Dit boek hoort bij de Collectie Van Buchell Huybert van Buchell (1513-1599)
Meer informatie over de collectie is beschikbaar op: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732
Wegens onderzoek aan deze collectie is bij deze boeken ook de volledige buitenkant gescand. De hierna volgende scans zijn in volgorde waarop ze getoond worden:
⢠nbsp;nbsp;nbsp;de rug van het boek
⢠nbsp;nbsp;nbsp;de kopsnede
⢠nbsp;nbsp;nbsp;de frontsnede
⢠nbsp;nbsp;nbsp;de staartsnede
⢠nbsp;nbsp;nbsp;het achterplat
This book is part of the Van Buchell Collection Huybert van Buchell (1513-1599)
More Information on this collection is available at: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732
Due to research concerning this collection the outside of these books has been scanned in full. The following scans are. In order of appearance:
⢠nbsp;nbsp;nbsp;the spine
⢠nbsp;nbsp;nbsp;the head edge
⢠nbsp;nbsp;nbsp;the fore edge
⢠nbsp;nbsp;nbsp;the bottom edge
⢠nbsp;nbsp;nbsp;the back board
.iH^^
DE HISTO-
R.IA STIRPIVM
CO MMENTARir INSIGNES.
à rnaximu imp^ltÃs amp;nbsp;vi^liit elabarati ,i.cQii^
â barta FiK^Ão medico cliiriÃimo,aiitliore: SchoUifin finguUfrofe capita lon^è vtiliÃimiii vira quodam mcdich nit docliÃimo adiecli',amp; Pld' taram voces gallier faà ... ; »firn exprimentthif.
Accéfiît iis fuccinéla adinodum voeû dif-ficilium amp;nbsp;obfcuraruin pafsim in hoc opéré occurrentium explicatio.
Vnd cum triplici indice, epiiomm primus quiâ dem Stirpium nomendaturits Grxeas, alter Latiquot; nas,tcrtius ojÃidnis SeplaÃariorum amp;nbsp;berbariû vÃtatM, continet,
PARISI! S.
Apud loannem Foucherium ^fiib fcuto ^ Florentis.via ad D.Iatobum.
. â¢' 5 *! i
/cs - - . tv. et I 4 7
ILLYSTRIS-
SIMO ET CHRI-
STIANISSIMO PRINCIPI AC Domino^Domino loachimo^Sacri Komani impcrif eleftori, Marchiem ÃraiidenburgcnÃ, Stetinx, PomeraniXjCajJuborum, Sclauorumj: Dud, ^'U'ggi'Uuio Nogt;âimbcrgcnfi,necnon Kugix Prmetpt,Domino (uo longe element iÃt* mci,Leonharliis fuebfiw medicus
S. P. D.
quot;S^ÿ^ ^â»âina vniuerfi medicina nu!» J lis non ficulitgloriofa amp;nbsp;diuina i fit habita, [ UuÃriÃime acgene* 1 rojiÃime P rincefs, tarnen in hoc eiusÃumo fplédorepftr flus lau ^du, admirationis ac f onderis, ea nis amp;nbsp;lau HHus fars qua naturas flir^iu ycsligat rimaturj;, dis fern- obtinutttidà partim quodvetuTiate, cuius maxi* per obti* maÃemperapud omises autoritas etvencratiofuit, nutjfe. eÃet antiquiÃimatpartimetiam quidiucundait* Stirpium tills amp;nbsp;necefidria dus efÃet cognitie.Nam cum re origo dim liqua propemodum omises artes,fimulatque à Deo na. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;opt.max. creaties eft homo,inuenta fint, acfubinde
multorum indusiria aubla, rolx herbapofl condi* taÃatim elementa,ttulloq; adhuc extiiente homi*
