Dit boek hoort bij de Collectie Van Buchell
Huybert van Buchell (1513-1599)
Meer informatie over de collectie is beschikbaar op:
http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732
Wegens onderzoek aan deze collectie is bij deze boeken ook de volledige buitenkant gescand. De hierna volgende scans zijn in volgorde waarop ze getoond worden:
⢠de rug van het boek
⢠de kopsnede
⢠de frontsnede
⢠de staartsnede
⢠het achterplat
This book is part of the Van Bucheli Collection
Huybert van Buchell (1513-1599)
More information on this collection is available at: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732
Due to research concerning this collection the outside of these books has been scanned in full. The following scans are, in order of appearance:
⢠the spine
⢠the head edge
⢠the fore edge
⢠the bottom edge ⢠the back board
L. oct,
25.9quot;
Collatio luns
CIVILIS et canonici, MAX IM AM A DF ERENS boni oquot; «cqtii cognitionem, ,
Zxfgt;licatio L.'Di^anMri.C. De in^nu. nMnu, De execHtoribtü item ultinMrum uoluntatum,
P^r D.ioan.Oldendorpium, DiÃin^e tcmpora,^^ coneilittbis fcripturiti,
ApKd Chriftiatum Wechelumtfub fatto quot;Rdfilienà (N uia iatobieo: o' fub Pe^fo, in uita BeSouMitJi,
Ann9 M. D. XU,
SENECA*
Stet ^uimnijue uolet potens Aulie culmine lubrico^ jWc fattiret ipiiei.
Gbfairo poÃtitf loco, I^eni peiÃ'Udr oäöz ÃuÃis nou Cittiritibui Aetds,per tdätum fiuat.
Sic,ckmtrctnÃerini mei lJullo cum firepitu dies, Plebeius moriarÃeneXt
lUi mors grauis inatbdt, djii netus ntinis omnibus, Ignotus moritur Ãbh
AMPLISSIMO VIRO DN. AR« Koldo ab Siegvn , Confuli Colonienp, Equiti duracot in Kcrpen iqquot; L.ommerfbcM : lodn^ noi Oldendorpim S. D*
Vemadimdùttt non Ãne mdgtM Ãgt;e un tilibitis, in commune otnnibm boni cr lt;eqtii findioÃs aarÃurie, banc qudlema atnquefcribendi opcram fufiepi, Stre^i nue Ãmiil de prudentiÃime ttir.itd r4a
Ãio eà non obfmrd,qux nuncupdtionan CoUdtionis no fir£.nommi tuo uindiat. Siquidemquant eo ftmgirii tnd^flrdtii, in quo de VMximis Ãepe rebui pro Repub» liai deliberdndum Ãt diu,quod Ãxtuendum eà femeheer tè nuüd confultdtionii pars eà exceüentior, quà m qult;C conÃrendi iudicio proÃdÃitur. in reuidcmuft qudnt multi fucrint omnibus ÃailishaUucindti: quèd Ãlfd pro ueris^zj' peÃtmd pro optimiscli^ret.ldeo^ Qioero utrios Rcipublicte Roman« fuaeÃiis^ati^ mtgi firatuum perpendens conÃlid,rebiiÃime cenÃet: opan» dam ntd^s indiferam conÃrendarum rerum prudenä» am, q Ãiltiädm ad contendendum loqudcem.NuUd pro» ÃäoÃlicior eà animi excrdtdtio,q qu£ infobridsÃri diÃu tat tones coUocdtur :Kt promde exiÃnte hdnc,qitai trdéh c3Ãrendirdtionem,neminitnA^s S tibi-.nee uUh tquein rebus,atlt;^ publids,profuturd:pr£ferti, q,ÃiOi ttqf cord iiidi,ddeà te comunibus dekiktri Gcrmxmx-. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Aij noÃri»
EPISTOLA
nolir£ comodis^ut coüotjuiorum (iuclt;^; ÃntiUariu de^ Isihmeiita. non aliofolcM dirigerc,quant ad publicam falutenr.oinnibtii tù/niritnthorK utilitcr deferuicns ,Su:£ ptibui iteniÃut hoc quoque liberalitatis ^nus cum da lij sconfir am) minimé pards^quà ma^s Colonidinhdne Agrippindnt,£dibus longé jplcndidiÃimis, immorali gt;nbsp;poÃeritAtis memorid rcddM elegmtiorem. Cictcrùmin uno hoc à te dijjcntio ; quid magtflrdtus tui condiüoa tient nonminquà m dccufds, qudà ulld tibi poÃit uideri bcdtior.Credo equidein (quod ficpc ddferisyà quo lia ceret modo,nofegnior, quà m Romanus ille de optmus Dilhitor, fuerisÃfccs depoÃturus. Sed interim tuntô rcéliùs te ab antpliÃimo Senatus ord ine dd eum honoa rem uocdtum,omnes boni uiri mcMm Reipublicx cona gratuldntur. Quis cnim melius confulit o'ÃbiO' aa lijs, quà m qui procul eflab idgenus ambitionefQjient item credemas in conÃrendis magnAvum rerum cuena tibus prudentiorem,qudm qui nuüa obcdecutur phildUa tid ? Proinde hdc publicd funélione, dd qudm DE VS uoatri te uoltiit,ut pr£cjÃes tuo conÃlio multis:itA proa fuifTe etidm ata poÃeritsu dttefl!ibitur,à bonurum lia terarum rationem diligenter habucris. îidm funt quia dem mult£ huius urbis res pr£cldri nominis : uerùnt maximum inter omnes laudem (politiccos loquor ) iflu pariet Ac2idenud,à qudndo uniuerà Gcrmani£ ducs fenÃerint,liberos fuos in difciplina, duili tarn filidter in» Ãitui ucnerad£ antiquitatis exemplo,ut oÃenddnt,Rea publicamÃbi in omnibusÃri partibus tiito poffecoma
mtd.
NVNC VPATORIA. $ tnitti, quot;Et quanquà m hifÅ mfii admonitionibui nihil opus uidctur,utpote qui bojpitcinin hac Republia ha» denus : iure amen exiftimo, K, ac omnes omnit- m ordinum bonos uiros,certum aninu mei argumeittum, ac uclut officij arrhabonem non aÃgt;erMturos . Interim C H RI S T V S totam Rempubliam tecum perpctuo confcruet fèliÅm.
A Â»Æ De lurid
DE VARIA SIGNIFI-
CATIONÃ COLLATIONIS.
Onfirre,à con cr firo,^Mà fînwï por^.
tare,zuftimen tragen^mila propter udriM conftrcndi auÃM-Qj^are ex eo, (juod adiuiigtur,folct uii huiut uerbi leéioribui apparcre.
I. CoH^rre in publiatm, Schatz Zu famen tragen. 'Vndè^gui pemniam Ãc contribuebant, coÃatores dice^ iantur.Et coüatio appeÃari confueuit mdiiHo.tndicea reen'.m,eÃdenwttiare.l .Libertin, ffquot;. De opcr.I/terto. dJiu de re trlt;iSh,nt tit.C.De coüatio.ierK.De coüatio.
à onat.Oe coüatio.fundo.fifei.Dc mdiKoni. Vndele^ gtur Machabieo.VirÃrtiÃimtM tudas coüatione Ãcht, duodecim milia drachnM! argenti miÃt Hierofolyma.
II. Confirre dotcm,uel alia bon4,Wiäereynbre^n, Vt.C.Decoüat.bono.cr-lf-^odcm.tit. Hic titulin(in~ guit vlpianu!)ma,niÃÃ:m habet isguitatem.Qjium ca «à » Prlt;eror ad bonorum po/Ã-Ãionem contra tabulai e^ tnanäpatos adi/uttat, participéfgueÃdat cum bis,gut funt in poteÃate bonorum paternorum: confeguens cfÃe credidit^ut Ãia guogue bona in medium conlhrant, gut appetant paterna.
III. ConÃrreinatUiS,(x)nÃrreÃgna, 'Widereynana der flreitten.
IIII. ConÃrre pedem, antiguiele^ntimetaphora dixbant pro eo, guod efl,propiits actedere ad aufamt (uiM
cttiia oppo/itum eÃ,Fu^re fcopum cotitroucrÃic nuncÃre litigttoresÃatmi 'm iudicijs. Ciæropro Plan äo:Non poÃum pedent conÃrre (ut aiunt)autpropiùs aacdere, Commcntutnm ucnirc ad pun^m a,uflt;e di^i tunt,Naher zu der fach kummen-
V. Conftrre rem m arbitrium aliaiius.Ft conÃrre in aliejuod tempus, heimgeben, uerzehen. Vlpianus.ff, De jponfalib.CitiieÃtum eÃ^inquit^apud ïulianum,an fponfaliaÃnt ants duodedmum annum,à fuermt nup^^ cQ[lat^:hoc efl,dilatte in id tempus ittatis: non,ÃMt AccurÃus comminifdtur,re uera celebratit.idemvlpiaa nus m.l.Si res aÃimata.If.De iure dod.SedÃ(ait)ante matrimonium:nMÿs cfl,ut in matrimonij tempus coüa=' tu ea donatio uidcatur,atque idea non ualeat,
VI. Ãonfiro benefiäum,confiro honorem, conÃroin te mlpam,tch thu ^ts, ich g^be ehr. Ich ÿ:be dyr die fehuÃ.
VII. CoÃrre,eà 'mcoparationcdeduatre,ge^n eyn^ ander halten,uberlegen. Didnuis en'im,ConÃrote iUi, aut cum itto .Hieronymus 'm prooe.Paralip. çyuendani autorem, qui apud H£br£os 'm admirationibus habc=^ batur,aÃumpÃ,cr contuU cumeo à uertice Ãut aiimty ufque ad extremum ungucm:çrÃc confirmatus, aufut fumficere,quod iubebatis.
VIII. Proximè accedit,quod conÃrre in pauc3i,aazpi^ mus pro concludae breuiar,que dijfuÃusfunt diclt^, Plautus,Nunc uerbain pauca conÃram,
hic de coUatione. Nam primùm
A iiij porte.
8
pontifidos aliquot aittotws confireitdoi duxitnus bus KomAms,ut £ijuitiis eluafuit. Deinde, in paua his coHatis,aliquot adijdemis régulas, ex quibtis erudU tiores ( à uolucrtnt} condliundi utriufque iuris mcA dia. qu£d(im elicere poterunt. Quod ZJquot; nos alids da^ ti oportunitAte, latiùs conAbimur.
DE VERO CONFERENDI VSV.
DriÃintA fane omnium philofophoruin difpnitio efi: nullum eÃe commodiorent modumad cognofÅndas rerum diÃv^ reMias, ej ex his proinde res ipfas, quÃm à inuicem conÃrantur. Sic enim
quif iuxtA fe ponunturÃut usdgo did folet) mAças elu^ eefcunt.Stepe itein, qutc prima fronte diuerfa aiipiam, AUt etiam inter fepugnAreuidentur. enà confiras per Ãngilas aufarum drcun/hntias: aut nuÃa erit in clfi^ äu diuerÃtas, aut talis, qute condliari pgteft.l. Cum unus,tn prind.ff.De alimen-ey dba.legtt.
Quam ob rem prudcntÃiim legslatores,cùm de grauioribus rebus dubitaÃcnt,in utram flutuendie uU derenturÃententiam-.fimpcr ad confirendifiirmuldcoA fitere folcbant.vndetJoueUis luftiniani Con/litutioni:=. iiibiis etiam Coüatioms nomen inditum reor.quod uea. 'kres ibi leffs cofirat, CT eas aliquA ex parte mittet.
Interim nulla unquà m ui orationis adfiqui uel CU tero ipfe potuiÃet utiliatem, qua- exttcro confirendi tfru,cùm in fcbolis,tum in iudicijs çj- publias cbfula^ tionibus
9 tionibia proÃcifcitur. Contrà ,lt;}udin incredibilii (tt pcrnides à confereadis opinionuin n£nijf grauetuv ieôhr,z:r plerimquc in peÃimos errores pcrtrabdtur.
Eaxcnim,à uiderc cupids grauitAtemantiquitntit in difaplinA à uili, guam iujlimanus Citfar ucneran^ dam ubique folct appedare : amÃr cam cum Ãudijs tóc^ue Ãro poflcriorii fetulùbrcuitcr tarnen, quate^ ntis ad fumma, rerum capita pcrtinet. Item, à »nendi huitci uiäÃitudincm ei' inconflatitiam expendere pla^ aat-.conÃr regnorum ac populorum conditioncs nouas atm ueteribus.Et tum inteüi^s, nuüam hodie propctt tnoditm elfe nationem,qu£ ueteres fuM fedes inconcuf^ fas teneat : ficut Chronographi latius explicant, inter quos auunculus nofler diligens antiquitatis obferuator Albertus Crantzius,Wandali£, Saxoni£ , ac Dadai nuitationes deferipfit.
Huius coUationis umbram feaiti Dofhres quidata minime tnali, libellos de dijÃrentia iuris duilis er nonid feripferunt : quorum unus Eartolo adferibitur, mihi amen ualdc ob frlfum titulum ful^eélus.îid mitU tu ibi Ãigde conÃruntur,quaà antinomi£ qu£dam:quu tiulla de re ma^s inter utritq^ ius coueniat,à drcunÃnn tiasreru lpcäemiis.Eorrö,no flatim pugndtia ftint,qu£ ad diuerfa pertinent.Vtuntur laq; ad hoc duaxat hu^:^ iufmodi collatioe hifx teporibus cauÃdid,ut cotradiÃi one cxdtet in Ãro. Si quis.n.adduatt pro fua intentione rationclcgs unius ucl alteriusthuicÃatimrcl^odent,e£ obtifiere inÃro duilis no aut Ãtiiomco . Sic enim loqui
Aiiij folent.
»O
foleitl. Autcontri'.Si decretuin 'Pontifias aUe^tterisz nudies ab aduerfariofirumejfie äuile^quod obferuet leges,non anones.P.t profité pernià ofus,nedtttn inu^î tills efl tails ufus, tjui dilfienfionis materia parit. Tit etiamlampadem zr oleum uidentur perdidijfl itti,lt;ltti fic tantum traihre maluerunt diflirentias iuris ciui^ lis canonici, ut multas reamferent atque diuerfas fanäiones,nullum interim ufum addëtesboni itquiz perindc atq; fi fiber malta pr^ecidat tigna, nuÃunt tarnen coaptet m flruéîuram, quiC commodafit ad ha iitandum.Uaq; de uero confirendi ufufic acape. Pri tnum,retinenda femper efl breuitas,ne quid mcdiocriii tatem exÅdat.He'mdefii lods ex iurecoUatis perpe» di oportet autoré,e^ iHius confilium,hoc efl,quis, ob qua caufam,cui,quâ de re,cx quadoflutuerit talc ins. Jn his enim conjlftiint o' aperititur tibiflutim ciratm^ flantia: ne^doru. Qmlt;c quil diuerfie fintmihil efl mi^ randu,fi dequibufdam fledebus udrient ius ciuilc o' canonicum. Turn ex coUatione fic fiSbs, apparebit tis bi lux quiedam mirabilis, ad inuefligtndam fimilium ne^ciorum iequitatem,fiueinflholis,fiuem iudieijs, fiue in cofiultationibiis uerfcris.Porro h£c efl exerd» tatio, qua inculcarc oportetfludiofie iiiuentutiz non ad alterationcm firi, fed ad concilianda iuris praazu fta,qult;e codem pertinent tandc.Nd,fi bene eircRflici as,multi certe rarior inter ius ciuile et canonicu efl antinomia,quà muociflrdtur quotidiè in tribunalibns. Qdiorii oiuinutexéplauide(ts,aaedainuiadcoRation?.
IVBJS
IVRIS CIVILIS
ET PONTIFICII COLLA TIO.
ARBITER.
I.
vre duili non compromittitur cam iuit ramento,^uthen.r)carnimits.C,ï3edr . bit. M iits pontifidum nonprohibet tule iuÃurdndum.c.Cum temporc,E.t.c, 'Expdrtc.'E.od.tit.
II.
Arbitri ad fufpidonis atufam eleili, non folitm de fufjiidone, ob (jiiam reaifdtur delegituf iudex: uerùm etiamà dUegiticnem reaifdntii le^timdm comperc^i rint,dc toto cognofcunt ne^do,(juod controuertitur,ut in.l.ApertiÃimi.C.De iudi.Cdnones uero, prêter fu^ Jpidonis Ãtüfam, nihil permittumt drbilris.c. Sujpida onis. De dcle^t.c, Le^timd.De dppeüationi, lib.Ã.
ACTIO, I.
Tx pturibui diuerÃs dBionibiti in perfotidm^ potefl iure duili nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;idem conucniri apud di^â
uerÃos nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quib.Ãtuj'.in poffeÃi.edt.K
üutti.
à nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVRIS
I^ulli.C.Deiudià .LCognitio. Et.l.fc^ucn.ff.De libéra» (auf.Canones autem aliter fl!i,tuwit.c, C^uia noinMÃi, De rcfcript.
n.
S(«e d?Honc nuUunt procedit iure duili iudidum. Qjioibnonnulli adeo aerum exiftiriMnt, ut etiant no a men a^honisfit exprimendunij.i.ff.De eden.tnjU. D»
Itemfi-^-fi.ff. Negsdor.geflor.PrieA (rrc;lt; deleilus cjl habendus , tjua aHione conueiiiatur aduerfiariuf.l. Duobiif.f. Colonus.ffi. Dc iureiuran.1. Jiabcbat.jf.De inlH.aSlio.l.i.jf.Arbor.furt.cieJd.l.Cu fiUits.§.Vdrijs.ff-.Dc legnt.ij.CaiioneS dutemremittunt ifldm muefti^tionem, (judlii intendatur dbho:contenti, ut fintpliaier exponatur iudid fiiéium.c. Dileili filij. De iudid ⢠ï^ifi tarnen dóhrmaluerit fubijcere nomen aüionis.Sicenim inteüigunt.c.i.De /m{tu.pctitio.Et.c, Dxaminata.Dciudidi^if.ildj.c.Oil!tiu,.xi.(l.i.c.ExpCA rieti£.c.Grauis.De depofit.Sed profieitónon bene pa pcndutit^cjuid fit afUo, adonis eau fa,altionis nomen: tellid conférât ad ufium firi,teuere Årtam aihonis dein,Addc.l.i.Q,Si peruint uel alio modo.
m.
lure duili ex paéb nudo non nafidtur a^lio.l.lurifiA ^ntium.^.Ciuinimc).ff. De paél.l. Leg:m.C. Eodetit. At pontifiais uideiitur ex fimplid pailione ailionem dare.c.lndiante. De tc/hment. Doihres putdnt,conA diihonécx awlJa locum habere,argum.xxij,lt;^.v.c.lu» ramenti.Et xij.lt;J.i/.c.Quie(un^fu^affOi
Illi
COLLA no. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÃÃ
nil.
In iudido aSHonii in rem , mi/Jiif in poffeÃionent ex priorc dccrcto,Jhtim Ãt polJelJbr.idcoéii non pro=s prié poteÃdici auffa rei feruandx milÃM: ({uanciuint (ut uoant)comt?uitdbiliter.l.Si (^uis emplionis .ÿ.pca ttuIt.C.De prtefcriptdriÿn. anno. Canones ueró onK annum nonÃdiint miffim poffefjorem, fed mflodent dunaxat bonorum.e.PaÃoralis. De ofÃd.ordinari. e. Contin^t.Dc dol.cr contuma.c.fi. Dcco lt;juimttit.m poffeff.aufrei feruan.
V.
Ex diuerfîs aébonibus, iure duili una eà cligen^t da.l.Hitredes.^. De pluribus.jf.Fanul.ercifaind.l.fia efl nouum.ff.Dc aéHo.empti. Canones autempermits tunt paÃim multarum aftionum cumtilationcm.c.Qjtte.a relam.De elefbo.c.Dileâus. De (upcti,»tlt;mdeho. Ef.«^ CumeccleÃa.De awfpofjeÃio.
ABSE NS.
I
QKirifmtî abfens, uel ob neÅffariam Ãlufam, Uei lucri fui grdtia,Ãt rejHtuenduf, legeselegmter diÃin» guunt.l.ult. ff. De iw integ. reflitutio.Li.C. Ex (dufmdio.l.ciuid.C.De proatrd.l. Necnon, cx-l- SeJ Cf Ã-§d.ff.P.xquib.atuf.nuio.CdnoneSdutem Ãmpli:» äterreuoaint id,quod dliquo Ãne contunuidd ab fente à iÃim eÃ,c,C(in( ^ertoldui.De re iudicat.
Acat^
I VRÃS
A C C V S A T I O.
I.
frater nonacrufatfratrcin detnagno crimine:ciuid lex prohibet earn impieatetn. At anones per/tuttuni de h£reÃ.c.Liter((f-De prdfumptioni.
II.
Accufatori tiön probante, reM etiam ft nihil prd^ fiiteritjabfoluendta eft.l.Clui aceiifare. C.De edend.L Säant.C.tie probationi.At anones etiam ad purgtti^ onem urgent oceufatum ex alitjud au/fa Ãrte fuÃten âum.Vt extant.Tit. De p«rga/to. uiil§tri.Et,Dc pur=s ^.Qanoni.c.CÃnidilechts.Qjtanquà metiamlcgçs in^ terdum decernunt purgitionem.l. VbiÃlÃ.C, Adleg^ Corneli.de friÃ
in.
Acaifandi uel deiuintiandi neaÃitatem, le^s ne^^ jnini impotuittt,Ãait nec a^ndi.C.ut nem. inuit. a^. uel accufa-cogtt. Sed ctinoneS ur^nt clericos ad denutt dandafaardotufa:lera.ij.q.vij.c. Quapropter.i.q.t. c.QuiÃjuis.Et.v.q.y.c.t.Probatur item tn.c.Caufam. Quifili.Ãnt Ic^ti.
ACCVSATIO MVTVA.
Vontificij cunones de mutua aecufatione Ãmplidter JbtiKint-.Quôdcondemna,tus de crimine inÃm,no ad^ tiüttatur deinceps ad aeeuÃandum neque eum,à quo fuit aceuÃatus, nequealium.vi.q.t.c.Ciui crime.iq.q.xi.c. fle^nda. Le^tuerô E.onMni)e fequuntur ^quitatem, conÃderatis aratnfimtqs^qudt çd^quôdfiequcnxs ad^
Kudùin
COLLATIO iç twdùmfuntjdtiùs duximis ojkndcnddf-
I.
Amifatus pote/l uidÃim aduerfarium fuunt amftoe re de crimine prlt;eiudiciali, dum pendet iudiâum.l.û C.De hii,cjui acruf.non poJf.Et iijiq.xi.c.Vrius,
Crimen autem priiudidalc dicimus, lt;]uodperimit aaufationem prioris iudicij: ut Æ quis aaufauerit in-iuridrum: reuf ucro uiäÃim propondt acatfationem le
Cornelije de fiarijs. Aaedunt .1. fi.C. De ordi. iudido.L Adulterij dccufationc.C. Ad leg. lull, de ad^ vlteri.
, Rationem ddfèrt Eartolui in.l.lt ([ui reut .ff. De public.iudici. C^uiaaocufatio prgiudià aUs habet ul»f exceptionis peremptoriie . Sed exceptio peremptoria» pote/l femper opponi in iudicio ante fententiam. l. Si inarititf fît.§. Free fer iptione.ff. t^d leg luli.de aduls teri.Erg) liÅbit tilem aaufationem mutuam,ç^uando:* (unique à ntefinem iudicij proponere.
IL
Aaufator potefi per reum ttu/tuô aceufari de criä tmne,ciuod continet propoÃturn in iudicio crimemvt à nuilier adulterij lt;t maria rea fiiSlA jrurfusaaufet maritum lenocinij.l. ij.§.Si publico.ff. Ad leg.luli. de adulter.
nr.
Acculons nonpoteà in codent iudicio reus fieri de criminc^quod neq^ praiudidale efl,neq; propofitit cri men continÿt,l.is qui reus -ffi De public.iudici. Co^
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fiitutioa
iff nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVRIS
JUtutionihui enbnÃinguit vlpiamii')obferMtur,ut non relatione criminum,fed innocentiareuipurgetur.ide probatur in.l.V^eu criminis.C.De promrato-l. Libera tus in (juifiionibw.ff. Ad nuinidpa.l. Reiis.ff. De nuincri.çy honorib.l.i.C.De reis poÃuland- Si uxor, â¢Ã¿. ludex.ff.Ad leg.iuli.de adulte.
iin.
Q»j fuam aut fuorumperfelt;luitur iniuriam:is tam=i etÃrcus Ãt ÃÃus, potefl amen in eodem iudicio ad=^ uerfarium fiiumacaifdre.l.i.C. De ei/«m«jlt;iforZ.Z.Ne* ^nda.C.De his,cjuiaecufa.non poff.liincefl,quodqui replanter aecufareprohibentur,ut in.l-Qui accufare^ Lt.l.feq.Hi tarnen omnes (inquit UiarceUus ) fi Ãiam tniuriam exequantur, mortémue propinquorum deÃn dant:ab accufatione non excluduntur. Accedunt.Lçiui iudiao.ff-.Eod.tit.l. Propter inÃdiof.C. De bis, qui aecufa.non pojf. Tet.l.ij. Infi.C.ln quib.cauf. colo.ucl tenÃt.
V.
