i nspvr a. TioN voll Bittelquot; bingen/enï» 6ôtt ben itjigeti ÃtKtt^ tcrungcn in fircben/ bic nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vnb
wol gcoramp;cnt ftnöaus/bcm
C^tcin vcrbcubfc^t.
einer X^oMe
ÃDnrc^ jOD.nicoïüum ©ftHum PfAr^âïrrn 3» æASbcburssti eF»Xgt;lrtcçgt;,
Ofeae 4«
(S0ttt6 w0rt/^amtnb wS fcb bieb Vïrwer|fcozb4óbtt.w«rtPnWni^t|lt;r»iiplt.
1. SAMVEL. XV'
©tgoïfaw »|ï befe et îietm «pfev/ èttörtttffmewfê fcfÃitamp;entiöaeÃ/J bon SStbttÃ/^en bngegorfntn (à eine jenbetep (5nöe/ bnb wiberjit^ bêi(î ^bgötterepbnb gotjenbietip ^eiibttnn oeegennwtbeew«^^ fen grtfl/ÃatterbicgrtucgbeïWâ'* fen/brtebttnteOtSôntgfeiejî*
Xgt;orrcamp;c» iia-l,;
Ãe êtt ^Kugfputg nfï^ bcptgt;ïof|cn foittxgt;crbcn/ ^r-3VLk3|L bdS man bie Ic^r pntgt; Cxiemonien vnferer Ã-üc^cn / nac^ invalt bes bucb» bafetbs porgclcgt/vcrcnbci# foltc/bin icb neben anbern f bie bcr ivoren 'byrtlïlicbcn SCeïigion geneigt/in meinem ^erÃen niebt tvenig vertvunb/bab meinen pbmer«â â5cn bes bolben gcfült rnb geboebt/e» würbe bo* vonnöten pin einem jeben fein bef en (nis $u furen vnb ctwos 511 leiben für bie ïebr/bie wir fo [jng in vnfern f ircbê mit gute f rieb gebobt lt;tbcr wos gefcbi^ctrJDo würben bolb ediebc 25c b(ncten ber fiïrncmepen in vnprn fireben fü*â6Cs' broebt/vnter wekben einer gleich aIô bic foeb om ^kffcn wor / vn ber befcblus it$t geben folte/oUen Ãnbern mit feinem rrteil rorgrife/ gob fop olle ^remonicn bic bos bucb gebcut/oucb cfliebe Oir«! licfelber Icbr vnb onber pücfcouffboseinigfcit In ber Stelig on vii weltlicber frteb erboKen moebt Jetbcn/ouifs oller weidenfftigÃc nocb/ bermo# iTen/bos erouebben bericht von bcr 9(ccbtferti^ 6nng vnb hohmepe/wic im felben buch vermeld 55tâP/nn5uncmcn vnb nicht ïuuerwcrffen/fcincm wen rofhgob»
2lu|f fokhen robfchlftö »»^rb ols bolb von vns in bcr tirc^e/barin kb bosumol prcbigte/bc* gert/bos wirmitbiefer mcinung ouch folten ju frieben fein/ober boch etwft einen onfong fokber vcrêbcrung cingebê.jDa warb nu mein bert$ $um Anbern mol vcrwunb/burch bos blinbe vrtcil vn#
21 ij nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ferre
fcrcr præccpforn/vnb voit wegen j^rer abfonbc^ rung/welche ein grewKc^cn ubfAll in vnfern fif' c^en/vnb vicïeic^f gróflrcr/bcnn ftllc anfcbl^ö^^, rüfiung ber* ;^cmbc fetten fonnen öusre pten/ machen wolten. Was ic^ (iucJ;gt; bafelbs für 9â^ mcinung/nichtonethrenc gefagth^sbe/ööà né meine mitbiencr im iguangelio £bn(ïi/ö?clchc babc)?gcwcfcn ftnb/bejcugen. 2(lfo/nicht barnach / ftl8 noch mehr vrfachen fui|iclcn/bin ich fanipt benfeiben meinen mitgehilllfen mit vergt; gilnfiignng vnb wiKeri eins / vom^itâ!^ vnbausber ©tatbcflclbenortÃ/gesogcn. wir hiclfens bailor I wenn gleich ein ftnÃd XDimelCemc/vnbein ember jgiiangelmin bas wir ihm nicht gehorfamen/nochbiecxKmo^ nien abpnbern folten von ber Ichr/vornemlich biepr $cit/vnb mit fblcher gelegenheit.
2Di8 i|l ber anfang gewep meines vorneinens vnb Bampffs in biefem hanbel von XDittcIbinge/ ba mich la\s ich ben ^n^ncum noch nich^ hören ncnnen(ba8 nicht jemanb beneVe ! ich pF barnach von ihm vberreb worbcn)vnb noch manb/ba ich von wiîfîe/vor berfelb? $cit/ber nici* nung vnfer præceptorn wibberfprochemh«^^^^/^?'^ ein fettige îXegcl bes worts ©ottes/ vnb einfeltiÃ^ Beit meines glanb^ns/in biefc warheit gefurt welche auch fail in meiner antwort/bie ich felbcn $eit bem 9Cath beffelben orts gegeben vnb hcrnachmals bnreh anbere in brncB fom^â me/ begriffen ifî. hatte mir auch bicfe cinfeitig Beit eine simliche ncigung meines herf$ê gemacht/ bas ich surfelben $eit mich nicht gewegert
; inn
â I
P bef enfnià öcrpïbcn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rnamp; memunà suftcr:^
ofn/xpie vnà denn bicfclbc gantje seit vber / üUc Hunben gleich/gcfc^rliÃfca jubeforgen gewefen Jt. (Sottfej? nicin $cugc/bftà ic^ ntc^t ïiegc/^c^ Ãsc folc^à meinet falben nic^f/ baà tveia ®o(t.
2(Ifo 5o^e ic^ rvibber gen XX)itfemberg/benn ^«ttc eitel bcrrlic^c gebanefe von meinen præ^ ffptorn ! roar voll liebe gegen jbnen/vnb meinte inimerbar/bic vorige fifnfrt rocre j^nen etn von anbei n fclfcblic^ sugelcgt/ gebacbgt;lc rvcfter von jbnen 30 lernen. îjber mir fa# JJâfn von tag 30 tag mebrfc^rifften $iibanbcn/ o»e ben vongen gleich roaren/rvill nic^t fagen er^ bcm fam auctgt; bs^à CeipRfc^e Interim betuor/barin bie â3^t;eologen'ibrt meinnng gefagt
branÃ^ gebrnngen traben. 2?cnn alà bie ünbcrn^^fcnbeauff bcmfclbcn tagc/ctlic^e Ãilcf â¢ân vorgclcgfen 25nc^ firafften/^aben bie ^^eo^ [ogen felb« befant/baà Re neben anbern/baffclfü oe S5uclgt; gemacht fetten /vnb rvoKcn biefelbc ttieinnng nie^t enbern/ * ©le ^abê ane^ vrfac^ê
2(uff bas efn jeöct Cbvtlî fcldjfl bcfîfr tkrer v«ö gcwtficc »Muememen babe/w»l »4» biebey febreiben ihre eigene »rort chs fdjnfft/ welcbefieöic Cbcologen von bcm ieipçigldie« ^nunm/dnff' ber Ãitterfetoofft viib Stete bebende«/»berge* ben bnben/vttb Inuteit btefelben wott nlfo.
i6r|llicb berfdten trir/bfls tgt;te vbergefcene örtfdcl Cr cm* »cböe« jtcip^lgfdic» ^ntcrims^nfcbtvon »«» flüefne bco«cbt »Hà gefïellct fcin/fonbctii ven nnbern mehr pajiorn vnb prcbi* SWi /batûb wir fie iitdjt înenbern gebcnrfen/fc fmb fie a«tb alfo Seiielfet /Xgt;a6 fie annemUcb/»»b nidr allein rtd t crgetlidi/fcn* betn audgt; îu guter »nterweifung vnb j« gutem iÃpempcl bienÃ* Mcbfefn werben.
}Dj«bet etUcfeefbrSfelti'flfeitfMïfelletiB flrtfdeln/beoröi««* 2i lt;4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;troK»
«dite I Cffptmrttföiie/Vttcb'one/ ilTifso/tbtttt »ir bfefett b«rf4)* tCcliUicÿ von o«« ocDtnattoit/ifl owrcb ©otte» gitöD«
boffen/ttgt;»lt; es «udt Oie notutfft iff/fonoetlfcb vmb Oet nacbf«* men willen/on» folcbe Jamp;ifdtoue fetn tveroenóiU ^YOontua/?»^ lius/CotleiviQ oie ft4j Oet :^i(d?en getreulieb mit ctoiiwtion/ eiegt;tmine t vifitucion »no nnoetn JBifeboitUdÿWâ emptetn ö«quot;«* men eic.
â hieraus blt;tt n« ein i'ebct Cbriff tuuernebmen/ ons wir «lt;Æ Ã)t vetgeblieb v«O in winO fecbten/ooet «ueb fo vetgeffen feil» n*t vnietn pteceptotn/ vmbfonff ooet vmb geringe bing ! vf* óffentlid) wibec fi« eintn(nffen/@o blt;^ten fie nod) nicht ouff/bei* Oebeimlicb vnb 3ffentlicb/folcben nbfnll/ înfdmâà efen/jiwneer* bna^en/ fortîufeçen/vnb bnbuc^ bas ig.i6uangclion$uuervneb Ken/ muerbvamp;cfen/oeit ^nbff mit feinen gteweln einjufcijen etc. txtrumb beiffs «Ibie wie cCbtiffu» fpricbt Ãnce tiiq (enKJ«» »u micWmpt/wi brtffet nicht iiin âVcJtet/îîîuttet/Ãieib/Ãinfi J^rubec / 6cbagt;effer/««cb ontju fein eigen leben/bet Fcjn Mi4gt;f mein litnger fein etc.
vnb greifen nnà ber lt;Cxrcnionicn / welche ötc ©tenbe gcflrafft l^ftttcn/vorgcwAnb/vnb Ãlfo bic enbern gar Auff j^rc nietnung gc$aâtjnj gcn/rvie beim folcb» Alle fct)ri|frcn bic bÃ|eW öffentlich fürgelegt |tnb/bC5cngen.
5« bcni/horte ich Auch öffentlich J^irchc vnb Collegioofft felbs^Cebcn/biebcnvo# ngen fajî geines ruAren/vnb benen bic cs mit fh*!^ nicht hlclten/fchr befchcuerlfch. *ur fclbcn hub ich weiter An/ber fache recht mit gantjfni ernfi nachsutrachten/vnb mit mir (clbB 5u hnip^ ffen. benn ich lie» mich bünefen/bas ich (ichcr jrre tönte benn folche greffe Icutc/von rvel^ choi *fh bic j£ehr empfangen h^tte/vnb bas gefehrlich wcrc/von ihrer mcinung abjutreten/ 25och fahc ich auch/bAà ftc bic Verenberiing/ etlicher fiiict in ber Cehre vnb Cærcmonien/fhâ^^*^ gefallen lieffen/vnb baju ^ulffcn. 2lU9 biefnw Allen vermarcBte ich ftuch/^^^Ã
jc^fcr ûnfîeng ttwds s» îwcïflrcïn an etWc^en cr/ ncrtcn 2lrtiCeln ber leér/in welchen ob ic^ efeoAs Hobirt ^ftbc / mb verpe|)e/bA wrtl feb anbere leut ^on nebten Iftflpen / ble micb aïô gute freunbe In lonberbeit j ober cueb In meinem 2lmpt crfAnt/ ^nbprcbigen gehört b^ben.
fpürctc tc^ böraus ön mir/bas mein Swubc ftbnam im gebet/mb bas mein mutb vn^ Wscrwar3ubfecnnen/3tem/bftà icb febr ftn^ Pâ^ogjn^txjeiffeln/vmb welche 2lrtifel ich etwus «iben ober nicht leiben weite. 3â'tgt; ^otte ftueb ofts etliche «nbere mehr hiei über Clagtcn/vnb in Ãieichein Cftmpff Ugen.
