Scrip ca quidam PAPAE et mon a RC h a. ïum,de concili'o Tridcntino,ad co. gnofcendam uentatem admodum le(fî:uutilia,nuncpriiTiùm in publicum édita,

CVM praefatione ma-

thiteVlacij ïüyrici.

Hinc uero abunde cognoices Leétor,quantum iqterfit ecclefiç Dei, publicè extare ac fciri Pa-piftaruin pefsimas artes, quibus iinpia Conci-liabula fua pro Chriflianis ac liberis obtruderc coaantur:finiulqj belli cótra F.Ieétorem Saxonia amp;nbsp;Magdeburgenfes fuperioribus annis gefti caufaj dcprehendes.

B A S I L E ÄE.

L^iC 11 I L-lyrici.

^Ec ßripta publico nomine^ e^ de publtcK Eccleßa negocß con^ ßripta, lt;amp;* iametiam

’uulgdta,fró trei grauißimoicaußspotißimum typk uolui, (^uoi tam or dine bre ^^terrecenßbo.

■ rima eß, quo omnei noßra doBrime bommes, quife bellt contra Ele^lor'e Sa-tonicumpMmemorta, amp;gt;nbsp;cotra^a^ deburgeßit particßeißecerutßum hor-dbileperßcutioniißelus agnoßant, pœ-t^itentiamagant, tram T)ei poenoid ^hgrecentur. TSlam hlt;ecfcrßta perßicue «ßirmantdd bellum religtonis cauja con-tranoftrat £iccleßai fi^ce^tumfuiße.

a a Qui-

Qutlufs prößffo in yg omni-hui eredenaum eil, quandoquidem eo-rum author es fciuerunt eim hellt cäü JaSiUtpote ejui ßeertnt prtecipul eins ar-chiteilr.e^ cur taw in hoc mentirenttit] caußim non hahuerunt.

3 etiam hominum ß' cietatt,e^prafertim domeilicis fideifro-deffe ex ammo cuj^iam, meliore rations effugiendi ueturam iram Deiae fosnas, quam hone, cum T). loanne Saftiiia necnoui,necmonßrareigt;ojjum. ßlrnn-dines quouis uento agitata, ij qui mol Idms induuntur,multos norunt amp;nbsp;mon ßrant, nbsp;nbsp;quidem huic noßra ex diame

tro contrarias. Eos,quihus hacnoiîrit ßltcet,fuopericulo audtant : nosq^ ac no-ßrduid,utßlent,ßsgiant ac execrentut-Secundo cauja ß, ut praxi ac ueluti experi€nttaiigt;fademonßremnoßris ho-^ mini-

mmibia, quam parum tutum fît non ta^erlûnù,quam caufaippjtalia cl^rißt omnifraude plemßima conctltabn là, uel laqueosf6tius,adire:qutppe ubi ne i^ßquidemfummiorbtf terrarum ^l^Co-nàrcbaius fuum non dico obtinere ,fed, ^fro^onereactueriquidem faits averti contra ^apam aujint,aut foßmt.

Fuit enim omnibus rerum uel medio criter per it is nottßimum,coetum Triden^ cinumfub initiu 47 anni F)ominifum-tnaFapa fraude tnmaximum pr^eiudi-ciumac damnum Imperator is, totius^ ImperqIBononiam,Fûtificis ciuitatemt translatum. Solent enim tandem papi^ ^ica conciltabula multas res politicas^ ^^q^^àues trallare. ISlec tarnen aut Im perator,aut Imperium,aut Çermanici Fpifcopi,uel tantum queri, accußreaut «bijtere ‘papas earn iniuriam funt au^.

3 quod

id fecißent : amp;nbsp;nonlÀttt mtinißeßeiUt in tdntis rebus re^uiritur, fr ob are fotuißent. Quare mußitates in -iuriamy ac tantum oßulatei beatißimos illos fedesßtfflicaueruntyconcilium de-niio TridentÜ reuocariUerumid efio-tjue ade'oßußra, ut cu riß ac ludibrio di mßi eße uideantur.

Eodem modo amp;nbsp;fo sie a anno '^ly'Rex Çalliayalieno malo cautiorß^lus,Triden tinoj^ conciliabulo minime credens, contra id proteÜatus. lam coßtent noßi homines ß tanti monarcbaßßi co-ciliabultsparum creduntyaut ß credunt, , ■ mirisnocentißimts^ßaudibusacpraß ßjs it a circHmtieniunturyirretitinturyamp;‘ illa(jueantur,ut non dicam obtinereßü' iuiiUel dißculterßltemynon poßint,imo ne querieftidem,aut author es illatafdii iniurieepropalam accufire außnt: tpudm

(îrnm nos miferipaßorculi.ac in primis i~ fpt Chrißi c^itfa. ihi tutaßttHra,aHt ullos • ^^Ms ludices Inventur a.

beeidet nobis profei^o^lîcutT)o fnino tnpratorio Tonußeis, ut eu rißt ac lutlibrio Ciedamur inßacie'.nec tarM e^uis cadatjßtis (inimaduertamus : muko aut (j^uerii dut etiam cum aliquo ßuüu tjueripoßimits.

Editiu eß idm plunbus Imguis libel ^‘(^ijuicxpomt, e^udrn indignis modu tra ilätiac uexatt ßnt legati Ùuirtebergen^ ßsac^rgent.Tridenti annoi^^ï. ßu-■ etiam t^ßs Cajareis legatu, uiru lon~ clartßimis, eorum caußtm agentibiu. ^t inde ratiocinari debemus,ßidin me tti ac periculo imminentis belli,par uo^ te poreauß ßnt illifanPîi patres agere:lt;juid ^onfecißent,ßquieti actranquilli bien-aut trienniumßlud concilium cele

8 hrajjent?Quare nihil hominibui cûnfùltius eritiquam ut^ftcut far^ tialta conciliafimelpublico ßrii)to recu' ßirunt, ac contra eapint protejiati, it a in ea recufitione ac pote^ationeptrfeueret. Setldehacre i{.d. Zuergeritu edUit an^ no nbsp;nbsp;nbsp;libedun}, plurafcripta leBu

continentem.

Zyltima caufa eß,ut, quoniam tichrißui, quamprimum alicubi aïiqut Quorum adulaiorum mancipiorumq^ mA nipulum aut cœtum in perniciem uerUA‘ tuccele^lis congregauit,mox clamat concilium uniuerßalediberuy Chrißianif) in ij^iritu fan^o legitime congregatum, in Qer mania, au omnibiu^ cum ßimmA ueneratione accipiendum, ‘Nos contra hiße tanta authoritatis ßrigtis, amp;nbsp;ipß experientia oßendamus,proximagA pßlarum conciliabula necChrßiana,nec libera,

umuerßlia,f2ecin^irnu ßn--bld leßtme congregata, nec w Çeïma-ftidß/iße.quot;b^iim nonßißein ÇeYmaniay frima Eßßopiorum epißola aßrte teBd tffr.TSboßniße ltbera,aut Chrißana^auta ^firitu S.reblaAuipß expernnagt;tu Caß ru Çalbj^proteblationes abund^e mäicati l^ius Secumbußribit in quadam eß Hola ad canonicos ^Hoguntinos contra Ib^ieterttm eorttm ep[copin), fibi lurd'

'OS,ut etia ß wra E)tra ^apa dicat,tarnen chtraßuu ^Hramentußacidt. Eodem modo etid in co mniji T^ioriberg. anno 2 -^^cu omn'ei ferijßatus unanimner conclussent, cir* b^ato ^apa indicaßent, celebrandum tße in (ßermania liberu Chrißianumq^ concilium, amp;nbsp;Epifcopü iuramenta rela^ xanda,quo liberejententiamßua de om-nibui rebus dicere poßint,ßpraßntes re-a § Iroionii

Îîgionii t^ljenßones re^e Macari rent, ibireî^onditindi^nahïidKsle^dtia, id fiera nibilabtid eße, qtiam Taptewa-nusligare. Z^nde J'acile diuindre qutdTapiie^eiiis^ adfilatonbui(ù bberü CQncibiim:nempe,ubinemini ne Herum quidem contra enm dicere liceacipfe uC' ro itafilntoi habeat manns, ut poßt m omnet quicquidilb madto colbbeat. Vi‘ derintigitHrilb,qHt epnaß nentralei ui^ deriHolunti concilij^ ChriÜiani deßi' tionem ex^e^ant,necprins manißeßm aeritatem amßeBi uouatepuam pnlcbre j ant T)eo obediant,autßx lt;)iterna fduti nbsp;nbsp;(.

confiant. Taceo iamillnd, quoduelrni-nirne tacendumßißeti quodfpftmet ad-uerßrßnhißeßriptfsßtentur,ß eoeb tempore concibnm inßtutße, amp;nbsp;tri-ße bellnm cïtra nos monße. Q/tid enim alieniHs non dico à Cbrißiana pietateßä tantum

Untum ab bumana ratione,excogitari fotuißet?

l/lt;e[unt caupe, cur ^ralofcripta hxc ^omittendaeßeputauerim: graues fine ^èo^utnemo id me um fadlum in peiore fttrtem acciperefimodo candide ludica-^euelitjgofit. Tgt;lam calumniatores non lt;^wo,nec gericula nimium defigio:molt;do fij bomines eos bincfiuBus gercigiant, ^ws^uidemdebentac pofiunt accipere nonuuloares.Sunt emmhxcomnia fcri ft A nihilferme aliud, cfuam commenta-dialt;jult;edam ac luculenta declaratio eius

■ ftogheücaH^.P.D. M ^It^T I N I LK-tHEe^i, memorït£,f^iBurtE, qua o-fendit, Iridentinü conciliunihil aliud eßamfcetidu ft er eus T afre:amp;lt; tarne tdi^fumilultos quofdd,uel imgios potius homines,maxima cum deftderio ac uene

'Doniwwi

1

7)()mîntisres s,quiuerboJui tichrißummunJoi^atefecit, aperidt etfi ocfilos mentu noßra^ut eunt cerntY()Cgt;‘ ^nofcerCidctot« peélore ufMcüofnn^f^ conciliahulis

eßifeetUißimu ßercoriltM de^ Uitere poßtmui.

Epistola eccle-

SIASTICORVM IMPERII ^^tui(tn,ad fitndißimum pätreni Paulum 11L ex ionuentu Augu[lano,anno

n n 47.fcripta. ^ roft débita beator um pedum ofcula.

Eatifsime in Chrifto Pater,ac Domine clcracntifsime, quads ^alis atcp incommodis per multos ’ïmannos exnouorum dogmatum ’’E’portunitatc uexetur Germanica 'iatio,quantiscp agitata difsidrjs, cÓ enfla tandem,afflitfïa^ pene ad exgt; 1 Egt;emadedu(fîafit,multis modis co-gnouit S.V. 5«^ ni cognouiflet, uocc tarnen gemitumcp laborantium Ecx cleflarum in eadem natione, Sgt;C con^ uulfos ordinö Imperij nexus,ad exx tremumamp;^fremitumfragorcm^ ar morum in ultima inter fecladem im niinentium,etiam trans alpium iu* gaexaudirepotuiffet. Needubium cft,quin bis tantis malis paratü fern

P«^

perprouifum^ fuerit auxih'um, ö modo adhiben mafurè, glifcentï^ morbo ïn tempore occurri pofuiflet. Qua quidem ïn re beaitCsime pater, c2 nos pro officio ac fidcJioftra erga rêpublïcâEcclefîaftïcam, pro^ ob--feruantia ea quam debemus^ac hbc/ ter deferimus fedi Apoftolïcæ, mub tis conuentibus ac'tis, fllud femper iudtcauerimus,non pofîè tantorum malorum caufam terminari, nec regt; ftïnguïïncendïum, nifi unïuerfató concïlîj ïudicïo,acautorïtate : funi' mo confcnfu acftudïo non femel gïmus apud Cae/afeammaïeftatem, quam pro fe propenfam tarnen, no^ ftracp ftudïa anteuertentem femper offendimuSjUt pro Imperrali authO' ; rïtateôCnomïneïnftaretapud S. V* । de ïndïcêdo celebrando^,in aliquo opportuno loco Germanïæ, concb lïo;non equidem ad rationem uicf nïtatïSjprïuatam^ condïtïonem no ftram,fed ut obïrï ïs conuetus ac fre quentarï polsït ab ijs, quorum ma/ xïmè

»5

ximeintcreflet’.quicumpraeter epi-fcopatus fuosjtenerent etiam fecu* ; hriumditionCgubernacula, in hac temporum perturbatione,incerto^ ïerum ftaru, longê abefle à domo, at(^emanere,fine publicae pacis pcgt; bculo nonpoflent Et hac {èdula,Ox mnibus^conuentibus repetita fla^ gitationcjco ufc^ profeôum eft , ut poftirntam Mantuanæ ac VincêtL næfynodiindidionem,longè fan's, ftdheu ni'mi's longo intexuallo, ac pene fefsis Germania: rebiis, I'ndE (ïtumfitTridentinum conciliG : nec indiöum modo, fed enam inchoatû magno qui'dem uoto 66 expedatio^ neomniumifed non,ut flagitatum crat,intra fines Germaniæ,res^ ipfa pofcebatjfed in Txidendno oppido longe intenetfiis alpium montibusj utueriusinltaliaefinibus quàm inlt;gt;Not4, ttaGermaniæoram coftitutum efie ^nödepiß uidcatur.QiTefanè etiam caufa fuit beatifsimeparer,quôdpauci admc, gt;»^Kt,con» dum ex noftris, acnulli pene, earn ?

’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 ■ öffitin» no

obire

lÄ

fuijfe in c-birelynodum,acnc riuna'os qut Gernuniit. dem fuos mitterepotuen'nnpræfer-. ^rgonoeß nm ardentebcllo maximo, pericugt; fittufiiäuin lofifsimo^ in Germania, quod i'am totimperia niulto antè,exqfdemmalorum cau^ li .comiiijs fis dequibus hicqucrimirr, impen^ tibusutco- derat.Cuius tantus terror oó trepb ciliuinGtr cJatæexntif, utmeru penculoruffl, tnMia. ede armorum^ di'fcurfu compléta fue^ bretùr, ï'æt omnia:nullum iter fzcis tufuin, nullus aditus ad Tn'dentum patuc.' nt.Sednuncutdis fraólis^ incon/ ’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fultæ temen'tacis uinbüs,cum uirtu^

teac fœh'citate Cæfarcæmaicftatis, adeo^ euidenci clarifsimo^ Deibc neHciores eumin locö addudafit, ut refpirare tandem, atcp mcliora fpe rare liceat: cumcp omnes lamdudS in fpem certain eretfli fimus, pacent reftitui pofle Germanie,omniacp ad i priftmum ordinem tranquillitatc tacilè redi'gi, fi modo radix i'ncunv bentium malorum,caufacp ipla am/ putata fuen't; Ecceinipfo portu, anedio^fucceflurerum bencgeren/

darum,

IT

darum, uel transfci'f ur,ucl (ut alt) Uolunt) diuidtturconciliu, ex cux

' iusprogrefsioncSC determinatie» ne pendebant omm'a,cuiuscp iudi ci] fcrenitate tanquam gladio quo dâarcerî excindiep oportebatftûx pemhanc,cxquaprouenerSt hec mala omnia,in^ futurum tempus (nifipi-ofpiciatur)fine dubio func prouentura. NonpoiEimuSjBea lifsime pater, non polTumus non ' lt;iolere,aut fatis conqu eri,nice pegt; ticlitantis Germaniæ. Totos fcx ptemSC uiginti annos conflitSax tatur cumnouis pcrniciofiscpdox gmatibus. Inualuëre feeftæ uariae:

I Epifeoporum autoritas, tiniucrfa I pene difciplina Ecclcfie abieóla ia cct.Heu quantum mali, quantam iaduram animatum trahit hæcux na uaftitas. Tum nero ex eodem fonte ueneni promaftantibus late riuis : nulla uero focietas animox rum inter diuerfae religionis feóla tores, nulla firma coniuntfliOjUub b la fix

tS

la fides iatnprîdem cxtitttzturbä-’ ta eft pulchra ilia impertj compa-. go, turbati'que ordines, in q.uigt; bus dignitas cum potcntia, ui» res'que turn autoritäre, non ad pri uatorum modo falurem, fed ctf am ad totius Ecclefiac præfidium femper coniundla fuerunt: nec patet tarnen adhuc exitus, fruftia» ta expeeftatione, qua fola fuften» tabamur : fi fedis Âpoftolicæ aii* xilium negarum fuerit, fpes offlgt; nesjtationes^ noftrac pari ter coiv ciderint.

Hæc cum ita fint, cum^maio» ra etiam(nifimaturè prouideatur) impendeantj fiipplicamus San^^' tatt ueftre,quanto^ pofiumusftu dio 8C obferuatione obteftamur, ut redintegraro Tridentino conci lio, in^ priftinum loeft 2C ftatum fuum reftïtuto, confulat faluti 2^ tranquillitati nationis Germani» cæ; cadê^demum opera efficiaf, Ut expulfis errorum tenebris,om»

proculab ecclcfîaftû caaodn'naatcpam'mis hominunt profliga to,rcddaf lux priftina Ecgt; in Germania:CUIUS fplendo ifecùmuerltas cultus^ rcligionis Eatholicaepriftlnumlocum SC dl.gt; Snitatcfuam recuperauerlnt,tutn nudus etlam cceIo di'gnus amplL Ore profccfîu, quàmmultisiaman nis fadumeft, cofequatur. Hoc fi feceritS. V.noftn's^ preclbus, tjuas non luftas modo,fed etla ncgt; cefTarias arbitrât! fumus, locu de-deritjhabebitnos paratos att^ ob^ fequentes ad omnia quæpro extir pandis hatrefibus, procp pacific ati one non tantum Germanlcænatû onis (quaeut laboratprae cæterls, itamaiorl etlamcura,præfentio^ ri^ medico opus habct)fed toti'us etlam Imper!j,at(p adeo catholicæ Ecclefiætrâquillitate ftifceptafuc tint. Sinminus(quod diuinacle mentia in hoc anclplti pcrlculogt; fo^rcrû ftatu aUertat)quidagcgt; b 2, mus.

10

mus,aut quo cofugiemus, BcatfC finie pater? undepetemusauxiliû ccrtifsimis ruinis noftn's C' cuius denitç, nifi fedis Apoftolicæ, qua contra proccllas omnes feruator nofter fupra firmam petram confti tuitjpræfidium implorabimusfun diqp urgent uenti, dC ad extrema jam uentum eft.Videat fanflapa/ terni tas ueftra,ac pro fide fumrnaz que foilcitudinefiia erga rempub. Cliriftianâ reputbtjfi nihil profccc n'nt preces noftræ, nihil pericula Germanise(quænec progrediloi' glus, nee ampliorê dilationemfcr re polfiint ) quis tandc exitus ma/ lorufuturusfitfAdeo^illudprO/ , uideat, ne ceflante diutius in hoe operefede Apoftolicajaliafuman tur confilia, alijsœ uijs S)C ration!/ us hæc caufa tandem expediatur.

Hçc funt Beatifsime pater,qu^ nos hoc tempore, pro offieijnoftri ratione coegit fumma rerum nc/ cefsitas, adS,V.pexfcribere:oran tes,

il

tcSjUtftudiumhoc feduHtatemqs noftrâboni confulat : DeSœ opt, max.precanteSjUt candc S. V. Ion gifsimo tempore ualentetn SC in^ columem conferuet.Ex conuentu Auguftano, 14 Scptembris : anno »$47. Exmandato ordinumlmpe tij ftatus Ecclcfiaftici in conuentu Auguftano, ôfc.