Accufator poteà uidÃim,pendente iudicio, rem fi eri ab aocufam,qui fuam uel fuorum iniuriam perfea quitur,citra omnemdiÃindionem-.utrum prior aecufas fuam quoque uel alienam publico iudido intendat befi» onem feu iniuriam.la diÃiniunt OtthoÃedm, laca bus Balduinus,quos 'Rartolus fcquitur,tefintus fic oba feruari communiter confuetudinc,m.l.Is qui reus.ff.De public, iudici. AUcçmt.l. Qui cùmmaior.^. Si libera tus.jf. De bonis libem, Et.l. Si quis ingrauefeente .ÿ.
ytrun
COLLA TI o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;17,
Vtrum autem ff. De Senatufc.Sildnia.
lm probat autcnt quot;Bartolus opinionem l^egtnda.C. De bii,c]ui aauf.non poff. Vbi adducit.l. AÃiduiSâC.Clui potio.inpigno, habean-ïn duabuse» nimdotibus{ait luÃinianus) ab eadem fubflujttia de^i bitis,ex tempore pTierogttiuam manere nolutmts: Vo lens inde confequentiam dHO!re,quód izx acaifans fuant iniuriam, uideatur potior in iudicio, quia prior. Sed primùm Guiliclmus de Zuzaria re/jiondet, infirmiim ejfcar^mcnüim, quod duciturà cauÃii ciuilibus, ad criminales. Deinde Bartolus addit hanc rationem dif fèrentidiquia m.l-AÃiduis^aliquid auÃrtur alteri per mutuam petitionem. Hïc uero unufquifque fuum per=t fequitur intereffe^ex iüataÃbi iniuria.ideóquenihil prohiber, utramque aecufationcm unoeodémquc indi^ cio dirimit
Ãec obÃit regttla:Qjil prior appcllatÃs prior a^^ gtt. Qÿia obferuabitur Cf' htc ordo quidam iudicijz ut tarnen utraque ftmul cr cognofcendo,cr difÃniene-do,non autemdiuerfis temporibus traéktur : ficut de conuentione çx reconuentione dicifolet. Amdit pul» chrè textus in. l.i.^.ult.jf.QU(t fenten.Ãnc appel.rc» fcindant.
VI.
Ei,qui reus fi,üus feu acmfatus eÃ,licet inÃcripii» one de crimine quocuq^,m iudicio deponcre: ad effv» ihim,ut poà fentcntiam id perfequatur.l.t^e^nda, 1« fi,C,De his^qui acmfar.tionpq/f.crf Lis qui reus,ia
® fi-
18 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVRIS
/î.^. De public,iudid. Loquunturetùmhihci décria ttune,quod neque ejl pr£iudiciale,neqi ullo tmdo coa ncxum cjl crimitû d priore acaifatore propofito.
ACCVSATIONIS PROx
SECVTIO.
I.
Acaifutus in iudido publico,qui per fcntentid ab* foluitur.isÃne dubio potefl aducrfarium ftmm accufaa rc,mol{ô mdÿs cÅptdmaccufdtioncm cxcqui.l. Is qui rcut.ff.Dc public.iudid.Uià obÃent alij dcjiclus, quos inÃrius obfcrudbis,
n.
Co/iJcJM/wfMf de crimine,quod tttnen ïn/ùmidin no irrogit-. admittitur poft fentcntiam tum ad dcatfatioa ncm , qudtn ad proftcutionemcontra uifiorem prior is iudidjtvtbi prima theÃ,
lîL
Condemndtus de crimitte,quod admit duitatcm, iibcrtdtem,ucl uitdm:nonpoteft inchoare acaifationé, fed inchoaam potcftproftqui perfe, 4Ut(fi ftrtê non liæat uenire tn ciuitatemyper proMratorem.l.i. C.An per alium cMf.dppclla.tlt;ifi crimen,in quo condemnds tus eJl,cenftaturprifiudicidle.l.i.C. Ce bis,qui aceuf, lion poff,
£t quanquà m Accurftus de dainnalis ad mortem d uUcm admit tit:de pxna, tarnen mort is naturalisnegit, qudji canon poft it tantifter diffèrri,ut coiidemnatus im pleatdaufatiojKm-l^nmrc^i^t.J^i umdi^ri,C. Ce
«
COLLATIO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;li
pienit.tS! quis Ãrfe.C.Eodcm tit.l.ij.C.'De cu/toJi.rea tir.Bar;olui tarnen didteommunem DoóÃorum opiid^ oneinfegui id,lt;i'Mdfiiprà dióhint efi, Siait cii'M inari üuilii diffirtur propter acatfationem profc^ticndatn : iü nAtnralem quoque ob atufam fu^^endi nihil ucat, iuxtxd.fiAn prina.jf.De publia, ucSKgal. Pr^ga jiAntii.Et.l. Quiultimo-lf. De pxnis.l.ï.C.'De bonii dam:!lt;i. De acaifatione repetenda, ntortuo acnifanre, uide,l.LibeUorunt .^ fi.lf.De acaifatio,
Hm dutem afuïim j^edes, iuicanonieunt nufe^uant difHn^it: ut faMy im duile in hoe obferuandum effe, featndu commune iurii re^la.Edtius authctc trafhui, tu cfuod res efl: (juotidiagt;M,tu uideo magni nomims iudiæsÃabfit uerbo iniuria') ea inrehalludtMtosfuiffe^
ADFINI T A S. r.
lurcduili adfinitas, duntaxatnuptijs contrahitur, 1.7^on flidlc.^.Adflnes.ffl.De gradib.cf adfinib. At iu re pontificio, folutacSiimblio aruAlisÃdt adflnitite. c.Difcretionë.Et.c.penul.De eo,clui cogno.cofdg.uxo, fu^e.ïdé dicedu efl de cognAtione,ut in.c.Per probatio,
APPELLATIO,
L
I«re a«î7/no« appeUatur ab imferlocutione, uel d^ Jiogrduamine repardbili,dntediffimtiudm fententiamz exxptis dliquct fledebus. I. Si ejuis exdliena. De iurifdiäto.l, ApertiÃimi.C. Dc iudid.l.ij. Dc Epife^
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hij audia
lô nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVRIS â
audienti.î.dnte difjlnitiuttm.C. Quor.dppeïïa.non re* äpi, Verà m canones adinittunt appcHationes ante fen tentiam.c. Super eo,iJ,E.t.c.CÃm caufam.De appeÃa* tio.Quod tarnen quomodo ft intcUi^ndum, diximus in libeUo de iure or jequitate. tJamfrlfa eà différent tia,nià recte intelliga(,lt;iuaitt plericfue tradunt-.Ciuód iure canonico poÃit appellari à fententia monwntii* ne£ poÃeÃtonii. Adde.c.ulti.De appeSa.Ubt yi- Cie. ulti.Eodein tit.
IL
In liï/î autein cafibu5,quihiK potcà appellari ante fententiam difÃnitiuamde^s exigunt caufam iure alt* quo approbatam. Canones ueri probabUi cauffa funt contentiy etiam fi iure non exprimatur.l.Hi qui ad ei* uilia.C.DeappeUationi.l.Properandunt. C.deiudici. c.vtdebitus. De appeüationib.
III.
AppeUatio gradatim fieri debet,ex ordinationc ciuili.l.impcratores.ff. De appeHatio . CT relationi. Canones autein per/nittunt prouocationem ad Roma* nu n Pontifi.cein.prxterMÃis ahjs tribunalibus.c, Duo* bus.De appellationi.ij.q.vifc. Metropolitanuin.
IIII.
Appellationemfi'uÃrandi cauffa,leges puniunf du* abusUbris arÿnti.l.Abexecutore.C, Quor,appella* tio.non reapi. Canones ueró in cxpenÃs eondeinnant. c, Reprehenfibilis-^' Si autein in qu.-ftunque. Dc ap* peüationi.
Bana
COLLATIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ai
BONA FIDES.
I.
* Seatndum le^s,boM fides ejl confclentia bominis ignorantis alienam effe rein^qudm habet: etiam fi in» âdat dubitatio.l. Qui fdt.§.BoM fidei.ffi.Deufir.A» liter autem fentiunt anones, autore Hofiienfi^in .c. Si diliffnti. De fgt;rlt;efcriptio.
CONFIS CATIO.
!â¢
quot;Bona grauiter delinquentium defir untitrad fifa eum ecclefi^e-c.Ver^ntis. De hi£retic.xvij.q.iij. c. Si quis dcinceps^zT-c-Quifquis.Secundum Icffs ucrà ,bo» KA rclmquunturhitredibus.L Cognouinuis. Et Aus then.Item.C.Dehitretic.Et Authen.Bona.C.E)e bon, damnato.
CKXIHE.EI.
I.
Crinùnum alia funt publica,alia uero priuata fie» cundum le^s,ut in.l.i.ffi.De public.iudici.lnflit. Eod, tit.Pontificiumuero iusccnfiet omniacriminacfifiepub» lica.vi.q.i.c.'lnfimes.c.i.ij.ZJ' ulti.De coUufio'detegêd, c.Nouit.De iudici.
II.
Indicium criminalc non procedit ficcundum leges aduerfius abfientem,lite non conteftAtmexcepto appari» tore contumace.t.t^e diu.C.D.pÅn.1 .ij.C.Dc requiren. reis.l.Abficncem.ffi. De pcenis.At canones permittunt redpi aliquando tefitSftum in crimine,tum in eledho=
B Â»Æ tK CT
ne CT rellltutione,dbfente aduerfario.c. Vcritatis.üe doLcr coiitunMci.c.Qjioniam.^-Porrà .'Vt lit.non con» teflAt.c.P,x t««. De clcric.non rendent.iij.i^.ix.c.'De^s,
III.
MftrttHJ potefi iure anoniem doufarc uxorem,cr Ãtnul (tgerc ad feparationem thori : ut neque ciuilis^ tuque crimittAlis fit caufa-c.i.Deprocuratori.Scd it(=i re à itili primiun aceufatur adulter adpeenamt deinde rcpudiatur.üoucü.Vt lixat TMt.Ã:r aui£.§.t:iMia uc» róplures,
iin.
Lex ciuilis permittit dari indicium ei, qui furent aut aîium malefróhrcm oflendcrit,qudfi pr.enuu quods dam.l.Si ob turpem./f.De codich.ob turp.aufl.Solét. â¢ff-De pricfcrip.uerb.At iure anoiüco non uidetur id iià té aaipi.c.Qjii mm fure.Defurt.
V.
Jnfimiam non irrogint femndum leffs, nif ed cri» ininA,qu!e nonùnAtlm recenfentur in tit.^f. De bts qui iiotunt inÃini.l. ïnfiinKm.ff.Depublic iudid. Sed iure pontificioomne peautum reputatur infime.De confes crdti.difinSli,iij.C,Qelebritatem.vi.q.i,c. OmiKs.^r c. illi qui,
Vï,
Siplureî uulnerduerunt dliquem mox Morienttntt tiX fit Årtum^cx cuius uulncrc fuerit nwrtuusi tue dlif ii$îef/eturbom(cidie.l,Hniefcripturee.lf,/,dle2â
COLLA T IO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;23
li.Et.I.fî.ff. Ad leg. Corneli.deÃari. Cdnoms aHteni alùer uidentur flntuere.c.Prlt;efentium.'De cleric.per» lt;ujfor,£t di/}i/ià i.i.c. Si guispofi.
VU.
Adulterij aeeufatio aliter exeratur iureciuilt: alia ter iuTc pontifieio.l.Miles.^.Adulterij.jf. Ad Icg.ïuli. de adulte.xxxiij.q.ij.c,Admonâ¬re,c.Ttt£. Deprotura^ torib.
VIIL
Co«c»fijff4t«î iurcâuili,ad euitundamnioris péria ailimAla,uideturtolerari.l.i.jf. Dccocubi.l.ij. C. De doiiAtioni.inter.uir.ct uxor.l.înter.jf.Ãd leg.tuli.de aa dult. Canones ucrà prûhibct,xxxii.lt;i.ii!j.c,üemo Ãbi blandiatur.
IX.
Pdfn licet adttlterum cumfiliafuAdcprebcnfuinÃua re ciuili ocà dere.l.t:iec in codem.'Et.l.fcq.jf.Ad leg.Itt îi.de adulteri.lAarito non itetn permittitur. mitiùs tA-men,fi/à à at,puniedo.l.Gracchus.jf.Eodein tit. Indoa tno'fua cumuxore delinquentcm^ maritus poteÃ: oaia dere.l.Maria).ff'.Diél.tit.Qtt:inimà ,quem ter admontt erit,neuxorcmfuAmtcntAretad fælus'.ineuin potejl quocunquein loco fe uldfci.l:^oueîl. Vt lice.inAtr. et}* aui.^.penult.Gr.ult.Nctp id corrïÿtur 'teoucll.Vt nuH, iud.^.Si quando: Qjtia loquitur in alio aÃt. Coma «es ucrà omnibus niodis prohibent ocetdi adultes rum , qui apud ludieein poteà acmfari adpÅnajtt, ^xxiià ij- c, inter hicc. etT, C.feq. xxiij.q.'v.c.
'i'4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVRI S
St non Uixl.
X-
â vxor non nuritum ddu,lterij,itire ciuilil. i.C.Ad leg.ïuli.de adulteri. Canones autem pontifidf nidentur etiain nifilieri aa:ufationempermittere,ad e* xeinplunt nMriti.c.Tu£.De procurato . Vide NoueU^ yt lice.nMtri zs- ani£.§.Quia uerô plurimA.
XI.
2Je crimine nemo damnari debet fecundum legei fine acaifatione, pr£terlt;]uà m in caftbus,quos recenfet glojj'.in.c.i. vt eccleÃd^, benefid. Verb.Accufatione. Verùm canones id permittunt.c.îJûuit.'De iudic. D» induit Inno(entius:ilon enim intendimus, zj'c.ij.t^.i.c. Si peaa,uerit.iiij.^.iiij.c. Aliquando.
:X1L
Qui fliipralfet uirgnem non adhibita ui,olim re^ le^batur.Vim adinittens, capite punicbatur fecun^ dumle^s.tnjht.De public iudic.^.i.'Et.^.S'm autem. At canones uolunt,ut autducut, aut excomnutntcetur.c. ij. De adulxri, Vfus hodièÃc punit: Aut ducAt, aut do,Tt.
xin.
Capitis detmnutio diuiditur fecundum le^s tn nut 'ximam,mediam',zr nùnimam.ïn^t. De apit. deminut tio.P'ontifidum autem iusnonutiturhis flatus mutanlt;i di Ãr/nulis.c, Qualitercr ^uando.ij. Deaccufati» ont.
COLLATIO COMPENSATIO DELI« C T O R V M.
I.
S emper remrrendum eft ad di ftn^onem-.utrùm op poncns dolumaduerfus doli allegttidliem,certet de lu* cro ac^uirëdo,an de damno duntaxatcuitando. Pria* ' re enimcafu ftà Uùs admittitur compenfatio .l. viro atqueuxore.'E.t.î.Cùmmulier.fft.SolutotiMtrimo. Po« fkrioreuerinon telt;jue.l.Apud Celfum.^.MarcEllui.fp. De dol.mAl.Gr met. exÅptio.Vide Dyiwmm.c.In pa ri.Deregul.iurisftip.Yi.
II.
lJonntmc{tMm in pari cuufta delióhrutn, meli* cr conditio eft poÃidentis.l. ij.Q.Dc condiflio.ob auf. l.i.fft.Ne quis eum, qui in ius uoat.Cluod anones non itA diftinguunt.
lU.
tÃultùmdiflunt aUegitio doli, ad compenfandu do* 1 I«m:cr aUe^tio innocentite, quo oftmdit quis aliquid non efte ftûum à fe dolo ,fed ab aduerfario dolofo dJ hoc induéhm, ut in.l.fi.ln princ.C. Si minor fe ma* io.dixe.dum didt:Quód fi per iniuriamuel dratmue* tionem aduerfarij hoc fréhimfuerit: durabit benefidü. Elcgater Papinianus in.l.Ciimpater filios.^.Titiofia tri fuo.ff.De legtt.q.Prudentiùs autem(inquit)ftcerit, fi ex teftumento fratris hareditatem repudiauerit, gT' inteftitc) pofteÃionem aaeperit.l^cc uidebitur dolo ft* * ajfe,qunmftaudem excluferit.
IVRIS
CES S IO,
I.
Cdnon« îe^tînuun ionieihiram feu prtefumptioné^ pnuilationem anfent,fi clericus rccipiat aÃiottem ali=i eni iuris.c. Ex/JaW.De(ilienA.iudid.muta.auf. ÃA cleriä ab iüida negiäatione debet abÃnere.xxiij. q.iij.c.Clcrici.Lt.c.Canonum. Iure uero ciuili fcmper frobandaeji aufa Ãmulate ceÃionis .1. Perdiuer^ 'fas.Pt.l.Ab AoAfiifio.C. Matfdat.l. HAilitem.ij.C, Dc fromratori,
Ciui cedit bonis ob infolentiamcreditarum: is à ad fhtguioremÃrtunam pcruenerit,potcfl quidem fecua dum le^sconueniri denuô:fedtwn,nifî quÃtenusÃarc foteft.Lls ijuiff.De ceÃioJbono. Canones autem uoliit eum tali afu fimplidter ad folutionem compâ¬lli.c.Odo(i ardtiS.Defolution.c.CÃm tu.De ufur.
CITATIO.
CitatioÃne expreffb die^ non ualct iure duili \ ut notant in.l.Ita ftipulatus.ff.Deuerbo. obligitioni. iure autem pontifiao fecus efi.c. Cum parati, InÃ. Dc aplt;: pcüationib.
CON TR AC TVS.
I.
Iure ciuili toleratur deceptio contrahentium, uflt;{ue di dimidium iuà precij.l.ln aufe.^.Jdem Pomponiuf. ff.De minorib.Pontifices autem noliit remeccleÃaÃicii ukrd iuÃiimprcäunt alicaAri,Qloff.xii.lt;i.ii.c, Hocius, ; ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;~ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â II
COLLAT I o,
IL
lureciuiliin alietMtione rtrutn eccleflafHcurumreo. lt;juiritur folemnitM magnd.Authen.Hoc ius porredu. C.'Dcfacrof.ecclefi.Sedaf.fUincsnon requirunt tinta fo Icmnitatetn, contenti ea, qu£ traditur.xij.q.ij.c. Sine exceptione.tmocentius in.c.Dudimt-De reh.ccclcÃ. no uliettAn,
IlL
VcnJ/rar «0« tenetur priscifè(ut uot^nt^ad traden dam rem aliendtam-.fcd liberaturfoluendoid,quod in^ terefi emptorii.l.ij.^.i.Et.l,feq.ff.De dSlio.empt.Ar^. l./hpulatus.jf. De ufur.Canones autem exigunt omni^s bm modii rem libéré tradi.e. Cum loannes. In prhtâf lCgt;efid,mftru,Argu.c.Pif4nis.Derellitutio.j^oUdta,
CONDICTIO OB TVRa PEJM CAVSAM.
Turpitudo dandi potefl in rebut duilibut ab und duntixat paru uerfari^ut haheat loCuin condiSHo.l.iij. et.l.Si ob turp-auf-ffiDe côdiéUo.ob turp.0uf.ln cede fiaficis uerà rebus femp ejl utriuf^ turpitudo,crddit tit,e td(dpiêtis.c.ij.De mdÿflr. i i .c.Quos coÃiurtt,
DOS.
Dofejal/c/wfcowon Miet iure duili,etiamà muli^ er iureiurando confentiat marin ucndenti.l.lulianui.ff, De fund. dota. Authen.Siue à me. C, Ad fenatufcon» ^^ittoluntferuari tale ivramentum.
lt;,cwn
iS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVRIS e. Cùnt continuât. De «rewrrfrt. quot;^hî uet^, Debent.
EXCEPTIO.
J
'Dilatoria exaptio iure à uili debet opponi litem conteflitim.l.ltademum.C. De proaeraroJ. Sed cr P fufa;pit,in prmâ.ff.Deiiidià .Canones autéquS^ doeunque earn adnutttmt ante fententiam.c. Exception pem.Et.c.Pia.De exæptiow.
II.
Exæptione fuj^idonis probatn coram drbitris,dd^ uerfuf delcgitum iudiæmdurifdiflio no redit ad fupea r!»rem iudiam iure atnonum.c.Cùm/peddlis. De ap« feüationib.Sed iure à uili diuerfum eft,ut notnturm.l, ApertiÃimi.Et.l,Ciim Jpcà ali.C. De iudid.
ni.
Q«f aihris intentionefunddtd, propofîtdm exa teptionem dilatoriam non probatûs iure pontifià o co^ deinnatur in expends oinnrno foluendii.c. Finem. De dol. cr contuntad. ïure autem ciuili condemnAtio exa penfarum reijdtur 'mfinem litis,LFropernndum-^^'m* autcm.C.De iudici.
AETAS.
Lcgtî Rown/ fîdtwint uirilem tetdttm xxv. an» ttorit.l.i.jf.De minorib.l.fi.C.De his,qui ueni-iftiU.Ca «one's uero dfiintdnt Mtcnt uiri xx)ç, dnnis.c. B ^kî Ixx.diÃin^,
ror«nj.
COLL A TI o, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i9
F O R V M.
I.
Qtti alicjUiindo in loco contraxihif pote/l ibi non fbltcm iudiacri pTiCfens, uerùm etiam uoari utueni^ at.l.li£res abfenf.jf-De iudid.Iure autem anonico in dex loci nontantam habet poteflatem,c .KotnaM. De fir.compcten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
n.
Forxm competent dicitur etiam liti^torum con^ fenfu.l.i.^.ij. Jn princ.ff. De iudic.l.Si per errofem.
De iurifdiflio .l.in priiiaarim.Q.£od.tit.Canonei autem aliter diffiniuntÃrum,in.c. SignificaÃ^ DeÃr. compettn.iij.q.vi.c.'lgt;lon liaat.Et ix.lt;l.ij.c.i.
F R V C T V S.
Legtimfanfhone Ãuibit femper inteUiguntuf, de^ dtiSHs expenÃs.irruilus.fÃ-Solut.matrimo.t^uIlus emnt afus ejl,lt;]ui talem deduBionem imped at-Lsiadoini^i no.^.fi.ff.De peti.hieredita.l.Fundiii gui-jà Famil.ers dfcund.lure autem canonico decimeexi^ntur, nullis prorfus dedudis fumptibm.c.CÃm honunes.Et,e,Non efi in potcflüte.Ee dedmis.
F AM. A. s
Canones plus tribuuut Ãm£,c]uam le^s.c. Cunt ieÃderes.De fententi.excommunica. l-iij.ff. De teÃb.
H AERES.
I.
Jure ciuiliÃ^esciui fcripÃt inuentdrium,no te^ netur ultra uircs huereditatis ÃScinwi.C.De iure de»
Itbcai
30 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVRIS
îiberdn. UiereS ittm non nià lite conieÃiti tenetur ex defun^li nMlcfido.l.i.C.lc.x deliil.deftinéh . Dcnique non poieà conueniri ultri, quint ex hiereditate perd^ pit.l.Hitrelt;aturijs.C.Dchieredi.dbho.Qu£ Ãcdcs iu^ re anonico non itu diflingtiuntur,fed hitredem Ãmpli à ter obÃringuntyad quem aliquid peruenerit.e. In /w irr/j.De rdpt.xvi.q.vi.cSi Epifcopum,
II.
H/reî non obtempcrans ultimo uoluntuti, perdit femndumle^s omnid relicld: exÅpto filio, qui retinet le^tinMnt.I.fi.C.üe fideicomntijÃ.Cdnonico autem iure filius quoquehuicpcenne fubid(et.c,Lia:t, Infi.Dcuo» to,xi.q.i.c.SylueÃtr.
III.
Computdtio grddmim conÃm^initutis diÃimiliter numerdtur iure duili anonico.lnÃt.Dcgrddib.coa gn4,tio.Et,xxxv.q.'i.c.Ad dpoflolicunt-e. Quad dilcs (lio.Et.c.ultt,De confdn^i.zr adfi.
IIII.
Hifreî qudmuis ex contrdäa défunt tenedtur.L Ex depoÃit-^âOe dStioni.ey' obligitioni.l.Ad ed.§. In contrdbhbus.jf.Dere^Uuris-.exceptis afibtts aliquot, ut in.l.Si duob-^dtlti.ff.Si menf.Ãlà mod.dixer.l. ïla lud-^.ulti.De tributo. Ex deliéh ümen defunbü non potefl conueniri,ft nihil dd eunt pcrucnit, nec lis fuit conteflittt mm dcfunftodd- C. Si ex deliói.dcfuncio. Cdnonci (Udein fftnpeHuiÃl^ixdci ad folucndumti
COLLATIO
ex delish,(fuÃm ex contradu defunSi,cuiut botu pers aperwtt.c.ult. De fepultU.c,TM MS. Dcufnr. vix.Si epifeopum.
V.
