abfilutum iri hoc opusÃerauerat, multo plures conquiÃuiÃ-jet,ytÃnecontrouerÃa,hac hiÃoria omnium antiquorum amp;nbsp;re* centiorum huius argumentiÃcripta, multts modts yiciÃit. Igt;I.eq, yer'o hanc commoditatem Ãolnm habet praÃns opus, fed etiam yeterum authorum,qui hanc traSlarunt materiam, iheophraÃi yidelicet.2)iofcoridis,Galeni,'Plinij,Ãrabum pracipue,amp;alio-
rutn
-ocr page 87-JTIRPIVM HIST4 f ollicitatio. 44 rum quorundam controutrÃa^firpugnanttsi'entencixtum tircA nominajtum defiriftiones herbarum,mutua eir dili^enti Gefneri noÃri collatione, quantumquidem ferociumlicuii, ma^naex» farte conciliantur amp;nbsp;reÃituuntur:amp; forti ( quodÃefeab eodi» Sum memini ) in hocÃudijgenere, nemo haSenw extitit,^ui tantumfraÃiterit^^uantumiffe, ^tq^ hoc itaejferes iffaali» guando, 2)eo oft.max^ conatui noÃros felicit er adiuante, teÃa^ litur.Ãt quam hocÃtfuturum ytile^quam^ necejfarium, ij no-uerunt tantum,qui intelligunt hos authoresfundamenta amp;nbsp;frima iecijfe frincifia huic fhyÃologiafarti, neminem^ fojfefeli» titer in ea froficere, qui in hti non fit diligenter frius '^erfatitt^ Sedfrater hos iffos authores ,f lures alios fufra ducentos huit traSanda fro dignitate hiÃoria adhibuit, quorum far tem maximum contulit acferluÃrauit if Ã,aliquam yeroetiam ego ah to infiruSus.Ex quibuf,qutecunq^ huiefrofcfito feruiebant, yet integra defcrifta funt, y elfaltem yt ref eriri fofiea foÃint^ no-tata. Sed tir inÃ^iciendtadhuc refiant flures alij: amp;nbsp;ex medicdt quidem frifcts atq, fhilofofhds, Hipfocratù flurima, Galeni quadamfrafirtim dtf aratufacilibus,Auerrhods Colliget,amp;â ^rifioteliiproblemata,amp;c. Ex recentioribus yero *}Aanardit J^undella,'Mathioli,Langijefifielx, ^lontagnanxconfilia amp;â quidam alij, Ex Toetis quoq^ aliqui refiat, Et haSenm quidem magnofiudio amp;nbsp;laboribui imf rootsfiirfium hifioriam oftimttf Cefnerui fromouie tir froduxie,
Eandern diligentiam adhibuit in ftngendts herits, tdï yiu4 tarum effigie imitanda, quorum centum forti amp;nbsp;quinquagin-ta ahifà authore,ea arte amp;nbsp;indufiria ferfeSa tir tlaborattt iam iam funt^yt idem de hts fuis fiSuris merito dicendumfit, quod Tlinius de -^^xi nobili fiSore refert, quodnimirum tanto in-genio yuasfingendoârefrafentafiit yf decefta auesad eas tan-quamflani y eras aduolarintt aut quod de Pfeile memorant hi» fioria,qui tanta art is fingendi feritia equam ad y eram exfrefi: fitjamp;fimiliter canemfvt fratereuntes equi adhinniret, adlatraa
' *
-ocr page 88-CA s P. VVOLPHir DE GESNERî
rent canes. At hoc fit yeru)n,ap^ojîtte adfinem hunts ^figu» rxfacileteflabuntur. T^li^uafveró adyiuum,pro 'ygt;texfuis^ partim amicorum amp;nbsp;aliorum hortis haherepotuït,fut4colorihue in chartaitnagnès fumptihtts nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fe, inter relifua herha-