RESPONSIO SVMMI Pontißcif,

VEnerabües fratres, ôfc. Gra, tifsimç nobis ueftre litcrç fu crunt,quas die J4Septçmbris,Âu guftaï a uobis datas , ipfi paucis poftcadiebus accepimus. Nam ôi ueftrâ erga nos,atcp banc fantftam fedem obferuantiam indicanf.ÔÔ folicitudinem declarant, quæ ob cxcitatas iamdiu in ueftra natîone b3ercfcs,2lt; difsidia à feditiofis hogt; »ninibus cômotajUos afficit. Ac uc ftcr quidê erga nos ôô fanlt;ftâ banc fedem animus iampridcm exreb; ipÜs cognitus nobis atque perfpegt; b J dus

li

ôus cfi'a'npnmis^ cxillagrauità te atcß conftantia quam in ueftris Ecclefijs in uerareligioneac picta tc continendis.prouidcndo^, ne perniciofis illç inficercntur hærcfi busjwagna cum ueftra laude adhi buiftis. Anxios uero ÔC folicitos tios elTe ob eas calamitates , qiias cupidi rei'um nouarO homines pra uis dotfîrinis fuis turbuletifsimis/ que confîlijs ifti florcntifsimæ an/ tea nationi attuleruntjôôut illis re mediû adhibeaturinftare: nemo, qui eorum malorum magnitude ncm fecum ipfe confideret,quæin ueftris commemorâtur literis,mi-gt; rari debet. Plurima enim fine dubio ftint, Plonge grauifsima:ma/ ximo^ ob ea ipfijCt prçcipuo quo dam dolore ac folicitudine affcói femperfuimus. Itac^cumhocno ftri paftoralis offictj munus poftu-laret(quod diuinauoluntatCjnon noftris ullis meritis fuftinemus) Iwc in animo curam perpetuo in-

^xam

fixamhabuftnusj ut ifti prouind» tam grauiter affeâæ ac laboranti mederemur : Ô6 fimul occurrere^ mus, ne ad reliquas prouinciasà Deo fideinoftrac euftodiç^ coiux mifTaSjCius mali labes amp;nbsp;cótagio manaret.Quod cum ludicaremus nullo nos aliequi poffe grauiori re mediOjficutipfiquoquc intclhgó tis,^ habende general« œcutne^ nieoep Concilio, ne urgennü ma^ lorum medici'nam diuiius diïFcr^ remus,ab ïplo noftri Pontificatus initio fponte ipfi noftra,urgente tunc nemine,illud«ndiximus, 8C utcclcbraretur optauimus.Sed cä id inurbê primo Mantuana,utme miniftisjdeinde Vincentinamfrix ftraindixiflcmus,propter caufas amp;uaria impedimenta, quae uobis ^rcliquis omnibus notafunt:in cadem tarnenfententiafemper QC uoluntate permanfimus. Itaœ ad extremum illi habêdo urbemTrL dentinam delegimus in quo per^ b 4 fpicü

fpicj optime LI o hint at IS noftræ ftiï diumjCupxditas^ cius fanadac pro uinciæ potuiticum urbem Germa nici iuris,jn ipfis Germaniacfinib. fitâ, elcgerimus: quo fine magno incommodo conuenne5amp; ibi fine ullius fufpici'ocpen'cufi de rebus ad religionem acmores pertinent tibus agere,fl:atuerecp pofsitis.Cu aSc pn'ore indidioe propter noua bcllorûimpedimêtajprindpû^d* fcordias, ne in urbe quidc Trielen tinaquic^ profeçifs emus, neep eo quifâ fere praeter legatos noftros acccfsi(ret,ô^ob earn caufamillius celebrandi cocilij tempus necefla/ rio dilatum à nobis itcrum fuifiet, fimulac arma pofita, SC pax inter principes coftituta eft, eo dem rur-lus iliud indiximus, legatos noftros illuc mififtemus, per lite/ ras noftras omnes Epifeopos ÔC principes Chriftianos in eâ. ciuita tê conuocauimus: mittedis^nun çijs, ut ad concilia conuenirêtjdiu

if

5lt; uehcmenter inftitftnus Jnquo

I congregando, quod phis c^putax i uiflemus temporispraetcneritjtan turn abeft ut noftra culpa aut negli gentia idfadlu fit, ut id gtauiter tiam ac permolcfte tulerimu s.Sed cum ipfi, quantum in nobis eflet, omni cura ,ftudioô^ diligêtia, a J illud celebranduincumberemus, necjullis fumptibus parceremus, cumcp annus iam à pofteriore in, diâione intercefsiffeqnecp ullum

1 adhuc in GcrmaniabcUum cxiftc ret,nemo tarnen illuc omninoue, ftrænationis Epifcoporum, ne ex ! tjsquidem qui propiores erant, ac cefsit:nemo praeter unum aut alte rum,cûipfe acccdereautnonpoC-fetjaut nollcr,procuratorem qucii dam illuc mittere curauit:cumqui dem fententiarum per pro curato-tes etiam dicendaru poteftatê, ab, fintibus ifttus nationis epifeopis, fiqui propter finitimorum haeretv corum nietum longius afuis Ecgt; b 5 cleiqs

ïa

clefqs ac dominijs di'fcedcrcnon auderentjà nobis per h'tcras adlc/ gatos noftros miffas faóum cflê conftaret. At nero illuc ex Italia amp;nbsp;ex remodoribus proui'ncijs ma gnus Epifcoporum PrælatOz rum numerus confluxcrat, mub tae'que interca fefsiones habitæ fuerant'» Qiiibus plun'ma decre« tHjquæ pardm ad fidem acreligi^ onem, pardm ad mores ac dilci/ plinam pertincrent, diuini pd/ mum fpin'tus inftmcflu atcp ai«i-Iio, deinde illorum Epifcoporum

pratlatorum fumma concordia SiC confenfionc fadla funt.Quibus quidem maxima impiorü dogma* turn pars, quac ab haereticis huius temporis dcfenduntur, refutata an^ conuidïa eft. Hanc ob caufam cius nos loei non modo non poen! tebat, uerumedamiure ac merito gaudebamuSjtotfîCtam pia aepre clara décréta in facrofanda ilIaSy nodo fada efle,ó^ recitata. Quarc inteb

wtclh'gt cxrjs licet,curam fcmpcr ^xcubuiflc apud nos,iftius fanant dæprouinciçjôd ab illis calamitati bus liberandæ. Nam quôd tranC htum poftcaex ilia urbc conciliS ^ftgt;quoduos moleftè ferre oliêdi/-ïis,amp;eareinftatis, utrurfuseô re deat: eatranslatio non modo nogt;. bis autoribusjfed ne ftieobus qui demfaó:a eft:ac prias cam 1 aclam €flb,non fincaliqua admirationc âudiuimus,quàm futurum-ut fic^ ïet fufpicaremur. Nçc^ dûbium fftjquin concilium generale, iU/. ftum atquelcgitimum ex huius S. fedis autoritäre indidf um SC congt; gre^atum, idcß non fine omnium ferc Chriftianorum principS congt; fenfu J ius habuerit fui ipfius, eo, rpiôipfilibuerit, transfcrêdi: idcp cum ita falt;fiumfuerit,iufta ac legt timade caufaeamlaflaeflc tranC lationë, ipfîexiftimare debemus, nifi rem aliter fe habere plané cogt; gnouerimiis, Qjia quidê à tranÇ lationc.

it

htione, etfipauci quidam difTenfc runt:ftarc tamê eo deber, quo mul to maxima pars conftituen'tatquc decreucrit: nequcproptcreadiiH' fum cde concilium putanduni Etfi enim quidam fe ab cius corpo re fegregarunt,manct tarnen illiilt;l fingulareattp unicû. Nec tarnen illudin cam urbem translatumelî, quæ autnimis longe à Tn'dentina abfir,autadcómorandum incom/ moda, autad cclebrandum ipfum concilium paru tuta uideri debeat. Namnecp ab urbe Tridetina maz gno admoduintcruallourbs Boz nonicfis diftat, QC cum ob aeris fa--lubritatem, turn ob rerum uidtui neceflariarum copiam, turn ob ciz uium hofpitalitatcm, ÔC ipfius maz gnitudinem commodifsimaeft. Qirod uero eos principes ac popu los finitimos habet, qui in fide fut charifs imi in Chrifto Hlij noftri Ca roll Romani Imperatoris femper Augufti, iftius nationisEpifcopis prxz

pfæcipuc tufa uideri debet. Attp ^æcquan^ ita fint, non tarnen ut '’tea urbe côdliumperagatur, ip.lt; ^magnoperelaboramus, neep no ftraid fanèintereft. Itaque fi alius ^uilpiam locus communiEpifcox porum confenfujtumeorum qui Bononie funt, hoc eft cocilq, turn filorum qui line aut Tn'denti,uegt;-fier que inprimis deledusadea ’^êfuerit,eoipfiquocp contend fu tun fumus: modo Epifeopi ibi fu^. hiri fint no inuiti, fed libenac uo.« luntarq.atcp etiam,fi ob eas caufas Suas affertis,id inTridentinam ci uitatem redire commodius uifuni fuerit,Concilium ipfum,quod dû uino fptritu regitur,quicquid quum 2C honeltum cite iudicauo nr, aptumepad tuendâ religionc, amp;^ad fanandas hæreticorummen^ res, aâurumefle confidimus. Sed ramen, ut concilij reditus in eâ ur.. bem, momentum ullumafferat ad resillius prouinciæcomponêdas, uti*

«tirtam tam fpcran à nob fs pofîef» quam ex animo id optamus ÔC cu^ pimus. Ob eamennn unam cau/ îàm flagicatur cocilij reditas in ar' bem Tndentinam/quonimiruni commodius libcntius eo Gcr mani conuenire pofsmu Verdm ctfi ueftras fiaternitates,quæ as' ram anti'quam religionê faluam amp;nbsp;incolumemefle uehemêtercu/ piunt,noneó modo,fedBononb am enam,fi opus fuent, acceffaras efle mmimè dubitamus : alros ta* men, de quibus ad fidem catholb camreuocandis agir, nequaquam illuc Kuros,Tridentimscp decrctb ftatui'os eflecredendûeft.Qui'ppÇ quiufcpadeô illius concilij autod tatem conrcmpferinijUtcumadbi enmu illic fcr è manfcn'nr, non mo do ad 11 kid accederc recufauen'nfj fed publias concionibus bris contumeliofifsimis edifis pa-rKcttfï/Jc îàm prædicareaufifintjtnequac^ ' cfltndit, illud liberum Cbriftianum effè , conci- !

. î‘

concilium, ciüs^ décréta fe repirgt; diaturos eirerenunciauen'nt: idcp incredibilifanè ódinaudicauerbo rum petulantia, propterea quod ex autoritäre noftra illud indiiSfl cfletjSCcx Ecclefiarum Epifcopis congregatum. Qiiæ quidem eo rumpertinaciacaufamfiC necefsix tores Canute eidcm Carolo impcraiori fem perAuguito, ÔC nobis attulir,inegt;. obfcruet undi inter nos fanólifsi. fœderis, totus mu/t utillos,quando iuris ratio 66 lenia äus,(juo-temedia nihil proficiebant ,armis modo An-ad fanitatem redire cogercmus : cuius belli pro religionc fufcepti exituSjDei beneficio cum fccunx * ailsimus exiKcrir,lpes cir,a Cæiagt;. re,quemadmodum fumnia ipfius prudcntia 8lt;f uirtute dignum clt, frau-pium illud ôdgloriofum opus per^ duleniunt feóum 8C abfolutumiri. Scd ta- coaciliûet wen,fiEpifcopi inurbemTriden* ciuHe bel-tinamreuerfurifint, utid non fine i“quot;* giaui(ficuti quidê debet) caufafie «uideav, illis plane eóftareoporte

ret.

ret, id remediS ad ilium depenfOgt; dummorbum utile atep aptuni fo re, de ab hæreticis décréta, tum ea quçTridenti facfla iam fuerunt,de maxima parte earum rerum quç a? pud Germanos ueftros in controz uerfia funt uocatæ, tum ea quatfa^ ciendafuntjfufceptaattp probata iri. Atqp illud etiam necclùriS cC fetjUtpauciilli qui Tridetirenian ferunt, ÔC tanquam â concilij cot' pore funt diuifi, prius ad cocilimi^ uenirent: quo epifeopi Bononias congregari,exiftimationem de àb gnitatem fuam,hoc eft concilij, ftl uam obtinerent, ne® paucis ilhs parum hofteftecefsilie putaretut. jiou. Tri Qjium etiam diuturnior incaut/ dentumeß be commoratio,Epifcopisfinelt;lil uMe in- bio uzlde incommoda futura fit: como(f«w ajquurn eflet,quod in Germanies di ueftn's conuentibus fieri folct,tcffl

'' '' pus quoddam ei peragendo pi çftl , comoNn- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;proprie ad Germa

’ nicamnattonem pertinent, expcz diantur.

diantur. Nam ea qnæ funt' i Î1 i cum reliquis Chriftianis nationib.com niunia, nihil plané udira referte, Tridenti' ne an Bononiæ,aut alibi tradentur,dwmmodo ipfarumna ti onum confenfus accedat.

, Quæcutnitafint, reliquum ib iud eft, ut fraternitates ueftras in Dominohortemur, ut tranquillb tati Ecclefiæ omni fua autoritäre, ope glt; confilio confulant,quono bi li fs imæ nationi ueftrac, quâtum inipfis crit, pàcis fructus, fedatis diircnfionibus,ôlt;^ ueræreligionis lux, depulfis impietatis tenebris, reftituatur ; atq; ut hanc commox difsimam rationem,relt;ftifsimûq5 cofilium, quod ipfipropofuimus, effeexiftiment, uehementer expe timus,etuotis omnib. àDeo opta mus ac precamur. Nam quod exgt; tremis ueftris literis,uerendû nox bis elle fignificatis,ne, ceflante -in

; hoc opéré diutius fede Apoftoli-' ca, alia fumantur confilia, alqscp 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c uijs

î

nrjsSC rationib us liæccaufatandc cxpediatur: nos quidcm fi agno* fceremus, inprocurâda falute illî usinclitæprouinctæa nobi's cefla tumfuïfle,omnialaîiècimercmus: præcipuè uci Ó diuinarn iram, quæ aios in hacfancla fede,tanquam in fpccula collocauir, ut omniûChri fh'ouiû, præcipuè autem illarum quæ à rcliquo grcge fc fubtraxcz runt, curam haberemus. Quôd ucrô nondefuerimus hacincaufa prouinciæGcrmanicæj quæfuprà îcriplîm us 5 fan's tefla'nionio eflè pofl'unt : præfertim cum nota fcri-bamus, nontamuobis,quàtnunb ucrfo Chn'ftiano orbi. Quarc ad nos attinct, co minus nobis tb mendumduximus, quomagisno fin'ftudq et labon's inbaccaufano bis ipfi fumus côfctj : ÔC quôd cam de grauitate amp;C modeiatione uc-ftra opinionem,eam de Cæfan's fa pientia QC anïmo in Chriftianant I rempublicam ïpcm habemus, ut

nec

net ilium nee uos,ullamliuius eif* pediêdæcaufærationem, nifiquas rctfîa, SuCipfoac uobis digna fint, probaturos credamus . Hoc e,* nim expcita ueftra cóftans fem pet in aliorum defeclione pietas £lt;fides, nos fperare iubet.

Quod fi no fiat, nouàucrô con-filia contra authoritatemhuius fedis fufcipiantur,nos quidem no t) fumus,qui prohibere pofsimus, quo minus in cam tanquam in do mum aliquam defeendar plwuia, ueniant flumina,flentatq; irruant ucti. Hec cnim omnia futura efie, ab ipfo fummo architedîo, cum e^ ius iundamenta iaceret, funt prae-diâa.Neuerô proptereacadät,ne diflbluatur,timere quidem no pof fumus: quiafeimus fundatamefie fuper firmam petram. Illis potius timemus, SCeorumuicêdolcmus ualde, qui nec irritis conatibus ib loruni,quihanc fibi oppugnanda animo propofuerunt,nec graui-c 2. bus

bus Dei iudicijs, cum uctcnbus, tûnouis, m omnes qui hocaliquä do centarûc,deterrent, quo minus eiufmodi çoülia. apianttmalintcp fe certo periculo cum toti'us Eccle /îæpcrturbati'one exponcre, dum opus Dei diflcgt;Iuereconant,quod nullo non feculo ab I'mprobis op^ pugnatUm,nunquam cxpugna^ turn iri potuit,quam in pulchn'tuz dine pacis nobifcum unanimes m unadomouiuere, adquaeosfeni perinuitauimusjamp;Tperpetuoi'nut tamus.Idem autem utuos fza'M's, necpermittatis,utalienaamp;: nulh's profutura confilia,locum auf toiitatem in ueiiris conuentibus babeant, ualde in Chriilo horta^ mur.'uos^ itâ fadluros depriftina ueiira QC conüanti, quam femper (

oUendiiiis, pietateöi:ßdema' ximeconßdimus,. j

Pro te* I

Î7

PROTESTATIO HABITA

Rojnlt;e nomine Caroli V.

^ota, quódea quie in marginefunt, fi in tócè eorü qua alia litera funt exprejja in te -xtu,legantur, proteßatione Bononia ßilant lt;^(ßrent:uerum ut iacet textus (iinpliciter,itit' R-oina cara Pontifice efl habita proteßatio. SÄndi'fsxme pater ( cum rcC

publ.Chriftiana miferabilû ter conuulfaeffet religio labe^ fadaret,mores uehemcnter cor tupti effent, tota ferè Germania ab Ecclefia defciuiflettinuitflifsi

Dominus meus Carolus Cæfar,R.omanorum Imperator femper Auguflus. cuius ego toris amp;procuratoris uices gero, primu nbsp;nbsp;*

à Leone, deinde ab Hadriano, deinde à Clemente,Sandtifsimp tnemoriæ Pontificib. maximis,

I poftremo à S, V. beatifsime pa-ter Paule 111, fæpè fummis Slt; co tinuis precib. uniuerfale concilium efflagitauit, SCrationefuæ dignitatis,ôd ut fatisfaccretafsL duis fupplicationibus ordinum

C J Itnpe-

î«

Impeiij, ut folum cuerfanimrcz rum perfugiS, adquod fempct in duns Ecclefia accedcre coiv ,

S. S. fueflet cjuas t^uiJë oh cati/as d S. V, pn« mum Mantuamjpoftrcmo Vin/ cçntiamcduocatumcft genera/ Ie concili ö. fed harum ciuitatunr Notï, Papa t neutra fatis aptafuitjin qua di in incommo- ugj-farfl QC multarum prouincia/ queEndi- rö homines , libentei- fimul 8C cit concilia- commode conuenirent; Germa ni præfertim ,quib.iufti5 ôô gra/ uibus de caufîs ep proficifei non licebar.Demum Imperaton'sip/ fiusuoluntate, cæten's etiaChri ftianis principibus afsiftctibus, ipfîs^adeô pofcêtibus Germa/ Suminut Poft' nis,S.V.Tridentum delegit, Gef manorum graria, propter quos id præcipuè concilium fiebat, • r r . . quôdillamapprobauerantciui/ ipli fatem, quemadmodum Imperator rijijî^^inpubjicis eorû Ratisbo/ nachabitis comitijs in prouincia Cermaniac cele^randum con/ r ....... nbsp;nbsp;nbsp;ceffer^t

fcffèrat V. quod locus cf idem fetaptifsimus oblibertatem,fcgt; mus Pontifix cuntatem QC opportunitatê. Ita cnimpofitus eft,uttâltaliaeprogt; pinquus (particeps ') quam Ger^ tnaniæ fkus effet : nee à Gallis autHifpanis longifsiwè diftare «idcrctur. Cuius ciuitatis Epi-fcopus effet Chriftophorus Ma driicius,uir fanè probus,pius^, acfancffi Imperij princepsjeÿ* fan-^ititmeftramuhis nomintbus umickï: quod omnium rerunijquæ ad ui ^um neceflarne funt, commodi

tas nÓ défit, S. V. infua bullainx Jpƒç f,nüißi^ didionis latius declarat: Tridê, ponttßx ti eft inquam,indi(ffu concilium generale omnium confenfu pe-. gati,Cardinales mifsi,primùm Rcuerendifs.tPanutius, Moro iPariGus. nusóóPolus adfuerc,^KiweesPon (^uilccum im-ti/ïasreprie/è«t4rfnf, orator es Impc^ perafortî re-ratoris admodum illuftrifsimus pruefcntaréto-^ amp;religiofifsimusEpifcopus A- rlt;ttor« Ep/fco trebatêfiSjUluftrifsimusuirDo- pus Airsiutiß c 4 minus

4»

niinus de Granuella, Sóegola^ cobus de Mendoza. SednondS eß tcmpuf uifumfuit S,V. htapparct infecunditbul lafanéiitâtis ueftrce, tempus futis idone um adinchoandum concilium, tentpus iteruin poil aliquot dies iterum à S. V. mifsi fc tftißi eflis uos dis Apoftolicælegatî, Cardina^ Tridentum lisreuerêdus de monte,reueren dus fandîæ Crucis, itemreuc rendus Polus : rurfus oratores, Jdcm Ego lacobus Mendoza, Ôô illu/

ftris uir Frâcifcus Toledo abfèns, acceireruntnonnulli alioruprin cipum l'tidêoratores,nonnulli erant in itinere,multarumnatio num Epifcopi ctiam ab ultimis terris conueneremagnaimpen-faimagnolabore l'ncboatumcft) Sgt;C petitum ab omnibus Chriftia nis concilium, ÔC caufa religio^ nisôô reformationis morum in RecipeEellû, CO tradari cœpta.Eodem quoiç amp;nbsp;conciliabu- tempore bellum aduerfus ho--lu,amp;jndefiet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Imperil’ uiolatorcs

Jiberum Anti- t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i / r

cUtiüicôciliû. Imperatorgercbat,in quo lulcix ‘ nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;piendo

4»

piendo potifsimum tucndae 8ó amplificandç religionisjid^ in^ teruenienteS.V.ratiohabitaeft, S. Sua ita ut quos ratipne fledere non poteramus,armis cogeremus. Cumres elTent in hoc ftatu, coe-pto, ut dixi, religionis negocio faufamorum(quæ ton's uiribus amp;nbsp;confih'o indigebatjadquam légitimé ÔC abfolutè prorfus per agendamS.Maieflas QC Germa, niæordines à retro Pontificibus

, ü'S.V.iam antea remedium tam à S. S. (rebro üâgitauerat) fed frigide a Firnis OCuiictcntcLt^,deinde uirtu, te Imperatoris pacata Germa, nia,inquarecuperandæS. V. dC ftcrofando Cocilio munus in, cumbebat maxima fpe QC certitudi Kf for«m aduentus, turn etiâ qui hue ufcp concilium reeufauerant, SC eorum qui in tam neceflario re, ligionis negocio adhuc occupât! Im/ peratori adiutoreswMt, Eccere, fùeranb uerendifsimi averti iegati tumultu

c y ofê

4i

, ofepræt^r omnium expclt;?tan’o^ s.V.(poJ,pi;JiM) infm deniTtw X”«- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f leiiifsima fanè faufa '

^uMinegdflit, procura!a amp;nbsp;confiera de trahrigt; infcioçrin one concïlq retulerunt ad patres, confulto. nullo coiifulrandi, fed ne(p cogi retulifiis. tandi fpaci'o dato, ita ut pridie propofueritis, propofùerint,pi)flriâieJetrreuiriii[,peren' poflridiedecre diedilcefjermt, câ mnltis patribus, ueritit,peren- atep tjsquidëtum temporis uel dit difeefféri- unius ferèltalicænati5is,uelan^

te adeptumEpifeopatus nomen

- in Italia degentibus.