Hjeredes non exetjuentes proptereà nolunaiemtes fhmriSyCiuia uoluerint le^dnuin fiutn deduaret audis unir quidem iure duili. lioueU.De hicredi.z^ /ildd-§. Fnmum.cr.^. si ijuis non implent. Et jic inteüiÿtur iioueU.DeeccleflajHc.titHL^Si ijuis proredemptios ne.Pontifidoautem iure, fine uUd diftinfhone hteredeg compeÃuntur ad executionem per Epifeopuiti.e.Si hts redes.De teflament.Sed pertinétrw{dices')iÃx teÃnmeit torum cognitio ad Epifagt;pos,contraJanihonem.l.Cos fultn diualia.C.Dc tcJhment.f'R.eJpondeo: Vublicutios ncm cr eognitionent folemniMis teflumentariæ tentur ad Ãrum duile prorfus pertinere. Sed ^eftns fionem atc^ue exe^uendi curant uctidiaid fibi eccles fiaflid. Glojf. in.d.c. Si bieredes,pcr,c. loannes,. De teÃAmen.
H AERETIC VS, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
Bo«4 B(ercftâcor«m,boc efi,illorum,gui cogmu Dis uini uerbi ueritatt noluntab obflinacia fua difeedere: publiantur cr confifamtur : flue flUos habeant, flue Mn habe4ntf iifre pontifiao etiam ^s nihil eÃ
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;relitfs
JI nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVRIS
relin^uendum.c.'Vcr^ntis 'm fenium.'De heretic. Lf« ff s autem ablatd hlt;ereticis bona conÅdunt fiUjs.l. i/i.a nich£os.l.Cognouimti{.C.De hjereti,
IVDEX.
I.
Lege; permittunt iudici,ut 'mddenter diam de cau^fd ecclefiajlica cognofcat.l.Ciuoties.C. De twd»» ci.Lciui nonco^tur.ff.Eod.tit.l. Si idem cum eodem, ff. De iurifdiiiio. Pontifidj ucrà cttnones nuüo modo concedunt iudici ciuili cognitionem eccleÃa/licie cdu^ jpe.c.Tuct.'Deordi.iudicio.c.CauÃtin.Et.c.LaKir, Qui fili.Ãnt legtL
n.
Iudex appeUdtionis non poteà fecundum leffs committere cMfam,referuittd (tbifcntentia. Authen. Ad hfc.C,. De iudici . Im; uero canonicum id permit» tit.c. Super quaflionum.^dntcntionis . De offici.dcleti gd,
III.
iHJex ordinarius fanftione legum non potefi re» Cufari,qua3nuiSMilius fepe adiungitur. l.i. C.Quand. I»1 pera.inter pupil.cr uidu-l-fi. C.De iurifdilho.omni, iudic.Traila,tur in.l. ApertiÃimi.C.De iudic.Et hee eà comunis opinio,lt;juam teflitur Abbas m.c.i.DeÃr. comp ten. Canonesautem permittunt etiamordinari» urn ex légitima caujpt rccufari .c. Si quis contra cle» ricum.Dc Ãr.competence. Cum /^cciali, De appeUa»
tionh
collatio
iiir.
lure äuili pcffttnt liti^tores fefe apcrto confen^ fu fubijare iurifdi^oni, alien£ extra Ãrum In princ.jf.Deiudid.la.C. Dciurifdicti^ omni.iudic.L Si qui ex confenfu.C.DeBpifc.audien.Canones autcnt id uetAnt.c,Signifi(aÃi.De Ãr.competen.t^iji confcnti^i. at Epifcopus ,c. P. CT G. De off.d,dclc^t,iiij.q.vi.c, Non licet,
V.
Iudex datus ut cognofiat de proprietAte: non po^t featndum le^s iudicare folam poÃeÃionii caufant, l.Si deproprietate.C.Si 4 no competen-iudicAure ue» ro canonico id licet iudid etiam pmplidter delegito.c, f-zr-c.PajhraUs. De cAuf.po/feJf. er proprie.cd, Dc fequefira.pojjelf.zy fi-u£lu.
VI.
Index ordinAriut non poteji e)Je arbiter iure duit li.l.Sed zx fiferuum-§.Si quii iudex.ff.Dereaept.ar^t bit.iij.q.vij.c.Tria. Canones autem idpennittunt. c. Ciimcaufam.De eleSio.c.CÃmtcmpore.'De arbit.Vi^ de Nonefl.Vt diffirent.iudic.§.Si uero continet,
Vil.
I«re dK(7i potejl iudex incidenter cognofcere de caulfa,qu£ alioquinnon pertinet ad iurifdifhonem ci ius.l.Qttotiés.C.TIe iudid.iAdite.C.De ordi.iudidor. l.si idein-jf-Dc iurifdidio.Et.l.C)uinon co^tur.ff.De iudid, ehnones uetant cum de etu^fa eccleÃaÃiot
C co*
34 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVRIS
cognofare.c.Tu4,Deordi.cogni.c.Cdufäm.i. QuiÃti. Ãnt
VIII.
lH.ifx pote/l fcntentia interlocutoriam reuoare,e:z tiämpojl dcant dies,pr£ferl::in, ^u£ continet preeeep^ tum de dando aut reÃituendo.l. Cgt;itod iuÃit.ff.Dere tu die. Canones autem liberiùs per,nittunt reuoationem fcntenti£a:.CÃm oeffante.De appeUationi..
IX.
luilrx diijvrens aufam pr£textu alicuius dubitatU onis^qus tarne nuüa eÃi punitur fecundü legum fan» {hone infdma, cx, xxx.librisauri.l.Eum ejuem teme^ ré.Ã.;.ff^.De iudici.Noucll.De iudidb. Et.l.ulti.C, De pcen.iitdic.ciui rml.iudicu. Noucü.Vt liti^n.inexordi. litis iur.^.Si ciiiis aut.turc aut pontifiäofu/penditur a lis iudex per annu ab ofÃdo.c.i.Vc fenten.^^ re iudi» at-lib-vi. Nofttfur in.c.tntimAjU. De-appellati. poji gloff'.ulti)}iam.rroÃilo,(i cfuis aÃn^lis iudidbus, ejui caufam différant ,unum exigitaureum^abÃt 4 bonis mlt;i atla)is nónne fiierit diuitias C.rxà fuperaturusi
I ND V CI AE.
â Jus ciuile concedit uiginti dies in iudicijs,ad delibe» radu reo couento.iij.ci.iij.c.Offrratur.ture aut ainoniat ituUiitepuscft diffinitüffed relicjuitiiriudids arbitrio. c.Dilciîus.De proairato.c.Cii Ãt RomanA. De appela latio.c.Ciuonia ffequëter.§.Siuerà .Vt lit.noconieÃut, INTERDICTVM.
Interdikt» rempcrandie poÃeÃiontffeamdum le» grs
COLLA'TiÃ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
ges'non compctit,nià aduerfui deijà cnteni,uel eu, lt;jui deijd nMndMi't, »cl qui faltem ratum habuit.l. Cùm 4 tv.^.Dc uicr uiarjMt.Canones «cro aduerfus quem^ cunque polje/jorent rei ercpt£ conÅdunt.c.cà m âus.De ordi.cognitio.c, S(epe,De relÃM-l^oliato.iil, qà .c,Kedintegranda.
IVDICI VM.
I.
Taciliks admittunt c^nones iudidum fine ordinc fb lcni,quà m le^s.t.ProlatÃ. C.Dc fententi-cr' interlom^ tio.om!n.iud:d.Et-l,Si abfcntcm.C.'Dc amifatio.c.Vc^. flra.zir,c.Tiui, nos.D: cohabitA.clcrico.QT inulie.
H.
Judicijs excrarndis prsfcripum efl: trienniunt,tein:â pus certè fuffidens cauÃarim cognitionibus.l, Prope^t rand'int.C.De iudid.'ndpit cnimà die litisconteÃita, crfinico tricnnio périt iurispotejhx inÃuntia.Canot nes uerà non uidentur ifiam prxfcriptionan rcdpe^ re,ma!tô minus mogt; ualdc pcrnicioJus.c.Venerabilis ⢠De iudid.
in.
pofitio iure ciuili non procedit: quia quic non polpmt probari, eafinefruéîu ponuntur.l. Aâor. C.Of probatio. Canonei uerô admttunt articulant nc^tiuum.c. Statuimus^ Deconjiff.lib.vi.Vndèuia. deant Ãrmularij , quant incptè contrant iÃus uoÅi barbaras, ut ex ne^fiua freiant adfirmatiMrn : Ejl
IVRIS
prêter id er atfe^ueeotjuod tradidit.C^uid enîm hŠefl tiUudj^Mm Non tradiditiPutdf ne rem im/^ri (orum larudf
IIII.
ludicio peKtorio pendente,potejl atüe wndu/io^ «eut aiior de adipifeenda uel remperanda poffeÃione experiri permi/Ju iuris duiUs-Quod tarnen anones ud riant,in.c.Pdfloralis. De cauf.poÃeÃio.Et m.c,Si^ni^ ficiuerunt.Dc teÃib.
V,
Judidum criminalenuncjuà tn procedit aduerÃm ab^ fentem,adrc(eptionem teÃium,litenon contcÃaa'.exa:» pto crimine apparitoris.l.l^e diu.C.De pa.Lij.C.De rcquiren.reis.At canones pernùttunt reapi tc/ks, turn in crimine,turn inclcchone er reflitutione.c.Verita^i tis.De doLer contumad-c.Cluoniamfrc^ucnter.^.Por» rà .Vt lit.noncontcflat.c.Ex tu£. De cleric-nonrefi» dentib.iij.lt;l,ix.c.Detcrninuis.
IVRAMENTVM.
luramentum non femper inÃmat non feruattem.l, ij.C.De rebus credit.Lij.f. De crmi.ÃtUio.priÃertmi, jà neminem ledat,ut traóhtur in .1. Si quis maior. C. De tranfaltionib.PontiÃao autemiure iuramentii fi,nud omnibus modis.-vi.q.ij:.Qjiodes.
IMP VBES.
Iure ciuili non admittitur impubes ad iurandu: quid ttefdt in ea ietate,quid Ãdat,nec myflerium iuriÃuranti di mtcUiÿt, l,Qui iurajje. fÃ, Deiureiurand.i.C. De
COLLATIO, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;37
Ãlf.nwdo.Cdnones autem fi,ciliùs admittunt deliih, in fucris.c.i. De delidl.pucror.y ided-Cùm 4Ktcwi'$.Ex* apitur-lf-De lt;tdili.ediól,
INSTRVMENT VïA.
Nomen imperaaris proporfitur mftrumentis iure ciuili-NoueU.'Vt prteponat.nomê imperat.Canones ue ro nomen PontifiasRom4nipriffiruntlt;Q«od CTco» fuetudo uidetur amplexa.
LVDVS.
I.
Lm^mm aleatorium leges permittunt in conuiuio ucf eendi cauÃa.l.fi.ff.De aleato.Noxium tarnen prohibit. l.Nam ludus.ff.Ad leg.A^uili. At iure anonico,ludus omnino prohibetur , prtfertim derids.c. Inter dile^s dos. De exÅfiib. prjeUto .c. Commeffationes. xliiij, dijhndio y bi conuiuijs (ptoepue ecclefiapids intern didtur.
n. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
Plt;lt;«cr4tio» certaminis g^nus, quod aduocatiion mnibus corporis uiribiis expediebatur, atque alia id ge tuis cxcrcitamena,iure ciuili probantur.quo magis in ucntiis ad militias P.eipublicie caufia fufdpiedas pna paretur. ynde Pancratium diClus eft loMS,in (^uo at^ thletx exercitabantur.l.Solent.Et Dealcat-o^ rib.l.Qua adtone.^Si ^uis.ff.Ad leg.Aquili.Canones Mcrèdeteflantur huiufmodi certanuna,^ appeUat tov neamenta,i uulgtriuoff, Tornieren.c.i. Detornearnêb cd.De fa^ttari.
C tij te^tm.
58 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÃVRIS
LE OATVS.
I,
Lf^tuï prindpis ad prouindain aliiJMut deÃtna.» tuf, uiucre debet fumptu fifd imperator ij. Nouell. Vt tuill.iudic.^.Nulli.EtjDc mandat. prtnci.^.lUud tame. At lcgiti Vontificis promrationibus aluntur.c.Aaede» tet.Dèpr£fcriptio.c, Citm inflmtia.zx,c.Vroairatio^ tw^.Dc Ånfib.
IIBELIL-VS FAMOSVS.
I.
â â 'LibeUutn jà mofum fcribem aduerfus innoÅnfein, contiiâus plebhtur capice featndum leges.l. Si guis fima füm.C.DeÃmof4ibe0.l.Obcarmen.ff.De pÅn. Ata» nonimm ins iubeteum uerberari fieu fla^llari.v.g.i.c. Ciui in alterius. Ci^id autem merentur ,gui diffamant froximum Ãneferipto guadam amulationc autjiula, aut perfidaiDe hoc alibi dicemus ex.l. Diff^amari.C. De ingenu.manumiff'.
-c nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MVLIER.
I.
Jus ciuile non uetat muïierem telKmonium diÅrez prfterguà min teÃamento.l.Qui teflamento.^.^uliér. If. Ã^vi tejhmen./ioer.poff'.Et,xv.g.v.c. De ermine. et.g.iij.c.'Ex eo.lure uerô potifido in criminibus nul» lo modo adaùttuntur,c. Tarn Uteris. Ft a:. Super eo.
De-
COLLATIÃ.
De tejlib.xxiij.q.v.c. Mulierem.c.Foru!.rgt;c uerbo.û gnifia.
II.
Mttîier ««te«; (ontrahem fcaindM ttuptÃM in^ trd âtnnuinluélus:notdturinfimiiî,cr punitur. NoueU. De rc/Htu.cr ea quæ par.^.fi,l.i.C.De fceund.tuipti.l, Confenfu.^Si uerà .C. De repudi.l.Liberon7.^.i.lf.De l)îs qui notdn.infù.iuiueri pontifiaum dbfoluitedm lt;t inli p(xnd,,fiintrd annum nupferit .c.penulti.
De featnd nupti.
III.
Mulier arbitri olfiâo,alitfue publids numeribui fun^ no poteft fcaindum le^s.l.ij.ff.De re iudicai.lmà nec ad qudfî publicuofftdü tutel£ ddinittitur: nià oquot; quot;VeUcidno fenatufconfultOjO' fcmndii nuptijs renunci» duerit.î^oueïl.De htcredi.qux abintefla.dcftrunt.^.Ex bif.Sed iura canonica admttunt foenunam, Ãait etidtn conÃietudine uidemus imperid quidam eÃe mulic:t. brid.c. Dile^h. De arbit.c. Cùm dileild^De conÃr^ matio.
lin.
Mulier non admittitur dd munus promratoriuin i» iudicijs.l.Alienam.C. De proairdiz).l.ij.(f.De reguï. iuris, iure uerô pontificio, nonÃmplidter repelliturz admittenddjà dutoritate fuperioris conjHtudtur-c. C« dileiki.De c5firmati.util.uel inHtil.xij.q.ij.c.Qiim de» tiotifiimum.
V,
IVRÃS
V.
jAuUcr rdpU na poteft nubere raptori iure à uilid.t. \§.Sinttutein.C.Derapt.uirg. Canones quoqueueKres non admttebant tule coniu^utn.xxxvi.cl.ij.c. De pu^ tUis.c.Si autein.cr,c.Placuit. Recentior autetn ponti^ ficunt eonltitutio permttit,c.peiiult.De raptori.xxxvi, q.ij.c.Dcnit^.ç^^c.Tua. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
VI.
ïnpauds admodùnt cafibus le^s admittunt mulU erem ad aaufandwn criminAliter : qunmuis 4 tcÃitno=* nioeant non arxant,pr£terquùm in teflnmentis.xv.q. iijx.Dc crimine. Canones uerô aliter difpniunt.c. De clt;etero,De teflib.
M ATRIMONIVM.
I.
^Qgz unà cohabitant,uir er fnulier:hi pr£fumi(nit tur iure ciuili contraxifje nuptiof.l. Jn liberx.jf. De rit.nuptta.Vontifixs autem cmfent potiùs firniattionc e(fe:ni(i doÅatur nuptiarunt folcmnitM.xxx.q.v,c,A3t iiter.E-t,c.lllud quotj^.De pr£fumptionh
11.
nonnuÃi:iure canonico non requiri neccl'^t fario confenfum parentis in contrahendo matrimonioz quanquà m le^s id exi^ant.l.l^^ecfiliam.C. De mpti. l.Nupti£-ff- Derit.nupti. tunéio,c.i.xxvij.q.i. Sed non reiîè difeernunt inter régulas fumitü iuris, cr £amp; quitatem,fceundum qua nihil diferepant lex çy tana
III?
COLLATIO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4M
III.
Inter fcruum cr anà llai» iure ciuili non cà trimonium,fedcontubernium.l.Cum anciUif.C.De nua pti.Vcritm canones non dipinguitnt m hoc liberu i fer» uo.c.i.De coniuÿ.fcruor.
ini.
Ãl4tr/JMöw'«gt;» cxiflinu,nt doóhres diffiniendun rtutoritite anonum: non uero iuris ciuilis.ij.^.ij,c.îlinc dijhn^endo.
V.
Si mAtrimonio per uerba pr^fentis confenfus ligt^t to intra perÃäAmte latent, maritus cognouerit pucUi in domo patris anted, guam domum duxerit, çy ntox decedat alteruter coiu^m:tunc locum habent omnia pa «f?a dotalia perinde,acà mhabitauerint.l. PraÃdlus. ff.Derit.nupti.l.fi.f.Dclegat.i.Ar^.l.^.ff, De pri* uile^-credito.
VI.
Dademratione,Ãpr£fenti(ut diihimefi} amfen» fu mAtrimonio contraih, necdum feeuta amis copula, moriatur alteruter: habent locum paikt lucri dotalis, iuxtAregula}n,l.t:^ihil.jf.Rer.amotA .'Et.l. Nuptias.ff. De regttl.iuris.LDEO nobis.C.De.epifc.z:^ cleric.
Sed c^uid defponfo'diacndumi Ducrabiturne par» tern dotis mortuce coniu^s futural Kejpondeo: M.i» tùmè.l. Non jîne. C. De fconw clUiC liber. 'Accedit. i. Falfus tutor lulianus traänt-ffi Ciuod filf.tutot Author,
Ct
VII,
IVRIS
VII.
Vt coiitrahat inuitus filius tMtrintonium, compeUi rf parente non pote/i iure ciuili.Filia «fl'ó taieturob^ fequi paraüibus: nili marituin prorj'tu indignum ob^^ trudcre uolucrint-l.FibofinuIus.ff.De f^ufalib.At itt re canonico rccjuiritur femper cöfenfus tam filij quà m fili£.c.Cùm llt;)aim.c.Kecjuifiuit. DeÃgt;onfal.c,iVe dc^ l^cnfal.impuber.xxvij.q-ijgt;c.SufJiciat.
MANDATA, SEV (VT D I^
CVNT) DELEGATA
IVRISDICTIO,
I'
ïHre ciuili non licet committere caufjas, nià con^ Ãliarijs,cjuoi-it fides eà exploratA-l^oneil. Dc iudidb. ^Si cjuis autem-Pontipees bodié uidemusfine dcleän perfonarum(,nwd() Ãint prlt;elati') mondare iurifdibtios nem.e.PaJhralts olpcij.^.item cwn totum.Deojpd.det
n.
Mdudrftrf iurifdi^o finitur morte nu.nddntis fc» eundum legcs:nifi lis lit conteÃata.l.Et ejuia-ff. De jm« ri/dibtio.l.Amplius.ffâ.B.em rat .habcr.NoueÃ.Dcfitia ^of.^.Qmnem. Canones uerô Ãla dtatione perpétuant dele^tam ïurifdiHionem.c.P.clatum.c.GratS.zy,c. Li et.De olpd.dele^t.Modà tarnen citatioproÅfferit ad executioneinante mortem nMndantis,c,ulti.^j.De of^ fid.leÿit,
ni.
COLLATIO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4.j
III.
Delectus ab ordinär io iudia:, fententiM (Juilt;» dem dieet-.fed no poteft eamcMili iureexequi Ãitejpe^a dali conxÃione-.quoniam executio pertinetadordina» riam iurildiihoncm, Ãcut çj mtÃio in pojjeÃioncmbo noruin.l.A diuo Pio,lnprinc.ff.De reiudiM.l. Jubd:. re.jf.De iurifdi^o. ïus ucro pontifidumcxeoitionem quoquc pcrmittere uidetur,in.c.Pr£tereà .zr,c.SuJ^i donis. De offtc.delegat.GloÃ'.in.c.Si quos contra. De ftr.compcten.Verb.lpÃusÃolicitudine.
iin.
Lex ciuilii optima rations uult,non aliter tnandari (Hufarn.nià iudex ipfe audiat apud fe liteinconteflari, ZiT dient fententiam. Keliquam enimfunilionecognoa. fÅndi, propter legtimas occupationes, melius eft alij comnittere, quant ncgligenter traihtre. îiûuctt. Vt defuii^.feufune.eor.^.lllud.Et,Dcexhibend.rei!.^.Si uerö.Pontificij autcin canonespermittunttotamcau/aj prmdpium,medium,zr finem cominitti.c.Super qua* jUonum-^-Intentionis, De offid.delegat.
V.
Sj delegitus rurÃui committat alij aiiifam (Ãe enim inoleuit, ut libenter omnia per fubflitutum expédia^ ne proximi oniH digto attingödo grauemury tune iure pontificio difHnguitur : utrkm totamcaufant fubdelc^ueritj ut appeRetur ad primum delegintem'. an uero partem aliquam,utillo afu ad delegttum polt;i ficriorem prouoatur ,c. Super quicÃionunt -ÿ. Porro.
De
4^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVRIS
De ofpà -delegntjure dutem ciuili indiJKnlt;^c dppeïïdii tur ad delegmtem.l.i.C.Ciui pro fud iurifdidio, Rlt;t* tioeft-.Quia liÅt iudexmdndet iurifdi£iionem,anfetar tarnen retinere oriÿtMridm md^Ãratus potefl^itentt commiffo dunaxdt exerdtio^quod arbitratu fuo reuo at. ulti. ff. De offiâ-eius cui irnandat. eft iurif.l lAore.Gâ,i Q^id-lf.De iurifdi£tio.Lludidum foluitur. ff.Deiudici.
VI.
/Ãeri imperijnuüd eji dele^do iureduili,proii lgt;ttr riMgnitudinem rei.l.i.jf. De ojji.eiws,cui nMuddt. efi iurifdift.'E.d (juoijuenon nMndantur,lt;juie offiao inâ» didsÃiieddlem cognitionem defiderant.l.Nec quidqud. ^De ofpc.proconf.cr le^t.CXpèd autëiure duilinon deleffntur ed,que meri funt mpcrij, probat Abbas in c.Si ^uis contra,Jn fi.Dc lór.competcn.Per Authen.Ei qui iurat.C.Debon.dUthori.iudic poÃiden.t. Prope» randum.C.De iudici.duin didttSiiie ipfe iudex ex fua iurifdiflione hoe Ãoere potefl: Ãue per relationem ad maiorem iudiann. Authen. QuifenuLC. Ciuomo. çr quand.iud.Vbi delegitus à prindpe tantum dtat per ediiÃum,non inferior.ture canonico diuerfum eft.c. Li eet.De ofÃci.uica.lib.vi.Cle.i.De haretie.c. Cum ueamp; nifJent.Deeo quinùttit.in poffeJJlc.Bx litcris.Dc of» fi.dele^t.Vbi iudex delegttus potefi mandare exemt: tionemfententi£.c.Quod ad federn apojhlicam. De of fid.ordinari.c.ïn archiepifcopatu.' De raptorib-xxiij. q.iiij.c,iÃud.cr,iflt;l.vij.c,Simt,c.Ad hoc,De offc.or»
dia
COLLA Tl o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'4^
dinATi. Ã^uanquÃm m hoe poÃeà im duile tannin hu uariauit.l.Solêt.ff.Dc offid-conful.üoueüa^Decol Idtorib-^-^d hoe prohibentus.
VII.
ludex ordittAriu^femndum le^snon poteÃcom fUitterc auÃ^s^nifi medi^if, hoe efl, trecencoruin aure^^ orum.l.Plaeet.C.De peda.iudidb.Pontifieiumuero int indiflinélè pmttit dele^tioné,e. PaÃoralis, In prine. De ofÃd.dele^t.
VIII.
Iure à uilit iudex aii mandatu eà iurifdiflio, à ex ÃiÃ'^doni! reaifetur,eontpeü':t liti^tores,ut eli^ ^nt arbitros,dpud quos tum fuÃido, tum auÃt eog» nofaLtur.l.ApertiÃimi.P.t.l.CMnÃcdali.C. De Mid. Pontificio autem iureÃeÃutuitur.Ad difditiedamfu^ Jpieionis caupim eliguntur arbitri:qui ubi uiderint als legit am rcMfationcm non probari^remittent cognitUi onemcaufic ad delegttu iudicem. Sm uutemfueritue» ra:tune rurfui,fi iudex rccufatus eà ordina,riuf:is coa get litiguiores ad elig^ndos in prindpali cauÃa arbis. tros:uel(à alem uiderit qualitate eins ) remittet toa tum cognitionem ad fuperiorem nMerÃratum.Deleg(a tus autem,nullomodo, pneterquà m fuÃidonis gratia, poteà ad arbitrium ur^c-.quoniam iurifdiibo eins eà fuÃen''a.e.Keprehenfibiliia:.C(lt;3n ãdall^^c.Seci(3, do rcquiris.De appeUationi.
