Dit boek hoort bij de Collectie Van Buchell
Huybert van Buchell (1513-1599)
X
Meer informatie over de collectie is beschikbaar op: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732
Wegens onderzoek aan deze collectie is bij deze boeken ook de volledige buitenkant gescand. De hierna volgende scans zijn in volgorde waarop ze getoond worden:
⢠de rug van het boek
⢠de kopsnede
⢠de frontsnede
⢠de staartsnede
⢠het achterplat
This book is part of the Van Buchell Collection
Huybert van Buchell (1513-1599)
More information on this collection is available at:
http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732
Due to research concerning this collection the outside of these books has been scanned in full. The following scans are, in order of appearance:
⢠the spine
⢠the head edge
⢠the fore edge
⢠the bottom edge
⢠the back board
F oct.
Its
U.B.'U.
Z
r
0
e
INSIGNIA aliqvot et verb pia opufcula, digna quf à quocunque Chri^liana legantur conti» nue: quorum ekn~ ehuf hic.
Inorationem dominicam commentarius, Precatio Jominicaper Eraf.Rotera, Condones de decent prcectptis dominicis. Libeüui confolatorius pro Ltborantibns Gr afflifhsin hacuita,
Quomodo chriflianus liberfit,cr tdme/t omniü feruus officiofiÃimus.
»
PR AEFATIO«
ON ESSET opus ptf rrgo-nes terr arum prtiicationes, ac j erf cH nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diuulgari^eutn
' 3 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;B fintalijpnemantbus Ãbriger dignii
. â ^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;® zj utiles populo pritdicari. Sed ne/
feio,qua ndtn dei permijfione in hÃc fortem ipfe des ueni,nt uerba mea quidam ob amicitiitm, qUidâ etiam inimicitiaru caufa captent, agitent. Quaproptrr hunc dominiez orationis (ömentariolum,antea quif dem per arnicas meos,et quidem bonos,emiffum, de/ nuo in luce/edcre,oaafio digna perfudfit,turn utfenhenuoaban . tentiä animi mei latius declararem.fsÃcri pof/ nbsp;nbsp;(hort stditS,
fet, turn ut etiam icmulis meis morem gererem : quid propofitum mihi femper fuit, omnibus gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;prodeffe, nocere
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nemini.
finis PraÃtionist
4 3^ c«a
î^ORATIO* NIS DOMINICAà ENARRATIO, lt;»«lt;( ab authore lt;tdita folü lingua Germania.
VM difcipuliChriflû ro^rêt, ut docerëturorare,dixit: Om» ffj nolitemuhit loqui,ftatt Eth nid/iciunt. Putantenim^quoi in multihquio f«o exaudiantur, Nolite (rggt; ajfimilari cis, Seit enim pater ueÃer eceleftis^quid
' â opus fit uobis,antequâpetatifeu.Sic ergo nos orabif . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tis: Pater nojkr qui es in e«lis,f infhÃatur nomèetc.
Ex Jjù ttf rtif ChriÃi difcimus tâ uerba quà m mo/ dum,id eÃ,quemadmodum,o- quidoraredebeamui, Qg« duo feitu.neceffaria funt.
PRIMO démoda t quomodo debeamus or are, nodiHoran nbsp;nbsp;ModuseÃ,ut paucù oreturuerbis,multo autem,
Cf profitndo fenfu,fiuefententia. Quanta pauà ora uerba,tanto melier' oratio. Otfoplura uerba,eo dete-riorprecaäo. Paueis uerbis o-multofenfuprecari, ChriÃianumeÃ, plurimisue/bit. nbsp;nbsp;modico fenfu,
Ethntcum.iddrco ipfe,Nolite,inquit,multum loqui orantes,ficut Ethnia Ãiciunt.Et lo^nnù. 4.4(1 fama/ ritanam mutierem ait: Veri adorantes adorabunt pa trem in Ã!iritu amp;nbsp;ueritate.Nam cr pater tales quae Oratio f^iri ri{,quiadorenteum,Sediam in jÃiritufiue^irituaü
COMMENTÃRlOtVS. 5
oratio^fà cotra eä qu£ oorperalis dicitur,et ei qut fit tiulit etM/ in urrtfgt;ttr,(ron(r4 iHa qu^ umbr^ uoeabulocenfetur. poralif, Siquidem umbratica ct corporea precado, efi illa ex* ttrior murmuratio er Ãbulatio ,quiefit ore tantum fine affèâu.Ea enîm apparet hominibui,a)rporeo^ exercettirore,noinueritate.Spiritualisautem cr ue ta oratio,efl iHud internum defiderium, gemitur, cr expefkitio, ex intimo corde proccdens.lÃa uanum et ntale fecurumefficit f^iritum,h£c fanfhr er timo* ratos dei fitïos. nbsp;nbsp;Scienda tarnen hic efl diffèrentidt
quia exterior iüa preatio fit tribus medis.
Primo,ex mera obedientia,ut faardotes er cceno Oratio ex Qf hititaintant etorant, iniuékim quoq^ panitentiam, bedienda, Cr deuotas précis qui perfoluunt, 1« hoc orandi mo-do,obedientiaefl longe optima,perinde atc^ alia; cor f orea fùnfUones ex obedientia profèâhe ( fi tarnen eiuf modi ex fimplici intentione parendi fiant,non pe mni£,aut honoris,aut taudis gratia ) quinimmo am ineffabilis gratiaeHin uerbodei,utilludipfum ore verhidei duntaxat er fine attentione(ex obediendi tarnen flu fruâut, dio)prolatum, flugflra, er diaboli cruciatrix cenr featur oratio.
Secundo, fine obedientia, uelinuoluntariecrnau Orado mer/ feanter,fiue pecunice, honoris,laudis'ue caufa, Ta/ cennaria, lis oratio utilius intermittereturiquam fùndentcs, fu am in hac uita mera:dem recipient, facultates aut temporalem honorem, prout deus feruos rémunérât, nonfllios.
IN ORATIONEM DOMINI
OMio itttiâ Ttrtto,cum4ttenâonecordis.Tuncumbïitin ue^ tnj ccdigrjatfitdien!,^^ extimumtrahiturin intimum.lmo recon/ ditu ufrttjs aperitur,itq; cumcxterioreumbra coUu-at. M uero fieri nan poxfi, ut is plurimis uatur tier bis,qut ifiiritualiter e:^ intime oratye^uia mens cum 4 tendit (^uidttam didt,atq; in eadem attentione uerb(S esquot; rebus cogationcm affifft,necelfie habetpofihabi tK uerbis, jenfibus adhlt;erere:uel econtrario pojlpofi'/
Vaealisori/Hf ^ihuf ^d uerba cogitetuaduertere. Quocircaeiufi modi uerbales preces non debent latius intelli^ re» putari^f quà m ut fint menti c^uedam incitamen» n, zy adhortationes ad hoc,utfenj'ui pariter Z7' af fifboni uerbis continentur, intendat. Hoc moâ do in plerifque Pfalmtspro fuperfcriptione cr titu» lo habetur. Ad uifhriam, AÃeluia zyc.c^ui quamuis paucit fint exprejfi wc r{ji;,fciwf n pro repr£fcntatio*i ne (y incitamento funt animo,ut bonialiquid co^/ trt uel defideret. Sunt cralij Pfalmi difiinâim prx/ iela.notatihoeuocaiuloSela(quodinxrpretalur requi/ es) quod neque leoiair neque canitur,ad commonett/ dum, ubi quid fiinguUriter in oratione animaduer/ ttnium occurrat, fubfiftendum, acquieti uacandum cjjc, tantifperq; dimittenda uerba, dum inxntio be/ ae pertraâttur.
SE CVN D O,deuerbis,quidoraredebeamuf, . Verba funt hitc : Pdfrr nojler,qugt;. es in calis eye. Oratio omni cumà Chrijlo b/c oratio habeat ougâneidebet indu/ urn optima, hitancer eminetiifima,nobiliffima,optima^ cenferi, quifi
COMMgNTARlOLVS 4
meliorem fctuilJet intr^crrimus ac fidelilfimM t»i(^Ãer,â¬Jm (juo^; nos iSedomiU'et. Quod nö itit inteRigendu ejt,quo.i 4Ià (gt;rf{cs,qu£ huiufmodi ner ba tto habcnt,nuiie pnt,quando^uidè aHtc Cbrisi» n4 üuitaUm phrimi fanfforu prcas effuderint, quibm fciff ttframp;4 ne audita quidem fùere-.fed quod ocî alia oraäones fulpeâa: dcbcät eÃe,qua huius oratiois inii mam uimet inteitlionê minime pr£fefcruM,auteotn prehettditt.füam Pfalmile^JimafuntpreceSifed «oitdfo perjjiicue proprietaté huius orationis expri/ muntfqaäuistetäin fe claudantjddroi)crrät,quial{ as quaslibct prêtes hüte oratsoni exaqtiät, aut etiam Orati^culd atiteponut,eat priedpue,qu£ ornamentigratia rubrts fuperÃitiofa fuHt Clementispranoatlt;e,ea duntaxat intentione, ut rum. nobis in hac uita deus Ãanitätem o- longum uiuendi ^acium,diuitias ©⢠boNoref,rf«t etiäindulgentias rfd redemptionemplt;xnaram,Gr his fimilia^eonccdat.ltt ^uibus preeaminibus magis uolutas honor noÃert quà m dei quaritur. In hunc wocf«w quindecim ora-tionesdtua;Bir^tt£,rofaria,Årone,Pfalteria,^ his fimiliainualuerunt,pluris^ qaà m per fc domini/ ea oratio pendutur. Non,quod eas re!ieiam,fed quad iuÃo maior fit coÃdentiaad ciu(modi uerbales prccu lat:exindcq; lefftima,reli^ofa,intima, ueraq; Chri NonpoÃhe Ãi oratio poRhabetur. Nam omnes indulgcntta, oia bèda uerao com3da,omnesbenedifhoes,omni.tq; quibus indiget ratio, hof»o,tä in anio q in eorpe^hicet in Ãtturo eopiofiÃi n» irt Iw orddoecötineittur.Löge^ melius Ãret, ut
44 ÃU4
IN ORATIONEM DOMINI/ UoU^tnul/ uttä tantuuiccdominicjmordtionèdicerescumafji tif ofitt» âucordu,i^intenfioneuerborum, u»deen:endati' oris tibi uiu gratia fuccrefceret,lt;^uä ut omniit aliarS precum cofequereris indulgcnäas.
lä uero blt;ec oratio diuiditurin duas partesiln pri ma rfi pr^Ãit[o,principium ac qutedam praparatio, in fee unda funt feptem petitiones»
PRINCIPI VM.
Pater naÃer ^ui es in coelis,
Optimum fane prindpiu at^ pro(xmiumeÃ,cum teile cognofcitur,(^uemadmodü nominarit honorari, atq; traihri qui oradus elt,debeat,et quomodo fe qli beter^ ipfum exhibeat utgratiofus aepronus ad exaudiendum e/fieipolfit, lam uero inter omnia nominat nüüum eà nome, Pater name magis tdoneos er^ deumreddat,quä Pat idoneuiora ttr,quodeÃualdeamabile,dulee,profi(ndum,menu tionead deu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;plenuaf)eflibusuacabulu.NöeÃet adeoama
noflrum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eonfolatoriu,fi diceremustdomine,uel deus,
ueliudex:qià apaternx appeüationis nomen natura eà infttum,et naturaliter dulee,obid etiam idem no men deo infemagiscomplacet,at^ad nos exaudien dos ipfum quam maxime permouet. Similiter nos in cognitionem nofiri perducit tanquamÃlios dei: per quad denuo deum intime permouemusiquia nulla uox amabilior,quäÃlijad patrë. Hueptinet, qdâ didmus, Qt^i es in ceebs, QUfbus uetbis mifetabiles an^flias.
CAM COHHENTARIOLVS. f
er exilium noHrum palà m oÃeitdimut, dtlt;^am not ad precandum, quitn deum ad miferandum aÃväua fe commouemus.Qtticunque enim orare indpit,Pattt nofler qui es in calls,idq; ex intimo cordis affvélu à at, is conÃteturfe patrem habere,eundem^ in c«* lis e/fe. Se autem fitetur er exulem, ar dereliäum Exulesin in terris agere.Exinde fequatur neceffe eà intima tor terra, dis aÃiiho, quemadmodum filioconttngtt,qui extra palriam fuam inter alienos in exilio cr calamitate dtf ÿt, Ac fi dicerct: o'pater, tu quidem in calis es,at tg} miferabilts Ãlius tuus longe abs te in terris, hoc eÃ, in exilio, in periculis,in calatnitatibus erangur Ãijs, inter damones er maximos hoÃes ac inter ua/ ria diferimina.
QUI fie orat,is Ãat direóh, atque eleuato ad det um corde, idoneus ad orandum, ey ad dei grattant jmpetrandam.
Tant^ quidem fublimitatis eà hocuerbit, uthoc proÃrre nuBo modo hominis natura po jfit, ni fi fÃir ritus ChriÃi in corde Ãicrit. N4W, p rem intime exi pendere er perueÃigare uolumus , nemo eà tanta
perÃtaonis,qui in ueritate dicere queat, jefe
, â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, , Tenemurin
ns neque patrem,neque aliud qutequam habere, Ãd percgrinumeÃejfolum^ deum pro parente poffide:: re.quiatanta malignitas ineà peccatrici natura utali quid folternquarat interris, dum fibideum fufÃare non credit in coelis, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
DfmonPrlt;lt;t tarne hoc uerbu Ãduciam erga dettm, a f quam
IN ORATIONEM DOMINI qtum Cu^romniii in ipfum côferuare debentw.dui^ prcitr untcupttrentèillu,nemonobis4dcali conprit fum auxiliopotcjleÃe,fi{utjcriptuej{: Nemoaf^en^ dit in £aluin,ntfi qui dc/iédit de ccelo Ãlius hominis, fuper cuius pcUe aiq; dorfum impoÃtos oportebit not éfcendere. Hoc modo poÃunt hanc orationemdicere uniuerà operlt;trij,qui^ etinm neÃiunt,quid ipÃa uer/ in figniÃcet.Atq; hancegoprecê omniuopämüexi/ ltimo,qu£ cordc mugts,quint orc depromttur . Stut intetea alius qui^iâ m ecckf!a,qui »el paginas euol uit, uelfacras reliffoft gejhminis baccas etiam cum Ãrepiai dinumerat, corde tarnen longe ab ijseuaga/ turqua labifs perÃrepit, Hoearte nequaquam pra oratione cenferi debet.Nam ad eiufmodt orante deut per Prophetä Efaiam loquitur: Populus hic labijs mt . . honorât,cor autem eorum longe eà à me.
r ciptun/ Tales etiam Ãacerdotes er caenobititreperiunturf * tts oratioes. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ij^f^rias Ãne intentionisaffeäu pxitcipi»
tanterdeblatterant, aufi poÃea impudenter dicere: Euge, nunclator,perÃoltitis domino precibus,pu/ tant^ fe hoc modo fatisÃciffe dco . At e^ tibi re« fjgt;ondeo: Preapto quidem eccleÃia teÃrfitan fatis/ Ãcijje,fed deum tibi diäurum e(fe:Populus hic labijs tne honorât,cor autem eorum longe eà 4 me. Veren/ dumq; male fecuraÃducia taliuprecu,nunquà aliâs QjîmwiwS eos deuorare fynceriter.la, fit, ut qui minima orat, maxime oral quam maxime uideantur or^re.' atq; econtrario, q«» p lurimii orât,quâ paueiÃimu orare uideâtur. Sed iam folatium
cam co mm en ta R ï o LV s. 6 fuhtium C7 Ãiuciini nollrä reponimus in multo ftre pitu,iit clttmoribus, in C4ntibus,qu(fd tarne ChriÃut uetuit dicetis,neminentinmitltihquioexaudiri. in . caufa funt inordinat£ condones^qutbut nequaquant populusad uerum/ündamentunt,et internant oratio tient perdudtur, prout cum labore et fà tigatione fan âh ohm patref Ãcere,fed ma^isad exteriorem prec4 tionem infolo lingtiit ufu,et pr£dpue,ubi ipforunt prxdicantium utilttas quiriiur,
SED FOKTE Q^VIS DICHT.
Nónnf fcn'pfaw eà Lttc^.ts. Qtjonùw oportet Qjtoniodo femperorare,crnondeÃcâ¬reiReÃ)ondeo,Attenie femperoran nd uerbadili^nter,quia no dicit,oportctpaginulaf dunt, euoluere,baccas facri geÃiminisfubdueerc^plurimit uerbis uti, aut bis ftmilia, fed oportet femperorare, cr non deÃcere.Qt^id fit autemorare, faits iamfupe nbsp;nbsp;â
rius diébim esl.
Talcs quondam h£reliei, qui PtofeuchititfideÃf Pfofettebità petitores dicebantur,fùere,qui deblatteratione labio-rttm hlt;ec chrifli uerba eÃeäui mancipare, Gf die no âuqioraretiolehant,nihilaliadagentcs,qM quident fhiltitiâ fuâ no uidebant,quod eu uet c5mcdcrent,uel btlerèt,uel dormirent,precationem intermitteremge rentur. iddrcouerba ChriÃi de ffiritualiprecedi/ ânfunt,qii£ fempcrexerceri potrÃ,etiä quando cor poniïter I(tbor4t«r. OUÃuis bot idê nemo qiieat pÃf âe cSplcre. cnini iugiter cor fuît poteà ad deunt
Icuarcf
ÃN ORATIONEM DOMINI
SeopUi pro- leUdrefProindehieceadë Chrifiiuerbitpro jcopofui pofitut friQ pofitit,itd qiam dirigere nos dtbeamus. Et fi quando ütati ttojtrÅ, uidetniK côplerià nobis nöpojfe^eöÃteamur nosfra^ les et uitiofos effe hoi»ines,atq} fie humiliati^fra^li M no/irje gratiâ apprccrmur.vniuerfi diuing fciiptu rue doëhres definiîit,)tihil aliud ejfe rationë cr natu^ Oratio quid rant ora(i3is,q fubleuaâonè métis fine cordis in deu. Si ergo natura er ingeniu orationis efi animifubuer ëlio,fequitur, qu£cunlt;^ alia quit oordisintentionent furfumuerfus non intendunt,orationë no eÃe. (!«lt;lt;/ propter eätus,ferniones, cr orgtnid clangores,de^ Konten ora ÃcientecordiumintenaindeumajfefHone,perinde tioisfine re, orationis nomine cëferi nterentur,ut arriculamëta fi tnulaerorum «» hortis di/ÃoÃta,homines did poÃunt, Nomen quidem adeà er figura, fed res et ueritas no - , adeà liocetiamdiuutliierony.defindit,fcrtbens â dequodamfanëhpatre Agtthone,quipertri^nta annos intra eremum,lapiUum geÃnuit in ore,ut filen tium obferuare difeeret. Quonam modo is orabatf
Verba vruni dubie,intimo cordis affèâuiid quod deus maxi prolatain ogt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;intuetur,er requirit. Profunt
^onr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mediocriter ipfa uerba cum audiutur, ad
hoc ,ut oaufio ex iff defumatur aogtt!tndi,ac reiie o-randi.'Vocalisenim oratio,utfuperiusdiihm eÃ,no
aliter exiÃimari debet,quà m tubarum cymbalorum, organortim, aut caterorum huiufmodi fymphonia, qua cordis afièâio exdtatur fubrigitur^ in deum. Q£inimmo,nemo intentioni cordis fui in tantu ooiv fidat.
CAM COMMENTARÃOLVÃ. f gt;
'fidatyUt abfi^ uerbis uelit or4re,nifi probe exercities tui in Ipiritufit, habeat^ experientiitm [iniftrjf, eogitiitionef amoliendi,alioquin i diabolo;pr(uf per deuia diflraheretur,ciits^ oratio in arde citoperlur baretur. ctuo circa tantijper ejl mhicrendityCr per r4 (« ficblime nitendum,donee al,e plumefcant, et uo -iatui fineuerbis obtingtt. Nec tarnen ipfe uocalem orationem reifcio,aut uerba precaria,fed necquif/ quam rei^cere debet, immo cum gratttudine magna fu[cipere,ficut grande munus dei,iüudpotius reijâér dum eÃ,quod uerbaipfa fuo non permiteuntur et Ãtn Error reqei officio,cr Ãuäu perÃuiy fcilicet ut cordis excites endue non turaffèéîioyfed deceptrice conÃdentia in hoc folo uerbaoratia If es reponitur,quod ore dumtaxat,et nudis uerbis re ttisi' center cömurmuratum ac deblateratum eÃ,fine omni fruóht crentendatione, immo cum détérioré cordis habitu. Caueat etiamfibiquifq; ,cum prater uerbtt uel alias,af)ifhonisfcintiUam andpit, aut intentio» tiem fentit,ne antiqui ferpètis uenenum,id eÃ^mor tiÃram fuperbiam confeäetur,dicentem ; Ab, nunc arde er ore precorytantam^ intentionem experiory quantam(utreor ) diÃcileej^thaberiab alio,quific probe,ute^,ficiat,lianc enim tibi agitationë dia/ nbsp;nbsp;*
bolus infpirauit: per qua longe deterior omnibus qui nihil arant,euades. immo, non procul à criminatione CT MdIfdjcenfM côtra deuin talisabeà fuggeflio.f^o crgote,feddeumcollaudainbonis omnibus quafen/ tifuelpoffides,
Po/lrrmÃ
IN âORATIONEM DOMrpJp
PoÃrcmo notandumefl, qu2 ordinate haue Chfi pui orationem digeÃerit,qiiia non finit, ut quisquâ pro fe tantum oret,jedpro mta multitudineeunffortt hamtnum.Non enim nos docutt diart:Pater miffed Or^tioionu Paternofler,Orationcmpepgt;iritualecrcomune bo/ tommune, ttum e fl,quo defraudari nemo debet, atq; adeo ne ini tmeus qtiidcm. Cum enim ille pt pater omniumno'^ flru,UHlt,ut nos etiamfratres mutuopmus,ut amiat biliter co/tuiuamus, ut pro ahfs perindeat^ pro no^ bis oremus,
PARTITIO DOMINICAE orationis.
Ju ij^c oratione inueniuturfeptempetiHonest Prima. Sanilipcetur nomen tuum, Secunda.Adueniat regnum tuum.
7ertia. fiat uoluntas tua ficut in calo cr in terrtti Quarta. Pmw noflru quottidianu da nobis hodie. Quinti.Et dimittenobis débita noftra,fieut C/ net dimittimus debitoribus noftris.
Sexta.Etnenosindueas in tentationem.
Septima.Sed libera nos à male. A men.
Hlt;e feptem petitiones etiam poffunt totidem bo^ . tta do{irinlt;e cr admonitionesnominari : quia ut ett» am diuus epifoopus cr martyr Cyprianus tradit,funt, feptem inditia exilij cr indigentia:noflrie,quibus i« Vto it?iflîff fui cognitionem homo perduâus, uidere poteft qua perimlofam (lt;c miferam in terris uitam degat, quae
ttöfit
CAM COMMENTARIOLVS. 8 non fit aliud quimdiuini nomirtis uituperatio,rebel/ lia contradei uoluntateiti,expulÃioabre^nodei,re» ga Ãmc zy penuriu punis laboruns,peautrix,ean-uerfatiOfpcrcgrinutio, dtfcrimine cr oittni mala pie na, ficut ZJ Chrifîus ipfe in hac oratione nominutf quemadmodum tn fequentibus audiemust
P RI A PETITIÃ.
tuum.
O Magnant C/ incomparabiliter profùndà pe/ ationem,fi ex eord is affèâu projtMtur. Brf? uis quidem eft in «crfcix, fed ea tarnen, ut nulla cate/ rarum petitionum praÃantior fit hac una, qua peti-mus: Sanéhficetur nomen tuum, Animaduertenunc dei nomenin feipfofanâtim effe,at^dnobisfanéfi us Ãerinon pojfe, immo ipfumeÃe, quod omnia ZT nosetiäfanäiÃcat,attame(ut diuus Cyprianus ait) idem nomen in nobis fanffificari debere. In eo fiqui dem Ãt deus omnia in omnibus, zy homo ipfe ad ni* hilum redigitur. Ad hoc etiam ualent ty reducuntur alia fex petitiones,ut fcilicet nomen dei fanfüÃce* tur. Ziuod cum eÃeäum fùerit,tunc omnia funt be-neperaókl-,ut audituri [umus. vtautcm per/Ãicia/ mus,quonam modo dei name in nobis fanfhÃcetur, placet prius intueri,quemadmodüexecrattone zy de honeflittioneafficiatur innobis, indeq; figniÃcdter, et pingui minerua loqui. Duobus aute modis dehone Monten dei frtair in nobis,Prin» tcüiüoabutimuradpeantum. dehonejhuu»
Secunda
IN ORATIONEM DOMINÃZ
SecunAo^cum iUudfùramur,Gr per rapinam au^rU mits,perinde [äcrti ccclefi^e u^tfculuquod fimi/ liter duobus modn execrationi fubijcitur. vno,quitn «fo per abufum nà ad dei cultté^iêd ad carnalia defide riatransÃrtur. Altera, eu fùrto et rapina f'Mpitur. itidè primo deiname execratione per abufum in no^ bis affidtur cum iüud affumimus uel ufurpamus, non ad utilitatem,emendaiionem,Iucratiuä^ probitatem mentiü noflrarum,fedadearundë pecaa zy damna Abufus na» coplenda,ficutfapenumeroetuariecótingitueneli tftinis diuini cijs,benediëHonibus,iuramctO3maledi{ltsfraudibuf, prout praaptum deifecundumojkndit. No a/fumes nomen domini dei tui in uanum. infumma Gr breui ter, cum non agimus ut deeet filios dei,
DE NATVRA F/LIORVM DEL
Filiiü nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ïffteger^ filius dicitur,qui et honefi:is,et
honoratis ortus parentibus, eofdem modis omnibus imitatur acreprafentatjs iure optima licultates,cr appeüationem parentum fuorum h£reditare,Grpof fidere promeretur. Ita er nos Chrifliani per bapttf-tnum fumus regenerati,^^ fill) dei effvëli. Sier^ ge nerofos patris noÃri mores confe{klmur,tune ey na men ipfius,cr bona 'm perpetuam nobis conÅduntur bareditatem. Porrè, idem pater naÃer mifericors cy benignus eÃ, peut ChriÃus ait : Ejfote miû m cordes peut GT pater ueÃer mifericors eÃ. item, Difcite 4 me, (^uia mitis fum, amp;nbsp;humiliscorde.EÃ
iteiH
CAM COMMENTÃRIOIVS. 9 itê deus, iujhis,purus,uerM,fDrtis,fimplex, fapiens crc.Ethiecomnüfunl: dei appeüatio, funt^ uniuerfafub hisuerbis, nomen tuum,comprchenfit; Oei nomen ^uiitcunfhtrumuirtutumnomina,funtdeinomen, ^unfforuuir
Cum igiturin hoe nomine bjptizati fimus, confe tuin nominn erati^, et lanihfi(!tti,iam^ hoe ipfum nomê noftrü fit effêélü,fec]uitur,qdâomnes filij dei et effe,cr diei debcät benigni,miferia}rdes,eajti,iufti,uerates,ftm/ plias,beneiioli ,paciÃci,dttleig; cordis afjèélu ergi uniuerfos homines,eos etiamcjuiinimicifunt. Nrff» dei name in quo baptizati funt,has in eis uirtutes exf erat.Quinimmo tales iugiter orare debent,ut boemo do nomen deiïn ipfis fit, operetur, cr fanitiÃatur, Qt^i uero iracundus,morofus,inuidus,acerbus,ma» leuolus,crudelis,libidinofus,maledicus,mendax,tegt; merarius iurator,fraudulentus, cr obtreókinr eÃ,it dehonellat,dedeagt;rat,execratur diuinum nomen,M quo benediâus,baptizatus,atq; uoeatus eÃ,inter^ ChriÃianosannumeratus,ac dei populo aggregatus: fedmagis fubtitulodiuini nominis, nomen hono» «t diaboli, qui ez ipfe mendax eÃ, impurus, detra/ fkr,inuidus cre, Seqtmntur autemittum (inquit fa piens)quifuntex parteeiuf.Eece, hi non aliter agut atque facerdos, qui fuem ê facro calia potaret, uel qui eidem putreÃmtim imponeret.Kocmodo crifli corpus CJ- animamfuam trailnnt ,in quibus habitat quo fanéhficati funtdei nomen, atque in ijs diabolo frmulâtur,quiie omnia contemptu diuini nominis qua
b funt
IN ORATIONEM DOMINI funtconfecratiprtefeÃrunt.Emnucinteüigifquii SdnfHficalio fan^hÃ(nre,quid'ue ÃtÃtiäum effe.t^ihilenimali/ tiofira i quo uJ e^^quim omnimoda renunciatio^per quam abuftn 0j diuinum transÃrtur u['um:Ãcut eccleÃa dedicatur, atq^ in diuini dHofaxat «fm aptatur, Itideni er nos per omnem uiam fanfbÃari debemus, utiit nobis nullus fitufus alius quà mdiuint nominis, id eÃ,benignitatis,iu^iti£,ueritatis czc.Ergs dâno* men non tâtum lingua,uerumetiam omnibus uinbus mèbrisq; anim£ ©⢠corporw uel fanfhÃcatur,uelexe crationc proÃnatur.
S E C V N D O,dei nomen afficiturexecratione perrapinam cr fùrtum.Et quanquä hie modus apud eos qui acuto Ãunt »Jgewo, fub priore continetur,ta~ De hypocri ^^^fâocipfumfubtiliuseÃ,quämutabfimplidoris bus inteUi^ queat.U ic en'i modus fuggillat fuperbos, qui pfobi O' fandi fuoiudtdo repuati, noputant ita ab fe ut à prioribus dei name dedea)rari,fibimetipfis nomèiuflitiie,fandit!ttis,e'ueritatisimponentes. It deofmtm nomen audaékr,Gr fine timoré per rapi* namac jurtum auÃriinr.Taliu hodiemaximum e)l nu merus,pr£fertim apud homines,qui figuram dunta-xat integritatis, acfpiritualis uita praÃrunt. Eiuf* modi eniminani perfuafiSe corrupti de fuis fermoni biM,Ãdis,fapientia,iudiäo,-quie fibimet arrogant,« lebrari honoreq; affid uolut. id fi minimeeötingat, Komines,p/ turn pr£ ira ad infanià e rabië efÃruefcunt. Et hi t« fitndi cordis ÃripturisproÃtndi cordis nominatnr,de quibitscogno^ feere
CAM COHMENTARI OLVS, Io feere er iudtare folius eà dei,aii ciéalibut non diocre negpdu inlumitur, Siccnim nMgniÃa: adorna renouerunt uniuerfit, ut etiam ipft non aliud Ãiant^ ^uimrite bene^ 'mtramètiumfuaru reeeÃus omnia (öfiÃere. QU£ quide peculiaris perfuafio, internie^ gloriationis,celebritatn,et laudis appet£tia,nMximu lüis ac periculofiÃimu affvrt damnum. Vt ergo alet agnofantiir,acfibi quifej; 4 tali cauere queat inÃr» tunioÃatior nobufermo efl habendui.
QVINAM PERNICIOSISSIMI DE* terrimiqi fint hominum inter ChriÃianos.
PRIMO, Qttt femper in ore uerfant,iailtina ter^ ftbimetarrogant banc fcntcntiam,dicendo:oâ quà m bona mihi eà intenfio,qua! cordi meo penitiÃi me infedit.Non me imitantur hie CT iüe. Ego ipfit oor meit ÃuÃiUatim dijÃartiri paratus effem, ohe ' caue^atue tibi à Ittpis ,qui in huiufmodi ueÃimentit ouium mcedunt.Rofarum funta(uki,fed nuüasÃriit Ãa)s,mags autè merasÃiinas.ldeo ChriÃue ait:Ex fruäibus eorii cognofeetis eos. Ã^ui aut funi fruéJus^ Nepe Ãgt;inig,aa(lei,fabereÃacerare,of]indere,nihil boni fermonis aut operis. Quonäid modo cStingitl
AD VERTE.
Cmw eiufmodi iä fibimet perfuaferint,intégrât fe e(fe,bonà iritentionë habere, uitamq; fuam fic apud feexiÃimari, uelut qui plut alijt hominibtn orent,ie iunit,alia^ bona operaÃ(iät,plut etiä inteUigät,ae b » maioretn
Fueati fatv
IN ORATIONEM DOMINt ttuiorem fint à deogratiamconfecuti:noneflipfit tintilllt;tfaeultlt;ts.,utfefe ad lUos metiantur,quifublia miores funtac mtliorcs, fed iUts fe comparant, qui pciores ac uiliorcs uidecniur e(fe,quà m funt ipft. Ct« lt;0 etiam obliuifcuntur,deielfedona,qutecuttqne hâtent.Ex hisllattm fcqui oportebit fu^ibone},teme-raria iudicia,conuida,detra(bonest uilipenfionett quod^ fe fupra cateros extoiïant,atq; ita in fupcrbia pompaticeaurigentur, diuiniq; timorit expertet, in fetpfts indurentur, deniq^ nthil aliud agant, quà mut aliéna pcana reuoluendo C7 tor lingua deturpêt, Eaehifuntfruâus tribulorum cr ^tnarum. Hi No*«» dei luporumululatut,Cf ouiumueftimenta.E(ce,hoceà dei nomen Ct honorem fuffurari,ac fibimet afcribe/ re.Siquidcm folius deiintereà iudic2(re,ficut Chriflut ait:Noliaiudicare,ct noniudicabintini.Satu quo^ deinomen cr fanHum cx integrum ct bonii eÃ,not Not4. autemomnes pariterpeccatoresante dcum,unus utal ter fine difcrimine. Cum autem quod quifpiam pra cateris habet ,fuuno fit, fed foliut dei,ala debet de fuo tantummodo habere nomen, complaeeniiam,fi/ mam,exiliimattonem amp;c, qsi ergueiufmodi non adobfequium,fedad cStemptum utiiur proximi fui-, iUe diuini honorii fi(refl,atque hoc uult effe Ct did, non quod fuum,fed quoddeia crdeieÃ.En,korunt Df(îe®W»/ fpirituum pernicioforum, peruiaidum,indomitoru, ret diuini negt; ac deum non timentium, hodieplenutefl mundut, minit. qui per bonam uitam fuam dei nomen dedecorofiut execrantur.
CAM COMHENTARtOLVà II necrantur,lt;ju4m omnes a if per maLm uitam.Talet *êP iupt^'bos ftadoSy mirtyret diaholt nominOf ^uinon funt fiMt cxteri botninum,ad infiar Euan^^ hci ph4ril£i.T:iles,inqu4m,pertndc lt;tlt; finon effent ipft peccatores iniquitJtit rei,noiunt j'ufferre ma los cr iniulios,autcum ipfiscommerdum h4bere,ne fortt di(atur:oâ,eg3 hunc integriorem exifiimMer.i, qudmut cum tnlibus conuerfaretur. No« «ti/frtt tear to pr£ cfteris à deo maiorem fibi coH^tam effe grx*.
ut eidem (imtliter perhumanitittisobfequium (1um4HiuHs imp4rtitt,ac ueluti ad ufuram dent,id e(l,utca;ieros âobfeqo pro/ precibus cz conplioiwMfnt.at^uf tta utcum talibus ximo ^deffe ag4nt.,quemadmoducum ipjis deusegi[,4bs quo gra debemui, tiamtüamneq- uituperance, neque iudicante gratis aceeperut.Sediam nonfolum gratine munus apudfe fine frage detinent, uerumetiam perÃequutur eodem fnunereeos,quibus4uxilio ej)e deberêt.Hi funt,quos fcriptura nomimtt peruerfos,PfaI. 17. Cum peruerfo peruerteris.
S E C VND O,Diimbeeomni4aadiant,ideftf foli deo nomen c?quot; honorem attribut debere, icerunt fe pulchrccomparant ,ac femetipfos pcrumbratilem npparentiam multo magis Jecipiunt, erdicunt fefe in omnibus quit agunt [alum dei honorem qunerere,au dentq; luramento quoq;conjirnwre, honorem fuum Superbiahy nbs fe non qu^eri, adeo ingcntofa,recondia,profun poeriurutlfa ejlitlorum milieu. Hdc m reamplius 4ninMJlt;
Kfrte, cr iw»f««.duodej iUora fentcnlia nbsp;nbsp;iudiaii
i 5 effi,9a
â IN ORATIONEM DOMINI effcciu fruflrdtur,ip[bs in iiuerelds prompere, aJmi rdricj;,itd ut nemini noftnt morafi.liinceuenit,nM/ le dh ijs dgi,qui ipfis funt impedimenta, Nec eiuftno di fciunt indigndtionem obltuione delere,obijcientet CJquot; dei honorem impediri, CZ bonum quod qudj'tue/ rdiit cr conceperdntfimpugndri, dtq; itd mdlediäni» temerdrij iudicij peftem, detrdâionemq^ fudm agt;hi~ berenon Udlentes.Tum dnimdduerj'd illorum inttntio ne,uidere licet non iairooipfoj indignari, quod bonu .©â dei honorprepeditu fint,fed quid iudicium zy tn/ ttntio qu^ conaperdnt,non hdbuere fuccejj'um. Velu tifiquodhdbentiudiâum,mdlumeljenon poffitian ticqi fit bonitdtis, ut ne deus quidcm id reprobdre ud/ ledt. Ndmfinihil hornm fibimetipfi ddmetirentur^ non igrefirrcnt dnimi fuifententidmpr£pediri.Sed uideliat dbyfidlis illd fuperbid nonfujiinet mdld,dut Ãulti reputdri,ob id cdteros omnes profiultis ©gt; ma/ lis hdbet.vide qudm profiinde diuininominis uitupe ratio Ml huiufmodi jfiiritibits delitefiit, qui prorfui hocipfum effe qt did uolunt quoddeus eft,ut funt fapientid,iuftitid,nomen cr honor.
Doi^ribitf âaHioreî,
T E R TI O,Sz quddo cotingit pricdicdri, dut di/ uulgdri,i(à ra) tribuendïi honore deo ejfe cr name qdâ etomnidcredueiit,et oid ipfiusfintdue iUijpfi do diores funt condondtoribus uniuerfis , ipfo etidm ffiiritufdnfh,mmo cr quofcunque docere poÃunt,n5 indigentes dd fcholdfticorum conditionem redig,di/ euntq;,pdpe,quis hoc nefcil f ExifiittidUt^ fe dppri/ me rent
CAM COHHENTARIOLVS. lï^ wc rem ip fam inteüigere. Cum nero fe oanfio dedc/ fit,ut honor ipforuuelUcetur,aut ipfi prouilibtu co têptis^ habeätur, aliquidùc rei /à miliaris /ùrm per/ dant, aut alia quauis aduerfitas onumt, turn ecce^ continuo an omnis obliteratur,ac jenOatum profirt frutfhis fuoj,(ÿi«4î fcilicet,cr aculcos.Tum aurcs aft neper leonis pclkmoonjj'iatc tranlf^ent.Tum pro/ loquuntur: oâdeus in cÅlis afpiee defttper, quant ingens mihiirrogatur iniuria. SdlM ineamprola-iunturdcmentiam,ut diÅreaudeant,fibieoriim deo quoqueiniuriam infirrt.-vbi nunc eà grande illudin/ ^mum ueÃrum,quo dieitis omnia cr dcijCtr 'a deo eÃefSideifoliusfunt,cUr0 mifer homundono idem Ubi eademadimeret impune ^mnferret, ultro ciiroq; iafktret^ Si quod babes bonum,dci eü,fifk gradum, acpermittetllum i« eo munere quomodocuque uultt dgere . Cum enim iUe quod fuum eà recipit, nulla tibi fit iniuria : ficut fanÃiis lob po/l amifiionem Ã./ cultatum liberorum loquitur , diæns : Dominus dédit, dominusabÃulit,ficut dominoplacuitita Ã/ ûum eÃ,Sit nomen domini benediilu.Ecce tibi iuÃti bominë,cui nemo quiequä poffet aufirre,quia nihil quad fun crat,habebat. Nii deus lob.t^.ait : Omnia quigfubcalo funtmeafunt. Egouniuerfaoondtdi. Quid tuuelut de tuo gloriaris, ia^sq^ iniuria te af fiîluefie/Sihonor,fÃnM,ficultatesqi tuie,Gr omnia qua babes ÃtrpiMJwr ©â uiolantur,non id in tua,fed in Chrifli agitur bona, qui ut banc tibi do^trinam
6 4 pcrf«4de4l
IN ORATIONEH DOMINI perfMdcat,ptrmittit,tttea cjKlt;e tui luris effecredit, 4uJirjntur,^uo cogwfeas eadè non tui,fed dei effe. Eac, hoc modo femper inuenire contin^it, hono/ fem O' nomen dei nequaquam pine quitri, prefer» tim apudfuperbo! ,quialiquidf4ltem effeo fcrfkz re uoluiu, quod ad folum deum pertinet.
SED DICES.
si biff «erlt;i funt, confequitur, neminem in mun/ do ejfe qui dei nomen digne fanfhficet, omnes quo/ que iniu/ks ejfe,qui iudidaliftrepitu inuiamcon trouerfantur, prore frmiliari,uil honore ,alqs'ue eaufis,
RESPONDEO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
P RIM OjObid fuperiiu dixi,hancprimampe/ titionem eminenti^ime tranfandere,maximùq; ejfe, Citteris in fe mclufis. Nam ft quifpiam Ãret,qui nomi dei pleniÃime flt;tnffiÃe4ret,is decreto dominicâ ora/ tionem diare nonindiffret, tanta uidelicet puritatt prjeditus,ut nihil ftbi rerum, nihil honoris uendia/ Kohuiut ui ret,isomninopurufe}fet,acdeinomen inipfoperÃ/ tiSefl,nomi fhÃimefanfUÃcaretur. Hocautemnon ejihuiutui/ nisdiuinimn t4,fedfùturie o ceeleflis.ideonecejjehabemutora/ fumata fanâ re,ardenterq; defiderare,quamdiu tiiuimui, utfuum Ãifiatio, in nobis deusnomen fanÃijiat,quia new o eà qui no deprehendaturdiuini nominis uiiuperator,alius plut alto,ametfi hodpfumcredere fuperbi itli fanili de/ dignantur, I ecirco eiiam dixi banc orationent non folum
CAM COMMENTÃRIOLVS. îj folum peâtioncm eUc,uerumetiam faluarcni doilri/ ttitm^acquandà reprit:fenaâonemalamitofe cr dit/ ntitntie in terris uitie nofirie, QHlt;e i^uidetn repriefenr tatio,hominem deorfumuerfus tn fuicognitionêde/ trudit,quilt;tcumpetimus,uttlliusin nobis nome fan fhficetur,argumentum confeijuens eÃ,idem nomen needum 'm nobis fanäiÃatum effe. Nitm p effet fan/ âili(utum,non indigeremus propterea rogare,Laäut denique ex'mdeconfequitur,quodquamdiuuiuimuSi nomen deicontume!ijs,dehoneflationc,irreuerentiaf execratione,prophanationeqâ afficimus ,precutuc^ proprio Gr ore teftamur,dehoneihtores nos dei ejfe, lam uero'momni feriptura nullam fcio ineffe do/ ärinam,quie potentius er /ttfiu« contemptui ducit^ae uilipendituiam nojträ,qu4m hlt;ec petitto, OWMcrgs vilipefio ui/ tarn non optnret mori quamprimu,Gr uitie huius ho/ tie nefirse, JkmfeproÃieri(fi tarnen diuininominis ex corde a- , _ micus eà ) cum non ofdtanter animaduertit uit'am fuam 'm ea uerfari conditione in qua dei nomen er honor dehoneÃatur i Qttietiam nihil aliud preterq Studium in folam oratimem dominicam bene intclligeret, is fa-tisdoiirinarum contra omnia probrauitiorum habe ret,prieeipueadueriusluperbtam.Qÿtsiam potent hetuf aut fuperbus effe,qui ex dominiaoratióe tarn nbsp;nbsp;'
magna et horrenda uida recognofeit in feipCo,quod fdlitet dei nomen inbonoret,ac quotidie contra fecun dum dei praceptum agttf nomen ipfius accipiendo in tununh
b p Secundo
â⢠IN ORÃTIONEM DOMÃNl Stre^itUiiu/ SE C v N D o rej^odeo,Strepituiiudicialiutn riutn, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tte^dorum elfe,non ejl quid optimum.Meliuï Ãret^,
fi mhtl tale extaret.Attamen ad uitanda maiora ma la funt admiffa iudicia,propter imperÃfhs, qui nées dum pojjunt uniuerfa dimittere , ac deii proprie de/ tnereri. Nihilo tarnen minus prxÃxa nobis meta cà ad quam nitamur,id eÃ,utde die in diem per exerd/ tij magijlcrium ad hoc crudiamur,utdei nomen,hos tfor,bona,amp;omnia à nobis alienentur, fic^ [anih= ficemur omnino.
Ad exercitium nobd h£coratiocoUaa, eÃ,ut fine inttrmijfione totis priCcordiorum affeéHbus, nomen deifandifiari defideremus.Et fiÃrte ChriÃianorii cuipiä, Ãcultates,honor,amici,incolumi[as,fapien/ tia,at^; id genus alia auÃrretur,id pro miraculo ha tendu non effet:quandoquidë eoÃnaliter deueniatur fj j ⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;itiuerfaqu£ hominis funt,adnihilu
tedi^ntur,ipfeq}homodifiungiturfepareturq;ab i u re igen omnibus,anteaquä idem ipfe uel fanóhs fiat,uel no/ men dei fandiÃect. Quouf^ enim inibi aliquid eÃ, tamdiu er nomen adeffe certum eÃ. Nihil autem re/ manereoportebitfUt folus deus et quiequid nominis, quiequid bonorum habet,permanere poffit.Tunc ue rum eÃe confla.bit, quodinferipturis iuÃi nominan/ turpupiüi er orphani,qui fuis orbatiparetibus,nul/ Ium habent folatiiim.
DJCIS ITERVÃL
Cum ex omnibus nemo fit,qui fufÃäenter dei not
men
CAM COMMENTART OLVS. 14 we» f-in^Ãcct,l'émus uniuerfi t« mortalibia pcMtif conftituti,atqi idea damnätionis rd.
RE SPON DEO.
EÃentquidcm uniuerl'ä morktliumpeiatorttm in/ damnittioni obnoxia, fi deus diftriâe d^re pecata, tiellct. Nulluni enim pecatum quantuntuis etiunt uir dedtur leue,fujtinere deus poteji.D «plcx ameejige Ijus hotninum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;recognofcunt zy conclue/
runtur hoc ipfutn,quod fandificando dd nontini pit= res non fint, c/quot; ideo priecordidliter ordnt,dtqi hanc fuam 'mÃlidtittemuehemenÃr exaggerant-Talcs de/ us in omnibus exaudit, amp;nbsp;quia feipfos redarguunt et iudicant,abfoluit,eisqi dimittit,quicquid infuffiden* ter exercent. Alijfuntinfrcenes Uli zyinfignesle/ uita te fpiritus, qui etufmodi fud uitia leuia ducut, cr in duras dbijdunt, aut etiam prorjus non uident,f ed necpreces quidem fundut.Hi fub finem perfentient, ^uä ingens fit peccaium, quodipfi tarn leue putaue^ runt,inde ddmndndi,unde quà m mdxime falutem co fequi crediderunt.Hoe inodo Chrijlusdd bjipow'fdf ait,quod ob prolixas orationcsdcapturi effent »jrfiHî iudidum damnationis. Eoe pc te docetoratio do/ minicd primo cognofÅre exilij cr damnationis tuut
, grauitatem,quodq;fis dehoncfhtordd, adeo,utex propriaprece tua perterrefieri cogaris, c'um attendis quid nam fit quod oras. Nam neeeÃe eà uerum fit, Dehonejkto necdum abs te fanfHÃcatum effe nomen dei, Verum res det nomi qnoquefitoportet,dei nonfendehoneflAri.abillo,qui rûs omnes hac mini [urnuf»
IN ORATIONEM DOMINI«
Boe minime fanffificat. Denijue uerum itidem fit ne ffiiinhonorationem diumi nominii, pecatnnt S^â*ue^lt;tc fempiterno dignum incendia , ftdei iu/iitù jenanai firre deberet, Quo nunc ergo tc can ÃreifTuä W cour guit oratio^ tibic^ obnitiiur, tc «lt;ua fat,te conuincit.Hic ucet, quii tibi laturui eà ope«? E t eflFjCttMi in hune modum penitiÃimc deieóh es if tùmo,ati^ in exilij tui cagnitione humiliitus, fum je fundo cójolatorii à bi doïirim oboritur, quit ttfub rigat, ideà , eadem (t docet oratio ne deÃicres, f ed deigratis cr opem deftdercs. Et tunecerUffimeÃf tnijfime^ credered{bes,icdrco tibiorare4deo per« mtffum effe,utct exandiret. Sic caufamdat oratiot nepeccua tibi deus imputet,néue diÃrifhus «cum at OpHmihomi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iSÃs folummodo pro bonis hominit
bus habet,qui intime cognoCainttnuIlum 4 fenomini diuino deÃrri honorem, alfidueq; ut idem name fast iiifitetur,orant.E.os uero, qui cognitioni fUte confidentes,non credunt ab fe dei nomen dehoneÃnri, nS eà poffibilefaluatum iri.Sunt emm adhuceffirtenes, male Cecuri,luperbi, ae dei timoré uacui.biecdumed am funt in corum numero,quibut loquitur Chriflus, Venitead me omnes quilaboratisamp;oneratteÃif,c^ egp reficiam uos. Siquidem dominicam orationene non inKÃi^nt, atque idea quod orattt neÃiut.
CON CLVSIO.
Senftts ergo, et fumma petitionis huius eà hee, O ebitre pater, fite fiaa^fititur in tfobu none tuum, ioeeÃ.
CAM COM MENTARfOLVS- Tf hoc efl, Hf u confiteor quod nomen tuuminhono* flt;iui,bodiec^ iUud per luperbium, proprijq; honorû tt nomints met affldtonem dehoneflo,quo circa per gratiam tuitm adiuua me ,ut abolito nomine meo ,'m nihilum redtgaripfe tuq; folus eumtuo nomine cr honore in me perfijkis. nbsp;nbsp;Spero autem tt fatis fupeâr Home tUUM
que intellextjfe,quod hec uerba,nomen tuu ,idemfi/ gniflcentquod honor uelgloria,quia :n fcripturis no men bonum,gloria v honor nominatur,malum uea ro nomen, deJecoris et inflmia uocabulo denotatur.
Vult igitur hac petitio nihtlaliud,quam ut dei ha nor ante omnia ,fuper omnia, CT in omnibus rebut quaratur,teaq) uita noHra ad dei antummodo hona rem perpetuo dirigatur,non ad no flram utilitatë aut etiam fà lutem,fiue ad aliud quodcunqf bonum,tempa rarium,aut aternum, nifi ad dei honorem crgloriS finaliter fltordinatum. Icciraiprimum occupât hac petitio locum,quia dei honor efl quiddam primum,ut timum,^:^ emtnentilfimum,quod eidem exhibere pof fumus, ultra qitod nthil amplius à nobis exiget, aut requiret, Net e/f aliud quippiamquod eireddamus, eum reliqua bona ipfe nobis conférât unitierfa,praeter honorem,quem ftbitantum referuat.Ergo quic/ quidintellipmus,loquimur,canimus,uiuimus,opera mur. er omnia qua a^mus er patimur,arçtmento funt,omnia dei ipfius eÃe, ut confirmelurauthoriat Pfal.izoXonflflio er magnificentiaOpuseiuaier iu vndeuerdf fiitia eins mattet in feculumfeculi, Qÿoddiâumflc fiäfaturpdt intelise,. tientid.
'IN orationeh dominp 'uttellige. inquorundam cordibus hominum deus in-habitat 0- uiuit, horum opera nihil aliud agunt, quodfutnmamdeo laudemet honorem tribuunt,uny uerfaqueillibonareÃruntadepta., Proindequi kilis tà homo,n5angiturgrauatûruedehogt;feflAri atqueeo temni: feit enim hoc iuÃum eÃe. Qui,Ãi à nemineÅn temnatur eyinhonorctur,hoe ipfum fibimetirro/ gattttecfuam ipfe laudem Gquot; honoré fuflinere eequa/ nimiter poteÃ.ProptereaiuÃus efl,tribuês deo quod deieà , c^fibiquodfuumeà , deo fdlicet honorem V omniaÃibimet dedecus O' nihilum.lbieÃiuflitia qu£ manet wi feculum feculi, qu£ non folum homir nibus temporariam utamagentibus placet, quemad modum lampades Ãaarumuirginum, ohypocritn rum imaginaria fanébiAs,uerumetiamperennideo, itpud quem etiam perpetuo fubfiflit.
Colra Cuoer nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âtides, hane petitions aduerfusdeteÃädä pu/
bUm ri nbsp;nbsp;nbsp;êââââ'â^fâP^â'hid,quie caput,uitn,et totufubfiflentiaeÃ;
tarn prima omniu. Nä ficut nuüa uirtus uiuit ,aut bona ' pefttto, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ecStrario nuüu pecatu uiuit, aut no
at percute fuperbia.Et quëadmodu ferpens omnë in capite uitâ gerit,quo mortuo neminë la:dit,ia fup/ .. bia de medio fublata,pecati uniuerfa firët inmcua, immo no medioeris emolumëtt, Qjfoâra fiait nemo efl fupbi£,^pprijq^ tu)minis,et honoris expert,ia ne-tnit'ii no magnope efl necejfaria etutilis hac petiiio.
secvnda petitio.
rfgnKW t««w,
H£e'
cam commentARIOLVS. 15 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
Hæc fecudd petitioçficut atid) duoÃicit, bumilidt,et Kutniliät ei exaltdt.Iiumilidt, at nos cogil^ppridjiterilingua nut exaltai» gnam exlijnoflricalamitatem. Exaltatuero, cumno bisdemonjlrat,quemadmodumnosineiu[modihu-tniliationegerercdcbeamus.Sicunumquodt^dciuer bum hâc habet ingeniofam natur am, ut exterreat et Natura uer/ confoletur,permtiat CT fanet, deÃruatCTiediÃcetf bi diuitti, euellatey plantet,humiliet (S' exaltet.
Pn'tHo humiliât, ut maniÃÃe cognofcamus, re-gnumdei nccdum ad nos ueniffe . Qult;e quidem fett tenttaferio cogiat« rc«oÃHta intimoq} affèûu per ora tionemexprompa,terriÃed eÃ,merimq; penetralid euiufibet probi cordis maÃitudinc, in genti dolor re afficcre debet.Nam exinde Ånfcquitur, in exilium tiosdäos,adhuc inter hoÃrs terribiles uerlari,amenif ftmaq; patria Ãioliatos eÃe. qh«« quidè duo deteÃan da er lugubriadamnafunt,
PrimueÃdamnum,quoddeuipdter fuoinnobis ffgna cÃ, er qui rerum omniu dominus eà Ãf^ IÃolior er crit,eiufmodi fua poteÃate er timlo per culpa ditt taxai noÃra impedimentu minime potttur. Quod qs dem no mediocriter ad ipfius inhonoratione Ãecit, per inde aefi dominus fine ditione Ãret, er ÃmatiÃimS omnimoda poteÃatis nomen deÃeäuiejfct in nobis. Id neeeÃieeà bJHd dubie doleat omnibus,qui. et amot re,etjà uoredeu ,pfcquutur.Ad hac etiiterroris plenü eÃ, nos fdliiet eos clfc dfÃ)f äu et impedimèto dei regnoobfiÃimm, Quostnerito dem fiueHet, feuer riffimd
IN ORATIONEM DOMINI riffima dtiintaduerfione poÃet percetlere, zy tantjuS regni fui hoÃadc prgdones condemnare.
SecundÃdamnum 3srelÃicit,quo peregre er in ïwlrr^Ijo/l« exilio inter eonÃrtiffimos hoÃts captiui iacemuf. exiliii pati/ Nam fihorr£ndum,aclamentdbilepuaretur effe cu fnur. Ãliui cuiufpiam terreni principif^ucl toa natio in dir tionem Turcarum redigeretur, plurimo ettam conr teptu GT crudatibus, ac denit^ue ignominiofijfima af Ãaretur morte, quanto magis miferabili dignumejt querela, qdâinttr malignof ^iritus in hocexilio uer/ famur, quod uaria diferimina corporit nbsp;nbsp;animtt
ad extremum fempiternam mortem fingulii momen* tis operiri habemut, adeo,ut fuaaiilibet uita maiori poffetterrori effe,quà m eentit mortes,fi rem ipfam exach confideraret.
S E C V N D o.PoSlquam ifta nos reeogitatio hu miliauerit,noÃramq; nobis calamitatem commonÃra uerit, tunc fequitur confolatio, qua benignus mag-Ãtr ChriÃus nos doeet orare, ut ex hoc demigremus exilio, cr ne deÃieremits. Talibus enim qui fe dei re» gno impedimentum attuliffe cognofcunt,ac lamena biliterpetunt, ut idem regnil aliquando adueniat, ob eiufnwdi dolorem crprccem non imputabitdeus,qd! alias meriio punirt poffet, 1 tloî uero male liberos amp;nbsp;effrenes jpiritus,quos no multu cura tingit de regno dei,ubi nam remoretur,qttiâque pro eins aduentu ne quaquam ex aÃväu cordis orant, proÃih deus cum tyrannts,a'uafiatoribusregni fui fecundumdiÃri* âioné
CAM commentariolvs.igt; fhonem iudicaiit. Cum ergo milibet hanc petitioncm dicere fit neceffe^fequitur,neminem ab iniuria regni dei innocentem efJe.Adqitod intelligendum,fcire co tienit duplex regnum efe.
Primum eft regnum diaboli,guem dominus in Regnumdié Euangelio principem huius mundi nominat.Hoc au boli, tern eft regnum pecatorum cz inobedientiie , quod pietatem feéhntibus pro ingenti exilio et carcere ex tJUmari debet, quemadmodum ftguraliter expreffum eft de filijs ifrae'l, quondam in Aegypto per magnos labores miferecoa^s eandemregonc exadiftcaret cum tarnen exinde nihil emolumèti confequerenturt fed mags ip forum pernicies cr exitium quitreretur, Sicqui diabolo fubditur ac feruit,mult!ifuftinere ha bet,prlt;efcrtim in c5feientia,cr ttmë ad extremu eiuf modi feruitio teternä morte ,pmeretur. I» boc regno tädiu fumus uniuerfi,donee regnit dei adueniat,atin me diffèreter. I^âpieatè cole tes iü fuut in hoc ret gno,ut quotidie aduerfus pecatii pugnent, arnis^ uoluptati et indametis mundi,nec no diaboli fuggeà onibus pfeueraterac ftrmiter re ft ftât.Cteterii quantum uis pietate calamus,nihilominus tamëpniciofa uolu* ptasaliqd dominij exercet t nobis,auideq} conatur in uniuersudominari,et ius poteftAtis in fefolä tranfftr re. Sic dei regnu aduerfus regnum diaboli affiduc pu SffAt,Qtji hoc modo pietatem excolunt,ideo bcatitu dinem confequendo faluabiintur, quia in feipfts^ Pugnandum hancpugnamgertfntcontra regnumdiabolipropter eötra regnii e regnum pectAti,
IN ORATIONEM DOMINI/ regniidei ampliJttdu.Et bi qitidc(unt,qi{!bancpeti tone uerbit,corde or operedepromunt. Sie fanólut Paulin apoflolus admonet,ne permittumus, ut peca til regnet in nojtro mortali corpore ad obedienda cot mpijcentijs eiut^c ft dicereCScntietisquide acfujtii tiebitis iniquä uoluptatë, amorê nbsp;nbsp;pronit^ të ad ira,
ad lafciuiam,ad luxuria, id genus alia, qua uos in regnu diaboli pellicere conabutur, id eÃ,ad pecata, qua inde prodierut,crperfe tame mala funt,fed ne quaquà fequi debebitis incitamêta uitioru,magii aut affumpto repugnädi certamine,eademhaudfecus att que proditorias ueteris cr diabolid regni reliquias ooherxre fopiréque, ficut ifraelita cum lebufais cr Amorrais ftcerunt,ficq; dei regnum ( quodreâe rer promiffionii terra efi)in uobis dilatare.
A liiuero funt ita in hoc regno, ut obleâentur in Cttiestnre eo,feaenturqueoiadefideriacarnis,mudi,diaboli, gnofatanf cupiant quoque,ft fieri poÃet,inibi fcmper cofifltre. Hi 4 diabolo inflinSi uilipendunt, ac etiam deuat fiantdeiregnum.ldeo corradunt diuitias ,adificant fumptuofc ,inuefligant quicquid confisrre muduspo teSl,tiinqua in aternu hicpermanere uclint,nâ¬c^me tninerut nos hie no habere pmanètem ciuitatë, ut ait diuus Paulus.Tales hane petitione ore dicunt, corde , ueroeidemobnitimair,fimilestinniètiumor^norufi fiulis, quapajfim clamofts tinnitibus pcrfirepüt in tëplis,nuîlum tamë habentneq; fermonëneqjntelle éîum. Etfirtaffif eadem organa titlium cantorum et petito
CAM COMMENTARlOtVS.^ 18 petitorufunt figura etrepiftelentatio, Secundtt, eà Regttuntiu/ dei regnu^Hoc eR^regnu iuflitia et ueritatis, de quo Ãitilt;e, Chri^s dit: Primu rite regnii dei,et iufiitid eiiM» Quanam eft iuftitia dei,utlregniipfiusfEa nempet qua fumut db omni pectaa immunes, ut omnia ment bra no ft r a, uires et potentite fint deo fubie^,eias^ ufui mäcipata,ut cum Pd«Io jtclt;tm«j; viuo e^, iani no eg), niait uero in meChriftus. EUd Corinthioa Hoejlis ticftri. E mpti enim eftis predo,glorificdtt Gr portdtedeum iit corpore «c/lro. Ac fidiÅrct.CbrijlM« per femetip fumuos emitftdeo^pprieipfius ejfedebe/ t!s,ipfumq; permitttre,ut in uobis et uiuat et regnet, Idautë tunc fit, cum nuUti in nobii pecatie,fed tan/ titmodo Chriftus cum fua gratia dominium exercet, Atq; hoc modo regnu dei nihil aliud eft,quâ p4x,tno deftia,humilitas,caftitas,charitas, alite'queid g^nut nirtutesjut ibi non fit uüa ird,uUum odium, uUa amd ritudo,ulla libido,autqui£uis alia pcftis.lamfepro/ betunufquisq;,anhucuelillucmagispropèdeat, tit («ttlliget, utro in regno confiftat, Porro nunc nemo eft, qui non aliquid in fe de regno diaboli deprehen^ dat, idea pettre ncccjjc brfbct, adueniat regnum tuit, Regnum dei hicquidem incipit Graugsfdt,fedin fit tura uita confummatur. Ercuiter bæc petitio ,adue/ niat regnum tuum , hoc indicat, Ne Hot diutiuf chare pater agere in hac uita permitte, quo tuum in tiobis regnum perficiatur, nósque ex diabolireg^ ^no penitui liberemur , Sed, fi tu£ uoluntatis eft,
c X ut loti
IN ORATIONEM DOMINI/ nt longius in hoc exilio degitmus,conÃr nobis graft/ am tuam, qua tuum in nobis regnum inchoare, ei^ acceÃionem indefinenter adiung£re,deni^ regnunt diaboli minuere ac deuaflurc ualeamus.
l4 uide duos inhac materia errores no paruos in/ effe. vnus iUoru,qui hincinde difcurrut, is Roma, iilead diuulacobu,utprobi et regno dei acquirendo Superfiitiolt aptieuadät,falu!^fiant.liicfaa:üuiedifiÃit,iflt hoc, dijasrf jres, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quippiä,rci tamë ipfius legtimu centru cotin
gere,hoc eà ,intra penetralia cordis femetipfosdea in feruitutc dedere,eiusq^ regnii effid nolut.Ui forife cut tuliif operit multa Ãdut,]atisc^ pulchre clarët,in/ terius tamë ntanêt plenimalis affè^bus irie,odij,fu/ ferbi£,impatiëti£,libidinis,et alioru criminu. Chri fills aduerfum ijhsloqHitur,cuinterrogatus, qtiado uenit regnum deiirefpodit. Nöucnietregnudei cunt obferuatione,nec^ dicëtyCece hic,aut ecce iUic. Eaee/ nimregnu dei intra uos eft.SicutettäMatth£i .z^.di eit:Siquis uobis dixcrit^eccc hie eft Chriftus autiüic, uolite credcre.Sunt enim pfeudoprophet£.Ac p dice ret:Si nefieregnum dei uultis, no habetis necefte ex longinquo petere,aut peregre uagari. Prope te eft du voles, immo non folum apud te,f£d etiam in te, quid tnodeftia,hiiilitas,ueritas, caftias et omnes uirtutes (qu£ uerefunt regnum dei) nemini peregre aut tras mare afivrûtur,fed intra cordis arana oriantur, ne-ceffe eft.Proinde no fic oramits: Chare pater permitte nostuo propinquare regw, perinde quafi ad iUud mrrenduitt
CAM COMMENTARIOLVS.
^rrendum nobis ejjet,jed,ttduenùt nobis regnütu^ am.l^itm grata dà acregnum ip/iustuaiucrfie^; uir tutesadnos ueniantneceÃe ell^utregnumiUudadi-pi[cnmur,cum nobis iUuc perueniendi nulla otnnina fit/icultas,(juemadmodum chriÃus ad nos in terras calituf defccndit, non autem nos ad ipfum è terris mi COeIm« CO»f(r«(f«HMÃ.
Alter idorum eà error,qui hancpetitionemdicen ⢠tes,liint!tmodoad hoc foUidtifunt, ut fatui Ãant,ex iflimantesregnum dei nihil aliudcjjquot;e,qK4 hetitiam et uoluptatem in calis, prouf ex appetitione fenfitiuM partis exm^ture po/funt. 030 gehènâexpaue feere cogantur, ate^ ia folümodo fe fua^; comodita^ têin coeÃsquarant.Tales nefciut,regnudeinthilali udeje,quâintegru,modeftu,mudii,pium,mâfuetu, ' omnibus^ uirtutibus ZT gratijs plenii effctUt ia. de/ US quad fuit proprie eft,in nobis poÃideat,folus^ in nobis fit,uiuat et regnet. Hoc funtmopere et cu pri mis defiderandu Ãret,quia hoc ejl beatü effe,eü deus in nobis régnât,nos^fumusregnüipfius.Porrà ^giu Beatunt ^Qe dium er uoluptas, ZT quaeunq^ alia defiderari pof/ quid fit, funt,necquarenda,necpetenda,nec appetenda funt, quandoquidê h£c omnia per fe prouenient, ipfutn^ dei regnum affcquentur. vt enim exeeüens uinu bibi non poteft, quin fecu afjirat etia no quaÃtä uolupa të fuä ZT iucuditatê fine impedimëti interceffione, ia multo magis quädo dei gratia et uirtutes(dei uideli ettregnü)perÃciuturfneceffeeÃ,abfc^ induÃria no/
c j Jlrdcö
IN ORATÃONEM DOMINP
/l« cofe^ui ndturaliter, acliberegaudiu,pace,fällt ttmamp;omnedeleäamenttt. ideo Cbn)iMj4d immugt; tandu)nÃlfum,acfuicomtnodi proj^edvrem oculu, fuadet non ea qult;e regnum eonfequuntur, fed ipfum dei regnutn pettndumo' qn^rendum eÃe.lfli autct» quodeft po/krius Gr confequens in primii qutcrunt, quodqi priorem fibi locum uendicat non curant, uel fi curant,id pofkriorts caufa frciunt tätummodo,ideo Ã; neutrum affequentur ; quiq^ antecedens rite noit aefiderarunt, minime ctiam oonfeques habebut.
TERTIA PETITIO.
riat uoliintaitua,ficut in calo amp;nbsp;in terra. â Hifc petifio fimiliter exercet illa diio , de quibus ht praadëti peltäonediäum efi.Nempe,humiliât et ex alat,impiosoflendit,pios/iicit, Siquidem dei uerbum omni tempore iudidii Gr iuftitiam operatur.ficutfcri Judicium fà : BeatiquiÃciunt iu/litià Gr iudicium in ot iuÃitia, mni tempore, ludieium,nthileÃ:aliud,qHäm utho tno femetipfum cognofcxt,iudicct,atq;ciondemnet,Et hcee quidem eà tim uera humilitas, quam eà non Ãl
. , fa fuimet humiliatio. IuÃitia, nihileà aliud, quam cum homo feipf 'tm filem cognofeens, gratiat» cropemà deo poflulat e? quarit, per qua tue lt;lt;{gt;«4 deumexaltabitur.
DE HIS DVOBVS IN HAC PEZ ft'ft'one uidebimus.
PRIMO, dijudieamut nofipfos ,propri0qu( fermonc
CAM COMMENTARIOL V5. ftrmoneaca(fimus,quod d(o fumus inobedientes,et uoluntätem eius non ficimns.Näni fi to in jiatu effe/ VoïttitMetlt mus, ut diiünumbenepletcitunt perÃ.ceremus,fruftr4 dei non frei/ bxepetitioponeretur. icdroohorrendum eft auditu^ rntts» cum dicimus,fi.ituoliilits tua. dttidenim terriftcum magis eÃe po.erit,quïm (^uod det uoluntas 4d rem no cottfirtur,cr müduta eius nö curüturftdquoddpcrte «« haepetitionedduerfum nofipÃos eofitemurfSii^ui dem naeffeeft ueru e je,quod dei uoluntatë nequaj fudmuSydUt fèdmus,qudndoquidè ddhue ut fidt,ora/ tnus.Ne^ enimioeuldriu udframetorii ineptids, dut pnefti^dsdnte dei oculos praderit elfundere,fed ne^ eejeomnino eft,ita penitiftime uerueffe, ut ordtur. Cum eramp; ddexitu ufq^ uita noftrje,ha:c nobis fit ora da petitio,fequitttr,etidm nosdd morte uft^ tranfgref Tranfgrefi^o fores diuin^uoluntatis inueniri.Quis iam fuperbia resfempet/u f)r£ feftrre,dut conftdnter preci fuie coÃdere pote ft, in qua eognofeit fefe ut inobedientem, ac fuomet ore eoitftlfum dtq; conuiélü,d deofecundu iuftitise rigs/ rem iudicante,per omnimoda lequitdtem fingulis mo mentis poffe reprobdri atque damndri ? Hoc modo proÃ(nhmhumilitdtemoperdtttrh£e petitio, dei^ ümorem, deproprij cenfuramiudici),itdutgiudeat homo,dei fefeiudido talitereximi, folaq^gratid mifericordid fdluari. I/twd c/I femehpf«»» iudicare, iigiitetipfut»i ac indicium exercere dnte conjeâum dei fefepenÿ tiÃime cognofa;re,dtqut in ijs qune b4c petitione co/
tinetttur,lt;U(uft(ri,
c 4 ^cundo.
IN ORÃTIONEM DOMINt
SECVND O,lüjii(iiteft,utpoÃ{a(}uänofipfot â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;î?oc modo dijudicauerimui,e(c intime exploratterimus
ne^!t4qu(tmdeÃ)eremusobdeiittdicium,quodproâ meruijje nos indido petitionis huius muenimus,m4/ gisautem ad dei gratiam conÃtgiamus, firmiÃime in eum confidentes,quod nos ab inobedientia,et à traf lulms eoTdm greÃione uoluntatis Ãu£ uelit liber are. I; e nim iufius deo quis fit, cfl ante deum,qui fuatnrebellionê,prlt;euaricationem, promeritant quoque iudidj diflriélionem kumiliter agnofcit,ac propterea omnibus pracordijs gratia exf petit,quam G!quot; acapturum fe effe non ambigit.Sic zr apoflolus docet,hominem iuftum non cuiuslibet alu/ rius,fed propria indeumfide atq^ fiducia pojfefubft fiere ,ut ica eidemkomini non fiiaoperatio, fed waf da dei mifericordia refùgiu fit et folà tium.vide nune, quà muiuidam alapamcaducte kuic crmiferie uttic kite inmtit petitio, ut hsc eadem uita nihil aliud effie (enfeatur,quà m aduerfus diuinâ uoluntaum rebeîlio, ac proinde certiÃimus ftatus eUrn/cdânationis,hoe folo fufientata leuamine,qdâhoc ipfum agnofeimus, conquerimur,ac propterea pracordialiter prcf cî fiin dimus. In b«nc modum fi quis hanc petitionem uni cii , caurisdiligentercogitandoreuoîueretfisprofiéh ui ta huiusobleihtionibus non multumaffiaretur,qui/ bus qui adhuc irretitur,is fefe neque de dominica ora/ tione,nequedeperKulisttitlt;e[uieqi(icquamintellige-retefiatur,
Qt^id
CAM COMMENTARIOLVS, 11
QVID SIT, VOLVNTATEM DEI fieri,uel non fieri.
VoJuntdtemdei fieri, nihil aliud proeulduhio ejl, quant ip fins feruare mandata.PeriUa fiquideni fuam nobis deus manifi^at uolunatem. Hqc in loeo eonfii denndum eji,qui£iiant fint dei ntadant,ey- quemad/ modumintelligMtur ,qu£re5 latiffintifermonis tÃ, Breuiter,hlt;ec omnia ntbilaliud continent,quant ut uetuf Adam oecidaturin nobis, fieut pluribus in lo* fisfanâus nos docetapoflolus.Porrc),uetus AdamV^tUtAdS. aliud nihil ejl,quà in quod in nobis malas inclinatiots ad irant,ad odium,ad libidinem,ad ambiti'onè,ad fui perbiam,Gr id genus fimilia,fentimus.HienimfeeIe rati motus atq^ afiiâus 4 primo parente funt htcredi nbsp;nbsp;nbsp;'
inriomala innostransfi{fi,at^ ab materna utero no bis inditi:ex quibus oriuntur quielibet impiaficinora, homieidia,adulteria, rapina;,fimiles^ prieceptorut» dei tranfgreffiones,atq^ ita per inobedientiam non fit deiuoluntas,
DVOBVS MODIS VETVS ADAM oaiïiihlt;r,t4h$ modo fitdei uoluntas,
PRIM Ojper nofipfos,cu uitiofas naturit no-ftrte afivâiones premimus cr fopimusjibidinè^ ie/ iunijs,uigilijs,precibus,a' laboribus edomamus,camp; eleemofynis cr gratuito obfequio beneuolétiam inii micoritm noftrorum eaptantes,odium cr fimultates frà gimuSfic breuiter,ontnibusin rébus mortifianda
Cf «olKfiUtî
in ORATIONEM DOMÃNt tioluuti HuJemus. St cut uero hotninum ma g fier M eruditordeeft,huic eft dnimaduertsnda exercendd^ biec dodritiii, tit ftmetiftftim probanda exploret, ad(]uidpropenfdfit uoluntas, ne tUud exequatur: utq; tUud cuiâduerfit cîl affidio ,faciat, jempq; fult;i * uoluntatirepugnet.ld enim ccrtum habeat,fuam uÃ
Voluntdi no ^untatem nunquameffe bonam,quantumuispukhrS ftranunqud prieftrreuidcaturftaem,nifia)kercedtur crcoma bond, peUatar ad bonum quod libentius omitteret.Verum, ut didum eft, ft bona in nobis uoluntas elfet,hac pea titionenonindigcremusAn hucmodu homofeipfunt exercitio doceat,ut}}abeat fupereminentem uolunua tem aduerfus fuamuoluntatem,utq; bane auerfarit iilam uero ampledi zy imiari confuefcat, nelt;^ una quam minorent fibimet feeuritatë polliceatur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
cum unam tantummodo in fe uoluntatem effe,no dut as fibi inuicem contrarias perfentit, Nam qui fuant tantum uoluntatem habet zy facit,is proaildubio diui rite uoluntatis eft aduerfà rius,Jam uero nihileft hoa mini «el id retinendum charius ,uelad omittendunt diffîcilius,quà m fua uoluntas. Multi bonorum operu non parua praftrunt exercitia, nihilo tarnen minus Uoluntatem fuam,cr omnes inclinationes taxe et int duigenterfequuntur,exiftimantesbene fecum agi, nihil^ proptereamali ab fefe perpetrirt. Perfwife/ runt enim fibimet,fuamipforum uoluntatem ey bo/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t
nam et iuftam effe, prorfusq; bic petitione fe nö indi ff re, Taks etiam abflt;^ dei timoré funt,
Secundo,
CAM COMMENTARÃOLVS li
SE Cv N D Q,perdlioi homines,cjuinosiuer/ fdntur, impugnât,inquiétât,ttoflritq; uolutdti nà fo Titimieos bi Iti in jjitricudlibus et pqs operibus,fed ttiâ in temnis Idriter ^rre ftailtdtibus femperrenitutur,ut funtilli,quinolirtis preces,ieiunid,bond operd uituperdt,et pro jituitute dueut,demq} nulld in re pdcate nos dgpre pcrmittüt, o' qu.tm htee in^eÃimdbili precio dignd r« e3. quot;üdi les imp ugndtores omnibus fèrtunisemëdi effent,lp ft nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»
enim funt,quipetitioishuius fflFin'ctttó in nobis exercent , quorît minifterio noÃrü deus uoluntdtë ffâ^t, ut fuit benepldcitii Ãdt. idea ChrtÃus didt Mutih.z. Eflo conÃntiens dducrfario tuo dto,dum es cü eo in uid. Qi^orum uerbc.ru [enfus eÃ,ut uoluntdtc noÃr.t dbnegemus,permittdmus^dduerfarijuoiritdtem t« fuo iure perfiÃere. Tum uolutdsnoÃrj Ãdgtur,qua Cojrdëh no demu cöfiâdäA,Ãt dei uolutds, cuius benepldcitii efl, gt;nbsp;flt det utuolutdsno^rdeneruetur,dcnihilifldt. Qi^pro« uoluntds. ptercutequifpiduituperdtjZy promoriont inceffit, nolicotrd uelle ttiti,fed mdgis affirnM di(lum,idq; ot mnino fic iuÃü effe tibimct ip[e pfudde,quod reuerlt;i iuflueffedpud deü cenfetur. Si quippidtibi duflrre, aut ddmnii inflrre condbitur,fine flcidt, perinde dc fi iufle idipfum in te fleret, quid pro certo hoeipfumt O' cordm deo iuÃum efl tibi nuüd dffèrt iniuriS, etiamfiiniuriuseà iUequi Ãtcit.N^ cum dci fint Old, pottà edtibi uel pcrmdlii hominè uelper bonuduflrr îe.TKm uolutdte tud ne répugna, fed dtcito:Fidt Kolîî tas tifd.ltidé in oibus dhjs corpalibut et ffudlibus ref
buff
IN ORATIONEM DOMINI iuf,tunica. tolléti,et paUiÃïreIindue,ut Chriflus Jidt, SED DICIS ITERVM.
si hoc eft dei uoluntatcm fteri,^uis iam falutc co / fequi,quisarduu hocpneceptu feruarepoterit,ut uni uerfarelinquitt, er in nüüd re [ua habeat uolunatëf
RESPONDE o.
Vel hincdifcc,quà ,m wagnifice,quà m neaffitriOf ^ifUmferia induftri(t,denilt;^ quäto cordisdftvâu hlt;iec fit dianda pctitio,qnà m fit magnum,no ft rjm morti/ ficuriuoluntittem,folum^ fieri beneplacitutn dei. in hunc tnodd neceffe babes teip fut» cognofierefOquot; pcc catorem fitteri, qui tali ac ante uolunatiperinobef dientiam refiüis,auxilium^ GrgratiampoftularCf Ut tibi deus condonet quicquid minus e^fti, auxilie^ tur^utperficere poffts. Omnino enimnetefieeftfà dei uoluntas fieri debeat^noilram uolutatem peffutn ire,quod he due fibimet cotrarie fint. Huius rei exa emplum in Chrifto domino noftro animaduerte, qui cum in horto patrem fuum cceleftem oraret uti abeo Chrifti Uolii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aufirret,tarnen addiditiNo mea uoluntas fed
as omiffa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;chrifti uolumtas omiffa eft,que fine dur
ga quot;nbsp;hiobona,imôoptimafemperfi(it,utdiuinafieretuo luntaf,quid nos inopes uermiculi tanto ftudio nofträ prefirimus uoluntatë,que tame nunqud expert ini Voluntas no ft^^tatis eft, femperq^ prepediri digna^ Ad quod lira duplici/ bit^Higcndum, aduerte uoluntatemnoftram duobus Krmala, ntodismalam eÃe.
PRIMO, dperfc 4c p»e »Krf pmulatione t cuta fromt
CAM COMMENTARIOLVS 15 prottit uoluate («I id firimur,quod apud oitittetfcan dali probet exemplum,a;u,fùrore percirijÃüeretmen tiri,proximo nocerejibidin4ri,ett^ bw [imilia perpe trare.Qiigtjuidcm muleficie uoluntatis promptitudo in quouishominiim f'tfe aperit GT oftendit,prlt;eler^ tint ocaponis aÃro male cScitata. Aduerf us hac uot luntdtem orandum eli,utdei uoluntas fiat,^uie uult paccm,ueri[dtem,puritatem,benignitatem.
S E C V N D O,Utf«tfr GT fub jjiecie bonifC^uê^ ttdmodiim lacobus C? lorfnnes LHfe.9.contr4 Sarnd^ ritMos ChriÃum boflgt;f£«o redpere nolentes,dixeruti Domine uis,dicdmus, ut ignis defeendat de calo zir confnmatiUosiQÿiionuerfus increpauit iÃos^dicêsz bjefeitis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eÃis, ïilius hominis non uenit
rinimdsâperdere,fed j'aludre.Hoe ingenio Ãunt omnes, qui propter iniuÃiää,dut Ãultitiam quf ipfis aut alijs contingit, ioa(ut dicitur)cupite perrumpere content dunt,uolentes quiequid ipfi prie[umut proceffum ire debere, Conquerunturetidm, dicentts: Ah qudm pd4 et intégra mihi erat intentio. Ah quam uolui totam à uitatem meo iuuijje confilioÃdquod diabohu permit terenoluit.ExiÃimät fané fe iufie, Gr ex debitoage re,quodirafcuntur gt morofos fefe exhibent, quod fe c alios pcrturbant,ac ueluti rumorem inde diffed minant ,quod ip forum bona uoluntas fit 'mterxpta. Quad firemipfamclara(ut dicituryluce difÃicercnta proÃih inuenirent meram eÃe fimulationem,fe^ w» ipfa b^nit uoluntutttnihil aliud quà m propriam utili
ORATIONÃM ÃÃMINI
Argumentii mähe uolun^ tatit,
Legütima httituolun' t/iS»
Tr^fttre [é/ fer dei uoltt atsm.
WjUcl honofè, uelfiltem beneplaeiti fui [entert» tiitmquieftuilfe. Nöenimfien pote^,ut bona uolutt/ tas,[i tamè in ueriatebona eÃ,uel irä,uel inquietudi »e perturbetur,fiquandoipfim prtepediricotingtt. Hocautè diligenteruttende, indubitutu mähe uolutn tisargumentiieffe, cumfibi impedimentu affirri der eligndtur.QU£ quidè indigndtio ipftÃimus eà fruäut quo fimuldtiC crdeÅptricis, genuinüque prauitdte pr^ditii uolutatis bonitatê cognofcdf,At uero prxmr dialiter bona uoluntM,fi quando impedimenta quor uisilli refillitur,fic orut: o' deus,exiÃimduerä quide bonum quodcSceperam bene fucæjfurü eff'e,fedquilt;t ficnoneji füturü,placide omniü comporta,Ãatuolttr as tua,vbi enim incopofitte metis indignatio Ãruet, ibi nuüu eà bonu,quantuuis etiam uideatur aut queat bonumejfe. vitra er [upra heii binas uolunatts, eà alia queedam légitima er bona uoluntas,quam ne ip[am quidem fieri oportet: euiuÃnodi Ãeit uoluntas trauid quando templu deo ex^diÃcare conabatur,lau datus propterea caelitus,nec amè ut eÃräui mancipa retur uoluit deus,quemadmodum er CbriÃi uolun/ tos erat culiamin borco deprecantis, er nihilo amé minus eadem bona uolutas utpoÃhaberetur,Ãcit ne/ aÃe. Similiter fimunducouertercuniuerfum pofr fes,exdtare mortuos,teet alios calrs tÃrre,et omnia miraculafà cere,nihil amen ex hisuelledeberes,ni/ fipriuspratuliÃesdei uo!untdtem,alemq- tuam uo lufitatem iitnihilum redaiîum eiJemfubiedjfes diceri
lt;^ÃM COMMÃNTARIOLVS. 14
lt;îo:0 mi botte dcus, hoc et hoc pfo bono,iudicij met cetifura coprobauit,fi tibi placet,fiat, fin minus,mat «cdtwJtâM. Hancdeus bonam uoluntatë frangit rtià in eledis fuis,ne fub Ãiccie boni,fà üax £7 fubdo lus male bonlt;e uoluntatis genius fubrepat, utq^ difctt mustnoftrâ uoluntatë quantumuis bonam incompat rabiliter amë uiliorè efie dei uoluntatë.Proinde mes^ tito eiuf modi uilitas boni« «olKnfeift'i cedere immenf£ bonitati diuinlt;e «oÃîtdtiîjci^j humiliter fubdita,pro iùhiloreputari debet. QMm et tertio in nobis prat pterea impedienda efi bona uoluntas, ut melior fieri procHldHbio ob hoc antummodo deus ba nam impedit uoluntatem,ut melior euadat.Tuncauf tern fit melior,cumdiuin£ uoluntati(perquam pruet f édita eft)fubdita ejficituratq;confi)rmis,id^ tanti fper,donee penitus defer«, hbtrlt;t, O' expert uolen^ difiat,nihil^ aliud fdat,quà m quod dei uoluntutem expeäet. nbsp;£n blt;ec efi uer£ obedientiie firma, qua
noflraatateheupenitus ignotaeft. At ueronunc in mirabilibus obambulant infoecundi blaterones, qui atäChriÃianiatem inconditis implcuerc clama-ribus , miferoj^ mortales fids feduxere dodrinis, Reëklinient qui de fuggefto uoailifiime uocifirantur, quemad= tio,bona uot modum bona uoluntas ,rcëttiitttentio,fanlt;^m pro/ lûtas,perpe/ pofitum, finthabenda o comparand^, quibusri' ram comme/ tecomparatis fecuri fint,bonaque omnia cenfean/ dantur, turquteegerwit. Qmj q«idem doHrina nihil aliud ef fidunt, quint homines proptif iwluntutis amantes, [enfitiute
TN ORATIONEM DOMINI fenjitiuic appetitionis cultorcs effrjsucs, cic male f eat rosfj^iritits,quifemperdiuinie uoluntutireniti lalo» rant,fuam^ uoluntatem ne^ franguntt ncq; (ubijd/ endam curant : quia putantf 'uam intentionem iuflain eJJe,Grprojiâu dignam,tum fi quid rcpugnauent,4 diabolo id e^e,non 4 deo.E.aefic excre[cunt cr fub/ repunt lupi,ouino tegmine uefliti,fuperbi iüifanéiu li, omnium fuper terram morlAlium perniciofifj'im!. Hiwc euenit,ut cpifcopus contra epifapum, ecclejia aduerfus ecclefiä,facerdotes, monachi,fatt^monia-let mutuo digladientur,cötendant,rixentur, utq^per uniuerfos terrarum angulos nuUa fit pax. Et tumen quiclibetfeiki,bonam fibi adcffe uoluntatem,reéhm intentionem, diuinumq; propofitum dicit,atq; ita ad laudemet honorem dei, meras diabolicorum operuM Voluttt perf impuritatrt exercet.Talet docrndi fiint,diuino timoa dcudaefi, nbsp;nbsp;repricditamhabereuoluntatem, O' nequaquam fuet
ipforu uoluntati et intentioni conlidere,fed ab fepro-cul amoliri malediânm priefumptionem, qua fe pua tant bonam uoluntate uel intentionem pojfidere aiit effiare poÃe.Omnino enim dijjtdendumefi Ãmltati proprilt;e,qua nobis uidemur bonam uoluntatem,bona i/ntentionè,bonüq} propofitu habere aut Ãccre pojfe. l^tur,ut fuperiusdiâüejl,ibiueriffime eÃbona uo luntas,ubinullum eà ucUe.vbi autem nullum eà uel/ le,ibi folummodo dei eà uoluntas,omnium preÃan tiÃima, Plurima fane loquadffimi priecones ilU noue runt(leuoluntate,qu((udo uel boMfit,uel mala,ea^ confdenM
CAM COMMENTARIOLVS. If eonfidentii ucluäpcnnaa raptuti effidunt,ut id nos ore dicamus: Fiat uoluntas tua,«orde uero, Fi^t uoEt tas mea, ficcji deum ct nofipfos fubfannemus.
TVM OBIICITVR.
Ohe, nunquid non deus nobfs urbitriutn liber uolunMis contulit^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;।
RESPONSIO.
Contulit reuera tibi liberamuoluntdtem.Sed tnr fw Liamp;eM «oljt ill.impropriiiiiriseffe/Ãcis,Grinferuit!/temaÃeris, tas non pro/ nec libérant manerc permittis / Cunt cnint tu iUa rfd pria^ * -tuunt abuteris libitum,non eft libera, fed ntagis ferui tutent apud tc feruit. Deusautë neetibi,nec ulli mor taliunt propriam contulit uoluntutent ,fed eapoäus ex diabolo et primo parente fumpj'itorignë,quiant bo eonceftftam à deo liberam uolütatem, fibimetipfis ,pprianiÃere.Atqui libera uoluntas eft,que propriii uelle non habet,[ed fe totum diuine tommittit uolun tatifperquamcripfa libera permanet,nu[quam4dt bterens uelajfixa.
CONCLVSIO.
lam uides quemadmodum deus in hac petitione iu tel, ut contra no fipfos oremus,per que nosdocet,net tninem nobis eapitaliorem efje hoftem preterquânofr ipfos. Maximum etenim quiddam in nobis eft uolun t!isnoîlra,cotraquamorarenos oporcet.oâpater,ne remeoplabipermitas,utfecundumedUoluntAtêqd frft. f rdgE potius meâ uolunta[ë,amo lire et,pkibe cor
4 dis mei
IN ORATIONEM DOMINI dw meifentèâL OSo^Homodo mihires cedat, tdmi we iuxtd conicptum uoluntiUis mtâifjfed [ecundum tu^ am duntaxat uoluntatem Ãat. Sic enim eà in cÅlo, ubi nulla ejl propria Holuntas,ut hoc ipÃum ctia in ter Trf jtijf. QKlt;e quidcm petitio, aut etiâ rei ipfiui coditia uehementsr naturam afflict. Nam propria uolutu HtIxtW«»» ^.à ttJjditifJimum et maximum in nobis rw lu^nee 5» nobis ma/ qific^ud nobis propria uoluntate charius ejh Proinde lutn propria nihil aliud in hacpetitionec[U!eritur,prater(}uâ crux, tWluntas, martyriu,aduerfitas, et quic^d maloru ad mortificati onemuoluntatis noÃrlt;e adaptari poteÃ. Quocirca fi hoc proprite uolutatis amatores expëderct,quëadmoa dum cötra omne beneplaätu fuu petät,aut ipfiut peti tionis inimiciÃeret,aut ad eius terroré cötremifierèt, ld ergo bas tres petitiones primo pofitas in unu ca trahamus. Prima eÃ,ut dei nomë fanffiÃcetur,eiusqi honor et laus in nobis fit.Ad hoc aiitem nemo perue/ nire poteÃ,nifi fit integer,atq^ in regno dei conÃittt tus,quia mortui er peccatores ainÃteri deo non pof-fHnt,ut Dauid pfalmo.^.dicit.Porromifi peccatis fit uacuus,nemo e^fe poteà integer,à peccatis aiitemua i tue Ãeri datur^cu noÃra uolutas radidtus euulCa, ae ' folius dei uoluntas in nobis eÃ.Näcum uoluntas(quiie t eaput er uertex quidam eà omnium membrorum ) j
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;de ccetero neque noÃra,neque mala eÃ, tue et omnia
membra nequaquä noÃra er mala funt. Qjtare hae I petitiocaputipfius malignitatis corripit, ideÃ,non manus aut pedes, fed ipfam uolutttatem nofirä ,quie
eaput I
CAM CoMMENTäRI OLVJ, iff tiiputeà cz princeps tnii^uitdtif.
Ct.VARTA P ETITIO.
Pane noÃrit qiiotididtiu da nobis hodie, t1ucu[t^; ujurpattimus bancpitrtiaclä,tuii.idnt degt; TuttW» . inceps utemur hdc uoculd,noftfum etc.Huius rei cdu ^oftrunt» fam libet inueÃigare. Cum nos deus inprius pofttis tribus petitionibus exaudit, fuum^ in nobis nomë f tn {ijÃcat,tunc in regnum nos [num reponit,gratiamc^ nobis fuam inÃindit,ciuie nos integrosÃcere indpit, QttiE quidcm gratia mox ut inceperit dei Ãeere uolun tatem, experiturreluëhntem Adam, quetnadmodutn eoni^uericur diuus Paulus ad Ro. 7. fe£e non a^re ^uod uelit.Propria fiquidem uoluntas à primo paren te agnata cum uniuerfis membris, bonte inclinationi répugnât,Tunc ad deum clamat in corde gratia,ad/ uerfus eundcm Adam,c/dicif.Piat uoluntas tua.ve hementer eoim homo fcmet fuo pondéré inuenit gra uari. Cum autem deus eiufmodi clamorem audit, ad Opern Ãredam fult;e dileäte gratite acdngitur, ut in~ ehoatum imperij fui regnum dilatet,Ãa,timqi cum feue ritate eypotenti Ãailtateeuputini^uitatis, ueterem fditcft Adam aggreditur,eiciiuariasincommodorum moleÃiasingerit,omnemeiusperÃingensfententiäf ipfum^ exc£(at,Z!/ traducit quà mcelerrime. id ante ft,cum nobisiUe uarias moleÃias nbsp;nbsp;aduerfitates im
mittit, eui rei neceffe eà peÃiÃrte linguic malique ac perÃdi hominesÃmulentur, immo his minus fuffici/ endbus, ipfe ^uog^ diabolus, ut fie faltem uoluntas d a. «o/lra
IN ORATIONEM DOMINI» no^ra cum uniuerfis pcrnidofis afjrdibuf fuit iugu/ tetHr,atq;ia dei uoluntas fiat,ctgratilt;tre^numftbi uendicet,üntumq;ibilt;iei laus cr honor perfeueret. Hertli^o quoJ ubiÃtdum crit.^ turn in^ntiprejj^uraO'ungu faaóh, Jtia homo difcruciatur, dc nihtl minus qua eiuÃmodi /tutum id fjje, quod uoluntatcm deiÃericoûtât, fed dereliólum Ãe,ac diabolo malignisq- homintbus fera uiliter addiâum putat, ueh^i non Ãt deus in ccelo, qui ipft^m U£lagnoÃa;re,uelaudiredignetur. Hlt;ecejt anim£ uera efurirs er fitt's,in qua fe coparat,dirigt adfolatiü amp;nbsp;auxiltu. Loge lt;t«té molejlior eji b« efuries,qua corporis, Atq^ hic indpit qd'noÃrueflt ut petamus indigentitc noÃrie kuam'en, dicamufc^: Panem nojlriim quotidianum da nobis hodie.
QJV OMODOAVTEMFIET ISTVD?
Multas proÃdo nobis deus moleÃias in terris relt quit,atq; cum ijfJem,nullum aliud quà m diuiniuer-bi fui folatium, fieut ChriÃus nobis pradixit. H^ec locutus fum uobis,ut in me pacem habeatis. In mundo preffuramhabetis. Proindequi animum induxft,ut regnum dei pcniliÃfime adueniat, deiq- uolutasfiat, is modo caueat fubterÃi^a molirijOdeinceps diucr tieula qult;£rcre,idenim Ã-uflraomnino Ãet.Deiuoliin tisÃt,eum tuanon Ãt,id eÃ, eo magis dei uolunUS fit,quotu conÃrtiores pateris aduerfitates, i« nwr« prtefertim.Pulchrefanè quadrat,O apud omnes int tnuabile eÃ^ in mundo perturbationem finChriÃo pacemejje,
in hoc
cam commENTARIOLVS. igt; In Hoc pressvrarvm angoz rcmali abiugâturà bonif, cito dgratia exddunt,et lt;«amp; inchoaio det impdtt Ye^no,gt;wn iiittüigunt dci uoluntJtem,nefduntetiam nwlo» ^uid ciuficmodiprejfurtCutilitxlisaffvrtint,uel^uo» modofefein ipfisgmre debcjnt. idcode intigroad propriitm conuerfi uolunt!tKm,reijdunt deigratiam, au ualitudinarij ^m^tchi qui cibum continere no pof funt. No«n«Ilt ad imputientiH prolapfi conuiciantury maledicunt,criminantur,acpenitiM wi f«rorcmlt;lt;g«* tur. Alij hineinde diCcurfantes, humanum qu£rut jb taäum Gfcofilium^dtummoio utpnefenti rerum mo Iffliit esquot; iwconwiio liberi,aducrfarios fuos uincà t ZT opprimant, breuiterq;, ut ipfi fibimet auxiliatoret fint zy libcratoreSfOpperirinolenteftantiljicr, dunt illos de crua deuf Iiberef. Hi omnes ineffabilem iaâu fam fibimet inÃrunt, quod cum deus ipfos affumpfe rit ut eorum uoluntatem mortificaret, regnuq; Ckh in eis fùndaret,gloïiâ zy honoré nominis fui in ipfis eri gerct,lt;tc fuä uoluntdté exerarct, 1 Ui falutarem ac di uinä ipfius m^num Ãrre nolctes,retrorfum Ubiifiir, retinentq; maltciofum ueteratorë,fuam uidelicet uoluntatem,immo älinjiar Iwdfor« dimittunt fceleratii Birrlt;lt;bbiJ,gr4tiji uero dei ueluti inweeitté dci Ãliunt O(adunt,qui creftcrc m eis iam aperut,prout deeif-demloquitur. Ppl. toi. N o pjliuneratcSfiliumcius, Proii fapien Probi z^ inttgri,gt;apientiores funt, qui probe no ter dei uolS/ uerunt qua bom fit dei uolHHtas,id ejl,a)4fer«4tit mo tuti obfequu d 3 lefliorum t«r.
IN ORATIO^NEM DOMINI' tc[iiarum uarietas. Sciut ctiam perb£Uc,quid ipfis Ã/ (it opus, ucl quomodo(efc inter tnokÃias j^rcre dcbeant,quiaperfua(i(uut,neminem uncjuamhofliit lt;lt;amp;nbsp;eo qui frgaminiji,dcuiâum cffe. Proindc neque aduerÃates^neq^ preÃiir£,ucq; mors ip(4,pcr impa/ tientiü,per ^gà ,per cöquiÃtumfoldtiu (uperari po(* funt,fed per hoc tuntÃmodo, ut Ãrmij(ime perÃetur ac perfeueretur, immo ipfis aducrfx Ãrtunlt;e afibus ac morti uiuadter obuietur,qd ueru fjl dcftjgitt; Qjiif/ quis timet inÃrnu,itlo,pperiit:itii, qui puuet ad morlt;* të,ab eadëinperpetuit deuoratur. Qui metuit aduer fitates,uindtur.Eiufmodimetusnihilagtboni, quo cira inomntbusiÃiufmodi malis itlacriter,audaciert ifcfirmiterperfiÃendum eÃ.
Q^VIS AVTEH HAEC POTERIT?
Itf tt prtefcns docet petitio, quemadmodtim uclfo Pdnisauoti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;w trän
dianusuir/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o'pater,panemno
tuseà uerbi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'pater,(olareet
conÃrta me miferum homitndoncm in trtbulatione eoÃitutum diuina uirtule uerbi tui. Manum tuam fuf firre no pojfum, quic tarnen damnatione mihiafjirt à non fufÃräÃdeo mi pater eonÃrt!ime,ne deÃiere. Sic uult deus, ut in fua uoluniate, hoc eÃ, in noÃrd preffura nufquamÃflinemus,autreÃgt;i(iamus prlt;etfr quä ad ip(um,nequaquä defiderädo liberaritidenitn damnum aiÃrret,ejfet'que impedimento O' diui/ na uoluntati o utiliati noÃra, fed confirtari ad Ãnaliter
CAM COMMENTARIOLVS. 18 fitiiliter pro/equendam eiufamodi uolütatem. C£te/ rutncnm nemo quedt timorem aat mortcni(qufi fine deo uult) fuÃinere, nifi dd ed conÃrtetur,nec poj?it ulld credOird, prdcipue homo,uniuerfum uel fingua â htim,robur ei'foldtium cum id ibidem quieritur,af~ Ãrrc ,fed mdgis dcfoldtioncm emollitds uires in/-cutere. lairm folum ez unicum eà dei uerbum,uel px nw noHtr ^uotididnuf,quo necejfe hdbemus conÃr/ tari. Sicut deusipfe loc^uitur per Efdidm : Dominut dedit mibi Itngudm eruditdm, ut feidm fuÃenare eii qui Idffut eH uerbo.Et Mdtthcei, u.venite dd me o-tnnes lt;jt(« /itfcorittir cz onerdti eÃis, ©â ego reÃdam Itos, Et D4Uid Pptl.iis. ConÃrmd. meinuerbistuit. Et Pful.tiff.SuÃinuit dnimd medin uerbo eiut.Huc iufmodi teÃimoniorum totadiuindrum litevdrum elo quidfunt coÃofd,reÃrtd,plend.
QVIBVS AVTEM ET PER Ct,VOS uenit hocuerbumi
Huobus fdnè modis uenit. Primo per loominSt cum per conciondtorem t« ecclffw,«el dlids pér dlief rum dudiri Ãcit conÃldtorium uerbum, quod dudien temcoÃrtetÃtd ut fentire poffit in dnimo illud quod dicitur: ConÃrtdre,i!yâ eflo robuÃus.Ndm huiufmo/ di fono certiffime clangit in corde uerbum dei,cu rite aduenerit. Qjidpropter mulieres, er muliebriunt thenidrum debldttrdmentd db dgrotis de morientibut quim longiffime dmdnddri Gr dbigi deberent, eKW dileite computer,mi ehdre lodtinehttibil
d 4 tfdbtfc
IN ORÃTIONEM DOMINI
ddhuc tibi adeà periculi.Fà cileconualefccf, incolu/ Jnprttti ^Uo tttit^i cropulentus euades Quibus uerhtf timida, et modo (onfo tnollitit.,dijfoluNc^ cord'4 riâddutitur,ctt tdtnè de uert hndit bodei fcrifptu fit-,Pdnis mr hominis confirmet.Prot
inde uidÃim reÃ^ondero'.Mi chare compacer,ipfemet tuam immundiÃimam pultem dcuorato, Ego p4»r/» quotidianumexpecTo ,c]uimeconÃrmet.Inhücmof dum,inÃrmi tantummodo ad mortem tiiriliter conÃr titi,Cf in tribulationibui conflituti, ad maiorêdun/ taxât tolerantiam animari debcrent. Ef fi obi/ cerent, fenonpoffc,prpponendaeà eis h^cpetitio, ut deunt qui propterea rogari defiderat,pro tali muneredeprc eentur. Secundo per feipfum,cu deus homini pref furaruntanguÃi/s obuaüatouerbumfuum infùndit, per quod ad omniaa)lerandacoÃrtatu,r,quia dei uer bum rerum omnium potentijjimum efl,
Q^VOD NAM AVTEM EST VER-iÃud,cum plurhna fint dei uerba^
'R(j^pnfio,Nemo certiquippiamdefinire poteÃ, fed quemadmodum agritudines etpreffurie multipli as funt,itauaria quoq; funt dei uerba. Aliud fanè uev bumÃrmidolofts proÃrendum eÃ, er aliud contumtt tibus.Hos exterreridÃos CüÃrtari oportet, Cum au/ temnutfc deijs loquamur, in quibiis fît dei uolusttas, id eÃ,qui tribubtionibus CT anguÃi/s premutur,net etlfeeÃeaprofirriuerba quie cofirment,proutPau Verbudeitto lusad Hcbriieot,u. fttdt, Sedquilt;lt; deiuerbiknoneà in hominis
CAM COMMENTARIOLVS. 29
in hominis potrÃtite,ne^z itd proÃrendum, «C(J; «id e/l i« bowiz trnänndum Ãu^Ãre,fed tantummodo in tw4n« dei^ nis pottjhte. ideoneaffarium cft, utciui impetrandigratiaro~ gemu^, ui hoc nobis funihm ucrbu ud pt r fcipfum, udperhominumqucmpùm conadat,At nuncuerim ejje confiât,quad qdnunquamadhuc prej^uris exer~ cttus efi,necdum expertus diuini ucrbi uirtutcm,qu2 fit ad confirtandum effic^x, is pcnitus ignorât, quid hac petiäonedefideretur, Sednecfaporetn illi potc/t afivrre,quodis foluntmodo credturdr«»« fuit ipfi^ us folatium cz rfttxiI/HWKOHit, ^jhuitq;, «fcj; u«/ quam finaliter in an^fiijs perilitit, omni folaf tio defiitutus fitit, lamordinefmgulas partimlof traänbimus,intim umq; petitionis huius [enfum rimi lgt;imur,quia profitnda e]l pctitio,
de prima PARTICVLA PANEM.
SrfnÃt/ndt'ÃKerbuiM propttr innumerabiles uirtu \jcrbum dei tes z:}' effidentias fuiis,multis in firiptura nominibits appelïatur,quia profióh ip(um efi omnia, cromniu potensrerum.Vocaturfi:iritualts gladius,perqi{cm diabolo,zyomnibus fiiiritualtbus inimids refifiitur. Nominatur lumê,imbermatutinus er firotinus, cce lefiis ros,aurii,argentum,mediäna,ueftis,ornamett tum,er multa id genus fimilia. îtnetiam nunatpatur Panis,idea quod iHo nutritur, conÃrtatur, grandee feit et impinguatur anima. Nec folumodo intdlt^ne dus efihoc loco nuduspanis,fed quernadmoduferif
d f ptHM
' IN ORATIONEM DOMINI ptura corporci panics nomine, omnem cibum corpo/ ris quMtumuis etiim preciofnnt exprimii:, Ã4 per ljgt;iritualem panem,omnes animte cibos qui innumer4 tiles funt,defignat, quia mult£ ac mri£ Ãunt einim£ fuperterrain, Z2â unaqu£c^fin^latim non femper eandem indigcntiam,eundem^ babitum prteje fert, Cr tarnen dei uerbum,omnium v ftngularum neaf fitatibus animarum abundantiÃime fuffidtacprlt;e* iet.Namfi omnium regum cibi,qui unquamautfite runt, aut futuri funt, in unamcoaceruarenturcona geriem,non poffent ad minimum dei uerbum uel mi nimum cöparari.lairm nominat illud dominus Chrif Pus in Euägelio Regile conuiuiu crc, nbsp;nbsp;per El'ali
rpulum prcdafum, celebre cr eleâum,
lt;X.VISERGO HIC PANIS AVT Jjoc «crbum deieÃ^
aie panis,hoc uerbum,hic dbus, nemo eà alius,ni ft ip femet dominus noÃer leÃus ChriÃus,prout idem ipje loannis.if.didt: Egî fam pants uiuus qui décala de[cendi,utuitä mmdo coÃrret.Quapropterncma fe uerbis, aut hypocriÃos fi«o,in errorë abduci per/ mittat.Omnescodones cr doëlrinie quienobis Chri/ flumiefumnonaffêrunt c/reprueÃentant, non funt quotidianus panis,animieq; noflr£ pabulum, neque pojfunt eidem in minima neceffitate aut tentatione fuÃragari.
DE, SECVI^DA PARTICVLA, nefirum.
CAM CO MMENT ARI O L VJ. Jo
V Declitrut b(Cc uox,no hunc comunem panent .1 no t'is prindpalicerpeti,quc etiant Ethnia comeduKt, Pattis fitio* deus uniuerj'is bominib«îe/i.i no rogatus fub/ rum, tninijiratjfcd ilium proprium pané jiliorum (qui .-»i fumus)cÅleliispatris.lcdrm non tanquam à tcrrcno purcttjfedjicHt à cxleÃi cr jÿiritwdit plt;ttrc,«3 quia dem terrenUfj'ed uere cceleftem ac Ãiiritualem pané, qui naÃer eil^nobisq; coeleÃibus Ãlijsattinet aener ceffarius eÃ,rogamus:alioquin fuperuacuü cjÃet dice re'.panem noÃrü quotidianti e^c. uam cvrporcus pif »«dbHttde hisuerbis deÃgnaretur: Qvotidianü pa/ ' «ew dunobishodie, Seddeusdocerenult filiosÃtos, ut pro anim£ quant pro corporis dbo ampliorem ai-ram gerant, imo ne follidti Ãnt quid eis oorporaliier pt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aut bibendum uetat.
DE TERTIA PARTICVLA, ' nbsp;nbsp;nbsp;'
quotidianum.
Hacparticula,quotidianum, Ãti loeo,apud Grat cos'iTTiova'iop habet,qdâ uarie exponitur,quibufdä Ãt perejjentialè, alijs eleilu ac peculiarc i«fcrprctunti bus,alijs deniq; ex Hebrico craÃinü uertetibus,ideÃ, qad Ãequetis diei necejÃitatefit paratuf, Hæc inter/ prctâdi uarietas nemini fcrtipulo ejjc dcbcbit, quado guidé in unà eundemc^ fcnfum omnia recurrut,modo genuina uisGr natura punts butiM ,rc(3r dijjcrutnr,
PRIM O,«oful«y fHpeiâejJiE'ntt(tIwp4nis,id£o,qlt;lt; Swpercfens uerbu dei hominem reÃcit, non fecundmn corporis (tuJij punw. «uturd jtt jbaoMortdliUtwJect immortatner [«per* ejjcntwlitcr.
IN ORATIONEM DOMINI tU'entialiter^amp;longe ultra hunc jhtum in uita lt;eter nam,pront Chrijluf duit: Quimanducat b«nr p4fië uiuetittiettrnu. Proinde petitiouis buius cji fenÃus: Pater da nobtf fuperelfentialem iinmortaltm^;, 4C fempiternum pattern.
Panis feles SECVNDO,nominatureleâus,tetter,acfapi âus, dus pants, qui plenus pt omni uoluptate zj- iueundif fimo fapore,pront de coelejh manna [criptum eà Sa» pi.t6.quod deferuiêsutùuj'cuiufq^ uoluntati,ad quod quijq; uolebat conuertebatur. 1 (a naÃer hic panis coo leÃis longe eà ttobtlior,deliuitior,fapidior,-atque «: omnibtts uirtutibui O grattjs opulentior terreno paz ne. Qttin crideapotefldid feleâuspanis,quod fit egregius,peculiaris,propriui ,ideÃ, ftngulariterae proprie folummodo nobis deiÃlqs deÃinatus atq; co ajfusjproutapoflolus ad Hebroos dicittfiabemusal tire,de quo edere non habent poteÃatem qui tabernat tulo deferuiunt,atque hoc modopeculiarem ae pro/ priumpanem habemus.
TERTIO, iMxia hcbraicu appeUatur craÃinttf pa'nis.EÃautem hac HebriCie Imgua proprietas ,ut Quotidia/ qdânosquotidianuuocamuf, hoc illacraÃinu nomi nus femp ne net. Porro iUud quotidianu appeUatur, q^per fin^t affarius no/ los dies ad manum eÃe paratum confueuit, etiamfi ib Igt;if» lud continuo in ufu non elfecontingat,quemadmodu did folitu eÃ.Hoc uet iüud netcffe cà mihi hodie uel eras CZ qMohd(eblt;tbfrf,Kt[ilt;j*i»do illius indite/ rtf,i'iiis mthi copia fuppctat,cum nefdam qua potif/ ftmunt
cam COMMENTARIOLVS 3t pwKm hora ufurpare oporteat.Similem fenfum Hca tj^Mjermonts idioma reprtefcntJthac uoa eras uel ^aflinii, quomodo lacob dixit ad Laban in Genefiz Crasrcjjiondcbic mihiiuÃitiamea. ideÃ, hodieaut tras,autquandocunq} opus critjiulUtiamea pro mt rejponJebit cr fatisÃaet.Eji ergo hic fenfus,ut oremus: o'deus,dign£ris nobis dare (upereffentialem-, peatliarem,proprium, quotidianil panem, quotidian num mquam^quem dd mtnu ae prteuiaindujtriapro/ uijum hibeamus,fi quando anguftii£ nobis CZ irib«/ lationes aaident, (id quod omnibus diebus opperiri nos oportet) quo conÃrtari poÃimus,ne Ãrte pr^oc/ tupcmur,crex defèóiu eius dejf eremus,contabefai/ mus,cr,ieterna morte pereamus.
, Hic aduerte,quemadmodum nos Chrifliani diui-' lt;nbsp;t« efjedebercmus, es- in^ntemhuiuÃcepanisproui fionem haberc,excrdt!taq^ cr inftrudieÃe ,adeo,ut dei uerbum in omni tenattone quotidie nobis ad ms/ numluppcwret,quo tarn nos quam alios eonÃrtare/ mus,prout in epijlolis çj- uitis fanóhrum,quemada modum ipfi egerint,uidemus, Sed proÃäo eulpa Mt noïdfnMdtMr.qModtjMMdfttmobfdmcrfHpfwnonpc . . timus,etû nihil habeamus. Quodra oogmuretiam epi[copos,facerdotes monachos imperitos babes re,qui nihil nobis conÃrre poffunt. QHod cum aea/ derit,tune quod mulum fjt detenw Ãcimus ,cr titles odio perÃequimur,Ãini flro fermons carpimus, dejpe âuiqi habsmtis, E({e,quonos ira dei dncit, Jatreo
. inee
If! ORATIONÃM DÃMINl
htCc petitio animitduerttnda eà dilig£nter,lt;juod in ed Orttnlitpro ChriflusdoÅat oritreprouniucrfifprtelatii f^iri doóhrihus, tgt;tâiiibns,priedpue pro illisquortiinterek uerbtim dei impartire nobis, quodtatnë ciÃde noncocedetur,nifi nos O' digni Ãmus,cr ob id dat orauerirntts. Qui/ propter cum uideris in docks cr incopofimspötifiers, Ãtardotes 4ut canebit as, noli mAledicëtid.t(merlt;irio iudido,ciut cotumelijf intonirCffed tdlcsnö aliter con tetKpl((re,qu4m terrified diuinie ultionis Jfiedem,quti ter tc dffligendo corripit, GT nos omnes,qiiid nec do miiticam ontionem profi(dimtif,nec deum pro pine noflro quotidiino fupplidter idiuimiis.Nimfi ex de/ ftderio quotidiini pinis no flri dominica ontionem le gtimc fitnderemus ,hMddubienos deus exiudiret, iJoneosq; GT compofitos nobisprtelitos concederet. Jn nos culpa magis quà m in prlt;elatos rcjtrtwr.Ncc a mendefunt,qui ficerdotum imperitiam non folic pro uindiihl nijrecoirnofciit,uerumctiam deleëkintur ta/ les cotemptui habere,G/ fubfannationum fuaru lice tiam in am noabili diuiniC uläonis argumenta exere re,cum ma^s deberent, fi poflent, cruenta lachry~ marum guttas profitndere, quodftc graue feuerâ^
GriuiÃima
dei tiæna tfi^i^ii^dadcomundumgrauioribus affiiâum plagis, â nbsp;nbsp;nbsp;â quà m cic ciemtientes g/ indoShs reà ores dominar^
permifit^ per quos dei uerbum, G/panis nofler inter/ mittitur,nosq; frme iterimus,Sint Turcie,ut Turca, htcc plaga loge maior efi. Et tint nobis,quad eä neq;
(ognofeimnst
CAM COMMENTARIOLVS 5t , ne^ue precibus amolirnur. EcoMtrrf» fio, »unquitn mugis propitius fuit deus,quÃm cum f^uditos o* omlittos paÃores conceÃit, per lt;fuos dis uini uerbi magmt prouifio guotidianus ufus Ãi-it. Quiltbet eniin ChriÃianus^c qu£uis anima Chti fiiana uerbo dei progenita eÃ^ atque idea etiam necefje habet eodem dei uerbo enntriri , fubfi* fiere ac defenfari, alio^uin pereundum iUieÃmul~ to calamitofius, corpori, cum fui panisufu priuatur.