Myna cum diuinis fuis viribus,ita iubntc D«, i teir^e latebru eruperunt, Vt bocnominenuUius rd aut artis iniicntio versus ejuam medicime amp;nbsp;flir-fiH,rgt;co aÃi^nctur-Cuius rd !Aofcs m^ua^enep le Mofes feri fits omnia qui aUquid flrifferunt VetuÃiÃimus,amp; ptor om^ non mmus profanis qua noflris admirabilis atq; ve nium anti ncradus,Teflcs ite fut poetagracoru antiquiÃimi, quiÃimus, Orpheus, Mufaus in Valu laudib.Hefiodus in iifde, amp;nbsp;ma!ua amp;nbsp;Afphodeli virib.ïlomerusin islepen the,Loto,Moly herba Mercurio inuenta: Latinian te Ouidius,dum medicine inuentione ApoUini trio buit.Vergilius, du paÃim diflani amp;â aliaru herba rum natura mifeet. Platos aute atque adeb plant tOru ipfarum vires omnes,tum iprimis quaUtatit bus profeilas,tHm quM tota ipfarum fubflantia oct eultas tegit,mcthodo cxpcrietiafpeinouijfc,quim fit non tucundum modo,fed etiam vtilc ac clia net cejfarium,adfanitatcm^quanihil hominipriuset optatiuseffe fofiit}vel prafentem tutandani,vel abfentem reuocandam, abide prodit veterum etia regum in earn rem fludium nobile ac flrcnuum,qH» horum quinque turn de pofcris bene mereri tS not men fuum apud eos immortale reddere conatus eft, fuo nomine plantisà fe inuentis, impertito. Hine Gcntiana,l.yfimachia,Mithridatiaherba,fcordiii etiam dilla,à potentsÃimisregibus.illyriorum Get tio,Maccdonum Lyfimacho, Ponti amp;⢠Sithinia Mi thridate adpellato fiint,vt à Teuao TeHcriHm,ab
aa ij AchUt
Achille Achiieid,à Chiro»e Centauro Cetaurium, ab ArtemiÃa Caria regma, amp;nbsp;alia ab alüs pluris maamp; inuenta (Sr' di^afacrunt. Q^in amp;nbsp;Mthrh dates idem, Attains P er'^ami,Salomon ludaorum, iuax Arab um, laba Mauritania rex, plantarutn ttofeendarum nonÃudioà modi fuerunt,Ãd horum pterique de his accurate quadam feripferunt, alij compoÃta ex his non pauca medicamenta miÃue-runt,maffto mortaliumcommodo. Addequod Ro= mani R.i^es pariter ac impcratores in multisrc^ gionibus herbarios magno fumptu alcbant, vt Ãm^ pliciHmmcdicamet»rum,fid optimorum notitia amp;nbsp;fibi effet pfui, amp;nbsp;ad poÃeros yfque permanaret, idemquoqueÃudium Philofophos tenuilfe,bis coh ligai licet, quid Pythagoras balbos, ChryÃppus amp;raÃicam,7,cno Capparim, Aristoteles rem herbas riam volumine iuflo eelebrauit. Quam veUem hu^ ius atatis Kegesac Principes aliosin idemÃitdium incumbcre,velfaltem viros bonos rei plantaria flus diofis fumptu iuflo iuitare. Quam veilem quoque huius tempeflatis medicos hone medtcina partem diligentius tra^dare, neque totam Pharmacopolis amp;nbsp;ruflicis mulierculis permittere. Tam enim amp;nbsp;morbis ratione certamederi feiret: iam medicames ta methodo componere,iam compoÃtorumvircs exâ penderc,iam compoÃtis recte vtiprofecii poffent. Quem Veri lapidem non moueruntTheophraflHs, , Diofcoridcs,GalenHS, vt plantarum non modo hh floriam.