J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Huic confilio fancîlifsimepa/

Stinilipdtres tc^,plitresLpifcopi, magnæ amp;dci alitjuoi: autoritatis uiri, quib. religionis Papanimiscâ- â^morumcau/à cordicratjtan/ ‘onfijijs rem ^^am callido nimis ÔC immatu/ Chrift^n»™ ; Chriftiane*^ reipub. pericu/ tradat. lofojContrauenerc,planc^ ccpu ;

blicèinipirâte cis Spiritu fado, Çonciîij nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dgi debehdt,t\im I

' tralationcm propoßtam, tumlega/ . torum aflertorum et patrum,qui eos fecutï funt, iniuftam elfe tra/ latio/

4î

lattofiem concilij, ucllecp fc ma* nereTndenti libero et legitimo concilrj loco, publiceproteftati funt. Inter hæc Imperator, dum Epifcoporum eon^regatio Bononilt;e Cotigregäti ftitóft,horte ad Albim deuitrto, £/!«• Saxonia ,puincia fuperata, duOx bus belli ducibus,altero pugna, altero deditione captis , pacata prorfus Germania, arduum SC .

periculofilsimum bellum fogt; lusconfecit: nec deftitit faepius S.V.pcrnuncios,per legatumfe^ SumtnuponfL dis Apoftolicæ, per illuftrißmutn ui eundemlacok tKwIoiWnetM Vegänt, per me^Maiefla- Mendoza auf tisfttieapudS.V,oratores,S)^antecon^ dem C^efarit fe(ftum2lt; poft confeertum bellü ordtorem. niagnis cotinuis prccibus fo

licitare, iMtfretplt;ttres,lt;{MiBffnonilt;fper iuberctuosom Jldttr,ad concilium Tridentinum redire, cdttdem^j ipftnt admonere, pr?euideat,quot fcandala, difsix , dia,periculaimpêdeantChriftix anaîreligioni,fiiamcœptum co

( cjlium Tridentinon continue^

tux

4

tur S)C abfoluatur. Com/tïa hm Auguft^ Germam's indixtt, qug quidemadhuccclebrantur, ïn bis libero, fpótaneo, generali

■■ tonus Germanigordinumamp;^fta tuum, præterca omnium ciuitaz turn confenfu,petente Imperafo re decretum eft, Germanos om^ nes ad concilium Tridenti con^ tKttire uocatum uenturos,ut ea fupcr qui' bus indidiam fait:,tradientur,ôi SacroCandia coneilij autohratc decidantur.Ipn S, Sanc%m Tri^^ ' f dentinam iynodumfefufceptU' roSjidcpprorCus ô(::abrcpulJa co ditioneiepræftiturosjmperato ri funt pollidti. Legauitimpera eundtm Ponti tor oratorcmadS. V. Illuiirtfsi' tißcem mum ÔCreuerendirsimum Chri

{iopborum Madrucium,Cardb nalem et Principe Tridêtinum, quoS.Maieiiatis ÔC Serenifsimi Romani Régis ordinum^ facri f S.B. Imperij nomine S. V.piumhocet I

fandiiim Germaniæ concilium iudicaret,

wdfcaret, fupph'caret, iuberct uos ^uinotui' fitres j^uiBononia agunt, ad concL niita^itis liumTridenti inchoatum reuer ti: hortaretur 8C admoneret, ut honeftifsimam ct ncceflariam oc cafionem tot laboribus peri^ cull's tamdiu quæfitamjnunc de^ mû parta, fufciperet nbsp;ampletSe

ret, l'n qua 6lt;patres eu dignitate Tridentutn redire, QC religionis Çaufa generali Chriftianorucon fenfu,ipforumcp Germanorum, quorum potifsimum gratiaipia ^sacrofantfla Synodus Tridentt conuocatafuerat,tradlari etcon fici,amp;: S.SandæfedisApoftolix ce autoritas magna cum Pontifi cij nominis inaieftate, amp;nbsp;ipfiûs S.V. immortali gloria augeri pof^- ^onti/îcis letn'd^ non priuatim folurn,fed publicè/rfceretinreuerendifsimo ’^um Cardinalium confeflu.Prae tereaiufsit we,qui Senas ad cornhicobH ' ponendas illius reipub. res uene.

r«,i(lem négocia praftare.Q«oJ I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JiS,V.

4^

fi S.Pontißst- dilatfoftem aut excufatiöz nem aliquam inferponerct,necp

praefentem occafionerh fufci'pc/ 'l'uipßusCieß j-gf, huiufcc rci, iit ta Juftap pctb ns,tû [erenif. tiôis,promptifsÙTu'œin Chriftu Rowunom rc anamreligionem maießatis fuæa/ niini tâ publice quàin priuan'in Teßef lp cs rc r v j cgt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i v-

uercndos Cjr Keuerendißimos Cardinale! dinales omiC omniumprincipum oratores,lt;JuiKigt; tiqi qaotduot iiSunCtoflei uocarem,pra’ceptt.Pritte adeijent Ro - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iußitprocuratores ifgquot; conßliarios fuot,

fnie/jfteret,li-- quiBononiæexpeSiabantdeea rerejpon-äü e/i id. Veru ßm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;à patribus ibi congregatit 0* «S.

S.Vontiüx tem V.fiunqum iiel ipßpatres ifelS.V.idrecit'' pus interpofn- ßßent,neldilationem aliqnam tnterpoßß it, ut cojiileret ^nt in generali patrum ccetu, nomine Mit-' liosquihicco' lu(eprotefiari,iniquamfuißetranslit tionem, nbsp;nbsp;omnia inde faéiaty'fecutaabiy

patribus affèéiata,amp;'nulla eße atdsß üiSmilejeceßiaJ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nr, n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'a,.

cni,ßue'iituos ‘^lt;^4o’-e:faPtii eâ Beatißme pater poivre dicitis, transla ^^‘fittorses priuatusetia publice primitnti tioni,quàiâpri B.euerendtßimo Tridentino die nona Df-- | deßciHis, coliSembris : deinde à me die 14 eiufdem mefi' '

Ute inllitntißime ro^Mclt), i/^-. per lùfce' cäptiofamy z!f r^amp;perfanguinc Domini noflri Iefn Chri dignutn fané

i jii; tempus tarnen S.Vjnterpofuit ad con/u Pontifi j kndosfuper rejjgt;onfo patres i^ui Rononiie däjgt; jiinf, nbsp;nbsp;({«i4em non dißmili leceßioni ,fi-

ne («t ipß dieunt') translation conßltum de A rij ) nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;e lumidconjtliu.

iere,uanum Çuhdolum Cr captto]um.,n^a ,pprobautt,ue

ßram0.(ciüen^ dijsiiiium,fcandalu'n ^detnrnentum. San tia fecutus r/i, ^‘tas autem ueßra td conßltum approbate, fed etiain ille-•llorHtngj (ententiamßtßcepiße, quodam mo gitimam, lt;fo uifaeß, illegitimam fecefsionê Tn'dentinam, pcriculofifsimain fäne, glt; perniciofamreip. Chd-ftianc,tralationis uocabulo,con gregationem'que feu illegitim miim conuentuni Bononienlem

generalis concilij nomine dppei- appelldt,buic-^ Iw: tantumq- ei con^egatioiu authox ^ue illegitim» •■itatis in fuis ad reuerendifsL couentuitant» *''umCardinalcm de Monte, Ex pifcopum Praneftinü,Slt;ad uos M^i adeftis, literis, amp;nbsp;fuo ad Imx petaiorem refponfo tribuere uide^ trHiuit,cfuant» quantum Epifcopipreenominati ttuto nbsp;nbsp;nbsp;uobisipfn

sitäte

48 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

tßisjngrauif «'täte propriafibiipjtsarrogare aufi fimum religioe lunt. Prtfterea rejponfum id Caßtrem dit nif er uniucr- dilatoriu illegitmum,prafenti ocaßoni । pJtî Ecclcßts négocia impertinens,ineptiim amp;incon^ dißidiu et fcan i^efjiem . Qtpidettini rrngisalienutn, i^uint pneterea dc/i- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;coanifionfm Me^

derabamus tl‘c ' r ■ r r ■ r

Gerntitiis^ ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ferre : amp;je ludicem

quid ib Ulis pe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;antequam ludicitmßbi defen^ ■

tebimus totics turtamp;hisquiagrotabatyamp;fanindiennt, à CiefirerepC' quihuciifq^ rentedium detreäare uidebin^ titis itineribus, tur,qui nuncreligione,qui moru reformitio totimpëps,tot nem^quiunionein publicarum difßnßonui» laborib. ntixi petiint a S.V.Concilium enimpetunt'^ti-' wo c2riticipiti dentijubicceptumfuentycontinuiriamp;^b' fufeepta bcllo ßolui,quodomnium bonoru caußimßdufH’’^ certißimö credunt, prafentißimäin

»e^ffcôî fdlorr' tergiuerfitionibus ambagibusprodif ZoZigione^ ^/reamp;denegire.Btcum probitionegt;neiH rußeptos,opti. (ränüitionis i perfßicuis amp;nbsp;reli^‘O' mint er pr£-ßp‘'^‘^amp;'p’'(^batißimis teflibusfumi lt;^0”; feilte infliuran ^^gt;diensfit,in hac ipfa teßbuspirum intt^f da refiituenda conueiiientibus, nullius iuthofititis que religionis de plebe hominibusf dem idhihcrellmpetit occaßSes per- tons autem régis Romini,amp;'ptidtipif'^ jlituunti^

GermaniiCj^tti in puhlicii comi- Jetif er lt;(dmó fijj congreglt;(fi amp;nbsp;per/anSlce fe^ tiui er requtft lt;iif ^po/lolicce Cardinale^ atlt;ÿ eundem«erô,crc, crilmperijprincipem^ Sanéinate ue/lrain Cfrtiorem fitciunt : de hoc tom fdn6to,tagt;n pio GfriWitnorM'« propoßto dtij; décréta fi ‘iem in dnbiHm uertere,quod ex ipfirum nbsp;nbsp;'

Sinäitittis ue/irce rejjgt;0ß tunt publice tunt friudtim dato intelligi pote/l. Kultdulia i prtetermittuntur, Sdnéii^iine Pater, ^nlt;f temporeamp;loco, ftopusfuerit,inhdc dicentur. Quid prtetere« defiderd' i’it’WMS d Germdnis, quid db eispetebumuSf foties d Ciffdre repetitis itineribus , tot »npenlis, tot Idboribus, mdximo amp;nbsp;dn-(ipitifufcepto bello, dtque confeSto f Per, Nota. det omnes Idbores hos S. V. pro religio^ ne frfeeptos , perdet optinidm pra^ Ämtern ßindndce re/lituendte'que rehgi, onisoccdfionem, amp;nbsp;perdetreltg^onis cdu^ f'i'p j aJwonitkî requißtus ? Id ue^ ro cerdfsimum concilium unü uerfale, ob caufas grauifsimas ÔC maxime neceflarias Tridcnti *^°*^grcgatum ueßra Sdni^itdtis indi s.fandlitdtii

fo dtamp;ioneßagitante Jmpentorf, pnncïpib.Chrïftianis aHenhêtó : buSjpctcntib.Gcimanis,coueni I rntibus Epiffopis iü fccptö, nïfi fumma urgcti^ necessitate pre^- ; cedênbus tralt;ftat!bus,ctdiligcn j hfsima difcuisionc, feruato iu^ '

ris ordinejConfcnru omnjum pa trum aho mutah,nccp Icgmmé poflè,necb'cere.Sæpè enfin trala tioncs fine eau fa calido St' præci pin' confib'o faeîx, in caufa eile folentjUtmagncereligicnis pcii cnlo, magnismicpublica Chr^ i iliana rurbis ÔC dißenfionihus, interdum populi Chrifiiani pcp iriciofa diuifione concilia dißbl ^otagt;quomo- uantiir. Caufaautem ram fubitæ cilium texerit. tianslationis nulla futtjedarre-

pta quæïèprimùm obtulit. Ocz , or reliduipd- cafioncin uos reucrendifs. aller' I tres ficifiis iilegati,utàmediflumefl,teffeceriint, 1 iul'^fpmùuT ^q^J^^dïâpridêmcditautfu^^^^^^ hxcuciigiacr- fcbirs enim nefcio quas SCae^ ƒ , fe uideaniur. ns UI tiû caufa[j,affelt;fiatûSCpro /

cura.

ft

coratum quorundam mcdicorlï,’ fed præcipuè ancillaru coquo

I »um, uih'fsimorum hominuin te ftimonium recitâtes, Tridento voj pritctpife ‘imitesd f:el]erunt:nempe nbsp;nbsp;tunc Tridentotffit~

deinceps aperttfsimè patuit.nul gi/îts lâextitîfle uanæ fonnidinis can fam.Præ erea, uc n/idfucrit ratio al’a difccdêdi V.fstjclitatem inhac piS. fjnâîMent têfa caufa conCulu:fje[, cum tam par conjuluiffctis Ui temporis mora nthd periculi effet allatura. N eqj enim tam regt;. pêtina res ei at,quod exitus mor ff^,quemcaufatiƒHerlt;^«t,comprOz bauit. Inconfultaautem pnftifate Saniiitate (ita neüm difcefsifle ill’ Epifcopi fafsi eftis 6lt; Sa6lit4S ueHrapoftnioduaffdmia «it. Cki ^itide Sanéiitatis neflrateftimonio Not». wultMtM certc ßdei aathoritittis detra-bunt ueftra ad reuerendißmü de Mote lite tie, amp;nbsp;reljponfiones ad Ciejarem datar. Imperatoi e quoqj côfulto et aC fentiëte id facere dfbtlt;ij?et,cui cure debuiffctit fuut lutclæomniauniuerfalia cócilia, atm id ex muneie officq

d i Auz

ft

AugiiRalis: cuius quanta fit irt concilqs authoritas,mamfeftuni Veßra eft. Verum tanta fuit/fgdfor« torum fefti'natiö fimulatio, ut neciiotipfos necipßuoluerint conftilere, nee eos uolueritis qm' dicebat f SanSiitatem ueüram,5iC t B.fuam Imperatorem pn'us per fandani

Synodum cerdores fiert oporte putaßis reaudiendosputarint. Cum^uu-’ perator ipfe pro tuenda etaiupli ficanda religione, pro Ecclefia. uotreuerenà/pfo concilto laboraret, ipß ßmi domini, et no ÔÔ i'nani tim ore ftmuJato, Cteteri ^uihic pcratoreconrulto ahßceßerunt.^i' adeßis quifxpe alias Imperator per o-ahßeßißis ratores fuos tum ipßis aßertos uofipßhguile Sanüitatein ueflram adltiO/ r ntierar, fenequetraladonecon-Apo/îo/jc« ƒ -fufpenfiom'autua^ feritts, tum S.

Pcntificem ad nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^xprelTe afTen

monuerunt «« pofte. Præterea lurisordine eonremp/ërrfMfjamp;^ eamcaufæcogni-contempßflis t,‘onem,quæinSynodalibus tra ladoni'bus lancftorum patrû fan* «ftionib. inftituta eft. Rem enini fere

ferè omnium grau ifs imam progt;

pcrè fane leiïiter confecerunt, de^ confrcißis, de^ buerant certe iuftas multorum gra buentii uifsimorû patrum, qui tlliî haud-quaquam affentati dorti rei ex reâa confcientia confulebant, contradidiones libêter audire, eorumcp fententias ac rationes animaduertere, atcp examinare, acnonipfis negleótisjuix^ aux ditisrcm pro libitu definire:quo rumquidemfententiæauódarauio

y . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pduciorei

rfsçÿ-nrmioreserantjIaniorescB

»•pubU« CIniftianæ,

lent lure prærerri : potuilicntcp multarumnationum patres, ctîi multitudinealtjsimpares, trala-tionemmerè uo'unrariam, can^ dem^ reipub. Chriftianæ perni ciofam impedire» Qiiamli fieri oportebatjfuerâtfacrorum coik ciliorum décréta feruand2,nc digt; prieccpté , fcederetur à terminis eius reaic^ nisjcligendus erat in Germania locus propinquior ôfopporttv

d J nior:

nfonafcß ob id maxi'me Hcn O' portcbatj utdequorucaufapræ/ cipuè a geb at ur, Germant tufo pofïcntadcócih'5 uentre:quod proculdubio beciüenr,omnibus nonueniendi fubterfugqs impc di'mentis, öC difficultahbusfubz Jatis, ut exitus ipfe coprobauir. Jlliid ucro nullalatione dcfcndi potelbjquod Bononiam, in medio Italiæcolloratam, fubditam Jele^ißü Impcrio Ecdeüx, delegerint : qw nemini dubium eü, nonaditu-ros Germanos. Eocitmitac^clde ddegiflif geruiü, quê poflenf omncs mcri-nobif tomulnsde eaufis, quænûcàmf practermittunturj rceufarc, non frofequeremi- utconciliüproß^uantur, fed iitfuni mo exitio ChriRianorum deco-loratione defontioticne ftatui rfipnbl. chrißiana concilium præpopcre diffoîaeretif abruptodifjblMHt, aut ex ani ^ftßceretit eorum fententia conß. ünt. Ac cum ßt conciliorum officia difsi dia tollere, religioncm iuflenta-

~ te,

ff

rc^mores emêdarc: hic receflu^» ' queiTi translationcni uocant, uof tarbabi't concilium/pcrdet om^ uocutis nia? Verùin cum pijfsimus Impe WorSitnSlijfnneacJùmtne Pontifex, ut utucrufe^k. Kerns et legit:'nusRo)n.\inj^erlt;ttor^ccle: gitonus Kom, fiam omnium matrem augere ac defendcrcteneatur ( quod fem^ per ab initio regnorum fuorum Si impcrij'fecit) cumïp ab antL quiisimisretro temporibus lm-peratorij muneris fuerit, uniuer üliacócilia protegcre,2lt;^ eo ufq?

integra falua prgftarCjquo ne gotia,quorü gratia congregan^ tur,debito lococtordineabfolu ,, . tajirtt;cumcpGermaniædifsidia Pt componere, eamcp prouinciam partem impertj potifsimam,ma^ gnumcp Eccelefiac membrö pa-carCjet ad uerâ Chriftianamcp rc ligionê reducere conftituerit : cQ^ ad cundcm etiam Hifpania rum, aliorumcp regnorum amp;nbsp;fta tuum fuorum, quorürex uerus ' ,

S.Pontißcis ac Dominus eft auxiIioS.V. 6d farrofancti cocilii corrïgendorö, 6C ad uerâ Chn'fti'anâ uitâ rcdu/ contînuaiitw, cendorû, cura pcrti'ncat; quæita cr abfoluetur dcmûuana no en't,fi S. V. conci lue receffum, liû Tridên'inditftû, Tridenti coe feu ut uos diets ptû, Tridenti contmuauerit ,amp;abfoh tif, tralationê uerit, Animaduertens injutm I« perator hune receffum ,fiu, utipfi dicunt, litimoß^am^ ffalationein fine ordine legitmo ftéÎM, -ntngnùexhoê »^^9 lege,necratione, ncq; eau dadè etexitiu conlilïoinniti, omnem populo Cbnfti fanÆ lufticppropoftn fui ratio* uno imminere. ncm pcrturbare.Pretereatotam ut bonus obe Germaniamjad quam hec potif-diesqi'Eccltßte fimùm caufa fpetftat,concilium fiUuSiUosqik' poftulare Tridenti, pollicerife concilio Tridenti affuturum, po/fo ic£ äße- fan^q-arn Tridêtinam Synodiim fufcepturâ Sandiitate ue/lram quM pis, oui reeeßi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;tlt;^’-u obteßatus eft,nue quoq- ut

fiis, crquot- bonus ohedtensq; Sanéîitatis ueflrte, Ec quoi hic adeßis cleficeft lius maxime eonteftatur,dehitttl^‘' maxime conte militate (^rChriflianamonitioneperuife ßatur, ra Domini noftri lefts Chrifihne magno lab orc

laborc tamdiuquæfitam compo ^cMflifangui ponendæ inftaurandæcp religio ne redëptis an nis occafionem prætertnittat. xiliitfiricis,et OwibHSd Deo optima maximoßbi com- nt primo quo-

iuxilium ferätis, iubeatCuos afJèrtos nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tri

^“^05 cum reliduisEpircopis,quirece(re-

^‘ottßnemorit Tridentumreuerti,quilo^

fw uijiis eil Sanéiitatis ueHra- approbitio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jj

»etutus (irhher,ipßu!q; inuiaißimi amp;nbsp;pi approbatione et^tißiinilmperatorisßdetutior atq^ liberi- tutuscr liber, e^rtcuiusmuneriseil conciliaprotege ip/iusji t«ui-

atip tueriiibicput decet,acne üiß.etpientili. , ^^cdahum eft facrofanclum con, imperat. fide

cilium autoritäre “^Imperatoris effla tutior atq; Ube gitatioejaftenfu principumTri^ rior,cuiu5mti-dêtiinclioatum, diurn habitum '/I »/«'«' ’pTOff4Mlt;itHr:quodnullo pa(Ho re-

' tufare^po/j«rtr, ôdfanè id ia antea polliciti^jKKt: ft uticp Germani ad Ji^°fpotefiis

! e^oncilium'’acceßifjent /equamprb ^acceÇ-»nuillafalfi morbi fufpicio ’refrh feriiit,cociliu^ efteredituros , 'taiq^adeoS- fufceperint

V. id ipfum Cæfari per nuncios ’ refitguiffèt fepe óó legatos promifit. Anno ^tto5,, idqifilt;itt tamferè elapfo, ceflante morbo tttus Pontifie»

d s lt;fi

f3

(fiquis fuit)rc tranquillapa? cata, ablata ratione timoris, po-ijfäeinq^ ftulaiitibus ptincipibus óóftatb bus Germaniæ,})«^. deiiiqp polli/ merhrnfni; centibus fe libéré Ô6 abfqueuHa Mcccpijlisçr códitioneautprgtextu Synodii fiantfiâ Tridentina fufcepturos, Koe it fitmtis cur nóreuertutvur, 8^intermiflum cxecutiMt ttos

reuerendt[.Do co^^^uant opus ut cœperM^con winicum reit'-

^uis Epifcopit xecutd,amp; nuc ajjertos legato; Trideiitn re nunc Tridentü ßf“ Mtoritate mperto coeger!t,tiCy rederitis, qucdilattonêautdi'fEculcatêub

quot; interpofue- IS'^interpofuerit, rë. populo Chriftia ritis^’ijuodab- no ualde neccfiàrianij diuinc ßt^ cr credi- maieftati gratifsimâ faciet. Sin itle non efl, autêtamiullæ petitioi tempore nolueritis,tnos occafione neceflariajquæqni Ltcentidtus dênucfeultropræfeiis ofFcrtX' ^quodabhorreitJufanèeji gas^etDoitor , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rJ