fragmenta reliquit:partim adfifi obleÃationem, partit» yt tnelitts ceu ad perfe^a archetypa delineari pofiea in ligno poffentt partim etiam'Vt opéré imprejfo tir abfoluto colores etiam commode adderentur pro ijs, quifumptus maior es facer e Ttellent em-ptoribtif. Si quas yero adyiuum habere nopotuit^ab amicts hinc inde yt ad yiuum in charta refeientur, ei^ mittantur,petijt amp;nbsp;exorauit. Eins generts multa refiant, ab amicis exoranda. Et quoniam in figurarumproportione amp;nbsp;magnitudineà quibufdam haSlenits qui plantas effingi curauerunt,parum ad modum cum emptoris, ne fumptugrauaretur turn eùn qui difiit in diÃimi-litudine^ratio fit habita, ideo^planttt maximis amp;nbsp;minimis fere fine difcrimine yna eademq^ magnitudo fit tributa,hocfuo de plan tis opéré,quemadmodum amp;nbsp;.in reliquisfuis omnibus ,admodum circumÃeSlus amp;prudens Gefiierus,herbismaximis,hoc ed^,cu-iitos quatuor xquantibtts,aut etiam excedentibus,maximum for tnam, nempefixpollicum T^man, tribuit : minoribus yero mi-norem habitaproportionis ratione ; yeluti bicubitalibus ,trium poUicum-.tricubitalibus,quatuor cum dimidio,amp;c.minoribt(s ye roeandem forte,ne nimtsparux, amp;nbsp;idcirco cognitu difficiliores fièrent imagines. Eins generis nonnullas inferitts quoq, appone-mus. Caterum quoniampartesfingulx quxflirpibits infunt.,mul tx in integra delineatione admodum minutx reddantur, yt ne à picore quidem itafat is fubtiliter amp;nbsp;difiinSlèpingi pofiène.^ neq^fi hoc fieri potuiffet,ab inÃicientibiis cognofii ; iuxta integram for-mam,plerunq^ partes aliquas maiufiulas, ytflorem yelfimen^ fru^umautfoïiumitirc.pingi yoluit.FruÃuum etiam interiora, quemadmodum in quibusdam etiam feminum,nonnunquam ana tomicèfijeÃandayidehuntur. Cuiusmodi anatomeninferius in Terebinthi fruUu,cuiitsfolliculus in quo culices latent, feorfi.tn
depiÃus
-ocr page 89-amp; in partes nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y c interiors ttiamyideri^aÃint^
j^eBandam exhibemM.Ãce^ hxcfbrmaru ratio,yt diuerjtt liiro~ rumformti magnts amp;paru!4 accommodata erit*, ficetiainamp; 7)ioicoridt,7linio, amp;nbsp;ThtophraÃo, qui apudme,innumern in loctî à Gefnero emendati, amp;nbsp;commentants quibufdam illufirari, magna cura feruantur,omnino aliquando conueniet^ mawribtuformts obtts eS^,ft ex farua propriè tir probe piiîa,le-Ãori amp;nbsp;injpicienti jatitjiat.
Sedfigurarum quoq^ modusÃatuenduse^i^^ neyelhoc ipà emptori moleÃiam exhibeamus.Si qu^ enim minutatim Ãttgulas perfequi y eilet amp;nbsp;yulgares illat paÃimque obuias amp;nbsp;notas (quamuisalia alijs regionibus nota amp;nbsp;yulgaresÃnt)amp;in qui-bw error nullité contingere poteil^pibîura exhibere,ad duo forte yel tria milita fgurarum numertts excreÃeret, fumptitsq^ auge-retur. Hoc ytpracaueret author incommodum yelpratermit-tere yulgares cogitabat,yel/i qua inter aliquas cognatio yide-retur, in y nam formam conijcere. Id quod ab ipfo in ^bjinthij aliquotgenèribtu inferitupofitû, obÃruatum , cum parum diÃerre yideantur. Sexus quidem dtfferenttas in omnibtis ferme reperiri animaduertit^ex flore^folio,radice,fapore, odore^ facultatibtts,pracipueyerii amp;nbsp;maxtm'e ex feminttfimilitudine tSr fruldtts, comeHuramfacienstfedita in aliquibusparum differentes, yt pi£iuraexprimerez minime exiÃimauerit neceÃa-rium. Atybt notabile aliquod difcrimen occurrit, quemadmo-dum nec debuit, ita nec yoluit eins imaginem autpi^urampra-termittere,
A c haBenus quidem in genere, quid de hoc opere Ãt Ãeran-dum,quidüehucufq^ aut hör pra/liter it, ytciinq, ÃmusperÃquu-titdeniq^etiam orationüquadamaffinitate,fgurarum quarum hocinlibroyftu erit,fubjlantiam, quantitatem amp;qualitatem explicauimus,