DE Q_VARTA PARTICVLA, DA.
P'tifii cft,nc^ p fiu dia liuraru^neij; per auditu,necp interrogindo, ne^ difquirendo ejuifyuam à fe ipfo baberepotefi^ad quern co^nofeendum funt omnes libri paudores,omnes maf ÿfiri inefiiadores, omnes rationis neruiobtufiores, tftpote à patre folo reuelandum,ac nobis conccdendu, proutidem Chrifius dicit toannis. 6, t'^emo potefi uenire ad me,nifi pater qui miÃt mc,traxerit eum. Uê: Nemopotefi uenire adme,nififùeriteidatum apa tremeo. Item : Omnisquiaudiuitdpatrecr didis at, uenitad me, Icdrco idem nos Chrifius docet, utpro hoc falutari pane orare debeam us jda no/ bishodie.
DV OB VS aut modis panis nofier q Chrifius efi, tiobis datur. Primo, firinfeaSjp homines,ut funt facerdotes amp;nbsp;doâoreSj et hoc etid duobus fit modis.
Primo,
Nägtium do tl um fi ehrt Hurpritdice tur.
ÃN ORATIONEM DOMINI Primo,per fermottem,Secundo,per faerament um 4l f4riî,dc quibus multa dicenda eifent,Breuiter,l!A4^ gnum tjuoddjm gratiit donü eÃ,(um 4 deo coceditur, utChriÃus pricdieeturatij; doceatur, Qud^nd ubic]à terrarum nihil aliud fieri congruebjt,qu4m Chriflii pr4dicationibuscuulgtri,panemq; duntaxat hunc quotidianumpafiim eroguri.lnfacramento ChriÃui fut»itur,quodturnen omninofruÃra fieret, nifiuer/ ii quoqi diÃributio atq; inÃruBio fmul adhiberetur. âNam dodrina uerbi ChriÃu affvrt in populu, eius^; cordibus cognitum reddit, quem alioqui è facramen/ tonunquä 'vnteUigeret. nbsp;nbsp;Quäpropter hodie res plet
Celehrdtioni tttiffarum af fit uerbi dei pricdicatio.
nagrauis fcrupulied,wttes mijfarumcelebrationes fieri,atq; ad eas inflituendas tantummodo fiÃinari, illud uero principale, propter quod miÃte funt inÃts tut£,id eÃ,diuini uerbi prjedicationem (proh dolor) omitti,cum tdmen ChriÃus iubeat,cr dicat: Hoc faä te in meamcommemorationem, Quod fi et ipfa pw diattionequaquäintermittatur,tunc ipfa quidè mifÃt de Chriflo efi, prtedicatio ucro de Theoderico de Ber/ tia,uel deaiqs id genus aniUbtis fabulamentis. IÃi» ufmodi nos deus plagis diuexat, quid pro pane no^ flro quotidians) minime rogimus. CHiofit,utninde excelfiÃimic dignitatis facramentum non folic ad ind nem Ãerilem redigdturufum,uerumedam content ptui habeatur. Qÿid enim prodeÃ, inibi ChriÃu adef fe,nobisq; panis uia reprdefentari paratum ,nec tarne nobis confirri,aut in utilitdtem noÃrä e2- ufum uegt; nirel
cam COMMENTARIOLVS. 35 Hfîc ^Tutn permde res dgitur,ac fi in apparatu Ãile» didi conuiuij nemo effet, qui uel panem impartiret, dbum dpponeret,uel potum mifceret. Tunc enint c5uiu£ I'olo pdjci adore,uifu^ pojjunt. Heo deChri nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
jk tantummodo prjcdicationes Ãeri deberent,omnid. â à ttd ipfum reÃrri trahi 'que, ipfûmque in omnibus nbsp;nbsp;CnrJjtv.
fcripturis reprie(entari,tradëdo,dd quid ille ucnerit, quid nobis impoi!tauerit,qua fide,quibus moribus nos ipf'ot^ gcramus, ut ita populus per doiflnnic «er bum priecordialiter Chriftum diÃccretcognofaret^, nee ia. inanis è mijfa rediret, ut neq^ CbriÃumjnec^ femctipi'um cognofceret,
Secundo,intóme,cum per feipf«»» deus doilrinam fuamlargttur. Bancautemintimamdiuiniuerbimm Panisintlmt ntunionem prorfus oportet ei qui fcrinfecus coÃrtur, datur, adiun^ ,alioquin ipfa Ãris impenfa omni fruéïit Uacat.Porro exteriore(utdecet)rice fuccedête,etiant interior non abftjïettquia non permittit deus fuum [i/ nejruâu ucrbü pertranfire, prope adejl, et hoe iua tttj per feipjquot;urn docet,quod per facerdotem Ãris cott fèrt,proMt ipfeper Ej'aiam.rr.dicit: Quomodo de~ fanditimber,cr nixdeccelo,amp; in«e«ltr4 no reuer titur,jed inebriat terram cr in/ùndit cam er gfrmi/ nare earn fà cit,er cllt;tt fernen ferenti, er p«new co» medenti,fie erit uerbum meu quod egredietur de ore meo.Non reuerteturad me uacuum,fed fidet quiscu/ q«e uolui, cr pro^Ãerabitur in his ad qu^ mifi iUud.
Hineueri ChriÃianiÃunt, qui it::r Cbrijlwmeogno= vericbrijliM e [cant er w.
ÃN orationem domint/ eundé exj^crientiafaporis intimi peîfe»tilt;îf»
SED DICIS.
Q«ilt;J f/l Cfcnjl?lt;fMccg«opcre, er ^«idrei ende (ognitio represfentett?
RESPONSIO.
Chriftnm difeere, cognitionc perdpere, cRs (um inttütgisquodapolMus u. Corinth.t. dicit de/ ChriÃoi CiSâftipiétia 4 deo er iujiiti4 eSquot; fanfhfic:itio er redemptio ^Hoc tune rnttHi^f , â¬um eognofdsomnem fapiëtiam tuam effedamnabi iemflttltitiatn,tuam iuftitiam damnabilem imufiiiiiit tu^m fan{hfiÃiäonem,ddmH((tam immundieiem, tuâ redemptionem cjfemiferabilem ddmndtionetn,at^ hoc modo per intelleilu inuenis temet i-w ueritate ho^ minem Ãultum,pecÃitorem,immundum er damndtii effe,id non tantum uerbis,fed fx mfimo corde etfS operibu! oÃendis, nuUam tibiconfolationem erfaltt-tem rémunéré, quà fit ea, e^ud Chrifttif tibieondÃtU d deo eft,ân que credere debedt,dtq; ia exipfoemo timentumreportdre,ut fold ippus iuflitidtefdluet,;p/ pter quod eudem inuocds er eidem penitilfime oonfi dw, nec dlid tibi fides eft, qua ut hune pdnem edds, quemddmodum tpfè lod«nij. 6,dieit; Pater meus dat nobis panem de cÅîo uerum.
SED DlCIS.
Quit neficit peccatores nos et nihilieffe, at^ per folum Chriftum faluarii
Rejfionfiio
CAM COMMENTARIOLVS, 54
RESPONSIO.
Mrfgnrf certe gratia eft ,Ijoc ipfum feire, uerbis proÃttri,^;-audire poJJc.Sed pauci eorii (unt,qui t« ,inttlleóïu paritcr cr ajjiéhi aÃequantur et Ãentiant. ld probat experientia.Nam contempeut Ãiquando bi beantur,ceu fätui et peccatores aquii animiiÃrreno poÃunt,cr flatim fapientiam er probitaeulam quä/ CauÃ^de piam extra ChriÃnm reperiunt, q'a£ ipÃorum fjt pro J^crdtionif. pria,idqi pr£cipuc,cum eoi eöfeientia uel in uita,iiel in morteredarguit, tune eos prorÃut tatet,ipforü iu» ftitiäeÃe Cbrifhow, proinde ultro atroq, difquirHt, quem tdmodum Ãuam ipÃi cöj'cientiam folcntur et c3 förtent proprijs Ãuarum uirtutu fünfHonibus, Hü lt;j«t Opern nuUamajjerentibui(Ãicut reuera non ajjvriit) indefÃerationis barathrumprolabuntur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;v
Vides,qua hinemuJtadiænda ejÃcnt,cr qua meri todehacreomnesperÃonare codones deberent. i« hüc igitur modu fi ChriÃus pr£dicaretur,eteximius iüe panis dijiribueretur, anim£ ilium compîeâtrent fur, f iujq; uÃu in uniuerCis tribulationibus,qu£ ipps diuina permiÃioneobueniunt, fimet exercerc niteré tur, ac,ppi^i^i^st Ãrtitudine pdt q; replerentur, ut exmde necy ftta pecÃta,neq; ppriä rofc(ètLÃ,nf q; dia boIiiottfO; morte timerent.id uides,qd ftjt boc quort/
! n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- panisinuer/
dtano pane,q ucraciter Cbrijnu ejt. Ex quo tame lquot;' f^aiptrur qudquâpoterisutilitatë,autemolimëtuc5feq,nifihuc ⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
tibi deus t« uerbiiredigat, ut ipÃum audire, Ãieeji in-quot; tclleÃluperciperepolÃts, Ndtn quod inealo reÃidtt,
e 1
IN ORATIONEM DOMINI/ uel [ub Ãieciepants oeculatur, cjuidnatn prodejl übif NeceÃe eft ilium diliribui,apponi, atgue in uerbum redi^iper uerbitm quod intus docct,z^ Ãrisfonat. En ùbi dei uetbum in ueritaie, CbriÃus ejl panis, cfci uerbum e/i pdnis,utrobiq^ tumen unares, unuspa» nis. Siquidem Ct ipfe in uerbo efl , ctuerbum in i-pfoefl.Deni^ eredire in ipfum uerbum, efl mädua re hue pané,que fi cuideus dederit,ii w itternuuiuet DE QVINTA PARTICVLA,NOBIS
Hie quilibet mortalium admonelur,utin uniuer» fam Chriftianitatem cor fuum latiffime expandat, ore'tqueprofe,ctprocDt!imultitudinehominum,pr£ Propcer^/ cip«epyo facerdotibus,quiuerbumdeitraéhtnt.vt abui pottiji/ ettim in tribus petitionibus primo loco pofttis,ea qua mcorâdum, deifuntdefidcrädoquierimus, utfuumipferegnutn in nobis recuperare ac uendicare dignetur, ita nunc pro Chriflianitate deprecamur.Nihilauteminter Ota tnagis neceflarium efl,utiliusq; Chriblianitati,quà nt panis quotidianus, id efl,utfacerdotibus eruditionis gratiam coflrre dignetur, fuumq; uerbu toto terrarit orbe pradicari jÃ(iat,ec audiri. Qti enim facerdotulis dignitas, ac dei uerbum in fui tenore Ct fanéUtate con vit CMfliti fifttint, tumuiret floretq; ChriftianitAs.ld ctiä ut pe nitatis in ttttnus nobis ipfecömifit,dicens:Rogdit dominu mef/ uerbo Chri* fit^ntmittatoperariosin mejfemfuâ.Quapropter fe atndu chariatis reéîum ordiné in primis orare pro Chriflianiatedebemus ,in quo maius quiddam fad» mM,quâ ft pfg ncbtfmetipfis deprcâ¬(tremur.Ham,ut
Chrjfo
CAM COMMENTARIOLVÃ. if Chryfoftpmuf ait-.ounti pro totu Chriflitinitate,pre «seiufdcm Chriftianitati! repcndutur,quod in eadë prea cum ipja Chri/littnitAteprofe quoque depreca-tur.NeceJt le^tim£ bonitntisoratio, quaquifpunt pro fe tantum rogat. Nc^ menti mete admodum Ãe det ÃÃierrore non labor)anti copia uarietasq; frater ^ttrietrUt. nitatum,pr£Ãertini apudeos qui fibimetconfrfifrent i/htm perinde pertinadter gerüt, ac fi nobis po jl tergt dimijfis, fóliipfi confequi calorum régna uellent.Sei tuuelim coûtes at^côfideres Cbriflum non frtifira docu^e, fie ab omnibus orandum eÃe, Pater noÃtri ttonftc. Pater mi.icemcÃ, Panem noÃrum quoädianS da nobis hodie, non fic, Panem meum quotidianunt da mihi hodie. Deinceps quo^ multitudinis numera ponit débita noÃra,debitoribusnoÃris,ne nos, libera nos CTc .Ecclefiam tfoilt audire, non te aut me, aut Eccleflant tranfÃi^m qitcmpiamfegregitumq; pharifau.Q^ uttltdeutad proptermm ecclefia ooncinne,etrite bene^ cantubis» dire. EtfiÃrteabfonauoceperflrepis,tarnen quiamulda tudinisa/fonasconcentui, pro légitima cantus tuus tenore cenfebitur: at fi canere folitaria uoce ttntabif, non eÃfu^es fannas er cauillationes.
DE SEXTA PARTICVLAjHODlB,
Kac particula C pro«t etiam fuperius traditu eÃ) docet, non effein noflra potejhlt uerbum dei. ideo deddat er abfiÃat neceffe eÃomnis Ãlfa cSÃdentia, acumen ingenij,ratio, peritia, fapientia. Siquidein
e j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IN KM
IN ORATIONEM DOMINP
ÃH tempore tétJtionis oportet den perfemetipfuinHOf fuo^; nosuerbo cofolari, eS' ineolumes eofer Hare. Nam etii fiampliÃima fcripturaru fupellex alt cuiad manum fuppctat, ita ut mundu doeerepajfit uttiuerfum, wt trà quillitatrcrpacecpnfijiens,nifide-ut ipfe ueniat fteuientibus fluóluüproa:llis,nobis^ interius per fi ipfum tatumodo ^el per hom-nê lo^ua tur,fr'tle ciiäü obliuioni tradütur,actandè obruitur et peÃu it nauicu!a,qticadnwdu pjal. loj. feriptu efi. Turbati funt,CZ moft' J«nt peut ebrius,cr omnis fapi entia eoru deuorata eji.ld eÃ, ia prorfus abforpta, itt nihilpenitM fdenti^ ipjis relinqui uHeretur. Cunt ergo perteulis plena fit uita quà agimus, habeamus^ omni tempore opperiri uarias tribulationes, etiä mor Hs angujlids,et gehennæ eruciatus,oportebit nos in ti tnore pcrpltere er orare , ne diutius dijjvrat uer^ lumÃuum deus,Ãed hodiejamiam,(y quotidie prope ac uicinipime adÃit, ut nobis det pané noÃru, et que admodü Paulus inquit ad Ephepos,effi(iat,ut Chri/ fius in nobis uideatur, habitetq; in vnteriore homine noÃro,atq; ideo non eras autpendie^tnnquâ fi hodie fecuriactimore uacuiagereuellemus,fed hodie,Qtp Ks- ipfa res docet,melius hodie qua eras dici,pquart do ratio ingruit,ut dei in nobis uolutas pat,cr noÃri arbitrij beneplacitu prjefentiffimis anguÃijs pejfuni eat.immo reuera tunc noSira uolutas optaret,ut noit folum koJie,uerumetiam ipfo eodem hor£ motnento lüum nobis panem deus largiretur, .
CAM COMMÃNTARIOLVS. ^6 CONCLVSIOPETITIONISHVIVS
Senj^ustrgopetition^huiusefi.o' pater calefiis, ex quo tuam fu^nere uolutatem nemo pritualet^ de/ hiliorefq; fumuî-quâm ut noflram uoluntatem,etue tereminnobis Adam iequanimitertrucidemus,peti-tnus, ut nos eibare , eonflrtare, cr confolari ttcrbo iuofanfh digneris,tuam^ conjirre gratiam,ut ca.f lefltmiUum pdnemlcf«m CbriJtMprüediMtionil»)« di twigari peruniuerfum ttrrm orfccw audire,ac pre/ tfordialitereognofcere pofl'imus,ut tadem pernicio* fe,heretice,errabund£â¬t omnes humane do(lrine definant,flgt;lumq; uerbum tuum, quod ueraà terpa» uisuite efl,difl^artiatur^
SED DICIS: PET I MV Sâ NE NVNC fttrfw pro terrewo pofw lt;
RE SPONSIO, Potcfl certe non incongrue etiam carport nfcejpriaj pants in hac petitione intel ligi, principaliter tamp;men jpiritualis panis animarutn Chriflus fubauditur. idco »oî docuit ne foUidti fi« mus propter corporis çibum amp;nbsp;ueflé,[ed tantumodo fuper hodiemi uiâus pre fl nti neceflicate cogitemus, proutipfl dicit Matthei,ó,Nolitt (oîliciti elfe i« lt;rlt;lt; flinum. Chraflinus enim dies Ãoüicitus eritflbijpfl. Sufficit diei malicia fua. Et bifc quidë bonaejjetfldd excrcitdtiojfi^uw pro bodterno tdntHmpmprecori difccret, «t poÃc4 fciret in amplioribus deo conji« defc. Noâq«od UboreJ exerccri non dcbc^nt pro e 4 KmpfWW
IN ORATIONEM DOMINI temporurio uiâu aut quicftu -, fed ne foUicitudo not dilhndjt,perinde4c fi pufd non pofetnu^,nifi curit nofmetajjiceremitset angujliff, ut labor ipfe pliu ad feruienJum deo,atquc ad oda uitanda gcratur,ttern^ ad implendum deiprieaptum quod primo parenti de/ dit:ln labore uultus tui uefcerispane tuo, quà m ut turis et an^ribtif atteramur,[oHidti quomodo fuÃen temur.ld enim dcut comodeprouidebit, ntodofimpli tiirr iuxta pr£a:ptum ipfius laboremus.
QVINTA PETIT!O.
EI dimitte nobis debia noÃra/icut ar nos dimittimus debitoribus noÃris.
Quis unquâ crederet hac petitione mm multos ho/ In fan^hdos ueUicariet accufarii Primo, quid orarent noÃros, nbsp;nbsp;nbsp;grandes illi tcuo noÃro fanfh,qui femct integra pro/
biatis ejfe reputant,priedpuepoÃconÃÃionem,ab* folutionem, cr fatisÃiHonem ; iam'que itauiuunt, ut pro fuis minime deprecentur peccatis, ad exem/ plum ueterum fanfhrum, dcquibus dicit Dauid: Prohacorabitadte omnis[à néîus,f:dmntummo* do tMgnaooaccruant mcria ,predofiÃimum ineoea lo palatium baud procul à diuo Petro conÃruäuri operum multitudine bonorum.Tcntabimus tumen iu-uantenos deo,an peeatores ipfos effe poffimthâ oÃen dere, atque in noÃram miferabilem cr pecatriccnt eolluuiem adnumerandos Ãre , ut difcant nobifaetn bac petitione uti, nonfolum ante conÃÃionem et pot nitentiantf
CAM COMMENTARIOLVS. 3gt;
»MtrnttdWjHerKmcttdm poà ingentes iIllt;M «idulgctti«« tipÅna cr à mlpa, atq; poà omnium culparum re« mijfionem ordre nobilcum: Domine dimitte nobis de/ büanoÃra.Namcumioco czmcndaciodeum elude/ re nemo poÃit,ucre,uere,oportet m gram ac notubi li ferio ailpam ineffe,quà m indulgenà æ,ucl nö a! Ãu lcrint,uel auÃrre non pr^ualuertnt. Hkimj rei gratid non bene conueniet indulgentijs cum hacpetiaone. Si perindulgètias omnis ablata eà cHl|3(t,o»Ktttc bäc petitionem,ne cord oculis dei pro ementiat deprecan/ do mIpdjCr de« irride«, CZ pcrnidcm tibi dfttfctî. Sin autem petitio blt;ec tn «eriftiK fubÃfiit^iamiäm dc? iw duxilio fitpcrturid wdMlge«tidrHm,qHtfe ddbuc itu dulgentiari!. grauem relinquunt mIpdM,Ht propteream deus me» rim damnaret boiMmcm,fi non pro gratia rogaretur.
Ver« b(£c nimio plus dicuntur. Probe enim no ui glof femata iüa callidiÃ'ima,per qu£ exdiuinis literis cat reui quidam ndfus effingc confueuit.
HAECPETITIO DVOBVS MO dà intelligi pote^b.
Priino,quod deus nobis culpam condonat occulte^ eum eius rei nuüa nobis experietia relinquatur,quca stdmodum plurimis bominum culpas imputât er re~ feruatÃüis hoc ipfum no fentientibus aut curantibtu^ Secundo aperte er cxpcrimentaliter, qwomoda et quibufda expérimenta idipl'um diÃentibus culpas ad/ tnetituriUtputaper correptioncs,atqi confeientiarunt c Æ terrorer.
IN ORATIONEM DOMINI terrores. Prior cödonAtio femp eà necejjaria.Fo^e» riore nonnunil»2ojpus e|t homini tie deg)cret«
Ct,VID REI EST HOC?
CondoMtio Aio fic, quod deus multishominibus amantiÃime duplexpeca Ãuet,GromnùillisdeliSlnprietxirdialiafjvóluremit/ torum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tit,nee timen de boe ip[o quicquum eis dt(it,fed ita d
ios interius exttriusé^ travat, ut fe minus gratiofunt 1}aberedeum4utume/tt,quiq; ipfoscr temporuliter f3' itterniliter damnare uelit,Ãris percuttens,itttai terroribus perturbans. Horwm unus Dauid erat,cunt Pfal. 6. inquit: Domine ne in furore tuo arguas me ere.Sic (3 eeontraria,non paueis culpas clà m refer tiatf utpote inimicus ipforum. Nee tlt;tmen quiequant ipfis de hoe dicit,fed itacumeis agit,utfejecharip fimos effefilios exiftimët.Foris perbelle degüt,intus efl gaudiu,e3 ccele/iis regni fecuritas.Ht Pjal.e.de/ fcribiétur, Nomoueborà generatioe i« gc«erlt;tti5c»t finemalo.Scio (inquit) quod me nemo in perpetuum uiolento rotatu exagitabit, arietabit ue.Periculorum etomnisinÃrtunijexpers ero.Porrà ,deus interdum confolationem, experimentu^ hilarefcentis fidudiC eld fuamgratiam dignanter confeientiiit largitur, ut per eandem gratiam homo confvrtetur, eiusq- largtt tori eonfidat, fi quanJo anguÃijs confeientite fH«6 uexabitur. Eeontra deus permittit inierdum exterre riconfcientià ,ac meerore deijci, ut homohilaritatis etiam tempore deu timere non omittat.
Priot
CAM COMMENTARIOL VS. ' 58
Prior condoniCio,iimariornobis ejl et molfpior, fed reuera nohiiior or grattor. Poltcriorejiir.agS W'UlgitriSjidcoq^; Ãalior. vtrunq; ChriÃus w Mjrid Magùlenj oficndit.Vriorë,cumcidë dorfutn aduerf tit,crtamè Simoni loqiiitur. Remittunturei peeait tnulta.Tum pitcis cxpw ddbuc erat. A herd,cum uer fa ad iUam (ide dixit:Remittuntur tthi pecata tua,iilt;i de inpJce.Tune pttcij ecompoj eÃ.Sicprior mundat,alterapacemaÃirt. Prior ûboratü' impor/ tat,alt era quiete agit cr acdpit. Et efl projette mar utranque immenfum «(tide difcrimen. Prior nuda: efl fidei, cr meretur multum. Alttrd in expcrtmcto cfl^ quodmeritumpraripit.Priore deusutiturad exitnif fpiritus bomfnejjitlterit ad inflrmiores, ZSquot; initio ad ituclaborantes.
lam libet iniueri ejfladfl'imtim indulgentiarum di Nobile di/ ploma,quale necditm ton terrarum orbe uflum efl,n5 ploma indul quidem peotniaredemptum, fed tiniuerfis mortali- gentiarum. buigratuito concclfum. Cieteridoi!hret fatisÃfüot nem nobis iniunguntin marfupio creiSla.Chriflut uero non ni fl in corde,id efl, loco,quo «kIIhî omnt/ tio pote/i ej?e intimior uicinior ue, ut tibi neceffle non fit Rowiti» «fl Htcriifalem pctere, «el diuum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
Mifire iacobuin,uel bincindc propicr indulgcntias dif curjare , cum indulgentiam Cbri/li teque inops ut Hues ,ieqâieiegrotus ut ptnw, teque propbanufut pcriî iMici4tHî,lt;e^«e fcruuj ut dominus redimere pof pnt. Cuius quidem indulgentifi diplowd bij uerbis
deflriptunt
IN ORATIONEM DOMINI defcriptît efl:Si dimiferitis hominibus peccutu eoru, Breue Jum/ dimittet amp;nbsp;uobis pater uejkrcalellitdeliiln uejira, mipotijtcis, si autem non dimiferitis hominibiu, nec pater ueÃer dimittet uobis peccata ueflra,lioc diploma,uu Inerunt Chri/li annula diligenter obfignatum, morte^; ipfiui eonÃrmatum, iampenèobliteratum ZSquot; obrutumeji ingenti nymbo Romamrum indulgeniiarttm. lamue ro exaifare femet de peccatisfibi necdit remiffis,uel de rettntioe peccatricis cöfcientia; nemo poteli,qua/ doquidem Ckrijius non diät: Tu pro pecatis tuis tan tum ieiunare,tâtum orare, tantum de re Jimiliari elar grit hoe uel tüud fieere debesifed ft defideras fatisji/ are,cy débita tua perfoluere, amoliriq; pecata tua, audiconfiliummeum,tmc)prieeeptummeum,crhoc quot;nbsp;tantum fadtotDimitte omnia,Cf muta cor tuum,ubi te re d nemo potejl impedire, SisÃutoreius qui te ijuouit ... . maloa}]ècit,Tutâtummodoremitte,etomniaremif ft Cfplanafunt. Curnonetiam huiufmodipradiean â * turindulgentitefAn Chri^li uerbum,confiliH,Cf prat miffiotanti reputari non debent,quanticondones eu iuslibet legtime prgdicantiumi I mo uero hifctndul^ Romanenfi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t»if^
Um perfona/ diabolus ) fed eccleÃam Chrifli,quam diabolus fummopere deteJlatur.Ligna enim Cf lapides no ad-ntjdum diabolum impttgnant,fedunanimie ac probit mentes penitifimis illii doloribus comp ungut. Hact âne indulgentia graiuito concejfa perfuaderinon pa teji, cum ilia preciofe prouenieitJ facietalem non ajfè rate
cam COMMENTÃRIOLVS. 39 TAttt^ec tame Romanas indulgêtias rcijcio,fedo[)a, W unaquii^rcs pro fui digniate ceitfeatur,O'ubi ^uis probatum aurum nanäfei gratuito poterit,ne oat prum pluris auro pendat, A'colore tantum cr /ùlgj re gnauiter tibi eaueto,
DVO SVNT HOMINVM GENERA, qui no poffuttt hanc petitionè fùndere, neej; maxima hanc indulgentiam redimere,promerert ue.
Quidam fatis cnormi ruditate, quipropri/f de/ inexorali Utis obliiiioni traditis,proximorum débita fie exag gerartdo multiplicant,ut impudebter etiam audeät dj t cere,fefencc^uelle,ncq;poffeunquamremittere,Ã^ * uoremq^ placiticordis exbibere. l/liprojèShin fuis oculis trabem,im() plurimas trabes gekant,nee tarne uduertunt: atminutulam in oculis proximi fèflucain memorise non patiuntur elabi.Hoc eÃ. Propria pecea ta,quienepharie in den admiferunt,no curât,proxi/ tnoriim uerodébita magnopereexpendut,etciim ft H maxima falera remitti à deo poÃulent,frdliorA tlt;t tncnipfi non permittunt impune aliorum trâfire deli ân. Qui etiam ft nuUo alio débita aut pecan mpliat rentur,cum magna prorf us effet trabs in oculis taliie, quod exconÃffoaduerfusdei praceptum inobedien tes Ãunt,noletesq; remittcre,u'cifci femet (quodfo lideo competit) quicrut.vere mirabilis deus in iu^/ Mirabile dfi tia O' iudiciofuo,quia maiore culpa qui non remittit iudidum, foitflrinÿtur,quà m is qui iadurdm amp;nbsp;iniuri'ttff i»/
fylih
IN ORATIONEM DOMINI tulit.Proinde tali bowini bxc petitioad de!iât,t»de/ puatur,prout Pfal.ioS.continet: Orattoeius fieti« pecamm. Sic enim f ibimet nMkdicit,cj' hanc petition nem in contrarium uertendo diprctuat^caq; indigné . , , tionemmeretur,lt;luagrtitiantc5lecluidfberet.Qtiilt;i Oratiotnui- aliudeÃ,cumdicis :lS!oloremittere of]vn(aM, at bomw. nihiioamenfedufccramdcaaflitnscuinpredofa facraru bacularu gejbntine, etc tiolubilia te lingttlt;e co' wurmurJs: Dimitte nobii debia noÃra,ficitt not dimittimus debimribtes noftris, quà mfi diccrcs: Debi tor tuns fumó deus,et miki t^uidam debitor eÃ.Cui ett nolim e^uod in me pecauit remitiere, cr tu quoi^ mihi ne remitte. Purere til i,etiam à te oondonare iup Ã'ti,noîo. Tepotiut de coelos tuos omniai^ deferere, ati^j ad diabolum commigrare (empiternaliter uolo, O te mi[erum homunà oncm.vide nitnc,an «lem ha teas hoÃili in te animo inimicuin,aut pati lt;]ueas, qui te eorâhominibus ficmaledidis proÃeinderet, Ãcut tuipÃe propria tuapreec,corddeopn^sq; omnibus, temet maledicètiffimedefpondes.Ft qd tibiÃcit üle^ Damno teÃrfitan rei Ãmiliaris aÃveit. Eya , currei tëporariee tuntiüü detrimentu, Ãempiterna uis ultra fxaggerare iaSbtraiProuide tibicautius ó homo.Ne^ que enim is qui te perturbât, fed tuipÃealienamoÃiit fam nonremittendoincomparabile tiH damnum af/ Ãrs, quale quantum^ ne mundus quidem uniuerfue . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fo/fet afferre.
Alij ar^tiores funt,quiJ^iritualiteraffligunturà proximis
cam CommentarioiVSr 40 j»roxi)MwfHij,itJ efi, qbus mhil irrogatur inoleftilt;e, Auerfantii prxtrrqK4M quod eii prgcordùliter difpliant fgt;roxi [gt;roxtos phtt t»â,idq; ex uehcmèti(uti conÃdunt) zelo iujiitiit er ripico zdo, f4pienti£,quia pcccatit cr Ãtuitatent delicati (y Ãr mofMà fanât Ãnre non pojfunt.Hi funt quosfacr^ li/ terlt;e afpides nominant or dracones t quos adeo pro/ Ãnda efdtoi tenet, ut nec ab ipfû experimento cor gnofeatur, nec ab alijs perftuderi^wednt, fefe ejfej quiproximis fuis condonationë non imparliant,quilt potti« mitgnopere demereri deum, probe^j dgere fc putant,fi coremptitM proxiwoj fuos auerfentur. H« jttfmodiboc indidocogwffff. QJiicquid lt;tb dlijjfit, dijudicant, nec tacent quädiu
aliquidde proximis feiîit.Hi Gr£ce,diaboli, Latine crimindmreSt Hcbrlt;tia; fatanas, teutonia: achtertlep/ pers nominantur.Brcuiter,hoc eà maledidu agmé, quod omnes canino dente rodit,cotemnit,execratur, idtj rot«fab Ãiecif boni Ãcere uult uidcri,QUigqui/ Digna tepo dem diabolica,gehènalis,cr profli'^tiffimauexatiot ribies noftris iam (prob dolor)per uniuerfam CbriRianitatem cru lamentAtio, delius multo,quà m unqudm quituis peÃilentia graf/ fatur,vnualefcit,»inumerabilesqi linguas ueneni con tigione corrumpit,neq; tarnen bocipfum(quod apud deum lamentabiliquierimonia deponi debet) uUa uel follidtudine,uel ui^lantiaatteditur.Uifunt qui pec eutis ohnoxios non modo nuUa dignantur gratia, ut ipfos (ceudecetChriÃianos) uel predbus promoue/ rent, uel bene Hold doHrina imbuerent t uel Ãattrna^
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;zei»
TM ORATIONEH DOMIMI
Zelo redir^erentiUerumetum perinde atc^; maleÃ/ fosindiuinopariteraiq;feeuldriiudicio lt;2 lt;iccuÃlt;t^ ttonibus,amp;iudicutn fententijs d^mnandosejp «n/ fent.lhi neccjjeeflab huiufmodi nenctntis tnftr/ nalibus linguis,tot indices, Kt iudicia,M accnfatio^ ttcsfuÃinere,quotiiures oÃiriitur,etiJtnfi mtUeper â diem offèrrètur.EccVfhi jititt cttldmitofiÃimi fancTu/ li,quiproximorum culpas,ne^ r(niiUere,neq; obli^ uionc fcpelire nouerunt. Horum ingenium eà , nulla unquam priecordialibcneuolcntiacrgu quemuis ho* minu moutri,ut edr ipfi quoq; digni fint, quibus de/ us non folum débita non remuât, fed etiam eiufntodi Velamen mch nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;exhibeat, ut nunquam débita fua noe
ledicorum. f^â^'f^'Tum elegans excufationis ornamentum praten dunt,dicentes:Non hlt;ec proÃiÃo dixerim,uel ex af/ fèâu maleÃcOfUel intentione pcruerfa, Ego iÃi prae cordiali /iuorequicquidbonieÃ,precor. Hicuide, qudm tenero ae molli pilo minutula Ãlcs operta fit, QUà hocuel cogitaret Utmacutosuidelicet ungues, Cr tarn acres linguas,fub glabra cute latereio' hypo erita cr mendax,fi amicus homini Ãres, non tanta cum uolupt!ite,ey complacenti ajfc^jone diu^ilgircs inÃrtunium ipfius,fed magis filentio premeres, imo damnabile animi tui contemptum i« affvâum com/ paÃionis GT mifericordia mutares,ipft m excufando trgcrcf, er alios ne proloquerentur compefceris,pro ipho deum orares,ipfumÃaterne pramoneres, atq; ad emergendum iuuares,deniqi cornpun^oncm, ex' ajÃiiuo/
CAM COMMENTARIOLVS. 41 cüdationem fufeiperes atq; cum trema re [)ropri.lt;m fragilitatem cuam reuolueres: prout dia uus Paulus didt: Qwi ftatuideat nccadaf.diceresq; cu fanfiv Uh acuetulopatre; Ipfc heri,et ego hodic. Ipleherù Cogtaetium,quemadmodumtibicordifi(turue(fett Cras e^, fi uicario tecu rig^re deus agerrt, quo tu in proximit uteris,iitxa tenorcm petitions huius,teq; traduceretf dc toil mundo tua pccatu diuulgaret. Qÿo etiam fufti neres animo,fi alius quifpiam tua quoq; feetera diffc minaret in uulgus Æ optitre; proÃih, utamnesfefe intra filentiumtvnerctiteexcufarent,tegereitt,ac pre cibus adiuuarcnt.Nunc aiitem a^s contra natura le~ ^m,qu£ dicit: Qÿod tibi uisjieri,hoc etiam alttriut jùdas ipfe aira.Neq; credas unquà obtreéhtori,pro/ phanoq;,actemerario iudicifua remitti pemta,fiue paruafmt fiue magna,aut ipfum bom aliquid operii meritorie agere pojfe,nià uiruicntam mutet lingua. Sicenim diuus lacob us inquit: Siquis utdeturreli^ o(us ejfe inter uossqui no franat linguamfuam, fed aberrare finit cor fuum,hu!us uana ejt religto. Sita/ men non potes no occuparidrea peccaa proximi tui, obferua nobilem,preciofam,er auream illam Chrifii Aurea cM regulam, ubi ait: Si pecc^tuerit in te frater tuus, uade fliregula, Croorripeeuminter tecr ipfinn folum.o'quà m no (unter no ait,dic aids hominibus,fed WKr tt e£ ipfuM folum.acfi dicer cf.Si non uis foli ditere, conpefee Hit gK-t Ct f '.lentiu age,finitoq; intra cordis fecreti fep«!-tii iri. No ent a dirupet,ut EcclefiaÃicus docet. O f fädle
IN ORAXIONEH DOMINI/ ^cilf pojjct pro pecatii fuis pcenitenti^m itgtre,^uî fetnet hoc tarn e^rcgio opere «fllft cxcrtcre, chJ p of4ttt dig/ admodum multa piccret. qhi etiamfi denuo fiiÃimum. pecatum hberetur, amen deus didurus ejfet: S4 tièhicproximifuidebiacontexit dcremifit ,adejte nunc omnes creature,O' uiciffim hunc cooperite,eit/ iusetium pecaunul'ounqud fermone prodêturin tu Kegteâus fem.Hodieuerouari£lt;judrunturuidacmodi,quibui fruâuofit ftäffiftio CZ potnccntt'4 pro pecatis dgtntur.Te/ ^tdicdtio norêdutê quotidà ne petitioniis noflrià nccuidemut B«. necaudimus,quod faliat maxima plt;xnitetid,prieÃnn tiffima fatisÃ,flio,acfumma indulgètiarü impetratio fit, remitiere debicoribus noÃr/s, in häcobliuioneet i tcuriam perducunt nos pompatic^ eociones condo nationüjO terhiiff impofitiones qu£ 'm eöÃffione fiunt.Adhuc tame obtreóhtoresilli aliud cominifeun - . . tur,proximisc]; fuis infupcrliminari portarum frond Xxcuptioi» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diabolu depingut, ac ueluti quidâ encauÃefefe
Mndf^dKfWjdirètfî: ohe,nunquid non uerum ejif Cur ergo no dicerë,cü fie fe habeat ret ueritasfEgp id ipfurn uidi,o- proatl dubio noui.
RESPONSIO.
Et te quoq; pecajfe ueru eÃ. Cur no etia tua ferle raproÃttris, quâdoquide uniuerfam tibi profrrendif neriatis priuinnä effe eomijfam nisuideri/Sin Outê tua uisÃagitia filentto cclare,itidê naturali lege Oâ dlijsfrtcere curato. Nee tarne ,etiamfi uerum quad di (is eÃec,meliorc es coditioncf quä^ditor et fanguinis uendieort
CAM C OMME N TA RIO LV S. 4^ Veditor, qui f£pe numero mifellis ctü bomi«ibHî jii» tnisuerudeblutcrät, AdhxcagifcStrit Chrifiiregu hm, prohibccis neÃdasnij'i foli. Qwê ttbinorfufral tâtem adhibito rfdbwc uno,üeruddmonebis,ac déni e^ mobedientë tuaem teÃc dejèr eccleft£.Verü regu/ lit b£c (tbolitd fjl,idf O dei uerbum po{t babentibw cd contingunt,qu£ lujhim cjl contingerc. Cdterté in «nt DctrdfHo uerfo ccrrdrîiorbe fldgitium cdldmitofijjjmit ejl iüd bodiecuîdmi Udgiffimd criminoj'tÃitndqi detrdëbo ,dc dlienorum lofijfimd or~ fcelerumreputdtij,^dmexterdpecaacontdmindntbè perudgd/ cr perdunt dgentë folummodo,detrd{loruero miÃertur impunc, dcddmndbilis dliorum ctid peccutii Ãordiddrihdbet
ddmndri,id ^uod boc drgumëto cognofas. Qija tndioreÃin pcccuiis deleëbltio crcompldcentid,hoc enormior eà culpd, Pecamr autemeum in ntum propter comiÃdÃdgitid uerecüddtur^Ãcq- ipfumpro iniuÃo iudicdt Grreddrguit,ueUet 4 nemine Ã:iri,dt^ hoc modo pecati dedecusqudntotiuf dbolcre,cum far dctrdëhr dduoliis in edndé caniuordginë prol4 iitur ,inibi^ Ãoeiddtucriirttt uelutiÃusÃemet uolutdtt duide gdudés, cjjè ddmijÃd Ãcelerd, qu£ Ida;rdre,diju dicdredc deridcregrdtMht«r.Proi«d(âdixi,qdâ^ libë terobloquijs amp;nbsp;detrufUoni udcdt,nemine rede dili/ gtjffd eÃcömunis inimiais humand ndturd,ddtÃdr didboU. Nihil enim plus dmdt,qudm dudire ,ndrrd^ re,ueîliedréque fcelerd Cfdedecord hominum,quo-Tumexbildrdtur dc pdfeiturmdlisXuidUte hitepe/ pis cordieà is proÃcTv nibil boni optdt bomini ,Ãlt;i f 1 tndgii
â IN ORATIONEM DOMiNiâ mdgii iidem inÃrtunium imprecatur, quod er ipfï deniq^ imprecatori mercedis loco prieliabitur.
Ideo priemonendi gratuit perfuaderi debemut, qlt;ï quilibtt homo aduerfus dtum pea^tor e/i , habet^ contra fe itider» peccatorem Ãue debitoretn.,
Peceatores i Primo peantoresÃumut ingrauioribta aedamna grauioribus bilioribusdeliffii,à quibuspauci inueniuntur immu* oiifumuf, Quodfiatipiamanueftprobüas,quodnecdu' maioribusfit attnminatus pecaetis^isamen adhuc de â bitor deiefi, eo qdâ femper iuflo minusdiuina prxcc/ pa complet, fed ne tdtiäum quidem ojfià umoltêdit, utpromultis dotibus er gratqs,quds pr^ ctecerisac/ cepitfUelminimam uicaria gratitudinis uirtutëperr folueret, quietiamdeumfatis laudere nöpotejt pro tunica uelpallio quodfingulis geflut diebus,ut pr^ce ream,pro uia,pro faniate,pro honore^pro ÃrtuniSf prorationis ufu,proamicis, er pro innumerabilibus bénéfices dei. Quocirca fi cu eo rationemponere der US uolu£rit,id Ãturà ejl,qd: fan élus lob dicit, ut [d» licet homo no pofftt deo pro mille unürejjiÃdere. Et firfitan illud mags cötin^t,utgratiosu indicédepre earihabeat,prout Dauidait: Neintres i« iudiciilcu feruo tuo domine,quia no iuÃiÃabitur in conjÃe^iit tuo omnis uiuès. Neq^ enim quifquä hominu ta ,pbut et integer eji,ut nohabeat adhucueteris Adäputore acf£ces,propter quas merito deus iRit reprobare pof fet. Ideo fola humilias conferuat,etiä eos qui 'm gra tiadeguntfquibuf propria débita non imputantur.
CAM COMMENTARrOLVS. 4?
^uod illjiudùent ipiïuenidmqipoüuleittfac fnü dc bitortbus dementer tgnofcant.
Secundo, Cf nobis quoque funt debitores. Sic eni j^ebitgres dei ordindtio permittit, ut exijtat quijjgt;iä,q udÃriu â5 nis,uelÃmie,ueldlijs id ^nus rebus nojtris molejiu Cfiniurùmm^rat,utnobisoccafionèpriebeatdgë/
pro peccxtis nojlris panitenti£,ignolcendiq; debt tortbus mjiris, Quod ft jnrtt quis é gr4H(Jpw« mole /lijj nihil habet quoddb alijs patiatur ( idquodne« quaqtiam bonum repræfentat Mtdictuwi ) tarne 'm fe inuenietfà flHù,fujpitiones ett£dia,quibusaduerfus uliqws comouetur.Atq; ita breuiterdifcimus,uere di d qd'beatus Aug. fcribit: Ois homo debitordei eft,et debitore blt;t!»ct homme. Si aute nutlit bitamp;crc fc puat, uere cxais ejl animi, ac femet no rede introf^icit.
lamuide,quäÃciem pnÃrat hitc calamitofa itita, ubi neq; abus,ne(^ folatium,neq^ fulientatio ejl dni/ tn£, pro utprxcedens infinuJt petitio. H«c aaedit ÃitM nie nojler, fingulariter penfandus ,prop«T quem merito damnaäoni aidtceremur, p non prie fett ti hac petttionc fullentitremur,recrearemurqi per ttte ram Cfgrdtuito conxjfam dei mifericordiam,cf gri* iidm,adeo maiejlds dotninicie ordtionis lota b^nc ui* tdm nobis reÃream jidgitijs er dedccorf oÃendit ,ut pitrîîfins nos pigere incipiatdc tederc.
Idmtd detradordttedefm (ripfum iudieij cfMpaS fOHMcrtf,de te fermocindre,vi.lequi, rf qujiij fis,in fin» t»» immitte ntditu, er tue oMiuionitradet maU
f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;proxitni
IN ORATIONEM DOMINI? proximi tmilorum ipfc tuorum dmba! mitâ nui gem pr^fersqi plenat, immofatis fuper pleniffimiif,
SEXTA PETITIO.
Et Kf HOf induedt in tcntationem
1 n hitc petitiuncuh ittrum difamus, qudm mifer4 fituita fuper cerr(tm,cum fit tuera tentutio, adeo, ut ^ui fibi in ea paccm ac fcmritAtetn poUicrtitr, demett/ tiffimus fit, turn Ito pojfit co tranquiîlitntis unquäper tienire,E.fk,eittfcc reidefiderio flagremiM uniuerfi, tumen fruÃra conabimur.TentAtionis fjt blt;ff uit!t,Ãc q; pcrmanebit.ideo no didmus: AuÃr 4 nobis tctutio-ttë,fed,nenos induasin ipfam.Acfi diceret.Ciran dati ftimtis undiq^ tentationibus,fed tu ó parés nofler fttbfidio nobiseÃc,neinducamulâ,idefl, neuoluntate cöfentiamtu eifdè,atq; ita deuifHopprimamur. Qui enim uolutamp;tem eo per cÃfenCuni inclinât, pee(at,fer uusc^ effidturpecati,ut Paulus didt. laq^ iuxa fen tentiam beati lob,nihil aliud eà hitc uita,quâ militia, irrequieta aduerfuspecaitu pugna ,ubitartareut iUe draco fine intermiffione nos oppugnat, fuaq; in t fatiabili ingluuie deuorare c5trndit,prout fanäus Pe trus didt: Sobrij eÃvte,c^ uigtlate,quoniam aduer* farius ueÃer diabolus täquam leo rugiens drcuit,qui8 rensquem deuoret.Ani)naduertite,quemadnwdü di/ leÃijfimus pater,et Ãdcliffimus epifcopus noÃtr,dia Uîts uidelicet Petrus didt, nos quari ab aduerfario noÃro,id^ no unain parte,fed undiq; per dreuitum.
CAM COMMENTARIOLVS. 44 â Q«od jit,rum om«û membra ttojlra rt fenfu^intui nalis fuggcftiontbuf, Ãrii per illicibiles Ãrmas c im4g«ci,pfr«cr!)4,pcr Ã,fh Ãiecirm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pri«)ta
nntùjperbomi'«« ,per uniuerj'as ereaturai i/iäut, eömouet,irritatq; ad libidinc,ad irä, adfiiperbiä,ad auaritiä, lt;lt;tq; ad alia id gf«i« wtirf. Vttfur /tropfen owwt er uerlutia.,qua hominem in uoluntatis cöjeit fumabducat, QU£cum homo fentitanimaduertitq;, eeleriterai deuoculos IcMitre debet ae dicere. AjJ)iee à dem pater, quemadmodtt eSmoueor Ãimulori]; ad hac probM -, utc^i impediorab eo qiâ in prafentiam/ ro apere bogt;w,abige ifln dileikpater,auxilio^ tuo mi hi fubueni,ne mepermittas Ãuccubere er indud. oâ duÃM beatuseffet, efui ad hanc petitionis firmä conr [uefeeret, talié^modopreearetur.Catcrumfuntnoit pauci,qui expetunt feire 4« tententur, er quid age/ re debeantin tentatione,
Q_VID SIT TENTATIO.
Duplex eà tentatio. Vna abfiniÃrit,qu£ ad ira, odium,amaritudines, deftdiam amp;nbsp;faÃidium, atque ad impatientià inÃigat,idcfi in aduerfa ujlitudine,in penuria,in debonejlittiöc zy in omnibus aliji qua do lorem molcÃiam inÃrunt,zypriecipue fi quado uoluntas,propofitum,iententia,conÃlium, ferma,fit Hueuiuslibethominis rfpb4tHr,lt;tt^; cotènilur, Uac ent trita funt et quotidiana wt hac itita,qua deus «el fnwligrtoî boîCîjMclp duboIuÃeripmitdt.CiuHti
Æ 4 iÃiufmoiü
⢠TN ORATIONEH DOMINF .
ifliu^modi cômotio fentitur,oiius efl fapiëti circw^ ^eëhonetnc: ndmir^üo quenquam fubire debet,cutft ti flt meturtt uitie priej'entis,fed tune mdgis cxprotnê du efl oratio,G/ le^time dinumeranda baccularu gr4 Ha,diccndum^: Htecproflëh tentatio ó pater mihi efl permijTiue deflinaa, flr opent, ne mefeducat Cf fupplantet, nbsp;nbsp;In qua quidem têtatione fluke duobu^
tnoiis erratur.vno,cum dicitur:veüem fanè Iibenttr probitatiac pietati uacare,irSq^ uitare, ft tranquille dgere pmitterer. AlqnS eejfant irrequietis precibus Cf deü Cf fanêhs eiuf /à ti^re,nifi i tenatione libe Impatientes fëtur. Huie crus fanandueil,iflt fua permittêda iujü pcenarum. kafllliaccumuland^ flculatts. N« intermittut quibuf cüq; pojfunt ntodisconari, tamp Cemetipfos,quà mp altos,ut ex prtefentibus malts extricêtur emergSt^: de fides hoc modo faêh,cr infignes trâsfùgiC Cf 'm/ honori milites,qui nec tenariuolunt ,nec pugnare^ ideoq; coronari nomerëtur,quin magis in earn tentât tionc que à dextris efl,prolabuntur,prout audiemus, quot;Verum fi res agenda rite effct,hoc modo prafumen ⢠da erat,ne quis importunas anticipator amoliri ab fe, tentationem niteretur,fed militari magis induüria fit perare proponeret.cuiufmodi funtde quibus fanâtts lob dicit: Militia fiue teniatio efl uita hominis.
Alij funt,à quib s tentationec fuperatur,necauflr tur.Inquam ipfi magis induêh, ira exultant, odio ts,f befatnt j'mpatientia debacchantur,feq; fidentilfime. diabolo dedunt, uerbis^ Cfoperibus demonflrant,
cam commentariolvSâ 4r ,^uod fint ltttrc)nes,[)rieddtores,a)ntumeliofi,mlt;i}edp (lidetrdfhres^dc dertig mtius i^Ãrtunij duthorej ef fiéh, quid tentdtio illos fu{gt;erduit,qui ez peffinum ,tn omnibui uoluntdtë fi'quuntur,qui^ nec dcum,nec fdnihs eius inuocdnt.
Cum ergo uitd noslrd Ãdeo quoq: ipfo tenutio no minetur , jitq; omnino nec£jfe,in corpore, Ãcultdä/ bu!,honore,nos dducrftdtibuf c:;- iniurijs exercer^de bemus eifdem aqudnimiter expe{hire,et prudett ter fufcipere,dia:ndo:Ueyd, heec nuturd proprictasq; uit£ eft,quid inde cliciendo ÃbricdboriTentatio eft, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- .
trnearto permanebit. Aliter ejfe Ãreq;,nec debet, I nec potefthdcuitd.Adiuudó deus neme tentdtio fic eommouedt,ut profterndt. vide, utneminipermittn, turtentitionibus cdrere.YdaUtdmèpotefthomobf« ïndl« repugndrc,et prudenter obttidre,tum prccitMi, fumopisdiuinie implordtione. Sic fcribitur in uitisdn tiquorum pdtrum de iuniore quoddmfrdtre, qui mole ftidm co^tdtionumfudrum euddere defiderdbdt. Ad quern feniorquiddm:Nopotes(inquit) michdrefrit ter prohibere,quin dues in dere f uprd cdpHt tuum tto litent,uet3.re amen potes ne in cdpillo tuo nidulentur, , Ittdem ut bedtus A ugu^inus dit,ddu£rfitdtes CT ten/ , ationes uiare non pojfumus, fed curure ne nos de/ uincdnt,prccituCTinuoationediuiniddiutori}pro~ be udlemus. Alterd qu£ 4 dextris dgt tenatio, eft Tctdtia.ft dt illd,quieinà atddlibidinem,uolupatem,fuperbidm, ez dudritidm,indnêq^ gloridm,deniq; dd ornmd qu£, . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f p fuduii
TN ORATIONEM DOMINT fuduia funt ez commoda,priecipuecurH pro arbitria taxis fratiis finitur (juif^iâ qua uult agere, (um eiut uerb4,cottfilia,lt;:y fà éfn l4U(!atttur,cum honor sides firtur,cumplurimi teflimaturipfe.Hieceà pernicio/ fijjima tentado, tjute proprie AntichriÃi tempora re^-prafentat^degua Dauidpfal.po. dicit;Cadcnt iU* tf re f«o mille,cr decernmilli.i à dextris tuis,Hac ten/ it, 'f fâ^^â°âff^°^timobtinuitiei.ono.^ro.lamenimmuns AbUfUsmtje folummoJo diuitias,honores,cy uoluptatesan^ ra lies 4uo pracipuc iuuentus hodie no difcit Hbidino/ fe uoluptati cy tentationirepugnare, ideoque/idle prolabitur. id iam dedecoris loco non habetur, am totus mudusreÃrtiffimus fit frbellarum,diamp;rijs,a/t dlenis amatorijs, Icnocinio cr meretricatu,perinde acÃprobe fiar.t. Qu^omnia pro terriÃa dei habetur ira,quificmunduin tètatiöes permittitinduei, quia ipfumnullus inuocat, Ell quidem adolefcenti grai it ac permolefb. tenatio, cum in ippus arnem diabolut infufflans,medullat,offa,e^ omnia membra infiam» mat, necnon Ãrin/ecus per aIÃelhim,per geH«f,pey cfcorcrff zj tripudia,per uclies,per coüoquia,per jfe doÃtatem mulieru aut uirorum prolelht, ficut lob iicit: Ualituseius prunasardcrelùcit.lamqfmudut uniuerfiis irritamentis uellium cy omametorum iw« p«it, atiamen non eft impoÃibile blt;ec omnia fupera Ordtio. re,fi quit conÃuefcat deum implorarehacprelt;e:Pagt; ter^ne nos indued! in tenationem. ^iergo agedumeà t«t tentationefuperbiie,cum quit laudibus euehitur, bowor»
gam COMMENTÃRIOLV J. 45 Honore atmulatur,acceff'ion£ Ãrtutictruin,Mt dlù« »â «m mundi uoluptatum locupletntur, oppIetKr^,
Zweiter J,
lt;iâVAESTIO.
Cur detts tentationiius âd pecatum incitäri honti nempermittitf
RESPONSIO.
Vtuidelicet bomo difeat in Cuamipfius, a.c dei lt;o gnitionempcriienir£,ejn;ci; d£ à notitia adi(gt;ifci,ut feiat Ãà nihilaliud pojj'£,quâm pcccdrc (y inique ag£r£,lt;it U£ro dei gratiam potenttorem omnibui créa turis ejjcfdeniq^ ut boc modo condiÃat CZ ffmet co» trmptut habere,diuinatn gratiam honore ey lau/ dibus profequi. Fuerefiquidem nontiMfli, qui pro-()rijs uiribuSfieiuniojlabore, conati funtlibidinem d£b£ttare,n£c tarnenejjicerunt quod uolebant etiani Libidinh à pojteaquam fquaïlidamacie uires corporum exdncla nbsp;nbsp;tâaie fit tS
rwt. Non enim quicquam prêter caleÃem rarem et imbrem diuin£gratis reÃinguere fopireq; ardêtem ing£nio(lt;e libidinis Ãammam prieualet. leiMnilt;t quidë Idboresq; y uigiliafieut (tdej^enecej?(jrio debet, iM fola fufficere non poffunt,
CONCLVSIO.
PoÃqudm ergo de«; débita nobis remifit,nihil ittt fummope proHt'dcdît £fl,quâ ne in eafdè fardes recida, tur,Cuigitur,fi£UtDduid ait, t mari magna etffiacio [a tnudi buiià innumtra [int reptilia,id e jl, tëtatioes
((duerfi/
IN ORATIONEM DOMINI et dducrfitates, nos denuo dcbitis obnoxioi rt^ dere ltiboriint,necefff eft nobit ut fine interrniÃiorif fx («tJZMo cordis (tftvâu diamus: Ptiter,ne nos indu-CAS in tentdtioncm.l^on oro,ut omni profus tentutio/ tie exonerer, id enim extimefcendum ftret, longe^ pernidofius decern tenationibus, fiquando à dextris Tenhltio uH têtatio Agtitur,fed ne a)rrud,ct uel aduerfum te,uel Iff eft. conirdproximum meum delinqutim.ln hunc modmn cr diuus Ideobus cohortdtur. omne giudium exifti/ indteft-dtres mei, cum in tenaäones udrids incideriquot; tis.Cur hocfQtiidexercent hominem,eitm^, humilttd tt et pdtientid imbuunt,deoqj inftdr ehdriftimi filij dct aptdbilem reddunt.Bedti qui hdnc doélrindmin pe* iîusddmittunt.SedÃprohdolor) omneshodiequie/ tem,dmanitdtes,pda;m,Cf eommoditdtes in uitd no* ftrdquierimus. Q_Udpropter Antichrifti prindpdtM (ominus dppetit,fi tumen in prtefentidru nonuiget.
SEPTIMA ET VLTIMA PETITIO. Sed liber d nos d mdlo,Amen.
Aduerte diligenter,quod dd poftremum hdc prect amolidmur, cr amolbi docedmur ipfum mdlum, hoc eft,incendid,feditiones,cdritudinè,betid,peftilentidj tnorbos,inftrosquot^ dc purgatorium ignem, omniii deniq;crudamind mentis O'corporis. Biteenim ut abfint uel duertdntur peti poteft,ordindte tdmen,C^ ultimo loco. Curt E^ inuenire non pducos, qui deum etfinilhs ipfius ob id tanttumodo honorant,O pret cibut
cam commentARIOLVâs. 4gt; äbus adeunt^ut .lt; tnalo Itberentur, nelt;^; itliud lt;^ult;enit. Acnc femel ejuidem pnm£ petitionii meminirunt,ut dei falcem prteponerent honorem,nomenuolun/ tatem.icciroofudm ciu£runt UGluntatem,totdél; fe/ riem huius orationis peruertunt ,tnchoMtes à Ãne, Cf ad prinà pium non pertingentes.Valut enim d fuif t-rui nuilii, uelit nolit deus, Ãdat ad honorem ipfi«î, « net ne. Atuero légitima pietateprieditm bomo fie or4t:MitIi buit« d^ifto à fb4replt;lt;tcr me £(»git CZ grauat,plurimüciiinÃriunii ez molefbjtru pJÃor.De tti^i gebennit met«o,libcrit me ex bù oîbMî,«tâc tamê lt;jtircr,q«4m Ht tu£ uolutati,honori,dc laudi cou gruat,dlioquin tuH,nonme4 Hol«t4t Ã^t. N4m tu£di uinttdtis bonor O' uoluntas chariot mihi ejl omiù mea quiete cr eommodttdte,temporali cr £ternd.En tibi bene congruä dc Ic^timam precem,qu£ proeuldit bio fit exdudiëda tn cÅIw,qHdm fi alio modo,iiliaq; inirtione fùndaf^ea ne placitd frit,«rq; exaudietur.
Cum igjtur uita pr£fens nil aliud fit quà m inÃlix )nalum,undeetiamreuera tëtationes enafcutur,deber mus ideo petere à malo eximi, uttettiatio cz perças turn panter affent,ftecj; cJci uolutas fiat, eiusq- adue niât regnum-,ad fan^ notninis eius laudè iy glorü.
DE HAC PARTICVLA, AMEN.
li£cpdrtatla,Amen,Vebrdicumeà uocabulu^Gr interpretatur,pro cercp,uel,uere. Dignum attenäöe ttotabiliuerburn,quit(eamÃdcni expritnit,qudm ha-kri
IN ORATIONEM DOMlNÃ
leriperotnnespetitionesfitneaÃe.SujuideChrifluf Fide infer [ocutU'S cft:QJi'eciuid ordtcf petitis,credite,cluia aeci rddum ncxÃpiiiij nbsp;nbsp;Ãetuobit.itemalio'mlocotOtnntiiqiitemit/
quepetieritis in oratiSe credetes^acdpietis. Sic cnint Ethnicuiüu mulicrciilaquodpcttbittiiaepi!:,dum or4 re no dcÃitit ,dum firmiter credidit,4deo ut CZ do-tninui dd cam dicercf.o'irMlier magnd eft fides md) fidt tibi ftciit uis. Similiter e^ydiuus Idcobus didt: Si quis ueftrii indiget fapientid,poftnlet à deo,qut ddt â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;omnibus dffluentere^nonimproperdt,et ddbiturei,
Foftulet dutem in fide nihil biefttans. dut enim hie ft tdt,l'imilis eft ftui^ti mdris qui d veto mouetur dr cumftrtur.TSton erÿ) exiftimet homo tile,quod dcdpi ett dltquid à domino. QUdpropter utfapiens dit,finis ordtionismelior eft,qudminitiunt eius'.quidcuminli Sigau ex4Ugt; Amen dicis prteoordidii mdgndnimitdte cr fi/ ditionis, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rdtificdtd ZSquot; exduditd eft ordtio.
Et ubi iftiuf modi finis non/uerit, ibi nec in prindpio precis nec in medio,rite cr utiliterordtum eft.sic er g) debet ordturus probdre feipfum cr explordre,cre ddt ne,dn dubitet exduditiim iri jefe.Si inuenerit fe in dncipitt pcndere cr inccra opinione ftué}uare,re/ ipfd uelut cuipidm euentui permiffd, tunc in mbilunt Jnfidelitds ^^ddit ordtio.Kton enim quiete trdnquittitdte fir~ deumprohi/ eorfuu,fed hue (y illuc diudgari et circufirri fi/ ^g(^ nitddeoin ipfum nihil articonfirre deus poteft,per/ indedtq; tu non potes cuipi.ï homini reâe quiduis rei innMnum Mere, quamiücagtädoquietdm ejfeno-permittdt
CAM COMHENTARIOLVS 48 prrmitut, CogU^«lt;efo,q«fW4dgt;«od«m tibiplud' turn Ãrct, fl qmjpùnî pojt di'igentijJinMs prcccs di tt Ã,ihis, Ãnaltcer adderet, ut diceret, fe non crede^ re,i)bs tr ampturum ej?e popubtd, cum amen tu anted Ãrmapoliicitjtione funeej^uriJÃjopödiJ?«. Nu« quid «on eiufmodi prfces pro contemptu e:y frrifio/ neiudicares,z^ lt;iu£( umc^; ptr te prius promiffa reuo/ cares,Z2- pr£tcrei ipfum quoqtie precatorem acriter redargueres f Qgswodo ergj placebit dco,qui nobis certtjfime promifit,lt;(cccptHroïcJJf «oï ^equid oran tes petiuerimtts, cum nos iüum nojlra incredulitate, mendacij arguimus ,atq; iit toa prête contra ipfant preÅm agmua,ueritateméi- ipfi«} inÃdlt;lt;m«r,qM(jm in tpfa prtÅ inuocamuf Æ
lgïHrp4r£ic«Ub^c,Amê,figmJiat,pro certo,pà Anten, f ÃD,jirmiter:i!:?- ejluocabulumfolidieacpr^cordia^ I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;its fidel,quaft diceres:No Jmbig) 6 diuine pater,quin
pro certo uera fint hcec quee oraui,fiantc^ comple dntur,non iedrm, quod ego iÃa depreando profùdi, fed quia tu ut peterenturiuffiÃi,cr Ãrmiftffime co« ttjuruw teproiMtfi|li. Certtts er^ ctm fini,ucraa:m
ZT mmhnBonpoÃe, ideo non mciC precis di gnitat,fei tu« ueritatis fertij?tn»lt;lt; fccurkjîjà ctt, ut firmiffime eredam , ZT omni dubitatione poflpofitd wibi perfuddeam,ex bis omnibus, et effe ZT fitturunt tffe,Amen.
Vehementer bic errant nonnuJli,qui fuä buc pre» tem non promouentfphtrimum^ lingua,nunquä cor/ de /undunt
IN ORATIONEM DOMINI'' de Ãtndunt preees,idq; iccirco, quia non antea credi' re uolunt,quà tn exaudiantur,uel fdant dut exiflimêt digne ab (eordtum eÃe,atq; hoc modo lediÃcant fu/ per feipfos (S' fuperarendm,qui omnes damnationi' adiudiantur.^eq; enim poffibile eft talem oratioent ex fui natura fuffidentem ac dignam cffe^ quaexau diatur à dco,fed neceffe eft ea fuper ueritate et pros miffionc dei ftdentijfime ftndari. Kam fi deus non iuÃijfet ordre, nec exduditionem antca promififfet, non poffent uniuerflt;e creaturie uel minimum ftumeri ti grdnum omni fuarum precum inftantia impetraf f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diligenterdduerte, non icärco bonam
Aduer edi « er iuftam effe ordtionè,quid multa,deuotd,iucunda gentcr, prolixa eft,fiue iUd pro temporarijs,ftue pro ater nis bontsfùndatur,fedquiaÃrmiffimeadiÃtat, zz Ã-dentiftime credit, exduditur ( quantumuis etiant ttulgiriscrindigndinfeeffeuideatur)ob uerddÃia mampromiffionemac pradtdionem dei.'Verbum der Gr promilfio,non tud deuotio,bonam efÃdt ordtionê tuam.Eddem nanq; Ãdes fuper uerboipfius fttndaai, eft etidm reSa intentio,fine qua omnes alia intention nes funt mera deceptiones er errores. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
EPITOME ET ORDINATA SE» ries omnium pradiélorum.
Attimd^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Iftquot;'
per terrdm,abs te in exiliu a(ti fumus. Qü-^nt magnum eft cahos inter te Gr nos, Qjtomodo unqui-ad te
CAM COMMENTARIOLVS. 49
GradpdtriSttoftramreuertemurf ' tilius honorât patrem,G^ ferutii dominum Deuf» fuum. si ergopitter ego fufn,ubiellhonor ment^ ZachiiJ» er fi dominus ego [um, ubi eÃämormeuifQäittitf Ep.âi» gittr ata die nomen meum blaf^hematur terdua/ iiSf er internos.
Verum i^uidem(, proh dolor ) e)l ô pater,profite^ turculpä noÃram.Tu nobis mifericors pater eÃe dû gneris,et ne intres in iudidum poÃturus rationem na bifcum,Ãd tuamcöjirgratiam,ut eafituita noÃra, per quam digniÃimum nomen tuum fanffiÃcetur i» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
nobis.fje nospermittasoogitare,loqui,fii(gre, habere,aut proponere, nifi quod glorü er honoré tuu in fe cSäneat,ut Ãcprie omnibus honor et nomé tuû,no inanis or proprius honor,nomenqi noÃrum in nobis quieratur.Concede nobis,ut ficut patrem Ãlij,ita nos te amemus, timoreqi er ueneratione profequamur.
Quomodo poterit honor er nomen meum in no ngye' bis fan{hÃcari,cum in impietate captiui fitis,fenfus que er oogitatio oordisueÃri in malum prona fint, nee quifquam ualeat in terra aliéna cantimm me/
X umantarei nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' ' â
Vera funt h£( ó pater, experimur membranoÃra Anitmti in malum effe prona,mundumqi er carné,er diaba Iwm in nos dominAri Kelle,p'c^j honoré er nomen tuu proÃigare. Qjtapropter oramus ut ex hoc exilio libe/ ratés nobis regnu tuum aduenire permittas ,ut pecai to longius pulfo nos integri, probi ac tibi pladti eua/
g damus.
â IN ORATIONEM DOMINP-
ddmuf,ut^ tufoluf in nebis regne!,nos^,regnu inu - ' â¢â¢ effidamur per obedientiam omnium nojirarum uiri^ . ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;urn,tarn intut qudm Ãrit,
Egj qwfw adiuuare deÃin9,hunc perdo, et quem 33eutero.jt i^uiÃcdturut fum^beatum^ diuitcm er probum Ãäurus,eum ocddo,rei)do, atq^ ad inopiam et nihi/ PpLtot. Ium prorfut redigo. Sed hoc meiim confiliu et Ãäum .^£fa,I. fuÃnerenö uultis.Qtiomodoergouobis auxiliabor, ^3' quid ultra Ãcere debeoi
, Poenitetnos Ã{lihuiut,quodfalutaremanumtuä Anima^ tieq}inteïliffmuf,neq; fuÃnemus.ConÃr gratia o pa txr^e}' aÃiropem,ut diuinitatis tua fieri m nobis per mitamus uolunatem. Et tu quidem etiam fi nobis do leat^gc quod agis,argue,punge,fie ca,ure, Effice qiâ tuuis,ut tanuimmodo tua, nunquam noflra uoluntas fiat.Refiifleó pater ,er nepermitte nos fiententiam, uoHéatem, oonfiilium er intentionem noftram prafiu tnereatq;complere.Tua enimac noflra uoluntas in/ uicem fiibiaduerfiantur.Tuafiola efl bona,etitim ctvin non apparet, noflra uero mala, quantumuis eximie rejfilendeat.
Slt;epe numero aeddit, quod quidam dilexerut me ' ore fiuo,er lingua fiua mentiti fiunt mihi,cor autem U lorum non erat reâtim mecum,utpote loge ab me difi/ fltum. Quos cum reÃrmandos fiuficiperem,illi retror fuma^h,in medio opere,atque adeo inter manus mi hi fiunt elapfii,fiicut legis pfial,yy. Couerfiifiunt in die belli, Hi Clé probe inchoanteSjme ad eSuerfiandumfl/ miliariter
CAM COMMENTÃRIOLVS, jô â¦MÃlwntfr fecum pernwuilfent,tarnenduerfidime funt,dt{j; deintcgro in pcccatum et nominis mei dcha tfeÃdtionemrelapfti
Ah paterjUera profiéh [untiÃA.Nemouiribuslu nbsp;nbsp;nbsp;.
itÃrtiseft.i.Rfg.z.Etciuispoteritooratftmdnutud â fubfiÃere,[inontuip[enos conÃrtaueris, G-con[a lationerecredueris.
Quapropter dntdntijfime patera^fumenos acco pie uoluntdté tuâ,ut ad gloria C laudë tuâregnum effiâamur (««.Robttr in boc négocia da nobir ô chare patertCr per fanfhtdtê uerbi tui pané noÃru quoti/ dianü comunica nobifcumAmprimecordibus noÃris imaginödileiiiÃl^tui leÃt ChriÃi,uericlt;xleÃis^pa nis,ut per cum conÃrtati, alacfiteruoluntatis noÃrue dctrunationem dcmortiÃcationcm,tui^benepladti profemtionè Ãrre ac fuÃinere ualeamus^Qttin et grlt;t tiam toti ChriÃianitaticonÃr, mitte ad nos doilrind prteÃuntes facerdotes CZ coao»i«toreî5lt;}Mt nobis,na qui(quilids,pdlias^,cr anilium fà bularum deliramëf t^,fcd faniüm euangelijtui doà rinâ,ac lefufn Cbri Ãum in docendo proponant.
No» cà bonum,fanâumddrecanibùs,panem^ DeiM* filiorum.Vosquotidienequiter dÿtis,z:r cîi me au/ thore prlt;edicatto ttobis die noéh^ ingeratur, eäuos ne^ auditis, ncq;opéré compleets. Atc^ hoc moda uerbummeum poÃhabeturi
Nobis hoc malo implicitis è pater miferi s Anima, eordiatn impende amp;nbsp;noli ob id eximium nobis
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;g X panent
IN ORATIONEM DOMINP p4»cM denegttre. Ah panitet not non fatisÃciffefait ihffimo uerbo tuo, rogamuf^, ut pdtkntiam habeas'm nos miferabilcs Ãlios, er remittas nobis huiuf/ modi debitu nofirum,imo ne intres in iudidum nobià fcutn,guia nemoiuÃificabiturin confÃeäntuo.AUe de promiffionë tuant, iuxta quant debiaribus noUris pTtecordialiterrentijftoné inipartiuintus,quod^ tali/ tercondonantibus wncedendant efje ueniant pradix eris. lion quad remittedo digniftntus tua rentiffio/ ttis gratia, fed quia tu uerax es, nbsp;nbsp;earn condonatio/
nent gjratiofc pradicendo prontiferis omnibus qui înproximosfuas funtbenigni remiffores, Cuipra mijfioni conÃdenteradharemns.
Equidem plene uobis ignofco,cr liberationem int pendo,feduosoonftanter nequaquà perfeueratis.Mo dieaÃdeieflis, Grne paulijÃer quidem uiglareae perdurare mecumpotefiis, celerite'rqueintentatio/ nem relabimini.
Anima» nbsp;nbsp;nbsp;quot;^^fihus deÃituti, ateà inÃrmi fumusè pater, es-
tentatio magna et uaria efl in carne nbsp;nbsp;in mundo, o *
chare paler conferua nos cr ne permitte in tentation nem prolabi at^ iterum peccare, fed da nobis gratia ad perfeuerandum Gr uiriliter decertandum uf^ ad termitfum uitce noftra,quiafine gratia et auxilio luo nihil poffumus.
Deus. EtiuÃusfum,et return indicium meum. idea pec catum fine arreptione remanere non potefl. oporte
' bit i^turuos malum toUeraret ut exinde uobis tenta/ ' donum
CAM COMMENTÃRIOLVS. Æ1 tiottum feget increfat. Id autem ueÃra culpa oontin/ fftfijUie tfte mgit ad corripiendum (S' obuiandum.
Cumergo malumcrteuäonis ey tranfgreffionii . . oeafionem nobis prabet libera not inde 6 chare pas ' ier, ut à pecatis et malis omnibus eruti fecundum be nepladtum diuime uoluntatis tUie regnum tuu/nt ejfe, p^fp^tuolaudare,benedia!re,acfanfHffimum ef fepradicarepoffimus, /imcn.Quoniam autè tu nos inhunc modiiorareetdomiÃi et iujiifli,mfuptr^ ex 4iuditionepromifiÃi,i(arco(ert£ j^eiÃduciaoamS lt;ij?fmep(tttr Ã)crlt;(m«f,tebo«ordd«e ueriatistu£ gra tia, benigne er mifericorditer h£c ojM«i4a)nce^«-rum effe,
â Ad ultimu obijeere quifpiam pojjet; Qtjid fi cre/ derc non poffum exauditum me effe f
RESPONSIO.
Tacquodobfeffi Ãlq paterÃdt Marci.g. C«ic» Chriflus diceret:Si potes credere, ota poffibilia funt credenti, continuo exclamant pater pueri cum la/ thrymit aiebat . Credo domine adiuuaincredulita/ temmeam,
t Finis Kdrtiniaitfi explanations.
toES. ERASMVS R O TERO D'A-tnuilodomLudouicovuilfenburgenfifcretiifi. gt;nbsp;Polont£ régis à fecretis,Gr oratori, S. D.
ÃON re multis uni featîis Mima iÃi dpplauditur, uirab^olutijfime; Rogdftdo cogit, qui rogtt potètior. Verït is hdud fcio,dn in quenqudt» nMgsc3pet((tqudminte,qui tunt eruditie epiflalie -ftnunus tamelegdnsdddideris, idqj fie è longinquo miUum,ut recujdre no liæret,m[i uo/-luijfem abijeere. Quid dutë non diam ù me,quifu»i plus fdtis expugnetbilisifed à quitntumuisetiam dip fidli,no extorqueat taîis epijiol(i,tot machinisad ext pugnandutn animunt infiru^, bldndicÿs petax^ar gunientis urgens,eruditione perfiringens,eloquen» tù rapiens'.fed nuüa re uioleniior,qudm mird quddant Crdmabilimodeftidîquieantumdpudmeualet, ut non folum Ihmc rem ZT pcilem O* piam^uerumeth amaliquidiniquius impetrarepotuerit. Moxigitur uttu£ mihi redditie funt litcrds, red.ditce funt autent feriuSf hoc eft,fub Calendar Septembres^, arrepta alamo pritfiiti quad uolebas. 'là rit boc qualecunc^ cr noÃrie amicitiie,C!r melt;e ergs Poloniaim,dutfiprifeo uocabulo magis aperis,Sarmaticam gentem,beneuo tëti£ ÃlixaiiÃiiepum.Gentigratulor, qu£ quum olint ob barbarie male audierit, nunc cy literis,et legibuf» moribus,crreliÿone,et fi quid aliud eH, quod d Barbarieiprobro uindicet ,ficfioreat,ut cumprad^ puit
- erasmi rot. EPISTOLA.
puis ac Uudutiffimis nutioibus certarc pojjït. Quart cz olim ([uum inter jiros ac barbttros cenferett turSarmatie, tarnend moru cêfore luaenulf,'mtcgri tutisnomine pnelati fuitt culäjj'imis Athenienfibusi nei^ Slt;tïi»aa,in'^t, nee Thrax,^ fumpfit pcnM,me/ dijs fed itittus AthenisMe cSmemorem interimditio nis dmplitudinem, RuJJbï etiam albos, O' Ltwrfrtoï tompleâentis,quibus omnibus llt;ttt(fime imperdt à v» fluid flumine dd Tduriam Cheronefiimtd mdriBdP thico dd Cdrpdthum mótem Si^fmundus rex, t^uunt omnibus mdgno principe dignisdotibus exceüèst tuin tnultisdc mdgnisex bojk Tartaro Mofcbo^ reldtis uiéhrijs cldrus,^uibus ba«ilfcio dn uüd md^s flte» rint neceffdrine tuendis Chrijlidnie ditionis limitibus. Verum hlt;ec dlids förtdÃetempejiiuius dieêtur. fjune daipcprecdtionem dominicdm, in |eptë parte» dige ftdm,ut et tu iubebds o ab dhjsfdihtdtu uideo:qudit qud mibi dult;e poÃremie:Et nenosinducdsin tëtdtia nem, fedliberd nosdmdlo tnihilo redius uidentut diÃrdd£,qudm ft quis ex proximaÃt remitte nobit debitd noSlrd,ficut et nos remittimus debitoribus na flrisidudsfdeereuelit, Qttod fitu£pietdtipdrum erit feptem diebus totdmdbfoluere.,potes,quod etid à nul ioribus uideo fdéhim, fingHloï dies in feptem preÃt» dl tempord pdrtiri. Bene Udle.Bdftleie,nono Calend» , No«emb.Art, M. D.X X111.
g 4 Domine
DOMINE DOCE NOS ORARB» Lufue.tl,
/Mvr .Xy**'^;4La^- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Mroyjy^
PRECÃTIO
DOMINICA DIGESTA IN SE/ PTEM PARTEIS, IVXTA
SEPTEM DIES, PER D.
ERASMVM ROTE/ rodrfWMw,
PATER,
VDI päteritt calii habitons uota filiorum tuorum, corpore quidë hoe mortiliadhuc in ter :â¢/ ris hfirètium, citterum tinimis U) 4d caleflem patriam ac dom» ; pitternam anheldtiurniuhi tna teÃigutfibi repofitum thefM/ rum iCterttiie Ãlicitatis^hneredituttm uitte immortalif.
DIE DO MINICO
Agnofcimus tuS [ublimiti(tem,conditor,Ãruiitor,iic Moderator omniu quie inccelisC'M,ct quic in terris: agnofcimus nofira humilitatê.Nec auderemïls fc pa/ tris uocabulo copellare, indigni q ferui dicamur tui, nee honorilieenliÃimu nomëfilioru nobis uindiarc, ^«0 nee angelos tuosdignatuses^nifi tua gratuitabo nitasnos ht bwwnominij honorem adoptaffet.lë'ra/ MUS [eruipecati,inÃlicitergenitiex Adam: eramus 8 r
PRECATIO, DOMINICA filtj euius J^iritu lt;td omne fla^tiorum genat agebamur. Sed tu noflri mifertus per unigenitum fie liu tutt lefum exeinifii nof dferuituts peccati, emanâ pafii i pâtre diabolo,uindicttfti ab £terni ignis hitre ditate, ac per fide et baptif mutn in filijoti corpus in/ fitos, adopttre dignatus es in nominis, in hitreditatis confortium, kc ne quiddiffideretnus tu£ ergi noi pietati, ueluti pignus quoddant tune ergt nos charitatis,calitus immififii in animos nojlros jfiirie turn fill) tui,qui propulfato timoré feruili, non uere tur in cordibus noftris affidue clamare : Abba panr, Docuit O' hoc nos filius tuus, per quem nobis larg» fis omnia , ut tam tuo j^iriturenati, pofteaquam in baptifmorenunciauimus patri diabolo, pojkaquatn defqmus habere patrem in terris ,folum patrem eaele/ Hem agno(eeremus,cuiuspotëtiaconditi fumus,quu nihil ejJemuSfCuitis bonitate re/iitutifumus, quit pe ri/femus, euius fapientia gubernamur oeonferua' iMur,ne reuoluamur in exitium.Addidit iüeüti copet landi fidudam,priefi:ripfit precandi Ãrmulam. Agna fa fill) tui precationem, agnofee fill) tui jfiiritum,te pro nobis per nos interpeüantem. Nondedignaberis ab his appeUaripater,quosfiliustuus,tui fimillimus, dignatus e/i appcüarefratres.Noe^ quur nobis pla/ aamui, fed efi quur tuä filijq; tui benignitutem gloquot; rifiamus,quum nihil hic fibiuindieare pofiint nofira mérita, fed totum hoc tu£ gratuita fit lifferalitatis. Placueriit ttbi magis charitatis O pietatis uocabuht
1
PER ERASMVM ROTEROD. Æ4 quim lirnoris,pater audire mau(5,qtià m dominuf^Re darnaripraoptas à Ãlijs,quint i feruù timeü.AnM^ prior,CT hoc ipfum tui munerb eÃ,quod te redamar mus. Audi pater jpirituu,filtos tuos /pirituaks, te in Ãn'ritwdi/orrttM.TdlthMi cnim adoratoribus dek{fari te, docttit nos filius tuus, in hoc abs te miff us in mun/ du, ut-doceret nos omnc ucritatem. Audi uota cooor/ dilt;e,Noitenim conuenit,ut interfratres,quostua bo Kitas aquauit in honore gratuito,ambitiöe,contendo/ ne,odio,liuore wittr fefe diffideät.Omnes ex eodè pa trependemus,oêseadë petimus.b^cc fibiquifq- pent Iùr(ferrogttdl(^«i(i,(ed uelut uniuscorporii mèbra, f odé animant, ffiritu,qd,âin comune omnibus expcdù at,poffulamus.Necenimauderemus aliud abs te pete re, quim quod iuffit Ãlius tuus, nec auderemus aliter petere,quim ilk prafcrip fit. S ic ent petétibus promi fit Ãlius: tuns Ãre,ut qcquid peteremus in ipfiwi noz mine,impetraremus. Qtjonu aut quit dominus no' S A N C TI /Ier Ãlius tuusageretÃterris, nihilardètioribus fieeturnomê uotis cxoptauit, quim ut name fanilti tuu no folu m ludaa,fedpuniuerfas orbisnationes mclarefceret, nos quoq; huius Zi? bortatu et exéplo flagrätibus défi derijs optamus, ut adorâdi nominis tui gloria eÅlunt ac terram i)«pïclt;it,«t omnis creatura tremat tua ine/ uitabikm potentiam,ueneretur£ternam tuamfapien tiam,amet ineffabikm bonitatcm. T«ilt; quidë glorid ut immenfa,ita nec initiumhabens, nec fincm babifM Taffcmper ÃoreJ in fefe,ne(^ crefeere poteji,neq; de/
N O
S T E
R,
erefcere.
PRECATïO DOMINICA trefcere,fed hunMni generis reÃrt,ut iUa cûâis ittM tefcitt.Nobis enim uita attrnd eÃ,noui/J'? te folum ue rumdeum^cr quë tnififli,}efMn Chriflum.Tui nomi nis Ãgt;lendorobfcuret cr extinguat in nabis omnë hu manï gloria, ffe quifyuam fit, qui fibi uel minimam aliquant gloria poräonem aufit ufurpare.isiant gloa ria qua eft extra te,uera eft ignominia.Efficit hocpie tas natura infilqs iuxta carnë progenitis, ut in^nti affèâu defiderenthoneftä ftmam parentum fuoru, Vident us quant gefliät gtudio,quà nt exultent,quant ftbiplaceaitt,fitx)ntingitaliquis egregiushortos his unde prognati funt:puta fi triuinphus,ft ftAtua in /» ro cunt honoriftca infcriptione,fiprindpatus. Paren tis enim gloriam pro fua ducunt.Rurfum quà mmx rent,quà m deijciuntuv animo, fi quid ignominia oon Ãngttinurinomini patcrno,Adeo penitusinfeuithoc animis hominum natura a ftèâus,utparentes in ftlijs etftlij glorientur 'in parëtibus. At nos,qua uehemen tior eftpietas diuina,quà maftèâus humanus,hoe ar denltus fitimus tuinominisgloriam,ac difcrudamut unice,ft,cui foli debetur omnis gloria,ignominia affi à atur.Non,quodullo probropoÃit inquinaritua gla ria j^lendor, fed quod ad nas attinet, quodammoda fit iniuria tuo nomini,quum gëtes uel ignorato uel co temptoreruomniii conditore, uenerantur cr adorât eontemptiÃimas etiam creaturas,ueluti faxeas aut li-gneas,aut coloribus ftnatas imagines,boues,arietes, fitni(U,portum,(epe,et in kis omnibus impuros da/ moneSt
PER ERAJMVM ROTEROD.
rtfoites. His ueluti dijs canuntur hymni ,immolatur ui ^m^tfincendutur thura.H£c uidentesfilif tui,dilcru tûmur duplici nomine : cr quod tu fi-4udlt;(ris debit» gloria,crquod iUi miferi pereitt fua demetia.Qtiin amp;nbsp;ludiei non definunt in fynagogis fuis Ãlium tuum unicum obominandis probris a^xre. Qjiicq uid autc probri confirtur in Ãliutuum untcu iefHm,qui jÃleit dor eà tug gloria, vn te conÃrtur, Nofcû probri loot impingunt gloriofum cognome filij tui,ignominiofi/ usducentes,appeiari Chriftianu,quà m Ãrem aut ho tnià dam : nobis exprobrùt crucè Ãlij tui, qua noÃra eil gloria, Nos hoc tua debemus miferiÅrdia qdâte falutis omnis authorem agnoÃcimus,quod tibi aqualê Ãlium tuum adoramus, quad utriufq^ Ãgt;iritumhaufi/ tnus.Mifereatur et iÃorum tua dementia pater cede Ãis,ut gentesrelido Ãmulacrorum cultu,te folum ue/ nerentur: ludai reliikt fuperÃitione legis, jÃiritu tuo dofh, fi agnofcunt deum,ex quo omnia,agnofeüt amp;nbsp;dei Ãlium,per quem omnia,agnofcant Gt Ãgt;irit« fan ûum,diuina natura cofortem: 'm tribus perfonis ado rent eandem mdieÃatem,Gr inÃmplicieÃentiaagno fcant triplicem perfonarum propriet!itè,ut omnis na tio,omnis lingua, omnis fexus,omnis aas ubi^ cöfen tiat in gloria er laudem lui fanffiffiminominis.Vti namaute er nos, quiÃlij tui uocamur, apud hos qui te ignorant, non fimus dehoneÃamento tua gloria. Quemadmodüenim gloria patriseà Ãlius fapiens, ita Ãlij dégénérés ignominiam eondliant parentibus
[uis^
7- PRECATIO DOMINICA ' fiiif.NÃeftitutem gerntMui filiui,(jui profuautriH no imitatur ingenium ac mores putris fui. pilius tuut lefus germanijfimus eft: jilius, quùperfèfbffimit c(t imagj putris,quê totum refert uc reprgfenat.tios adoptione,no nuturu filij fumiis,coÃrmuntes nos ud cxempia filij tui,pro uiribus aeccdere conumur ad alt quä tui f'imilitttdinem,ut quemadmodum perÃibiffi megloriÃcatus es infiliotuo,itapro modulo noÃrlt;e imbeciüitdtis gloriÃceris nbsp;nbsp;in nobis.GloriÃaris au
tem,fimundus conj^iciatnosiuxtaÃlijtui doârinâ uiuentes,tc fuper omnia diligentes,à proximü perin de ut nofipfos diligimus:diligentes, p bene uolëtes nobis uolunt male,beneÃcientes,qui nobis male Ãci/ unt.H£e enim nosdocuitÃlius tuus, prouoeüs ad imi tationê patris cceleflis, qui folem fuum iubet oriri fu/ per bonos ac malos. Quantü autem dedecus inuehût glorilt;£ tue qui quu ChriÃiani uoeentur,Ãträtur,moe chantur,litigant,beüigerantur,ambiunt,ulci[cuiuri fraudant,peierant per adorandît nomen tuum, noiu nunquam cr blajÃhemijs inceÃunttuentre habet pro deo,teeontempto,M.ammonieferuiunt,Namhominü unlgus deîîex ipÃ'us cultoribusieflinMt. Etenim quit uidêt tui nominis proÃÃores intpie uiuètes,dicut: sja leat ille deus,q tales habet cultores,ualeat ide domi/ nus,qui tales habetÃruos,ualeatillepater, qui tales habet Ãlios, ualeat ide rex, qui talem habet populut Eoq; Ãlius tuus nos docuit,ut quemadmodum ipfe et uiuens or moriensgleriÃcauitnomen tuum,itanos
quoq^
)
PER ERASMVM ROTEROD. Ælt;?
pro noÃro tmdulocaftis et inculpatis moribttt gloriamtui nominis illuflremus.Lu(eat,inlt;juit,luxue fira cor^m hominibus ,ut uideant opera ueÃra bona, gloriÃcent patrem ueflrum,lt;]ui in ccelis eÃ.ln no bis à pater cakÃis nihil ià lucis,nifiÃterit abs (e pro Ãäum,qui perennis es Ãns omnis luminisinec ex no bis quicquam proficifci poteà bonorum operum.Itte^ tua bornas in nobis operetur,tua lux in nobis luceat, quemadmodum lucet in rebus omnibus abs te cSditis, ioterna tua potentia, infcruabilis Ãapietia, inaÃimabi lisbcnignitas,quäpr^ecipue amen ergagenut humat num declarare uoluifli, itaq^ quocuncji uertimus ocu/ los, omnia anunt nominis tui gloria. Aetherei fpiri tus die noduc^regem fuum laudibus telebrat.iä htec tumadmiräda calorum fäbrtca quam fiifpicimus, cle ntentorum diÃcors c5a)rdia,Ãnti maris aaefÃui acde» aff Ui ,Ãntium [atebrie,perennes amnium eurfus,tot rerum,totarborum,herbarum et animantiu fpecies, ffngulis quibuÃq- fua quteda uis infita,ut magnes firrum attrahat, berbie morbis prüfens remedium ad firant.îiiec,inquam,omnia quid aliud nobis loquun^ tur, quam nominis tuigloriam i tr /o!hgt;m effeuerunt deum,folum £ternu,[olum immoralem, folum potë tem,fatum fapientemffolum bonum,folum miferioor dem,folum iuÃum, folum ueracem,foliMn admirabilé, folum amabilem, folum adorandum.tniuria Ãdt tuo gloriofo nomini pater,qui ex his titulis,qui tibifoli debentur,quiequam fihâ dearpit.üdmfi quid harum uirtutum
PRECATro DOMINICA
uirtutu in nobis eSltid omne abs tuaprojicifcitur rnx nificcntitt. D 4 igitur pater, ut undiqiut^ glorificetur nomen tuum.Reluceat in moribus noÃris,non mi nus quà m in angelis egteris^ rebus abs tt coditis, tui nominis gloria:ut ^uemadmodum ^ui mundum hunc contemplantur, fx opifido coUigunt opià as magnitudinem:ita qui te non norunt,exemplo no^ Ãro commoti, cr fuam agnofcant turpitudinem, tuam admirentur benignitatem: c hac ratione couer I fippmulnobifcumglorificentfaniliffimumnometu/ um^acÃlij tui lefujar ab utrot^ proÃdÃentis Ãiirü tusfanfü, quibus ex icquo debeturomnis glorù per omnia fecuIa,Amen, adveniat regnvm tvvm.
Die LUHit» ATER caleÃis, author, conditor, conÃr^ 1 uator^inÃaurator, GT gubernator omnium quisq; in coclès (unt,qu£^ in terris,à quo uno manat omnis authoritas,poteÃamp;s,regnum, imperium cr co ditis O' non conditis, uifibilibuf pariter cr inui/ fibilibustcui calum thronus eÃ, cm terra fcabellum pedum, cui feeptr'um teternaatque immobilis uolun tas, cui nuUa potentia potefi refiÃere, olim per pro-phetastuoÃiiritu afflatospoUicitus es tuis ad Ãalua tem humani generis regnum quoddam j^irituale, quod in te renatos ajfereret tn libertatem , exemptos 4 tyrannide diaboli,qui iam pridem regnabat tn hoc mundo peecatis obnoxio, amp;nbsp;ad hoc regnum aff eren-gt; dum
PÃR ERASMVM roterod.
quot;dumfilinm tuum unigcnitum è ccelis in tcrriis tnittt ' re dignittus es,qiiinoimorte fuaredemptos, é feruii 'diaboli,redderct filios dei. N^tm Gr Euangelicam do £lrin4j'utim,dum in terris effet, ('olitus ejtajppelïttre rcgnum eexlorunt. cr rcgtittm dei, e[nod oecultum ZT internos abditum effedocuittoptunt et iüud tuifilijt uotisq; ardentihus flattant,ut boe regmirn quod dominus naÃer lefus coepit tibi uindicdre^ widicj ms^s 4cnM^s fefc projèr4t,ez (juotidielutius propagetur »« terris,donee idad tibi plenum GT integrum trudut idefilius tuus,fubiefhs omnibus quos ^termt tuduo/ luntds huic regno deÃinarut : fubUea^; ùm omni re-bellionc ff^iritnu dc mdldrumcupiditdtum, qu£ nunc quoq; militdnt dduerfus mdiefhtem tud, tuneé^reipu blic£ trdnquiüitdtem iriÃfl-Antjundiq^ pdcdtu dctrun quillu fit regnum tMÃÃ.Adhwc enim mundus hie omni busmichinis oppugndtÃiostuos, mortdli corpore onuÃxistddhuc humdn£ cupiditdtes,ueterisqi peccati reliquiae rebeUionem nwliuturdduerfus fÃiritumtdd hue noxtj ffgt;iritus,quos tu é eiuitdte tud eoelefii detur bdÃi,e fublimidëre teils igneis impetunt,quos tugrà tuitd tUd bonitdte ex huius mundi regno ;ëlefhs,ooo' phiÃi inregnu tuufilij tui coh£rcdes. D;( pdteromni/ poxns ,utquos tud pietds femel dpeccdtityrdnnide Ãiberlt;lt;tof,tHo.^;rcgnö dÃcriptoseffe ualitit,eiufdà t«« pietdtis beneÃeio perfijhnt âm liberate fudmec^ quif qudm dbs te Ãlioq; tuo deÃäens,reuoludtur at diabo li tyrdnnidem.ltd fet, ut GT nos Ãliciter per Ãl« tita ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;b regitemw
PRECATIO DOMINICA regnemus in «,ft tu rfd uomtHis tui ^torum regnet in nobis.Tuii enimgloria,no/tra erit filiciancr nof ftra Ã!icitas,tua erit benignitas.Docuit nos filius tuf tM lefus huius mundiregnum a)ntemnere,quod bustquod fatellitio,quod copqs er armis cojht ,quoii ÃiÃu uiolentiaq^ gtritur,quodcrudelitate er paratur er deÃnditur. Nam tllf jpiritu ccclcÃi uicit impiu f^i ritum huius mundi prindpem, innecentiafuperauit pecatum,m.an['uctudineuidtÃrociam,perfummat» ignominiam recuperauit ^ternam gloriam, per mor/ tem reÃituit uitam, per erueè deÃgt;iritibiu impijs egi triumphum. Sic mirabiliter beRaÃi,Ãc uieiÃi,ftc tri* umphas ac régnas pater in Ãlio luo kfu, per que nos in huius regni eonfortium allegiÃi. Sic régnas ac tri umphas in fanfHs martyribiis tuis, tw aÃis uirgini/ bus tuis,m incorruptis coÃÃoribus tuis. Nec enim il liÃiis uiribus aut pricfidijs uiarunt tyrannorum uitiam,autcarnis laÃduiam,aut huius mundi malici» am: fed tuus Ãgt;iritus,que Ulis impertire dignatus es, ad tui nominisgloriam,er ad humani generis falutê h£c omnia ccepit,;puexit,ac perÃeit. optamus ut in nobisquoq; fempereÃiorefcat regnutuum,quitamf etfi no £diinus miracula,quoniä tempus aut res non exigit,fi non includimur,excruciamur,feeamur,uri/ mur, fuffigmur in crucem,demergmur in mare,aut decollamur,tamenilluÃrabitur etin nobis uisacÃgt;le dor tuiregniffimundus conjÃcxerit nos tui Ãgt;iritus pr^fidqs inuidhsaduerfus omnes infultus fatanlt;e,ad uerfut
iPER ERASMVM ROTEROb. f8 â¢nerfKJ Mrnë dd ed quicsiit inimica j^iritui (blidtdtët ^duerfui mundum omni mdcbindrum gtticre prou» ct(ntem,utdeÃcidmus dÃdndd,qudm jemel 'm te fixi tnus.Quoiies amore tui jÃrcto hutusmundiregno,fe tj^uimur promilÃa regni calejtis, quoties reieóh mant mond,unicum iHud mdrgiritum Eudn^licitm ample dimur,quoties rrpKdùtij omnibud, qult;e iuxta carné ad téptts dulcia uiclentur,jeternlt;e frliciatis )Ãe,omnia quamuid dura,ÃrtiKrperpetimur, quoties uebemen^ tijfimof natura dfjèé}us,credqua nobitfunt charif ftmd,ucluti parentes,liberos,uxorem,cogna[os amo/ re tui negligimus, quoti« comprimentes aftus iracun dtie,pro cöuidofermonemdmicum,promaleÃciobe/ neÃciumtuirejÃeäurepedimus,mties dcbelldj i«(jd Bij regnum Ãdtdnlt;e,ac tui regni potentiam aperif. sie uifumeÃpdtcrtuie fdpiëti£,uthdc graui perpétua^ rollufftiftonc uirtutem tuorum cr exerccrcj con» Ãrmres.Auge uires Ãlijs tuis,ut p mpcr é pr« Iio di/ fadant firmiores, ac piKkft'm imminutisaduerfario rii opibiM, tu indies mdgis dc mdgis rcgnes in nobüi. Sed nondum tuo iugi pater optime ntus mundus ar uiam ÃubmiÃt. Multas nationesad hue occupât tyran/ nusiüe fatnnas.Nondum ejl unum ouile,amp; unus pa fior,quod futurum expeiktmuSj, ludais etiäin regnu Euangelicum fefeaggregintibus ,multis ddbMcigno tum ell,quana libertds fit, quanta dignias fit,quan tu Ãlicitas,tuo calefli regno fubifei, er ideo malunt
nwndpM diaboli, (JK4W Ãlif tui,coharedes lefu, h j. conforttt
PRECATro DOMINICA anfortes rt gni calcÃis.Et inter hof quoe^ qui nutte intra ecclefhe tUit mania uerÃantur,^!^ regni inà gnepne fe firunt,heu non parti multi funt,qui rant cum aduerÃariotregmq; tuigloriä,quod mi ipfn eÃt dedecorant, ac robur labcÃ^nt.Optamuf igi~ turuntce tempus lUud, quod ahi (olinotum effe uolu/ ifii^quo iuxta filij tui promiffitm, mijj'i an^ti tui pur ^bunc aream ecclepa tuae, ac fublatis zizanijspurit triacum coûtant tn horreum, ac de regno tuo müent omnia (candala,quü iam nec erit famp;mef,nec pauper/ taf,aecnuditas,nec morbus^nec mors,nec perfequus tor,nec uUum omnino malum,aut mali met us, fed tot turn corpus unigeniti tui fimul agglomeratum capiti fuo, regni cale fits Ãlidjfimo con for do perfruatur. Qÿi uero interim diabolo tyrâno feruire maluerint, cum fuo domino fupplicijs leternis addicentur.Nimi rum hoc eji regnu i fraêl, quod lefu ChriÃo Ãlio tuo reliâuro trrrrfs C/adteredituro difcipuli mature re fiituipoÃulabant.Reddidiliicalum ab omni rebellio ne tranquillum eieóh LudÃro cum fua Ã^tione. Sic ohm rcfufcitatis in uitam corporibus hominum,fepa/ rabis oues ab hadis: cr quiregnii Euang^licum hie pro fua uirili funt amplexi, ad ,eternt regni poffeffio nem inuitabutur,quoitUis deÃnarat tua bonitAs an/ te eonditum mundum. Hue diem à Ãlio tuo lefu pro* tniÃum, optamus pawr in calls habitansac regnans^ Ãhjtui in terris,hoc eil,fn exilio habitantes ,grauati hoc domicilia terreni corporis,et in^mifeites,quod interim
PER ERASMVM ROTEROD. f9 »Mirrim obnoxijmultis incommodis diÃrahimurd two ton[ortio:unde nobis turn deniq; perÃäA Ãltcitas jgt;à fifcetur,iiuumaperta iam Ãcie uidtbimus regë ac pit trem noRrum in decore gloria fuie.Hanc Ãduciä non nobis probet noÃra mertta,qu£ fcimus effie nuüa:fed tua benignitas,quie Ãlium mtum nobis impendit,qu^ Ãgt;jrit« eoeleflê uelut arrabonè buius hiereditatis int partit. Quod ft dedem,ut conÃanter perfeueremus in filio tuo 1 efu,nö poteris nos à regnt tut cofortio fe iungereteui cueodè Ãlio te fÃiritufancfo debetur o» mnis bonor,decus,et gloria in etterna fecula.Amen.
FIAT VOLVNTAS TVA.
PATER aîtorac moderator omniu quos tuns Ãlius agnofcit fratres:agnofcitautem quicun^; fyncera Ãdc nomen ipfius in baptifmo proÃffi funt, elamant è terris Ãhj tui ad te f «Ioï inbabitantem, er ab omni rerum conditarum mutabilitate procul fe-tnotum:optantes quidem uenire in eonfortium regni tui cale^is, quod nuUo malorum admixtu uitiatum erit: fedincelligunt ad earn tranquillitatem »on reif pifitdof ,»ifi qui hie interim püs Ãudijs medituntur rf fe^quodiüic Ãtturi funt. Idem enim rcgnnm fjt, f dem ciuitasccekÃium ac terreÃrium , nifi quod bie interim coll»i3atio grauis eà cum carnc,mm mundot tumfatetna. EtiÃhicametfinonejlquodcruciet,aut anuminet Ãlicitatem beatorum Ã)irituum,eà amen quod adconftimmatione jelicitdtij defiderettir. nimi rum ut omniaÃlij tui membracoüiganturi« ««um,
Jj 3 totum^
PRECATIODOM INICA lotum^ corpus purujtn O' integrum fuoiungutura^' piti,lü^fiet,ut ne^- Chrifius uttum fuorummèbro/â rum de/yderct^ec animtcpiorum defiderent fuu cort pori(,quig ut in terris habuerdt cö/brädajjiiäionum, ia mpiunt in calis à gtudiorum confortio non fep4 rari. Porro regni cceleflis concordtam bic in tenis me dituntur, i^ui quundiu uerfintur in mortali corpore, uelut gfrnMni obedientes Ãlij, fhdent eu Ãcere, qu£ tuu diâât uotunt4s,non «jti qult;e folicitui apidi» tM ,non difudicantes quure tu hoc uut iüud uolueris, ' fed fatis habentes quod itu fit tuu uoluntus, quem fi-^ hi perluufum habeat nihil uelle,ni(t quod ejl optimu, CiU£ fit dutemuoluntds tud,exum^nito filio tuo didicimui.lüe uolHati tuf Ãiit obediens ufq; dd mor^ tem,cr huncuocem nobis deprompftt: P4(cr, fi jieri pote)l,trdnsÃrd mepoculu hoc,uerunamè fut quod tu uis, non quod e^, ut ium pudeut qucmuis hominé â fudm uoluntdtem prie ftrretuit. Habet euro uolunta/ tem fuam, quam teuere deamat homo, habet munduf ^uoluntatem fuam, habet fatunas uoluntdtem fudm 4 tua multum diuerfdm. Curo enim oonatpifdt dduef~ fus jfiritum,quem nobis impertifii,cr mundus folid tat adainorem rerum Ãuxarum, O' fatanas uult ea, qu^e pertrahunt homines in aternum exittum.Nec ft tisejl in baptifmo nos ejfe proÃffosfore difh audien tes tuis iuÃis, ac renunciaffe imperio fatdnie,nifi per ow.'jcm uitä conÃanter id preftemus,quod fumus pro Ãlfi.Sed hoc preÃare nonpajfumuf^nifi tu uires ad-didcrif
PER ERASHVM ROTEROD. 6o adtri$ conttntibui,utilt;iinnon fwfln uo}utiits,fed tun pdterMittobwopcretK»quot;, ^«odtudppienftJ iudiauit fffe optintu, QHt carni iiiuut^tihi morM funt,ct intn tui non [unt. QS»» v filijs tuis quamdiu corpus hocterrenum circHjrritnus, fubinde ncgodit Ãa;jfit (arnis uolutM,tUie praire gefiiens.Da utfemper tua uincat uoluntas,fiiie mori nos uis, fiue uiuere,fiue df corrigdmur,fiue fublcudri,ut tua benignituti gratids dgdtnus. Sdtdna uoluntatem fcij^uuntur,qui fdcrifi(dntidolis,quiconui(ijs ««ccjjMBt ddordndunt fikum mum lefam,qui diffidut iUius promijj'is,qui re beUioncm pdrdnt Eudngclio-,qui per iniiididmcxitiu tnoliuturproximo,quiper Ãs,perneÃs in hoctnun^ do properdt ditc(cere,quifa:dis uoluptdtibus mntur.Attuduoluntds ejl, o- corpus ZSquot; dnimu hd lere purum cr cdftum ab omnibus inquinamentis hu ius (eculittuum, filijcj; tuihonorem anteponerecate ris omnibus:ncmini irafci,nemini inuidere,neminem uîci[ci,fed pro male^éhs repcderc bcneÃciü,denique Ãmem,exilium,arasrcm,crucidtus, mortem perpeti cittus,quà m dtud faniht uoluntatedifeedere Hoc«t indies magis dc magis prajlare ualeamiis^ddinud prf« ter cceleflis,ut tdies caro minus reluâemrjpirituino ÃrOfUt jpiritus nojkr magis ac magis unanimis Ãdt fpiritui tuo. Et quëadmodu nüc multis in locis p4rc£ uoluntatitu£,qui obediunt Euangclio Ãlij tut,ia idê fiat peruttiuerjum terrarum orbem, ut omnes intelli ^ant te [olum ej?e rerum omnium monar(bam,tuis^
b 4
PRECATIO DOMINICA r diuittii legibm uolentesac lubetesobidiantm tcrrifi, quemadmodum in cÅlu nullus eH, qui tu£ uolunati repugnet.Necpoff'umus effiaätcr ucllc quodtuuis, nifi tua diuina uoluntas nos attrdxerit. lubes uttufi more geramus uolunt((ti,neq; enim filiorS nome prof merebimur ,nifipaternis iuÃis per oia fuerimus oba fequentes. Sed tud pictds, qu£ nos nihil promeritot ad hoc honoris adoptnre dignatn eÃ, eddem digndbi/ tur er promptdm er conÃdntem Idrgiri uoluntutc, ne qud in re diuins uoluntitis tu£ praferiptum pnef tergredidntur,fedmortiÃcdtd carne noÃrdjtuojÃiri/ tuagimurad omnia quapiapint, grata^ ocults tu/ is,uter tu pater agnofeas fi'ios non degeneres,et à lius tuns dgnofeat frdtres germdnos,hoceÃ,uterqi fu um in nobisdgnojcat beneficium, quibus eÃcömunif cumjfiiritufianfh gloria 'm aterna fecula Amen,
PANEM NOSTRVM,
nie Mer curtj.
PATER noÃer cceleÃis qui tua ineffiahili he-â nigniate largiter paÃis omnia,quie mirabiliter condidiÃi,proÃiice er nobis tuis filijsinceelefiem/i miliamfelcÃis,cr exte pendcntibm,Ãgt;iritualcmac cceleÃem alimoniam,ut tua uoluntati peruiâ¬tes,dda kpcamiis er grande fcamus quotidianis uirtutum dit fhbu^,donec iuxta naturlt;e noÃr£ modulum peruenid mus ad perfiäum robur plettitudinis,qu£ eà in Chri Ão lef«. Fi.'ij huius mundi quandiu non pint abdica.* ti, fed parentibus utuntur propitijs, non funt foUicif tide
PER ERASMVM ROTEROD. 61 tide uióh;mmiriim proÃjtaenic ipfis benignitate pit, ternd. Nofautmulto minus foliatoselfe conucnitt ^Uos lefm filius tuns docuit abijcere omnem [oliatu/ dinemcrajtini, eon firmans patrcmtam opulentumy tarn benignum, tamamantem,(ui tantopere (urlt;efua mus,non ecmmifiurum, ut ^uum pafiermlis etiam U4 gs de uiéhi projfiieiat,quum lilia praten fid tato deco re uefiiat, nobss adfihoruhonorem cooptatis ueftit de fit aut cibus corporis. Sed iUa potius omnibus negle fhs quitrendd,quie pertinent adregnu tuü,eius^ iu flitiâ. tiec^ enim tibi placet iujiitia phartfieorum,quie carnalis ejt,quum tuiregniiufiitta figt;iritudlis fyncera fideconflet,e[charitate nonfiih. Nomagnuefi tuie lar^tati corpufiulu hoc panefi-umêtiâo pa feere, ijæ ettamfino pereat fime,tarnen morbo,fenio,alloue cn fit breuifitperituru,fed filij finrituales à patreffiiri tuum ffiiritualem iUumaeccelcftempanëfiagamut per quern uere uiuimus omnes,qui fihj tin were nomi namur.Is efl ferma tuns omnipotens uitlt;e largitor ^3quot; altar,quern nobis de ealo mittere esfinupe rcuntibus. Nontnimcjcplelidtdtiim« noflrum panis philofophorte aut pharifaoru, fed panis ille tuus,quê nobis mififli,uitam reddidit mortuis,de quo quifquit edcrit,nömorietur in lt;e«rn«.Per hune pane rfwixf* ttius,pcrhiécalimurdefagnamur,et diiolcjcifni« dd pcr/rftKroliMrÃ)irit«!.Bic nobis quotidietraijctcdui inanimé uifcera,necfalutariscfl,nifitti pdtrr quoti/ dif dedcris.Carpus unigeniti tui panis efl,cuius pard b f cipcs
PRECATIO DOMINICA eipes funt omnes, qui uerfäntur in magna donu tudt qu£ efi fcelciia. Vnus prfniî efl, omnium comnunif, quemadmodum er nos unum corpus fumus, cojtans txmembris dtuerfiSffed eodem f^iritu ucgetatis.ve/ ru hic quanquam ab omnibus fumitur, multis tarnen adÃrt mortem.Non enim adjirt uitam,nift tu dede-ris quotidie,addens tu£ grati£ calejiis condimentu, M fumentibus Ãt falubrts. veritas eà filius tuus er ueritas Euangelica panis eÃ, quem nobis retiquit in aÃmoniam Ãirituaie. Ethic panis multis amarus eÃ, qui animi palatum Ãbri malarum cupiditatum habet inÃäum. QgoJà tu pater ät porrexeris,Ãiauis eriti reficiet aÃii0hs,eriget c oUapfos, robur addet inÃr-mis,erigetpuÃllas,dcniquecr uitamconÃret eter/ nam.Quoniäautem inÃrmitas humane natureÃem perin deterius prolabitur, quoniam animus quotidie multis impetiturarié'tibus, quotidie tuo paneÃlioscS Ãrmes oportet,imparcs alioqui Ãituros tot tarn ualU dis hoÃibus,tot aÃultibus,tot terriculamentis. Q«w enim Ãrat eÃemudiludibrinm,rele^ri,protrudiin (arcerem,uindri,damnari,torqueri,exuiÃcultatibus, fÃoliari uxore charijimaac dukiÃimis liberis,deni= quecrudeli morte perimi, nià Ãerit tuo caleÃipane fubinde coÃrmatusfaui docet Euangclicu fermone, porrigit nobis hunc pané,fed ÃuÃra porri^t,nifi tu dederis. Complures fumunt corpus Ãltjtui, complu* res audiut fermonë Euägelicu,Ãd nihilo uegetioret difcedunt,qu^in uenerat-proptered quodnon prome
' ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;reittUTt
âperer'asmvm rote R o 62. Kntur ut tu fouter illis porrigts tnuifibiliter.fiuc igi/ turpanè bcnigni/fimc pittrimpitrtijilijs tuis quotia die dottec eo itefci côtigint in mêfa tua calent, qutt regni jilios filiciter explebit perennicopia ueritatis ieternie,(lui perfrui perjiiklÃ:licitasell,nefcies défi deriu altcrius rci,ftue qult;e tn cÅlis elltfiue qua in ter ïû.ln teenitn unafunt oij,et extra te nihil efi, quad fit expetendum,qut cum jilio t«o lef«, cKmq; iriW pi»(3o uiuis régnas in omnia feCula, Amen,
ET REMITT E NOS IS.