VelitfcuSiCtefi abeoquifgt;ror]u;totiusreip. Chrijttanirit ris procurato- quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;omim nofiri lefr

rcï erconßlia ^brifliuicesreprafentatjEgoIacobusHur r^tiamineietc. t^dusMendo^d nomine pientifsimi

f nofiri Widifsimi Domini ‘'wei Caroli

Cæfaris

J9

Cæfaris Romanorum Ihipcra^ tons,ex till us fpcciali mâda to, ac Komine totiw/dcn Impefij regnorum Jo proteßamur KiiniorHiTi fuorum muluplicatasprtuatim amp;nbsp;fubliaeEuan^chcasrequßtiones, mottitio ncs,tlenHgt;tciitgt;ione5, iJ'q^nonfolum (utjupe riusJiSlum It me) ieinel iterum, ßd etiM plures inhocamplißtmo amp;nbsp;religioßß, fi'no Ctrdinahuni conl'enju, die Mercuri^f fcorititn(-emfri4iiirtii,XniI Decëbris^fi;^ in boc codent loco rurfus die Martis bora pro nteridam^zy eiußde Decembris,preefentib. truerendißimis ptrnbus prtncipum ora~ i’ibubalum prote/îjtionë die Luna tiSmen ßslitiuirij boramcrididnd àprocuratortb, conß'liirijslmperatoriie Mitiefljtis pro, htis, in generali catu conuenientibus, Boz nonice habitai tandent noaißime proteflor, diÄam tralarioncfeurecefsionê futlTc S)C efle illcgitimam óónul* lam:atq? omnia indeacfta atcç fe^ cuta.ôC quæ pofthac quomodogt; cuncßderequalibetagcntur atgt;. que fequentur jafFecftarafuifle,

futuras fixas 2lt; cowêtiones

ÄO

in Ecclefia Dei inducere atc^ nu trircjac deinde nullius moniêti, । nullius elFecflus magnam Mein exitium populo Chrifiiano minarijfidc Ci i tholicam amp;nbsp;S. fan^iam religionem in peri-culum adJucere, uniuerfalem D f i Lceleß^i^ fcandali^are, decolorare, deformare, eittf' que fiatum amp;nbsp;maieiiatem peruertere,ie proinde nullius momenti, nullius effêéiuSj nullam^ habuifleuim,fedNfff’lt;lt; nonb4(gt;itur4 bitura ui^orem ullum, ullain pcni' uigorent tus iubfiftentiam: necß eam ueilrä, quiuos fe effe aatoritatem ajßertorumk^i^o legatos afferi- rutn S,V,amp;eorumI.pilcoporumquiBono tis,etepifcopo niafunt ,San£ittati ueßramaiori experte fum qui ic । Ql,)joxiorunt,^tCK ab illius nutu 0/ uenitis er fum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pendenti^um, ut inrelig‘

mo Pontifici o^isetmorü rerormationis cau tNota. ütanti momenti negotiounu

uerf^reipublicp Chriftiane,ei^ prouinciæjpræfertim cuius mo/ res 5Ç inftituta parum eis nota le praferibere gçpn pricßcribant, Praeterea eiuf-poßitis dem inuidifsimi Romani Impc

Tatoris femper Augufti nomine

ét

ctfpeciali tnandato,pront fuprapro^ protefiamur tfftorut^jdennncio SanftitutisHcHrtfrex atq; denuncU

' jjgt;onponem il!egitim(ttn,pr£fp«tt negocio ei S.faniiit^ irtcpwmeirinconMenienteotjpx nbsp;nbsp;crut flram

(oamp;fîgmentis plenum, dcprorlus delufo^ refponfionem fidmfutllêf^efjeynulloci-iurejnullacjuera^ Uone flbßftere. ProteL pr^terea, cm.

«14 d4mn4,tHm«itMS, dijsidw, clades ,rui. Licet'ne hæc «4S,fXcidl4 populorum,adhcec diuißones credere,autdi amp;■ flandala in Pccleßa Dei, lt;0- rfligionu «re de fan-pfncMllt;t,«t^reipHb.Cbti)îia«lt;t detrmeta^ protcftamurin Muæindeeuenircatcjeuemunt, fi^poffuntcontingere, ueflra Bcrf, „o6iZomnt6»s non fibi imputanda. Ad huic con^ H^Çquidemfàcilimè ,(^potuitamp; gregationiqui ^ebiiit ex ßirmd efßentia Pontißcatus concilium ap-‘fliddßanguine,ußyddanimaremedtu com pelldtis:^: «’0«^« 4£ibiljere.Prote/lor^;pmiiiterj.Ca^ pefefliSf rolumRomanorûImperatorem debeti5re-‘ ^eniper Auguftum, defeCtu cub ƒƒquot;ƒ' pä SiC negligentia SanftitatisHfftrre Ecclefiæ procellis amp;^tcmpÿatb ßuSjquasmetuttexhoctaCtOjUi i„ui.

impendere/totis fuis uiri ijißimum Do-J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bus minii noflrunt

.ueftra amp;quot;ftnâiflimi Pauli UL/uiumipontif.

gt

f Nafreturri- btïs obiiiam iturum^eius^ pJ'cr^ ócclufmus.fic fec^jonem £ó tutelain omni ftu^ cnim (..a'lares nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i J

Papjs reformj OIO ïulcepcururroruiTi^ ld quo^ darunt. fuïluris, munchs, officïj èc

gnitatis efh quolmperaror eil, quo rex efi, quatenusïus patigt; tur, Jegibus fanóorumcp pa» triiminftirutis, amp;orbis eocon-fenlu decretum atc^ obferuatiim eil, exnupc noomjfTurum, om* niacp aha que eiufdê domini mei flt;ofjumuset 4e Imperatons n-omi'ne

beinus beo, quo melius expediat atip huius conaeniat,modoordinc.Peo,^ hoHr£ prote- re/lor,nobis'^; etid^i Romani patres,umpltp /iaaanis inßru ß,fji Cardinales,ßluo omni iure amp;quot;nbsp;facuit^ ntentumin for [ilynf^quomodocuna.Dominameolmfertt' ma pu gt;nbsp;icu, d coinpetentibus,ubilan£iitas S. infrit^ tariù,corü nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quaeuiuj;alucâU'

quo’ib et prti- ft 'gt;^ft‘‘^^^^lt;lt;»^^‘r^bgionis,unionéprouineia nius,cr ncb s Germania uera,abSolutam (ir generale rcddi po/îuLt- in fanilo uniuerfali Concilioßeri oportet, tnus und cum morum reformationem omiferitaut dißule in-niddia orioi lerit,uosq-iudem inhis négligentesfueritis, nan. unde cô eadem omnia ^ua San^itati fuaproteüt'

tus

lt;JÎ

fnißtw, eojfm modo amp;■ onUnenomitJeiniii ßefj crCaftd Üißmi Demini mei Caroli Ro- renifuo mune-

' I’^anor.lmperatonsfemperAuguiiiprote^ re,crnosoffi~ I fiorarij.denucio:atlt;j;hanc protefialionem eionobis iniun i fcis,tfr,^fotifs, auoiies amp;nbsp;ubi mihi nilum nbsp;nbsp;nbsp;miniinè de

\ jiierit,e(lenecfflaricm : ouamenmq^ aha P^^**”“* ßlgt;erpromilsis abeisdepcndentibusco

‘ d I r ,2 a- llationem hac fabiiirnm aß,r.

: ’«o,etfacHl[atemil'ir(jé]no:T(iri'SHosom Citfaris HfS ^Wädeflishuicme^proteflatioijißeh comini noflri fetco^ià Mohis NoMrijs, à ^KOcw qjHCx niandatis in agt; iirûm.u!pubbea debi' omnibws conßciätis düs huiiis prlt;e w^frutnenu. QiiaBononicfipro- tfnflt;e congre» telhtione Ieda , idem Magn. gahonurtNo» D.Fifcali's Caef.fuo Sc collegæ t^no «c/iroi« nomine, dióam proteftationis ffripturam fic ledam et recitatâ, mrtute mandati Cacfarci præfen *’ tauitjillamcp in adis redigi pe-tijnSC requiTiuitmodo l oi ma proutinipfacônnetur. Atep cm niarcuerendifs.dominus Cardi

nalisde Alontcpiædicius,rcpc tita proteftarione ,leda pei D. Claudium notahu fupiadidfr,

ex

^4

tx mente et fententia patrum xiftcntium, ut fuprà,refpondit, narrata amp;nbsp;recitata per D. Doóo rem Velafco, prout recitantut amp;nbsp;narratur in proteftatione feu fcn'ptura per eum lecta , præferx tim conrra honorem ipßus reue-rendi'fs.Domini prefidentis, reueredifsimi collegae fui, ôipatrum in ciuitate Bononiæ con-gregatorum, ÔC ea quæ propofi-tafuerede inualiditate transla-tionis de ciuitate Tridetiad ci-uitatemBononiæ dolofe faâx, Só quæ propofita fuerunt de fe-curitate ÔC hbertate ciuitatis TH dentijUon efleuera, Só ueritatis clypeo carere: conteftansdehoc Deum^qui eft ipfa ueritastprout fuoloco er tepore,fi opus fueht, deducetur amp;nbsp;oftendetur.afferes etiam, ÔC affirmans, feelTepara-tum una cum patribus concili] morte oppetere, di. martyria pari, priufquam confeniiat, quod hoc

hoccxemplum in Ecclefiam intró ducatur,quôd fcculan's poteftas uelitconcilium cogcre prolibitu üiOjóC ei libertatê adimere : 8C Im-peratorem ( quod cum pace eius dicitur^elTe Ecclefiæ filium, non autem Dominum ucl ,magiftrum: Slt; fe óó collega fuü efle fedis Apo^ ftolicæ legatos, 5)C de hisquæ eis imponuntur, amp;nbsp;de totàüillicatio^ nefua paratos fe elle redderc ratio netnDeo primüm,deinde S. Do» ttiinonoftroinipfafede fedêti. Et nihilominus cum propofitaperi» pfos Dominos procuratorcs Cæ» farcæ maieftatis longam contine» antferiemuerborû, amp;nbsp;no pofsint omniamemoriaretineri,dixit 66 obtulit, quod dabitureis cogruu

plenius refponfum die V eneris proximèfutura,hora cogregatio^ nis confueta : monedo eofdcm, ut ipfo die ÔC hora comparcant, rc» fponfum ipfum accepturi. Etnili tomparuerinndixitetproteftatus

eft,quodnfhiloitunus refponfutn dabitur, £C pubh'cabit mundo unt uerfo, répétés proteftatîoné præ* dîétâ, et pro repetitahabcrïuolés, Qijibus prolatis, præfatus magni ftcus D. Fifcah's Caefareus dixit, fuo collegæ nomine ea refpongt; derc,quæ tantum in proteftationc fua dicïa crint,de quibus publicö fnftrumcntum feu publica inftru-menta confici, amp;nbsp;fibi reddi in auz tentica forma petijt, óó requifiuit* His peradisyomnes difccflerunt hora tertianoóbs.

_ Super quibus omnib. fiéfingii' lis fuprà fcriptis,partes ante diôæ aftantes, ut fuprà,rogaucrunt nos Iulium Cipatâ 8Ó loannem Salua notarios, adduéîosad inftantiaffl præfatorum magnificorû domino rum procuratorum Cefareæ Maie ftatis, 06 Dominos Claudium de la cafa , acNicolaum Dziel,notarios pro parte didi R. D. Cardi nalis deMonte Slt;aliorumEpifco

porum

pörü 8^ PfæîatorS addudîos,ut dé præmifsis omnib. inRrumcntaucl inftrumentû, publicûuel publiea conficeremus, ipfispartib. danda*

Afta fucruiithæc incitiitate Bononiæ,die loco SiC annoquû' biis fupràjpræfentibus ibidemD» Francifcode Viuero, D.Ioânede LignyfamOjD. loane de Fonfeca, D- Petro de Vargus, D. Garcia Hernâder,Hifpanis, teftib. ad prç omnia adhibitis pro parte tlokflôrû magnificoru dominorû procuratorû Cæf. Maieft. Necno

Bartholorii ço quondâ Antonij Graffiti Senêfimagnifico équité, ,Cgt;.Hercule Marifcotto Bononiêf t^doanne deModcftts Arimineit ^ijD.Barthol.Fofcaratio, notario ^ononiêfijCtD.Alexadro Garga ’^elloBononicfi teftib.fimiliter ad liibitfs ad præditfta omnia pro par *^prçfati reucrcndifs. illuftrift-I^.Card de MontCjamp;S aliorûEpb ^toporum praElatorum,qiu omgt;

G Z ncs

es

nes te Re s idonci ab omnibus par* tibus uocati fuerunt, QC rogati» ÔCc. '

RESPONSVM PONTIFICIS datum oratori Cæfarco ad pro-teflatioiiem.

MAgnam fuperiori confiiîo» riOjIlluRnf D. orator mœro ris caufam dedifti S.Domino no^ ftrOjôôSacro Cardinalium colle' gio, cumexdiplcmatis iHïus ingt; biSj quodmandatum appcllabas, hoc in locoabs te pi olati Sérecb tati, facultatem tibi ipli, fancftifsi' mo Domino noftro ëc facto collegt; gio proteftandi à Cæfàrca Maie# Rate datant cRe aflèrercs, qua fta’« tim es ufus. Magna idem manda/ turn poftea diligentius expenfunt ôf examinatum lætitia cos ipfos affecitj quorum animos dolore an te afflixerat: cum nihil in eo reper turn fit, quod tibi iRa facultatem, quâtutibi fumpferas, daret.Hæc uerô duo cum explicauero, aeïL

mul dol oris ÔC mœroris caufas at-que rationes reddiderOj fcias tibi maxima ex parte ad ea omnia, quæ alicuius momett uel diéîa abs te prolixins, uclaâa in fiiperibri confiftorio fnere, de ^uib. nuncrc fuofum expédias , efle refponfum, Qiiecnim proteftatio ilia tuacom pleâebatur, licet refpofione non indigerentjtamenfilentiominimè præteribo. Huncuerô ordinem in refpondendo fequar, Sandlifsimi domininoftri autoritati obtempe tans, qui eum mihi præfcripfit, cum mihi has partes tibi refpon-dendi impofnit. îgirur ut à mœrogt; tiscaufa explicandaincipiam,ea quidem eiufmodi eft, qnam per te facile intelligerepofsis,pr3efer-tim cum parte huius molelîie tam in ipfo proteftandi munere fun-gendo,quàmgrauionerc portan-do, te ipfum fenfilTeminimè dubi-tandnm eft:eô autem maiorê, quo nihil magisftudinm tuûcrga cia-e 5 rifsû

JO

rifsimam Cæfaree pietatis gionis tâmam, uelmai'or pietas er ga Ecckfiam eflè debebat: cuiex hacrenon minimam perturbatioz iicm impendere, ut qui'fç pi'us ac prudens rerum æftimator men'/ ro fufpicaripoteft. Hæc ergo eft ipfacaufa dolon's, qua proteftan-di aflerra à te facultas, merito utnf queattulit. Quafiin teipfo,quod minime c redend um eft, expertus non fuilTes, in illis certe religio^ fifsimis,et pn'ncipibus uiris,^ no mini Cgfaris addictifsimis, quite, cum iam ad proteftandum accede^ res,adier5t,multis lachrymis pre* cesmixtas Slt;^ adhortatioesfecuin afferentes, utteab incœptoprote ftandi propofito abducerct: hanc, qualisfit, potuifti facile agnofee* re^ Illud uero omnibus nota eft, rem mali exempli efle, ab fjs po tifsimùm ufurpatam,qui uelpror* fus ab obedientia difeeflerunt, uel jnçauacfllare cœperuAt.Qjwrefî

7t

Iiæc maxl'mx perturbationîs Ec» clcfiæ ligna certifsima graufter S. Domini N‘ animum commoue» 1 runt, qui paterno amore femper

CæCMaielteft profecutus, ÔC clefiæ pad, ut paftotem Ecclefiæ decec, femper ftuduit: nihilmiru. eouero grauiorcmdolorê,ÔÔ eius Sanditati ÖC facro collegiOjac om nibus qui, pacem Ecclefiæ amant, incuflerunt, quo minus hoctemgt; porealiquid eiufmodi expedaba tur. Qiiid cnim minus expedari poterat à Cæf. Maieft. quam eo pore, quo contra eos qui quo re^ tebellionis nomen ergacius Magt; leftatem, maxime uero erga Eccle fiamR.om.obtegerent,Proteftaiv tes fe appellarunt,gloriofifsimam uidoria reportauitfid quod non tantum interueniente Sanditate fiia ( ut tu Domine orator,nimis Icuiter æftimans Sanditatis fuæ auxilia in hoc ipfo bello Cæf Malt;s ieftati miflajdixifti)fedita prolixe c 4 copijs

7»

fpptjs fixf pecunfjs adiuuante, ut ui tes patnmonr) Ecclefiæ exceflint: pmnia auteiri tempore ita oportU/ ' no data, ut ipfa opportum'tate au , xilia utcüqj magna bencfido u^ j nlitatefuperarcr.Quidigitminus expecflarj potuif, ut adepta ui' . óioriajó^adhucrccenti, tales fru-dïus pietatis amp;beneuolentiaeSan óitatis eius Cæf Maieft redderef, ut finis j'llius belli, principiû prote ftandi cotra eâfiiturû eflèt ? Cu eX/ pedauit utfaceretuuas, öó fecitla brufcaSjdicitProphetainDei pet fonaad populûfuû,poftmultabe' neficiaillis collata,cumeorüingra j tûanimûredargueret.Si uero ipfc Dei in terris uicarius,Cæ(.Maieft» tancp planta nobilifsimâ,omniftu

, dio tam inde ab initio pôtificatus femper coles,ex qua fancfiifs.etno biliis. fru0:us adpaccmamp;^concot diam Ecclefiæ expeóabantunhac fua diligentiÔC afsidua cultuiano fuaues pacis SC concordiae tanqua

; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;nbsp;' tma^

7Î

uuarSfruâus, fed proteftationiç minimèdecentiSjôCdifcordiarum

' acerbifsimas quafi labrufcas per-dpiat, cui magis conueniretmçe» rcnti animo dicere,Qiiidpotuifa

1 cereuineæmeæjôCnôfecic'ÔCquae ' fequunû Hacc ergo fuerunt, quæ I S.DominoN.ôôuniuerfohuic fax cro collegiomœrorê animi merî-to attulerût:cû tamê Domine orator diplomatis mandati fui auton'x tare amp;: facultate fretus,nullis ratio nib. quo minus à proteftatione te abftineres , deduci te patereris, Nunc igit accipcj quo pacflo idem

I tfâdatû dihgêtius examinatû,prix niùmS.S. deinde reliquos omnes qui ob banc caufàm dolore lunt a€ Omni dolore leuarit. Qitod ( tino uerbo minime à te expedîax to, dicere polTum: hoc feilicet, nû hil in mandati diplomate côtineri, ne uerbûquidêj quodtibi faculta* têprçbeatfub eaforma uerborum contra S,S,ÔChocfacrû collegium

e pro*

proteftandi,quain fuaprotcRatio ne es iifus, cùm minimè hononfica S.fuæjtû CæC Mai eft. paru digna. Dico uerô irerumatcp iterum,ut melîus aiidias l'ntelh'gas, nuL lum fcilicetuerbumefle in manda ti diplomatejquod fignificat talem uoluntatem Cæfan's fuifle, ut co modo cofra Sandif Dominûnogt; ftrû proteftaren's^quo iamesprogt; teftatus:nullum,quod banc tibifa cultatem darct.Tu ehim,quafi fa^ cuiras tibi data eHet contra Sancli/ tatem fuam, ÔC facruni collegium proteftadij fie eaufus esihuiusue-ro rei in mandato tuo nullam non modo exprefsâ, fed ne leuiter qui/ dem adumbratamuôluntatéCæf. Maieft.habes; tnhocuero expref/ (am, contra legatos fancHitatis fug prælatos Bononiae exiftentes, quos translarione concilij è Tri/ dento Bononiam authores fuifle acculàt:ac ut contra eos fui procu ratores proteftentur ; mandat. Tu uerq

weià cS audiïes contra illos à pro-curatoribus Cæfan's ïam protefta-tum fuifle, quaßidem effet prote-ftari coram Sanditate fua Qé facto hoc collegiOj 06 contra eins Saneßi tatem Ô6 factum collegiû, eo modo proteftandi es ufus in hoc fa-cro locoj aflertus hac l'n caufa procurator,quo modo alij ptocurator

Caef Ma. apud affertos, ut appelas, legatos Sancflitatis fuæ Bo Honîæfunt uû t quamtibifaculta-tenijUtdixi, no compcterc, ex te- lt;nbsp;•aore Ô6 data mandat! plané con-ftat. Præcipua entm quæ tu prote-ftando obijcis, aliquot menfium fpaciojpoftquatn mandatum fa-fuerat,acciderunt:ita ut in illo S.Maieft. coplediea, quæ necdCt contigerant, nulla ratione potue rit. Sed qui melius hoc intelligt poteft,quàmexipfiusmâdaci uer-bist'Recitabo igtt bonafide,quæ tu bona fide feripta efle dixifti, cQdefcriptwm exemplar manda«.

mihi

•7^ piihitradci-CS.RECITETVR AîAH UATVM. Carolus qui'ntus, ' Intellexifti nunc tandem D.ogt; rator, quod ante non animaduet/ tifti, in uerbis mandat! f Si enim abs te animaduerfum fuifletjnon ta longé extra fines mâdati fuifles progrefl'us. Sednunc admonitus, an no animaduertis,quo pacîîOrCÛ de legatisBononiæôC deprotefta done mandaru loquitur, hanc uo luntatem Caefaris fuifiejfatis aper-tis uerbis declarat, ut contra eos proteftarerisj cG de Santflitate fua 66facro collegionulloin loco dfi cat contra, fed fem per coram S.S, £lt; facro collegio contra ipfos lega tos: exquofuper hisMaieft.S.iii/ dicium à Sanóitate fua, quæ Icg'^ dmus etunicus iudex hut us nego Ct] eft, repofeere cenfenda eft.