IX.
iure anonico non eà ftetelJarium probari cauÃmt fujpida
â¢'4(? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÃVRIS
fuj^icionis:fed turn or dinar iui,quÃm delectus fota al» legintis fide potefl: propterfujfgt;icionem conceptani re» tufari.Ua tamen,(i le^timam adfèrat caufam : ej iu» reiurando confirmet, fenon calitmniandi animo tudi» lt;m reeufare . Sic enim malo dicerc,lt;ptà ntglofjiguie neecaufam patat exprimendamjn.ï Ojiia poterat.jf. Ad fenatufe. Trebeüi. Et in.Lltcm ft fuÃtcäus.ff. De froc«rlt;lt;.Legeï autem tam fimpliÅm reeufantis aUe^» tionem nonadmittunt,ut pauló ante probatu efl.Gloff in.c.Secundc) ret^uirii-üe appellatio.Abbas.in.c.i. Dc Ãr.competen.
MAGISTRATVS.
I.
Spurij twn próhibentur iureciuiliad dccuriona» turn uel honores eli^t-lSpurijAn princi.Et.l. Genera» liter.ff.De deatrioni.At cattonesdiucrfumflatiMtnt.Di fiindl.vi.c.i,ZT,ij,
11.
duilis habet executionemgladifl.Im perium./f.De iurifdiBio.l.lUidtas^- uninerfas-ff. De offa.prxf.Canonicus autein ma^flratus non ha» tet gladium.xxxiij.q.ij.cAntcr.
PATER ET FILIVS.
I.
z«fcr parente!« er liberos inpoirlhte^ îus ciuile non fà à lè admittitmià in caufa aÃrenfis uel quafi caflrenfis peculij.l.Lii nuüa.jf.De iudic.LSi quis tixorijn prine.jf.DefurhEmancipatiquoquenö ali»
ter
COL LA TI o.
(er poÃuta^re,ni/i ipctrutt uenia.l fi.C.Tie tn ius ua and.AHione fitmofa nuUo modo aduerfus parenteiyfed duntixitt aihotu inÃihim poffunt cxpcriri.LSi fup^ Ãte.C.Dc d0l.m4l.At pontifià um ius, ftcut etium ty^ rannus Mos noftri fccul',laxiùs induikt libcris poters flutcm a^ndi adaerfus parentes.ij.q.vij.c.Qtt^eritur. Et.ij.(l.i.c.Prohibentur.Vide.l.ij.C.De patri.potcÃtt.
Parentes poffunt teÃmonium dare pro filijs, cjud^ tenus ad rationem fan^inis atiinet.c.Supereo.De telt;i Ãb.Leges uero non adMttunt uUamparentis pro filio teÃficationem.l.Parcntis.C.Eod.Ãt.
III.
Pilijiùmiliarum regular iter non po/?untftnc con^ fenfu parentiimcife in iudtdo, çy nc cjiiidem propter peculium atjlrenfe,uel (juafi caflrenPe.l.Cion non folion .^.''}ea:Ãitatem.C.Dc bon.tju£liber.In ccclcÃaÃcis uc ri) rebus diuerfum eft.c.Aa!edens.P)e proeuratori.
nil.
Sansone legum patria poteflas durât per omncin gtatem filij non etnandpati. Autoritär uero pontificif turis foluitcam po,1 adultam etatemtut cotrabere pof Ãtmatrimonium: eccleÃaÃcafufdpere oÃda: er iugt;c ramenta pr£flnre.xxij.cj.ij.c.Puelia.xxiij.q.iij.c. Tri^ tus. Vndèer uoti libertatem anones dant, cjuam lc=î gçs nc^âtt filijsÃ;ntliarum.l.if^.Voto.ff.De poiïiatnt. xxxij.^.ij.e.Howratur. Gloff.tn.l,DEQ nobis-C. De rptÃ.e^â cleric.
V,
'48 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVRIS â
V.
rilijs iUegtiinis, ([uos Ãiurios dppeUdnuis/eatndii legts poffunt alimenta )u:^ri.Authcn.£xcoplcxu. C. Dc in(efl:.nupti.Authen.Li«t patri.C.r)e naturalLlu ber. At im (anonieum iubet iUis alimenta fuppeditari. c.Pcr uenerabilë.Ciui fili.Ãnt leÿti.c.Cà baberct. De eo qui duxit tnnMtrimoni.quam poUu.
VI.
quot;Liberi in poteftute parentum, non obli^ntur uoHs fuif,liait nee impuberes.iVidua.C.De nupü.xxxij.q, ifcMulier.Cluo loco Emulier) aaipitur proimpubea re.Aliàs tarne fignifiait uir^c.l.M.ulieris.jf.Dc uer=i bo.ligmfia,. Alias corrupta.LAliogui.^j.jf.De cotra» ben.emptio.Canones autem obligint pucros doli apa» æs,c.i.De dcliil.pueror.
POTESTAS PA»
TRIA.
Potejliitem patriam foluit patridatus dignitas: non autem tituli feuordines(«t uoant)ecclcÃaÃici.ÿ. limfümiliäs.inÃi. Quib.mo.iiispatri. potefla.foluit. Autben.PreÃ/yteros.C.De epifco. ZT eleric.Veriim pa tiÃdo iure tituli eccleÃalÃd tollunt patria potefliitent, c.Per uenerabilem, In pmd. Ciui Ãli.Ãnt legti. c. Cum uoluntate.^.ulti. DeÃmten.excommuni(a. GlöÃ', aÃerit hoc cenÃeri uerim m.c. Indecorum. De ata, zsâ Qualität,
PB.AE SCRIPT IO,
Prafcriptio,hoc efl^exieptio lon^ gr bn^Ãimi porjn
COLLATIO.
pofiijdiÃrrt îegum fdn^one.lDiutiM.C.Dc prjefcri pti.long.tempo.l.ulti.Ã.'De ufuapi-pro hiered.At nones non dijHnguïint ifidtemporn, qudtenus dd titans li rdtionein dttinet. Volu/tt enim utrobiq; probdri au fdm poffquot;:Ãionii.c,Dudum. Dc dedm.c.Si dili^nti. De , prjefcriptioni.c.Li (ot.D e probdtioni.
POS S ESSIO.
Qui fe ojjvrt liti^petindè condcinHlt;niur äc p poÃt fidcret,legum fdnBione.Ã. B qui fe.jf. De rei uindic.l. Cluifeliti.ff.Dc peti.hitreditd.l.Pdretn.ff.Dercgul.itt ris.verùm atnomes id non redpiunt.xvi.q.'/i.c.Lt neà 'E.pifoopum,c,Bcclep(an.Vt lit.pendeni. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- i
PROCVRATOR,
r.
QkoJ meo nomine ^Ãjint non eÃ,id rdtum Pdicre non poÃutn ex le^m fdniHone.LSiui 4 me./f.De ui et ui (trmdt.Arg.d contruriofenfu.1. Itemp cü putdui.^, Atqui dlienum.ff'.Ne^do.geflor. It« «erö cdnoniam permittit hdberi rdtu ab eo, aiius nomine geflum noii efi.X'fi.q.i.c.ulti.c.iq.De his,qui!efiun(,
IL
Signipcntiofyndid,dihrts,ceconomi,proeurdtorh^ diprrnitur iureduili.ïnjlit. De fdtifddti.tutor.^.fi.cy* l.i.ff.De promrdto.l.M.unerunt.^.De/mfores.ff.De mti, neri.C^.honorib.l.lubemus.C. Dc fdcrofecclep, Crfa« nones dutem ifia. promifcuc d(dpiunt,c, Petitio neflra, ^t,c,incauÃ(t,Depromrdnt
IVRIS III.
Procufdlor propter inÃmiam non potefi repeUi, featnduin Ic^s.ïnflit.De cxccptiotu.^.fi.Canones uero tiles non adntittunt.c.Imperatorumjlnfi.Deiuramcnt. alu.y.^.iij.c. Quia epifcopi. P,t,iij.lt;i.vij.c,i.z;',c.tns Ãmes.
pA TRIA.
I.
Boni dues tenentur patriam dcfindere,cui debent omnia.l.i.C.Vnde ui.xxiij.q.ij.c.Donunus nofltr. At clerid prohibentur iure canonico arma fumere.c. Ex ml«.De «otEt diltin^.i.c. Clericumqui paginum. îiotatur in,c.SufÅpmus.De homid.
POENA.
i^ulla poena iure duili occcdit c/uadruplum.^.Om:s ttes dutein agones,\njlit. Deaäionib.lureucro ainoni» co aliter c/l.x'/ij.^.iiij.c. Quifquis.zj'^xij.q.ij.c. Cum deuotiÃtmant.
ÃI.
Poenavum ri^rem ius duile exi^t, ad retinendam tn TCepublia difdplinam.l.Si quis in tantam.C. Vndè tii.l-ij §.Si quis.ff.Si quis in ius uoat.non.ier.Canones autem nonnihil remittuitt.c,Siepe. De reÃitu.Jpolio.c.i, De dol.cr contuma.
in.
Si quis proinittat aliquid dareÃub poenatïs^ P «el fartem non det,tenebitur iwc (tHili (td (otam panam.
C o L L A TI o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;1
t.Uireda.^Sniüa.jf.Faniili.crcifcund.l.Stip'dlationu. .ÿ.^.^.De ucrbo.obli^tiod.Si fâ¬ruiis.§-Si plarium.jf. Si quK atutionib. iure autent pontifido potefl aducr^ fui exi^ntem pæMm opponi exception. Suum, De paniSi
HIT.
Sjrttf promiÃio pÅme noniudet canirufhi nMa trimonq:itn nec arrarumjure pontifido.c.Gc}nmlt;t.De j^onfalib.c.ïntcr corporalici.De tranfaSio. Le^sue^^ ro pÅMm reptobant^urram non £qué.l.Titiet-^.ldcigt;t rc/^ndit.ff. Deuerbor.obligi.l fi.C.De j^onfalib,
V,
Pcetti 'mortis, ucl abfcijjo nteinbrorunt permitti^ turnMQflrdtibus ciuilibus.'Nec taie imperiü alij(_exia eepta abfentiæcaujfa^potejl demandari, feeundum les ^s.l.Solët./f.De o/Jic.Proconful.Et.l.i.ff'. De offîc.ca ius,cuimAnda.efl: iurifdibli.Canones «erô omni fan^i nii ultione mterdicunt clcrids.c.In drehiepifeopatu. De raptori.e,i. De homidd.
PATROlJVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
. I.
Pdtrô«î« laiais priefeitians indign{im,gt;wn prî^ Udturiurefao,necpri£fentatiodeuoluitur ad fupe^ riorent. In cZerico autem patrono,quiÃc pr^fen^ tiit,diuerfum iuf efi.cXÃm nobis.Dè offîd.ordindri.c, Cùm in etmbüs.De eleiHe^Vide NoueH.De fdniüÃT.e^ pifc.^^iqujs, â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;i f. t
$1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVRIS
RESTI TVTIO.
I.
lut duik non reÃituit eccleÃamaduerfui libertAa tenijficut necnünorem.l.Si ex aujfa-^.Pompomus ait. fÃ.r)c minorib.l. i.C.Si aduerf.liberta. Aequiparat en iùm ecclcfîam zsquot; minorem.l.fi.C.De facrof.ecclefî.Po tificia uerô dccretarelbtUMnt eceleÃi aduerfus libéra tatem.xij.q.ij.c.'E.t à illi.
II.
Rcuerfui poÃliminio^conceditur reÃifork abtio intra quadriennium-^.'R.urÃis.InÃi. De a£lionid.fi.C. De initeg.reflitutio.ltire uero pötificio,no currit pran feriptio uüaaduerfM aptos ab hoJtibuf.xvi-q.iipc.Pri maaiho.
ni.
Le^ duili uidetur probari,cluèd eccleÃareÃituan tur aduerfui pr£Ãriptionem:iiuonid lequiparatiirrein public£ iymitiori.lÃ.C.Dc facroÃeccleÃ.tu£l.l.Kefa publica.c.p,xquib.auf.mAior. Verum im pontiÃduot no Ãibucnit ecckÃjs aduerÃiipritÃnriptiones. GloÃ'.m. c.Auditis.De in mte2.rcfli.xyi.q.iii.c.Placuit.
lIlI.
Pezfclente qu£/}ione,utrùm refÃtui quis debeat: iua re duili nihil eà innouandum.Vt.C.Nil noMM integ, reflitu.penden.PontificifS autemdecretis,fententia pria Hf di£kl mandabitur exemtioni-.aaeptacautione, quod à reflitutionem habere locum eonfliteritj ut tum omnia retro mandctur.c,Scifataa,De in inte^-reÃitatio.
spoa
COLLATIO.
SPONS A LI A.
Arrb/ j^onfaliorum nomine dari folitne^non pof fvnt repcti iure duili,quando nulla efl caufa retiunci:s andi matrimonii.l.fi.C.De flofalibd.Titia.ff.Deucrb. obligi tidfl.ff.De mutili.flipulatio.Pontifido autent iua re diucrfum cfl.c.Genmtd,.De flonfali.
S E C\,V E S T R A T I O.
Canones fape permittunt fcqueflratione,quamiiis ciuile probibet.c.Ex literis.Dc dol.lt;^ contumAd .1,1, C,De prohibi.fequcflra.
SENTENTIA.
I.
Jus duileuetat did fententiamdifflnitiudmante litis contcjlntionem: mfl m auffla appcUationis.l.ulti.^, lUud.C.Oe appeüatio. Sed csinones incaufa matrimo^^ nif conitm^ndi,permittunt flc pronunäari^Ãait zsquot; in eleftionibus.c.i.GTjC, Quoniam-^. Porro, Vtlit.non (onteflAt,
IL
Sententia utrum in pcrfonam domini, an in perfo^s â turn proatratoris condpiatur, reflrt iure duili. t.i, c. De fententi-CT interloM.omni-iudic. Verum anones no obferuant ijhm pronundandi diflèrëtiam.c.EiÅt caus
, fam^}n fi.cr,c.Sdfdtata.'De in integ.reflitutio.c. Sopu tlt;e,ii Pgt;c lt;ienflb,c. I« nq/lr4.De fepultu.
SEPVLTVRA.
Lex ciuilis iubet corpora mortuorumfepeliri ex*, ira duitatem,l,Jfgt;îortuorM,C.De religof.Canones uerÃ
R
IVRIS
fiatKini fcpultur^ tuin in templis^ tumin poiwrijs erunt^ut in Tit.De fcpultu.
SPORTVLAE,
Judid dele^to dtintur Jportuta, fcauidum legei. Si enim aufa fit centum aut plurium aureorum: in prin^ dpio dantitr duoaurei,zx totidem in fine litis. NoucU. Tgt;e iudid.^.^jè autem .Canones uerà prohibent pror^ fusfigt;ortulM:pra:teri]U4m ut profiäfienti iudidfiuppe^: ditetur uiaticum.c.CÃm ab omni. De «it.CT honefid. clerico.c Statutum-^-infuper ut gratis. Derefeript. lib.yit
SORS.
Sors in fefenihilhabetj quod turpitudinemparia iit,nifiabufiicorrumpatur.ltaqueiure duilimultis mo dis potefinidcrilidtaoâ utilis.l.Cùmprietor.l.Sedca ambo.ff.Dciudic.l.Exeo.ff'. De tejhmen.xxxvi.q.ij. c.Sors.z^ ^c.ai qui.Difbnäi.xxv.c.Cittalis.xv.q.iij-c. De crznMnc.f.si qui funt.jf.Famili.ercifcund.l. Si duoa bus,\nprind.C.Commit, delegtt.Canones autemrea «ntiores fortem fimplidter probibcnt.c.De fortile.
STIPVLAT10.
Canones admittunt hanc jlipulationent: Proinittis Uiihijdaturum te Titio deeemimaximé jl iur ament u ada datur à proinifiore.xxij.q.v.c. luramenti. cr,i.q.vij.c. Ciuoties crcdis.Legbiis autem nonprobaturtalis (èr tna.l.Stipuldtio ifh-^, Alceri.ff-De uerbo.obligt.tnjli. De tutili.fiipulatio,^âAlteri,?lififiiferuns^uelproa quot;quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(wrrfa
COLLATIO.
curator alt er iui,qui flipulatur.tsi promratorî pr^fen^ tis.jf.De uerbo.obligitio.
TESTIS.
I.
TeÃts,ut ueritati patrodnentur, iure duili poffunt 00ff kfftimisremedijs.l.Si quod.et Authen.Scd hodic. C.Dc teflib.Canones uerö non ita ur^nt tefles, nifi o» dio ucl gratia alterutriui partis fefefubtraxerint.c, Super eo.e^^c.Dileéhrum.'Dcteftib.to^nd.
n.
Aperft'î tefHmomjs pemüttuni anones probari no uos artiailos per tcÃts.c.Ex tenore.(^,c. Vcnienst Dc tellib.c.Cdmïoannes.De fid.infirumn.'Lcffs autem id uetaiit,ficut ibidem traihtur,
IIL
I«rc pontificio Ãepe credituruni tejti-.fiepe item ijS» qui non,nifi quod ab alijs audiuerint, Ãtufam fdentiià adfirut,creditur:quoties nuüum uertitur alterius pra^ iudidum.c.Quoties.ey'iC.'LiætiDeprobationi.De con fecratio. DiflinXo.iiij.c. Paruulos. eir,c. CÃmitaq;^ Lcgeî uerà nolunt credi diib utùus tefiislt;l.lurifiuraii di.C.De tefiib,
inr.
Vublicatis tefiium di^s,non polJunt iÃi ipfi 'm cau fa appeUationis redpi fuper ijfdem articulis.c.Praterlt;e iutatem.De teflib.Cle.Teflibus.Eodem Ãtdureautëd^ uili admittütur.l.p.os.^.LC.'De appellationiJ.Perbac» C.Detempori.appeliatio,
D iiij
y«
iVRrs
V.
oh crimen nemo fecundumlegef 4 teÃimenio rca pcllitur,nifi d4ntnAttes.l.iij.§. Lex Iulia.ff. DcteÃib.l. J^thlctas.^.Calumnidtor.ff.De his,^ui notan.iftÃinüJu te ttero pontificio non admittuntur iUi,quorum crimen fo/Sit oÃendi,tAmetà non anted iudi(dtum.c. Super co. c^iC.refiiiwninm De
VI.
TeÃrt inuiti non pojjunt iure anonico compeUi ut teÃimonium dic3i,nt,exceptis quibufdam cdfibui.c. Dea hâorum.Dc tefiib.co^nd. Sed iure duili tefles regulaa riter in omnibui cauÃii co^ poÃut ad ueriatis patroa tinium:niÃÃntpfon£IcÿtinMratiotKcxemptd.L Le* ge luUd-crÃ.Inuiti.ff.DeteÃib.
TESTAMENT VM.
I.
Zegttum rei alienie in teÃumento uaïet nonnuna gu4m,à aut 4Ãiente, aut etiam ab ignorante teflitore eognato reliilum fuerit.L citm alienam.C. De le^t. JnÃit.eod.tit.^-Non folùm.CT.^.Qjiod autem.Iure uea yo pontifido leoatum 4Uen£ rei non ualet.c.Liliui noa fitr.De ttfl:i,ment.xij.lt;l.^.c.Si Epifcopus.
II.
J efiAmentorum Ãolemnititem feptem tefibui conÃAa ye uolunt leffs.ut occuraturfrdudibus,qu4s contra ula timoi ac nunquà m redituras uoluntates jnulti propter , uentre admitterent.CodidUis quinque tefles ordinarut. yiuG tsuflultiflima-hSi utw,lt;SJ'lt;llt;ultigt;C.DeieftAmët,
, I:
e' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;COLLATIÃ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã7
I l.Ã.C.rte codidUdus autem cnnonimm m relias ad pi * of caujfas renuÃt hune teÃium numeru, ut duo ucl tra i fuffiâantapud parochü.c.Cùm effcs.De teflument.'Vbi âtaturlo(us,D£utero,i;r.
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ni.
JnÃitufiones, qu£ confiruntur in arbitrîum aldrin ' us, iure duili non ualét.l. ïüa injtitutio.l. Si ^uis Semn proniu.Et.l.Captatoriof.ffâ.Dehtercdib.inÃitued.l.Ca-ptamrias. C.De nùlita teflAmen. Et.l.CaptAtoriaf.jf.De le^à Aure autë pontifido,à quii in dflumenta commit tut bona Ãtaarbitrio alcerius:uiddur fidei ciMcommi ÃjÃe,ut ad picatë bona. reliclA diÃribuat:ideoq^ no cen fclur intejlAtus dcddere.c,CiiminKr,Det(fiAment.
VSVRAE.
î nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Vfuroi permittunt lcges.Tit.ff\ CTjC. De ufur.
Canones ucrô prohibcnt.c.iij.Eodem tit. vt'mur re i-» pfa hoc tëporcno minus, quà molimmominis autem(nen fdo quA rations) nos pudet.
V S V C A PI O.
I.
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Lfgeî in initio ufucapionis duntaxat exigunt bo
'1 nam fidcm:l.i-^-Hoc tantummodà .C.Deufuapi.tr afn Ãr.EongÃimo autem tempore,xxx.xy xl.annorum,en lapfo,non qudritur amplius de bona, fide: multi min juis,à nuüd extet hominum memoria, quando cceperit poÃcÃio.l.fi.C.Dcpr£fcriptio.long.töpo.t.i.C.Deann ' ttAl,cxd;piio.l.q-§.i.detn Ldbeo-If.De aqu.cr aqu.plu* 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dv Uh
^8 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVRIS
ui.dræn.CdnoneS dutê femperrequirunt bondnt fîdem. c.Vi^ldnti.De pr^fcriptio xxxiiij.q.ii.c. St uirga.c. PoffejJor.De reg.iuris. Sed à pr£fcriptionê difcmids ab ufuapionejtiuUd crit diuerfiids inter leges ms twnesipforei e^ilu.
II.
Qui conuentus in iudido,per litis coteflitioné inlt;t à pit bdbere nulamfidem:is pofled nunens in pojfeÃin one,uÃucd.pit iure à uili.l.fi.C,r)e prtefcripti.tri^nt.an^ nor.Cdnones ueró hue ab ufuapione repeîlut.c.Quosi iùdtn.Dc prtefcriptionù
in.
Seruitutes iurd,qu^ continudmnonhabeni a.u-fdsn^requirunt dupliattutn tempus,cr tdUtùmÃutplgn rifyi pldceQciiiusmemorid non extet.Lfi. C. De ferui» tuti.l.SiÃc conflituta.lf. Qu,etndd.feruitut.d)nittdn.l.i. In fi-ff.De dq,zx dq.plu^arÅnAure uerô pontifiâo,in omnibus lequè iuribus proceditprdÃriptio.xl.annoru. c.De quartd.De prdefcriptioniâC,Cu ecclefid.De auà polÃeÃio.
nil.
vÃicupio proeedit tarn hlt;eredi,qudm dtijs fucceffb^ ribus'.etiam à tefintores inteUexerintrem ejfe dlienam. .^.Diutind.lnflit.De uÃicdpio. Iure anonico non lt;equè. cap.Dc preferiptio.
V NlVEKSlT AS.
I.
lureäuili ttftiuerÃtds non ddt procurdtore,fed Ãn^ ÿtld^
COLLATIO.
gularis'perfond.lif.ff.De proa(raio.Vn4è,(iui nomine uniucrÃtatis interucnit^ii aäor Ãue fyndiais diäfolet. l.i.^.Qjfibui etutem permiJJ'um-ff'-Ciuod aiiufainque ua tiiuerÃ.nonüAus ante pontifidu appellatione proairaa torts comprchcndit omnes.c.ïn pertraélzindis.Qr,c.lms peratores.De iurament,Ãilum.Clt;eteru î^oucü.Defan=i (hÃi.^piÃc Si quando-.non uidetur htec diffi;rentilt;t obfcriMri.
11.
Adnüniflrator coUegij uel tmiuerÃütis cluilisÃut rat dc calitnia.l. J^unidpes .ff. Ad gt;}tunicipia.l.Mttni» dpibiis.ff^De (onditionib.^^ demonflra.l.iJ.^.Hac etis am-C.De iuramen,(!ilumni. Sed eccleÃaÃiÃt coüe^a p fe pr£flnnt:nià acononutm habeant.c. Imperator um. De iuram.culum,c.Prtefentium.De teÃib.lib.vi,
THESES AD CONCILIATI«
ONEM IVRIS CIVI:»
LIS ET CANONICI
COMMO DAE,
ARBITER.
I. lu/iurdnJttm in neceÃitute ucritati,Ãne DEI oon« temptu, patrodtMri poteÃ.
II. N«n«m ins Milt liti^tores ur^ri^t cdufatnpa rtm apud ÃiÃicÃos iudiæs perfequantur.
ACTIO.
I. IKS ««/t cxprimi caufa,ex ^«4 reïuÅataSÃo.Qjfjs demofiratio i^utim ubi^; Ãt ui« nominis'^cofetjueiis eÃ, a^oa
oó nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVRIS
affiÃnem ejje proponendam,nec uUo iure pernütti lu^ didum Ãne aäione.
II. Bozwj uir ex omni le^tintA cuuffk uîtrô fident ftmm Uber are debet.Tdetà propter maloi oportet Ãr» tnam conÃtuere certa ,guÃtenus ur^ndi funt ad oba feruandam conuentionem.Li.If.De paéi.