Est quidemittudtuauolutatis pater cceleftis, author pacis, çy amator concordia, utfilqtui quos tua bonitas tot unanimitatis uinculis eopulauit, quos eodem animas j^iritu,eodc baptifmo purgis,m eadëdomo, qua eÃ: ecclefia,focias,cömunibus eccle fiafacramétis Joncf,4d eandë hareditatë regni coele fiisexaquo uocafti,quo fint Ãrmiores,in tuafâmilia uiuant unanimes neq; quicquam diffidij fit inter eiuf dem corporis membra,fed mutuacharitatecopuleiu turttame quoniä adbuc mortale corptts circunÃrut, fieri uix poteji, quin per imbeciUitatc natura quadâ tnddantojfènfe, qua fraterna cScordia ferenitatent ft non extinguant,certe obnubilent,extinâura tandë ni tua dementia quotidie condonet, quotidie peattnti lus. Quoties autë fratres noÃros oÃindimus,o ^ndi tuns et te pater,qui iujfiÃi,ut proxiwn noÃru nô fe/ ^us dili^mus, quant nafipfos, tuus non ignorans
PRE CA TI o DOMINICA ignorani imbeciUitatè mentbrorü fuoru, er huic tM lo camonÃrduit remediu,in artdm f^etn uocatts nos, fire ut tua clementid remitM nabispeecaa noÃra,fi nos uicijj'im cx animo condonauerimus, quad fiater peccauitinnos.Eà aut£quiÃjm!t impetrandieuenice coditio,quâ pr£Ã:r/pÃt filius tuus le fus. E tenim qua tandem fionte depreaturuindiHä patris, qui leuetn oÃvnfam in fratre fuo parat ulifd i qmo iädem ore tibi dicitiremitte ird,quu ipfe perfeueret irafciproxi moi Qt^a Ãducia fe iaiht membrufilij tui, qui quit tmunis ejfet ab omni delióh,te pro parricidis in cru cedeprecatuseÃ,ut ignofceres qui ipfe peccatis ob^ Tuxius non uult ignofere fiatri,in que er ipfefub'ut de peant, ut hie fit poäus mutuaueni£permutatio, quà mignofeëtia Æ Ingratu eà oculis tuts facriÃdum, qd! oÃirtir£ memor, et cocordi£ farciëdd negligës. Ia nos docuit Ãlius tuus, etiâadalarereliéh mune/ re, properandu ad fiatern£ pacis reconeiliationem. En pater optime,fcqmurquod turn docuit filius, imi tamur quod lüe pr^Ãitit, fi agnofeis aÃlio pr£fcri/ pt.tcôditioncm(ttec dubiueà quin agnofcas)largire qu£fumtu cuius iüe fpem certâ nobis pr£buit. Sic ils le nos iuffit orare,neque femel coÃrmauit nos exora turos,qcquid abs te in ipfius nomine peteremus.Pr£/ buit iüe petëdifiduciam, tu per iüum lar^re petenti bus ueniam. Agnofeimus imbeciüiatcm noÃram, cr hinc inttüigimtis quo turpitudiniseÃ'cmus prolap fu/ ri, nifi tua euÃodia nos aræret 4 uitijs grauioribiis, Etbi(»c
PER ERASMVM ROTEROD. 63 Et bitfic ipÃam inÃrmitatei» tuapietjs reliquit t« nôf lit aduerj'ut infolenti£ periculum,remedium. Qtioti/ dielabimur,ut quotidie tuam gloriÃcemuf elements am.Da pater uipoffimM ex animo codonare fratri bus noÃris, ut conoordesinter nos te fempcr habea* MUS propitium, Gr Ãiquid ojfrndimus/icut oÃindi» MUS frequenter in mulà s, emëiet nos tua paterna cor teâio, modo ne abdtces,modo neexharedes, modo necôijdas ingehennam.Semel in baptifnw codonaÃi peccaa omnia, non erat islhucfatis tu£ erga nos pie titi, quotidianis etiam Ãliorum tuorum delifHs oÃett-diüi certum aeparatum remedium.Pro quo tult;e béni gnitatigratias agimus,quiperÃlium tuum aefriritü fanâum antis beneÃcijs nos dignaris in gloriam fan ^Ãimi tui nominis perennem,Amen.
ET NE NOS INDVCAS in tentationem.
PATER noÃerecelos inhabitant,quaquam ni hil cft quoi te propitio uehementer extimefei» MiUfCr mttaa charitas nos Ãlios tuos frrmiores red dit aduerfusomnem malorum incurj'um,tamen conf fiderantts humant naturtc imbecillitatem,eti incerti, quos tua bonitas dignos iuiicet,ut ipfos in amore tui tonfrrmet ufquead huius uit£Ãnem, in qua quà diu uerfamur, mille moiis foüieitamur ad ruinam, non pofrumus ejfe fecuri.Tota bicc uita undique diaboli laqueis efl plena. Nufquamtejfat tentator iüe, qui non
PRECATIO DOMINICA
Hon tieritus efljCrfilium tuum lefum technis fuis grcdi. Rtputamuiquot patang mahinis impetitus fitCeruus tuus lob. Recordamur Sjulem prias eleilit, poft reieâum d cöftieihi tuo.Meminimus Dituid,qui di^is ent uir fecitdum eor tuu, eö turpitudinis per/ traih(nt,utddulteriuhomiddio fop«lilt;rct. Videmtif Solomonein,ati in principio regni dcdens fdpiêtidm ultra mortalesomneis,eà dementiie perdu^m,ut pe regrinis fimulacris immolaret.venit in mètem,(iuii acaderit dpoftolorum tuorum prindpi, qui ftrtê uftj; dd mortis ftocietatem animum proftffusterdominit fuum dbiurduit, H ,f c «tcjuc huiufmodi mula cum ooit fidenmus,non pofjiinwsnon horrefcere tentatioms periculum. Atqueinhocmetu nos tua paterna pietas efte perpetuo uoluit.ne dormiantes etofcitantes in/ ciperemusnoftris pr£fidiis ftdere: fed iugiter aduei* fiw tenfttfnnï ajjultus,fobrietite,ui^lantia,precdtia-ne nos muniremus,ttt nee hoftem prouoearemtts,me/ mores imbeciUitatis uirium noftraru,et amen aduer^ fus ingruêtem tentationis proceüam injrafhs animis confiftnmus,tuo ftcti pr^ftdio, fine quo nihil poffu mus. Pateris tu quidem nonnunquam indderc tena/ tiones,uel ut explores,ftie^amq; reddas tuoru m mr lerantiam,quemadmodum tentatus eft lob amp;nbsp;Abra ham,uel ut huiufmodi ftagellis aftiges amp;nbsp;emendes dcliilA noRra:fed quoties id pateris,rogam is,ut idê tenationisfacias filicem exitum,acuires impartias ponderi malorum irruentium pares. Ingens periculii . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pû
^ERERASMVM ROTEROD. 64 eÃ,quoties intrntatur bonorum iiireptio,exiliumifgt;ra/ braifnra;r,uinaillt;t, diri cruciatui corporutn, mortes horrèdie.Sed no minus diÃriminis eft A proftierihte bhndiento, quùm abaduerfts terrorem vngcrintibu'. Caduntù dextrispitriteracfiniftris irnumeri. Alif Metu pcenurum territi feteriftant dlt;gmonift,alij ftaSt tnilis, blaj^hemijs affidunt adorundum nsmen t«?. Rurfus all) uencnato pomloftlidtatis mundnna: we briati, jjârettï tuis dotibw,reuoluuturin uolutationë eaniprioris,uelut Euangelicusiüe filiHf,lt;juiprodit ihl eum fcortis omnipaterna fubftantia,e6 miftria perduóhis eft, ut pords ctiam («« fifjq«di inuideret, Scimus aduerfarium nihil in nos pofte,»ifi tu permi/ feris,Proirtde nonrecujamus obijd quibufcuntj; pfrè cults ,modo tua dementia, e^iraducrfarij infultum,zy tioftras uires modereris. Sic enin^et,ut etiä fiquait do fùerimus inftriores âwj congre nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;boe tua fa
piëtia uerat in bonÃnoftrÃi.Sic uicit ftlius tutu fern/ feradorandus fatanam, fic carnem,fic mundum,ttt quum maxime uidereturoppreftus, triumpharetma xime. Ac nobis iüe pugnauit, nobÃJ Kicit,nolgt;i; trium phauit. VMJcawMJ ez nos illius exemplo, tuo prafi» dio per ftiiritum fanâiim ab utroq; prodeuntem in o/ nnia fecula,Amen,
SED LIBERA NOS A' W.ALO.
PATERojpotertfjfu4 grdtuita benignitas nos Die Sai^ femel à peccatis expiatos, ab impuriffimo pa^ bati, trediabor
PRÃCATIO DOMINICA ' tre diabolo liber^uit periefum ChriÃutnfiliuin tui^, GT tn honorem nominis ac h£reditcili5 adoptauittfed itu, ut quâdiu uerfamurin terris,perp£tua luéhifit eit hoÃe,nihil no moliente,ut nos quibus inuidet tuinn beneÃciu én fuumins retrabat. tiorrefcimus animot quotiesrecordamur^qMmfxdHmpatréhabuermnf, quit elfemuf mancipia pecatti, quam inÃtici hteredit tati liiAimui deflinati,qnà m immiti feruierimus domi no.Nec ignoramus illius obÃinatam m.tliciam,non fo lum uiribus, fed mille etiâ artibui ac dohs inÃruilä in noÃrä pernidem. Nuqnam dormit,nunquä ceffat, fed femperobambulat,ueluti leo fame rugiès, captas, qu£ritans,ac uenans què deuoret.b^imirum tui pater eà dijJimiHimus.Tu enim natura bonus ac beneÃais, ouem erratic.!reportas ad ouile, morbidà fanas,exc tindld ad uitä reuocas, inimicos etiä tuos blaj^hemos infanóium nomen tuu,amoretuo prauenis, cr ad fa lute aternà inuitas.ille odio infatiabili erga nos à qub but nüquä hefuseÃ,nihil aliud molitur,quà m ut quäi plurimos fecum in exitium pertrahat. tnfignis cu-iufdä malicia eÃ,gratis nuüoq; fuo cömodo uelle per/ dere,äquoquisnüneÃiniurialaceffitus. At hicfuo etiam malo imminet in malum eorum, quos tu in tu^ telam tuamfeuocaÃi.i^ötuilium talem condideras, fed eo malida delapfus eÃ, poÃeaquam fibi placent, tu£ maieÃati fubieâus eÃe noluit. Proinde Ãimula» tut inuidia,primos noÃri generis parentes, arte cir-cuuentos peUexit in morte,inuidens iüis paradifi uo/ luptates.
PER ERASMVM ROTEROD. df ipfe (efecali giudijsfj^oliaÃet, N«c ftMWrfcrioriliM^inuidite flimulis urittir,quod paradi fo excluras fubu£fjisinc(xlum,quodtnorti dcÃina/ tos perÃduciam in lefum Ãlium tuum adbeatani , imnurtalitatem inuitäs, quad ipfius etiänt maliä äimuatis inmmulum tult;e glorite, noürie falutiSi Proinde quanquam ittetnultis merito fortnidabilii eÃ, tarnen confolätur nos tua bonitas, qu£ plus po~ teÃad falutem,quà }n uniuerfa illius maliäa ad per/ tttciem.AgnoÃcimus noSram imbecillitatem^Ãd nott expauefcimusboÃis iiicMrjMfM,pKeuiuimus,fiue tno/ ' riniur,quandiu te tnerebimur habere protefihrë.Nott metuimus exitium ab iüomalo, quandiu continget adhierere bono.Hjtc «oUpIiornfa tuorum pater «etef i^nten, «ep'piaÃint,fiiuxtaÃrmamà pitotuo leÃu priefcriptam cScepta, certa nos habet Ãduäa^tuam bonitatem prlt;es Ãaturam
petimusi
tlOMJbJlCAE. PRECAZ (wtjKperErap»«w finiSi
AD LECT0RE5,
rroUtrii»-
VI [ermoHes legctis R.P.M^f tini Lutherij de decê pr^aptif, qui proxime (tquunair, memi» niÃe debetis ad populumfitifft difhstcui nifi rudi, quod aiut, Mtncrua res tradatur, jic do^ éhrcm audit, ut lyratn afinuf»
Itius Marti m Lutherif,
«fl Æf«tcntJdrMgt;M^^cagt;Mf»,«elKfrbo^â¢Â«m eUgati tiam ne expeâetis. Siquidein hi fermones eä di^onit fmjpliâtite,nimirum cxteitiporali,qua adpopulumê facra contione jùere Germania: pronunciati, bic tri/ uiali ftilo funt eediti,n5 ut doéhs deieéient, fed utrU dioribus cum laictf turn faairdotibits profint: quorum utiliatis praeipue rationem is habuit, qui inuulgadot arauit, igitur quiequid hoe e/t tumultuarium eondo/ num,boiiieonfuittecattdidtleifhres,cr Luthe rium non minus purum acfynaritChri Ãian£ pieatfs doéhrè,quà m uitte prorfin inculpatteuirü,ama/ te,iir Bene
Vakte,
DeeeM
î^CONTIO'
NES IN DECEM PRAE/
CEPTA DOHI/ «icrf.
PRAECEPTVM prihvm.
Noithabebis dcoî aliénai.
KIJÃV tii qtilt;eritur,curnolt pra;à ()itaffirmatiue,fie:Habe beta proprium nel unumdeu, ueladorame unicum dcumf Se cundo. Cur no imperatiue jjw gî qudm indicatiue dicit: Nott habeto deoi aliénas^
Ad utrun^ Ãmul rej^ondeo, Qjiod omne prisa ptMJM dei mags pofitum eft,ut ojtendat iam priste--ritum crprxfens pe(catum,ciuà mut Ãiturum prohit beat,Si^uidem luxta Apojhlum'.Pcr lcgemnihil cognitio peccati.Et iteru: Conduct deus omnesfub pcccatum,ut omnium tnifereatur. I deo pricccptM dei, uenies inuenit peccatores,etauget,ut amplius abun det pecc2itum,Ro.s. LfgfJ «cro hominum propter fit turapecataponuntur.ldeo jpiritus,utejl benignip [imusmagfler,niagf lo^Hitur indMtiue cjAo' mi
» i fer
CONTIOfîES 'de primo* eeptit noiit /erhomoemtuätibiojkndo prauitatem. Talit effii io^Uittur de debereSi^ui nutlos deos hi(beres,non a/fumeres nome Ufr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dei lui frujlräf S abbiitii fitn6fific4res,t^on oaidereSf
I^on coitcupifceret O'c. Nunc auttm totus es alius Cf peruerfuf. I dco denique ey negatiue prisdpit, quia negttiuaefluehementiorquà mafjirmatiua. Si/ quidem O' Samaritaniolimcolueruntunumdeu,fed fimul deos fuos. Et nunc ludieiatq; gentes, hisretici O' nMlijimo omnis homo mundi, unum deum colit, quemomnescognouerunt,ut Ro.t. Apoftolusdicit, SedibipeoAttt, quod hunc fc colunt,titfimul O'fuit idolacolant, ItanuUuseÃhominum in mundo, qui no in aliquo gradu,quodlibet prteceptum jiciat,quü nemo eft qui non aliquando nomë dei non in uanu af fumat, qui non aliquando non ocdd4t,non machen tur, non fi(retur,f ed fimul tarnen omnia etiam contr4 ria Ãdat,ut uidebimus latiut inÃa,
COROLLARI VM. tdololatria omnesÃlq Adie funtidololatr^e,O' primi huius auplex, pr£cepti sei. Verum fdendum,quod idololatrine duo funt genera. Alterum exterius,alterum ititerius. Exf terius,quo homo lignum,lapidem,beÃias,flellas ado» rat,ut notum eà ex vet.teÃ^t librisgentilium. Hoc autem procedebat ex interiori. Interius, quo homa uel timoré p(xn£, uel amore commod i aÃeäus, Ãris quidem omittit culturam creatur£, fed intus manet amor O' Ãduda in creaturam, Q3« eà enim re lis^r ttott
PRAECEPTO DOMINICO 6gt; Wfi fleékregenuiidtuitijs ZSquot; honoribus O'c.O' tn/ wen coï AC tnentenifnobiltffim^iin fui partem,offirre illiffhoc eà deum adorare in corpore et carne, intits aut adorarecreaturâ in Ãiritu.Wiec idololatria do-minaturin omni homine,donee fanetur per grattant in Ãde lefu Chrifli.Sicut dicit Pfal.So.Audi popului meus amp;nbsp;conteÃabor in te,lfraél fi audieris me, Non erit in te deus rea:ns,ne^ adorabis dett alienu.Qttod f3 dicere: T ttis Ãudijs ey uiribus nunq^uam eo perue tties, ut deum alienum non adores, t^uia amp;nbsp;fi non ao les ima^nes,corde tarnen mihipraÃres creaturam.
Tunc autem non adorabis alienum, fi me audieris, id tneauüe/ eÃ,Ãdcsuerbi mei teÃciet liberum à dijs a!ienis,Gr Herum cultorem dci.HiCc enim abÃrahet te à cHptdi/ t4(t ZSquot; Ãduda rerum,c:r trabet ad creatorem.
I
QVOMODO FIET ÃSTVD?
Itt fiet,Fides ChriÃi tolli't omnem Ãduda fapien- Qtjid Ãdes tU,iuÃitilt;e,uirtutis propria,doccs,quod nifi ipfe pro in homine of temortuuseÃet,te^ feruarct, nec tu,nec omniscréa/ peretur» tura tibi poÃet prodeÃeiac fic oritur omnium contenf ptus. Atubiaudis quod prote paÃuseÃ, zy credis, iam oriturÃdudaineum,c/-amordulds,c/ fiepe-rijt omnis rerum aÃväus ut inutilium. E t oritur ajli/ matiofolius ChriÃi,ut reineceÃariic uehementer, re manfit^ tibi non nifi folus Iefus,folui falls z:r fuÃt eiens tibi,ita ut de omnibus defperan s «nicuwi bdbcrf« bue,in ^uo omniu ÃeresÃdeoi^ («per omnia eum di
i 3
CONTIONES de PRIMO ligitf.At left« eft uerus,unus,lblni deus,ciuë mmhtt tet, non bitbei alienum deum. IndiCt uero timcntet tiealienum deum baberent, [i hominem ChrtÃunt adorent,eó peius adorant alienum deum,fcilicetida ta cordis Ãui,ciu£ Ãbi de deo fin^unt. Reék ergo dia âf.Si audieris me, q. d, impofjibile eà ut tton adores alienum,finonaudieris me,quia nö humiliaberis,nec auÃretur tibi Ãdijda creaturlt;e. Nö humtliatus autë, non adorabis me,fedteçy tua.
Qtti nam im nbsp;nbsp;Clare er§gt; patet,quod nemo implet boe prxceptu,
pleät prirnu nificredens in Chrijhim,jÃerans,dili^es,nud(itus (tb prieceptum. omnium rerum afjvÃti. Quod fine gratia dei eft impoffibile. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
Atfunt multi,qui cum interrogantur, an alicnit deum habeant,amp; idololatrit [int, oonflinter reff^otw dent,quod nequaqitam.Hos ut deprehendas maniÃ-Qt^omoda Ãg mendado,id obferua, Nurn fint rebus ita mortui, dinofcêdiido (y (« chriÃo itafecuri,ut nec diuitqs inflentur,nec iolatrif, paupertate deijciantur,nec honore tumeant,nec igno minia marcefcant,nec uia latètur, nec morte terreâ/ tur, nec uoluptate ^udeant,nec paffionibus triÃena tur. Et prorfus ita fint ad utrunc^ immoti er quieti, ut quoquo modo iSi« cadant ,fatis eis fit, quod lefunt ChriÃum habeät,immo ut paupertatem,ignomini/ am,pajfiones,mortem ament er optent,diuitias,gla/ riamiUoluptatem, uitam,frÃidiant pree defiderio fui dei lefu ChriÃi.Sicut iüe Pfal. 4». QttetHätiimodKM defideratxruus ad Ãntes aquartan amp;c,Etfponfa i»
Qnticu,
PRAECEPTO DOMINTCO. 68
Canticis,Fi!ite liieritfalim,nun(iate (filc(3o,qMt44/ tnore letngueo.Et PauluitCupiodijfoluior ejfe mm ChriÃo. Qtji nero hunc in feafjiilu iwndum jènttt, eonÃteatur fe nodutn ejfepnrum dci cultorë,fed mut a mixtuidolollt;itrü,quia dokt,cu{)it,lt;tmjt^odit,non ficut debet,nee Cii ^ult;e debet. At bic dici£Mr,b«c per' ttnent lt;td per/tlt;5?of ,rto« dd omnes,non eji «fcejprw tdfti pcr/clt;3lo.ReÃ)odco; Et not j'eimus boc cj^e per-fii!krum,(id ejl, non ludjeoru,fed Chrijiianorumy Enitendut» Kott quod damnati fint omnes, qui tam perfiéh no» ^d pcrjtHt» fsnt,fedquodiïlametaetfinis^ji nobispropofitus, nemoïbus» à euius ajfccutione nemo exeufatur, nifi is,qui cum gern itu agno feit,cr coÃtetur fefe nonejfetalem,Gr ^uotidte laborat,ut Ãat talis.Et qnod minus fdeit hu millier petit i^nofei, diecns'.dimitte nobis débita nor ftra.Etillud:Cor mundïtereain medcin.'His,inquâ, timoratis, cr c5Ãtentibus,quieretibus,pctentibus, «3 imputatur iÃa idololatrise fu£ mixtura,propter Cbri Pum,in quem credunt. iHiî «cro,qHi fine timoré,fine foHieitudineproÃeicndi in fecuritate Ãertunt,omni^ tto imputatur,cr Æ uni uer£idololatr£. Kec exeufabu tur,quodnofit neeeÃe cjÿefcrjïdtc q'Mfipïjeccptiî iSud lapidibus aut lignis,ac non potius hominibus |r£ pofitu,lt;0quot; ita implendum plcuè atq; perÃäe, «t nec «niimiotdjdMtHtiHîdpcxfit ptiCtcrcwniidMJ.
PRO clariore notitia, ita ut inÃriores polfint PeceaKt con cdpfK, qoquot; q«otModocotâ'dbocprlt;ecept» pcc tra primum fenttlatijfime ponà exemple,non tarnen omniit(mfi prmtptuni, t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;4
CONTIONKS DE PRIMO uelim infinitum numerare)fecl multlt;t,ut torumçotlf
⢠fttratione poffitK reliqua fiicilius intelligi.
Primo, Sunt uliqui adeo rudes,ut uideatur diaiai tus nonferio,[ed uelut moriones fuos ioco i[ludere,in/ ter quos funt. Sortile§,diuini,malefid,incantatores, fiuperflitiofi.Et horii multiplex jfiedes, (ed in cöpen/ dium eos redi^m,atci^ ut Ãcilius tenedtur memorù, . iuxta^eatum diffirentias dillingueim.
AaokJ ce«a pà iffa. eà Adolefcêtid per fe procliuis in fedu^hoi nemhoÃis. Primo funt,quieS(eptisuerbis,ctrtifq; Gltidius, tfa [ignisnoueriitconfeaare, id efi,exâ¬criiri,gliidios,te tu,e:y fimilii lajjoardus, ey omne firrum,ittt utnopoffint htdi ab ne hedant. illis,fiue in hello,fiue alias, vidi ipfe ego adolefeen/ tem,qui flriéh gladio,in uentrè nudum fixo,am uai lideurgehat aduerfum feipfum, donee apulus reflee xus copularetur acumini [uperuentrem, ey nihil l£/ fus.gladiumrurfum remifit..
Dellruóh/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;poffunt h^c foluere, drmlo defieri
res. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ptOiduffis^ in puluere [ignis, ty ita alter alterius [it
eramenta irr ia frdens,[e[e oaidunt.
Quid Ãeiät Tertio,Sunt qui literas aut charaâeres [uper uit amatorculi, trum [eribunt cy ad ignem ponunt, torqueri [oli/ ti hac machina P ueüas adfuiamorem . Atillterur^ [um,aliieollam ad ignêponentes, [uos Adonidesper multa mUiaria uocare poÃumt. Alice caput a[ini in medio fom ponêtes, urgent ad [e uenire quotquot ua lunt,[ui myfieri) uel cemulos uel c5[ort(s. Et mini di ^Mod non fit falus necremijfio uenire coalHs, ^OlfCÃ
PRAECEPTO DOMINICO. ionec ignepotiri eis licuerit, afinini apitis coéhre.
QKitrto babenturlütrlt;e,multis fteris ey iierbis Liters Leo/ Carola diciint à Leone papa tnijas in beüum,quod ultra uanitittem,etiammend4gt; ciume{t,ut ex Cbronicis patet, mm non fùcrint fyn/ chroniLecet Carolu^.Uis tamë ta tu tribuut, utnec ocddi,nec lgdi,nec iniurià pati polfit, illas portaue rit,ita ut prlt;e fumât,et intqs mufis uiëhrias fèrenfes.
Quinto obferuant menjes pro«xorc duanda. A- QUitttdo u* tij nenafÃitur proles,alij contra ut proie abundènt, xor ducëda, la no deo, fed menfibus tribuut hominis creationëf । infrliciinfipiëtia,(y tamë funt libri his nugis rejirti.
Sexto,Sacraillacera,pafchalis areifà multis fur Pâ*quot; tim abâditur,nefcio i« ^«ot CZquanta uclmalcficia, uel fuperÃitiones.
SeptimOfSunt qui aorpa aqua bencdiëhl, cû pre/ Ollis fuisfperant fc in fèrmicario ouum inuenturos, quod geflantes fini in uifibiles.
Oëhtio,fùrem qult;erunt,dum fuf^eëhi nomina in purem inqui chartulis infcripta,iaciut in aquambencdi(iAm,ut eu r^fe, tus nomen 'm !maruat,ipfefit jùr qMteptwî.
NoHOjVxorc du^,ftultis obferuatioibus itendüt, Q^if couiu/ uterutrifit fuperui^irtis, ut qui prior obdormiat gjj p^iuj mq tioâeprima,priormorietur.îtemuxorprimoingref/ fu domus uiri,fKperius Urnen tâgat manu, adiunëhs uerbis,quibui fe domina uiridiuinet. Secundum bac iudicentur fimilia,quanquam fint fhilta magis quà m mala,(y ludusdamonutut dixi,uidetur,fed ^ut tangt;
t f dent
CONTIONES de PRIMO dem itt nimiïiferium uergat.f.ut affucfcant ijs minu' tis ia creaturä cÃJîderCjet inde nee in magnis deo ere ddt.Excuptnt fe fdnè,quod fint fdcra fignlt;t,fdcrj^ uerba,qudfin5ideo mags fint lt;tcMfiindi,(id.â rebus^ fignis,uerbis^; dei,in re^ppbdnaetdidboliaiutdtur»
SECVNDA. HOMINVM AETAS.
SE CV N D A ejl,luuentus,et eoruquieoiugin idm funtdflri{Ãi,tibi dffiâusproîiscfrerü nw.' lierculds mire feduffiles reddit in hoe opere diaboH. Ottomoda nbsp;nbsp;Primo,Curdrenitüturinfrntesfuper^litiofts qui/
eurentpuca nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;funt,qui Ãtfeindtos curant pue/
â ros(quodmalumdpudnosfrequcnttjfimumcft,adeo abundant peÃilentes uetul£,cr dam'- itum anathe 'm Aibu^ mor buncufum)ignotoquodâmprbo,quem teu.dieelbe, uocant.His quidam faeerdotes cy aditui ruflicani i magicis meretricibus edoiii, literas fcribut penfilet ad coUum. Sed non communiatramento neque pi» pyrojfjfc omni die.nefcio anC^ calamo ZJquot; piilpito et loco ufuali(habet entres eafua occula mylleria)C/' fit tarnen quad fr(iunt,quiaeredunt. Alq aliummor bum,quem Teu.das hertzgejfian]i,id efi, pefhris di Jdenfionem quem eo probant argumenta, fcilicet p menfura à cubito ad cub!tu,no fit lequalis mèfurte,i popâite ad eoUü pneri. Deinde nefcioquotmodis muf murandidngulo metiétes, cdpitis dolorem mitigent, fie cy alios omnium membrorum dolores. Hic e^ ueüë pueras iittelliff:re et loqui ut maires fuas tâ utfi
PRAECEPTO DOMINICO. gt;o g»!s jhiltititS £irg«ercnt.No» cnim eÃdubiutn, quilt refiÃerent,Qr fapientiores fc niatribw prohorent. *
Dicunc autem,ci^!f «on ntifereutur ivÃntis er |t lij uxrifuiiReÃiondeo, Mifcrendunitfed nö »flt;j ud nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
feruituxmdilt;iboli,uelnttturiilemquieremedidnam, MeHcttWcxor4infÃ!)»p!ict jidc. Cureuntquemdeus creuuit,ditiboloÃeYU(indum i:y futtitndum ojÃnfve rumdeu! ad «ntationem incredulorum permittit a lia fieri in inÃntibus,per mlt;tlf Jwbolwm qu£ rant, qui de um neglexerunt. Nc^ cnwâ dubitandum eÃ,infintiumeiufint)diuexationes,quandoq; none[ fe naturales, fid diemones per makficos adturati,ita cruà âtparêxseorü,ocailtodeiiudià o,fidiufiijj'tgt;no, utpbet fidê,uel illoru Ufl4ltorK,lt;lt;(it utrafiq; punirft.
Secundo,patres infufflät paruulisin pitbtKm, uel êuitur,nefiioquomorbo laborätibus,adducutautetft uerba ad adiurationem idonea fiptem uicibus.
Tertio,Qui pecora fignant atq; fie fieruat à lupo, peÃe,aqua,igne,quin totamduitatem uel domum ab ineëdiopolfiuttt iaferuare^infilixlupus ,iufiequeri poteÃ,portions juam à deo datum, ftbi ereptam per damontifcederatos.Si tobitificifiet,fiapeeora fcr/ uaJJ'et,fid nona deo laudatus ejjet.
Qtt4r«,E4tIemrfIigtonejr«(f?KîMt agris cybor tis confignant,adeo quiimbrem O' increme turn ex deo acxperunt,cuÃodiam ex dubolo petant, uelutcotra deumpugnates ,ne aufirat,quod dedit, Qi^into ,lgnë et nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;item firpenfis iwuerut adiu*
rlt;ire,ne
CONTIONES DE PRIMO, rdïc,ne pecori noceM uüo modotid efi,ut uf eoruin non fit fubieókl deo.
Sexto, inÃrmi dum uouent fan^s uot4,deincept peccdtum putant medidnis uti,ut,fgt; tètent deumfuis fiultifuotit^ At^ fiqud muiter inudn fueritoletfd/ tramento, earn per annum non nifi nigris ue/hbus o^ portet uti,non f iltare in tborea, non dormire cïi mA rito.Adco diabolus ftmiliare habet organtim, fexum iflum fÅmineü,utip['uminfua facraafcif(!tt,perip fum fuas leges diâet ,fuas fuperflitiones feminet,p omniacontrariedeo,lt;iui facra et facerdotium Gr ue1 Mulier tmpi fttum,uiris imponit. verum löge prieua let faar A ddmonis dotium iflud muUebre, repleuitq; has terras innume/ facerdos, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;luperÃitionibus,benediflionibus, documentis fri
uolis.A'quibus longe plus timent,lt;juà m Ãle^bus facris facerdotif utrtlis ac diuini.
AuQire$, Sepämo. Hue pertinèt qui ominationes, auguria, ut crodtatum (ioruorum,Graliorum gentilium porter torumreliquiasuclexemplaobferuant.
liies Acgja OihKo, ojti dies Aegyptios obferuant,in profi» ptiitd, fbionibus,in reditu,intedificqs,in negotijs,in ueÃi* bus nouis induendis. Hi ftfic erederent, quod ignis »w hyeme gratior efl quä in tcflute, 1 tem quod in a/Ia teconuenitfÅnumflicere ,jrugesmlligere CTe. reäe erederent, Aut quod omni mane bonum fit exire, ÆÂ» quis fanus fit et neeeffitatem habet. Malum autem,fi Agrotus fit. Quidenim aliudmeretur iüufor iOe dia bolus,quä ut Turfum Gettos tum rideumus ,Hisnö 13 ffiuit
ÃâRAECEPTO DOMINICO gt;1 gf iunguntur,qui incifionem uettt(rum,abladittionë Contrd ptd/ pucrorum, falubritatem bdlneorum,etoportuttâlt;ité netarum ob^ femitiMdorum, no» ex humorum cr calorum opor® ferKotoret» tunitdCtfUel corporü nc(ejJ'itaK,Ãed ex influètijs pld netarian CZ Ãeüarm», nos docent. Cum optimi me did doceant, neeeffitatem hic eÃe unicum reclame Nifi Ãrteparant nosÃme oaidere,dum non permit/ tunt nifi puucis diebtti nos feminure. Sed bene habet, quodijld nug£ 4 nullis uel paucijjimis ( deo melius cogiantt pro nobis ) obferuantur.
Nono.Sequitur lautaitta Aftrolo^afeuMathe^ Afirolo^d. matica, qune ualde mpit effe fdentia, fed non poteà pultitiam ingenitam exuere. HdceÃqult;e nosdocet, QAi^jlt;JUâtlis, quantusüe fit Ãturus, quifquis natus fiterit in horofeopis fignorum,eonfiliartj fdlicet diui/ tü fecreti,nec angelisnoti.vnumegj miror,quidnà iUisaedderit^utneninuenerint Ãeüamquieporten-dat,quisiuÃus,quis pecatorfit nafdturus. QMÃdo quidemfuos horofeopos maxime in hominibus uale/ re uoluntftttm noeÃres tarn parui momenti, iuÃilta, pecaitum,ucrias,mettdacium,fed nec tarn rara,quci fit balneator,cütator,trapezitit,pifc!itor, orator, amd tor,qui fuos habet horofeopos. Cur ergj nullit ibi iuÃi tinB er ueritatis fignumiAut fi eÃ, Cur nunquäforU tur effèâumfSiquidc omnis homo nafdtur peccator, tnendax,infip!ens ,licet nuUa Ãeüaad hoc Ãtumfit a)nfida,nec mutatur unquä,nifi fupercoeleÃi gratis uifitetur, Aut eà ccelu udeo inÃputn amp;nbsp;incuriofunt
iuÃitite
⢠CONTIONES DE PRIMO îuftitM ez ueritatis, ut uilijfimit balnea influât lit dos er Ventres,iuflitiain autem omnino nefeiatfAut tant iniiidtts creator,qui nuütt j ignum boni,fed antu modo tnali confliait^quippemmnuUut homo nafar ) nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tur bonus,fité^ natura fua cum influentes perfeuera/
arusmalus .Hos ego inter fubtiks fltaos numerafla fem,nifi rudibus ejflent rudiores.
J^utlanos Sed pulcherrime foluuntobieéfn,d. Jnfluentiifna creatura ad fjeselfltant, fed inclinant ad peazttum crc.quafi non peantu inclifit: idipfum impijffimu fentire,quod deus ficerit créa tÿ^am ad inclinattonem pecati, cr non potiut ad cre monem iufliti£,ut omnia cooperentur in bonum no in malum,hominibus. Aut quafiullus hominumnecef fitatecompulfus peccct,ez non potins femper incli/ natione.Quis inuitum dieet peaetrefomnis mala inf clinatto,no extra nos,fed in nobis e/i. Statt ait Cbrif flus: De corde exeunt cogationes mala:, Non quod intrat in hominem erc. Et Ã.htcofc. vnusquifq^ ten/ aar à concupifeentia fua abftraâus er itleéius,qu£ nonfrto,fedori^nepeccatiuenit. Omniaenimqu£_ ficit deus, bona funt, ideo ex naara fua, non pofa funtnifi adbonumindinare.Quale efl unumquod/ ale er operaar. Quod autem ad malum frui-uitt,nonefl natura, fed iniuria cor um, fient Paulas ait : Omnis creatura fubiedtt efl uaniati nen uolens, llliautem naturameorumfà ciuntuanitatcm, uolen/ tes ex inflitutioe det iüa habere,ut ad pecandum flinentXur ergo Adam amp;nbsp;Heuamante ferpentë no iiKlinauerunti
TRAECEPTO DOMINICOr gt;i iMcltnlt;tHcrHntfc«r «on CbhjlumfcMr twn vir^nemi Pereat ea blaJI^bemdHy impietjs.vox illlt;t,Hox patrij Adam eji,qui zy ipfe Ãu^m inclindtionemdd mulie/ rem tîijnJlulitjd fjl,«C4fKrlt;tm dei .d. Mulier q«:«« mihi dfdiÃi 1 te.Verum qw-W egrege mibt oli(l4renf, fiwllMm [à n{hrum,uelmartyrum hif ufum ejje, lt;tMt Pâ''Ppjr^gt;'*â^ poJJejjtojîïndere.NiMic au teijt »0(1 modo no» dpprobrfwerMntjfed etùm reproz bdKer«nt,pri«|ertim B. Angujlinui inmMltis lociî. turn B. Greg.Et amen inuenit iflu languidula wfipi/ enttdjdnguidioreî q«i creddnt.
Abrdbdmi»qMi»ntdoctttt Aegyptioj Ajlrologu, r », « «t lejlii ejl IofepbKj,q«4p lojepbuî »«fqudm txceÃ/ prit uerum, præftrtim tdm rfnbelux ludaiclt;e glorix Mppetitor. Abrdbdi» fine duiio docuit Aegyptioî de «m Ålere,ez «erdnjdei fdpientùm. Sicut O' delo-fepb dicitHrpfdI,io4.vterHdiretprincipcî eius, Oquot; fefler eius prudcitiiam doceret. No» ejl credendwjfd» âvs lUoj uirot^nec itjlronomiie,multominus afiroloâ gji operdm dediJJe,qMlt;e iuuètutis funt ëdid odop. Sed lofepbttJ uidens buiwj feienti« opinionem dpud Gri«coi extoUi, O in gloria eJJe, Ãngerc «ifi« ejl «olttij?e,q«omûdo ctidm i» bac rc iHdxi Grids non impares, fed ppcriorcî ej)'c»t,q«od i» ommbui alifs quoque pare condtMt jttit,q«ielt;tdH4«£tm gloham perhnent.
Dfi»de mirum eÃjxmoner non fùiffc aliquinda D«mo«ej WMUtof, qui ni feculorum injiuendjs fubiedt, turn «x iÃwcntijs
V. , . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;propiofcs tfo mutitri.
CONTIONES DE PRIMO fropiores qià m tws, utpote in acre habit.tKs,fnn/.' f^öMKmueniÃe ÃeUarum inÃuentidt fupereo!,aut ea(clemÃtttaf,eodemmoclo eit fitlfiffe,dbfurdumuü detur. Kittncnt enim obÃinati in fui peruerfitdte,nec uUo figno mutäair,(ttm noÃrie dmmx breuiÃimo wo mento influcntittrum mutdri dicantur.
I« Ptoleme um.
Vltimo. Quid ad MaÃen dicemtts Deutero.^udrto. Ne Ãrte eleudtis oatlis ad calum,uidedi folem er lu nam,er omnid dÃra coeli, quie creduit dominus deus tuns in miniÃfrium cunfbs gentibusctc.Si iwminiÃt rium,quomodo in dominium f At Ãublilitcreuddunt, dicentes duthoritdte ÃuiMd^Ãri Ptolemei:Sdpiës do mindturdÃris,ideoprieuenire er impedire poteà iw fiuentids Ãtüdrum. Ergo non ÃuntindaminiumÃdpi enttbuf,Ãed infipietibus tdntum^ Quid dutë MoÃesf eu{tis,inciuit,gètibtts in miniÃerium.Si eufhs, ergo uel mniiiie gentes funt Ãdpientes, er itA domindntur aÃrisomnes, ueldliquætdtumntodo funt Ãdpientes, er Ãet, ut non mnëtis gentibus Ãint credtd in mini^ Ãtrium.vel MaÃes uerdx,ertu menddx.vtomiMt» ^uod Ãi etidmuereÃdpiens effet dominus dÃrorum,ni hilominus ÃlÃum dixiffet MaÃes, utpote, quad dÃrd non miniÃrent Ãdpientibus etidm, Ãed md^s imped^ unt, itu ut niÃi HU Ãdpientid prdflirêt, «o» poffint ed rum Ãdtduitdre.Non ergo in miniÃtrium,Ãed i« beU hm Ãdpientibus,er in dominium dts^; tyrdnnidem infipietibus, dixndis Ãiiffent flclhe credtd. Qÿod eà et MoÃett menddcij dr^crcjer deum cruäelitdtisdcmÃd
re,omnt
PRAECEPTO DOMINICO rt,omninoq; blaj^hemare. Sed biccalijlatiuttraith runt.Sat fit indicajfe uanitatcm bJc probibitrfm. Hie rf.dfdmo. l«xt4KWï gentium nolitc dicere, O' à fi gHK call iwlite metuere .Solus enim deus timendus ejlinomiubus. Cietera omnia ut minijkria in bonum eleéïis coo^erantia eÃe,debemus intelligere.
TERTIA AETAS
TÃ.rtia letas propric efi uetularu, aut fimilia il lis opfratinm, utquicum damonibuspadfain tur,de q^MtbïH pdjfim brfbftur notitia.
Primo, Maleficijs poJjKfJt oc«Ioï kderc et exeanl re,corpora mjirmdrf,fdgtlt;lt;rc crura,imagnibus der «oKerc,et proMtlibct uel ocddere,uel lenta O incura bili plaga (andè c5fumere,ut uidi plures wIm plt;«(Jbï.
SefKdo,PojJï(»t tcpeJhKXjtonitrMrf codtare,per/ dere fr«g«,o(ndcre pccorlt;t.I të bKtgt;rK,llt;tc,(a|e» alijs fùrari^id efi,ex pofieuelbipëne,uel mêiftli, mwlgere.
Tfrtio,H«cpertmfnt,qMifcicnttilt;mq«i«rHrttper (lucoria artem Notorià ,dequa in iure fatis dicitur.ltem,Qtti occ«It4 (j»icrM«t per Crgt;)l4llMm,«ngMem,«fI eburnei urn cdpHlMm,ttmc»pri«ï confccr4t«m. Nee id pof» f«nt,nifi pucllie «el pHcri uirgnes,in circ«Io HielKfi, ne défit ^ecies bona peffimo illi opcri. Dicitur tame b»i«sinÃ)effionwffl)iptriHm|ätl(tciJJtmHmcj?e.H«/ ius generis funt, qui «irgt dinindtionix, ocewltos q«i«r«nt tbcf4Hroî, Maxime autem bi, q«oj twtigo «iroîCZ »»«liwppiëtwCidejljMijgss Phytonif
CONTIONES DE PRIMO pjs )uocttnt, quorum oracuh cx diuerfis amp;nbsp;longin/ quis hcis petunt.Siquis aliquid amiferit, ucl quodcit que pa/fus jùerit, cutus ignoret Mthoré. lAirum hos^ ab Epifcopis permitti, tmpune alia publice andere.
Cliiar[o,Creditur à multi;, quod equitêt fuperfco bam,alq fupcr hircit, alij fuper alias nugas,ad quêm dam locum,ubi ad conuiuium conueniant eius myfie/ tq confortes,quod nonfolum prohibitum efl fieri,fed etiam credi,uerum ejfe,ut infra latius.Sicutet illud, quod uetul£ mutentur in Ãles feu catos,fiy noâe ua gentur,prohibitum efl:credi,uerum effe.
Quinto,diciturapud aliquos,quandam dominant Hulde, Herodiadem,alios dommam Hulde,alios vene rem, per annum ârmmuehi,ac uelut luflralè Februit peragere,qult;e hoffiitibus fuis relinquat,uel arbones «el quifquilias atrrus fui,qu£ pofka inueniuntur ef/ fe aurum O' argentum, ut etiam in latina lingua fit prouerbium de carbonibus oauro, hinc fine nalum.
Sexto,Habent quidam domefticos quo fdarndte* ZdresÃmili moncs, uelut LaresÃmiliares olim habebantur,'qui. ares, aliquando per diem apparent. Hos unlgo uocant alif uichtelen, alij helcteppelin, Et creditor domus Ãr~ tunatiffima elfe,qu£ alibits damonumillufionibui occupaa Ãerit,O'plus timentofÃndereeos damo^. nes,quà m deum O totum mundum.
Septimo,A.liqult;s ut diitboluminueniant,Eeclefiâ.
(ircumeuttt
praecepto DOMINICO. gt;4
ârà imeunt uerfis ucftigijs er contra quam folitum Quo pti eà Ãeri. Et inuento illis obuto fefe tradunteiinpets ch muiter es ihim. Ex borum ^nere e^e putandie funt, qu^t ma/ queerant di./ him omen eÃe putcnt,fi mane obuium habuerint fa= tnonë, Årdotrm, fignant enim fefe cruce, ne mala eiusdiei incurraiit,qua: prim o occur fu facerdotis ftbi porten» dunt,ma^jtro diabolo,fiitura.
O{hiuo,Ãunt incHbt ej Sucaibi d£mcinum,dcqui luf latins Ãatim.
N ono5tâti.tiM uÃq^ad pfcr^fmentoraw iniuriam pro ficit iÃa nequitiajdtan£.Suntcnim,quibaptiZâtndis pueris,uerbenam,caÃeum, nefcio deniq;, qux nam alia,alligant.Et qweif») «czfccttrf ill«, nominatiÃima , eà fupcrÃitionum miniÃra,miris aremonijs hanc ef/ fèdiunt,deinde confecrariÃciunt. Et horrenda terne ritate totnomina dei cr fanfhrum fupercdm inwo-crfitt.Ãfx dliquo iHdiCo prf jügfofo feduSi.
Omitcohic meÃruamulieru,qbus pbtltrd «itfitni iiiMohj,fi£piMï nwrtiï conjiaut. AliqM« indb« fUuUerum. parcorK mifcët,quo fagmétur jtliciwj.omittD qdâ in/ Ãntibus,tabe uel made laborà tibus, ia folët co fuie/ re,ut pofitos in C(il(iiirc,!gHe [«ppopto in dqiw ctt li da modcOt coqH4t,ah\x fcemina aÃäte,alia dreü domti ter curretCiCt per jór^mè intErrogantc,qHid ooquHfilla tw ââ^***â* yeÃjondcrtKjOoquo edrne «eKrcm,ut noua Ãdt. Item, qdâdWdifîawî fo periculo timët rcUffarc ,qMod p«C ri exinde fint fiituri wiledici, lingHx wlign«.
h 3k omttco
CONTIONES de PRIMO
OmittomonÃra qu^a^utin periculopirtui. Re legendem S,Mttrgt(rethlt;e legunt,Gr ipfi piiÃioni ChrijiiprieÃrunt.Aliie Ãmorale uiri,paturi enti in coüo fuj^endunt,lt;tlijsg- nugs delirant.
Sunt pr^terea fhiltæ qu£dam, qu£ cum iooofe ali quoties diilu audierit,fi quid amifcrit,et reperire uo luerii.,daeleemofynam,(alidam.f.fiintlam,et pane fa lembencdiihint defttper^cr mox inuenies.Quod il-le ludens fie uoluit intelli^^pone falem defuper.f. fit per rem amiffam cr inuenies.lã uero intelligunt fu/ per fimilam.Nonquodh£e magna fint, fed quod in/ dignum fit, diabolumfic elcemofynarcr falem bene dicTum in ludibrium uerttre. ^iufdem fapienti£mu/ s nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;} frondes illof,
^tci^ â ^it£i« die S.Marei,per uia proceffionisproÃrat£ fre runt, aedpientes, fuperfatst piforum et fibarum uer runt, f quia didtur,quando talibus frondibus uerrun/ tur fata,falua erunt ut gaUin£,aut uolucres cceli,e£ no tollant.Nonintelligentes,quâdo(id eÃ,eo tèpore quo) uerrunt, no fiihiras id uolucres. Et q«» huius fedulhlis frxus oia ludicra, ridicula,Ãlfa, uana ty fuperÃitiofa reeëfeatfEx prima Keua eû îgenitu eÃ, ÃUi er ludibrio haberi. Ex ijs fimilia penfentur.
Sed quia funt qui horum aliqua Ãeri poffeno tret dunt,ali] nimis credunt,ideo paruper de ijs uidendu. PRimif,No credutaliqui,pojje Magas Gr Phy/ toni/fas ifias tantS^ut tetnpefkttes conwueät,a)r poritto
PRAECEPTO DOMINICO. gt;J-pari noceat, pea)ribus,rebus malü mftrat Kabentes hanc fu^ fententiie cnuÃitn, quad non ere/ dunt euf, i^creuturis dei habere anam poteflutem, Dtemo»» nee diemonibust!int!ià deopermitti.Ettamen,ettm permittente fie omnia adeoinfirrieredöt, non ad deumeon]ùg!/ deo, noiere unt,talia qujedam pajfi,ideo perfuadendi funt utfei pofunt, ant damones alia omnino pofje permittente deo.
Qjiod ex feriptura fatir probari poteft.
Primo, lob primo, Vbi ignis de ecelo oeddit, (3quot; Ioamp;. f ecord eum ferais oaidit. E t uentus irruit, domié euertit,filios^ eius opprejfit. ltem,andem in eorpo re eius pereujfit ulcere pejfimo. NouiÃiineautem ina tüma eum tentauit,grauijjâtma def^erationis tenaiio ne. Et tarnen textus ibielafe exprimit utrunq; .f. quod diabolushiceoperatus fuerit, accepta lieentia 4 deo.Et quod deus htee eadem ficerit,ficut ibidem dü fit. Ignis dei cecidit de eoelo cre. C/ ipfemet infra, Dominus dédit,dominus abflulitcre. Cum amen da minus ibi dicat ad diabolu. Eccein manu tua funt 0-mnia quee habet, Gr ipfe, antum ne in animam eius extende nanum. Si ergo igné crfülgura de calo po/ tefrfatä iacere,Gr tana malafrccre,deo permittete, fur no et nunc idé no polfit,ad pailit fuit adiuratust
Secundo,Aegyptiorüphgas, per angelos malos eÃe frHas,teftatur pfal.77. MiÃt iram er indignati onë,immi{fiones per angelos malos. At ilhe pkgic fr erunt maiores, quä nunc Ãdut uUte malcfrcie.
k } TerÃo,
CONTIONES DE PRIMO
Tertio, obfeÃi recitantur in Euangelio f quot animus quotidie ocinpit crroribus et pccatis f An minus eji ,dnimitmimmortalt m perdere ,qu4nt membrum moritiirum,uut aërem uexaref
QJiariD,[lt;iónne omnes fanëhs martyres,ipÃe per fecutus eji amp;nbsp;ccadUfDeniq^ ipfum dominît dÃupfit, CJ- de deferto in raonf ê, de monte in pnnaculu tcpli träfltilit. Item cum MichaëSe et an^lis eius pugnat»
QuintOjPajJ'io Chrijti h£c omnia fortius probat, Sienimfiliui deitantA fufiinuità diemonibus Cf më bris eorum,quid miru,fi borrea nofira poffit dtÃru/ ere,cr membra pcreutere,eadem permiffione deis Abufus rem nbsp;nbsp;sexto, 1 Qud uide, quomodo deus dat tam multis
hominibus tnalis hominibus potejhtem abutendi rebus,diuitijs, crd£moni= poteftAte,dominio,'maliorumpernieiem crfuumpec bus,a deop- (dtum.Multo magis dtsmonibus pfrmittit rerum abr miititur, ufum contra nos,fiue ut puniat, fiue ut erudiat nos.
Verum eft autem, quod fine dei permiffione ncc fvliit arboris mouere poffit, quia ut Chriftusait: Sineua luntAte pjtris fui, necarboris ftlium caditin terram. Ideo ChrijUanos oportet nojfe h£c mala per djemo-ttes, zy magas fuas quidem inftrri,fcd tumen à deo fic ordinari. Bonum ftci^deus perfeipfum , malum p(r malos. vndelob(utB,Augu.ait)non dixit domit tjus dedit, diabolus abftulit. S ed dominus qui dédit, tdè abftulitfSed deqs latius infra.
SfcundunSf
t
PRAECEPTO DOMINICO gt;6
SE C V N D V nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;crcduttt uetulM Aftiiuhriim
muuri in atos polfc crâ¬dunt,Mt q«dfcH(j; aliäf nutamorpha fèrniits, er ad oonuiuia Htbt noéie. Et ad Inoc eft ex» pre/fus textus. 26.qj,c. Ncc miram, neuHiM credrft.
Sunt enim illtt(iones diaboli, non autem res ucra. Simt palcbre patetex ^«odrfw exempfo, quod lo^nnei KeyÃrpsrgreciaf. Quoi uetula,ut priedi» atorem argueret mendacij, qui talùdocKitejjâc fil-fa, feraeo «oclt;tto, er inocMiweiKîfcje ungenf, fedens âque in Untre pifiorio , iamque «olcnjucbi, ecce ftdtirti oWormiait, er quibufdam geÃibus mof tiebatur, donee caderet de feamno er uulnus in as put acciperet, andentreuerfa ad fe, fonHiéîae)l,de Ulufionc ex tiulnere cz cdpi quitntamlibet «idijjcfe iaâiljet mirabiliafua.
ldc(Mp4tetex vitiJ p.ttfHmjde Kirgitie lt;tp(tre«ti buî ad S. MittariK duifü, q»« !tb co nip e(l cJfe pwel I(lt;,c«Mlt;t!ijiudcc4î(idcTctKr. Et tdîciprjefligtepî«/ Pr^Ãi^a, rei hodie quoqae |!!i«t,Ktinc, qui Indtcodcbcbijt cz dormientjpj^HJcÃpbicyKJ totumà corporerrfpf, ut iudxuntconÃinderet. idemde Monacho quodatn refèrtur ,qtîi pUujlruw fa ni propc conp'wpfit czc.
Multa de ijs ubiq;rcfcruntur. Potejt cnim diabof lui fc mutare de perfonain pfïfon4ftj,ft tniris tnodis luiere fenfunt,dequo in legëda S.Martini.vbi«ni« omnium fctifus illuj'it, cÅlc(li quddsim HcScj.tdiato/ Io|Hb nomine Cbrijli don^tiw. Simile de q»lt;lt;dd Mo/ ' . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;k 4. nidli
CONTIONES DE PRIMO
tliili, qu£ in fuo cubiculoffdens,ui['4 eftab alijs I4/ aniofo paüio feminuda, O' bubalo Ãcrcore caput ue laa , qu£ amen fefe credebat in fùlgçntijj'ima ueÃe de (turea corona federe,à Chriflo decorata. Item et iHud in legenda S. Andrea, quomodo i« forw ffe/ dofe mulieris antumuirum iüufit, Item de Eque Ãre illo, qui fera in hoÃiitium ucniens,iucundo eonui uio inter puellof o choreoi CZ epulM fibi uifui, m/ ne iacuit inproÃindo lutOjO equut eiut ad arborent ieiunus ligatut. Sed omniu effteuäffimu efl qdâin 1er genda S.Germani Altifiodorenfit Epifcopi legitur. (vide Catalogufanéhru li.tf.c.p) Cum enim aliquS do hoÃiitatus /ùiffet, et iam dormituri adkuc mèfant parurent fuis (ut requifiti ab eodicebät)uidnis 'mj wo lt;?îr fiituris, Tandem nie,uenientes adiurauit, exciu» to patreÃmilias cumfuis,percotdtusdtt noÃent iflos: Illis uero afferentibus,iuÃit,ut ad uicinos irent uide re,dndomie(fent, oinuentifuntomnes dormien=* tes in lefhs fuis,o fic euidenttr iUufio damonum O' patuit o difparuit eo iubentr.
Mulieres i« At«teötentiofis quoq}fatisÃciam: Dicut eni mu Catos, lieres in Catos Ãiffe muatis,eo argumèto ueru effe, quad quidä audaculut in «aÅd domo dormiens,plur res ivulnerauerit tales ottos,mane autem Ã0b,mult£ uevshe fint inuenta fic uulnerata.'Vel enim id fi{iunt efi,uel damonesuereuetulas ipfiuulnerduerunt,ut reimendacifidemÃciant,ac fiuereuetulas ille uul/ nerajfet.
TRAECEPTO DOMINTCO » tieraÃet, qui cat os (id eÃ,ditniones)uifus eà uulner4 tejpottà inquä Ãeri,ut t(etulie,infomito uel exüà di fcurrere, uulnerari ftbi uideantur, cum tarnen ân» les äo iaceant quiet,», O' uere uulnerentur à d^rnoni/ btts,ut poÃea credant fefe uere difcurrijfe,et ab alia uulneratas effie.
Taleeà quoque de equitundo fuper fcopam.
De Herodittde o Laribut [atis maniÃÃu eà pi licet eÃe dtcmones.
Tertio de Incubit o Succubis tradunt inf
fignes authores,quod poteà fatun in j^ecie mu incubi. lieris fuceumbere uiro,^ acceptaÃemine, rurfum ins Succubi, tumbere fcxmin»,o ita generare. Sicenim foUicita/ uit quendam eremitam ufc^ ad obfccenitatem, O po' Ãea euanuit, ut reciat S. loannec primus eremituru apud Bieronymum.Quindidtur, quandoq; diabo/ lus inÃecie infantis fiiiffe, cz uix quinque nutrias eifatis Ãiijfe.
QV ARTO deijsquiuebuttlur paUio,propè
dubito.Poteà Ãeri ut uehantur paruo j^acio, pdUio ue/ nejClo an 'm longinquo,faltem tarn breuitempore ut dicitur. Hoc fdo etia fi non uereuehantur,paÃe ck fic ludere omnem f;nfum,ut illc,qui uehitur,fit quie tugt;,et tarnen exiÃimetÃeuehi addominam fuam,at(p cum ea omniaperagere, qu» turnen mera Ãnt phan-tafmata.
Simile indicium mihi eà de aÃvrentibut 4 lange k y eibof
COrîTIONES DE PRIMOquot; Affèrëtet d/ cibos amp;nbsp;potus,nec obflit quad po flea agnoflant ue bos, re loa, ubi fùifle fe diane, ^uia potuit fimiks flie~ des fenfibus ingerere,
Sicetiam deniiniflris quos addudt^cuim id indi* Kiniftri dlt;e/ cium uidetur,quia nô permittitur aliquis eos aüoquir tnonum, ne uidelicet euaneflant peut fùmus.
vltimo de ijs, qu£ in CryftaÃis uel ebore uel un/ Intdgnes in g«c uidentur,a:rtum efi efle praifligium diaboli, figu/ Cryflallo ap ras fingentis in Cryflaüis,quantum fibi permittitur^ parentes, non enimfemper necioram omnibus id potell,ut (a fis compertum efl,
Sed ex ijs Cittera iudicentur. InÃnita enim funtt O' quotidieaugefeunt eiujmodi portentorum gene/ ra,defiâu operariorum in uinea domini,
Htccautemomnia/ûdlioraey leuieulafunt apud diabolum,pua quibus carneos fenfus cr phantafiat iUuditdnfimas parus hominis. Sed maiori fubtilitu/ te,ut cr maiori perieulo iUudit mentibus c/ inteüc» flibus. Etquanquam funt plurimi,quorum flnfusil ' lufionibuseius patent, amen multopluresilludit men â tï, (eilieet doikis in fcripturis,janéhs in operibus,ia, Corrubtor Apoflolo proprio tiiulo inflgniatur, Corru^ mentiu aro ^^t'tium, fleut Ueiiam feduxit aflutia fM4, adea d£mon}setgt;i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;luds fefe transflguret, unde crB.
tbetum J'^'^brofiusfer. depont. Supplantatoresinuiflpero/ mnes uias extendunt laqueos,innumerabilibiis morti/ btif expaue[ccdos,Animaha p«pjj4 ci* W4g« Wj et re/ pdlia
PRAECEPTO DOMINICO gt;8
ptiUa (^uoru non efl nnmertK.ia ntimpoffibilefit »1 lnm hominè cj/e tutit i« citiocÃcy opere,('enfu, intelle âu j'uo,nifi qnt dj/idi/c fibijpfi fujpeéiits timet in oi tnnibus,^ cu lobomnitioperafudueretur. Sedheu f^lt;^^bentna rt prob dolor,quà m fecurt fumushodie tam infiniiq fummi,do{h pariter cr indoSi, Ædiabolut ftt tnortuus,adco ut pro twftris opinionibus,etiam cruett tiffima geramus beüayautCtneÃnelitigemus eow tedamus, Sic meruit iniquitas noÃra,ut in fenfum re probii traderemur. Igtur de ijs qui rudioribus cr ftnfualibus deceptionibus [educuntur,hiec [int [atis.
DE 11 S C1_V I SPECIE BONA dedpiuntur,
SE cty IT VR dliwdgenttiträ[greÃi5is,nem lUufi fÃede pe coriim,qui jÃecie bona iüuduntur. QHor«m bona, rurÃus du£ [unt j^ccicx.Alferd eorum,qui dratrelis quias nbsp;nbsp;uenerationë[aniloruexcedüt.Altera eoru,
qtiifapiêtiacr iuÃitiapropriaÃuperbiut eotra dcîî.
DE PRIORE IN PRIMIS DICEN«
DKobwj modis coluntur à not« O' inuocanttir p-tëlo fanëii. Primo , propter ttmpordiii o corporalia dunaxat.Ethij (ÃlÃe colunt fan{ios,immo magis fe» turfanât, ipfos in illis,quia fua qu£runt,n5 ca q«« dei [unt. Ac ideo [anëlospropèin idolafibitransÃrmant.Hos fa nê B. AuguÃ. non penitus reijcit, fed itlt;t duntaxat «ömetidrft,Mt foj mcliores «Jfcrrft, qK4m eoï qHà ptr
padi
« CONTIONES DE PRÃMO pit^bi diaboli,temporaliit qu£runt. mcHm eji enint etiâ temporaluddeo pet{re,qudm d diabolo.Sedpcr hoc nonfuitt commendttti,imà nec ChriÃiani, Modi/ cti 1ms eft imà tMgnum uitupcrium, non effe bonos, oi»niucomp4rcntur,Et tarnen deus qui dat etiampuUisoorfiorut» efcas, 'm hoc cultueos ex! audit O' lar^tur petita, ut per feripturam probatur, Primo,per Naaman Syrum toti Syrilt;efalutem dedit, licet iUe effet ldololatra,amen magnus apud rfgf m SyriiC.
Secundo, Samaritan! ubi cceperunt deu oolere fi/ tnul eum dijs fuis (quod impoÃibile e/l placerc deo) liber ati funt à leonibus quibus deuorabantur.
Tertio, Achab Gr alijsmultis regbus idololalris et malis,dedit multipliées uilt;!hrias,et ben eÃda pro/ pter aliqua opera externe hominibus apparentia.
Citiarto,B.Aug.li.t.ciui.8.differit Romaniscon/ eeffumà deo tarn ingens imperium,propter infignes quafdam eorum uirtutes,cum tarnen deo placere non potuerint, fedapud homines idtantummoda mere= bantur.
Quinio,ludieisfolotimore pana peccatum uiam abus fape peperdt,licet effent populus femper erras (orde,Grdiffliccns deo.
Sexto, GT nunequoq; pefles, beüa,fames fapius auertit deus propter emendam fola timoré inapam, Coa^h pa/ cum amen non placeat deo coaéln panitentia, qua minui
PRAECEPTO DOMINICO gt;9 tniituseftquHmdiinidiit p(egt;uKnlitt,quodfttnèpatct,ttitentit( dea ^uia remijja pllt;(^,mox redeunt ad ingenium or mo di(pUcet,exi res priores,imi) peiores . Ht omnef ficut deunt colut audit tarnen, Cr bene uiuunt proptrr teinporaliaiia receperut mer cedent fuant.It^t crcttm fanfhs deiaginius,quos non j^efflTitatis ultra colinius quant pes aut (Hputdolet,aut marfupiü tèpore fan* eget. Etquanquamhacfintnobis inutilia cr jhilta ^fcoUmus apud deü,nec deo,nec faniüs placita, tarnen profunt ad gloriam dei,quiex omnibus poteftelicere bona.Cu ius deniq; naturlt;e c3etiam jlultis,imó inimicis bla fpbemis benefaa:re,pluere fupergratos ingratos, uteo ipÃo nos doxret, hac non eÃe ea, propter qua fit colend us ipfe uel fanéhsquifquam, cum uiderimus ea non rogatum nelt;^ cultum peffimis quibusc^ cas piofe largri.
(X.'VOMODO ET Q_VAM OB CAV
pm nonnuUos ueneremurfanflos,
Atqve qKoblt;ec elariusintelligtntur,aliquot enumeremuf fanóhrum,quoru fuper/ fbtiof'as cultus omnibus notus eft.
Primus eft S. Antonius,qui pro igne facro à mut- S,Antonnii tis,alioqui nunquam cognofcendustmlitur,^^ ita colt tur,ut co prope uentu fit impietatis,quod ipfum fan âum uirum pojfe credant fuis uiribus feu donofibi i deo coüatojftas curationes tribuere, Adeo non à deo per interxfftone fanâi Ant{)nii,fed uelut ab ipfo fob
Antonio
CONTIONES DE PRIMO»
Antonio petunt quod uolunt,nihil memores intertep fionis. Deinde kanc grutiam curationis itu äpud fciJc foluni gujnunt,tit aut neÃcire uut noncredcre uideait tur,deum poffe idem per quemlibet aliurn conferred Interimautemnullusplunèauditur,quiid 4B. tonio imploret,ut cz ipfe mereatur htttiam Ijiiritu-!, cieicrasq^ uirtutes Anmnij imituri,de quibus tumè i» legendu eius memoriu eÃ,mhilprorfui deignc.
S, Seballiagt; Secundus efl fanélus Sebajiidnus,unus omnium^ nus. qui propter pejlemcolitur, m fi quod nuper fodunt S.MartintK lt;âlgt;ttifit S.Murtinu ex S.RochiumnoningratiCpror/ S,Rochiuf, t^à i^f^^ttt^^horitAtis.Horumtriumfdnfftmoniunt ex Ãdem, prorf uf nemo eft qui curet poftulare.Et f(tnè ut er ego ineptidsfuÃ'itionis me^ effutidm,ui/ deri potcft,nonnullos funélos mera nominum aUufta ne pr£ ceteris in hiec officia inuoccttos. Siquidë S. To= nij Itdlica aUufione propë fonat, rfc fi fanâtis ignis t id eft,facer ignis dia:res,qudfi is propter nomen fu^ um,facro igni fit reniediabilis pdtronus,quo modo et Gentiles Romani Febrem er alias allufiones rerum, dijstribuerut.Sic ex Sebaftianus fand Paftian,qua' fi propede, idem ualeat folus,cum nihil in eoruui ta de pedilentia legatur. vnde er in Italia, hiduo pr£ cateris non fecus honoratur, ac fi inter gentes ui deresnumina llt;eua placari.
lamfanëlus Rochius nome habet,quod Germa/ niceuindida fonat,egt;-iram, quafiipfe ideo utilis fit uindidam.
PRAECEPTO DOMINI GO. So uindiékim da aucrtere^quia Rochim uel uere uocaf turuelÃttgitur.Huius tumen legenda,liredpitur ta ha quitdam narrat.
Tertilts Valentinus,moriicaduciprieÃäus,quern S. cum nihil legmus egjfe eum hoc morbo,propè iura remexallufione Germanica,eum in huiusauxilij for ternueniffe.bjä(adere,ualien figniÃat,quod ad va lentinum quà m proxime alludii.Nec mirum, cum cr fanâum vincentium fHperÃitioftf mulierculne dc= puftiKcr'mt rebiM perditis inueniendis, eademdur. ^â*^' Ãaaüufione . Germaniceeniminuenire,uindendi tjtur. Atque ideo Vincentium fcruumperditarum re rumamp;cuftodemconÃitucrunt.
Nt'c f/t magnum nec mirum,quod deus b« Ãcrt permittit nbsp;nbsp;nbsp;continuisadhuc heneficijs eadem profc
quitur,amp; eccleÃa fimiliter approbat, prafcrtim de S. Antonio, quia ut dixi, deo parum cura eà de bw trib«cndix,^jlt;«cli4t« boÃbus tribuit,Gr finit uelÃid tosuelinÃrmosinÃde,interimiflis gauderc bonis, dum nonfunt melioribus digni, ucl donee meliorum apaces Ãerint. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l, 1,
QjjirtHî eà cbyi/lopboriw,ex legeda no tam apo ChriÃopnot cryphaquam fuj^eäa,tantumamenhabens bono-ris,ut ««lltM ApoÃolorum fit c«m eoconÃrendus, er lt;ùm fi in media Biblia eius gefla fcribantur, nec tar tnen ideobonoratur, quod hominibus remiÃionem pccatorii çr gr^fwiMKC dei impetret,led fimt
CONTIONES DE PRIMO Qttlt;e ïwig/ extunt uerÃculi hoc cultu digniffimi. ui Chriflo= Chriflophorefanamp;^uirtuta funt tiii tantiie, fhori afcri/ Qiiitcmaneuidet,no^rnotemporeridct. biintur, Nee Satanas ctedat,nec mors Ãibitanca hedat.
Primum, uide ut hic impius uirtutes tantas non deo,fed imdgini ligncie er piilte tribuat,non faltcm fidei tribuit,f yla Ãcit,fi quid impétrant fanât, ut aeäpiamus,
Secundum,uellçfn doceri, ([ua feriptura, quibits miraculis probatumfit,id po/fe imaginé Chriflopho ripritflnre.ltafub pietatis /Ãecie ,dum facerdotiunt ecclefiie dormit aut lueris inhiat,ingrelfumeftingés fcooL pelaguf fuperfiitionum,nemine prohibent, * ° nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tertium,Cur potijfimum uefperi ridet qui mane
IfieâaueritiQuidfiuejperifpeélareti Kdeó neuirtu tem fuam matutinlt;e tn^eâioni aïligauit, ut qui mane/ùerit oblitus,aut tardiusuenerit,quocun^dein/ aps diei tempore /Ãeäauerit, Ã-uftra ^eâaueritf
Quartum, Cur non qui Ãdem tuam imitatus fùe* rit,femperridebitiQui paffus fùerit tecum,tecu gau debitfSedabfitutûnititri ueHnt,qui ilia quteruni.Ab fit etiam ut uïla qu^erant, aut ia qu^rant ,qHi tmiari nolunt,
Qtiintum,Cur non Crux ChriÃi i«jÃeäaÃcitrir dere injÃeäores, qua habet authoritatem feripturai nià melior Ãrte imago Chriflophori quam Chrifii, fit crux Chrijti, ipfa Ãt uere fola qdà Chrifiophoruf,
Sextuitt
PRAECEPTO DOMINICO SI
Sextum,omniumpcU'imum,q^uodhiicrationeho' Plus fun^t fninesplusdiliffint,plus colunt ,diligentius qwmdeolri éklnt,plusque in ipfo cofiÃduM (jwim in tpfum cbn' buimus, Ãum,ut oÃtnd.it,fe non luudare dfum in faniliseiiHt fed feipfos, t^uia non gloriam dei,(édj'uuni cotnmo dum,lt;ttque id paldm perfricatac^ fronte plané Ån^tè tes fe morborum gratia querere. Melius erat fanéhs imitando, fubita morte prduentum faluari, quam nö imiando naturalitermorientem damnari.
yidctur er hic fanéks 4 militibus er nobilibus et gencrofis primo repertwj, quippcmbca^mori fubiti,Teu.^endc todt,eli frrmidabilis,maxime re-pertisÃombardis.Atno cogtant quod frequètiui ibir dem moriunturfbxntemorte.Teu.des jleendetods,er ProfonotMr tton folum des geende tods, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fra Germant
Septimum, Qvod homines ex hoc fecuri quxrunt a, eÃe^ct fine ttmore dei uiucre, cum omnis cKltHrrf fan tflvrum pro timoré dei fit infittutn,ut homines rfd pa nitentiam prouocet.memoriam mortis fuggerat,ui/ Sanéhrum tamfuturam ojlendat.At iUi folumut fitgiant bi«c ct c«ltuf. teneant lUa. Q«4re dicendum cjl Cbrijb, ut uerbum fuumretraéiet,quahdodixit: viglate , quianefeitis diem neq; horam. Qtiia inuenimus Chri(hphoru,qiti pro nobis flertentibus uiglct,cr intrgrwffi diem fentri habeamus,nedu horam nefdamus. Quodfi er Chti fkphorusaliu inuenifjet ChriÃophoru,quo iuÃiccHo ft ipfetHtHî/in'jJctnedcKîcHWJ ptrcMtfrft,qHonw(fo
l ad martyri
CONTIONES de PRIMà martyrium peruenij^etifiquidem eoufque tandem l}ieciamnonin(irmitds,fed impietus procedit, uteH am deuf fuo imperio priuetur, ut qui inj^eéforea Chriftc'phorinos,necaqua,necigneinec uüacreatu/ ra poÃit eo dieocciderc,
S l4UretiU(. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fanâus Laurentius, quem, ut feruet
* ⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* domum ah igne, ieiunio primum honorât,deinde in
fèflp eius, nee fcintidam ignis tvta die in domopatia untur,in alsjs tarnen domibus tttunturigne,quo abos coquant,AcficnoLaurentium,fedignempotiusti-ment gt colunt. At Ãrtetam flulti funt quad ignem S.Laurentio muifumcredunt,quia fit in iUoaduÃt» cr toÃ:us,utubi ignem uiderit,recorddtus iniuriteïra faturin eos qui eum habent. Quod fi ita effet, nul/ lum Chriftianumlixret aliquo dieignem habere. An quia fuperauitignem,idea dominus ignis fà âus eÃf Quodquidem uerum cÃ,immö G/'diaboIi,peecati, tnudi,Gy carnis,etomniummalorum.Curergo pro folo ignecolituriAut cur noneundem colis, pro im/ pietate G/ fiirore , ira, fuperbia,q:abus in Dedo CF tniniÃris fuis operâtibus,ignetoÃus rÃ,quasdenii^ fupauit, et ad hue intefuperare poteà predbus fuis! Sed hac etiä alibi quä in S, Laurêtio quart poterât, ideofit ipfe tätum ignisobferuator. Cuiadiunilus S.fhrtdtius. eÃfodus S.Florianus er ipfe ignota uita CFnomi ni5,necapud ipfos uUo modo a)gnitus,quà m quod in papyro uident eumpiiffitm, effundercaquaminar^ dcnain
fRAECEPTO DOMI^riCÃ. Ãt kentern domunhboccttimcontenti funt, quij or hoc folitm 'm co quxfunt.
Reliquo!brenitertrjCimas.S^näuf vitus (ë habet in mifera iüa faltdti'one. Smtibis Erafmns ttuarorï! pjtroniti,fic tdine ut eerm numero orationüStErufmu/t et (creölis cobtur, tu fané inundabit diuitias. Quid eni aliud agerct tä ociofusf Scd et S.Luduicus de otf dine Nt ittortt, quoniä femel cereuifiä eurauit in uita, iam mortuo beam, aliud aÿ:re non licet penitut.
Sanéhts vuendeHnuf pafkr,iam utilior ejt omni' s.vuendeli^ hutcanibus aduerfus omneslupoi. Et «tK«^ /«rf nnifff^^ tts hominis pauit pecora, mortuus omniü cogitur pa feere, Adhiicnö pudct nos Chriflianoi,ita, insääos partiri negpcia rerü tèporaltH,ac fi eÃet nücÃfH fcr ui, er mà dpia artiÃeum ,ita ut propè redierit ea Eer Lerna f upet ttafuperftitionum,ut rurfus Romanorumillud Chaflitionum, OS deorum, er quoddam Pantheon denuo extruxeri tnus , atque hoc ipfi/m non pro alia caufa, quam ut hic tantummodobene habeamus.
tarn aliquot etiamfaminas fanéhs fuliugamufi interquas utrecenfior fimul er antiquior,ita mérita prior eji S.Anna,alt;ius legenda, mm fit diibiofijfb ma,boe tarne fùit ejb nomine uel grattjfima,quod noua uenit, quia ÃÃidtre eapimus uctcra,et ea qua: certiffimam habentautho'itatem.Sed multogratior, quod non uenit uaeua,fed diuitijs plena,nihil pwfut pTomotura,fipaupcrtat{m addueeret,
I I Seeundof
CONTIONES DE PRIMO
No«4 ffâ nbsp;nbsp;Secundo,quod ipfa pene fupra quam B. Virgo rx
fliuettribus toüitur. Sic Ãmper noua ÃÃa derogant priHinn, GTquot; pricÃrucur. ^xallimns recentia,magis duât uuIgi concurfu ,quä fideli deuotione.
Tertio,quod planum er apertum ell,eam ccepiffe
s, Barbara.
coli proptrrdiuitias ex apocrypha ilia cr uchemen-ter /ujpcéhi legenda,ubi lufor iUe depauperatui, rur fum,etiam dec(xlo,curatus eÃ, ut diues Ãeret. Hoc enitn folum in toa iÃn, legenda notauit oatlus nequâ auaritia.Etob huiusfanila matris ÃÃum, nunc o/ mnium aliorum fanfhrum ÃÃa, nonnihtl obfcurita tis accipere necejje eÃ,priefertim apoftolorum,Ãrte, ^ida pauperatemdocueriit. Atc^utinäS. Annamio, pro diuitijs colerent,ut alia qua Ãiiritus f unt qua rcrët,quo modo ecclcCia Ã.dt,ut coîle^ic quas uocät, eius diei o^endunt. Sed pro his creduntfe faits mul ta ÃÃa habere, ufq; ad ÃjhdiuetiäiädiuÃcquetata.
Sccunda eà fanÃaBarbara,ad cuius legendafimi btudinem multa ali£Ãbricat£,ut CatharinayDoroâ thete,Mar^retie. Earn uero quireligofiffime colunt, id qii£rüt,nefine facramèto moriätur,qd'nöadeo da nabite Ãrct. Alij ne pragnans periclitetur in partu,
via Barba/ ra.
Hæc enim amp;nbsp;aliale^tureadem S.N^artyrin trâ/ Ãtufuo oraÃe ,ut fiquis eius memoria ageret,h£cob ttneret,Prim~i,omnium teÃmonio,legeda iüa Gr apo crypha eÃ,Gr fuÃieila,pr£fertim cu ÃribaturÃifa fedifcipula OrigeniSjGrtatauirgmisnömeminerit
praecepto dominico 85 'Eu[ebius. Deni(l; in legëdam S.Cittharin£,muha eà Vitd fe uelintermixta,nemo n5 fentit,nip cui nullus eftna rina. fus.ld uero egj miroi' pro mea temeritate^an fanil£ iHie martyres pro ChriÃo morientes,tantamdrrogan validilfimS tiäuelhabuerint uelpmuUuerint,ut optdrintab ho arguments, minibus coli,autcert£ fciuerint futurum, utcoleren' adulterinas tur.Sed criHud uidc,ipl'ie nwriintes no orat pro fuis eÃe quoruns culivribus,utiufli amp;nbsp;filuiÃant,fed utdiuitids,fanit!i da fan^or^ tem,fecuritdtë,lt;Jita: omnia permorte ipfie coténunt, hiftorids, obtineant.fortdjfe nö eadem bona alijs prouidentes, ddqu£ipf): idmpergunt. Inde nimirtim Ãifium ejl, ut memoria paffionis Barbdrin£,cy pmilium diligê tius peragitur, ippus Cbrilli,qu£ uirtus cfl ot mniu iUarum pajponum. Sed pne,c£ei eÃe fhidio a» namur, dlioqui palparepoffemus agnofcere, qdâ hodieineccicpd hi fanfh plus habet honoris, quoru legend£ plitj bjbfntÃbularu, aut lucri aut cömodi. Feramus ergo nos quoq^ idoru infirmiMë donee erw diätur et Ãrmetur in meliorefenfum.
Tertio,fanëlaIul:an.tetOthiliaophthaImicigsul-, quia à nullis coluntur,nip qui ocuUslaborät,nee pid/ j vè propter aliud quäoeulos, uolentes ex femel pëio mirdculo ius naturale,et inÃüibile eofequötiä Ãcere, qdâ Årteno longemihià tctutionedei uideturabeffe,
Sanëh Apolonia pro dolore (ièÃKm,pfrpft«o ml s.Abolofiidf. tu honordtur,atqi pro alio nuUo Annofam eius uir^ hitutë Ãl' ardentiffimi pdë,nenu) eà qui meminerit,
I } Sancu
CONTI o NE s DE PRIHOs StScboliifiiat ScbolajUca, domnaÃfkl cjl tonitruiî.Et plané hattcÃdem mî mulimulii fao regnirc,cjuodin ^â 'acung; re audierint aligné fanéhim ucrptum, hue tu eademefeduntpluritnum iialcre,aeuelutdominït conjittutum Etfaardotes alignât h.tnc fuperfîitionê nSrtpritnunt, miximeji lucrum odoretur,
Igtur peut dixi,perm!tut heec deus , c? lar^tur , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eu qKâE pctun!ur,ttogt;} guod magna (intpi-d quia bonui
C clemens tam infimios itapuetts, qudm indigtws ta, remunerans,quorumignaims animus neÃdt melio Verus dei et ra amp;a:«rna pettre, qu£ ucrum deum decet cr dele=* faniToruatl/ Hatpeti cr largiri.Namquirite deum cr fanéhsco tus, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lut,qucerë[es primo gloriam dei in illis,et imianonë,
ficut /Ãcit ecclefia in fuiscoüeëbs, alia non petunt^ îmo fl habët auprutur ab eis,ut fola fapiit f^iritua» lia.Nec meliori figno cognofcumr et difa:rnritur,ueri cultores à pilfts,quâp iBw auprâtur,i(iiscoprantur fopii£ tëporrflw. Sicut enim deus iupitie exteriori eS firt exttriora bona,et auprt mu:riora,ia iuflitiie in/ ttriori cSpft interiora,et auprt exteriora.Qjiod in 0/ â tnnibus fanëhs patet.qbus fi no in e^èë}u,tamè in af fiât abfhiHt têporalia. [dea Hat aies nihil mereÃtur in cxlo,tamë merëtur in terra. Et in hoc benepciut, quad nod diabo'o hÅcpctunt. Sic eni facerdates et reiigiofos multos,pinguiter et fuauiler pafcit,q O, më i« rost uita nihil aojit, q qd' horas anonias et pi ^de etinuiielegutfempi et orant nunqud: in quo ut
PRAECEPTO DOMINICO S4 pM fatisÃäjjc uidentur deo,itlt;t deus fibi fatisf Ãäjeuidctur,fi eosuelut altilia faginet in hac uia,
O B IE C T I O.
5clt;i oggMniunt hic aliqui contentiofi ,nte Umer^/ rium eÃe, qui pro neæjfitate corporali fanélos inuoa ri prohibeä,cum ecdej'ia quoq; orct à pericults men/ tif cr corporis per eoru irtKra:J?io«fm likeruri^ut ibi: Et ab aduerj itate liberemur in corpore, cz 4 prauis cogiationibus mundemurin mente,g/l'imilia.
Demde adornant fuam piam,ut uoainc, intentio ncm,quod temporalij no qu^runt, nifi quatenus per ea commodius jpiritualia quiererepoÃint,cr diutius idea uiuere uolunt, er fjni,ut pÅnitere, boni fie re pojfint.
Tertio,quodnonttUilisfitperfuafum,utïoan,Ger lo» Geffo/t, fonfentit,(jnchs in c(xlo,j'ic effe dijlribuadona eiuf modi,fiaiti in terris babuertint dona diuerÃa jfiiritus, tuxu iUudj.Corintb.iz. Alij gratia curationiim a^e,
RE SPONS 10.
Primo illud Chrijii oppono, Primum qiuerite re* gn:tmdei iufiitiamcius, erbac omnia adijciëtur uobis.Etiterum:H^c enim omniagentes inquirunt. Si Chriftus cos appellat gentes qui talia quarut, jfie ro mihilicerecos infirmas Chrifiianos appellarc,aut certe ignauos Ztf pupUi defiderij homines,
I 4 Secundo,
CONTI ONE s DE PRIMO '
Secundo, Nec prohibeo fan^los inuocari protem poralibu!,fed quod fotu pro temporalibus id jùditnf^ damna,negleâscorum uirtutibuset exemplis. oflrn deüunum ex omnibus fanffts, gui pro humilitatCf uel alia uirtute,antà habcat conatrium eultu eSquot; no/ mine,guantumhabet fanéks Valentinus promor/ bo eaduco.
0 d bene. Tertio,Ãttor, gdâecclefiainletanijsà jùlgure têpellatc,alijsq- corporalibusnecejpcatibus,fe libe» rariorat, Sedordinereélo id Ãdt,primu mifericor/ diä,et remiÃionepeaworu.Nä Paulus iujfitora/ ri,ut pacem ctr tranquiüitatë haberemus in uita.Sic tu quoque Ãc, uiues,atq; ex me nihil audies con/ trarium tibi.
Ctuarm,Ãtcor,inÃrinis inÃde liccfe,ut Ãant'Me, O- uiam petunt.quodeinÅps melius uiuant.Sed duo hie dicä. Quis feit,aut de feipfo audet affirmare,tam purum fehabere a)r,ut amfimpliciintentioneiUape atfciuod maiorparsfimuletpotius emendationem uitte,exitus probat. Nlt;ttM Jrré GT femper efficiuntur SalutiÃra peiores,qui ex plaga, aut caÃigatione dei liberantur resdei nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;importunis fuis uotis,ut hoc ipfo deus Ãultitiä twflrä
uideatur tejhri,fcilicet nos non inttlligere,quod duM flagellat,fanat,Gr dum remittit manum ad noflrunt uotum,potiusmdgis finit cegrotare.
QU-ido uia Se(undo,fi uisu!tamcmendare,nüquam idme/ emendanda. Hutëris,qu'amfiinflagello,ideft,uerijfimaemen
datione.
PRAECEPTO DOMINICO. 8f datioe,(y medicina uit£/a:pto^[eueresuÃq; ad mor tem.H^c enim emendatio uitlt;e,tinto ejl folidior,et co fiantior,quo non tx te, ^ed ex deo longe uotum prjeuenientecoepit.Aut quomodo poÃumnunc recitii re omnem gloria (y dignitatem uitic paj^iuie ? Stulti fumus omnes qui uitam prafumimui emendate in bo naualitudine,quom in aigritudinenon inttlligamus earn e[fc emendari captam,et longe eÃe excellentioe rem,quant omnemuitamaftiuam,Quare ChriÃianis tdpotiui fuadendumeÃet, ut non modo £gritudines libenterÃrrentffed ipÃam morte quanmdus optia ' rent uenire. Nihil utiliut Chrifliano,quà m mori uelo dÃime, utS.Cyprianusdocet. Atnosluuenalëmat ^taudimustorandumeÃ, utÃtmensÃanaincorpo re fano.non fic B.Augtifi. cyuando nor Ãumus fani, tune maxime conatpifccntite morbus eft injdnus^ mm quod qu£rendaftt malaualetudo,fed quodillata per deum,tlt;t optimut nundus dei fitexdpiendatquia nul Notd, lum bonum fineuoluntatedeiquerendum eÃ,
QMMfo, hoe ipfum quoq; deiu optime prouidit, ut aliqui fandi habeanturÃrmidabiles, amp;nbsp;uelut uin dices,propter obÃnatoset duras ceruiccs.Sicut S. An tonius,amp; noniilliahj. Atnos,ChriÃianos docemus, quorum eà Ãducia, utfancTvrumconfortio aliquan/ do eopulentur.
Sexto,('do noudm iltam opinionent eoru,quod fi/ at inuitafanili diuerfisdonisÃiiritus erantdouti,
I P itaoy
CONTIONES DE PRIMO.
ïfel nuc in calo eofdein haberc^differentef grJtù Mauxiii4ndi,led eg} non uideo, quoniodo id poffint prob(tre,nil'i dTguendo d fimili, quad ârgumêtum in ijs(jutC funtÃdei,eji noantiffimutn. Quidenim ati/ ud/âdtdiabolus,(]uum in angeluni lucts feje transÃ/ gnrät,qudm quod urgui 14 Ãmiliiiiut quoi errores in tcelefiam inunduucruntfubnomine ChriÃi,amp;Ãtna âvrüeius,fub jÃecie fanfhnttis, fub pi4,ut didtur, in tentione,cr zeloatholicie Ãdei, id eft,d fimili? imo quot ueritatxsreijciunturÃubpieate aurium nimis te/ nera fub nomine feandalif
QKOWOtio p comitten äumpnffis.
Id eg) uideo,quod ccciefid non diät: Sanék Pdu/ le cura meu uutnerd,fed, Oru pro me. Ideo feiend» e/t, quod oes funfh omnid pojfunt, zSâ tuntu per eos tibi d deo d4ri,qu.(tum credis te decepturu. QUdre oid lud comendes ei,in ejuem mdgs es djfeäus ,priniunt peeatdtud er neafjitdtem dnimie, fieut S, Ceà lidfè ätinnuptijsfuis.omnes fdn^s per ordinem inuo tuns,pro fud (dflitdte ferudndd dpud deum.
Quod fdnè etidm B.Aug.t« quäddmepiflold fen* tit,quod uideliat deus per unit fdnéhm, imó inuniJ loooÃieit,quodin dlio non fiât,non improbo. Quis eonfilium dei nouit^fiipfe diÃribuerit, reäe diÃ-rie butueli. At noideo tibi fdlutdreeà in fdnóhs pdrtiri negodd protud fumptioe. Viide non dixit, qdâ mdrty res dlid er dâid do/iddeceperint in glorid,fcddit:^5 ttolititÃeriin oibus memörqs fdtt^rit ifid quje i«
PRAECEPTO DOMINICO. 8lt;7 iHo fiunt crc.Etfi,utdixi,deus it^t[ufjvrt inÃrmoSt gui tdlia folum gu^crunt infi{n(lis,don:ins pro fu4 utj lunate,quod qu^runt, nojlrum tctmen cjl,CbriJi:w-nos erudtre,e3' ud per^Htonem indue ere, cr fit q««. funtf'itlubrù,cr meritorudocere,ne aUquddoddid labantur errons ,uiex j'anHis dei fibi idolu fingant. t^eque enim ejlmeritum frfttjri corp(w,!«Mt pecunil t(ugeri,fed inÃrmari i t cgcrc, id demum eji pulcbri» fi mcritum prudenter tu'lens. Hlt;ec de extcrnofun» ihrucultudiHiifufficiM.
DE INTERNA ET VERA SAN/ dorKf» honordtiotte.
Verus fan» Horum cultus et inter/ nus,
SE C V N D O coInrttKr fanHi uere et interne.
Kicautem cultuscufijiitinhudecordisprimu, । dfl«de in uoce ft operf Ãris,id e(l:,qM,tifo(ie«î liudet i tMr in fanfhi,^ ÃuHi luuddtur in deo,ficutfcriptu : e(l:Ljudatedomnu in fanHis eius, laudute eufecu/ dum multitudinem mugniiudinis cius.
Sic Puii.Gitla. i.ÃciU'e fcribit primitittoschrijlitt nos : Cl- inme,inquit,cljriÃcxbÃt dcu,Ãic Ãeit P fui. Ito. ConÃtebor (ibt domine in toto corde meo, in con filioiuHorum congregitione. Mugnaoperudo^ miniexquifitu in omnes uoluntntes aus. vnlf cniM dominus enurrari gloriü fud,etnnnunciuri opeï4 mu nuufuuru.Sicut dicit-.vtann-tcientin Sionnomë da mini,er laudem eius in l-Jierufulem.'E.trurfM'.Nnr-retbo omniet mimbitid Wit, item ; vtcnnrrem omnes prfidicittiones
CONTIONES de PRIMO pTtedicationes tuas in partis jiliie Sion.Et multa aliit in Pfdlterio, idea emm operatur tot cr ana in fan-{hs,ut iple gloriÃcetur.Rurfus dicit: In domino Uu/ dabitur anima mea. Et alibi: Laudaminiin nomine fanóio eins.Et P fal. id. L^tabimnr in falutari tuo, cr in nomine domini deinoÃrimagniÃabtmur. Sic enim ApoÃolusdocet: Quod quigloriatur,in domina glorietur.Qÿare non e^i dubium,quin fanili nolint in feipfis laudari cr gloriÃarijed in domino,cr da mtnum in fe. Et iÃe modus colendinan modoerit deo gratus, cr ipÃs fanélis acceptas, uerum cr tibi falutaris,et inÅmparabiliter utilior,qudm fi propter te ar tua,eos coluerts, imà folum iüe eà falutaris, ey alius quilibet noxius.
Qtto Vnde utprorudibtiidemMmodum,illefâticeto3f fanili in deo Ht uere fanÃoS dei in deo, qui opera lt;y gratiam dei tolendi. nbsp;nbsp;nbsp;M illis intuitus, cr mediatus,mouetur cr foluitur in
dulcem affvtTumerga deum,quod tanta,(y alialar/ ffù in lU'S dignatus eÃ,uelutdicerel: Eenedioo te e? gratias agi tibi pijffime deus, quia itterna miferioor» dia tua. sanâum enim hune pricueniÃi ©â de peca/ ti perditionisq; majÃa,t!im eximtu gloriji uas tibiper/ fêà fli sic deu laudaÃi in fan/lo fuo.Rurfum ar fan/ âum ipfum in domino ita laudabis,o' fanâedei.N. benediéîus tu im Ãlqs hominu , qui dignusdeo uifus es,tam weffabilis gratig, et glorig dei donis ornari. Q^emadmodum S,Ã,lizabet benedixitbeatamuir^
nemf
PRAECEPTO DOMINICO. 8gt; S,ïtiem,dicens:BcnedidA tu in mulieribtif.BeM qu£ ^y^didiÃi, perfidetitur in te,quiiediéhlfunttibid do/ tnino. oporiet enim ut diuinx gratiie odoré, ejfufunt in[anfhsdiü papiitt,^^ttulitsboniatis eiuspr£/ guÃcs^ut amp;nbsp;tu inamorê dei Ãumndaris. QkW enim uUud junt [anâl,mfiuelut^ttul£roris,feu^tt£ Sdndi^tU npiliumindndnnis eycupice j^onfi,ficatdidt:Ape/ ri mihiforormca Ãgt;ofd,quia caput meut» plenum eà roreez cindnni meiguttisnoélium. Sicen^Mi/ che£,y,fan{hs appellat rarem,dianstEruntreliquine litcob in medio populorum multorum,anquamros à domino. Quia totii quad funt (y frciunt,ros gra sanÃiduic/ tia cceleÃis ei1,jpirans fuauiÃimam deimtfcricordia fuperÃlioshominum.Sicficoportetomnemgloriam fanilorumreÃrreindeum,quidcdit eis hancpotefln nratiacale/ tem.videeccle[iam,qutedeB.Virgnecanit:Benedi= ^Ãliutu,fed,ädomino,quianonäte,fedperte fru ' élum uitte communiauimuf. Et in omnium fandorti fr/hs, Ecclepa orationem dirigt non ad fandos, Ãed ad deum cum nominibus [andorum, eorit mérita ex deo ueniÃe proteftans,deinde pereadem,preces fti/ Of deo commendans. I (k enim Ãacrifido laudis pri mum riteperaHo, tune demum fubneäenda eft peti tio noftra,primu pro ftmiH dei gratia,nouiffquot;ime pro temporalibus. St tarnen temporaliapetere poteü qui fitit [friritualia.
verum ifrüinuoÃitiOjGrculturafdn^loruadeo efi Verut [an^ , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;negleila
Co N TI o NE s DE PRIMO tul/ tieglc£la,ut non folum non meditentnr opéra mifea ttis negle- rtcordiiedeiin fanâisfuis,ftd ctiatnne[ciÃt eornni gelîa,imo çj- nomina,ftcM iQf, janéinm tYinita/ tem nominauit dreyfrlcïcn ,adeo non quid deus boni iniUis fèât,utglorijicetur ,fed quid boninolis fad/ ant,ut nos liiemur,cofideramus. fi. t ffiritus fanâut Fe^li dies f^edefia Chrijii id intendüt certe,i : omni eultu,^ fandorii ad fâtgt;td:ortim,fdlicet elcuarccornojirum in deu, quidinflitu/ diuina opera,cr parare fdudam ex contempla/ ti,itèeorun nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^atiarüin illos coUatarum,ficut Chriftus Mat,
dem cultus. lnâ^â^^iopt^'âtueftrabona,Ad quidfutcrusme/ um non doleat^nonâ.fed ut glorificent palrem ueftrit qui inealiseà .HicB.Augufl. utnondefpcrrntjitt^ quit,etiam fibi,fi uoluerint,pojfe praftari. Etfandi quidè bac re^la, nbsp;nbsp;eo fne,taxer unt,e:^ bona Ãx/
runt,utlucerentadgloriam dei. Et Ãt diabolo opérait te, ut eorum uita cz opera non eo Ãnc pradicentuf 4ut celebrentur .Ipfi per omnem uitam qux^ierunt, qute dei funt.Nos uero no folum in nojtra, fed c itf fandoru uita,non nifi qua noÃra funt,qU£rimus,rti hilfolidti de gloria dei. Etpaffim pradtcatur folunt quid quantîipoffint tn noÃriscommodis, no quart' . turn Ãicrit mifericors deus in ip fis. inde procediur ad Temeritas cxtremam temeritatem amp;nbsp;audacem contentionem, rtdrfanflorumincalo fublimior fit ccramdea ,qua/ prxÃätia eö p jpi-, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãeerint ae nö potiw deus. Qcitlos omni/ *
teftdentium. carnem merfimus ey' 4 deo auertimus.
ims
PRAECEPTO DÃMINICO 8lt;
lmb noÃra ittate(qKoddetcÃabilius)eb reddäui eà cultus fan(lorum,ut melius Ãieril,neqi ÃÃafans äorum itgi,neci} nomina eorum fciri.QÃod ut cogna fcas percuryc fupctÃitioncs Ãiiki KHlg,C «idc,p4-trortâi4!nlt;t(iiM£i'ptdi«£rfür«mlt;irtiÃcMm. Aura/ rij ftlgt;rifan^imE,lo^um,Ãutores CriJ^um cz Cri/ 0(gt;iÃiioriit Ã)!ni4n«, ÃiUones S..Seuerum,{gt;i{lores S.lHcÃ,mcdi difciplina:* ci CofmäoTiamianu-,iuriÃiit SAuonem,artiãS. rum,nation Clt;tth4rin4tM,4ltq«4ndo CZ Ariffotticm bakent patro num^j^ittro nos.Altj (tlioî.Et FrrfncifuHW Ktlian-'OMjquielikftna/ «i» tio fuM.Std qwomodo bot honorent,lt;td«erte. nbsp;nbsp;Pri
wntw nihil cor« opera «el exèpla curât,deinde (juan/ do ad fwinmut« honoris ttMr,t«anc mijpf« celebrant, ' 'V eo toto die Ãriätur,nec alio ^«o^ indicia nià ue |}iCZodo,tant«fèriâ[imMl.intespoti!«lt;}«à niagëttî.
CieKrKlafciMijs,cä(ihiw,moribiM,corden!lt;n^täalie/ rgt;o à deo,(jKani co die,tèp«s perdentes, imi Ãanfhs nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diesp:iy
illudcntes,AC à Bacchanaliauel Saturnalia agerent: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cbri«
atq; bicc «pj; in alter« dicm potando,ludëdo,Gr bre^ Ãiani hoep/ niterufc^adc£des aliquâdoinÃaniendo,perdurant. ditiffimoÃca Haccniejl gloriafèfkirîtdierM bispdiâstêporihMî.
itt «tnccAnuhis awt «H«portent« gëtiliîîdeor« fit faedius dehoneÃatu,imb nec poreustuMsitafccoli fuÃineret.Sed itapr£ualuit ira dei,et tradidit in fen (Hmrcprob«m,Mtfint omnia peruerÃfÃma.
Qjjanto reftius erat,h«t«ili nbsp;nbsp;quicto carde,pacA
ia^ dama pareereÃci,^y' pauperihuî uocatif minir.
Ãrart
CONTIONES Dfi PRIMO flrare prandiu, imo melius erat laborare er omnid opera feruilia perficere,quà m iti Ãriati.Nö enim eo tumultupomp£ luxuriie,fed quietudine( u^de er fabbatiffare dicitur) ercharitate inproximum fertii tur fan^s.Quod fi turpiffimum tu ipfe iudicares,à quis inÃflo paÃhie uelnatali ChriÃialia perpétra ret,curpatronum tuumeo honoras,quern tunc maxi _ mepropofuiÃihonorarefAnqui totuannuÃit quie in quo Chri tus er femrus à tuis irrifionibus erignominijs hoc Ãiani Turds die,quo minimeoportuit,(ifdem uexaturiCur excerd
peiorci.
mur Turcuf quod ima^nes ChriÃi er Ãitnôlorum fa de cofpurare dicunturiAn nondü inteüigmtK quod iüorum Ã^ura oÃendit nobis deus,qu4in fibi digital at, quod nos ChriÃiani fanóhs fuos in ueriMe et fa
dint conÃpuratmusi Quà m pulchra rf ligo etpietas, fanilos dei nemofadius blaÃhemat, quà m ipfecu' iuseÃpatronus,necidaliodiema^s quà m eo,qui cultui eiufdem facratus eÃ. Fitige 4« tu talem fuÃine ⢠ve poÃfis dfc inÃmo homine cultum, id eÃ, iîlufioné-â . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hic Pontifidbus effet fumme uigilandum,
imo faluberrimum Ãret,omnes dies ÃÃos abrogare, Fefli dies op pauciffimis Ãruatis,in quibus maneuerbum deiau-probrium ec direturermijfa.Nihilenimfuntfabbatanoflra,tufi clefise, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;opprobrium ecclefi£,er no eufebia,fed aÃbia in de/
um,ut fatis nimis ualde doat experientia. Poteà er nobis deus multo amplius quà m ludais diotretodi et proicci folcnnitates ueÃras,et illud ip,». Sabbata ue Ãrd
ÃRAECEPTO dominico. 8?
flrd cr Neomeniits ueftrai odiuitanima mea, Supereil adhuc geminus abufusin cultu fanóh m. Primus e/t in [uperbia etabufionep gloria vani, qua inuicë quidâ concrrant etiam de fanilis, dum quif^ eum qui uel fui Ãudij uel ordinis fhit,niti ht)- lia cflfbrcM fri.ere,ut eum cxteris omnibus praà rat,nontamquod uelint fanëhsdei honorifiari quâ feipfos, qui taies habeantpatronos. Hor«« uaniat cr fl late patet,Qr plurimos occupet ,non tarnen au/ dco latius profequi, tu qd.â pulcberrima Ãecic ador nati,Ãcile me temerarium iudieem proclamare aude rent,feq; p uriffime excufare ,tum quod ipfos proce/ res Gr optimatesecclefia quoque eares tangit, qui funtmultoimpaffibiliores^quamcalutn ipfum.Nâ çapit gt hinc Ãrme turba Ãaternitatufii quadam oriri,G;-nefcio an tot Ãaternitatibui tandem effid-ant,ut nec Ãatres necforores retineant, Sed fit hic âtliorumiudicium.Speà es eftbona,non lieetacriusta xare^donecclarius feipfum prodat negocium.
Hue dicerempertinere eos, qui fiÃum Coneeptio/ nis beata Virginis uolunt effe primum Gr fummunt omnium,G/ quinouorumÃjhrum dignitate,priuile/ gijs,indulgenties,replent lotos fermones.Nec frujira nos quoque uixiffe uidebit poÃritas, quia nouts Ã~ flis Ãcimusuetera uere ueteraffe ,fi nihil aliud Ãch mus,hoc unum fatiseft dignum atema memoria.
Spero fitturum quod adhucÃflum Abraha etiam m celebrabitur.
CONTIONES DE PRIMO ukin fide diu fuit origp falutis et pro miÃ'us Chriftus.Sieni Abrabis non promififfetdeus, non füijfiet Chrifiusnutus.EtÃrtediem Adif er He «(e^KogMcÅIffcrd(iKm,c(l prlt;edeflinatum. Itaqueue nerunt dies in quibus omniu libètifiime doctmus er audimus, prjecerea, qult;e funt antiqu£ (y/olidlt;e ueri tutiSfUt Apoftolus ait: A'ueritate quidem auditüa^ ucrtent,ad Ãbulasautem conuertenMr,coacerut(ntes fibi Magiflros pruriêtes auribus, t^on quod damnent affvifïum pium ad noua fiÃAtfcd quod uideä non pau Nohl, rxtolli, adinuidiam ufq^ aliorum. No» e/ gentfan^noftra fuperbia er difcordia, immo non ipfii, fed nos idola ex nobis Ãämus, er fub nomine fanä)rumnos ipfoscolimus.
i.AbufiiS Alter abufusejlauariti£.Erigunturpaffimere» ikMriti-t. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;funt ecclefije faper imagintbus non eöfecratis,
prtefertim tibiconcurrit fedufülis turbaunlgi,nee ipftc eeclefite cofecrantur, in quibus prteter ffieeiö et nomen pietatis, nihil nifi qurftus quteritur. Si enint fub nomine Chnfii diabolus mittit Pfeudochrifios, quanto magis fub nomine er ima^ne Mariie aut al/ tenus fanfü^potefioperarierrore er illufionemtAtq^ fo liberius,quoneglellius nos Pauli confilium habe-tnus,Omnia probate,quod bonum efl tenete.Et iUud loan.Probate floiritus utrum ex deo fint,nos uero ffie de bona contenti, flitim fine probatione aeeurrimus.
A diabolo fipadthos difcur fus diabolus.
tint huiufino , Primo,utpopulutn 4 locis fiteratis trabat, er affe di difairfus, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^bint
PRAECEPTO DOMINICO. 90 ûumdus alicnetäfacrK, propb^nM^ dijtribrft ,d» twuis feniper Gr alienis accendit curioftiinci} jïuitt Hoe enï meruerut-quifrflidiut ccclefüfuadotnepicS,
Secundo., ut per boe dccipidt oeeaponefw «élut i» flAm^negligendi uerbi dei Gr parochialittm officioru. Omitto qnoct per kmi perdant tempw, Gr fubpa» tidmpro|wnd««t,pee(at» njKltù fefe onerdt,dum U4 iJdfibulantur,uelMdiunt ueluident.,Grdomum,rè, familiitm,negliguntfhoc e jt,fr»pTd Ubordrtt CZ »mmI td mald comniiitunt.
QMod dutew tdlej cotjeurjus fint ex didlgt;olo,prlt;e terea que di£hi[unt, ipfc ettdm prieeepj concurfut uulgi declardt, Fernnt enim uxores Gr fÃmulos in/ ter hiboritndum uiit operdndumraptos juiffe ,dc ue/ tut rflinqutrc opuj codfhs, q«od à (anih pt «e^MdqHdjfed ejt cuidentijJimdclicmonniUufio.Spt/ ritus fdnóhts non ep Ã)iritMJ Kmeritdtiï GT prifdpi-tationis,fed Ã)trit«j cÃfilij,nec rewoeat prieceptié (km, ^«0 pr(ecrpit tnulieri tjjc ptb potejfete Miri,fme ««i«j föfenfMetiduotdfudnMndfwnt.EtferHiï, «tdomi» «is fuis pdclitcr fcrMid»M,«ibil Jrdwddntcs, quotnodo erg) nunc eofdem rapcret ad Hiobedientia td ri^de frobibitafVndc aMdt«t,tibi talcs ccclcfiie fùerunt eon fccratje ,Gr legitimo dei cultu ordi»atlt;⬠,eej?ajje talfw concttrfum. Sedcz »une dicuntwr aliq«« idco «0 eonfccrarijHc definat conenrfus,©' arcfeatlHcrK, O 'cbrijlianos,^ ed impictdte iMcrie qwierut. Hoc' ne ex deo eJt » quod crueem amp;benediéhonem Jwjlincre m » nopo
CONTrONES DE PRIMO
»0«potrÃf Quii uitquä credertt poÃe ChriÃianot, uel ab ajiufiiffimo damone in hunc erroris tdMtbrw pracipitarü nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
tîijhriot nbsp;nbsp;nbsp;sed amp;nbsp;eg} twui hominem ^ui pmile excelfum Hht
ponis ccepit proliituere,fub nomine uirginit Karin, qu£ pbiin jomnifapparuerat ( adeo fanila, di-gna pbi fuperbia utdetur ) fed à maioribut ecctefin prohibitus, flatim ibi quieuit diabolus, er migtauit alio^er ibidem prnualuit erigere lupanar fuum. Vcâ re h£c funt pgna er idolaproÃitutionis,qu£ domir nus per prophetam arguit, in quibusÃrnieantura/ nimn fideles à fuo Chriflo,lt;iui,prohibuitne crede-' remoi hijs, qui cum obferuatione locorti nobis prnr dicantiEaehic eft,aul illiceft CkriÃus, Nolitein/ quit credere, f nr prndixi uobis.Quare tibi fit meria fu/feäum tâquâ negocium perambulà s in tenebris, quätumlibet f f^eciofum fùerit quod in locis iUis prof phanis agtur . No» fwi»» Ãuftra ecdefia inflituit ccelefias er loca earumfandificariptruerbu er ord Qupmodo tionem. d^od fi cuius uxor uel feruus uoeifiretur, reflingeen / fefe arripi tali peregrinandiÃgt;iritu,audi confilium, dus appeti* arripeerttiquernamaliquamcrucem,erfandifiat tus peregri/ dorfum eins aliquot iäibusÃrtiter, er uidebis quod tiandt. hoedigtodei eqdetur dnmoniumiüud.Kulieres ent utsutfeduf}iles,foletÃmiliarius iftis nugis iUuderei, Dedicatia- Tertio, vbi non habet poteftatem(ficut uere not» nes Ãcquen/ ubiq; habet) in locis_pphanis,Ãät hoc in locis facrif» are, inftin/ Hocautem Ãät quandoreliibl matrice fcctefia,pere dus diabolic gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;grtK4ii
PRAECEPTO DOMINTCO SI grinari folidat id dedioitiotiei crpatrodniialiarit ecclefiarum ,uel in defertouel pa^s pofitirlt,ubi a wen uidcas tot tubermt G- ginea, at Babylonë cref derepofjif (ficenimhodieagunt dedâcationum cr pitronoritÃjb) uejperi ucrodomu redeunt pleni Mt lt;nbsp;cz alijt portentit pecamrum,^uibus ibidè fcruierut.Si tumen redeunt: turn firme eji uelutreguluretuliquoi ocadi,4Ut fal/ temgruuiter uulnerart in dedicutionibus ,udeo ut in prouerbiumtrunfierit. Indulgentius dcdiaitionisdi/ 'Prouerliu/w. ftribui fero,cu fefe truc!diiuerint,dut fultem heferint. Germunieii» Hut diabolus mijeirimiii nobis aÃidue auget igno/ winiis^GT adhuc melius ducimus efie alesdedicatio/ ties non toüifCjuà m iÃM fieritdet dominus Eplfcopis noftris altquädo gr4u ,ut has indulgentias rum dedicationibusreuoeent, non (inant diabolu etiä â^diatiëtim de c/cde nofira nobis illudere^cui nimis (itérât permif i^lgfntiie. fum, ^dâerroribus nos iUuderet.
At hie mihi obijdHiur,reeeptie iUg peregrinatioes Obitëbo, td S.Petru in urbe,ad S.ldcobü,admeru(dlé,ad Tre uerim^ denity in diuerfa loea ad honorädas reliquias fanfloru çy indulgentie obtinendas,
RejJgt;o»deo,Nonpeccijrft,qtti omneseasomittt/ R'jjOfâP'â» ret crdomimdneret,nonprieceptie(unt(eduolun/ tariue d(fumptie. Tdmene^ non re(ifidm fetnro iatn Sententia dU H(uiGreon(uetudintprieuahdlt;e,ednt(dnèlt;]uiuolut, tborù defc dum modo id difcant, fefe interim cifdem fumptibt« rfgriiifttiont fojje trtcowpilt;gt;'lt;lt;Hliter meliuî deo fcruirc, crCd'utë buî, w 3 f«4M
CONTIONES DE PRIMO fuitm opmri fi domi ferutant pitMpehb!«, imwo fibi commiiJ'is,utuxori,liltjs,Ã.milite,dotninis, deinde fi flageüa deipittienter tulerint,cr quafcunq; aduerfi tatrs. nero non fatis nobii pugtine reltdum fit domi cum diabolo, nif cr Ãras ctt Dina egreffi pluf oanftonumcorruptionis quteramus. Quantienimre fiflunt (auillationibus curi;, qutbus in domejtic^ ecclefia ittipnngnatcorda no[lra ? deinde crapulis lu fibu!^eto(ijs per oiniiei dies nos uexat,oia tentans,ne pims fit apud nosdei cultus,cr integra falusno]ira, Kiffas aure nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inuentti eji 4 nojtra philargyria,
as erexit aiM nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aure^e tniÃa(fcilicct ab aureo nummo fic
ritM, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pcrfolttuntur) certis cereolis, ccrtis^ alijs
ritibus celebrantur,nefcio pro quo eertiffimo euëtu, ia utiquiffintus hojtis,nec hocfaltent facriÃdum no bisreliquitfyneerum.
titePacerd a
ntendicatur, corraditur thefaurus fine Ãne, er reliâ * * quijs er indulgenties in banc rent uaferrimeutuntur,â ut ubico^jh, fùerit pecunia,nee jlruélura, nee pau/ peribus,fed pro betlo, aut litibus uel prafentibus ext pendantur uel Ãcturis referuenturi
Ctauis Chrb Sicenim cr clauos Chrijli Ãcerunt duaritiee mini fiiad quaftu fleriït,anten fub faitfHffima pietatis fÃecie,ut aureos abutuntur. etargenteosnumosperÃret.Curfifoladeuotioquia ritiir , nà potius papyrum aut tabula perÃrant i Sed quid eÿi lernâ auaritine in ecclefia defcribere tcto,de
PRAECEPTO DOMINICO.
propbfWipfe dej^eram, oninia^ itt unum agt;n cludcns dixit; omnes fequuntur auaritiam .i Wiixima «fqKc itd minimum Sit tüdcm fumïM fummdrunt, Omnes biifunéïorücitltores cötrx boe pâimum pee/ e4ntprieceptum,ciuiii non ([ui dei,fed quie fua fune, in ipfoettamdeo (yf^nflis eiusquitrunt, funtq; fibi ipfis huius operis fui ultimw(ttt dicitur)Ã.nis,Cf tdo/ lum,utentes deo,fruentes feipfis,de quihus poteH ip luddtei Pfaimo.77, Cumoccideret coï,qM(ercblt;lt;nt eum crreucrtebdtur,cr dtluculo Hew'tbjfjt ad eivm, Cf rememoratifunt, quia deus adiutor eji eorunit Cf deus excelfus redemptor eorum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quo mrde
id jicerint^fequiiurâ.ty dilexerunt eumin orr fuo, et lingua fua, mentiti funt ei.Corautemeorum noerat reäumcumeo,necÃdeles habitifuntin teüamen* toeius. Et ïIImJ Cbrijit loann.s.Amendicouobis, quxritisme ,non quia figna uidiÃu, fed lt;jmù man» duajHs Cf faturati eÃis. £adem eaufa er iÃum re/ pulit,qui dixit:Magller,fequarte, quoeanqwe ieris, Ipfe uero:Vulpes,inquit,fi)ueas bitbcntiC tiolucres eali nidoSfÃlius dutem bomitiK »o« btibet ubi ctput f«« redinct,fci!iccto(lcndët,(|«od no propter tefum tantu f fed propter fuâ cupiditatem biïc dixijpt illf.
sut ergs fcrtt«nrtitjixit;QHtM«Itu£Wrc pojlmc. Quid Chri/ lt;bn£get,no«pec«»i(t(M,nofi«£(ltw,rton(i£rticj;pniftt Ãus 4 nobit tern,fed feipfuw,©â toll4 crwcemfHdm cr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fieri «dû.
me.Ittf« : Qtti «0« r£«Mtt(i4uerit omnibus qu,« pojfï* 4et,non pottftejfemewdifcipuliM. item: Quinon
«4 odit
CONTIONES DE PRIMO 0 dit pätrcm Z3' matrem,adhuc autem animam am,non potejt meus eÃe difdpulur,
Porro cum illi etià corpus fuum quiierant, qua corporis funt, cettum eft,quod non funt digni Chri/ fto,funtamendigni aliquibui donis meranariorum, fient filq Abraha ex Cetura,fed non hareditaacum ifaac. si autem no funt digni Chrifto,claru eft, quod non Ãciuntuoluntatem eius,erg) neeferuantmanf datum eins.
^on bfçc dico, quod uelim omnesejje damnatos, qui tales funt,fed ut difeant folufuâ miferiä,cy non fefeideo Chriftianos ejfe confidant, quiafic honorant,or colunt deum,crfandos, imo imperfiâum fuumuidentes intelligant quid ille gemitus fignificet, quern nos Chriftus docuitconfiteri,deinde iuÃit oral renosiDimitte nobis débita noftra.Ettliat uolunut tua,^c:quù fcilicet tales nofumus,cum tarnen efte debeamus.