Nunc ergo ex his uidcs,quod ui demus omnes,06 libenter prædica mus Jegitimos fines modeftifsf mi PrincipiSjCefaremfuo manda

to non cgrcflumrquf fi fc ofFenfiini cxiftimabat, à legatis SanÆtaus fuæ, èC ab illis prælatis nihil à iiihi tiaalienum fecifTe uidebatur,fi co gt;nbsp;traillos coram Sanôlifsimo D.N. 2^ facro hoc collegio proteftarcû hcq; extrahos terminos diploma ’Hudjquod mandatum appellas, nuoquam progreditur. Qiiod ft S.S. huius caufaccogninoncm fux fcipere recufaflet, tune demum, ß wnquam,protcftationicontraS.S. locus aliquis ÖC tempus fuilTet.Tu ^cro nonmodo hoc tempus non ^xpc(?lafti(quod certeß futurum luiflet expetftare debuifles, fi uel Ipeciem aliquam iuftitiac tuâpro-tcftationem habere uoluifles ) fed jjcctalc iudiciumunquä poßula^ *l’’fi quoduero poftulafti,quod hidicium huius caufae attinet, liæcfumma tuæproteRatiois fuit, legatos ipfos,urià cum maxima parte ipforum praelatorû, indicia «aufa S,S.códemnarct.Q,uid enim

aliud

äiiud reuera pctis, quandó à Säri/j Ó^itate fuapoftulas, ut decrctum il lud cocilfj,quod ftatm't translation netn eiufdem concilij è Tridento BononiaiTijqiiGd illi ut nccefian'o falutariter,fic SC iuftifsimis mo/ disfadfum afi'erunr, refcindcre èC abrogate tanquaminiuftuin, (flione pötius quam iure faäum.fi ne ulla ulteriore caufae cognitionc poftulas:ö(^ut multo maxima par tem prælatorum unà cum Icgatis minimæ parti,quæTridenti mam ferat, ccderecogat: quo quid ma' gis qmnem authoritatem ipfi coti cilio, no modo in præteritis aâis, fedetiam in futuris adimere poß fit,præfertim cum nullam æquita/ tis formam, nullam iuris, id iudb cium habiturum eflet,!, nonuidco.

Quanto æquius fuiflet, utpaugt; ciorcsilli, qui Tridenti remanfC/ runt, fi quid à maiori parte minus tuftofatSumfuiflein hactralation nc cognouiflent, eius Sanditati fuas

r

'üas IIcl excufationcs uel quér«igt; las pom'gerentiquas quïdem ei'us Sanâïtas nunqua fané recufaiïet accipcre ,quemadmodû nc^nûG ■^ecufat. Imo quoniam Cæf. Maxi left, mâdati uerba hucfpedîant £gt;C Prouocant, quemadmodumiuftif finiumamp; reljgïofifsimum princb pcmdecet, Sanóitas ei’us huius wufæ cognitionem ôô controuerx. Cam dciure translationis ciufdem Ueten ÔC perpétue more ôô iurc Rom.Pontific.adfereuocat Quâ tauerô æquftatehoc faciar, lt;^nrus fît, paulo pôft explicabo*

Nunc iît concludâ hune locum gtatulatïonis dC gaudîj,cx bis que lamdiximus,uides Domineoragt; tor,quanfam caufam habet Ôi^San lt;Sitas eins Ôl facrum hoc collegiS, acomnes prj: tuipfedeniqp Princi pis tui cauira,Ecclefîæ gratulandi, ercptæ ex tanto timoré, quantum aftetta protcftatio tant! PrincipLS tall tempore meritô meutere po-tuilTec^

go

tui'Hèt. Qiia in rediuinæ bom'fat/ maxi'mæ funtagedægranæ, quótl I cum fediriola confih'a non dceß ! fènt, quæCæfMai'cft. hue impel/ lerent.’tamen Dei rutela in ea tan/ ta extint,non modo ut non perrni i feriteum aliquid eiufmodiinfuis ■ fcriptis compJeÓï, quodEccIefiac ( perturbationem afferre pofsit, fed ! contra ueram Ô6 Jegitimam iiiam aperuen't ad ipfam pacem Eccle/ fiæj concilrf ipfius coticordtî Hf mandam. Principis igiturtui caugt; fa. habes Domine orator, quod gatideas: tuauero, quantum uel gaudêdum uel dolendum tibi fit, tuo iudicio perpendenduffl reliU/ quitur.

Atqshæcquidemhadenus dt ôa flint,cum eiufinodi fint,quæ fundamenta tuorum didlorum atflorum in fuperion' confiftorio tollanr. lifdem fané Sandtiras eius omnem fuam refponfionem coclu dere poflet, necquicquam prætc/ , rea

tea ad protcftationcm tuam, quae nulla eft,nullam uim habet, nullo Jureconfiftit, refpondere. Verùrrt quia fieri pofsit, fiquæabstefunt diâa,fîlentio praeterirentur, utfugt; ! fpicionê ea res alicuius uere öbicx

Ûicriminis(ea uerô plura obiccigt; fti)ignaris reruafferre pofsir, idep f Cum detrimeto falutis animarum

Corum qui illis fidem cirent habi^ turiudeo Saneftitas eius omnium faluti confulere uolês,óó falfos ru-moresfparfos,quant« fieri poteft, ex omniG animis depellere, me eti amiufsit, utad obietftatua inafier ta ilia tua proteftatióe refpondere, eaquæ nunc és à me auditurus; fi primùmquô fpccftathæc totapro teftatio,quëfidéfibiproponat edi x?ro. Scopû uerô eu elfe uideo, utnegligentêinrebus Eccléfiæ S* S.tergiuerfantêac moras afteren--tê, ne concilia rite celebrentùr, o-ftendat.Contrà autem, uigilantem 6^ diligentem ipfam Cæf, Maieft* : j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f cum

81

Cum igitur hiincfcopir tibitüi proteftano propofucni, argumen ta omnia, quibus ui'am ad banc co cJufioneni firmandam munirctibi contendis, eius qnidem generis funt, quae maxime Cæi?MaieÆpie rarem amp;nbsp;ftndium erga Ecclcfiam dedarare uidentur; preciptiè tierè in procuratione celebrationis con cilijgeneralis,quod præcipuumre medium rebus EedeCie afflidis perçut bâtis Temper eii iudicatam, Qiiæ omnia fi abs te hoc animo prolatafuiifent, ut Cxfaris pieta, tem tchatiorem redderes, non ô' pus efletbic alla reiponfione,prêter gratulationcm apudipfatnEcy deham: gratiartim adionema/ pud diuinam bonitatem, qiiæ tali animo prxditû Imperatorê Ecde^ fixdederit. nec enimS. Sândîtâs Cxfaris uirtutes obfcurare cup/t, , utfiixillufirenrur, quodeifetintri ' di;necminorcs uideri eas, defidd rare poteii^pro quibus wnà cuEc, cleGa

tlefiaprcccstotics fundit.Sed qüö niâ tu in hac tua aflerta proteftati/i One quo magis Caefaris uirtutes il luftras,hoc magis obfcnriora eins fancftitatis ftudia 8^ eiufdem negli gentiam in rebus Eccl efiæ teftatio remreddereexiftimafti:ideohuic parti,qua: prima pars eft protcftagt; bonis tùæ, in qua Caefaris ftudiG oxtollis inprocurandis rebus Ecgt; clefiae, maxime autem frequenti poftulatione concilij generalis,pri mùm apud beatifsimæ memoriae Pontifices Leonern 8C Clemêtem, tandem apud S.San(ftitatem;ficrè IpódetS. Sanólitas:Si Caefaris ant mus hic fuit, fi hoc eius defideriû, ut generale concilium celebrctur j commune quidê hoc defideriunt fuiffèfue Sanôitati cumillius Ma ieftate.Sic uerô commune,ut San «ftitatis eius uoluntas hac in re, quemadmodum eft illo aetate ,fic tempore etiam antiquior. quam cgt; andern tuifl'e etiam ante Pontifi-i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fi catum

S4

ifâtutn a dep tû, fie declarauit,ut nullus ex hoc S, collegi'o frequent!-us eaderccum eifdem pontifici-bus egent: id^tcftimonio ipfius S. collegij, præfercim eorum qui tum l'n Cardinalium numéro ad-feripti fucre.Necucroinanêhanc cius uoluntatem fuiflê, fed fince-ram ftabilem, faéèus Pontifex ftatimdeclarauit: cum nulla de rc potius apud Principes,’quant de celebrafionecôcilij egcrit.Siniul-ac autem ei uel minima occafio eius celebrandifuitoblara, idindi xit primùm quidem Mantuæ jU^ tu Domine orator redté quidem commémoras; deinde Vincentiæ. Quibus in locis fi res ex uolunta-te fanctitatis fuenon fuccefsit,^d Mantuæferè nulli,Vincentiçpau ci prælati conuenerantttamennon défait cura ÔiTftudium fuæfandi-tatis, quæ Vincentiæfuos legatos fex menfium fpacio expedareE-pifeopos fecit J quos g literas fuas

ad

ff

ad omnes proui'ncias di'rccQas,ad condliQinuitauerat: 6lt; fimulnun dos ad Principes dimifcrat,utbo^ naeoi'ö pace iiceret Epifcopis ex quauis prouincïa, qui conuocati crantjUem're. QjiodfiMantuæac Vincentiæ nulla frequenria Epp ^coporum fuerit: non ob earn qui dem caufam id accidit, qua tu Do. Wine orator affers,cum diets, illas ciuitates minimèaptas fuifle, quo diuerfarura prouinciarum homi^ conuenirent: qui folamTn'-dentinam nunc aptam effe conten dis. Præfertim cum hoc conftet €gt; tiam, ut fatis opportuna fitT ridêx tinaciuitas : tarnen commodiratc lociö6 abundantia omnium rerS, quaecelebrationiconcilijfunt ne-celTariXjhas urbesTridentinä Ion ge fuperare. Sed aliæ caufæ fuc^ te, maxime uerd ipfa bcllainter principes Chriftiano^ , quæ hoc fandum ftudiumcelebrandi concilium nufquâuUa caufapenèfogt; fs la

8Ä

lâimpedtuit. Htc nero magfs mincre Sanditatts fuæftudmm ce lebrand» concih'û, Cxfarisfiudio, eiî neceffè:quod Cæfar,fiue inui-tusidfecerjt,fiue quacuncp caufa addu(fiusamp;^ tracîijs ad Bella, qua: gefsit,maxima impedimenta intet pofuiflc celebrationi condlij ne.-mo negate poteft, Quachanc tame maiorem occafioncm ei'us fandita ti, declarandx fuæpiæ uoluntads dedcre,quód afsiduus fuaforpa^ CIS Temper fuerit,bell« ipfcnungt;, quam geflcn'nquóduel minimum impedimentum concilq célébra--tiont dare potuen'f,nulli parti plus qua'm alten' adhefen't: nulli pn'nd pi feibcium belli adiunxerit, præ terquam ipfi Cæfari, eo in bello, quod uidebatur maxime uiam mu Hire celebrando concilio: ÔC uttu Domine orator redîè dixiiii ,utq) ratione fuaderifibi nonperny'tte-rêtjUtfacris concilqs obedirent,ui çogerentwr, Verymne Ungula rc/ ceiv

ccnfeantur, quod effet nîmi's lon^ gumrôô ut omnis aóionum corn-par at io tollatutjquâ Saruff itas fua fieri non uult, præfertirn hac in re, in qua de pietatis laude fit conten lio (quæ quali'feuncp fitjtota tribu enda Deo cft) fed ut concludatur hic locus de ftudio fug fanflitatis, delaboribus,deiiTrpenfis pro ccle hratione conciljj, in cuius comme tnorationctuDomineorator fàn-efitatem fuarn compulifti: fie bre-ui àmc expediet totahæc orattoifl tu Domine orator apudannnum tuum paulo diligentius recenfere uolueris, fingulorum annorum aquot; lt;^a pontificatus Saneffitatis fuae, lt;luæ publicè omnibus funt nota. Quodfî feceris,eius piamuolun-tatemftatim clarifsimè innuncijs S^legatisagnofces’.quos fingulis ferè anniscumtjsmandatis pracci puê ad diuerfas prouincias mile-fit, utquoties ab armis ceflatûeC fetjôc interuallabellorum fpc ali^

£ 4 'a quam

SS quamalicuius opportunitatis ce^ Jebrandi concilij darcnf,dehoc tjsprindpibus agercnf,quorüau^ thoritate ÔC opera concilia indïge reColent, cum Bella flagrarent,dc pace,CUIUS tameßnis Ô!^fvu(fîuseC iet ipfa concilij celebrado. Qua in reitafaic ardens animo Sancîi'tas plus,ut nee i tin erum longitudine, nec incommodis deterreri potiie* rit: licet annis admodnm graais, c^ijo minus eiufmodi legatione, idep non femel apud Principes df £cordes,perfeobireuelletproipfa Ecclcfia,iiteifimul cSpace conef Hum generale redderecHos certe annos,fi paululum tecum confide rauen's , uidebis uniuetfum eins Pontißcatum in bis duobus fam diifsimis negoeijs eße confumptö. Neep tu quiequam horum negas. Qiiianihilaccu/äs,antequamuen i tum ßtad TridencinS conciliumt neep etiam quiequam hic obijeis, ^tequSuenias adtranslationem: ac

»9

acneineaquidem ah'quid acculas» Paten's enim, infcû Sancftitate fua, »d fatHû futile; SC ob cam caufam legatos aceufas, quôdinconfulta fan-âitate fua id fecerintln hoc tantum fatiîumfantfiitatisfuæimprobas, quibufdatn literis,in quibus prçlato tum, qui Tridento Bononiam unà oitnlegatis concilijfe contulerant, wentionemfaciens, concilrj Bono-nienfis nomine illorum congregati onem appellat, in graue (ut tu dicis) prçiudiciumillorum prælatorû, qui fridenti remanferunt. Si uerohoc præiudicium concilij appellationa attulifle illis affirmas, an non idem præiudiciûeft,quodCa:faripfe fuis in literis attulit,quod tu ipfe Domine orator,quod reuerendifs. T riden tinus, cum uerba literarum Cæfaris fequentcspoftularetis,utfua Sanôi tas concilium Trid entinum reuoca* •■etjreuerti facer et, r educeret c* Quod fieri quidem non polTet,fi nufquam nifiTridenti concilium eflet.Qjiarc

f S cum

cum decongregatione Bonom'cco ftctImpcracorêintellexi{]è,condHlt;ï eam congrcgationem illum qiioc^ appellafle non cft dubium. Cur er^ go hjcnon idem eft preiudicium'’an quod fummi Pontificis uerb3,qtii legitimus eft iudex,uim fentêtiæha bereuideatuf!’ fn hoc fanairatc eins accufas, quod præpropero iudido anteuertere iudicis fentcntiam,caiJ* ßm eorum qui Tridenti remanft/ runtjdamnauit, cogrcgationcm Bo nonienfem concilium appellans?

Aufculta ergo, amp;nbsp;intelIigeDomi ne orator, qui rede hacincaufafua Sanditatem iadicë cognorcis,ne latum quidem unguem eam ab offi' cio iudicis difceisifte,nullum^prat-fudicium alteri parti attulifte, etiâfî concilium conuentum Bononien-lêm appellettquia donee caufacO/ gnofeatur, liberum eft iudici, com/ muni uocabulo,quoomnes utmii* tur,uti.Omnes uero ita uulgo di. lo/ quuntujr S)C fenbunt, concilium efle transb/

9»

translatum Tridcnto Bonoru'am, etillic nuncefle; imô Sancfiûas fua, doncc aliter fibi per cotrarias proba tiones conftiterif,cum uideantmuL tomaximam partem Epifcoporum unà cumlcgatis S. Apoftolicæ Bo-noniam eaufa transferendi concilif fe contuliiïèjah'ter,fi iuRi iudicis par tesfcquiuelit, dicereaut appellate nonpotelBNec enim minor pars in tedubtajquodtu in tua proteftatio-ne aflèn'Sjîêd maior,(ànior haberi de bct.Non igitur alia appellatiöc ma* toris patris Epifcoporum fe ex Tri-dento Bononiam transferentis ut» potuitjpræfertim cum fciat concilio poteftatem data efïè feipfum transfe ïcndi: an ucrô Icgitimis modis tranf latum fuerit,quoniam in eo eft con-trouerfia.'hociudicium ftia (ànditas prout ad fe delatum eft, fibi confer* uat’.concilq tarnen appellationem^ nóauferr,donec,ut dixi,alterius par tis probationibus error amp;nbsp;iniuftitia «nodi transferendi oftendatur.

Sed

9»

6cd trän Ce a mus ad reliqua,qiiï apcrtis uerbts obtjcis S.S.ÂdiungiS autcm ncfcio quid in ilia tua querem* Ia,iniuftg(ut dicis)translationis con cilij : quod nontatn ad prælatos illos pertinet,qui authorcsgiusrei fuc' runt, ad cius fancflitatê in cadem jçota, caufa, ô^,utdids,crimine inuolucn-dam:cû dicis,prçlatos quofdam ob/ noxios et addidîos nomini Sanâita tisfuæ hoc fecifle, duiduefotuDo mine orator : an ut hoc aceufas, ç funt addidûfic illos laudas, qui Tri/ denti manfèrunt, quôd nomini Pon tificio non funt addidi,^ Aj uides, quale periculum indetimeri potC/ rit. Nec enimfchifma exaliare na-fei iblet,quàm ex eis prçlatis,qui no mini Pontifîcis Rom.minus funt ad didi. Siuerô addidosintelligisfa diofos quofdâ, qui partes Sandita tis fuaî iure uel iniuria defenderc ue linutales quidam fua Sanditas nul/ los cognofeit, quia partes fuas nul/ las proprias agnofeit,prêter cas quç funt

tunt patHs erga filios,amp;f paftorfs cr;^ S’gregcm: necuero acddit adhuc inconcjlio ulla tab's controuerfia, ut dufmodiaddidis opus effet: tantS denicß fua Sanóitas fibi addidlos pifcopos efTe cupttj quanta fùæ con fdentiæ 8i. bbertati, cuius præcipuè temp in cOncibo habita eft ratio,adgt; ^iâicffc uelint. Neep uerô quicf|t fuit quod fua Sandtitaslcgatis fuis ’^ifeedentibus maiori cura commen ^ant,quàmutuiderêt,ne patribus ’uconcibo ullâoccafione deadem-Pta fibi liber täte fententiarum dicen darum conquerendi præbercnt.

Scdtrartfcamusnuncad reliquat 9'J«apertis üerbis obijcis S.S. Ad il ïuducrô in primis, in infiftis ma^ 5time,quôd S.S. nullis nec Cæfaris, Uec Serenifsimi regis Roin a. horta* lionibus, nullis deniq^ aliorum prin dpumGertnaniç uelhortationibus uel precibus fibi perfuaderi patia* tur,ut concilium reuertatur Triden lutn. Ex quo argumentaris,minimè curac

curaeefleSanlt;fîjta«fuæfcs Germio norum, eorû iàlutê pro mhilo apud cam haben'; praeïèrtim cum Maieft» eins ftudio Sc cura tantum effetîîuin fît,ut fi concilium rcdeatTn'dcwnij ïj ftatîm Tndenrtnae Synodî dect»^-’ ta fint fufcepturi, qui îampridem ab Ecclefiç obedîentîa difcefièrunt;hîc quidê fua Sandîîtas hoc prîmùffl iquot;«' fpondet,nunquâfepraîcîfe negalTe redîtum conciltj Trîdentum,modo id debîtîs modîs fîatJilli^ prouîn* cie fie utilîten ÔC fine fcandalo aIîa-gt; rum prouincîarum prom'derîpofsît, ïdquodfçpèà Sancflitatîs eîuskga tîs eft afFîrmatum. fed ne facile hoc credatjcxpciicntîa fuperîorutn angt; norum fan's admonetunquæhacra/ tionc addudîa, quod fàlutarê Get/ mani'æ populîs indîdi'onem concf lij Tridenti futuram fperaret, îani bi's eodem in loco concilium uoca^ i uit, bis legatos mifit. quodiàtiso-ftendit, Santflitatifue non minime) fed maxime curæ elfe res GermanQgt;

rum»

rum. Sed cum legati ei'us SaftdÏïta^ tis in prima indictione y, mêfes inte gros cxpecîaffent aduentum Gergt; manorum, amp;nbsp;aliatum prouinciarû Epifcopos,quàm pauci uenerinr,^ nuilipotius,quis te melius noucrit Domine orator f qui unà cüm illu^ ftri Domino Granuella, Reuerê difs. Domino Epifeopo AtrebatêC tertius orator Cæf Maieft.eô acceP fifti: cum legati tame eo in loco adgt; fflènt, reuercndAs. Cardinales Part ' fiusMoronusetPoIus,quo^patiê tlæinexpedlandoipfc optimus te^ ftis elTe potes, eo autem locupletius teftimonium hac in re darCjquôd in Uitati tu et coliegç tui à legatis,ut eâ dem imitareminijUt laltem ucl unus ueftrûm maneret Tridentt,quia ue^ , ftrum exemplum multos facile inui

•arepoflet, ut uenirêt: uosipfos ' eufaitis, id minime facere polTe^

fis. ÔC cum pauculos dies illicfuifle^ ris, tandêdtfcefsiftis.Sequutû eft po öeaeodë in loco, maiurioritêpore,

ut

ut eft exiftimatS, indidtû a S.DN. codhum, mifsis eódê kgatis reueré dif.de Monee, S. Cruds, SC code Po Io:cS tu Domine orator, unà cö illu ftri Domino Franciico de Tokio Cæf.Maieft* iterû oratore ueniflês. Quanta uerô, ÔC quam longa expe-óiatio Icgatorum fucrit,cumtu eo* rum patientiac particeps efles,nihil attinetapud tecomemorareifedme minifte potes, quot mêfcs pen^ friv ftra confumptilïnt, antequam prin/ dpiüm concilij daripoterat.Poftuc ró,cum iam per Dei grati3rn,ó^ folù citudinem S.D.N.SClegatorumfuo rû,conciliûinchoaretur,ÔCiamprx-claros progrefl'us fcciftet, multa prC clara cum de fide, tu de moi Q refot/ macione décréta edidiflet -, omnia^ abundè adeftent concilio,quç Get/ manos, ut eo ucnirent,inuitarcpof fentitu uidiftij’quàm pauci acccflc' rintiex illis quidem qui medicina co eilt) maxime indigebant,nulli.Ex Epifeoporu numero, etfi aliqui in-

ucnti

Ucnd Hint, fakcm qui procuratores fuos miferint : tamê quod attinet ad ld remedium quod ex concilio Tndenti celebrando, falutis Ger-’’ianorumcaufa, fpcrari potiut,ne ’’'inima quidê ex parte ea ligna uogt; ^untatis in rccipienda medicina fa* lutisoftendebantjquac ftudio curæ ^folicitudini S.D.N.ineaporrigc ^3tefponderent:imó inipfoftudio in diligentia acccdêdi ad conciliS, ipfaGermanica natio licet propin* ^niorjpaflaeftfeuinciabaltjs natio ’’ib. ab altjs Epifcopis, qui fatis ma* numero uencrunccx Hifpanis, Gallis,Italia, Só remotiorib. prouin ^ijsjquibus ciuitasTridcntinanon ^fatita commoda. at alia nSc tempo funt:audtanue eft magis authori-’as Cxfaris,qui infc rccipit, Germa ®os,ficoncilium redeat Tridëtum, Ottincs ad obedientiam redituros. Hocenimfe effeckurumCaefar,c«e* ^«i^ Principes amp;C ftatus Germa-’dacpollicentur. Tu uero Domine g orator.