III. Re/ ejÃiht non ito. multum diflitttt comntadtbiti lis pofÃejÃ)r,a' euftos bonorum.Vterq; enim momenUii. neus efi pofÃeffbr.
nil. BccleÃaÃici, quos nihil minas quant Utes den tttf Uno fUtimlibello debent omnes querelas com flesh.
A-BS-E-ÃJS.
Clerids, ne ofÃäum uelut quandamÃationem in eccleÃaÃbi comatijjam déférant, non omnis abfentia permttitur.
ACCVSATIO.
!⢠Jmpius Ãater^meritö ius fan^inis amittit.
II, P«rgat/onem ius non uetat: fed modum dlua fam pur^ndi diÃnguit.
III. EccteÃam DEI oportet purioribus conflnre 9Ãflris,quà m ciuilemKempublicam.
ACCVSATIO MVTVA.
SiMt non femper,ita Ãepe admitteda eà niiitua ac» tufatio,ad inflar mutuf petitionis.
ACCVSATiOt^l S PRO«
SECVTIO.
longe alia efi ratio profequendii aceufationts^quam quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tntcn^
COLLATIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ci
httndciidf.Priore cnint cnfu iKccIfario-.poJkriore auté temerc uidetur ad iudidum uemre.
' ADFINITAS.
Semper in coniunfbonibut, nonfolùm cjuidliccat, wnjjderandum efl-.fed o' ([uodhoneÃum efl,ait Mo* dejhnus.ff.De rit.tutpti.
A PPELLA TIO,
Ã. I^uUum ius admiitit temerariam appeUationentf hoe eÃj quit fluUum adfat grauamen de iure o' quitite.
II. Cdufam appellationis Jèntper oportet ejje tulem, ut à probetur, emendandaÃt /ententia-l.i.jf. De rfp* pcüatic.o'relatio.
III. Grlt;tJtM appeUationutn^^ui impedimentum ad^t Ãrunt expediendiC litis, nuüa ratione probantur.
IIII. PM«ie«d«w cfÃe prouoaintemÃne (HuÃ4,omnei Le^sidtores confeniiunt,
BONA FIDES.
Qui Ãne atuÃa dubMt,KÃmilis eà nefciénU. Ne»w itKfem rem alienam debet cupere dubiando.
COUVïSCAT TlO.
QuieccleÃam uolucritinÃituerc,oâ filium rcdaretalium qult;erat,non AuguÃinum conÃultorem, CRIMEN.
I. V«4 efl omnium peanioru deÃrmitus, ^uÃtenus rflt;l Ãmplitrm nature puritatemattinct.
II. TeÃiumfidem audire,ut ueritof appamt^nuHo tempore,(Ãio «rgtt neceÃit(fs,prohibeturf
ÃVRIS
în. Qjtds 'D'EVSconiiinxit,ljomo(nià profitef d» dulterij aufdtn^non feparabit hoc tempore, nil. ïudidum fiait lt;t liberaliter dante reélè acdpia tur.ia, non eft lt;i tenuioribui cxi^ndum.
VI._ PcantumargiitimpietAtë:,ciuamrMUnmiiispros lat. Ctjidtenus ümen ab officiai ciuilibm ur^ndia fit delinçiuens,ne(eftariô diftinguitur.
VI. Animus fidt homiddam cor am 'DEO:cuentus iuts. did comnuttitur,ad poenam corporis.
quot;VII. Adiilterij acaifationem nuUum ins adimit, VIII. Semper inter duo ma,la,}ninus malum mlerando diÃimulat ins,
IX. Homiddium nuUo iure permittiti(r,quod aufam non habet longé maximam.
'X.. Kejiringenda eft,quoà d fieri poteft, aÅrba in» ter coniu^s accujdtio.
COMPENSATIO DELICT OR v M.
Quotiefdincjuealteriiis hefio uertitur: atics non fint compcnfonda malcfida duorum pluriumue inter fe delimiuentiuin,
C E S S I O.
I. S/w«/lt;ït4W ÆÂ»; i^udntutnuis loratam.
ÃI. Qui poteft e^ntifioluere dcbitugt;n:is impieficetr ritfi ad benefidum iuris confu^at.
C 1T A TIO.
Duhidfyorfus dtlt;(tioj^ne/ninein potefi art^re^
Cotfäi
COLLATIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ëj
C ONTRA CTVS.
I. NuUum im probat dolofam dea:ptiottem:fed lUa ^dationum lucris fèmM pr£fcribitur.
II. vfcj nuUum uertitur alieiMudi perirnlumdbi nut la opnf ejl folcmniate.
in. impoÃibilium nulla e/l obligitio.
CONDICTIO OB TV Ra
PEM CAVSAM.
Pro rerum pcrfonArumeonditionepoteftfem^ ttideri turpe,quod datur,
DOS.
luramentum non debet tueri iniijuifatem. xxiij,lt;Jt iiij.c.lnterc£tera.
E XCEPTIO.
I. NuSa prorfus cà admittenda exceptio,i^uam ap» paret amplianda litis gratia obtrude ius fiMtm pera feciuentibus. Abbas in.c.Ex parte.ij.'Dc oÃid.dclegt^ Innocentius in.c. Pofi elc£tionein,ïnfi. DeconeeÃio, prabend.
II. Vide fuprà , Arbiter.ÃÃ.
II I. nbsp;nbsp;I« eccleÃaCHDdSTl gubernanda nutturior
tas recÿiiritur.
P O R V AI.
I. JuÃid£ adntiniftratio nemini guidem Ãubtrabenda eÃ:it4 tarnen,ut unicui^ue ma^flratui fua fun^Ho rca lin^udtur.
II, Perfonis eccleÃajticis non'decet tale perinitti ara ytrium de rebta pherun^i ad ccdeÃd ptinétibuscona ---
64 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVRIS
trouertcndi,lt;lMle habcnt ciuet de rebui prophanis. rKvCTvs.
Non oportet iure fruihium conferi id, ^uod DEO C/ pieati exercendie contribuitnr.
FAMA.
Nttnlt;Ju.i)n aliquid tribuendum efl inÅrto rumori, quem Cicero in Philipp, improbiÃimum fepeac diÃia pandumeffefentit.
H AERES.
I. Qui foluenpotefi,quod alij debetquouis modo:is non reile utiturpr^duri iuris excufationibus.
n. Vltimne uoluntdti obtemperundum eft ab ont* »ibus.
in. Proximo fanguini debetur h^reditas^
IIII. Qjii nuüum fcntit ao)wnodum:is propter alte* rius perfoncundelinquentem conucniri non potefi.
HAERE TICVS.
Hireticorum peÃima eft conditio-.quoniant aducr* fus diuinam maieflutem peannt obÃinationc.ldeö gra^ uiter puniuntur.l.Hac edichli.C.De heretic,
I V D E X.
I. Commoditos Ãri ^flimanda efi ex perfonarum dr* cumfluntia.
II. Caulft liti^ntium celcri cogtiitione funt diriai; meniU.
in. yide Arbiter.lE
lin. ü/ijM« lapides funt ntouendi, ut dirimintur Utes,
.. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;v;
COLLA TI o.
V» Conanodittitem co^nofxndi,auÃarum doat litits.
Vl. QudUatnque fote/l iudexmodo,componere de» het Utes inter eos,qui 4 inoleÃia liberari atpiuiu.
Vil. Vbi nihil aliud obflutiibi mddens acxdit prin^ dpali.
VIII. Q««w humM£Ãt imbeà üitdtis crrarczco^
donanda eft reuocatio.
IX. Inhumant hominis eft,non nwucrinwleftijs lilt;* ti^ntiuin.
I N D V C IAE.
Nfwint eft nc^nda deliberatio eorumiqux im/ni Kent cum diftendio.
I N T E R D I CT V Aï.
l^cnu),eauffa non rite cognita, deftituedui eft pof ÃeÃione fua.
ivniciv
1. Cerf4 iudiandi ftrma, qu£ omnibui deferuiat aufti5,nuiùmè ^ntium poteft prdftribi.
ÃI. nbsp;nbsp;Celerrimèpro uiribui Utes dirimere debet in*
dex.
III. iïHÃlKmodis probari poftunt ea, qult;e ddferunlt;* tur ne-^ndo.
inl. Iâoljcftio uniuftuiuftiue iuftu femper eft de«: ftndenda.
V. nbsp;nbsp;V eritdtis inueft^tio omnibtn modis eft pia: fed
eo prietcxtu nonfemper Host abfenttin damnare.
B Juragt;t
CS
ÃVR I?
I VRAM E NT VM.
Mprobi eft hominis, fub fidcreli^ofa proxitnum dedpere.Coram DEO item inter promiÃiones nuHae/i diffirentia^^um lilt;it£ debcant obferuiiri.xxij.q,y ,c.ïit ramenti.
IIAE VEES, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
* Reli^onein uenerari decet omnes.
ItiSTRV N.EÃ:JT ViJi.
' Eide Mubitnti téporis oportet publiam muniri probationem, lt;^u£ omnibus ex fg^uone^cijs patroà ^ netur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L V D V S.
I. Dudus,(lui ncque perÃonArt«n,ne(]ue rerum condiit tioni pcrniâcm adfèrt,no prohibetiir.NuUius enirn Le» ^slatoris tim pr^durumfuit conftlium,ut temperatunt hontini foldtium adimeretur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;
II. CruentA hominum eertlt;tnutM,polkrioribus fecu» lis, unanimi uoto utriufque iuris autorcs reilefufiule» runt.l.i.C.De gladiatori,
LEG A TV S,
I. Lf^teî cuiuslibet, qui uiaticum aaepit u^dé ui» uAt:is debet nograudreprouindales.Et logèaliaquo» dam cccleÃarum erat tenuitas,at(^ nunc eft.
II. , Diuerfttas pÅnarum^antinomiam nonÃdt.CS» fentiunt omnes omnium feculorum autores,puniendos ef fe dilftamatores,g:nus fané hominum,quo nuÃumeft in Republiât peftlentius.Nam altcrius Ijeftone dekfkina tur,(uiw nuRum prorfus ftrttnt commoduntr
~ Mulieft
Collatio. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ç?
MV LIER.
I. ï^uUuin iuf adprobat leues nudierum ))U)res.V£igt; ueriati poÃmt in ftmma, probandi inopia pa^ trodnari,non funt repudiand£,pcntnec in adnun ftra.* Hone iuris nbsp;nbsp;iequitAtis.c.Dilciti.De arbit.Et ibi Ab^a
t JI. quot;R-dtio tonfundend'e fobolis id (luidet-.ciuif ubi ccf^ fdt,nihil prohibet earn in domino nubcrc'.prffcrtim^à neceffarid id fuadeatratiorciÃmilidris,CluodGr co^t fuctudo ample£litur^
II I. FÅnùndrum conditionem nuUum ius lequiparat: uirilibus oiÃcijs-.nemps lt;juds DEVS fic creduit, ut ui^ ris obtemperarent,Gen.^gt; verùindlid quddamuirtutis rdtione poUunt(7nodo id non paÃm Ãne dcleélufidty,, admitti.^Jdni er tn ueteri le^ dpud Ucbvieos iudicu» bant populum.xv.tj.iif.c.i, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢a
IIII, Addunt Gtnones tvinperdmcitlumi non repugn tiAntlc^buf, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t
V. nbsp;nbsp;nbsp;Multi hic putdnt antiaomidm, cfunin titmen. tutl
la fit.'Nam,c.penulti.cdtenui pmittit matrimoniiï ncreHaturntp mulicr conlentiat.tJo dutem probat rda. ptum, nec confenfum ex eo metitur,fed caç coninndi^. cnearnali.Bt potiùs Ånfet tolerandum rdptum,quà tà dtfjblui coniti^um re ipfa contraClum. Cinarè,c.uîti.ia^ bide latiùs id expliat.Et errdnt,quire^lam indé fluà tuitttSPte cofenfu parctii nuptias liberpru. proÅdere,i VI. inconflantid mulicruin femper iudici-fujpeéki) pj/e dcbett^Udin frule ipflinMbit,iiec uUo iure po/fun^t â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;loi) pr£*
68 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVRIS
fr^fcribi pcrpctult;ediUînitiones:q^do tnulicrrcâè aaiifct.
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MATRIMONIVM.
I- T« d/u dpcrto nihil difcrepant.ln dubio,drMn* fÃAntiie quonis modo co'deilje 4 pcrfonis,ittrittfyue iu^ ris conicóhiriim iuudbunt.
II. Hjmc diuer/ftatom coUi^nt potiÃimuin «.c. pcnulti. De raptori.Sed errant, quad ex una, hypoa theft confHtmiit reguîam. Et i«ten»» tamen.c.ulti.Elt;t od.tit.deter,nina,t adeô^ reflrin^t fententiam prttÅ» dentis lod.
ni. In hoe genteSjCÃm uerum DE VM ignorèrent, nitnium reccfferunt Hure nAturali, cxmtientespropter nimiam donùMndi libidinem. PlctuÃbile nanque tà dea batur habere quofdam itd fubie^s,ut nec uitè,nec bo norum,ullam haberent libertaté,adeôq; prêter comma nem hominum appellationem,nuiïo effent dign^ndi iu^ ris nomine uel offido.
IIII. î^unquà m dedigtiAtê funt le^s,facros anoneS tmitarhut pieüte potiùs,quà m hununa dntoritnte uin^ cantur.Non nobis domine twn nobis,fed nomini tuo dè gloriam.c.i. De nou.oper.nuncid.c.ulti. De femnd. nupti.
V. Jn nMtrimonijs confenfus apertu foknmitcite proc battis,prhià paliterrejfidtur. Per hoc tarnen non po^ tefl artimon reqiiirendameffe coniimfiionemcarnis, ad perfidcndès ttindem nuptiès:nempe,ffne qtu, fobolis procreatio fequi non poteff.infulfè autent ejl dijfutda
t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tio
COLLA no. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;69
tiode tMtrimonio intemerat£ uir^nii MARIAE er lOSEPH,quam hue trahüt ociofî. Nam de illa ndtiui=gt; tite bedtiÃinM,non deoet dUlt;luid featndum ttAtur£ tw» flr£ régulas argutdri. â
VI. nbsp;nbsp;iJcm repetendum eft.guod iam diximuf.
vn. Sinihilpoteft dliberis,guodratiotiiconfonet^ aduerfus parenté propom, certe honorare debent palt;^ trem amp;nbsp;matrem. At uiaÃmparentes pietaiem debet libcris-.ideócjue non indignas,aut qiuuis ratione dij^li antes nupttas imperabunt.LSed ea qui patris.ff. Dc l^onfalib.
MANDATA SEV DELE-CATA
I VRISD I C T I O.
I. A/ilt;t quondam ratio fuit aulne C£fare£,fcMndum quam confiliarijs tantum mandabatur iurifdiftio. Qjfi autem hoctepore folertià cT eruditione probati funt in republia:ijs quin tutà comittantur iudià a,mhil obs ftat.lnflit.ïn proxmi.Infi.
n. Si atufftc non admodùin magnî fint mométi: par^ andum ejl fumptibus noune commiÃionis impetrandne. Alioqui,ctim mandantis mors diferimen ad/erre potefi cognitioni'.alia ejl ratio ante coeptum iudiaum.
in. Diferimen itineris fiât,ut uel delegitus iudex ipfe, uel delegans habeat executionem diéine fernen»
llll. Siflit periatlofum ell,omnes pafiim au/fas man» dari alijs^ut nuHant earum rationem ordinarius iudex
E n/ habeati
ÿô nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVRI s '
neaffiustionungudnt exi^(,utuilioresion4 troKcrJiM, quomt^s grauiores ipfe aÃidms audi4t^ deleft bonis uiris.
V. Alia ratione mouentur leg^s, t^ut delc^to nua dutn duntaxat mimfttrium tribi(unt:aliauerô aiiones, fecundutn guos propter eecleÃaÃitxs caufas inrifdiétio transÃrtur ad delegitum in ea Ute. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
VI. Imperia eccleÃaflicoruntneggt;doruni no ÃcpoÃs Ãint,Ãa( t dtiiliim, diÃingui.
VII. CauÃle duties habet peainiaria ^Ãimationem, eccleÃajhc£ non item.
VIII. Sicut perimloÃim efi,apud fuÃgt;e0ium litigtre iudieemUtt peÃtmi res exempli fuerit, ÃliceatpaÃim omnes ex quaMncf; cauÃa reeuÃtre iudiees.
AIAGISTKATVS.
1, Flt;ex bominwm non cà adnüttenda ad honores.At potefl a)ntingere,pr£clarumaliquetnuirumÃnc nup^ tijs procreari.
11. Conueniens efl harmonia^ut anima immortalisa uerbo TlLr.corpus ueroÃa^leÃe^bus gubernetur.iu» xa illttd : Date DEO,^uie DEIfunt:cr CaÃarÃqua fnnt Cicfaris. Qtiodautem le^tur 'tn.c.i. DeÃurt. Et ExoJ.zi.Vtnwrtt moriatur.idÃrefiras adduilematz :gflratum,aaipitur propriè: Ãn autem ad cccleÃaflicu ordinem,tüc laxiùs interpretari oportet (tnoriatur) pro excomntuniÅtur.
PATER ET FILIVS
â l. Ex legt'ma cauffd meliits admittere iudidunti
..... . -
COLL ATIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;71
iur^d inter parentes liberos. Per hoc nuï^ lutn tus impugJMt re^lam,^uie non admittit inter e» os litem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
H. Tejÿmonia ptircntu,([Uie nettüni noÅnt,4c interim profunt liberis,admittuntur pro liberis.
III. DiuerfitM rerum à uilium csquot; eccleÃalÃcttru ex* i^t diuerfumius.
IIII S/ott nulla lexjta multo minus patria poteÃis poteà âtmpedire piet!item,cr publicum commodutn.
V. Mala efi mnfequentia: Pemüttitur id parentum poteÃntiyfumnM c^uadam ratione: Erggt; fubijdtur iuris neccÃiuti.l.ySon cjuidguid.ff.De iudid.
Vl. Vouete 'm baptiÃnate-.quidiObedientiam Di* uino ucrbo,charitatem proximo.Et Keddite Domino, fâliÅt per aam uitam,tale uotum-.nè fitis uerè periu* ri.Cxterùm nec canones permit tunt filijsfiinuliarü mo* naÃiaimuotum 'muitis parentibus.xxyij.^.ij,^,Cùm et ^.Zr,xxij.(l.ipc.ij.
POTESTAS PATRIA.
fJon minor bodie debet nobis otnferi dignités ec* cleÃdÃia, quam ^ntibus olimfua titulorum exiÃma* tio.Tantum id airare oportet, ut reite tra^ntur tum eximia Eeipubliae Chrifliane tnunera.Cur enim non cripiendusÃt patri, quem CHRISTVS adÃiam uo* tat funbtionemS Diuinum ifliid uinatlumtPionora pa* trem matremmMo unquà m modo di/foluitur.
7i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVRI S
PR AES CRIP TI O.
NuÃo iure laudatur hominum difcordict, quit mul* tos pofl: annos cxätari polfet aStionibus utatnque finui latis. QiUdre,Ãinter ufuatpionem or pricfcripäonent diflt;ernd,s:Ãdle conciliabis utrunque ius,uMdf(j^ue com^ fnenatorunt dcridebis alterentiones.Siquide ius non rea uocut in dubium poÃeÃioncmeius, qui longÃimi tent» poris pojjeÃionein habet.Per hoe tarnen non potcfl ar gui^quod kx approbet mdlam fidan poffefföris Ion» g^ui.c,Qtioniant omne.c.Vi^lanti.Dc pneferiptio,
POSSESSIO,
Qui comntcrciunt z?quot; poteflatem rei habet,potefl fe liti offirre:nonautem,qui dominus efje proprietutisno potcÃ.Porro uolcnti rem defindere, noiieà tie^ndunt ins.
PE.OCVP.AT OE..
I TametÃ/pedes ÃEh dentur, in qud ratum haberi potefl id,quodalicuius nomine non efl aäum:mAnet a» men inconcu/Ja iuris regula,qu£ didbet cotrarium.Ve» rum quodnéque ad me pertinet,neque meo nomine efl p/btm,nihil prodefl haberi ratum.
n. Suaedentis feculi nsglcóius in bonis liter is, er ipu» it propemxidùm omnem loquendi proprieatem,ut roa ga/itKr /'lepc pronùfcuis uti uodbtts, quwn non teneant aceommodatas.
III. Qttiuîtno omnem exceptionem dilatoriam,qua. iudex ammdduertit mdlida quadam euitandi iudicif ÿfdtiÃopponi'.cam debet protinùsreijcerc,quantumui$
COL LAT I o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;75
fjt prima fronte /pedofa.c.Ex parte,ij-Tie offd.dclcgt. c.Supcr cOjJ.De appeüatio.cr utrobicf; Abbas. Jnito^ centiM,m.c.PoÃ: eleîhonemjin fi.De mnceÃio. proben. JNon enim,nià ob maximam caufam,eleM,ndus eft pro^ airatoruntufus, qui ob deÃnÃonetn abfenttum maxime ittÃitutus efi.
PATR I A.
Armis quidcm non funt impliandi,quorum ofjtdum eÃjDEI tra{ktremyÃerid:patriie tarne dcÃnÃonem o^ mnesex aquo fufapere debenuis, utqua périclitante, omnibus uelut in eadenaui pcrnides imminet.Patriam i^tur tenemurÃngull ex animo amplcih, atque deÃn dere,fcd alius alio modo.
POE El A.
I. Ab una pcenarum quantiate fuit incipiendum. II. Eitfäplina ciuilis aduerfus malos omnibus modis efl rctinenda.
III. Aiatrimonij contraihis direilö uel md'ireüo no potefi ligtri.Damiwrum ante dectptionis ratioba=^ beri poteÃ.
lïU.Vbi nihil intereà pctentis, ibi non efl uUa concea. denda aiUo.
V. Malcficia omnibus modis feaindum qualitatem punicndaÃtnt,alias corporalt, alias eccleÃajiiÃtadmo nitione.
PATROEIVS.
No prefum-utur clerici bonis artibus ibuti, er diuu JM, traçantes ,Ãäliter in iudicio perfonaru ÃUi poffe
E V Re]fi^
74 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVRIS '
RESTITVTIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?
I. EccleÃd nuüiui detrimento contra bonum (7 ^Mimdcbct reltitui. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
II. Subtieit'endtiin e/liis,lt;lui j^o patriapugttAitteSt
ab hoÃibics apiuntur.
Jil. VnufyuiÃjuc 'm fua poljeÃione lon^Ãima tuen» duicjl:niÃmAnifrfli (tt ntAla fides.
Illi. PdäjeXi?alt;t/o, quoanquepotefi modo^debet proÅdere.
SPONSALIA.
Vide [upri Pana.
SEQ^VESTRATIO.
No debet Prftorpati ad arrM peruenire eos^quos f'oKà fud, iurifdiSiione ampcfare.l, AequiÃimum, Im /»rmd-Jf-Deu/ufi-uét.
SENTENTIA.
Ã. Cauff£,qu£ celerituttm defiderant, ut de plano cxpediantur,proccffus eji iudidarius longé iuftiÃimus. II. l«^m effie oportet fententiit diffinitionem,ut li» tem tollat.Li.fi^.Dc re iudicat.
SP.PVÃ.TVR.A.
Moi 'm his,que media funt,fine detrimento eà â rctinendifs.
SPORTvLAE.
.ludids tnanus oportet eÃe pariÃimas DEO ç7bo minibus.
Sors
COLLATIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7$
S O RS.
Ontnibiu plane rebuifolei mundiH abuti ^uadaiit cognAtA c£citate.
STIP VLA TIO.
vide fuprà Juramentuni.
T E S T I S.
I. VeritAS omnibus prffèrenda cfiamids.
II. Curandum dili^nter, ne ^uid teebnarum 'm iua dicijs flrMtur mnocentibus.
III. Probend/ »Mö(iwi Åftis re^lii inJ^eâeinÃt£hrit pTitfcribi non poteft.
IIII. NkHz efl priêclndenda probandi ueritatisuia» V, I mproboruin mentiendi ÃdlitiK femper debet ef fe fuj^ieéh.
VI. Vide fuprà num.J.
TEST AMEN TVM.
J. nbsp;nbsp;Qjfoà dfieri potefi,ultimo uoluntiM teJÃAaris efi
feruanda.
II. Tc^wenf-orHi« folemnitAS non alià tendit,(luà nt ut ocrurratur fraudibus.
III. Arbitrio boni uiri quielibet ultima uoluntas in»
terpretandatZT executioni mdndandaefi.
V S V R AE.
S/ral fænus iUicitum contra bonos mores, e/l eui» tAndum : ita mutuis utendit pecunite lucris ,fecundunt ufum tolerabilem, alter alterum wuare non prohibe» ?wr,
Vfu(K»
76 IVRIS COLLATIO.
VSVCAPIO.
I. videfupri prtefcriptto.
JI. ufttcapiendi thenMlil oportet exigere ad nontMm xquitutis.
JII. Sufdtand£ litii oanponem,quoad po/funt Le^f latores anteuertunt.
II11. Q«od natura aertum efl^nos plarunquc latet. Cum le^s dicuntjte/htorem aliquid fäuiffe:perhoc no infèrunt paritcr,h£rcdem ejje mala fidei. ?otefi enim ipfe /äaliter ignorare teflutoris confdentian.
VN IVERS IT AS.