ÃorianijfedvniuciÃtmquoque naturam nobiicx* primèrent?Qm Deur boneÃudioHamolam Ãar-barm amp;nbsp;leunnes Kuclliur Plinij exemple ex va^ rits vctirum libris rem plantariam reÃimere conaâ ti fuut ? Nt co nomine fterqnebne âetatedodiÃp mus de poÃeris prxclarè fitmeritus ^vtetinm me nonpudcat aperte fatcri,Kuellij comentarios mul= turn mihiprofuifjc^vt idem de iJermolai,amp;â Mar^-ce[liiamp; Othonis BrunfclÃijPurrcü Cordi^PSieronss mi TraÃÃriptiipoUfcear.Quorum lon^è dodiÃi-morum virorumÃudium imitatus j hos de hiÃoria Ãirpium commentaries maximis cùmvi^iliis turn Ãumptibus confeci.Primü yniuerfam cuiuÃ^ueÃire pishiÃeriam breuileramp;ordine optime complexus. DeindeÃn^larum imagines yiuis proximas, quä catcri emnes artiÃeioÃus expreÃi, rt ctiam yul^a^ res quafdam non pratermittendoa cenÃerim,nc o-Hm à peÃeris i^iorentur,quomedoplurima Diofee» ridisfaculo notiores,quam yt cas putarit deÃeribe^ das,hodie ctiam dediÃimis amp;nbsp;diU^entiÃimis i^no rentier. Addidimus quoque yulnerariae prajertim plurimis chirurg yà quetidiane co^nitiÃimas, quas ineptis neminibus exprimere quam tacere, maluimus. du quod nomen apud Graces aut Latiâ nos germanum funtÃortitaÃà tarnenÃuntÃertita, ignorctur. Appinximus amp;nbsp;arbores aliquot, ob id quid ad carum Ãolia fap ins Diofeorides herbarum quoque folia comparat.Quasporté plantarum yie aa iq res
tes ex Diofc.GaleM.AetletJ'aulojSinieone, Pllni» recenfemus,fi vno ore ab omnib. confïrmattir,fufci* fieda: Si m his dijfeitHtar,Ga.tibi prater catcros imitaitdits,vt qui methodo inuentoe plantarum fa cultates experientia lan^a comprobarit. I» his aus tem defcribedis,Galcnum, Aetium,Paulum fequus tus, literarum Gracarum ordinem tenui, non cum Diofioride con^eneres pafim herbas conexui,qutid ha in idem tempus non incklant perfecta, quales nabis ad viuasreprafentare in animo fuit, oh id vm bris pie lord libidini confuetis ab^inere voluimusi neveram planta formam obf urarent. C^^mvei rb vftato more patronum aliquem iis nafiris corns metarUs quarerem nabilitatc amp;nbsp;virtutumjflendo re excedentem,nemo omnium cui iuflius quà m tibi lUuflrifime Princeps Joachime, clarifimo heroi, hosdedicandos efe putareoccurrebat.Na figeneris tui yetufatem atque nobilitatem fgt;ef}o, nemo te hadie Principum autmelior,autpraflantior,vtpos te cuius maiores à Guelfis, qua vix vda in Germa nia vetuflior eïlnobiht.is, artos eÃe confiât. Qmd fi eorundem virtutts expendo, nuUa prorfus virtus te marnis amp;nbsp;bonis Principibus dignd illis defuijfe â video. Prainde dim in fi:e certiÃimam adduccre--mur,nofiras hos vi^ili.ts non 'vulgärem ^atia ex ampliÃimi nominis tui inferiptione apud Candidas amp;nbsp;aquas initur.is, fore^ vt edab caufam maledi, card couidatordpetulantia perf ingeretur, tequi-dem
Jem tn tante »matiÃimorum Prlnctfiü numero mi hi Jelegi,cuipotiÃimum haa ipfat to/ecrart. C^aa» re mm eatfifetpies iUuflrip.P li r ^ C E P S com mendari tibi defenÃone amp;nbsp;conferuationem huius partis medicina qua ftirpium naturae inquirit,fla nbsp;nbsp;, .