DS

orator,tecum confidcfä,fi Gertnanf hanc uoluniatem habent,cur no fim ph'citer fe conciho fubmifêrunt^ Quanquam nóhocproptcrca diCtS efi:,quafimultumlaboret fuaSanói tas,Bonomynean aholoco perßeii turc5cilit[m,mod6publice ö^coin munis Ecclefiae utilitatis ratio habca tur. Tu ueio Domine orator iia aim lociurbis Tïidenttniin liac caufa uerbis exaggeras, ita neceffartâ eiTe illâciaitatcatFùmas, quoredeatcon dliâ: utnirUneolocOyubi incœptu eH,iUucqaocpconciltûfinia[ur,3âS cflède faiate popuIorS Germanise aireras.Qp^i^c cuipam hanciuxSan ciitati tribuereuis, nifi eius autorim te cô rurfus redeat conciliâ^Confide ta qacfo,qux dicis de bac necefsit^ te cogêdi côcHtj,eo uno in loco quo videns idem facerein re concilij atlt;p iaéîum eii diaina prouidenria iîaea entein ueteri populo,cam nondam fpiritus eifer darus, ut unotantâin iocOfin una rantûciuitateHierofoly

micana

hiitan a facnficare pofTcnt.Cur enîra 'concilij uniuerfalis uim, in quo fpiri tus S. prçfidet,ad unius ciuitatis ma toscogiSjinquo de Germanorum falute agaturfan non eandem ferut-» tutè in cdcbrandis conciltjs pro falu te populi Germanie introducis,quç eratpopuli ludæorum’infacrifîcijsj tjui nufi^ falutares hoftias præter^ Hierofolymis offerte potcrantfNûC fnim,qui certû locû praefcribere uegt; lintcociltjs y de cuiufcuncß populi fa luteagatur, quafinufquam pro illis quicquam falutare decerni pofsitjni fieoincerto loco.uimquidêôôin.. iuriam facit fpiritui Sando,Ôi^ illi ex cuius merito, Sgt;C per cuius miferi* cordiam per orbem uniuerfum effc difFufus. Vidcuerô,fihæc ratio ua-leret, quafolanitiuideris, cumcon tendis,concilium neceflario Ttiden turn rcduci oportere: hoc fcilicet, quia Getmani illis morbis laborant , qui per concilium neceffario fanari debcant. Qiiid ergo,fi Daci, g X fiBo*

100

fi Bohcmij fi Gorth», fiÄngl» dC dem morbts laboräf,an Hngulis gC' nciale concilium domifux dabüurl Necuerö,quando de commoditste loci agitur,in celebrarionibus con-ciliorä,eorQ ratio habetur, qui reten turifunt décréta conciliorû: fed eo-rum, quifadîuri funt décréta cond' liorum : qui Hint ipfi Epifcopi, qni prxfuntin concihjs, quorum com-tnoditati ea re maxime confulitur; necita fpediatur unius natióis bac tn re commoditas.Qitot enim cond lianominaripoflunt, ad extirpSdas unius prouincix hxrefesdn alia in-didia, Sd celebrata ; qux non minus crant utilia illipro uincix,in qua na» tx funtbxrefes,quam üin ipfa edegt; brata fuifTendUenicp quàminiquS hoc uidet, utlege uel décréta fado à Germants de loco certo unius ur-gt; bis iia tuend O pro concilia,ipfi cxte rislibertatem, âfeius eligendilod au ferre, Sfübi uendicare uelinti

Hxc uer 0 nuac fint dicta, ut intel

lig3S,

10t

«gas,cum de concik'o cclebrando conueniat,nullam efle caulam, cur tam pernnacj'terde uno certo loco contêdi debeat,ut neceflè fit ad tarn extrema remédia, qualia funt heege ï^era proteftationum, uentre, quib. tu nuncapudS.D. N.apudquetn winimèoportuit,esufus. Qiiorum capita in fine tuacproltxac orationis eolljgis: ad quae nunc refpondebo, fed mutato ordine,ut ad pn'mum ca. put) in quo contra dlos qui conci-ïiumTridento Bononiâ tranfiule* tant, proteftaris, eorufa^flum utali enum à legibus 8^ moribus Ecclefiç S^conciliorum accufans, ultimo loz eo refpondcam.Tametfiin his quæ fuperiusà me diéla funt, quæ iuftê

legitime dici pofluntàS. S.iam intellexiili. Illud autem in primis, quodfifua Sanditas uerbo approgt; bareuifa eft illam translationem coz ctljj,fequens maioris partis fentenz tiam,cum nondum talis controuerz fiaexortaeflènutpro eadtjudicanz g 3 da.

fOX

da,judici8 pcrfonam fumcrcefletne ceffe:tamen nunc inconoperfiftit, fc lam uocata ad ludicium. Sed in fine diftinótus declarabitur, quid inhacre fua Sandïnas refpondere ftatuerif. Nunc cjüód in fecundo capite totam proteftationcm cóueiquot;» ris contra SanóitatêfuamjObqciens eius refponfionem ad Caef Maieft. illcgitimam prarfenti ncgocio, S^ne ccfsitatiincptam, amp;nbsp;inconuenien* tem jfuco 06 figmentis plenanijac prorfus deluforiam fuifle 56 cflc^nul loep iure,nulla ratione fubfiftcre.hic cnimtuauerbarepetOj quæ utinam aut modeftiora fuiflènt,aut faltetn c* iufinodi, utnon ingencretantudi«’ lt;fïa,fcd aliquibus probationibus ni* XUS dift/ndius oftêdifles, qua inte, quoin capite( namplura continebat) refpofio fuæ Sandîiratis ilia pec caret, ficenim diftindbus poflet tibi refponderi. Nunc cum in genere dicas J etiam in genere critrefpoden dum : rem contra fc habere, atep tu affirmas;

toj

affirmas : cfle fcilicet legiti'mam, 2^ pro tempore amp;nbsp;cauû opportunam, acab omni fuco al tenatn eins rcfpó^ fionê. Vel fi quid drflincftius refpon deri debeatjfufpicari oportebit, qui bus rebus maxime efrendaris. Si ue ro his que præcipua capitafunt,qug poftulant,utrata acfirma ea décréta habeantur , quæiam tratflata funr, fjiiæ petunt ea quæ ad fecuritatem Jocipertincnt,præftandâjquæadli-bertatem eorum qui uêturi funt ad conciliunijUttutusfiteorum itusÔC feditustqutepetuntjUtis ordo reti-ïieaturin concilqs, quiiaminde ab Apoftolorum temporibusper fan-dîamRomanâô^ uniucrfalê Ecc!egt; fiam fuerit obferuatusiquæ poftulât teifrumentahæ commeatus rationes explicari,an tequamTridentû redeatur; hæcomnia confuetafunc poftulariinconcilijs omnib.acnoa tamlegibus Pontificum quàm iplo rum Cefarûfirmata. Quare quid ex his magis te offêdatjquod iniuftitic g 4 fpequot;-

»04.

fpecicm præfeferatjCum tu nihil ex-» plices,difficile eft diuinare: utcun^ lit,ex his fan's ad hoc caput refpongt; fum erit. Reftant duo alia,in quorum priori proteftaris, omnia daiu/ na,tutnultus amp;nbsp;periculajquæinreni pubL Chriftianam fiint euentura, Sanflitati fuacMaieftatcm Cæfarca attibuturam:inaltero,fuam Maie* ftatem non defuturam Ecclcfiæffed in omnibus in quibus négligeas in inuenietur ftia S. in eifdem eandetn Cacf. Maieft. protedlione Ecekfi« (ufeepturam. Ad quæ duo capita, fua Sanctitas ficfimul refpodet: Sc, cjuatenus humanâimbccillifate per diuinSgratiam uincere pofsit,non commiffiiram, ut iurcnegligens in rebus Ecclefiac haberi pofsit. Sin ita contigf rit (fepties enim in die cadit iuftus)re co minus dolerepoffe,fie-» ius negligetia Cæfaris uigilantiam acuere poffet, ut neceisitatib; Eccic fiæfubueniattmodô ita cius curam fufdpiat.quemadmodum tu Maiegt; ftati

tof

flati fuæ in bac a Herta proteftatione præfcribiSjCUtn dicis, quatenus ius patitur, ôd legibus fanólifsimorum^ que patrum inftituris,2lt; orbis con-fenfu hoc decretû atc^ obferuatum fuerit.Q.uemmorcm ôômodum,fi Cæfarfibi obferuandum animo pro pofucritjtum Sanditatem fuam in optimafpemucnire,facile per Dei gratia,omnia ea mala,quae bæc pro* ïeftatiominatur,depelli pofle: nihil Gütern in poftcrum opus fore protc* ftationibus. Nec enim unquâ talcm fuam negligentiam futuram fpcrat, quinfi Caefar hanc diligentiam prac-ftot,quant hscc proteftatio pollice* tut,uterqjfuo officio fungcns,Ec-obfiæ utilitatibus ad Dei honorem, ouius indiuerfo muncre ambo font rniniftri, cum pace ÔC tranquillitate populi Chriftiani feruire pofsit.

Rcliquum nunc folum eftjUt ad il lud caput tuac proteftationis refpon lt;lcatur:quodtufolum, Domine ora tObfi attuliffes, exadius forma man*

g Î

lOÓ

dati tuifecutus fuiffès: nee tantam matenam fermonis cum mulcorum fcandalo dcdilTcs, quantum uel fat fum rumorem proteftatiom's huius multorum animis attuliflè eftiieri-fimile. Quinigiturtu procuratono nomine,S.Maieft.proteftationc co trakgatos SC alios prælatosBono-nie fub nomine concilij cogregatos QC congrcgandosjcoram S. Sanât» tas amp;nbsp;his uenerabilib, fratribus fuis interpofuiftif Ad quod tantum faciendum proponendum Mateftas fuatc procuratorem QC mandataris fecit,conftituit ÔC deputauit, Sanâi tasfua,habitafuperhis cum eifdem ucncrabilibus fratribus fuis fanâa Rom. Ecdef Cardinalibus matura dcliberationc de ipforum concilio ÖCunanimi aiTenfu, proteftationetn huiufmodi admittit, fi S)C in quantum de iure admittenda ueniat, Si non alias aliter,nee alio modo.Non (ntendens propterea, per huiufmo.« di admiisionem concilio, aut præfagt;

107

tis Icgatis 5C prælatis, feualqs quf-bufcücp, quorS intereft, autinteref-poteft, ucl potcrït quomodolibet infutututri jin aliquo præiudicare: neceisiaóuram autullum præiudL cium inferrc, fed eoiG ius, fi quod il-lis iure priuilegio uel confuetudine ^lualitercunr^ competatjfaluûj integrum di illgfum præferuari ; neqp ex boc S, Maieft. aut quibufcuncj per-fonisjegnis 8gt;C dorninijs luis prote-ftationihuiufmodi adhærcntib. feu adhatrereuolentibusj adionem uel «xceptionem, feu ius aliquod de no uo acquirijöd nihilominus, cumin dicta proteftatione translationë con d!ii lt;x Tridcto ad Bononia ciuitatë faôâ, nulla ôô inualidâ, iniuftam^ nulliusépmomenti S^efFecftusfuifle corâ beatitudine fua ôd eifdê uenera bilib.fratrib. fuisproponat,5lt; quS-plures quidê caufç 8^ rationes ad id allegêtur 6ó deducanf, quiaprobati onemcaufæcp cognition? rcquirât: uolcns S.S.pïoqtad fwum incumbit officium,

los offîciiïm,conqacftionem coram co propofîtam huiufmodi cognofccrc, illamcpad uniuerfalis Ecclefiae uni* taré, pacem, QC coniundionê mem* brorum ad unum caput, Chriftuttt uidelicet, confer uandum,ad diuifi* onem ouilis fuæSanditati ex alto commifsi:amp;illud fchifraa,per quod ipfaEcclefia fcindiô^ fcandalizati, grex^ Dominicus fibi creditus tur* baripotuit,prohibendum,nec non fcandalis nbsp;nbsp;damnis, quæ exinde C'

uenire poffènt, occurrendum con* cordia uel iure,aut aliter fine debito quàmcelerrimcpoterit decidereôô determinare.Igitur de eodem confi-lio 6C afienfujtam ex officio, quàm per uiam qucrelac,6^ inftantiam om nium 8^ fingulorum,quorum inter* cft,ac alias omni mehori modo, for ma,uia,iure SC caufa, quibus melius 5)i. efficacius poteft ctiam de Apo-ftolicæ fedis in perfonam beatifsi-mi Petri concefiâc poteftatis plenitu* dinCjCaufam SC caufas nullitatis,in* ualidi

lO^

Ualiditaris 05 miuftitiæ translations huiufmodl,ô5 procefluum omni Um defuper habitorum ,05 exinde (c quutorum quorumcun«^, ad fc aflù mit:ÔCilIam QC dlas cum dependen-tibus,emcrgentibusjannexis ôiScon uexiSjCtiam fummariè,limpliciter et de piano,ac fine firepitu ac figura l'u dkij Jôlaqj fadi ueritate infpeda, Âudiendas,ô5infacro confifioriore ferendaSjReuerendifsimis D. Pari-fienfi,Burgen. Polo Ô5 Crcfccntio, S.Rom.Eccl.Cardinalibus commit fit ^mandat, cum poteftate citan-digt;Ô5 inhibendi etiarn per publicum ^didûjconftituto iummarie et extra tudicialiter de nontuto acdeflînac omni'a alia ÔC fingula quæ in præ-nifsis neceflàriafuerintjièu quomo dolibct opportuna ÔC ncceffària, fa. fiendi, gerendiôd exequendi.inhi-bens propterea in uirtuteiàndæo-fcedientiæ, acfub excommunicatio n's, anathematis ÔC makdidionis »temaf,ô5dignitatumac beneficio

turn

■ tto

tlim EccIeG afticorum quorum curt que feudorum,indultorum,pn'uilegt; giorum,conceïsionum, facukatum, priuanonum poznis, ipfo fac^ïo in,. currcndiSjtpfis legâds ac prælatis u-trobiuis exiïlentib, nee non quibuG eunej p erfenis, qua cunqj Ecclefi'afti ca lèumundana præfulgeant di'gnû täte,ne interim pendêtc huiufmodi' eognitïone aliquid in eins præiadb cnim attentarc aut innouare aude' ant, uel præfumant t decernens es: nuncïmtumôcinane,fifecusà quo cunquefuperbis fcienter uel ignoz ranter contigent attentari. JVlan* dans infuperfub ciïdem pœnis,tam ! Icgaris ac prælatis Bononiæfub co cilij nomine commorantibus,qua'tn prælatis Tridentiexiftêtibus, utaln quos ex eïs,uita,moribus ÔC fcientia cômendabïles, Sé adhocinftruâos peritos,qui poftpofitis odijs,con ciliatis aninu's nbsp;nbsp;fpin'tu fàndîo, non

autemj pafsionibus repleti dicant,

lit

quid fendant, quanto citius mitterc procurent : monens Epiftopos o, nines, amp;nbsp;quofcunquc altos lua ingt;. tereflè putantes, ut infra menfem à die intimationis præfentium com-putantes,per fe,uel peralios,ut in, prxfentta etus compareant propte-rca coram fua Sancritarc,ucl ipfis iudictbus, ad allegandum,deducen dum,probandum, quicquid alle-§are, deducere uel probare uolue-rint, ut in praemifsis, Veruntamen pendente hoc transJationis iudi -do, ne ulla ex parte Santfîitas fua, (à luti prouinciae Germaniae deeflè ui^ dcatur ;quemadmodum parentem decet,nunciosÔ!:legatoseo mitte-re offert, fi id praefenti tcmpori ex-pediens,amp;; ipft Cæiari dC Germants gratum cognoucrit, qui eorum po-puloruminfirmitatipræfentialiqua curatione medeantur. Finite uero iudicio,fi quacunque caufa, nulla autiniufta translatio reperiatur,

COncF

?

concilium Trîdend peffequenduirt omni fiia authoritate 5gt;C ftudio cura^ bit:in omnem uero cuentum S.S. charitate, qua complétaitinclytam Germanorum nationcm, nullû offl cq genus prætcrmittere, quod in C' ius poteftate fit,quo minus eâ pro/ uinciamad catholicæ Ecdefiæimi' tatcm reuocetjô^ in ea priftinû Chri ftianar religionis iplendorê reftitu-at: quemadmodû à Deo opt. max. uotis omnibus precatur atc^ exhor tatur illuftriis.D. orator.T pdet San ôitatemfuam tecum, tuis continuis proteftationibus contendere : ncc ipiàm egrè ferre credas Cæf Maieft. ac fandi Imperij ius, cui tantû præ/ iudicare times ,fî quod copetat pet te, illæfom præfcruari,cum illud læ/ derefua Sanditas nufquam inten-dat. Sin tarnen, pariterSanditatis fuæ ac S. Apoftolicæ fedis,a^ huius facri Senatus iura femper falua 2^ præiêruata, ncc per has tuas quan/ tumcunc^ repctitasproteftationes,

«IJ

3c quantufiicuncp per te äTnirpcr c£ hac præfenti die gelia Qi. dicfla in alG quo laefa, fatis eft per proteftatione per tc in prçten'to conliftorio fadlu, congrue eflerefponfum; illud^tibi ’uetjUtillijqui cam propofuit,acre’ll et præfente amp;nbsp;intelligente,nee no coram eifdem notarîjs ac teftibus ’latum; quod qui'dem nee tua proba ’*oneindigere,necei tua negauone 3ut infici'atione feu l'mprobatione ïliquid iun's detrahi pefle confiât,

Èritis igitur qdem uos ÔC alq, ft quipraefentesfitisnotanj jde Omni-lius ôô fingulis rogati 8^ requifiti, ut adhibitis eifdem ôô teftibus,ac exteris præfentibus,qui‘pariter ad hocrogantur 8C requiruntur; uftum Uel plurâ inftrumentum feu inftru-ntenta,prout neceftarium fuerit, de* fuper conficiatis ,acin notam redi* gatis.amp;c.die i. Februarq, 1^48.in co liftorio fecreto iuflu S.D.N Jégi fu* praferiptam refponfionc ipfi D.Di* daco oratorf Cæfareo, præfenti

h audiend

114

audienti' ac intelligenti, pfaefeno'x bus ibidem,6lt; egt.

RESPONSVH DATVM IN CON 2rf£lt;Jttane oratori Ciefare£ Kiieilti» tts,dielX.^ Vll.Deccmb.pofl

Miffam, t^4- s.

CVm in ultimo confiftorfö fe* cretOjilluftrisDomine orator, Sanciifsimo Domino noftro,ncmi nc Cæfareæ maieftatis fupplicaflcs, utfua Sanóitas uniuerfale condhö pro falute Geimanicac nationis Tri* dentum remitiere dignaretur, San* ôitasiûa, fieutcxccHentia'tuarccor daripoteft, ctfi fuiiïèt parata ftatim ad propofita perte, quantum fnea erat, refpondere: tarnen cum ca i-pfa no coram Sandïiiate iua folum, uerùm etiam coram uniuerfis his Dominis Reuerendifsimis,S. Ro-man.EccIefiæ Cardinalibus expone reuoluerat, inerito eofdem Reue-rendifsimos Dominos pro rei eiism gtauitate confulcndos duxit, amp;nbsp;ex, ceileniiam tuam monuit ad reuer-tendutn

tendum in confiftorio pro rcfponJ fo fuæ Sanditau's acdpiendo» Qua inrenelongior mora interponerc^ tutjuegotium cum eifdem Reueren difstmis Dominis Cardtnalibus, co •pfo in confiftorio difcufsit, ac de wrum confilio SC aflenfu Reuerengt; difsimos Epifeopos Prælatos, qui Bononix in concilie font, an^ te omnia confuli debere dccreuit» Qyiodfanè ftarim fua Sanditas fe-eit J celeri ÔC tabellario dedita ope* ta ad eos cum literis nufto , hums tcnoris.