XOas folt ich nu thnnf wo folt iebmieb hm quot;tttn r 5mn ©efet? / fagt îtfaiûs/vnb sum seug^ Darumb bub ich ftn vnb lafö sufammen Aller bcublichRcn vnb Plcrlichfïen sftigniffen oes wortà ©ottes I von cim jeben prcuigcn 2lrfigt; «l. Diersu gebrAuchte ich auch mir sur perl?ung? Ott mcinung/Slrgument/vnb Cönplf/wtlche vn^ fttc Præccptores ftlb» gehabt haben/bA eg noch «gt;ol jlunb / nu Aber htnÃtn Heben mantelUAcb ^tm winbe. (gg bicnctcn nur Auch snr befîenbigîS feit etliche reben/welche beseugten / bAS bie jeniü Ãtn von ihren eignen ^wiflTen gefreffen würben/ bicsurX)ercnbcrung rieten/obcrHcb bASU bereben liefen. 5ubcm/bAt ichmiernXDerrn ©otf/bAS er mir feiner sufAgung uAch/ben ©eià ber war^ beit geben/vnb mein herts verftegeln wolte, XDier^ ^ttÃimmetc auch bie einhelMge meinung vieler ge^ lerter ©ottfiîrchtiger menner/bie folchà einhellig^ lich/tnüublicb vnb fcbrifftlicb vor mir beseugten/ vntep
rnfcr benfclbcn wAr â¡iïyrfcus/wcïc^cr bAs Auch amp;Asu gct^An ^At/vnb ic^ bAncfc innh. ^cr Anbern ftnb ctHc^c foR^c Icnt/bAS fie bic præceptorcô / Als verpenbiÃc erfArnc CciU in ber 9Ccli0ion/|c(bs loben, 2ll|b wArb icb wibbcr geflerctt/vnb tAni cnblicb nAcb tAnipff/cüibber Auff bie einfeltiÃfeit meines ÃlA« bcns/bcn ict? im AnfAng biefer fAcb« Ãc^Abt tc/ncmlicb/Wen gleich Tb- Cutter felbs/obcrtirt îCngcl vom bââ«cl rtn ü»bcr iguAngclmm brecbl«/ vnb $«r Abfonberung ber Ic^r von ben Cærcnto^ nicn/bicfer 3cit vnb Ãclcgcnbeif/ riete ! bAS niAntt ibn nicht f^lte blt;5rc/ ©intemAl biefc vcrenbcrunö vnb snreifsung Ãffentlich tvibbcr (Sottes rvort iÃ/ wie in nAchfolgenbcn 2lrtictelnbcweifl foil
nlt;ich bic^m PAmpff erwuchs mir noch Anbcrer/bcnnichbcbAchte/wicfchwer vnb nötig es nu fein würbe jt$t von vnfern pH'xcfpi^tâJ Absutreten. X?ie PAmen mir in finn /jbre PunÃ/ groffes Anfchcn / fht verbienfî vmb vns vnb bit gantée Kirche/ 2îtem/bA6 cs fehr gütige gute lt«J weren, â¡ch verhoffte Aber hoch noch immerbar/ es foltc entweber fr hoher verfîAnb/ober Auberlcut vermAnungen/bie Allenthalben vnb offt/nAb^nb vnb fern her gebrAchf worben/etliehe von treff«â liehen gelcrten/AUch Anfehenliehen perfonen/ober bAS gebet ber (Chriffen ihnen gcholffen hAbcn/ ober fleh fonff etwAS $ugetrAgcn hAben/bAbureb ihr vornemenverhinbert würbe. aOiesu vberÃÃb Rh ihnen Auch felbs meine meinung fehnffti'tv/ fie bAbureh SUWArnen / ÃAgte es m berprcbigj Anffö Aller frcunbliehffe Als ich Ponte/boch nitbj
one gefa^r/fn bcm fc^mefne cfgnc fchwAc^sit vnb eicminutigtfit Ãue^ gern L?icmit bcFcimc/ îï)arb ojft 5ornig vbcr ben 3llj?ricmn/$Gigt j^m ftn milnbüc^ mb fi^rifftUc^/bas er enrrueber bit faebfn fonberf^cjtjbltvorgenomcn ^abcn(ct7te er 3«gt;ftrgnugfrtni0«^an)o0crfoltc ja sumtrenig^ |îfn/agt;eil ers fiîr jbermanne «?o(t offcnbarn/cin â®cnig gclinber mit ben præcepforibug vmbgan^* sen fcHi/vnb j^rer Jîrlpre/tvele^cr «llc$eit 0ant$ Sencigt gctrcpn ! mb noc^ auff bicfen heutigen sûnjiig bin/öuc^ ber ïe^re bcà f^uAngelij vers: Kbont ^ftben/bnuon man folebcr 5cüifrae^t balis ocn/vbcl reben courbe. 3^ fokken gcbancFen eïâar icb/5o^c ftiîc^ ûïfb meinan beruff naeb von 5?tttembcrg 511 bicfcr meiner hre^e/bann kältst KC^rc.
p?cil kt7 über fb ber befferung b0f|?/©«bc/ vû ivirb balb gefogt vnb geprb*'icbcn / bos vns
Jtcipfîfcbc â¡nteriin / rvetc^s bureb fcbenb#= «epeZOurerepim vorigen jar nus bein ^ögfpnr^ Sâfeben geboren war/ûue^ cin fe^nnbbnrenFinb/ ^eni vorigen glefeb geboren ^ctte. X)ic ortiFeï beg Æ JÃSngg/gebrucft vnb gefêbfkben/rvie fîe ônge«« kplûgcn tvfjren/a'erbcn mg für fcic augen ge^nl^ Jfn / baneben em gefîreng ernfî jCDôiîbôC/bûg big kçônbburenfinb bag pricfîerrbumb folt inné ^a , (m vokt (Soifeg/^ok^g ruffen erlüge von ocn fürnemfîen ï^eologen aug/lobenbag ^cilb se Finb/gleicb alg were eg vberauà gut vnb bienfîi« Jjcp/bie ;^irebcn5ucbf vnb gute Drbnung /t»dgt; Jp^Jâer lt;^ut^er mit feiner $encfife^en vnnotigen vAl|tarrigFeit surijfen ^ette/wibber auffsunc^ten.
jCen
jDen 2(ntptïeutcn fn ©fcfcn rvirb befohlen / fie fcbSrÃÃntcn vnb bencher fein ! vnb nifö Awfi beiden feiten bic theologen vnb 2(ntptlcutc ^nlten fbilen/bas fa bns tvercC tvoï von Ãat geb^:
2(1(0 wirb ben armen pfarr^erm vnb
eine newe Stebgion anffgebrnngcn / vor wekb^^ bocb aller menfeben gewi(fen/bic (ïc anneinen/ febew b^be»i/nocb biirffen (ie niebt ein mal nbâ* eten barvibber. Gewalt vnb ffügcn belffcn einan^ ber/bas (blebs weiter vortgefetst werbe.
bcnfelben Cenbern mit vernnnfft vnb anfeben gabt Ijl / wirb fein frcnnblieb bureb gefebenrf/ bnreb gwte wort/vnb anberc gütige wege gefnrt/£5ic anbern vberrnmpelt man mit gewab vnb febreefen. Wer (teb nicht wil febreefen ffen / vom îà mpt gc(îo(fcn / vnb mu0tgt;öö lanb renmen. jgnblicb verwilligcn bie gro(f£rt ^tetc am erÃen/i^tlicbc wenig beben bas Ãuffs aller (Iwberlicbfïc an/au(f basjbrvrtcilvf^ (Cpempel bas lanb befebwere/bas lanb abera»*^ bere vmbligenbc Icnbcr vbertolpcle ober verur/ fache / bas fte wibber (bren willen hinnacb niH** fen/Wol angefangen/fagt (ener/iftbalb getbÃfâ« Wen nu auch weife vnuerbroffenc 2intrciber ^u^omen/foéènncn bic lent algemcblicb geiïâlt;â^ ncn/wenn (te etliche jQOittclbing angenomen ben/bas (te barnacb auch bas interim và finmb bar$n annemc. £5en wefi bie be(ïenbige fe# rer bnreb bic erfie verenbernngen vertrieben ober f rafftlos (tnb worben/fo wirb barnacb nietnanö fein/ber (teb bawibber fef$cn fan
Z)i8 ià fein falfcber argwon/cs bewei(ï (tfb an ber
ftn ber ûïfb. X)cnn es ftnb fa offenrtïc^e 4rtihï rorgclcÃt wcrbtn/vntcr bem tiAitien vntgt; h^ut$ ber fdrncmÃen ^^cologcn vnb CbciPcitcn *âgt; vnfern Pirc^cn. 2Dic ^tct ^abcn vcrwillfgt/^s Werben fc^on vei enbernng gemacht. Cb pc Aber
$u XVitteniberg noch nicht f»nb AUffgcsJ âââ¢cht/fohAben hoch bic fürncmfïen bAfeib» nm ^l^cn brein reiwilligt ! ja fie hftbcnô niAchcn hclî* n^n/CAs (ie ftber noch hintcrni berg h^lten/bAs jlt Ihnen $n vielen fachen bienfilich. Cb Auch eflt;s J^he Ãteic gleich noch nicht mochten verbilligt haben / |b bei ben ftefein hoch nicht vberhoben ftin. Denn beim folche ^orberer vnb krempel ftrhAnbcn vnb im bcrcf fcin/bA« hnben bk ar»« inen fchbAchcn anbers $ucrbArtcn/bcnn bAà es Ihnen gehe/bk ben Anbernf @o barff man Auch nicht fürgeben vnà suóbcrrebcn/bk rein ober bic nnÃlich bk 2lrtiPcl bes 2lu8$ugà (ein. ifi hoch ®tr Stabe bic feine jungen/benn mann gleich noch fo lang bran 5eiicht/X)n bkfer junger Stabe/ lampt feinen cltcrn/groÃeltcrn vnb vorelfcrn/hcnlt;î 6tn fein aneinanber/vnb Pdjfcn einanber/bas ijl/ yitlct5ten «î^eipjtfchen SlrtiPel fampt bem vorge# «Sten befchl/forbcrn bk crjîen öffentlich/ bk ter«» mn forbern bas ^nterim/bAà Interim forbert
25ab(lumb. XV^s auch für ©ottlofe (liicC nn etlichen ( bic mana anfihtt ) Pleinen hingen ngen/bcrhcn vnfere folgenbe ^rtif el gnugfam âcrieren.
Weil ich benn nu fehe/bfts es alfo $«gchef/ mutter her an#: m/fampt Ihren tüchtern/vklen löblichen firchê 95 ij bis
bis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vn ftrn gelegen fctn/voin
«?ort vab Qil^orfam ©ottes in gtbuni pnö vc^ terb gefurt wirb/vn bös bcrfclbe febAbc vns AUf^ fiîr ber tbilr ià / Ão b^b iebs bouor gcbÃlf^^^/ bas mir meins !2(mpts bAlbcn gebiiren kb ben Wolj-f/bcr jÃt nabe iÃ/vnb fkb vntcrÃCi* bet in ben fcbaffÃAlIsn fnccben/mitlAiUer An5eigc/vnb mit folcbcn färben abmöic/bAberer von meinen febaffen crCantvnb vcrmieben ben möge, tjic foil icb niebt barren j bis er Ãp fentlicb biep b^rbc Angreiffe/ober bcimUcb ÃbAffcnrurgtbAbc. X?Abt aebf/fAg^ ® Ins /ftuff cncbfelbsvnb Auff bie gantse X)eiöe/ vntcr rvelcbc enebber bciliÃc ©eià gefetjt 25iÃbofen/$u rveibc bie gemeine ©ottcs/welf^^ er bnrcbiiÃin eigen blut erworben bAt. jCenn öî tveis tc^/bas nAcbnicmem abfebieb werben vnf ter eneb Come grewlicbc Wolff c/bjc ber 20erbe ni^ ebt verÃbonen werbe. 2lncb ^neb fclbs tverbê üuffÃcbcn XDcnncr/bic bA verCerte lebrc reben/b*^ â¡unger au Ãcb $u$icben. 23nrnmb feib wAcfef» £)iefc prebiÃt verniAnt vn verpÃicbtet Alle liebe PfArrberrn vnb Cebrer/fonbcrlieb ÃstbieÃf JCAnbe/bAs Ãe Ãeb vnb j'brc f ircben niebt f oHen be triegen laÃen/ vnb jbte fcclen erretten von bctn ernfkn vrteil bes geÃrengen gcriebts ©ottes/bA* bnreb (Sott bic vci lornen fcclen / von ber prebign' benben forbern wirb/bie jbrê lenten niebt veituÃ^ bigen J bic gegen wertige 2îPtbumb/2lbfAn/ bamtiis/naeb ©ottes wort vnb naeb rnff. iCîceb-HI.
wolt mir Aueb fonberlieb fouiel beÃer groÃem
Sf^Dcrc fiînbç vnb fc^à ribe fîin / fdr ber Srtnfjen ^bnitlk^cn Birc^cn/fonbcrlic^ X)eubjc^C8 ïftnlt;«
! fo cto?a8 burc^ meinen vngciô verloren ajiirbe vo« biefîr firc^c/reinigfeit vn bclienbiÃBeit Welche Ciîrf$lKtgt; vor biefer $cit / von ben nerven ^CærcnioHicnmcipern felb8/fûr lt;C^rifîlicb/f«f recbt / fur dn fonbcrlk^ rveret vnb gftbe Ãottes biefcr 5eit gehalten ià rvorben.