Bond tempo idea ft confilium dd ticeatcapere, non ifta bona raliaquocoftdat utqsuelit fatiare,fedmagisirritare paruis his ho det deus, admaiorapetenda,uelipfos^imperfiâos,uelfaltem filios fuos, quibus talia non tribuit. Et hac fat fint de hac materia.
V£ R VM «e Pighardiharetici infilices,fua as partes à me adiutas confidant, qui pra ni* tieiuja tsufjc fffiiifuditate nobis Teutonicis (fuperbiifimoià ftidia . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. , nbsp;nbsp;indignati)imponut,quod fandos dei colamus,et ido
lafaâamus,amp; idea contra nos aceruuuerfuum firi/ pturoi
iPRAECEPTO DOMINICO.
pfurx cögngantjin t^uibus prof)ibetur,ncttt{oretquü nifi ttnum deuWfCr ut nobisdpud f«of iuÃifjimä in« uididm conflttre uideantur, infidiofiffime omittunt, quad fcribitur rexDMid Salomon cr multi alif adorati,fimul impij peruerfores fcriptur£,cr fubda lisalumniatoresnoftrit pietatis. ïtm, enimruÃici iüi nos tandem docent,quod folui deus fit adorandus,et gloriantur, ac fi nos idipjicm ne^auerimus unquam, cum tarnen negate nonpoffint, frequenter aulicos re ÿos bonorari, ac uelut adorari, utfà cilius ad regent perueniatur. Propter horumita^rudifjimam cr tufulftffimam ruÃicitatem. Dico eg», ad fanóhrunt fâ*(frât8^tecurrendumomni modo ,ficutinlobdici-tutyGr ad fanilorum aliquem conuertere.Etficut S^ lamon fuum patrem aÃlegat:Memêto domine Dauid, Ãà omnis manfuetudinis eins. Sed ar Irfcob p4hi^r/ cha dixit de Ephraim cr Manafe: Inuocetur nomen meum fuperpueros iflos,et nomina patrum meorum Abraham,ey ifaac.Sedde ijs fuo tempore, fi deus ucf let. Hic fiducia quoq; indulgentiaru tanxanda fitif fet, nifi iam plus fatis tUa, multis modis à me tixa/
DE SECVNDA parte E O« rum quilflt;ede bonaÃlluntur.
NV N C (fedfttM jÿeci'e trafgreffionis dice» die, fcilicct eorii.quipro uero deo,idolii fapi entite zj iuflita [ufi colut. Hi funt flij fuperbite quot m f rum
CONTIONES DE PRIMO rttwrexjBcfcfmotbillc dMolusuocatnrddeo. loi Horum ejl libero arbitr io confidere,non ejfetM le h^benteSjHon egere medico. His folis ChriÃus gr4 tiseà mortuiis,ciuiaÃine ipÃo pofÃunt bene uiuere.Sio olim Pelagatii prlt;tcipue,deinde hxretici omnesper^ diti funt.Porrohodiequoc^ (untf^ui Pelagani qui' Pela- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* fapiuntamen idem uel pfikj,
gM«l obfer^ Pela^ani.Nam Pelagiani deo faltem idtribuerunt, Uiuerint â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;doflrinam legis,erudiret liberum arbitriit.
Hi uero habent diäamen reilit rationis quiedepreai tur ad optima,ut legs eruditiöe,non pro necejfitate, fed pro comoditate tlt;lt;ntK utantur, diffentiunt tarnen 4 Pelagianis quod fine ChriÃo, non poÃe beneuiui meritorieconceduntiGT ita CbriÃusnoneà mortuus propter pccatu,fed propter no meritu. No Ãtiff et ne eejfeeum mori,tit inÃrni poenas folueret,fed tantum «t mereriealii contingeret.Nam finge paruulum ado lefeere fine peccato niortali aäuali(id enim er fi dif ficilc, tarnen afferut poÃibile)huic no eà neceffarius CbriÃus redemptor de poteÃate diaboli,fed adiutor duntaxit ad coelum, quia fi is moreretur,nit ad infirr num,neeccelumueniret. Qua tbeologa mibi uidenr tur afferere, neminem nafei filium irte er filium dia boli,ntfi filium ira diaboliq; dixeris,id ejfe,quod na meritortu Et dum facerdosexfufÃatÃtanam tn par^ uulis baptizädiSfUt locum det Ã^iritui fanifh,intelligr tKr,folK Ãcereexuafe non meritorio,meritorium:fie enî uafa ira ApoÃolus cogtur nuedemu inteUexiffe,
PRAECEPTO DOMINICO 94
E.tbjptiftnifjcramentuconÃrtgratii non in re mià fionè peanti,fed 'mitiu meriti duntixdt,cr iüud jyttt lgt;oli:ConÃtcor unttm baptifma inremijfionem penatt» riim,nouaglojjâtt oportet inteUi^,non depeccatisda^ mniitionii,Ãddepeccdtis nö meritorijs. Acficpeati tum origndle nuüum dtrnnu intuljt mitdo,nifi quoi priujuit merito et uilione dei. E t ed priudtio uifionii, id ejl,omniu bonorum,nö ejl mdlum, nifiuoce tdntu^ fcilieet priudtiue.Sic enimTheolo^Zämus hodie.Et ChriÃus pro nobis ntdlediéhm c? peeedtumt ut de nidledtöh cz pfccxto nos liberdret,nÃdliter 'nt^ tclligitur,qudm q«od eà fdéhis no meritorium,ut dé non meritorionosliberdretideniqiuoedbulum illudf peecntum,pertotam Ãripturd,noudmdecipiet figni/ fiationem, ideÃ,Ãripturd induit conÃtÃonem. Sei ' tnitamushdstenebrdt,dîijcj^tëporire[â¬ruâ¬mus,qit ⢠' er dlids («epijpme de bij diximus Cr egimus.
fâpM diximus:Cum fimus iuxtn B, Aug.undmuÃdperdttiois,nemo iuÃiÃatur, niÃper purdm fine meritis grdtia ChriÃi. Idcoij; necejfeeÃf ut fuperbidt,fibi^ dliquid ejfe uidedtur,(iui nondum defe,fudrdtione, pidintentione,fuisoperibuiinternis CT externis dejperduit, CT lt;td tbrowMW grdtU tre més CT mifer dcceffit.Ndm omnes iüie uirtutes mord Virtutes les,CT fcientilt;e ÃieculdtiutC duplo mdlo cöÃeiunt homi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fdett
nem. Primo,quod non funt uer^ uirtutes et fcientine, tilt;e jffCMkli fed peccdtd et error cs, qd Ãiit neceffdrio ex corde nid ue peccdtd^i iojCrnortiiwwpnatopergrrftià j^îiodnôpotcp: nift
CONTIONES DE PRIMO fetpfum qumirere in omnibus,amp; fic fadut hominein uamum inancm.
Alttro,quod Ãllut lü- inflMt,ut homofibi no wrt lut nee Ãultus uidedtur. QnibtK fit ,utfit fecurut, Cr nihilfUel minus foüidtus de griitiadUierèdti,dunt fdt fe nihil mnli Ãare, licet Ãteatur (e nihil meriH in atbonis Ãcere.
Inde procedit nulum htiut,ut omnet defigt;idlt;tt,iu dieet,damnet,mordent,Zflet,lt;(r^itt,detrah4t, qui fibi difiimiles fuerint, quia cum pharifieo nà eft ficut caterihominum,necunutexipfit. Hifitnt quido» mum fuam fuper harenam adifiant, horrendo pCquot; riculo rsquot; ^tema ruina cajuram.
lufii non te/ nbsp;nbsp;veri autem f trui iujlitine-fdunt er confitentur fe
mereiudicât totose^e pec(ntü,totumc^[uumbonum,nonintra fe, proximum. fed extra f e,'m deo cr mijericordia dut fitu effe uo/ lunt,quia iufiut ex fide uiuet.Non autem iufiifiatur in conffieóbideiomnit uiuenttunde fuismalit pref/ fi,neminem iudiaint,nifi feipfostnulli detrahHt,ne^ minem eontemnunt,mfi feipfot,Gr implenthäcdif lullitia. fittftionemiuflitiit. luUitiaeftaeeufatiofuiinprin/ luliut. ^P^^^i^^iffltttprimum eftaceufatorfui. Uihabent â uere unum deum,ex quo,per quem, cr in quem iuftifi eatur, funtfinepeccato permifericordià dei igno fcentem,non per fuam iuflitiam operantem.Sic glori» fiaitur deus,cr colituruere,dum eiut operibut tribui tur quiequidfumus,imó dum opera noftranö fint »o ÃrJjfed dei, ficut Chrijlut ait: DoUrina mea non efl mea.
PRAECEPTO DOMINICO. Sf wcojifd nihil nobitreliólum eft,mfipeccjtumtftiilti/ tia,malttiit,fierditio, (3quot; cottfol io:ac per hoe non pof fnmus nabis tn ulloplacere,autidolum frare,redaéli innihilam,ex quo er uenimustremanentefolo deo, omnia in omnibus.
Sed qu.tndo hac d{cimus,übijciunt, ergo non funt ohteiHo, Ãdettda bonaiSieut A poÃolo quo^,hiec ipfa doanr ti,obiieiebaniur,fiiciamus mala^ueniät bona,quo/ rum damnatio iufla eÃ.
Idea illKrfÃ,o«d£'Hd«gt;»,Pnw«w,^HO(lMoprobt RfJJtonpa.' bentur.fed quam maxime dotrnturlona Ãeriicontro/ uerÃa dwnuxaf in uoabulo,bona,eöÃÃit,Nam fine fide iwpoj?ib(lf eà pljctre dco, er omne quad no eà ex fide,ptccatum eÃ.ittafane bona,qua tlli uocant, Hdiuraliter er moraliter fi{h,ideo [unt malacoram deo,quianonfiiintcxdco,necpropterdeum,ideÃ, Q«lt;lt;rf natu tiott eognofeMitur nee reÃruntur in deum,fed homo ralittret ma fibi ea tribuit,er in eis txnquam fuis, pbat,am non rdliter Ãiftl fint fua, ittnd fnim additamentum Leuiathan,facit, non fint deo ut omnia fint apud deum nMla,quantumlihet Ãgt;eäo/ deceptit, fafint corä bominibus ,unde Paulus libera uoee tum fupergentes quam ludlt;eos cIlt;twdt;Non eà iuÃus, n3 eà qui facial bonum,omnesdeclinauerut,fimul in» tilfI fafh funt, vt autem bowo agnofeat opera fua effe dei folius,gratia cum iüuminat, natura non dar eet.inde fît ut talis bowofit pattenr r:yâ mitis,ftueui^ tuperentur fttie laudentur eius uerba er opera,fdens,
uibil ainittit,cttm non fint fua, At natura /ùrit.
CONTIONES DC PRIMO uli uituperatur,cr infanit, ubi budatur. Ratio 0« tnnium tft, guod fiJet jjies non habet aâiud Ãenda mentum, nifi folum deum lejum C hriÃum, petram iplam,Gr nullam prorfta crcaturam.Ratio autem (:!r tiaturahabet Ã{ndamentumharenam,opera fua bona Crfapientiam fuam.Indefit,ut homo ruentibu'f fuis 'Operibusbonis,fiperdiÃamiam,irafcatur,fiperoona Vlerita nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;criudicij diuinireueladonem ,deÃjeretin
ftif nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;autèetià ficaditrefurgit, er cötracon
wo» (ontrlt;(deimifericordianititur,ficut feriptum efl:QuoniamrexÃieratin domino, e^in miferisor/ dia altiÃimi non rommouebitur.
Qu,ociraL diffinitio /^eiapud MagiÃrum Senten/ Harum,ueleÃfalfa,uel eà obfcure,er non intelligbi liter pofita,quia Ãgt;es no prouenit ex meritii,fed oon-tra,meritaproueniutâ¬xÃ'e,quiaficutÃdes,ita,j^ef, iaeharitai,ne(effeefl,utfintanteomneopusmeriti priores.Prouemt eni Ãgt;es no nift ex miferente er in/ fundete deo.Nec habet obieilum uelmateria feuÃn damentum aliud, quam ipjam nudam dei mifericor-diam,nequaquam opera noÃra,quie junt potius obie-üum,er ex quibus prouenit deÃ)eratto. ChriÃtu no/ bis uixit,er meritumnoÃrum cfl,fi erc Jim«î in eti, Credentes autem in eo, iam non fibi uiuunt, nec fua mérita cumulant, fed ChriÃo feruiunt, ef uicijfim Chriflo meretur,Sic enim ApoÃolusdocet Ro.ia.Sü ue uiuimus, domino uiuimus,fiue morimur, domino worimurÃpfe J^es noÃra, et nof,ut itu dixerim,Ãgt;es
PRAECEPTO DOMINICO feKcxpcóhtio eiuSfjicut filius eÃj^es patris,et pater ligt;esjilij, cui omnia prouidit Gf thefaurizauit.
Qjiomodo autcm defuperbia rerum j^iritualiit CofiJere in dixi,ita cr de corporalium rerum [uperbia inteütgi eorporalibut tur,ut fuut diuittie,forma,gloria,potrntia,fiuor,ge^ impietus eÃ^ nus,uolnpta! c^fimilia.ln ijs enim lt;juic3fidit,ftfu perbit,alios^ Ãflidit fui difftmiles, maniÃÃum eft, quod btee fua Ãdt,deoqi r^it, nbsp;nbsp;fibi i« ido/(t tranf
tnuat,QU£ ft foliusdeieffe lt;xgt;gnof(eret,non di/hn» superbiit re gueret inter fe,c/â quemlibetperditiftimumhominè, mediumefft/ nihilq^ plus fcfe habere faKTetur,mfiqwd folus te^ ÃtäÃimum, fus Chriftui eins fiduäa eft. Sic fteretffi boe prtecca ptHm feruaretur,ut nulla fuperbia,ideft,nullaradiXf nullum iniäu peanti,ae per hoc nulla peatiu effent. Sedpax,amor,mitit!is, larQtAs,pattentia,Gr omniu Uirtutu plenitudoy quod no in.bdc uita jperädum eft, idea fempcr manemus peccatores, O' buit« preeepti tranfgreffores,folohocpcrijictofdlKJ.qdâ bdc tranf greffionem nonignoramus,neejue negamus,neq^ cum impijs uerbis maliti£ in peccatis nos exmfamus, fed cpnfttemur,cr gemimus auxilium gratiie, ©quot;rfgHi fiituri aoxlerationem .Quahumiliate meremurnoa bis igno[ci,in ijs qua: minusÃ.dmui,ficut B.Auguft, aif.omnia mandata implentur,quando quicquid non jit igttofdtMr. Ignofdtur autem cojitentibus, ^nidbw tnilibui deus dat gratiam.
Vnde cauèda fJl tlld pernidop et adulatrix' glop pjimo (otius humilititit fxpHltrix,çz uaflAt: ix,qud didtun
CONTIONES DE PRIMO
Pelliletli dià tur.Deus non requirit hocpricceptum impkriin floff4t hac uitlt;t,facit enimhitcgloffttfecuritatem nocentif fim4tn,dilfoluït minus,amp; remiuit genui ^lrenuoru bcüitorum.Et eà unum de puluitlis,cr ceruicaltbus, ^UiC in Ezechiele dimmt dominus. Nifi fine inteUù gitur,feilicet quod no requirit quidem ab ÿs qiâ ipfi ifeipfisrequirunteiufmodi plenüudinem,Gr dolèt, itqueconfitenturfefenon implere, es- ideo Ãfiinät egredi,iy cupiunt diffolui,ne fintdiutius cum pecea to,Grinobediètiihuiusprtecepti,fedcum Chrijh cr iuüitia, et plena obedientiaprieepti.[is,inquam,n3 imputât, nec requirit. verum qui ipfi non requirut, Cf exigunt d feipfis,fed confuuntfibi puluiUosfub minibus,fine timoré inceduttt,certi, quod non re quirantur,ab ijs certe exigetufc^^adnouijfimuqua/ drantem. De ijsdicit Pfal ,9. Propter quid irritauit impiusdeumi dixitenimin corde fuo,nonrequiret. Q«i enim non agnofcit fe pr^eeptu non debere,q uof modo fe agnofcet ejfe pecacoremfqui autê no agno/ fcitfe peccatorem, quomodo timebit den et iudicium eius f qui autem non timet, quomodo humiliabiturf qui non humiliatur, quomodo gratiam confe» queturquigratiam non confequetur, quomodo iuÃificabiturtq no iuÃificatur, quomodo filuuseritf
Pucepluiit
PRAECEPTVM SECVNDVM.
No« dj/HtMex nomen domini dei tui 'm uitnum.
â¡c pylt;ecept«m,fic«t Zf omni^ ilia, fluit ex primo, feruato e-nim primo,cr hoe Ãcile ferua» tur,imó flt;r«4tH eÃ. Qtiia idea ponitur,ut cfduti noftra manif fljkturinfipienlia noftra, cunt non eflet nccej]f4TiMm, ft Adam pttijfetjomnirf entmiUrf fciuiflcmus.At nune necipfa fcimus,lt;ju£ «ecejptrtrf («nt J^riï Ãeri ,nedum intus, Igtur in primo præcepro,cor ZJ interior homo ergt dewm tnjtitutuî c/l, in boe oï inflituitur.Tribus enim rebKJ pef(am«ï,corde,orc,optre, contra deum : ideo («per fi»g«Io,fi«g«l«m e]l prlt;eÅpt«m,f t f«nt omnia . trirf negiittMft,fiMeprobibitiiM. Nee ejltrt toto dcc4/ nbsp;nbsp;nbsp;dfÃtlogo
logp,ntfi«nMmpriecept«m4^r»i4tiKK,fcilicet.Hono rapatrem ©â nwtrem ctc.N4tM tertium,(j«ode)t:S4lgt; latum f4»fliÃccj,ipfe dominus exponit neg4tiKe,dt aflflrmotiuK, censtNonflicies omne opMï wi eocquod cr nomen in/ dicat,Ãabiatum,id ejl,reqMieî,id c|f,«4(atio4liopert tut. NuUuw cnim opuî in illo priecipitur , unde cr folum Icflioni legM ttttendel)4nt iUo die. lgt«r »14!« in omnibitJ probibet, ideo et nullMm 4liud b4bet pro t«i(fiortem,«ifi «numjälicct 4jfirm4ti««m de bono* re p4re«tK. C^ttr4 «erojijuirf »»4!«»» prohibent,pÅ» num min^ntur.
n Ideo,
i
contiones de secvndo
jdeo,fiait qui corde non peant,nec ore,nec opéré pemt .Itdqui corde pccatt, nec ore, nec opéré iufie fîccrepoteft. qhi primum prxceptum nanferuat, nee fecundu,nectertium fcruat. Qui uero primü fertMt, e^feaindufn cz tertiutnfern.it, Ilt;!onenitneÃmetu» endu, qd'qui in deü fui fiducie pofuit, deîi fuper oU diligit,Ãgt;er4t,quierit fitit,nomè eius in tianuet irre» uerèttr twminet.Sicut no eà timëdum, quod fubdituf principe dtligcns,noetitï nomen eiiu uelit ubiq- cldr ruÃccre cr htcbere.vnde ç^pro maiori parte,in pri tno mandato diëh funt,quicontraiüudpecc,ït,fcilicet dupliâs generis homines rudiÃ'imi et Ãultiffimi, per omnia fimilicer hic dicenda f unt, Hoe enim precepto no prohibetur malediëbo, nifi quïdo fitpnomëdeif fednecblajphemia in hominë,nifi fiat per nomë deif fed infra,Non oatdes,
D autem tn primis notandu,quod hoe preceptum fubindieat affirmatiue,nomë deiefieaffumendu in osuere, uel in neatÃ'itate faluäs, crquod folii ibi ^phibctur,ne i« Md»« affumatur.vnde «i fcripturis fie quêter pr^eäpitur nomêdominiinuocari,laudari,c3/ fiteri,benedid, Stc Ro.p. Omnis quicuq- inuoauerit nomen dominé,faluus erit, ydeamus itaqueprimum rudiores,inter quos primo oemrrut fupcrÃäofi,for/ Tetragrama tile^,e:j- quidü ex tudaids fibulis fuperÃitiofa quedâ de nomine tetrag^ramämamn fingentes. Quod q no=i men domini inuanuaffumÃt,patet,qancc ad falutë unimienecadgloriamdei affumnnt nomen dei. Sed adatri
tRÃECEPTO DOMINJCO. 98 lt;4 «riopt4tew fuâtttiitd pitlt;9tti« d(£twoHMW,irt figwtîj uertfs,gc|li!gt;ujjHt fwprd diiJutw cJt.Noii ttiini id cu^ Wrttdnfitluum dnim£ inde conl'cqu(intur,tnuUontù «Mf rfii deiK in boc glor!jiÅt«r,ff d ttntum ut fu£ fdtià fiditnt cortcupifcëtiic.lgtMypcHt i!li deunt diieccrunt de corde fuo,et udnum fècrrunt in feractipfjx,agt;ntrlt;t priraum, itlt;t et nunc nomë eius polluunt in ore f«o, er jrujlrrfdlJumunt.
Er«Ãrlt;t4«temetium(tMdtcit«r,(j«odfttte)tcaj)'i/ tttt er
}Mî dei i^umendi duplexjfcilicct filus nojlrd ,^2' ^o/t^âttdum not ria dei, immo foU glorià dei, ^«14 nec falutem no= prdm dfbemuj per nomen eiui q^uierere,nifi ddglo/ ridmippMî. AjpumcredutemintetligtwrjUt
fumit uel intenditÃcere,ueldiecre,cr ddboc«td iibet nomen dei.Sicut in corde aÃumit per pdem grtt tiitmdeiitdPilHttjM fwdtn.ltrfin ore 4p«mit,pcr reuez rentiitin «ot«eitdei,4df41»tem Jurftn CT aüorum. De iftis er^ faits perfuitfutn cjl «t itbjlincÃt, in prlt;eÅpto primo.Nec per boc fcfeexmfent,q«i(tflt;tnëïn uerbd^ amp;nbsp;ordtiones ddhibent, eu per boc nugj turpiter pcc ant,ut in ftmili. Nonne jùriofum putcj eum qui f4« cris uejlibus ,o^icijsdiuinisaiitdtis,ddchoreas,fliea ëhcuUjUcI bellt procédât,er tocum buiufiModi ex et» feriofà ceret. Si ergabunc grituipimereprebëdereî, fltr no muko md^s reprebëdij te uel illutn,qMi sitëfo, plui quJ omneîuelks,imo quo fctnffip'cëtur et uejfey,
jnon dd cborcdîfedudpuprdjdd dtfinonwc»
n Z Oper*
CONTIONES DE SECVNDO opera aiutarif,uel faltem ai corporis falutem, colt tempta anima ? Talis eà ergo iUoruexcufatio, qualis tfleius,qui fic jacrisabufus corripiturGT dicit : Eia res tarnen facra etbona.Qitid enim huic diceturt qua illud quafiego nefciam, earn effie bonam amp;nbsp;facram! boe me nunc doeesfcum ideo te arguam, quoi facrit ita abuteris .At nos nunc ij fumus chrifliani,qiii flt;tl Attwdf. aos nouos ne poüuimus,cnlopodia fmimus,et ueÃet bonas nuUo modo 'm lutum trahimus,nec aureis ua/ fis contttmeliam Ãicimus cum urina, immo aqua im» tnunda. At facrum deinomen adquiecunc^ indigna trahimuSfÃne omni fronte. Quod fi boc nuUus in fuit ÃcitiÃnge ah'quem ita fi(riofum,utinfuis idipfum iiat.Quid fidealienisfeteiusqui uidtjuamunda blt;lt; hriiQuanquä gratam rem Ãceret,qui prindpis titu turn, C? «0wfrt , infignia ad lutum traheret, cr inuolueretjpfo Ãiliat uidente,cr prohibente,immo pradpientc in fublimi loco fil.tui.At nos cuaudimut Turcas templa prophanare, altaria cr omnia facra poUuere.miro fiupore accendimur ad iram,^ cogita mus iniuliam hello uindicare^cr querimur, quod TrrÃtm principes nocontra Turc.i bettât^Ccd palpaÃnu tuiit que in Ãnu er Tureä palpiÃi. Interim deus eo magis,in panam, -fuo palpal, principes in mutua bella tradit, ut nos magis, qu.ini Turaspuniat ,quiapeius polluimuf facra quammi.
DE PER IVRIS.
Spettndo,nobiso(mrrunt periuri, mendaat,do/ 'ff lofhfraudulètifÃg-quiatn^ ueritatë relinquut, tibi deunt
PRAECEPTO DOMTNICO 99 tiii deum teliem adhibent c? nomen eiut immo lt;y perdeum milcdicentes,iiiiuÃrexc5ntunicantcs,iocofi ^uoq; 4c bUfphemi m Jtü, de quiamp;us fupräabqua di Ãa junt,e:^ infra plura dieétur, H ic ut ro uideamtu qiti iurando peaxnt in nomen d. mini. Notjndum üaij; ^uodduplexefriuramentum,Bonum de(jtto Deut 6 lt;^.to.Dominumdeumtuumtimcbis,(yeifoli feeui (j, es,crper nomenilliuiiurabis.la enimdeus tpfe Jû * quot;nbsp;rat fapius w prophetif .d. viuo ego didt dominui. Et pfrlaofi.Iurauit dominut,et n gt;n paninbit eutn, Cr.i^K [urauit dominus Dauid ucritatem.Sic cbri-fius iurat inEuâgelio, et patriarchie,pphcta,apoÃo li, cr omnes f'anóh iurant, ac iurauerunt. Et hoe efr opus merimnumyCjuia fit in ijs quf pertinent ad falu tem.Vnde quottes aliquis dicit ud frcit, quad expc« dit ad fatutem,ut credatur,ubi timetur non credi, de/ Ixt iurarhSic iurat Apofr.ad Ro.qwod fa:pe propofst it uenire ad eos.QUii^ ratioiurâdifnifiquiaexpedi/ uit eis id credere ad faluté, ut eum fidele pafhrem, tto qu^ÃuariumagnofceretfCy chariattm uera mj ea eÃeanÃderent.Sic pf'al. tf i. Laudabuntur omnes qui iurant in eo.
Ratio,quare hoe iurare plaeeat deo, quia per ipsS inuocatur ueritas eius er creditur i« cm,lt;lt;cpropter eum Ãtpaxi^ooncordia iurätium,i âeo frnâe coütur in eo opere,quia deSlruitur opus iiia6oli.f.(l;j?èfio et litgt; Qiiiit qui tibi no credit,nee quiefdt,ppter nomen ifi tibicreditfquod inuocds, o- quiefdt, idco b««c
n ) konoró
' CONTIONES dE SECvMDO Ijonoremfoli deo debemu^.Vude ApoÃ^ Heb. Otnnif controuerfiiÃnis eà iunmintum.
lurMentunt Aliud eà maLu^Et hoc duplex, Aliud enitn eà tjuoi ttiulut» ex co ex (nufuctudine Ãt,cthoc eà ttial!itti,quu ficuilcÃdt fuetudiltCi ajÃiduitctte leusrentiu nominis dei, Sic Teuto. Bey
Gott,voerlich,xorvour,cils TOdr ttlf gott im himel iÃ, Bey gott xnd allen heyligcn,per deum uiuum,per de um finihim^ttufmein teures creut^. Aujfmein teures blüt .Beydë creutz gottes. Es ià marter nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, Mar
ter fchon,id e^l,perpaffi'onem ChrifiiiaeÃ. item fic deteflttri, der teuÃl hol mich, brech mir den half3 » gotthelffmir nymmer meer,alff mir gott helff. Aujf mein feel,In confäentia mea, bey meiner trexo xnnd eer,bey meiner prieÃerfchafft. jÃa, mulufimiliit heu proh dolor,am fimtaÃidua multisin ore,ut pro [gt;e frcundum uerbum fit,iuramentum huiufmodi.Hic patres c:r matresÃmilias uigilare fuper liberis,etfer uis,ac Ãmilia deierent. Quia eà peffima confuetu-do, zy contra hoc pristeptum,
Sed propter rudes qu^ritur. An nomen dei angt tur,quando luratur in hxc uerba,uere,ueritateni dico C^c. RejpondeturquodÃc. Quiaueritas eà nomen dei,cum ipfefitueritas.Sic cnim ApofhlusiuratRa ma.nono, per ueriatem confcientiam fuam. Et hoc ideo poÃit uideri prohibitum,quia cont : \ fcienlia non eà nomen dei,cum xquefit pecatum iu/ â _ ; rare uane, cz no» iurare perdeum, ft'« pfrdliKii dewm eüä uere,tarne ChriÃus Matth ,7, hoc rof« yrÃr#
PRÃECEPTO DOMINICO. îoo fcjirtad deum, (^udndo didf.Neq- per cÅlum,quia tronus dei eft, neq^ per terrani,quiafcabelluttt pedii fius,neijiper Hierofolymlt;im,quiueiuit4s régis ma/ gniejl,ne(^ per caput tuu iuraueris, quia non potes unii dpiüum Ãecre album aut nigrum. Ex quo patet, quod qui iurat per ea qu£ dei funt,uelei 4ppliÃtw,cii am per deüiurat,ex qtto,!« quo,per q«e omnia (unt.
AlKrüejliuramètujilîum.vbiquisexpropoÃia
iurat er fäeMerÃ,ljum (ecundtim (ormas prtcdiitas, wentum fät hoc eà uehement er graue peccutum. Etr^rotrartfjt fun!,quà m^ boepecaitum impunitum,etiam in b(lt;cuita. duodfi graue p(, duHUf jiwrrrogi per/uroj. Sed grauiffimu e/t ,quaif do hac jît i» fr.cie ecclfi£,mm jolcnnitate er praferi/ pta Ãrma,ut Ãdunt oontrahentes matrimonia clande flina,cr in panim pecclt;lt;(i,pojle4 od/e«teîfefe fepa rantur periurio jborriHlir culpa, fed horribilis et pee na,vnde inter o)««ilt;« mandata,folum boebrfî^t lt;lt;ddi tampeettià minationem,d. No« ettimbdbebit infon tem dominus eum,qui ajfumpferit nomen domini dei fuiÃuÃra, licet er primum b^beut comminationem, quad in qtiartam generationem «ifitet iniq«ia(rf co/ rum,qui oderut. Sed qwu Apojfoli« promijp'onew, q«(e in boc continetur no n numcrat,fcd qult;e in quar to, quamdicit primä,ergo c?- h£c comminatio primi pr£cepti,non uidetur numeranda.
Et grande pcccatu eà projèif/o peri«ri«iH,qlt;fpri mo patel ex deteÃütione fcript«riie,q4 pr«ecipjt domi am i» leffjito peieMbü.Et .ppbet« »ebemettr piuriîî Periurij
K 4 arguuntf
rONTÃONES de secvndo uittii oÃcndi arguant,unde o feie. 4. non cà ueritat,non eü miftri tur,^ mrdia, non eà fcientia dei in terra, malediÃuin cr tKendacium,crhomiddium,cr Ãtrtum, et adulteritt inundaueruttCr fanguis fanguinem tetigt. DenttJ; adeo finäum id uoluit, ut etiam regi Babylonis non feruätum 4 Zedechia uindiaret.itcm «ec Gabaonitii licuit noarejicet Ãlfi ub eis iuraffent. I ttm nee Ãlijs Beniamin,Ãlias fuasdari a ufifunt,promter iuramen tum,etpotius gentilemfanguinem permiferunt miÃe rifraterno fanguini,qKà m iuramentum foluerent.
Seaindoex re ipfa» Quiaiurare,eà deum trÃent adhibere,c^ medium,qua uniuntfefedifcordes. At ficfalfó iurans,deu ludibrio exponit,imo quad barré dum eÃ,quando dicit: Simt deus eÃ,uiuit,uerax eÃ, (orde diät quod non fit ita uerum. Ae per hoc deutn negit ore,imà er corde, quo confentit in negattoem oris.Et iÃa negatio eÃpelfima,quia feit deum effe, er corde credit,er amen fimul etiam corde eonfen/ tit in negttionem eius,quia non negtret Ãgt;ris,nifi liel . iet negtre.E tarnen contra cor fuum, er confeientii negat,ideo grauiÃimum eà hoc mendadum, er dire âe contra deum,quia uult deum non effe,ut fuu men dadum Ãetfirmum,
- A fimilü nbsp;nbsp;nbsp;Terä c, à fimili, Si prindpem permoueres,ut pro
fidetua literas er figllum fuum appenderet,intua caufa,ut fic pro nomine eins tibi crederetur, ertupa Ãca nequiter denegares, er prindpem in conÃtfione reiinqueres,qd putas detecogitaretiAnputas,quod fideiufforé
PRAECEPTO DOMINICO. lol fideiuffbrem habea^f Autfi,utadcÃet pitób teo atm alio,Torres,çy i« fadem uenientem negcs cjye prin/ dpem,Gr pro^ciasfAtdeiii ^udnta nMicfl:as,folus da miniu ejl, PR O phnioriintcîligentiitnot(ittdu,contrithoe Pfrwmi«# mandatum in iuradone duplidter ag. Primo,in airi iiurdu-iurando.Secundo,info:uendoiuramento, Iurädo,ut pliciter, qui fcienter in aéhi peierant,dolofe dicêtes fe facerc, quad nolunt facere ut liberentur,uel negantes dolo/ fe quod fciunt,ut Ãt i« »egjcijf, depofitis,quieÃioni bus iudidaltbus.Hi grauius pec(iint,quà m fuperÃitia à nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ij nomen dei affumunt in uanum, hi autent
ad mendacium,quod langt grauius eft,cr hoc in ne^ gitionibusftpotijfimum.Pfal.i^.Nec iurauit i« do/ Io proximo fuo.
Soluendo,ut qui fine dolo quidem iurauerunt,fed fciwett pojka mutantur,Gr non foluunt,quod in afÃr mationibus fit,ut PfdI.i4.QJjtiurat proximo fuo er non decipit. yej-u fi non poteà fo!uere,n5 ideo per/ iurauit. AtdicisiQtiidfnifiiurem damnum tiel peri/ Qbic^g (ulum,uelmortem inmrramiuidetur quad redimenr dus fim,utfilatro,uelhoÃiscogitÃteri,quicquid ha bes. ReÃiondetur: Nuttumpecratumefifaciêdum SoIuHo. pro quacunc^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pro aterna,quanto minus pro
temporali, Af dicisiquis mihi redded RefÃondetur, deus,pro quo ueritatem dixiÃi. Sed non omnes caa fus huius monÃri percenfere pojf um, quia tiere boa dei inundauit er nihilcuratur.o'fipaudtate faluan
» f doruM
CONTIONES DE SECVNDO florum uttenderemus, cr timeremus, qudm cito ifid fecnritds de falute cejfwt 4 nobis,
Dicititdçii domintis Mdtth.r.AudiÃis,lt;juiddiäS eà MtiquisiNon per:urdbis,rcddes autemdominoiu rdmentd tud.E^ autê dico uobis, Non i«r4re omni/ no. Hoc loco faddtum cjl 4 multis,dn liceat iurare, E t â ChriÃidnis dhjguodà malo pcenie,aUjdmdlo iurdntisfitji iure noniurundu inj^idendo ChriÃi fâ¬nfum,uult uti^ nequd fmiiino, iurari^quid dicit:Non iurare omnino. Eà er^ fenfus, I kJ/tï pr^c f pta eft tie periurarêt :iurdre an tem permijfum eà ad libitum:uobis autem pritcipio, nullo modo iurare,ne^ per calum crc,Jnquo uticj^ loc uïiltjUt nullus uoliitaie fua iurare debeat unquä, libidinem fcilicet ey uoluntatem propriam iurandi
prohibuit,cr in quantum in eo eÃ, non debet iura^^ requis,ldeofi ultra dicatduà m eÃ,eÃ,n5,non, pee cat, O' malum eÃ.
_ Kequifitus nbsp;nbsp;Per hoc tarnen non prohibet,quin exaihis iurare
teji.
turare po-debeatquilibetfidelis, fiueinquäcxaäusuialterius, aut neeeÃitate Ãatris. Qgwi poteà ex me extorque^ re uel hoÃis, uel amicus,ut iurem, ut fà ciam omnia qua unit,dummodofmt licita, ficut dixit fequenttr, quod auÃrentipallium, et tunica dimittenda,Gretiâ
aluduomilùpalfuumeundit. ixm enimnonipfein rtit,lt;^uitt noneà fui£uolnntMîftÃed feruit perhumili laten: aiietiie uoluntitiiuel percbdritatc alienitne/ eejjitdti. Ceffdntibm ergo ijs^nuUontodo licetiurd/ vet^nin pt pc f crftu tt lt;1 jnalo; ^««4 cx mcrd itoluna» iMr4t
PRAECEPTO DOMINICO.
â iurdt,fine neceffttdte.Chrijlusenim co inloo) inliittt it hominë interiorc, ^«i nö tuniu pmuriit,j'ed ctü iu ramentïi uiaredeiet.luditis probibct«r5«e Ãli'um ik TftjCbriÃürtW dutem etiï nc uerum iKrcnt,qMilt;t per/ fià ior integr tor cj^e dctct bo«or nom inii dei iif noM, lege,lt;iudtn ueteri, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;:
Secundo,Qdl^d ChriÃidnus ttrnpordliit no« Jebet ?
amdre,ideo propter Cd non debet iurdrc.ctuonidnt qui âMF «on debet ^«tfrcrcquiefni f«nt4«omodocti(tm pro* eis iurdre permittetur, pluris iuq; nomen dei qudm fud jeÃiindre debettquod tunc dptid ludiCoJ di j? imulit «lt;mc)l. vbiKero(jlKriferMiendiî fwitjibipne fer»/ fndojUmen cum timoré dei frdter frdtri tcnetKr jà Å« re,qMdefMntpïoei«încccJJ'itlt;ttt/à ctëdd. Et rjtiocjl fgt;rohibitionis,qHid feit cjuod nos non (t^uminîMi no nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;prohibi
â¦Â«endoff)inj,niiiin«itn«iMfcmper,pr«trrq«dmMbitM nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inrare,
ehdritdte crbwwiliwte prodIijî,Melf«dpilKtï djju/ mttMr,qMod fknddmentii cjt bniiil probibitionij. tXa rinth.7.Nemo potejl ditsrc,dominus lefu?,ntfi in ritH fanóh C7c.veImeltiM:Non iurdre omnino,dici/ tur contrd cos,qKieffug7«m quiCrut^quU iurdnt, fed non per nomen domini,Ãed per c«I»,tsrrü, Hierup/ iem,cdpttt,lt;tnimd,qu(lt;pidconon (intrei,fiperiurêt, quid no per nomë dei iurdnt,dc fie iurore eiufmodi, ^UitfipronöiurftrerepHtdnt. QdâbfCc fit mens Cbri fii,uidetur ex boc quod fldh'm fecutiM exponit, ijuo/ modo non uelitiururi omnino feilicet nc^; per Hier« f4em (tceterd.
PriCfepikM
CONTIONES DE TERTIO
PRAECEPTVM TERTIVM.
Vtemento ut diem sMatum fanitipcet,
OC c/t prdrcfptMm iilignis inuicfmtodn.ty.Chit ritas plenituJo legi{,ait ^po^ . lioliff: QUâihibi[a,nullaeà lex nece/farùt, fine nulU lex fatts eft. Igitur in hae tet tiopr^cepm, Um opus pne-cipitur^immo (jutes, ut non quot;'î offvndatur deus operibus. Necjue enim aliquod in eo praeipituropus, Qusre htcctrU pr^ccptApd» 5' ruM hominem deo, uelut pursm mjteriam, ut (juie/ ^a, fcat corde, ore operr, ii eft, interiori (y exteno» ff ri Gr medio homine, qui funt fenfualts, ntionalis, -Jjiirituilis,lt;yfitpurt(quies. Hic ante omnia duo tiotanda funt.
Primum, Qgod Sabhatum fuit ludais praceptii i»ft^a,ficutexpreffefigniftcat Apoftolus Colof.i. Que funt umbra ftcturorum, corpus autem Chrifti, V nde opera feruilia feu manualia.eum fint utiq}bo Ha,figniftant opera peccdti,iy iOieia ueteris homî^ nis.NamficutquedamanimaIiaerâtim'mnda,ait turn Cignificatiueinfeipfis bona,mundd,fana, quit creata à deo,(y amen immûda ey mala fignifiabät. ' la ey opera mrporalia, que de fei'unt lona, amtn prohibitafuntfad ftgniftationem fùturotum, id eft»
maloruM
PRAECEPTO DOHINICO. lo^ jtwbrïtrewihnJoru.Sicpbbâtîî pgw^atipfumj})! Siiiätum p rituale têfgt;u4,cidâ(bl iuÃiti£ Cbn)Wil(Mf»i»(tHit,qdâ gmjitat »Ort bubet «orte. VrtJe Efuù.ee.Erit menÃs ex men rituale am» fe,Sabbatum ex fubbuto. Et Ãpojlclut GuUtAt ar- pj« Euange gK!t,qModdift ©â menfej ob[eiuarent,cr tcmporlt;t, Jjc^ Ugj, C7 atino! frcKJrtmrttum lu(ij(cum,iil eÃ,exttrne tun tum. Ide0 ifbid pr^ccptum irJfuHit propric,immo o-»Mgt;u4,qMO4d perjtófoï Cbrtftùrtoi, Qîiwitt)fo non efl lexfofita
Verunatreneeclefia jtjfe retirtuitpropter«ecejfi Vere CMfH tatemuerbidei,proimperflfHs:rtumiMjîujuerus,fic aniiqKiIibct deifvrmts efl,ut (icutdeut indiffèrent efl ad omnem dietftftutë^ diem,omrtt») loc«m,ofnne(Mper|bnlt;«M, ita cr ipfe: FeJH dies omnis dies efl illi ft flus verum injirmif, qui nodum funt propter funt morti(i(ati fecundu «ettrë bominë,illis opt« ejl, imperfîi^J« «t Årtis officijs,diebus,modisocmpètur,uigliis,ieiu nijs â laboribw,orationibus,difciplinis, C7 fimilibt«, quibiM perueniant adprofèâum interioris hominis, utubi corpus cafligitu,crin feruitutem fùerit reda/ âtim,?:^ wortijiatiepdj^ioneîjtomipfdÅJJent pau/ lattm,crantummit^uantur,ciuantum projêÅritwtte rior bomo,ddeoutft perjriîÃMs lùerit,iÃaomnino cef
i fare debeà t,hoc eft,quod Apoftolus ait:Lexpedaggt;~
I gus noflcr fitit in Chriflo. Nibil enim ad pcr(T^um dwxit lex. lourtnei autè peteccj]â« parare domino pier â¢
I tem per(iëhim.
Proinde,qui illis operibus fffhs, uelut magnum N«» ftitndS etuttotum fe ^uat,(ÿ- iti fiat^mnfidés iw illa, in exteriori feettrttJ, opere.
CONTIONES DE TERTIO fecuriis,ncc aliud perea qu£rens, ipje efl «etullt;lt; E/ phraim doikl diligcre triturant, qui hoc putat cjfe bonu hontincni,bo)ta operari fciliat cum hoe fit,hot tninem parari ut bonus fit. Eà enim baptifmus aquiie tantum.Dcquibusin Kiafcripturantula,intoÃreo/ tnnia diainturfontienint hypocrite iuflidarq,qui ft fcripturant dd h£c torquent, nefcientcs(ut ait ispot fiolus) nei^ de quibus affirmditt,neque quic loquun» tur. Sicut artiÃcq cuiufque difdpuluf,ea frcit,qu£ ar tifêx non nifi libeat frdt,fed per hatc ad magjkriuin profidt: quod fi in ijs flet, uelut ontnia feiens, Ãultuf ridieuha omnibut crit. Sichieper bona opera, ttoneffidmur boni,fed prieparamur. Nok eniWopf/ ran do, fed patiendo boni fumui,cunt patimur diuinM a{hones,quieti ipfi.
Igtur hoe pritceptum Ecclefia, Cf ntultd alia Ã/ ^ralia tenet pro inÃrmis exerandis, ut profidant, non ut ibidem fient,tjs fitflis fecuri.
Secundo not!indü,quodB.Gre^,hic quieritiQua re dominus id unum mandatum adduat, cum omnia Qtto pdfh fcripta plena fint mandatis. Veriî oia madata (ut di pficiedapr£ xi)requirutcharitate,cu fine charitate,id efi,facili, fcpa, propta,hilari,libête,uolutate,fi implètur,no impie/ tur manet enim in uita, ideoq; cr rea uoluntas, licet , opus faciat manu amp;nbsp;extra, Sic cnim : Qui ofivndit in uno, faiïus efi omnium reus. Sic Pfal.i, Bcatus uir dicitur, cuius uoluntas vn le^ dominé ft ( id efi, quihabet (baritatem,etdili^tproximum,)EtPfal.
tofi.Populi
PRAECEPTO DOMINICO to^ ioÿ.Fopuli tuiIpontand.EtApoÃolU'HHilitrein da/ torem diligit dcni,Nonenimplacent deo coaihtÃera uitia,fed libera,er uoluntaria,ut PfaLri. volunta/ riefacriÃeabo tibi.Voluntas ipfa e^charitatfeennquot; dum beatum Auguflinum.
Quare ergo non dedit,er fuÃvdt i« «noiHof Rejpondeojfufficit (iuideni,fedoftendendumfùit bominifin quibus chariattm habere deberet. Nc fiopinione er Ãduäa feipfunt feduceret charitattin fefe habere putans cum non haberet. Facile enim o^ ptima de nobis, er pcpiiMft de proximo fentimus ,cu debeamus contra. 1 deo decalogus praceptorum uef lut Ãyeculum eÃ,in lt;juo homo feipfum conlyderet,in ^uo er quantum deÃdataut proÃeiat, Namin illis omnibus,no oportet attendere,ut fùcîat, fed omnino quo corde er uoluntate Ãtciat. Data funt inquam in cognitionem no/lrtc uoluntatis,deinde er in exercia litionemeiufdcm,qu(e omnia Ãuntin onus ijs quiin» uiti,er difficiles funt. Namccce nt idipfum decla/ remus, primum mandatum omnia alia in fe continet» Quienimhocferuat,omniaferuat, er quialiquod non fcruat,hoc non feruat,quia cor eins aliud quant folum deum reffiicit, Verum Adam iüe uetus nofkr adeo peruerfe fuperbus efi,utfa:pius uelitfapicntior er fanâioruideri,quà m omnes fandi.IccircoÃo» pofita audet dicere, fe primum mandatum feruare, erfibi non effe confeium, No/j idolum habere,nihil fKxta deum amare ; idw remittendut fiât ad opera er uerbit
CONTIONES DE TERTIO er uerbatqute ei teftimomum perhibeant de ftipfot er eumconuincint fuperb£ trmeritatis,uclm£dacq, Vt ft pKtcfumit quad non habet deutn alienum, qu£/ rat lingnam^fi iiiretift inuanutn ajfumat nomen deii Quiaexabundätia cordis os loquitur,Ãdlis efl error wopinione cordis, cz lubrica temeritas. t^eq; facile poteà feiri an feruetprimum,nifi opera er uerba int Conexapra' terrogtt. Igtturpiur£t,autuanedeitnominet,fciat cepa, omnia, à menliri,aut ÃUi, Si dixerit fe deum amare,cr prü tnum praceptum feruare, non reäedifcuffit er pro/ bauit corfuum.Sed ecce,feruare uideaturfibi etfe/ cundum.Non eà fibiconfcius,interroget fe in tertio, an prompte fan^Ãcct fabbatum, an auide uerbu dei audiat,oret,meditetur, legat, diÃ)Utetdedeo,interfit diuinis. Si hcec nofadt,uel difÃdlius facit, quam alia fud,fi dixerit fe feruareprimum er fecundumyfalliii tur:opera enim teflimenium perhibent de eo. An po/ te^ fieri,ut quis affumat nö uane nomê dei, q ipfe ua nus efifQÿomodo uanus aliud agat,q uaniti Vanu lo quitur,uanumcogtl!it,etiam p deum cogitet,loqua-Vanus hotM tur.vanus auté eÃ,quialia agit,quà m qua dei funt, i^ii' er inuitus qua dei funt, pra ijs, qua fua funt .Eto/ tnnis homo uanitas.
Tertto,uideaturfibi et hoc feruare,crafpus fignu probet,uideat quomodo fufdpiat uicarios dei, quos uidet, parentes inquam, or prafidentes, fi hos uili/ teraÃmat er contemnit,quos uidet,quomodo audet tliare,fe deum aÃimare,er non aliud prut iUo, quem tarnen
PRAECEPTO DOMINICO. foy
tämen nonuidctf
Qnarto J« ijs^cjUiC ad proximumj q«fm diligi uti e/l uoliintas dei,c)u^ in primo pracepto inullig/ turfemper. Si dicis quod diligs proximitm cy turn odit,mordes,detrdbw tledis,dej^icis,occidit,maledi fis,contumdiaris,eae opus tuum teftimonium dat co tra te. J adem, fi non deÃndts litfum,excujas, benedi eis. Quia dilefÃo facit hiec,fi ejl «erd. Vide ergo boe bene,
cjttinto t Si nee ex iUo te cognofcis,ficut uere no Co»e«pifeê ptij ex iHo mgnofci poteft,quia uaria ejl ÅncKpifÅ» uaria, tia,e:^ nulli fatis eüam futjpfius cognita ,ideo per tnulta ,immo pero(tim4,clHceâdilt;,exlt;tmi«lt;i»drf.igitur non UfijH proximum in corpore cr perfona, quitt fi in corpore uxorisfuig,qu£eddemcaroeSlï Si earn co eupifcis,impudice i»Ã)icu,trlt;ifl3j,alloqHerü, aut ta tiaÃdente no reuocas, adiuuas,reducis,quomodo di ligis eum cjuaj'ojficut teipfumf cumbiecornnw Kelts übi db iflo jien,q«ü fic Htiq; te diligis,tibi fäues.
SextOfEÃo er btc tibi non fis confdus,cr Adam tuut fibi totus integer uidcatur, peut folet fecHrtdum exdtattm fuam,cum in »ullopt purut, cogita quid i» bo«» eins externis peccet.f.u« fùrerisfid eÃ,quacun ^fraude ad tealiquid perducagt;ffà lfaq; nier(t,petM* ni4,menfura,ufura,dolo,rapina,jnrto,confilio,eon fenfu ei noceas,aut nocueris.
Septimo,Quid inbonis fà maiAn dftïiib4î,)»or/ â¢dvrfjjCr »Kilo litJgK« pcfffl« in eu reus [isiAn gn««* e icat
CONTIONES DE TERTIO ' ieas alios ficere,quod ipfi omittisf
⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Oilnua, Siin operibus c^uerbisiittigeres(^uod
rarijfimum efl)intra nunc ^difcutccordis fiereta 0quot; pondera dejyderia eius. E t fiifi mentiaris t inuenies, quad fis plenus conaipifientia. Nee dicdï tibi : Nott conaipifio,quia contra firiptura didttQuès gloriali tur,fi mundum habere cor ^Nullus eft mundus intus, namnonfatis eft, ut concupifientâam frênes, fed 0 nonoonmpifiere debes,de quibuffuo locolatius. Idea ultima duo prtecepta funt maxima,quie fola Apoftoâ lus ad Romanos adducit ,dicens : Non conatpifees. Viieharibts lt;]nidileiHonem habet,id eft ,fanam pie/ ibi madatorit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uoluntatem in legem dei,cr diligit earn,hie im/
obferuado. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠No« snim eft timendum, quod dill»
gens deum,nomeneius inhonoret,aut alium deunt quj!rat,aut polluât fabbatum, Et qui diligit proxia mum,non eft timendum, quod contemnatparentes, ocddat,mcechetur, ftretur, filfum teftmon iu dieat, aut etiamconcupifeat. Cum potiusqu£rat,ut benefit ciat proximo. Dtle^o, inquitApoftolus, proximo Paulus, malum non operatur, neque uerbo, neque fieilo, neque uoto.
% / tvuMaafnaaria nNiufpr(â¬ce[)utertijreuertA V mur. Sabbatum dixi,olim fùiffejicut et ntte^ figurale amp;æregt;»onia!e propter in firmot.N une uera omnem diem e/Je filium,it} quorum nuUo fit peceanr dum. Qjtia fi iüe olim lapidibus obrutus eft, lt;jui ligna coÃegitin diefabbathtiumejr.^uid crit, qintf
pore
PRAECEPTà DOMINICO. log jjoit gmi« ,enorntiit perpètrent crimiitafinitximeeti «»m Ãftii diebus. in terrorë rtoflrnm boc feript« ejt. Qkm ligne colligere,noii cjl melHm tMtü,fed figni ficjt mAluin,ficut O'alia Operadufdë dieiCcruÃM. PRitniigiturfunt, (jni crajfe o ruditer pecantSabbatü uio in dicjtjfo.f.InxMrie ebr!eate,ludis,ira,horKici/ Iet«r pecta» dijs',maledifiis,rapinis,infidijs,fraudibus,dolis, CZdo» ftmilibut,de'lt;juibus didt Mala.t,Dijj^erge/n p4pcr üalmm ueftrii jkreus folennftetHm «c/trerumjCr ef CMmet uos fecu.vide,lieratf eppellet folenitates tali~ iM«,q«ie et jhrmrät in iÃK,l'icut porei immundi. Et Anwi.j.Odf o proicciÃltiuitates ucjtrat.
Hijenim fimilitermm luddi(Jeqnibai biclo^ut \ tur) totum decus Ãjli Ãntuunt wj ornétu ueflium,et «i lt;2ttîJJ)lentlorc,cz odo Uboris.Qu^ diafi fole j«nt, fine co qMod lâtgnifi(aiit,ludaicam folennitutem Ãdf untyO non nifi prouocamenta («nt libidinis, o «iei brnnj-Nem «enter repletKj,ctenimeoeioplt;,cleindc t obieëlis ornamentis.,coram ocGtlü,qHiil Ãciant, nif» wt in luxuriam ducant O'mala defideria ? Et hot» cogitant,qui fie fabbatizant,quod fihoc effent fabba tizare,quielibct meretrix boc poffet,oquilibet T«/ ct, aut paganu!, immo equiis o fus.f. cptnederc CT bibere,deinde odari, tandem pompofeadornari.
Hie inueniasaliquos, qiiiuigiliam ieiunent,non» tiunquä in pene er aqua,fed dië in crapula,O' luxù^ riaconfumut. Et Ã{lu eft uniuerfaliter,ut febkt« a lebrit« agati{r,quä dominica,qa abftinetur è arnibw â 1 feiteni
'CONTIONES DE TERTIO fdlitm amp;nbsp;odotCr pomptt^qu^e in dominica prodige aguntur,et uniuerftt ui^liiefunt ftn^ficatiores ipfe dies celebritatis, mera fdlieet peruerfitate.
â 3 ü. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MYSTERIA.
odum corporale fignificat ocium fjjirituale, ut ti/ jeriig ija- aU'ec^ cupiditutibus et cogiationibus f»alis,ut c4pitX ieant, pojpj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dei,(^uod requirit anima uacuä.
re quihbet Chriflianusfe debet interrogare,quare ho dieociarisiEt ficmonimentu memorialafibiho^ bere,quod uacandum ei fit,ad deum audiendum.
Ornatus ueflimentorum,fignificat bona opera, Kt audirc miÃam,orare,elecniofynas dare,v^alia mife ricordice opera Ãccre, ut Chriflus contra pharifeos do(tttt,de quibus latius inÃa,
(Beneficia dci.
Lautus uiéltts fignifi'Jpafiionem Chrifli crrunti^ at meditari,legere \ nare uerbuntdei.
(PecaMfpria, Deqbusinpâit LaboranJo O ëcudi funt,qui operibus alias licitis, oparatur, uiolaturfab/ )^ut funt opera necefiitatis et fub/hntice noftrce pa tatum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;randce.Et ij minus peccant quà m praÅdentes, er af
deo minus,quod etiam in multis cafibus excufentur, Necejfitas Quorum primus eft Neajfitas.Hiecautemnccef excufat. fitasquomodo intelligendafitambiguumefl,quiami re uariat.Eà auttm nö melius cefiimanda,quà fecun-dum regulam faluatoris, qui in Euangflio dicit,non ejfe pecattum, afinum uel bouem de puteo leuare er ReguU, adaquare,Ex quo fumitwtalif régula, Quodfida-s
mnum
PRAECEPTO DOMINICO Iogt;
tnnü immincret untum^tel etiam minus,quantum aft nuf uelualoreius penfatur,potcji opus fieri,quo tule damnum cauetur. Qttod fernen inleütgitur, ficale aliquid,non uoluntateeligente, fed necejjitate cjfwj amdenttoontigerit, Hoc enim additur, ne auari fibi liantiam datam arbitrentur uendcndi, uelemendi, quia fdliat Ãnon uenderent uel emerent, eiut diet ti turn lucrum periret, Sieenim nuUw effet ponendat dies fiflus,quia quilibet fraudat lucrum,dum impedit negptii«I«cri labores, Probaturre^la. Qutafi il/ lud ludtfcjj permiffum eÃ,cr non fun pecatum,quan to witgtj chrifdanis, qui liberiores funt i cercmonifs iuÃieialibuf. Ex ijt nMncp4rti(Kllt;trwlt;e/li»»encHr. vt fi merator tn die fifk, emerit uel uendiderit, quod «Ittrodie uelbor4,non fine magno damnoemere «el «en Jere potfjl, «t quia emptor aut uenditortrait fitoriujejl, neque expeihreuult, hie idea exaifaa t«r, qttt4 non qw^fiMitopw c lKcr«m,fedobllt;ttHM rforpitjKt ditmnMm aiueret, nonfiéiurus ex in/ tentione, nwlens quod alterotempo.re o)}rrret«r.THC enim ficut obldtMm efl injÿcrilt;te,t» potejl CZ cifo ex/ pedirejCZ ad firiandum reuerti. Par ratio ejl de qui bnfranqwe alifs damnis etiam minoribus, fuh ea time conditione, ut diuina fcilicet mijfit cr uerbum det non omittantur,nifi fit ncrcJ^ittij nj(lt;gnit,q«4fn arbi triuM bortiuiriexÅfct. ScdMtdixi,de ddmnij wittl/ ligitMï, q«« non propter non ufum neg^cq ueniunt,
tu propter interniijftonë «egocij,fed c4f«. N4m dit/
o 3 mp'V
CONTIONES DE TERTIO tnnum,intermiÃionencgBcij,fgt;otfi't omniboraÃcrii ,gt; Co^UettsOâ S£cundo,decoqnenttbu{, crpjrantibusuiéhim, . parentelUà httcenim neccffjri.iÃuit!,,cr noneà htc ludätca ju-äü çxatfan» perÃtione infaniendum, qui tion coquunt die fabba^ tur, tiÃteet uorcntycapuleutur C7 luxurientur, Sic etiü aÃerri potum c cibunt Hat, cz «t neÃris moribut aci.edd,Vlt;ts arcuiÃie wj felîji'jwm locure,non eà pec/ atum: hoc autem mugis eà peccatum, qitod tot mot dtà er canthuris edHcitur,ut etium uÃ^ uduomitunt inebrientur.Sic mdius eà peantum, ex coquina er ct^ lario nimts aÃim, quäm inÃrri, hoc ludxi non at rantÃüud autem curant,quos fequuntur multi. Mirrf â eiutem Ãultitid,quod dbum non parant. Cur non et at miihimomittunt ernudiincedunt? quandoquident induerc eà labor er opus. Deinde air ambulant CT i/adunt,fl2intfCur non Ãedent,dormiunt ieur comedut er bibunt Æ An hfc non funt opera ^Qttotnodo erg» fabbatizantÃd eÃ, quiefeuntfDeinde, no eà parims labor,Ãnre ad miÃam er Ãermonem,er diuina offi^ da, quad probo per omnes, qui inuite hoc Ãeiunt, quorum multi funt hic er alibi. Er§3 dicunt lüi, Ãrt andu mihi eÃ,non laborandü. Et ex pracepto contra prttaptua^nf.hucenim peruenit fapientia ludaia, Iud.ei Culi/ Sic enimaliquidefanderunt ad minuta, utetiam cë agt;!ant, er ÃraÃ.are,dicät prohibM. QHod fiintelligtnt de iÃ, elephantum qui uendunt iHa.uerum eÃ. virgo autem bene poteà dcgludunt. »Mne fitere fertu fuu,prodeoore fuo,quia poteÃiüuJ
I tKptüreÃttreergoeteÃjcere.lmmoueÃtsinduereet ornarf
P,RAECEPTO DOMINICO log wwrc je,ue fies excutere er purgare (»ro indaendo, (omponere peplumiCr alitt ornamentit, non eft con/ tfahoc priieapturHjttift Ãlt;*t more qujrundam, qn£ lt;lt;nbsp;ftgt;eculonopoftuntrea:dere,Qrfic perhiec diuim nc gligant, QUie «cro ad fuperbiam,ueleoneupifeentia feCe ornant,no contra hoc peccant pr£a:ptu,fed tant to grauius peccant,quod cötra aliud pr^ceptum dci, indie fan^ pecant.
TertiodeanimalibufprouidëdisinuiâuO' ftra Ptoorn cura, eo,mulgendo,pafcendo,curando Ãjc,
Quario,detaber/iarijs,lanift,pilloribut,pifeato/ Opîfteianef nbus,lt;cralijsartificibus,pro uiéîu O' ami£îu aliorit tejjaria, agètibut. Nonpectant hij, nij'iubi ebriops O luden abus,per bac patrocinëtur,et auxiliétur aut Ãueät.
Quinto,inc^muniutilitate,ut in reftdendopantt, Bouumcai^ probibendo fluuio,rcpugnando hofti,ina:ndio extin/ »»igt;te. guendo ..O altjs publicis necejpitatibus prouidèdo,
Sexto,demedicinis,curfbribus,nuncqsneceft'aria necelJaa ferentibus, fabris equos pujjirrantibus ,i»olendinis rqs occupati, Grc- tiac omnia in necejjâitateexaifantur, dummodo tarnen per bac diuina non negligantur.
Septimo,denundtnasquarcntibtu,quiaaliottnta i^undinte, pore non poftunt. Et ex bis iuà iÅtur de pmilibus,
Verum hicmoueturquaftio, An vuittenbergen/ fespi^ excufati, quod die pjk exercent baliSiarum artem pro aue deijcienda de haHiliercAi ,cum id à que poffint alio die facere, cumq; non [it hic «ecef pttff, »K pietas, nec modicitus, ac dimidius iüe diet
O 4 pftttt
CONTIONES DE TERTIQ fiÃus poft prandîum, poffit deo dari, ftcut Cf dnte Armiluftriu pr^ndium. Simile tudidum de armorum oftenfto/ ne ,qMfinon Cf alia die fteripoff'it tque bene .Hje dofMini eonfulet uigilare deberent.
Paueius ex/ Alarum eft modicitas feu paucitaslt; £rgp ommd enfat, Opera hie ftare licet, qua alijs diebui, dummodo fntt pauea. vt ft f'â itor paruel duo paria aläorum fände ret,fartor tuiücam, mercator uenderet aliquid, quoi non expofuituenale. Sic de ftmilibiu per omnia offù cia Cf opera curre.
Pretatif ope nbsp;nbsp;nbsp;Tertiueft,pietas,ubi fubuenitur pauperibuset tn/
r4 fabbatum digentibuf,iam ecclefijt. Sic enim balncare inftrmu, non uiolât. lauareimmundum,ucftes,leâumeiuslauare,para' re, feruireinuiâu,cr obfequio,eft etiam fanâutn, alioquin Cf eleemoÃmas pctere cy dare non liceret, eum idfratres mëdianas, nunquâ nifi in diebut fiftit agantyfimiliter cr altj omnes. Sic uehere cis frumen-tum,ligna,potum,dbum,eftlicitum:dummodotamé fiat ex pietate,cr non ex mpiditate retributionis lt;lt;«t gulje, ut nunc paffim habetur mos.
Te R T11 funt,Qtti fanfhfiantdiem'literali ttr,fed no jfiiritualitcr, ut q fidunt quidê ope ra externa fanffificationis,fed fine corde. Et qwrfrts qua fatisfadant ecclefia,et minus pecant,quà m pra^ CainiHa. adentes,tarnen funt Cainifta,afferentes non perfo» nam, fed opus perfona,tantum eauent fandalum, et utinam turnen omnes tales effent,qui peius a^nt,
S unt autem qu inq^ fitdcnda profan^fiaitione ji fti,ut
PRAECEPTO dOMINÃCÃ lop
Pi,tttco!li^turexdecreto,falia:tttudire nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^uiti^feritS
direuerbum dei,orare,oÃrnâe [ecundunt aliquot, cy dit, eontcri depeantis.
Primum,AudiretniU'iim. HicmmiumÃultetjui- Audiremip diiminarpYetMturc!monem,uolentxs ideomiffamle ftm-gendamaltiore uoce, quod non uideri, fed audiri fit prieceptit,qudfinon wgfpr/£cpt«wfit, Cdnonem miff£,quifolui proprie eflmijfa,prelftuoale^, ne audùtttirtcxttra autent funt orationes cr paramentt ttdcMonemntiffe. Qjiod fi propter Eutingelium uo tunt earn altitts le^ndam effcjoir non codant,quod uliud eft prieceptii de uerbo dei, O'aliud de mijfa.Sed fefjent ifta uanafomnia,cum per omnem ecclefia nul lus,nifi facerdo{foluf,mijfainaudiattoam.Ma^ntf fcilicct eo facramento, quod Chriftuf uerus faardot, quanquam multi operaatr in ecdefia, per externa ft cramena,O' uifibilet ceremonias, in quibus ei ftdeles eondnunt eo c9operantnr,ficutclerus nunc facet far ardoti,m (antu,oratione,rejfonfione,tumen plurintA a^t inuifftiliter pro nobis apud deum ,qu(e populut O ecdefia eius non uidet,neq; perdpit.
Deinde attceps quicftio eft, anfatisfit,audire mif fam maturam, Item:An fatis fit,in monaftertjs earn audire. Hie diftinguitur. sieftnea;ffitas(dequafu pra dióhim eft)tunc fatis eft audire maturam priuata, ueletiam monafticam mijfam. Quid neeeÃiasnon habet legem.
vbi autem no e^l neceffitas,dilHnguitur ftrè fem/
0 f per.
contiones de tertio
r â per,quod ft non omittatur parochie ex cötcmptu,fei ex deuoaone petitur monaflerium,licet in monajitrio audire.Scd meo iudicio dic4m,f4luo uniufcuiufq-fett f u,ln bac perdita temporis miferia, prorfus non e^ StmpliixtHo tutum ,relinquiununquenq;,priefertim fimplieiorii funt fuie de/ cr rudiorts animi hominem,futi deuotioni cr difcre uotioni rflin tiöi eötra apertos Cnnones, Cuius ratio efl,quia idea quendi, funt pofiti Canones patrum,ut dirigant populum.Et debet unicuii^ fuadeuotio femperejfefujfeéhl, CT auto magis, quanto magis p[acet,eum efl contra cont munem ufum,uel decretum patrum. Cum fciamui, quod angeluf fatanieinlucisangelum fefetransfi/ ^rans ,fummefit timendut zy cauendus, ogi f«amp; ffeciedeuotionis /idle omnia décréta folueret.Et ib lud Deut.tt. zy ludjs.ubi priedpitur, immo prohi* bctur, acreprehendititr, nequilibttÃciat,quodfibi return zybonum uidetur. Alioquin,primoaufirtur timor ab hominibus, zy reuerenda ecclefitefu^, ©â ecmmuttitatis. Deinde nutritur fecuritaj etiam paw latlm ad maiora alia permittenda.
Tertio,Redit ilia antiqui populi licêtia in excelfit, CZlucis,zy extra tcpK religo,qu£ fummeprohibia fùit.mâ de uidemui,hae deuotiois Ucëtia pmip fa,no tantu parochias,fed etià monaÃeria duiatis di/ tnitti,zy eedefias dpi,et uillaru,eadë deuotionis fi-tnulatione prieferrhEt ficeccLcfi^ cultu,in ttbernarti redig frequentid, ac nundinaru negodationè', pr/e/ tfxtii dediationisjpatronorum, uotorum z^c.
Died,
PRAECEPTO DOHINICO. Ho
Dico iÿtur tticii feo tètiit, Quicquid fit de alibi au dienda miffa,nuUi f jp lùÃKm in hoc ipfofmtn iiidi/ dum,fuam opinionem,fuatn deuotioné fequi,fed aut tboritatem ecclefiie,cy aptiuandum fc«pm in obfe-qutum.Chrifti,lt;itiia (criptum eft: Stultiu eà qui conà dit incorde fuo.Et crcicfu no poteà errare,qu!ltbet autem poteà mi pi dcHotJorte errare,cu et multi prof phette,fan(h,reges pmiliter errauerint, nobis in mof nitionem amp;nbsp;terrorcw.Nc er^o «lli crrd« glofi, fu/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
fer decretum ip «d; qui enim fie gloffat, ignarus eà in legfdei jCznondww cognouit, ^uid ptduBoI«« rs- bomojWiwIto minus,quid fit deus. Et mira perwer fitas glojpc,^«« uagam concedit deuotionis licentiât £[«5 trxti« drftó oper4, uoluit coercere. Imo femper, quicquidttbiteipfumdederitacpermiferit,t(nefua â , ^e{lu,qa facit ut inueniaturuoluntas tuainieiunio SuJpffiMh/ twojUtdicit Efit.Sicili«pi'£Micbelt;w Acbitbdicèf;lt;«ffé nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tnquw
«îf ej'c. QuicqddKt tibiteipfum lt;jbpulerit,boc fcqw re.MÃt!b.â.E^cSffnft'èudH£rfilt;ri4£tto.Mifb.7.Al» p*«*quot; ctmicocuÃodite.lteiOts amicus fraudulenterinadit, (
Secundum, Eftuudirc «erburn der ,quod iterum Audireuer/ fub prjcccpro eÃ,« purocbw audiri,ficut et mijfam, bu dei i« p'iU' Mtp «bi intermittitur propter dedicationem aliarum rochilt;(, ecclefiarum,uel monaÃertorum. in cjaibu« po^ prilt;n dium audire,eÃdcconftlioquidem ecclefilt;e,fed tu/ men de prlt;eccpto dei, qui unit uerbum fuum omnide/ uotioeubiq; audiri. EthocfecundÃeÃmagjsneaà firiHjÃjuùw priwM, imo primii eà ^pttr boc peudu,
ut(?ç
CONTIONES DE TERTIO
vtex ChriÃo patet^quidicif.Qttotiefmni^ hlt;tc facie tis,in meam memonam facietff.'q di.non cckbrabiiis tnijfam,nifiprtedicetisEuangeIiitm. Et Apojklus: Quotiefcung^ cnim manducabitis panent hunc,cr Ãt liÅtn bibetis, mortem domtniannunaabitis Idea non Hat miÃamperficere fine Euangelio, priudUnt Olimexcom priudto,publicum publico. Imôinprimitiuaeeclefia, tnunicud mif ettam excomunicati,pcenitentei,attechumeni,encr^t fie intererät meni,inttrerät miff£ ufc^poà Euangeliu,quie et mif ufijue poà facatechumenonuocabatur,ut ex Dionyfio patet,tii' Euäplium, utinam adhuc hodie fieret ,utfaltent uerbum dei audi rent exoommunicxti, guoÃdliui intelligerent,ac com pungerentur. Atrox effet nimiü excömunicatio^etiam ab auditu uerbi dei quad amen omnibus creaturu prceceptum eà prcedicari.
HIC ITERVM QVAESTIO EST, An frft« R't nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;audire Euangeliu mijfa priuatie. Rr/
audireEuan nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fit fatii,fieà intelligêsfimul,cr co
nlium mif/ proÃcifci.Alioquin etiä fiintcütgat,tenetur a/ f o uÃt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t alioquicuilibetliccret
⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â publicampr£dicationemrelinquere,crÃâ¬retipfa co
temptibilis. imo fi Ãerit neceffitasproÃdfä,etiamà non inteUigitfimi fi non audit,eüexcufatus. Debet amen quilibet non folum co^are ^quanta ncceffitate eogatur abfens eÃe,cum fit corporalis,fed etiä quan/ ta neaffiate uerbum dei fit habendum,cum fit j^iri-ritualif, ideo pietat cocleÃii debet femper u'ntare cu^ piJitatenf
(
PRAECEPTO DOMINI CO. Ill piJi'atem tcrrenam.
Hie atnett notundum, ^uodfi popitlus tunto rigi re^âd audiendum uerbii dei eà aÃriiius, quâto fo funt aÃriäi fteer dotes,ut etium uerbum dei dieiitt, (^diei proeurentfQuod eumfit fuper omniu prjtx-plzt inÃâtntiffimenMndjtit,neÃto ijuu mi[eri4,hodie nihil minus euratur, in muitis loeis peniius obmitti/ tar,(« pluribuf en pr(edicantur,quf omitti filubrius erat.lnali/sloeis pr^dieantur humAnu,crdoilrinfi iuris ite philofophorum.
EVANGELIV M,id eÃ,memoru ChriÃi tS r4ra,ut horrorÃt hoe uttendere. Co^tur populus ad puroehiä,et no obedit,qui(t co^utur fueerdotes euan/ Seiizlt;tre,crnonfdeiunt.Quidergp mirum,fi tutgeit turpopuli lieetiafuperÃitiofa dd dlids eeeleÃds,iiudt do facerdotes nu§intur,erdffd ignordntid,perfdbula fds O' lunds doâtindSfTu nonpritdieds Eudngeliu, grade erimè put!is,quod popultis difeurritad ido lorum exeelfumiCum tu abfis eeeleÃie,v offido cr In fdeerdiy uerbo, quid fequetur, nifi ut populus ab fit amp;nbsp;obfe/ tes non doeê quio cr auditutTuadliteram esinats inutilis, fjpintu tes Euange/ firis.ideo et populus eorpore migrât firis pariter et Hum, IfiiritUttdnto minus peeeans quam tu,qudnto prompt! or eà audire Euâgelium fi doceres, imofi didiciffes, Tut oceafione igitur euaeuatur eeelefidfCr pdfeua ft uidum ouibus,dumeogis peeusin eaulas,negas.ideo diÃâerguntur oues ChriÃi in montibus, quia non erdt p4Ãor,dicit dominus,
Tertiuttt
CÃNtlONES ne TERTIà owe. Tertium eft,Orare. De oratione mula funt diaff dabble tdmen de uoeali uult inteUig, quod no efl ne) gitndum,/'ed tarnen'ea debet ejfle minor modii^t Ortltio quid ad orationem ffliritualem. Oratio eniiti efl afcenfio mentis in deum,uerbafunt fcala,jed uoX eft apparat tusfcalaru. ideo dixi,quod hifaniitficant dû mlicerA VoÅ tantum liter nbsp;nbsp;male,qui uoce tantu orant,im() no orant,fled
orare,nÃefl orationes tantu proftruntaliorum,no aliter quà mft ââââ ââââf' Ott liber,alterius feriptiones zSquot; uerba ipfle mortuus Organa con) inttUigens.Vel ficut organuproftiif cätum cle* firuntur cle tigt;ipfe nihil fentiens,autin:elligèsilium, quod hodie ro. magnum eft my fterium:quale efl enimor^nu,talii clerus,id efl boator finefenfu,uox fine uerbis, fi) eutorganuno nifiuelutmutâ,etelinguëuocè,acfor nit reftrt. De fflirituali aitt oratione poflia 'm quinuf.
t' â nbsp;nbsp;Qn)ittum,fecunduquofdâeflolfirre,fedhocabo
miti 'ccfle nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Eeclefiaprimitiua fieret hiecobltt
tio panis ZJ eflarum in comuni,de quo ofièrcbatunét reliquum in pauperes confirebatur. A t nunc nice hu^ iHS,dotat£ flunt ccdefi^, monafleria,hojfiita!ia etc. propauperibus.
Quintum,quod eft maximum ct omnium primus /cilitxtreconliarideo ,per examinatione confeientite, (ycontritionem peccatorum. Dtec autem contritio flic paranda eft,ut non tantu ex odio,quantu ex amó Cotritio pec re proadat.Examore autprocedct(ut rudibus exem eaarii exa- pitgraäadicd)flihomoflecuruminetbeneficia dei'm more, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fi pertotà uitâ collata.Tum illis opponatfluä 'wgrd)
titudinem t
TRAÃCEPTO DOMINICO Ki
, titudmfm,C7 uiti4,m aiufualium bonorumM quod
«Ifdit fenfus, tot periculw fcrwJMit, tot bond corporii,mentis,reru dfdit.Qit« omnia no beÃ:iis,no I(tpi(iibHj,node»ilt;^ pluntnit boinfnnmdfdit. Po/l t^oiusuerê biec jiat djcrnfi« ad )^iritK41iit,quod ÃliMm fuu mv tötritionif, fit in c(trncm,crttciÃg, tnorijCr lt;tlilt;tinjinitiie digni/ t(lt;tis,tondêpro»iij?lt;lt;i£ttrnlt;tbonlt;lt;, thee omnia rumi nata,cr p«c4tü copofi td proprer,mire excitut od«« rtc detejlfttionë fMi,4morê uero ZS 1âtMdè dei, Hiiu eft «eïi(fimdeontïitio,«iM(t cr efficax,ubi itla,de timoré MijèrnijO' peccdti turpitudine^ejl liternliï, jïi3n,et tr£«idurâî,^4(jüj-ixdicattrfmore,fedinet((flt;»timore . tant».Sicdcq«od4legit«r,q«i per totä «itdmpeÃ't* me uiuens,miris tarnen benefictjs,ac donis dci proue/ }5eli4tMr, tandem etiä ad epifcopatum proiteifÃMJ ejt.
Tune ad fe reKcrfiÃ,er admiratut dci fcenignitatem .ergafMamindignitatcm,excIamaHit; vieiÃi domine, , ©â conclupjlimenimiaboniiate tua,ideoq;,Etceamo do totu! (ibiferuiam,©quot; ita jtcit, Nei^contcmnidee iet rndiïitle afccnfHîà primis eorporalibiM bonis Vc. Nam Icgtur inbijlorijs, cjuod tempore eond* Hifïorïa de hj Conjlan, duo Car.ad Concil.eq«itantes,pajtorcm 'wagrojlcntcm ttiderwnt. vnusautemeorum animo pofâï» mifericordiore, non pojJum,ait,abire,niÃi audito i(â lo bemine confolato; aceedens ,cawfam fletui percunfkltur. llle dijfimulat triftis,inÃat Card, er co gitÃttri. Tandem, ecÅ inq«it,banc bejliamCbujfa-^ Kem intnitHs) turn cximww ercdtwrdm jèeit me dats
bominem
CONTIONES DE TERTIO hominem ereiîum,deÅru,rationalem,z^ nunquatit grades egi,quod non me quo(^ tarn deformem buffa nem Ãccrit,hoc eft,quod amare flco. Tunc Card.m/ folia cotridone kominis percuffiUjCr f«lt;t naiora be nefida ,mi(iore ingrutitudine fua,f'ubito conff/iciem, demuloexttnimif ceciifit.Tandem leudtus cura fdmu lor urn,Ct in ciuitaam perduéiuj,femper exclamauit: O 'Augufline fände, quamuere dixiflûSurguntin/ dodi er rapiutcalum,Gr noicum dodrinis noflrit ttolutamur in carne er fanguine,
Kiec funt opera uera fandiÃaitionu,qutefig)ufia eanturoibus exterioribus:Sic Tren.i. Memoria met mor ero, er tube feet in meanimamea, Sineijsduot ius,non aceëditur mens er cortcorde autem non fuct cenfo,oia alia frigide,uane, er noxie fiunt,quia fine frudu, Et b(«c duo debent ex Euangelio audiri,aur dita^ ruminari. Sunt enim biec duo, fcilicel dei bo~ Sf4Ã4 tn deu n4,er noÃra mala,fc!(la ip fa in deum,in qua defeen-dimtis in nos,er afeendimui in deu ,ficut Ãguratunt Sitcrificitim nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fâtâ^nÃcia, laudis er
lutdis eöÃlftonis,de quibus, Sacrifieium laudis honoriÃcat bitme:erquodillefitafcenfusin deum,fcquilur.Et mic iter,quo oÃedamilli falutarc dei,id eÃ,reuelabo Sacriftdu co ^t'^t^rnam falutem. De altero^'öÃÃionis fdlicetf frfTi n» periÃeium deofÃiritus contribulatus,corcontritttm cr humiliatumdeufnon defÃicies.Et hac duofimul fiporttt ofjirri,utfinteo perÃdiortt.
Prtteeptunt
----- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;....... il? PRAECEPTVM QVÃRTVM,
Honorap^lrem er matrë,ut fis longneuus fiper ttrrant»
Oe prifceptKm luditi ficerunt irritum pcrtraditionesfuas,fi lud^h cut er omnia alia. Quia honô rem hune exponebaht folum âni uetbis cr fignisjrritnnres fia fh uerborum leÿs, Qu,ia enitn honorare fignifieatfignumre/ uerentiit exhibere,acceperunt iüud ficuhdumbuiui fignificationis corticem,ut folo exteriori figno honaf randos docerent. Sed ut fiepius dixi, Lex domini eà fpiritualis,immaculaa,conuertens animat^ac i/nteri/ orem infituens hominem.ideoar primumobligat er requirit. Qt^are proeedamus [ccundum hue dupli temfenjum,fdlieetiiterieerÃirituf. , -
Honor parentumÃiritualis,eÃexhibitiocordis, Hokot pMrf Ct reuerenäa promptte uoluntatis. I» dwo indu- jpidata dunturduo, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lisobedienti
Primo promptaobedientiaac uolutas ad omnia,
qua: uolunt parentes. Secundo,digna leflimatio er m opinio parëtum.Honorenim cDrdis,eà magna pietas dudit, {er maior qua charius in proximu, quia charitas fo lummodo diligit ) prompta jeruire proximo,er prte» ciofumcum exiÃimans.ldeoiÃud prieceptum liatint poà prtecepta primie tabuU poniiur,quia eà deiüü,
p ^uifunt
r'CONTIONES DE CLVARTO qui funt uîcarij dci.quatre fient deut cokndut dft ho» note amp;â timoré, itn cr uicdrius dus. Patet itaque, quod qui j^iritualiter honorât parentes, exhibet eii primo prompam obedientiam cr uoluntatem. Ae ' ⢠perhocnonfoîumfucarritets 'vanecâ¬^arijs,fede^ am in omnibus obedit eorum bencplaà ds. Et qui talé cor fuisparentibus non exhibet, fà at fe nonimplere 1}ocprlt;eceptum,qttanqaam ey nunc quoq^inifli its-teüigëtia egei, in nuda fuptrficie uerborû laborêtpla vimi. Erg) honora dicit,fcilicet corde intimo, cr af fiâupleno,parentes tuos crc.QHomodo enimparé tibus inobediens fit, qui cards non fdum obtulit,fed Creum honore obtulit,
Secundo ( quod maius efl)exhibet reuerentiâ ( nS in literaÃris,fedinjpirttu intus)id efi,magnificam opinionem in corde de iRis habens .Et hoc potiÃimü in hoc prateepto comendatur,per quod et diÃirt( ut dixi) 4 charitate ,qua quilibet alteri obedire cr fert uire iubëtur Gal.r.Sed unde nafeitur iRa fublimis opi fiio de parentibus in filijsfMaxime,cu quandoc^ fini pauperes,ignobiles,inÃrmi,deÃrmes,aut alias minus reputabiles. in ijs enim multi offènduntur, ut ÃÃidi ant,Grerubefcant parentes fuos, dolentes, quod na de diuitibus,potètibus,nobilibus Crc.natifunt, o'cf' das magna.Histradenda efl régula. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
_ Opinio paretttu grandis fit rejj)eéiudei,amp;uolu tiitis dus.Sic enim pius filius cogitabit, E ot fi/ummiis' maiefUtino fitU indignuuifum, quodoilêhominent^ quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;noluit
PRAECEPTO DOMrnrCOi H4
Wol«» pitrentem meum eUe,cur mihi Mignui» uide^ quH cO^ti '^turfsi deo ftiitimoplacuitiniüo operari,amp; mecre' ditm hono à ^re,curntihi diÃiliccat in Ulo fieri , ((ut Ã^m cjfe i lio,quo Ãtoi quidÃciui» parentes ad Ãrmationem fiUj i i^ii parentes pi» tiec fiÃt mafculas,famina,oailatns,auritus, peda» risÃdati tusiuiuus, mortuus,albit5,niger,ÃiÃllatusÃue no Ãf tunes uuquä,cogitant.Erg} offidnâdei mei, artiÃcis ineitterbcroriïlt;io adriertamoculosin paupert!itè,de firmitatè,ignobilitatë parentttm,fed in deu operator rem.Sic fic fluit reuerentia ex deo in parentes,no ex parentibus,dum altius intuentur, qua ut fuut aro et fanguis,fedutofficina fumm£ maiejhtis.Quitenim cötemnet ojflicinam principisfquod ÃbreÃäum opus P^t'inÃs-effi oditojficinam fuam in quaÃüum efli Cït igitur der usuelit parenteshonorari,cfiuÃj]'ima fit caufa,f(i licet,quia uicaria amp;nbsp;ojficina dei eÃ. Solo hoe diflirt iftud mandatum à praÅdentibus, quod deus in illis ho Mraturut in feipfo.ln iflo, ut in alio fcilicet regnti hus, qui funt fedes, ofl-icina, altare, propitiatorium eius.ldic ergo efl uerus honors nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;
Honor parentum literalis,efl inuito corde,creottHondr parS iemptore animo,fola fcilicetÃrmidinepoenie,exterir tum literalit ftgto honorare parentes. N4(« qui fola Ãrmidine p(xn£ honorant, fcilicet ne conÃndatur coram homi nibus,uel puniatur h ic,aut in à turo,tä diu honorât, quâdiu timetjty peenam cogut. Semper autem intus torde cotemnit,oblitus autë poeniC,etiam opere Ãrif. itmtemnit, ut in multis exemphs probatum eÃ
lt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p z ' ((uotidie
CONTÃONES DE Ct,VARTO q'wfiiie exprritur,
Tr~\iäumeÃ,quo modo feÃltj deiednthaiere et JAodusoiicr Jf^parêtes.Sedoportet,utiüirurfumfeexhi uandi piox. yeät paré tes, ut digno nomÃHe fint pdrêtes,ne honor filioru coÃrdtur i« »JoUjCr mortud fimuldcrd pdré/ tu I wó jùrte fmt peiores dli^uâdo qud ldtrones,^uid fiuëtcdrnë iüoru,etinterÃduntdnimdseoru.
Sapins ent fit,ut filiUs in pdtre peiorem homicidS habedt, et uttlius ftierit,filiû 4 Idtrone octidi,^ud d p4 CuroeHisCæ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pefiispotifimu fieuit irt
«îutj» tgt;ue) nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;deusimpletineis,dd!Sdp.4.dit,
ro/t RdptuseÃnemdlicidmutdretinteUeaum,dutnefi» (Ho deciperet dnimdm iUius, propter hoc properduil iüum educcre de medio iniquitdtum. Et inÃd, Condê ndt enim iuÃus mortuus uiuos impios, cr iuuentus ce lerius cofummdtd, longdm uitdin iniufii crc. Sed de ÿshttius pofted.
N une ut uidedmus, quid eis debednt, ut fint pdrê tes.ApoÃolus Ephe, g. poilquâ Ãlios iufit,ut pdren/ tes honordrent, prueceptum iüud commenddffet, dtq; interpretdtusÃijfet,diät:Filij obedite pdrenti' lus ueÃris in domino, vtii^ uolens,ut fint non tAntu in carne parentes,ficut gentes,fed in domino,cr ih li obediant etiam in domino. Stdtim de pdrentibus di dt: Pdtres,nolite ad iracundidm prouocdreÃliosue/ Ãros(quod Colof.f.exponit. Ne pu fillo animo fiât) fed educate iUos in difeiplind etoorreptione domim.
Primum,qHod cis impendi uoîuit t dd animum fcif licet
PRAECEPTO DOMINICO. Hf hctt peönenx ( nihil enim de corpore eorum prifdia t»uit)utnon prouoant eos lt;td iritm,cr dtieBionem, hoe e/l contra eos, quifitriofe regunt Ãlios, cr dwm animus adhuc ntoüis eH,ht totié timoré et puftllanimi Ãifë HertttHrji» ut odio parentu tandé a ufii^ant, c? Ãciant,quie alias nunquam jèdj^ent. QUie e nim Ã)rf hominis,quidiffidentia in parentes amp;nbsp;odio, de illis deÃ^rat, Non ent uult Apofiolus,ut filq no offindä tur,aut uerberentur,fed ex amore caftigentur,non ut iüi fùriofuntanimum expleant ,nihil follieiti,quonto lt;fo emendent filiorum errorem,
fadus enim pufillo animo, ad omnia 'mutilis ey de]jgt;eratus eÃiäeur,timidus omnia agere et aggredu. Et quod peius,qdâalis timidias,teneris annis imbibi ti,uix unqu^ pojkaeradieabitur.quia enim ad omne uerbu parentu didicerut terreri,ideo poÃea etiä ad à hu arboris timét foȊtis,Sed et tüee nutricule,qu£ pu erisiVuduntterribilibus Ãrmis er geftibus,pra:à pue de noâe,funt copefeendee. Omni ftudio puer eà Ãr/ mandus ad timoré bonu,ut timeat,qu£ timendafunt, non autemad effe timidum,ficut parentibus quibup damfatis eÃ,fi timidos tantummodo habcant, quod eà nocentiffimum Ãturg aetati.
Hoc pro declinatione ad [iniÃram, nunc ne etiant in alteram parté pe(tetur,dieit Secundo, Sed educate eosin difciplina,er correptione domini, ideà docete eosdocenda,ercorripitetton feruantesea. vtrunc^ Hlisnecejfariit,(ÿ-eruditio eorü, qua: ignorât de deo,
P î ü År-
CONTIONES DE Q^VARTO
Cz correptio,fi cognita non fe^uantur. vide at 4nte omnu,p.liüs uelis inflitui in jj)iritUitlibus,ut priâf us deo tradlt;tntur,qttdm mudi ne^cijs,Et beu t^uiint iÃa nucfunt omnia peruerfa.'Nec mirum, quiido nee parëtts ipfi funt cruditi,aut correptionc probati. Eu it autem una jjgt;es reliqua in Scholarum magijiriSiUt fdltem ibi,jub literis erndirëtur in piëta te, fed et hlt;ee perijt.Omnet gcntes,priefertim ludai, diligentius iit {htuuntpuerai fuos,quà m Chrilliam.ldco crEccle fia périme habet,quia tota, eiui uis confiftit tn fueeef f oribu!,qui t« prima ftate negliguntiir,fic ut hortus in uerno tempore.
^rudido dor nbsp;nbsp;1 ^tur in eruditione domini funt educundi. E/l au
mini inÃitte/ tem eruditio domini,qua docentur oognofeere domi^ «tr puerts et num lefum Chriflum., inÃgpre eis recenti memoria, forreptta. quomodo ipfe pro nobis pajfus fjt, dc ficit, qure promiftt,ficut flqsifraël pr^ceptum Ãiit,Ht nota fi cerent filqs fuis,ut oognofeat generatio altera mirabU iia,qu£ Ãcit cum patribus eorum inAegypto. Ethoc (ognito, finondifcant antare dominum, Qf gratias us:re,cr orare,e:y fequi Chriflum, adhibeturcorre» ptiodomini,idefl terror iudicij dei,et minationes ime deifupermalos. Hoe enim,qui ab ineunte Mtate didi aritffalicet beneficia dei ez promijfa, unde diligit, deindeplagas et cominationes, undetimeat dominu, facile kac tenebit Ãäus maior. Nam in ijs dtiobus fiult dominus coli. Amari ut pater,ex beneficijs fgt;ra:teritii,prtefentibuSfGr fiduris. Timeriut iudex,
PRAECEPTO DOMINïÃO K«? ** prieteriäs, priefcntibus,Gr fiauris, (icut di »t: Sitÿ}fum filter, ubi e/l mmor mtui, Sifum do^ gt;ninus,ubie{i timor meuf. Sic ergj difcant filij domi noeantiire mifericordiam er iudtciu.Hiec duo enint ApoÃolus intendit, qudndo dicit in eruditione er År Kptione domiiti Ad eruditionempertinet ut dicas ei, quomodo deus omniii creauit, ei [enfum, uitam, 4nimädedit,quotidie omnibus bonis iuuet,quie cre^ t(it,pro eo pxÃuseÃ, er mirubiliii Ãdt, pnedicituit,, tsdhucmaiorapromifit,u[ prohis gr/Uusfitdeo,etp^ trem (ignofat,ic diligat. Pid correptiöem peftinct, ut ei dtcits,qMntis olim plitgis pereujjerit A cgyptios,ffit tes,zodomittis,filios ifmel, denii^ omnesin Adum.. Item quoi adhuc unie oculos penutit peÃe, padbulo, ^4dio,itqM,ig.ne, beÃijs,morbis,er quanta, oommir tietur in Ãiturojin gehennacu diabolis, Et unit hae\ potiiis adbiberi, quà m correptiottes hominum,id eÃ, proprias.Nö fine aufa,fdlicet ut difant femper für fum ad detim aÃitcere,ct »o« homines fed deum time re,[iie fiparenturugas timeant, tademetiitm I» qs, qu^ d^i funt,homines timeant,hoc eü, nepufillo astè moÃant.Hocenim agendum eà cum Ãlijs,nonut pe rentes timeant, fed deum oÃindere fe feiant, fi pa/ rentes non ämeant:ficenim non Ãent pufiüo animo, , quia ubi parentes etiam proprios,nott nifi deu timen do, timere didicerint,poÃca etiâin aduerfis er pro/ Ã^eris ,nondieorcxiant, timoré uel amore quo= cunque, ,
â nbsp;nbsp;nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p 4 OSotl
CONTÃONES DE Q_VARTq
Edueätio VOD autrm gratum fit hoe deo facriÃditt fiuerorH ejl fihiserudiêdif,paiet in Gcne.ubi dominui deo ftcrifiei Abrii'oam non potuit c£iarc,c^uod fà âurus erat,foU nm, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fnotus,diat : Scio enim quad doéhrus ejt
filios fuos,ut timeMt dominum. Eccequomodocof teptionem dominifuptr Zodomas, didt profutur^tn pee Abraham in educatione Ãliorum,ad timoré eoru. Similiter lonadab,pater Rechabitarü ,eximie lauda tur, cr in fili/s benedicitur quia cos pie cy religo/ fe cducarat in timoré domini. Sic Thobias,ïoachim uf xorSufanna,educatifunt.EcotraIieli.KReg.f.quid meruit filios fuos negligèdo,ibidem palet, ltc,quid tlle puer quinquennis apud B, Gregp.
Et uere Ãultijfimi fumus.Eae in proprijs Ãlijs pof funtmereri,ueluiam,uelmortem, cr nonaduer/ tunt.Namquidprodcfl,fituaeulpa malos filiosedut ces,etiam fi tu fis in teipfo irreprehenfibilis, Prlt;epofkrut nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;alienis fiudijs,deo feruire prtepofiere nitun
dei cultus, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;portädo ajfieraSjCr ahjs affèékt
tis obferuantijs.Et hanc dome^icS pietaté caci nà mi nus tranfeilt ,q olim ludieireliéb téplo dei,in/xah fis immolabant. Primum eratattendcre,quid domi ttusà terequirat,cuius offtcij tibionus impofuit,ut Apojhlus ait,in qua uoatione uocatus quifq^ fit. Hoc enim ante omnes indulgentias ,orationes, ecelefia^ rum uifitationes, uota quieatnque,curandumfi(it agendum.
DiiSum fi(it,quo/nodo parentes fe gerere erga fi*
Hos
PRAECEPTO DOMINICO. IIgt; fiosdebent,ut digno nomine parentes uoa;ntur,neex pirentibus fiant perdentes, cr pereuntts fimulcum filt/s. vid£amusigitur,quifuntiftiperdcntes,4cper/ ditoresfiliornm. Primi(cilicet,QJiiomittunt,cr lefiUofgdn feienter finunt cos crefcerefine eruditione, ooiTe» ptione dominit^uSquam nuüo malo excmplo noÅâtt tarnen permiffione cos perdant, ut qui nimts (urnali^ ter cos diligunt,ac tenere fi)uent,dicentes: puerifunt, non inteUiguntquidfaciunt.Et ueru dieunt.Sed nee canis,necequus,nec mulus intclligunt,quid fitdunt. At Hide,quomodo difeunt iri^uenircjfiequitfitcerCfO/ tnittere,quic non inteïïigunt.Sedneclapis, neclignu intelligit, quà mfit inepta res addomum,fedÃrmaa turab artifice,cr ftütim'mteUi^t,quanto magis 1»/ mo.Aut fi aliorum pueri inteüigunt, mr tui non intel liguntftii ergo peccuta filiorum portabunt, quiaÃ-dunt eademtUt fint fua.Annopuer iUequinquenntf, de quoB.Grcg.Ãit noninteüigens/
SE cVNDI, Qiti uerbisimpudicff,^maf ledicis , deinde exemplis, ac geftibus malts, Pquot;â cos prxeedunt. Siintreperti, cr utinam nufquam adhucfint,ficut cgp noui, qui proflitutarum filiarum Profiitutoa lucro ui{litabät,cr ihJ?« parentum,filiie ac uxor Ãr resfiliaru, niabantur. Quisdubitet,ijsfiliabuipro parentibus, utiliores Ãijfe latronesfSutadhactâ fluid,quibus nd re placet, fl filios habet Mauortios,er perçufforesÃ/ dies,tanquam laude dignijfimos quod nullosdmeat. Hor«w flultitiic pricmium findlefolrt e(fe,luéîus er-
t à dolor.
CONTIONES DE Ct-VARTO? dolor,de fubitd Ãlioru oaifione,cr iuÃe. N«»c (ut iuuentusÃrtfiruidtt) pront funt «td concupifceif dum er irafeendu, idea auendu exempla parètu/mt inuerbis er geflibur,QKi'denim filiuf difcatmaledi cuifiueror nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;maledicere erimpudiat loquif
inm^di «»nTf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qttioanfionemdantfiliiiadmuit
tnoreminfiä dum dtugendum,utciutnihiljunt aliud Joha'â tuant nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ti,quà mquomododifcantinadere,faltarechoreas,or
nari,hominibutplaeere,concupifcentias trritare,mii do coÃrmari.vbi funt no ftra xtate, qui tunu cura fi/ lift prouidentdeum,quantaprouident ueftes,luxui, diuitiat,honores erd tuare hic plenum reptiliu ma iorum minorum occurrit. vide qua portena, uer ^um, hac licenäa aUulit in utroq; fexu,pracipue in mulieribus:deus cujkdiat uiros,ne lineu peplum por lent,quia muUeres birrhetanudis eapHlis portant,fi/ ntt mafculi,firte in uindiâà ,quia uiri portare cepe/ runt reticula capillaria,qua muUerum erant,ideo mtt lieres reaperunt à uiris birrheta. Et quare utrunque mundus pulchre deare putat, nifi quia placet nouut titosiSed cogita tecum quid fit uiri caput inuolui red culo muliebri,et myfterium fimul, quod Apoflolitt te iigt,quando caput uiri non uetari uoluit.
Sed primum diÃinguamui, Autornatui eiufmodi fituolentibus maritis ac iubeatibusthic pojfunt mut lieres arte excufari, fi tameninuiteÃeiunt folumut pliceät uiris,uiris inqua fenfatis er habëtibui, ut S. Cfdlia Ãris ifiaureauelte intedebat, intus induta à licia
PRAECEPTO DOMINI co. Oll»
eihäo ad carnem.Bt AnaÃafia fimiliter.ltem Heflev oll âm Vete, lege. Qu'm S.Aug.grauiterarfftit quan dam Editiam, quod abieccrat inuito uiro, ueftct mlt;lt; tronalef,cy habitum uidualemfumpferat. Hwergj omiffisjquia uiro obediendum eji in tjs, qult;e fine pec atoÃeripojfunt,De ijs ttideamuf,qu£inuitis zy oaf afhs maritis expoftulant hat luxuf,de quibus na me, fed primum Apoflolum Petrum audite, qui paftor fi delis omnium confittutus efi.t.Pe.s,Similiter cz mu lieres uiris fuis fubditie fint,ut fi qui no credutuerbo, Mulieru ui» per mulierum cöuerfationë fine uerbo lucrifiant, coït uendi ratio» fiderantes mj timoré fanëhim couerfationem uefiratn ( fiiiritualiter ey corde fubfint, quodefiin timoré fett reuerêtia fiibeffe, ut magnifiée opinëtur de eis) Qt^tt rumnà fitextrinfecus aipillatura,aut draindatioau nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;
ri,aut indumenti uefiimentorü cultus,fed quiabfcon/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
ditus tfi, homo cordis, tn i«(»ry«phbiliute, quieti (y modefti Ifiiritus ,qui efi iMcon(|)f(ÃjdeiIoapIer, Sic enimaliquando crfan(i£mulieres, Ãjerdnttjm deo ,ornab.ant fe, fubieda; proprijs uiris. Sicut Sa/ ra obediebat Abrahje, dominum eum uocuns, Cuius efiisfiliaibenefidentesteynopertimentesuildper/ turbationem.
Mxcuobis lefboredtattirmuliâ¬res,hocUh'uuCttt pueris)uobis proponitur,difdte ey adtiertice.Epifco pî«,P4p4, Apojfeliw,pater,p4flor«ejîtr,bocdi£tt,C7 ferKädit iradit.Pofiea et irddat dudidmitj,
Ac primum,ne ^«ij de WKlicnbt«, tn bocpu-eça
ftogt;no«
CONTIONES DE Q_VÃRTO pto,non dianduputtt,fcijt,guod omnis fuperior pa teflis humana hic prxdpitur honor jri,ut er antea di/ xi:Vir aut caput et dominus mulieris e(l,ac fuperior. Sieut eeontra poteflas omnis hic monetär,utfe dignS honore pr£jkt. Qÿare poft filiorum eruditionë,imo (um eorumerudittSe, reäeacproximo,deconiu^iM etiam inter fe diandum eft.
VID E autem quanta fuauitate er modeftia, quanta quietecrleniattdocendi, proadat pijftimut Apoftolui:Nort eft turbulentes,non ftlmi* nat,non minatur,fed leniterac fuduiterdocet,ita ut uel ipfa dicendi gratia permouere debeat,ad feruan/ daeaqu£docet,nedum utilitate rerum,quasdocet, 4e folnm doccre intendit.
Coniugitos nbsp;nbsp;Primum uult, ut mulieres [int [ubditit uiris [uis,
rw re^ht, tut confonat Paulus Colof, j. Mulieres uiris [ubditit [int,[icut oportet in domino.EtEphe.s Mulieresui^ ris[uis [ubditit [int peut domino :quoniamuiraput eft mulieris,peut Chriftus caput eft ecclepie. Ip[e[al uator corporis eiusftd cft,non eorruptor.Sed peut ec clefia[ubieän eft Chrifto. Ita et mulieres uiris[uis in Subitltio. omnibus,lHa autem [ubiefiio,quid[it,[atis exponit [equenter,quädo conuer[ationem eorum in reueren/ tia er timoré ergt uiros eommendat utilemad uiro-rum [ilutem.Ergo [ubditas e([e,eftreuereriuirum, er honorare,in omnibus obedire.Nam ad hocindu-eit exemplum Sart,quod [ubdita uiro [uo fi(erit,quia dominum eum uoeauerit,ac perhoceum timuerit,ac rf«rr»
Praecepto dominico. 119 teuerita fùcrit, paratii tw omnibui obedire cr cedeti K-Quodfi Petrufmaritis infidelibtuftcfubdipr^a pit,qu!(nto magis id fidelibuf prlt;eflandu. Sicut cr rur (urn Pitulut: vxor uirum fuum ttmeat,id eji,reuereit tur.Ephe.f.Contra hoe iigunt,eontentptrices,eonten Rixofemu/ tio(ii,pertinJeet in tarot fuoi, qua nouijfimum uer^ lieret cötra buK habere uoluiUfMt qua agutpnefcitu cruolutt praceptiidei (»teuirorum,dij^enfantet zS'c. Haotnneshuiuspra' agunt» teptifunt rea, quianonfunt fubditafuo ntaioritna Apoflo.i. Corinth. tf.dieit:quod mutieret fubdi uiris Ifx diat.Lex quidem Mofi in muit is locis hoe habet, fed prima eà Ge f.prateptu dei ad H euâ,fub poitÃa te uiri erit, Cf ipfe dominabitur tui: hic expreffa eà diffinitio domin i] /sper mutiere, Simt ergo «o Iicf t fi lio contra patrcm,feruo contra dominum,populoeon traprindpem,aut facerdotemcotendere cr erigi,itit nee mutieri contra uirum.Et notate hoe primü: gran de enim eÃ,et rarijfime tenetur. Sic fanâa Mo»«a à Diua Moni/ debat, Cf fuo uiro tacuit zy ceffit. Atqs uero qua à Au^fii/ uiris uerberabantur dicebat'.oporterememoret condi- ui mater» tionisfua,non fuperbire contradominotfuot,quan do récitatif tabcUis matrimoniatibus âmttlligere de» Mutieret buerant,fe andllas eÃe fafks. l^tur,aut fubdita fit nubunt uxor,aut non nubat. Si non uutt habere dominu,de^ meminerint fiÃataccipereuini,quia fiedeutin apoÃotit ferif^Ã^dit/ ptura fua pradpit,cr ordinat, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fiiilt;ii*
COROILARIVM,
ClieceUtt^
^CONTÃONES DE QVARtcT Vif Moro/ QUiecunlt;ii biiet morofutn uirum,non pr/efumât fut leniatt par pari, um ui rcpeÃere, fed twribus oontrarifs ac tiincenduir pladdismutare. Sic enimhicdoat ApoflDlus,ut(td jidein conuertantur uiri,per bonam coniierfAtianem *â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tnulierutn. Quodautem de fide, hoc de quolibet a/
lio minore bonoÃciendumefl. Sic tyPaulut.t, Co» rin.7. SÃfhficdtus enim efl uir infidelis per mulierë fidelem.Malum enitn malonon uincitur, fed augetut Gfroboratur,uinciturautêbonoi
Secundum,quod ornatuseorum non fitinexterio ri capillatura,aut auro, aut indumentis.At ifle nunc efl potijfimum ornatus Chriflianarum mulierum,cr admonflraperduihshodie, quod dicit Apoflo/ lusilfleexternus cultutfit gentilium mulierum, Chri fiiantC alio ornentur. QH« 4«»« potefl in tâa abufu tacerefPrimum, Säo aliquot mulieres (namnonfunt omnesflultit iUius uaniutis eupidlt;e)qult;e cogutur intû teefc ornareifliicultibu!,acmireflflidiunt,ficutHe lkrreffna,Sicut S, Elizabeth regina. Et frequenter iUae funt tales,qult;e abundant ut poffint ornari .Illg enim ma^s eupiunt,qug non poffunt. Sicut nunc no i. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;biles, cr dues, quo funt egentiores fuisauis, eo funt
ineultu effufiores.De iHis itaq- dicam us, g^Agdlhd, Sanfki Agatha cumeffet ex nobili genere,no tan tuminuelo ficutmulierinceffit, fedetiamin feruili uefle,c^dehocreprehenfa,gloriabaturfefcanc{U lam Chrifli, ut patet in eius legenda. Ac primum^, tiefcio magis'ne marilos an uxores ar^uam, aut ccrr
tx ma/
. FRAÃCETTO DOMINICO.- Ho te maffftrtitum ciuitatis, quod mulieribui talia mitant,quibus extenuentur eorum rejfdëterac U9 lenter, Cur enim ittenon ponit leges,ut alibi fidaut eur maritus uxoremnoncompefctt, cumfit dominut tiusi Autfihocfuftinetuolës,quidntiratur exaiHo tiemprindpum ? Et «idftc, nifi mutauerita,non tef fabit, fed ere feet exafho , de quo uos uolo «Tttjïa' re,quiaifla jinita,ueniet maioralia, quiaficprouout ftis deunt prouoatis. Nonne debet pudefcere ho/ neÃa ntdtrona, quod tanti precij habet ttela,cycaly/ ftM, ut modeÃo dui, ad intégra rent fântiliarèfuffî (tredQuid dieâde tunids,cr funtptuofiÃimisabufi bus fericortt,purpuraru,auri et rfrgêftf Et fane miti» nsdamnit eft,qdâin jibulas,athenas,itr annulosuer titur argenteos,quà niquod in aureas uittas,reticula, fintbriat,texturiis,pluntaria,acpolyniitafitexferi(o. Hac eni ufu cofuniuntur,illa perntanèt utibilia,cy fi nondîi utilia, Sed quid de iüis nouis, nefcio an qua/ Pits,an dâni mag!Ãris,'q ad planâda uelaet catera li nea,rotaru fumptuofas machinas adijicant,ut i8.xo. fiore,coflentuela.4o,uelTo,coftet machina planato/ ria,potuit fidmèrotas fanëla Catharina parataspde re,c/â no poteÃctrhas uaitiffimas ac mûdaniffimas I «4f/)i»4ï tangere? Sed hac omnia funtfigna, quod interior cultus di ff licet,qui non ita diffliaret, p exte rior non ita placerettfrale contemnit honeÃa matra na externum cultum, qua Ãudiofa eà interni cultuf, tteq^poÃuntuterq^exitiludcursfri,
Redi^t
CONTIONES DE Q^VARTÃ
Redijtitd^i tempuiSynagogte quadEfaioi a.j. defcribit, dic(ns:Pro eo quod fili£ Sion ekuat£ funtt et dmbulahtntextento coUotCrnutibus otuloru ibät,. esquot; plaudebant,cr ambuhbantpedibuf fuis^ et com» poptogrefpt inccdcbantf dealiubit dominus ueräcS filiurum Sion,Cf dominus erinemearumdenudabiti Mt die ittu äuÃret dominus ornamentum calceamentO rum,GT lunulitSfGT torques,et monilia, gx armillaft Cy mitras,Gr difcrimin4lia,Grperifadides,cr mure nulas,GrolÃ{hriola,Gr inaures,e^ annu!os,et get mas in Ãontependentes, gt mutatoria,Gr' palliolat Gf linteamina,Gr acus, er l^ecula,Gr fyndones,amp; uittas,Gr therillrd. Et eritpro [uauiadore fatoti GT pro zona fitntmlus, cr pro crif^anti crinealui» aum,Gr proÃfdape^rali dlià üGrc. Em quot Gf quanta mulierum luxus congre^uit. n.ornamenta mulieri non (atisfunt. Quis non horreat uxorem dU eerefnónneoptimo uocabulo,tam Grlt;ed quà mLati/ Q«4reor«4 niornatum muliebrem appellant mundum f quia ue/ tus milierum lut congeries rerum, ita ilia mundum quendam an/ mundusdia flituunt.LegeetiamTheophraÃum.B.Hiero.contra tt/r» louinianum,Gr Plautu in A ulularia, et uidebis quod mulieri fi licètia detur,infinita cupiditas eÃor tatus, ideononexplenda, fedprtcddenda omnibus uiribust Et quid agit honeÃaMatrona,aut uirgo,ut tanta ftu dio apiat meretricibus coÃrmarif aut qià d quaris or natu tâtofut irrites animos alienorû uirorumi An Ã-inifi(as,qa inuitâ habesutflitatefAnmeretrixoptas
âPraecepto DOMINICO4 ril f^nfCitiidqu£rû atiipIaa requâuirotuofQîii^ nS tebeat jujj'eéhimhoc uotu/n ptjcendi^ Muiter fatit lt;tbudcplititt,fi iacfl ornata,quoduiropldcef.huic nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j,
enim(blidebet placere,huic data efi ct' fubieib. Sif tniliter cr uir^nes, cur Ãulte cupiuntplaare iuue-ttibuifAn non cogttat, quod terretur ducere te, fi mt ÿtet,quod tanta (untptute cogatur duâtim ornarci Si UIS iuuenem aniore capere,audi utiliffimum confi hu.EÃo pudica, pauas ornata,paucis uerbis loqtiës,
Nee oculas a'iquando itt Ãaem eiusiadcns.MaximiK pudica uere eultus uirginis er mulietis eft, pudica uerccundia, praci hec enim prouocat Cr capit anitrosuirorum, fuperp^^^ uirgi-otnnem ornatunt. lu(uper nctj; flabdefrcit matrimo-tiium, ubi amor (amis, crnatu excitatus, cito Ãflidi te Ãcit nuptias, quia non maribus bonis,fed futili ni XUS eà ornatu. Sic Ãc,et uirum acquires (etiam deo benedicente)dtius, quà m diÃolutiff'imic ilia uorag/ ttes rerum,lupis er merelricibus fimillimae, de qui» bus Pfahta?» filiee eorum compofita:, circumornjt£ Utfimilitudo templiÃd eÃ,pr£ ahjs eminenter decora tlt;e,ficut templum pro: caccris domtbus eminet, orna* tur er l^edhtur ere.
Dii^m eÃ,quo modo mutier fe erga uirum habe. ' redebeat, ut honaret fuum maiorem, fccundum hoc prteceptum,duplicifcilicet cultu,obedient!ie errette renti£, ut fit prompticordis,ad eins uolutate ages, deindehonoreteum ex corde, magniÃce df co jcn-tient, Si quterat autem, quomodo poffit uirum ha/ M aritut de* q bfreitt
CONTIONES DE Q_VARTO formif fro/ iere i« honore,qui fit de(ormif,morofus,acprorfut pttr deum nec amore quidè digitus,nedum honore.Refpondeo, tMndus, ficut de parentibus dixi,quod deus i« iüo fuj^icicn/ dus eji,quia deo plitcuit,ut tiir eius fit, szf uices eiui prit ,ut aitApoftoIus : vir imigo dei ef; Z3- gloria dei.Mulierdutem gloriiuiri. Ideonon debet fibidi-ff Heere,quoddeo cernitplaeuiffé zj plaeere.îAignit dignitis uiri, quod nctnen dei, cr officium pdrttei* pit,idea hononndus ejt ab uxorcdcus enî uirefl o! . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mnis ecclefi£ cranimte, quod fdcramcntum maxi*
mum,eäam caufaeÃ,mr uirum honorare debeat nM lier, timere, Qf audire .Auerte ergo omlumà curne, ZJ deum in uiro agnofee, ztr cole, zt^ fidle erit ho norarc eum.
Virierpi At contra. vtuiri etiamfeprabeant dignosuiri xores fic fe ^doris nomine, nunc dicendumefl. Sequitur er-* go 'B.Petrus ubifupratviri ftmilitercohabitentfecii dum fcienttam,quafi infirmiori uafculo impartientcs honorem,anquam etiam coh^redes gratia uitie,non impedianturorationesuefira,
Primum docct uiros, ut nö fimpliciter cohabitent mulieribus,fed fecundum fcientiam,ide]i,nonfecu» dum paffiones Zir fenfum, tantummodo uoluptatis eaufa, nihil difcernès inter uxorem ztrmeretrieem, tià fie zy be/lia cohabitât,Zir pntrs.Eruditiinqi om lum uiri,quo uxorem mjfieere debet, nempenon om lo coneupifcentia, fedfcientia ztr cogtutionis. Qjjlt;lt; fcientia duo iubet fcire ZSquot; agnofcere uirum inuxore.