tues.QjMm vt cupidè libeter in te recipiM,mul ^ââ^âââ^ ta, ÃiB,mouebunt : potiÃimü yero hoc ipfam,quod 1â^^J^^âà fix ex vUa alia re magis diuina prafentia amp;nbsp;beni ^, fftitof eluceat,quam ex tarn variaflirpium tu for ^^^â^ ^* ma,turn natura, dam fcilicet omnes idae ad vfum hominis conditas à Deo ipfo perpendimus.Si quid ^^^^ ^^'*â i^ituraUud, herbarum certè diligent contemplatio ^^^' exu/citat, imo confirmât in animis nofiris opinion nem hanc,quod homines Deo cura fint, qui ta am xiè laborauitin iis iuuandis ac tucndts,dum tot eâ legantiÃimis atquepraÃantiÃimisflirpibus quib, ill- ta varies morbos propulfarc peÃunt, terra exs omauit.t^o para etiam ad earn fufeipiendam cura te praclariÃimerum tu Hegu turn Principü exem pla,qua fupra recitauimus,hortabHtur.Sed omniu maxime immenfa commoditae qua ex iflius partis medicina confiruatione ad vniuerfos perueniet.A.d herbaria denique medicina turn amorem turn de-fenfionem mira queque tucuditas, qua in contems plandis tot herbarügeneribus animum fubibit tuü, inuitabit, Quid enim iucudius, quid deleflabilius quamintueri fiirpes,quas Deus ept.max.tot tamq; variéspinxit cotoribus, totelegantiÃimis redimiutt aa iiq fierihus,.
flonfiM,quorum alortm iiuSitf vnquam picTor fa* tit cxprimerefomitHot Jtiiiqucfcminibus tirf u^ Ãihtn quoru amp;nbsp;in culina amp;nbsp;in medicina vfia tn maxima,omauit? Vcrum no eà cur tepluribm in admirationem huimfartis medicina pcrlrahere co ncr,vtpote qui ameaÃudio amp;nbsp;amere dutÃc tenea* riSift vix fit aliud qued it ma^ delcdet. Nun-quam enim in extruedis hortii totarboribut atqui herbis confitis,tantum opera amp;nbsp;impenfarum pont* res,Ãnon iüue tereiiucunditot acÃn^ularts amor pertraheret.B^eliquum nunc eà iUuÃriÃ.P KIN» CEP S,vtpro tuaexccllenti bumanitate^ua tie* Ãra familia ce^ata tÃ, munies hoc noÃrum tan* quamÃecimen tà quot; teÃem mei er^aCgt;T.amoris amp;⢠obÃcruantia, exporreda lataqsfionte accipiat, at* que me tua fauore complcclans, £gt; autoritatt ab inuidorum calumtiiii defc»das.Ãona autem fes efl bune hortum quem donamut C. T.fore lon^èpra* tiÃimum^n tantum quo d in co omnisferè generii herbas de^antiÃime pidas repcrire qucas, vcrlim etiam quad inde ad quanis morhorum^enera rente dia dccerpere tibi liceat.Deus opt.max. tetuam^ ditionem ineolamcm firuetatt B^eipub. Chri-Ãiana atque Uteris diutiÃime prodeÃe poÃis.Tubin^a, Calendes hiat*
tw^Anno à nato Christo M. D. X Li r.
G R AÃgt;
. GRAECARVM NOMENCLAr tionum Index Alphabeticus.
|
AEpû^vô^. ; ÃyfioKSuf^aiiti). ,^7,^ nbsp;nbsp;nbsp;^^[»^if- 80 Jlt;ftaji'^p, 48 AS't-^op. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;los Atiiaop, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^ ùa^iaopâyfiop. 432. ÃiylMlvgt;tgt; 430 iâ^: 7S dHCtgt;Jlt;pK,6) KHCUS Cf,li £HOIJ/amp;Uâ i.? ai((su6a. 7\£jiü, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;30 Anivi'^p, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;$i AHo^Op, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;8 A XTH. 30â Ã^ècaoi. Il Ahia-nei.t4 ÃÃgt;à .cc,4Ÿ AÃM^lä/iop. ,' 148 ÃAoiî, 81 AÃO'iim.i^. opd^Hov 314.et 36'0 Jij^d^v^f. 613 ^il^ââ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, 38 A ^ezrtAoJ Afl^HH. Ã7 SfCTSi^Ct pi/^cuva. fS clplSi^Cf olvocpl^of Itoi SpijiOf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;50 «va^a^t;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;13 |