^nni «nbern / gleich rvie k^ biefer meiner iîircbc febiilbig bin/bas kb bk rvarc lebr vnb ©ottfilrcbdgCcit mit allem flets erhalten btlfff/ vonroegen meines ^gt;lmpt8 barem khbi® Ãefatst bm/üifo erifen kh mich auch/von wegen bes/bas kh cm (Chriflê bin/Chn|ïo vnb pincr Clrche burch t»ic ^au^ dngelcibt / ganà eigen/fchulbig vnb pflichtig in allen fachen. ChriRo bermaffen/bas kh nach meinem vermogen/fo viel ich fRn/feine/ als meines IDeupts vnb 2?errn ehre/rvelchc |t^t bey fchr vielen in groffer gefehrliÃCeit Ãehet/al* Icnthalbcn rettc/nnt ^£chrcn/X)ermancn/lil ô|îen/ vnb %cten/ Denn bas erfl vnb anber Ãcbot lege nur fokhs auff/bas ichs mus thnn. Was aber bie hrchbetrifft/baiÃs auch billich(weit jÃt ob lenthalbcn viel glkbcr bauen vcrfaulen)bas ich mich auffs fleifsigfî fhrcnthalben bemiihc/vnb biciÃtgcmeltcn mittel vnbhiilff/5u jhrem beften auch gebrauche/ncmlkh /Cchtc j X)crmanung/ S:ro|l/(3tbet/'ènb folchs mus ich fb«n ber gio^ flen vertvanbnus halben/bic icb mit ihrhabe/in btr gcmcinfchafft aller guter ^hriRâ/2?arnach auch von rvegen bes (Sebois von ber lube,
îüas aber folchc Verfaulung vertrieben ober 25 iij nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;sehei#
j
genetlet nicest werben / fo (oUen Alle berÃant$cn Kirche ein fonamp;crïic^ gros nudciöf*â initeinftnbcr ^ftbcn/cins fbït bem anbern bie vnb nni^e trögen ^elffen/gleich wie bie gliebci' in bes men (eben leibe folc^e forge |«r einötibcr tr^^ gen I. Cofint^. XII. Oevornempften giieamp;fâ'' ftls prebiger/ weltUcbe Oberfeit / vnb önbercöij fbnberlicb« göben für önbern ^öben/foltcrt voi ben önbern Ã^wöc^en gliebern^ergebcn/i®*® vor $eiten in ber jfrpcn Circle â¬bgt;i ifîbeéc verf^nv lung miteinönber genölten/vnb eintreebtiÃ^â^ befcblö|]cn b^tben/wös mön tbun fbltc/^n ben bie önbern 5u gleicher $eit vnb in gleichen len gejîercfet. jöftrumb (Ãnbigt jt^t auc^ Ãöntse firch/bie noch rechtfehüffen ip/nicht nig/bös fie fteh fo trennen lefî. 5um önbern fnnj j bigt ein^cber fÃr (ich in fonberheit noch böS er fein öinpt ligen Icp/obcr verfenmef.
2? iejenigen/welche fieh tâer öuffgclcgten vn ' enberungen teilhöfftig ntöchen/werben Ãu^ J bern Chnfli/Ãhcbcr bes Slntichhfls ! weil |tf rââ/ | mal^eichcn önnemen/vnb beten bös ^hiet Ãuff bas Oe Beuffen vnb verfeuffen mögen. hilfrt Oe auch (es fejgt; benn fach bas fte bul^J thun ) nicht mehr/jhres abfals hÃlben/b(^ (Chriflc heiffen/von (Chriflo wiffen/vnb ö^eiep^ cuIjTcrlic^c (SottC6amp;icn|ïc bc^nltc/tvic bem 2lntichri0 vnb ben ^cuffeln gar nichts nn
^ie anbern/wclc^e noch hni 'ân ^?er in nis ber lehr $ufamen hÃlten/vnb in bie fet^ rung nicht willigen/noch fteh ba$u ^egeben/^P^^
P® J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eine giolfc fônbc fiSr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bû»
[tcbic e^re ©ottes vnb ^cilj^rcr mrtgUeber alfo J^ir^ vnterbrijcCê/vn fte^ ber nic^t mft crnfl an#! yX)nb bieji vcrlftlJung i(ï ein gewis 5cug* ber Anbern gAnr$cn firc^e ber ©ôttjî »lt;^9 einer vnb liebe bes ne^fien fc^wAC^ ifî wor#
Wolt ©ott es were nicl^f nueè $eic^en ci# quot;J* Sutiînfftigcn groffen fîrAff Ãtottes vbervns «ue. 2)ftrnmb folt man bieje fdnbc jt^t $u ^ertsê ncnicn/vnb bic gegenwertige furent vberwinbe» glauben vnb gebet/in welchen (îiîcfen gegen bent iCutbcr/ bas |tc von fblc^er bepcnbigf eit glauben fc^ier gar nichts niebr ^at.
1^8 ^ilfft ftuc^ i?ie etliche nic^t/bas fte fa# o'J* !£in feber foil fiîr (tc^ mit feiner eignen gc# Hbr befennen / wenn bic bcBenfnis von j^m er# lötoert rvirb. 2?cnn fte wirb ft$unb warlicb Ãtmg Up?,'â^8 allen erforberf ! von etliche» i» fonber# Wals von ben JlDeisnifc^en vnb bcrglcicbc f ir# 9cn/an^ welche bic newen Orbnung ftst fc^on öjornngc wirb/^on ben anbern aber in gemein/ auffer^alb jQDeiffcn/vn wirb cïï' teilen ! ein fglicber fur fic^ felbs an# vnb Oberf eite auff eine fön# rebefonbe# ttpfrt u âu bic erforberung nicht anbers entebefî / benn allein fb fern / als wenn einer in oefonberheit vorgtforbert vnb gebrögS wirb/fci# [â¢es glaubens halbe» rechenfehafft sugeben/fo wftu ojeit gefeit. 2iber ber Satan wolt mit fol# â^cni vornemeu bic fach bahin bringen/bas bic
/
bieglicbcraufflbk^cwcif^ von cin^nbcr gcfr^tt^ net coiirbcn/viib cm liglic^cs fiir (tc^ aUcm be / baniit cr Ãc alfo einselcn Jntcr eing anbern beÃe Iciclptlic^cr niit gccvalt vnb beywö pbcrt»mben/vub bag rctc^ allem bemalten fonte.
^,uin brrtten/tvcil mem gctwfffcn/mit
feg mort / mibbcr bic !2lr(ifcl ber nemen gtcÃrnw^ tion ÃcfanÃc iÃ/vnb mein ^ert$ bnreb bÃö gt;nbsp;lic^ futbrmÃcn bcifelbcn vcrmunbct/fofînb^^ 2lnfcnÃcr fouies Ãcfebc^cncn febabenÃ/nnt ftnbcrn febi5^bià / bag Ãc vnfer ÃcmiÃen vnb tsen mibber von bcrfclbcn betrubnig entlcbiÃeH' }^cil Ãc aber folcbà nicht th«n mollcn/fontâ^ fortfarcn/bicÃcmiÃ'en noch herter ^nncrÃricrcn/ 00 haben mir benneà noch fo viel mir hcirylich bamibber fcuffscn ! auch öÃjt^tlit^ bamibber vnfer sciiÃnig vnb f laÃe thun nteiÃen-
Oirch bicfe vrfachcn/mmltch/meincg berlichcn 2tmptg/auch Ãcmcincn befehlà 3tcm/burch ÃanÃbillichcerforbernnà vermunbten ÃcmiÃcng vnb hertsen/bin ich btt® Z Ãcn morben/bag ich vor nötià Ãcachf vnb Ã^t® habe / big mein befentnig vnb flaÃe/mibbjt o vcrÃeilunà ober viel mehr 5crÃörnnÃ/bcr mol®â. ChriÃlich Ãcorbenten Kirchcn/ciÃenttich^*^^^*â 5âÃ^bcn.
Xgt;nb meil fein menfeh cfmag an bcn 2io ' phoâtiÃcn erlanÃcn fan/meber burch noch burch bit/noch burch Ãraffen/fonber Ãt . j. mehr von taà 5u taà melter fortfaren/noch âJV Kirchen von (Sotteg mort absnmcnbcn/P^.^( kh bem Ãe5cuÃnig/mclchcà bem
^offcô wort mb bic crfarims Ã(bf/ficy lt;5ffcnfgt; jicpbcifftdcn/nciniic^/bfts cr von ©ottcfonbcic Hcp bajn bcrnffen fcp/bicfe fnc^ alfo vorsunemê/ ^8 Weber ^rfarung wir Aueb vermcrcÃc/nAcb
jHyricns bAlb im Anfang ber facbc/als er abcologen einmal ober$wepvermantb^tte/ wnier befftiger vnb bcfftiÃcr rvibberfproeben wt i wibber vnb vber vnferc regcln/baburcb wir Ãroffere linbernng fnebten/bas aneb 5«i' fclbcn
Ccin crn|ï $n gros bette fein tónnen.
2lbcr (Sotte fep lob vnb banct/bas er balb KBianb geben b^t ! ber biefen 2lbiapbotgt;l^ifcben gi|« bût tónnen vrtcilcn/vnb fteb bawibber bón^ treurt legen. JDc» 3llpnd lt;Cb**iHlicbet einer vnb Ãotât lp üueb bisher mebt vcrgcbltcb Ãcwefl lm bocb bis allem mit teinem gut $ubelt;j îûlen/basnn bic betriegerep gnugfam mtbeeft/ bic warbeit vor ber Uîgcn vertcbingt ifî worben/bie ^cgcï bC8 glaubens viî CbrtftlKl?ê wanbcls/wcl# Jcifi (Bottes wort/bô^cr gepreifet ifi/bas bie lent P^ûuff mebr feben follcn/bcnn anff aile menfeb ^ebe Clugbeit vnb vcrfîanb/E)ie sween vûzqz/wïz fern man ^nbcrnng machen ober nicht machen fbll/ftnb gleich als in einer täfel fnr bie äugen gc^ malet ! bas man nn weis/wie weit vnb wie fern man barinnc gehen fbl/ncmlich/bas alle jgnbe# nrngen su biefer $cit/bie wibbcr amp;üttes wort Ãnb/ mol bureb ein ebenen ftchern weg vnb gi5ter biec fcö lebens geben^/aber sum 2lntichri|î vnb ewiger jcrbamnis fdren. 2Dcr weg aber ber bcficnbigs: quot;tit/ba_nicbt8 verenbert wirb/wol giiiblicht/ fftuch/vn bórnichtip/ber Verfolgung vn manebsâ ⬠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cilep
crlcy f riîbfhl ^ftïbcn Æ Aber rccbt tiAc^ (Bottes wort/vnb $u C^riflo in £gt;aö ca?igc leben rnb Ãe fcligÃcit fûret, Die Andere frnebt der erbeit l5?rici ift/dAS (a noc^ etliche gecoArnt pnd/ vn |ub für den fl?itteldingifcben triegercicn Ritten / find Aueb bjc triegcrcien fclbs nic^t wenig bA^ dnre^ verhindert worden.
pllvncns hAt gleich gctbAn wie ©.pAUliis/ welcher petrum prAffte/Als er nicht richtig WAH^ dclfe nach der warheit des jguAgelii/ vnd Auch JÃAn abAm verfurte ! dAS er Atifteng mit ihm jUi« heucheln/Welche beyde ! fo viel au ihnen gele# gcn/fchier die gAnt$c lehr des iCuAngclii vrifik^ ftchitglieh verfelfcht hatten/ miteini fehr lieber«* liehen ding wie fîchs Anfchen lies / ncmlich/bAö fte nicht ijiehr mit den heiden 5uthun hAbcn oter mit ihnen effen weiten wir 5UUor/Alö etliche 3»^^ den von Jacobo fAincn. Durch diefe thAt/ wur^ den in den hert$cn der j^eiben vnd 3ijdcn / vori* nemlich Aber der fAlfchen 2lpofleln (welche bie freiheit/dic wir hAben in lt;Chrifio/veif undfehAp fen/wie Auch it$t die â¡nterimifîcn derfelben lipig* lieh nAchfiellen /auff dAs Ãc vns Widder vnter des 2lntichrip8 jocb bringe inlt;îigcn)dicfc jrthumb beflctigt/dAS der menfeh auch durch die wercC des gefet5c=^ vnd nicht durch den glauben Allein gerecht wiirde/wie denn Paulus am fclbcn ort den glauben des hAlbenflr allen wercfenhrrfî*' jeucht.
â¡tem/dasdiebeparte heiden mit den ftfPhcn QZæremonicn inüften bcfchwert werben/ Wölfen ftc Anders felig werden. Dis vbci verpunb Peiner
bcnn Paulus alleine /barnnib wibberfie^ef « Petro öffentlich vntcr augen fiîr ber ganzen fragt gar nichtà nach feinem groffen anfê* yen vnb gabcn/auch nicht nach feinem tvunber^ 5cichtn vnb crbeit/öaburch et viel frucht gefchAfft hatte. 2?en er hdts bauor/bas bic ehr Chnfli/bic ^arheit bes jCuangelif/bas heil bcr feien / tvelche ^hnfiusmit feinem blut citaufft hat/vicl höcher 3*1 achten fep/benn bas anfehen petri / welchen boch fbnp in anbern fîiîcCen hoch geehrt h^t/ vMb vnge^weiuelt offt vielfcltigbewiefen.