I. Videfupri Procurator II.
II. S/c cjî iurandum, ne rcli^o Chriftiana uideatur ludut^
Inter»
InterprecatioL.
diffamari.c.de
INGENV. MANVt
Vila uncluAmlcxeÃfcriptd,qu£plu^ res habcat in natura auljas^quiieq-, hi^ ^[^^fÅcorruptis temporibus,hoc cÃ, per a pcTameduatis homnibushuius ÃcuUf \alioquin ÃliaÃmi, ma^s comteniat, quataiÃi. Omnibus enimmodis reÃondet dealog), in in quo funt axiomata Diuini iuris: Non ooid«: Nort teÃs miquns : Kon furaberis. Quit omniaÃdt dijfamtuor, fiatt inÃriiis apparebit. Tum adcö Ãe^ quens eà diffamandi maleficium, ut merito pÅu ila lius ex bono çy- æquo Ãt aggrauanda.l. AutÃdkl, Irt Ã.jf.De px.
Operieprecium itaque Ãilurum me exiÃiMuif quandoquidem coüationem iuris traäo, à locum hunc per rationes boni (y xqui ÃidioÃs exhibeam : quia non mediocrem iuã cducutionis partem continet inculxtur iuuentuti, qudm turpis Ãt omnibus quidem, preÃertim autan ChriÃanis,miuria dijfamditdi proa ximi.
rs
ÃAiPP. DIOCLET. Et
an. AA. ET CC. C RE Sä
CENTI.
DIffamari ftatum ingenuorum Icu errolt; re, feu naaltgnitate quorundam ,perini-quutn cft;præfertim,quumadfirmcs, diii praefide vnutn atquc akcrum intcrpcllatum à te; vocitaflc diucrfam partem , vt contradiftionem faceret, fi defenfionibus fuis confidcret. Vndè conftat,mc-ritó reftorcm prouinciæ commotum allegationi« bus tuiSjiententiam dediflè,nc de cætero inquic-tudinem fuftineres. Si igitur adhuc diuerfa pars periêuerat in eadem obftinationc : adicus præfcs prouinciæ,ab iniuria temperaripræcipict.
Quo ina^! uim or poteÃAtan huius le^s mtela tyro iuris, ponenda efi ob oculos Ã,Eti Ãgt;ecies,hoc modo.
Titius homo Icuioris Ãrinx Ãlf^ Ãepe(ut Dauid di à Qgloriatus cfi in malicid,Crefaent£m cffe feruum ('n um:ut eo vta^s conditione iüi ^rtê oblatam impcdi^ fet.CrefÅns intcUcih hdc di(famatione,nec cofdus l^i tiUius in perfonam fuam alieni iuris:uocauit Titium in ius,diktat unis illi iniuriarum O' luefe Ãm£ Ãrma lam'.dudicndo tarnen, à quo iure feruitutis uindicandss polÃet contraditere aéhoni.Titius mala territtis confd^ ciitià ,nfin uenit, Qudre cùm iterum uocatus iudiäum
L. D IFF AMAR r. '7^
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(ontemp/iffèt^nM^firatus tandem fententiam dixit:de
t cittcroTitium ea dc re 'm iurenö effe audtendum ad^s * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uerfus CrefÅntem.Cittcrùm Titiut fathan£ furijs
tatui,nèfic (luidem deftjtfuggiüdre nomen Crefmitisz , ideóque aduerfus hanc impudentiam progredienduin
' ell omnibus modis.iJem inuocatus iudex c5petens,les I ^timis remedip, pro qualitate delibb, dgt;ffama,iorent metu poen.e ab iniuriareuocabit.
Vidcatnus nunc ucrba ZT nuntetn huius lod ali^ quanta latius.
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Diffamari, Jn bonam aliquando partein art»
1 pitur.^u^|Unus deciuitate DEl.libdij.Romami im^ j pcrium tam longé latéqucnon potui/fct augeri, er t£ ! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;grandi gloria diffamari.lnmalam ucro parte frequen»
] tius reperitur ufurpatum, pro eo frré, quod cji inlà » inare,ftucid iurc,Ãue iniurid fiat.iure, cumdidmus^ aéHonem ey fententiam inÃimlt;),reAniuriä,ciimf(i:lcra^ tus aliquis dilaceratÃmam proximiyduélus ad hoc pra» KO quodam adÃ^,(ja(t hîc. Nà d ffâamdre,efl; per dis Uerfas partes fà mam diuulgtre, uiacru fùüâ comme» i morationc.ïîieronytnus: Si Ori^nem(mquit')nüqMà nt feaitus fumfiuÃra infà mare me cupitis.
! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* Statum ingenuorum. Sic emm euénit tune tés
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;poris,cu ijh lex fcriberctur,lt;}, Titius dijfamaffet Créa
feentë de flatii ey coditione perfonali: adferëdo illunt feruü,qtà i ab omnibus reputaretur liber zg in^nuus, Séperenim huiufmodi faxhominityCt alictiie Ãm£ fug ') ÿÃatores contënunt alias,ac philautiii quadaifaniut.
lt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quid
8ö INTERPRETATIO
Quid cnim profutur urn id crat itamÃimo dijfanMlnrit etiam ft dicxmus Crefccntem feruum fuiffc, quodab^ fcntis /htum fuggUafetiPer hoc mint umdiatre extra ius non poterat. 1 tique tuhilo delinquiturtninus hos diè,cùni in grauioribus rebus amulatione quadam mt, iuläturnomen prQximi.Ãam,qwim inter noscognatt^ onemquandam natura conÃituerit: confequens eft, ho,» mine hontini inftdiari nefis effe, didt Florentinus in,l. Vt uim./f.De iuftià .çy iure,
Seuerrore ,fcii inalignitatc quorundam.
Sed diftdnt ne long) interuaUo error cr malitiai'Eii' ror enimnon habetconfenfum.Si per errorem.ff.De iu rifdi^o.l.ii.ff. De JKdia.Et ignorantia folet excufare dcliiium.lAn emni parte.jf.De iur.ç^ Ãtldgnoran.L Quteainque.C.De feru.fugti.Reftiondeo. Quanquà m Titius in itto potuerit errare, q, exiftmauerit, Cre,» feente eftc feruufuu-.arto timen (ertius,uel dichnte iUi confaentia ,fciuit non oportere nomen eius tradud an»! teà ,quà m eum admonitu iurc conuidftef.turpiftimum^ que Ånft:ri,abfentisrodere/irmm.'Vnde legs quoque nolunt fine contumacia abfentem uUo graiuri iudido, l.Abfentein.ff. De pcenis . Quaproptcr Jntperato «i h!c rebiq^me coniungunt errorem doluin ma,» lum.
Perintquum eft. Superat iniquitatem,qult;l, prje», fentes folent à delinquentibus graiuri, Fiam qui ada funt, bi poftunt plarunque aduerfus imminentem mis ïitiamfe dejind^re.Abfens ucró ItcditUTfperditÃmant nefdenst
L. DIFF A mari. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;8l:⢠».
tufà enf, p»e uüa defcnÃone:non aliter, ^uiinp tus oaidcretur Ãne atu/fa Qj^id autent crud:li=i wil tacfuc delinquit diffanutor miuflu5,ocddit hominé, furatur nomen,improbo htdit teÃmonio.
Pracfcnim. Sentper quidem miqutim eft l^di fümamabftntis indeftnft:fed ex drcunfluntijs famé poa teft malto amftri turpius,ut fequitur.
Quum adfirmcs. Et aftis publias fidem ft*
Dia præfidem vnum atc|ue altcrum. Vrf* fidis appeüatio ^neralis eft,eo quad comprehédat o* mnes,qui prouindas regunt.l.i.ff.De offid.?rieftd.Vn* dé pauló 'mftriks uocat reéhrë prouind^e.Per unufn au tem at que alterum Pr^ftdem, Accurftus inteUi^ puint f'uaxjJ'orem.Sed cùm nuiltisfepe antüs pr^effent pro* uincifs,non eftueriÃtnile, ta diu fuiftcfuftenfamhac dijfamationis cognitionem. Qtiamob rem baud dubié Crefcens quoainqi in loco iniuriatorcm diffatnandode* linquentemdeprehenditjÃtK mora (CT quidcmiurc) tuoeuuit offidum iudids,iuxta.l.iij.Diél.tit.Habet (in* quit Paulus) interdum imperium er aduerfus extra* neos honuneS'. fi quid in alium manu commifertnt, Qjtaft diat : Delinquens ubique in ftro eft compe* tente.
Hodié indices feu ma^ftratus ordinaries, uno uerbo reélé dixeris Pr^Ãdes. Nam ad Ãgnifiandum ,.quoque quemlibet reéloremporrigttur,qui aliati prte* eftordifd.
Inter*
8t INTE RPRET At IO
Interpcllatutn à te. Hoc loco intcrpeUdre po ticUcr pro pojhilare iuÃiäam^cr inuocure officium iudt^i ds-A.liîsÃgnifiact rogire quadam inflintia. Valcrim lib.i1j.C4tx) rogitus,ut fociosapud auunculum iuuaret^ conflanti uultu^non Ãilurumfe rejpondit.Itcrum dein» dè dcfepiiiS interpeUdtufjin propqfito perjÃtit.Aliiis interpelldre,c/l loquentenf, uel dliquid d^ntem inter» rumpere.Vndé interpellatores diHifunt.
Vocicafle diuerfam partem,vt contradidionem faceret. DUif difficultdtcs hie ne^eiü fùccrepojfiM tyroni iuris.
I. C3^«)K pdulo inffriùs dicsttur, reéhrem prouin» dee dixi^ffe pro Crefeente fententidm dbfolutoridm: con» fldt Titium dijfdnMtorcm fuijfe uoactum dd in tendé» ddm,Ãquamhdberet^dÃionem.Udque hoc loco imper-tinens uidetur mentio contrddiéhonis CT deÃnÃonis, qu£ ad reum conuentum pertinet.Certè multis hoc im pofuit. 1 taque reÃpondeo:Ad id rejpexiffe Impcrato» res,quad prindpaliter agtur. CreÃcens cniin diffama» tus tametà reétè abfolutus Ãt : prior tarnen c:r prin» dpaliter ad iudidum,exig:nte tuendi nominis neeeÃita» teÃudicauit: ideoque merit à (, qudtenus iflam reÃ^ida« perfecutionem 'lacbor cenfetur.Caiusin.l.ïn tribus, ff. De iudid.Sed mags Ctnquit')pldaiit,eum uideri afh» r.:m,qui ad iudiaum prouocaÃet. Habet enim diffama» ius,uel ofÃdum iudids,quod inuocare potefi^ucl condi» äioneinex hac Ic^.
^roindèfUt ueram quoqueprdxhn inteHiguÃiidex audit
L. ÃTFFAMARt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S)
ttudità he fit Ãmequerelxjiocabit ad fe di/fâmdforein, futAyTitiumM Crefccnti,propter dijfatTMtionem iudi^ à um di£btturo,rel^ondcat:dudiendum quoquc, à im ut lum intendcrcuoluerit aditcrfui CrcfÅntein , quo ad^ Ãertionemfudm confidat deÃndcre. Th?« à non ueniat Titius,nequeleÿtimis aui^is exmfetur.iterü ântbit um mdffftratus nomîndtim prtefcripto. tempore: intrd quod nià aduerfut diffanMtum turc cxperiatur, «««= qiià m de c£tero Ãt audicnduf.'Et hicc eà uerd praxis, quam Coilorcs [entire communiter uidentur, teÃe lafone,in.l.ij.C.r)e edend.
Tu adde praxim longé utiliorcin: ut Ãrnmla qMa dam interdiäi^Ãeut nunc titimur)ÃinmMtim expoÃta diffamationejudexprohibeat talem omnibus modis int probandamÃuggiUandinominis\iniuriam:addita clau^ fula iMilgiri iuÃfiauoria: QuodÃconÃdatÃbi compe tere aduerÃts diffamatum aliquid iuris 3Ut tali die ue^ niat,expoÃturus iniudido pcrÃeeutionemÃbi compc^: tcntem-.Alioqui, ad uidendum poÃiilatorem eo nomini â¢prorÃus abÃolui.tlt;lam,à propter cloacam ( utÃcdixe=c rtm')autiedifidolum aliquod nemo dubitet interdiélum tompetcre:cur non de graiiiÃima nominis cauÃÃa, quiü pcrimlum adfrrt longé nuiximum, dianuts utile futurs: rumgt;^
JI- Sed,dices,crltne Ãeatndum pr£diékl nimis duâ^ runr.urj^ri quempiam ad a^ndum,ni uolucrit iusfua wn (ftmtiere f sà cnim iuÃiÃinM iuris re^la, c.vt
Ãt*
84â INTE RPRET AÃIO.
nemo inuitus a^reuel aaufareco^tur. ReÃgt;ondeo: No« cogtur ad a^ndum ÃmplidKr:fed ut honeflé uilt;t Vit, neminm Udut, hoc cft, ut uel iudidoutatur, ud abJHnedt 4 diffainatione. Nfw «Hto» inuitut coa pcUitur id perfequi^quod ad fc pertinet,nctninemqi he dit,imo quod non petitum,prodeà alij.ïd enimcondo^ ture proximo,pr^fertim egenti, laudandumcharitutis ofÃdum cft,qiule predickl rcgula confirmât. Citterum nee udle perfequi iure,nec ab iniurijs defifitre: ïexim probi xnfet hominis.ldeà ,quà tnuis nenunem co^t ad agëdum:omnes tarnen uel inuitos retrahit à delmqué» do.'E.t hic dl uerui dide re^h fenfui.
InfiriiiS uidebis mvla id genus exempla.
V ndè eonftat. optim a enim iuris conf :quen^ tiet cft: Magjiratus femel atque iterum uocauit ad fe diffamatorem,exhibent iüi offidum adminijlrandie iu» fiidie,quod iUe contépfit:erg3 debuit abfolui is,qui paf fus eft dijfajnationem.Ratip confequentif.quia talisco tumax amifit auifam. ContumadaCmquitHermo^ti nianus')eorum,qui iusdicenti non obtanperdt,litisdaii mno coërÅtur.ff.De re iudiat.Sic propter repetita adt^ uerfus feruos accujationem,dominipriuintur fuo iure» l.i.in fi.C.Xie adfertio.tollend.
In eadem obftinatione. ï^ihil peftlentius eft cbjUnato ad malum ingenio:quippe quod fola obflinatio produat hiercfim,cr quidquid eft ntalorum.'Lt firè oa mnium itmulatorum una. eft fordes,ut cùm femel infita türecocpermtfnonrefipifant, nifiDRVS aut Ma^^ ftratus
L. DIFFAMARI. 8$ firatus eos perdat.
Ab iniuria tcmperari præcipiet. C^uidau» tcm,à prieÅpto Prlt;eÃdis non obteinperct f Ccrtè lc^ gtimis ampeUendui cft remedijs, de quibm alibi dit ximta. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I.
Efi ergo fitmmA buim le^s fententia hitc. Diuino V humano iure neÃ.s eft^honunem fine cognitione dif frnMri.Sed Titim dijfainauit QrefÅntem abfq^ iudià o, l^tur Titim reilè à . dijfamationc coërcetur,ut aut f, dut tdceat.Eae^tuliepiloQjpotellampliÃinM iuris mdt ter id in an^iftii contrahi.Ciuo genere doandi cùm fet pe exerÅtur iuuentus, tum inapit ^flAVc duilis dift à püneuim ZT potejhtem, que pdulatim dd ucrufiri u/um^cr Reipublice utilisent poteftperdud.
'Videamus nunc exempta,que traikit htcAocurÃus. Poteft enint ma^firatus ex légitima cauffa prefcribe» rc alicui tempus,intra quod nià agit,no Ãt deinde aut diendiis-.quia liÅt nonnunqudm iurifdi^honë inuoanti deaegtre.
!⢠Si primus creditor ucnditurus rë Ãbi obligttam, impetret d iudiÅ programma,hoe eÃ,Ãolcmncm prot fcriptionem,qudlë diffimt Vlpianus in.l.Sed crà put pittus.§.ProÃribere.^.Dcinflit.dlbo.iiec Ãgt;edes prot batur.C.De remiÃio.pigno.Si co tëporeCtnquiut Dit ccletianus zjâ Ulaximianus ) quo predium difirahet bdtur,programmate admoniti creditorcs,cùm preÃen* tes eÃÃent,ius Ãuum executi nonÃunt:poÃunt uidcri pi* Zâioris obli^tioncm atiuÃÃe.
Sö ïîît erpretatî Ã
II. Si tutor ucl curator, cuim rationem ddtnitKflranit dorunt bonorum adultus ucl nMiorennis audirc nolue^i rit,uocuto co in iuf,depona,t peatnia reliqudm apud iu=i diccm, né obli^tur ad ufuroi.ifi.C. De ufur.pupiSa. PupiHuiCaiumt ijdein Impcratorcs) a^re uobifeum a^ (Hone tutclf compelli non potefl. Verunt aduerfw fu^ turam calumniam,ut fi quid ci debetis, dm curfm in^ hibcatur ufttrarum,dcnundationibm frequenter inter a pofrd5,ad iudidum eum prouocate:ac fi rem diÃimula* Hone profrrat,affis apud Pr£Ãdem prouindtc frSis,uo iuntAtis ucftr£ rationem declarate.Quo fà (io tarn uobis ipfrs,quà mfeMrititi filiorti ueflrorii confulatis. Quod GT in mratoribus locum habet.
III. Si curator detur,etiam non creditor,inuitus.l.ij. ^^â QUieritur.jf.De curato.bon.dand. Volimtarim ia. ttqueCincluit Vlpianus)qu£rcndm eft-.nifi GT tnag-na nea:Ãitate,Gr Imperatoris arbitrio hoc procedat, ut er inuitus crearcbir.
ïin. St quis iudid non obtempcrauerit in cdttfja ala tcrim-.is potefr infua quoque non audirLylpianus in.l, Sed amp;nbsp;fl per pr£torem.ff.Ex quib.cauf.maior.Sed gsâ fiÃaitydum decreto Preetoris non obtempérât, iurifdia ilionc ci dene^uit'.no ejJ'ecureltituturu,Labeo fcribit. Idcinque,!! ex alia iuflu aufra no fuerit ab co auditm. V. Nattdpiorlt ele^ho legtta cfr,ne ueditio,quandoa que non eligetc lc^tario,mterpelletur.Dea!rtKre dca bet Pr£tor: nifl intra tempm ab ipfo pr£finitum clca ÿ)Jct,a(iionc)n fr^torutn ei non competerc^ait Pompo^i nus.
L. DIF F A M A R I, 87 niia.lf.De oplio.légat.Paulm ibid.Si tibi(dit) cle£ho ferui,zxmihi reliqui legiti Ãnt: deamcndu eà 4 Pre» tore,nifi intra certum tépus optaueris,petiticne tibi no datum iri.idcm paulo mÃrius.Pomponita fcribit:em* ptorc bdrcditatispofîulante,ut is,aiiferui optio le^t:i Ãt^optef.uidendu e/fe,an Praior^ut idÃidat,(()gere de^^ beat le§ttArium,queadmodùm fi hlt;eres inÃitutus idpo^ flularet:quia poÃit per h£redetn id empto confequi.P.t quare non poÃit,non uideo, VI. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Exeufanti moram^ob publiais funbones,non
inftitut£ accufationis de.adulteriOjtmpcratorcsDiocle^ ttnus nbsp;nbsp;Utaximianus Ãcrefcripfcrunt:Poà depoÃti
folià tudinem,quil detinerisÃntegra aauÃtndi potefla=i ttm babebis.Ad quam^cùmudcauer is,proper are debea bis, ne cÃrenatam liÅntiamadtcrrë^m aducrÃariam futurg accufationis Ãcäem prxtendas.l. lt;yb commiÃa. C.Adleg.tuli,de adulteri.
VII. Si feruHS fub Ånditione h^res Ãt, aut dubi^ um Ãt,an is bieres liberq^ futurus Ãt:twn eà iniquum, poÃulantibus creditoribus ita dccerni: ut à ante ccrtu tempus is bieres non extiterit,perindc omnia obferuet^ tur,acà is h£res ita infiitutus clfct,autorc Paulo l.l.iiià jf-Dc reb.iudic.auto.poÃidcn.
VIII. Si cui controuerÃaÃet,an inter liberosÃt,et impubesÃticauffa cognita pindé poÃeÃio datur, ac fi nuüa de ca re controuerÃa ejfct:zy iudidum in tempus pubertatis, cauffa cognita, difÃrtur: alias, ut fkititn exerccant, compellendi funt tutores, autare vlpia^ .. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;F iiij no
88 INT ERPRETAtlÃ
no mli.Et.in.l.iij.ff.De Carboniii.ediél. Du^ duteift aufe cognition£S.VtM diind£ Carbonic tuiie pojjel?ioms:^U£ habet cominodum iüud, ut perin-dé,atq; à nuUam controuerÃa pateretur impubes,poÃt feÃioncm aaipiat. Alia eà cauf£ cognitio iüa : utrït debeat difÃrri ht tepui pubertatis cognitio,an reprlt;g fentarLïioc eniin dili^ntiÃime Pr£cori exaininanduin cfi:an expédiât pupiUo reprtefëtari cognitioné, an po tim diÃerri in tempus pubertatii: maxime inqui^ rere hoe à cognatis,matre,tutoribusq; pupiUi debet, Pin ff e(Je teÃes cluoÃdam,clui dilata controuerÃa, aut nuttabunt conÃlium,aut decedent,aut propter temporis interudUumnon eandcmfidem habebunt.Vel,finff eÃe anuin obfletricem,uel andïlas,qu£ ueritatem pro partu, poÃiint inÃnuare-.uel iuÃrumentit fatis idonea ad uba doriam, uel qu£da alia argiimenta-.ut maius damnum patiatur pupillus,quà d diÃertur cognitio,ciuà m compé dium,quodnon repr£fentatur.Finff pupillu fatifdare non paÃe-.QT adtniÃos in poÃquot;eÃionem, qui de hxredi^i täte controuerÃamÃäunt,nuiltA poÃe fubtrahere,no» Mre,}noliri.Aut Ãilti,aut iniqui Preetoris erit,re in te^ pus pubcrtatis diÃerre,cum fummo eins incommodo,(ui confultum uelit.Ciuus enim Hadrianus ita refcripÃtz Ciuod in tempus puberatis res diÃcrriÃ)let,pupillo==. rum cauÃafit,ne de flatu periclitetur antè,quà m fetu^ cri poÃint.Cneteru à idoneos habeant,dquibus dcÃn^t. dantur,^ tarn expediam aufain, ut ipforum interÃt do eo mature iudiestri^^ tutores cora iudido experiri wolwtti
L. DI FF A MART. 89 tfolunt:non debet aduerfits pupidos obferMri,lt;luod pro ipÃs excoQtatum eÃ-.e^y pendcrc fla,tus eorum, qwtm iampoÃit indubitatusejfe.Htec iUe. Cuius uerba non potuimus )wn reomferciquoitiäm infigne habent exentf plum exij^ndie ad aquitutem aufe per drainÃuntioi.^t oar non fcriberemus tm breuegrauis ïurifcos.fenten* tiam,qiu,ndoquidcm ahj leuiÃimas reÃrunt commena^ tor um alterationes Ãne cxitu^ Plané interefl fludiofo^ rum,ut 'm omnibus libris obuias habeant legum fenttn^ tias.
IX. Generd/iffr omnibus ma^Ãratibitsfieundum ius poteflntis fu£, concejfumefi iurifdiéiionem fudm bonis largiri, malis negire,cx cùm opus cfl, defindere p«lt;i nali iudido.l.i.jf.Si quis ius dicent.non obtempe.
Fv DE
De Executori-
BVS VLTIMARVM VO LVNTATVM, QkVID léges, Q^VID item PONTIFICII CANONES SENTIANT.'
J
Xeaitorum ufus in ultimis uoluntati* bid hodiè mfc[udm non frecjuentiÃ'mui hand dubie rarior fubea nUjiJtu nunc utimur. indé uidemus éîum,(juôd de tuli cxeaitionenidliisexi* fct titulus in Panders, dut etiam in iure pontifidoz fed dpud lurifconfultos primùmzdeindc dpud Romanos pontifias uno aut altero loco ejlfiiâkt mentio. Quare pofieriorisfieaili commentatores, oanfione naéli plaa: fié libcramzcÅpcrunt uarijs modis de cxemtnribiis di^^ ffiutArc^^Ãutfolent) extraÃrum diuerfia [crib ere.
itaquem hac coUatione certa qu£ddm,z:r moribus noftris defiruientia iuris utriuficiuc prieapa, de hac ÃcciuetiÃimlt;ifunShone,ficribam:fied meo mre,fimplia eiter luris cf nequitatisrationem fiecutusmcritxte pnem fram omnibus commentdtorumÃnon loquor de grauifi^ finds noftri fieculi pvitceptoribus') ineptifiimis opinion ftibus.Quis le^t hactPlato aliquis alter Icget.tdamoti lim cunt Antimachus cUrifiimus po'etd, fcriptu quod^i. dant
DE EXECVTORib. test. 91 ^am fuîitn aducrfin criticorumerrores, conuoca,tisau« ditoribui fuis le^ret:omnéfyue Ic^ntem eum, prester Vlatonc)ntrcUqHilfent-.Lc^m(inquit')nihilóminus.VU to cnim unus mtbi injhr efl omnium,
Eademratione quid ad me,quis legit,modo flribU eg) id,quod ucrum efl,quódque incumbit ntcie proflfi ÃoniilJlälo arte re^munius boni uiri iudià um,quà m laudem nuüe aliorum,qui nequeoatlos habentuidendi» ticque aurcs audiendi. ïudex erit quandoque CHRIlt; STvsipfc,quiomnes nos ad iufliÃimumÃlkt tribut nal.