quot;Huntporro totiut operù rationem ybertorem reddemtttz ytintelligantomnes, quod etiamà nobù peritiÃimitsatq^inge-
-ocr page 90-C ASP» V VOLPHII DE GESNERI â n'wÃ/?itnM hmwofertfarüfex , faio prématuré fie ere^tta: fu-perejje tarnen adhuc amp;poÃeritaticonferuari non materiatn folum^qua atnpltÃtma e^ amp;'yiaria ffedmodumetiam feuor-dinem,priecipuum huwfuturiopertf inÃrumentum, quo nirni-rum tpfe author fiquidefuperuixifee^yfii^ fuiffet.Et quamquam aprineipto huitajufieptt Jui conf lij, aliquandiu quem feruare ordinemyeilet, dubiearit,T)ioÃoridemne ,qui fecundum locos quofdam ac quafi per genera amp;nbsp;ffecies,hoc argumentum tra£{a-**^t,fylueflria fiilicet, fatiua, cerealiaÃegumina,Ãicata,la^an ttacalidayla^antia frigida amp;nbsp;huiu4générés aliafiparando, Ã~ queretur : an yeri) de qua^ Ãirpe feu planta congereret priM, qutecunqjde ijs yeteres fcripeores DioÃorides,Hippocrates,Ga^ lenuffPltniui^Ãuicenna^amp;alijcomplures, haberentz corollaria yero deinceps fingulés ex recentioribu^ partim parttm ex fees ipÃus obferuationibitfadijceret: tarnen tn earn tandem defeendit fententiam,yt literarum ordine, quern etiam prins tn antmalium hiÃoria tenuiÃet, Galeni authoritate eix do^tfimi EuchlÃfin-gultisÃeSlandas proponeret explicaret. â^iouebatur adhoc confilium,turn quodinumerasfchedaspriuiitadigeÃiÃet, tärfa^ cilites amanuen/ium opera ytipoÃet, tum yer a cum Lexiciin-fiar futur us liber effet,non medicifolum ,fed amp;nbsp;alij facilius qutt y client inuenirent.
Caterum boc quoq^ eum aliquandiufolicitum tenuit, y no ne omnia,qua de hoc argumente diet poÃent yolumine compre-henderet, anyerbindiuerfos tomos, pro materia diuerfitate di firibuere,melius aut commodius eÃet, Etenim cum prolixe, co~ fiofe,diligenterqj de tjs omnibus eÃet fcripturus, qua de herbtt did poÃint,ynde liber partim fieret Grammaticus, quo nomina amp;nbsp;etjmologia Grace, Latine, Ãrabicè, Hebraicè, amp;e, expli» carentur:partim yero 'Phyficus feu HiÃoricus, qui deferiptio» plantarum,genera amp;nbsp;ffiecies tempus quofiorentf germinant,feminaautfiruÃusfaciunt huius generis multa tra^artt',partim etiam 'Medicinale, in quo peculiariter de yi» ribue
-ocr page 91-STïRPrVN HrST. POLLrÃFTATrO. 4^ r'tltti amp;nbsp;facultaübw plantarum^ yt funt yel alimenta y el me~ étcamenta ageretur,zterum dubicautt, quot;Vtrum iribm peculiari-buó librif'diÃinguere,fattf commodum forets Aliquando quot;^erQ duobin tomds condudendam ren fuit, quorum prior plantas yÃ-tatas liter arum ordine dejrriptas conttneret : poÃerior yerb eo-dem ordine rariores.Ãut rurjm nulla habita plantarum yt rartt aut'bulgaresÃtnt^ratione^altero quidem berbarum naturapro-xime amp;nbsp;proprie,nimirum nomina, deÃ:riptiones, temperamenta amp;nbsp;facultatesÃecundum elementorum ordinem deÃcribercntur, altero yero Grammaticalia , yocabulorum etyma, textuum emendationes,amp; in yntuerÃtirrt Thtlologia traÃaretur : quorum hic Lexicon 'Vocabulornm,ille 'Vero rerum medicarum aliarum^ HiÃoriaappellandafuiÃet.l^erumcum tandem omnia coniun-gere conÃitutum Ãbi efjet, earn in ipÃ) opere concinnando,Ãqui-dem yixiÃetÃeruaturumgt;amp; me ,à tpfe è yiuds excederet^ooÃer-ttare debere indtcauit