PrimUt
PRAECEPTO DOMINICO. IZi. Primum,inlt;]uit,(j!ujfi infirmiori uafcula, Secudum, txnquamcoh£redes cis finttnulieres. Et fic fei^funt fxponit,quiduelit,pera)halgt;it.(tionentfecunduinfd entiamintcUigi, fcilicet ut uiragnofcens uxorem, Gr Notó. infrtnius Udfculum,Gr tarnen cohtcredem gratiie,h(t/ beat eam in honore, Grnà in pafflionc dcfiderij. De autem latius,
Sdre debetis uiri,c}uod MuUerfitinfirmius uafat lum quà m uir,ideofectind!ihanefcientiam eis coha bitetis. Vafculutn uocat,Gr lt;Juoad corpus c quo ad animam, nam gt uir eodemmodouafculumefi. ,fed firmius. Muüer enim ficut eft mollioris corporis , itn Gr animi,ideo ei impartiendus eft honor à uirisfir-mioribus.vafculum omnes d ici mur,propter animarn in corpore,ut in uafemorantem,
Eft autem iftr honor uafath,honor corpori briimpartitus,qui nihil eft aliud, niftcafto amoreu'n caftus af xorem diligere,ut.i.TcÃ,4. vtfdat unufquifqsiC ue ftrum,uas fuum pojfidere in fanfhftcatione er hono re,non i« pajfione defiderif,ficut Gr genees,qu£ ig/ norant deum,hoceft, abftinendum ah more eft, gt nö eft fatisjidenducocupifeentix. Sanóhftcatio enim san^iftcuSa tnlt;t eft caftitas. Sed Apoftolus buec docens, per obli~ caftitas. quum etiam uxores uiris commendare uolens, ut patt endam cumipfis habeant, uelut epitheta breuijfimo, patiëntie uiroru angit,dicës:inftrmiori uafculo mur liebri,q.d.Mulïer esl,infirma eft,uafcul!t c/t, habent 4ttimam nobiliffimam. Hlt;ec igitur fcientes impertite
tiiha
CONTIONES DE Q^VARTO
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tis honorem jpropter nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tum etum propter uos, ti(
impedianturorationes ueftrie,pajj'tones enim concu' pifcentiie,què finut orarefimmo aliquod honeÃit agi ref Cum oratio maxime requirat animu abftraâuitt, 4 pajfionibus carnis. Sed cum fit infirmius uas muit er^etiam firenda ejl,cr dijfimulanda dus culpa, CP »0» exaiie femper puniertda,pro rebus leuibus,jicut aliqui utri nimis tempeÃuofi fadBima aufa tragadi^ ama^nt,Sieut Pfalmijkidicitdomino: SiiniquiM/ ... tesobferuauerisdomine,dominequisfuÃinebitfttst I»repwi it impofftbileeHinreÃmiliari,durarepaceminterui/ rt mu ta con miilicrem,fi alter alteri nihil condonet ac dif fiâ«u!ft,fed omnia ad unguemobferuet. QuisenitH »ulUaipimu nonoÃinditaliquandofidcodijfimulanda funt muh ta, ignoranda plurima,ut pacis ratio poÃit confiare. Jgituruirum motieataduxorem cafte feruandam, ^uod eft injirmius uafculum propter corpus, fdlicet molli US (y animum moüiorem, deinde magis, quia eft coheres tante gratie . Tertio maxime ne O' uirorum falusipfaimpediatur. uideefficaxperfua po cr uehemens.
Similiter Apofhlus Paulus Ephe .j, viri diligite uxoresueftras,ftmt o Chriftus dilexit eccleftam.Et unufquifque uxorem fuam, fiait feipfurn diligit, VI xor autem time at uirumfuum,ideft honoret ac reue Vxor timeat reatur.Pulchre diftinxit,uirdiligtt ,uxortimeat,u* uirum, trult;^ caftt,caftus amor defcêdat,aftus dmor afcëdat, biic inftrior fnperiori, iÃii fnperior 'm priori debet., Et Col
PRAECEPTO ÃOMINrCO. Ii;
Et Colo. t.iicit: viri diligite uxora ucÃrtts,cr noli/ te eÃe amdri lt;td itlaf ,hocegt;l,(]uod fu^radixi, ne ni/ j WH cx^K/rrfJit eSquot; obferuent ntateridm obiur^^iindù
Qupmodo ergo Cbriflits dilexiteeelefiitm Æ uti^ Ãgt;iritualiter,atnt nö inueniretguod anMret,fed guod odiretinillit,tarnen tradidit femetipfumpro ea,fatt/ füfieansilläcrc.ltauirfiinuenidtinuxoretninusa/ tnabile,oportet ut ipfemutetur, traiat l'eÃd eà re linquat fuumdefyderium,quod nS impletur propter deÃ^him uxoris,ut fic tuntummodo ea.in iUaaj^ici/ dt^quieamabilid funt, fic mundet eatnfibijpfi, «t exhibeat earn fibi abft^ru^ ,Quod non Ãt,nifi ut dixi,m bono uicerit malum,çy difcat diligere etiant nondiligbilia, ut fiant diligibilia, uelipfismutatiff uel ipfo.Namcumomneares fintindiÃirentei,pof/ funt tum diligi, tumodiri, fecundumquod mutatur animus,ut honor mundiidé manens,diligitHretodi/ tHrrf!» eodem homine auerfo er eonuerfo. Et iÃe eà tnodus Optimus mutationiStUbi no res, crobieäum, fed potëtia mutatur, hocenimeà flubile.ChriÃiano ru eà h£c mutatio,cr dexterlt;c exeelp,fed müdanori eÃ,folum quterere mutationem obieëhrum.
Satis deiflo Nunc deFamilia.
Honora pdtrfw er mattem,quod fubpatre
etiam inteüi^tur dominus domus,patet ex. 4 Serui domi» Reg. r.tibi ferui Naama uocauerut eü patre.Inde de nos honoret mq; eà nomen patcrjÃmiliis. QKrfrc honorandi funt feruis fui dofnilti,eade expofitione,qua fspra,fdlicet
q } honore
CONTIONES DE Q_VARTO honore l^irituali intus,prompte eis obedièdo,z^ jub/ limiter de tllis fennendo propter dominum, aiius CT nomen er officium in illis lucere uident,atius CT uo/ lunas hoc uult ut.i.Pet.z.Serui[ubditi fftis (cae obe dieniiti)in omni à moreçcae reuerentia)dominis.l^a tintu bomser nwdejiis,jed etid difcolis,id cjï diffid/ Difali. libuf,prauis,morofis,oblic]uis^tortuofis ere, Qjian^ hie Apoftolus de ferais proprie loquitur,non conda-{heijs, tdmen eofdem angit idem mandatum. Jgicur ferai, qui res dominorum fuorum ffduddnt ffudiofe ff-du/ ac uiolenter,non fecus quim/arcs reputundi funt,et didenti. tenëtur ad refùfionem,quid mercenarij funt,ut fint fideles. At nunc totn querela totius mundi f fl contra fimiliam. Ideo hoc praceptum eis diligentiffime efl: ntgt;andum,quia hoc non efl honorare dominos,appel lare eos dominos,fed « corde obedire cr timere. Et pulchre ijh uerbo Apofhlus confolatur Ãmiliam, qua de dominis fuis queritur, qdâ funt mali feu difea li,idefl difficiles,dicensiHitcefl enim gratia, ft pro pitrcofdentiam deifujiinet quis triflitias, patiés int iufle. QttiCemm efl gratia, fipeccantes colaphizd-t^tuigt; mini, er tunc fuffirtistEt Paulus Colof.^.Seraiobe dire per omnia dominis airnalibus,nS ad oculum fert uientes,quafi hominibus placentes,fed in fimplició, te cordis,timentes dominum, quodcutiq^ Ãcitis,ex ani tno operamini, fieut domino, er non hominibus. Saêtes,quod à dominoacdpâetis retributionemhare chatis,domino Chriflo enim feruitis, Ecceqpulchre ducit
PRAECEPTO DOMTNICO. U4 ducit ApoÃolus hoc prieaptum in (pirituctlem intclli gcntunt,quod excorde honorddi junt domini, «5 iilif,jed domino feruitur in illis.Si ego hiectam exjl preÃedicerem,nemocrederet^Sed fcquiturquoque eon foUtio corumiftcut O' Petrus ÃcitfdicenstQ^i ScrtWu etin enim iniuri.ifucit,recipiet id quod inique geffit (ecce folutio,qtioi petientiam eorum Ãrmctt) o non eà aaeptio perfa/ mtrcedë it d^ ntrum upud deum,ideÃ,no uos turbet,quoditti funt ntinoaecipif domiai,uosferui.ldemeilapuddcum,quibeneuil male operatur,.iccipiet.Elt;idem Epbc. 6. Serui obedi/ te dominis ciirnalibus,cum timoré o tremore,in [im plicitiite cordis uefiri, ficut ChriÃo, non lt;td oculum feruiètes^quitfi hominibus plua:ntes,Ãed utferui Chri fli(ideÃ,quii( ChriÃo feruitis ) fdcientcsuoluntätem d« fx nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bonduoluntdte fcruientts,ficut do
tnino ononhominibusCinhoc enimnonhominum, feddei uoluntdtem /Ãdtis, odeo feruitis ) Scienles quonidmunufquif^quodcunq^Ãceritbonufhoc red piet iidomino ,fiue ferms,fiue liber^Et Tit.i.Ser^ tios dominis fuis fubditos ej?e,t« omnibus pldcentes, nonconirddia:ntes,nonÃMdjntes. Sedomntmfidê bonttm oÃcndentes, ut dodrinum faludtoris noÃri dei ornent in omnibus.
Contra dominos oportet etiä fe non tyrannosex^ Domini tson hibere,quiautfupradiäumeÃ:impoÃibileeÃ,Ht fint tyrim. feruus non aliquando obmittJt, aut committiit : 0» portet multndiffimulareinbonoferuo. Nam fHüt debent obedientiam er rewerenftitfi», utiquedomim
q 4 etbtfH
,r
CONTIONES DE CL^ARTO ttiam dcbcntcleirentiam O' tentnolenttam.vndeE^ phe.6.Etuosilominlt; eademfdcittitlif,remittètes nti noi. Saentrs, quid o ueÃtr dominut eft in («0^,0quot; , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;non e^ perfonarü dccrptio dpud dcum. dUf enitn po
teftferuire ei,qui dd omnentduditum increpdt tiur-git, tottw^; turbulentus eft,
Hos fsquuntnr, O' dlij mercendrif O operdrij, ut ^drij iftdnuales,niurartf,fà bri ligndrif,optnil(sgencris, *' dequibufO fraude eorum.ubiq; grandis efi quicÃio: tnulto predo oondua/ ntur,pigre operdntur,o matore paree fraudant dotninoStquibus feruiunt: O heu nub lam eatifdentiam fentiune in hoe ipfo, quafinon ma/ iufiÃe fint latrones cz nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iniuÃt
aaipiuntfdum non fatis labarum proea Jieiunt,
DE MAGISTRATV ECCLESIAquot; Ãim Ãinul, o feeulart,
TVTO VIS SI M E hucperlinent EpifoopiyO eejtdÃia,o Pri»dpes,Plebam,O' Senatus,utruni^ fcili/ Jccu ares ob dg^inium, qui funt quim maxime timendi, quia' jeruandi. gludium domini portint,quibus auendum eÃ,ne ob/ loquatur uüus. Quialexdidt: Prindpi populi tui ne tnaledtcas. Et iterum:Di/s tuis non detrahas .Et beu nuüis liberius detrahioir q iUis,nullus timor efl dei in^ iÃis priifidëtM.omnis enim poteflis à deo eÃ,et Hat txdà ionctjO pramant ruÃioos,aut dues fuos,aut fa ardotes,tamë funt Ãrendi,non feats ac minus domi tti pritmenttf peana noÃra,o demeria. i
Hif
PRAECEPTO DOMINICO ïif Hit guùfprit potentie non poffunt nocere 'ut opcri lgt;ut,noa!Ht in ucrbis, idea lex pr£dpit,ne detrahatur eis, neq^ niitledicittur.Hoc eft cnim iudicare fm fupe riut,^dâ omnino répugnât ordini. At quo iUoru ui» tnagisefl inlua:,eo nti^ iudiatur et reprehëditur, fed minia atboliee,immo orthodoxe,
CONCLVDAMVS,
Judiei boe prieaptum irritum jTO!runt,quddo pro fiu duaritia doÅbunt, Kunus quod per tne,tibi pro* deÃ,id efl:,fi obtulero iüud^p te deo,eritutilitis quint fi tibi dedero.düdniuis ertwe lUa ftultitiapaffim re gnct,agente eadem auaritiafacerdotum,utpluitri/ buantad mortuos lapides cr paratiore ani
Audritiitfi/ ardotum pie »tem oppu/
Mo,quà m proprijs parètibus, lt;tc proximis uiuentibuf, â Quare (ut dixifepius) ne cum ludeorum uaniffin» hypocryfi, legent dei obliti,arguamur.Primum hono chriÃianst remus deiprieceptum, erfie honoremus,ut j^irituali dodrina. teriüud operemur,cr 'inteUtgamus. Hoe eji,ut ante omnia iÃis externis bonis,(eu corporis,feu reru(quu deus illorumnon eget,nec ullumuerbumde ijs fibico firèdis,in primis preaptis po fuit,ut didt apud Hie, 7.)parètibusobfequdmur,fiegeant,deindepropin/ quis,poÃta pauperibut er egenis. Tandemquibufart que opus Ãierit,mutuouelgratis demus proximis er Ãdelibus. Et non fic, ut illis prlt;etermijfis (ut nunc Ãt-rorregnat) templa,imagines,uela,udfa,in iUis fum/ pteoje compdremm. H(Cc p'nt no uiffima cr modi»,
q qu»
CONTIONES DE QVARTOr ^uu non necejfarù. bleceffarijs enim aremus, f u[gt;erfluajiruimus. Non enimneceffe ut juptrÃuit fludeamusjcum tot fint necejf4rii ad falutem ut nemo fufficiat eaperÃcere.AlioijHin fitlla funt neccjfa ria adfalutem, ubipauperes faluabuntur,cjui hxc no habent^ Sed nunc miferrïmo tempore, itaiütiinjîA tur, tâquam f?lt;ec fint O' neeefftria etfolaad cultum deipertinentia,cumad hominum eonfolationem dat tü fint,o deus non egeat,fed homo iUorum: o non dantur hominibta feddeo,mira ciedtita. E t funtqui diant:Sdmus,quod non eget dein Hits, fed no reff on dent,fi dixeriseis: Cur erQj das ilia deo,no cupieti, O' fubtrahis eadem fratri indigenti,contra uolunta tè deiprtdpiëtisi Et tantu de illoprieapto quarto.
PRAECEPTVM CLVINTVM
Nlt;?» Orttti«.
IC T V M e)l de praceptit, i rejficiutdeum tam in fc»
ri ipfo, quà m fuis locum tenenti^ bus.lam fex fequentia refficiut proximum.Etuide mirum amp;nbsp;aptumordinem. Indpitenim
mis prate* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;prohibitioà mAioriufq;adMi
ptis hedatur nimum,nammdximii damnum eÃ,oc(iÃo hominis: proximus. nbsp;nbsp;deinde proximum,uiolatio eoniuQS. Tertium ablatio^
frcultatii.
PRAECEPTO DOMINICO. T1lt;S
ÃailMii. Quod cjui in ijs nocere non poffunt,{altem lingua nocent,tdeo cjuartum eji,ltefio Ãnjie- Quod fi in ijs non pï£uaîent omnibus,falte corde heduntprot ximujcupiendo qu£cius funt,inquo crinutdiapro/ prie confijlit, de quibus uidebimus. Talis proeef fusejlty inprimis 4. N-tm maximum efl corde, ore, opéré abijÅredeum : deinde faltem ore in ualt;* num nominate, quem corde cz ore conÃterii. Tdn-dem quem ore ly corde colis, opéré non colere. Et nouijltmum,in J«» uicarijs defpicere,quod licet le~ uius fit inter quatuor iHa , tarnen eft maius, quà m Citera qu£ fequuntur ,eoquod non deus proprie ut nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;.
in» impetitur,fed homo cz proximus, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
HO C aut pr£ceptu,ficut et omnia alia ad lite
râ traduxerut Pharij''£i,t!tnquam nullus cotra ipfum{i.a:ret,»ifi manu^ppria ocâderetaliü. Sic dot abant,â¬t ita quoq^ uiuebà t, Quod autem fie do cebât, patetperomnes prophetas.vndee;^ P fai 18.intuir tus,quod docerent opera lüa externa tantum, non ex corde,tidio a){vtfius,dicit: Ceelt e»4rrlt;t«t gloriâ dei, Cr opera manuumeiusannunciitfirmamentum.q.d. ifti folummodo docent opera hominum ,non opera dei. Quibus fit ut legem dei corrumpant,qu£ eft im maculata.,couertcnt an imas, fedfolas conuertiît ilU manus. Et ratio eü,quia lex eji jpiritualis. Et hie QKOWOiîo notandum,quod quandolex diciturjj^iritualis, intel lex jpiriua ligitur non quod fit myfticeinteîligenda,ficutinceâli^ I»[it, g«t«rfgaruc cz mjjlerû nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;et , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
aliud
â CONTIONElt;DE OLVINTO ' aliud Ãgt;irituale;fedÃgt;iritualt5 dicitur,quia folo j^iri tu impletttr,et J^iritu requirit,hoc eli,nifi corde,et hi tari uoliiate f»tpleatur,no impletur.Sedalis jjiiriait tion eà m nohis,fed datur p gratia j^irituffanäi,qult;e fielt uoliitarios in lege domini. vnde quädo audituf tex quiecunc^,praäpies iUauelina,femper oportet co fftare,cr fubaudire,quia praäpit uolutate talia fi cere,id eft,libere, fine tinwre pawf, ex hilariaa te,quod cum in nobis non Ãt^ftatim intelligtur,quod lex cogit ire ad gratiam,ut tmpleatur.Sic pfal.t. Sed t^yfticunt ft nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;QjjÃHtfwwy/liÅwcr
IÃirituale no J^ifitualeident inteîligunt,oporttt ut decalogum le^ funt idem, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;non fÃiritualem intelligint, fed antu ceremonias
iegSfCum nuüii fit myflicum praaptu in iUo. Ac per hocApoflolorefiftantfRo.f.Lex Jfiritualis efi,Qr lo/ quitur de lege dealoff, ut patet expreffe in textu. Qält;iremyftiatmcr fpiritualedifferiitfficut fuperiuf inÃrius,omne fpiritualeeà myflicH,fed non con Spirituale, tra: quia f^irituale eft nihil aliud,nifi quod eà uel fi/ gniÃaituiuamuolunbttem ad Ãdeda uelobmittenh. lïlyfiicttm. Myfticitautê fepe figniÃcat externas operatioes, ut immolatio paÃeris figniÃat arnis materationê: fed hacefladhucliteralif,lia;t myÃia,quiapoteÃÃcri fi/ ne Ãgt;ir!tu,cr uolunatt,quij et Euangtlij prjeapta Ãe pius in litera feruanturex timoré, er non ex uolunti Vere feeun» te,quanquamuere featndum Euangelium uiucre,fit du Euange- praceptaex uoluntate libëterfacere. Et qui aliter ui Saintiaere, uit,nonfeciindum Euangelium uiuit,fedfe(undtM literam
PRAECEPTO DOMINTCO» ïxgt; iitcritm legs. Quodrafquiintelligefjttiim Jpiritu/t/ doiirinitm l^iritut, i/H!lliguitt ipfutn Euän/ Ã:lium,z^ ho( fecundum opera exccriorntpropè fuut felagaiti^quiatalia opera etiam ab impijs fittnt,fed opéra Euattgeltj non nominantur[ecunduni fuit exit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â .
rius,fed fecudam fiwm interius, Ideo funt operaabr fconditajieetfórislnceant,uolunMtarnen latetrEaf dem eaufa etiam noantur opera dei, quta funt oper4 gratiie,Qr f^irituCcMn homo ex: fe non habeat uolutt tatemifiam,acperhoc nee opera ipfa, Deiflis er^ operibus in fcripturafrequensefi metio. Etopcrrffco nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t
«iHif mrfwtcr ar^itmtur, quod funtftmilia quident ueris,fedueranon funt, quia fine uoluntate grathita fiunt,jed femper habcnt,uel timorcmp«n£,uelamot rem oommodi pro Ãne. Taliterenim iudai uiteebant Cr doabant^ut dixi: Nam eumChriflumad Püatunt dua;rent,nolebateum interfiatre ne pcccarent,fedtrii diderunt eum ad oedfionem. Sic Saul quoq} de Da-uid: Non fit manus mea in iüum, nbsp;nbsp;tradidit iliumt
inmanus Philiflinorum, quafi ideo effet mnocentf quia non manu oaideretffed coHc»
Qitodrcd chriffus Matth.i. Niffabundauertt iit fbtia ueflra plufquam fcribarum cr pharifteorum,na intrabitK in regnum cceloru.Etquare boejQ^M acf dpitban t legem fecundum diibtcr fonum fyüabarut idefl,nonfeeundum intentionè legislatorif.ldeodi/ dt:Audill!t,quia dióbim efi antiquis^q. d. diâum,feil »on inteüemmfUcrba tantum audierüt,intclle^t»
etuteta
CONTtONES DE Q_VrNTO tute non (ogtMuerunt,idea fecundu literam uixerut, hoc totu,ij;ndÃterut anti(]ui,arna!e(, Adamite, trm ni. Egj «lt;«tf w i/ia) ko6igt;, guibui uob.sfutitj^ non antiquis,fed nouis,caIelbbiis,ChriÃianis, Ihntua-Iibu!,l'piritualiter dioo. Igitttr audi^tmus, quomodo Chrifluj hanc legem /piritualiterexponit. Et uidebi/ tnm quotgenera contrahoc mandatumpeccent.
CHRISTVS HOC PRAECEPTVM per quatuor gradm déclarât,
opere.
Ocà dentes ï R l M f Cunt,qui irafeutur in effiâu,qui I occidut ad literam O' 01 opfre,de qutbics diat: Qui dutem occiderit,reus erit iudicio, uel pottus,re/ ut erit iudtcij,aut iudido, in dandica[u, pro eo quod tjl^obnoxius iudido.Ilocfrdle omnesintetligunt,ni' fi quodfub opereiHocomprehenduntur omnes, qui hortati funt,conf'ilium,auxilium, aut quocunque alio tnodocaufam mortis dedcrunt ,autfo{ij c;- partid» pes Ãierunt.
Jrafcites i» verbo.
Secundi funt,quiira!'cunfurin uerbo,dequibus di eit'.Omnis quidixeritfratri fuo,fatue,rcus mt gehen ȣ ignis. In utrbo aute,fatue,intrlligutur oesmalcdie ifionfs,c5tumcli£,blalphemiit,quiiC proÅdunt ex ira deliberaa.Talesenim,cr fl opere no ocdJut, tumen iierbis ea luper ipfum dicunt, qua: ft Ãerent, u tiq^ lUe moreretur.duomodoenim wueret^fi diaboluf avfir ret,fi peflilètia occideret,fi fùlmè perattcret,imó ali quà do ufq^ ad anima mortem maledicut^dicences, ut abforbeat
â PRAECEPTO DOMINICO US nbforbeat te ignit inÃrni.Alf umit autë Chriflui uer tuin moiieÃini,fdlicet fraie,ut inteüigamui, quid fit dc iüis,qui duriiismiledicuut,iy hoe ex in quie optet tnterimm itltut,quem maledicit,
Tertij funt,Qui infeuntur in figno,de quibus di Infcétcs 'W titiOmnis quididt fratri fuo Rlt;icbilt;,rfw entcocilio, figno» in quo inctUiguntur omnia figna alia, qua ex eadent ira morali proadut,ut funt auerti facie, tacere falu tationem,aut refponfionem,gratulatorifs uerbis ma lumeiui proteftaritCr indignabundis,proffcraeiut profequijde quo philofophui i-. Ethicorufreit uirtu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' -
tern Nemefim. Nam hoc fignit Icuijfimu Chriflus po nit, ut iudicädum relinqueretde prioribut, imo quia riÃoteliui, parce eruerecundeexprimit jjiirih«malahominu, fed profrnde imlt intelligi.Racha certe,fi meo iudicio Rdchdt fentire liceat,etiam ufiatum uidetur apud omneslin gitaf,nam er nos cu indignamur,fragore quodä gut/ tùris profrrimus,uelut caninu arch feurach, Talem enimfragprê er aÃieritatemgutturis,putodominu fignifare uoluiffe.perdiilionê iÃam , erhocejfe quod alij interieà ionè indignantis exponut.Non eà enim alia interieHio indignantii e/ quidë iiehemen tior,rach feu rarch,ut no tu eÃ.Talifitaq}, licet nec uerbo,nec opere occidat,tamë id fignat, quo cupit etc non effe ira motus,idea occidit figno. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Quartf funt,quiirdfcunturaffi'^,erisgradus efl caufa,qua fupra diëh funt pcartta,quo fine,fietiä ffrcntjO* posent feri,»5 «]Æ(?/)lt;â peccata Jpfe enim affiâus
CONTÃONES DE CLVINTO afÃäus irlt;e eji aput or uia ir^ uerbalis, figni CT. Opern; p«c quo nonejjent ira^de quibusdicit: omnif qui irafdtur fruiri fuo,reut e(l iudicio. Tales tnim li at tugt;n ocadant opere,uerbo,figno tarnen mrde d( quibuf toan.'m Ca.fua: Qjii odit fratretn fuum, hoa tnidda ejl. Qijxrcf^Kà nö Ãuet ei uititn, \ed mortem idea qua ad cor e3 ocdforfratris comm dea,
Cfittt sratia nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pr^eceptumefiproÃindiffimun,neeut
diuinafi boc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;id impleat fine gratia,cum nullus fit, quin
breeceotu im nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;irafcatur,fireéi{ feipfutn confiderec,aliai
oratio dominica,quie diat; Sicut et not â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dimittimus debitoribtu noftrif.
Sitte charitateenim impoffibile eÃ, ut hoc prtea ptum ttott tränfgrediaturt aut enim dili^t, aut odit homo proximum fuunt, licet nuc natifintneutralet quidam, die êtes, quod poteà ncc diligere, nec odijjc: uerum tu ne ittis confidas fuadeo.
Qttomoda Qÿare,qut uult hoc pritceptum impfere, Ãudeat hoepr^aptu omnibus madis,omttem hominem dukiaffè^dili/ tmpleadumt gere,imô peint à domino gratiam dileéhonis.Etnott fibifruÃra palpet, quod neminem odiat : ualde enim mitu er humilis efl homo, qui hoc priecepm non peca cattQtiia Ãiiritualis iüa ira,quie prohibetur in iÃo af ÃäUfita profitttda eÃ, ut etiam foris non apparente figno uel uerbo,intus uehementijfime uiuat,de quia hmEfa.io.Vteuobis,qprofundiefliscorde,et quorum futtt in tenebris opera eorum.
Efl aut et ira alia f^irttualù et hona,qu/t uoatur
Zflui
PRAECEPTO DOMINICO. 119
Zelus dei. Nam nifi dominus eäam ueUet pgnificare Zelus dti, irà bonâ,aîgt;folutedixilfet:Omms quiirafcitur,nunc
. didcomnis q irafdtur fratri[uo, necôtradicat fibi t^Ã,ubt ait:Quiodit anima fuà in hocmudoetc,Qua reira cr fuijpÃ'us cfl nobiliÃtmü ,de quo alias
Sufficit ialt;^ nobishuius pracepti iftiexpoÃtio do mini,praterhoc quod zy multos.inouit,cur dominas hiic ordincm jixritjUt Ãmplicem iramiudicio,Racha concilio,fÃtuegehennadt'puaritfNtgt;midfitciIepa/ tet,quod per iudidum,quod dicit lex^Qui auum ocd/ dent,reus erit ittdicio, intelligintur hac omnia tria duum,^hë/ in f^iritii,Ãicut ipfedominus legë intcrpretatur,quod ficut (üb,Non ocôdcs,comprehenfa e)luniuerÃe pro hibitio ira,ita, Ã:biudido,uniuerfa poena ira.Curer g) nunc iudidum diÃinguit â concilio, cr gehennaf Primus Lyra fentit,quodtextusfit
codlium prias uideatur quâ pana,B. A gu.li.i,de jer, do,didt:Qtiod ordo grauitatis hic oflëditur in pana» ficut cr eà in ordine atlpa. Sed quomodo id pcragt^ tur inuiÃbilittr ht dnitwabi«, no pojfc dici,iniqi relin quit incognitum,folum hocajferens,quodgrauioret grauior pana iHw gradibus exprejJït.NJ ht t«di« do adhucdatur deÃnÃoni locus, in concilio uero tra ikiturdea)nuido,qua fententiafitpledendus.ln ge henna ucro,eà eera c? dcjittiu dà natio rei. Per ill« proceffum iuridteum exprimitur grauitas diÃi/
TentiKw criminum,qult;e quotModo uindicentHr,cHnt id B. Aug, nott fxprfj?erit, nec poÃe exprimi diut.
«S»
CONTIONES de lt;i,VÃNTa egs defiÃum exprimere. Nam fi dominus dif/ ftreuKs panas ucüet illis gradibus fignijicari,itA rtus indicia, no fit reus eödlia,lt;iut gebennarfequiM ^uad moratis inutdù,non fit rea gehennie ignis,ne^ tMledi^o,nec^ dctrailio,lt;}uod eji frlfiÃimu. immi fe^uitur,quod ocddens opere,peius mereatur fuppli du,qHi ^hennam ignis,, quia peior grauioridit tribus cÃ, CU tamè no fit peius fupplieiu,
QH4re ut meditari liceat, fine temeriutt, omniS iflorum quatuor, feu fint pluses gradus occifionis,fti am in opere,quod utiq^ tierum efl,quia grauius ocd-dit,qui patrem Cf matrem,aut uxorem ocddit,quà tgt;i alium hominem,una efl pana,fdlicet leterna damnd tio,z^ gphenna ignis,[ed diflèrentibus gradibusinfi^ renda,quod figniflcaturidis ordinibusgraduum. Nâ ficut remotior efl à pana, es- tardiusad earn uenit, qui iudicio tantum ftflitur,intemporalibusÃtatar/ dius,id eil,minus intenfe, ac leuius punitur in inflr~ no, qui folum iratus flit. Nam quod in tempore efl, tarditas, aut celeritas, hoc in leternis efl inttnfio, aut remiffio.lmmotarditas,cra;leritas in corporalibuf proueniut ex intenfione etremiÃione f^iritualium, ut patet in flruidis ez ignauis animaUbus, qua mulat hreui, GT modica longs tempore perflciunt. Segnis enim anima,modic!ii agit, ubi intenta flcitplurima, Jtt ficut qui cocilio reuse fl, ^ppior efl malo fuo, qua qui iudicio,et tame remotior,q qui g:hên£, itawten fius in iUa punitur hit qua ide, Reus uero gehènie fine
twrd
PRAECEPTO DOMINICO. ïjo
â¦Â«Ã¶M eft,iJe/iJntcnfenimK puniturietnöremiife, Quiucrooccidit,Gr peiusquâocadit, uti^intëjiffi Me punieiunH isc ia dix trimant nihil affirmtfuerim.
Sed Ãunt (ptidà occulte fuperbi, qui fecure [ibi pif nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t â¢
futident, fefenon ej?e reos huius prif cepti, quia non nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;**
ocâdunt, non irafcuntur, nec con/cij fibi[unt odij, quod potefl fieri, cr uerum eÃe, fed non in hoc fefe iufliÃcatos puare debent, or hoc prteceptum penitus euacuaÃe acimpleffe. Qtiia lex immsculaa, V igné ex(tmintta,acfeptuplumpttrgiitu.idcirco non antefe quisglorietur,non pecare in ira. contra. fiatem,quÃi^O'^tfi nbsp;nbsp;â
fe fenfcrit ita mitem, or pacatum, ut fi auÃranturplof^wdi fui eietiam omnia cutnuita,non ueiit irafci contra auÃipfius an no rentem, acnonirafaturcufûeritiafi(iu,o quà moderitfratré grandeur profùnduefl uerbtt hoc. Facile eà no ira fa pacifiais, amp;nbsp;ijs qui no liedunt,hoc C7 gcflteJ, hoc ieflia quoq; fidunt^cr beftiie etiam immaniores,
Quim egregia ergo eltiaéîâtia iuflitia, quodno irafaris pacifiais, fcilicet ufq^ad ferpentu o;' leonu peruenifli manfuetudinem. verum fi aufiratur tibi peotnia, domus, pater, mater, frater, foror,filius, agcr, corporis mèbrum,cr ipfa uita,hic uide fi pofr fis,nôfolu no irafci,fâ¬detiâgaudere, nbsp;nbsp;benediÅre
dcü,ac beneficerehac ficientibus.Si hac potes,graf fiasage,quiagratia deihabes.Si nopojfeteinuene/ ris,iniellige radicale iüà irà ,ipfam ffiiritualëocciden di uolittatë intus latente. Hdc cnim lex prohibet,cr txpugnat,ideo gratia hic opus fie cognia im r i, popbilitw
CONT IONE s DE, C5_VINTO poffibilitas per lege cogit quierere.Dicisita^ mihi, Ue ueîlequi lane purueffe oportet hominë,uttte uelitirafciqui dé irafd. dem in omnibus malis ftbi illatisfRefpondeo,ia purif utic^, quü nihil inquinatu intrubit in regnit calorii. Quitm diu enim ijti manet uoluntits i« «ofc«,qult;e _ data oeedpone,ruit in irdm,fumus immundi^ opor/ AducrK qua tft nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nundtm peri ut non Polum,ficut dixi, no
purum cor ef iraÃcutur, fed etiam benedieat mdledicentibus,bene/ fe debeat. Ãd^t perfequentibus, gratias a^t deo in uduerfis, er optetplus aduerfitates, ut folum peaatum odidt, Crnonpandm,fecundumi[lud:Benedicitetux ertH Odertt pfcfi* nebrx dominum. E t bencdicum dominu in omni tem tum non po: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;femper Uus eius in ore meo. I deo quod ludito
nam,^ Ãn^ales noneÃent ,diäumeftdeeis,Pfal.
s.DeÃruas inimicum,etdeÃnforem,ldeo dixi,quoi lex eà fpiritualis, q enim aliter hoc pr^ceptu inetb li^ t, ludaice er literaliter intelligit, zy non abunt dat iuÃitia eius à iuflitia phari fteorum.
⢠DE GRADIBVS ISTIVS PRAEC. ex gra US B.Aug.li.t.defer. do.fexgraduscoHigti» buius pr^ f J^fcoc mandato. Primus eÃ, liderc etiam fi non Ãs iZfus, quie eà fumma iniuÃitia. Secundus eà Ude/ rc grauius quim fis hefus, quod accedit ad legem Mo fi. Tertius eÃ, hedere tantum quantum fis liefus,huc ufq; lexMofiprocejfit, quie dicit,Dentem pro den/ te, oculumprooculo, h^cenim donat aliquid, cum maiari pana dignus fit noces, quà m innocent omni iure. çi^artus eÃ, Lafusnon ladas tantum »^quttn
praecepto dominico. r?r tum fis hefuf, Qtiintus fSà ; Liefus omttino non heJc re, hic appropinquutprlt;ea:pto domini,fei nonduin fà ibi. Sextui eÃ, l^ef us pitrutus ut Ãisamplius hcdi^ hac eà ttkeram maxilbm pr£bei e. vide itaq; quünt fitnditus irdnt extripuri uelit, ut non folum non ira-fcatur,fedeäiim optet llt;edi,hic enim mudus fp.Nödc ^«1 hic audiifCogitits iUud pfalm.Latum mandatwn tuü nimisf Qupdfi quis non liditur abalio, neceÃe tfl, ut feipfum hedat, cr irafcatur fibi multis concri tionibuf.ldeo noneà meliur,nià ut[icut prieceptum rà tdili^ proximum ficut feipfum,itu, quifquc odiat feipfum^ ficutproximum, ut ficomniareducantur adiuÃamförmam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, .
Quodrca,uis irafcibilis, qu£hoc pratepto oecidi â tur mortifiatur ,ipfaeà inimicacrucis ChriÃi. Idea quomam ipfa eà homicida,Qr omdit, oportet ipfa'm quoià non uulnerari,fed prorfus oaidi et mor tiÃcari,iy legem alionis intüam exerccri. Qttt enim oatdit occidetur, ocaditur autem iÃi le^,id eÃ,Ãgni ficatur o(r(denda,gratiaautem fola oatdit earn in ef Ãiiu.Qi^a oaifa, homo Ãt mitis, patiem, fuauis ad quofainc^ etiam paratus inimicof düigere, cr eif be/ neÃare, gaudere in tribulationibu{.Qj^£ omnia im/ pedit impatiens ilia, ac cruda uis irafcibilis, qua hett quà m pand attendunt,fecuri de alijs fuis bonis operi bus, ignorantes quà m uehementerfitfÃiritualis, cz lex domini.
igitur ^«i amat cfueem, cr gloriatur in cruce do» r ) mini
CONTIONES de Q^VINTO tuint,hic efl ^ui non occidit,non iraflitur. Nam htee efl uera diflèrëtiaj^iritualis,irie bonte,er mähe,qdâ Ira mala, , profiter mala panai tanoimmodo iraflatur. Ira bona, 'Bona autemfolum propter malamlpie,ideo fibi tan turn dijplicet,et feipfam odit propter pec(ata,omnei altos dili^it, cr non odit ullum,propter res ablatas, AT DtClS.
Si hoc ia effet,nuüus falttus fleret,uel nimis pau» Lexffiritutti ^'â¢^^ffâÃdeo,ideo dixi,quodualdeffiritualisefl lex, eximt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;conandum,ut ficimpleatur, nec mirum epuod
pauci faluantur,nec amen idea defferandum, quia qd impoffibile efl nobis,deo poÃibileefl,ut Luctg ip.
. Qtiieimpoffibiliafuntapudhomines,poffibiliafunt apud deum, hoc efl quai dixi, lex reâe cr ffiritua Ad gratiam Hier inteHeâa terret hominem, cr cogt humtliatum fSfitÿcdum, gratiam confùg^re, ac defeipfo defferatum, oat los in calum leuare , cr dicere : At te leuaui oculot meos, qui habitas in calis, cre. Et itetumLe» uaui oculos meos in montes, unde ueniet auxilium mihi, Quia hic nuHa efl fiega, hue enim oportet hominem uenire, ut fit ita mundus, fiue hoe fiat i« MiÃt, fltue in morte, ftue in purgatorio. Noli er^ fuperbire, quod non pecces,fifentis te irafeipro tern jraflens pro poralibus,quianondumesinffiriiuiufluscumchri tëporalibus flo,fed cum M ofaicis in carne. Qÿod autem de iflo ftondiieflin prteecpto dixi, de omnibus intelli^ndum efl fimili ffiritu iu s modo, quodlibetenimiUorumefl flgt;iritualc,imma» flus, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ettlatum,fldele,probatum,pUr^tum [ept uplum,licet
ram
PRABCEPTO DOMINirO T?i ir4roÃcexpottatur,ut PfiluiJe fiHfmodjco«^«cri/ tur.Vnde qdâia Gr£c.didtur:Omnis irafatur fratri Sine eau/ fuo,finecaufri,meritoper3.Kicra, lubetur eradittol fa,lt;(dieâitilt;e litur enim(ut ipfe ait) oif oanfro ira in ifropraapto. particula eà Et ittud additumeÃ,quiain ueris libris no habetur.
At obijcitu!r,Tu de pcrfr^s loc^imris^non autem omnes danantur imperfeäi.Rejfrodeo^uerüejl. Sunt gradusin ifio cr quolibet praceptOfUt ifli quatuor 4 Gradut pr4 dominoin Buagelio ifro diflinamp;i,Gr fex per B.Aug. cfpwr«»».
utuifum efl.primu efrenim, ne occidas 0pere,tamé
profpieiëdumneeliam uerbo,ac deindene figno,in/ lt;if neccorde. Quod fi ntic mereri etiâ uolueris,opov tet ut etiam libenter optes aduerfa,ct frrascum dio.Scio non oportere flatim effe perfrätm^fedgra datim afrendendum. Verwm oportet tandem perfrcif cr tenderefemper adproÃiium,cr non frare ac mn tentum ejje in aliquograduu priedifhrum,ficut mul V faoiuntipeius peccantes propter Ho profrare,quà in alij propter non incipere, eo ^»od iUi fuperbiant de incepbt iuftitia.
ConandUHf adperfrlh f nem.
SuperbieKS de ieepu itt iiitia.
inde deni^ fapius ttettit,ut pelfrimi peccatores ac meretrkesicompunfh ftatim ita perfrciaKtur,ut in fu premum gradum euolent,parati omnia amittere, cr foflittcre cum^udiotubiahj multis annis laboran-tes,nec fecttndum attingunt.Quod p dixeris,nö miz Turn quod magni peccatores pc compungantur.
Ear f(te, biic « audio pharifae, tu non es magnut peccator, twit es [ùut hominiim , inKenipi
r 4 Mi4lt;
CONTIONES DE CLVINTO uiiututtfbona^. Et eitdtitf niinis pro/ùnda, nbsp;nbsp;lalstt'
tjuafiiftafuperbianSfispeiorillif omnibu'. igiiur, coÿtttndum femper,ut no antum ira, fed Ãmes ipfe ir^fGrtotuf Adam occidatur, arbor cum jruihbuti^. Tcidice. ira enimuiri iuÃitiam deinon operatur.îion c tio â¬nit9ipYd:a;ptaiictäntutnjuntdticettda^utfciets con^ ivEione ÃÃionem/iare,qu!a i/ie Ãmesnon pertinct ad con* toUitur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãlponemtfed tantiimodo opera,neq; mllitur per oon
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÃÃionem,quia ncq; per baptifmum. Sed ccgnoÃrn
dum peantum, er quid Ãciendum tibi fit, cz quid à deopctêdum:perlegèenimcognitiapeeati, Q«W prxceptu deiplusrequirit,quampojfumus.Sed hic clamant,ergoimpojfibiliapriedpitihteceÃblal^he=i tnia,ergo miuÃedamnat,ReÃgt;o'ndeturnon,Sedidea priecipit,ut mtfercatur,er humiliet ad gratiam quier rendam. QuienimfotumdiÃit ea,ut poffit eÃÃteri, uaditprffumensfreere,qufdidicit, er peius fern/ per ruit,nihil aliudÃcicns, nifi quod eonfeietiam dit get, er magnifiait,
COROLLARIVM.
Peceatu eà Qtiod homo non eà perÃ^y fimputdtur ttoejfe pera Ãäus,ficüt debet eÃe,peccaralijs c Ãäum, Ãd tumefl,fed nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j {non imputatur,
nö omnibus nbsp;nbsp;imputatur ijs, quiÃant, quia tales pecaitufuu na
imputatur. odiunt,qHod eà in eis,f :ilicet Ãmitem,ac per hoc dir hgüt,er feedus cum gentibus Cdnaneis ineunt. Uoit imputatureis,quiÃudio aÃiduo iüudexpugnant:
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;propter
PRAECEPTO DOMINrCO I?5 propter hitc enim firuorë amp;nbsp;profiëlu,non imputitur dSf liat fit in eistqa licet fit ineis,tiimê nö efl in eorii uolüate,fed coira uoluntatem in carne.ïdeo no eft in eif,qdâeft in eii. vnde Apofto. diät: Scio quod no hit bitat in me,id eft in carne meabonum,habitat in eii, fed non regnat in ei5,ficut lebufiei inurfiliot I fraël» fed noregnabant.Et Ro.r.Nihil damnationis ijs, qui funtin Cbrifto lefu,qui nonfecundunt carncmambu Unt.Quarcfquia qui funt Chrifti,carnein fuamcru äftxeruntcum cocupifcentijs fuir. Ambulantenim af fidue contra carnem,no fecundum carnem, id eft exf pugnant Ãmitem,quem iUiftertentci fecure omittut, ' de operibus contend bonù.
Quid enim putasfigniftat pajfio o- mors Chri/ fh, ni fi mortem ueteris hominis ac totius Adam Æ qui licet non fubito.occidatur,tot amen alapis,colaphist flââgris,ftgt;inis,andern clauis pungendus cr fidiêduSt doneeexpiret inclinatocapite.Caput eüftpfeÃmes, Potuespeca intima radix irÅ qt conatpi[centite,qui non oociditur ti extinÿteiy nifi multis aduerfitatibus fraéîus, tandem qüiefcat dus. taortuus.
I dcmfignifiatit eft, quod olim ftlif ifraëlomnes tnortui funtin deferto,pra:ter Jofue et Caleph, e:3â nS nifi alia generatio intrauit terra promijfionis, qu^e fecundam cireucifionem in jftirituft^rabat, utnolt tantum 4 temporalibus,fed Cis' à ^iritualibusbonit ubftineretur.
N VN C uideamus Theologpsnoftros,qHid de InTheoh* Ip priecfptij
CONTIONES DE Q^VINTO gjtfcholiiÃi priScepti'fiÃis fentidnt: Dieiint itaque, quod inteit' fo$, tio le^islittoris non fùerit, ut i« cbdn'Ute feruentuft nifi quis uelit uiti ingredi,fecundit iüud:Si uit ad ui tum 'tngredi,feruamädaa. Alioqui(inquiut) feque retur, quodpecaret, qui non occidereti,amp;hanc ob/ tniffionem fine charitate prlt;e flaret. E cce bac dicunt ij,quinobiliores inTbeolo^s. Quidautemdicuntt nifi quodludteietiamfapiunt er dicunt,fdlicetUte-ram traditionemfacientesex fjiiritualijfimo matt tîoe pr£Xn datodeif Nonoccidesenitn,intcUi^nt(idefi,noit faciof oput bomiddij) quod utit^ am facile contin/ cbarüate tm ffliferuari,Ãatim irruut,cr dicunt, pr^eceptu effe plendtm. nbsp;nbsp;feruatum,»ift fèrte non in charitate, fed hoc non eÃ
peccatum,nec tranfgreÃio huiut pr^cepti. Quid fa ceremus iflis Pharifaicis interprâ¬tibuf,fi non ipfe do/ minus hoc praxptu expo fui ffetfprompti enim effent negare,quod inilloira cordis etiamprohibita fit, ni fiquandunoirritatuf,extnaliciairafceretur homo, quod tarnen nefeio an hue pertinere fentiant. Si ergf (cirent, quodifla malignitas ira radicalisradicitut bicpróhibetur,uti(^ non negarent,praceptumin cha ritaK fieri iuÃu effe^nifi dixerint aliquè fuis uiribut poffe iracundiatn in mitiatë mutare,fine gratia.
Secundo,illud quoque uel fomniant,uel fomnia/ re cogunt, Qwod non occides erc, reÃratur ad tem pusquietis, in quo fiquis irafceretur,peccaret,quod Ule nimirutn uult,qui gloffauit,fine nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.q, d.fi fiie
rit non pulfatus iniuria crc.quafi rio peccet ,fi le fut
PRAECEPTO DOMINICO. 154 indignetur l£denti:tioncnimhucufq; intrant in pr£/ apticognitionem, ut uidercnt, ^uoniam otnnia re^ runtur ad tcmpu! tentationis, cr probationis,ut hof mo ibi agnofcat j^iritumeorum,carnalitaKm fu/ am,dam feni'erit fefe rapi uiolenter ad peannduin,Gr non inuenit in came Ãua bonum, ut gemat program tiafanitatif: hic enim fine gratia homonopote/tirä obmitere,C:fimpatientiam,ut patetexperiëlia.Alia qui no doceretur homo hic aliam iram ponere quim diaboliaim,qu£eÃ, non irritatüirafci ac nocere,qui£ nuUà fermé beRijs ineÃ,aut quampauciffimù. Simi liter fomniant deailu diligendi deum fuper omma^ fciliat in tempore quietis, çy non coûtant quà m im poffibile fit in tentatione ez pafftone.
Hoctotum iüi pulchre abfcondunt,quando dil^u tuntfolum deoperibusprMâptorumfecundumfitcië fyüabarum:tunc enim inueniunt Iudaiclt;e iÃius c^da Mis monfira, fcilicet quod gratta noneà neceffaria, nec intentu in prlt;eÃpfù, mà condidonaliter^ey boc non propter deÃihtm hominum, fed propter jntfua ftonew pr^dpientis, ut gratia Ãat odiofa eunfUst dum potins uelut nouaexaého imponitur fupra le» gem,eyimpoffibiliorë faciat falutem,quà m lex ipfa, ey non fit potius adiutorium çy confolatio ijs,qui le gern debent implere. Sic Ãcco^nt imaginari Theo/ logt monÃra ignorantite, çy prodigia tenebrarum, J^tur in gratia Ãeri pracepta, »o folum ejl intentto Hoc png/ pr£cipi£ntis,fed indigentia fà cientis,Ndtnuerîiefi,
CONTIONES de Q^VINTO ' iiMpkri ^uodiüe pcecM,qui non olt;:äJit,exifletti extra gratij, l^iritu fi/ non autê i)eccat,quod non ocâdit ad literam,fed quia ^^i^ittia dei intat ocddit corde,in fpiritu. ubi^finc gratia,non po/ tefi effefineira,crÃmiteindignationii,utpatetex^ perientiatentationis ZS' oanfionedata peraduerfiü-tes:hocenim latens malum ira Ãcit,ut nopo/fit non occidere, ergj reus ejl pr^ecepti jjgt;iritualis, licet [it non reus eiufdcmprteaiptiliteralis. Patetergo quod de legeloquunturad literam.
Tertio exeadematligine ooncludunt,qutedam effé praapa tantum negatiua, quadam afftrnMtiua,hoc ittrum non efi ucrum,ni[i corticem [yüabarum tenez Pracepta de ds.^amiüopr£cepto,Nonocddes,exprimituel)emè caloÿ [itt af djfimam affirmatiuam,[dli(et iüamtE/io mitis ztr ex firmatiM, nbsp;corde manfuetus, acpatiens, cr quietus, acpadÃms.
Negttiud enim mi[cripturis idea ponitur, quia affitquot; matiuanon eà um uehemens,tit ibi: Maria optimatn partemele^t,quie non atiÃretur ab ea, id eÃ,in ater numei eumulabitur.Et P [al. losiAurauit dominus et non paenitebit eum,id eÃ,maxime Cf iCternaliterpla/ cebit ei.Etillud P[al.t.Beatus uirquinoabqt,id eH, maxime bic inter pios proÃdt. Et fic demultis alijs. Nam er RpoÃolies Roma.y.exponit illad: Non cotu pi[ces,affirmatiue,dicens:citioduolo bonum,id eÃ, eontrarium cScupiÃentie ([dlicet cafliutem er amo» rem)nonÃdo:Ã{ere enim poÃtiue [igniÃat. igiiur hoc praaptum eà quidem nega tiuum [ecundu literä, fed affirmdtiuiÃtmuj [ecundu ffiiritü, quia dominus, requirit.
PRAECEPT-P DOMINICO. ï^f requirit^tttCint mites cy (ittcifid. itli autem relinquut intcrnam fÅditdxm, quam Synagogie improperat dlt;gt; t»inits,di(cns:Sordcs i« pcdibus eius.Tren.i.Gf Deu/ t(,2Z.Peanuerunt ei,cr nonÃlij eius in fordibiu.
Sic iüud'.Non niachaberis,negatiuuin eR,fcd [ecundumliterdm,habetautem hancaffirnMtiua fpi/ ritualiffimam, Ejk aÃus,continent, teinperanf,los lgt;rius,modefliii,Et kocex intima,própto,gratuito^ corde.Hicautemgratia utiq^ opufcft,n5 propter dc« intendentem pradpiendo ,fed propter carnalitatent tiofiram impotentem fidenJo,
Sic iUud: Non (itrtum frdes, literaeft negatiua, fed jÃiritus affirmatiuus,fdlicet,eSio pauperfpiritu, contentus priefentibiK,ac modejbus. (2'c,
Qnin CF illwdprimum.No bdbfbi'ï deos alienot, ffl afÃrmatitfum,fdlicet,dominum deum tuum dili-ges CF coles,unüjfupcr a, CF omnia, alioqui nö erit untn,fialiud cum eodiligtur.
Etillud fecundum fimiliter.Non affumes nomen dominé dei ttiiin uanu.Hxc efi lifnijffd jÃiritus di* dt:Sanélum cF terribile nomen eius.Et iterum: Ots qui inuocat nomen dominé faluuf erit.Vult er^ affu mi nomen dei ajfiduareuerentia,CF timorofa innocît tione, magïS autem gloriÃutri et benedict bumiIt [u£ ignominie conÃÃione.
Et iüiid tertium: Sabbatafanéîjfices, id eÃ,ad lite ram,nullum opus in eo Ãdai,literaeft negatiua,cunt (hi aÃirmentur nobiliffinM, amp;nbsp;maxima op era d ei,'m audiendo.
CONTrONES DE CLVINTO ttudiendofdocendo, meditädounbo dei in f^iritu irt/ tusyfèris quies, intus maxima aâuofitof dci operan/ Pnmx tabu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tria pr£cepta exponas ]^iritualiter(id
!£ prteceptu efl,de internis operibus ) inuenies,quod primum fit funt de tri= charias dei. Secundum fides, TertiumJpes.J^am nà lus uirtuä/ habere alientî deunt, eJi deum dili^re fuper omnia, bus Theologt; ^t[onajfuminomeneiusinuanum,eflcredereinno/ men eius^cr ipfum in fideijfiiritu intus inuocare cr glorifieare. Qnomodo enim inuocabunt, in quem no credideruntiomnis enimqui inuocat nomen déifiai-uns erit.Porro fianffificare quietè, eftfiefiepafiibilë deo pr£jîare,ut in illo deus jblus operetur,hic patiê tiaetJfie eà opus.Nä hici/naliginè intratur,ubiho mo no operatur,fied dudtur uia paffionis mirabiliter, Qâoties ergo pateris,totics operarisnon tu,fiedquiet fcis,etdeus operaturinte-.fied tu neficisquid,quiapa teris Gr es nuda materia. Koc eà quod ait,ua(ate et ui dete,quoniam egofiumdeus. Spes fiola hie regnat in charitate perfidè.Reéîe itaq;B,Augu.dicit,qdâ cul tus latria deieà in fide,jfie,e^ charitate. At hac funt affirmatiuiÃima, cz tres Theologic£ uirtutes, fub litera iÃorit trium uerboru fiignificatie negntiue,
Vnum reÃal aÃirmatiuum, Konorapatrê Gr ma treni,fied gt hoc quomodo fiit jfiirituale, diäum eà fupra.Lieet litera fiolummodo honorem fiigniexter/ nidocereuideatur,fied fiubtus affèâum timoris Gr obedientite promptitudinemrequirit,quefiinegra/ . lt;14;, noneÃpojfibile feri, ut patet in probatione tentutiottfi
PRÃECEPTO DOMINICO. IjG t(nttitionit,ubioccafiouenitipfumobferui(ndi con/ tr4 uotum uniufcuiufc^.
I lt;lt;m iüud quitrtum fatit notumtR : No» Ãlfuitt trfiimonium dues, luerdm effenegutiuitm, fed af-firntittiueim effe in f^iritu, ut proximo tuoÃsex eorde paracletas, exatfando, deÃndendo,amp; of nnid t quic tibi ueUet fieri in fiimie pericuto, Oâ eonfiientif,
Reliqua duo fimiliter notd funt, quod non conat pifcere ad literam, hoc fit ex cordefituere proximit oia bona,er noUeuUu malü.Ex quibtts omnibus pa tet,quod decalogus ad literamfonans, reéit in jfiirif tuexponiturà Chriflo er Apoftolis, ubi docentfi-dem,lfiem,chari[até,obedientiâ,reuerentiam,humili taten,manfuetudinem,pace, patientiä,modeÃ:iam, Decalogus 4 cafiitatem paupertatcm,bonitatem,benignitdtem,hi Chrifio eta/ latiatem,mutuam beneuolentiam erc .Hxequidem poftolisffiiri funtajfirmatiua, fed funt^irituales fermonesdeasf tu4literexpo logt omnino,
REvÃRTAMVRitaqueadpropofitum. â r * j Incipit autem lt;t manfuetudine ac fuauitH' ti ffiiritusinfiruerehominem, ut deofimilis effefiu dcdt homo er^ proximum ficut uult deu erga fe efje.
Nam bonitas fumme commèdat deum,ideo ut homo fitmitis,benignus,fitauis,manfuettti,clemes,Ã.db's, traflnbilis, bonus,idefi, deo fimitlimus, didt:Nogt;t oeddes, non fis oedfor, non fis crudus, affier, dua rus,amarus,difi^cili{^ndignabuitdus,Uoc autem efji fit IfikitUf
CONTÃONES DE Q^VÃNTCT dt {jiiritu! gratis,qui hoc prieccpto quicri etpeti co^ tur. Hoc idem dicit dominus Matth,s, Beati mitcst iquoniam ipfi poffidebuttt terram.
COROLLARIVM.
rruürafibiblandiuntur,quinonocâdunt, Carentesbe^ ffiPZf utfintbenigni ex corde, non quterunt, quia per tùgniatt W }}oc folum f^eciem prtecEpti,cr literam habent more tuam,quibui uelut umbris protegitur interior umbr,i Behemoth. Etdemusfimile.
Calx apparetfrigere,acline calore, [edeffufa aa Simile, 4tt^}fùritardore,folo auttm oleo quietiffime txtingui tur. Sic homo aduÃus Ãrnax maternie cocupiÃcentiit, occultam habet radiÅm iras^quae erumpitidaa, tena/ tione,nec fanatur nifi per oleum gratis.
ALIVD.
Lrftro uel homià da,aut alius grtijfator,Ãi non oc/ Aliud fimile ddit,autpercutitde faâTo,nunquidcotentaseÃineo princcps,fiarma non ponatffufpicabitur enim,quod data oc(u[ionepercutiet. Ifct homo,lt;y fi non irafca» tur de fado, tarnen habet intus gladiü irie,età in ua gnareconditum, fed non placet deo, nifiponatgla/ diuetabijciat.NecfatiseÃquodinuagnafit,timor eà de fiitura ocafione.Nam iÃe eà gladius,quo ocd/ fus eÃÃlius dei. Ideo etiamfi non occidas,tamen co-ram deo occifor es, quia in armis occifionis Ãlij fui inueniris. Quis enim coram principe fecurus gladiu portet,quo cpitfiiterit ftiumprincipis oclt;if«m f idfo im
PRAECÃPTO DOMINICO. ï^gt; iram td longe jieri oportet,Gr ex intitno cordejUt na poffibileappareataliquâdo ipf^meruperctSicattiti etiam fi operetio Mordeat,nunquid idea non efi mor dax ? immo eo peior f quo infidiofior * s^d heu hat infidittf noÃras cordis quant pauctobferuant, vnde pfal. s. interiora eorum infidite t quod nos (cor eorii uanum efl)habemus.
Ifftur incipientiiim gradus primus,efl propriuSt fcilicet abÃincreäÃih homicidij, feu per fe freie/ do feu confentièdo » confiliando,auxiliando,ut folet tertia lingua, et fufurro,author ciediu,frcere,inifee re iras or diÃenfiones,rixas,infidias,homicidia,ut GaLj. docet Apoflolus.Hicgradus uidetur freilis cr exigus, fed efl grandis, ft reâe infl)iciatur,cr pauci funt innoxij, quia pauci fic lingua temperant,ut no fe minent difeordias, ac per hoc quantu in eis efl,homi eidia incipiunt,A' quo malo magno Gr frequenti libe ram friffe matrè fuam A ugufl. didt ex fingulari gra iia dei.sf.Confljf.Neq; enimab eo frcilefeliberü jen tiat,nifi quipacifleusacmediator utilis efl ,ute4 tantum narret, qua concilient ac placent ira tos ac di fmrdes, aut mags conciUèt concordes, tacendo mala, GT pradicando bona utriufq^ apud utrunque.sicut le ^turexemplu quoddam de nuncio prudenti^ feruo, mi Ifo à domino ad quendam ,utmigrare iuberet de domo eitu. itle autem falutari dixit eumà domino fuo.Etaddominumrurfumreuerfus,dixit,tüu uel-lemigrare,donecmira(ut nunc omitto)ordinatione
t dominus
- CONTröNE? Igt;E CVVINTO düminus mitigttustintelli^ret prudentiä (erui.Qtiif jyetftiSkr propter reék diûum eji, (^uodfuÃtrro feu detraóhi^ tn bomicida eà ter homicidal tres enîuno ióhi ocddit,primo feip fft» fum,deinde eit cui fufurrat,tertio cuidetrahit, ^uù os (juod mctitur^occidit animat». At exmfantfedi/ cunt^ fe uera dtcere,fed maletcjuia iterum debet ue/ re did feeundum illud, Qjiod iuÃumefl,iuÃe exequtt X.tia uerufit ris. E rgo etiam uerumÃt mendadum,dum non ubi, mendadum. quomado, quando-, ati, quantum did debet,didtur
Bine cr B. BcraJintjtjKOfi detrador habet diabo» Ium in lingua,quiaufcultat in aure.Secundus ocdfuJ eÃipfe auditor detraéloris, quia fimiliter peccat pettier hoe, quod ad iram ,id eÃ,morKm, t urn indu dt. Tertius ipfepalfus,quicognito illo mala,fimi literruit in iramÃd eÃ, mortem,quod fi non ruit,nott eà detraóhris betreÃt tum, fed dei,Ãcit detraóhr^t quätum ineoÃtit. Cateramaladetraóhrisalibh EtepiÃola lacobi de malolingujetraähnda Ãret,ut appareret, quà m latus ftt iÃeprimus gradus huiut mandati^ Cf quä paud in iTlo fint.
Et breuiteridÃdemus. dicit primo eapitulo.Jatà dileffiÃimi fratres,fitomnishomoueloxddaudien=â dum,lt;!:ytardu! ad loqucdum,cy tardus ad iram. Ira enim uiri iuÃitiam det non operatur . I Ãis tterbis ad manfuetudinem monet,unde fequitur. Propter quod abijdentes omnem immundiciam,cr abundantiarn malid£,fui^dpite in manfuetudine infitum uerbu ete. q.d.ne perÃeeritis omnem immundidam,Oâabundd ! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nimii
^RAECEPTO DDMINrCO. IjS ttimii mitliciam,hoc eft,nc tradatis uos immundicU Cr mitliciie,ut omnem explelt;(tis,fed jatis e/l, quad fffiÃtntibus, crabijdetibuSjttd huctitmè adhitrebit itobis immundida crmalidaiOmnem, CX abundanti à m,addit ad ftgniÃcÃdum, quod qui contra pugnätf Kon fine immundicia er malida tarnen funt, quanto tHagdomnem,etimmundidähabent,quinopugnät fedobediunt fecundu iüud pfal. Aflitit omni uiit non lgt;onie,quiafequitur,Malidamautemnonodiuit,
Porro immundiciam feu fordidem uocat concupi Cocupifeett^ fcentiam,quie efi fordicics animit er jÃiritus,quie ettiâ( aufa eà irarum inter homines,ideo enim inuicem ira nbsp;nbsp;dieitur»
ftuntur, quia alter alterius eoncupiÃentiam impeditt ideo hanc uelut immundiciam totalem er capitalem abijdendam docet.
Maliciam autem ipÃm iram dicit,quje CT ipÃaeà abundanfia er fuperfiuitasquadam jÃiritus, ficut foe nbsp;nbsp;nbsp;lt;^'lt;itut
da corporis,fuperÃua funt.q.d.Ãercus CrfuperÃub ffralicia» täte malici£,id cÃ, maliciam qu£ flercus cz obfeoenü eà animte, abijdte er noliteÃuere.
Koc autem Ãt,Ãi uelox Ãit quif^ audire,tardus lo^ qui i irati enim [unt non tantum ueloces ad loquen-dam, er tardiadaudiendum uerumetiam impotentes ad cacendum er audiendum, quia uelox ad iram i ueloxetiameÃadloqued-im,ct econtra. Quareopti RfmeJiS co mum remediumÃangendi iram,eÃ,ut boino fibi uimt j-d iram» ficiat et aÃueÃat.Primum, tardus c jp lt;td loqtiendu,
Ãerit iratus. Secundum, quod eà perÃ^us^
X ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;1 tdrdui
COMTIONES DE Q_,VINTO tardus ad iram, ut proponat in corde non ueUemo/ ueri ad iram, Gf uelle ali^uando experiri, an po^it tacere offvnfus.
At excufant fe quidam, quod propter deum amp;nbsp;iu Ira uiri tufti^ jlitiamiraf(Kntur,cr loquutur,quibus occurrit,dicens: tiamdeinon Irauiriiuftitiamdeinonoperatur,impojjibile e/t,ut operatur. deo placitum Ãciat opus,quiiratus,amp; fx ira ficitt cum fit deus pacis cf fuauitatis,cHi nuüum ttirbuleit turn place t.Menwrabilis fcntentia,quà m multi nimis igonrant,qui oonrra iniufiidas indignäturalienastfu as autem etiam palpant,et iafhant quandoq;.
Ia cr infra. Siquu uideturreligofus eÃe inter uos,no refrenans linguam fuam,fed feducens cor fu unt,huius uanaeà religio.O'magnumuerbum ,qHâ multi funt uerbofijfimi.AtetiamCde quibus hic pro-prie ïoquitur) amari,iracundi, cr afrerrimi, cr ta* _ nbsp;nbsp;nbsp;, j. menuoluntreligoficyfanffiuideri.ldem ergoejt,
e ^io »»- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;linguofiujnaeft,quod ira uiriiuftitiant
uana nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tra Ãdt per linguam rçligionë,cr
* * omné iuÃidam uanä,id efl,fiiris freciofam, fed intus uacuam,ideo er feducit,no alios fedcorfuum,putäf fe religiofum,cu no fit.
Et capite.^ pericula lingua et mala defrribésait:
Noliteplures magiflri fieri, fratres mei, frientes, quoniâ maiusiudiciu fumen-us.nolite ,inqt, plures, id eft,nolite omnes ueUe docere,cr propti efre ad lo quendii,ac doa!ndu,et tardi ad audiendu,fed quilibet optetffe difeipulit poffefieritCt alttrieedat mtgifteri umfui^
PRAECEPTO DOMINFCO. 1^9 urn fut. Ne Ãit turbulenüffima diffenfio, ut ubi [gt;tua resfint qui doceant,nuüi qui t(udiant,zy quilibet co trualiutomnia repleant dijjinfionibus,ficut Ãcerunt hmtid in ecclefia. Magijiros fieri non eft mulutUt fed quod multi uolunt fieri, ideÃ, quod uolunt eÃe diuerfi,neuar neutri audiens,hoc eil,quod maius tu/ diciutn fumut, E t hoc diffuadet tuli periculo,quid etia abfq;iUo maiori iudido, quod tales dccipièt,iam fdtis ofiindimus.Non eÃneceffe occafionem pecatiqua rcrr cj- rmioris iudieij dcdpiendi.Quid in multis eni ofiindimusomnes.Omnes ales fumtts,quod ofièndi mus,GT hoc no antu in uerbo,fed m multis.f.oeulis, (iuribus,mdnibus,dc omntbus fenfibus, deinde cogia, tionibus. Et ijia ofiinfiones debent nobis fufficere, ne GJ maioribus nosofièrdmus. Deinde hoc etiä per Supbc dicer fuddet,ne alter alteru fuperbe prafumdt docere, qua alterutn non fi ipfe no ofièndat in uUo. q.d. ut quid ajfiere uos inui doceat, amreprehenditiSfCr unusquifq^alterius magiÃtrfie ri nidturiAn igm)ratis,quod omnes, nuUoexcepto, ofièndimus,noin uno antttm,fed in multisf
Quod fi quis in paucis uel in opere non ofièndit^ quid de uerbo fendetf Si quis in uerbo non ojjvndit, iiicperfiâus eà uir.q.d. hic fe pcrjtÃiw ejnon an tequam, edam in uerbo non ofiindit.q.d. alls nuUus ertt inter uos,quia in multis ofivndimusomnes,mulf tomdgis et in uerbo,utquid f rggt; cotra inuicë fapcrbi ' tisetcleudmim,ac no potii« in manfueiudine inutce »wnettjet portafcFHU perjfAi; «ir.Potcjl s $ eäct«
CONTIONES DE Q_VINTO etùm Ãrtto circunJarc atum corpus,td eft , ppottfl linguä domdre,poteftetiam totu corpus fuum dpcc~ Ãimcu/kdire,quid, q nopcccdt in Ungud,fine dubia O' dlid mëbïd üdomttd, oobedicnttd hdbetjiibÃe na. Deinde tres proponit fimi!itudines,d qudru und, iücaperdt. Eae equisÃend in ord micttmus,ddcott fentienduin nobis,et totum copus earu circumÃrimus^
SECVNDA.
Enr «4«ex ciwn tdntdi jint, c?quot; d uentis Udlidis tni nentur,circutnÃfuntur dutem d modico guberndcu/ lo,quo impetus dirigentis uoluerit,iti lingudnwdis cum membrum cÃ,O'mdgnd exdttdt,feuidiht,q.d, equos Ãendre,ez dirigere polf'tmus,o ndues, im/ tno,ut inÃd,et beÃids.Lingud dutem,contrd,cum fit nwJicu membrum, dcbuit mdxime pojfe coprimi,0â diri^.At ipfd mdgndpotiusidfitltdcmouet,qu^a!i dsreguntur bene,mouet o idiktt omnid, ficut uetm ndues,reâe contrdrid gubemdculo,qdâÃendt ndues, fimilis eflin quantitateclauo nauium,et in effèélu tit men cotraria,fimilis potius uentis et turbinibus,
TERTIA SIMILITVDO.
Enr qudtulus ignis,quanta fylud,id e/t,Ãt utpar uulus ignis magna materiä fuccedat, tota fciliat fyl/ Ud. Et lingua ignis eÃ, uniuerfitas iniquitatis. Gare, mundus 'miuÃiti£. q.d. tot parat iniu/btias, ut quafi mundus puari poffit,quia ignis eÃ,et multa incendit
Jfisomnibw o fequëtibnsuerbisid agit,utnos fnotfet^
TKAECETTO DOMÃNÃCO 14«
Woncdt ez doccat,quilt mtximut hojiis wfltreR lin/ Liftffld »lt;(/ £»4 propria,ati^ ab ea non nunin cauendu, quimab ximut hofiig inimieo maximo, er quo efi minor^eo noa:ntior,mi/ noÃtr. rurinre,ft'dmaximtis in uirtute. Nthiltnimfadliut Leditconfdentiatncjuii« Img«lt;lt;,ifieoenim cj' in mo/ naÃerijs f dentium inÃituitur,licet contra itlud diabos luf Logeant quoque iUucintroduxeritjgarruliatif ^rruloftffimam ma^Ãram. Eadem cau[a,ut uelo/ ctacem loatdonis compeÃeret,dominai minatur, de i^uolibet odofo uerbo rationemYeddi'ndam:dura,Ãi ttea/fariafententia aduerfus tarn lubricam peÃem, ac prjefentiÃimum uenenum^
item id et philoÃophi uideruiit,quod hominiideo futtt duit aurcs date, Ãed una tantum lingua, atque aures ipã non tantü p^tuU, ac apertre ÃriStÃed etii auriculii dratmamicietibuiyUtfacilitu audiat,deni(^ tortuoã er uerbo quodämodo obie{l£,âne fadle Her/, Ium prieteruolet, Lt«ga4 autem non tantum claus fa,erla{ens,ucrumetiâa{feo muro ârcunclufa,fcilit fft dentibuitdeinde uaUit carneitm,ideÃ,labia,pra;^ (trboc tantum à pulmonediÃat, er corde,tot re quirat iijJlruwffJtrf/M aures nuUo indigeant, adbuc ipfa uelodor eà omnibus Ãenfibin.
Ear, quini^ ÃenÃui uelut q^inqi; n4«ex natant in Kebus iÃis corpalibus, Cf inftrat in mcmoriäres i«/ numerabilcs,fcilia:tuiÃti,auditu,ta(}u,olf.i^iu,guÃu. Nec tarne tot i/nÃrre poj?Mt,qilt;iriind plwj eÃirat.Se piÃ'ime loquens conieiÃuras,f«jj)ifio««,opigt;«o»w^
s 4 [omnii
Loga g«r/ rula.
Q«0t^ fett ^uenauiom.
CONTIONES DE lt;X.VINTO fomnù ttmerariit, friuole jida, (iu£ nee Ãunt, fùe» runt,nee erunt,
Item inde fecundaftutimpiiigiAegypti fuit,ran4 Rdnaru imif rum immiffia,ciu£ Itguacitatem l'igmfiant Ãenlem, fia loijuticei QuUprinM fuit fancis,fignifiains, quod quanda figniÃeat. homo Ãt euro e^- f4ngui{,totusfit lingua,cr non ni^ ft uana loquitur,et qua uanior cji,co plus uult loqui, Ati^ Ãdelifigno, iwnHm bowinc per hoc cognojcas, fi Ãterit multiloquus,c^ eeötra. quo Ãierit homo fa' iidior er grauior,hoc figno cognofees.Si Ãieritpitr eus in uerbis,liYgus in opereinam tales frfitdiunt lo/ qui ,nij'idumobedientia,autnea:ffitate coguntur, Utpf4l.ji.obmutui er ftluià bonisificut enimeostx det uit£ fu£,ita e}' loquehe.EcontraAn mulciloquia non décrit pcMtum. Etibide'.vbiplurimafuntuer ha,ibi Ãequenteregeftas,lob,4,Nuquidqui mula lo/ quitur poteritiuÃiÃcariiEt Pfal. virlinguofusnoit diri^tur in terra, Sed h/ic maxime funt mala, dunt ira ma^Ãraloquitur: unde Aefopus dicitur linguof emiffe,cu iuffus Ãiiffet optimas earnes, er poÃmodü peffimas emere,
QHW timoré infrmiiC fibi mortem eonfeiue/ Lyambe, poêtee dicunt Lycamben uerfibus iambieis Archilo» Archiiijcjji ad laqueum. Quod fi quisad/ hue dubitat,interroget eum,qui amaram habet mulie rem aclitiÿofam,er uerbofam.
Deniq^ qucid beÃijs,detes,ungulie,roÃra,cornua, 4eHlei,uenenun(,aut quneeunq^ttrmaÃmQ.quod maa, Ifi homü
PRAECEPTO DOMINICO. 14!
lis bomintbiis tam luria uafa ct arma,hoe lingua efi attimabus,und£ Pfal.FiIij hominum,dêteseorumar ma et fagtttje. Item No/ite fxtollcre in altum cor tiaueÃrum Grc, Vnde arms gladins,Reékita^ mua dus ini^uitatis,cr modieus ignis magnam (yluâ fuc-(endens. Etfequitur, Sic lingua conÃituitur in mëbris noflris,qu,e maculai totum eorpus,q,d. Non/ neeà mirum,quodilludmaculat,Gr totît corpus ma culat,quod adeo nà efl extra nosÃmö adeo intra nos, ut fit inter propria membra ? MonÃri hoc fimillimu, ^ttigua. quod membrum non tantum membro, fed toti corpo/ ri oÃidat,cum fe mutua membra foUicitudine Ãueä t, Hac folainterea maatlat tot urn corpus,id e^,reum ÃdtpeeattorUfUt propter ipfam totus homo fit odio/ fusdeoGr hominibus,quiaadeoinfrmiscrabomina Littguax, bilis eà linguofus,ut etiam fi toto corpore fit Ãrmo* fus,aptus,diues, nihil tarnen in eo non uelut foedum Ãfftur lt;tb hominibus. Quis enim libenter cum loqua eibus ac ^rrulis conuerfatur,ac non potius abhorret acnaufeatetdicit-.Eywiewefchigià der. Etin/ flammat roam naliuiatis noÃr£, g/ inflammaturà gehèna.videtur Apoflolus, natiuiatëintelligere,ii quod nati fumus,utfupra c.i.Similis eà uiro confide ranti usiltum natiuitatis futein jpeatlo.EtiterumtVo lunarie enim genuit nos uerbo ueritatis, ut eÃemus aliquid creaturif eius. Igiturnatiuias generatio feu creatio ac crcatura,inquam nati,produfii,creati fu* Hdtiui MUf. Ergprotdnatiuiatisdidt!ir,toaeffentia,gt tdtis.
â CONTIONES DE Q^VINTO quicquid creati fumus,fimt totumcorpus. Et haitcïo tamnätiuitatii ,totuni^; circulitnoflrlt;eej]'entiie,feu eius t^uod [umus,hoc ipja tnflammat, l^nis fcilurt efi et umuerfitas iniquitatis, idea fuccendit nö purtê nojtri, fed totu quod jumus, uc uiutmus. Nam /orte eiiam ideorotamappell4uit,n5 antutn propter ton/ leejje,fedetiâtonle uiuere,G/operari in hoc tempo/ re,vitaemm noÃraroa uotubilisesl,
Additauteminflammaa à gchennatue bona flam ⢠ma hie inflammare intelligatur,quiaipfa inflrnali igne accenfa, id eÃ,odio t/zr ira, totum guod fumus (tecêditira odio,dum prouocat (ypermouet iw, utpatet in iratis, intus et Ãris tremunt amp;nbsp;ftruent.
Q^VARTA SIMILITVDO.
Omnisenim natura beÃiarum er uolucru er Ãr , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, pentium,er c£terorum domintur,er domia funt Ã
LwigKlt;t 4 «4t«r4. Lmg«(lt;w 4Mtcm nuüushominumdomare po wuo doma teÃtuidequantisuerbisetfenÃbuslinguam inxjfat, ut earn igni 'ntflrno fimilem, ac Ãris inÃriorem po« nat. Qÿu 4 feipfo non timeat,qiii nocentiorè Ãrio rem befliä apud fe habet,quà m totus mundusfquis na ^diat linguamfuäiquisnon uereaturloqui,qui tanttt nominibus foedari audiat fuam linguäf nbsp;nbsp;Sequitur,
tnquietü ma Inquictum malum, plena ueneno mortiÃrotparu tum, efi quod fitinquieta,quodperfle malueÃ,fed inquie tummalu,ideÃ,fempernocens,n(t^ à noxndoquief ÿkna nene/ cent. De'wdt plen-t ueneno otortis, id e^, quod ocd/ dit.
PRAECEPTO DOMINICO, T4t ^^iit,nolttAntHminj^at,hoccÃ,f)rlefcntl ueneno^noft tfomortfft lento dut tArdo. Hoe fané patet t]udmpro/ùndepene tret ['ufurronum uenenü,quod iÃis,quos intoxiarint dduerfu}inuia:m,uix toa uitaremedtu prouideri po/ Jteji,ubi ufq; ad meduUà proceÃ'it inuidid nbsp;nbsp;odui,Se
plus cum edio moriuntur potiusqudm concilienoir, Emphdticos ituq^ amp;nbsp;Epitutieos diat^uenenonon itt~ Ãfiorio,(ed mortiÃro. In ippt benedieimus deunt et putrem,^ in ipfd maledidmus homines qui dd imdt ^nemet Ãmilitudinem dei Ãdi funt.q.d.Non pote/t fimul utrïtq; Ãa:re,nià ÃckÃdeo ne ff quiÃqudmÃt ldt,quod deo benedicif.à bommeni w^If dicit,rtef def um benedicit,cuius homo fdéîurd eÃ. Q^is enim pû âurd,dutfluatdmreprehëderc de mdledicerc poteÃ, ut mdlediäio eiufmodino redundftm piëhrê,et di lijicc.^Sjc Hierc. ij.de iis,qui operibt« domini maledi cunt,dicit:Oës mdledicut mibi. Et Efd.8,Clt;«ii efurie lit irdÃetur, e:^- mukdieet dco, et rfgi fuo/MJJe pref eipue in lege probibitMw fiiit c/ eÃ,Dijs tuis no def trdhes,amp;- prirtcipt popnli tui ne mdledicds.Et Apo« flolus: Mdledici regnum dei non pojÃidebunt.
QUOJÃbomirtfÃiJ lt;lt;ttenJcrcnt,q«oJmdlediceit^ Mdledieent do bominibuîjdeo^uoq; wJeJicuMtjCtttMîopuîCr hominë, de-fdólurdmdledicunt,utiquen5itii.promptieff'ent md- um tndledf^ ledicere.sieutProueibio.t^.QJticdlumnidtur ege dt, ttii,exprobrdt Ãihrieius.Qnidenimfddt,q waIc/ Jicit,n(fiq«oJ Jicit V4b,q«od nöuliuJ er dliterÃif 1Hitî(^cui potjȔ deberet tniÃreri, er dicerc orjndos
o'dpminç
CONTIONES de Q_VINTO oâdomine,fJC eum alium, ficut artiÃccm liÅt monê/ re, cr orjïe, non mjledicere, ut ibidem 14. Prouer. Honorâtautemcum fcilicet fttihrem eius, quimift* retur pauperif,
Quodfi B. Petrus probibet,nenMlediäumpro mAkdiiio,nec mulum pro maloreddatur,fimiliier Chriflus,Orätt proeulumniantibuStC^ perfequenti-bus uos.Et Paulus Row4Ji. Benedidtemaledicènti-hts uobisjbenedicite cr nolite amp;nbsp;maledia;re,quid it lisfiet,qui maledicunt,non maledicèttbus^ideo Pfal. if.Prohibè linguam tuam à malo,cr labia tua non to quantur dolum, diuerte à malo et fac bonum,'vnqM/ re pacent cr perfequere earn,id ejl,à malo,non an/ turnÃrendo,fed etiam reÃrendo feu reddëdo. Et fco num non antu reddendo,fed etià coÃrendo pro ma to accepta,alioquin non inquiritur pax,aut pcrfequi tur,fi malum malo reddas.
l/ker^gradusefl fecundus, à domino prohibi/ tus,ne quis maledicat, uituperet, detrahat proximo fuo, zy ficut in primo gradu,plures funi rei quà m credant,ia c/quot; ifh:nam tria maxima uitia linguie hoe pricepto prohibentur, fcilicet maledi(lto,detraäio, fufurratio,fed iftud tertium in primo gradu. Ac per hocuniuerfa mala tinpeeprohibentur per î . er y .cr Cy7. mandatum,pers.periuriaO'blafphemia;,ac aliie ofÃnfiones contra deum quiecumlt;^,fâ¬d perr- of Ãnfionesergi proximum.pero.uerba impudidtiit, per 7, uerba deceptionis crfraudis, in negocifs fen
* ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iudicqs,
PRAECEPTO DOMINÃCO 14? iudicij{,nam «y ittipfo Tâ.etjam detra{aotll,fedpu blica,ac coratn iudiæ. Hic aucemalia.
Igtur mtlediSho v dctraého zs- fufurrdtio [ic difjèrunt, quad mttïedi^o c/t iit ipfum prafcntê, uel tanquam in pr^efentem inÃcicm ; fub qua omniit c5[umelite,bla/^hcmiie,criminiitionis^ituperij,a^tugt; minationis uitici comprchcnduntur.
Detraéfto efl de abfentc ipfo ad aliutn, amp;nbsp;fequi/ f«r mlt;tlediflî5cj»,q«i(t mala, i« itliquè,uelÃris prlt;e/ fentem, uelinas memori£ obie^m cottgeff^erit â gt; Gr hoc adalium de tulerit,iammaledifho faAn efl detra äiotqitare nulliu efl detraifhr,quin fit et maledietis, ftltent apud fe,ct h^e duopulcbreexpreflit uerfuf! Prohibe lingtü tuä à malo ( idefl, ne uïli maledicof, fiue uoce,fiuetiiato murmure) Et labia tua ne loquan turdolum (id efl, detrahere catte) lîam dolm efl, fi quis in tergum loquitur,nefcienteillo euinoeeCnoau tem econtra,omnis maledicui etiam detrailor efl, fil/ tem hominis eiufdem.lixt detrahat deo, quando ma-ledidthominê. Quodfi ulterius detuleritmaïa duo^* mm contra inuicem,Hel unius ad alterum tanquam lt;â1 . nbsp;nbsp;nbsp;lt;
ttrius umictts, Gr altmus mimicus,iam bilinguisfu/ Sufurro,ho/ furro efl, Cr difcordia feminator,peior iflis duobut, fni^ida, idea extra iflum gradum in primo cum homieidis eol locandus.
Concludamus itaq; hune. Sicut primum gradum Pradpitur huius pracepti non implet,rùfi qui non tantum nô octi manfuetttdo» ditautUdit,autno difcordiaffemint(t(^lt;( amp;omit/
twdo
â doNTlÃNÃS Dà ÃLVÃNTà ftndü po£f(t committere) [ed etiam ia mitis fit,utpo^ tiusuiuiÃat acÃucatoperibiü rntÃricordi^ hene uolenäje.Etit4paciÃcu4,uttnitibusac dulcibuii uer his etimtn cocilim Ãudeatdifcordes, cjuâtum pote^lj Cr medittre ne ^ant diÃordes.VienitnaudientiBed tl mites^beati miÃricordes, Bc4h pacifici, quonà tt/ â *pfip^ff'ilt;i^bunttemni,gt;TiiCericordiä confequentufi plij dei iioenbunturi E ar iftte âtres beatitudines in i^o preceptofuntconprehenpsii
Qttowücïo iafecundumgradumnonimplet,nifinont4ntu tertius grtt^ nonmakdicat,detrjhdt aut uituperet, fed etia modus implett/ mnibusbenediedtpcrfequentibus,crex(ufctdccuf4/ (os,oret pro omnibus,cr refiflut detrai^ribus,ciuan turn poteÃ.Eaehlt;ec eft fpiritualis bicelligentid huius pr^apti. bi une fimiliter Jr ttrh'o gradu.
TERTIVS GRADVS IRAE.
E ft,diceri'ftdtri fuo Rdchd feu drchd,dftgt;crdnda gutturis hdlitum,uelutfi-emitumdrteri£fórmddo Irt qKO dixi omnid fignd ir£ prlt;ettr uerbd, imo et uerbd praeter mdlediihi Ft dctrd^cescoprehêdi,ut funtiro , tii£inuerbif;torf o s !abrom,rug£ftotis,dcndfi,de txcdndefcctid uullus: deinde filintiu,duerfto uuhuft dirus vntuitus,qu£ óid funt indiciddnimi irati cr ot dio plcnii Adde c Idmorè cr ftridorè dentium crc.
Coftrt inter nbsp;nbsp;nbsp;niedliguidicüt,quodnecvjfccjuidë eft,rducorëdi
dum féitert- tHittere,fed no fignd rdnCoris. Qitæ fentëtid crfift tds amêdbf indliquibusuerd,nô amëuniucrfdliter,et muho meli $ rdneore. usftc poneretur.SigndrÃeorisdliquddo utile eft cxbi ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bere.
P RAE CE PT o DO MINI CO. 144 bre,no guod fint figna râa)ris,fed (îmilû Ãgnis mn quot;nbsp;coris,lt;ilioquin[ignauererancorifnonfunt,autnulla tnodo rctinenda funt,fi uere fi/nt:unde adbuc optime dia:retur,qdâfignitcharitlt;ttû i»liiiuddoomittere,Gr à gnlt;t iræ cxbibcre oportct.NJ fi figna räcoris licet no deponere,ergp propter alicjuéfruéiufCitidre ergo no potius exhibèddfne fcilicct fola licètitt quieraturomit tendi bonit, Exhibere itaq^ melius efl,qudm no di^ mittere,quiit q exhibet,nô ex ira Ãcit, Ãed ex zelo ba no,idea tMnet Ãne [ufpitioe muli.Qÿi ttero no omit ' tit,prias arguitur ex ira Ãciffe talia figna. Et ideafi nodeponat illa,relinqtfratrcifuljgt;iäöeira,acp hoc impedit uerâ et integra pace accôa)rdiâ,cu illenö ere dat cor eiuf eff'emiti^tu,etojfëditttrrurfusadftTia,
QHilt;re talesdofhres fant remittedi ad illud pr£/ ceptit naturale,quod tibi fieri nolis,alteri ne Ãceris.
tibi fieri uis,alteri fà cias.EtgêttltS'.Siuis amari,ama,fed noneft dubium,quin omnes uelint, ut ille quem ofiènfum za' iratum habuimas,non ttrt tam figna ponat irlt;e, fed eo magis cotraria exhibeat, ut certi fiât de eo. Ideo largiora petütur figna,quant fi non fuiffet oÃenfus. Sic enim cr deus largus ber nefidtpojl peccatum bumano generi,quamantepec catumÃdt,eoquodfi!io proprio non pcpercit z^c. Quod fi figna tâta omififiet, quis eiimpropitiumfa âum crederepoffet,aut aaderet^Filij ergo dei,deunt . patré full imitentur. lUis autë diihs docemur, quà m nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fdnea,
fit diffidle matidat» deiferuareiNa experiétta patet,
^aà nt
CONTrONES DE QVINTO
itéré dijfdl/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diffidle fit hominibm h£c figm mala pottere,
Umum. bona oftendere, quiz« fe uertunt cf reuertunt, anttquam induct poj}tnt,ut fimulate fakem fsdanti nam acre nbsp;nbsp;ex corde nunqium nifi gratia deiadiu-
ti,faciêt. dimnt enim: no poffiim tibi fauere, cr arnica Bicmundui bilis ejfe. EtinÃlicesnon coûtant, quodnoUent ipfif regnum diac nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bominibus: idea uidetur
in hoc nton/iro,quid fit ^t'ururinÃrnus,Qr quid fit prafens mundiu,fdliæt regnum diaboli,in quo tanf turn malum inuenitur in hominibui, contra naturam CTquot; naturale proprium dichmcn pertinadter obduräf.
â p â J Quocirca ira nbsp;nbsp;inuidia di ffvrunt no aliter,quà m
r 'râ et uinum nou^tm Gr uinum uetus.nam i/iiuidia fèii tra,utB.Aug.mregula: Ne ira â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;crefcat in odium,Gr trabem fà ciat de fiÃuca. Nam
tra qua dto tranfit gt non fitodium,uix ira dicenda efttnam jlatim traditur obliuioni. Sed inueterata fit tenaciffimum malum,quia ffiirituale malum,adeo ut prouerbium fit,Nihiltardiut obliuifci, quim iniu/ riam,Gr nihil citius abolefÅre, quà m benefiaumtu-trunc^ fit uitio naturalis prauitatiSfCu contra Ãeri de/ beat. Nam bona naüira hominif in hoe notatur,fi dto obliuifciturofjènfam, Gr benefidum fempermemora tur,adeo ut non finatfibi libenter beneÃeri, cernent quod obruitur multitudine debitarum gratiaruafhot ttum,Gruidffitudiniifibiimpoffibilif, At contra p natura ingeniu femper retinere offen fam, fem éat ir£ fi- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qrobijcerediupraterita.
lÿtur
PRAECEPTO DOMINICO. I4r
l^turexemplis demus,quando licet pgnit oftède Qÿitndo liet lreirjefeuapgt;eritatis,ut fi quit ia pertinitciter malus at irte fign4 fit,ut femel et bis aut tertio monitus nolit def ifkre, oÃendere, non folum licet, fed oportet figna irtC in iüum oHem dere,unde pri. Cor in,quinto. Si is qui nomina tur fra/ ter inter uos,efr fornicator,aut auarus,aut idolis fer/ viens, aut maledicus, aut ebriofus ,autrapax. E t i.
Si quisnonobedierituerbonoÃro, noate, Cf non mmmifceamini cuin illo, utoonfùndatur, er tioUte qua fl inimicum exiflimare, fed corripite ut fra trem,( ae non ut inimicus,fed ut frater emendandus eji. ijia efi ira fanân bona, in frripturis uehemé ter laudata, ideo diftinguëdum eÃ. trimo, ut moneaturfecunium illud ChriÃitSipecai Motteatur» uit !« ft frater tuns, alioquin prima uice non eà abif äendus,fed monendus.Si enimfeptuagiesfeptiesuc' niampetierit,non eà ei ne^nda.
Secundo, dtfeerne utrum ideo fic frcis,quia te Ja/ fitjuelquia peccatum freit, Sienim dcumplusdtligs quim teipfum, debes ira fei magis quoddeum lafit, quant te, deinde aque mifereriquod feipfumpeius he fit intus,quà m te foris.Quibusrcfrefhbui frflis,frci iedoeeberis,quomodo cr quo corde ei fignacharia» ttîneges,uelnonneges. Sednete frUatcortHum,Gy dicas ita frcio,propter deum irafcor, cr non propter tne,cr frrte mentiaris.Hocetiam probaapud te,cy uide,fi antU doles Cf moueris,quod uel fi alium la/ deret,quttum quiate ledit. Sienim tllicno moueris,
t fignS
CONTIONES de CLVINTO fignum eft quod teipfum qujeris O' uindictts,non 4» tè medcris.'E.t quid moror^Fruftra eft diÃ^utatio, an Signamnco' fignarücorit fim pon£di(,quù prorfus funtponêdit» rit funt pror sj (lt;«(fm e/l caufa quure fint oftendendaftiic penitui fus pontttda irafcendumex corde eft ^on tantum figna exhibe»/ da.Signarancoris fi funt râeoris,prorfus funt omit tenda.Si autem nSfigna rancoriStOquot; dignum eft pro emendaäone fratris ea ofttndere, etiam ira perftétA eft addenda,ut uideat,quod ex corde oftendÃtur fibif cr ex qua caufa. Et non ftc incedas taeens crfimu/ Ians ,ut frater nefdat^uomodo tecum habeat, Mala eft tails doârina,cr pcnitus contra charitatem,d0» cct enim fimulationem.
Scdlongt o multa funtpriecepta,quie omnia da chariatêop/ to uidcret Oâfrceretcharitas,quiie fi defit, nihil eft time perno/ quod fatis doceripoteft. ipfa enim docet,quomodo fc«nt«r. homo ipfe uult diligi,frueri,fuftineri,bencficri,nibil ftbi fimulari, ia O idem docet proximo exhibere ⢠No ctt/fM amicus frauduâenter debet incedere, ut B. Hicro. Vcr4 amteitia impatiës eft fimulationis.Si e^ rancor,oftende. Si non eft,iterum ogende,O'hoc ucl fignisclementix,u£lfeueritatis,
C O R O L.
P4tft quod nec iftc grad us feruatur,nift quis ftu/ deatno tantiiomittere figna,jedetidex benignocof deeötraria figna ofhndere. A.d omnè enim mititate nos ifto frrmat pracepto deus. E t uniuerft m irafdbi-Us uirtutis radicem extirparc in tendit,ut non n ift dut ado
jpRAÃCEtTO DÃMrNiCO. 14^
«Ãlo cordis ibi relinqu^tiir, quad gratia operatur, na natura.
Qjtirtiis gradus^efl: irafci corde,ct bic cà primus
CiT omnium aliorum ndix.i^unc cnim ip[a Icx maxi Iracordis 01 tnettn^t,ciuandodicit:Nonoaides, Corenimmuituenda, dum qu£rit, no tnntummodo manum, ut liidxorum hypocrifis,ut Pfal.2^, Innocens manibuf O' mundo corde.QJfare Ãrme omnes bcatitudines Matth, s. in iflo pr£cepto includuntur,ipfumq; cxponunt. Ndw mites, bcatimifericordes, beati padÃci ,beati patientes , beati mundo corde , hic maniÃÃe indu-duntur. Quod fi beati paupcres, beati efuricntes iu/ Efurientes Ãitiam, beati lugentes, eos fignificut, qui fe agno=â fant non implere hoc mandatum, o idea lugere o iiforntes â cupere ac efurirc, quis dubitet qidn fint hic ,aut Cal tem taies eÃe oportet, ut hoc pr£ceptum O quodlibet aliud impleât.
Igturin hocgradufunt omnes cogitationes ma/ t£ eu/m ipfa radicc earu,fcilicet irafcibili uirtute pror na ad uindiékim,ut funt ir£,inuidi£,fujpicioncs l£,amaritudines,rancor oc.Etficut hiceÃprimus, ita habetpaucioresÃieciesquäproximuspoÃeu. Na homicidium in opère habet plurimas, ut homicidiü, fi'atricidium,uxoriciiium,parricidiu,facrilegiuoc.
Ac per hoepatet, quomodo in iÃo pracepto fiint quatuor gradus, O in fingulis gradibus adhuc mihi gradus,et ideo nullus cà in hac uita, qui no Ãt i« 4li/ ^«0 iUoru.Beatus autè quiinfuprcmis,inÃlix q«iwj
lt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inÃmis.
Contions s de cj^vinto
MSfttetudo, infùnis. Nammititas eftcalum,ir4efl infirtiuf, mef^ Vïunitis, diumdutemexutrolt;j;eflhicm!idu{, Ergoiüucafcc Infirù nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;derut tribus,tribus domini, hic defcenderunt in Idcis
tt inÃrnu uiuêtes, i^udnm propius militati, tunto ipà cala etc. Qttare non fatis eà prohoc quarto gra du,effe non iraÃentem fratri,nià pmus etiam mitip fimi ineumaffiéîus Oâfuauâffimicordü. Q^odeu nonÃinius,ddgratiam Chrijii fiigicndtteft,utdefuit flenitudine noflrum fuppledt inttrim defiâum, do/ ' neccripfi peficiamur.
PRAECEPTVM SEXTVH.
Non Macbitfcfrjf.
BREviÃtmu uerbü,Ãd latijjia ma [entëtiitfideoiterpretatione opus habès,qudre Chriftu audi 4mus,qui MitUb. T,dicit. Audi* /Us quia diâum eH antiquis; No machaberis, ego autem diea â-------------uobis, quicunqug uiderit muli
erem adeoncupifeendam eam, iammctchatus eÃeä in corde Ãuo.Breuiter ipfe quoe^ loquitur, quia relin/ quit ex preecedentipreeepto eandem graduuÃeri di/ flinfhonem, ponès eum tantümodo,quieft in corde, ç^uare G/ nos hiceofdemquatuorponemus,fdlicet in a(feâu,figno,uerbo,opere,Hoc enim prfÅptü idea expofuit dominus,qa antiqui(id efl ludeei) ipfum ae dpiebant fecundum uim rigoremuerbifac ta do/ abantf
PRAECEPTO DOMINTCO. I4gt;
lt;tlgt;4nt,C7 irritum Ãdebant hoc mandatum, ficut cr omnia alia. Qi^od nöclftt adulter,nifi tj opere id im/ plcjet nihil de coeupif£ëâa,f gnis, aut uerbis folidti, idfo immundi Ãfli funt. Et m hacfentétia fua ia ]k ttrut,ut cötra eos Bieremiat diceret. Vnufquifi^ai Uxorê proximt fui hinniebat, et Ãdi funt ficut tqui emifJarij.Nouis iac^, id eft, nobis aliter dieit ut Oquot; fnnisconcupiftxntia hic euacuetur.
Dîcitenim B.Aug.hoc loco de fer. do. in monte, i^omine mee ^uod nomine machantium,qui hoc capitula comme/ chantium qi Korantur,omnem carnalem CT libidinofamconmpir intcliigitur, ftentiam oportet inteHi^.
PRimus ialt;^ grains eft opus ipfum fan's, quoi fine dubio ex conmpifeentia intus procedit, ut ibidem probat B.Aug. Siauteomnisconmpifeentia atrnalis ibi prohibetur, ergo cy omne opw quod ex iüa proccdit.iddrco ponutur multlt;e difftrentia opcru.
⢠Fornicatio fimplex,folutus cum foluta,à quo it ftinguunt altj.
I Mcretridu,quod jll4 fit uniuscofuetudo mulie» ris,hoc autem in multis, uagus ardor libidinis.
5 St»pr«(M,q«odf/iKwIlt;lt;tioKirgimî.
4 Raptus,qdâeft,cu rapitur filia uel ftlius,in quo cr furtum ftmul eft,et maximum furtum.
t Adutteriii, qitodquandoq; eft fimplex,quadolt;p dupleXffecudu quod uel ambo fiterint coiugati, uel unus tantummodo.
lt; Inceftus, fjt f5trlt;lt; cofanguinitatis boMorc.
t $ Sacrile^unt,
CONTIONES DE SEXTO
Sacrilegitim,quod cÃ,cum rcligiol'us,l'dccrdoff monidlis,c7'omiiesalij,quideocontincntiatn uo ucrunt,Ãrniecintur,
8 Exceffum in mdtnmonio quid.t addunt.
Hi gradus in opcre ftc uiiriantur,c?' funt inuicent exædentia cr exa!jJ'j,fecundum quodarcumÃAntia tnuanOir, N iim fie O' in homicidio prueccdvnti pra/ apto,prohibit£funt mult£ opcrum diÃ'egt;enti£,utdi ^ium eÃ,fecundum differentes circumltätias.
Lex eà lux qua uidetur m.-[cria.
Quamuisautcotnnepraaptum deifituelut lux, quo cognofcatur,quid fit homo,mundus,c^ ci(ro,et quctntumà dcofimusremoti,amen bocpraccptum praeipue tlludoÃendit.Apoflolus enim dicit, perle/ gern eognitiopecatt,erg}lexcà lux,qua lucrnteui/ demuiinnuir.erabilem miferiatn humani^neris. ,
lion desà pijs pcrpetui luóïus aufa.
Quis enim tarneà lapis,ut fiaudiathae praeepkt dei, Q/- Ulis eum ittuminantibus, imö mundum totunt oflendentibus,fi etiam attendcre uelit, qua inÃnituf numerus hominum extra praceptoru uitam a^nt,pof fit falte à gemitu zy lachrymis contincreifi nuüa alia effet caufa,quare nuquä gaudere deberemus,fed fein per lugere,hiecfolafatis effet, fi bominü uitä cHipfis prateptis dei ante oculos eSpararemus, ibienimuide remus,quotMdo humanu genus fit miferrima perdi tionii maÃa,cü tamrariappareant,qinpr£ceptisdei uiuant er agant,er praeipue in iÃo praeepto, None borrewói« eà totgradus operu eÃe, quibus cotra hoc
^rafcplutlt
PRAECEPTO DOMINICO. 148 prtKcptu a^tur Æ E f fjowwej fiHc ullo timoré in ilitt ruere lt;te perireiEt adbueridrmus tçjturuee lut luaritd hoe prlt;eceptu ttttendamus, er per ipfurn Mudiu hor» inÃnitos cafus hominii.Tu uidebimns qdâmudit! ifte renda.lernä» fit horrêdd Lerna, et injèrtio^pximit,er parié tuÃiti£ n .. -et uepitati! in eo,in}o feriptura dicit,qdâois homo tu tun cr mèdax fif.quare uere mfermn eà i« munde.
Prima itao^ najeriahominueà fimplex fornieatio^ Simplex coi in qua peattntnö tantu q qui factut, fed et quiÃuet, auxtliätur,eonfiliätur, non refiÃuttt,rident,eopulät, mediant,ac maxime qui oanfionem daitt.
Eoueittautcm,quiuelbojpitäturindomibui fun, ^ouetttet» Helft prindpes ej- maiores ac iudicet non prohibet, fedpermittunt.His nihilproderit, qwd ipfinöfort tuaintur.dieeturenimeisiSi itidebof fiirem, eurrebat turn eo,et mm adulteris tuis portions tuam ponebaf. Ua;c ÃdÃi er tacui. ExiÃimaÃi inique, quod fimilis erotuitarguam fe,ez jîatH4m contra fà eiem tuam.
Et i/fa tniferia,heu quanta pefhlêtianunc reonat, ifbi äquales ab aqualibus crudiuntur, ducunttir,per» duntur tarn inter iuKenes,uirg^nes erc.
Mediant, ut qui funt inlernuncq er cop ulatrias., Meiianttit de quouidepulchrambiflüriamdiÃn.r.c. so. ff emit exemplorum. Hi autè proprium opus agunt diaboU.
Nurn quod diabolus non pottÃ, nee poffet per fe^effi ätper iüas,
Nonrefifluntautem,quinee monent aut eorripi/ Ko nfiÃev MMtfeeKttd« mandatum chri^i,neque compatiuntar (er.
t 4 «tnintie
CONTIONES DE SEXTO amm£ eorti,nccproeis orMt,Ãicutdecet Chriflidnof, ⢠Jnfuper ZS' reà ant et ridèt,ioan[es i« perditioe pro/ ximorum, cum ut dixi, i/k fit ut nid^ute miferite tui injpidendui,
Oanfiotiem Oanfioftê autrm dant,qui lulrieis geflibut £c uer dantes. bit impudiiK,aut exquifito ornatu irriant côcuptfxn tiiis a[iorum,nMxtmeft idtntentione faciant.ndtn or/ mtio ilia imtnoderatafemper efl caufa,licet per aai/ Cultut into/ dens conatpifantiie,ut in chords,platets^couiuiji zse, dicus, Vte aucemillis, qui impudids uerbisinnoxntiu roi' d4 ualnerant,ut nunc horrendus mos eft,in hoft/itijs publicis,ne^datoribus eonuenientibui. I^on eft,ut aiunt,neajfe pediailos Mt peüià ufeminare, qui ftioit tefua nafcuntur,
Nlt;tm euro noftra in primo peariio d uplid uulnere eft grauiftlmeperm/fa.Primum eft offènfibilitaf,al/ terit conmpiftcntia, qu£ duo uulnera per prtcapa no bismaniftftintur,fed per gratia fanantur.Sed peiue eft uulnus a)natpifa;ntia,quo minus dolet etaffli^t, fed dele^hbiliter mouet, ideo à ftultis non repuatur malum,cum fit duplo pdus quà m alterum,itaut fcri* pturadiativirtus eim in lumbiseiiK,Z!r Ãrtitudo i« umbilicouentrisdus. Anteenimpecaitum nihilerat quod oftvndebat,nihil quodlibebat. i^uncautem Utrunque,
Suboriente QH^tpropter ChrifHanus homo debet hocfcire,qd' eoneupifcen/ quando fentit fe ad iram moueri,uel ad concupifcen* tia homo tî/tidm,nonfeeusput(tquà mfimorlif{rumuenenu fen
tiatfÃr
PRAECEPTO DOMINICO. I49
tilt;tt,crulcuf pejfintuni, cz gemat pro iHo addomini! nuredcbet, ut finetur.Namuerijfimumeft,quod htec titillatio li/ eet iuainda er /muis fit,amen ell ignitijfimus fer/ pentis antiqui morfus,horribilem confeientineparitu/ ïA cotifùfionem zy amuri Ãimam (tmaritudinem.At^ fer hoc moueturad gratiam qu£rendam,ficut habet figura N «meri, quod mor fi ab ignites ferpentibut ad aneum ferfenam fufpidentesfanabantur. Ua er ti tiüatusarne ad Chriflum crudfixum debet rej^ieere, , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
hJamhincredditurratio,curdominusnocontentof, quod per feipfumhomopronuseftad malum, adhi-bet tentamrem erimpulforem diabolum fcilicet,ut qa homo negligés efl in qult;eréda fanitatefua apud deum,ideo urgeteumtétationibus,ut cogat eu q«lt;ez rerc mifericordiam er gratiam dei.
Seciido etiam idco,ne Ãrte in donis fibi datis ex^ toUatur. Sic Apojlolo Paulo,fic S Hiero,fidt.Sic mul tis alijs ufque ad mortem.vide in jfiemlo exemp.Li' tera,Tentatio,
Sunt autem alq qui uehementiffime rapiuntur hoc UuHus fine Malo. Alij uero mitius,altj modia).Nullus amen fine gratia dei eS gratiadeieötinet,ut Sapien.s.Etut fciui,quiaaliter (inet, no pojjum ejfe cötinens,nifi deus det, er hoc ipfum erat fapientia,fdre,cuius eÃet hoc donum,adij domi num etc.Eae quomodo à morboijlo per or^ftonec« Contra îibü rationé quarere oportet,et magna fapiêtia ell,agno dinemremti fiere hoc malum fimm er remedq locum. Sic er B. diü,oratiot Chryfantus martyr didt;Errat, qfe fuisuiyibus p«
t f tatet
CONTfONES DE SEXTO tAt ca^itätem obtinere poffe. vtide B. Augu.lib.t. AugitÃitii de fer,do.in montr.Qÿif quis earnalem de'.eâattoné prteclarafcn aduerfus reâumuoluntatem fud rebeüare fentit,per tcntia, confuetudinem peceatortî, cuiiK indomitie uiolentiit mpitur in capttuit^tem,recoliitqujttturn poH'Ã,lt;]uttit tAtn,qu:ilemc^ pace peccando amtferit exdamet: InÃlixfgs homo, quis meliberabit de morte Årpo^ rîA huius. GratiadeipcriefumChriÃum dominuito flrum, J enim cumfcfe inÃliccm exclamat, tugëdo implorâtconfolatoris auxiliuinecparuus eÃadbea titudinèaarjfui, cognitio inÃlidtatis fu£.Aurea blt;cc Ãntenüa.Non enim dicit quad ridere,plalt;ere ,§tudlt; rt debeat in titillatione,fed lugere: ^uia ueneitit mor/ I» TheoJo/ tii infe fentit. Deinde ubi funt qui liberum arbitriit gjj liberum iaihnticurnoceffantflutimutuoluti imoeurnôuo arbitriit ia/ luntnecpoffunt uellefCur S.Biero.ctr Paulusnopa (hntet, tuerunt cejfare à flimulo carnisiSienim uoluiÃent, utique faäimfuiÃet, fed non potuerunt edam ptïf «eUf, ideo contra fuum ueUeuolebant, Badem ratio eà cz ira,cur enim non mox quiefcunt,qui ira fcttnturfipoffunt,immo fiuoluntffedneq; pojfuitt, neque uolunt,eo qtiod uoliitas eorum iam alto eà ra-. ptxcrapttuaduëh,
Qtti nie lu» Tertio confolatorium eÃ, Quod qui lugent hic, ^nt,conjo/ cfftifolabuntur. Sic enim fapienttffima dei mifericor taeuntur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mirabiliter dedudt, dum ex ueneno ipfiim tie
ttenii expellit,crde ipft luxuria nobis efÃcit empUt flrum caftitAtit t dum ideo iüam finit irruere, ut ho*
moeant
PRAE CEPTO DOMlNtCO. Ifo
«jo cdw fentiès gcmat,lti^eat,gr(itiiifnquj£r4t,crfic
eo ntaioremaj]ichimraliitatisa(guirat: atJtoenitlt;f3 Tà toaifltoft caflior eÃ,itoti quo ^uieljor,fed quo dolentior fe Cii- qultomitgH flumttonej]'epojJc,utiHilt.Atqueex hinc^lia-thitc dolet fc at oir.niaadqujrtum grjduminÃlt;t(gt;ertineMt,amen ne (him eÃe »o excidant, oanftone dM accijpimus, quod confolctndi poÃe, funt,qui Ãntiunt fefe ucxuri lalibus flimuhs,utnott fhila opinioac jktim datis minibus fefc tradxnt des Ãgt;erationi,qua[i non fit caÃu^^qui xÃuat meduüis et cofftationibus. PcriculofiÃinM, eà hiÃc cogitJtio-,cy in otnne peccatum operis inclinatiÃimlt;t,propter deÃe rtttionem.Sicenimiuuenif priuscofftationescarnii . non expertur, cutn credat^ caÃutn eÃe non poÃe,nià im/ nuÃM habeit,Ãiitim dicittciuid diÃiro opu{,unum fà fi Gquot; Ãcio,quia atniÃt tarnen cfl in corde caÃitof, l^onficó miÃr no fic,noneà perditJ caÃtiM cogita tionibusalibus.lrnmonunquam caÃiorÃiÃij'ita./ quot;^â^doobre/ menÃntis tçinuitum iUas habere. Nam caÃitas (icut cromniraliauirtus uiua, itaeà abfcodiu,ut no pof fitcognoÃi ab eo,qiiihabct,fed afolodeo.Rbj'con/ dit enim deus omnem uitam fanihrü ita profonde, Qff/fjgj utipÃeam ÃirenonpoÃint,!'ecundumillud Pfal.t.
qm.îjmvà nouitdominusuiä iuÃvru.tgtur ficut uiua fconditiè '' et uera gloria iuÃi, eà in ignominia,uera fapiêtia in ' Ãultiäa, uera qes i tribulatioe,ueru gaudiü in luilT«, uera libertas in captiuitate^uerie diuibie i pauptate.lM et ueracaÃitas eà in luxuria,et quo fccdior luxuria, täto Ãedofior caÃitdt, Hc« ^Kod bifc fapicntia Hioj
CÃNTIONES de sexto jwftt hominibuf eji,quantumdumnum facit.veruitt dutemftgnumuiuie cuÃialifefthaCtfifefentiatho* tno habere dij^liantiam wi pr(ffc«rt,Kö« quod tota fit difpli(entia,ttittc enim non fktrct titi[latio,fed mixa^ nunc uultftuincnon uult,nttnc infra,nunc fupra,ia, quad ficutroa,uoluitur cofftationibus inluto, mëmanetpropofitti afrtatif.Nânifiefret ibiaflitas uiM (y uera,nonperfifleret,necre(ijkret,fed Itbere daret habenat cofftationibus,^:^ nonfrnti'ret moleiti am, quiaenimimiterdekélaturinco^taiionibu!, Cr tarnen fimul fentitfe nolle, Ãunt ei mixtim dul-ase^ amarte ,cr perhocmolefrie,cum in neutram partem liberum fibi fit ire, fed medio rotatur ftatu.
Spiritualis enim iüe homo,id ell, ajfróhs (sÃita/ tK,ipf c manet er feruat caftitatë,licet exterior in mée brij er arde miras exdtet procetlof.Ideo tu cnÃitatis pugna no fecus a^tur quà m fi nauiatla in mari iaâe turfluflibus,dormiente Chrifto in iUatcurandum eà ergofolum,ut ipfe fufcitetur,etimperet mari,id eÃ, carni, (y uento,id eÃ,diabolo.
Sictrdotu tè nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Z3- faeerdotibus fepe ta^es immun
tationes ^tdas,ut retrahat (tt lt;t Qtd eà deÃgt;iciendus,non folumin nudif obielüj turpibuj cogitatis, fed etidw fi inclinet uoliitatem in illa,zirfu fdtet malos motus, imi eo mags ad faeramentum eà currendu pro grae tia er auxilio. At nune multos noui,qui non actedere ttoluerunt,nifi non foliim quieti effent ab inclinatia «tuf, fedftjrf (tb ipfis obielüs turpibuf. Nimis Ãul/ ti obfiqunt
PRAECEPTO DOMINICO. Ifl ti objeqtwtares diabolic^e frjudif cr ncquitt^e.
Igtur fic utitur dei miferiardia cr bontM mala noÃro,utperipfum magispromaueatbonu noÃrS, utomma caoperentur ekfhî in bonum, etiam peau ta,hoc K tum, ut uitam ctr gratiam que in nobis eft, abÃmndat ac tegtt,ne cogmtis contenti tepeamHS,fed potius ignoratis eis tanqnam pro non habitis magis [u l^iremus gemamw., nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
QuoautemmododiCmm e{l deaÃitate,itzi CZde omnibus uirtutibus,quie tiic mrximt donantur,qMn dodenegantur,crâtuncajj'unt quando nimis abeffe putütt{r,ncq'aliter tiicpo[egt;lhomocredere,quin ab/ Pââ®®*'*'â*â)quot; fint er fit perditus.mieproceditgemitus,odiu fui, r defiderium earum,erimp!oratto,Tunchumi!ibuf dat deus fuam gratiam,quam pofiea iterum abfeodit er auÃrt,'lt;t addat maiorem. Semper fub contrario ab/ fcondës contrarium. 1 dco bee tjl fapièâa qua trahi/ tur ex ocniltis, er eà in abfeonditis.