DE varia EXECVTORVM APPELX a TI ONE.
TIT. r.
aîiâs Ãgnificut dcclarare, ex^ ylt;^rroniiOceultiora ha Vquot; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»ix uerbis excqui pojfum. As
f»i ikI alie.iur.in fi-Ciuod à me£ Confltutio^i »iÃinquit jmperator)fraudemftarit ,fciat meadmift fum feueriiis cxcoiturtim. Aliâs aaipitur pro a^^t ye iudiati flrnuila in flchim, uel offido iudidsd, Ina GT, l- fl- De rcï«4i«t. Vnde ZuÃus exea
lutionent
5t DE EXECVTORIBVS cutionem rcäc acäpit pro aSHone iudiMi^quam tertio US poÃit impcdire pro fuo intereffe-.idq; mirabilereA puat.Alids denique exequi denotut perfiære,ttd finent perduanre. Hine diHi funt cxecutores publid iudiasin miniflriyquorum offidum efl,ut mandatn zy fententi^ ttd effvóhim perduant.l.lS.xeaitorein.C.r)c exemt io.r ci iudicnt.'Vbi AemrÃus traéktt qudfdant hums tterbi fi* ^nifiaitiones,lt;tdmodkm friede.
Eadentratione executoresultimctru uoluntutum dia euntur: quotu4gt;n iuffet tëfintoris ad anuiÃim.exequtin^* tur.Ãiuemadmodùm enim ma^firatum non de({;t,dc ne quidem poffc conflut,adiré priuatimfubdims^zx »rrf« re,ut fatisfiat fuis decredsM nwlti minus potefl dea füäus teflator hue redire,admoniturus (quidquid pha» natid fommcnt)ut conferuetur ac procedat uoluas fua. quot;Vterq; i^tur fummopere Mifft exeattoribus, qutbus rein eommittat perfidendam bona fide,
ïnteriM exemtores ultimarum uoluntatum fiepe ap^ peUantur fideicomtnijfiarij apud Bartolit, treunhender, îtem,diftributorcs,diifienfiaa)res,dpud Speailatorem. Qu£ omnia tendunteodém.Modô tarnen meminerisdo gaw efic diffirentiam mttrfideicommiffarios,dcquibus traÃatur in Tit.ffiEt.C .Defideieommifiac iUos,quoigt; rum munus nunc frequentatur m noftra Germania.
y fus autë introduxit,ut eopendio quodam loquen^ di diokmus iflos executores ultimarum uolunlatum,uno tterbo Teflamentarios.QUie phrafis perperà mreeepta fft.Quamuis enim xij.tabularn dicebantur o^
iÃTi
T estamentorvm. 5j Itm Duodeà m,ut (juf omnibus notiffimie cffènt. Citera de orato.Ub.ij.Difcebamus cnim(mquit)pueri duodea dm,ut atrmen nelt;effarium,(luiss iam nemo difdt. Et in noua (}uolt;^ CHRISTI teÃs^mento: Duodcdm,diaintuif Apofloli,lt;jui tot erantâ.longé timen alia ittius appellant tionisefi ratio.Teflumcntarij autvm uox tjuia ambi^a eft,cum adiunih poni debet:ut appareat ,utrùmfuba. ftuitiuè mteUi^ndafitpro co, qui ftlfa confiât tefti» menti:an adiebbué,pro perfona. uel re ad djhmcntuin pertinente,ut teftimcntarius,hoc eft,ftlfarius,Et tefti-mentirius fcriba, teflnmentarite tabeUf, teflumenturict lex,hoc eft,Cornell a,qu£ punit ttflumenturium-.ftcut e» le^nter admonuit Dn-Spiegelius in fuo Lcxico, auto^ riate Cilt;eronisQffid.lib.iij.Et.l.r)itcus4Si quisduott bus.lAmpuberem.^.Si teftu.mentarius.ff'.Adleg. Corne, de fiilf. Adde.Li. inprind.jf. Si quis aliq.Kftam.proit hibue.
jyE LEGITIMIS EXECVTORI«
B VS .VLTIMARVM VO icvNTATVM.
TIT, II.
^^^^J/Htiguunt Doéhres multas executorU ftjccies,fubtiliter ma^s quà m cum uü^ Iitate ftri.Dicunt enim alios efte legitim mos,alios datiuos. Eurfus conftituuni diffirentiam hier datiuos, et teftamena
tirios.
Ã4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EXEC7TORIBVS
tirios, fixantes de nommibus, zr negli^ntes rein
'Breuiter-.fumina exccutoruinnltimieiioluntatis digt;t tii/io,induo ffneradeduà tur.(^idain enim funt le^t timi:quidam ucrô tefîitnwntarii.Le^tiini funt,quibus lt;lt;nbsp;leg: tribuitur potejkts ultim£ uoluntAtis defindendg, quo minus tnteruertntur,aut procraflinetur. Hoj rcÃc dixeris publiais conferuatores ultimarum uoluntutum, Qudlcs funt oinnes bonima^ftratusiprisfertim in atuf fispijs BpifcopL
ReÃé nuncupanturîe^timi exccutores oquot; publiâ'.quid no hominis,fed iuris imper io fufà piut de^ fèn/ionem tvjhmentdriam:non priuatim,fed publico iure indefèihim aUorum.Vorrô,quicquid ex le^ certain ha het firmant, didtur le^timum, ad influr tuteleAnflit, Heleg1ti.agnA.tutel.cr3 Delegti.patrono.tutel, la prind.
ïüultum dutem interefi Retpublicie, adeoq; oinnitt urn gentium,conferudri ultimas uoluntatcs. l4có Lcg^ iatores non fuerunt contcnti,ddmonuiffe ma^firatus neraliteriut omnibus hominum erroribus corri^ndis in=t tenderent: fed erin jpedem uolucrunt iüis necefiatent imponere,ut ultimas uoluntatcs honeflas, amfcruentde defindant.
Et proficlo nihil ma^shoininibus debetur, quà m ut fuprem£ uoluntatis,po/iqud iam aliudueUc non pof funt,liber fit ftilus,er licitum, quod itcrumnon redit arbi^ium^ut refcripÃt ConÃ^iftitius Imperator ad pa pitlwn
TESTA ME NTORV H. 5$ pulum jn./.i.C.Dc flt;icrofiEccbÃ.ItemluÃnianus,t^o^ ttcU.De nupti.Atç/uc hoc(tngtlt;it)prinjum huicpraÃs: tumÃt le^.Secundum uero illad:ut omnia,gute abbo» dierno die teflator diÃionat (Ãue uir exiflit,Ãue mu^ lier^ea firmiatcm babeant.Saneiat enimguifgue in re bus Ãiis,ut dignum eÃ,^ pro lege uoluntas cius elhz' guemadnwdùm nobis lex, etiamomnium uetuÃÃima, çx gute primA Romanis con/lituitrcmpublicam,nempe xij.tubularum, uetere er patria lingtia bis pene utciisi ucrbis,mguit:
VTI LEGASSîT. Q^V I S QjV E DE RE SV A, ITA IVS ESTO: nemini Ãch poteflitc, ut tn rebus alicnis aliguid prr^ tcriüius uoluntutem diÃonat, negue Ãfacram impe^ tret Ãmum,aut guidguà m omnium. Audis htec uerba? Non debere admitti CtefarisreÃriptum,uelÃguidmtt ius eÃe gueat iüius autoritatc,ad immutundam uolun^ tutem dcfun^li.
Hmc fole clarius dpparet,guod Epifcopus etiam in (uuÃis pijs,non efl immediatus executor, cùm alif funt bieredesuel executores à teflutnre deÃgtMtiz feddeÃ^ £htm duntaxat fupplet in gratiam teflutoris-.uidelicetf fi aut non Ãnt fcripti,per guos teflutor uoluerit exeai:^ tionem fieri:aut fuerint neglig:ntes,uel perfidi. Et mediusfidius,gui aliter traiklnt iÃamp;m publicum Epip coporumpote/ktcm-.bipalpitando detrahunt eorum di gnitati,er iuris canonici mentem calumniantur.
Audi exemplum^ iuris efi;dcputandos c/fe bonoi
9S de EXëCVTORIBVS boMS uiros^qui rcrum publicurum adminifirationé, at ram,defènponctn fufdpiant,ut funtmagÃratus. Id ne fconunj eft o' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tique admittes. IdW ft adferus
tiles adnuniftratores habere poteftitein in res atiuslitt bet priuAti duis:ftcut iUe ftbi pcrfuaderi paftus eft^ta^ turn licere,qMntuntliberet:nónnetuni exmamftratibus Ãdcs tyranru)s,oâpernident publiant^
Quare imperator Leo :Etft quidemÃintluit') te^ pitor ftgnifiaiueritjper lt;juem deftderat redemptionent fieri ciptiuorum-.is,quiftedalitcr deftgnatus eftjc^is ti uelfideicommifti babeat exi^ndi licentiam: o' pro confcientia fua^uotum adimpleat teflatoris. Aaedit.l. îiuüi.C.Lie Epip-Oquot; cleric.Oftidà uerô Epifcopieft^ nugt;nere,adhortari,ur^re deputatos cxe(utores,ut uo^ luntitcm teftitorisadimpleant,aut le^timè rcnundent. UoucU. De Eccleftaf.tit.^.Si guis autë pro rcdeptione. Et.^Si autem qui hoc fioere.
Uis legtbus fubftribunt Vontificÿ canones.c.Tua no bis.rgt;c teftument.çyuum iÿtur(inquit Grc^rius)in os tnnibus pijs uolunMbus fit p locorum Epificopospro» uidendum, ut fieaindum dcfunSh uoîuntutcm uniucrfit proÅdant'.Ãlicet etiam 4 teftntoribus id cotin^ret in^ ter did') mandamus, quatenus excaitores teflAmentorii huiufinodif ut bona ipfafideliter o' plcnarié in ufus prtediHos expendant, monitione pramifta compcÃas-Qjiod conuenit propemodùm cumd.Si pupiUorum-f-Si Prittor.ff.De reb.eor.qui fub tute.Et i.cAoannes.âDiü. tit^Poft ntandatunt mquit fufæptwntper dyocejanumco
TÃSTAMENTORViï.
g debet, tefhatris cxplcre ultinu,m uoluntaton.
t^ónne his uerbis aperte oftenditur, quonwdô ex^^ erxnduin /it o/fidum Epifcopak, ad conferuandas ac dcfindendas ultimas uoluntatesfAn non fatis probatum uidcbitur:ultimas te/htorum uoluntates (nifi honcflati répugnent)adunguem feruandas effeic.Cum Marthx, Cxterùnt. Dc celebra.mi/Ja. Et xHj.qdj.c, vltima uoluntas.
Prxdióbi autein adeö funt uera: ut donee unus fu^ perÃtteflAmeiitarius exea(tor,nonpoÃit Epifcopus Æe introimttere.Ciuid i^tur/idendumi Eoni/ùdus hreui-
ter cxpUcatiin.c.ulti.Dc tefla,men.lib.'/i, Sane (inqui^ ens)pluribus â tc/htoreÃmpliciterexecatoribus dcpti^ tatis-.uno corum mortuo, uel in rcmotls agente, aut id exequi /orte nolente: ne uoluntatcm teflatoris impedii^ ri, uel nimiumdi/jèrri contm^t-.potcrit alius (nià tea nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- j
lau Ci
/fafor aliud expre/Jerit) o//iaum cxcaitionis iniunilx.
liberè adimplerc. Cur hïenon con/Htuit Romanus Pona tiÃx: alios c/fe (ubfiituettdos,uel adiusi^ndos autoria täte EpifcopitCredidit arte iniufbim c/Je,ut uUa poa te/ks ingrat /cfe te/kttionibus ultimis, ubi eà execua tor.Multo itaque miu/iius efjet,fi adii/^rentur alij exa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
cMtores: cum tejhttor fcripfi/Jct aliquos coniun^m, cr diuiÃm. Videtur enim Ãngulorum induÃriam ea
legi/Ãe, quoad unus uiueret.l. A^iione.^.Morte.ff.Pro
fod.l. Mandatum,ïn fi.ff.Mandat, c.ulti, De o/fic, dea
.
I nÃnuatio quo^; non alio pertinet,^uam ut qux fea
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;G wifj
s8 DE EXECVTORIBVS
me I peruenerint ad notitiam publicam,non pol?mt deinde ullo niedo interuerti.l. Rcpetitu.C. De Epifc.or cleric.Et.l.Cofulta.C.De tefin-Quod itttfumptu eji ex âlâit.jf.Qttemadmod.teflu.aperian.KQonJiilta.C.Dctea Ãimeiit.Non po/?unt enimÃ.dliter mteruerd ea,qute a* pud ma^flratum publiÃitafHiUt or ab omnibiif nofcuntar.
Dcniquc^ut extreme tuendarum uolunatum prit^ pdia proponerentur: permijja ejl omnibuf hontinibui aecufatio, fi quid uideant aduerfins teflimenti ordina» iioitetn,priefertim in pijs auÃis,attentari.l. Nuüi,Infi. C.De Epifc.ey cleric. Et né pium (dû) defunâorum propofitum improba /raudatorum allidiate alaretur: quicquid pro huiufmodi (uujfa à teflutore reliôlum fut^ erit, uniuerfi,qui id quomnque modo cognouerintquot;. uel in uiri clarifiimi Reéhris prouind£, uel m urbis Epifcopi notitiam defirendi,liberam habeantficulatê. Ncc delatoris nomen fiuj^ià onemq; figt;rmident:qunm fi des atlt;^ induftria eorum,am laude,q honefiate non en reat,ac pariter pietnte: cà m ucritntem in publieas au^ res,in lucemq; deduxerint.
Scdponamus: neminem unquà m teks le^s feripfif fie,de confertunda ultima uoluntate:certè natura crDE» VS infculpfit cas cordibus hominum.Quare çy Apoa fiolus ar^mentatur ab bumano teflAmento,quod rattm effe oportet:ad tefiamentum CHRISTI feruatoris no^ ftri.Qute igturmaior pcfiit elJecrudclitas,quà m exa trcmamuoluntatem interucrtercl
Sei
TESTAMENTORVJül.' 99
S cd gttid, fi iudex eccleÃaÃims ÅnflitUât eXeatto â lres,uelddiu^t alios quà m teflacor ipfeferipferitiKe» J^ondeo-.luflis maiorum preeeptis r euer enter ob tcmpe=^ randum efl-.fed talia mandata,à dearnerentur, eÃeitt ipÃoiurenuUa:non,(iuia liceat contemnere-.uerum idea, quonid iure permittitur iÃis aÃbus non obfequi.Lult, C.Si contMM uel ufilit!tgt;public.Debent tarnen cauff£ m tionabiles aUegiri,ut Ãt exaifatus is,qui non paruit.c, Siquandoaliqua.'De refcript.Ciuia patienter ( inquit Alexander')fuÃincbimus,ÃnonÃceris, quod praua no.^ bis fueritinÃnuatione fug^Ãum.c.Ab excomnuittica^ to.Eod.tit.Tra^turÃattsgrauiterautoritatemnÃliÃin c. Sacro approbante .c. Venerabili. De fententi, exa £ommunicii.c.Solet.c. Venerabilibus.§.Sedà ex cauffd. 'Eod.tit.lib.'vi. In quibus Iods probatunexcommu^ nicationem etidmdubiam:multomagis,à palà ntÃtin=t iqua, remittendam ejfe per fuperiorem.
de test am EN TA RIIS EXE« cvtoribvs.
TIT. III.
V-flamentarij exeaitores futti, quóS te^ flatores ipà deputarunt, ad exequëdà uoluntatisfu£ poflremä ordinations.
Et bi rurfus duplids Ãtnt diffirenti£.
Gil Ojiidam
loo DE EXECVTORIBVS
Qjiidam funt uniuer/alcs,al^ ucro particulareSjUtutur ucrbii Wilgó notis.
Vniiicrfales executor es fimt: cjuandà teÃAtor nuh los fcripÃt häcredes in /pedem ,fed puuperes CHRI:« STI inÃiülit hceredes ^neraliter: ucl aliquem locum pi um:uel,fi uniuerfa bona, [m iuÃit per iules teflumentAa nos diftribui pauperibus, non inÃituendo hicredes. Qnibus euÃbus Ãn^lari iure propter pietatem^iu^ let teflïimentum. Et huiuÃnodi executores habent no^ mcnhfredis.cr anÃentur omnibus modis häcredes.l.ld quod pauperibus.crÃ- Siquis ad declinandam.C. De EpiÃc.cr cleric.
Farticulares uerö executores Ãtni, quiÃmulcum alijs haredibus in teflumento feribuntur.frequenter ea nim fieri Ãolet,ut teÃua)res,inflitutis haredibus^idepu^a tent nihilóminus aliquos ad executionem rerum Ãiuti rum,quasm uarias cuuÃÃasrelmquunt-.Ãrte dubitantes de fide h£redis,ut in.l.Alio hlt;erede.ffi. De alimen-cr dba.le^.Alio heeredeÃait labolenus^mflituto, ituÃrisi pÃt.A te peto Cai Sei,quidquid exbeereditute mea res degeris,iüis meis alumnis des,Ãngulis denos aureos,eA andémque fummam penes te efie uolo,cuius ex lncre=t mentoeos alcre te uolo:reliquumreÃitues fJumerio col libcrto nofiro. ReÃgt;ondi: Quà inuis dificrahcre Caius Seins,'alio Ãcripto h£rede,non pofiif.amen eum,alum^ nis reliibtm pecuniam utferuet, ac rejtituat intra fal ddiam,reélèpetiturum ; quandô de fuperfiuo probari non poteft.
Aliquangi
testamentor VM, JOt
AliqtUndo etiam neccÃitM exeguendi legiti, plu^ ribuihtcredibus mflitutis, id poteft exi^re: adeo,ut iudex quoque det m eum atfum executorem:gui tumen la^redum nomine conflituitur,m.l.iij»jf. De ulimen.uel abari.legitis.Solent iudiæs(mquit vlpianus) ex aita fn alimentorum Ubertos diuidere quoties plures funt hiredesme à fingulii hteredibns nünutntlm dîimètn pe tentes diftrmgintur. Ciumn diuiÃonemper'mde tueri oportet,atque à paterÃmdiÃs ipfe libertos diuiÃffet. Solent er unum eli^re,pcr quem alimentn prteÃmtur, aut ex uoluntAte deÃunBt, aut ex arbitrio fuo: ut rc^i feriptA fubieikl oflendunt. Dxemplum libeüi dati mi^ hi à libertis laÃalij, mià uobis,fà ens ad exemplum J« flum rem pertinere:quia multi teflà mentisÃtis libertis prteÃare tu bent neÅjpiria-.quie quia minimi lt;eris funt^ ad nihilum perducuntur,cùm plures hieredes caperut per fuaeÃionem exiflere. Oita de caujfd puto uos re^t {lé /i{luros,à conuoatis Tafalij bteredibus, procuraa toribufue eorum^conÃitueritis, cui lt;i clt;eteris dari dea bet pecunia,ex cuius uÃtris almetn pneflentur.Debe^ bit autem is,qui aaipiet,aiuere eis,qui dabunt,fercd diturum,ut quifq- ex libertis deafÃerit, alloue quo mo do in duitute efÃe deÃerit,tantum ex forte, qudntum ef fidet pro portione amputatio. Diutis Vius Kubrio ai idam TelefphororefcripÃt.Cofules,uocatish(s,a qui^ bus uobis alimenta deberi ex caujfa fidcicommiÃi co* fhterit:uel omnes ab uno, uel Ãän pro rata, diftribu» done, quid,à quibuspcrcipiatis,delt;!erncM, tifeus
G iq etiam
löx DB EXECvTORïBVS
etiam,li eo nomine quid ab co uobK debebitur,id cxem plum fequetur .ïam nunc fdatii,partis eorum, ^ui fola uendo effc defierint,nott pertineread onus reliquorii l7tereduin.H£c iUe.
Multis pro'mdé ac uarijs modis partieulares exa ecutores[cribuntur à teflutoribus.
I. Solent haredes in certu bonorum parte fic inflitui, né ullam pretere à habeant potefiAtem,utq} reli^ua o» nuiia diflribuantur ab exeaitoribus. Et bifunt execua~ res partieulareslt;juidem,fed^neraliter dati,nèinhoc fillarii.. Longe enim di/ktnt ab exeaitoribus uniuem falibus.
II. ScriptisbiCredibus in tefi!imcnto,nonnum^depua tantur etiam boni uiri, ad exetpiendum Jpedaliter unu aut alterum negpdum.
III. Partieulares exeaitores,alias confueuerunt de^ figttari à teflAtore,ut nullum perapiant eommodu ret, guam dijlribuere debenl : nifi ^uod Ãrte tnunufatlunt eis proobfequio praflando relmquatur in teflAnunto,\ ut tantó fintdiiU^tiores,P.t hos uoeant meros exeaia tores.
nil. Alias partidpant de rebus ad cxeaitionemdejK=^ natis:ueluti,(ileg;ntur aliaii quinque iu^ra,ut uendite tis duobus,difl:ribuatur pauperibus peainia.pt hiiuxta legitarij funt,atque exeaitores : quà muis ad le^tarios magts accédant, duam diffirentiam eonfiderauit Mar ttUus,in.l.Si quisTitio.ff-.De legit.ij. Si quisCmquif) Titio decçlegiuerit,çr rogiuerit,ut earefiituat Mie=i
TESTAMENTORvm, 10} «10, Mjtuiusg; fuerit.mortuus-.'Titij contnwdo adtt,na hieredif:nijt fi duntaxat ut miniftrumTitium elegt. Idem ell,QJ' fi poiMS ufumfruóium le^tum. Yideicom» miffariiu ergo nihil eÃ: lt;tliud,quim particularis execu* tor,à reitè adfirutn noftrum rem expends,
Ã
qLvi possint DARI EXECVTO-RES IN TESTAMENTIS.
TI T. IlIU
fgt;ttinera non y nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;idoneiâ.itd nee ad ultimaf uoluntia
poÃiit dcÃgnari cxet^
Mtores.
j^onachi aræntur ab ijh fimBia onemià ïpetrata Ãtperioris liæntia.c.fi.ïnprtd.De te» Ãiment.lib.vi:Quöd à permijÃt ali fuÃeperint pro» uinäam exequendi:tum fare debent^nullo fe priuile^o eximi:, quo minùf de fraude er mlpa,ad infiar aliorii, conueniri poÃint.Cle.l.De teflument.
n. Pupillos,furiofos,mente apto5,c^fimilei non ad= mitti,claru efrl.Sedey fiinferuu.jf. De recept.arbit, III. Ciuid de minore xxv. maiore tarnen xvij .an» nK^adnuttitûrneadexecutionêiSunt qui hoc thema ua rie difrutant. Mihi uidetur ,uix ullum antit futurum uefani£, Ut executionent ultime uoluntatis adolefcen»
G Uij ti coma
IÃ4 de exe cvtorib vs fi cointnitM-.cuius uiam non nta^s intcUi^ Salomon di âti^uà m auis uolantis in aère.
Si tarnen fie eueniat, uerior efi fententia iUorü, qui dicunt,eum non admitti.Q^uod ZT Speculator tan^ dem adfirit.lndignumentim eft, adminiftratorem fieri alien£ rei,qui infuise^t alteriut auxilio.^.ïtem ma^i iorAnftit.De excufationi.tuto.cAndecorum.'De £ tat. et qui),lita.?rje terea: ^xecutorem,ut fatisÃciat offido fi^ bi cominifi'o,f£pe oportet uerfari in iudiciofi quidfir tè fit exi^ndum ab inuitis, Sedmaior xxv.annis non habet le^timAmpcrfonam flandi in iudicio.l. Exigent di.C.Deprocurato, argumenm à fteciali cafu dui!h.c. Qjfi ^neraliter.Eod.tit.lib.vi. Erg),ftuftrà deputia rctur minor~xxv,annis executor teftumentariiii,
AN MVLIER POSSIT ESSE EXE C VTRIX,
TIT. V.
A metfi nuiUer ob ftaglitatemfexus, i tnultis muneribui arceatur.zy' inpro^ priftrebtes fiepe reuocetid, quod egit. l.i./f.Ad fenatuficon Macedo.ad execu tionem tarnen teflamentariam admitti e^
am,conflAt.ex.l.A filio,in princ.jf.De alimen.^r dba^^ ri.le^t.Mceuio inÃntiQnquit Scteuola) alumno meo, quin^i
TESTAMENTORVM. 1Ã$ quinquÃ^nadariuolo.Ciua (pen à te^fufcipiiu Seid, çy tifurdi eicjuinainæsin annumufq; ui^fijnum£tAtii frii£Ães:eumq; fufdpiat zy tuearis.ïtcm, infiitutio coU legij committiturfæntinie hieredi,in.c, Nosqui^é.De teflAgt;wnt.