yiam ac methodum,quam etiam antea in-animalium hiÃoria feruarat : nempe ytprimum caput,quod Uit ahbiÃ.literaÃgniÃcatumyoluit, âîdomen obtinuijÃet. Collegit autepro hoc captte Itnguasplures quam ante tpÃum forte nullm, Latina cetera è 'Plinto amp;nbsp;CelÃinoua amp;nbsp;barbar a ex recentiori-hui.Hebraica ex yeterds te/lameti ledione amp;nbsp;Lexicorum, Arabica amp;nbsp;PerÃca exÃriptoribits tilts âBarbards, qui de re medica txtant:amp;horum quidemplurima contulit,qult;x corrupta, literds pro fe tnuicem po/itu, htnandeabetusmodijcriptoribuslege-banturttneo, ytdixt, laborauitplurimum,amp;plurtmum lucdt ArabictsÃriptoribus attulit, Grtxca,ex Theophrafto, DioÃor. Galeno amp;nbsp;LexicographdsJtalica ex JAathiolo, Amato,Anguil lara,amp;c. 'BÃetica,hoc ed^,'BÃetorum inApibua, abamicdipaf-Ãm,Galtica,exP^tellio amp;nbsp;fua tpÃits obÃruatiüne,HiÃanica,ex Amatofb/lathiolo amp;nbsp;quodaalto Itbro. Germanica,partim ex fuo anteannosfort'e yiginti edito, partim ex Fuchfio amp;nbsp;quot;FragOtamp;c. Belgicaex âDodoneo,Anglica,ex Turnero ec Fliota; ditdionario, Jllyrica, Bohemica Polouica ex diuerÃs quoq, Ãriptoribus»
M »
-ocr page 92-CASP. VVOLPHII DE GESNERI
âBarbara diuerfa, yerera quidem ex additts âDiofcoridt nomen claruris'.recentiora '^erb yt Turcica, ex noui orbu defcriftione. Huée ua tnplurimi4.i(um »« omnibMfieri nequaquam poÃet ob^ Ãruauie. Secundum caput ,feH B. Itteram defiriptionibii^,lt;jua. à fexu , foltjs radicihtii, fruÃihin ,feminibui amp;Jimilibin fît, muntur, dtcauerae y ex quibtu yecerum praponendas cenfuit, Diofcoridtfy Theophraflt^Biinij amp;nbsp;altorumgt;poà has yero fuum amp;nbsp;aliorum iudtctum addtturtu^ Terttum caÿHt,f{ue C. de tempore quo yel emutuntfloremÃuturum erat^ quemadmodum Ht liotr opium, Theophrajio,filjîttio tantum floret ; ygt;el germinant autflruSfumferunt\ant quibits in locts 'vherius naturx quadam proprietateproueniant, yt cucumeres amp;nbsp;cucurbttx aquas it a ap fetuntfyt ji in yiajculo ijs è proximo fubijciatur, paucorudterum Jfacio adrepentes, cognoflentur defcendifle^eadem 'verb exicatay reuerfleydecuruantttr^0^iâ^^^^^°*^^'fâ*'^ ï^-^ litera, fÿmpathias amp;nbsp;antipathias herbarum, tum quas inter fe mutub, turn cum alijs rebus diuerfls habene,explicandas cenfuit.Eius rei exemplsfitnty txdem cucurbita,^ux quot;Vt aqua mirum in modiim deleSlanturyita eleum ram infenfle oderunt,'vtfl illis loco aqua apponatuty in con trariam omnino partem yergant, autJt minus poflint ,Jefl con-torqueanr. Quinto deinde capittyhoc e^^, E.litera,plantarum tultura,flue qux ad rem ruflicam amp;nbsp;hortenflm ffeUant, expli-canda erunt. Et cum in quartuidam plantatione aut in/ttsone Enna motusffeSiandus efl, quemadmodum nonnullx herba aut arboresflunty quafli Luna in terrets flgnts 'Verflante plantentur^ fubterraneaspartes'Vegetiores acquirant. fn aeretscontrà yam-plioresramos diflflundenty ac fruHuum çr foliar urn luxuriabunt 'vbertate, nià Luna fuerit impedita. Sexto capite yel EditerUy deeafltrpium 'Vtilitate agendum arbitratus fuit, quamcorpo-ri 'vt alimenta, prabentiac primumflmpliciter , qua in cibum admittanturautno-.deinde quaq^mediciquam idfalubriteraut commod'efiat y nbsp;nbsp;quale hot alimentum renuene an craffum fit.