Il acautemaiÃitasaureacÃ,rej^e^}u eins qua ft'/ CaRitas nS ne main m^tattonibus cÃ,fi(utpatientiaetmititas, expert tenta extra irritamenta qualis eÃttjam etiam beÃiaru hac tionum ,op(j eà mititas er faltem gentium.lta crcaÃitM,qu£ efl ma, fine luxuria er co^tationibus in quiett, etiam mere-tnmm efl er lenonu peÃimorum,quia lite exfli funtf quando caro expleta quicfeit.Catcrum hac quiet fit/ turatiitaefl. ç^uarecaflitateflpericulofaad fu/ perbiam,dum paret(id efl, efl quicta)fed efl etiape/ rieulofa adluxuriam, dum latit (id efl,efl tentata)
dum
â côntiones de sexto dum utrobiq; periculum, fed fupcrbix maius t^itdift luxuri£. igturutrunq^ fit.
Prsceptum non impletur IfjiritUdJiterjduinadbue eöctipifci ntid in nobis eft,qua fit,ut de cajlitate prx/ fumere ac pra:ccpti impJeüonc nuüui oinnino po-fit, fedantumaccufarefife confiteripeccatû fuiitn.
Rurfus eo impletur quod Ifiiritus odit hdnc côcu/ pifcentiam,ideo ipfe e/i puriffimus db ea,ZJâ uere im pletor prieccptijquiaconfentit per omnia legi,eam^ approbat Cï? diligt,dumfuam miferiam odit,
Alif ueroluxuriofi,non abfcondunt fuam cafiia/ tem,fedextin^unt potius. Nihilejl erÿ) quodglo/ . rientur fefe no nojjeca^litatè fuâ,noit hue pertinent, Seortatiope geeudaeflmeretricium, quode/t magnum malut niHÃoJd pro tranfit in habitum er a}nfuetudinem,qui ptercojMct« JiÃ^cillime curantur.liam feriptura didt:Beatus qui atnem, tenebit c aîlidet paruulos fuos ad petram. Qui au/ tem paritulos fuos finit crefeere, in magnosgigantes inueterafeere conÃrtari,quomodo tune al}idit,et non potius iUideturf
Et häc nobilijfimà fpirituffanfü do^trina deberët ⢠nbsp;nbsp;parentes filijs fuis infiindere,ut nö tantii ui eocrcere
tur,fed etiam uoluntatedueerentur ad eafiitatem.
FruÃranea enim eà pugna eaÃitatis.nifi hjeere/ gulaferueturffirituffanÃl.fpetra eà ChriÃus,p.ir/ uulinoÃri funt mali motus,mala dcfideria,qu£ am quisfenferit,quidfaeietiquomodo uineetiaudi,noit aliternifi eos ad peträaUidedo,Quomodohoeiquia pf«t.
PRAECEPTO DOMINICO. Ifl ficut,qui manu ad lapidem terit uermiculu,Cic uolun fair ©⢠cogtatione tangendo Chriflum, jhtimeöteri/ tur mala m^tatio: folum tenta amp;nbsp;uidebis quà m iueii dum fit fie defideriacontercrciftAtim enimutcorpaà fum Chrijhim angt, omne malum reccdit. Sicfigt/ ratum fùitolim in leg Numeri, ^.ç^ando à ferpëtit bui ignefantibui pcreuffi, perajj'eäü tenei ferpentit â¦w /ig«o pendentii ,liberabantur, Porrô ignefcens fer pens,e/t lubria illa,molliteréi;reptans libido cogta immanë colubru, aaendit enim CT tnirefà à t carnéprurire CT ardere. Sic etiam Gene.ti. ïpfa oonaret aput tuu (id efl,initiu CT primti motiit illapfur inficit CT intrrjîà t.o'fi in tempore Itbidinis mouentis,tantum poÃemus Ãgtram reptantis uene* nati ferpentis cogtarc cT applicare myflerium,facile fùgremus eogtatione ad Chriflum.
Tertia fflecies eft Stuprum, quod cfl: uirgnis cor? StUprum, ruptio,qdâ olim in lege miticu puniebatur, quà m Ãr/ nicatio aut meretricium, cluia tenebatur earn dotare, aiit in uxoremducere. Verum nunc eftuthemëter ma gnum,lt;luiatuncuirgnttasfummumeratopprobriH^ . . .. nunc autemfumntd gloria: anc damnabile dedecus, â nbsp;nbsp;°
nunc incomparabile decuc, îjs faltem ciui non propo fHfr«n£nMÃ)frc.N4w qui proponuttt matrimonium, no habent aéluale tantu deciK,fed poffunt habere,fi ad uirginitatc animétur: de qua multi multa CT ma gnificafcripferut, quia uere nuîli uirgini potefl Ãcri reflitutiot â¢
CONTIONES DE SEXTO reflituÃo.Sanè tarnen hoc i/nteüige,quia uoleoti naitf adeo teneur: inuitit autem non poteà R)üi,potell autê induci orfietoUi.
Rti^tu', Qnarta eà raptut, hoc pleéüturcapite i« ««re,(jMolt;i eà no tantu uir^nis,Ãli£ aut andlhe, fed etiam uxorû,aut alius ad fuam cura perânentis, fed maxim um cà raptusuxoris Fit autem raptus quant doq; a)nfenttentepueüa,puta induéh blandicijs,ali:i quando inuita,hoc maximum eÃ. Sed leguntur mul ta exempla,quibtts non proj^ere teffit.Guarinus Vm ronenfis de quadam Alda uir^ne miferabilem afum ele^co airminecompofuit,quie fecutaraptorem,re lifhs parentibus, tandem ab eo infylua conÃuprata er abieiblfCum puderet ad parêtes reuerti, petijtgla diopercutiabeo.At illefic Ãdt,cro(aditeam. Hoc pecatum etiam Ãirtumincludit,cr quidemgrauiffi/
Aaulterium. Quinta Adulteriu, quod eà pcrplcxiÃimu etgra tfiÃimumquo ad pcenam,fed negli^tur hodie nimis, . Hoc uitium eÃcaufa multarum qua;fiionum,de pof/ j I ⢠felfione,utrum filium Ãurium debeatmaritoprode/ aduiterioÅn ff^yijgj^âgginff,infunjma,tradentemre^las. Sed «pto, jm tif nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;audebit credere regulis,aut cafum in terminis da
ferne conju» poteÃtuari/ funtanimi uiroru, cr aliter hodie,ali lunt fummt/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;annum cogtabunt, etiam ft hoc anno pa
tientiam haberent in uxore adulteriu conÃtente. A t eerteamaritudinedignum eÃ,quod uircorpus fuum dedit ,pro corpore mulierK,er alius utitur corpore,
pro
PRAECÃPTO DÃMINICO. in (Jto quo ipfe fuupropriu dédit t propter quod fedet h» urte fua,propter quod omnia Ã,cit,patitur)denii^ fèruii fe Ãcit ar alligauit ad muka,qut uxori fefe alii ^uit, Et eae alter hec omnia contaminare audet, quis digne Ãrre poffitfvide etiam legem zelotypiic amp;gt;nbsp;zeloly-Um,qua nuc mulieres Ãnt leuatg es' exoneratat idea eogratiutuirisfuisadbiereredeberent, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
Scxta Ineajhts, quod uul^ blutfchadeuocaturt quia ignominia cSfanguinitatis etpropinquitatif eft, cui eo maior debetur honor,quo propinquior. Na CT nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;°
in lege dominus eertofgradusprohibiiit. Etquon/ damr graduserantprohibiti.Nam in lege ÃreÃcii dus tantum gradus prohibetur confanguinitatis et af finitatis,quianondum erat gratia fananseoncupifeê tiam, fed regnabat lex irritant Cf äugens earn,
Septima Sacrilegium eft,ubi iam no antu aftitas Sacrilegium foUuitur,fed etiam qute deofoli Ãit oblataitDllitur,et â fanâumprophanatur.Verum hoc ex inftitutione ec/ elefia magis qua ex deo eft in facerdotibusjed in ref U^ofis grauiftimum eft,quia ftionte fefe confecrauea runt domino, cr fefe fubtrahut rurfum.
OânuaadditurtExceffus coniugu,quodutÃ,Am Extsffus co» hro.allegaturlib.fecund0,contra l ul.B.Augu. Ardé iugum in nif dor amator propria coniugs, adulter eft, de quibus ttiio amore. Apufhlusj.TheÃ.4,Htec eft uoluntas deifanéhftaf do ueftra,ut abftineafis uos à Ãrnicatione(Hoc pria mum) deinde,ut fdat unufquifq; ueftrum, uas fuum (cöiugëfuam )pojfidere infaniitftattione crhonore,
u ornon
⢠CONTIONES DE SEXTO
Inpttjfione defiderij ex ijientet.
Cr non inpiffione defyderij, fient cr gtnits que ignorÃt de«. Et,t.Pet.5.vih fimiliter fecundû fud co bdbitdnteSf inÃrntiori uafculo muliebri iinpdrtientet honorem c^c. de quo fatif fupra. Seddifficile efi eii re^tü tradere, nip' quoduttiofumeftad omnemma tumcdrnis, fatisÃccrelibidini zy cocupifccntiie,hoc efi enim inpafiione defideri/ eÃe.
9ioSidet^ Zodomiii,
Sefiialitii!.
Tollutionei Koâuxihe.
Sequuntnr nunc tres alidt jÃcdes.-MOÃlicies,qua quifq^uiglando poüuitur apnd ffâipfum.Zodomia, qiM niruiro,tnulier mu Hereabutitur,uel etià uirmuliereet mulier uiro,qiiic Old turpiord Ãunt,q nomindre liccdt,Befitalitds,de bus Leuitici,tSMide-gt;cittcrd dd côfiffioncm pertinent. vhrd hlt;ec funt poUutiones noûurnte, quic de fe non funt peccdtum, licet lex Deut, Si quis inter uos fiierit homo, g nochirno poüutus fit fomno, egre dietur extrd cdfird.Cr no reHertetur,priufqud dd ue fÃerdm Iduetur dqud,cy poft foils occdfum regredû etur in cdftra. H oc eft my{}tce,ftc pollutt(S(licet et ip fedtiud fignificet )debtt abftineredcSmunione fan âoru,ideft,fdcrdmento,donecfol(id eft,itftus etdrt dor reli^hs ex pollutione) feddtus ftierit, cy fic lo/ tus humili cöftftione dcadere.H dtct cnimflt;epius fat cdufdm, qucepecatüeft,utfunt crdpuld,ociü, fixus dlurius cottuerfdtio dut memoridf
PoUutiones Deniq^ funt etiam poUutiones uigldntiu etdiurf diurnie. n£,fed inuoluarii, quic irruut multts,du löge dliud ugutjdUt dufricdtur,equitdtgt;t,uehutur.i.fine cdufd fiid,qtlt;os
PRAECEPTO DOMTNICO. Tf4â l'uj,quos fcriptum fcminifluof iiocdt,ut Leuiticide/ cimoquinto.
Sequitur altergradus mcxchorunt, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Machtin
QVi e^lin ucrbis, ut quidam turpijfime
tur de carnalibus peccatis, contra Apoftolum * Epbe.^into. Fornicatioauttm etomnis immudida, aut auaritta,nec nomineturin uobis, ficutdcat fatt-{hs,aut turpitudo,aut Ãultiloquium,aut fcurrilitast qu£ ad rem non pertinent, fed mags gratiarumaéÃOf id eJi,ne fit Ãma,uos tales effe.
Triapofuit uitia lingu£ fecundum eoncupifcibilc, f. turpitudinem,qu^e e/i ipfa obfeÅnitas,impudidtia, er inuerecundia uerboru. In gna dupliciter peccatur,
Primu ab ijs, g deiftis turpitudinibus uelut rifum er confolationeminuicemftbi pra:ÃaM,tanquam fit iucundaresde qualoquuntur. Hicalius nihilaliud freit,qua ut oÃtndat,quä obfeanus er ipfe poffit ef^pltrciloqui, fe,omniturpitudine nominans membra er opera me brorum. Alius uerohiftorias ad hanc rem pertinent tes,omni lieëtia recitat,tu ridetur,er res optima ui/ detur,donee monachi er facerdotes etiâ adducantur cwm ftt» peccatis. Qui morbus heu quam dire hodie regnat in hojjfitijs er tabernis, ut periculofum, aut falte ptxnitendum fit,aliquem religiofum uel pudicu hominem pcregre profidfei.
obfecro per dettm,uidete tarnen quid ifti freiant, Primum fifunt Chrifliani, ut nominari uolunt,it!i deberentdiligere uerecundiam, utnee paterenturca
Ui nominari
CONTIONES DE SEXTO ftomiMri inter Ce^fi proh ibère poffent. Secundo fth tem dolerent, fi non poÃent. Tertio fuper hiftorittt lapforuntpuel fi(cerdotiim,ttel religioforum,uel pritf à pum,ueîtmtgifiratuu ( horum enim eoiucundius re citantur uitia, quo efficaciuset licentius prxbent ex, Zdpfiî foJo emplum imilAntibus)non fecusdolere,qu.i fuper pra lendit ex ch4 prio cafu.fic cniinrequiritcharitas, imtnà quo altior riate, effet fiamp;tus, eo mdÿs ffmere deutn pro eis orare^ Hocenimeffet CbrifliMum.
Spuraru fie lam nutte uidequ.èm longe fint à moribusChrifliif buUrumnur niÃmi,infulfiffimi homines. Primo non folumhxc Wtorw, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nonficiunt, ficut certiÃime debent Chrifto. verunt
fecundo fefe mutuo in rebus peÃimis IxtiÃcant.Tert Ho feipfosdd coeupifeentiam fricant etprouocant hit ignitis idculis. Quurtoalienam uitamacfrmampol luunt detrafHone iÃi grauiÃima, mortuos putres re uelantes, qui mortuos fepelire debuerÃt.
dainm alientim erfuà miferiam 4c ruina irridetg Kc hetuntur in fud perditione et dliorum.
Obfecro cogitate ,fidominusdicit,quod deomni ociofo uerbo,quod locuti Ãterint homines, rdtionem reddentin die ludicq, ubi ifH quxfo appdrebuntf ux qudm Idte regndt iflu peflis.
libidinal dt ^^âftles funt ifli. Primo ^rioÃs,immo quit tarn fu nimus ualne nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ntiferid et plagd ridedt et gtudeatiNo/
ratuseft, cr ttetniferid miferiarum eflfdoletulcus, dutoculus,cr ridemut infd querulus gemitus, cr ddeo nuUus ridet, ut
' etiam ridentes uelutpeffimoi omniK odiat dc detejie/ tur,qudri
PRAECEPTO DOMINICO. fff fur,^K«rù«r Åmpatiens et adiuuans aut confulens. Ear autem titiüat caro,imn)o grauiffimédolet conf fciêtia, deinderuit nbsp;nbsp;nbsp;uelanima alterius proximit
tt adeo no tjutritur compatiens aut cöfulês, adeo no doletur tic gtmitur,ut etiam qui condoleatac conju/ tere ueb't,aut prohibere, irrideatur,dejpiciatur,odilt;t tur.Magne deut quando aperiemus oculos,ut cogno/ fcamusquid fitmundus^Nonnè ifln efl peruerfijfima peruerfitasfan no libido, e]l uulnus fupra omne wil nusiNÃnneulcus cx plagt fuper omne wilnus Cf o/ mnem plagam Æ Scut Biere. decimo dicit i vai michi f«per cotritione mea, pelfima plagamea.Ego autcnt dixi plané,hite efl inÃrmiias mea, nbsp;nbsp;portubo earn,
Et Efa^primojde populo lfraêldicit.vulnus et liuor O' pUgt tumens,non ejl drcumligata,nec curata me dicamine, neq; fóa oleo. Etiteru à planta, pedis ufq; iiduerticem,noneflineo fanias.Blt;efunt plag^Oquot; «ulnera noab homine,(ed à diabolo infliâa.vide iu uulnus quad (icit homo,ploratur,quad Ãcit fatâ, ridetur O dulcijfimumhabetur.Sed heu dulce pua-tur.Beatus autem ille,qui ipfum inteVigit o aduer» tit effe uulnus amariffimum ,ficuti uere eft.JSlamli/ eet eius amaritudonon fentiatur tfentietur tameit waflimabilittr tandem in confeientia .'Vnde prouerb. quinto. Neintenderis frllaatemulieris (ideÃ,car/ nis o- fenfualitatis ) fiuus enim difiillans labia mere . tricis,er nitidius oleoguttureiw.NouiÃimaautem iJliui amara quaà (tb^nthw, et nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ficut gladius bi
U nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ceps. Et
CONTIONES DE SEXTO Cfpï. Et uicefimo Krtio.ingreditur blande,fed in tto uijfimo mordebit utcoluber,et ficut Bafilifcus uene^ «(lt; dilfundetà deo difc^mus perdeu, quod in tulibuf uerbis ludere,ridere,iucudare,hoc idem efl,quod de propria morte amp;nbsp;miferia gaudere,quod nuÃus Ãcit nift fùriofus,uel plufquam füriofui.
Similes funt Secundo fimiles funt ei,qui Marei quinto,Lucif of Jjiur^loqui äauo,feribitur poffeÃus 4 legione,qui fine ue^limen ^nwniaeo to,neq; in domo manebat,fed in monumentis,^^ cat euangelico, tenisuinäusac (ufxgt;ditus,rupitcatcnas,et a^batut ctdamonio in deferttmi,C!r dieac node in monumeit tis er in montibus er at,clamas et concidens fefe lapi dibits. Spero,quod fi inteUigerct turpiloqiii fuum uiti' AÃegoria. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;deferibi, magis timerent. Qtiid eft enim
* quodnuduserat,nifi quod turpiloquusetiam pro» priamignominiä uerbis nudat f mm debuerit potius tegere,utfanaretur,Deinde non manetin domo, feit uiuis,de rebus uiuentiumagens, fed in mtinumentis mm mortttis agens,hoc efi, quod uitia et mala aliorit récitât, et in iÃis mtus uerfatur. Nà monumentu my fliceeà memoriale mortui (id efl: Ãmaar hiÃoriafee tida peccatoris.f.principis,religofi, facerdoäs ^â¢c.') Item.Conddit feipfum lapidibus damans,id efl,quoii fibijpfinocet,ubifibi uidetur plurimum,iucunde^ prodeffe.Sic Efa.tertio.Peccatumfuum non obfaon/ derunt, fed ficut Zodoma prtedicauerunt : licet hoc de phartfaica iuÃitia didum fit in Ãiritu, timen in litera etiä hue pertitiet.ittm leQonem habct,ut ^ema poÃit
PRAECEPTO DOMINICO. IfS poijâitiüictranl'ircpr£eorum fxuitia, hoceÃ, (juod ^HliMuhorunt d£monum (fffidiimaguitt, dunt multif noxnt. Etubifuntblandijj'imi,tbifuntflt;euijj'imi ,ut nulli fit fine periculo, cum aseonuerfari,ut ct fipra dixi. Scio autem quad nullus tam jhiltus fit cz HiZ fènfatus, quod fi tukm hominem uidilfet,ridere po^ 'tuijfet, fed potiusÃsgiÃet quantum potuiffet.Et a* men ridet e:y ridetur ille cuius ifli antummo/ do Ãtit. Deni^ CZ hoe ibi diihtm Ãtit, quod nee a«/ nis,nee euflodijs potuit retincri,quin agcretur ruptis tiinculis indeferta,nemo potuit cit domare. Hic pros 'pè eonfentit eum Apoftolo itteoboiNullus hominit po te ft linguï domsre,it£nulliKS prohibiti3e,nullis uer 'bis Euangelij coëranturilli, Quinlingua indomin erumpant dtc^ usgëtur ubifolent,nudi,laceri,nudan tes,lacerantesq; cicteros fimditer.
Et «t in detejhbilijfimu uitiu, (Ha impure loqtiAr. tjónnefues funt beftiie immund£,quod fttreora homi nu deuorät i At illi in ftercore fuo Gr alicno linguunt et dentes uerfant. An eft ftercuscorporis pciuî quÃnt ftercus dnim£iOportet enimcorAmfuibus,fuillu lo/ qui,ut intelligent. Si er^ uideris porcum uorere oie tum,intelli^,eece,tAlemelfeobfcanitetis Gr turpi-tudinis frbuldtorem,
Apoftolus fenc didt,quodinhonejh noftra ebunf dentins honeftAmus, illt uero etiem honefteper inho (itftA, inhonordt. Quis autë ftrdt, ut elins reuelet eu ri/u fibi pofttriore ,itHt pudende feu ignominiemi At
(( 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^I4;£
CONTÃONES de sexto
ignominie nMior,ciu4m fordet peantorum t«â«® iii cr proximiiücxautem prohibuit^neproximorii igtwminiamreueletnuf.
Cor4M puea nbsp;nbsp;nbsp;Secundo etiam peantur obfceenitnUjquitndo tulid
riicrpuel» fà rampuerif ey pueUis mnocentibu! nominanturet Ils parce h/ dicuntur.Reidutem funt omnium peanmruc? mor ^41, tium,c]Uit; ex iUù fe^uutur. Aetus enimmoüis in/ experts h(trurertt,frâUimepolluitur, O' ([uodpeiuf eÃtienuciffime feruât audita turpia,ficutmaÃila in p«r«w tenerum panttum cadent tcnaciut hiiretf quà m »« impurU aut rHdiorem,guod et experiêM d» Mccruntgentilef,utHoratiuf, Quo femel efl imbuta retent feruabit odorem Tefla diu. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Et luuenalif,
Kaxim4 debetur puero reuerentia,fi(iuid Turpe paras,huim tu ne contempferis annos,
Qÿid autemfaciunt qui hoc aguntiPrimum,uti/ que (um magnum bonum fit, neattm teneramfluere, cuflodire,promouere i« pudià tia zy urremndia,fi/ cutdicitur,quodgratiffimum facriflâum deo,efl x.tf Pu * h 1 animarum,omniumfludiadeberëte'ouiglare,ut i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pueUas euflodirent Ctr feruarent, ne quid
« cuj len nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;qui per
â⢠fe ardent meduüif.non cogitandu,quomodo igné ad' icëh accendantur,fed pottus aqua appofita extin^â tur.Non folum id non /idunt,fed etiam proprij/fimo demonum offleio ufi, corrumpunt innocuas animas fuis peftiflris flbuHsturpitudinis: diabolus cnim cor/ ruptor
PRAECEPTO DOMINICO, !Ægt; ruptor menttum diätur,fed non oorrumpit^nip minif ficrto lingufi iUoru,qui funt ex parte iüius et imitatur en. Quomodo enim poteà puer autpueUa rurfum ef radicire uerbu turpe,qdâfemel audiuit. Sedfemenitt flu eÃ,et radiait »« corde eius etiâ inuito, deinde ere feit tM wir«« et incognito coga tiÃei,quat nö audet epjitcri, e^tamë ne feit eis carere.Vte autë tibi, q huic pmplici cr ignarie huiusrei menti,hunc laborè,hoe periculum,cr hoe uenenuminfiidifli. Corpus nö ui» taÃi,fed animam ineöparabiliter nobiliorem(quan/ turn in te ÃieriOeonÃupraÃi.Nam per aurem inÃtdi fii cr impriegnaHi earn fatu noeentiffimo,VndeB4 pti. Mantua.
Perfenfuf i^uafi perriuos. venus acre uenenum. Influit in mentem,c{uod fimalecauta rrapit, âVulnus agt fola diuum medicabile dextra,
Igturobfcanitas iflorum, maior efl quam itlorS, ^uod iam non fit tantummodo obfccenitas,fed cjedes 'mnocentium animarum,et de /imilia Berodis,c]ui oct âdit multos pueros inBethleem ISed uide,nón ne ita efl,quod nuHus pater poffit fuftinere,utfiliffui omderentur eorporefquod ergo tibi in corpore tuoru filiorum fieri noües,quare id audes in animabus filio/ rum alteriuSfimmo dei,perpetrareiB.eék .S.Lodoui ,. ctu reX FrandiC fua matre dididt, qdâ filios fuos wwf Iet corporaliter uidere occidi,quam mortalitér pecai/ re.Sie enim cf mater quoi^ ad eum dixerat. Sed Ptteroriï x» fatisdireillisdominusminaturMatth.is,terribiliter tasreuerëiU u ditens:
CONTIONES DE SEXTO
dieet: Quiaittfandalizà uerit unude pufiüùijli!,^ eredtint in me,expedit ei,ut fuj^endatur mob tifinii' ChriUtli nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;demergatur in (trojùndumarif,
non frujlrd nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÃtChrijlodeparuulis Grinnocen
de baruulii
«5 offènden
dit tot GT à uolcn!,quod noua GT fingulari poena pr£ cate/ ta pracebit. erudandi. Dcnilt;j^ fequttur.va mûdodi»fà «gt; dalif,NecelfeeÃenim,ut faindala ueniant,ueruntaâ men u£ homini per quèfeandaluuenit, Et infra: vi dete ne cotemnatis unu ex pufillis iftis, dtco enim uo bif,quiaangtlieorH i« coelis,f'emper uident frâè pi trif mei,quiefl in ccelii.Eae jaltèangelorum intuitu uultparei puerif,et reuerentiam iÃM haberi. QHod ft iflof idea caftof dixerit quis,qa uerbii ludut,re funt eafti,freut eorum pater ouiduts quoq; mentitur, Credemihimores diÃant à eurmine noÃro, Vitt profcfttt mihi,Mu[a iocofa mihi.
ReÃiondet ChriÃus,os eorii copefeensiEx dbudan-tiaeordis os lo^uitur.Q^alis arbor,talia Gr )oJi4.
Ecelefr^ re nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eceleÃa ruina tott,fi enim unquani
frrmatio in' debetreÃorere,necejjeeÃ,uti puerorum inÃitutio-pueris incipi'exordium fiat. Hiiec de öbfeanitatedidafrnt. De enda, Ãultüoquio uero Gr friirrilitate ad hunc locum non pertinet,qHanquamiüaduonuncapud honeÃlfrimot Gr reli^ofrfrimos adeo dominentur,ut eo ipfo «cliwt boneÃiuideri,quoÃuläloquiGrfcurrilesfunt.
Stiiltiloquiumducemeà uniuerÃoeioà fitbula, inquibat
PRAECEPTO DOMINICO. I;8 Ml quibus nihil eruditionis Gr fcientiie,ut ipCemet exponit,quj: adrem, tnquit,nS pertinsntadem uocs^t Chrijius uerbutn odofum,ideo no nifi utilia,aut ne-ajjaria funt dicenda.Talcs funtÃbullt;e4nilcs,et ne/ ni£ puelldres,Hillorilt;e plebani de Calenberg.Dietea richvonBern . Etdifputationes derebuslon^nquis Gr extra nos pofitis. QUod genus funt etiä opintoes phi[ofophoriï,Grglolflt;efup£rAriftoteletn,GarruliBt â¢lt; as dialefhcte, (omnia Ajlrolo^rum. Stultiloquium enim uocat,quia no fapiëtilt;e, fed(hiltiti£ ucrba fint,
Eutrapeltafeu fcurrilitas,qu£e(i(icetia feu urba Faalite noit nitas,qHam Arilhtelesuirtutem eÃe putAt,quädo fä/ uituperatur, liæt non turpia neq; (htlta,fcd iucunda eruditafi tnul dicuntur, ut utilitas nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;{«b dulcedine oomitax
tis.ltaq; comitas fcua(fabilitas,feuurbanitas,feu Ãgt; cctia t!ilis,qu£Ãt,uttrilks atq; tëtati inj^iriturecre^ entur,laudabtlis efl,ueru qu£ fit fine caufa,tantü ad cöfolaäunatlä uanitatis Gr nirnis,priefertim cü huiut femper no fit nifi leuitas caufa,Gr fola libidoJibulait di atq^ ridendi moueatadillam,nona)nuenit Chri* fiianis. Sic enim GTB. Au^ft . in confieff.canfitetur, Quod nu^ri atm amias fit parum Chriftianunt, Cbrillianos quod Chrifiianorum res gt uerba habere debeant fio fieria decent, lida GT magna fieria,plenà c^grauMtè cr authorita ncc inter a-tè,iit P fiai, ait'.l n populo graui laitdabo Å.âPorrô foiçc micas nuga, ipfa nu^das et eutrapelia,tâio fit peior,quâto fit in rebue facraiioribus,utnönuUiimportuniffiimaleuitAte, .o-abutunairfacrie,fcriptur£ di^tis ad cam leuitatein, Abutètesfiaf ' . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ridicule
CONTIONES de SEXTO crt# uerlif ridicule et iueunde ejm torquentes iUuc^ubi f'uâ^Uie/ 44 rifmn^ Mnitatem,cum facrit illis uerbis fumma cr rc-uerentia ey terror debcatur femper cr ubic]^. TertIV S gr^dusMcechorum,quieflinfi/ gftis,qucrum unum dominus expreffit, dicési CiVf uiderit mulierem ud coneupifcendum cxc, Et» Vifiii i/npu/ uifusipfequifignumfitamcupifcentiietttdulterium dieuf, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eÃ. Nonne duriffimu lex Cbrijli i fed ideo funiffimii
immtteul4ta,conHertensanimas,ln hoc autem où alû figntt comprehenduntur,cum uifus fit m inimum crfubtiliffimum, unde pofuerunt ulii^ui lt;luinlt;iue linear amoris, vifuSteolloquittm,tttäus,poÃoleHlit,ÃÃum. Atlt;^ hiccolloquium etiâaliud inteUigtur id quod efiturpiloquiUiCr ta(bis pmiliter,itë cr oÃcuf la,Sed defmgulis latius.Sunt autem plura, ut uifus, auditus,colloquium,literie,internuncia,aâtts,amt plexus, rifus,ofcula. Nonquod tot fint adulteria fin-gllatim, quot figna quis Ãcerit: poteà enîuno adulte rio h^s omnia figna Ãcere, alioquin opus ipfum fern per effet triplex adulterium,eum fine taâu cr cocu pifcentianonÃal.
y if us italt;^ primum. Hoc autem eà uelocifjimü et frequentiffimum omnium iüoru fignorum, quia Ion/ gius,latius, citiusc^ officium fuum agit, pleraq; cr oeulorSfit/ clariuspercipit.ldeotammulta in fcripturis de oca fiedia, lorumeuÃodia dicuntur,eum nullus fenfus tam Ãd/ le amp;nbsp;tot t^ie^s irritetur, nec aliorumfenfuum ali» quis
PRAECEPTO DOMINICO.
guis am atroättr uulnerat animitm:ana enimpro/ ^ndius jiÿt in cor,quanto clarius cognofcit, ita M fit prouerbium: Ottodoculut uidet,cor non fiillit.Et UoratiuSf
S egnius irritant demiffa per durent, Qudmquiefuntocultsfubieâafidelibuf, Cfiterui Valdius obleilant orct
Vtpdtetexpcrientid,guidnungudm fic mouetur,gui Vifuitincutt de morte audit, ficut qui uidet, nee tantum mouetut turtt firtct, qui turpia audit cr carnalia atlt;^ mundana, quantum quiuidet. Exemplum ejh,AlipiusS,Augu,cotubef nalis,de quo a. ConfrÃ.fcribitiQuod cum inuitut du cereturadjj^eihcuVi claufisoculis dejj)iciês,amè pa Ika apertis,ita raptus eft, ut tnultos ^«0$ adduccret poftea cripfe.
QÿocircainiuucnibusetuirgMtiiutfunntiut .
decor eft,oculorum inclinatio depreftio,it!t fum^i Oculoru tar mum uituperiu,euagitio Cf incuftodia, ia ut aliqui fignum corruptionis dent oculorum euagationes, cz uerumeft.Eccle.zs.pornicatia mulieris in extollen/ tia oculoru, cr in palpebris illius agnofcetur crc. ui/ de ibidem. A ut eft f ignum iam corrupt£,aut fà à llime eorruptibilis mulieris. n5 qua fyncerecafta eft,no ittttndit in uultum uiri,fed confùnditur,ut de Rebec a Gene.i4.didtur,quod confpeéh ifaac]ponfo[ua tulit peplum luum,cr operuit fefe.
Item legkur de quodä fanóh uiro,qui cum S.An/ tonio uenijjet Româ oculif claufis, nihil de tanta ci/
uitate
' CONTIONES DE SEXTO uit4te uidere uoluit,fnfi ccclefiam fdttSi Petri,
Item de Syltu.no legitur fimiliter,quod fcmper ut latis oculis incedcbtit,nccj^ foie hune uidere uoluit.
Item lob ij. d/ctuPfpigfoedwi cum oculis meis,ut ne cogarem de uirgne(ideÃ:,iuuenmla.)Econtr-( Dina egreÃa ut uideret mulieres regonis iüiuSiCorru ptaeÃ.Et Bern.dumquandamfceminamÃxefiiijfet intuitus,grauiultioeÃeifgt;fum coëreuit. EtB.'^.encd. ex uifa in feculofamina, grauijime fiât tenatus, Item,ciuid conägerit Dauid exa^eéiu Berfabcte, et plijsifraëlex Moabitaru ajÃeihi, Numeri ij. item. Alius tentutus à muliere uifa cum mortua audiffet, vifusex deputredineaidauerisiüius fanauit concupi[centiä. pritltritis qd ^â^drro uifus non trtntum in prjefenti concupifeentiä mouet,fed etiam memoria Ãxus ex prateritis diu, mi riidas fufeitat tentationes.ideo dicit tiiercm.jhren, f.Oculus meus depreedatus eftanimam meam.Etite/ rum Hiere, p. Mors intrauit per ÃneÃrat no/lras. Eti.Pe.i.Oeulos habëtes plcnos adultertj. E«r quogt; modo adultcrium in oculos ponit, Item Eua primo mota eà uifu pomi,quod eÃet pulchrum crc.
Etdefilijs dei Gen.6.fcribitur,qdâuifu cedderut. Vidêtesfilif dei,filiashominu, quodeÃentpulchrte, darperunt fibi uxores,quafcunq; elegerant.
vnde cr fapiens doeef.Noli intendere in Ãciö uir gnis, neconÃtndat teuultuf eius. la econtra. Nec puclla in /idem iuuenis propter fimile periculum.
Hine dicit loäneSfQuod omne quod eà in mîîdo,
W»
PRAECEPTO DOMINICO. 16à tà concupi[centilt;t cjrnis cromlorumo-fuperlùui t£,Concupijeentia oculorum intelligitur curioÃtas, Cocupifceft Multa expiriettdi amp;nbsp;cognofcetidi pcrfenfuf. tu oculorü
Legitur deS.Elizitbeth,quodmaritumfuuinec* ^uid^ clepa quandoq; iucundiusintuita,fubito/i{it ddomi na correpu.Quid illisfict, qui in ecclefiaÃre nihil aliud agiint,quint illud Ouidtj: speihitum ueniunt, l^ittieraitttf/ ueniunt ^eätntur ut ipjie, nihil niÃuid£re,uiderit » iuterit, concupi[ctre,conmpifci,At fane quodam uelutnatui r£ ingenio,proprium efl mulieribus,quod amiittt con (Upifci amaritUiris uero concupiflere zy amare: It at zs- utruq; flat,ut mulier infaniat cocupifandotct uirquierendo concupifli zj-amari.
miraiuq^ miferi(t,qd!fenfusproprijfunttâtwxq Sé fus noflri nobis,iautucredixerit Chriflur-inimicihominisdo noxij, meflicieiuf(id efl,fenfuf)Et Pfal.^r. Amici meizy proximi mei tiduerfum me appropmquauerunt z2r fle terunt.Quid enim Ãät oculoru curiofitas, nifi quod aduerfus animam pugnat^
Vnde amp;nbsp;B.Augu.uocat fenfudlit(ttem,ferpenti;f Senfudlikts quod fit lubrica et mobilis multis obicihs,flgurat!i p ferpens, ferpentem inparadifo, videitdq;,quomodo odiu no flri et abnegttione no flri no gratis docuerit Chriflus Chriflusab/ in Euangelio,utodiamus oculos er omnes fenfusyo/ negationem ntnidc^ membra,quoniam cdptiuam ducant anima tn noflri cur do iegem peccati,pr£fertim oculos,unde Eccle.fi. Kfe- cMfnf« oculo quid creatum efl^
Verum non hoc tlt;tntummodo mitlum efl quod
pe9
CONTIONES DE SEXTO
No ptidtur per oculum Ãcit concupifcentia, fed eäam quiti naif ocuJiifnifu. ftturatur,utEccle,t.Nonf4turaturocuIusuifu, Et Prottent7lt;i»Jtr«HïO' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;implenturt
Similiter O' oculi hominum infatiMlet. Qttidergj pradefl oeulorucupidiiaffm irritare, etfinito «lino uidendi, infinitum defidtrium,et nuUum fine prouo earefMeliui eH Jltitim ab initio uifumcoerare, ant tequam dilattt uoraÿnë fwe cupiditatii,quam explea re non poffu, igtur ut B .A «ga. f» régula: Nee not dieatif habere animos pudieos,fi oeulos habeatis int pudicostimpudieus enim oculuf,impudieicordisefi nitdus.Nulluser^ priefumat,quod no fit adulter, fi operc cejjet, oculo tarnen concupifcat,
Hiecde primo Oâ maiore figno.
Aliud eftauditus,quo indicatur cocupifcentia int AuditUh ardens^t qui uel prouocât dici uel annsri turpia funtpeiores)uelqui tacite Oquot; libenter audiutt etiam fi no prouocent,dele£ktntur enim in Ulis, ne^ auertuntur,ut ab immundicia o nocumento. Ter-tij etiâ poffunt effe,qui no prohibent, nee arguut hu iufmodi audient(m,aut melioribus inftruunt,nei^ cot rameis increpant at^; abominantur talia,ut terreret audientet,omijfione fiilicet ij peannt,quod non fuM foUiciti falutis proximifO perditionis eius negligent tes,atque minus quà m debent curiofi,
Tertium,eli colloquium, fcilicet cum mutiere uet CóSoqutii/nt uirotnamconcupifcenliaidagt, ut fiibulentur,falu/ tent t traäent^ fecum,licet hone/ia quandoque,fed nan
PRAECEPTO ÃOMINICO. I6i non cauftthonejhJnde enim rifus,ioci,Ãbuliie, toH» quitt tantummodo ut pUceant fibi mutuo, fefe pro uocent adamorem fui mutuum.Et hocuitio mulieret itnpenfe laborant,dunt amant ,ln pueüa autem non tnntum hac, fed omnit prorfut uerbofitas turpiffima eft.Neceà fignuconftintis uir^nitatisautca/ütitift fl fit pueüa loquacula O' garrula, prtefertim cum in uenibuf.Ham cotB. Vir^quanto textuangelicon Ueno, non amè ni ft id dixit:Quomodo fiet iflitd etc, fed ne^,ut ait B. Ambro,refalutauitfalutantem,Pro inde qu£ libenttr uolunt audiri in cantu, aut loquela, turfum^ audire cantum, uel colloquium alterius fe/ xui, quid aliud nifieiufdem fexut concupifcsntia fer fc ardere probantiSinon arderent, nihil colloquium aut afpeâum mrarent,ficutalia non carant,quorum affèûu non tenentur. AtnuncpueUie plurimte tota le ttttatehucÃruntur.
Q£artum,ta(his,ut funtmanuum traditio ez am plocw, quià ey honefle quidem fieri poffunt i« * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
tie, tarnen cum concupifcenta intuf mouente * Hie iam ignif libidinis acriter inaindituriUt etiam B,Hie^ ro,dicat,quoda^hi ipfo fkttim fexum inteUigit conai pifeenda, ideo quam longiffime fùgiendus taâuf, fi/ tut legitur de quodam Papa ( non memini nunc no/ men) quad data manu pro more ofculanda,(ttmex 0/ fatlo mulieris fenfiffet titiüationem, manum pracidi f«6i permiferit.
(iiiâdldm,efiofculum,quod träfeamuf, hiecautê ôfculum.
CONTIONES de SEXTO
Chori nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nufyMm (tgunturcrÃuntuehementiufyCjifS
aum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in choreis pulgt;licis,mirum, quot cr quanta ibi fiant
peccaa ,quid ibi uifus cr auditus hauriat, quid a-ÃUS (3quot; colloquium pariai ^brtuiter mitdut e/l mun^ dus,immo immundus,ft inimicui dei,necefl quareit dumbonum quoi deo placeai iw mundo, pecatum fu per peccatu tbj ur get cz addit, ira dei ibi cerniur 'm/ tenfanimis ,cr tarnenridetur,faltatur,gaudetur tan quam in rebut parum noceniibut, immo bonis Oquot; udlibus.
Cultus pere/ Sextum fignum Gr quidem non Ie«e,E/} ipfie or» ^inusetno/ n-ttus peregrinus amp;nbsp;nouus, qui nuncmt inuentio» vus arouitur gt;^lâiti}^rdbus,ftudiisfiruet,ut nihilnifi fitriofumpof fis dicere mundum,cu/m tarnen nuüa fitcau/d, nifi ut placeant CZ confirment fefemundo.Neceff'itas enim aut utilitas,immo et honeftas(quif folefunt caufa iu fl£)non requirit talia,modicis^ contenta eft.quis au ttm fatis de tllis pote fl dicere, cum fint inaudita gt« «frlt;t fumptus ca- uefliumf fed acre malum et fimes libtdinis funt ifla,licet nihil curentur, credo quad tan demnudiincedi'nt,cuiam feminudiincedant, fed fine, dabitur nojtris fua moribus £tas, peruenit ira dei fupermundit in finë,cr beatus qui intelliÿt,quo niam uere ira dei m illos peruenit.
Omittohic etiam amantiü, id efl, amentiZ fùroa res,qui noibirnis offlci/s,amatriculis fuis,ludo,cdtu, muficaferuiunt,^^ omniatetant,utplaceät,hicetiä ipfi mudo fiultas flultitiaf ideo trà fimus iüa.
praecepto dóminico. lât
QVitrtus demum gradus eÃ, ipfa mtcrna conm* Interititcoat ivfcent}J,de qua fatis fupra diéïum cfl, qua ne pifcêtia mot mo caret in hac uita,fed tamè hoe ip[b faluamur, qdâaÃcanda, ei non coféniitur,ut Ro.6. Nfcj; fxbfccrftù membra ueÃraferuire pecato,utobedia[is cöeupifcèttji eiutf ' quäquä enim lex dei Immaculata requirit, ut prorfut ttulla fitcócupifcentia, fed tola cromninoimmaeula ta mudida^tumë mifericordia dei interim fuflinet cy gratim habet dijfenfionë noui hominii intus ,ne do/ minetur noÃri omnis iniuÃitia. Hecc iugitcr eà mor tificâda,gemitu,uigiîijs,labore,oratione,humiliatio/ ne, O' alijs partibus cruds,tandem ip fa morte.
Ex nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, quod hocpraceptumitio mcecha/
non folum no eà ncgitiuum,nift i« Ãcie tantum uergt; beris,priica;* borum et litera,fed maxime ajfirmatiuum,quiaprieptuaffirmati dpit,fdla;t CaÃitatem Gr continentiam puriÃimamuumt intus Gr Ãris,quisautemfapiat tam flulte,utaÃit!^të neget elfercmaÃ^irmatiuamffcdne^tiucpr£cipi^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
tur, dum prohibetur libido, utpurijfima fine omni mixtione libidinispraccpta intelligatur,utpfal.ii, TEloquiadomini,eloquia caflA argentum igncexami/ natum, probatum terrte.purgitum feptuplu.
Ac per hoe iam patet,quomodo per Icgem fit coa gnitio peauti,qa concupifcentiï nefdebä effe peeeatüt nifi lexdieeret, noeoncupifecStRo.7.fdlieetquiafa lumopus pecatum putabatur. tgiturnon fatis eÃt ut opere non mxcheris, non fatis, quod uerbo fis pudieus cr ajfie^ aut alio quouis figno, immo nee . quot;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;X X boefatis.
CONTÃONES DE SEXTO
hoc fati{,qu0d corde non confentùtj nifietiam ktttdê P«r«j fias db motibus mdlis,intuf ebuUientibiuî fdeo non ni[i ^mitus pro grdtid dei fuper eji, cunt Apoflolo Rom. feptimo.InÃlixegphomo,quis libe rabit me de morte corporis huius.
PRAECEPTVM SEPTIMVM.'
tioit lùrtum Ãcies.
V DIV1 mus ^uod pr^ceptu ^!l quintüjNon ocà des, prohibuit J O/Jènfionë proximi in f ud pro/ P^fona . Sextum dutei» Nonmachdberis,oÃinfionetn eiufdem in perfond focidli,ed/ dem^ carne. Et utrum^ tat» i« opère q^uà m corde tam affèâu ^uà m effvéh, ita ut SpiritUdlis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ji'iritudlisintetligentidiftorumprce
inttUiaentiit negatiuorum, fit i/b, dffirmdtiua, ut mitei amp;caJUfimus,intus nbsp;nbsp;Ãris^prorfus fine omni,tdnt
amaritudine irce, quam dulcedine ooncupifeentite.: OS«« duo fine chdritate J^iritus hdberi prorfus )ton poÃunt,ciuid funtfiuélus j^iritus,t. Cor. t). g/ Gat. quinno.ldeoplenitudo legise/tdeleffio. Ucec enimeà tnitis Gr ttuUi nocet,immo omnibus prode fl, gt pro/ [in(tA,ideo neminem poUuit.
Seejuitur nuneprohibitio ojjènfionis in rebus pro ià mi,lt;iUQi tec^uefitfc (htfrittfte fleri non fotefl, faite in J^irittti»
PRAECÃPTO DOMINICO. 16^ in fpirititu. Vndc cr hic notandum t ([uod hoe DUpkxUtltl prieceptum duplüiter intelligitur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;leiius.
Primo (td litera featndïtfonu uocü^ficfolum/ Liter^lir, »MO(io oput ipfum /ùrtifhic prohibetur^uù dicit.No Ãciet furtum,non utilt;j; ait-, bio doceas, no o Ihr du, non mpM,fed,noÃdes,ÃcIudeiinte}lexcrSt, cr fu IXtfiCf. perbi Ãfli funt in iufiitia fua, tan^uam nS effent rei priCUitriationis. Vnde cum ipfe Lucg Jedmo fexto huiuspneapti ueram dâretinttlli^ntidnhdiccni: N0 SpiritUdUs portS« deofertttrccr»»lt;lt;twwo»ie,cr^ci(c nobis intslligentid,. tnicosde mdmonttiniquitdtis ,audiebdttthlt;eco!nnid pj.^-ry phdrifei, lt;fui erant ((Udri,Gr deridebditt eum, Gr dit itlis : xjos eftis ^ui iufliÃcatis uos cordm hominibus, deuf dutem nouit cordd ueÃrd,^uid ^uod hominibus allume fi,dbomindtioeÃdpud deum. Em quomodo tordd reijuirit i« iufiificdtione prdceptorum fuorum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cor rer
deni^ fequitur ibidem, i^uomodo fpiritudlis fit îex, ^fit in praee d.LexGr prophétie uflt;^ dd lodnnem.Ex ca regnum ptorit iufiià deieudngelizdtur,Gromnisinillud uim Ãdt,Ãci[ius cdtione, efi dutem caelum et terram prieterire, ([ud de lege unü apicé atdere. Eae uiolentid opus efi in diepricoeptis, quid tantum cortex uerborum,fed nec unus apex prdi/ teribit crc.
Secundo dd ffiritum GT fecundum intentionc pr« spiriluiiîtf,' tipîentis,fic omnem aipiditdtem hieprohibet cordis,itd quod fit impofiibile impleri iUud,nifi fù pdu/ pfr fpiritu, ut Mdtthiei quinto. Bcdti ffiritu pdupe» Pdiiperfds ttSf $init j» pflt;lt;J»w7, proprio uelut nomine, fideles in
X î Cbrijli
CONTIONES DE SEPTIRÃO Plt;/«per«jî/ Chri/liuoci(/iturpaup£rei,pfal,no/io,Dnm fuperbit dejes inieüi- impiui,incegt;tcliturpiiuper.Et itérant. F.t/à âis eji do gutur, tniniK reÃi^um pMperi, c? quoniam non in Ãnem obliuio erit pdaperis,pâtientij. pauperam non péri/ bùinfinent. lÿtar jÃtritus butas litera,eÃpauper-Pdupertiisin tisi» jÃiritu,quare ntaniÃÃepatet,quod fine gratis /igt;iriiugt; deinullus implet banc legcm,cunt fit homo naturali-ter cupidus uitio primipeceati,
COROLLARIVM SEdyfTVR.
Ctuod legishuius in litcra impletio,eü nibilaliud, nifi decipula quiedant,ut pfal.quinto,Quoniam mut efl in ore coram ueritas,cor cor um uanum eji. Eeb» fie.Quoniam non nbsp;nbsp;in ore eorumreâum(quia do-
cetfcilitetumbramcrliieram operis tantummodo itt prateepto) interiora eoruminfidiie(quia decipiunturf du fefe iujks credÃt,Ãlfi jÃede operu,ut no agnofeât tnalumfuie mpiditatis ) idea non gemunt pro gratitt neepeeextum confitentur,fed ftantfecuri,ideo Rbo. ï.contra eos dieitâ.Quidoees no jùrâdum,fùraris,fâ ^licet cupiditatc,licet non opéré.
Iuriãautcmboc praceptunt non adeoîate expo ,nüt,fed manët in bmitibus fùrti, Herum coram deo, Volutaf oora quicquid agit uoliitas, Ãaere dicitur,etiam fi opus np deo perpen- fequatur.Scrutatur enim deus renes amp;nbsp;corda, pfaL ditur. feptimo, Ideo nos in tobim latitudinem operum ea* mus,quie cupidités perÃcit, fed heu quantu eà latitu do deus bone.Quis enimauaricu Gr Ãpecierum eiuf tdtuperiit no audiuit ( igturprima opits eà fecundü fonunt
PRÃECEPTO DOMINICO. T54 fonu textutiipfum fi(rtu:hoc rurÃimin quintj; j^tdet fdlicet fitrtu fimp[£x,facrilegiii.peatllt;ttus,abigC(ituf, pliigùtui,de qbus lurijiiie. Nahoc prlt;eaptufeciidum iiaram copiofi{fime et diligetiÃime traftät i« otbui i^äebus, tcjlc proprio eoritfermöe,qdâ iuridicei fttcul htfidica fa/ tus fit de pane Iucrändo,tolle meu craiu,et nulloiu/ culttf. rcopitsÃt£rit:Oâfâtne («Ãiiitit negsdu prxbet ifbgt; cu pidititf hoibuf eiufmodi. Igitur fürtu eà rei alienit furtunr, ufurpatio, domino inuito er ignoratttequod fi fit in rebtu priuittorüjeà fürtu fimplex. fiinrebuifacrit, Säcrileglt, facrile^um.fiin repubiiea,peculdtuf. fi inablatioe Peculatuf, iumentorum erpecorum, abigeatut. fi in ablatione Abigeatuf, hominu,plagidtuf. Hos quinq;gradus direpuniut pl^mUtn, leges hodie,utnotumeÃ. olim uero in lege Ãtrtunt non puniebdtur ultione mortis,ut Exodi.ii.fed pro o«c Uta qudttior, er pro boue uno quinque redder bant, fl tarnen uendiderat aut ocà derat.Si autem ad-huc integra apudeut» reperiebâtur, duplum antunt reddebatur,quod fi redderenonhabuit,ip[e uenun-dabatur. H^c arte lex adhue bona effet, nimis enîm rigdumcÃ,ne diatminiquum,pro rebus uitäauÃr- Iniquum eÃi re,cr animä pro uióiu tolli.t^ónite corpus melius eà proptrr res quam ueÃimentum, er anima plus quam efativnde fublatas,hor C Pro«cr.ö.legc Mofi fecutus,ait: b^on grandis eà miné oaidca culpa ,cum quis Ãratus Ãerit,et hoc eÃâuerti, fi foi« re. Ãerit Ãrtu.vnde fequitur quale intelligatfitrtum,d^ Furatur enim,ut efurientë intpleat animä, deprehen fus^ redditfeptuplUfZ^-omncm fubÃantiädomus
X 4 fu«
CONTIONES DE SEPTIMO J«lt;e t radet, o- liberabit fe: i^ui autë ddulttr ijl,prat pter 'Mopiam cordis,perdet animä fuam.
Adidterium At adttlteriu hodie mitiÃime plc^itur,migM certt fttrto grlt;iui- iniiiuitate;fùrâ intêfaj)ai}a,quiie potius laxari debu/ w» it,qudi» adulterif,Mt(xifne fùrtum, q^^od inopi4 cor/ paris fit amp;nbsp;penuritt,
S acrikgiunt nbsp;nbsp;Porró fitcrile^utn ddhuc atrodus omnibus pum'/
tnira atradta tttr,fdlia;t rota,cum tamen fit eadem res f iicra et pro/ t? punitttr, phatiit,lt;iuo ad precium ez ufum,ucrum reuerëtia fa crorum negleëlu,titmacriterafligittur. Sed cr bic fut perfittiofiffimui efl prafidentium rigir, qui nihil iu fitlmindnt,at^ exeerantur,ut reMlarumfuarum,reii Superpitios dit num, po ÃeÃionum,auri fdlicet /S' argenti ufurpa fa iudiciife/ tores.hicfuntcentiesArgi,Grquidem uigilantijfimis UtritOf, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uiÿlantiores.verum quod interim tot milia negligutt
tur animarum,quod ffupris,adHlterqs,reliquis^ Itbi/ dinu portentis,totimfadant ecclefiam,prater infaliat bills auaritia auernum,cum fimonijs fuis ac dolis amp;nbsp;fraudibui infinitis, nemo punit, fed potius honoran/ tur qui faciunt. An forte ideo leuiora tum grauitcr pU 1 eu 1 »iunt,quod tarn grauia non ad illos,fed ad deu perlt . tinent grauiffimc puniriiEtid arte credo ueru,quoi xa per qua fi^nj^i^îuindifhimferuiiteoduriorëin grauiÃimis, roae pit/(pà nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ifj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quanta
^^tur. agerët,ut fùribus facrÃegisparcerent,fimt In magnas fibi uolunt pard à deo. A t fi iüis pararent, iam cvri^ animadijcr « ipfa penuria cogerentur er ipfi melius uiueretno pdii tit nemo, (unt i^tttrtue fibi quoquepareaturapud deum, ftd
PRÃECEPTO DOMINICO.
fine illof,cifci funt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De reli^uis tribus fitrtis re^
mittoad duilesiuriÃis.
Secundiiopus eslli(trodnium,tiuod äfurtoeit dif LdtrodniSi firt grMitMc,quod non ignorante dominoffed priC* fente O' maniÃfta ui rapit alienum, tarnen magis ra pares ([uà m latrones ij uoeadifunt, quod latroamii inuoluithomieidium. Hoc peantumautein nunc der Demcz à ms o titulus eft nobiliu,et i« iH« quandoc^^ puniun nobilSi tur,qui fefedeÃnderenequeunt autrefiflere,Satis ffirapadas, hoc peaAtum ne^daares,o grauitatem eius noue runt,qui ex eo aliquâdo doluerunt.
Tertiit opus,eà ufura,dequo caa CenÃr'Roma; fùres priudti w neruo et copede uita agunt,publid ue ro in aura et pnrpura:iinde ufurariutfdnguif «gt po Vfurariut puli dkitur,Et fimilitudine defcribitur tali,ut uermis nbsp;nbsp;Ãf pftbli
in pomo uelnuce,atu intus udÃAtÃtA ufurarius fub/ fiantiâciuitatisdeuorat,mirisOocmltismodis: quo p9( uido adeo Judtti laborant, ut etiam ftbilia!rc,itnc) iur beri ex lege putent,ubi dicitur Deut.isgt;i^on fanera-bis Ãatri tuo ad ufurS pecuniâ,nec fruges,nec quant/ tibet aliârem,fed alieno,fratri autem tuo abfi^ ufu-ra,id quod indiget,coini»odabis.hoc ludteorum duri ⣠tune permiffumfitit, ut eo libëtius abftinerent ai ufurain ludieos,quo lieentiuspotueruntin gentiles,
A t Ckri/tiani nà paruo gradu peiores funtl uditis, quod etiam Ãatribus fuisfanerant, o tamfrequens hoc malum,ut etiam inter raras iuÃi laudes ponatur, Ppl.i^. Q^i pecuniam fuam non dédit ad ufuram,
X Æ
CONTIONES DE SEPTIMO fl abÃinent multi, timoré niÃinent, non corded , AMritiacnimpeÃiseÃpro/undiffinjit.
trMiinne- Ottartum e^ frausia aegocio,de^Ut(j.TeÃÃ(.4, Ã)ti4tione, fjf quit circÃuentdtin neg}do fratrcm fuum^quoni
41» uindex efl deus de ijs omnibus,Ãcd hoc am latum eÃ,ut nunc non poj^it perÃingula difcurri : quomo» do enim fingula artiÃda or ne^da cum fuis exiejfi/ bus,medijs,defeihbuscommemorem^
i^ciat uogt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;genere ido. reguld charitatit
tis homines nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dominus Mat. g.ponit:QU£ uul
r . tis utfacianiuobis homines,esruos facile iüii:quare
KiUw inommtra0ldtuneceffariueÃumeuiqÃ,utprojpidat prius quomodo fecum uellet a^, fi effet in alterius la co,ita facial cr'ipl^,Gr tutus erit. hcecuoaturlexnit turlt;e,imà eà charitatis. Charitas enim e^, qute confi derat qult;e funtaliorîi,et prim 'mfficit,quidfibi uelit fieri, ut ficfadat proximo:ideo enim dominus addis dit dianstUiecenim eÃlex er prophetie,fedlexi:s^ prophet£ fola charitate implentur, ideofi eà lex natu r^e fanic er incorrupt^, qute idem eà cum charitate. Qtjiaut häcrégula prteterit,facile etiä fiaudeperà ät,antequä aduerut,quoniä periculu fidei eà in omni lte^do,nifi ui aliqua feruetur er induÃria.
At quanta eà hodie Ãaudis copiai omnis domus O' platea plenaeÃ, eromnes deea queruntur.Nant er ruÃid alioqui rudes, ad fi-audem funt inSlrufhÃir Mundusni* mi, Et[ané hocuniim etiam praceptum fatis indi» bilakad quäcat,quidfit mundus, eum fit non nifi rapina mutua reruns
PRAECEPTO DOMÃNICO. J66
rcrum. Et quad dolcndum eft,eii nunc eonfue/ MUÃt^ fcrü tudinefi-ausa^tur, ut neconfdenttam qaidè inde px rupind» tùntur,quilt bene fe fcciffefibi uideMtur, fi niter al/ terum iüuferit O' impofucrit.Sed u£ mundo,
l^tur tu curre perfinguln o^da nrtium, et nume rn fi-auder,cum quotidie exco^têtur nou£, ut fit pe riculires pleniffimijcumhominibui n^re:lucëuer/ tuntin anebrni, et tencbrdt in lucem,dcniq; obtinuit, ut omnes uenditores pluris exponnnt, o emptores miiwris ncapiMt, quim res fit in proprio predo,fci/ licet,quin ufuÃtllcndi mutuo, nullus altert credit pri/ misuerbis,
autem didlum eflde operibus huius pr£ce/ pti,et de Ibirituali intelligentia eius,duoi fcilicet pau pcrcAS f^iritus, fit cius uera intentio, ut mortipcetur Infatiabilis ilia bejtia,aurifacrafames,auaritia,pbi- )f largyria, O'cupiditas, radix omnium malorum,ut Apojhlusait,qu£inlinitos hodie laqueos tetendit et auget femper,no intelligedumeà de paupermte i« ef/ Paupertas t .Ãäu,fedaj]vil}tt. Nam O'mendiciacrcligiofipof/ a^èi^u, funt effe ditiffimi cupiditate O' auaritiainterna,ma ximicj}/ùrescoram deo, dum inuident habëtibus, O cupiut corumfacultates.Et ApoÃolus uoathoc uitiii idololatriä,ficut Pfal.r7,dicit,quod feruieruntfaih ptilibus Canaan,id eft,denarijs,Nam Canaan meren tor',etnegociator dicitur,cuius fculptilia qu£ alia pof fumus frgurata credere, quà maurum o argentu fi/ ^natum,monetatumo conÃatum.
Denti^
CONTIONES DE SEPTIMO
Df)M$ quod [mt cultorcs dürfet ferui cius^ctidm P[dl.7f,hdbet,diÅns:Et nihil inuenerunt omnes ui^ ri diuitidrum in mdnibusfuis. No dit} diuiti£ uiroru, fed uiri diuitidrum,ut pojjejfos uiros, poÃidetes di uitids tnteüigds : illi[erudnt,iÃlt;ie ferudntuïjideo iUi ferui,iÃ(e domin£.
Q»Soplt;lt;cIo i^turutcocluddmus (cum fitomnibut notiÃim^ hoc uitiu) breuiterhocpr£aptuimpletur,finon[olii ftu tmplea/ nbsp;nbsp;opere dbfiineds, imo nec fdtis eÃ,corde »o» mpi/
M,nifi O' £quijj'imo dttimoÃrds,tud tibiduÃrri,nd tûhil prodefl,ft dliend no cupids, tud dutè impie dili/ Ãis.Sicut in quinto pr£a;ptoÃn [eipfum quis pottà oe ... nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oaiddt,dut nemini fit
rur, ttid i« iratus, Etinf exto,cum proprid uxore ddultcr elfe,ut proprijs re» diélum e^,itA in proprijs rebus edä fur dudrus hftt* effe poterit,dum nimis tenaciter dili^t fud : quäqudttt qui ftipfum occidit,quiseum creddt no etia dlium oc» cifurum e{fe,dut uitü ei fdlteminuidere Æ Et qui cum proprid cöiuge dbutitur libidine, quis prdfumdt quod non dliend pottudt falte cocupifcentid,cu fit totus li/ bidine Ãrensiltd g fud nim tu diligt,quis credet qi BO dliend cöcupifcdti Igitur neuter effe debet in bonis quibufeunt^ffi dbeunt,ne trifletur.fi uenidnt, ne l£tetur,fecundumillud Pfdl. eti.Nolite f^erare itt iniquitdte,Gr rdpinds nolitecScupifcere: diuiti£ fidf fiudnt,nolitecor dpponere. Hoc dutem uitidtu ndturd no hdbet,ftd oportet illud in ChriÃo hdurirc^qui pro nobis pduper ÃibtseÃ,
Itni
PRÃECEPTO DOMINI CO. Ã6gt;
Imônechocgr4dufitcotentut,fed uideatetiâ^t Jtnpitrtà t à efuif bonismctgisuelitdlijs imp4rtire,qtilien4cott I'm proxia, ^upifcere:nam hoc habet chdrit4f,qu4 folaefi impie r trix legis, ut non folum longilfime abflinedt à rebus proximi,fedetMprox!mafitttconÃrendores fuas,[i poteflcömode.NäidfinedubioquilibetfibiÃeriuel/ let, fciliat ut fibitribueretur, cr nemo fua cuperetj fed omnia Ãindide fà uerèt.Nec poteà régula melior tradi in hoc priieapto ,tam perplexis neQgt;ci/s dato, W quilibetÃn quocunque négocia cum proximo egez rit,ante omnia coram oculis ponat hoc dicîum CbnV spirîtu-ih'* fh,fcilicet Ãiritualeinterpretumetutn omnium prtef («(rrprfttfto eeptorum, Quodualtis ut faciantuobis homines,GT omniu pre/ uos facite illis. Et iîlud Thobie: Qupd tibi fieri no= ceptorunk l(i,alteri ne ficeris.hoc enim ajfieéh facile quiuis eru dietur,quid c^quomodo ageredebebitinquocunque tafu huius latiÃimi precepti.
tibi faucs diuitias, non aute proximo tuo, iam non babes charitatem, fed cupiditatem, cr pec tafli in hoc preceptum. Es enim fier coram deo, quia id quod proximo debes,fcilicet fauorem rerum, abfluli^i abeo.
Ex quibus patet,quam multi detefientut fures CF fitrtt,ipfi multo maiares, cum fine gratia nuüus fit, cuius cornoinquineturauarita,ueruitlosfiires fir an ^lat imperator,hos uero ipfe perdet omnium creator, vnde nec ifiud preceptum pure efi negatiuum, immo ^ffirmlt;(tiuilfimu,fctlicetiUt [it homo larguf, fadlis, Prxceptuni liberals
CONTrONES Dà SEPTIMO hoc affïrtHii liberalisinproximum,lt;lUttl^effenonpo[e/t,ttififii tiuum» pitrijfimus 4 fiirto in ÃâiriaciJeo ncgatio illd exprefa por eft affirnutiud,cuni poj/italiquis effe quit dem liberali!,ut in jhtti iitcip!enttnm,fed tämen non fine cupiditatc,ideonondup£rÃäe legis huius impie tor,^ui debet eÃe purijfime liberalis,
Lufores fut De luforibui eti^m quieritur,itn fintfitres, ty dd pires. reftitutionem teneantur. Qj^od liifores cupiditate cn
Mciritia peccant (qui faltem propter lucra ludunt) ac perhoccoram deo fitresfint, alienteq^ fdcultatis dp= petiivres,m(tniÃfliÃimum eÃ.^ullus enim cumalics ludit,ut fud lUitribuere uelit(id enim fine Judo fdccre poteÃ) Necutfua amittat, nee ut alienum uelut fuu Ludus,fem/ qucerdtlucrumtdcperboc IndusÃmpereÃcötrdchd per eà con/ ritdtem^Zi/- fecundum cupiditstc,quia quicrit quee fud tM c haritus funt,cum damno alterius,cy faltem non ita qud funt tem, dlteriuSjÃcutqutefudfunt.
lufores non Attamen non tenetur ad reÃitutionem, quid co/ tenentur ad ^dhominibusnorapit,necufurpdtrêaliénainuito do/ reÃitutione. f^li^o,fedcofentiente perpaélît ludituterq; eni ponit fud in periculu,feiens et uolès,ideo qui amittit, fden ter ctr uolèter amittit'.lexeni iuÃiÃimaeÃ,utq amat periculu pereatin illo, nifi Ãrte per Ãaude luferint.
Optima tarnen panaÃretji poffctfieri,ututerlt;^ dmitteretthoc eni eÃet insâludi;ucru,qduterc^ cupe riculo fuo,cupiditdtè ergi proximu exercet.Aut arte utÃfciif principals utri^ mUeret lucru, eo qdâcontra edià ü Canonc ecclejs agant ludendo, Quod aut non fit
PRAECEPTO DOMINICO. I6S non fit nccejfe re/Utui,palet,quid nö effet alia caufd, nijt quid cum peanto ey contra legem acquiritur luf crueiufmodiffed fi omne tale efi reÃituendu, quoi cum peanto acquiritur,tam ettam meretrices, immo omnia alia meramrum nbsp;nbsp;neg3datoru,qute menda=i
cijs,periurijs(('eclufa tarnen fraude erga proximum, dolo in re qua traUntur) cupiditate uendutur er emuntur,eÃent reÃituenda,quod eà abfurdiffimumi quia in ijs non eà faéhi iniuria proximo, frd deoCS^le ^,idco tenetur ad reÃitutionem, non rei acquffita, fed uoluntatis fra mala, quam ibiexpleuit; quod Ãt per contritionem cypanitentiam.
Eod â modo de facerdotibus etreli^ofis,uelno ogt; Sdceriotei rätibus frufatis faciètibus,uel pluralia bénéficia pof no ad reÃitu fidentibus no tenentur ad refliaitionê,fed ad paniten tioem,fed ai tiam de abufu, quia Papa habet poteÃatem tüa bona panitenäattt confrrendi, tu untummodo uidcris, quiimpetrasuel ^nentur, te ingtris: olim trahebantur fr^ences ad facerdotia, ideo à populo diligebantur,nüc irruunt retrahente po pulo,ideo odiuntur: fed hac auariäa hodie horribilir ttrcrefcitin beneficiorum ocatpatione.atfi finefrau de impetrentur,noneà reÃitutiofacienda. Qtaanquä infacerdoti4 fine fraude feipfum 'mgerere,prafertim ad ojfrda fc in^erêtts, rar um,no uidetur fatis poffibile: fraudaturenim Papa ey populus,fi non fiterit talK,qualisrequiriair.At quis hoedefeipfo audeataffirmare^ eyamen no pu det pro feipfo fupplicare.
Tandem amp;â contraäusreemptionis in magu da/
tnnum
CONTIONES DE SEPTIMO«
ReJituf peat intiumtotius mundi,nunc auttritii» [eruit,cu idea an niur^. fut emätur,ut lucra augefeunt, cerU fiat [ub/hft tia fine labore amp;nbsp;perieulo,non ut deo liberim ferui/ ant,aut necelfitati prouideant,eü tarnen inttntio Pa/ plt;e ^ijje ©⢠effe uideatttr,non ut oà o uaceM,nam ht ior e^yfolicituda omnibus impofita funt, Gene^. !n fudore uultus tui uefceris pane tuo. Et lot.T. Homo me orum n^tus ad laborem,ficut auisad uolandi/, igiturali re t uum lu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(aufas afiignemus iufte eenf^ emëdi,fi[eilicet
I cauj primo fenes,pueri, infirmi: ent fatis habent ht boris ex ipfa uita fua. Secudo,fi funt alio labore oc/ eupati, fà licet (]ui deo feruiunt, ut religiofi,faeerdo/ tes,prielati,fîudio uerbo^ dei uaaintes.Et qui (ommu tiiati feruiunt,Cf aliente neceffitati,ut Principes, fe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
natus,priefidentts oppidiSfUillis, Alioquin [i deus uni cuiq^ feaindumfuttm laborem redditurus efl,quid re à pient odofi,qui pecunia fua non nifi ad luerum,lu-tro non nifi ad odum,odo no nifi ad delitias, délit ijt tton nifi ad peantum abutuniuriNo ergo UH funt feMri,quitantumodo fibi feruiunt anfibus ent ptis.Uo quodemere cèfus adeo fit ma lum,fed quad auaritia in hoc ferui ' re,nec aliud quà mdiuitiaffe
curas quarere,pe(/
eatum efi, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
pTifcepttail
praeceptvm octavvm.
No» laqueris contre pfoximum tuutn frlfumttÃimonium.
ITIVM lingua, apoflolut
jteobuf mundiiiitiquitatis apr
brorumeft peanminopffimu, nee uUïi tnetnbrn tot Ipeeiebus peeat,exapto corde^qdâoinni/ bnf l}gt;edebuspeccat,i^d lingUiS Linguet uiti» uitiH 1«inrdn{o,proinittendo,orartdo,doccndo,no* auaridfttnt, Men dei alptmendo ere. printd tdbuld in fecunda preecepto prohibituin,id eji,omtie uerbum quad con tra deum dtreäe peccat. Item prohibitum eft tertio, quarto,quiftto,fexto,feptima, ernunc ofhtuo, pror/ fu! per omnia pr£ceptti preeter.i.si.io. ^uje folîi animiî tungunt. Nam contra tertium agiturjton orando,gra tias agenda,legenda die ftfto,
Qttartum,parentesfuperbeallo^ucnda,irrâ¬ueren lt;rrrf^o»(/c»do, exprobrando erc. Qitintum,male dicendo,detrahendo,criniinando erc. Sextum, impu dice loquendo.Septimumjfùraniiconfilium,exhor/ tittonem,excuj'ationem,deftnftonemdando.
Oiltluu,nuc ut uidebitur metienda, adulâdo erc.
J ffturpeut prohibitum êft nocumentit ptrPonie pro* pria, perfonaru attinentium,rerum corporalium,It!i nunc bonorii qua punt inpma,lauie,honore, nomir
y ne pro/
CONTIONES DE OCTAVO ne prohibctur nocumcntum.
Contra hoe praceptum peccant,
, ⢠Primo et propri]jfimâ¬dofïi,tnaximeautëTheoloe ^oeolog. uninerfi, qui^lja tradunt difcipulis, cr utri^ '' -air j dupliciter,fcilicetuelfcienteruclignoranter,z^l⬠cundum hoe grauius peccant nelleuiui. De Tfce rent nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ologis prima, quiaijgrauijfime omnium peccant coit
antra octa/ trahocpra;ceptü,quandofcripturafanihmcrucr »um pr£ix/ l,umdeiperuertutcr fâlfeexponunt, adaptant no reâe. Hine enîfit,ut fâlfe ditlu,ocadatanimas,aut , falte diferuciet infilicef cofciëtias.De primis horum Hitre a. haretid et monij Singuläres,q dei uerba fuis Cen ^°nij. aptant,ct in fui obfequiucapciuät, eu deberèteo tra:ethocinqs,qu£ pertinètadfidè etfalutè,boctâ tnagnu peecatu reputaturapud deu, ut nullum aliud in feripturis fiequetius acriufcj; arguatur per omnes figuras erprophetias. vndePfal. 4.Tilij hominu ufq; graut corde, ut quid ditigitis uanitate Cf quart tis mcndaciumtEt.j. Odifliomnes quioperanturini/ quitatem,perdes omnes qui loquuntur mendaciu.vbi de talibus magiÃris loqu:tur,ut patet infra.Deddaut à cogitationibus fuis,id eÃ,Ãudqs etc.Et Pfal j.Ãeit tus uirquinon abijt in confilio impiorum, Gr in uia pecattorumnon Jhtit,cr in cathedra peflilentianon Pfeudimtar- f^dit.Et ubicunc^ de dolofis linguaq^ dolofaloquitut tyres. hos pfeudomartyres,id eji,Ãlfos teftes taxat. Superbia eà ergo,Nunquid rxcufantur,cu Ãciant id pitt non zelut m ftttenùone nbsp;nbsp;Zfh deiC Sie enim fefe hceretid foient
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;exeufare»
PRAECEPTO DOMinrCO. rgt;o excufare,ut no/triuicini PigharJiBoemitC.Rejpon tinierdntihus detur quod non,immo eo magii accufiintur, quu ex [cripturam, fuperbia procedit ifle zelus,quod doceri nolunt et au dire,fui/p[ius tnagifiri Vnde Rbo. to. Teftimo= niü perhibeo illii,quia[celtidci habet,[ed no fecudu fcientiam.Et Gal.^.Ciÿieunej; uosperturbat,iudiciu fuumportabit.E11.Qtjialiud euangelizauerit, ana/ thema [it Tales enim habent bonum zelum, fed non timent : funt enim de tali zelo fecuri,quafi nö er rent,quodpie intendant cr gamunt,lt;iuod omne pee atum efi uolutariu,Gr intenfio nominal opus. At nos (inquiunt)bonam intenfionen uoluntatem piant liabemus,^/ itafiunt objtinati er fecuri.
Quibus rejpondetur, quod habent peÃimam uo/ luntatem cy uenenofijfimam intentionem ,non dioo eam,quam fentiunt allegant,fed pro/ùndiorem il lam,^ua fuperbi funt nolunt aliud audire quant fuam intentionem bonam,nee crederealij^ qtià m fu£ piig uoluntati.hane enim intimam fuam fuperbiam na uidentes, ueÃiunt eamfiéh C7 m'olczitd intentione hona pia uoluntate.veraenim bonaintentio, cr radicaliterbona uoluntas,nunquâ flat feeura Gf fine timoré. uereatr enim omnia opera fuacum lob, imà uerba Z!' cogitata, ideo nuüi adbatrèt bonit fult;e uo/ luntati o* pia inttntioni,femper paratior alijs cede/ re,quà m fibi credere,quantuncunq; flgt;eciofiÃimafutt fit intentioiquo timoré flt,ut nihil noui moliatur,fer net unitatè,(uflodiat pacem,et augeat cocordiam.
* ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y t Secudit
CONTIONES DE OCTAVO
Vetoperä fa Secundi, Qui cr fi frlfanodoceant, ut oaidant^ tis/îcientes. ïamen fuperficid liter, ac minus qua debent, docent, idco funt crucifixores confcientiarum, et torares ani mariim,ut funt q,qui faluafide Chri/{i,iuflitilt;isoi)ef rum docent,rara Ãdcm,f epius opera,de quibus mihi uidetur R-poc.^.dicere.Qu,od locufltenonoccide/ rent homines,fed cruciarent eos menfibtts quin^,qa fdlicetdocêt,per opera fatisÃeripro pecc!itis,ett!tmé perh^c nunquä habent quietemconfdenti4rum,quä folaÃdes Chrifii donat.
Verecitdc fa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fcriptura fanéki uelit in timoré et
lt;T4 fcriptu- f^gt;tmilitatetraätiri,crmagsÃudiopiieorationispe ratraamp;tur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'mgenij ,impoffibilc eà quod
â fine damno fint, uel fuo proprio,uel alioru,qttos do cent,quinudo ingenio fi-eti, ineam irruuntiUotispe dibus ficut pord, tanquafit humana qutedä fcientia, adeo nuUo reueretice difcrimine uerfantur in iüa.in/ de ueniut tot promptuli ad doeendu,qui fliUim cogni ta Grdmatica. Theologâ fine omni Ãudio proÃtetur, dicentestUem Biblia res fà cilis eÃ,maxime autë idÃi âut,qui diÃenderunt uentrë fuu filiquis illis porcorti (id eÃ,philofophorü)vnde deeiscöqueriturB. Hie ro,quodarbitrio fuo trahunt répugnante fcripturä, et iä prouerbiu fà ûum eÃ, fcripturä habere areu nat
Scriptura ha fum. Hoc eÃiccrunt infulfi illi,et inepti fomniatores, bet cereii na/ îudètes in fenfu literali,aUegorico,morali,ana^ffco, fum. etuocäturDOCTORES SCOLASTJCI,
Doihres etbocproprifffimouero^ nominelt;ScolaÃicienifunt, fcolaÃici. , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;id eÃ.
PRAECEPTO DOMINICO. Igt;f ld eft,ludicri et lujbresjmmo cz Hlufores tam fui quä aliorum,qui neq; quid fit Iitera,neq; quid f^iritus^co/ gnouerut.EtÃrendum erat ale Ãudtum in quadru» plid illa expofitione f(riptur^e,fi modo tanquä rudi/ menta haberentur pro incipientibus.t^unc uero toti» M fà /tigium eruditionis in ifh ludo fiatuut, nee unq eid uerum intelleóhim pertingut, qui fine puritatt cor dis nunquam poteflatting. lllam autem quadrigam uerfantetiä impijjfimi.vide B,Hiero. in proiogp Bi/ bliitide eadem temeriate trafbintium fcripturaf.
DE IVRISTIS.
Secundo,ijenimad literam contra hocprtecrptum Utreeonfultt ilgunt,quando in labyrintho fuo(id efl Ãro contenäo (^difniacores fo) nihil aliud qult;erut quä uiäoriä, omnia allegint, fugt;tfâ qu£runt,acdpiunt,quie pro feÃciant, contra partem aduerfariä,ubi nouo miraculo, unus ez idem textuf feruit contrarijs caufis,!!^ fläum efl hoc fludium pe riculis plenijfimum. Seddicunt; Nemo tenetur fe- PdrumChri ipfum conflteri er accu fare. Quidaucem dicit domi »us: Nonloqueritfà lfumteflimoniumaduerfutpror nbsp;nbsp;nbsp;iurecö.
ximum tuum, cum hoc pro te alleges quod contra il- Newo Ium efl,quemfcisiufkimcaufam habere^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãtpfutn
Sedhabentlurifla priuilegium magnum, ut nuHi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;er
cotra eos loqui,aut eos iudicare liceat, id autem efl, âfttufare, quod nemo reck arguit,quod non intelligt. At iuris întelleâus efl infinitus er inexhaupus,neq- efl reper tus juriib,,qui omnia norit,idcirco fi no ante de eis li eet iudicurCfquâ omnia eorum intelleäa flierint, nun
y 5
CONTIONES DE- OCTAVO
^«4« liÅbit iudicdre,femper enim dicen( ,nonejje ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mteüeéîum quod arguitur. Vnum tumë dicèdü,quod
⢠⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;etipfdhabët,iurd,licetnegleëîijfimum,j'cilice[,quod
finis legutn, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;legum eÃ,pitx,chdrnas, cö
pax ZS- con/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã mtendit, legibus non utitur,
coraid, fed abiititur. QJiicnimideoquieritelfugiu inglojfd, cotrd textuitifUt litem prorogée auged[,putds ne ui «4w legem hdbee^immo litcram mortis quierit, ZS cö tra pacem laborat. At hoc ipfum qui non Ãcerit ha/ die,mirumfidiu iurifia reputetur, aut diuesejfida/ â tur.Si enimtantum quitrerent pM:em,quätumlieem, Notent htcc non tot librisjaboribusqiÃret opus, iurcconfulti, nbsp;nbsp;Igiturnoli in Ãaem uerborum intendere,nec qua
Z3- quomodo e4 polfistorquere cr proȣi£r4re, fed uidequo ipfarej^icùnt,nempe adÃnem litis ZS iur
Pauli
ch 'Hid / At hie dignifftmecofideranduapitulit.g,Corinth, a â primal,ubi Apoflolus reprehendit,quod propter feat ' nbsp;nbsp;nbsp;laria,id e3 temporalia ZSquot; uiiiualia, iudida haberêt,
ZS-non magis Ãaudem paterentur. item Chriflus iu/ iet,etiatn pallium dariauÃrentituniam zs-c, Seddi citur quod funt conflia,non pracepta-Htifi ad prapa/ rationemanimi.EQ) autem iUampraparationem ani mi mirahilë no intelligo,quie nuqud procedit et perue nit ad opus.Et B. A«g. qui exemplu Chrifti addudt.
quod coram Aazw dcapieits alapam, no prahuerit cr aUant,nte9 iudicio nonredx Wtclli^itur,lt;ic per hoc nmle definduntnr ip[ù
HucÃrte
praecepto dominico. rgt;t
Hue Ãrtc pertinere potejt,cr iüud mijirum genat tominum, quad fefe per philofophi£ Arijtotelis(üb fiff'titttim nomendecipit cr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Arifiotelem
intelligent ipfi, ne^ doa:entur,ÃlÃs interim fi^iis comentarijs pias in ChriÃo animas occupât Cf ancrant,imó i[luduntpotius,du eredunt hoc effe phi/ Iofaphiäqdân5efl,meras^[eiiltlntur nugas.Et mul ft) funt ipfis Poctie ac quicuq; Ãbulatores Ãrtunatio= res,propterea,quod Poet^e(utB.Aug.dicit)cr fire ^H^fbÃlieia atentÃbulas,non tarnen eredunt cas ejfe ueras, fola ^^tfopbiflis ualuptate udnitatis deleihtitilliautem crcdunt,ucras ejfe fuas fabulas. Nam ft meo eöfilio Arifhteks lege/ tUur, certt uel in medio anno difei poffet ab ingénia tnedioeri.Legeretur autem non ficut hucufqi leâus efl,ea fde Cf religioe,qua faerde liter'e,imo amplius, fed fie ut alia quceeunq; leuis et extranea materia,tun turn ut fdretur non ut deÃnderetur .VERE enim Sedu^K fu * fumus feditfUper Arifhtelem Gr commenta eins, pce Art at^ fi aliud non effet,hocunutn faits erat aromen/ flotclem, tum,qdâ tot feilte et expia fint in iÃt beÃa gctili,ftmi li Hydr/e in Lerna.nä ibi funt THOUH ST AE, SCOTISTAE , ALBERTISTAE,MO-DERN [,cr Ãäus eft quadriceps AriÃoteles, CZ regnitin feipfumdiuiÃt. etmiru,quodno defoletur, fedpropé eà utdefoletur. Quomodo ergo poteà Ãe/ ^^âtiÃi4m ri,ut ueritas fit in tana opiniotium conÃfione f cum Pâ®* e«tw fint eontraritR,neceffe cà ut GrÃlfe.
Sedft ifiidoibres zy magiÃri peccant,er cotra y 4 bo«
CONTIONES de OCTAVQ bot man datum agunt,ubi manebunt iüi fomniatvret, Talfamira* cyperditum genm bominu,quipredicant falfamù cula ptifdicä vacula,mendaces lcgendas,o[tentant fUhs reliquiat^ tes, Jriuolas fuas uifiones^Hic aliquis impudëti jrontt ia ânt fecum Chriflo amp;nbsp;matre eins locutum et rifilfe^ putoetiamfaltaj'e. Hic kabet fcenu,in quo Chri/tus iacuit,quodamett hoc anno natum elt,etraptum in horKo, Audiuiego frélum,quod muliefquiedâ(dia , bolo incitante,deoq;uolente,utiüuderetciufmodifu P^f'^iiionis quendamfatuumcultorem) pubëfuam r£ mu lebris totodit,crilliporrexit,fuadës,quod effent capiüi S, miracu a cçg. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;adue£H credidit ille cuculust
ptt/accre, reliquijs ofculandos prlt;ebuit Cf ucnerandos, E teceeqd fit f Capit etiâ miracula operari pubes Hin turpitudinistnec immerito, ut fdUantur mëdacijs,qui non colunt ueriutë. EcÅ hÅc cum fint ttm impura et impudentia,ut nec coram pudicis refirri poffunt, atf menÃunt, Jgiturhif loquunturfalfum teÃimoni-um,non contra homines, fed cotra deum, cr fanëhs rtxtfum, régnantes. Taie Cf ittud eà ç(ttod nuper qui^ dam ollendiffe dicitur fanum,quod Ãrtuitu inuenitt xx t,'Ik eÃefoenum, in quo Chriflus, feu nefeio quit fdnôhsdormierit, ifia ergo fabulamenta,ittdoëH paffifn faeerdotes,fed plus monachi ÃAtionarij multi/ ^aÃöresec/ plicant. Etpafforesnoparumdeleëîanturfabulisle clefiarum. gendarum cy indulgentiarum,et omniu qu£ did pof/ omnia pla= funt,prieter Euangelium,quia ilia lucrofa funt,dunt' cent, prater populns à ueritate auditum auertittad fabulas conuer fus,
PRAECEPTO DOMINICO. 1gt;3 fuf.Sedute ugatq;Uieiteri(m alibtis fabulatoribus. EuageliUM, Opui hic effet maxima reÃrindtioeecclefiie, ut pror jqihH dehet fut nihil,quaittumqi pium cr boitü,prlt;edicari permit in ccclefi^ di teretur,mfiquod authenticum et canonifatum cjjct Ham fub tuil pietatis ffedepariter iüa mojira fabula/ Zitate caret, ru intrauerunt,ut pr£dicatores ecclefia^ict propè fu çgnâonato / perent Poëax gentiles fabulis CT mendaajs. Imà au/ eccleCia/ fimdia:re,nec tutiim fatis effe,quod probatit legendg n-^- nbsp;nbsp;/ r
0quot; miracula fie prtedicentur^ut inde ueniat ufut omit ttndi Euâgelium. Suntenimnon prindpalis pars fer nètilesd monisbabendie,fedtantumodoint(rffergèdlt;eEuan gelioyubiad propofttumfaciant,Grttonintegrofer/ monetraihndie,
Secundo,prohibeturomnemendaciu,hoceft fab fum teftimoniitm contra proximum, Eftautem triplex, !o{ofum,officiofum,perniciofum,fecundumB, AHgiocofMi« proprienon eft mendaeium,quia jhtim perdpitur effemendaciumfUemoq; faUiturfOquot;ille ttiâ,quificmêtitur,mtendttfibiloqui,utdppareatfal fe loqui cr nugtri. E/I tarnenpeantumffdliatturpi loquium feu feurrilias cr uaniloquium.
Continet autem, quad aliquitam rudes fint, ut U U etiâ fallâtur, maxime quâdo 01 rel/gontfettf fit ifte ioms,ut cum dicitunSi rem perdidifti, da calidä fimi lam pro eleemofyna,et ptlê benedidu def uper pone, fcilicet fuper rem perdita, Z!/' inuenies: quod rudes intelliguntfuperfimilam, crereduntfeinuenturoSf Crftmiliamula,
y offeiofam.
. CONTIONES DEOCTAVO.
⢠O^aof«m Offido[um,quodcaufttol]icif(id £Ãobfequi/)Ãt Son eft mor/ dd falutem O' utilitatem fu!tm,uel al[eriur,fine dà no tule, dlicuiuSfUt fifgt;udicitiaflt;xmin£ periclitaretur^O' kIi c[uis negttret ejje eitin,ubi eft,uel aliud fimile. Tale tnetidadum dixeruntobftetricet Hebriearum muliea rumin Aegypto, [ttntMichol uxor Dauid ad Saul:ui de ibidem utrac^ fuo loco hiftoriam, lt;tn autem eo fü iftendum,Kefondit B, Auguft.c^uod non, fed dient uerum quantum poteft aliji uerbis, ut de quodä Epi~ fcopo,dicit li.de mendacio,qui iudid quierenti reum, qui adfe.confi{gerat,Rejp5dit:flt;iec mentiar nee pro/ dam,non tarnen eft peantum mortale,maxime quan* .. -M do rationalicnuja perturbationefubita,
Perwcwj«, Pernidofumód eft,ddnojum) quia ad damnu alte riut ftlfumdieitur,Oquot; ftllit fiementtens proximum, fieut non uellet ipfe fttüi, de quo do minus per Za/ fhariam-.Loquimini ueritatë unufquiflt;^ cum proxi tno fuo.Etiterumt Pacem er ueritatem diliÿte o-c, Hac enim lunt,qu£ placent mibûHoc malü in negi tqs,traëfatibus,pa{hs,fcederibus,littris,figillis, O' omnicöuerfatione hominu hodie latifj'ime,peftilêtif fime,potentiÃimeregnat,fecundumitlud ofee.Men dacium,ftfrium O'c.inundauerunt, quia homines ob/ liuiftütur illius regulie,Qtiod tibi uts fieri,ftc et alte -1 n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ftceristcxcacati aipidiate ;ppria etc,
t/icdaciu ejt autem monftrum humani cordis,etiam fi o/ conM natu/ alia peccata hominem no fÅdarent,hoe folum rä hommii, (dtiummnxi/neeftcontrandturamhominis.Primiwt,
QHiï
PRAECEPTO DOMINI CO. Igt;4 Qijiti enim omnis homo ma^s, quà m fare defide-rat naturafguid magis horret quà m nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fient b.au-
gu{l,quod aniriM nihil adeo defyderct, ut ueritatem, CSquot; tarnen facit contra homo, er libenter.
Deindeetiä f gula,uelluxuria,ira,inuidia,acä dia,auaritia,cum multis bejiijs conucnit,hoc tarne ui tio eas fuperat cu diabolo, quod folus homo mendax cjl, (S' diabolus pater eins: foli enim homini ratio CT ferma data funt,quorum ojfäum eÃ, ueritatem dice/ re. Et hinc credo,quod inter omnia conuiäa,nullit fit ^tntiri tont acrius,quà mfiquis dicaairinfadë,mêtiri.'Vrit enim uitiiiatfox^ hoc couitium,plusquà fi luxuriofis,ebriofus, iracun dus,fuperbus dicatur, pum quod natura ideo fitäliut fentit,quia innaturaliffimu uitiueà homini, deni^ humana fodetatis maximus hoÃis eà mendacium.
Tertio peccatur contra hoc mandatum,Adulatio~ A.dulatio, ne,fubquafufurro,bilinguis,er tertialin^a, ero» mnia malalinffiäe.alia uidepr£ceptoquinto,Hocau temuiUo nuüus hominà uacuus eÃ,nift ftt,qui dto ue lit oatdi cy omniü odia mercri,puta qui redtt cordis inÃitutione,nulli acet ueritatè,fecundum iUudPfal, 14. Ad nibilum dedudus cà 'm conjpctfîu eius mali^ gnus (id eÃ,na timet iiUum haminë malum quantuli/ bet fit potens,diues,fapiens,iuÃus:nonenimaccipit perfonas,nec rejfidt ^ciem)rurfustimetttes gloriÃi at, quätumlibet fint inÃrmi pauperes,atq; Ãitltb idcirco,aut adulandum e)l mundo,aut odiumfu
Ãinendum 4 mundo,quad in ChriÃa, et omnibus fan âij
CONTIONESDE OCTAVO
fHs fdtb nobis monjiratum e]i. Boedi/tem uitiutA Aulx prinei Heet pdjfimJominetur,tarnen i« 4«!« principuitt,cr pum Cf pon PontiÃcum,totis atÃris triumphat.lbi entm funt,qui lificum, mollibus uefliutur, CJ- teneras habet auriculas, et (cr te no e^ in müdo locus, à quo adulatio debeat abejje logins, cr a men ibi eÃfrequetior cr potentior,fiqui Adulator no Jf/jj Ãduäio prindpis in malü,aut retraliio 4 bono, fêti/J'ima pe neceÃ'eeà omnibusÃubieBis noceat. neq^ eÃnocen» tiorpeflis regnorum crprouintiaru,quà m adulator i« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;enim querimur de bellis,aut gladijs,aut
armisf Adulatorislingua fupcroesgladioseÃ. debe . rêtitac^4baulisquâmaxierepelli,etgraui^imepu ntri.LegtturdeAlexädroRo.imp.adeoinÃnfoadu^ ameg F, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cum uideret corà Ãefe,ntolliori gefhi ali/
. quem adulantem,non dimitteret impunitu,uet fi ma/ to^^nes, iorerat,faltem derifum. Et Diogenes interrogatus, qu£ nam ferarum ejÃet nocentijÃima, relÃondit,mtrr Ãras Tyrannus,inter cicures adulator.
Borum duces cr exempla 'm feripturis funt tarde Doech. ^perta,ÃrteobdeteÃationemuiti/ huius, nampri:: SHUS crtnfigniorcgteris eà Doeeh idumgus. qui.r. Rcg.tsgt;,cr infra Sauli in omnibus adulatus,caufa Ãs it cgdis omnium facerdotum in Nobe, fed er mula Ziplfei. alia mala Dauidparauit. Buncfequuntur Ziphei, Siba. proditores Dauid.Tandem Siba feruusMiphibofeth^ qui etiam Dauidregem decepit.Sed attendant quo Ã/ ne Doech eöfumptus eà cum Saule,cuiadulabatur, Ãd er filius eins patris adulationem inÃliciter imt/ tatut.
PRAECEPTO DOMÃNICO. Igt;f tutus. z.Reg.i.flAtimdDauidoatfui eft. vndeor Pful,ji.tDtUi eundem Doech fùlminat:Quid gloriu/ ris in mulitiu C^c.Audiunc adubtores quod fequiturt Dilexifti uerbu pr^dpitationis, linguum dolofum, proptercd deus dcftrtiet fc tn jinctn, cr euellcc fc,er e»Mgr4amp;itfc dembcrndculo tuo ,crradicem tuû de terra uiucntium. vide quà m cxaggerata imprecatioa ne perlequitur adubtorê.Diligunt esum uerba pr£/ äpiti{tionis,id eft,quibtis pricdpitentipeftundet, e^oi Pâbtionis, forbeant proximos fuos apud principes, ut ipft tuns tummodo dominentur or pbceant e^'c,
'Vltimo peecatur /ilfo teftimonio,in iudido publico^ de quo amp;nbsp;fupra diéium eft. Hicdutemluriftarum, Iure confuV llotlt;triorum,p4tronorum,aduocutorum, iudicum pe tiQr notarq» riculum a^tur.Hic iuraipfafttnAÃintd roÃe patiun tur condicionentr ex qua colli^t mel apis,uencnü ara nea,Qrdicunt,puIchreÃefeex{ufantes,vigibntiiurii fubueneunt. Etiterum: CoÃigiendumeft adremedia
iuris. Htefuntdudere.oulieuehementerutiles. Primo Pe^be du£ ad prorogindamiuftitiam, deinde adÃeminandam li Ãrenfiu pa/ tem. Teräoadimplödum marfupium aufidicorum, tronorum, non quad reguhe iUae mal£ aut ftlÃg fint, fed quod ji ré nunquam bono ufui feruiant,quod patet,fi aduer* tas,quid ipfi intclligant per Remedium iuris,cr ui/ fflautiadiura.Nöpe idfälicet, quodcituelteÃt con Reinediitiu/ fcientia peftîmâbabeateiufam,uel falte dubiä, non ris, bic audit confiliu ftiritus,tene certu,dimitte incertü: imo id (Ogitat tantum, quomodo ex atufapelftma Ã
ciat
COMTIONES Dà OCTAVO optimüfUidelicet quad iegroM,ideo remediti ilt/ rn im adkibet,amp; hoe eü uiglare eoru:uigilant enim fuper iniquitatsm,ait prophcta, Gr ita fit ut ex code textu iuris,unus uenenu,iniquittttes deÃndenSjtdiui, tneltiufliti^ ptttrocinMSfhduriiHt,
Hicdutemquiddiamfnifiut miferidm ChriÃilt;i/ ttorum deplorcm, quiomne ftudiumfuum conuerte/ rut dd lites,iudicid, forum, necuUus digndturhie ils lud Chrifli dttêdere, quad uiiitis ut fdcidnt uobis ho mines, GT uos fdeite tllis.
Obfecro te homo,t£td, probd, interrogd teipfum, fi qUddo hdbes cdufdincum proximo,nonne ueHes ut te dimitteret in pdce, non litigdret tecum,et crederet tibüHocergo uis utfdcidt tibi homo dlteriCur non freis cr tu eidem Gr cedis AtiniquisconfiliumeÃ, non prieaâptum.ReÃiondeo,quomodo ejl: confilium et n5priea:ptum,qudndo ChriÃus fi!ttimdddidit,Hiec enim lex GT prophétiefnunquid lex eà conftliumfer g9 twIlM re/ldt preeceptüfnuüd lexfQuid hinc fequi Studium iuz nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;obliti,in me/
ris b icmI ~/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tenebris^ ideirm periculofiffimu eà Ãu-
P zp nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diu iuris hodie,cum no feruidt dd pdcë,dd Utes copo
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â nendds,fedfufcitdndds,prolongdnddsq;.
At dicK, Si fie fdeerc oporteret, citoÃituru eÃ, ut pedibusconeulcemur,Gr omnid rdpidntur que hd bemus.Hi:dico,hoc efl quod uultfcripturd, ideoe/ tûm pupitlos,orphdnos amp;nbsp;uiduds, pduperes GT opf preffos nos uocat, Quod feiliteteuiingeliuferuâtes, gt;â â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pdtimut
PRAECEPTO DOMINICO.
p4tÃM«r plum mlt;tlx;ppter uerbueius,nö uindimtes, â nâretsLliMtjtmà etix omttsproperfe^uetibuf lumnixntibus nobis,ut limus filijpxtris noflri,qui efi in clt;xlis,qui4 iq- ipfl beni^nus efl fuper ingratos or tnalos.Et deberemtts ^udere,nos effle puptllorum no ninedignos, quonixprotefhreoriiefl Chripus,q(£ fi repetimus cr litigxmus,qiMdo erimus pttptllifve-rîi cr bite falutarix pr£ceptii,nobisin conftlia mutx Theologt uerunt,dicentes,quodCecundupriepxrationemintel ^Kt^rix pr^, ligendxjintanimi,Qgt;ânonxttendunt,quodajJ'idueue «^pi^ nobis^ niunt Cd fus, pr^pxrdtionè iÃd in opus extendedi, nbsp;nbsp;^onfilix tnuf
tdmen no flciiint.Atq; hie uide del potentiflimum fd. tlt;tuerunt.* pietidmer [dpientilfimdpotctixm. Ipfe dixit-.Verbd med non trdnfibunt, cj- unum iota nonpritteribit 4 lege donee omnidfldnt, uide inqudm quomodo ue* rum fit,ipfe dixit cr fuihfunt. nbsp;Illi qui noluntdu/
flrenti paUium, zs' tiinicdm dure, eoguntur etixmai mifidm iUi dure inuiti, quid non dederunt tunicdin uolentes, crperillos inuitos impleatr mandatum, quod per jpontaneos nopotuit. Frequentijfimc fit cnim,dum duo fuper re quapidmcStendunt,perdmi cum pdâum quilibet alteri cedens , ambo decepu rei parte, contenti firent, ubidum litigant, longe plura confumunt, c? in caufidioos profitndunt du plo, quim aogerentur eeffiffe alteri partium. Q,uid^ quodaliquiultrareifummam,duplametiamconfu/.. munt,GT tarnen etiä illam perdunt.Hic eätari tempus tfl,luflus Cf (iofnwe,et reilu iudiciu tuu.da aufldiat
ingrata
-CONTIONES DE OCTAVO Ingram,ilienOiirridenK te.zo.florenos pro lite, ^ui, noluiÃi fratri cedtre.to.jiorenos pro paa, Quis efthic reprchendendut,nifi ft* omnium ciedlfimus,qui pcat tuâ profiindisindignis cum peccato, ^uam cum me/ rito poteras relinquere fratri tiduerfariotuo,ijuè de/ us dignuiudictirat ut haberet^Qtiodptriumphaue/ ris,tarnen cum peccuto habes tiiumphum,CJ' in mor tt utrot^i nudusinuenieris.
quot;Veriihiec diélafintde priuatisinam publier; per/ . foniedebentuigilare,utnulliÃatiniuria, crrecjuiÃti , InJimjf uindicareiÃatam.RequirercautempermittiturinÃr mK,prohibeturautem Chriflisnis.
Cljri3ür,p' vltimo notandum, quad ficut Apoflolus Petrus bibetur lure aittNemo patiaturut Ãiraut maleÃi!hr,ideÃ, non debet Ãterifibi iuÃeÃeri, fi fit innocens,fed culpa ablamri denunciare,C!/ penes iüum rclinquere aeulett eonfeienti£.Sicenimfanih martyres,Attalus cü fuis accufaâ,quod inÃntes uorarët in ocatltis,omnes Chri ftiani conflinternegauerunt ufq; ad mortem.Sic Zlt;t charias à loa rege ocdfus, dixit; uideat dominus cr iudiceL Et S.Thomas Cantuarienfis oecifus eft,tton quianoUet res auÃrri, fed quia iuftitiäablatoresha here ne^uit.namuti^ permifit auÃrri res,neç^ ret flitit uUo modo,Quin S.Stephanusquoq^ adeo negt uit fuos perfecutores iuÃe agere,ut etiam pro peccam ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eoru oraret.Sic S.Hieronymus fcribit de muliere fe/
pties percuffa, quod morte er omnia alia no timuit, ebriÃus cur fed innocentiam fecti uoluitÃrre, Imo ideo Chriftus
PRAECEPTO DOMINÃCO. 1» Mdkcbo reÃgt;ondit dure, negiuitfemalelocutu, Malucho ©⢠ne iu/k ille ftbi uideretur ficiÃ'e, idea etiam rej^odit Ci(iphie,re/ CaiphiS fe elfeÃlium dd, Cf ÃlÃtm trÃimonium Ulo Ãgt;onderit, runt cûfiitMit,et tumë uità fibi auÃrri permifit, into uoluit,ut it!i,amp;noircrelinquitntuf,iuflHid[cruemus
Recapüulentus in funtntd ducamus. Boe pricccptum tue implenitu, quando nofoluntÃlfunt ttjiintoniunt non loÿüinurfed ncc de ati^uo diciua-luntus audire aut permittere (ficut Ãeiunt qui credut uel 4dulatoribui,ucl conÃntiunt detrttëhribus) into adhuc reus efi huius mMdati,fi non otnni fludio folia tus fit Ã-atris iniurittfn,inÃntia, ignontiniü exmfure, tegere, uut fultent fi nonamplius poteÃ, cxtvnuare, contradicere inÃnt4ntibus,4ecuf(fntibus,detr4bettti^ bus,ficenintfibiuelletquifqiferi,etfic eritÃliusjÃi ritusdei, quiparacletus uocatur ,qui((loquiurbon(t pro nobis,ctr dat teflintoniuntfÃirituinoÃro bonunt contra ontniateflintoniadidboli Gr confcicntiiC, dein , deutetia doceat ignorantes dcu,ddq} uoluntdtë,mo neat errantes,refiÃat decipientibtn, Gr bieretids,4C ulijs mêtiu dcap(Dribus,ut ApoÃolus ait. Qtiare hoc praaptîi requirit uerace,iuÃd,faluarc, innexia. Gr ontnino totâ Ãaternis oÃicijs deditâ lingua, atq; id ex intinto cordis fiuore, hac eà charitas qua non agit perperâ,no emulatur.Igturetfi nofitneceÃecöÃte/ ri faeerdoti,ft Ãatre nö exeufaueris accafatu,fada* tuÃlfo teflimonio,oprefunt adulatione,uel detradia ne,Ãrce cöltntus,quod tu tton ea Ãceris,cei te cora deo
Z reus argu
CONTIONES Dà OCTAVO reus argueristam impijjâilinti),lt;ymaleociantislirt gu£, qu£in hicfratrts tui neceÃitatem crferuituté tibi dm eft. At rurfus (t id fèceris,oninia in tt irrittl bis,et mox oaideris. Et id ejl,qd' deus wilt,ut quaioi tiiii propter uerbu eiw,é mundo eq ciamur,cr occidit tnur, Z3' cDronl iujlitù quà totiw jecipiamus. H(fe ' efl uer4 zj flgt;iritUitlis huius priccepti intelligentie,
PRAEC E PTVM IX. £T X. ,
Noncoeupifles domu proxmi tui, necdefldereiis uxorem eius,non feruunt,non dnälletn,non bouemt non jÃiniim,nec omnie que illtus funt.
fiEC fun t in ffxro etfeptimo in eluf(t,quie fecundum expofitio neni Cht ii^i,ibi-lem prohibetur omne defiderium et coeupifan/ tid uxoris cr rei proximi, nM q iiuiderit mulùrem ad conat pifcendum cam,iam machatus
efl earn in corde fuo. Deinde auaritiam ey cupidititl tem adeo damnauit, ut etiam tunicam dandam tube»
Ct/piditUS et jvmes prohibetur.
ret ei,qui pallium abflulerit. verum uidtturmeo iudi do iflis.duobus precept is prohiheriipfe fcimes,ey i«/ uincibilis atpiditas,ipfa inquam, radix malarumco/ gationum,ut fcilicet 6. ey 7, inteUiganturprohibiti confenfus cordis, zy fignum membroru, uerbitoris.
zy opus corporis mali,hic uero etià ipfiprimi nwtut una Cà fbinite,qui efl origo lüoru, oportet nos
ibi puros
praecepto dominico. igt;s
tel puros fieri, antequä in regnum caloru ueniumus, p uritas vn a utnec motus muli in nobis pnt, nec uUus fimes ad trantium ret tnalu inclinons,fed pcrÃih fanitas corporis o- ani- gnu ccxloru, m£,lt;ib omni prorfus uitio,qd'fane 'm hacuita no Ã/ tt,nec eà inpotejtate noftra. Quis enim gloriabitur, fe mundii habere oor Æ quis hunc ignem 'mtimiffimum extinguet^cnm Apoftolus clamet aduerfus hanc met brorum lcgë,or legem pecaiti. ideog; oa(los,aurcs, omnes^ fenfus intus cr pris cohibemus, ne regnet peccatü in nobis, fed conaipifccntiam nullus cohibere potejl.ldeo denio; deus mifericors jhtuit corpus no/ flrum inpuluercrcdigere,ctpcrignemuniuerfalem.
incinerare, ut confumatur omne uitium carnis noÃr£ puiuerem per ignem,adeo odit deus hanc immundidam. Et hinc feguitur,guod fola ijia duo pint pra:cepta,gu£ , 4 nullo duantumlibet fanih,aliduo modo implètur.
- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠I \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t e Pr£ccptua
Catera omnia implent, quia opus ,uerbum,conjen^ j, fum,firtiteropprimant, fed hicmanentrei ez tores,quia nihil de iÃis prieceptis implèt, cumfint in â / ficHinuincibiliconmpifcentiacarnis Cf rcrum,ideo omnes peccant,et cgent gloria dei,ideo omnes orant, Safhpceturnomc tuu,pat uolutis tua.Dimittenobis debitanoÃra. idea omnes dejÃerant in mcritis fuis, timoré pue immundici£,i;;^ confidant de mifericor-» dia dei,ut pc bcneplacitum Ãet dei fupcr timctiKS w, CZ Ificrantes in mifericordia eius,
liinc etiam diffolaitur concertatio iUa ScolaÃicot rum dodhrum, an ilia duo prieccpa aliud prohibeät - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;s: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;X quant
CONTIONES DE IX ET X cz 7.itè an [int diuerfttpriecepta. cz laborâtfdu hac duo de cordis inteÃigut operil)Uf,^ult;e n5pojjutttnegirein,a.etin 7.el}e,phibüit,iicficeitf dem repetia,,e:^ frufira pofitit,hitc duo cum fittteu^ dè cum tRis,nec poÃunt dicere, quod iHtc opus,hic ue ro cogiutiojeu i[licmMus,hiccorphibeâtur,qtt Chri J ilusipferefifiit,qilludeutroi^ifttelligcdiidocet,
Mus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ut Apofklum Paulum f!quam»r,lt;jui
ilia duo in uno concludens dicit: Concupifcentiam ne fdebam peccatum ni[ilexdiceret:Non concupifcet Rho.7. Et lateibi profequituriUo teneri omnesÃan-fhs,etià feipsu,er^ Ãmitis malu,cr (ut fie dixert) ejfentialis feu cau/alis impuritas in nobis hic prohi lgt;etur,qui ergsomm'a ilia fuperiorafe putatimplef fe,faltem hicuidet fefe immudum,(y egerefeChri fti mundida,pro fefe oblata £7 acceptata 4 deo pâtre mifericordiarum.
Juditi. Porrô ludteorum uel potius porcorum intelligen da, indignior eÃ, qu im ut in pneepta htcc admitta/ tur. Dicuntenim,quod prohibeaturopus fo lumfCr s),ac toxonatus exterior, Gquot; indicium operis JurifiiC. fUciniÃHum, c^uo modo et apud luriflis conatus poni tur,ut fi quis rapere inciperet Ãliam alimiuf,aut paa raretinfidias uit£ alterius,plefliturcapiie.Ac fie a* pud eos cogitadones cz «crfc4 funt libera, plena do/ lo,cr ira, etamaritudine,etomni(ut ChriÃus ait) Ãgt;urcitia,quia mundât id quoddeÃris eÃ, intus auté Synago^. plenu eà auaritia et omni iniduitateddeo Synagogt eÃilU
P RAE CE PT o DOMINI CO. Igt;9 tà iUi muiter, propter fÅditatem ftfat» datoh/ beUo repud^,dimiffa eft,
H£c fuittdecemuerba(ut dit Mo[es ) iitt^uibus pforfus omne mindatufalutare continetur, cy licet pojfint rediÿ in pduciord, rurfumdiftribui in plurio rd, tumen pldcuit deo in dendrio numero iUd poiiere, qui eft numerus uniuerfitdtis perftild^ fummlt;c, ut Dcnerius ttii [leut omnid olim oontingebdnt in Ãgura, itdet nume meru^t rus iÃe dendrius prdaptorum ideodftumptuseft,ut figunret omnium pt'icceptoru fummdm.'
q^VOMODO decem prae/ aptddd fepte pcccutt mortdlid trdbatur,
INITlS PMorptix dece,nue reduce dd fuut ddillx tel milita generdpecai tortt, fiquide nuüü eft peccatum «ifi quodeötra prdaptu fit dci. Ncfda enimdn cöffeÃuris expédiât tot dif Conftyuri, firentiis pecedtorum memoriam oner are, er facer/ dotemfitigdre, utfunt omijjjo er commiffio. dein' de corde,ore, opéré, j. quinque fen fus, 4. fex opera mifericordiiie,r.feptem fdcrdmentd,6.feptem pefcatd tnortdlid. feptemdona ,e,oóh)beddtudines,?. nouemdlitndpeccdtd, to. decernprjecepta tt. Jko/ decim articuli ftdei, iz. duodecim ftuéîus f^iritus. vitra hiecfunt qudtuoruirtutes Card, er tres Theo/ lo^cic.ltem peccdtd mutd, peccata eldmätid t« cceK, Ct ttnilc peccata in ^iritii fanilu.obfecro quid pro
X 5 df/l ijh
CONTIONESDE DECEAî P RAE. dejî iÃAconjùfio, zy' diftr^Hto mentisfltn higcob/cr Uintur,ut etiam ncceÃariu)» exiÃime/tt,nomina diÃ
' dumfctlicetKmpus,adobtundendumcüftfp}rcm,a!i pertufbädumfeipfum, iitmaiore atra, horum memo ria laboret,quà m contritionc meditctur.ltè ad alios etiä impediendu. Ex ignorätia docentiu i/k tumultus conÃff'ionu natus eÃ, cü (ofiÃio debeat eÃe breuis et dperta,ut cito pojÃit expediri utere^.
, pecata Igtnr peccaa mortalia primumaccipiamus,^itori( tnortaliaum numerus uideturexloan.ChryÃoÃnmofumptus.Hic de dicantur, ^nim Ãcptem gentes Canan^orü Deut .7. cxpoft/t 7. Cfi^uod non uitia,moraliteruolens omnia peccata fub ijs compre^ neeejjdrio ad bendi,magis ratione numeri feptenariÃqui eà uniuer eumnumcru fita[isfymbolum,quà mproprieatenominum. Nam toartätur, alÃÃeiunt o^h,alijnouem, addentcs, inobedientii et uanam gloriam ,tum alij diuidètesmatres infiliof, in Ãgt;edes genera,tom in partes integrales,Cf fubie ftiuasÃnÃnita ex Ulis deduxerunt, er maria pecam rü, inter! nihil de pratccptoru ucra inteUigètia folidti, Igitiernotantufeptem Ãunt peccaa mortalia,nifi uolïitaria diuifione, no neceÃfariaratione uel autho Pofjiint eÃe riate,ÃedpoÃunt tupauäora,tu pluraeÃe, fecundu pluja guà fe qdâuaria tropologza in feripturis oerurrerit, unde B. pic uel etiä Aug.induodiuiÃc,fcilicetigncacfeÃicr-fuffoÃa,id pauaora, cà amorè male accèden tê,et timoré male humiliante Primu itacp^ mortale pecatu eà Supbia,qui£ eà du Superbia. plex,Extcrior,qu£ in bonisoorporalibus eÃ,interior, qug (»
ET PECCATIS MORTALIB V I8q
in bonis f^iriütalibus c^,crilt;ieofemper eà cons trd primu minidtu.çxuodpatct,quia n5 habere niiü deunt,hoc eli,in nullo confidere,f)iiiccrt,gtudere,de le^ri,frui,qu4m in deo jolo . (^t jipirbia nunc in diuitijs,nunc in uiribM,nunc mi jorjiïu ei uefttiu ,nut iw potcft/iit zy honore,nunc in nobtliace. io n) intus in fapientia,arte,ingemo,iufticia, uictute, janébmte cofidit, placct.lîdc bona créât a eoaâu coles,qui foil deo debetur. Siqutdë fuperhire duo importât. Pr mu, fibi placeretÃoindu,alios fr jhdire, idea includtt ua Supbireud/ tiam gloriamtntus,qult;e frerupat frras,eopeiorefr. glorid idea frperbas dumfibialicuiusboniconfctuselt,non i^edudit, in illo deunt colit,aut gratias agens in cum refrrt gio rifrcando,fed liât m reipfo,delcëhtuf friper fe,O' ei uanei'eit in cogtntionibus, tunc frmul aduertit eum, qutalianä habet,quentcum frbicomparauerit, neaf fariofajitiit, o tunc didt,fe e(?e aliquidjiHuni nihil. Etintpletur illud Ro.i.ditentes fe fapientes ftulti fadii funt.ita dicentes(frilicet intus apud jc^friuflos.pul* thros, diuias oc. miujli,foedi, pauperes fafti fiint, ' Apoc.f. Dids,quiadiiieS)Uni C? locuples, o nefris quia Pauper es.o mifrrabilis, O' nudus.
Sic itacp f'upbid fubfrdlta no eÃ,nifrubifefe uilio Superbid. ricoparauerit,uelut dejurfunt ad inÃma deÃiidens.