æann tan auch aus bcr 9(ebc ^un ©alatern a*n anbern nicht vernemen/bas petrus nicht bah bc nach bcrfctberi fîraff von feinem vornemen fblt Ãbgelaffen habcn/wclchs nur aus furcht tomen ^ar/tvicbcr2lpofîelamfêlbcn ort auch anseigt/ A^nb biefelbe furcht tarn mehr ber^Ãbc^ vnb von ^^Ãcn bes iguangdif/benn feinet halben her. jDcn ât beforgte ftch/r»enn bie 3nbcn vnb XDctben cinn 6^** Ãleich geacht wilrben/fo würbe fïch juben entweber abfchrectcn laffen/ ober bas jCbangelium wibber verwerfftn/ober würbe teinc ^ehr ba^u tommen/vnb würbe alfo bic îChr bes «uangej,^ geringer werbcn/weils von cim folchc heiligen volcf/wclchs vorncmlich bic verheiffung hatte/verworffen were»
iOisbebencten ifi nicht geringer ju achten/ jenn bas fenige fb bic vnfern ft$f. vorwenben/vnb Petri in bem gleich fein/vnb hoch auch wie pe^ âJbs frren/vnb viel Ãarnabas mit ftch in frthumb ruren/welchc auch mehr an ben perfonen vnb Sipfci bcH fgua im parabis as / bcnn am
⬠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;wort
wort vnb gcboUc (3otfcÃ/bcnÃc».2(bcr pctrö*n^ SÃArnabæ lint» (îc bann npibbcr vnglcicb/ ^5 nicbt Ãuff^§rcn woUcn/nacb bcm ftc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vfi
ibi'cs jrttjunibs vbcrscugct fein efc. £8 Ãnb ftuc^ noch lîK^r vrfac^en ! barmnb bicp f c^ivcrer funbigcn/vnb fa)t allen fireben ftuff öen niebr febaben tbnn/bcnn petrus jutfel^ ben seit gefünbiÃt ober fe^aben bat fönnen/m ber einige firebc 511 ^Intiocbtf'- 2iber bieuon ! bic vnfern petro in bicfeni falle glekb vnb unöc berninb aueb vngleieb fein / fol auffein auöti* mabl villciebt rveitcr gefaÃt werben.
Weitter babe icb bis mein befetunts/ offenf* licb/in Catcinifeber vR £)eubfcbciâfpiacbe/ninnff firebe vnb anbern/fo fein jeinanbÃcbraueb^ $u nutse/^ ifpntation vnb artiePels weife baruinb alp furts begriffen / bas barinne beublieb / vmbfcb'weiff vnb farben/bic bin g vorgelegt tver^ ben/bic tni 25ucb bernewen Stcforniation @ott* los finb/^fctn/bas angescigt wirb/nut welebfâ^* wort vnb gebott ©ottes/vnb wafferlcy gepalr/ein febes PueB in jbnberbert ober in gemein preite.ï)er^ boff aueb/bicjeerbcitpl ba$u bicucn/bas Ãufc bertsen/bureb pleb^ flare gegcnanberbaltung/ bes worts ©ottes vnb ber newen orbnung / ftugen vnb finnc aufftbun/ vnb bic peb vnb grunb bcrfcibcn bepe peifsiger anfeben werben/ öuff bas pe bepe beper bauon vrteiln fonnen.
Juni anbern bab ieb biefc !2lrtiefel in eine Ci* fputatfon barunib gepalt/ ob ieb etwa von ben gelcrtcn erlangen fönte / bas pc bocb ein mal faeb gnffen / vnb beublieb barauff antworten/ baiunib
Atutiïb Oc gcffrtgf wcrbcn/nic^f mir/fonbcr iftbarûn gelegen ift/
Oâpier ber gantsen B^irc^c in ber gant$cn weit/ ^«epc biiict^ bicfc auffne^tung ber papiftifclperi ^ærcnîonicn gecrgeit vnb suriffcn cvirb/vnb Ottgt; quot;â'â 'Pt gcinlgen icfl/an i»citleu|fngê icbcn/ frenib^ vtib sweifel^affrigcr ftntivort. ©icOnb vn» foicl^c crflerung f.tâülbig vnfers gcivi* nena halben fo fie meinen baà rvii jrren/auff baà ne vtià vnfer bit nach tüibbcr aiifjr ben rechte weg Jâtingcn/fo roir geirret haben / vnb mit cfarhaff:« âIScn ^engniiien vnb argumenten auà bem tvort ^cittes vberaxnben. èie finbà auch Ihrer fcibg halben/anff baà Oe nicht/cvcil fic baà «echt fliehcn/ixiicbicpapiOfn biÃher gethanhaj« hen/Och auch «âle biefelbcn verbacht yiachcn/ ÃlÃbie ihrer fachen eetucngrnnb vnb ein bofege* Wen habcn/@o fagt auch pctruÃ/@cib allezeit bereit ^ir vcratitcvortung/icbermannc/ ber giunb torberf ber hoffnung/ bie in lt;£uch »0/ vnb bas Wut fanfftmiitigfcit vnb furcht.
5âtru britten/tveirich mir habe vorgenomen ^oiugrunbebiefcÃhanbelà $ureben/fo hab ich oarumb ben anfang fb weit erholet j vnb in er$eiJ âUng ber vrfachê ber gefeà vnb mcnfchHeher faÃ* nngenfb viel mort gemacht/auff bas vuà nicht ieiuanb mit rvarheit vortverffen môchte/als vcr^ achten mir alle orbnun g vnb îÃuflrcrliche sucht«, ©enn biefer bericht vnb befentnià bezeugt/bas t»ir recht auff bem £Diftelt»egc gehen / nicht alle â¬Ã¦rcmonim vermcrffen/auch nicht alle ans« nenicn. XVie benia ftejÃt $umeitauffbicanbcrc
lt;C üj feite
fcittc (cfyrcittcn/vnb richten Pöpifïifc^e orbnunà vnb^uc^t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nicrcflieber nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vnb
(ïL^anbeamp;es j£uftnge[i)/bÃinit ftc Alle öot^ jijrcbfigc firemen /vnamp; fclbs vcrbaninien/ gleic^alö ^cttc fte bisher terne $uc^t in (^rê hrcb^ en ge^ftbt ! ober petten fc^enblic^ bfe guten orb«â nungen uuffge^ftben / vnb miîfîen ftc nu rviamp;öfj nuffnebten/bnbure^ (te peb felbs fcbûlbig ftlö betten fie trennung ungertebt.
gum rierben/2fuff buà nicbf jeniunb m bie* fer gunÃen fache vnà fcbulb geben inoge/ö^^ wir newc lebr beruor bringen ober von ber reebtt*^ lebr ab fallen/fobc5eugc icb bie/ntit lauter fîiWâ me/baà icbà in btefer ©imputation von jCPittuâ^ hingen vnb in allen 2(rfictcln ber Cbrfplteben Itpt gent$li^ bülte mit ber bctentnià XDarf. tberà ©eiliger gebeebnià ! welchen mann @ott fonberlich bcru|fcn büt/baà er bie gant$c Wà liebe lehr wibberumb reinigen/vnb mit bem bcà munbeà lt;Chrifii ben menfeben ber fdnamp;e/ bf« ®on beà vei-terbeuÃ/ben wibberfacber i'P/baà 25ftbfiunib/offenbarc vnb 5u nicht folte.^fcb/blcibe auch in allé articfeln bey b«r feffion vnb â2lpologta/im rdebÃtag $u 2lnno I yjo.vbergeben.sum letzten folge ieh Wittenbergifehê vnb bcrglcicbcr firchê/rvie fîe ©.£utbcrà scittc gewefen ftnb/welcher tirché tttt Ichfür baà rechte wort (8ottcÃbültt/baà »rt ben Propbetifchen vnb 2lpofiolifchê bikbcrn vnà v^n (Sott offenbaret ifi /vnb bie gleubigen on Antn jwciffel gewià jum ewigen leben fitret/welcb® felbö bureb anlcifung folcber Icre sucrlangê
/ win Auc^ bütton in feinem (hkC gnabe abweic^cn.
xDftbe ftlfo mit feinem gefc^meis ber ûïten on* newen FcÃcreicn jiifc^öffcn/wekbc mit ber ^ffccbtigfcit ber Propheten ! 2ipoflc(n [ vnb ber Wittcmbergifcben tirebe/wie ftc 5« jO. Jtutbet« jfiUenwar/nie^t vbercin Fümpt. 3cbgt;«âin
ben Wibbcrtcnffern/^Acrftmentirern/Pftpitf anbern ne« wen fonberhe^en iebren ober abfonberungen/gar âââ¢ebtssntbun bftben.
X)ctte man recht wollen h^nbeln/ fo folfen wir ftllc/bic wir bisher im h^nfe bcö b^^rrn einlt; J'^^^btiglicb gewftnbelt/vnb wibber folcbe vnge^ PCivie bcibenzpuiel er jrtbumb vnb rotten/wibber âbelebe ber Frieg noch nicht mit vns ein enbe bût/ 6f|irittcn/bûbcn/anch $u biefer $eit mit eiiftrecbti# bertjen/erbeit vnb gebet/mit Allem ernp Ãrei^ «n/vnbebevnfcr leben Ootte babin opffern in nllcrheiligpc Fampff/ebe wir von ber w All Iw weichen woltcn.
2lber etliche lüffen ftch burch menfcblichc âWeisheit bctriegen/ober burch furcht vnb gute.tft^ Ãe bicfcö leben« bewegen/vnb ftub von vn« Ãb^ Sefollcn mit vnferm groffen febmerÃen /finb jh^ îjen fcibö vnglcich ! nemlich 2lbiapborifien / ber criniificn vnb popipen gefclicn worben / in KiicFcn berlehr/ in â¬Ã¦remonicn vnb euifcrlicbcr trcööfcbafftWiewol bis nur noch ein Anfangiü oicfcr gefclfcbafft/ Ãe wirb 5Abcr in .âFurther seit fo terner einreifsen/wo bic leut nicht crnÃc/ 25n tbun werbe vnb wibber auff jb^en vorigen fin fom#
toninicn/bftö fie beibc mit lere/vnbmft j^rctn bet/ nut ratb vnb mit ben fcinben treten vn wibber bic Oottfiïrc^tigc Ãirc^c ftórmcn bcn/eben ber bing èalben f bte fïc netvlicb felbö gebftwt vnb fur rcc^t vnb tC^nfllic^ l?Abcn.
©cr^albc niiiffcn nu cvir wenige vnb d^/bic wir nocb vbeng ftnb/wollcn wir bic cffcnbarn Ccbr/bcp vns vnb ben anbcmniept gar wibbcr laffcn vntcrgeben/vnà wibbcr foleb^ Vobc leut ( wicwol vngcrn ) fetten / von wcleb^*^ wir bic le^r empfangen babc/Hic^t bas wir «uff vnfern vcôîanb ober tunfï verlaf|cn.£5enu i'J folcbeu hingen ftnb wir gegen fokken lenten citä finber vnb gleich vnmiinbige/Slucb nicht incnfc^che ht^ïff / welch« gar gering ià wibbtt folchcfcinbc/vn vngcwis/Stuch nicht halbcn/chr ober5citlichcnnut$babuich $ucrlönlt;' gcn/^mtcnial wir nicht» benn fchmach/f^âtib^ fchafft bc)7 fcbcrman/miîhc/crbeit vnb tsen bauon bringen/vnb vns in gewiffe leibs 0^'' fahr begeben.
2lber wie bem allen ! fo haben wir bas wiffc wort (Sottcà ! welch» für vnquot;» herlcucht bief cm ganÃcn hanbcl ben wir vorhaben. XVit haben auch ba» gebot (Sottes welch» vns jwin^ get / ba» wir bicfem wort feilen vnterthan fein/ biirffon auch in feinen weg bauon abweict^n/ ' anff bas wir vn» mit bem 5orn vnb gericht tes nicht belabcn,
25erhalbcn/wcnn nn bie groÃen (arfcn/bic freffte fhrc« vcrÃanbe»/funft vnb be# rebfam#
Wgt;fAm^cft öofbber vus AUôfïrcÃcn/cvck^s fîc nf^ vntcrlft^cn tvcibcii/roenn |îe me vcrbftinpt ï*nb ftdcr fc^cnblKl?|îc sugcrûlpt/vnb Allen SttfAl / bey bcti ^ôct)|leH vnb
^ftben/X)H wenn IcÃlic^ Alle menfebê vns fcinb ^erbcn/ïgt;nb bas fc^everb wibber vnö sucFcn/iSo Pftben t»ir boeb noeb bicfcn trojl/bAà wir folcb«
ÃcborfAms
©ôttlkbes Åorts leiben. Werben «?ir benn vn^ t^rgcbrucft in bicfcni gcborfAm/rvle blc prepb^^ ^*n/(Cbrifius/bic2tpoiMn/vnb alle beibge WersJ ^^fer/in glcicbcm geborfAm vnb fafî vonjbKni ^Snê polcCc gleùberrveifc fînb vntergebrncBf n?or*
/ ÃO foil boeb blc WArbelt nlcbt n^icb bein ^*î8gAng ber fAcbe/fonber n Acb Oottes wortc gc^ bebtet werben Æ'S?« bas wollen wir fantpf anbern Foincn Cbgt;âiPen j vnjerc nacbBonten/^uiiorAUS ^bcr/bcfibÃcbflenQtKbter Ain â¡Ã¼ngfîen tage vr^ Jblen lAflfcn/wle gereebte faebe wir gebAbt b^bê.