Turn etiamnonnihil deapparatUypartim exantiquiSjamp; ijsqui hodit
-ocr page 93-STIRPIVM HIST« P O L LI CI T A TI O*, 47 ho die extant, partim 'Teero ex [ua amp;nbsp;aliorum do^orum diligenti curiofa obfernatione. Septimum caput, quod G. literaÃgni-ficatur,limplieium medicamentorum remedia amp;nbsp;faeultates con-tinebit^ exlibro yeterum, recentiorum, manufcriptMplurimût proprijs amp;nbsp;amicorum experimentdf congefium » temperament^ quoque amp;nbsp;faeultates fecundas tertias amp;nbsp;quartas comprselsea^ denSt Hoc capite multa commemorabuntur mirabiiia amp;nbsp;natura fecreta,eritque omnium amp;nbsp;copwÃÃimum amp;nbsp;ampbÃimum, Ultimo capite., fub H. litera, quot;Philologia locum obttnuiJÃt.Et adhoe quidem caput, quicquid ad Grammatitam,ltnguas diuerfas,pro^ uerbta^Ãmilia^apologoSyToetarum diSla^deniq^ ad'Tserbamagdt quam ad resperttnere yidebitur^conijciendum erat,
/n horum omnium traêîatione amp;nbsp;explicatione., età yaria ad^ modum amp;nbsp;diuerjie fint doBorum yirorum qui banc ThyÃologia exornarunt par tern,fententia,proindeque multa,magme content tionesthoc ftbipropofitum Gejnerws noÃer in illo tamcontrouer^ fo opere habe bat-.neminem à quo diffentiret recentiorum acerbiws adorirj,ne adconuitia tir contentiones- illosaduerfum fefe excita ret, Quinpottwà ab aliquthuadiÃentiret, co^tauerat,non yer» bis,non conuitijs,non calumnijs,yefolent nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Euripi
dts, fed rebui ipÃf amp;nbsp;quibus poÃet argumentti yeritatem pro» ponere, Tlacent mihi ( aiebat ) Grad, quipugnam inchoaturi* timv aiyri,yt inquit Homerus-.noplacent quot;Troiani, qui KÃayp^
Tyadpugnam proruebant,.
Et quanquam tilt beec in yniuerÃm methodui, hoc tempore, ad operts huntsperpeSlionem admodumprobata eÃet, ob eas nimi rum quas paulo ante enumeraui caufas, tarnen quoniam yniuf anni labor non erat futurus, aliaq^ tempora,alia atq^alia conÃlia dare,non nefciret-.ltberum mihipetu, adhibito amicorum amp;nbsp;do» Sorum yirorum iudicio,eandempro tempord,aliarum^circum Ãantiarum ratione, immutare, amp;nbsp;conÃlio ex prafentts temporà conÃitutione, quod,ytinquitpû'èta,rerum omnium eftprimum, capto,optimam doSdque imprimd probatam metbodufeq^rer*.