EPISTOLA PAP'AE PAVLI IIP «d launnem CarJinit/fin de mon^ te,legittuin tnconcilio Sono* nien/j, crc.

VEnerabilis frater nofter, Salugt; tê. Miflus ad nos his proxi*

■»is diebus à Serenifs. Cæf.dtledus filius nofter Chriftophorus, tituli S, Çæfaris Cardinalis Tridentinenfis, •pfius Cæfaris nomine nobis retu* litjMaicftatcmftjam magno ftudio

h a

. amp;nbsp;diligentia procuraGc, utuniuerfa nado Germanica concih'o lam indi dïo ô^incœptoTn'denti celebran-dOjieïubmïtteret, prout/è fubmife-' rat. Addiditcp fe habere i'n mandatis - à Cæfàre,utfuæMaieftatis ac Serc/ . niïsimi eius fratn's Rom. régis, flatuum facri Imperij nomine, à nobis petéret,uc pro um'one dnfïae na-noms ad gremïum Ecdefîæ ipfom concilium Ti lden tum redire facere mus.ô^ deinde dilecfîus filïus Dida-' eus de Mendoza, ipfiusCæfan's a/ pud nos orator, innoftro cofifton'o intcreflentibus, denoftra uoltinta-tcjcum I pn id cuperent, extetis ora/ tôiibus Pn'ncipum ac return publh carum, qui apud nos funt, idem db xït2Cpetijt,acnemora aliquaïnter poneretur, mflâter poftuïauit. Nos uerô re eu ueneralibus fratn'bus no^ ftn's S.Rom.EccIefiæ Cardinalibus communicata, deipforum confilio âruoto,pro communis pacis confer uatione,acpro em'tandis fcandalis,

ÔC ut

»17

amp; Ut tamillud per quod concilium Bononiam translatum eft,quàm cæ teraiftius facrofanctæ iynodi decrc^ taillgfa conferuarentur, ante omnia inrctam ardua,moremafbrû, ipfius Iynodi fratres noftros Epifcopos ÔC prælatos,qui ex omnibus ferenatio nibus iftic funt, confulendos eflc decreuimus. Qiiamobrcmde iàlute didaî nationis folicitp, ôC ne mora adrefpondendum ipfi Cæfari inter-ponatur,uolumus, ut hæc omnia egt; iufdem facroianôæfynodi pathbus cxplicesiac Sandli fpihtus,quo ilia ’■egitur, nomine inuocato, uniuerfa lebonûreipublicç Chriftianæ,amp; S» fidei Catholicæ, ac didiæ nationis reunionem præ oculis habenteSjOni nia ea mature examinetis,amp; perpcn datis:ôô quidipfi Cæfari à nobis fugt; per hocrefponderi pofle putetis,ad ) nos fcribere non différas. Datum

Romejôfc.dierôDecembris,« 5-48Î Anno 14.

Ipfaautfaaofan(ffafynodus,aui h i xilio

it8

Sp.finflu» xiIiofjïi'ritusSanóïi implofato,foïigt; cogituref- tts'queoratjonibus prçcibus pcf mnium'^fcc ^^•^ucrendifs.D. Cardinale de Mon lerum ac £c præfidentcm kgataconcilij an fraudû An tea IcdiSjat Iiteris noftrîs prædiôi's «chnfti. mtelligibili uoccjira ut nemo tpfârum h'terarum tenorcm commo de intelligere non poflèt,recnaris:ac reinduabus defuper fadliscongre^ gationibus difcuflà, inpn'mis qui-dem humilner à Sanóbtatefua, Ô(^ D.Maieftate pctîjt,ut quæcunquc ï'pfa lynodus de hacre,de qua confu litur,relpondcn't,boni conlulerc, ac pro Del gloria ÔC Chriftianæ reip-iâlute 5C pace didîa eflèjcenfere uelquot; lent. Deinde quæ refpondit, quo^^ cum conftet, aliquos prælatos con-ciilum èciuitareTridenuaa adciui-latem Bononiêfêm legitime transla latum 3 ibidem poft generalem mo* nitionem in publica fefsione, ipft translationis die omnibus prxlatis fadta, poft amicabiles eiufdê Cardi-sialis de Monte praefidêtis Qi legatf,

■•19

ac eins collcgtj literas , unicui'qwc ipforum Prælatorum ex Bononi'a adciuitatem Tridcntjnam per fpe* cialetn nuncium miflas, præfen-tataSjiam per tot menfes Triden^ ti remanfiflè, SC adhuc remanere non fine magno uilipendio con-ciltj : ac fortaflè ah'quoram fcanda-b, qui remanfioncm illam diuifio-nêarbitrantur, propterca^ minod autlioritans concilium eJTe putant: non uidet ipfa SacrolànëîaBono* nienGs lynodus, quanta, quo modo, qua ueratione, lâlua dignitate, niaicftate, honore, exiftimatione i-pints fynodi, acfine perniciofo pc-ftifero^inomne æuû exemple, de reditu ad ciuitatem Tridentinam deliberate pofsit: nifl prius Præla-ti ipG Bononiam ueniant, SC cum reliquis patribus fe coniungât, atep ipGus Sacrofandlæ Synodi autho-ïitatem SC poteftatem agnofeant, SC ampledlantur; quôdSynodus pfa ad tollenda fcandala, in populis h 4 fufei-

130

(û/citata,ac pro Ecclcfî ç pace atc^ nitate maxim è cupit,ac paruo nego cio,acfolo ipfius Caeßn's nuru fieri poflèconfidit:Slt;dehoc Maieftate fuam entxe precatur. Quod^ eadé Sancïa/ynodus non uidef,quomo-’ do dehac deliberattóe traëlaripoC fit,nifi prius certa rcddatur,quód iw fe natio Germanica cocilio Triden* tino celebrando fubmittat,utfideffl concernenria décréta, quæ ibidem promulgata,etiam ab omnib. Chri* ftianaî reipublicx Gymnafijs attain fignibus Theologornm uniuerfita* tibuSjfiCab omni cathoIicæEccIefi? fummoaffenfUjgaudio ôifapplaufii receptafuerc,rata, firma, ftabilia èC perpétua futura fint:necalteriusin controuerfiam afiquam,quouispr« textu,colore,occafiôe,uel caufa de-ducentur, cfî iuxta iàcros canones, iàndîorum patrum exempla acftatu ta, ac Imperiales etiam conftitutio/ nes,exploratiisimi iuris fit,quæ con tra unamquamc^^ bgrefim coadtafc

Xît

®icl fynodus pro h def comunionc ^uerftatecatholica atq? Apoftolix fapromulgaflèr,non cfïè nouis pogt; ftearetradationibus mutilanda: ‘niuriam fieri rcucrendifsimac fyno-^0, fi quis femel iudicata reuoluerc ^publice difputare contenderit.

Prçtereacum rumor increbuerit, ptætcxtu cuiufdâuulgarisièu popu bn'scôcilrj exomni hominû gene* *'ecolligêdi (quod Chriftianû collo Suis appellat) mutanda effet forma gencralium conciliorû, quæ per poftolos, amp;nbsp;ab Apoftolorum temz pore per S. Rom. ÔC uniuerfalem Ecclefiam celebrata fucre : pofthabi tolaudabilimore fine modo procegt; dendi,atqp indidac fynodi definitio nibushucufcç retento: cupere pro-^ pterea ipfam S.fynodum de hac ipfa ïocertâreddijacfibi opportune ca* ucri, anteaquam de reditu ad ipfam Tridenti urbem dcliberetur. Infu* perqî fcire antea cupere, quæ'nam cautio dabitur patribus'Tridentum h $ ituris

lt;tytris, pro fuis perfonis, rebus Kbo nisn'ta utram finguli quam uniuerfi plena fecuritate ac libertate fiuan--tur Ôl gaudeantjôC unicuic^ pro fuo libitu eundijftandi, acrecedenddi^ bera poteftas futurafit, atqueane-mine uia facfii compellt pofsi't. Sd* reedam ipfam fynodum antca cugt;, perc, ÔC certam reddi, quæcauüoi/ pfî concilto dabitur ,ut quandocun-que uidebitur maiori parti legitim mas ô^rationabiles caufas adeflè/e exTridento ad locum ab ipfa maio-rt parte eligendum transferendi: item'que caufis, ob quas concilium indicium fuit, fatisfadum efle : li-' berum fit ipfi maiori parti cuiufuis contradtdione, oppofitione feu re-damatione non obftante, concigt; liumtransfcrrc, ucletiam daudere 0^ finite.

Ex quibus qufdem excellent tia tua cognofiere dare poieft, non pofle ipfam fynodum de reditu ad ipfam ciunutem Tridentinam delb berate

berate antea, quàm praemiflâ omJ nia diluddentur, Sgt;C dcclarentur ac’pknè fiant. Qiiæ tanquamra-tionabilia QC Santfîorum Patrum ac cætcrorum condliorum dccrc* tisconformia, amp;nbsp;ad bonum publicum ac quietem rcipublicae Chrtfh'a næ tendentia, etiant fuæ Sanëtitati

«fdem Rcucrenddsar.is Domi-nis Cardinalibus,ab his qui fc con-cilio fubmiferuftt, ficui tua excel-Icntia afTerit, luxtadefiderium di-dæ Sandæ Synodi ante cmnia te ipfa adimplenda, tpfani'que delt betationem præcederc debere ui-dentur.

Quantum autem ad Sandîita-tem fuam pcrtinet, refpondet, fe o -mnibus ftudtjs ac uotis cupere û-lutem, paeem 5C quietem ipfîus na-tionis Gcrmanicae : ficut iam mul-tis ÔC claris argumentis oftendit, amp;ipGin primis Caefareæ Maiefta-fi cognitum eft: aeparatum cflè, ac femper fore, omnia .curare SC facere.

»»4

facerc quæpro ciufdcm nationis fa* lute ad bont paftoris amantifsiW pareus officium quomodolibetpcf tinebunt: ccrto fibi perfuadens,rctn ipiam à pienüßimis 8gt;C optimis Cx' fare rege Romanorum,nobilffs^ ma^ ilia prouincia catenas ped, quatenus Cine Ccandîilo Si perturba^ tione,tmô cS pace Si concordia cae-tcrarum nationum Si prouinciarS, feruata ctiam autoritäre conciltj libertateEcclefiaftica, fieri pofsib , Ad quæ omnia Sâ^îitas fua pro uni | uerfali eius cura SC officio, inuigda^ , re uniuerfaliter debet.

acta QVAE PRAECESSE' runtprotefldtionem ^ononiie habitat».

In nomine Domini, Amen.

Ouerint uniuerfi SC fingult pratfentis inftrumenti Ceric in^ fpeaari,leilari paricer SC audituri, quod anno à natiuitate redemptoz risSCDomininoftri IES V CHRi E Ti 15-48, indid,^,Pont.S.D.Pault diuina

^i'uina prouidcntia Papacïi 114» ’nuidifsimi Carfans Caroli V. Ro*

Imperatoris optimi max. Im-P^gt;^^28.regnorumcp fuorumjs. die lunæ 10 menfis lanuarij, de fe* 50 höra cirdter prima nodis Bono* ’'iæ in palatio nobilium ac magnifi* Corum dominorum de Campegio: ^utn ibidem conuenirent reueren* ^iisimus amp;illuftrifsimus Dominus Cardinalis de Monte,8C quidam E* pifcopiôô prælati numero quadra-ginta quatuor, uel circa, in noftro* cum notariorum teftium infra fcri ptorS praefentia, intro du di fuerunt infpfumlocum, magnifier D. Fran* cifeus Vargas, procurator genera* lis fifeiregni CaftellariÔ^ Martinus de Soria Velafco Burgenfis,Turium D.D.amp;ipfius inuidifsimi Caefaris confiliartj.quib. coram reuerendifsi mo 06 illuftrifs. D. Card, de Monte comparentibus, utinuidiisimi Im* perat.procuratores Mag.D. Fran ci feus Vargas,fifcalisCgfareus pettft fibi

fibi refïi'fut mandatum CæGfcirni,' quod antea ipfis per ipfum amp;nbsp;collc/ gam fiium traditum fueranquo eire Ïigt;ruto,Rcuercndifs.amp; illuftnfs. D, Card de Aïonre præfatus ,manda/ v,ix legi per D. CJaudnim de la ca-' fanotan'um, infra fen'ptam prorefta tionem.Anteaquani auremD.Clau dius proiefidücinem prçfatam lege ret,iple magnificus D. Frandfcus Vargas,fifcahs Cçiâreus petijtaudi ri: fed Reuerendißfmus ÔUlhidrif-fimus ipfe Card/nalis de Monte mandauit, ante omnia didamfuam patrum prçdicflorum proteftatio nein legi. Quam quidem proteftati onemipfeD. Claudius notan'usafi ta intenigibili uoce lcgit,cuius tenor fèquitur, S^eü t^îis,

PROTESTATIO EX PÄR-- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;te

Licet hæc fàncla congregatie) cum pruTidcnn'a Reuerendifs.S^ü' luftufsimi D,Card.de Monte legati

Apo*

Apoftoîicf, non dcbcat 5:^ non f^nÊ’ aturaudire ah'quam propofin'oncm Ueftrain,fadendam occafîone manda« CæfareæMaieftatis per uos ex lnbiu,qiîod mahdatûuerè ÔC cum ffïeâu no dingtt ad hanc Sanôam fynodum uniuerfàlem ÔC œcumeni «min hac ciuitate Bononiæ legigt; dmètransîatam S)C congregætam: ta •^cnut nemo unquampo^it præ* Eendere, in hacYanda fynodo non ffle omnimodam libertatem om* nibus loqucndiicontenta eft uos au dire, folenni tarnen proteftationc prçmi(ra,quôd per banc audiêtiam, qualemcunque propofitionem Wéftram,fadam autfaciendâm,non intelligit aliquo modo approbate autadmittere periônasueftras,nec dida,nec dicenda, nec fada, nec bcienda per uos , iuxta tenorem prætenfi mandati, ôi. ipfius manda-ti occafione: Së etiam proteftauone foicnnt praîtniflà, quod per jpfum mandatum, ôd qusecunque exindé fub-

fubfècuta Sif fubfequcnda, non intel ligit îpfàSancfîa fynodus ali'quod præi'udi'dum fibi, neep etw Sandib fimoDomino noftro, quiSC ipfius cocilrj caput, inferrirnce aliquodius ipfi inuidißimo Imperatori manda tl acquin, nee cuicunqp alten perfo/ næ, per quod ipfa S.iynodus minus pofsitad ulteriorem profccutioné» celebrationê, expeditione facri çon dltj Deo dante procedere,ó^ omnia alia facere,quæ fibi uidebunt necef-fana opportunatreferuans fibi ni hilominus ipfa Sandla fynodus po/ teftatê óf ai^oritatem omnia ôf fin gula præmilTa, Ôf quaecuntp ab eis quomodocunep dependentiaôf de pendenda, 5f emergentia èC cmep gendajplenius ôf uberius unauel pluribus feßionibus per earn ccle^ brandis,prout ipfi fandîp fynodo U!gt; tilius uidebitur,declarandi Ôf decer nendiznec non contra contumaces ôf rebelles quofcuncp ad pœnas iu* ris S)C literarum Apoftolicarum, arbittij

arbitrfj ipfius ßcri cocfltj procedcri ti, quam próteftationem uoluit Sail lt;?ïa congregatie in pn'ncipio, me^ diOjamp;finhnc, amp;^fempereiïè repeti* tam,Slt;prorepctita intelh'gi S)C ha^

Qjia quidemproteftationclcóa, Rcuerendißimus D. Hercules Se-'^etolusj ibidem aftans SC praefens ^Çc uerba protulit:uidelicet,Et ego promotor iftius ^cri conciltj, peto a uobis notarijs fieri unum ucl plura,publics feu publicajinftrumê fumuelinftrumenta depræmifsis» - Deinde magnificus D. Franci-

Vargas,fiiealis Cæfareus pracfa petitjt fibi dari teftimonium S)C fi publica à nobis notarijs, quod ’^on fuit pcrmidùm, eum antea lo^ 4’^i,nec exponere ea quæ ipfe 5)C col fuus habebant in mandatis, 9uani legeretur fuprafcripta prote* / ftatio.Poftea alta ÔÔ intelligibili uo/, ^^idê magnificus D.Frâcifcus V argt; ,83s Casfarcus fifcalis fie orfus eft;

» èc

Ct protuh't qnædâ ùerba, quç poftea in fcM'ptis tradidit D. Claudio nota* rio fuprafcripto, quorum tenor fc-quitur,ô(^eft tab's.

Adfumus reuerendifsime D.re* ucrendiepadmodum panes,Cefaris Domini noftri Romanorumimpe* ratoris oprimi maximi jprocurato* res legitimi ( cuius mandatum auf* Tcnticum uidiftis : nunc igitur fo* lêniteraudietis) adfumus, inquam, apud uos, atfluri de re omnium ma/ xima,quam uos futuram iam diu augurati eftis,ct refpublica Cbriftia na fummis uotis efflagitat, ut uos hac in re æquos præbeatis. Eft e* nim apud omnes in confeflb, ÔC ob oculos ueriari iam uidetutjquatare/ rum humanarum calamitas euentu ra fit necefiàr/ô, fi mordicus perfifte re uefitis in fententia, quam femel baud fan's prouide arripuiftis. Si. contra , quanta orbis tranquillitas . acfœlicitas, fi (utuos decet) uelitis in commune confulere, Qi Cæfareæ

Mate*

ÏJ»

MiteRatis uolunratem proucftra uinli fouere. Verum ut omnia congt; ftent,non tantum uobis,apud quos nihil nout ditfluri uidemur, fed unf-uerfæ ettam Reipublicg Chriftiang: pauloaltius repctemusrem omne. Sic enim planu fademus, quam per niciofe fins erraruri, fi perfuadcri nolueritis;8Cinuicflifsimirmperato-tis Domini noftri animus, quam la ttpatet orbis Chriftianus omnibus, manifeftus crit. lHud tantum prægt; fabor,nosnecuerbum quidcm ad*, ditiiros, ex noftri animi fententia: ftdbona fide explicaturos, quæ à Caefarea Maieftate in mandatis ha.« bemus.

Quo facfto, Rcuerendifsimus S^illuftrifsimusiJominus Cardina lis de Monte ,præfatus ,refpondit 3d ca,quae didlus magnificus Domi nusFrancifcus Vargas fifcalis Caefa •^eus dixerat, primo uerbo, deinde fcripto,ut fcquitur.

Adfum ÖC ego huius facrofanói t X conci*

con cil q à fahAïsimo D.noftto Pau lodiuina prouidentiaPapa 11 i,ue ro indubitato ac ccrto bead Petd fucceflbrc,ac ie s v chRisti Domini 8C redêptoris noftd in ter- gt;nbsp;lis uicatio, prçfidês Sgt;C legatus. Ad^ funtamp;hi Sanóifsimi patres conci* ïio ex ciuitate Tridentilegiiimè,ói ex caufis fpfi concilio probatis, tran slato,ad ipfum concilium cum Dei adiutorio Sgt;^ Spiritu S. luggerente pro ipfius Dei gloria amp;nbsp;reipub.Chri îlianæ falute profequendum Ô6 cele brands: Rogamusmaieftatêfuam, ut fentendam mutare uelit,06 nobis auxilium óófauorê füum impertiri, ac ipfius cócili) celebration? perturz bantes coprimere di. compefcere,fci ens qj concilia impedientes etper/ turbantes,quacücß illi dignitate præ fulgcant,grauißimas pœnas incur/ rant.Vtcuntp tarnen eueneritjquf cunq^ afferâtur terrores, nos liberta-ti SiC honori Ecclefiac,concilij, ÔC no ftrOj defuturi no fumus. Et fuccefsi-

■ gt;nbsp;gt;

^cpracfatus magnifî.D. Frandfcus V argas fifcalis Cxfàreus, tenens in wanibus mandatum Cgf originale, quod fibi reftitui fecerat, illud folen niter præfentauit fuo ôC collegae no niine: Qd quidë erat feriptû in chargt; ri pergamena Imperiali figillo cægt; feoappenfojno uitiatu, non cancel Jatum, nec in aliqua parte fufpeôtû, fed in forma publica2lt; folennifcri-ptum8Credadlum:8lt;kgi alta uoce petijt.quod italedlum ftatim fuit co rim omnibus,per D. Angel û Mafla tellum, eratep tenoris fequentis.