*8 wirb Aueb vnfer tob/^ottz vnb feinem wortc j^Ãmiicb / Pöb vns b^ilfAm fein I wie benn von Petro gefAgtwirb/bas er (Sotte mit feinem tobe Reifen wiirbc/30Annis am Iet5tcn/X)nb Cbrifhis lt;Pâ'iebt/öeligfcib |b»*/»enn euch bic menfeben
â ^^ieiet wUlen febmeben vn verfolgen/ Wat*
Wir bcnctcn aueb noeb Auff ein Anbers/bA« wb SutrAgen tAn in biefer fAcbc/ncmlicb / bas gebunbê ober vngebunben fiVgeflellct möcb* «A werben / ben Weifen vnb ©cwaltlgen biefer Welt/biefcr vnfer befentnts vnb bAnbdnng ^bres Ã^fallcns reebenfebAfft SWÃeben. Wicwolwirnu
3D nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãttff
lt;uff fblc^cn faï feine Siebener fînb/vnb nocl)ûn^ berc fc^cvftc^cit nic^r rvol bcp vns iviffcn/^lt;? ^ftïten rvir bo c^/bas wir berfclbcn vnfer wolbc*â wupen ji'bn? ^Ãlben / btk^ nötige befentnis nic^t vnteriaffen/fonber ber fcbwacbeit vamp;ibbcrtf ftreben/vnbvns Auff ben verlafjcn folïen / berM S«P*0t willenc^surfclbcn flunbeniufiô vnb weiÃbeit geben / ^tein/'Jcb rviï cue^ gebe» ben Q::rôfîcr/bcn beiïfgcn ©cifï. faÃt aucb bt*quot; XDerr im Pfalm/jCr rnfft niicb ftn/fo wil ûtgt; 1^ââ cr^ôren/3cb bin bey jbnt in ber flot etc.
. ^n beni wiffen wir aneb/bas noeb aïïe facb*â en in Gottes bftub/vnb niebt in ben anfcbltô*^*) ober Ãewalt vnfer feinbe fîebcn/verboffen aïKb/ wenn wir nur verharren iin glauben vnbÃeb^â*â^ fain/ba»berbey vns fein vnb vnsbepfteben txxf^ be/ber vns bieftn Ãcborfani befohlen verbei|fen/bas wir errettunà von ihm Ãewarte*^ (bllen/2Der bie brep ^^''^^bïijchc menner aus bcti» fewrofen ! ©anielem aus ber Cewengrubc gf* riffen h^f/als fte ben Gottlofén gebotte jbrer W wige nicht gehorchen wolten / welche gebot fie gleict^wol one Verletzung ber flóaicpet/welcbe®^â georbenthi^t/vbertreten bAben/wie ^Daniel (aSy ^ür Gott bin vnfcbülbig erfnnben / nbsp;nbsp;nbsp;h^^b^
ich Auch wibber bicblX^^^v Ãlönig / nichfö tbAH. Will vns aber Gott nicht erretten/fo gen wir mit ©auib / jCa ftnb wir/X)nb mit ben 3fracl(ten/£)anic. II. ©eineGöfter/P wollen wir nicht ebren/vnb bas giilbene bilb/boö buhAfï fetzen laffen/bennocb nicht anbeten/ob Wir gûichbrâbcr fîerben mijfîen, .
«icfticfeïgenbcSChtFcïbejî «»fft/ öicwcil fie öftrumb finb vorgdegt/büà nm» oaijon ©ifpuhrcn iimg/bAmif tfcwür^cit bd«s oc^'reità gcfucbt werbe vnb an tag fommc / fo cr«ä Olde icb inicb ^ini ber vrfocb begert vnb vom Ãrunb reben vnb boren wil / $nannxgt;ortcn/Will *^ieb aueb gern weifen laffcn/fo mir einer eine o^arbafftigere meinung aus ©ones wort fan â^nscigen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(îiîcf/fo blt;c CnrÃ
'ânb bloà begri^cn ftnb / fo ftcb etwa vrfacb $«** degf / ober kb mehr $eit baten werbe/mit mebr ?cugniffcn vnb argumenten wcitlenfftiger I wils ®otf/erficren vnb auÃfuren.
©iebaber/D Oott/ber bu bi|î ein jOafer vn* iffs XDcrrn ^b^fu Cbfipi/bitte icb/weil bu bureb bein reebteà gerichte angefangen bafi/vnfere mip fcibat beimsufucben/bic veracbtwnà beiRcà worts vnfcre eigene vcrmefsenbeit an vus 511 fîraffen/ bas bu boeb ini $orn bcincr barmbcrt$igf eit aucb joibber gcbencfc wolVep/vnb vnà cm fainen vbrig / wclcbcr bicb ebre in recbtem glauben vnb fcebtcm geborfam/naeb beinem wort. Z?enn wo tttan fo wirb fortfaren/wic es pt angefangen tft/ fo werben aucb beine aus erwclctc in jitbumb gc«« furet werben/vnb bic gcrccbfcn felb» werben ib*e çenbe auÃdrccCen $ur vngcrecbtigfeit / bas fein jnenfeb fdig werbe, ^c^ bitte/gib vnsbeinen »gen (Bcif/ber vns leite in aile wai beit/ber bie ge^ fflllenen auffricbte / bic wanefenben vntcrbalte/ bie ftebeube befîctige/bic anbern aber alle $u feban ben macbe/wclcbe niebt auff b^tê 5» wibberfrci« ben ber vnausfprecblicbc gäbe bcincr gnabe vnb beincs willcns/ber ba Hi in Cbnpo Jbcfw/SIinê,
DISPVTATIO/ non »rfu^cn Der ©c* fetj/ ttB6 ö)t(c§ett «lan ben ^â¢ftnbclvonXDrtfclamp;iingcn vnb netven verfe# rungen ber Ãlirc^cri vrtcilen e^n.
ffinctt willen offenbArt WSfaä'âön bein mcnfc^licV^^â
W Ãcfcblccbt/öcÃlcubt vnb getban ^ftben/ftuffbftg bic leut feljg werben/ vnb i^n recht «hfen»
5^ ^cfcn jwcp |ïi!tCcn/hAf er in beiben^efî^t^ menten nichtö vntcrirt(]cn/2?aà er bureb fein r»ort vnb gebotte nicht nn0e«igt helfe ! wte ber pfalnt fft0t/j£r hat n?ofc jeinc wege verfunbigf/ tâen f inbern â¡fiael feinen willen/ Ãn Pauliiö fbne^% 2lllc fchrifft von Oott cingegeben ip/ niit$ $ur lere/ 3iir |ïröffe/$nr beffi rung/sur siH'btiÃwnginfâ/J gcrcchfigbeît/bûs ein nienfch @otfC8 fey volfonje/ 5U alleuî gutem wercC gefchieft.
3. Qlllcs aber/WÃS man gleuben vnb th«« wirb in bi ep pijcP geteilet/èxxe erfïc begreiflrt bic â2litifel beö gloubens vnb bic $chen gcbcf/£)lt;^^ anber/bic weltlichen rechte/SDas brittc/bic Chen rechte. Oefe brep flikte ber sCchr/finb niept allein in ber floaten' / ober ben hingen ! bauon I» gcbicten/fonber
vnb in bcm/bfts ftc nic^t aHc binbea eb«t nötig |iin/vnterfc^eibcn.
(5(cic^ ixfic (Sott bic ^rtiM bes glaubens voU tönil«.'^ im 2tlten vnb Hecvc lt;e|?ament ^at vor^ Ãcfcbrieben / 2tlfo wrf er auc^ bas biefcr cixgt;i0a!â tvilïc ganf5 vnrvanbclbar fej^/neinlic^/jOasbcr verflucht fein foil/ ber ein anber jguangeliuni Icret.
Ãâ DcsÃlcieben Cf «neb bie 5e^c gebot vn* fvanbelbar gemac^t/benn Cbnf^us fpnc^t/2Jc^ bin niebt toinmcn/ bas gefct$ au^$ubcben/ fon^ ber 5ncrfijlleH. ft» pnbaneb bic $eben gebot niebts cinbers/benn eine crCleinng bes rechten/ bas in ©Ottes notur felbs / vnb barnacb »nn bes ânenfeben natur/n?ie fie von ©ottc erfebaffen/ fccbtip.
2?ic anbern Piîtbc/ars Weliliebc reebte/vnb Pirebe recbte/rviervol (le aiicb regulirt folle rverbc/ nnebber vnbctveglicbê ricbtfcbuf ©otflicbs rvi( lens/tvelcber in ber febnfft vnb sebc gebotte au» Ãcbrucftip/fobatsbocb mit einem,eben ber bei^ bc/cin fonberlicbe meinnng in bciben ^efïainentê.
â¡m 2lltcn @^efîaincnt / b^t ©ott felbs mit* Ãusgebruebten rvorten vnb gebotten bic Weltlicbi« en rechte von 35ürgerlichcn fachen / vnb bie jÃlir^ ^CH rechte von enffcrlicbcn C^sereinonien bein» Jübifchen volcb verorbent. X)ub rvic biefcr gCiS bott baltung 311 icner $cit one mittel ein gehorfant gegen ©ott gec^efltfl/ alfo fîub auch biefelbcn tveref in ben glcubigen ein @otte;5bien|l gecuefi. 8. 2ibcr im rterven ^efiament/in rvelchcni bi« Ãircb uu mehr auch vnter ben XDeiben ip/vnb bi«
2D nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vrfachgt;
vrfhc^Crt/bAmrnb bic â¡^amp;ifc^c vnbamp;ö^ Ccuuifcbc prieficrtumb verordent traren ! nu cnbfcb^ffc b^iben /^o amp;ott ^einac^^ nia(9 ben XX)cltlicbcn regenten m ber ^Cbnfïfnbc^* 3U0ela(fcn/ba8 Re von leibliche öJttöc/ von $ueb* vnbX?rbnun0 emcö 2ôiîrgcrlicbcn lebens/gcf^O inaeben niôgen/vnb bÃf ibtcn gepÃen/fo fernfx ber vernnnfft gcines fînb/vnb nlcbt tvibber feiu wort fîreiten/bic CbnÃen mit leib vnb gut vutet^ worffen / SCoin» XIII. 2ÃcbcrtMönfepber JObeiâ* Celt vntert^n ! bie gewalt vber jb» ber gegcnwcrtigen JDberfeif.
9. X)nb wert er will/bftö nun ber gegenivtrti^ gen dbeitcit geborfam fein foil/ niebf allein vwb ber flra^ willen /fonder aneb vmb des gei»i(ftgt;i^ willen/ ï^o scigt er dninit nn/bas biefer 6^^ botfant gegen den menfcbKcbcn gefeÃen in riebtà facben/bep den gleubigen ein ©otte-ÃdlfUr werbe. X)tfacb/bcnn folcbcwcrcepndnucbfâ^ geborfam gegen @otte/von wegen des geinciufrt befebls/bnmit er der oberf cif in folcben gebotte^ $n geborfamen befohlen b^t
10. {Ãbcr gleich wie lt;Chr«Pn8 ber Tncnfhl'^/^ Pernnnfft nnchsclaflinb^t/dnsleibliche vn bi»* gcrüche leben 5uucrorbncn/2llfohütetbie Ceb*â vnb ©ottesdienfl volf oinlich felbà vcrordcnt/nâ*^ bcni ftU80cbrnceten/fonbcrltchc worfe/nachbtâi willen bc8 X)^ter8 /'t)nb hat folch« verwaref nigt;t cim gcflrcngcn bcfchl/nichf8 in ber lebt vnd tcsbicnft $n enbern ober mehr dran ^ubengê/Alfo/ ba8 der verflucht fein foll/ber ein ander lt;£uÃU0C^ linm predigt I er fey Ãletc^ ein 2lponcl/oder «n iCngcl im blmeh nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jcrunib
ÃDruinb iXigf Cbnfîus von fîcb pit»»* ©Cl* micb ÃcfAiib ^ût/bcr Vacci* ! tgt;At mir befoL^i« im/n?ft8 jc^rebenfoK. X)namp;von bcm $nfiînffü flpricbtcr/jÃr wirb vonftc^ icios nic^t reben / fonber wirbs von bem meinen ycincn/vnbeue^ennnern/ftnes wasic^ eiKtgt; jAÃt bftbe. X)nb nac^ ber 2(nfferpeb^nà fprktgt;C Jteret bie lent bAUen / was ic^ cnc^ bej-o^ïen PAbc / Welebs Anctgt; bic 2ipopeln nic^t ftnbcrs/ [onber Ãctrewnctgt; Ãct^An ^aben / nac^ cmpfft^ yung bes bciiigcn amp;eiÃc8/b(i8 ftucb Paulus jAfif/jÃs mangele feinen (Corint^ern nichts / an tciner gnabe/ncmlic^ $ur fcligfeit nötig.