1
-ocr page 94-EthxcqMdem funt fer'e omnM, qux de flïr^iumhifiorudo^ idiÃimm Gefnerm ante einó obttum^ mihi communicauit : qua^ 9^0 amp;nbsp;tibi, optime Crato,amp; extern doBts reiq^ herbarix pertttt totninuntaefleyolut,[mprimn yero a^udomnes confietynon Ãu~ dtojèjolttm à meamp; curiofe ea cenferuari omnia,qux ad earn per^ faendam i^l'econgeÃeratyâ-verum etiam E/ «TttJa^zaz -nAêiraz-
TÃÃiKi(x/^0ViçaUy yt inquit ad lunonem Kemtsaj^ud Homerum,primo quoque tempore eiM editionem moliri.^tqtie '»ttnampaucorum dierum eÃet opin,na ego yt diutitn defiderare tur,haudcommitterem.Ktrum enimuero,cum amp;nbsp;ipfafuturi opt ris magnitudo at que moles, Ãgurarum multitudo amp;nbsp;yarie^ taSf amp;nbsp;ipfumdenique argumentum per [e/tonleuem difficulta~ tern faciant-.fitqj praterea aliéna in opere^ labor, qui laudem mt^ reatur difficiUtmita, non dubium efl, quin hts de caufis cita tiua diuulgatio,impediatur.Diflicultatem y era etiam auget mea ip^ futs tenuitas. Cum etenim neque ingenio aut doQrina,neque re^ rum yfu tgregie fim infiruCliis,yerendum mihi ei^^ne qua opti~ tnits Gefnents totnoStum yigilijsydierumqj (udorihus nobis pept rijfet^ego parum doile in publicum promere pergam, Quern enim artificem,,hoc opus requirat, non ignoro^ eoqj magis intelligo, quo Ãepttis yetujliÃima Orphxipoëtx carmina tn memoriam reuo-co^qui inquit:
^aTajeTi^t^eu TotÃctgt;(^pdliov*olt;;tuv Efa.faifaitügt;ç Tretpa^yf^oivnaeiTi Oç ti d'ld'do'X.i^cUi gt;fÃf 0à OtcToTetC i^ipteivoi, ^t yerb cum intelligam in hunt yfum T)ei opt. max. yolun fate ad me hxc bona tanquaex fonte quoda dedu^a, amp;nbsp;ipft quoq^ Cefierofiefuiffe yifum^yt ta mihi relinqueret/timirum yt eade benignè acfidtlittr in alios quaq^feientix cupidos corriuarem,neer quod quiddinauf^icatifacere aÃolet,dum jt quid illi paulo acura tieri Ãudio comparatum habentyprotinits in arcana Jua feerttio-raq^ intrudunt, pofleritati inuiderem. Tarabo, bonis auibtts^oe efui(^tKéi nbsp;nbsp;inquitÃ,fchjluSyTtJ](ff.iJt.vovft micasiud^av ^oç)
-ocr page 95-STIRPIVM HIST* P O LLI CI T A TI O» 48 fi no quale yellem^at quale potero,^ro animi amp;nbsp;ingenijfacultat't-hws^non fro dignit ate rei.Quodft tata mihi effetfacultas,quanta efl fromftitudo amp;nbsp;deflderium , bonam yelfotita certam in (fent -'Veniretn,flurimum me frafliturum.^t male facultatem à do-Su tn re tantt moment! dejiderari quam quot;Voluntatem, amp;nbsp;audace mefotius quam inuidum exifliment.Audaciafiquidem in renaît mala,amp; ab animo bono fr of eSa, leute quadam culfadici fotefl, in 'vitio tarnen non ei^ : cum inuidia fit deterrimum -vitium , eÿquot; amnes inuidum yno ore oderint, audacem quot;Vera multi excufent^ accufet nemo. Igttur fulcherrimam tllam quot;virtdantvs tif frutican tvs natur« fartem à clariÃtmo Gefnero noflro ceftam, amp;nbsp;langt» fat»stemfore,multtfque'Vigil!js amp;nbsp;laboribtts congeflam mibi^ reltSatn, excolere atque ferficere conabor. Sed itat^it bis nihilj autfi aliqua erunt, non niji cum frafatione,fim additurus ,fila Gefheri fententia, quot;Vt quot;vt ab iffo fcriftam inuenero, contenttts. 2^ec definam quantum quidem omnibus tngenij neruis contenâ deref Otero, donee adfinem ac quafi for turn, omn^ natura domino fortunante , feruenero. Si quiddefiderabitur,minime mi» rumei fuertti qutquasdiffieultates habeathxc res coniunSas, non ignorauerit : dpiiei cPâor (Wîj/aAozç to Q'iÃn/^^faovov. Et omnwus bonis in rebus, conatus in laude eS^, effeSusyerb in tafu.