Carolus Quintus diuina fauente elementia,Romanorum Imperator Äuguftus,ac Germaniæ, Hifpania-ïiim,utriuf(pSiciliç,Hierufalê,Hun gariæ, Dalmatiæ, Croati3e,Ôdc. rex, Archidux Auftrie,duxBurgundiç, Brabantiæ,ÔCc. Cornes Habfpurgi, Flandrip,Tyrolac,Ô^c. notû facimus tenore præfentium,cum pro ratione tnuneris noftri, quoDei opt. max. uoluntatefungimur, ‘ proep eo zelo

i 5 quem

M4.

quem crga facrofandtam fidem Si reh'gi'onem noftram orthodoxatn merito genmus,6óipfius religtonis fumma neccfsitate ifa exigentc,co gamur cotranonnullos, quifefeaf-lerüt legationis muncre fungi,unà cum alijs piælatis Sgt;C perfonis in con uentu Bononicnfi, cuititulum ge* neralis concilij practexuntjiam con^ gregatiSjSó deinceps eo nomine co-gt; gregandis, iuftamatquelcgitimam proteftationem facere:id uero ob ïocorum diftantiam coram facerc nonpoflumus . Eapropter de fide, prudentia , amp;nbsp;rerum ufu honorabi* lium, do(florum,fidelium, nobis di-leclorum N.Licentiati Vargas pro-* curatoris generalis Fifci noftri re-gni Caftelle,ö^ Martini de Soria Vc lafcoBurgenfis, lurium Dodîoris, confiiiariorum noftrorû,plcnê eon-fifi', eofdem fecimus, cóftituimus 8C deputauimuSjac tenore præfentiuni ex certa noftra fcientia ÔC fano accc' dente côfilio fadmus) confiituimus

8; dcputamus,piocuratores Sf man datarios noftrostßmul ÔC in folidum dantes eis plenam facultatem po teftatem j ut fimul,uel faltem alter coiüjqui interefle poteritjproteftati onê noftro ac totius facri Romani Imperq rcgnoru^ amp;nbsp;dominiorum noftrorum omnium nomine,contra ptgfatos afiertos legatos,alios^ prç iatos ÔC pciTonas nomine cociltj Bo noniæ tam congregates,quam congt; gregandos, folenniter tum uerbo tSferipto proponcre, óóad aóta rcz giftrari,petere obtinere inftrumé tafopindc necefiaria à notarié,feu notary's pubîicis,adhibitis feu adhigt; bcndis,requirei e,6C omnia alia dice tCjfacere, gerere amp;nbsp;cxercere pofsint 8^ualeant,quæin huiufmodi aôib. requiruntur ÔC neceflaria fuerint,fcu ^uismodo opportuna;amp; quæ nos ipfifaccrepofsemus amp;nbsp;deberemus, fi præmifsis pcrfonalitcr intcrelïc» musretfecundû qd à uobis habet in tpâdatis^^mittêtes, in uerbo noftîo

i 4 Caefareo,

jCçfareOjSi Rcgio,nos ratûgratûtj habïturos, quicquid per præfatos procuratores amp;nbsp;mandatarios no-ftrosjuel alterum eorunijadumjd«-dïum, gcftum^ fuen't m prxmifsiS) nee quouis modo illïs contrauentu ros efle,dolo et fraude penitus remo tis:harum teftimonio literarum tna-nunortra fubfcn'ptaru, amp;nbsp;figilli no-ftn'appêfïone munitarS. DatQinci uitate noftra Imperial! Augufta V in dclicorö, die zz menfis AuguftijAn no Domini i$48.Impcrtjnoftri27,Si regnorS noftrorum 37» Carolus, amp;c.

Perrenottus ad mandatum Cafare?

amp; Catholicæ Maieft. proprium.

Obernburg.

Quo Iedo,idê prefatus D. Hercules Seuerolus, repetift iterö pro-teftationem didtam Reuerendifs* SiC illuftrifs. Card, de Monte,èC alio-r.umpatrum,idemcRfecit Reueren-difsimus D.Card. de Monte præfa-tus,8lt; didlus magnificus D.Franci-fcus Vargas fifc^s Cgfareus,dixit,

1

pa quæ a fe collega ftio di'ccnda c-rant, contineri i'n proteftationefta* tim legenda à præfato collega fuo: quam quidem proteftationem re-petere intendebat, 2C pro repctita'^ i haben'uolebat, toties quoti'es opus cfletzeandem'que repentionem pro teftationis ledç per antcdtöum D, Claudium, Reuerendifsim, QC illu* ftrifs.D.Card.de Monte,tories quo tics opus effet, fecit, QC pro repetita haberi uoluit,amp; declarauit: petqtcp infuperdidus magnificus D.Fran^ dfcus Vargas, fifcalis Caclareus, ÔC ïequifiuit a nobis notarfis, in adis ^^^i§i,qualiter Reuerc. óó illuft.D. Card- de Monte,2lt; patres pracfen^ tes nó confenferunt: amp;nbsp;teftes per eu nominati admifsi forent,ut fingula* riter2lt;deperfcrogarentur,de omgt;-nibus per eum óó collegam fuum di lt;^isamp;dicendis,fedanobis coniun, Ctim.deinde præfatus magnificus D.Martinus Velafco, nomine ma^ gtiifici Domini fifcalis Cæfarei SiC

' i 5 fuo

(ûolcgîtalta amp;nbsp;intdh'gibili uoceicn pturam Proteftatïonis tcnoiis fe-quentis.

Sanóe Pater, cum refpublica Chriftiana,8lt;^c.

Bic debtretfe^ui Proteflatio ßÜi BonotiiA tjUtein illif folummodo locisac ucrbis difßrt i Romand,(iuie fupmus iti margine Romance pro tefiitionis adfcripta funt. item Regis Gall-pro teftatio aliquaex parte 4 Vergerio, in libelle de fùgienda Trid. Synodo édita.

SANCTISSIHIS ET OBSERVAN dißimts in Chrißo Patribus conuen» tusTridentini, ore.

HEnn'cus dtuinobenefici'o Fra“* corum ReXjSancfbfs.in Cbrû fto dC obferuandis fummopere patribus Tridentini confefTuSjS.P.D’ Hoc in primis uiium eft conueoi* recùmcuidâ fingulari obferuantix noftrç, maiorum^ noftrorfî,in uoi* uerfam Ecclefiam,tum egregio prX' eerea Audio crga ordinem ueftrum,;

Pau«

4

Patres ornatifsimj,quod apuduos minime nos quidê difsimulandum duxi'mus, quib. caufis, quàm iuftis, quàm neceffanjs non modo addu* âi,impulfi,uerùm etiam coaóti fux muSjnullumEpifcopumjquinoftre ditionts eiïer,Tridentum mittcrcjad eum conuentum celebrandum, qui cflêt abeatifs. patrePapanoftroIu» . Hoindidtus,nominepublict;cociltj.

eacpde caufa petfcribenda breuitcr ad UO8 omnia cuiauimus, ÓC quae prouobis exponenda, QC quæ uo-. bis ipfis lila dia;nitate , ifta crauL täte hominibus , diligenter èi. ar^ tente perpendenda uidebantur; pre fertim cum nobi's dubium non eller» ualde alienum à fapicntia, pruden-tia, integntatc ueftra, Sandifsimi patres jfadlum aliquid aut noftrum aut alterius cuiufdam temerè congt; demnare , quod perfpedla dijudi-catione * à uobi's facilimè proba-retur.Intjsitacp quæ pro caufa no* fira fcripta mittimus quæ partim

commu^

14»

comuni omnium,partium qug pre? cipuo iure aut pro fitem ur ultro, aut aipernamura uobisjacdeprecamur neceflario quodam plorato penèin-iuriæ accontumdiaemetUj cûànon nullis,fi quis à uobis retineat huma nitatis fenfus, aut benignitatis, ue-heméterac prætermodû uideamur ®PPu^g^3ri,quitant2non répugna remus quidêjfilicerct nobis ab omni iuftitiæ atep acquitatis inftituto fuicepto femel patrocinio recederc. Sed * patres no fccusac honorarîj arbitrijComiter atep benigne uti*cui has ipfas h'teras, ad nos nulla alia de rededimusjuos uehemêter etiâatqp etiamobteftamur,ea9 fie accipiatis obfccramus,non tanquâ ab ignoto, autalieno, autaduerfario profeâa, fed ucluti ab co, qui hçreditario no/ mine maximus , aut ( ficuti loqufi mur)primusS6perhibeaf, ôi^fitÈc-defiae cathoîica: filius: quo quidem in domeftico ornamento obtinen' do, ÔC fuftinenda maiorum noftro^ quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rum

»4t

rum ÔC uirtutis SC pfetatis opfntone, polliccmur uobis praeftâtifs. patres, à Deo nobisfumere audemus, fretibcnignitateDomininoftri i e* sv CHRISTI, recipi'mus,fpondegt; mus, nos mirifica illorum om^ nium magnitudinem, uigilantiam, folidtudincm,fortitudinem, religio riem, omniacp pracftaturos clTe ftu-diorum ofRdorumcp noftroru:tan» turn abeftjUt dumfatfiam autilla^ dmabalijs iniuriam neceflario cogt; gimur repellere, ut traditam nobis à maioribus noftrisEcclefiæ ca-tholicac charitatem deponere,quam nisautnoftrafponte dcfinere,prosequi, quicquid ab ea pertadtatum, decretum, conftitutumfuerit, quo-tnodouis ab illa pertra(fïari,decerni, conftitui par eft. Dum ne quid in tereafincero atc^ integro ob haere-ticorum uecordiam principiimme-tcntiatcpinnocêti,autcaptiofum'ue comparetur, aut cotumeliofumfit. Dominusnofter lESVs chri^

STVS

»4» î T Xr S ipfe,qui autor eft, cuftosctiâ ôd conferuator,Patres amaarifs.falu ns, incolumnatis,dignitatis^ ue-ltrç.*Valete,ex uinaRcgia,qi.'çfon bellis aquae dicitur, ante diêldus Augufttyji, Sicfignauimus*

Henricus Duthier.

PROTESTAT ORIAE.

HecfuntjSancftiisimi patrcs,quç poft iùiceptû primutn agri Parmen-lis patrociniû, à ChriftianifsimoRe ge,poftexortâ deindeea derc gta* uiisinaâ illâ quidê querimoniâ ,poft oblatû poftremô proximû hune tu* inultû, amp;nbsp;certifsimû ciuiliû arm or 5 inteftiniep belli terrorê oftêtat«, rex ipfe Chriftianifs.iufsitcùm beatifsf mo patri Papænoftro lulio, lûfacro Cardinaliû collegio profitcri,den3-ciarii^, quçtotidc propèuerbisfunt dcinceps expofita,cQ faefta quædatn fua,quæ nô modo reprehêfione nul la,fed fumma laude digna eftent, tra hi tarnen atqj uocariin inuidiam a-nimaduerteret, id'que quorundam hominura

L

homin« iniqua interpretatioc fieri, cocpdiffcnfîonû femina tad,qug* ticp materiâ armorû ; il lud in primis fedulocp curauiflCjUt qgt; integra res eßet, ÔC confiltj QC fatfii totius rationné illius fancftitati collegioc^ accura lifsimè redderct Paulus à Thermis orator fuus, uir equeftri dignitate darifsimuSjid^ eo cofilio à fe fatflS tfle, utfi qua in animisillorum milt; nuscommoda de fe opinio infediß let,ingenua illa fatisfaCtionc reueb leretur: ati^ita imminentibus magt; liSjfircpudiata pace occafiÓés armo tum cupidius arripercntur,iretipfe obuiâ^êc: quo ad eius fieri pofietjta-Icanterefutaret. Itaqjprimü omniu üiud propofuifle,i'd quod feciflet,ut eius propugnationê fufciperet, qui infidemfuä, quafiinporiü aliqucm cofugiflet: fed no uidcre, qua ration, ne à quoquâiure pofsitimprobari: quippe tu id no magis communis cuiufdâ edict humanitatis ad in eerlos ÔCrcrûôi tempotûcafuSjCpopt, tnaxi-

144- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.. nbsp;nbsp;nbsp;1

maxtmife, ac uetc regtj animi Si h' j beralis officium.Nec çquum cflè/c : deteriori conditione haben, cacte ros. A' fenihil aftuteacfliï, nihilfubquot; dole cogitatû,nihil coniodi alicuius Eli caufa geftum:fed uniusEcclefi^ tantSmodo habita rationêelîejpto perpétua quadâFrancorum regun* ac maiorum iùorum confuetudine: qui illam ipfam non opibus folum Elis exornauerintjaut armis extulegt;’ rintjf-d corpora etiam fua grauifsE mis 111 or um têporibus, periculis om nibus expofuerint.idcp quod fietst, illius cauià coeptfî efle, his conditio nibus clTè teftatißimum,quasiplc pacis concordiæ^ conftituendæob tuliiîct: que quidem eô femper fpC' (fîaflètjUti qua de re agebatur,eares ne Ecclefip aliqua uel furriperetur, uel eriperetuisquam uelletperpc' tuo iuris eiufdem ditionisep eiïè, i^î unum tantoperecontenderet. qux eu huiufmodieflent,neminemfang métis exiftimare,quic$ à fe uel aâS

üel fufceptum, quod non maxfm« gc fierofifsimumcp prçftiriflènfed etiam ’i’axirrus futs fumptib.ac nonnullo rc •■un-i ftiarum difpcndïo, Italiæ paccm, ocium, libcrtatem^ obtuliffet, SCoy •^niftudio fuo conatu^ Ecclefiæ dignitatem S)^ autoritatem procuralTet: ^fproptcrea palam denunciare, atcp leftatum effe, fi beatifs. Papæ noftri Sanditas hanc iuftam effè caufam ar-niorum decremflet,ac proinde Italiâ, 3t(Çadeô uniuerfàm Europam bello implicauiflet, ex quo Ecdcfîae flatus fonuellcretur, cùm mores, turn reli-Jigio, tû fidei ipfius caufa, in ukimunt lt;lifcrimen adduceretur, maximo id 9'Jidem cumfuo dolore futurû, Sed fibi tarnen nihil illorum mcîitô impu tatum iri,qui omnia ante feciflèt,quo minus ilia acciderent: omneisqj pro-ptercaconditioneSjquæmodô ho neftæ temporis illius eflènt, no fo-lum ferre, ucrùm etiam accipcre uogt; luiflct.Denic^p concilq quodnuperirt didum eflètjfôlutionem (quam, fi ad I arma iretur, necefle erat côfequi) fibi k minû

’41

minime afsignan po fie: orarc atlt;ç ou. teftari enixius (ùmmi noftri Pontifi/ cis /ànÆtatê, confiderarct etiam at(^ etiamjquâtacx bello ftmeifnfeepto damna at(^ mccmoda i cipub. Chn-ftianæ impendercnt, eacp ne cucnb rent (quod pace tuenda facillimu eC ret)cfficereï.Âttamen cum hpctotac tanta ipfe pro le, per fuprà diôum ilium oratorem egifl'et, monuifîcrj de« nuncialîèr,hortatus e(rct:fantû,aber-le,ut tllis omnibus quæ fummopere, iureomni diuino humanoep niterC' tur,ullo modo fummus Pôtifex Chii ftianorum moueretur, ut cam pacetn tianquillitatem^ tuen' deberer, con* troùerfiasjdifsi dia, litesjfi qug ipfis in ter fe prindpibus Chriftianis eflent, uel minucre,ucl funditùs tollere,oei' um attp fecuritatem omni ratione ec lebrando concilio parare: Italiætanié funeftifsimû bellû cocitare, quo totä moxEuropam coflagrare necelTeeC fetjnoua excitare animorS difsidia,a/ ditusad conciliü omnes precludcre maluiiTe «ideret«r:eä^ onintb.fufpi* cionem

«47 cionêiflduccre,iftâïpfîtn cocilq Tri dennnt indiôtonem non communis uniuerlæ Ecclefiæ utilitatis gratia rc petitam effe^fedfatSam potius condi tionem cum ijs, quorâ priuatisratiogt; nibus ac commodis üh'c inferuiretur, nullo reciamante,nul!o répugnante» Vidcricertéfummi Pontiti'cis no ftii fancSitatê fe excluderc, ac frucSu optatifsimi concilij priuare uoluifle. id rerû initia, progrefïus, exitus con-fih'orû Sandtitatis eius uideri declaraf ie,cum ilia de^cauia nec hoctempore, nec hocautorCjaut bellu tam pernicû ofum tanto rcip.periculo fufeipi, aut tantaeiufdêiacfîura SC calamitate ge^ h debuerit. Claros fçpenumero,et ad ntirabili quadâ animi magnitudî'ne pn'ncipcsjdifsimulandis grauipribus infurijsjpacem retinuifle, eoep modo teftinxiffe initia c5muntsincêdij:nûc quæfitâ uideri ultro, SC adornatam,à quo minime debuit, flâmæ iftius per^ niciofifsimae ac lult;fluofifsimæ mate* ïiâ.Conftituendâfuiflè,autreuocan-dâ magis, exemplo Sancfîitatis iliius, k 2 conci-

148

concilio ipfo lam indiólo,ueterjs Ec-clefiæfeueriorë djfcjph'nâ, acfpccié: non labefa (Rands aut deiormandam câjque cùm pauafsimoiû hominöie ligione nititur, tum paucioi û multo honcllate ac mortb. agnofcttur. Nec fpargenda Chhftianis prindpib.odi-orû femina,ncc obîjcicndâ Pétri prfn dpts Apoftolorum nauiculam maio ribus propè fiucRib. ^ulla unquam maiorûnoftrorum mcmoria obieda fitinec fe ab co conciho, q» magnogt; pere expetiuifTe regê perpetuo fenfu, non modo nomine Chriftianifs. cu' ius eu tanta maiorum beneficia in Ec clefîam exiftant, ipfc in communi fi-dci atiÿ religionis caufa nec hæferit unquam.nec ofFenderit, nectitubarit ullo modo» nec animo futurus fit un-gt; .quâ ab Ecclcfie catholicæ rationibus alieno.Se facere non potuifle,quin a? pud illius SantRitatê, apud facrû Car dinaliû colleßiu, dolorêfuum expo* neret, ac ucre ôd ex animo conquere tur. Illud^ cùm côqucrêdo, tû preca do poftularet, neafiçnû cxifinnarêt, , H nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' “ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;au(

«49

aut fuo aut maiot Û fuoi u mot c,q) dc-precaretur quædâdioc elhut nunc !o 9uimur,protellarcturipfe:quomodo quidc omnino proteftatus e(t,ficuc ab ipfo turc fibi promifTum elfe no i* gnorabaijid eft,nc fibi grauiamp;mis bellkorö motuu difficultatibus impli lt;ato necelTe elîetjTn'dentû ad concL liunimtrtere lùæ dinonis Epifcopos: ^utppex]uibus ncc îiber nec tutus co pateret accelîus,néuc ad ipfum conci ^'Q,a quo excludereû'nuituSj talc qua le*tonus Ecckfiaîcatholica: aut ha-beretur autadpdlaretur: quia potius priuatu exiflimaretur conciitu, qgt;ui* deretur illud quidê quæfitû et expedt lt;3,nôreformandæ reftituêdæœ difci plinæ,necfêdas opprimcndi nudio, ^èdquibufdâobfequêditquocg priua tæ utilitatïs magis publicac ratio habita cfîè uideref .Denicp nec cocilq huiufmodijCorû'ue decretis,aut ipfe, aut populus Gallicus,aut ulle Gallicç ccclefie miniftrijinpofteiû tenercnt: imouerô feteftaripalàm, acdenun-«iaxe} ad eadê fe remedia ac pracfidia

k 3 difceC-

ÆfccflurS ( fi necefle uideat ) quib«* maioresfuiFrancorû reges in recoß niili,caufacp,u« cóCueuiQêt. NecfiH quic(^ antiquius fore ( fecundûfid^* ac religionis integritatê) h'bertate ac ïncolumitate ecclefîæ Galh'caf.mhilo minus le h oc profiter! tn, no hæc ita a (è d!c!,quafi aut cogi tarer ullo modo^ aut haberet !n animo mérita ac débita à fe S.Apoft.fedi obferuantiâ ÔC obe-diêdi conditionê, aut excutcre,autdi minuere: quin cotrà opcrâdaturSef fe,utmagisac magis indies fe dign^ ^baret hoc Chriftianils. regts cogoo mine, hoc^ max.écclefiac acfidci elo gio. Animihuiusfuji acftudq propanone adfoeliciora meliora^ tempora referuarijCû S.hoc humano gcnerijac præcipuèreip. Chriftianac fûmis ipß' usacpopulitotius Gallic! uotis, Dej opt.max»gratia tribuiflct, ut honeftt depofitis armis, quae eflentparû mo' deftè iilata, ôi motiones anirai copo/ nerêtur,ô6 hoc modo paxipfa conue niret.Sepræterea fupplicarecùm ab gt;eius fan(Sitate,tû ab ipfo collegio po ftulare, ;

«ît

ftularCjUti ne moJeftè ferret, fi ipfè,p»^ fcfsionê, inftationê, denunciation?, deprecation? in atfla referri pctcictdî bicpiuftitiâhis de reb.publicècôfîcf, quib,quoti?s aut têpora aut res popo fcilTctjUtipoflct ad fuperiorûomnm fidë:fibi^ ut ad fingula refpoderêtur, fogare,uthis de reb.omnib.Chriftia^ ninofninis principes,populos, ciuiia ’eSjliceret certiores facere.Nun^ ita^ ^ueS.patres,cûuobis promptûfit,ac fecile,notû Chriftianiis. animû,amp; ex plicatâ apertam^ faôi confiiij^ fui Went? perlpicere: poteftis ctiâltatuz ®fc,nechuneordinis iftius cOnuentS ïbillofperni,nec autoritatc grauita^ ’ftncpnô magni fieri: fed præreptam potixis huius celebrandifacultat?,qgt; 'gt;os accepturos confidit,ornat!fs. paffes, utnec de illius rcligiôc dubitarc pofsitis,ncc de animo ergauos totâcp f£defiafticâ adminiftrationc fecus ac ^omodûeftiudicarc :in quounouegt; •noiudicio aduerfus maleuolorûô^ Wiquorû hominû fermones,fatis fibi hstfidij efleputat, iàiis aduerfus fuggt; gillatio-

ut gillatioes argumên,fimulacquicfcé re 6c mnocennæ(uaeconfdenria,offi ciorumqjfüorutn.

In quibus Regis Inens, ubi in ftatim primordio deprehcnfutn cß» concilium fimpliciter appellari con* uentum,gfauis futnmo cum clamorc contêîio orta:et ex legato regio quÇ' Ütum,quare non potius proprio no* mineappellaret Concilium?anquia talc no agnofcitur? Poft longam, attÿ adeô fcurrilem difceptationcm, furre xeruntomnes, fecum tr ah entes lega turn. Sgt;C fuper hac re fcoriüm délibéra uerunt.underedeûtes,* quidam

Papalis Dotftor eafdem re* gis litcras tali tenorc repetit, 6Cc,

FINIS»