Econtra humilitatis fubÃanlia nocÃ,nià ubi,fe/ AlodeÃü. fe nteliori comparauerit uelut furfrm ad fumrna fuÃii dens. I pair quatuor pedes habet f uperbia, petulcus i^iCcrajfusuitulMjfrilicet.
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4 Jgnordittii
CONTIONES DE DECEM PRÃE. ignorantid mdUfui, Scicntia boni fui,
(dci
Qndtuor ylt; Hfc efilgnordntia «ftd/ buscoÃdtfu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^fuif()fiuf,
perbid. Ignordntid boni dlieni, Satnttd ntali alicni.
Hutut quddrdticontrdrium habet quatuor pedei ljumilitdt!i,f£ilia;t,
Ignorantid boni fui, Sdentia malifui. fdei
Hicejl cognirfoKm?
.. iigwrantid maltalieni, sdentia boni alieni Ad fuperbiS i^tur non opus eft,ut con jitedrii,te pronum ejfe iclinatio no adfuperbiam. Quia femperfumusfuperbi omner, fdcerdoti nec uUus omni fuperbia caret. Sed tantum,fi obedieris confittada. conmpifcenliteeiuf, cr oonfenferis, uerbo,opere uel corde. Reliquum deo queren du nt, ocmlto gemitu, (onÃffioneabfcondita in (ttbiculo,ut ipfepergratiam fuam malum iUud radicis antiquie deflruat.
Diélii efl de f uperbia, quom odo prohibita fitfub primo priecepto,eo quod initiu peccati fit fuperbia, feu quod idem efl, initium pfiiatiapoflAtare a deo, fcilicet fibijpfi idolum fleri, ftbi pld(ere,in feipfo def le(iari,potius quam in domino, acfic alienumdeum colere in femetipfo, quod eflgrauiffimum Gf pri-tnum peccdtum, Hat nemo fit ex A dam quamdiu uis uimut,quinon aliqua expdrtehancin jcfeidolo» Semper ge/ latriamagat, ideóquefemper ftbipanitendum cr gemendunt
ET PECCATIS MORTALIBVS. I8I gemendui» de fui plâcentiti. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mendut» de
N une de audritià diecndum,^Uie eft,(upiditât,w fui placëtùi, dixie^ue omnium milorum,fecüdum Apoftolum,eo i]uod uolentes fieri diuites,incid uni in luciueumdiit/ bol!,Cr mula defideriu tnuiiîict, ez noduâ.
Hoc uitium fiih duobuf prtetrpiis prohibetur, imo fub tribus,fdlicet fub.r.iüotNon fitrtumficies.EtuU tinto,Nôconcupifces rem proximi tui. Et fub primo. Cum enim fub.r.prohibeaturomnis traiiatio rei alie n£,ut diâum eÃ,cr pneaptumquodlibetfUt diÃunt etium e^,eft ia, fpirituale, ut non tantum opus et fin (lu çy Ãlilt;ityritmos,ideÃ,opera,uerbti,fign(tpro» ]iibeat,fed etiam radicem C3â fuccum,id eÃ,cupidita/ ttm ex qua talia ueniunt,manifiÃum eÃ, auaritià fub fiirto prokiberi,cum eadem fit radix ty fùris ty aua ri,feilicet cupiditas. Item ciî fub ultimo probibeatur ad literam coneupifeentia rei proximoru,mMififlietn eÃ,â¬tiamfintem(y caput buius concupifeenti^e pro* hiberiin Ãgt;iritu:fed b£c eà auaritia.ldeoomniüpro/ prijjfime,ultimum pr/eceptum probibet, ultimu illud cy uiuaciffimiim omnium uitium, quod cum fenefceit tibusitmenefcit,cr cum morientibus uiuit.
Verum Apoflolus Paulus Epbe.s. fuo fenfu aîti/ us îticEdens,dicit ; Qtiod auarus fit idolorum feruus, A.uarus ido^ id eÃ, eultor, ac fie fub primo mandato illud ponit, feruta^ quod etiam fiât Barueb.^. Qui argentum thefauri/ zant,cy aurum in quo confidunt homines. Et Pfal.
77. i« jfiiritu dicitâ.Et feruieriitfi:ulptilibus Canaan.
Z i Canaan
CONTIONES DE DECEM PRAE.
Canaan eà neg}äator,quorumÃulptilia^quid apti'-Vi,quà in monetae,er numifmata, aafa anrea er arge tea,domus,eraliai poj]ejfiJnes,pgniÃcantfDeni(p ideo in legeponjfimum prohibemurjà bricare Jeos au teas er arge KOS. Et prima idololatria populi in aura faih eÃ,fub aureo uimlo:fed er maiciaÃmilicertem pore Hierobcamfubuitulisaureis. indereäe Apo Ãolus,aurum,ldolum inteUexit,audrum idolorum eul torem uocans, er in Latino non paruam habent mm fonätiamaururn er auarum,auri auro,auariauaro, unatantum litera différant, ut aurum abauere dis
Omne pte/ catuefleon/ teiKptiu dei.
äuideatur. i^tur ApoÃolus idololatren auarum uo cans, eoipfo fatis exponit primum mandatum, quod ear hominis 'nifolumdeum conÃJeredebeat. Nam eodem ÃenÃt er gulofos er libidinofosdidt ej?e «c» iris culmres, quorum deus uentereÃ, inquit. verum iÃo fenfu omnia pr^cepa [unt wj primo prateepto, tünquam ineapite fuo. Namomnepeattturneà conr temptus dei, ac per hoe ipfum contra primum pr^ee/ ptum, nee poteà aliquod pritceptum l£di,nipi fimul er primum hedatur,quad continet omnia: quia dei ua luntas in omnibus offènditur,et poÃponiturnoÃriegt; ac [iedeus no colitur,immo aÃusproeo colitur,pro^ prie timen audritiam contra illudpofuit ApoÃoluf» quiaima^nibus illa deleóhlturduri er argenti, mub turn Ãmilis uer£ idololatria. Cetera atitemnon ita ffmulacra , er imagines bafcfBt. iJfo redeundocons cludamus, quod nullus pure uctatt auaritia, fiait didb^
ET PECCATI5 MoRTALIB VS. IS» Ep.C Hifrc. ontres d maximo ufquead minimum fec^uuatur auitritiitm,beatus qui minus. idarco fequi Tnclinittia tur hanc indinutionem corruptie naturie,omnes opor corruptie «4 Irt gemcrecoram deo, fed no nifi opus eius internum tur£no faxv uel externum confiteri coramfacerdote. Et qui dice- doti,fed dea retfe uactuttm eÃecupiditate, magna certe jitperbia conjitenda, fibi arrogaret fummam puritatis perfê^onem. Ideo bead qui lu^nt, quoniam lugendi materiam habent in feipfis,fuperfeipfos,ut dominus dixit ad mulie-rcs fequentes. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;....
Terdum mortale pcantum,ejl luxuria,cuius des fat(s diélte funt fub fexto pra;Åpto,Non mÅcha/ beris: c nuîli dubium,quin iüuc pertineat,ideo indi/ talfe id fuffidat.
Quartu,Gula,foror,imo irritamentum,^^ pro/ Gulafub fe» cus,z:/ mini fier luxuriie,ficut nbsp;nbsp;EthnicusdidttSine xtoprMpta
Ccrfre ZSquot; Brffcbo fciget venus, Hoc uiliu Apofiolus Phi.^.fub primo mandato locat,diosns:Quorum de/ us uentere/î. idem Roma.KS. facit. Huiufmodi non Chriflo, fed uètri fuo feruiunt. Poteà autem fimplici ter fub.o.prtecepto poni: qa ubi libido prohibetur, ibi certe omnis occafio Ãmentu libidinis prohibe/ , tur.lnter omnia aüt Ãmcnta libidinis, mdximu et Ãr tiÃimuefl^la,cuiusradocÃ:,quiainternu,eteteraut . -alÃeifius, colloquium, auditus,taólus,funt externa, Gula autë in flat ucnas,amp;prouoiat totH corpus ad li/ bidiné, CZ gêtilis Plin, didt,libidine portemfam feqpoflebrietatem, Elb,Uiers/, ad Eusio.çr alias didt,
CONTIONES DE DECEH PRAE. diät,nihil itn monerc Iibidinem,fia(t dbum MigeÃu, ideogulofuSiUolensfe traditinlibidincm. Sic etiitnt Croaum er pigritia,fomnolentiit,Ãratimollitudo, alii libidinis tnandpia, prohibita fine dubio inteüigendum eà ibidem. BtinÃgulofuifisitim oca Mpetur laborc multo,inuiihl apietur libidine tia Uierofty/ tiUdtione.vndeB.Hiero.véttrmerotefludns,dtodef mm. fournit in libidinem.vide t^uomodo libido fit quodif modouelutnaturalis fÃumd^lte^ficÃtmuf naturale igriii,cr ÃâMwM nouiter infitft uin!,Gr buUitio Ãruoquot; ris aqua. Q^ishac prohibere poteÃ, nifi fumma uiolentiaf
Quierg} pracipitcaÃitatemjinedubio et medii lUtdia ad at aaÃiatis praaÃt,utfobrietatem,uigliamÃaboremf fbatem, arationem,le^onem,meditationem,ftudium, ojficili in proximum,frigus,teÃum,pauperiem crc.
Hie tumen notandum, de uomitu multi fibi maiof Temconfâentiamfddunt,quà m deipfafuffufione CT ebrietAte, ficut multi mags poUutionem not^rnam, quà m ipfamaufam eius,eogtationes,crapulasci^ pon yomitus e» derant.Sed Årte uomitus non eà res mala,nec pecatf idefi. turn iMiquam,aim uelÃat inuito^uel cum dolore.lddr co non folum non Ãtgiendus, fed etiam quarendus eà uomitus ebrqs, ut Eccle.?«. Si coaâus fiierts multum bibere,furge uome^et reÃigerabit tc,cr no addn tes corpori tuo inÃrmitatem.Vloc confilium fapientis aaepandumeÃjCr non fine ratione.Quiainquit^re Ãigeraldt te fid eÃfdüeuiabit,Valet enim ilia exonera tio,ut
ET PECCATIS MORTALIBVS. I8gt; tia,ut non Ui infientur ucn£, amp;nbsp;furgat pruritus cur nK,difm ficiliusdigeritur,quod ttiinusremJnet,Me/ hui efl enim uontitu euudere libidinem, quim opple» tiont fubire libidinem,
Secundo,qui(( infirmité corporis uiatur,ut lnfia fupitis amp;nbsp;omnium fenfuum cy uirium. Qu.i^ intern non miiuspecatum putet,totumcorpushedt fuffufia ne ey rctcntione,qudm uomitu ab eo pericuto libertt' riivitum enim abbreuiaremiius malum ejl,qudmuif mere.,imo ttomerc,nutlum malu,fed replefj'ete,et tw/ ^rgaÃe,ut uomitu egeas,malum eÃ,.
Et utinam fub praapto,cmnes ebrij Zy fuffufiuo mere cogerêtur,lbci'o tundemhorrerent ebrietatem, dum feirent fe äto oportere uomerequodbiberent, i quanquam zy modo co^ntssr minQre^zy uentrë Ãol nerc,nihil tarnen mouenturexinde. Quod autëferi ptura dliquando uomitum reprehendit, ut anis reueif fui ad uomitum,Et Efa.MenÃerepletieuomitUfmttl ligitur de uomitu boni,zy Ãalutaris uerbi,quod retins re debuit.
Tertio, Si uenenum, aut aliud noxium aliquod bh tens, fine pecatto uomit, cur cum peccato uomit,qui uinum,aut potum alium ia bibit,ut ueneno fimile no tumtntum infèratilÿturcofdentia eft habenda inftin dendo,nö ejfundëdo, cum ibi multis malis feruiatur contra praceptu dei, hic uero multis bonis contra nuh Ium, immo pro prieatpto dei.
Spedes amp;nbsp;diftirentids^lis omitto, quin nöfem/
per
CONTIONES DE dECEM PRAÃ, Guw non perfunt peanta mortalia.Siquidemnec tpfd ^htfent femper pee/ per cà peecatiim mortale,imoraro,nifi(ïtnjtt.
Quinta mortitle,eà ira,qu/e fatit fub quinto praa frd.
llintdia Ãib nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inuidid, qu£ non deiuit diÃingui ab ira^
quinto prxcc ^â^tquot;fâ(ffihil,nià tnueterata ira,ficutB.ÃuguÃ,in re pio continet iracrefat in odium,(d^trabemÃdatdeà tur, fricn^Nam ira eà reces uirgula. inuidiaeà arbor et trabs magna. Igitur cr hxcfub quinto pra:cepto eà authoritateloann.ApoÃoIi,Qni oditfratrem fuum, homicidaeÃ.
Acedia. nbsp;nbsp;nbsp;Septimum eÃ,acedia, qua eSï tadiii boni,pigritïa
autd^io. Grace,qua eÃduplex, una in cultu iOo figu Exterior, tiuadei ce exteriori,ut fuiit,ecclefiam uifitAre,ner/ ba dei audire,orare, legere,meditari,cät!tre, erÃe efl prohibitum uitium fub,^. mandata, Sabbata fan/ Interior, âifices,ut fatis patet. Alia efl fubtilior O' interior in toto,c/ omnigenere feruitutis dei. Et fie efl nihil aliud,nifi inceptaiuÃitia Ãduda, er proÃeiendi net gligentia )kre in uia dei^tepefeerc,fecurum fieri,timo Viiiumhypo rcmdeiremitterc. Dequouitiohypocritarum, toa crytarum. fcripturaloquitur. HacenimfiätiuÃitiarios fecus luÃitiarq. nbsp;nbsp;ros,ante quorum oculos tfon eà timor dei,^^ auflrü
tur iudicia dei à fade eorum. H orum fiant nouifli/ ma peiora prioribus, quia inuenit diabolus domü eoc ornatam,fed uaeantem er featram,idco ingref Utant tbi. nbsp;nbsp;fi habitant ibi. O 'horribile uerbum nimis,quod habt
tant ibi,quia induranturjqui eiufmpdifuntpoflincc/ ptatn
ET PECCATIS MORTAIIBVS. IS4 pt4m iuüittitm,longe magis quà ih prias,ut expenen tia uidemus, qiiomodo nihil mouentur ad omntA (jult;e audiunt,fenon angieredîtt, C? faffifuntuere pro/
geniesuiperarum, ignt inextinguibiliprépara ta. Igcur hocuitiumlubomnipritcepto comprehé ditur,eHm in quolibet fi: profiaendum.Scd ne/
, fcio an fitcoÃtendum.Credo quod no, qa ejî jÃiritualis deÃäus^deo fo'.i,qui er folus ibi mede ri dpe/ ricnius.
SpiritMlit defiâtis non debet eöÃte/ ri.
SERMONVUl DE DECEM pr^ceptis ad populum Vuitf tenbergenfem, Einif,
praefatio.
ÃPOSTOLVS PMlut'R0.ir,def finiturus ChriÃiMorum (bhtiii di at: Frtitres ^utecïtc^ fcripta funt, ad nafiram doArinaui fcripu funt, ut perpJtientiam cenfolationettt soiatid no^ fcripturarumlfemhabeatnm, Inquoapertcdoat fo flra è fcti/ latiit noUraè fcripturit fan^s ({fe petendj. Scriptit putris peten riefanitteauteingemina coitfobtionis tropouturt» tur^dum dutu intJ^nes rerum fitïuberrimi tcmperie tnixtlt;tsproponufit,iiMltirumuidclixt bonarti. Simt EcclefiaÃicm ftpicnsdidt: Jndienialorum,me/ fitoreÃo bonorum, v in die bonora^ mtmor eÃontA lorum.Sdtenim fpirituÃanäus talemac tantameÃe hominirem ^uancu^, qualis er quantit etutinipfo Mluerit opinio,quodenimuileer tuhiliducitar,p4 rum quo^ affidt, feu amore,fiueniat, feu dolore,fi recedut.Ãeo id omni Ãudio comtur, ut hominem à rerum opinione craffèóht auoeet, Quod ubi efÃarit tam res qutelibet funt 'mdiffirentts, Cum auttm blt;ec auocatio potijfimum uerbo fiat,quo transfirtur opinio à re, quit prtcfenter affidt,in rem qua, uel abfens eÃfUel non affidt prafens,opt!mo iure,non nifiper fcripturarum oonfolationem habebimus,qua nos in die malorum auoeutad ffednnda bona,qua, uel pra/ fentia,uel fittura funt, fimul in die bonorum auoat, ad ffie£hnd4mala,yerü,uthac duo ffiedra e? ima
PRAÃPAÃIO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ISf
^H(s rnelius capiarnus^ Dabimiit uniciiiij^fuät para duilîo^ tet,feptem.Pfiar intago^habebit niala^^Uie coitfidea nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
i'entur:PriiMdiintrafe.Secundoiante(e,Tertio,pofi fe^ Quarto,iuxta fc infittiftro lt;nbsp;QüirttO, indcxtro» Sexto,in fia fe^ Septimo, fupra»
LTBELLVS
CONS OLATORIVS PRÃLA/
borantibut lt;2quot; afflifhf in hac uita, quent TESSARADÃC ADEM infcripferat author *
CAPVT PRÃMVM DÃ SPECTRO
primo,^«od eà malum internunt
O C tatum eÃ, amp;nbsp;uerifiimit, Ãue id credat homo fiue no,nul lum effe poÃe in homine crud/ atü tantü,qui peffimumÃt ma-lorà quit in ipfo funt, adeo tut longe plura or maiora inipfd mdla,quâ (jua fint it ⦠Si enim fuum malum fentiret, infirnum fentiret ,namin- Homo in fe firnum in fiipfo habet. Quierisijuomodoidicit Pro inJcrnumbM phetatomnishomomendax.Ptiterum:vniuerfa tia j)gt, ttitas omnis homo uiuens.EjJeautem mendacem er Mnumfeü effe uacuum ueritate et re ipfa^atfine uè
A ritatt
CONSOLATIO PRO LABO
ritiite amp;nbsp;re ipfa effe, efi pne dea fjje, C7 nihil ej^e^ QSÃdfitda/ hoe Mtem efiintnÃrnoGr d^mnatum ejje. idea dem niifericorditer nos cajtigiinSileuioriimala nobis a^erit^es- imponit, fdens quodfi hominem in fuu nus lum deduceret ai^nofcendum,mox in momento feriif ret,fed nonuUos hoc guflaU'ededit,de quibns di dtuKDeducit ad inÃros,cr reducit. Proindc reékdi ria maUinttrni.Etapofivlnsheb.ii.uocateasdifeipti (orj^ra , nasdei paternas,dicens:Flagellat autemomnemÃ-lium quern recipit,quod Ã,dt,uthis flageUis or par/ uis malts expeUat magna iflu mala,ne quando ea fen tireoporteat. Sicutprouer.zz, StultitiacoUigataesl in corde pueri, fed uirga difdplinie fitgabit eä, None Cypij parentes plus in filijs dolent, ft fint fùres, aut inAli,quâ tf'ulnerati, immo ipfimet eos exdut,^/ fan tiant ut mali effe nonpojfint.
Quid ergo obÃM.,quod hoc malum uerum no fen dturfNempe, ut dixi, deo difÃonente ia Ãt ut homo non deÃeiut, fi fua mala penitiffima uideret. Nlt;lt;»i abfeondit ea,uolens fola fide ea cerni,dum ea indi» at fenfibiti mala. ïaq;indiemalorum memorefto bo norum. vide quantum bonum fit, no no fie totum malum, huius efio boni memor,.e:j- minus cruciabit fenflbile malum. Itarurfum indie bonorum ,memor efio malorum,idefl:,dum indolens esuerorum muâ* Jorum, in hac indolcntiagratus efto, cj- memorare uerorum malorum, turn fiet, ut minus fentias fen» filgt;ilf
kANTIBVS IN HAC VITA. 185
fibile ntalum. Cldret ergo tn dion tti ejje in bomine In bomitieîn femper indolentidin qud dolorem in hdc uia, no quod dolentid mdf non prüfens fit mdlutn totum, fed quod opinio cr df ior dolor^ fèihis eius no fit per dei ionitdtè,qui dbfcödit ipfunt
Eine uidemus eos quibus ddtum ejl fuum uerurit »ttd lum intueri qudin dtrociterin feipfos ffuidnt,qua nihil ducdnt,qiticquid pdti poj]unt in toa uitd,moda infêrnumfuum non fentidnt. ita unufquifq^Ãeeret, fi^il fentiret,uelcrederet frmiter mdlum fuum internum, j^onte dduocaret externd mdld, luderet iit eis,dtq^ nunqudm triflior eÃet,qudm dum non habe/ ret mdtd,ficut nouimus quofdd fdnéios Ãcijfe.QUd/ lisDduidpfdl.6.
Igitur pritnd intdgocofoldtorid efifibtjpfidice/ re,nondum 6 homo fentis mdlum tuum,gdude,etgrtt tidi dge,quod non fentire cogeris:dt(^ itA malum com pdratione maximiIcue fiet,hoc eÃ,quod dlij dicunt: ionge peiord,etidm inÃrnum meritus fum.Fddle qui dem dii!iu,fed intoâerabile fenfu,
Ate^ hoc mdlu quantumlibet ldtedt,nimen fruâus fuos prodit fatis fenfibilef. Hifunt timor cr incertitu-do trepidiec5fdentilt;e,qud Ãd^s impugndtur,dumho mo nefcit, dut dubitdt, dn hdbeat propitite deum,qui fruóhis unto dÅrbiorefi quanto Ãdej inÃrmior. At^ hdc fold infirmitdf digue perpenfa, ctifit fÃiritualis, lo^ pTiSponderatcorpordli, qua Qr leuiffima reddit fuicöparationediligenterÃ^bt,
Prdttr hdc lt;(4 interna rndla pcrtinet tott ilia trar
A t- gadia^
CONSOLATIO PRO LABO gÅdw,q«lt;«M Ecclefidfl.defcribitfUbi loties uanîtatc ft affli^onetM jjiiritus commémorât. Qijot enim eon filitt frujlrtt cdpimusf ijuotuotit noflraittuduntttrf quot uiicmus Æ quotciudimus,quie nollemus Æ At^ue biec nbsp;nbsp;nbsp;qu£ ad uotum cedunt, cotitrlt;i uotum quo^
eedunt tùeo nibil integrum atq; perjiihim eÃ. De« iwde blt;fc ow»M tanto maiora/unt,quanto altiori loea Cr ordine quijÃiam federit,quem necefje efl pr^ cAt teru in eadem re laborantibusflon^ pluribus cr mlt;t ioribus igslibus,fiuiiibus ,procetlis agitari, vt reâe pflil. loj. dixerit: An imalia pufllla amp;nbsp;magna Gr re-H/c uilA ttn pt ilia,quorum no efl numerus,in hoc mundi mari efl* fe,id efl,tcntationum infinita nomina. Sede:y lob,7t uitam hominis ob hoc tentationem uocat.
Ktec uero non idea mala non funt,qttta minus fen tiuntur,fed quia ufucr ajfiduitate uilueriit, ez affè-âus atc^ opinio iw his detritifunt, operate deo.ldeo rara potius mouent qute adbuc nuUo ufu didicimtu contemnere.
Adeo uerum eft, uix m itlepmam partem noftro-rum malorum nos fentire. Adeo deni^ ueru eft,mala itoftra non rei ueritate,fed opinione cr affèéht no» flro mttiri,fentiri,aut nonfentiri,
CAPVT SECVNDVM DE SECVN do lpeâro,quodeft malu futur u, flue ante fe.
Non parum leuabit prafens quodcuc^ malu,fi ad fùturauertasanimü,qute tot cr alia cr tS afunt
RANTIBVS IN HAC VITA. r8gt;
ta fuut,ut huic uni datut fit magnus iUe er unut prin dpalium afjiéiuum,^ui timor dicitur, diffinientibus Timor,' quibufdam,guodtimor fitafjôélusdefùturo malo, Vt er Apoflclus dicat Ro, u, Noli altum fapere ,fed time.Hoc malii eo maius eft, quo incertius efl, quale er quantum fit füturum.lta, ut uulgo quoc^ prouer tium ceratunNo eà uüa atat fcabici etiam fuperior, ^ulla ftos quod tarnen puerile atq[} adeo wÃntile malum eB, f^itbieifupef Adeoänullisnulliuf hominit malts uUiu hominumli ^ior, bere ficurus eÃ,fed quiequid patitur homo, pati po,^ teà er alter,Nuc pertinent omîtes hiflori^e er tragoe die omnium feculorum, omnes querele totiut mundi, hue quod quidam obferuarunt plufqua trecentunoa mina morborum, quibus corpus humanu uexari po teÃ. si autemtot morbi,quotalij putas erunt cafusre rum,amicorum,tädem ipfius animi, qui omnium ma . . iorum principale fubieà um eÃ, trifiitie^ ac malo/
rum unicum receptaeulumt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rfcefW
Augefdt uero maloru uis er fenfus,quo maior Ãe titer digmorÃAtus,ubi inopia,ignominia, et omnia indigna,cumetiam fubito poffintaccidere,neceÃe cÃ,utficut tenuipendent omnia filio,Ãrmidäda fint omni hora,non fecus ac gladius ille,quem Dionyfius tyrannui fuper caput conuiue fuifufpendit.
Korum autcmquicquid non acdderitjprolucro habendum eÃ,ac non paruo fjlatio eius mali quod ae cidit : ut etiam hie cum Bieremia diccre cogaris.mit
A 5 fericor
COSOLATIO PRO LABO Dei miferi/ feri(orditedomini,quod/ionfugt;»useon(i{mpti.NdiM cordid ergi ^uici]uidillorurnnon4cadit,prohibent£exccl(âidex/ homines, non 4cddit,(iu£ uallat nos unditjue tanta fèrtitu/ dine ( ut ïn lob monflratum eli ) ut Satan ey malet indigneetiam firant, fefeeffe prohibits. Proinde uidemus t^udmdulciter fitamandus dominus, tfuoti es nobis t^uid aedderit -, nempe quod unico boe malo nos moueat amantijfimus pater uiderc, qtiot inÃtnt mala,quie nos petant,fi non ipfe ob/i(tret,acfi dicat: Satan cr cabos malorumexpetit te,ut cribret te,fed terminum marb, amp;nbsp;dixi ei : Hue perues nient cr cöfringentur tumentes flu^hts tui.Sieut di-citinlob,}s,
Verumefto,nuUuin eorumfit uenturumÃrte,fic MjsrsteTribi deouolente,fiitemilludquod omnium terribilium liumaximu,. maximum dieitur,fdlieetmorseErti/fime fitturaeÃt CZ «ibii incertius bora eins. Quod fane malum tan/ tum efi,ut uideamus multos homines etiam mm omni busprtedidis malis male uiuere, quaillis Ãnitis,fe/ mei mori.At^ huieuni ,cum cetera contemnat,feri/ ptura quoej; aeoommodattimorem, dieës: Memorare nouiÃima tua,Gr in sternum non peceabis. Hue uide quot meditationes ^c^uot librifquot nwdb ^uot remè/ dia fint eögeÃa f ut hac unius mali memoria peecatis dbfterreant, mundumcontemptibilem faciant ,paf» fiones amp;nbsp;mala alleuient,amp;tribulatos eonfolentur, eomparatione tam horribilis ZJ magni, fed aliquan do neeeÃartj mali, ijemo efi ([ui non omtu'ttmala optet
RANTIBVS IN HACâ VITA. 188 ^ptet ftibire, Ãi per ca liceret or mortù MAlum euAde tf.Hoc [AttlH qua(^ timuefHitt, boc Chriflui cutn pA itore or ftn^neofudore fubiuitM,ut tnifericordtA diuinA tuiüo tMiore negatia atrarit pupüattimes an fgt;rare,quÃm in bac mAlo.,ut uidebimus infrA.
H£e omniA uero communiAfunt omnibus hominid b!{s,ficut O' communîA fAlutis benefidA in eifdë mA lis.Cteterum ChriftiAitisitouA aufAeji, timendifùiu ri mail et propriA,quA omniA mala pradidn Ãdlc fu peret.Hiec eft quam Apojioluf pin^t. i.CorJo. di-cens: Qÿ.iÃAt,uideAt ne cAdut. Adeo hbricA uîa cft, ddeo pocens eà hoÃis ArmAtus noÃris proprijs uiribas noÃtr (id eÃ,(Arnis O' ommunt Affèb'Honunt ntAlAru pruefù dij s) flipAtiis infinitis mundicopijs tdelitijs O'uolua ptAtibiis à dextrAfAj^eriatibus o hontinumntAlisuo luntAtibui ÃfiniÃrA,prtetereAnt,quAipÃinÃru6hÃi^ KUS eà mille tnodisnocendijfeducendifperdendi Arte.
Itt -, ut ne momenta quidem feeuri/imm de hono propofito noÃro. CyprtAnus multA huiufmodf ChriÃtAno commemorans t« epiÃola de mortuliate docst opftt»/ mors optmn/ dam effemortem tAnquAm fubuentricem uelocem ad da. euddenda hAc mala. Ac uere ubi Ãerint bonicordes hij homines q bi«c pericula injïttttt trtjèrm digne ani mo trditAnt,uidemus eos contemptA uitA et morte,id efl,omnibus malis priediffis,optdre folui,ut hoe ka/ lopeaAtorum in quofunt,ut priore Ãjeftyo diximus, O' in quod cudere poëttâ¬,de quo nunc didmus fimul foluAntur. Bt [unt [dnè hie du^rAtionesiuÃiji'imie,
non
CONSOlATIO PRO ÃLABO
Ko» tÃtum mortis cptMd£,[cd Cf'omniît malor^oatt temnendorum,ncdum uttius mli kuitçr ferçndi fi mi dcderit dominusgt;ut eis promotie4tur,do)wm uti^ deiefi eismoucri.Quiseni reétechriflianusno opat etidm mori, nedum inÃrm^rifquittideahacfentiatf fe^dum fanus uiuit, in peccatis eÃ'e,^;^ cÃtinue inptu/ rarucrepoÃe,cr iiuotidicrt{crc,ac fic contre(tmitbf tiff'imttmamabiliD'imipatrisfuiuoliintitttm fine in/ termiffione ftgere Hocenimindignutionis ^ftnçy Paulus Ro. 7, eommotus cum fe non agere bonum^ quod uettet,fed malif quod nollet quieftus fuiffet, ertt clamauit: inÃlijc ego homo,^uis me Uberabit de cor/ pore mortis huius/Gratia dei inquit,pcr lefum Chri/ fium crc. Parum diligtdeum patremfuum, qui non prlt;eÃrt mortis malo,boc pecaindi malu,cum iüe mof Deus cur no tem in hocordinarit,ut hoe malum aliquandofiniat, bis morte Ãi, eificmorsuitjeaciullitiieminiflra.pequibuf inÃa.
CAP VT TERTI^M de SPECTRO ttrfto, quod eà malu prteteritumtfeu poà nos.
IN hoc eximie priC cateris luat dulcis mifericor dia dei patris potens nos confotari in omni angu Manus dei flianoÃra.Nec^enim prafentiorë manumdei fuper quädo pr£- fe quilibetfentit,quam du récoltât annosuitit prate fetiffimafen rita.DidtB. Augt.Si homini dareturoptio,ut aut tiatur. moreretur^aut prattritam uitam iterum ageret, fiitu rumeÃe ut mori eligeret, tanta O'pericula crwrfU uiK amp;nbsp;fgre nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^fententia ue/
riffima
, RANTIBVS IN HAC VITA, 18^ fiffinttt eÃ:,fi digne penfetur,
Hic enim arnere licet,quoties fine fuo fludio,fine Kr4,imo citrd cz contra uotum multa Ãcerit,Ctâpäf fui fit,quorum adco non habuit confilium, antequant fierent,attt dumgererëtur,ut finito opere, fecummi rans,tum primum cogitur dicere'.Qjiorfum hcec mi-bi celfcrunt,qu£ nec co^aui, aut löge alia co^taui, Ita utuerumfitprouerbiu:Homoproponit,deusau/ Homo ;ppor fern dijf:onit,ideft,in diuerfumponit,er aliud quam nit,deus dir bomo proponit, efficit,ut uel wi hocuno ne^re non j^onit, poffimus, uitameraäiis noflros,non nojtra prüden tia,fed mirabilipotentia er confilio er bonitate dei fitiifc^bernata, Hic perj^icitur quoties deus nobia feum ^erit, ubi nec uidimus,nec fenfimiis.Ac quam uere dixerit Petrus:!pfi enim eà cura de nobis oibus,
Ctuare p non effent librineque fermones, tarnen Vitano^lra ipfa nofira uitaper tot mala er pericula du{h,,fi con diuinam bo/ fideretur,abunde nobis diuinam bonitatem commen/ nitatê nobis dat priefentiffimam er fuauiÃimam effe, iit qua nos commendat longf ultra confilium et fenfum noÃrii, uelut in fin» fuo,portauit. Et,ut Mofes Deut.32. dicit: Dominus m fhdiuit eum,quafipupillam omlifui,drcunduxiteü, erportauit 'm bumeris fuis.
Atq^h'mcnat£funtexhortaliÃesilhe inPfalterio: Memo»' ^i dieru antiquoru. meditatusfum i« omw7 bus operibus tuis, er'm fallis manuum tuarum medi tabar.Memor ero ab initio mirabilium tuorti.Et mentor Ãii iudidorum tuor»m,er confoUtui [um. Htec
A Æ O-fimi/
CONSOLATIO PRO LABO CZ fimiliii hue fpeânnt omuh,ut fciamui,quodfi fittf pruefentemfüiffe deuiti nohisutdemus,quando uS agt; Deut fetup gtji[gt;t(mHS,nee uidebjtur adejfcj iMi quoque prtefeft f)ritfens,cre tem effe non dubitemus, dumabfettf nobis uidetur. dendus, i^jam qui in multis nexffttatibui nos fitte nobis fufa pit,etiâ in modieo,etiam fiderelinquere uideatur,n5 derelinquet. Simt in E.f(titt diit : Ad momentum Cÿquot; modieum dereliquite, in mifeïMonibusmdgnK ' , eongregibo te.
Dei pro Ito* jjjjà nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cursm hitbuit tot noâes
piscuriif dormientium^qtiis pro nobis folicitus fiât quo ties la boriiuimus,lufimuSiâ¬tomniti ilia infinita e^mus, in quibus nihil ipfi pro nobis foliciti fùimusf Aut quan/ tum eà tempus quo twflri curam habemusi Ipfe aua ruSf dum folicitus eà pemniam quarere, in quarëdo er agendo folieitudinemponat, neeeÃe eÃ. Itt mus quà muniuerfa noÃracura,uelimus,noltmus,ad deumfolum redeat, uix rarijÃime nobis noflro relir (h confilio,quod tarnen et ipfum ideo Ãdt dominus, uterudiatnosad agnofeendam fuam bonitatè,utali quando uideamus quantum interfit inter curam fuä, er noÃram. Ita fit,ut nos quandoi^ leui morbo alió' uemalo finat impeti,diffimulans fuain curam (non enimaliquädo no curat) fimul tarne prohibés, ne tot mala quoi inÃan t, undii^ fimul irruat, ut nos ficut à liolos ehariffimos tätet, an fua curie per oèm aliam Cura ttoÃra uitamcognitiie,uelimusnoscredere,crquiminuälis fmpotenf, amp;nbsp;impotent fit noÃra cura uidere. Quid enim nobä profumus.
RÃNTIB vs in HAC VITA. Ã90 profumiii,äut pojfemnsprodcifc ntnuita, quiunicu dolore cruris paruijfimo têpore curare nöpoÃutntis^
Qÿid crg} tarn anxij fumm inpunib unius peri/ euli,aut mdli,neceicurärelinquimus, cum, uita ipfa teÃi,at mails ab eo eruti {'imtis,et feruati fine noflro Ãudioflflniniiuiimnolj'e,eà operadcino^e,medtari Operädd -iw operibui eiuStC/' ea memoria cofolari in aducrfitn noÃe tibus.Qÿiautè ignorant,incurrent in iüudPfal.Zff.
OfionM no intellexerunt opera dei, ey operamanuic eius,deftrues eos,et no lt;ediÃcabis eos.Süt cm ingra/ â ti uniuerfie cura: dei fupercos intota uita habit^e,lt;iui in modico punób curä fui no ei cedunt.
CAP VT QVARTVM de SPECTRO quarto, quode(tmalüinÃrnum,feuinfra nos.
Ad H V C »0 aliuduidimus Ãoïbus malis,qu£ patimur,q,qdâdiuina bonitas tatatamq^ prig fcn^ fit,ut inter innumera mala qbus fumus in hac ui ta drcudati,â¬t penitus in eifdem incaro:rati,uix paucu la,necea omni têpore,finantur nos impetere, ita, ut quoduis malu prüfens quo pramimur,no nifi moitiéâ Malum ptamp;t torium fit lucricuiufdam magni,quo nos honorât de/ fens donum us,dum no finit nosopprimimultitudinemaloru in dei, quibus fumm. Quod enimmiraculu fi quis inÃnitis ichbux tentetur,uel uno falte aliquando angtturiimi gratia eB no omnibus Ãriri, miraculum eÃno multis fèriri,PrimÃitaq;eorumqu£ inÃ-a nos funt maloru, Malainfrd ejl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;alioru am uaria, nos,
turn indigna fi cofideremiu,qua plcd«»t«r petta»»
CONSOLATIO PRO LABO res,fidle uidcbimus qmnto tws lucro minortt meritif wftrispttttttmur.Qtiot ent l(tqueo,fùrat,alt;iM,ftrM gulanturfäutglädio quocj^ Ãriuntur,qui longe mino peatia Ãrte Ãtertit^qudm nosfia,ut iüorum mort f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;or miferia nobis à Chriflo quoq; pro f^eólro obijeia»
fuppluta w uideamus quid nos mcruerimus. Sic enitn bK ndeoobr Luci^j^^cum ei nuncidrent quiditn de Galileis quo/ t^unturpo Pilatus fdnguinem miÃumt cum facriÃcqs (o/ fpcciro. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, fei^ofjjit; p «fquod hi Gdliltei prie omnibus
Galileispecc!iioresÃerint,quidtalid pdififuntiNo dico uobis,fed nifipoemtètidmhdbueritis,omnes fimi liter peribitis.Sicut iUi deam cr oéh fuprd. quos ced^ dit turris in Siloit,et oeridit eos,putdtis, quod et ipfi debitores erant,prêter omnes homines habitâtes H ie rufdlemfNon dico uobis, fed fi panitentiam non hd' lgt;ueritis,omnes peribitis. Neq; enim cogare pojfugt;â mus mitiora nobis deberi mdla,qui maiord,uel fimi/ Ittxtd operrf liapecataoommifimus. Nequeiuflitid e^-ueritas dei vmcuu^ red propter nos iniqua cr mendax erit,que unicuiq^ iu/ xa opera fua reddere dt/pofuit. Si non ipfi preuene/ rimus cz pkemp^rMulomttlo patienter toleratofd/ tisÃcerimus.
In inÃrno uero et eierna ddmndtione,quot miîid funtqui necmiUefimdm pecatoru noÃrorum parte hdbentfquot ibi uirgnes,pueri, G/ quos nos innoceit tes uocamus^Q^otreligofi fda;rdotes,coniuges, qui tota uitd uifi funt deo fcruire ,cruno Ãrte cafu bpp in eternum pleéluntur^lleqf enim hic diffimulandam
RAnTIBVSIN hac vita. 191 efi. vna eft iuftitia dei in quolibet peccuto, tequaliter odit^cr diitnnatpeccutum in quocun^repertum fùe' rit. An ttö hic uidemus inicftimabilemdeimifericordia Ittitftintitiï/ quje loties meritos non damnaitfquMum quiefo eft, lis dei miftri quodputi poffumus,uel tola uitu udpan^mteternam oorditt» quam illiuno delink) meriti putiunturf nos interim lb beri multis adeodiftimulatis peantis jeruitti.Qj! enim hlt;ec deibenefida no eur(imus,Mt fi-igde leftimA tnui,ingrtttitudo e^, O' qu£dam incredulitutis infen Ittgratitudct fatiC duritid. Vrdteredhucconuehendifunttotinftde noflw, les,gentes,ludiei,inftntes,quibu{ ft dlt;ttd fttiffent ed quiB nobis data funt, no in inftrno,fed i« rÅlo eÃet» ac longe minus peanffent.Ndm ohoc jfeHruChri ftus nobis Matt.oboeulosponit, diccnsfVie tibi Cora Zaim,Vte tibi Bethfaidd.Quid fi in Tyro O Sidone fttthe fttiffent uirtutes, qute fd⣠funt in uobis, olim in dlido O tn dnere pcenitenfidm egjfent,ueruntd/ Men dico uobis Tyro et Sidoni remi^ius erit in die in dicq,qu.tmuobis.Vlt;e tibi CdpernauMquteufc^incce lum exdltdtit es,ufq; in inftrnum defcendes.Quici ft Ml Zodomw nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/uiffent uirtutes, qua ÃUsi funt de
te, forte manfiffent uf^in hune diem.'Verunttinië di/ 03 uobis,quid terra Zodomorum remijfius erit in die iudicif,qudm tibi. videmus ergo qudntumldudis O' Ldus O'a* dmorisdebeamus Optimo deonoftro,inquocunq^ntd mor deo 'm lohuiusuita,quod uixfttUd und fit eorttm,qua meri quocu^ »u tifumus,quaipfelob mdrieompdrdtOdrenamd- lodebenlur, rift
Cdput
CONSOLATlo PRO LABO CAPVT QVlNTVM de SPECTRO Quinto J^uodefi tnxlum finiftrum, feu adfiniÃräi HI C ante oculos ponendus cumului Hie aduer/ ftriorum cr malorum hominum,Gr t« ijs pri mouidendum quot mala non intuleruntcorpori, re= bus,fÃmie, animabus noflris qult;e uoluiÃent inÃrre, nifideodijponentt non potuijfent. Et quanto quiS in ÅîfiorelocofedetjClrftn« regnat,tanto pluribuf eiufmodi aduerfariorum infidi/s, machinif , oblow tionibus, ttntitionibus fil expofitus.ln quibus o~ mnibus prlt;efentiffimam dei manum Hat inttUigere et expefiri. Quid er^ mirum, fi uno aliquando tangt Impioru ad/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eovum propria mala funt uidenda,
uerfariorum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;exultemus, fed,ut compatiamur. Sunt au/
tniferia nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eifdem malts omnibus communiter expo'
â fiti, quibus nos ut in pr£di£hs j^eilris (idle eà in» tueri, verum inhoc nobis funtmiferiores, quod ex/ irafocietatem noÃram (tint, tarn corporalem,quà m (piritualem. l^ihil eà enim hoc malum quod patimur ad illud,quod Hit fun tin peardis, in inÃdeliate, fub ira dei, fub imperio diaboli,mMipia miferrima impie/ tatis cr peanti, ita,ut fitotusmundus eismaledia-retfpeiora imprearinopojfet.QUie omniafi digne uideamus,fimul uidebimus,quanto benigniore dei di J g'^^tione in fide, in regno ChriÃi,in feruitutc dei Moe/ti£ toleramus paruulum corpufeuli aliquodineommo^ qu£ iujto ac dum, quod in tanta rerum optimarum opulentia,ne fentiri
RANTIBVS IN HAC VITA. I^i fentiïi quidem oporteat: quin cr iüorum miferia,fic ddut,delitiiS debet ChrijliMo amp;â pio Cordt effemokfta, utfuas funt, tnokfliits,deliült;(s arbitretur. Sic enim iubet Paulus Philip, z.Singuliqud funt aliorumconfiderantes^nS quie f«4,boc enim fmtite in uobis,quod cf in Chri^ flo lefu.Quicum in Ãrmadei effet, Ãrmaferui acte 'IJ, pit ere. Hoc eà affeât pijf into nofiram Ãrmam in/ nbsp;nbsp;-!â '
duit,nofecus fe gerens in mails Hofiris,quà m fi fiia effent propria, ia fui fuorum^ bonorum oblitus O' ' exinanitus,ut omnino inuenireturin fimilitudinë ho minumfalt;^s,nihilhumanialienuM4feducens,tan tummodonoHrismalis onupatus.
Hoc aÃit^ animati o eo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;commoti,folëf
fanfh promaUs etiam inimicis fuis or are, o omnia iffifffid/ffie Ãare exemplo Chri^i, O obliti f uarum iniuriarum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
uel iuflitiarum,anxijeffequomodoillosliberetà ma * lis fuis,quibut incoparabiliter magis cruciätur,qu^m fuis corporalibus malis, Sicut de Lot fcribit fanilhs Petrus.z,Pe.z.habitâsintereos,quidedieindiëani mà itiÃä iniquis operibiif cruciabât.uides ergs quäu hic appareatabyffus matoru,et oazifo miferëdictco patiendijfimulparuuli noÃri mail obliuifcëdi, fi cha fitas dei in nobis Ãerit,q nihil nos deus pad pmittut adea qu£ illi patiuntur, Quodneroh£c nos leuitet tnouët,i caufj eft,qdâocultu cordis no fatis punis cÃ, quo uideremusquäa fitignominia et miferia hots fuh pcaHtoiaceds,ideÃ,ädeo feparati, et à diabolopof-' fà qnocötdbefcatadtnife
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;randaitt
CONSOLATIO PRO LABO tdndd ^cdë eoïu mloribut ecclefiarit pictteii iacent amrofis uuläbm, exeÃs ttdribut oculifiit^ tqs(^ membres ftnic amp;nbsp;putredinefoede iottfurupMt id ut animus exhorreat cogitare^nedum fen fits ftrat Ammdpeea intuerifAt quidhis lacrymandis noflrx arnisetfra atorit, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ttrn£ fimilitudinismonftris deus intendit,nifiiUt om
Ãos mentis noflrlt;e aperiatquo uideamus quanto horri biliore fÃecieamma peatttoris faniem et putredinent fuam oÃentet,etiamfi ipÃ: in purpura er auro Cr rtf jïx er lilijs agat tanquä paradià Ãlim^At quäti funt feecatores in mudo ad unit ittoru ÃtnioÃjrü coparatii Hiecfanè mala inÃnita, tit magnitudine, tu multitudi ttecütempainproximf5Ãciut,ut noflru,uel unumi/ nutiffimumnobisfolum Gr maximum uideatur. Sei age tncorporalibusmalisneceffeeà peioreÃntcort^ ditione,quà m nos. Q^id qult;eÃ) potefl eis dulce Gr pU re iueundumeÃe etiam à omnia quiC uelint, habeat, Confcientid ol)tineant^,quando cofdentiaeórït quietu effe wtt tnquuta, potefifAnefl malum atrodus^quà mmordax eSfei-etiie tumultusiDidtenim Efaias.j7.lmptj [icutjnare Ãrues,quod quiefeere nö potclî,Gr redundat fluélui eius in conmlcationem Gr luéhimtNo efl pax impijft didt dominus deus, itaq^ iUud Deutro.is, in iüis uide as'.Dabit tibi dominus cor pauidum,Gr deÃdetes ocat los,Granimam confumptam mlt;xrore,Gr erit uita ata quaà pendens ante te,timebis die ac noéie,Gr no ere des uita tult;e,mane dices,quis det mihi uefperumi Et uefpere quis mihi det maneipropter «frdis tui formt dinemf
, RÃNTIBVS ÃN HAC VITA.
iinem,cjuiaterreieris,zy propttr td qult;e tuKuidebrt t)cu!is.Ãreuiter,quim4llt;i malorumomniitdignoafa ftâi uideret,Ãiue inimicoru,fiue amiÅrum, nô fol» fuorumocgt;liuifcmâtur,ct nihil fepati fibi uidereoir^ Herum c?- cum Mofe cr PauloApolhlo a/iuaret ut pro eis mori liceret, cr anathemx 4 Chri/to fieri,ttc delibro uit£ de!eri(ut Ro.sgt;.fcribitur)quo iÃilibea rareittur. Ho« enini zeh et incendia Chriftus ardèf, pro nabis,cr mortuiis eft, Gf ud inÃras defcendit no Prodliorum bisexemplumrelinquens,ut Zir noiproaliorum mat tisiafimus foliciri naÃrorum penitus obliti ,immo uigiUfidunt» hoÃrorunt mpidi.
tAPVT SEXTVM DE SPECTRO efl malum dextrum,feu ad dextrâ.
Ad E Xtnï funtamici noflri,i/iquoi-u malis ^ofira mi noÃru malumitigarieüâ fanôius Petrus do Hg^ircdocc» «ti.Pc.T. Refiflite diabolo Ãrtes in Ãde,fcienteseaf dctn paffiones ei,quie in mudo eÃ,fraternitAti ueflrlt;e fer:. ita (y Ecclefia orat in precibus, ut exemplis fanéhirum prouocati uirtutem pajjtonis ear um imite mur, Cantatiji, omnes fanBi quanta paffi fint tormë !bt,ut fecuri peruenirent ad palmam martynj.
Ex ijMifeHJ uerbis cr Canticis Ecclefi£, inteUigi/ hitis famfhrum ÃflA,memorias,tepla,alt!iria,nomi/ na,imà gines,ideo celebrari cs- multiplicari, ut eorü texemplo animemur ad perferenda eadem mala, qu£ ipfi tulerunt,quar(ltione nifi colantur, omnif alius lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;B nltM
CONSOLATIO PRO LABO/ lt;K Uuf eorum fu[icrflitione non uäcet oportet, ut funi multi qui celebrant hcec omnia, ne malum quod fan exemplo et memoria fui fèrendum docent,Ãrantt Ãant 'que difpmiles eis,quorumÃflA habent,ut fimt/ ieiferent.
Verum longeommum pulcherrimehudocum eS folationis traäntApoÃolus Heb.a.dicens.Nonduni ufqi adfanguinem rcfhtiftii aduerfus peccatumrea , pugnantes, crobliti cjbs confolationis qua uobit tinq filijs loquitur, dicens : Ãli mi,noli negligere di fciptinam domini, neque Ãti^rn dum ab eo argue^ ris:Qtiemenim diligit dominus, caÃigat, flagellât autem omnen filium,quem recipit, in dtfdplina per» feuerate,tanqu i Ãlijs uobis fe offert deus. Quis enint, filius quem non Årripit paterfQuod fi extra difdpli nameÃis,euius participes Ãfh funtomnes,ergo adul ttri et non fliij eflisfDeinde patres quidem amis no^ flraeruditores babumus ,e3'reuerebamur eos, non multo magis patri jpirituû obtemperabimus, cr ui» uemus i Omnis autem difeiplina in prafenti quidem non uidetur cffe^uà if, fed meeroris, poifea autem fruâumpaatilfimumexercitatispereamrcddetiufli Ttltj deinon eia.Hac Paulus.Quis no terreaturbis Paulinis uer/ funt qextra bis,ubi plane diffîntt,non effefllios dei,qui extra di/ difctplinam feiplinam dei funtfQÿis uero poffit robuÃius confir funt, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mari,or efficaciusconfolari,quà m,qui audiat eos di
ligi à domino,quicafii^ntur,effe filios, eÃe omniS fanibrum (Ãniunionepraditos,n5 eos foloseÃe qui patiunturf
TtANTiBVS IN HAC VITA^r24 patiunturf Etiain amitbilem difcipli/tiin} blt;ec exhorti tiouekemenf reddet. Nee hic excufartdi lomf, Vnieuiq^ ddt ^uod ah/ mitiorafirattt, alij dur!ora,uniaiique enim tur tentatio datur tenatio ad menfuram, non Ãipra uires,ut pfal. ad tnenfura^
. Cibabis nos pane lacbrymarum er pjtum da» lis nobis i« Jicbryww, in menfura. Qiioti er Prf«» h« dicit: Fidelis deus, qui non permitttt uos tmtnri ultra, quim potejlis, fed freiet cum tentitionepro^ itentum,ut pojfitis fuÃinere,vbi ergo maius malü^ ibiplus prouentus,cr auxilij diuini, ita ut ineequaU/ taspafionumm.tgisïnffeciempateat,quà mreucrii fit.Nam er beatus ioannesBaptijh,qucm ho die tollatum rtb Herode rcmrdrfWMr, nónne Ãupore nos^^^ ómnes confondit fquod hintus uirquo maior intermu^^^^^'^^^^t^ lieres nonfurrexit,amieus unieusjponÃ, prtecurfer^^^' Chrifti,mdior Prophetis omnibus, n5 faltem publiât iudiciooeciditur,no faltcm,uelfr{kl caufa,ficut ehrt fliK rfcc«frftMr, nee propter populum ,led in careers propter falatricem adulterje filiam. Vnius huiusfait fti ignominiofa mors,er tradia uita tarn uiliter,am indignis modis »? manus infrnfijfim£adultertc uni-iierfum noÃrum malum leniat. vH hic deus,qui ta Ka uidere potuitivbi ChriÃus qui bæc audiens pror fus acuà tiperit iUe, rfc fi ignotus eÃet deo, hominü lus, o- omnibus creaturis. Quid nos patimur,in quo non dico glorîari,fed etiam non eonÃindi opor-tcat, fi huius morti eomparatum Ãierit i Aut ubinos parebimus,fi nihil pati uoluerimus, quiido anti uiri
B i ctiant
CONSOLATIO PRO LABO etùm mortem tam dejj^eéhmfirunt immeriti «W' pus corum ludibrio hoflium traditur pofl mortem, JE.ae,inquit,in Hieremiu quibus non erat iudidum ut tiberentcalicem,bibentesbibent,C!rtuinnocësrelin queris, non relinqueris innocens,fed bibens bibes.
Reek ergo Eremitdiüe, qui aim fingulisannk agroajjet ,uno aliquundo anno integrofinuf uehe» menter tripAbntur er plorubat ,(nuf ins quod deus ff Necen^rw oblitus,etgrutiamfuam ei »fg«j?et. Adfo fd difciphna o keet necejfaria cr falutaris eji difdplina domini o/ mnibufChri^â^*ââ^^^ fiiunts » nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vtdemus uutem quam nihil eà quod nas patimur^
fi funikrimi ungulas,c!ira!res,Ãrrum,ignem, befii-as,ey infinia tormenta cöfideremus,imma,fi et pr^c fentium nabifeum in hac uita grauiÃimof diaboli per fecutiones patiëtium,ponderemus tenationes. Neq} enim défunt, quiaerius er grauiuf patiantur 5«4ni . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;itos,tam in Ãiritu,quam corpore,
Dicut hicaliqui,hoc querorquod meapaÃiofait {hrum paÃionibus non comparari poÃit,quia pecû tor fum,nec dignu« lUis comparari, iUi pro innacenr Ha fua,ego;p pearitis meis patior, ideo nihilmiru il los iucudeomniapertuliffe. Bocuerbu magnitÃulti äit eÃ,fi eni pro peaatis pateris, gaiidedu efitibiq£ Patientia et purgäturpeaatatua,annö fanfkfiieruntpecato impatiëtia di res? SedBerodis O'latronis finiÃri fimilemteeÃe p ernit ptiti/ Ãrmidas i No» esfipatiensÃieris. Latronem enim ÃniÃrum,amp; dextrum, quis diÃerniti nifi patientia, erimf
RANTTBVS in MAC VITA. I^f
irnpatientiitfSi es pec(!itor,bene, et Idtro erdt pec e(tor,fed patientid iujtitM crfanfHtntisgloriam me ruit.Uii ZT tuÃcfimiliter.Nonenimpdtipotes, ni fi aut pro pecatis dut pro iuÃ:itid,utrd(^ P**)!'® ficat,crbedtumldcit,fidilexerisedm. Qudrenuiïd tfl reliqud excufdtio,deni(ii qudm dto cofiffus fùeris nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
(E i«)îe pdti propec(ntis,iuftus esc)'fditôius, fteut Id-iu]ttpcdt,etldnmficdt, dcficmoxin momento kuius e!onftffionis,idmnonpropec(dtis,fed proinnocentid patcris.i«jîwîf«iw «onpdtitur,niftinnea:nter.At iu j flus fliîus es conÃÃione meritie pdffionis nbsp;nbsp;pecato' q
rum tuorum. Quare cz «cre cr digne tudpdifio Åm fj^tiair pdrdturpaffionibusfdnélorum, ficut ueredigne tud conÃÃfo peecdtorumcompdrdttar conÃffioni fan^Io/ rum.vnd enim omnium ueritds,omnium cöÃÃio pec/ cdtorum,omnium pd^fio mdlorum, amp;nbsp;uerd commu/ tiiofdnéhrum in omnibus,c!rper omnid,
CAP VT SEPTIMVM D E SEPT!/ ttio )^eilro,gdâefl mdlu fupernitffeu fuprd uos
VLTlmoleudndueà cor furfum,et dfcendêdii inmontemmyrrhteeuMjponfd.Uicefliefus , Chrifius cruciflxus cdput omnium fdn{hrü,princeps omnium pdtientium, de quo multi mulo,, er omnes omnid ficut decet,fcripferunt,Huius memorid j^on/ flecomëddtur,ubidicitur: Pone me ut fignum fuper ar tuuntfCr ficut fi^ndculumfuperbrdcbiumtuum.
HKÃf
CONSOLATIO PRO LABO
Buius agni fanguinisinlimitte fignittui arcetperf cujjbrem angetum. Ab boe commenddtur Jponfa, quad comiciusfic ficut purpura rcgii(id eft,tnediai aoeius rubet pafÃonis Chrifli menwria ) Hoe ejl li/ gnu quad fà ofcs iujjus e^l mittere in aquas Marath, chrifh paffi ^Ãgt;^gt;âdras pajfioncs, (y dulces Ãii^£funt. Nihil o,omnia dut nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nondulcoret,ettam mortem. Si/
da reddit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jponfa'-Labia eius lilia jbüantia myrrbä prtz
mam,qult;e proportio liliorum er labiorum,cum htec rubeant,erilla albixnt,utiq; myflica loquitur,quod uerbacandidilfima fint et purijfima.in quibus nihil cruets amaritudinis,aut liuoris,fed fuauta et mitia, quibua tarnen fkUet ac perfuadeat primam er eleélâ myrrham,id^/iit3ariffimam mortem.Potètia funt Js^ec purijfima labia ac dulciÃima, amariffimam mor tem, qua ( ficut primamyrrha)omnem peccati puto rem femel toüit,dulcem, nitidam,candidam, accepta bilemi^ reddere.quo modoÃethoc^Nempedumau/ dis lefum Chriflum Ãlium dei fuo fanéHffimo conta (hi omnespaffiones ip fam adco mortem cofecraffe, ac fan(liÃcajfe,malediäionem benedixiffeÃgnomini amglorificaffe,paupert!item ditajfe.!ta,ut mors uiue ianua,malediilio benedidionis origp,ignominiaglo rije parens effe cogantur.lam quo modo potes e(fe tä durus cr ingratus,qui non etiam optes et diligas uni uerfas paffiones ChriÃi purijfima,fandiffima carne V fanguine tind^s,fandiÃcatas,innoxtas, faluta^ res,benedidns,beatas tibi rcddttasf
Si enit»
RANTIB VS IN MAC VITA. I^^
Si enim aâu rfiundiffimie cxrnii omne$ chriHuf oU pnihÃatuit ad baptijmum,imà omncm creaturam, fanSifiawit quanto maps tai^eiufdem (quot;ug miidiÃima amis ct fanguinis omni mortc,omnes pajfiones,omnes miu/ rias,lt;Ha maledifh, omnëignominiâ janfhÃaiuit ad baptifmu^jpiritns fett fanguinisffieut dicit de codent pajfionis baptifmo Lucji, ix. Edptifwö hjbeo baptit ZMtCr ijuomodo eoartor donee perjidttur. Vides quantum coartatur,cfudm anhelat,quà m fitit,paffio Ues lt;y mortem fanëbjiaire, cr amabiles reddere, v» ditenim paffiontbus nos tcrreri,uidit mortem expaue fci,amp; horreri.ldeo ficut pijffimuspaÃor amp;nbsp;jidelifi fimus medicus huic malo noÃro modum pofiturus^ ÃÃinat, cy artntur mori, or ta^i fuo eafdem nobis eommêdare.lta,ut mors ChriÃianiperindefitbdbf» Chriflidtii
Acneus Mofi ferpens,qui]'^edem quidë fer/ mors, pentiS per omnia feruat, fed mats eà fine uita , fine tnotu,fine ueneno, fine morfuna iuHi uifi funt ocu/ lis infipientium mori, iUiautem funt in pace. Similes fumiis moriëtibus, nee alia eà Ãtecies noflrif mortis, 5«.^« aliorü,res tamë alia eÃ,nobis enim mortua efi mors.ia croës alia; paÃiones Ãmiles funtpaffioni/ bus alioru,fed Ãiecie tantü. verum re ipfa pafftones tioÃrte funt impajf ibilitatis i)uäa,ficut mors initiu ui ta.Atq^hoc eÃqdâioan.s.dieit: Qÿi fermonë meü NotluiJet feruabit, no uidebit mortem in letcrnum, Quomodo mortem,dei ttouidebit f quia mariens uitâ indpit. 1 «a pr« uita quä fermoné fer Midet, mortem uidere noitpoteÃ. nie enim tiox, uans,
B 4 |(CHt
CONSOLATIO PRO LABO peut dia iüuminatur dunt clartoreft luxuitæ ijtdpi entis,quim mortis defincntis.âHtec omnibus ^ui ersj;' dunt in Chnftum rata funt,freus incredults.
Simile JPraiitdeft tunica Chri/îi,uafafhydrias,c^^u£* ' cunc^ tandem ChriSlus tetiÿt,v quibus ufusejt pro dulctffimis reliquijs,tanquam fuota^uconfeeratiSt exo[cularis,dili^s,jmpleélcris, Curnö multo magis panas,mala mundi,ignominiam amp;nbsp;mortem,non [lt;^ lum dus taüu confecrata,fed etiam fangiiineeius pM tindij Cf benedüta, deinde uoluntate cordis, Cf fumma coartante charitate amplexata,dili^s,am pleékriSfOfcularisf Prafertim cum in bis multo fint itbimaiora nKria,prlt;tmia ,bona, quà mtn illw rfli-Siquidem in bis uidvria mortis Cf inÃrni, Cf omnium pecentortim tibi paraturjn illis nequaquâ. O* pcor liceat ChriÃi intueri,quando in cruee pendent drabatur,ut mortem redderet mortuam Cf contemf ptibilem,quam pro timidis Cf mortem panasq; hor CbriHus arf^ refcentibus,ardenter cffuauiter mortê cz porwrfj4»^ denter calicê plexatus fiiit, qua m libëter bunc calicè agrotis pr^et nobis pritbi bibit,utbibere Cf ipfinö uereremur, dunihilillitM iit, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;li,fed tätum refurgendo boni conti ffffecemimus, ps
ne dubio fieret iüa prima myrrha Ãllantibus dus laf bijs,etuerbis Chrifiieam comendantibus iucundiffi ma crduldffima ficutodor Cf fpedes liliorum. Sic Cf Pftrw,t.Pe.4.Chriftoinatrnepa^o,cf uos eadé co^tatione armamini. Pau.Beb.n,Recogtateeum, qui talem fuflinuit 4 pecatcribus contra fdpf urn ooit tradiâior
RANTIBVS ÃN HAC vita. I9gt; fradiilionemfUt nonfitigemini in animis uefiris def ficientet.
Iti^f'iinprioribuij^eólrisadhucinfracriuxt^ fus pojâitis,milum dididmus tolerare p(ttienter,Cer te in hcc ultimo iam fupra et extra nos po[iti,in Chri (btm rapti omnibus malis fuperiores fsHi non modts uleranda nobis funt^fed amanda,optanda,qult;er£it da. Att^; ab hoc ajfcc7a,c[U0 qui/iiue remotior eÃ, eo minus in ipjo Chri/ti pajjio ualct, ficuti Ãt in ^s qui fignis er armis ChriÃi utunturaduerfus mala et mor ttm,ne patiantur,néue moriantur,omnino cotrarijs ftudqs,{rucicrmorti ChriÃi. Qÿareinhocfeptima Ãiedro neceÃeeà abforberi Gr coÃumi quicquid maf lorum pajfi Ãierimus,ut iam non modo non doleat^ feder deleà et,fi tarne imag) i^a penetret corda no Ãra,cr infedeatanims inttrioriaffiâui.
Hacdeprioretabella, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sequitur poÃtrior.
Alttri tabeUie fua quoque Ãieilra feptem danda Qÿit fxpe-futtteötrariaprioribustquorumprimumdebonoin*-. (iädain fer terno.Secundudefi(turo.Tcrtiu,depraterita.Quar/ cunda tabff tum,dcinÃrno.Quintum,dcÃniÃro,Scxtum,dc de/14 xtro, Septtmti/m, de fuperno.
CONSOLATro PRO LABO
CAPVT PRIMVM DE SPECTRQ efl bonum internum.
T Q_VIS uelfolahlt;ecbo/ na numerct, quje quiÃc^ in fua T perfona po/ftdeti Primo ara poris doces quätie funtfÃrma, robur,ult;iletudo, uitiadtof feit
Jfiu ,guibut inmafculo aaedit nobtliffimus fexus, i^uo mulat
Tebu{,tu^iuatis,tupublicis gerendis amp;e^regijs fi tinoribus idoneus e)i,à t^uibus mutier aliéna e/t. Quid uero magni e/l,fihis donis optimif dexm,uiffnti-drir ^nta, annif cu uoluptate,dano dei,fis ufut,O' in uno borumaliiluandouel decern diebus labores^Nebulo-
net prouerbiodicunt: EsiftvmbeinbSà fiûnd zû thûn.Et iterié: Ein gut flùndt ift einer boÃen werdt. QJiidnobisfdtiëdum,qui multas boras bottas acripi musjOne unam quidemÃrre uolumus malâ^vide»
mus ergo quantis obruamur bonis dci,Oâquà m pau E bn ^^â*â^iâ^â^Z'^^â^^'*âââ^i^}fâ^ii^utnoÃrumplurimi.
His bonis non contentas optimus deus adijcitdiuir tias,copias omnium rerum, fi non omnibus certtmul tis,Oâ hit potiffimumqui inÃrmifuntadfirendamu Ã. Nam (ut prias dixi) quibus minus dat rerum,aut _ nbsp;nbsp;nbsp;. n corporis,plusdatanimi,utfintoiaitqualia,cripfe
eut «Hjwj, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;omnium.Neque enim adeoconfolantur
niultiC!lM£,qudm iucundutitmmus,Pofihlt;ec qui~ bufdam
RANTIBVS in HACVITA. 198 tufd4mprotcm,futnm4m(utdiciair)uoluptlt;tteft!,pa t(jhKm,prini:ipatum,honorem,/imam,gloriatti,/Ã-uoremetc. Quibusfi detur longj tempore frni,immo etiamparuo,facile(iMdebunt, quidficiendmniit 01 . paruulo malo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.-t
Animi nero bona his omnibui prieftantiarafm^ Animi boHii nium,fci(ntia,iudicium,facundia,prudentia,at^ i/it J)is fient in cjeteris quoqne temperatfuieadminijira tionit legualitatein, ut c^uibuf plus contulit,non idea alijs eos prlt;etulit,quibushoruuia:,animi maiorem, uel pacem, uel hilaritatem conaiHt . In bw autem of
Minibuscumgratiiudineattèdendaeji lar^jfimadei Cumgratitu manus,atquenof:rainfirmiasÅnfolanda,utinmul~ dine attent titudine amp;magnitudinebonorum,non miremur,fi denda lar§n mifceaturalicjttidacerbitatis.Quandoquidem O' uo deimanus, luptuarijs hominibus, neque ajfaturaftne falfamen/ to,nequeullusÃrmecibusgratus efl,quinonacErbio re quopiam faporefit, uelnatus, uelconditus, adeo perpétua o fola dulcedo intolcrada res ejl,ut et ille reà edixerit: Omnis uoluptasaffiduitAte fuiftflidb dulcedo,rcs urn parit. Et alius: Labor eft demit ip fa uoluptas,fci Wtoleranda. licet, quod h^c uita impotentior fit,quà m ut fine ma/ lorii tèperatura foils bonis jrui poffit ptfC nimia abu dantia bonorit. Vndeetin prouerbiuitludnatu:Opor tereoffa effe robujk , qujeftrantdiesbonos. Quod ,eg}prouerbium fepius confiderans admiratus fum, quà m miramet ueram fententiam habest,ut uotaho Qifftciliaf minumcontra nota piigncnt, qui non nifibonosdies homo poteà quMnt,
CONSOLATIO PRO LABO
ferre lono! ^uierant,quof tarnen adeptos ntinurÃrre queant, dies, ma* quà m malos.
tos. Qtii^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;noiis eommêdat,nifi, qX
Crux in ini* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mirabilis fit crux,ut «o»
micis (uis e/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;reliquijs oporteat omnia têperare,Cf fan
üammirabi/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;airnesfalecondire,neuer
minent ? ut quid ergo brftjc «mpeMtMMm ddeo wip famnon libentiffime accept!imus,quam nifiille mitte ret,impotensnollrauolupatumGrbonorHuita jjâofi te accerferetflta Ãt, ut uideamus quà m uere de deo dixerit SapiensiQui attingit à Ãne uflt;^ adÃnemÃr titer,et di^onit omnia fuauiter. Si enim htec bona in/ JÃiciamus,apparebit ueru ejfeiUudquotp Mofi Deu. jz.Portauit euminhumeris fui5,circuduxit eum, CZ jnÃnili 1/u/ cuÃodiuitquafipupillamoculi.Qiiibuspojfumusob/ ic uitte funt flruereoseorum,quihuiusuitiepluramala,qudmba femmoda. na inejft ingrati g!trriunt,cum bona et fMuitatis in/ Ãnita eSmoda no defint,fed defint qui intelligant ctt iUo, q dixit: Mifericordia domini plena eà terra. Et Jte rum: Et laudis eius plena efl terra. Et Pfal, toj.lm/ pletaeft terra pojfejfione tua,deleâafli me domine in fiélura tua.llinc quotidieainimusin miÃatPlenifut eceliet terra,gloria tua.Cur hocfqttia malta bona un de laudetur, uerumab ijs duntaxat qui aident häc pie fûtudinem. Sieut enim de malts fpeélro primo dixi/ mus,tantum ep malorum cui^, quanta eorum opinio amp;nbsp;cognitio. IM cz bona licet undit^ nos pétant,er pbruant,tarnen tanta funt,quanta le/limauittr.Nani
cunili
RäNTIBVS in HAC VITA. 199 tunihiquxÃdtdeus, [unt udlde bona, non tarnen tiUaab Omnibus a^nofeutur. dÿalesiîli erant PfaL 77 ⢠Et pro nihilo habuerunt terram defiderabilem,
Huius jpeilri exemplum pulcherrimum ZSquot; erudi tiÃimüiwbis priebetiob, gwi ablatis bonis omnibus di xit:Si bonafufeepimus de manu do mini, mala quare non fuftineamus^ vereuerbum aureu, er potens i« tenütione colblatio.Siquidem ey ipfenon [olum pa/ tiebatur^fed ab uxore fua tentabatur ad impatientiä, dicentcillûAdhuepermancs in innocentiatuafBene/ die domino, er morere. Quaà diceret. Manifeflum efl,quod non fit deus,qui ficte derelinquittCurergi in iüumeonÃdis,acnonpotiusncgato,er ficmale» diilo eo moralem tc agnofcis,cui po/i hanc uitam ni hil reliquumfitf Hac er fimilia es unieuiq-fud [ug/ ^rituxor(ideft,fenfualitas)in tentatione,quia[ett fusnonfapit,qu£deifunt.
Verum htscomniafunt corporaliabona,commtia nia omnibus. ChriHianus uero alijs loge melioribui follet internis bonis,id eÃ,fide chrifli ,dequadiilu eft Pfal. 44. Ofwnwgïorid eius ftlie régis ab intus in fimbrifs aureis dreudaa uarieate.Sicut enim de pria tni fpeiiri malo diximus,nullum ejje tantum in homi ne malum pojfe,quod peÃimumfiteoru,quiie tn ipfa funt,itaoptimumbonorumquodin chriftiano eft, ipfe non poteft uidere. Si enim fentiret, mox in cce/ ee^ loeffet,eum regnum c(ielorum,ut chriftus ait, intra nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;intra
Bosfit.Habere enim fidemeft ueritatem,er uerbum
dd
CONSÃLAtiO PRO LABO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
âei häbcre,habereuerbtJtn dct,cÃ: deumomniutnÃ.'i dorem babere, QUit bomt quanta junt,fianintte reue larcntur in tnomêto,è corpore [olucretur, nbsp;nbsp;nbsp;nimiä
abundantia fuauitatis.'Vnde rcék citterd bomt, ^u£ diximui,funt uelM monitorid cffrutn bonorutn,quiie intus habemut, qult;e nobis per iüd uult comtncndatdi quodh'iecuitd non [iiÃineated reueldri,fedtKifermrâ diter d deo dbfconduntur, donee creuerint in perÃdit fuum tnoiu.Non feeus dc pij pdrentes Ãlijs fuisqudlt do^ ludicrd lt;3- niinutd donarid donant-quibus anit tnos Ãliorutn alliciant ad jÃent mdiprui».
Oflendunt tarne fenonnnquä, prodeuntÃrisi dum exhildrata conÃdentiagtudet in Ãducia dei libê ter de eo loquitur, cum Ãuauitate uerbum eius audits
Indicia inÃt P^ottiptd,et iuc imda Ãt ad Ãeruiendum ei, ad bona o^ tiia boni ld' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãrenda mala etc. QU£ omnia funt indida
tfntis, Idtëtis ibi inÃniti,(3 incoparabilis boni,quod has tulas amp;nbsp;Ãidas paruas Ãrasmitiit ttnui Ãdturigncf quamuis nonnunquam Ãat,ut contemplatricibus ani tnabus latins reucletur,ita,ut abforpta nefciant,ubi Ãterint. Qualiafanëlus Augufiinus ^materÃuadd fe conÃtentur,Cf multi alq,
CAPVT SECVNDVM DE SPE flro z.quod eà bonu ÃtHru,feu ante Ãe.
HI S qui chriflianinSÃint de Ãiturisbonis pdf rum potcftfolatif dari in fuis malis, quoi terta funt omnia, Ciuanqinhocfit magni tumultut duthorf
RANTIBVS in HAC vita, 100 ^nthoT,illeaf)iâui,ciuil^efUocatur,celebrii,quC)iti/ S^et uicé humMa confolatione iubemur (perdre tneliord, tumultuf au quo grandia molimurin incertum frequentiffimcj tbor. immo femperfilfi. Sicut ChriÃus de eo in Euange/ lio Luc.n. docet, qui anim£ fuie, dixit ; DeÃruant horrea mea, cr jadam ampliora, z:;' dic^m anime nee, requiefce, ede, bibe, epulare anima mea, ha* besmulta bonain plurimosannos. Dixitautemilli deus: Stultehac noâe repetent animamtuaifi à te,i:y â queparaÃi, mius erunt^ Sic eà qui thefaurizdt, Ãf non eà in deum diues.
Qÿâquam nec fic deus reliquerit filios homintî, quin hocaffèâu maliamoucndi cy bom aaeÃuri eos foletur,licet incerti fint de fieturis,certi amê jperät, quo interim fusiinentur,ne defperationis malo adies pre fens malum nonÃrant, nbsp;nbsp;peiora Ãdant,
Quare (j- ipfe aÃväus Jpeieiufmodi donum dei eÃ, non quod eo uelit niti,fed moueri ad fpem folidä,que eà in ipfumfolum.ldeo enimlongammiseÃ, utad» ducat eos ad panitentiä,ut Ro.x.din'UNfc finit tim,G~ omnesÃüi hac Ãttaci Ã)e, fi quo modo rede/ antadcor,cruerelperent.
ChriÃianK ucro prêter hec bona dupla funtma/ xima bona certo Ãttura,fed per mortem er paÃiones, Siquidem cz ipfi gaudent eommuni iUafpe incerta, Ã-niendimali prefentis, er augendiboni contrarij. ChriÃiano/ Quanquam id non adeo eurent,quam, quod bonum rum bonurn fuupropriü augetur,qdâeÃueriteff W Chriflo,in quo proprium,
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;protnouent
CONSOLATIO PROLABà promouèt de die in diê propter qdâ ar uiuutiCt j^eräb Sedultra htc dixi,duo tnaxia fiititra habet in mortti Primumor/ Primu, ^dâmorte finituruniuerfahuiusuitee maloru tis bonit chri tragaedia,ficut fcriptu efl:Prlt;eciofa in côfpeâit domi fiianorutn, ni,morsfanébrueius.Et iterum:inpaee in idipfunt doriniä,et requiefcatttiEtiu^iufi morte pritoccupd tus Ã(erit,in refrigerio erit.vbi cStra impijs mors ini . . tiumeft malorum,ficut dicit: Morspeccatorum peffi Jmptorunt jfi^^Ettifruminiulium mala capientin interim. Sic Lazarusconfolabitur,quirecepithicfuamala,ubi epulocruciabitur, qarecepit hie fua bona. SieÃt, ut Chriflianus fine moriatur, fiueuiuatâ,femper melius peatum in habeat.adeobeatares eftejje Chriflianu,cr in Chri ChriflScre^ Ãum credere.Vnde Paulus dieittMihi uitiere Chri^ derct ÃusefifCrmori lucrum.EtRo.ij.cisi uiuit,dominlt;i uiuit,q moritur domino moritur. Siueer^o uiuimus, fiuemorimur,domini fumus.Hanc fecuritatem Chri ft us nobis obtinuit, quod mortuus eft, cr refurrexiti Sit dominus eftèt uiuorum,cy mortuorum, potes nos facere fecuros,tatn uita,quà m in morte,ficut pfali ti.dicif.Siambulemin medio umbne mortis, non ti/ mebo mala,quoniam tu mecum es. Quod ft hoc lucrtt mortis parum mouet,ftgnum eftfidem Chrifti inftr/ mam in nobis ejfe,quieprecium cr lucrumbonlt;e mor tis non fatis £ftimat,aut bonam ejje mortem,nodum credit,impediente,ftilieet,nimium adhuc uiuace uett re homineetfapientia carnis.Conandumitac^ eft,ut nd mortis hoc beneftdum cognoftendum ©â aman/ dunt
RANTIBVS IN HAC VITA. 2or dum promoueamur. Magna res efl morte, quic alijs maximum malor um eji, maximum lucrum nobis jie/ vi. Etnifihoc Chriflusnobis[)ra:jlitijfet,quiddignü tanto impendia fuijpfius fèciffet f diuinum opusefl: plane quod Ãcit, ideo non iüi miru quod mortis ma tum Ãcerit Optimum,
Prowjdenw« iam mortua eà Ãdelibus,ttihilq; fgt;lt;lt; MoM Cl^ri» bet terribile, prater Ã/eciem Gr laruam, Non fecus Ãianis mor/ aoferpensoccifuSjhabelquidem j^eciem priorè terri tua, bilcm, reuera amen fola Jÿccici ibi eÃ,Gr mortuum malumaciam innoxiu, irnmoficutNumeri.zt.Ser petem Aeneum iuÃiteri^, cuius aÃc0iu uiuiferpen tes peribanttia ZSquot; morsnojli'a fideliÃtmo intuitu mortis ChriÃiperit^ac ia noapparet,nià Ãgura qu£ dam mortis, Adeo nobis inÃrmis praludit miferioor* dia dei,hispulchrisÃ^ris,ut mortem quoniam non oportet auffvrri, tarnen ufq; adÃeciö folam uirtutc eins euacuet,ob ^uam rem Gr [dmnus potius uocatur in fcripturis,quam mors.
Alterum bonum mortis quod non folum finit ma Secudümor ta pcxnarum huius uitlt;e,fed,quod praÃuntius, finem tis bonum, ponituitqsGTpeccatis, quod animabus fidelibuslon ge plus mortem reddit optabilem, ut diximus fupra, quam iam diätim bonum. Siquidcmala anima qua funt peccataincomparabiliter peiora malis corporis Mala anima funt, Qua (bla, fi faperemus,nobismortemamabi» lilJimamfiuerent, Siautem nonÃciunt,fignumeà 5«od mala anima noÃrte non fatisfentimus, nec odi
C mus,
CONSOLATIO PRO LABO Jheeuttäpe/ tnus.Cumcrgobtceuitafitpericulofiffima,undi^ la riculoft. nbsp;nbsp;irico peccato nobis infidiante,cleittde fine peccato ui
uerenon poÃumus, Optintit mors ab his periculis not foluit, cr pecccttum penitus abfcindit d nobis. vnde in laudeiujli,Sap.4.perorat:Placensdeo,Ãiius di/ leihss,cr uiuens inter peccatores trâslatus e{t,raptut eji,ne malicia mutaret intrlleâum eius,aut ne Ãäio deciperetanimam ittius ; Fafcinatioenimnu^citatii obfcurat bond er inconjlAntia eonmpifcentilt;e tranf-uertit fenfum fine maticia( à quim hitcuera funt et affidua)cófummatus m breui expleuit tempora mul a.Placia enim erat deo anima iHius,propter hoc pro perauit educere ilium de medio iniquilatis.
itt ( mifericordia dei ) mors qu£ hominipecatl pexna fint,ChriflianopeccatiÃnis,er uitæ aciuflitiie initium Ãän eft, quo area qui uiam er iuftitiam amat,miniftram er officinjm earum mortem non ex horreat,fedamt t,necilfeeft.Alioquin nec ad uitam, nee adiuslitiam unquaperueniet, Qui ueronon po teft,oret deu,utpolfit.[Jam ideo docemur dieeretf i/ at uoluntas tua,quia nos earn ex nobis Ãcere nequi-' mus,qui potius mortem timentes, morte erpeeatu amamus,quà wtam er iuftitiâdiligamus. Nd quod mortem deus in peccati occafum ordinarit,hinc quoq; 'Mo« in pa* foUigi licet, quod Ada fhtim poft peecatü impofuit radifo nobis mortem uelut emendam pecc!iti,atq} id antequam eijæ täquäfatisà ret de paradi fo,ut nobis oftenderet mortem nihil ma/ âioimpoftta li,fedomnebonum nobis opirariiquando in Paradi/ fo,titn
RANTÃBVs'in HÃC vita. îox fo,tanquam panitentiao-fatùfà fhojmpofita ejl. Verum ejt enim, quod mon inuidta diaboli intruuit inorbem terraru,Gr hoc eximilt;e c? diuitixboniUtis fiiit,morte fie in^reffam non ftnere tantu nocere,fed apprehenf^m in peccuii pcenam cr mortem max ab initio fui ordinäre.
Hoc enim figniÃcauit, quod cu morte Ad^in pro: eepto prlt;edixij]et,no» tarnen pofka tacuit,fed denuo mortem impofuit ,ac rigorem prtecepti temperauit, immo ne meminit quidemmortis uHaÃllaba,fed di* xit folum: Puluis es, O' in pulucrë rcuerteris. Et,do/ tiec reueraris in terram,de quafumptus es,quafi iam ttic odio habës mortë, qua nee nominare dignarelur. Juxta ittud: Quonià ira in indignatione eius, o uita i/n uoluntate eius.tta uifus loqui,quodnifi mors neeef fartaÃdÃet ad peccatiabolitionë ipsä, nee fdre, nee nominare, nedu imponereuoluiÃet.Adeofeilicet co Peccatu fua tra peccatum,quod mortem operatum eft,rurfus lt;emu gladio oaidi tatio diuina non aliud,quà m ipfam mortem arnMt,ut tur, hic uideas iUud poettc ; Nc(f« artiÃcem arte perire fua, o peecatum âfuofruâu proprio perdi, et mor te quam genuit,o(à di,ficututperam à f«(lt;proIc.Hoc eft pulcherrimü jÃeiktculu, uidere quomodo pecattîi non alieno,fed fuo proprio opéré perditur,j'uo gladio iugulauir,o uelut Goliath fuo gladiocaputamputu/
tur. Nam cr Goliath figura fuit peccati terribilisgy Ffgwrrf pcc» gas omnibus, excep to paruuloDauid, id ejl, Chri/ cati., P ,qui folus eum proflrauit, o abfciffo capite
C i proprw
CONSOLATIO PRO LABO proprio iUius gladiojam mclioremnoneffegladint» dicit^quüm Goliath.hReg.it.
Siergo hgcgAudia uirtutii ChriÃicrdoHa eiut gratiiK meditemur ^quid nos torquebit paruu lum,qudndo 'nt tü mdgno mdlo (ùturo tant magna ba nauidemusf
CAPVT TERTIVM DE TERTIO 0)C(!ïro, quod efl bonuprateritUifeu ante fr.
HVIVSboni fiiälis eÃeöfideratio exÃieiirofua contrario depraterito malo,tAmeniuuemus co fiderâtëtln hac re eximius eà artiÃx beatufAugufli nus in fuis cSÃff'ionibus, übi pulcherrime redtut dei ieneÃcia i« pdli«(ero matris fute. Ide Ãcit infignis Prouidentia pfabnus .ijs, DomineprobaÃi me. vbi intercietera dei ijos, prouidentiam dei fuperfe miratus,dicit: InteHexiÃi cogitationes meas de lon^, femitam meam er Ãtni culum meuminueÃigaÃi. Qÿafi diceret ; Qt^iequid eggt;unquamcogitaui,quicquidoperatus Ãii,er qua tum eÃem confecuturus ac pojfeÃurus, iam uideo, quà m non mea induÃria geÃa fint, fed tua cura Ion ge ante hlt;ec ordinata.Denique,omnes uias measpr^ uidiÃi,et no eÃfermo in lingua mea:vbi tunefinpo^ tefldtt tua.Hiec difeimus experiêtia propria, p enim uitamprlt;eteritam recolimus,nónne ÃuporeH nos tua liacogitaffe,uoluilfe,pcilfe, dixiffe, qualia nos nec prauiiere potuimus,quam longe alia gejfiffemus ,fi noÃrolibero arbitrioreliStifi(i]femus,ld quod nunc primii
RANTIBVS IN HAC VITA. 20j primum inKlli^imus,[am priefenttm,fcilicet,curam dei^ tum cott/hntcm fohcitudinem eius Ãuper nos fiiif fe cernimus,ut nee loqui,n£e uelle,nec cogitare potu erimus,nifi quod ille dedijj'et,ficutfapien.7.dicit:ln mMU enim iUius cr nos crÃermones noftri. Et P4« I«ï. Qjjioperatur omnitt in nobis. Qnin ergo pude~ fcimus infenfaà cr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;propria experi»
entia do^ uidemus, qua folicitus pro nobis fùerit iit bane horatn dominus, omnia nobis bona dederit: Nee dum poÃumus eandem noÃri curam ei in pariM h prüfen» malo tradere,ac ita Ãcimus quafi iTle nos reÃquerit, aut relinquere «Do modo poj^it f Non fic pfal.^s.Egouero egenus et pauper, dominus j'olici/ tus efl mci.vbi beatus Auguflinus,habeat curam tut, quifleit tt,qui habuit mrä tui antequä efles.Q.^omo do no habebit atra,cu iam hoc es, qdâuoluitut eJ?«? At nos imperiu cum deo diuifum accipimus,iUi tribui tnus,qd'flcerit nos, atq; idipfumamè ttix auttrepi/ de,nobis arrogamus cura noftri, quafi illeflÅrit nos, et max abierit reliHis nobis in noÃra manu regendis,-
Ogod fi nobis noÃra obflant fapientia et confilia ut hanc curam deifuper nos non uideamus,dum fbr^ te mula euenerint fecundit noÃra propofita, redea/ tnus cii pfal.tiB.ad noflrum intuitumtNo efl ocmlu/ turn os meum à fleiSli in occulto, id efl, offa mea in uentre matris tu uidebas,cr Ãrmabas,quädo ergo nondii eram,quando mater mea nondufdebat quid fieret in ea, Cj- fubfldntia mea i« iwjtrioribw trr
CONSOLATIO PRO LABO ftcjd eà Ãgura,feu forma corporis mei'muifccribui inÃmis matris me£, f tiam non fuit tibi abfcondita , quia fèrmabas tu, earn. Qiiidenim his tterbis Milt,nù fl ingenti hoc exemplo nobis ofiëdere, quà m dais no flrifiue nobis fempereurâ habuerit: Quis enim posgt; teÃgloriari fecooperatumut formaretur in utcro^ Quis dcdit matriciiram,ut laëhret,fciteret,amiret, Cr omnia lüa materna offidaexhiberet, cum nos nec dum fentiremus uitam noflrami dcniq; quoru nifi in alijsfimiliaÃätiuidentes, crederemtis c}- nobijmm Ãäa e ffe,nihil fdremus, nec memores effemus cum h£c non aliter nobis impenfa fint, quà m fï dormiez tibus, immo nwrtuis,ac potius nondum natis impeit derenturjc^uantum ad noSlram pertinet noticiam. ta uidemusquà m fine nobis nos excipiât diuinamifera tiones cz cottfolitto««. Adhuc dubitamus, autetiâ defÃeramus noÃri cur am iüi ufq^ hodie effe. Si quem h^cexperientia non erudit, nec mouet, nefcio quid erudire, er mauere poffit.Hanc enim uidemus paf» firn in omnibus inÃntulis prlt;efentifÃme nobis expo* fitam t ia. ut noftrs infipientig er duritise ttn exem* pla propofita merito nobis debeant effe magno pudo ri,fi dubitemus uel leuiffimum bonum uel malum fif ne fingulari «wrJ dei nobis contingere. Sic beatus Pe irus .t. Pe . j. omnem folicitudinem proijeientes in eum,quoniam ipfi efi cura de uobis.Et pfat.$6. laëfn fuper dominum luram tuam,er ipfe te enutriet. Et 6c atm Auguftinm ad anima fuam in Quidfu per te
RANTIBVS in HAC vita, tlt;â4 jXT te ^s, zy non jhsfproijce te in^um,nö enim fub/ trahetmaiMmutrua}. Etiterum.i.Pe.A. Hiquecr hi quipntiunturfecundum uoluntatê dei, fideli cred tori commendent aniiMffuiH in benc^iiif.
O'/ï lt;juis bacratione deu fuücognojeeret, feairuffCptnrn quietus,quïm iucttnduingeret.Hic uet re deunt huberet,Ãciens crrto omnia fua quacunque ii la effent,idius fiuuiÃima uolutatedifponente fibi ob' ti^ffe,t^obtingere. Stat firma fententia Petri :ipfi eü cura de uobis.Quid hocuerbo dulcius audirepof fumuif ideo proijcite omnem,inquit,fi)Iid!udinem i« CKJM.QMotifj boe non facimus,cr nofipfi pro nobu folicid fumus,quidaliudfacimus, quant quodetdei mramimpedire conamur, es' fimul nobis gâtent no/ flram trijtem, laboriofam, anxiam ntultis tintoribuf, curistumultibiisÃdmus atque id fiuftra ,nec enim quicquamhispromouemus falubriter,fed, ut Eecle^^ fiafl,didt:Hgc uaniusefi uaniatii/m,cr affii^lio Ãit V4«iflt;lt;î ua^ ritiis. Nam g/ idem libettut totusin banc experien- ttitatum, cr tam loquitur, ut qui mulot pro fe tentauerit,^/ in o- ujfiiého ffii/ tnnibiis tarnen, non nifilaborem, uanitatem affli titus. iiior.em ffiiritusinuenerit. fta,utconcludat, donum deiejfe, fi quisedat,ct bibat, cr Igtetur cumuxos re fui, id efi,fine folicitudine uixcrit,deo contendaot cura fui. Quare cy nos nuîla alia fuper nos folidtu^ dine folidti ej?e debemus, ({M4m ne fuper nos foliciti fimus, ty deo curam nofiri rapiamus.Cgtera ex jfie/ £lrocontrdriOfUtdixi,ty exrecordationetotiut ui/
C ta prat
CONSOtATIO PRO LABO tg prgUritg ^uilibct facile comparabit, CAPVT QVARTVM DE SPECTRO Quarto, quod efl botiü inflrttum,feu infl-a nos. Hv Cv S Q_^vE bona uidimus qtt£ noflra fiinS,ç^ in nobifipfis,dein(cps ea qu£ in ali/s,. Zl)' extra nospofita funt,uideatnus. Quorum primant cfl in his qut infl-a nos funtfld efl,mortui, CZ da'uaft', Sed mirumquid boniin mortuiscf damnatispofftt Ma^na diui inueniriiverütanta eflubi^ diuingbonitatisuirtus, ng bonitatis ut in fummis malis etiambona det uidere. Cöflrimtis ^tr^us, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;autem ilios primum ad nos, tune uidemus ingflimabi
lia noflra lucra,ficut jùdle ex contrario malorum jfle élro accipi potefl.Nam quanta iüic mortis inflrni mala in eis uidemus,tot fine dubio lucra noflra uidei muSytanmc^ ma tor a,quan to lUor urn mala flterintma iora . QU£ omnianonfuntleui corde contemnenda, quiamifericordiamdei magniflcëtiffimam nobis ue hementer commendant.Et periculum efl, fi par/ uiduxerimus,ingratiinueniamurfimuleum iHis da/ mnandi,autpeins crudandr-proptereaquantumillof dolere, er ululare uiderimus,tanto magis de dei bo/ ttitate in nos gtudere debemus.iuxta iRud Efa. 6j.Ec cc ferui mei comedent, uos efurictis.Ecoe ferui mei libct,amp; uos fitietis. Ecce ferui mei l£abutur,etHos eofundemini. Ear feruimeilaudabut prgexultatioe cordis,O' uos clamabitis prg dolore cordw et pr£ co tritione fflüs ululabitis,z^ dimittetis nomê ueflru in iuranitntït
RANTIBVS INHAC VITA, lof iuramentum eleamp;is tneis Vc. Dcnic^,utdixi,exein/ Excpirf wif plittnalemorientiumCfditmntttorum^ficutO'Iâea/ k moriètiu, tus Gregoriuf in dittlogp reÃrt, nobis admonùorium «y bonum eruditionis proÃdunt,ut Ãlix fit quem fi dunt alicnupericubicMtum.lioc fctnè bonum, quia tiulgariter notum eÃ^parum mouet,cum fit tarnen in/ ter maxima numerandum,e:^ bis qui fenfato funt cor de,nonmodia exiÃimationeprobatum.Cum hucuer gut magna parsfacr£ totius fcripa(rte,uidelicet, ubi de ira,iudicijs Åmminationibus dei docctur. Q«i« frf luberrimas doélrinas miferrimorü exempla nobis faf luberrime conÃrmant,qu£ tunc prima effîaida funtt fi idorum qui eaÃrütaÃviiumindHti Ãicrimuf,acue lutin loco CJ- perfonaeorumfimus, tuncenim moâ aebunt, ZS' mouebunt nos ad laudem bonitatis dei^ qui nos ab his feruarit.
ConÃremus ucroillosetiam addeum ipfum,quo diuinam iuflitiâin eis uideamus. Hoc et fi arduu eÃ, tarnen conandiim cÃ.Nam cum fit deus iuÃiuiudex, jjei iuÃitiS iuflitiam eius diligi Cflaudari oportet. Atque itu in laudari opor deo pudere,etiam tune quando malos male perdit in tet, corpore et anima,quia in bw omnibus fumma fua et ineffabilisiuÃitialutet.lcai^inÃrnusquoque plenus inÃrnusple eftdeo Cf fummo bono non minus,quamccelum.Ju/ nusfumobo flitia enim dei ipfe deus eÃ,deus uero fummum bonu no. cÃ.CiUare,ut miÃricordia,ita,z^ iuÃtiacius,feuiu dictum fumme amandum,laudandum,priedicandum eÃ.Hoc fenfu Dduid dicittLdabitur iuÃus cum uide
C f rituindi/
9
CONSOLATIO PRO LABO rit uindifbim, manus juM läuabit in fanguine peatl toris, Hac ratione prohibuit dominus Sdmuéitmj. Reg.i^. ne amplius lugeret Saulem,diivns: vfq; qua tu lu^s Saul,(um Ego proiecertm eum,ne regnet Ãu/ perlfrdëlt QUdfidiceret, adeóne uolunas meu tibi d/fplicet,ut hominis uolwtUKm mihiprlt;eÃrds^ dc^ niq;h£c efH'duuoxhudis cr gaudij per mttimPfab terium, quod dominus fit ludex uidudrum,crpdter orphdnorum,quod Ãäurus fit utndiildpduperu iudicium inopis,quod coÃindentur inimid,perdentur impij,et mulo, fimilid. QHod fi quis generdtioni HU fdn^inu quit oaidit iuftos,eädm jtliït dd,cr impio' rum cumula uelitflula miÃricordidcopdti, idm inue nietur eorïtcögtudere iniquitdä,'C7 probdre ed quig gçlJerut, dignusquicà cis [tmiliter percdt, quoru pee Cd« nolituindiairitAudietq; itlwd.i.Reg.is. rgt;ili^s odièteste,etodio habes dtligétes te.Siaiteni loilxtci DdKi'ifiiicEbdt, quddo Abfdlon impiu homicidafuti itimis lugebdt, QUdrein hocj^eflro congdudendum cfl uniuerftefdndorupietati,et iuÃitiie dci,quie per/ fecutores pietdtisiuÃijfime punit,ut lifcerct fuosele/ ihs db eis, Atq^itd uides non pdrud,fed fummd bond tn mortuis Gf dündtis luare.Nempe uindiatü ornniii fdnihrum iniuridm, cr tudm q«o(j fi iâmJïuj es cum eis. Quid ergo wir«gt;w ft et per t««w prieftens mdlum uindiait hoÃem tuum, idejl, peccdtum corporis tuif immo pudendum tibi in hoc officio optima iuffitia ileifquie etidm tt non rogdnte peffimutn tuum hoftemt ideftt
RANTIBVS in HAC vita, iolt;5 idejl, peantum tuum in teipfo fic occidit, dc perditt cui (i coMpatiaris, amiciu peccati o- hofttf iuÃiti£ »«tt opcrrfnftï inuenierif, quoi tibi fummc cauëdunt fit,ne tibi quo que diaturtDiligis odgt;étes te,cr odis diligentes ce. S icut ergo iufliä£ in tuum peaMum ferui enti cum gdudio congratuUri debes,itd eidem cogru^ tuleris mj peaatorff,omnium ac dei hoÃes,flt;euienti^ vides itaque in fummis mulis fummubonu uiderif liftdri nos poÃe in fummis mulis, non propter ipfd muU, fed propter fummum bonitdtem iu^itiiS nos uindicuntis,
CAPVT oyiNTVM DE SPECTRO quinto,quod eft,bonis finiftru,feu dd ftniftri.
Ad V E R S A R11 biâc funt in uiu ddhuc pa fiti ( ndm prtecedente de eisidm ddmndtis de djemonibcM aÃimildtisconfiderduimus ) hos dlioaf ftófu intueri decet, uidenddque duplicid eorum bo/ »a. Primo, quod tempordlibus abunddnt,itd, ut pro/ phetià quoque eorum bonis propècomoti fint dd in/ uidiam ut PfdLri. Mei pene moti funt pedes, pene ^lfâ^fâ f^^'^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f'^P^ iniquos pd/
tempeccdmrum uidens. Et inftdtEaeipfipeantores US' dbunddntes in feculo obänuerunt diuitids. Hiere, u. luftus quidem es tn domine, fi diftiutem tecum,uc-runtdmcn iuftA loqudr dd te, qudre uid impiorunt proftefdtur i Bene eft omnibui, qui prieudricuntur, Cr inique d^cnt,
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cwr
CONSOLATIO PRO LABO
Cur enim titi f«p eos botta effundit gratis et per/ Quid impio ditf ttifi, ut nos foktur nbsp;nbsp;o/kndat ([uam bonus fit ijs
rum botta ft/ qui reih funt cor de.ut idem pfal.7tâdicit; Qui malts gnificent, nbsp;nbsp;tä bonus c^,quanto magis bonis bonus eritinifi,quott
malos nuUo malouexat, bonos uero multis malis ten tat,ut non tantum 'm bonis pr^efentibus, fed'm abfcon ditisquoq- z^fùturiseum agnofcâtejfebonumfibi, dieantq} cum eodè Pfalmo : Mihi uero adhierere deo ionum efi,ponere in domino fpem meam.Qtiafi dia ret'.Etfi aliquid patiar,quo iÃos liberos uideo,ameH eonÃdo,quod mihideusmulto magis bonus fit quà tti illis.Atqi ita bona uifibilia malorum nobis indtabu» turn funt, jÃerandi bona 'muifibilia er contemnendi mala qu£patimur.l^ofecus ac Chriflus Mat.e.Nos uolatilia eoeli, er Ulia agri rejÃiare iubet,dicens: S» ergo fxnum quoi hodie eà ey eras in clibanum mit/ titurdeus fictteÃit, quanto magis uos modica Ãdeil Quare ex eoUatione bonorum quibus mali abumdât, er mali quod nos patimur, Ãdes noÃra exeratur er confolado in deu(qu£ fola fanikl eÃ)paratur,adea neceffe eà omnia cooperari in bonum fandit.
Jtnpioru ma a herum bonum,quod multo mirabilius ca,quod la nobis bo/ eorum mala nobis bona funt, deo fic nos curate. Nâ na, er fi peautaeorufmtfandala 'mÃrmioribus,Ãrmia ribus tarnen funt uirtutis exerciuti er oaufiopugne, maiorisqi meriti. Beatus enim uirqui fuffvrt tenta/ tionè,quonlam cum probatus Ãeritaccipietcoronatn Odilie uero maior tentatio^ quà m multituJo illa pejfimorum
RANTIBVS in hac vita. îcgt; pej^imorum cxcmplortim: Denic^ hinc ntüdus unuf Hic mundut ho/UuappeUatur fan^hruin dei, qitod fuis illeeebris hojlissââo( tt impijsoperibut nos irritât,prouocctt,aüicit,de ui4 mm dei, dei, in uià fudm, Sicut Ge.e, videruntÃlif dei Ãlitit hominum quod effent pulchrlt;e,cr aro faà i funt.Et Kutneri.2r.FiIij ifrdeleeäderuntcumÃlijs Moabia^ runt. Ira «t falutare fit nos fempcr aliquo incommo/ dopremi, ne mundifciindaliso^nfiruamus, Gr pee amus nos inÃrmi. Sic Loth commendatur 4 Petro. z.
Petri.i.quod dZodomitarumpeffimis exëplisntul ta pdffus fit,ut 'm iuflitta fua p hiecprontouerit.Ne/ ScSdalaueni tejfe eil er^,ut bifc fcandala ueniant,qu£ operentur fç neselfe eà nobis pugnä Gr uióhrum,uis tumen mundo à fcan* dalis. Sidutem in peccatis aliorum antd nobis bond procurât deus, quitta magis in noÃro 'mcommodo no bis bonu opcraturus toto corde credi debet,Gr fi fcn/ fus, Gr caro aliud iudiat.
Nom »«âm»x boni nobis muduscoÃrt ex altero »«4/ lorum fuorum latere,quod eà aduerfitas .Nam quos illeeebris non potefl deuorare,Gr feandalis fibi incor parare paffiôibusconaturdfe expellere,Gr malis poe narum exturbare ,femperaut inftdias perpeccfttorlt exemplum, aut fùrias per panarum tormentum 'm-tentuns. Hiccefl enim Chymera monÃrum, cuius car chymefd put uirgneum er blandum,uenterleoninus trum mundus, lentus,eauda ferpentinaGrmorfiÃra,quiaÃnis mii-ditdmuoluptatis,quà m tyrannidis, uenenu Gr mors fempitern4,Si(Utergo inpecatis mudifecit nos de^ us bond
CONSOLATIo PRO lABO tts lorn noÃra inuenire,ita, ut cr perfecutiones ciut non finifruÃra er otioÃiC'.ordinanturnobisad incre mentum bonorum noÃrorum,ut hoe ipfo quo nobis noant, eoganturprodejje ,ficut beatus Auguflinus Uerodes deparuulisab Herode necatis,dicit:iiunquam po/ dio profiiit. tuilÃet tantumprofidjÃe obfequio, quantum proÃdt Beau Agt/ EtBeataA^thagloriabudaad carceremtan tilt pia forti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cuufans in hunc modu:Nifi cor
tudo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;atrnificibus tuis bene contreidarij
nonpoteà anima mea mm paltna ad paradifum in= troire. Sicut granum fi non exuta Ãierit them eius, Cr in area firtiter permtiatur, non reponiturin hor reum.Sed quid hie modia loquimurieum in hancrem tota fcriptura, omnium patrum fcripta Gr diilâ, o' Nocetiffimi ^*^'**^ fandhrum fiéb er geÃa uideamus confina/ eredëtibM U nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;utiliffimos eredentibus,qui fint eis noan
tililTimi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dffimi,modoreâe firantur,ut Petrus.i.Pe.^.Et quis
quot; ' nbsp;nbsp;nbsp;eÃquiuobisnoaat,fiboniiemulatoresfieritistPfil/
nto.ss. Nihil profieietinimieus ineo,Gr Ãlius ini/ quitatisnon apponetnoare ei. Quomodonon no» at, cum Ãepius etiam oaidat Æ quiafcilicet noando maxime prodefl. Iftt uidemus undique nos in medijs bonis habitare, fi prudentes fimus ,fimut tarnen in mediis malts, adeo omnia fint mire temperata diui-na bonitatis magiÃerio.
Caput
RANTIBVS IN HAC VITA.* io8
CAPVT SEXTVM DE SPECTRO fexro,quod eft dextrum,feu ad dextram.
HAEC eft cedejla fanlt;!krunoua creatura det ftatres ZSquot; amici noftri,in ^bui nihil nià bonii uidemus,non nià cSfolationem, non jemperquidem oatlif carneis, nam Ãc in contrario fpedro funt ma-lorum, fedoculif ft/iritalibut. Quanquamcr illlt;t eorum bona qua uidentur, non reijcienda Ãint,quin inhisnotconftolarià deo intelligamus. Namzy Pfal mj.7Z, non ftit aufu! damnare omnes qui in Ãculo obtinerent diuitias ,dicens : St dicebam Ãc,ecienatio* nem filiorumtuorum reprobaui, ideft,fiuoluidia ⢠are ejje omnes malos qui diuites, [ant, honorati^ J'* effent,iam etiamfanchstuos damnaftem ,quorum multi 'm his funt. Sed cr Apoftelus Timotheum dof eet ,utprlt;ecipiat diuitibus huius feculinon fuper/ be fapcre, diuites eÃe non prohibons. Et Abraham, jfaacet lacobdiuites fcripturareftrt ftiiffe.Att^Da niel cum focijs fuishonorati etia inBabylone fiieruti praterea multi reges ludafanébi ftterunt. Hos itaque intuitus Pfalmus dicif. Si dicebam fic,nattonemfilio/ rumtuorumreprobaui.Dat, inquam,deus etiam fuis horum bonorumcopiam ad folatium eorum cr alio/ rum. Verum non hac eorum propria, immo hacum/ bra cr figna funt uerorum bonorum, qua funt fides, ffies, charitas,alia:q; gratia or dona qua omnia com Communia muniafiutpereharitatè.Haceft cörnuniofandoru, fattdorum, 'tit qua
CONSOLATÃO PRO LABO in qua gloriamur. Et ^kîî bic nottfuperbtat^etiam in tnagnis main,quicrcdat,id quad res efl^Ej^efdlicet omniu fanólorübona [ua bona,fuît malum ejje illorit quoq;,Hoc enim fpe^rumdulci/Jimum Zdr tue undiJi mum eji,quod Apojiolus ad Gala, hoc uerbo p'tngt: Alter alteriusonera portate,cr ficimplebitis legem Chrifli, t^ónne bonumeft hie nos ejje,ubifiunum membrum(ut,i.Corin. lt;s,dicit) patitur, compatiuntur omniamembra, fiunumgloriÃcatur,eongauden( omnia membra?itas^dum egopatior,patior iamnoit foluSfpatiturmecum Chriftus,edr omnes ChriÃiani, ficut dicit: Qui tägit uos,tanfftpupillam oculi met. Ita onus meum portant alij, illoru uirtus mea eft. fir des Eeelefise mea trepidationi fuceurrit,(!iftitas alio rum me,e Ubidinis tentationem fuftTrt,aliorum ieiu/ tiia mea lucra fut,alteriusoratio pro me folidtaeft, lt;3quot; breuiter ita inuicem folieita funt membra,ut ho-neftiora etiam inhonefta tegant, feruent,honorent. Sicut.t.Co.e.pulchredeftribit.Atqi itauere gloria-ri pojuminaliorumbonis tanquam meis proprijs. Atq; tuncuere (3 mea ftnt, ft gratulor cSgtudeo eis. Sum ergo turpis etfoedus,at illi quos amo,quibus applaudo formoftdecoriq; funt.Qiioamoremihino folumeoril bona, fed eos ipfos ftdo meos, quare fub horum gloria facile mea honorabitur ignominia, eo~ rum abundantia mea implebitur inopia,eorum meri ta meis medebuntur pcccatis. Q^is ergo queat de fte rare in peeeatisiquis non ^udeat in panis, qui fua peccata
RAfîTIBVS IN HAC VITA. X09 peccda Ã3- pcenas tant ttclt;y portât i aut fi portât t non folus portatfadiutus nt fan^Ãsfilijsdd, ipfo de
Cbri/lofTunfitw cft communio fanôhrum et Ecckfia Chri/li, cuioti fi guis htcc non fieri, aut fi credit,hic infidelis eli,CbriÃum,et Ecctefiam ne gauit. Na Cf fi non fentiatur,uere tante agitur,ininto quis non fentiattNam quod non dej^eras,quod non intpaticseffia:ris,quis in caufa ejlfTua uirtusfnegua qua ,fed côniunio fan^brunt. Alioquinnecueniale peautunt firrct ,nec uerbunt hontiniscôtra te fuftine res,adeo prope eft Chrifîus et Ecclcfia.Hoc eji quoi dicintustcredo in ffiiritunt fanéîunt,fan{hint Eccle/ fiatnatholicà , Quideflcredcre Ecclefiant fanôlnnt, quant fan ôhruni comntunionent f Qtao mmntunicât auttnt fan(ti ? nempe bonis et malts omniafunt 0/ mniunt,ficut figurât facramentunt altsrts inpaneet uino,ubi unum corpus, unus panis, unus potus ab Apoflolo dià ntur. Quis enim offvndit particulam cor poris,in quo non totum corpus ofJvndatfQnid pati^; turextrentus pedis folliculus, quod non patiatur to/ tum corpustquod beneficium confèrtur in pedibus in quo nÃgaudeatcorpustotumfAtnosununt corpus fu mus. Qÿicquid alius patitur,ego patior et firo,quic quid benefi t ei,mihi fit. itt ebri/tt« dicit,fibi fi^uni quod fuis minimis fi^m fuerit.QitK panemalaris quantumlibet particula accipiens, non didtur panent uaepiffeiQuis particulam dus contemnens, non pa* Hem contempfiffe didtur,
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D Qtt4re
CONSOLATIO PRO LABO/
Qtiire fi dolf:mus,fi patîmnr,fi moriniur,hu( Ã~ YJtur inaiitus amp;nbsp;Ãrtiar eredamus, ac certi fimus non nos,dut non foli,fed Chriltiu (ÿ' Ecckfid nobi-fcum dolet, pdtitur, montur, Adeo fdlicet nobis Chriflusnoluitmortis uiam eÃe folitaridm quam o-tnnis homo horret,fed comité ma Ecclefid,uidm pdf fionis cr mottis ingredimur,^' Ãrtius Ecclefidtole rat, quâ nosipfijUt uerepoffimus iüud Helifxi4.RC g«m.6.»oWi apare,quod ddfcruum fuum timidtî di xit:NoIitimere,pluresnobifcumfunt,qudcmni[lis. Cumq; oraÃet Heliftcus,dit:Domine dpcrioculos puert huius,ut uideat, et dperuit dominta oculos pue ri, cz uidit: Etecvemonsplcnus equorumetcumu igneoriiin circuitu Helifei. Hoc folu et nobis re/ht, ut oremus quo nobis dperidnturoculi,et uideamus Ec clefiam incircuitu noflro,Ã3ei inquioeuli, tune nia hileflquod timebimus. Sicut etpfdlmus.tin.Montes i« circuitu eius, cz dominus in circuitu populi fui, exhocnunccyufq;.infcculum. Amen,
CAPVT SEPTIMVMDE SPE/ dro feptimo,c^dâ eji bonii fupernu,fiu fuper nos.
NI HI Ldf «demisftcalf/litttifcottùloquor qbus beuti fruiiturin uifionectara dci, aut fd[ tern de eis inÃde loquor,et qua rdtione «obis poffunt clfecoprehèfibilid, lu bocfepti'iMMÃieilru efi lefus ChriÃus rex gloria: re furgens ex mortuis, ficut idem Ãit feptimu JÃeÃru maloiü pdÃus,mlt;f}'ief et fepul» tus. Hic
k'ANTlBVS IN HAC VltA. ilo
ius.Hicuederelicet fummucordisnoÃrigaudium tt Cordisno bom,nihilhic prorÃa tttalorü,c[uia ChrtÃus Ãri futnmii refurgens ex mortuis,t(tm no moritur,mors illiulcra gtudium. no domimbitur, H tcejl cutninus chitritatis ZT ignis deiin Sion,ut Efai,dicit:Cbrifiiis enim njtus ejt no/ bis,n5 folii aute,fed datus eà nobis. Qjiare refur reéhoeiuf tne4eÃ,Z!foi4qu!£per refurreéüonè fu4 operatus eÃ, Ef («t ApaJfoluj Ros.exuberantiffime glorMur) quomodo non oninu donxuit nobis cum il lof Quid 4utem operstus eà refurgendofnempe pec/ (4tum deÃruxit,iuÃititim fufiiauit, morte abfumpfitt zy uitam reddidit, inÃrnum uicit, Zif glorijm fem-piternam contulit. Hjecfunt in£Ãim4bilii( ia ut mès hominis uix audeat elt;t credere fibi donat4 e(fe,uelut 14cob Gene.^r. Cum 4udiret filium fuum lofephrea gn4re in Aegypto, quafi de gr4ui fomno euigilans, tto eredebät eis donee iüisrepetentibus oi4,pl4uÃr4 quoque oÃenderent miffalt;( lofcpb ,lauere difficile
.â eÃcredcre tana bona nobis indignis in ChriÃo col/ l4t'4,nift multis uerbis, 4c ut multis apparitionibus fefe difcipulis manifeÃAuit ,Itlt;t«obif tdrtdfw uelut pl4uÃris,ufu z:r experientia doce4tit4 credere. Pbu flrum fane eà fu4uiffimum,quoi fsâus eà nobis iu/ Piti4,f4nfhÃc4lio,redemptto, fapientia idea, ut.t, Cor.t,ApoÃolus dicit: Egoenim pecc4torfum,fed uegt; horin eiiu iuÃiti4 qua mihi daa eÃ,immundusfum, fed fan^Ãcatio mea eÃfua fanzas in qua fuauitur ueboriÃultus ego fum, fed fapientia eius uehitme, D I damnabilit
CONSOLATIO PRO LABO djmnMis j'um, fed libertitf eins redemptio med e/l plauftrum fecuriÃimum. ltlt;t ut Chriltilt;tnu!,modoii credit de meritis ChriÃi cr omnibus eius bonistHon aliter (^ueat gloriari,quim fi ipfemet ea ficiffèttadeo funt eius propria,ita ut tam fecurus etiam dei iudici urn expeäare audeat,quod amen infuÃentabile eÃ. Tantares eà fides, tanta nobis bona parit, tam gla riofosdeiÃlios conÃiait.Ner^enim ÃlijefiepoÃu^ mus,ni fi paterna bona h£reditemus.DiÃttergo Cbri fiianus eum Ãducia:vbi eà mors uifhria tuai ubi eà mors Ãimulus tuus, id eÃ,peceatui Stimulus eni mor/ Ãs pecatum eÃ, uirtusautê pecaâ lex,deo autê gra tia, qui dédit nobis uióhriam per tefum ChriÃum do minu noÃrum.Hoc eÃ, lex Ãdt nospecatores, pec/ atu Ãcit nos reos mortis. Quis hacduouidtfNoÃra tuÃitia,noÃra uitain3,fed lefus ChriÃus à morte re furgens,pecatum mortem damnans, fuam iuÃiti am nobis impartiens,fua mérita nobis donans ,fuagt;n manum fuper nos ponens,(y bene habemus et legem implemus,cr peeatum, mortemq; fuperamus. De quo fit honor,laus,(:^ gratiarum afiio deo in feeultt feculorum. Amen.