Xion fclberwelten werefen pc^et bcublie^ 6cffbncben/©ie ebren micb vergebens mit mem» Kbeugebotten/^tem/)£affeteuc,b nicqjanb ge* macben vber fpeife ober tianef etG nac^ gt;iicnfcbcn Icrc vnb Ãept$c. Colloff. IT.
*5â ^uffcrlicbc Oremonien / welche auch on wiiifel (Sottesbienp ftnb/bAt (Cbripus nur etlicbc ^cnigcim Hewen ù^efîament verorbenf / nemlicb ®L®rc/©iebanbelnng feines Worts in fonberbeit in ber gemcin/2?ic ^auff/Ãcs ZDcrrn Slbent^
*^1 / 2jtcm / ben gewalf fönbe subinben ober Aöffsulöfen/an einzeln ober vielen perfonen.
Hâ 3n bicfen vier Cæremonic von eitt^ ÃAutje ampt bes Hewen
Weil aber Cbnpus bAben will/bas in ber wifîlicbcn gemeine vcrfamlungc fein fbllcn/ber ^crer vnb 3ubörcr/bAr5u nocb etliche fAt^ungen/ ®Aburch fölchc verfamlungcn regiert werben/ 3D iiilt; nötig
nöfià fînb / 22!njmb^Af er èicfTïbcn
ntcin / bic vinbjienbc fciiicr bcfclcncn irci cC vnb ëottesbienfïc/bcr Ã.frc^c l?cimgâ¬j£cU ^uucior?»^/ ober ben,enigen rvelc^cn bic Slirel^ folcbà legt bftt/ncnilicb/bcn jOicnern bes ruorts, !(?. X)nb biefi: verorbnung ber vmb|lcnbe/ hllein ba^in gerfe^tet fein/bAs öUes in ber ÃâW fein vnb Ãrbentlicb 5ngeb^/vnb snr igrbarv^^^à bfenc/bfts tfi/bas folc^c verorbnung sunt anip^ vnb nötigen ©ottesbicnfl von (Sott befo^len/^i^^ ne/vnb'nkbt/bÃÃfblcbà tvereC an reebtiö^^oit for ©ott ober ©otfesbieufïfein / follcn aucè nieb^ vnnikse / ^^aÃnac^tifcbe tatet fcin/viel rvemger follennc bas rechte önipt vnb recl:?te ©ottesbienjîc ^inbcrn / verteilen oofiâ verterben,
igt;. â411S biefer taugen ersetung / tan niau «ti vergeben/ gnnt ciflen / rvelcbs rechte
fein inn beiben îCegimenten ! int Ãeijllic^en vnö XPcltticben SCcgiment/rvclcbe wir in geutein atp befebreiben.
iB. n?ittelbing ÃnbwcreC/bic weber geboten tioc^ verboten fein/von ©otte ober fonfi lemÃub ber int 9(cgintcnt Ot$t / vnib welcher weref wiHen ein ntcnfcb / weber gelobt noch gefcboltcn wirb/ er t^ue fte ober laffe Oe ! Verbient awe^ weber be* lonung noch (ïraffe bamit/weber fiîr ©ottnoeb für ber Welt / als / bas einer flbw^rtj ober weis / leinen ober wüllin bet leibet ifi/ntit gewa^ febenen ober mit vngewafebenen beobé bas brob iffet etc.
anbern/ift aus voriger crsclung
nemen
ncmcn/bfts aus ben (Dittdbinsen/nacl^ bcm Ãc^ kleine befell (Sottes/burc^ nienfc^ê bie im ampt Utscn vnb ba$u vcrorbent |ïnb/n?cltlic^c rechte vn Ãirc^enorbnungen tonnen gcniAc^t tvcrbcn.
Ãok^e orbnnngcn tön man bAinöclb oc æittelbing nennen. Onn fie werben aus ben ^â^ebten n?»ttc(bingen geinacbt/vnb bebAlten ber^ ftlbê Art/in bem/bAS pc au pct? plbs weber amp;ot* tcôbicnpc noeÃ) fiinbc pin / X)nb pub boet? von JCDittclbingcn Abgcfcbciben / von wegen bes SWAngs /ben pe nn ctücber niAptn von ber ébersî «itbAbcn/^tein/ von wegen bes nut$cs/ bAmitâ ber jÃlirebebienen.
S«nibri«cfotgf/DAs/glcicbwicimnewê lt;tejtAmcnt bAs (Scipticbc vnb Weltliche regiment viuerpbcibcn fein ! Atfo fol Aueb ein feb«à in vnb Hftcb feinem pAUbc in iVittclbitiÃe feine orbnimg Hjj' Itcb lUAcben / bic XVelthcbe oberteit in j^ven J^ltlicbê bcnbeln Auff bem SCAtbanfe/bie (Scip^ bepe oberfeit in ber Kircben/mit (Cæremonien.
^nm vierben/pbet niAn bic ben nnts/wo^n OIC lt;Cærcmoniê/von menpben gefAtst/bienen foln *cn/vnb wie pc leicbtlicb 5urâ2lb0otterc)?/vnb niAn cberlep pSnbc/welcbc wir bcruAcb crselen wollen/ gerAten/ncmlicb / wenn pc au (Sortes gebot peb Poffen.
âï; Wcifcr/gleicb wie bic georbenten (Tæremoâs *i»cn/agt;cnn pc (Cb^ipKcb vnb wol verorbent pnb/ Jicbt gar vnbünbig pin ! 2llfo mus niAun Aueb Pâ^âf8ig Acbfung geben ! wenn Cbrjpiieb ver^ orbent tónnen werben/vnb wie fern pc binben,
©iepr beiber pdctc »P ein gleich^ ft nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nis
nia$a?i(c^c« Kirc^cncærcniomcn / vnb öcnen IVelttic^c» gcfctsen/vorncmncL;» bu ba^i^ genctgt;tct Onb/öftö |ie allein ben Wolft^nb in cup erliefen fitten reöicrn/a?clct;)egefet$ weit $ufc^ci^ ben Onb ! von ben anbei n/bai in bic rveltlic^cÃc* rcc^tigCcit vn erbarBeif gants »nb'gar pebef ⢠ea iji bocb Aucb tvibberumb eine grofje vnglcic^^ cit/cben swifcbcn folc^cn bcibcrlcp gcpÃcn.
aç. Z)ic Weltliche ôberteit / ^at ans (Sottes Worte vol^Ãnilic^e getvalt/bas fie niagsncb^vnb 25i5rgerlicbc orbnungen an ffrichten/viî barff vntcrtbancn nic^t brnnib fragen J obs j^nen gc^ falle ober nichts
2^» jDie 25i|cbofe aber vnb (C^rifllic^c biencr/ (bllen i^rc orbnungen/ben Kircbcn wibber । willcn/^ÿcbt anflrbringê /von wegen ber freibert/ bic jbnen (Ãbtifîus ber rechte vnb ôberpe 25ipâ¬gt;lt;âr gegeben ^at / wie gcfcbricbcn ip / 25cpebet in ötf frcibcit/baniifcncblt;Cbnpn8 frep gemaebf 3tcm / â¡bgt;* pib tewr crCanfft/wcrbct nicb^ tnenfeb^n fnecbfc.
igt;. iCben bicpr freibeit bülben/wirb bic vnfcr# ber Cærcmonic/wcnn pe one vcracbl*âââ^ vnb one scrriîttnng guter orbnnng/vnb one ergere nbsp;nbsp;j
nis gefebib^f/fûr @ottc ftîr feine fùnbe Ãebalten/ wirb aneb nicht prepieb für ber Ãirebe. ^enn es pcbctgcfcbricbcn/Capciicb richten tun fbeifc vnb tranef etc.
2lbcr in Weltlichen bingen/wenn man ba gleich ans beweglichen vrfacben snwcilcn wibber gntc orbnnng vn wolpanb tbnf / ob bamit feb^*; aneb bas gewiffen für ©oft nicht bepeeftwirb/ fo enp
fo cntfc^iilbigfà boc^ offtfiSrbcrôbCfBcit nic^t/ fonbcr rvirb gcfirftfft*
^9^* X)nb wicwol rccbtfc^ftffcnc gct^iffcn/ ein »nötigen vntcrfc^eib iTiAc^cn / viucr ben gcfct^en/ öuff ruckten gen'cbf/SCfclt;^6köf^jt erbarfeit Ã^bet / vnb vnter benen ] bic nur allein $unt tvoli# fîftnbc bicnen/fo beflciffen ftc fteb bocb/biefc auch 3ubftUcn/von cuegen )bââC*' obertcit/vnb von tvegt bcg gemeinen nut5e8/|tc felbs ober anbere betreff fenb / bcöbftlben ftc p verorbent ftnb. lt;£8 foH ftueb folcber rvicbfâÃCâ ^ââ¢âf^^c^cn bftlbcn/Ccincr in feiner gcmcinc/öucb bic geringpen gebot Icicbt* beb vber treten.
50. Was wir nu in fokbem fnb f»»* â'«bt vnb nötig bftlten j im XPcltlkbcn regiment/bns fol^ mftUftucbinbcrKircbeb^^bcn von recken nöf^# lieben orbnungen/wekbe CbnfHicbe Ãirc^enbie ner/cintrccbtiglkb verorbent/vnb bic tireb öffent lieb ober fiillfcbwcigenà ongenomen bnt» X3iclt;' ber gehört ftueb ber fbmeb 5«« X?ebrecrn / lt;Sc^ borebet ewern vorficbern vnb folget fbnen.
jDÃgegen aber/bie jEDcnfcblkbe fftt$ungcn/ wekbc von ^embber öberVeit/ober frcmbbcn bielt;j nern/ober von Wolffcn vnb feinben ©öttlkb» Worts üuffgclegt vnb ^ubftltcn befoblcn werben/ ober an ftcb fclbs ©ottlos ftnb/obcr bn ein ©otf^ lofer wftbn bey ifi/als bets ftc nötig/verbicnfllicb/ ©ottesbienf^ ober wcref ber vollfomcnbcit fein/ Ober bie fonft öffcntlicbc vnucrmeiblicbe 2lbgöttc«s reymitficb bringcn/bicfctbcn geben bie wolgeor*» benten Bireben iCbfifli fo Ãftt nichts cm/bas nueb bie Jtcrer vn öberBcitcn sunoran/barnAcb ein feber iC tf Cbrifï
Câ¬gt;îiïl inn fbnbcr^ie/ «ns Gottes befell / AUfgdegt joc^ von ftcb sujtoffcn fcbulbià if^* cucb nfcbt/fagt panlus/vnter bfts jocb ber bicnp* bftif cit $a?in0ë/amp;auon cncb lt;C^i*if£uö gcfrcief 3ttni petrus/Was verfucbt nbsp;nbsp;Got/bAmit/öÃö
i^r ben â¡ijngcrn bas foc^/nemlic^ ber (Cærcmos« nien/au|f ben bftïs legt f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
5î. nut|ïba8 2(ugfpnrgi|cbebncbburcbû*^Y vnb bas jcnigc ivas it$t vnterin fcbein ber bing/ben firemen / fb vom Qtômifében 2intKbniâ crlôfet tvaren ! anffgclegt wirb ! sum teil in (lücCen/5inn teil in etlic^n/vnrcin vnb Gottlos. 33. Xgt;on bein Interim ifî Ãffentlich ont ta^ ous ber 2Oifîoria bes 2lngfpnrgifthc ^eic^eta^»^! vnb ben fehtifften/ fo bafelbs ö^'entlich/votö^^ legt fein worben vnb barnach gefolgt ^abeti/bas biefelbe jSvircbenorbnnng von bcn öberfien tvfijj liehen 9Ccgcnten h^Ponipt/ welchen 2lmptà ben nicht gebitretbie jÃlirchcn$n regiern/vnbbA^ biefelben bcni feinbe Chrifîi/bein sSabfî 5U 9(oin mit folcher orbnnng bienen/vnb feiner Tyrannei? bas wort Gottes vnb bfe Jtirchen wibberunib vn^ terwerffen/ falfche Gottesbienfî vnb «Cærenionicn wibber anffârichten/vnb biefllben mit lofen nif^^ | tigen färben anfïreichen vnb vermenteln.
34. nbsp;nbsp;nbsp;2)a8 aber folchs warfey / ifî burch'ââ^
fchrifften ber vnfern bisher beweifet/2?rnmb ifs one not weitern beweis snfiiren / fb hob ich auch KSt nicht vorgenomen ein febes pdef beffclb« îôuchs in fonberheit $uhanbcln.
Jà * Was auch bicî^biaphora belangcf/iP Ãtn* nbsp;nbsp;,
chttweià funb vnb ofenbar/bas biefelbigc
hur bic XVcUlic^cn regenten inn vnfern B,ircbcn fordern vnb ^aben wollcn/von wegen ber ober«! Ãen beupter/wek^e in biefîm fall bem Sintiebrifï $ugctbftn fein.