Qjtodrcà Bartolui in.l. Alio h^rcde.ffi De ali» tnen.cr cibari.le^t.tra(hit hanc quitflioné. Eflo,uxo» rem à marin fuo defignatam effe executricem. Jlld de» indé feamdoi contrahit nupliof.Finiturne tum exeaitioz qucmadmodiim dctutela dicimus, iuxtu Authé. M.atri ey auiif.C.Quand.muli.tute.offid.i Eefpondet ipfet non finir! executionem per fiecundas nuptiof. Similitu» dinis ar^mtntum 4 tutela duihim refiUit, data difii» nùlitudine.Ftaintutela finitur déportations.l. Si arro^i giti,ïn prin.jf.De tutel. Exeaitio autë nùnimè.l.Cùm pater.^.Hisrediatë.ff'. De legit.ij. Vult i^tur hoc efiiÅre: quôd exeaitio difiidliùs nttatur, quant tu a tela,
Sed qutitn excattiotefitintentaria, propter ns» gligcntiam coru,quibus eft comnüjja, deuoluatur pofî: ^annum ad Epifcopum.l.FiuÃi.Auü .licet.C. De Epife. cy cleric.c.^os quidé.De tefiumët. sy honefilt;e muli» cres,qualesfi}lùm ad executicne adinittuntur,non fiole» ant intra annum luibis nubere ob publicam hone flute, etiam fi lixat pontificio iure.l.Semper.jf. De rit.nup tia.c.fi.Defiemnd.nupti-.quorfium i^tur ptinst iflu in» aeÃigitiof R.efl)ondco.Poteft: pertinere ad eof exem» tiofKi,qu£ uel unnuis fiunt,uel lon^ùsquà m anni tetn»
G V pm
106 DE EXECVTORiBVS
exi^nhutfi tefiAtor uolueritXenodochiunt tdia fifurL
de POTESTATe EXECV«
TOR VM,
TI T. VI.
Vdm poteÃatem executores habcant, ex uerbii tejh,menti colligendum efl ans te cmnia.liJdm eorum poteflà s ton des pendet ex conc^ione' teflucorii- Quôd à ex uerbis illiui non fatis id appares dt'.tunc ad iuris Interpretationen, fient in omni ne^s à ojconfiu^endum eft.
ï. Vt fciaf,an pofimt uendere:refirt inter uniuera falem zy particuldrem ultimie uoluntatis executorem, VniuerfaliSyquia loco hicredii efi : quin poÃit,nemini eft dubiumd.Nulli.C.De Upife-cr cleric. Particulas ris liera non uendit quidquam hierediariorum bonos rum: nifi teftntor in tcftumento cnueritA. Alio berede. ffiDe alioten-Gr à ba.legu.
II. , Exeenior,cui legttum alii^uid eft, uel bond fide . comnüftùm in tefînmento: is potefta^re aduerfus hees redem.l.Sit^uis Titio.jf.De le§tt..ifip.t ibiBartolus. Alioquin parus executor no habet uüain turc, à uili uel (Unonico aitionem-l.l^udus.§.Titia ex afte. jf.Ad fends tufc.TrebeUid,. Veruntumen poteft implorare offiâum iudiciSf
TEST AMENTORvM, 107 iudids,tAm aduerfui bjcrcdcm, quà maduerfus quosli^^ bet detentores bonorum defim^,ut ea tradant ad ex« cMtionem fddcndam. Qudre,à executor habeat id, Mtdè poÃitimfilere uoluntitem dcfun(h,uelhieres of« firat bonit,qu£ ad hocfuffidant: optimo iure poteÃ^ depgnatus ad executionem compeüi.l. Si quis Titio.^. De le^t.ij, idem eft,à poKA! ufumfruihim legitum.\ Kac ra tl one utitur Vanormitanits,ad condliandum iut duilccr anonimm.
III. ExcfKtomc/cpMtrfh' ad diflribuenda botiA cffn« tibui : poÃunt ex fuo numero aliati e^fkde labor anti param dare. Panormititnui in.c. Cumin iure pcritui. De offid.delegit.
ini. Poteà alter excmtorum ab altero exi^re id, quod debet : fdlicct, cùm nemo efl,qui perfeoitionem fufdpiat.Lsi pluros.fÃ.De adminiflra.tutor. Si parens Ctnquit 'vlpianut') uel pater,quiinpoteflaahabet,de« ftinAuit teflAgt;nento,quis tutorum tutelarnffratiiUu de« beregfrere,Prietor putauit.Meritoq; patris flitur uo« luntati,qui utiquefilioreclèproflexit.Tantundé Prx tor flat CT de his, quos parens deflinauit tefiinunto, aut confirmauit : utfi parens, quern ucUt tutelam adnuniflrare â¡ declarauit : iUc folus adminiflret, C£« ari i^tur non adminiflrabuntifed erunt hi, quos uul« go honorarios appeUanuts. Ncc quifquam puat ad hos periculum nullum redundare. Confiât enim has quoque , exeuÃis priùs flcultatibus eins, qui ^Ãit, (Qinaniri oporttre. Dati funt en'rni quaà obferua«
torei
io8 DE EXEC V TOR IB VS
tores ailus eius,^ aftodes:imputabiturtj; eis (judndoa que,cur fi nulc evm conuerfari uidcbant,/tij}gt;eâum no fiarint AÃiduc ifftur rationem ab eo exi^re cos oportet,cr.foliate atrare^qiuliter comierfctur.zy-fi pecunia [it, ^u£ deponi poÃit,curare ut deponat ad priediorum comparationem.^landiuntur cnim fibi,qui putant honorarios tutores omntno nonteneri. Tenena tur enim fecundum ea,qu£ fuprà oÃendimus.
INTRA Q_VOD TEMPVS OP OR TEAT EXECVTIONEM FIERI.
TIT. vn.
L/«d conuenit inter omnes : annSprin Ccribi repulariter ad executionem lea o
gitorum: quod tepus (edit à die mania tionis, quam uel ma^firatus duilis uel ccclcÃaÃiMS fcarit.Authen.Hoc ampli ùs.C.Ve fidci conmuÃ-
Piorum uero le^torum executioni fex menfes dan tur, numerandi ab infinuatione tefla,ntenti.Nouell.De ecdefiafti-tit-^-Si Icgatum-
Vtrunque autein acà piendumeft-.Vrimùm ubi nula lum tempus à tcfkitore fuerit expreffum-îiamilludoa mninô fertutri oportct,utfuprà probauinuis. Deindé de his excaitionibus,qui£ in Ãcicndo confiflunt,Qr taa U tempore poffunt expediri- C^terùmf fideclarandi
tes tamêntorvm.
forte arbitrij ratio trd^turâ.putA^teflamr rclicfuit pau pcribus, quos Sempronius effet cleélurus : tune elapfa anno Epifeopus non potefl: arbitrari, tejle Eartoloin l.Cùm quidain.ff.De legit.l I. fcquitur Vanor^^ rnitunus in.c..t^osquidcm. De tefÃAment. Longi enint diffrrentid cfl inter executionem, fCX dcclarationem arbitrij:Ãeutcr inter iudieem pronunà antem,Qr cx^ eaitorem pronundati.
II, Si res,cuius exeeutio mandatA eft, extet in bo nis teflutoris : Årtè non debet hares fine Ic^tima au^ fet diffvrre ultimam uoluntatem. Nunquà m cnim in* dul^ndum efl damnoÃs diîationibus. l. Cùm res. t. Honuts.^. inpcoinia.jf. Delcgat.t.l. Si peeuniam.jf. De legtt.U. C^uid erg)ÃetiEx torto zx aquo met* ^Ãratus ne^dum perpendet : utrùm de totu hxredi* tatis cxecutione,dndeuna dliqua uel altéra re trade* da traél£tur,perpenfts perfonarum zr bonorum à raun flantijs.
M.a^Ãratuntautcm inteUi^ duilem,ueî eccleÃa* Ãimm.tJam Pdnornütanusre{lènoM,mixtie[Ã: huiuÃ* modi iurifdiSiionemfôri-.ut etiam iudex ciuiîis adexe tutioné piarum cauÃarum poÃit impartiri ofÃdumÃu* um,m.c.Si haredes. De teÃiment-Per.^-Si quis eediÃ* aitionë.î^ouel.De eccleÃaf.tit. Bà erga /ot«^ prauen* tioni.
111. Quid autem,Ãle^tima ex auÃa impediatur executor,tedétne tempus annale ucl femeflrei Breuiter. Hinimè cedit, QÃia primum: quonwdô mrret tempui ad
1,0 DE EXECVTORIBVS
etd cxelt;}uendum ei, qui non potefl exequiic. Qjtia dl« uerÃtatem,Ti£ concc/?io.prlt;icbend.c.itnpuniri.De rc^l. iuriilib.vi.'Deindê^TS.pifcopi offîà uin fupplet negligçn titim cxecutoris.Sed impediti nuÃa cà ncgli^ntia. Er gp non potefl fe Epifcopus in^rere.Ud tandem conclu dit PanormitxnuS:, in repetitione.c, Cùm effcs, De te* flttmem
11II. Q«/(i dutem, à noîit deÃgndtut d teflitorefuf âpcrc exccutionemf ReÃgt;ondeo:Potefi compcUi, etidni à tefldtor id prohibuiffet in ultimd uoluntdte.c. Tud nobis.Ptc teflumen.Pt qudndoquidcm gt;nulti Udldè im» prudenter hancregulam ddducunt infirum, Panormia idnui rc^Ãime diät : Pontifiam Romanum ncque in diil.c.TM nobis, ncque alibi deÅrncre,quèd EpiÃioa pus ingrat fe ojfdo exequendi contrd mentan teÃa^ tvris. ttdque à in ultima uoluntdte fubjHtutus eà dlia us tn dcféîum executoris,non futccdit Epifcopus.Aliii oqui munere fuo deÃndend£ ultim£ uoluntdtis fun^ debct.l.tJulli.zy'-l.Si qutsdd declindndam.C.De Epifc, Cr cleric.l^oueü.De eccleÃdf.tit.^.Si quis autempro redcmptione.
V. Quod dutem diiîum eà de compeUendo exeats tore,Ãcintelligendum eÃ-.à expreÃe uel tdà tè dliquid cÅpcrit exequi,ucl faltem ddtale munus fufdpiendii tonfenfcrit, Argu.l. Vxorù§.i.jf.Adleg.Ealâdi.l.EX fententid.ff'.De teÃimentd.tutel. C£terùminuitus, 0â réintégra, nemo poteÃeompcÃi adofÃcium qttdnr* tniwiis
â¢rEStAMENTORVM. i«? tumuis pium: ut coUi^t Panormitunus e/.c. \04nnef. De tejhnun.
VI Onwc ttmpui de exequendis teÃntorum uolun t:itibiK,adit 4 die fdenti^e^CT aditlt;e hxreditutis.l. Si fiitulibcrL^-Si i]uis hteredi-ff. 'DeflAlulibe.l.fi.^.sin^s 4utcm dubius.C.De iur.deliberan.Panormitama inlt;c. iios quidem-De teflununt.
DB RATIONE AB EXECVTORP BVS REDDBNDA,
TIT. vni.
VILifcef adminiftrator alienarum rei rumnaturali acduili ratione tenetur rationë reddere:cuius proidé imunidt té nemo falua poteft optare cojcientia. Nam,/i reéfé ddminiflrauerit,(iuis non libenter cdat probitatis fuie ar^mentum ? Sin malè^ turnon malto mags ttrffndusfuerit,utapparedtteÃi tnatio culp£,uelfraudisiQuod fané extra controuerji am e)l,aâ né potefl: quidem 'mpugnari.
Sed cjua aSlione petitur rationis reddendie edition quot;BarloliK in.l.i.^.Offdo.ff.De tutel. or ratio, diftra^t l}cn,dijîin^it.AUâs enim cceptum ejidealiacauffaitt didunt^
lix DE EXECVTORibVS diättnt,puta,neg)do quopid inuiæin geÃv-.or muocd» tur iudicis o^fiaiint merændrium,hoccfl,defcruiensin» flituti£ aiüoni.l.i^onfolùin.ff.Dc rci uindia^.l.^ediles â¢^.Itegt;nfdcnduin.Et.l.Quà d ft nolit.jf.De^edili.cdil^f^ Alias pnnapdlitcr.tiull.i pricedete alterius cauf^ co=^ troucrÃa,pctitHr ratio adminiftrationis giftte:tunc u=i tendim ejl aBionibus.Si excontra^hi,uel quaà ex coa traHu proccÃit ad/niniflratio,contraihis pariet a^s onem.l,Qu^dam,\n prind.jf.De eden.Alioqui uel ofii fiäo iudicis nobili,uel aäionc inÃihim exi^ poÃuni rationes cum co quod intercÃ.l.Si quis ex.§. Ex boc ediäh.ff.Dc edend.Bt hos locos ut fciasreite hue ad^ dua,memmijÃc oportet:unam ejÃe omnium adminiflrato rum honeflutis regulam,qu£ uult, ut de alicnis rebus rationes conÃribant,exhibituri quotiesopiis cfi.Ergi iÃinili adomnes reÃrendum eÃ, quidquid de unoCqud tenus hue pertinetyfandtum letmus.
Forma autem rationis reddendx talis pr^feribi» tur iure ey £quitate .
I. OmziK cà reddenda boni uiri arbitrio.l. Thais dciüa.fÃ.'Dc fideicommiÃa.liber. Sorore ÃuaQitt quit Sc£uola)h£redetnflituta,de Ãruisitacauit: B^Ao^x.c«((g^â^aK«A3J ^XuttuïarK
ti' T^XKaTaOHUH i\amp;p ZTi^^op Aa/xotp toj'iJ â^ot'yzx.arîuraij nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a*
^eis ap Todq à .T!souxTa.SHa'aa-/p, £cèp iÃi (TOI a.flo-'jstripÃfjimirxa'oi rbv yvcófaup fj^s-tioceÃ^yolo atque obfecrodulciÃiitta meaÃorcr, ut Stichunt
TÃSTAMENTORVM. Ã^î
Stichum er Damdm déhres meos tibi commetiJiiCD! ha^ bens: quos rgo tantiÃgt;er jMnumijJos ejjc nolo , donee rationes reddidcrint.Sanè fi tibi (^uoij; plamerint:fig^ nifiaui tibi mentem mcam. ClU£ro,fi paratis aéloria bus,hi£redes libertatemnon priefîtnt,diÅndo, eos non plaare fibi:an audiendi fintiRefi)ondit.llt;!onfigt;cihin^ dum,cjuid hlt;ercdibus difigt;li(rat : fed id ejuod uiro bonó poÃit plaarc,ut libertatem confequantur.
ÃI. nbsp;nbsp;Rationes fic reddende ftnt,né uel adminiftratori
ucl is,ad quemadminifirat£ res pertinent,fit uitmunt delia,tus.^am ficut tn rationibus ad (omntodunt rei fit nihil prtteriri debetdta cx diuerfo futnptus bonlt;t fide Ãäos non oportet repudiaretUt indemiùtate cori^ fequatur adnuniflrator.l.igt;jf-l^e tutel.er ratio.diftra» ben. Si pupidis (inqiiit Vlpianus) tumres pater dede^ rit,interq; eos er li ber turn fuum, per quem uoluerit tutclam adminifirari-.er tutores artum fitmmam eiflAte tuerint,quia aliterfe exhiberenon potuerat: haben^ dam eius ratione, quod fiatutum efi, Mela exifiimatt Er^ er fi ex inquifitione,propter reinotitiam,fuea rit datus tutor,eiqi alimcta flatuerint contutores:dett bebit eorum ratio haberbquia iufia aufaefi prtfiattà di.Sed er fi fcruis dbariapr£fiiterit,Uellibertis,fdit Hast rei pupiüi neceffdrijstdieendum efi,reputAturii. I* efl,er fi liberis hominibus: fi tamenratio prta fiandiiufla intercédât. Item fumptus litis tutor fepu^ tAbit,e3' uiaticu: ficx officio neaefichabuitaliquo eje^ «rrfre«ei pre/î(t/(i. Ute ide,
. - lt;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H HL
f
DE EXECVTORIBVS
1 IL ToftM femel adminiftrationis reddenda efi na tio,ttS partis alicuius, ut rede didt Baldui,in.l.St plu» res.C.De coiiditio.infert.labolenus.jf.De conditio.zr dcmoiir.Cui fundus{ini]uit)lcgttus decern dcde» rit:partemfiindi confelt;iui non potejl, nifi tontm pern» niamnumerarit.
Illi. Omnium fuâuum,c}ui papti funt,ç^ qui eon» fuetudine conuini ex re adminiflratn pdpi potueruntt ratio eft edenda.ModcÃinus in l.Sine hterede.§.i.jf^De ad/niniftra.tutor.Damnu(ait)/j quod accidit eo ,quia cdutiones foluti uedigslis muent£ non funt:ad tiitorem, cuius culpa adimjfa proponitur,minimè p tinere,lAodc» ftiiuis reJpondit.Tutorem eorum reddituum nomine ra bone pupiUo redderc dcbere, qui exfundo bonafide perapi potuerunt.
V. Eorum etidm,qult;e non funt ddminiftrdtA,reddêd da eft ratio l.ij.zir,iifC.E)e h£redib.tuto.T!Jam cef» fdtionisQmquit Antoniusyratio reddenda eft. Porro,ft le^tima adjiratur caufa,quarè no potuerit,aut no de» buerit res ^riftenè eft.Sin minùs,Alexander tmpera» tor lata culpam a:nfet:omittere in alienis, qu£ admini» ftrari oportuit.l.q.C.Si tut.uel oirat.non geffe.
Vt. tnftrumenta reftitui,qu£ ad res adminiftratas p» tinent, maxima pars eft rdtionisreddend£. Quareà dolo idjdut culpa non fiat:iuratur in lité.vlpianus in l.Si cui libertdS.ffi.Dc conditio.e^ demoftra.reftrt re» fcriptum hoc Pij imperatoris.Aditi à uobis ampliftimi confules,arbitrium dabunt,qui exci^is rationibus
tantfim.
TESTA MENTOR VM.
tintùm,ciuti reli^ua funt Epaphoditi^conjHtuent: ueru etiam cjuM rattones,cjuitq-mflrunKnti tradcre,atlt;t cx» hibere donunii fuis deheat.
Dc iuramento autem in litem probatur in.l.i.ij.ç^ Ã.Alio iure.C.De in lit,'uran.Vbi diÃinguitur inter ad» miniÃratorem, qui de dolo çy omni adpa tenetur : cr fcxrcdm cius,aducrfus que non nià ex dolo latiore tulpa iuratur.
VIL No« (o/à m rationem reddere:uerùm etiain pa» riaÃcereÃoc eft,ntu debituin prieflurcdebet.}d allât rcliqudtm foluere dià tur, quafi nihil aptidfe retincrc, quod ex calcula deberi compertiimfuerit.l.'LudiisTi» tius.ff.De mAnumifteÃament.vlpianus in.l.Si quis iu â §âSi duo.jf.Dc flatuUber.îiec uidebitur(inqidt)cona. ditio in pcrfona, alterius impletu,nifi id:,quod coputA» tione rationumhabia. reliquumfuerit, aut uterq^ aut alter totii foluerit.AÃicanus.ff.De cvnditio.cr dcino» flratio.Qji4gt;tMis(inquit)rationes reddere, nihil aliud Ãt,qudin reliqudfoluere.Pulchra diÃutatioÃrenÃs cà apud CaliÃratu in.l.Si feruus ita liber-Ãr.De cvndi» tio.QT demonÃra.
Verba iÿtur hitc, Tdare paria,pertittciti ad ta» tu dcbitum,fchlechte rechenfehaÃt machen und beza» len.l.Sticho liberas.^.fi.Ã.De ÃAtuliber.t.t.1. Semper induitate.^.Condudlorcsdnfi.Ã. De iure immum.£x diuerfo.ad partem debiti reÃunte pertinent, ReliquA trahere,Reliqudri,R.cliqti4tores:qHiex parte fe âcre» ditore exemerSt,cr ex pdrtedebitoresmAnent,auare
K ij SÅuo
ne DE EXECVTORIBVS
Sc£uoîa in.LCrcditor.lf.Defolutio.Vbi AccurÃufconi Dùmfdtur.reliqMarcm did ex ma,la udminifiratione. P.elilt;judri eut itulgô didfnui,Eynreflfcbuldich blei^i tcn.l.Luciiu Titiui.cr,l.Dcbitii.ff.De adminijlra.tu^ to.Vlpianus in.l.Rcfcripto.ff.De tmtnerib.cr honoriï Eoî dcmionOmjuif) crediares aoipere debenuts, (^ui ex adminifiratione Rcipublic£ rclic/Mntur.
VIII. Si iiottÃM fut in rations fujfcéLl : tune lt;t5 eo^qui rationem reddit,exiÿtur,probatio,debitorcsfn ife tempore contraóbts idoneos.l. Quifub amditione. fiquot;. De aniditio.cr demonjlra.
IX. ts,qui reddere rationes iuffus eÃ,tton uidetur fa tisÃ,cere,à reliquum reddat,no editis rationibus, ait Pomponius m.l.lSSon folùm.^.isqui.ff,Delibcratio.le» ^t.Sc£Uola in.Lfi.ïbidé.inter c£tera(inquit') liberto ta legiuit.Dt fi quid meuiuogefiit,rationes ab co ex» iÿ ucm.Qu£ritur,an chart as,in quibus rationes co» fcript£ funt,iteinreliqudfea(nduin aoepa cr expen* fa haredibus reddere debeati'R.efpondit.'Ea de quibus qult;ercretur,poffe haredê uindiare.Lsi iafuerit fer ttts.^.Qdiiitfiio hac.ff.De manumijf.tefiAnwnt. in reli» quisÃtnquitvlpianus^aaipercdebemuSiUt O' ipfa ra tionum uolunùna, reddantur.
X. Qjti rationes reddere debet, is pote/l impetra» re 4 VM^firatu arbitriumÃuulgo calculator é uoeà t^qui de aaeptis expëfis duntaxat cognofcat.l. Si cui li» tgt;crtas.ffDe coditio.Oquot; demofiratio.Et ibi Bartolus. fatione apprabatainon potejl ad» ' â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;minia
TE s T A M E N TO R V M. 117 nüniftrator detuià urgeri ad iterandam culcuhndi mo» IcÃiä.l.Semcl.C.Dc apoch.Efiautë apocha grtecè,re» «ptio latine,putd chirographit izr canfiÃio creditoriSf numeratäfîbi effc pemniam à debitorea)tä,uel par» të.Ãntipocha, tjuam debitor creditoriÃdt ex fcripto, prlt;efcrtm de annuo débita,l.Si accepta latu.ff.Dc acce^ ptilatio.l.Si plures apochis.C.De fid-mftru-ifi-^-TU tiiM.ff.De condiSiio.mdebit.l, Qui abuliM.§.Apocha. .ff.Defurt.
Sed potéjlne reddendie rationis neceÃitoi renütti in» ter uitlos,uel ex ultima uolÃtats per teflatorëiPoteft qui» dë. 'Veriim talisremifiononliberat à reliquis omnini fûluendis,(t qu£ apud adininiftratoremfuermt: multo nûnùs à dolo malo.Martianus.ff.Dc IcgAt.J. Siferims ÃmquiQuetitus eà a teflutorerationes reddere-.no hoc cofequitur,ut nec quod apud eum fît,reddat ZJ' lucri» Ãdaf.fed ne fcrupulofa mquifitio fiat, hoc efi, ut ne» gli^ntiis rationa habeatur,fcd tantùinfraudum.tdeni probat Papinianus,in.l.CÃni taie le^tum.^.Quid er» gi.ff.Dc conditio.zx dcmonfira. De piano itaq; calot latio accepeoru perceptoru cxpendetur,ut fi quid a» pud fe habeat reliqmim,id pr£fiet.l.ï^ec quicquà m.§. De piano.ff.Deoffid.Proconfiil.
Eodem modo acripienda efi liberatio alicui admini» flratari à teflutore in ultima uoluntate reliëln: quee lu crumrei alicn£ contra ius ndtuneno prlt;iefint,l.Auree lius Symphorus.^.Filias hieredes.ff. De liberati.legit, Hli(ts(inquit Sc£uola)h£redes fcripferatjquAru fidei «ammia
iiS DE EXECVTORIB. TESTA. eommifttm bfcucrla.Ne 4 Caio Sciorationi aélusrei me£, c}u£ per menfam, Ãue extra, m dië mortis ntcit fin ejt,exigttis,co(j; noie eu libcretis.QjiaÃtu eÃ.Quu umuerjdf ratioiws m dié mortis ifle admtniftrauerit, per menfam f)U,m,e:x extra menfamian ad rationes rcddendas batredibus tcneaturiRejÃondit. Liberation nein cjuident feaindum ea,ciu£ proponerentur, legatam effeÃedejuatenus pra/landa Ãt,ex qualitate difteptun tionis iudicem aflimaturum.vlpianus ibid. St quis ran üonesCmcjuitycxi^re ueteturÃut eft ftepiÃime refcrin ptum)n5 impeditur reli(]ua exi^re,quit qutsip/eren liquautt,z^ ft quid dolo ftat,qui rationes geÃit.Quod fi quis er hac uelitrenuttere-.ita debet legire,Damnas efto h^eres meus,quidquid ab eo exegerit lUa uel illa ratione: id ei reÃituere,uel
aliionem ei renüttere.
t
FINIS.
|
INDEX COLLATIONIS IVRIS CIVILIS ET CANONICI. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||
|
A » |
i ,