Hoc ergo jÃeäaeulum fupremum in quoiamnon modo fupra mala noÃra,fed etiam fupra bona noÃra eleuatifumus,cr fedemns iam in nobis alienis,alieHO labore partis,qui prius iacuimus in malis,alieno pee cato conquifitis amp;nbsp;noÃro auäis. Sedemus, inqua M iuflitia ChriÃi, qua ipfe iuflus eÃ, quia huic nos adr haremur.
RANTIBVS in HAC vita. Ill h f remus, fer quant ipfe deo placet,cr pro nobis me diatorinttrpeüat, et totum fe nojirum /à dt optimuf faccrdos ZX patronus. Quad er go impoÃibtle ejif fit ChriÃus in fua iuflitia non placeat, am impoÃibi le eÃ,ut nos Ãde nofira qua illius iuÃid£ inhieremus, «öplaceamus. QuihiK Ãt,ut Chrifltanus Ãt omnipo tens, omnium dominus,omnia habens, omniaÃdes, prorfus fine utla pecato. Quod fi etiam in peccutis fit,tamenneceffe efiutnonnoceant ,feddonencur propter infuperabilem omnia peccata exhaurien tem iuÃitiam ChriÃi,in qua fides noHra nititur,jörti ter credens talem nobis ejfe Chrifium, qualem dixi» mus, Namquiidnoncredit, furdusfabulamaudit, ttec Chrifiumagnofdt,necadquidprofit,nec q«« eius ufusfit, inteHigit.
Quare uel hoc unum /fieilrum, fi nuUa fint alia, tanta nos poteü cofolatione imbuere, fi bene År/ de intentoîfieiietur, ut non modomalis noÃrisnoit doleamustfed etiam gloriemur in tribulaâonibus prse gaudio, quod in ChriÃo habemus,uix ea fentientes^ Qua gloria nos erudiat ipfe ChriÃus dominus,acde us naÃer in feculabenedi^s. Amen.
HBELLI CONSOLATORII PRO ' â ' â¢ntibus i« bdc uita.
linis.
r* î
LEONI DECIMO PONTIFI ci Romano, Martinus Lutherus jalutèiif Cbriflo I rfu domino no]tro.
Amen.
NT ER monÃrabuius fecuJif cum quibus mihiiam in tertium annum res et belfum eil,cogor aliquandp Gradte fuÃiieere,tui recordari, Leo pater beati/fi me, immo cu tu folus mihi belli caufa paffim habearis,no poÃit
unqud tui no meminiÃe. Et quaquâ impi/s adulatori/ bus tuis in me fine caufa Ãieuietibus,coailusliterim4 fede tua ad futurumprouocare C5cilium,nihilucrù tusPifer iultj tuorum prlt;fdecelforum uaniÃimas co CofHlutiones nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tyrannidc prohibentium,
concilium tâtfgt;^cn unquâ interim animum meumà tua beati prouocarep fâ^tgt;ott totisuiribus optimaquie» hibent. â ciitibifedi^tuteoptarim,eademijifedulis,at^ciuatt turn in me fuit, gemebundis precibus apud dcu quie fierim.Atquieos qui meauthoritatis cr nominis tui tnaieÃnte haâenus terrere conatifunt,penè contène-re ac triumpharecapi. vnum fupereffe uideo, quad cotemnere nonpoffum,qu£ caufa fuit,ut denuo fcri Haru literal beremad T.B.HiCc eÃ, quod acmfari me magno rum ad Leo/ uerti mihi uitio intelligo meam temeritatem, qua nee Hem caufa. tuje perfonapepercijfe iudicor.
Egâ
ADROMANVM EPISCOPVM. 31 Tl
Egj uero,ut rem aperceconji«ir,conÃciuf mihi fum,ubicun(]ue tu£ per[onlt;e meminiffeoportuit, nott ui ft magniÃeit nbsp;nbsp;nbsp;optima de te dixiÃe ; Si uero A me
feeusfa^tm eÃet, ipfemet nuUis modis probare pofa fem, nbsp;nbsp;iHorum de me iudidum omni aleuto iuuarc,
ttihilq; libentius quam palinodiamhuius temeritatà CZ impiftrftw me£ canerem. Appellaat te Daniélem inB4lo'iottc, zyinnocentiamtuaminfignem aduer/ fas contaminatorem tuum SylueÃrum,quim egre^a (hidio tutatusfim,quiuisle^ri!iteUigit abuKdc,jd^ licet, celebratioret augttjlior efl in omni terrarum or be,tot tantorum uirorti Uteris cantata opinio amp;nbsp;ui/ t£ tu£ inculpat£fama,lt;iuà m ut à quouiSfUel maximi ttominis,poffit quauisarteimpeti. Nonfum tarn fltil tiis, ut eum incejfam, quern nuUus non laudat, quin Crmeifliidq fliit eritq- fcmp, neceosinceflere qtios publicafimafcedat, nullius enim delcidor crimine, qui Cf ipfe mihi fatis eofciusfum magn£ trabis mea: in o'ulo meo, nee primus effe quiam,quiin adultcrä lapidem mittat,
Comuniterquideminimpias doHrinas inueäus fum acriter,ct aduerfarios,non ob malos mores, fed ob impietatem,non fegniter momordi,cuius me adeo non poenitet, ut animum induxerim , contempto bominum iudicio, in ea uehementia zeli perfeuerai re, chrifli rxcmplo, qui ^nimina uiperarum, clt;«:s cos hypocritas,fllios diaboli,fuos aduerfarios pro ze lofuoappeüat.Et Pau.filiié diaboli,plena omni dolo
D 4 CZ WdllÃ.?
EPISTOLA AD LEONEM
er er maliciaMa^umcriminatttr,canes,fubdoloseäU* ^pphetit mor ponatores qiiofdä traducit.vbi fides molltculos iftot daces nwlii= auJttores, nihil erit Paulo niordaeius amp;nbsp;itnmodefli/ (ulis funt, tu.Quid mordadus Prophetufnojlri fané feciilimo res ia delicatosreddidit adulatorum uefana nmltitu^ do,ut quam primü noÃra non fentiamus probari,mor deri nos clamemus,er cum ueritatem alio titulo repel 1ère nequeamus,mordacitatii,impati(ntiie,immode ftiie prdtextu fiigmus.Quid proderitfal,finon mor/ deatf Qtiid osgladij,finö c^edalfmaledi^ius uir,qui fiât opus dominifi-audulenter, Quare optime Leo, his me Uteris rogo expurgatum admittas,tibi^ perfud deas,me nihil umquam deperfona tua mali eogta/fe, deinde me alem effe,qui tibi optima uelim continge re in aternu, neey mihi cum uUo homine de moribus, fed de folo uerbo ueriatis ejfe contentionem. 1» o-mnibus alqs cedam cuiuis,uerbum deferere cz «fg4/ re nee poÃurn nee uolo. Qÿi aliud de me fentit, aut aliter mea haufit,non reék fentit,nee uera hau fit. Curia Ro/ Sedem autem tuam ( qua curia Romana dicitur, mana, quam neq^ tu,nec^ uUus hominum poteà negare,cor ruptiorè eÃe quauis Babylone cr Zodoma, eS' quan turn egp capio, prorfus deplorata,deÃperata,at^ co clamata impietatis)fane deteÃatus fum,indigne^ tu Ji,fub tuo nomine,^ pratextu Romana EccleÃa,lu di ChriÃpopulum ,atque itareiliti,refiÃa,mq; dum f^iritus Ãdei in me uixeritmo quod ad impojfibilia ni tuftGr j^erem meafolius opefa,totrepugnantibus fit rijs adula/
romanvm EPISGOPVM, ir; rif adulatorum,guicquampromoi^crim ijh Babyh/ UeconfiifiU'imaiSed quoddebitorem meagnofcäfra trum meorum, quibus cofuli i me oportet,ut uel pau/ doret,uel mitius à RomMès peftibusperdantur,Ne/ QiiM exR» ^MCfniwdliwdè ^omj. ùmdmultisMnis inorbem mainorbent inttndat(quod non ignordt ipfe)^Kdm uaflitdsrerit, intmdet, eorporum,ttnimdrum,cr omnium pelftmarumrerum peÃima exèplu. L«(e enim hiec omnibia ciariora fut,
fidn efl Romana EccleÃa,quondam omniufan= Romana Ec )ÃiÃima,jfgt;elun(a latronumlicentiofiffima, lupanar clefia, pitiniumimpudentiÃimum,rcgnumpeanti,mortis er inÃrni,utadnu,îià am,quod amdat,iam co^tare no polfitne Antichrifiusquidemfi uenerit,
interim tu Leo, fiait agnus in medio luporumfe/ des,ficut Daniel in medioleonum,cr cum Ezecbie/ le inter fcorpioes habitas. Quid bis moftris unusop ponasiaddetibi eruditiffimos etoptimos Cardinales tres aut quatuor. Qÿid bi inter tätosiante ueneno ot mnibus pereudum uobis, qde remedio flutuerepra:f fumeretis. AÃumeà de Romana curia',peruenit itt earn ira dei ufq; in finemtCÃdlia odif, reÃrmari mef tuit,Ã(rore impietatis fuec mitigare nequit,Gr implet nutrisfuteelogium,de quadicitur: CurauimusBaby Ione,et no eà lanata,derelinquamus eä.officij quidé tui,Cardinalium^ tuorum,^erat,bis malis mederi, fed ridet medicam iÃa podagra manum, ar nee aart rui,nec audit habenas.liac alJvélioetaéîus dolui fem per optime Leo, bis femlis te pontiÃcemfaäum, qui
D p mtlioribut
SMndi non Papa RomÅ
tit Potifids nomineutun tur [celerati.
EPISTOLA AD LEONEM »Meîiori6«î dignuf er us .ü5 eni Romunu curiu mere tur te tuic^i fimiles,fed faanü ipfum, qui et ucre plus quà tu in Bubylone ij'btregnat.o'utinä depofita ijlA quim dbi gloriam cjfc wifïaiw bo/?tx tui perditiffimi, priudto potius fuccrdotiolo aut hitredttate pdfcrnd ui/ âiares,hac gloriu gloriati «0« funt digni,nifi Sfb4; riotideSjjilijperditionis. Quidenimfads ineuriUf mi Leo,ntfi,»t quo quifq; eÃ: fceleratior cr execruti* or, eoÃlicius ututur tuo nomine cr authoritate, ud perdendashominupecunias Z3- animas,i(dmultipli-candu fcclera, lt;td o^primendù fidem ueritatè ck â toea Ecclefia deifo reueru infiliciÃime Leo, Gfpe/ riculoftjfimo fedensfolio^ucritutèenim tibi dico, qu bona tibiuolo.SienimBernhardus fuo EugeniocÃ* patitur,{u adhucmeliore Ã)f Romana fedes,licet t« quoqicorruptiÃima,imperaret. Quid nos no quera tnur,qbuf in trecetis annis antu accejfit corruption nis O' perditionis Nonne uerum eÃ, fub uajh iflo ctelo, nihil effe Romana curia corruptius, peÃilenâgt; tins, odtofiusfinoomparabiliterenim turcarumuin/ dt impietatem . vt reuera,quif olim erat ianua coeli, nunc fit patés quoddam os inÃrni, o talcos,quod, urgente ira dei,obÃrui non poteÃ.vno tätum reliéh itiiferis ÅnfiÃoJi queamus aliquot à Romano (ut di xDiÃohiatu reuocare oferuare. Ecami Leo pa» ter, quo confilio, qua ratione, in federn iÃam pe-ftilentia debacehatus fiw, tantum enim abeà ut in
tuam
ROMANV,M EPrSCOPVM. 114 tuitm perjonam fiCuirem, ut j^erarem etiam grattant 'miturumme, ZSquot; pro tua falute fiaturumjicararctn iÃum tuum,injn]a infirnum tuum,{irenue amp;nbsp;rfcrittï pulfarcm. Tibienint tuicq^ falutiprofaerit cr teca/nt multit alijs,lt;]uicquid in impi£ huiusjeadi curi£ conf fiijloneni moliripoteSl omnium ingeniorum impetus. Tudim offidum fitdunt,qui huic male faciüt,Chriftti glorifiant qui earn omnibut modis ex£crantur,breui ter,Chriflianifunt,quiRomaninonfuitt.
Sedutamplius loquar,nechoeipfumunquamfu per cor meu afcendit,ut W» Romana Curiam inuche/ rer,aut quicqua dcea difputarem.vidensenim dejfie rd» omnia falutis remedia,cotempfi,et dato repudij libetlofdixiad earn: Q^i fordet,fbrdefcat adhuc, cr quiimmundus e/i^immundus fttadhuc,tradës mepla adis cr quietis facrarumliterarufhidijstquibus pro/
fratribus âmm me agetthusMic cum normt/ Qui Luthe-hit profîcerem,aperuit oculos fuos Satan,ctr feruum rum ad fcele fuum loannöEcdum,inÃgnemChriÃiaducrfariu, rainpoÃerii extimulauit mdomitaglori£ libidine,ut me traheret perÃequendlt;t Mf harenä inffgt;eratâ,aptâs me in uno uerbulo^de pri/ exdtauerint. matuRo.Ecclefi£,mikiobiterelapfo.îtic Thrafoil legloriofus, ffiumans crfrendensiaiklbattProgla ria dei, pro honore fan{l£ fedis ApoÃolic£ omnia i feaitfurum, CJ detuainflatus abutenda ÃbipoteÃda tt nihilcertius expeéktbat quà muifhriam,non tant primatii Petri,quà m fuum prindpatum inter Theolo-gps huiuf feculi,qu£renf,ad que no paruit tnomentii
habere
â EPrSTOLA Ad leonem fjitere duaeblt;tt,fi LMtheru duaret in tri«pbo. C3«olt;I ubiSophijt^ inlilicitereeffittineredibilii fitruhomi nem exiipM,fefitit cnim fud mlpa [olius fiélü efje, RontMiC infimiie per me natum eSi.
At^ fineme qu£fo optime Leo,hic mettm ili quando caufam i(gere,uerosq; tuos hoflef aernfare, Notumeffe arbitrortibi,quid meatm egerit Citrdix CitletMUf ndliifan^ Sixti,Legtttuf tuus,imprudensetinflltx, Curdinalift imo i»fldelif,ln cuius mdnu, ob tui nominis reueren/ tiam eum me cy omnia mea pofuiflem, non hoe egit, utpaeem jbttueret,quamuno uerbulopotuiffet Ãcile fiiatere, cum e^ tumpromitteremfllentium ey fine eaufiemeafiilurum, fi aduerfarifsidemmädaretur. At homo gloria,non contentus eo pa{îo,cÅpit aduer farias iuflifi(are,licètiam aperire, Gf mihipalinodiä mandare,id quod in mandatis prorfus non habuit, hie fané, ubi caufa in optima loco erat, tUitts importuna tyrânide uenit in multo peiorem, unde quicquid pofl bacfemtum efl nonLutheri,fed Caietanitoticulpa efl,qui ut fllerem cy quiefeerem non efl paffus,quod turn fummis uiribuspofeebam, quid enim facere am/ pliuf debui}
Carolus Vlb seeutus efl Caroluf Militius, cripfeB.T. nund/ litius, us,qui multo ey uario negotio eurfans remrfans, tiihil^omittensquodad reparandumcaufe flatum, quern Caietanus temere ey fuperbe turbauerat,perti neret,uix tandem etiamauxilio iUuftriffimi prindp« rridericieleóloris,efjècit,ut femel (yiterum familia ritcrmecum
R'OMANVM épis co P VM. llf ritermccum loqueretur, ubidenuo tuo nomitti csifi, paratusCilere,a(aptttnietiamludicem uelArchiepi ludiat LU» faopum Treueren.uel Epifcopum Numburgen.atqiie thcriaitie oM ita faâum et impeiratum. D«m hitc Jjie bona a^n [£ fIcÃl, tKZjEcÅ alter er maior hoÃis tuusirruit EcauSi cu di f^uattone Lipfica,quam inflituerat contra D. Carl* fh,dium,cr nouaaaeptadeprimatu Papicquiftio/ ne,in me uertit inf^eratum arma,er penitus hoc con cilium pacif diÃipat. Expeäat interim Carolus Milt tiiKfdifputatur,indices cli^ntur,necbic aliquid de/ ttrnitur,nec mirum,quando Eccq n!endacijs,fimula/ ti5ibus,technis,omnia ubit^erant turbatiffima,exulat ratijj'ima,confi(fijj'ima,ut quocunq- inchnaÃet fenten tia, maius eÃet exorturum inaindtum,gloriam enim non ueritatem quarebat, nihil etiam hicomifi,quod à mefierioporteret.
Et Ãteor,hacoMÃione,nanparum uenijjc ad lua eemRomanarum corruptelarum,fed in qua Ãi quid pec atu eÃ, Eccij mlpa eÃ,q onus fupra uires fufdpics, dum ^loriä Ãuam Ãiriofc captat,ignominiam Rorn4/ nam in lotum orbemreuelat.Hic eà iüe hoÃs tum,mi ^edtti adus Leo,feu potiuscuri£ tu£:huius unius exemplo difee lator plusro repaffumus,none(fe hoÃem adulatore noantiorem. manu curiiS Quidenim Ãuaadulatione promouit,niÃi malu,quod no(ttit,quant nuüuf regum promouere pocuiÃeti foetet enim hodie potetiÃim is nomenRomanie curite in orbe,erlanguet papalis au hoÃis potuif thoricasÃmofa inÃitia male audit,quorum nuüu au Ãt Ãare, diremtis,fi Ecäm,Caroli et meum de pace conÃlium
non
BPISTOLA ÃD LEÃNEM nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«
Honturbajjet,idquodnonobjcurc
ro amp;nbsp;frujira indignatuf 'm libeüorum nieorum tedi/ tionem,hoc debebat tum cog:tdre cum totus j« g/onj, flat hinniens einijj'drius, infamrit, alia,qudm flid ittte, tuo tarnen maxima periculo, quiCrcret.Spe-rabat homo uani/fimus me Ãrmidine nominis tui af furü (y tadturu(nam de ingenio et eriiditione nö ere do qdâpr^fumpferit) ^^tinccum nimio me confdcre amp;fonare uideat,fera poenitentia temeritatis fuoi., in/ tiïligit ej?e in calo, qti i fuperbis refiflitt, cz prtefu» mentes humiliet,fi tarnen inteUigit.
f^ihil itaq;hac diÃutatione promouentibus no/ bis,nifimaiorem cSfufionem RomanteÃaufiC, iam ter tio Carolus Militius patres ordinis capitula congrega' tos adit,con[iliupetit eomponêdis caufte^qutc iam di fiurbatiffima CJ' periculofijfima effetMittuntur hinc ad mt,cü uiribus in me(deo propitio)nofit ff es graf fandi, aliquot celebriores ex itlis,qui petut^ut faltet» tuic beatitudinis perfonam honorem, cr literis hua militatisexcufeminnocentiam cr tuam ez meam,ef feadhuc remnoninextremo defperationisloco, fi Leodedmus pro fua innata bonitate manum admo/ ueret.bïic ego, qui fernperparem cr obtuli Cf opta/ ui, ut placidioribus et utilioribus Ãudijs inferuirem, cum er in hoe ipfum tanto jpiritu fint tumultuatuSf uteos,quosmihilögiÃimeimpares elfeuidebam,mlt;t gnitudine, amp;nbsp;impetu,tdm uerboru, quamanimi ojin pefeerem, non modo libens cejfi,fed CZ rum gaudia
C^gratitttt
ROMANVM EPISCOPVM. 1Ilt;? tt griititudine aca:pti(ui,ut gratiÃimum benefidumt fidignum Ãicrit jpci noflr£ fatisfiiÅre.
la, uenio beatijfime ptitlt;:r,et 4dhuc proÃrutui ra
fi fieri poteÃ,manié apponas,et adulatoribus iÃii pacis hofiibui dum paecm fimulant,frenum inijeiaf. Rei/oÃo-f Porro palinodiam ut canambeatiffimc pater non eà j,,] ownwo quod ullus pr^fumat, nifimalitadhuc maiore turbü miif ne caufam inuoluere.Deinde legesinterpretädiuer/ bi dei non patior,cum oporteat uerbu m dei effe non al ligatum,(juod libertatem docet omnium aliorum.Hii duobus faluis,nihil eà quod no fiicere et pati poffim, ac libenttifiime ueUm.Contcntiones odi,neminempro' uocubo, fied prouocari rurfus nolo,proiiocatus autè, ChriÃo magÃro,elinguis non ero. Poteritenim T,B. breui O' facili uerbo,contentionibus iÃis adfieuocu/ tis o exlinâjs,filcntium O paeem utrini^ mandarOt idt^uodÃemper audire defiderauL
Proindemi Leo pater, eaue SyrenasiÃosaudias, MonetPapi ^ui te nö purum hominem,fed mixtum dcumfitciunt, ne adulata-Wlt;jM(£«n (MJHifdre er «igere poffis. Nonfiet iUf resaudiat, nee prxualebis. Seruus feruorum es, Gr pr£ omnibus hominibus miferrimo et periculofiÃimo loco.No ttÃHant, qui te dominum mundi finguist ,qui fine tua authoritale nullum chriÃianum effe finunt, qui te incoelit,in firnum,purgatorium pojfealiquid gar* riunt, HaÃes bi tui funt er animam tuamad perden~ dum qu£runt, fuut Efaias dicit ; Popule meus quitt beatü pr edicant, ipfi te deâpiunt, Lrrdt qui te f upra,
Condlium
EPISTOLA AD LEONEM Conälium er uniuerftkm Ecckfiam ekudnt. Emitt qui tibi foli fcripturtc iitterpretundte iustribuut: [uits enim hi cfës impietutts fub tuo nomine flituere in Ec/ eleÃa quierunt, cr,proh dolor,muUum per eos Cutitti proÃeit in tuispradecejj'jribus,Summit, nullis eres de,qui te exaltant,fed ijs qui te humiliant: Hoc enins eji ludicium dei.Depofuit potentes de fede,er exaltn ait humiles.vide quà m diÃ:ar pt Chriflus fltis f uaep foribus,eu tarnen omnesuelinteius eÃeuiarij.Etmet tuo ne reuera plurimi eorumfint a- nimium ferio ui/ Vieorittf qM arqeius.viarius enim,abfentisprtndpis efl: Quod fit, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fi pontiflx, abfente Chrifto er no inhabitante in cor
de eius,prlt;efit,qd aliud quà m uicarius Chriflieflf At quid tit iUa Ecclefia,nifimultitudofine ChriHo efle Quid ttero talis uicarius, nifi Antichriflus amp;nbsp;idolît ffttQttanto rellius Apofloli,quifeferuos Chrifli ap peUant priefentis,non uicarios abfentis?
Impudensflrte fum,tantum uerticem uifus doce/ re,iquodaa:riomnes oportet,cr,peut iaâant pefli ientiie tUie,à quo iudicandum throw accipiunt fenteit dam, fed emulor fanâum Bernhardumin libella de Confideratione ad Eugenium,omni pontifâ numori/ ter nofcendo.Nequeenim docendi fludio, fed pure fl/ detis^ foliâtudinis ojflâo hoc flâo, qux cogt nos e/ tiâ omnia tuta uereriproxîmisnoflris,nec patiturro/ tionem dignitatis aut indignitatis haberi,folisperi/ culisetcomodisalienisintenta. Cuenim feiamT.B, uerfari Grfiuâuari Romefldefl,p4mmo mari in fl» 'nitit
âROMANVM EPISCOPVM. 2lgt; tlitis periciilis undic^ urgente, Greatemiferiiecondi tione litborantem,ut etiitm cuiusiji minim ifrittris mi/ fiitM o[)e indigej!,non uideor mibiabfurdu{,fi inte/ rim mjiellatis tUit obliuifcar,diim officium ch4rititit imi)Ieuero,nolo nduluri in re turn feriu G/ periculo^ fa,in qua ft amicus effe cr plufquâ fubie^ffimus ti b^nxi inteUigar.Eft qui inteUigat amp;nbsp;iudicet.
1 n jine,ne uacuus aduenerim B.T. mecum affèro ira^bitulum hucfub tuo nomine itditum, uelutau» ffncio pacis componend^e ór bon£ quo gujîa »â¢e poff'is,quibus nam (hidijs ego malim et pojfim ffu éhiofius oecupari,fiper impios adulatores tuos lice tet,cr haâenus licuiffettparua resefl, fi corpus ffie Ães,fed fumma()ùft fftllor) uitlt;e Chriffian^ compcn dio congeflts, fi fententiam captes .Ncque htl beo pauper aliud quo gratiffcer,nec tu alio egcs quà m jpirituali dono auge ri. Q^o et meipfum paternita
Cz nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tu£ mm»
tnèdo.Quarndomi itus Ie fus feruet iw pcrpftttwn Amen.
SEXTA Septembris Anno, M. D. XX.
à Trailn
TRACTA'
TVS DE LIBERTATE CHRI
fiiana.
Tides tribui4 tionibus di/ fà tur»
A C1 LI S reî nwltis ejl uif^ Chritlianii fid(S,lt;juttm amp;nbsp;non pMct inter uirtutisccu fixias â^Jnum£rÃt,ÿUod /à ciilt,quia nub lo expenmento earn probdue/ runt,necc]udgt;}U fit uirtutis un quint gu/ktuerut, cum fieri no poff'tt,ut bene de ed[cribdt,dut reékfcriptd beneid teUigdt,qui non/fiirilum eiufdem, urgenubus tribu Idtionibus^aliquindo guflurit.Qtiiautem uelpaulu turnguflAuit,non poteft unquam fatisdeeademferb bcre,dicere,oogitdre.dudire ,Ãnsenimuiuus eftfuli ens inuitd MmÃ, ut Chriftus lodn. 4.dppelldnEgp
diitem,qu'dnqudm deabundantia no glorier, fcidmc^ quint fit mihi airtu fuppellcx,ffiero tatnennonnuUii guttdmfidei,n!dgnis et uarifs agitatum tentutionibut me confecutuni,poÃi q;, ft non elegantius,a:rte f olif dius de ed dicere,quint liter dies Uli amp;fubtiles niniio diÃtuaioreshdâenusdiÃeruerunt,{itdip,forum non intelligentes. Quodutè Ãcilioreuürudibus (ni ijs foils feruio )dperii ^duohiecthemdtd pnemittode li bcrtdteetferuitutejfiiritus.
Themdtü. ^chriftdnus homotomniudominm eftliberrimss.
nutlifubüéhts,
ChriÃid
DE LIBER. CHRISTIANA. iIS
ChrifliMus homo,0ifinium jeruusefl
Inuf,omnibus fubieéhiSt
11lt;ec quanquà m pugnare uideantur^tamë ubi con uenirc inucntdÃierint, pulcbre tà dent adinflitututn nojlrum.Sût enimiplius Pauli utraq;,diantii.t.Cor, il. Qum liber effem,omnium me jeruum fici, Ro .ij, Ntmini quiequâ debeatis, nifi utinuicemdili^tis. Amor ueronatura fua ojfidofus cà er obfequens e« quod amatur, ftc et ChriÃus, qttanquä omnitt domi/ tiuSiÃihis tarne ex muUere,Ã^bis ejl fub lcge,fimul Uber er feruus, fimul in Ãrma dei,et in forma ferui,
Altiore et crafpore petamus ifla, principio.Uoma enimdupliciconÃit natura, f^irituali crcorporali. luxta fpiritualem, quam dieunt animam, uocatur fpiritualis, interior^nouushomo: luxta corporalem, quamcarnem dieunt,uocatur carnalis,exterior, ue» tus homo,dequo Apofktus.i.Cor.^.Licet isquiÃt riseÃ^noÃer bomoeorrumpatur ,tamen isquiintut e^,renouatur de dieindiem . HacdiuerfitasÃcit, ut inferipturis, pugnantia de eodem homine dican/ tur, cum er ipp duo homines in eodê homine Ãbipu gnent,dum caro concupiÃit adtierfus Ã^!ritum,â¬t Ãii ritusaduerÃts carnem. Gal.y.
Primumautem,inKriorem hominem apprehendi MUs,uiÃuri,qua närationc,iuÃus,liber,uereq; chri flianus,hoc eÃ,f^iritualis,nouus,interior homo,fiat. Liberta t 'BtcoÃnt,nullam prorfusrerumexternarum,quocü/ ChriÃiana i que cenfeantur nomine,aliquid habere momenti ad quibus non E X iuÃitiam confiiÃst.
de libertate
iu/titiäiH äut libertättm ChriÃidnam,ficut nccädin/ iufliiiiint^Mtferuitutem parandam,quod indudione picüiper^uiddur. Qwi'd enî prodeffe queatanim^, fi corpus bene habest,liberu cy uiuax fit,edat,bib4t, agit^ ut libuerit,mm iis rebus floreät etittmimpijff ftmi,omnium fcelerum feruifRurfus,Quid obfiierit animie,m(il4 uuletudo, aut cäptiuituStautÃmes, aut fitis,autquoduis incomodumexternuntt cum ijsre/ iusuexenturetiam piiffimi, pura^ cofäentialtber» rimi^Neutra harum rerum pertingit ad animg, fiue 1ibertatem,fiue feruitutem. Ita nihiïprofùerit,^ cor» pus facris ueÃbus,more ptcroru ornetur,aut locisft cris uerfetur,aut offictjs facris occupetur, aut orei, ieiunet,abjlitteatcertis eibis,et Ãciatopus,lt;juoda(nc^ per corpus et incorpore fieripoteft.Longe alia re o-pus erit ad iuÃtiä amp;nbsp;Itberiatë animte,cu ea quit didu funt,geripoffinti quouisimpio,necijsÃudijsalij hypocritic euadït, Ediuerfo,nihil oberit ammiie,fi cor pus uefliatur prophanis,uerfetur locis,pphanis,edat, Jnbat c5mun(ter,non oret uoce,omitt!it^ omnia,quit per hypocritas fuperius dida fieri poterunt.
Etut omnia reijciamus,etid ffieculationes,medi-tAtiones,zy quicquid per anima ftudia gcri potefi, verbudeia» nihilprodeft. Vnare,ea^fola,opusefiaduitam, nima neeefia iuÃitiam,et libertatem ChriÃanam. Ea efi,facrofan rtutn, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uerbum dei,Euangelium ChriÃ,ficut dicit lor
an. u, Ego fum refurredio er uita,^ui credit in me, non morieturinft(rnunt4tsm,6, Si filiufuosliberaâ' uerit.
CHRISTIANA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2I9
«fnf,Mcri liberi eritif.Et Mttthtei. 4. No« j« fotopa/ neuiuit homo, fed in omni uerbo, qttod procedit ah ore dei, Cerium ergo habeamus ac firmiter pofitumz Animam poffe omnibus rebus carere, excepto uerbo dei, fine quo nuUis prorfus rebus efl iRi confultumz Habens dutemuerbum, diues efl,nuUius egens, cum fit uerbum uit£, ueritdtis,lucis,pacis,iuflititc, falu» tis,gaudij,libertatis ,fdpientiie, uirtutis,gratiie,glo~ ri^, GTomnis boni ittaflimabilittrgt; Hoe cfl,quod Prophetd odonario toto,c^ multisdltjs locis totge/ {hnario. mitibuscruocibus fufl^irdt cr inuocat uerbum dei. sauiffima Rurftis,necfleuiorpldgdird:dei, dum mittitfimem jgi plagt, siuditus uerbi fui,ut in Amos didt,ficut nec mdiorefl grdtid,quà m ft emittdt uerbu fuum ,ut pfdlmo .104. Mifit uerbum fuumcrfdnduiteos,cr eripuiteos de internitionibus eorti. Neq; Chriflus ad aliud officiti miffus efl,qudm uerbi. Ãt Apoflolieus, E pifcoplt;t lif, uniuerfusc^ ordo clericorum,n3 tiifiin «erbt minijk/ num uocdtus cr inflitutus eft.
QttieresdUtem:Qtiodndmeftuerbuhoe,dutqud Verbum 4ej arte utëdum eft eo,cum tarn multa fint uerbddei^ Re quod fit, f^ondeo'-Apo/hlus Ro.tjd explicat, fcilicet Euange Hum dei de filio fuo incarnato, paffo, refufdato, CT glorificdto per ffiiritum fandiflatorem. prtedicaf-fe enim Chriflum,hoc eft, anima pauiffe ,iuftificafa ' fe,liberdffe,Gr faluam ftciffe,fi crediderit prsedicati oni, fides enim fold eft falutaris e? ejfiax ufus uerbi dei.Ro.lo. Si cofttedris ore tuo,l E S V M ejje domi
E S nbsp;nbsp;nbsp;num,et
D E LI BERTATE
M« w,et corde tuo credideris,lt;jdâ dem iüu fufcitd uit i ntortui!,f-tlitus eris.Et iteru, finis legs ChriÃus ad iuftitiam omni credenti. Et Ro .1. lujhsexÃde fua SolaÃdes iu' uiuet.Neq; enim uerbum d£i,opcrihus uUis, fed fola ÃiÃcat, fidefufcipi ^3quot; colipotefl.ldeo claril eÃ,utfolo uer/ bo anima Opus habet ad uitam er iuÃitiam ita faht Ãie (3 nullis operibus iuftiÃcatur. Si enim alio quo piam iujtiÃcari pojfet,uerbo nö haberct opus,ac per hocnecÃie, verum hitcÃdes fubfifiereprorfus »oft poteft cum operibus,hoc efi,fi per opera ( quiccunq; fint)fimul iuftiÃcari prje fumas,hoc enim effet in du OS partes claudi£are,Baal adorare,er manum ofcula Credendaf ri,quieeli intquitasmaxima,utlobait:ldeodumcre dere incipis, fimul difeis, omnia qua inte funt, effe prorfusculpabilia, peccata, damnanda. luxta iüud Ro.i.Omnes pecutuerut er egent gloria dei.Et Ro. j.Nóm efiiufius,noeÃ,qui Ãciat bonum,omnesder clinauerunt,Ãmul inutiles frihfunt.Hoc enim cogni/ to,fcies ChriÃum neceffarium tibi,qui pro te paÃus et refufcitatusell,utincumcredens,aliushomohac à defieres,donatisomnibuspecrutistuis, etiuÃificato te alienis meritis,nempe ChriÃi folius.
TNutta exter/ Cum ergo hac Ãdes no nifi in homine interiore re no qpereiu~.gnare poj?ttSicutdicit Ro.to.Corde crediturad iu/ fliÃcatur ho Ãitiamterfola ipfaiuÃiÃe£t,maniÃÃumeÃ,homia tno. nem tnteriorem prorfus nuUo externo optre uel ne/ gotio poffe iuÃiÃcari,liberum CrfaluumÃeri,er Opera quntcu^ ad eum nihilpcrtinere;ficut eeötra, - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;foU
CHRISTIANA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tf
fold impietdte iÃ- incredulitatc cordis reus Ãt r3â fcruuf peaati damnändus, nuüo extirno pcaato nel operc. Qttdre cuiuslibet Chri/iidtti, prima curaejfe dcht, ut pofita operum opinione,folam fidcm mags acma^sroboret,Gr per eadem crejcat, incognitio/ ne,non operum,fed Chnjli 1 E S V,pro fe pafft cr ultimo doc{t)cum nuüiiali/ «d opus faciat Chrijiianum. Sic Chriftus Io. e.ruwt ludai interrogarent,^uid facerent, ut operarentur Opera dei,operum multitudine, qua iüos uidebat tur/ ^e,repulfa,unueis prafcribit, dices: ïîoc cfl opi« df i, ut credatis in eum, quem mifit itle, hunc enint pater fignauit deus.
Hine reóhiin Chrifhfides,incoparabilis thefau Fidesthefatt rtK efi,fecu habens uniuerfam falutâ¬,amp; feruans ab rus incomptt omni mala ,ficut î^'tar,ultimo didf.Qui crediderit et rabiliSt baptizatus fùerit,faluuserhtQuinocrediderit,con slemnabitur. ottêthefaitru Efaias intutusprxdixit.
»0. Verbum abbreuiatü er confumansÃaet dominus fuper terram. Et confnmwdto («bbreuüto inundabit tuflitiä,quafi dicaf.Fides, qux eft breuis et cofummA taplenitudo legis, tanta iuflitia credentes replebit, ut nuüa alia re ad iuftitiam opus habeant. Sic fyPau Imlt; Rom4. io.dicit: Corde enim creditur à d iuÃitiam.
QU£ri5autem,qua ratione Ãat,ut fota fides iufiis ficet,erfine operibus, tantorum bonorum tbepur« prgbeat,cum tarn multa opera, cerimoni£,lc^s in \ feripturis nobis prlt;e[criptaftnt.Reffioitdeo, Ante oîa,
£ 4 gt;»emor
de LIBERTATà nunior efto ciui,quod diâtim eft, fold fidem,fine ope, ribi(s,iuftiftcnre,ltberare cr faludre,id quodclarius '
rp ra 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;partbùPriecepai. cr promtjftt. Vrint
et b nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dacentquidèbona,(ednonftlt;itimfitiitt,qniedo
ânfunttuftëdunt enim,quid ftare nosoporteat, fed uirtutem fâciendi non donttttt,in hoc autem funt or/ dinaa ut hominem ftbi/pftoftendant, per qu^fuâ im potentiam ad bonum cogm)fait,et de fuis uiribus de/ ^eret. QU4 cauft,cruetus teHamcntum uocÃtur 0-funt. Exempli cdufttNon eoneupifces,prieeeptum eft,quo nos oës effe peeatores couineimur, eu nemo pojfitnon concupifcere, quicquid contra nwlitus fùe rit,ut erg), non concupifcat cr praccptum impleat,' coÿtur defefe defterare,cr alibi ac peralium quatre re auxilium, quod in fe non inuenit, ficut ofee dicit: Omniaprit/ Perditiotualfraël,tâtum in me auxiliumtuu.QUod eepta nobis autem hoc uno pr.e(epto agtur,idem omnibus agitur, aque impof ^equc enim funt impoffibîlia nobis omnia, fibilia, vbi uero per praapta doâus fteritimpotcntiam fMm,Gr iamanxiusfa^s,quoftudio legfatisfaci/ Leg falls fa at,cum leg fatisfteri oporteat,ut ne iota quidem,aut ciendum, nbsp;nbsp;apex pratereat^alioquin fine uHa fte dänabitur, turn
uere humiliatus Gr in nihilum rcdaÃus coram oculis fuis, non inuenit in feipfo, quo iuftiftceturct faluus fiat. Uic altera fcripturic pars adeft, Promij?lt;lt; dei, qua annudant gloriam dei, cr dicunt: Si uis legë hn plere,tu)n cScupifcere, ficut lex exigt: E. n tibi erede
i« Chriftuntf
CHRISTIANÃ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îil
J« Chriflam,in quo promittuntur tihi,gr4tü,iuÃiMt f)ax,libertM,cr omniu^fi credit habebis,fi non cre-disarebK. Nurn quad tibi impoÃibileefi in uniuer/ fis operibus legis,quig mula funt er tatnen tnutiliiii, fttcilt compendia implebisper fidem. Qÿia deus pd/ Oidperpdfi ter,omnia in fide pofuit,ut quifiquis banc habuerit,o- implemuf, tnnia habeat,qui non habuerit,nihil habeat: Conclu fit enim omnia fub incredulitate,ut omnium mifierea tur. Ro.ii.Sicpromijja dei hoc donÃt,quod praeepa f xigunt, er implent,quod lex iubet,ut fint omnia fo fius dei, tarn priecepta er plenitudo eorum.l pfe folus Deus folut pradpit, folus quoqiie tmplet,ideo promiffa dei per- nbsp;nbsp;nbsp;prlt;ea:ptt
tinent adnouum teftamentum, immo funt nouum erimplet, teftamentum.
Cum autemhic promiffadei, fint uerba fanätl, ucra,iufiA, libéra, pacata er uniuerfabonituteplena, fit, ut anima, que firma fide iüisadhieretjfic eis unia/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;primst
tur,imo penitus abforbeatur, ut no modo partidpet, itittus, fed faturetur er inebrietur omni uirtute eorum . Si enimtaihis Chrijlifanabat,quantomagishictenerri/ tnus in jfiiritujmo abforptio uerbi, omnia que uerbi f unt,anime communicat.Hoc igiturmodo anima per fidë foLï, fine operibus è uerbo dei iuliificatur,fanf ilificatur,uerifi(utur, pacifieatur, liberatur,er omni bono repletur,uere^ filia dei effidtur,ficut loan.i.di fittDedit eis poteftatemfilios dei fieri, ijs qui credut in nomine eius.
Ex ijs jicile eft Meâu.Vnde fides tantupoffit, E f ercur lt;
DE hbertate.
er eur uUx^nec omnid bond ofpird^edm polfint te^M re,quid ttuüum opus ddhdrere uerbo dei,nec in ani/ , folddiitcnt fides zy uerbunt in eures gndt,qualeeà uerbunt,tails ab co fit anima, aufirrii tgtutu,candet fieut ignis,propter unione fut et ignis, nt darum fit homini Chrifiianofuam fidetn fufficcre pro omnibus,necoperibus ci opus Ãre,utiullifio:tur, quod ft operibus no habet opus, nee lege opus habet, fl legt âon habet opus, certc liber efl lt;i lege,uerum^ efliluflo no efl lex pofita. Atlt;^ hacefl chriflidna ii I4 libcrtdy,fi jfs noflrd,qu!ie fddt,n3 ut oliofi fimus, autmdleuiudmut,fed,necuiqudopus fit legeaut ope _ rib«; ad iuflitiam e3â falutem.
Altera |îHfi thee primd fidei uirtus eflo. Alteram quoque uh tiirtut. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;deamus. fidei enim cr hoc offieiu efl,ut eunt cut ere
dit,omnium pifffima zsquot; fumma eolat opinione, nemt i # nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pe ^«od eurn ueraeem cr dignum habeat, cui creden
Sumtttus ho dum fit, Nec^ enim alius efl honorfimilis ueritatis zr nor, iuflithe opinioni, qua honoramus eumcui eredimus.
Quid poffumus tribuere uUi maius, quant ucritatent Summa con/ (yiuflitiä zy abfolutam prorfusbonitatemiEdiuer^ tumelia, nbsp;nbsp;nbsp;fo fumma contumelia e^l,opinione mendaeij ey 'tni/
quiatis quëquam eelebrare autfujfieâum habere q£ faamus, dum non eredimus ci. Sic anima dum firmi/ ter credit promittenti deo,ueraeem ts iuflum eum hd bet, qua opinione mhil potefl deo prajlantius tnbue re: bu fummus cultus dei efi,dcdilfeeiueritatem,et iuflitiam, cr qulcquid trib ui debet ei, cm creditur.
Hie
CHRISTIANA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;xii
Fie p^rdtum f probet in omnes uoluMes eiui,hic fiti^Ãcut nomen cius,ctfecum pdtitur, (icut pl4 fitum Ãieritdeo,quid pramiffis tins inhierens, no du bitat etimuerum, influm,fapientem, otnnid optime fà âîirum,dij^ofiturum,curaturîi.A t nónne tails ani ma, bacÃdcfiM, per omnia obedientijfima deo eÃf ClHod ergo priecrptMiM eji religuum, quod alts obe/ dientianon abundeimpleuerit f owie plenitudo pie:* nior quamomnimodaobedientiatat hanc, non ope/ ra fed fold Ãdespratftat.
Contraquterebcüioiquie impietdsiquiceötumelid ReleHia, dei maior quam non credere promittenttioj^id en'nn aliud eà quà mdeum aut mendao^m fà a:rc,aut dubita re ueracem efjefhoc eft, Ãbi ueritatem Iribuerc, deo Mtem mendacium C7 «dmïdfcwa» qua re nónne deu negat cr feipfum fibi idolum in corde eri^t ? Quid ' rogo profunt opera in hac impietdte faéhl, etiä fi An gtlicd (y ApoÃolia Ãrenti Reiher^ deus, non in ira aut libidine,fed in incredulitdte,omnia eoclufit, ne quicaÃis (y mà fuetis operibus legs fingunt fe im pierc legem (ut ftint politica cy humana uirtutes) fdl uos fe Ãituros prafumdnt,cuin in pecato incredulia tis comprehenfi, aut mifericordiam quarant, aut per iuÃitiamddmnentur.
Vbi ante deiisuiJet, ueritatem fibi tribui,^' fide Honorât def tordisnoÃri fehonorari tantohonore,quoipfe di^ us eredentet gn US eÃ,Rurquot;tis çy ipfe nos honordt,tribuens er «o i« eunti ' bisueritatem amp;nbsp;iuÃitiam, proper hatte Ãdem. Tides
: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;enint
DE LIBERTATE enimÃat ueritatem et iujlitiam, reddens deofuuntt idea rurfus, reddit deus iuflitiie noÃrte gloriam. ve/ rum eà enim cr iuÃum,deum eÃe uerucem cr iuÃu: Cr hoc ei tribuere cr e5Ãteri,hoc eà eÃe uerMem amp;⢠iuflum.Sic.i.Reg.y. Quicun^ honoriÃeut me,ghrià eabo eum.Qutuerocontemnunt me erunt ignobilet. Sie PttuIusRo. 4. AtrrfbiiC dicit fuam Ãdem eÃ'e repu aam in iuÃitiam,quia per earn dédit pleniÃime ^ot ram deo, er nobis eadem atuÃtreputandam ud iuÃtigt; , lt;tm,ficrediderimus,
Terlitt Ãdei Tertia Ãdeigrutiitineöpitrabilisefihiec,lt;j:uodani gratia, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tnam eopulat cum ChriÃo,Ãcut Ãionfam cum /Ãonfo,
Qt!ofacrameto(utApoÃ.do«t)Chriflus cranima
Vw'o adfÃo eÃieiuturuna caro.Quod à una atro funt,uerü inter futn, (OS matrimoniumÃmö omnium löge perÃffiÃ'imum eonfummatur (cu humanamatrimoniahuius unid, ÃguraÃnt tenues) Seqw'tur er omnia eorumeommu nia Ãeriftam bona quam mala^ut quacunq; ChriÃus habet,de ijstanquam fuis,prafumere er gloriari poà ' ⢠in ÃÃâ^^^â^âff'â'gt;ââ^-Ei^â^^âânq;anim£Ãint,eafibiar/
Vide initÃit ChriÃus,tanquam fua.ConÃramusiÃa er tii/ mabilia. debimus inaÃmabilia; ChriÃus plenus eÃ,gratia,uigt; ta,er falute: Anima plena cà pcecatis morte er da/ tnnationeAnteradatiä Ãdes, er Ãet,ut ChriÃiÃnt peccaa,mors, er inÃrnus. A nimr uero gratia, ui/ ta er falustoportet cnimeumÃiÃionfus eÃ,eafimut qua JÃonfa habet aca:pare,e/ ea qu£Ãua funt, fÃoit f£impartire, qui enim eorpusÃuum er Ãipfutâ donat.
CHRISTIANA.
ilon4l,quoi)jodo non omnia [ua donatlEt quicorpui Ãgt;onfa aaipit â , quomodo non omnia qua/ponfe funt acdpiti Hic wm dulciÃimum fj^eéhculum prodit non folum communionis ,fcd falutaris belli Gquot; uidoria Gquot; ftlutis G redemptionis,
Cum enim Cbrifîus fit deut G homo^ea^ perfo»
Ha qua nec peccauit,nec mor;tur,nec damn^itur^fcd Chrijw, neepccare,mori,damnaripoteft.Eius^ iuflitia,uia, falus infupcrabilis, aterna, omnipotent fit. Cumin/ quam talit perfona,peeM,mortem,inÃrnum,ffon/ fa, propterannulum fidei,fibicommuma,imô pra-priafacit,necin ijtaliter fehabet,qudmfi fuaeÃet, peattffet,laborant,moriens,G ad inÃrnude/ fcendètjtit omnia fuperaret,peccntum^,morf crin/ Ãrnut,eum abforbere non poffenttneceffario in ipfo abforpti funt,Ãupendo dueUo. N4t« iu/litia eiut,o/ tnnium peecatts Ãptrior,uita eiut,omni morte potent tior,falut i ius,omiii inÃrno inuiéüor.lta fit anima fi délit,per arrä fidei fua in Chriflo jfionfo fuo,omni/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
bus peceatit libera, Ã morte fecura,G rfb inÃrno tu ta,donataaternaiuflitia,uita,falute,jfionfifui Chri/ Ã'â fii.Sic exhibctfibi fponfam,fine macula et ruga,glo riofam,mudans earn lauacro in uerbo uita, id eÃ,per fidem uerbi,uita,iujtitia, er falutis. Sic Jfionfat eam ftbi,in fide,in mifericordia G mlferationibut in tu/ flitia G iudtdo,ut ofee.i, dieit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jiemtiu nu-
Qniier^hatnuptiatregalet fatitaflimetiQuis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
difiitiof gloria,gratiabuim comprehedativbi diuet
erpiuf *
DE LIBERTATE
et pins hic jj^onfns Chrijlusduà tiixorêhâc paitpeff culam,impijm, nieretrimlà ^redimcnscant ab omni* bus illius ntalis -, ornans omnibus fuis bonis. lant enimin}poÃibilcefl,utpeccatafua cam perdant,cum fuper ChriBum pofia fint cr in ipfo abforpta, ha/ bcatc^ipfa earn iuÃitiä in ChriÃo jÃonfo fuo,de ^ua, ut fua'propria prafumat, amp;â aduerfits omnia pccaa fua,contra mortem cr inÃrnum, poÃit cum fiduda illam opponere,^ dicere:Sicgo pcccaui,at ChriÃus meus,non peccauit,in (juem credo,cuius omnia, mca funt,cr omnia meaiUius.Sicut in Canticis: Düeâus meus mihi, ez egp illi. HoceÃ,quod Paulus dicit.n Cor.tr.Deogratias,quideditnobisuiShriaper IE SVM Chriftum dominum noÃrum. vifhriam autë peccati cr mortis,peut iüic inducif.Peccatum Ãimu/ lus mortis eÃ,uirtus ucro peccati lex.
iterumintelligis,qua caufa tantum tribua^ folaimpleat legê,crf!neullis operibus, tur pdei, nbsp;nbsp;nbsp;iu^iÃcet. vides cnim primà praa:ptum,quod dicitur,
Vnum deum coles, folaÃde impteri.Si enimetiam ipfe aliud non effes à plâta pedis ad uerticem,quà m Wf, nec primum praeeptumimpleres , cum deus cole uerus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tribuatur ei ueritatis uniuerfa ba
nitatis gloria, ficut uere tribuëda eÃ: hoc autem ope ra non Ãciunt, fed fola Ãdes cordis. Non enim ope/ rando,fed credendodeumgloriÃcamus cr ueracë co Ãamur. Hoc nomineÃdes fola eÃiuÃida ChriÃiani bomintt
CHRISTIANA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;114
hominis Cf omnium pitccptorum plenitudo. Qjti enim primum impkt, c£Kra omnia facili opera plet.opera uero,cum fint res infenfatlt;e,nogt;t poffunt dettm glorificare, quamuisad gloriam dei à fi Ãdes ajfit)fieri poffint. verum nos hoc temporis cjuari- Fides fiidt mus, non ea qu£fiunt, ^ualia funt opera ,fed eum opéra» ^ui facit, qui glorifiait (3quot; opera producit. H£c ejl fides cordis,caput etfuhjlantia rottt« iujhtia: noftriie^ Vnde caa er periculof i doilrina cfl:,qu£ per opera impleripr£ceptadocet,eumantc omnia opera opori teat pr£a:pta effe impleta,er plenitudinem fequâtur Opera, ficutiaudiemus,
Vt autem hancgratiam, quamin Chrifio habet interior nie homo nofler, latins uideamus,fcienduqd.' df«j in ueieri tejiimento, fibi fan^fiabat omne pri Pritnogeni-mogenitummafatlinum ,eratq;primogeniturama= tur£ pr£ro/ gni pr£tij,duplicihonore pr£ c£terispollens,facer/ gatiua, dotio nbsp;nbsp;regno.Erat enim fi-ater primogenitus,facer'
dos er do»MinHJ omniti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qua figura chrijlut
prrmonftratusefi,ucreet uniceprimogenitusdei plt;t triset uirginisMari£,ucrcq;rexet ficerdos,no fecu/ dum carnem Gf terram.Regnum enim eins nà efl de hoc mudoAn calefiibus er ffiiritualibusipferegnat, er cöfeerat,qu£ funt,iufitlia,ueritas,fapietia,pax, falus crc.Nonquod non omnia etiam terrenà er t«/ firna fubiefln fint ei (alioqui quomodo poffet nos ab Hin tueri er faluare) fed qdâno in ijs nec ex ijs regnti eius confitt, iw «ff pardof(«w eius cofiftit in uefiiu gefiuitm^
de libertaté gejluum^ pompa externa quale fuit humanuiîlui Alt;ironii,cr noflrum hodie Ãcclefiaflieum faardo-tium,f;d in jj;iiritualibus,per quie i« ccelis inuifibili of fiâo,pro nobif interpellât apud deum,ipfiqi feipfunt offert,zy- omnia fà ,cit,qu£ facerdotem ficere opor/
Sacerdotale nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;deferibit Paulus ad Hebrxos ex figura
cffidum Melehifedech, Necfolumpro nobis orat,etinterpel * lat,fedc^intus in f^iritu nos docet uiuis doélrinis fpiritus fui, qult;e duo funt proprie offdafaeerdotiSt quod in carnalibus facerdotibus figuratur, precibus
CMUianos Qiemadmodumautem Chrifiusprimogenttura fideles facer nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;obtinuit,ita impartit er com
Sotfî cfTe M» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cuilibetfuo fideli,matrimonq praf
tettioi debe/ *^â^'â*â'M'^â^Ãâoitfâefuttt,quiecunq^ffioftfunt.Hinc omnesiitCbri^ofumusfacerdotesetreges,quicü(ÿ ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, in ChriÃüeredimusSicut.t.Pe.i.dieitiVos genusele
hrijtiantre ^tn,populusacquifitionis,facerdotiumregale, er regnum facerdotale,ut uirtutes enarretis eius,qui ucS auit uosde tenebrisinadmirabile lumen fuum.Qitai duo fiefe habèt:Primu,quod ad regnu pertînet,qui~ libet ChriÃianus,per fidem,fic magniÃcaturfuper ot mnia,ut ^irituaà potentia,prorfus omnium dominus fit,ita, ut nuUa omnino rerum poffit ei quiequam no (ere,imô omnia ei fubiefy co^nturferuire ad falu» tem. sic Paulus Roma. 8. dicit: omnia cooperantur bonüelefîis.ltè.i, Corin.^. omnia ueÃra,fiue morst f«e infiantia,fiue fùturafUosdutem ChriÃi,
Non,
CHRISTIANA. 2îf tion^odcörporali potètia, quifquam Chriflianorît noW. ppcr omnia conftuutus fit poÃidetida cr tradandaf qito/iirore, paÃ'int EcclefiaÃici quidam infaniunt, hoc enim,regum, principumet hominueà in terra, quandoipÃo uitit ufuuidem!is,nosomnibus/ubijci, tnultapati,atq}adeomori,immo quo Chri^ianior quifq; eà hoe pluribui Ãubicäuseà malts, paffionis bus et mortibus ut in ipfo principe primogenito Chri fio cr omnibusÃ-atribus fuis[anâisuidemus.Poten/ tia h£cjÃirituaiiscÃ,qu£dominatur in medioinimi Regnum corum,cr potent eÃin medijs preffuris^quod eÃali/ rituale, nd nihil, quà m quod uirtns in inÃrmitate perÃcitun er iti omnibus polfum lucrum Ãccre falutis, adea ut ctux Ct mors cogautur mihi fcruire cr cooperari ad falutem.Uitc eà cnim ardua cr infignis dignitas, iteraq; cr omnipotens poteÃas ,fpirituale imperium, itt quo nuUa res tarn bona,nuUatam mala, quit non in bonum mihi coopereturji modo credidero.NuUa tarnen mihi opus eÃ( cum fola Ãdes fujficiat ad falu tern )nifi quod Ãdes in ea uirtutem et imperiu liber/ ' nbsp;nbsp;nbsp;â
Utis ftt£ exereeat.Eae }7lt;ec c/i, ChriÃianorum inatÃi tnabilis potentia cr libertas.
Nee folum reges omniuliberrimi,fedfacerdotes Saeerdoies quoqifumus in ieternum,quod longe regno exeeUett tius.per facerdotium enim dignifumus corädeo apa (er/funt, parere,iP alijsorare, et nos inuicë ea qu£ dei funt do cere.Hite eni facerdotu officia funt,quie ,prfus nulli increduloeoeedipoÃunt, Ita ChriÃus nobis obtinuit,
F p in
DE LIBERTATE fi in etim crcdimus^ui ficut eonfriitres,cohierec{fi,et corriges,lta or confacerdotes ei fimus, audcfites eu fiducia, perjpiritum jidei corS. deo prodire et clam4 re^Abba pater,et alter pro algro orare cr omitta/Ã/ cere: quituidemui, uifibtli O' eorporali c^ieio facer No crtdenU datum ^ri o figurari. QJii uero no crâ¬dtderit,huie bus nuUOlli itibil ferait, aut in bonû cooperatur ,fed omnuiipfe feruus eü,£t omnia eicedant in mala, q^uia omnibm impie utitur in fua eomoda,non in dei gloria. la nee faccrdos efl,fed prophanus, cuiaf oratio fit in pecat tu,nec corâ deo unquä apparet, quia deus peeatores non exaudit.Quis ergo (omprebendercpotefl,altitu dinem dignitatis Chriflianie, cjute per regalem fuatn potentiam, omnium dominatur, mortis, uit/e, peccati crc.Per facerdoalem uero gloriam apud deuomnia potefl,quiadeusÃ.dt, quià ipfejietit o optât ,ficut fcriptum efl:Voluntatem lit^tiu fe Ãdet, o depre cationem eorum exaudiet, o faluosÃdet iüos f Ai hà cgloriacerte nuUisoperibus,fed fola Ãdcrpuenit.
Chrilliano- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aiderepoteflquilibet,quomodo Cbrj
rie libertas homo liber eH ab omnibus etfuper omnia,ia, ut nullis operibus ad hoc indigrat, at iu flus et faluus -, fit,fed fola fides hiec omnia lar^turabüde. QHodp fic defiperet, ut perullum opus bonum pnfumeret, iuflus,liber,faluHS,Chriflianus fieri, flatimamitte-ret fidê cuomnibus bonis. QU£ flultitiapulchrefi^ rata efl inÃbula illa,vbicanis inaquamrrenset car tie ueräin oregefläs, deceptus umbra carnis in aqua pAtentis,
CHRISTIANA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;21G
piletis,dum eAniêaperto riCat peiit^uerdm camertt jlmiil cum imagine perdit.
Hic quires,fl omnes tjui in Ecclefù funt,fjcer/ dotes funt,quo nominedifcernuntur tj,quosnunc ft cerdotes dicimus^i l4icisiRejjgt;ôdeo.Vocahulis iflist facerdos,clericus,lpiritualis,Ecclcfitiflicus,iniuria /i {h eÃ,dum Cbrijlianis omnibus translatii funt cr paucos ijtos,qui nuncufu noxio Ecdeftafti/ à dicuntur .Scriptura enim fanéhtiihil difcernit in/ ar eos,mfi qdâ miniüros,feruos,aconomos appellatt qui nunc Pnpie, Epifcopi,dominiq; ia(ianttir,qui ca oris ferutnnt,miniÃtrio uerbiad docendam jident Cbrifli zy' libertatem fidelium . Nam fi ucrum f omnestequalitcr facerdotes f)?f, non amen pojfumus ,nccfi poffemus, debemiis omnes publice feruirezir docere.Sic Paulus,i.Corinth,4.Sic noscxi/ flimet homo,ficut miniJiros Chrijli cr dijf/enfatoret tniniÃeriorum det.
At diljgt;enfatioiÃnttuc inantampompampottjh, tis et Krrificam quandä tyrannidê euafit ,utncc gen EccleftaÃico tiu,nec uUa mundi imperia queant ei conÃrri, quafi 'Iâ® fff laid,aliud quiddä qua ChrtÃiani fint,qua peruerfi-tute fi{lüeÃ,utpenitusintercideritfcientia Chrikb itnlt;e gratiie,fidei,libertatis z^ totius CbriftiiSuccedê a in Locu eius, bumanoru operii et legum intolerabili captiuitate,/idiq; fimus iuxta lamentationes Hicj'c» misefemi bominum uiliffimortt, qui in terra funt ,qui tioflra miferid abutuntur 'm omnes turpitudines zsquot;
E 3, i^nominiiu
DE LTBERTATE ignominies uolunt(ttisfult;e, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
ChrifliK nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Redeundo ed id quod ccepimui,{gt;uto per hec cte/
quomodo rum Ãeri.^on eÃefrft« nee Chriltianum,fi Chrijii o fricdicen- pere uitent cr uerbepradicemus hiftorico more,a;u duf, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;res quafdë geÃns, quesnoffe fetis fit ad uitis fvrinê*i
d£ exemplum,quomodo ii,quinuneoptimi funt,prie dicanfMultominus fi penitus tuceatur or leges ho/ minum décréta^ patrumuiceeius doeeantur.lam funt non pauci,qui eo Ãudio chriflum pr£d!cant Gf legunt,ut affiâus humanos moueant ad condole dum Chri(io,ad indignandü lud£if,e:tr id genus alie puerilia or muliebria deliramenta. Oportet autem, ut eo fine pr£dKetur,quo fides in eupromoueaturf ut non tantii fit C hriÃus,fcd tibi c? mihifit Chriflus Gr id in nobis operetur,quod Jc eo dicüur, Gr quod ipfe uocatur.lrl£c autem fides nafeilur, GT ferua tut tx hoc,fi prtedia:tur,quare Chriflus uenerit,quid ala tulerit,Gr dederit,quo ufuGrJruâu aaeptandusfit. Boe fit,ubi rcäe docetur Chriftiana libertés, quëex ipfo habemus,Gr quarationcomnes Chriftiani,reges et facerdotes fimus,in qua omniu domini fumus, cr quiequid eg:rimus coram deo plecitit GT aterptii effe confidimuSffieut haâenus dixi.
Truiïus opti ^nim cor,hec audiens,nö totis meduUisgiu in£ pradica deat, cr tantofolatioaeceptonondulcefcetinamo-Honis, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Chri/ti^ ad quem amorem, nullis unquam leg/
bus aut operibus pcruenire poteft. Quis efl, qui tali corde nexre poffit,aut ipfum pttueficiet^Si irruit ea feientid
CHRISTIANA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ilgt;
fcietid peccati, aut horror morti!,pardtu e|l Ãjfntre in domino,Hec timet ab audit tone iÃi mala,nec com/ mouetur, donee dejpieiat inimicos fuos. Credit eni in Ãitiä Chriflijfua eljif peceatum Ãtuiam no (uum, fed Chrifli eÃe. A.t iÃeie iujlitifi Chri[ii,omnc pec/ (Utu abforbeatur neeejfe ejt, propter Ãdem Chnslf, fient fuperius dit^ium eÃ, dijeitq;, cum Apojblo, morti erpeccato infultarc ez dicere: vbi e/tmors ui âoriit tuafubi eà mors Ãimulus tuusf Stimulus Msnt mortispeccdtu eÃ,uirtus uero peccdti,[ex. Dco^utc gratia,qui dédit nobis uiâoriâ per I E S v M Cbri/ flum domiuit noÃru. Ab forpa. enim eà mors uióhria non antum ChriÃi,fed cr noÃra,quia perÃdem no Ãra fit,er in ipfa er nos uincimus.
Htecdiiihl fintdeinteriorehomine ,deeius Uber lAte,er de principe iuÃitiafidei,quie nee legibus,nee operibus bonis indict,quin nox!aei[unt,fiquis per ea prafumât iuÃificari. Nunc ad alteram partem rcâ Qtifflioea-tiertamitr ad extremum hominem.Uic enim rejfionde rum qui Lu/ litur iUis omnibus, qui uerbo fidci de fis, quie diéln tber« imma funt,offinfi,dicunt:Si fides omniaÃdt cz feU ad iu quid fi.des, Ãitiä fat is eÃ, air ergo pr/eapa func bona opérai @d nô inccüigüt abimur ergo er nihiloperabimur,fiJecoKtenti. Re-ffiondeo.Non fie impij non fie. verc quidem fie habe ret res ifla,fi penitus et perÃäe,interi}i et jfiirituales elfemus,quod no fiet, nifi in nouiffimo die refurree fflonis mortuorti, donee incarne uiuimus,no nifi in fipimus etprofidmus,quod in Ãtura uiaperfidetur,
F nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;propttr
DE LIBERTATE
propter quad ApoÃolus Ro.s.Apeüat primitiefs f^i-rtCus-quod in hac uita hitbi:mu5,acccpturi Ãiluei dei à mas er plenitudine jpiritus in jüturo. Ad hanc par tem pertinet,quod fupra poÃtu eji: ChriÃianit eÃe 0/ mniu Ãeruà er omnibus fubieéîum . Qj**» enim purte liber esi,nihiloperatur,qua auteÃruta eÃ,omniaor peratur,quod qua rationeÃat,uideamus.
Ciuanquamhomo(ut dixi)intus fecüdtim jjiiritu per Ãdem abunde fatis iuÃÃcetur, habens quiequid habere debet,niÃi quod hanc spfam Ãdem er opuleit tiam oportet de die in diem au^feere,uf'e^ in fiiturä Uttam,tarnen manet in hac uita mortali fuper terrant Vnde Opera ht qua neeeÃeeÃ, ut corpus fuum proprium regit, indpiant. er cum homtnibus conuerfetur. Hiciam incipiunt Opera, hic non eà otiandum, hiccerte curandum,ut Corpus, ieiunijs, uigilijs laboribus alqsq; difciplinis moderatis.exerceatur er fÃiritui fubdatur,ut homi/ »i interiori er Ãdei obediac et conÃirmis fit,nec ei re bellet,aut ipfum impedia t,ficut eà in^niu eiui fi co erdtus no Ãierit, rnteriorenim homo conÃrmis deo, er ad imaginemdeicreatusperÃdem,er gaudet cr Negotiu uni iucundatur,p''opter chriÃumfin quo tan ta fibi collar çii hominis ta fuut bona,unde et hoc folit negocij fibi habet,ut cîi interioris, gaudio er gratis deoferuiat in libera charitatr.
Hoc dum agii,eae in carne propria ojjèndit uolU tattmcontrariam,qu£mudoferuireerquxrere qua fua funt,nitituri id quod jpiritus Ãdei Ãrre nonpo teÃneq^ ual(t,et aggreditur,hila»Ãudio ad opprimé i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(i4m er
CHRISTIANA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;218
äitW amp;nbsp;cocrÅitdam eam. Simt Pidtltu dicit 'Rom.7.
Côddeâvr legi dei fvcundum inariorem hominem. ⢠Video autem lt;tiiim legem in membris meii,rcpugn4n temle^ mentismeieyQrcaptiiM,ntem mc in legem pec ati. Et alibhCafli^ corpus meum, er in feruimtein Yedigo,ne forte ahisprudians ipfe reprobus effid^r. Et Gal.r. Qui Chrijii funt, eurnem [iid crudfixerut tum eoneupifcentijs fuis.
yerum eu opera oportet,non ca fieri opinione,^uo OS'* opiut'er per ipfa coram deo iuÃificctur qttifquam, hanc enim op^rafa-fatfamopinionem fides nSÃret, cjUit fola eft iuftitia coramdeo,fed, folitm ea aptntone.ut corpus inferuir iutèredigtturcrpurificeturà conatpiftentifs fuis rM iis, ita ut ombtm non nifi uerat ud cSatpifeentias exf purgandas. Cum enim anima perfidem purgata fit, Cr amansdei faiki, ucUct omnia pariter purgin', pMctpuf corp«« proprium, ut omnia fecum amarent er laudarent deum. Unfit, ut homo exigente corpo~ ris fui caufa otiari nonpoffit, cogator^ ob id, mula iona operari,ut inferuitutemredigat.Hac tnmë ope ra ipfa,non id funt,quo iuftifia:tur,corä deo, fed gra tuito amcreeafaeiat in obfequiiim dei,nihil aliud tnr iutus quà m diiiinum beneptacitum,mi per omnia uel/ iet obfequi ofjidofiffime.
Hae rationequife^ feipfum erudire facile poteft, Q^ratiorii qua menfuraautdiferetione(ut dicut ) oorpusfisum forpuietjH/ euftigare debeat,antu enim ieiunabit,uiglabit,laboo gandum, rabit, quaptii fatif eftie uiderit, ad corporis lafciuiam
X nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;F 4 ertoncH/
DE LIBERTATE
Oâ coniKpifcentiâprcmcndjni. Qui«fto pr^eptmüt Uota. operilus iuft!pari,obferuant non mortipationé Ån atpifccntietrumjpd ippt tantum opera^urbitrantes^fi modo guam plurima çr maxima fea:rint,pfe bene ha here criu/tos frâDsefJ'e,a]iç[uando cr cerebrum dentes O' naturam extinguentes,autfalteminutileni teddentes, Qjtaeftinifnsinp'pientiao ignorantia ChriÃiame uita: o fidei, uellepne pde per opera iu ftipatri cr faluarh
SîmiUtudo auièea qult;e diximus fiià Uus capiantur,fimilitu gt;fgt;onj}remui,Debent opera hominis Chrigt; ftiani perfidem fuam ex meragratuita^ miferiÅrdia dei iuftificati o faluati, non atio loco haberi ^uà m opera fitijj'snt Adlt;e O EU£ in paradifo Oomntu fi* iiorumji non peanfiquot;ent,dei]uibus Gew.i.fic diciturî Po fuit deus hominem, lt;iucm formaueratin paradi* fum,ut operaretur et eujhdiret ilium. A t Adam eraf iufîtts O reéius à deo creatus,fine(^ peccato, ita, ut per faam operationem o eufiodiâ, non opus habuif fet iuftifidiri O reâus fieri, fed ne otiofus iret, dédit ei dominus nego,cium,utparadifum eoleret/o ffrua ret. Qitiie fiiiff tnt opera uere liberrima nuUius gratia fa£h,nifi beneplaciti diuini,n5ad iuHitiam obtinen dam,^uâ iam habebafplenètquie o congenitA fùif/ fet nobis omnibus.
Tides repo^ itn o ^fedëtis hominis opera,qui per fidemfuani itit in para/ denuorepoptuse/linparadifum ode nouorécréa/ ^ifum, tus,nfiegetoperibus utiufius fiatautfit,fed)tcoiia/
CHRISTIANA,
fÃM pt, GT corpui fuit operetitr ZSquot; feruet,fuitt ei öpe ira eiufmodi libertatis,foluni intuitu diuini betteplitciti, licienda,mfi,quod nondu pknè recreati fumus per/ pätl Ãde er charitate,lt;iuaf augeri oportet,nü tarne per opcra,pd per feipfat.Aliud: Epipopur facer të/ Aliud pmQe plunt confecrans, puerot eonÃrtnans, aut aliud ^uip piatn officii fui Jüäenf,non confecratur ijsippsoperi/ fgt;ui in Epifcopu, imo,nifianteejfet confecratur Epi fcopus,nuüum ifkrum operum quiequam ualerent, jeffent^ ffula er puerilia et ludicra.ltaChriflianus per fidem ftiam confecratur bona facit opera, fed no per blt;«c magir facer aut Chriftianur effidtur,hoc eni folius fidei eft immo, nifi ante credcrct er Chriftia/ nur effet,-nihil prorfus ualerent omnia fua opera,efm fent^ uere impia cr damnabtlia peccata^
y era itaq; funt bac duo uerbacBona opera non fù nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uetit
.dunt bonuuirum,fedbonuruirfacitbonaopera:Maâ Irf opera non faciunt malum uirum,fcd malur uir fa ,cit mala opera .ltu,ut femper oporceat ipfam fubftun/ tiam feu perfonam cj?c ante omnia opera bo^ na,er opera bona fequi er prouenire ex bona perfo^ .n-t-Sicuter ChrifturdicitMala arbor non facit bo .nos fruóhis,bona arbor non facit malorftuilur.Ctar yum autem cB,quod ftuâttr non ftrunt arborem,nec .arbor crefeit in ftuÃibus.Sedediuerfo arborer ftrut fruâur amp;nbsp;fruëfur crefeitt in arboribur. vt ergo nexf ià ^ft, arbores effe priores fru^bus fuis, cr fruâus non faciiit arbores ne^ bonas nelt;^ malar, fed eeotra
E f arboret
DE IIBERTATÃ
itrloret ia.les,ptciunti:iîesfruâus. I fct neeejfe eÃ,pn mum perfonam ipfam hominis ejje bonam uel malâ, antequamfrda t bonum,uet malum opus,et opera fud non faciunt eum malum aut bonum,fed ipfc faeit ope i ra fud aut mala aut bona.
Aliud fimile» similia uideri licet 'm omnibusartijicijs.Mala do-muf uel bona non facit malum aut bonumÃbrum, fed bonus aut malus faber, facit malam aut bonam domum. Etinuniuerfum , nuüum opus facit artifr-cemtalempqualeeÃipfum, fed artiÃx facit opus a/ ie,qualis eà ipfc. la res fe habet er in operibus homi »um, qualiseà ipfe, ftueinÃde,pue in infidelittte, tale eà Opus eius, bonum,fiin fide,malum, fi in infi/ delitate fitcium fiterit. Non autem id conuertitur, ut quäle fit Opus, ülis fiat er homo in fide uel in infide iitate, Opera enim, utnonfaciunt fidelem, ita nec iuÃum,At fides, ut/idt fidelem er iuÃum,ita er btgt;
Sola fides tu , cuffj opera neminem iuflificent, CT hominemoporteat effie iuÃum,antequam operetur ba num,manififliÃimum eÃfolam fidemeffe, qu« ex mera dei mifericordia per Chriflitm i« «erbo eius, perfonam digne fuffidenter iuÃficettT' falutt, er nuUo offre, nuÃa lege ChriHiano homini oput eÃe ad falutem,cum perfidem Itberfitab omni lege, er ex mera liberalitate omnia gratuitofadat, ejua» eunque facit, nihil queerens aut commodtaut falutit (cum iam fatur er faluus fit gratia dei ex fide fua) fed folum benepladtum dei.
Sic O'
CHRISTIANA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i;o
Sied inÃdeli nullum opus bottuM prodcà adiuÃi Infidelis nS Hum or Ãulutc.EdiuerÃo,nuÃü malum opus facit eu fit malm ex malum aut damnatu,fedincredulitas,ciuieperfonam operibus, KS' arborem malam facit,mala cr damnata fadt ope ra. Vftde dum bonus aut malus quifquä effiettur, no hoc ab operibus, Ãed .à fide uel incredulitate orditur. Sicut Sapiens dicit:lnitium pcccati, apoflitare à deo, Cr id eÃnon credtre. Et Paulus Heb.ii.Oportet acf eedètem credcre.Et CbriÃusidcm dices: Aut facitc ar borcm bonam,or ÃuÃus eius bonos,aut fadte arbo rem malam,lt;!:y Ãuduseiusmalos,ac fi dicat: Quiuo let fruilius bonos habere, ab arbore incipiet (y hanc bonà plantaiit.lta lt;JMI uult bona operari no» ab ope/ rando,[ed 4 credendoincipiat,qHod perfonam boni fadt.No enim perfonam bonam fdcit,nififides,nec mdlam,niÃincredulitas.
Hoc fane uerwneÃ,operibus fieri hominem bo~ Opera homi num aut malum coram hominibiis,hoc autemfieri,eà bonufd idem quod oÃendi zx oognofciquis fit boni« ant ma lus,utChriÃus Matth.7. dicit: Exfruflibus eorum, homing a)ggt;to finis eos. At hoc totuin in Ãifcie cz extra ma net-, qua in re, ptufimi faUuntur, qui fcribere ZdJquot; do^ tere pr£fumut bona opera, quibus iuflifiantur, interim fidei ne memorentur quidem, eusttes in uijs fuis, fatfi ZT fallêtes ffmper,proficientts in peius, cied c£ eorum duces, multis fefe operibus fatigantes,et amen Fons errorit â nunquam ad ueram iuÃitiim peruenientes.De quibtts quorundu»» Paulifs .t. Timoth.f dicittHabentes quidem ffietiem
pietatif.
DE . LIBERTA TE pietttlift uirtutem dutem eiu}etbttegdntes,(èmperdi/ fcentetf crnuit^uam ad [cientidmueritittis pente* nientes,
Re^Uitttrl ligenti£ do-ótrinarumnl arum.
Qÿi er^ cumiflis ciecif no uoluerit errare, opor tet ut ultfriits proj^idat quim in opera,leges,dut dj flrinds operum,im(gt; aiicrfo lt;lt;amp;nbsp;operibui intutu,perfo nam in/^idet, cr lt;jua ratione iüa iuÃiÃaetunquie non operibus nec^ legibus,Ãed uerbo dei(idefi,promilfto/ tie gradit fuie)cr Ãde,iufliÃcatur er faludtur,ut flet glorù maieftatis diuinr, (pta nos non ex operibus iu fittiit, quje fedmus nos, fed feaendum miferieordiam fuam per uerbu gratiie fua faluos Ãcit credentes.
RutiodoÃri
lt;0 Latheri.
Fädle ex bis oognitu efl, qua ratione f int opera ba na reijdenda aut ampleâenda, er qua re^la intdlir d£fintomniudodrin£deoperibus data, Sienim or pera co mparentur ad iufiitiam,et peruerfo leuiathan, ea^fdlfa perfuafiöe fiant,ut peripfaiufiificari pra/ fumds,iam neajfitatemimponut, er libertatemcum fideextin^unt, erhoc ipfo addiamentobona iam non funt,uereq; damnabilia:Libera enim non funt, Crgratiamdeiblaffihemant, cuius foliuseftper fidé iuflifiare er faluare, qtiod opera non potentia pra/ flirt',itnpiatarnenpr£fumptione,pcr noftram hanc pulätiam affvélat, ae ficin oflidum gratia er gtariS eius uiolcnter irruunt.No ergo opera bona reqdmut, imo maxime ampledtmur et docemus, non enimproe pter ipfi,fed propter impium hocadditamentum,er peraerfam opinionem quarendaiuflitia, ea damnar
CHRISTIANA;
fit,ut folum in]^eäe appareant Iiona,am reuera bona non fint,quibui ÃÃuntur cy faüunt,lt;etf lupt rapaces,fub uejbmentis ouium.
Hie autem leutathan ZS' peruerfa opinio i« operi Opwlt; kuitf» but infuperabilis e/l,ubi deeflfyneera fides,abeÃe ei iban. nm non pottft à fanitis illis cperarifs,donec jîdei «4 flutrix eius ueniat (S regnet in corde. Natura per (er ipfam non poteft ea expeïlere,mo ne cogno feere ^ui» dem, quin earn ducit loco fanätÃm£ uoluntatis, «bi ficonfuetudoacafferitjCr hanc naturaprauiatèro borauerit(Ãcuti fà âum ell,per audios magiÃros)in/ arabile malumefl, etinfinitosirrecuperabiliterfedu à t acperdit.Quare es fi bonum eft,depceniKnäa,c3 fèfjione,fatisfaéhonepr£dicarc çy p:ribere,fi time hicfijiatur,zynon ad pdem ufej^dnandam procédai tur,fine dubio deaptorig zs diaboiica funt doHrina,^ Sic enim Chriflus,eum fuo loanne, non folum dixit, peenitentiam a^te,fâ¬d addit uerbumÃdei,dicens:Ap propinquabitregnum calorum.
Nà cniWitltErMW tantum,fed utrunq^ uerbum pradicandum efl, noua es uetera profirenda de the/ fauro,tam uox legis,quà m uerbum gratia.'Vocem le gis proftrrioportet,ut Krreantur zs infuorum peci catorumnotitiamreduGsntur, er inde ad pccnitentiä er meliorem uiU rationem conuertantur.Sed hic non fi!kndum,hoc enim effet f olum utilnerare zy no ab ligare,pereutere es ttonfanare,ocà dere es non uiuifi eare^deducere ad inÃros er non reducercthumiliare
es not»
de libertate
â¬?⢠nanexalare. idea er uerbum ^rdtilt;e â¬7 promtf/ fx riâmiffio»is,dd doeëdam O' erigendam Ãde,prd:/ dicari debtt, finequo,lex,contritio,panttentia, CZ ownù diw frK/iro ji««t odocentur,
Superfunt quidem ddhucprtedicatoref pctnitêtiné Vnde UeïpÅ CZgratiie,fed nonexplieant dei legem o promiÃio^ nitètia uel ji nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jÃiritu, ut difä qnent unde panitentid
det, Gr gratia ueniant. Panitentia enim ex lege dei, fed fides feu gratia ex,pmiflione dci,ptien{t,fimt dkit Ra ma.to.Pides ex auditu, auditusautem peruerbit Chri fit, quo fit, ut homo per fidem diuin£prom:fi'ionis confoletur Grexaltetur, qui per minas er timorem I« ps diuinfi, humiliatus o in fuicognitionem perdu/ âuseft. SicPfal.tsgt;' Ad uefferu demorabiturfletus^ Gradmatutinumhetitia.
rieoperib^ nbsp;nbsp;Hiecdiëfa fintdeoperibitsingenere^ Ofimulde
ad proximu, q{,quie Ckriftianus in proprium corpus exercet. vlti tnoerde his dicemus,qult;e ergt proximum fuum ope ratur. Non enim homo ftbiuiuit foli in corpore i^a tnortaliad operandum into, fed o omnibus homini bus in terra,imô folu alift uiuit o nö fibi.ln hoc enî corpus fuum fubiet^m fiLdt,quo fyncerius et liberius queat alijs feruire, ficut Paulus Ro t^.dicit: Nema fibiuiuit O nemo fibimoritur.Quienim uiuit,domi ttouiuit,crquimoritur-dominomoriturJdconSpo ttft fieri ut ftt otiofus in hac uita o abfq; opere,ergt proximos fuos:Nea:ffe eft enim,ut loquatur,agat,et fouerfelur cutn homittibus, Sicut Chrifius in fimilitu/
dtitcnt
CHRISTIANA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;xjx
iinem ^(bif habita inuentus eflut homo, amp;nbsp;conuer fatus cum hominibut,ut Baruch. j.Jicit.
Nuüo tamenhoru opus deft ad iuftitiam i^falu SeruietidutU tem.tdeoin omnibus operibus fuis,ea debet opinione omnibus» effe Ãrmatus zy bnc folu ft^dhire,ut alijs feruiatet profit in omnibus qu£cunq; ftcerit, nihil ante oculos ha^ns,niftneceftitatem commoditatem proximi.
Sic enim Apoftolus iubet,ut manibus laboremus,quo demus nealfitaKm habenti,aim potuiffet dicere, quo nosipfos alamtis ,feddet (inquit) ncceftitatem ha
' benti, Nam in hoc ipfum, corporis curam babe/ Corporis at/ re Chriftianum eft ,quo, per dus falutem Ct conios raquareho/ ditatem laborare,rcs qu£rere,etferuarcpo[fimus,in benda, fubfidium eorum, qui indigent, ut fic membrum ro buftum feruiat membro inftrmo,crfimus ftlq dd,al ter pro alterofolicituscrlaboriofus,inuicemonera portantes, Ct ficlegem ChriftiimpIentes.Eccehiec eft uere Chriftiana uitn, hac uere fides effieax eft per CnriftiaM dileélionem,hoc e^l,cum ^udio et dileâione prodit in opus feruitutis Uberrima, qua alteri gratis et ffion te ferait, ip fa abunde futur fidd fua plenitudine ez opulenlia.
Sic Philip.cu Paulus docuiftet,quà m diuitesftfU effent per fide Chrifti,in qua omnia obtinuiffent, docet eosddnceps,di{ens : Si qua confolatio chrifti, fiquod folatium charitatis, ft qua focietas fpiritus, impiété gaudiummeum ,utidcm fapiatis, Ct cans dem charitatem habentes unanimes idipfumfentietest . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nihi I
DE LIBERT Ate nihil per contentionem,nelt;^i initnem glori((m,Ced M humilitatefuperiores inuiccm arbitrantes, non qujt fui fuitt,fin^li cofiderantes,fed ea quiealiorum.liic dare uidemus,uitam ChriÃianorum afi Apo/lo/o itt lj4Hc régulant eÃ'c pofitain,ut omnia opera noftra ad aliorii comoditatem ordinentur, cum per Ãde quif^ fuam fie abundet, ut omnia alia opera toa^ uita ei fuperfiuanttquibus proximo jÃontanea beneuolentitt feruiat orbeneÃdat.
Ad hoc indudt ChriÃum pro exemplo,dicës:Hoc fentitein uob(s,quodGrin ChriÃo IE S v, qui cuni in Ãrma dei eÃet non rapinam arbitratus eÃ,e{fefe sequalem deo,fedexinaniuitfemetipfum,Ãrmä fer/ ui aedpiens, tn fimilitudinê hominu failus habitu inuentus ut homo,Ãäus eà obedicns ufc^ ad morte,' Uepratuto/ Uoc enimuerbum Apo/hli faluberrimum nobis ob* res Apofinlù fararunt ij,qui uocabula ApoÃDlica,Ãrmamdei,Ãr est doärinit mamferui, habitum,fimiiitudinemhominum,pror/ fustta}tinteIlexerunt,G/âid naturas diuiniatis zdJ- hu manilatis tranÃulerunt,cum Paulus id uelit: ehrt» flum di effet plenusÃrma det,et omnibus bonis abutf dans,ia,ut nuUo operc,nulla paffione indiguerit, ut iuÃus er faluus fieret, habebat ent hiec omnia Ãittint ab initio fui,non tumen tjs inflabatur, nec fuper nos eleuabatur,Gr quandam potentiam fupernos fibi ar rogabatjicet id iure potuijfet.Sed contra,fic e^t U-horans,operans,patiens,moriens,ut fimitis effet cate tis hominibus , 0/habitu C? ge^ »on aliud quant homo
èHRïSfiÃNÃ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îj?
hoitiOf^Ustfi ijf omnibus egeret cr nihil haberet Ãr/ tnarum dei^ quod tarnen totum propter nos Ãcit ,ut nobis j'eruiret,e:ynoflra Ãerent omnia qnÅ hacÃr tnaferuioperaretür.
ha Chriflianus,quemadmodum eapui Ãium Chri chrifiianus ftus,perÃdem fuamplenus eSquot; fatur^contentuse/fe flt;^^Chriflo debet bacÃrma dei per Ãdem obtenta(nifi quod,Ht ^oÃrmet, dixi, ipfam harte Ãdem augere debet donee perÃeia-tur) hic cnim uitaÃuftitia, er falits eius eÃ, perfor na ipfam feruans,et gratiä Ãdes, omniaq; tribrrens, qu£ Chriftus habet, ut fupra diihim ejl. Et Paulus 6al,t.eonfirmat dicénaatiod autem in earne uiuo» in fide filij dei uiuo. Etquanquamfic Uber efl ab of tnnibus operibus,debet tarnen rurfus fe exinanire in hae libertate,ÃrmAm feruiacripereÃn fimilitudinem hominum fieri,er habitu inueniriuthomo, erferui re,adiuuare, zy omni modo cum proximo fuo dgere, peut uidet fecum aäum er agi 4 deo per Chriftum, CZ boc ipfum gratis,nuïlóque rejÃe£lu,nifi diuini plä citi,eriacogit!tre.
Ãnmihi indignodamnatoqihomuncioni,citra fidudaChri ómhè meritum,merà ,gratuitaq; miferieordia, dédit ftidttd» deus meus in Chrijh omnes diuitias iuÃitiae er falu/ tis,utamplius nulla re prorjiis indigeam,nifi fide^ quas credat hoc fefic habere, huic ergo tali patri, dui me fuis his maÃimabilibuS diuitijs obruit,cur no uberatiter,hildriter,tott) rortie J},onaâf o.j fludio^of mnia Ãciä,qu£{unlt;^fcieropladta er grata coram il
e loejfd
DE LIBERTATE loejfe Æ Ditto it^que me nuenidm ChriÃum proxiquot; momeo,quemttdtnodum ChriÃusfefeprttbuit mihit ntbil fÃûurut in hac uitit, ni fi quod uidtro proximo tneo neccfflt;trium,commodum fatuUre Ãre,^utin/ doquidcm per Ãdem, omnium bonorum in ChriÃo obundans fum.
Tidei fruâur filt;^ finit ex fide,cht(ritas nbsp;nbsp;gaudium in domi
no,crexchi(ritate,hilarit, libenr, liber animHt,ad Vide mik» /^onteferuiendum proximo, ita ut nuüdmbabeatm dor qtùm di donem gratitudinis,vngratitudinis,llt;iudis eie uitupe gne dinatus ffjfin(riautdamni.Nelt;jjenimagithoc,uthominet Jüutherus. demeredtur,nec inter amieos inimicos^ difeer-nit,nec gratos,nec ingratos fujfiidt, fed liberrime li/ bentijfimeci; dij^ergitfe cfuajiue eaperddtininf gratis, ftue mereaturtSic enim G- pater eiusÃdt,o/ mnibus omnia diftrtbuens abundanter et liberrime fi de ns foie fuum oriri fuper bonos amp;nbsp;malos'.ltafiliut nibil nifi gratiiito gaudio,quo in deo per C briftu de-f Icfhturjantarü reru largitore,Ãcit et patitur. ee U er§gt;,fi cognofamus ea,ijua! nobis data funt ^lua magna nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pftrus ait ) mox pfrÃ,irrtt«
onatanobts diffuftdi tn cordibus noftris charitatem,ijua liberi,hi lares,omnipotentes,operatores,G omnium tribula/ à onum uiâores,proximoruferui, nibilominus tumS omnium domini fnmus. Qui uero non cognofeunt donata fibi per Chriflum,iis Cbriftusfruftra natut eft,per opera lUi incedunt,ad iftarurerumgufiumet fenfum nunquam perucntftri, lÿtur fiait proxmut
n^fier
CHRISTIANA. 2?4
ito^rneceffitatcm habct,ctnoflraahunhntia indù gft,ia noscoram deo,necejj'itatcm hitl)uimut,cr ittifemordia eius indiguimus, ideo fient pater cale^ flis nobis in Chrifto gratis auxiliatus eÃ,ia,Qr nos deiemns gratis per corpus cr opeyj eius,proximo no ftro auxiliari, O' unufyuis^ alteri Chrifius quidam fieri,ut fimus mutuum cbrifli, o ChriÃus idem in omnibus,hoc eÃ,ttere Chriflianii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. . .
â QUKergocomprehenderequeat,diuitias Ogto/ i'iam ChriÃiang uitig,qujeomniapoteà ohabet,o tiuBius indiget,peaAti,mortis,inÃrni,domina,fimul tamè omnibus ferua o obfequiofa,et utilisiSed quje ^hdolorhodie in toto orbcignnaeÃ,nccpr£dicatur tiec qui£ritur, adeo ut prorfus noÃrum nome ipfimet ignoremus,cur ChriÃiani fimus cr uccemur :certt i Chriflo fic uocamur,non ab fente, fed inhabitante in ChriÃiani itobis,idefl,dumcredimus i/n eum oinuicemmutuonomi'^
fumus alter alterius Chri^us,Ãcientes proximis, ncmun ficut chriÃus nobis ficit. At nunc hominum doiiri~ nis,non nifi merita,pr£mia, o ea quee noÃra funt docemurquierere,0' ex chri/hnon nifi exaamp;irent ionge pr£ Mofe feuefiorem Ãcimus.
â Eiufdem fidei exemplupne ceteris, praibuit c Dtua deigfZ iedtauirg3,du(ut Luclt;e.2.fcribitur)puriÃcabaturfenitrixexem/ tundu legé Mofi,more omnium mulitrum,mmamenplarÃdeit lege tili no teneretur, nec puriÃcari opus iBi fi(it,fub ieeit fe tarnen Ã^onte o libera charitate legi, fimilis fiiSkl cdtcris tnulieribus,ne ofjvnd(ret,aut cotëncret
G i tdj.Nä
DE LIBERTATE
érfi.NoM trgo îuftifiati fuit hocoj^ere,Ãed iuÃa fiât hocgratuilo et libere-.MQfnoÃrao^era fieri debit, «on luftificdndi grtitia,cum priut fide iujtificati fita re debeam us ontnia libéré hilariter propter altos, Paulas dtxet fanâus Paulus difdputum fuum Timotbeutit opéra, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cireuncidebat,non quod opus ejf;t iUi ad iujtitiâ cirr
(uncifione, fed ne offenderet aut contemneret infir* tnos in fide ludaos, qui necdumpoterât eapere fidei iibertatein,A t contra ,ubi contempta libertate fidei, ur^bant circunâfionem eÃe neceffariam adiuflitir am, reÃitit O' ^itum circuncidi non permifit, Ga/ ht. Z. S icut enim nuUius infirmitatem in fide offen f iere aut contemnere uoluit cedens eorum uoluntati ad tempus, ita rurfus noluit offèndi aut contsmni li/ bertatem fidei ab induratis iuÃitiarijs , incèdens media uia,parcens infirmis adtempusorefiÃens induratis femper ,ut omnes ad fidei libertatem con/ uerteret. Podem Ãudio O noÃra fieri debent,ut in-firmosinfide fufcipiamus(ut Ro.t4.docet) Sedmagi flris operum induratis,Ãrtiter refifinmus. De ^Ho la tins inÃrius dicemuc,
ChriÃidomi nbsp;nbsp;Chriflus etiam, Mattbai, 17. «Ji d difcipulis fuis
rûextmplü, petebatur didrachmit, difputabatcumfanà o Petro, an'ne fitij regis liberi effent 4 cenfibus, et Petrus boe ajfirmaffettiufflit tamè,ut iret ad mare, dicistue fcâ dalizemus eos,uade o pifcem,qui primo afcéderit, toile,O aperto oreeius,inueniesÃtttherem,quefH toi tens,da pro mtopro tr.Hoc exempt pulchre ualet ad propo
CHRISTIANA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;xjf
propofitum : in ^uo ChriÃut fe O'fuof appellat liberos et filios regis,qui nullius egeant,et amèfjjo te fefubmittit or (oluit cenfum. Quantùergo hoc opus ChriÃo neajfariu, aut utile fiât ad iufiitià et fa lutê,tantü ualent omniaalia fua,et fuoru opera ad iu flitid,lt;um fint omnia iuÃitia poÃcriora, et libera,tingt; tu ad aliorum obfequium etr exemplum
Talia funt ,qu£ esquot; Paulus p o.i^. O' Timoth,^.
pracepit,ut poteÃatibusfubditifint,et ad omne opus Capitereli^ bonum parati,non ut pcrhociuÃificentur, cum iam oftocs 1»=^ iufii ftnt ex fide, fed ut in libertate nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;h£c 4' tbcr«!« ofi
hjs o poteflatibusferuirent,creorumuolutatigra tsite doikrc tuia chariate obfequerentur. Talia oportuiteffe e? ueflrum elfe omnium agt;Ue^orum,monaÃeriorum, facerdotum^ opera,ut quifque fu£proÃjfionis Ãütus opera fo^ Ium in hoc filteret,ut per hac non iuflitiam,fed corpo ris fui fubieflionem exerceret, alqs in exemplum, qui nbsp;nbsp;ipfi opus habent corporis fui caÃ^tione.De/
inde utalijs duntuxat obfequerentur ad eorum uoliitt tutem,gratuitachariate:hoctamen femper c fum~ ma atra obferuato, neuana fiducia prafumat per ia pfa quifqua iuÃificari, mereri, autfaluus fieri,quod folius fidei efi,ut fcepius dixi.
Si quis ergo hac fcientiam haberet,fiidle fe poffet gerere citra periculu,in infinitis itlis madatis et pr£ Sdetia Cbrf teptis Pap£,Epifcoporum,MonaÃtriorum,E.cclefia jtianiuerL rum,principum e^- magiÃratuu, q«lt;ealiquijhiltipa fb)res,fic urgpnt,quafi ad iuÃitiä erfalutem fint ne
G nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cejfaria.
DE LI BERTATE erffjrilt;i,itppellM«s prj;a:pt!i E.ccleftlt;e,cum fint nihil minus, t hrijiiuaus eni liber,fie dicct: Ego ieiunabo, orabo,hoc CJ- hoc jià unt, quod per bominc^ mundtt tum c[t, non ^uod mthi ido fu opus ad iujiitiam aut falutê,fed quod tn hoc moré gerâ,Pap^e, Epifeopo, epmumtati lUi^et idi magijtra[ui,aut proximo meo iti (xemplum,fà ,ctamcr patiaromnia. SicutChriftut mthi mulco plura fidt cr paffus c/t,quorum ipfe nul lo prorfus egebat,Ãiltis propter me fub Icge,cunS eÃet fublege. Et quamuis tyranniuimautiniuriäÃ, ciant,hoc exigentes,non tarnen nocebit, donee cotrd deum non fùerit,
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, Ext) s omnibus quifq-poteriteertum indicium
dtferimen omnium operum et legum accipere,, ttorum ijcri fcire,q fint cieci,Ãidti,et qui ueri et boni paflores, ttgt;e 4 mu is. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quodeunque opus non hue folum dirigitur, ut
fiatuelud cafligandum corpus, uel ad obfequium proximi(ubicontra deum nihil poftulet) non ejl bof num nee Chriflianum.Et hinc ego uthementer mes tuo,pauea uel nuHa a)tleÿa^monafterij,alt!iria,offi-âa Ecclefialtica,elfe ChriÃianahodie,nec no er ter iunid prcculas peculiares,decertisfan(lis: Metuo. inquam,in his omnibus quari, non ni fi eu qult;e nos fira funt,dum arbitramur per hjeepurgaripecaa na fira,falutem inuenirùzy fie fùnditus extmguicur lit bertas Chrifliana,quod ex ignorantia Ãdei Chrifiiaa hue amp;nbsp;liberrimie,uenit.
Qjium ignoruntium Z3' libertutis oppreffionem, plurimi
CHRISTIANA.
fîurimi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pitjhres fcdulo conÃrindnt, dur»
fopulos in elt;iÃudiafolicitant Zir urgent,hudâdoa, tyquot; fuiiindulgentiisinfiando,fidemautem rtunqu^m ^odfiUunf, dorendo.EgoMtem tibtconfultumuolo,ft guippiam uoles oriir£,teiunare,itutin Ecctefijs fttndare(ut uor cant)caue ^diK,eo fine,quo ttbi altquid eomodi, fi/ I^ieîef fbl^ ue temporiflis, fine (Jternt pttres:iniuridm enim Ãdei^i^T^nd^-tutefiuies,qttiefolittibtomniit priebet,ideofola cu^ rendit,utaugeatur, fiue operibus, fitte paffionibui exereitlt;t:fed dlt;t,q!iod d4f,libere çr gratis, ut alij ex te tuaq; bonitate dttgefcctnt,zy bene habeant.Sic enint eris uere bonus ©⢠Chrijtianus. QijiJ enim kbi bo* nd ZTopera tud, qute ad corporis caltigationem fu* perdbundant, cum dbundes pro te per Ãdem tudm,in .
qua tibi omnia donauit deus
EniShre^laoportet,utquteexdeohabemt{s,bo na fluant ex uno in aliu,O'commuma Ãant,ut Unuf Ã-arernä ch^ quifq; proximum fuuminduat,et erga eum fic fe ge/ rit4trm, rdt,dc (i tpfe effet in toco iUius. E* Cbn/b ^Kxerunt Crfluuntin nos,qui nos fic induit z?quot; pro nobis e^t^ de fiipÃeffet,quod nos fumus.E'nobis fluuntin eos, qui eis opus habent, adeo, ut cr Ãdem cr iuÃitiant meamoporteatcoram deo py«i, pro tegendis cr defâ preatndis proximipecattis, qux fuper me accipiam,' Cf ita in eis laborem zj' feruiam, ac fi me a proprid effent, ficenim Chriffus nobis Ãdt. Hdc eftenim ue/ Vd chdritas,fyna:rdq; CbriflMHie uitteregula. ibiaSt 'â Itéra etfyncera eft,ubi uera et fynceraÃdes eft.Hitte
(34 ApoPoUï.
DE LIBERTATE
Apolhlui.t, ÃorintKtj. Cb4«uuâtribuit, ^uod itoU qutcrit quit fua funt.
ChrifttMUf Concludimusita^Chri/lianumhominemnoitub uiuit ttt Cbri uere in feipfo,fed in Cbrifto nbsp;nbsp;;pximo fuo, 4ut Cbri
fb çy proxi /îùnume^ein Cbrifloper fidem,in proximo per chtt nu. riatem, perfidem furfum rapiturfupra fe 'm deunt, rurfum per cbaritAtem Ubitur ittfrafe'm proximum, mancns amen fempcr in dco, O' charitate eius. Si» at Cbriftus loan.{.dicit:Amen dico uobis,deina:ps ui debitiscalum apertum O Angelos dei aficendentet cr deficendentes fuperfilium boniinis.Et hrcc de U/ berate flt;ttis,^u£ utuides,jfiiritu4lis uera^ efl,liber4 fddens corda noftra ab otbus pecaiäs,legbuf et ma» datif (Sicut dicit Pau.t.Timo.i.Lex iujto no cfl pofi ta) c[u£ fiiperaiomnef alias libertatef externas,^uan» turncalum fuperatterram; quamnos Chrifl:usfdci4t cz inttUigere crferuare. AMEN.
ÃoHtrii h'bfr T fj FIN E nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quibus nihil tam bene df
' 'em amis, J citur,(iuod non deprauent male inteUigèdo,adden dumefiffitamen oidipfum 'mteüigerepoffint.Sunt qua plurimi,qui banc liberalem fidci audtentes,mox earn in oaafionemarnis uertunt, omnia fibi ftatim U are arbitrâtes,nec alia re uUa Liberi O Chriftiani ui deri uolentes,guà m contemptu O reprebenfione cet rimoniarum,traditionum ,leg(im humanarum.quajt ideo Chri/liani fint,quia flatis diebus non ieiunant, out alifs ieiunantibus ipp cxrn e; comedunt, aut prem fas ufiatat
(CHRISTIANA.
Im uftaUi omittunt,fulpenfo n(tfo,pr/ca:ptit hominii iSudentes.Cietera uero ad ChriÃianam religonë pcrti nentia prorÃispofthabetci. Qttibuspertinadffimere Cofttrapa^ fifluntexal(erapdrte,ij,ciuifolaob}eruantia Grre^ opera, uerentia arimoniarum nituittur falui peri,qujfi »Jeo faluifint,quia jhttis diebus ieiunät aut à arnibuf abf flinent aut xrtas preies orant, iaélantes priecepta Ec fleÃif GT patrum,ncc ipfi pili facientcs,ea qua fyna rai funt fidci nojirie.vtriq; atlpabiles planè,quodre bui neglefhs grauioribiu Z}quot; adfalutè nea:ffarijs,fus perrebus ijs leuiculis GT no» neceffarijs tuitlotumul fit oonfiiël'Hntur.
QUitnto relUus Pauluf Apolhlus, mediauU i/nct derc docet, Gr utrunq; latus damnat,dia:tts: QHi mi duat, no manduaintê non fpernat.Et qui non mädu ctt,mâducantem non iudicct.vides hic,quod ij,quios nmoHMf non pietate, fed mero contemptuomittunt Cr uituperant,reprehendäturfcum Apoftotus doÅat non contënere,fcientia enitn eos inflat. Rurfum per» finaces alteros docet, ut no iudicct illos'.Neutrienitn /charitH-Km£dificantè inuicem euflodiunt. Q«lt;lt;re hie fiudienda eft fçriptura,qu£ doat,ut nee ad dextra nee adfiniftram declinenius,fed fequamuriuftitios domi ni reäasUti'fiatntes corda,utenimno iuftus eftquif' quam,quia operibus Gr ritibits cerimoniarumferuit cr addiâus eft, ita nec iuftus ex eo cenfebitur folo, ^quod iUa omittit gt contemnit.
Nonenim liberi fumus per fidem Chrifti ab opea G f tibus.
DE LIBERtATE
ribiu, f:d ab opinionibus operum, id eft,ä Ãultti prlt;eZ fumptione MiÃaäoitis per opera quntfitiC. Fides ent confcientiM nojtras redimit, reihÃait,cr feruat,qM
. cognoÃimusiuÃitiameffe non in operibus,licet ope nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;
M abeffetieque poffint, neque debeant. Sicutfine à / lo cr pot» cr uniuerfa corporis ijiius mortalis ope/ ra effe non po/fumus, non amen in eisiuflitia no» flra fita eÃ,jed in fide, nec tamè ilia ob id cotemnen da l'uni aut omittenda. Sic in mundo [umus necelfi/ ate uit£ huius corporis coaiti, fied non ex hoc iitÃi fumus, Regnum iheumnoneà hinc, feude hoc ms0t do,ait ChriÃus,fednon dixit:Regnum meum nöejl hicyfieu in hoemundo.EtPaulus:Licct in curne ambu iemus,non tarnen fecundu carnem militamuf. E t Ga
la i.Quoduiuo marnc,inÃdeuiuofilq dei.Sic,qlt;t I fidmus, uiuimuSffiumus w» operibui eycerimonijs, neceffttas huius uit£ )idt, zy corporis regeitdi cura, non tarne inhisiuÃi fumus,fed âmfidefi!ifdei.Qua/ re ChriÃiano per medium eundum e{l,zyduo iüa ge nera hominu fibi proponenda:autcnim occurrunt ei pertinaces,obduraticerimonijil^, qui fient ajfiidee furda nolut audire ueritatem libertatis,fed fuas ceri monias,tanquä iujlifiationes iaânnt,imperât zy ur/
Qgowqao fidesqualeserant olim Iudai,nolentes intel pertina nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;agerentâ.his oportet refiÃere,contraria nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
ft US agena filiere, zyfortiterfcandalizare, ne opinioneiÃa im/ pia,plurimos fecum Ãüant, m horum oculis expedit comedere carnes, foluere ieiunia amp;nbsp;alia prolibertate
â : i - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|id«i
Christiana, fiel Ã.ccre, qua pro Ãummis peccatii l)aient,dicen^ dumq; de eiiSinite eos^caci[unt CJ' caeorumduces, hoeenint modo amp;nbsp;PmIus Titumnoluitcircucidi,cîi illiurgerêt.Et Chri/lus defindit Apojtolos,quod fab batoueüebant ljii(as,ey mulafimtlia.
Aut oc£urfunt,fimplices,idiota,ignari et inÃrmi pWplK m: fide (ficut Apofio. uoat) qui nondii poffunt ape/. re liberatem iftam fidei, etiâ fi ueüent: hu parcendii efi:,ne ofivndantur et defirendum eorum injirmitati, donee plenius erudiantur i Hi enim quia malicia indu rata non fidunt nee fentiunt ita, fed fola imbecilliüt te fidei, propter eorum fcandalum uitandum,feruant da funt ieiunia er alia, qua ipfi neæffaria arbitrant tur,hoc enim eharitas exigit,qu£ neminem l£dit,fect omnibus feruit.Non enim fua culpa, fed pa fioru fuo/, rum,infirmi funt, qui laqtieis er armts traditionutn, fuarum eos captiuauerunt er male percKjJfrwrtt, i quibus debuerant liberari er fanari fidei libertatisc^ doilrina. Sic Apofiolus R0.i4.Simea fcandali/ zatfratrem meum, non manducabo carnes tn aters num, Et iterum:Scio,quod per Cbriftum nihil eft co mune,nifi illiqui putat commune ejfe,fed malum eft bomini,qui per ofivndiculum mandueat.
QJiare er fi firtiter refiftendum eft ma^ftris illis. jff {fgff tr4(iitionMm,cz le^s pontificum acritcr uituperan/ oijlatoref da,quibusinpopulumdeigrajfantur,turbieamëpa^ * uida parcendum eft, quant captiuam tenent eifdé le/ gibus impif HU tyranni,donec cxpliçentur.ita pugna
⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ftrenufff
DE LIBERTATE;
^renue,contrit lupof,fed pra ouilgt;ti!,no»fitnuî(Mf tra oues,iluod freies, fi inle^es C^rle^slatoresinue» biris, or tarnen fimu l f mes eascum infirmis,ne fan dalizentur,donee o- ipfi tyrannidem cognofeant,cr liberatem fuamintxüigant,Qnod fiuti uoles libtrm te tua,w oeealto frdio. Sicut Paulus,R0.t4.Tu fidem, quant habes,penes temetipfum habe coram deo,caue autem,ne coram inÃrmis uaris.Rurfum coram tyran nis et pertinacibusutereeadem in dejÃeäum eorumt tnulto omnium eonftantiÃime, utfCiripfi intetUgât, fe impiosejje cr leges fuafnihileffe adiufrtiâ,quin eùmhiliurisfri(feoondendieas,
AdietoUad/ çifffi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;poU'it,fine cerimonift
bue rudes, operibusjmà Ãruens cy rudis tetas adolefcêtium opus habeathis uincuUs arceri cr feruari,et unicuii^ corpus fuumeifdem fludifs caÃigandumfitjpruden-tem O' fidelem oportet eÃe miniflrum Chrihi,ut fie regit O' doeeat populum Chrifli iw bis omnibus ,ne confeienda O' fides eorii oÃvndatur, ne in eis opinio aut radix amaritudinis ortatur,et per iÃam inquinen tur multi(ut Paulus pr£moiuütHebrteos)hocefl, ne amiffafide,incipiant opinione operit inquinari,qult;ia iuftificädi,quod frcilefit,O' plurimos in/ qainat,nifi fides coflanterfimulincula:tur:lmpoffif tile uitariautem eft,ubitacitaflde,eonflitutiones bd tninum foh docentur, ficut hacknusfaäum efl,per peftilentes,impias,animicidaspotificumnoftrortim traditiones o Theologiflirum opinioiies, inflnitis animabus
CHRISTIANA.
éntittitlut äd infiroi hK htqueis perlrttfUi, ut Anti/ ehriflum agnofcere poffit.
1» fummlt;t,ficut paupertds in diuitijs f fidelitits in Pericnlu in negotijs,humiiitai in honorilgt;u{,abflinenlia in con= arimonijt^ uüiijs,caftitds in delitii^,iüiufiitiafidei,in (erintonijs feriditntur.Nu^uid(ait Salomon) ignem ^uit in fi-tiu gc/lnrepotejtf ut no cöburantur ueSiimenta eiiui P. t tarnen ut in diuitijs, in negotijs, in honoribus, 01 delitijs,in epulis, ita in cerimonijs, id efl,in periculis Uerfari oportet.imó,ficut infantibus pueris,maxime opuse/l fiueri finu er offido puellarum,ne pereant^ quibus tarnen adultis,periculuM falutisefl,intei'pUâ¬l ias uerfari,tta rudibus ct Ãruentis £tatis hominiius Opus eü,ut cerimomaru clauflris etiam Ãrreis tenean tur er cafligentur,neimpotenseorum animus per ui tia prisaps catie/quot; tarnen mors eisfitcrit,[i in opinio/ tie iufliÃiationis in eis perfeuerauerint,cMn docendi potius fint, non ideo fe ÃijfeÃcincarceratos, ut per hoc iujii fint aut multa meriti, Ãd ne mala faarentf e? ad iuÃitia fdei facilius erudirentur,^uod prlt;e im petu lt;etatisiniÃpremerentur,non ÃrrenL
Vnde atrimoniie in uita Chrifliana alio loeo habe QUO toed da: non funt,quamapud fabros er artifiees habenotr tiabendisecri prlt;eparamentailla,ad lediÃcandum cr operandudit motti£t Ãgt;ofita,quie no in hoc parätur^ut aliquidfntaut ma/ lteant,fed quod fine tjs a;diÃcari aut fieri nihil poÃit, perÃda enim flruéîura deponittur.Hic uides,n5 ipfa (onteniÃmo maxime qu£ri,opinio ante eötemniturf
quid
DE tlBERTÃTE
quid nentâ exijlimat effe umm cr f)ermdnentc Jiruâurdnt. Quodfi quistutn inj'igniter deCiperet^iit toa iiitd dUud non euraret,quà m ut hdc priepdramett tdquim funtptuofiUimegt;diligentiffime, pertindcif-fime di/jgt;oneret, nunquam autemde ipfa jlrudu/ ra cogitdrct, fibi plaeens nbsp;nbsp;ia éhns fudm operam in
prdpdrdmentis cr fùlcris ifiis udnis, nónne oêseitK infanite tni(èrercntur,et fumpto iÃo perdito,tndgnx aliquid ddiÃcure potuiffe tudicarentfttanon cerimo/ ttids nee opera eötemnimui,immo maxime qudrimut, opinionem autemoperutn (oten}nimus,nequiiexifii/ met iüdm ejje uere iuftitiam, fieut /adunt bypoeritte, qui totam uitdm in his Ãudijs Ãngunt er perdunt,cr ad id^cuius gratia Ãunt, non perueniunt. Seu ut Apo/ fiolu^ ait: Semper difcentes,G' nunquam ad Ãcienti/ am ueritatis peruenientes. 'videntur cnimueUe adià eure fefeq^ parant, er tarnen non adiÃatnt unquanti 'ita manent in j^eeie pietatis ,erutrtutemeius non . . attingunt.
fâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Placent tarne interim fibi in hitÃudijf,aufi etiant
|HppOoJof. ontnei dliotiudicare, qiios fimilioperumpompa no fi{lgereuident,cum boc uano fumptu erabufudona rum dei,fi Ãde eÃent imbuti,grandia potuiÃent tnfu am,er alioru falutemeffiiere. Verumcumnaturabu manaerratio Ãutuocant) naturalit, Ãic naturalitet fuperÃitiofa,er propofitis quibufq; legibus er opef ribus, prompta (it in opiniSem iu^iÃcafionis perCilt; adde,quiauÃi omnium legislatorunt terrenoriimg
CHRISTIANA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;140
icrrenorum, in eundemfenfum ejl exereita CfÃrmit ti,im{gt;o[ftbile eft, utper ffipfamfeexuatd feruitute illii operaridfin liberatem fidei cogna fcendam, idea oraaoneopuseÃtUt dominut nos trahat, c theodif djéhs,id eÃ,dociles deo facial,etipfe i« coriffl»!« no Ãris (Ãcut protnifil) legem fcrib4t,alioquina0lttcà de nobis.Nifi enim ipfedoaat 'mins hone fapietiant in myÃerio abfeonditä.,natura non pottü nifi damna reeam,crhiereticam iudicare ,quia fcädalizatur in ea Grflultaei appare[,ftcut 0Ià inPropheUs er Apo Ãolis uidimus accidiffe,Ãcut er nunc mihi er mei fi/ tmlibus faciuntÃmpif er cad pontiÃm rum fuis adit laloribustquorum aliquando nobiÃum miferea tur deus, er fuper nos illuminet uultum fuum,ut oognofeamus in terra um eius,in omnibus gentibus fa' tuareeius.Quieà bene diäts infecula.
AMEN.
BASILEAE APVD THOMAM
VVOLFIVM ANNO
M. D, XXIIH,