3ö. 2Dic ftijee Aber/bie ftc vnter bem wort tclbing ver|iebcn/ftnb $um teil an ficb fclbs @ot^ lo8/$um teil ctlicber vmbfienbe b^»æcn mit offent^ lieber (Sottlofigecit befebmeiffet*
3gt;. Die tuetmenfeerifebe verfclfcbung ber lebr Ponber SCccbtfcrtignng / von ber Sèns/vonben ^ftcramenten/ifi an ftebâfclbsOottlos/Dcnn weil bafelbs bic wort getril mbt vn gebeugt wcr^ ben/wie esbic wibbcrfocber gern borcn/fofelt bie lebr Ãueb kicbtlkh bAbin/fo*ibcrlicb bkfer Scit/vnbwofokbcricbtcr fein/wie wir fie }t$iinb önnemen vnb b^ben wöllen. â¢
3^. Denn wäs von ber Steebtferfigung bifpntirt rvirb ! pebet iÃimb ber b^^bber fiirnemlicb Auff bem vnterfebeib ber eignen ober eingegebenen ge# reebtiÃfeit/ wie ftc cs nennen/bAS ifi/ber guten wercC in vns/vnb Auff ber frembbe gercebtigfeit/ bic vns vmb (CbriRus willen sugereebnet wirb bitrcb ben glAubcn /$un Stomern Am vnb 8. XX)cnnnubicfc$urccbungber frembbe gereebbÃ^ feit ! bic niAn für (Sottes geriebt bringen mus/ ^i^ffS^bobcn wirb wie benn bcrfclben im )£cipft^ feben bericht nirgent gcbAcbt wirb)fo werben bic Clugcn â¡utcrimiftc/bAs AUber Alles/was bAfclbs gcfÃgt wirb von ber vergebug vmb (Cb^âf^ws tvib len/vub von ber gcrccbtiÃtcit/leicbtlicb SUfAm^ men 3u reimen wiffen.
3lt;gt; XOas ben 2[rtictel betrifft/wic ber menfeb/ ber; Vergebung feiner funben vnb gercebtiÃteit jCiij Cbrifi
C^nfîî fençgt;Ãfft/ö tvcramp;c/ûllcin burc^ ben glaube/ @alat.2. ba roirb bas »?ôitlcin/2l!OCâ£3n/ wibbcrfac^crn $U0efallc/vorfet$licL? nuggclftlî^â^' nk^t one groffe gefa^r rnb gctviffen nac^tcil bef 0ant$cn Ic^r/aijc^nkbtoncgroffcfnnbc.
40. î)iefê stvej? fiiké ^che niann iinj^eippô^ fc^cn bcrklpt von biefem 2lrticfcl anscigcn foUeu/ benn ftcCÃtincn nk^tauggclaffcn rverben.
aber tveitcr bartn gefagt wirb von bicfeni 2lrU^â/ bft ftnb bkfc folgenbe 5we|? fîiScC wol wirbig/ba® mann fie mit ernp flra^ef/als bie aiic^ öffentlich vnrccbtvnb falfcb finb»
4.1. 5uin crflcn/iji bag vnrcc^t vnb wibber tes wort/bas ans bem Slugfpurgifc^cn 25ucb b*^ glckbnis vont 25loc^ fonberlkb angc^ogc wirb/ ber ineinung/als ob ber menfe^ noeb etlicher uiö!^ (pn ein freien willen ^abc/ vnb etwas ein wenig verinoge/bas er fic^ 511 @ot befere/vnb ftc^ Ãlci^b plbs ^clffc wibber ncwgeberê ^uni SCek^ (èQttes mb ewigen leben.
42. ^uni anbern ifi bas aneb $t)praffen ! bö0 aus bemfelben 20ucb weiter gefagt wirb/ bas amp;ic gute wercC sur recbtferbÃung/obcr sur feelen feUÃ^ feit nötià fein/^internal man lieber fo folt gefaÃt baben/bas bic guten wercB nötig ftnb in ober bey benen/wekbe bureb ben glauben an (CbrÃuut/ ftst febon gerecbt/felig vnb erben finb bes cwiÃtu lebens, ^enn bas biefe beibe weifen su reben ein^ anber vnglcicb/vnb in biepr Icbr/fbnberlkb bicftr Seif/von wege ber Wibbcrfaeber/vnterfcbcibéfein miiffcn/verpcbet jeberman wol.
lt;5. X)nb bicfer puebe aller bÃlben/wirb ber 2lrj
^tcï von ber rccbrfciTgnng nn j^etpOAbc» bel ieÃe ^nfcr ^pcoloÃcn ntc(?t ÃUcjn nic^t rec^C eiflert/ fonöcr Cà a?irtgt; ouct? mit ber t^At/cinc eigene ober ^ângcgcbcnc gerce^ngfeit vnör^nm für Oott ein;* Schirt/vnb bepetiÃt.
Ji- beft^reibnng ber Ãulff/aâirb ber Ãlau«« bc/gleicb ftls Ãcbortc er gar nichts snr fac^ie/an» ScïöflTen/vnb rvirb barnor bic 25c«cbt vnb tvercE oftfclbiÃen ftnbcngiÃ/anÃc^oÃen /\gt;nb bûrneben Ãffügt vom ©cbet vnb 2(lmofen/25Apfbfcbe ©A;* t^öfftction ober Ãctingtbunng babnre^ $ubcbentc, iîquot; ⢠©18 if! Auci? beibes vnc^nji(icb/b as in Ann ber 25nö urt on ben ÃlAUben/vnb bas niAnn 25u(|e/vber ben Ãc^orfAm ber wcrcte bie @ott bffoblc^At/Auci? etlicb^ mcfcbhet?c rocref/rvekbt fitAff Ober vbnnà bgt;Alben Ãcfc^cbcn fo^fen / Als *^otiÃmit binan flicPct.
V- ©icjaU ber â4nficbnipifcbcn ^AcrAment ^ifb bebAltc/boc^ vnfer verbeeftem nAinen.©A^ wirb entweber ber (Bottlofc tvAb» bepe;?
7Ãl/bA8 folcbe ©AcrAment von lt;Cbnpo felbs fo ^â¢ngcfAt5t vnb 5ur fcligfeit nötià fein j ober wirb ^1* wibberteil mc^r Ãepcrcfct/felbs newc Ic^r vnb öottesbienffe 5nerblebten.
©AS Aueb im Ccipfifcbcn bneb ^Defs vnb ^ominnnion vnterfebeiben werben / wosn niAà plc^s Anbers/bienen obcrÃcineint werben/benn önn lt;CAnon vnb pApiftifc^ê opffcriinà ^nc wonnnà bAwe/ober ben ÃAnt^cn proces ber P^pifiifcben nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;one bie Communion/
â^*8 ein ndtià wercF erbebef
perbottvom ^cjfc^ cfjcn/ip eine^euffeïs fc^r»
Jc^r I. nil. vnbcntfcbijlbisf bot gar lîicbtô/bas man fürgibt / cs foil nur çj* obcrBcit Weltlicl;)c oramp;nung fuigcbcn mac^t bic funbe noc^ û ôffcr/vrfA^v^ baà bic óbcifcit nic^t mac^t ^at/fonbcrn 'â^ï' (Sott verbotte ifï/in bcrKircé^gcfets vorsufebr^âj, bcn/X)nb fo man fagen n?il/cÃfbl$ur mcfÃtgv«* biene/fb Ãe^ct)a/wic jcberman trcis/bie meföi0^ feit nic^t in vntcrfcbcib ber |pcife/bermaflcn/b^^ bic leut bure^à flcifc^ effen vnincfsigcr gcac^^^^ werben ober fein foltcn/bcnn fo fie ftfc^c ober bercfpcifc effen/ber man mit 5imlûtgt;cr maffe 3^» nobturfft gebraucht. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
49. man 25abfl vnb tyrannifc^c 25â^ febofe in bem fie feinbc vnb Verfolger bes jfuati*^ lif fein vnb blciben / mutwilliglieb wibber in fcbafflïSl CbriÃi cinleffct ! ifï an fieb fdbö reebt (Sottlos fiilcf. ^cnn ber Wolff lef f^f^^ art niebt / ob nian fb«' Ãleicb vorfeblcgi/*ââ^^ ben (enten fiïrgibf/als fol ben fachen bamit gej bolffcnfcin/bascr folie ber ZÃerbe vcrfcboncn/ vnb niebt mebr Wolff fcfn.tCs ifï aucb betnaÿ niebt mebr in ber inaebt ber armen berbe/bas ue ben Wolff/wenn er fbr nu auff bem balfe Uamp;y vnb feine alte art wibber an fteb nimpt / rvibbtf treiben tonne vnb ftebcntlcbigen«
ÃO. jgs ià in fumma cine grcwiicbe fpnbe/inatt mags entfebülbigen wie. man will/bas man bctt grewel bcr vcrwiîfiung/welcbcr burcb bie gnabt vnb Brafft CbriÃi offenbart/vnb aus bcm temped (Sottes geÃoffen ià / tviffcntlicb vnb mit wölben baebten» mut ivibber binein fetst»
tu tDan fdnbfgt (n ber côflTerlïc^en ver.? öJanbnis/ttjclc^e vnterm name ber SCcIigion ge«« f^i^ct/baburc^ vnfcrc BXrc^ê/one cmtrcc^üg«» ber lc^r/mit ben ©ottlofen rnb ^cinbc @of* wibberuin/sufammcn wac^fen/von wekken lie snnor rcc^t vnb (C^rifïlic^en abgefonbcrt wftiJ i^en/tiacb ben werten C^riÃi/jCDeine fc^öffe boâ l'en meine fîimme/igincs anbern pimnie^oren pe niebt ! fonber piebenvon jbm. Xgt;nb in nnnis offenbarnng Ãc^et. @e^t aus / gebt aus lâOn iôabylon/mcin vokt/bas i^r nkbt tcilbaff:* JiS werbet jbrer fiSnbe/vnb bas fb«' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cnipfalt;»
Ãet etwas von fbren plagen.
2llfo geben peb vnfere tireben i't$t felbs Pbnlbig/bas pe entweber peb one not von ben f ftpipen abgefonbert bftben/ober vni echt tbun/ ®^8pejt5twibber5ii fbn treten.
2?agegen fein bie 2lpopâ¬ln / nach bem {je peb ein mal von ben pburifeern abgefonbert 9atten/nic wibber 3u ihnen tommen/aueb nicht ?ïJ-æâ^^nionien bes gefetses jQDop/wekhe @ott yibs geboten hatte. X)nb haben piche ihre ab«« (onberungmit ihre blut bepenbiglich erhalte/ober jjenn pc haben tonnen baruon tomen / pnb pe Jbe baruon gepoben/ebe pc pch mit ben ©ottlo^ jen 3uben vnb ^cinbêbcs iCuangclij etwas hö^ ®en wollen vcrgleichen.Qo auch.etliche aus bem jnittcl bes Pbarifaifcbê huuflren bes XDerrn â¬hri^ In vnb bes iéuangcl^i h^ben teilhaftig fein wob *en/habcn pc bie pharifeer vcrlaflTen/vnb auch im en mil^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;à popeln vergleich
îi* j?nb in fimma/es $impt pch Ãftr nicht/ tgt;a«
tgt;ôô man fn ber Ã.irc^ gcucBcïcy $^t37eiuel^a|f(igcn/weitlen|ftigen reben vnb cCcn/bcr bas Ccipftfc^c â¡ntcrùn gar voll bas beibe teil boburej? betrogen n)crbcn/2?âf walfigcn bermaffen / bas |tc meinen follen/â^j* ^aben )^ncn etwas nacböcÃcbc/wclc^s wir in Ceinen weg wollen in vnfcrin finn nae^geS^^^^jJ ^aben/23ic vnfern aber follen mcinen/wir bic fillet nie^t vergeben ! bic boc^ in ber war^f'J vergeben flnb.iSwrc rebc/fagt lt;r^riÃns/fcF/3^^ â¡a/Xlcin/rtein. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
$ç. 25is^er ^ab fc^ bie ftijct er^clt ! bie an filt;9 felbs ©ottlos ftnb/vnb boc^ im buc^ ber netvni SCeformation/ben îlirc^en fur XDittelbing ûC gebrnngen werben. Hu wollen wir aueb^ann bie warenWittelbing/vnb was man fur bas fie delt iftn biefem 25ueb/totnmen/Welcbcbüw etlicher vmbffenbc vnb anbercr vrfac^en ancbOottlos vnb vn$inilieb werben / in betnpf wibber ©ottes wort vnb gebotf fein.
îCrpiicb aber fct$ ieb biefin grunb von telbingcn/Cas alle verenberung/wcleb^ su bicf^ seit bes interims bftlbengcfcbib« / ein abfflJHP von Cbrijio $um ^äntiebrifi/^^cm/einc ÃlbÃotte^ rep vnb meretliebc feb^^^eb Cbrâpi vnb Ãineö iCnangcltj.
©as aber bic filnbe bes abfals/weiï/tveff $n vnterfêbeiben fêy/von tcglicbcn feilen ober ön^ bern filnben/seigt petrns mit fébreeflieben wot^ len an II. pet. 11. jODonn fan aneb Ãb^^erliebci' benn fonf/vnb fcltcn/von fblebcm fall wibbcf ûnfflieben/vnbbicft f^nbe wirb leiebtlicb sn einer folebeit
fSnamp;c/bU mAnncnt eine fdnbc ivföba' OCH ^eiligen @ci|î.
⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ftnamp;crn i|î3 fiînamp;e/bfts ftc^ bic XX?cft*
Jjfçe obcrecit vntcrfic^ct / ben Kirche»â- |t5t fok^ '«-æremomen ftuff^ulcgen /fînfeinal Ã)Utgt;ö j^rcm gleich fo wenig 5ijgc^lt;5rt ! û(g ben bicncrn gt;oe8 ^uangelq / wenn ftegefet5mac^cn weiten/ wii^fftuff^cnbcln/ vnb berglcic^cn Weltlichen Reben. X)nb gleich x»ie ftc in feinem wege leiben ^»â¢â bc/üiich nieht leibe fbltc/bas wir fhnen öuff oem 9tftthftufcgc|ct5 vorfchriebc/ 2llfo fblleAUch ihfc gefets in ber Ãirche/bic vns $u regiem bc^ tollen ip ! nicht annenten / 2luff bas wir hierin ourch vnfer )til(fchwcigcn ober verwilligcn nicht â^iïeh fiinbigen ! wibber ©ottes wort vnb gebot/ fon vnterfcheib beiber óbcrfcit vnb fcwalts / jemiich/bes ©cifllichen vnb Weltlichen.
y* Sum brittenifîs vnrcchtin jQDiftelbingen/ (wie ficcsben noch wolle genenf hAbe)ba8 mem oic (ent borju jwin^. jOenn folchà ifl wibber bic JRtur vn cigcnfchftfft ber jSPittclbingc/auch wib^ w bas Ã^cntlkhe wort vnb gebot Oettes von ber 5rcihcit/bic vns von vn|irni ZDerrn (Chtif^o In ^enfchlichcn 0at$ungcn gegeben i|ï.
Stuff bicfen $wang erfolgt nofwenbig/bas Wn bic befienbigen jCcrcr/bie bcnfclben swang in jpittclbingcn/in Kirchen nicht leiben welle noch fOllcn/fanipt anbern Oottförchtigen lenten verss Rgt vn vcrfolgt/wclchà öu |tlt;h felbs eine fehreef ss quot;yC funb ift/ welcher fönbc/auch bes fehwere gc JiehtsOottcs/basvbcrbic Verfolger geh? fel/al* le bic fenigen fleh tcilhftffWg maehcn/bic sn bicfen ' . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;newen
ncwcn Auffpt5cn inbcr Kirc^cn/Aüff wAfÃcrïqr weifc folc^sgcfc^c^cn mög/^clflrcn.
^um vicramp;cn/i|l8 vnrcc^t vnb @ohïo8/amp;A0 nwn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|icW/ftl8 ob niAn bic vorige reepte (ere ffl*
ren (ieffc/bamit ben potentate eine nafc sumacb^n vnb fie 5nbctricgcn. X)nb wirb barau^ftstvon vielen bauor gcbaltcn/ba8 vnfere 3amp;.ircbcn/$uïgt;cr Ic^r vnb gcbrcncben/bic ftc bi8ber verbampt ben/gcniacb wlbbcrnmb fomincn/ Wck^8 wiö* ber ben befcbl CbtiR» ifï / ba er gcbcut/bas m^n , ibtt öffentlich vnb frep hcrAU8 befennen folL lt;?i, fâ^nfften/ifi8 wibbcr @ott/ba8 bie freiheit ber (Cærcmonic/welchc sur erbarvung ber phïuachcn gegeben ifi/sur vcrfloruiig braucht / ben h^lfîarrigcn sugefallcn ] auch Wilber bic lehr von ber freyhfit ip/vnb rviö^ ber bic igpetnpel Chrif^i vnb ber à pofïcln. ôi ^uni fechlîcn /118 cine groffe ©ottlofîgfw wibber bas gebot/von vcrhiitung beamp;^rÃcrniÃ/ 2Da8 bie lent ft^t wiffcntlich vrfhch geben/bî , iCuangellû 3h«fJ ChtiRi 5» Icpcrn/bie ©ottlof^ nbsp;nbsp;|
3U (îcrcfen/bic (Sottfiirchfigcn in sweiffel sufure/ ben hciïigen @cifî subetrübcn/vnb bie bepenbiÃ* i teif ber (ChtiÃtn $u fchwcchcn. 2Dcnn bis gcfchihtt fÃt/wic bas weref felbs öffentlich gct/vnb ein jeber erferts auch eigene pel'«' fbnfelbcr in feinem eigenen gewiffen. ,
ftebenben ! Z5cr jÃlönig
hat bic chrne Schlang ! bie amp;ott felbs voiâ$ttf^ââ hatte auffrichten laffen/subrochen ! auff baÃ/i* gernis vnb 2ibgÃttcrcy verhütet würbe. 3^$tthnâ i man bas wibbcrfpicl/richt Cérémonie
fc^cn ztbic^t / wiïc^tbtstr^trniQ ^óRxhabgb - jQftn noarcn / wibbcr auff/Auff bdsamp;ft jjcpc gctvifjcn böburc^ vcrfirictt werben / wtbbei* XDcrrnnic^t ver*
èwnt letzten J fo ^eifi bûs nic^f ftUcin 2(b* ! wenn nmn wercB t^nt bic an pc^ fclba r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^fcbc/bie bA gcwif*
j£4bgcitterey gebcrcn vnb mit nbsp;nbsp;nbsp;bringen/aïö/
5^8 ip nkbt nnïgUcb / bftà bic Auffricbtung ber föWâf^ben Cærcnionicn f nicbt $«glcictgt; Pftpi* M U â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;anberc grcwel ft$f ober ber*
jjftcp mit |îcb bringen folt/5unoran»/wcnn man vnb èifebôffen/wibberbös régi* nient vnb gewâlt gibt vber bic Ktrcben/wekbc SetVAlt / Qicic^ ixfic Ãe vor5citen ber vornemppe wercf^ciig gewefên ifî ûlle 2(bgÃttcrcj? in î^c Kirc^ ^n5nfnicn/ftï|b wirb fte viel me^r it$t/in ber wtb* ociftnf{îrjc^(tjâgy^l[çg ^e|)Crt vnb legen.
allen erfebeinet/bas bicft^ise â'ÿrtâebtung/ manntgfeltigcr weifé wibber bas ^tlie vnb anber geboft freitet / â¡tem / wibber bas Gebot von liebe bes ncbfîen anffs boebpe.
(Segen fblcben geboten vnb vbcln/ifibct riebe vnb rngebiefts Icbcns/bic vngewiffe boff* Jiing reine lebr snerbalten / vnb cnblicb alle ge* rftbt ober nnt^/leiblicb vnb geifîlicb/gAnts gering 5Uftcbten/vnb|cbr weit vntcr ben geborjam bicfer gebot 5ufet$en:
X)n gleich wie nicmanb Icugnct/bas inan tut alle gebot 5nglcicb/vnb filr bie ganf$c (Cbrifî* liebe lebr/aneb bas leben laffcn fol/ aifo miiffcn $ i^ bic
bic ftucb bereit fein / für ein jebes geboft vnb -^rtifet in fonöcrbcit/5u leiben. JÃruinb fA0t ⢠^ftnet 3^eob. Wer an einem funbigt/bcrilifcj** Ãant$ fcl?ülöig/X)nb in fc^ulcn pflegt nun 5*4^^ gen/ Tota religio eft una quxdam Copulatiua) gantjc SCeliÃion banÃt anefnanber/bas/weââ t2lrtiCel barnon verlernt/ber verlenrt fealle/vnb lt;inb ibin bic anbern alle niebts mehr nütsc.
Wann barjf aneb bic leibliche bienft^ bartcit niebt ansicben $ur «ntfcbülbigung bief« filnbe/2Denn biebicnfîbaitfiit ber fecle bringtei** viel groifer vnb ewig gefengniÃ. berb^Kâ^à viel belfer in ©ottcÃgcborfam bentob Iciben/bc» wibber @ot fteb i» f neebtfebAfft ber fünben befitââ ben/bas leiblicbe leben eine $eitl(?ng suerretten. gt;0. (Sott bc^engt aiR'b o^t mit feinem wort v» mitîÃjcÃnpeln/wicernfîlicb erben gcborfötïtfie^ gen feinem wort erforbcrt/fonberlicb über in bitââ fen 5wâ¬icn bôeblîen gebotten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
gt;1. ©enfelben follen alle bing/leib vnb leben/ fiueb fein eigner @ottcÃbicn|i/vntcrworffen fei*j/ Xgt;nb er wil niebt/boà man hierin arges tbn/Ã*â» baà in anbern gutes barauà folge.
gt;2. 2?rumb verflucht @ott vnbflra|ftgre*tv^ fam bic menfcbliche weisbeif / p fleh wibbcr fein wort fet^t / man mag ein febein vorwenben tvie man tviU/wie folcbà 5n(îhen i|i an ©aul L muel. XV, vnb an 3erobcam I. Steg. XlHâ, gt;3. iCà ifl auch Ceinc anberc ober grdlfcrc tvcis^ heit ber Cbriflen / fein bienfi ber (Sotte befÃf fclt/aucb Pein richtiger weg (SÃttlicber fïraffe 5«* entgehen vnb alle not snüberwinben /benn
JJAn niiï Attcnv fTeis fï^ïec^f ah dem bïojfèn wort ^ottcs ^cngc/fcincm regiment vnd willen/bic ge* ppr vnb cnbc berplben/mit wÃrcr rew vnb rccbgt;^ ifâHglaubcn/in (ïceigcm gebet bcfct?le.
2)18 were ber rec^c weg geweà / auc^ ju er seit/vns vnb ber Ã.ire^e ju raten.
ï)nb bte ienigen/bieâ¬^ri(ïn8 iÃt für an^ rtK â 1*^^**^ 6t$ogc ^at in ber Kire^e/ea feien £crer Oocr obcitcitcn/vnbbarnac^ rtde (C^riÃen inge^ âî«n/foitcn noc^/cin jcbcr nactgt; feinem |îanbc/ Jl^^Auffs^jftigp wibbcr bieftjigc verenberuni«' Stnptscn/vnbjÃrbcBenfnis frep bawiber füren.
Wir fbllen vns abernfc$t ergcrn/bas'fb' â^olgcorbente Kirchen jtyt gleich bnre^ öottes 'âftpengnis gefîc^tet werbcu/welc^scâott bar^ jnib alfbgffcf)e^cnleiî/auff bas bic bewerten fo barinne ftnb/crfant/vnb vider lent ^ertsen vnb Ãebanefen offenbar werben,
J£ajî vns nic^t fb baïb versagen/obs gleich om ^cinben nac^ all i^rem willen ge^jet Denn bat i^nen ein siel gepeett/barüber fîe mit Ihrer ^yranne^? nicht fehreiten werben.
Wir follen anchMn ber wcisheif/machf/ Jnb Wille ©Ottes nicht vertagen/baburch er jhm fAn vnb auch tvill wibbcrumb eine Kirche ver* fftrnmcln vnb befchüÃcn/anch ein liechtlein feines tvortà erhalten / au ff bas bie ehre ©otfes nicht ^mbfomme von ber erbe/vnb bas feiner vcrlorn Werbe von alle benen / bic ber X^^^ter feinem Ãortâ Flig sumachen gegeben hÃt
©ebrueff SU n?agbeburg/bcy
SCobingcr. W. 2?. L.
t
'4» «^
t ^i4r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^*^*^*'*^
ânettâ* xi i»ïîi»9â*'*â**â l^î-' 4»*lt;'0*gt;-igt;*-^W -^1 , kw»»â-'«â?î? ^»w****»*^?^
A
Jgt; ^'^IW nbsp;I w^J
ti»ttiJu4lt;gt;öugt;ûjart»»»*i4â*WWVj Æ'» -^«t4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
nutlHI-b Tâtt^ïfirttl» J^t^o ttt Æ naüjf* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,âgt;?»gt;îâH*Ã
;n(*«^toA3ïttgt;»»fii!C3P!t^Jï gt;lt;ttA wcr4mâ«feK4w^gt;WA
osntw
4KM^t ««a»? «i^b»
t.
5'
A
T
iwottt* «.ptr at»/* JTwr^ gt;xgt;cu»?ir$»rf â ptUmê^Câfjjtî^ttttttzViSeâ
în4^^f^0«ftm«f»Aoî^/Vejà cf(?mà »wmt
t»xgt; fcÃwcftt wa tt0 flt;m2hC .»n^ igttcm
r«(bgt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ia. lt;^ttt {f'ivatinat «t
.tifjiiw iâmp JinâÃWtîïy'n^qttîMdî» à i
tfjAit fû «ùûûYW ttv ft^ nbsp;t^ an^mt
wtoiiç trtfutcT' gr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;v»m «vttn «
â ftÃi jZw V*m «WMf 4Ãl 1
wtà !»«»⬠7, nuir
quot;mijhró 4t* **amp;lt; tMtlcni gr KWtâocuf t utmie t itmdïtimu tcdû atÃnmrv __4*^^:.____