Vnum boc reflat,à te, ornatiflime Crato, caterisq^ doSiflimis amicts amp;familiaribus noflri Gefneri,exorandum,'Vt, quamilU mihi de yobis ffem fecerat, quamque mihi iffi de 'vobis fum fol-liiitui,eam fro quot;Veflra facilitate, confirmetis;itafiet,nondubito^ 'Vtfoflhumum boc of us, Gefnerum farentem agnofcat,doSisque omnibus amp;nbsp;rei herbaria ferttis frobetur, er laudem mereatur, ^od ytfaciatts,confilioque me (quando excellentem frudentH â¢veAram fugit nihil) luuetis, Cr of us conficiendum mecum fufei-fiatis, maiorem inmodumà quot;vobis feto atque contendo.Et hoe quidem feto diligentius, quam fl rrs mea effet, quo bonefliite
-ocr page 96-éASP, vvoLPHrr de geähert
lt;6 itmtcorum ytilitate labor are ^quam de Ãta.Ec htec quidem ba tui y t^uade tam laborioà amp;nbsp;immenÃflir^ium o^erepollicerer: ⢠eui'^tiiuamfnmum infludioÃrumgratiam fatufacere^t^imt me^ue^romtjà fideliter amp;nbsp;cito exoluam^ Tgt;eum optimum maxi mum obnixèorabo, at^, ytalij idem precibua apud Deum conteu dantf etiam att^ue etiam rogo.
Sed te ciiioque humaniÃtme Crato, maiorem in modum roga-tumyelim,primo, banc meam de C» GeÃieri mei praceptor^^ tuique coniunBiÃimi Ãirpium hiÃoria^ âPoUicicationem^optime (ertè amp;nbsp;to omnino^quo dixi^animo inÃitutam^tibique (quamuii nimiumforte conÃdenter)inÃ:riptam,iequi boniqueconÃlat. Dt inde^quanquam mihi non efidubium^ quin cum antehacerga^~ mnes^nunciametiam,tuxconÃantiagratia, manfurut fif^nea-demerga mequoque humanitateamp;ieneuolentia: iamenabste yehemtnterpeto.yt quam multû oÃendiÃt beneuolentiamj mihi quoquecommunem ejà yelti^me^y/i ullam inmea amicitiaf^em babes, intuorumnumerumrecipias. Egoomnemeum fludium, omniaque ofÃcia, amp;-,fi quibtts alijs rebus honeÃe yel commod» yel yfti eÃepoÃum , tibi yiciÃim fumma cum obferuantia
offero atquepolliceor, Curaytyaleas. Tiguri Heluetiorum, pridie Idas âMartij.
KAnnofalutit i 5 6 Ã.
FIGn^/E
-ocr page 97-49
FIGVRAE STIR-PI V M.
Terebinthm cumfloribw folliculo m quo culices latent.
-ocr page 98-i I GV R ÃZ STIRPIVM
Lachryma lob.â D.Kentmanno Ge/ne-ro commamcata.
Cuminum
-ocr page 99-FIGVRAE î T I R P I V M. fo
CuminumfylueÃre.
-ocr page 100-r I G V R AE J T I R P I VM.
4
CaÃia AdonÃelij diEla:cuius radice utun^ tur altquipro lignea.
Ornithot
-ocr page 101-riGVRAE î T I R P I T « nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;$â¢
Ornithogalon maiw minui:minorù atitem t^adix hicfeorÃm pinÃtttr.
-ocr page 102-r I G V R ZE '5 T I R P I V M.
Ab fint hi umfantonicum,martnum (juibufdam. Herba f mints fanEii d Calceolaria Pharmaco poeo f^eronenf mtjfa. A SemenfanSium.
* SantoniciIpecies maiufcula nbsp;nbsp;longtu^
/cultsfoliolu.
Cyclami-
-ocr page 103-riGVRAE STïRPl *
tyclamint^^ jL(^x,ç/ppi^Q' à D'Kent^ manno mtjpt.
Emendanda in carminibiis»
Tag.32.fac.2.Unea 4adGstu,lege,arffiftunt. Pag.33.fac.I. linea 29 uindlis, lege , uinclis. Pag.3f fac. ilit.ieai41oquicur,lege,loquecur, Pag.34 fac, I linea 24 ledum,lege,lethum.
Pag.39.fac. alinea f Aoni.i,lege,Aonio. Pag.38 fac. I linea 24 dirnpêre,lege,diripuêre, PâS'3,8»fac. 2 linea utrepido,lege, tcpido.
-ocr page 104-