avccyciXc'f âómJ^gof.^^^ aJi/lt;Sjpiis-lt;)u.pop, 44,0« 448 âavJ'^;^W. gg £t6op. 18 tu^iptf. ig 'cuS^iripc^cpcf. 188 äwop. 37 dmvif. 33 dstujiïvv, ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;18 Kzriof. *' gt;8 «jfilirajjlop. iufif(gt;Ao)f_iee. otpxaop. '«jpX^flof li (i0jSKdVfl(y.4ï tV^vij!Kegt;as-op; quot;^Pâ , cufTipigia. Xcra^p. ücrtMmdf. SiTfwföp 11 d.a'Mi^od/if^ 44 aairtt^ccyof.^i, dgip Ailuiilf,quot;, écgpiop. dcrtfiS'ihcf. dâ^cam^dt- dTcdcfa^ifi |
|
APAK», ^^ d^lvÃioy. i BaAmTh. ?t sd^amp;(0fl- 88 KanhiKlp. ip8 ii'^f- ^0 KX7{gt;cÃ^t0fl. ÿ} ÃH^Qlcy. 84 xlmop. ÿy *\i;^yt 110 aXÃ-rÃof/. ?? to?^ot c^yfUt' gt;7 ionlviop'i^HS. 0-59 tiTfVf. lOI £8fó«op. 79 fi')\aas-op, 8f üâiSK^jio}. 430 iVviit- loo iilpâolhfiûp. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;8tf. i^Suf. i^uop. i^ovloi. âaftSfiot. '|~'AAt^fi5'oAop. X r«AHo4if»td^lop, S yaXb^ï^lóp, H yaMTiop, y^Mluai- |
«.ftais-wiov. 14 ^xuHo!, 1Z7 /l^jH il\ilciurJ^^la,,ïi t- S^oiiiz. ^atpvodPit. 114 J^M ^d\mof. tof ^l-^anot. izi Jj/xnKoma fuyiM, S JJooiXiJvTiop piya. ri8
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
* A^âvs KlariZ^TrtÃof.141 ïAfiw. lîi tÃufiof. 140 t/j.m'^'gt;IJ. izTf^wA^iJKo^iTrop. 130 i'iijii^puX^op. l^îSlvSof. i(an». tfZTl/Ãöp. ievSMou/of].
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Hvnav'^lcp fuy^à y, 111 gt;«^ïTiy. «îç^trof. ni^foy, tant,N H^iiaii. M^HMO: Mifffiop. woj-éy. KAfi/4«T?y ifiiupvietS'it-lÿ^ mîi'B. 6i wlwf. Mixoy âyf'ot. KomifiHÃÃci. «oÃoMÃvôa iS'ôJ'iUct. 100 KOÃOKUvèlf. KOASH«. KoA;^jKÃv, S hpifi^oy, t$) KD^é. 443 KiçiopiSKofiouivop. lîy KofttviJTTiff. 144 H(^'(uâ¬h h ilp^yOt. 11lt; HfiôiJ. 13^ H^hoya^i ilt;(iw(t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;141 nçip^tjop, Hfhay. ^ itûeiyict. 113 mo-vofa^y HvSâwl«fmhi»â_ 103 |
mtûMfnvii, i^g j nuxi'a. Kuuij^aas-ôp. KVUOH^flÃll. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;141 Munôy of;^iy. XUTrtjioy JxUTT^f^y. 148 XûSvaop. AA-ycCTisy. â2.67 Ka^V^lf:, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;14^ hd'noiamp;op. ^dgil. Ãdfjuiuop, Kei'^up. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;158 AaA;Np. Aôiuôoy. Aivi/lop. AfffJoxcÅi/a. ^ 7lt;lSuhaJiioj]. ' nbsp;nbsp;nbsp;303 AAxiïïop /^lomofîJ'cu^ lyo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' Ã^nitop eioifi^d^pv. 144 AlfcWWIiy. 140 ?\ièicar^/iBp. 14$ 1 Numfftov ^ M/^vaiBp. iii Aiv^^wyiy. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iHf 2\nil)tBttdyf!ci X^^luJ^ ^4^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i Atve» |
|
\!yo(]. Kamp-oy- \va'tfia.)^iüv. i66 Mh^x»- lüau/S^^yó^. z88 fj.ci^^ov,zyï fj-iAM/Trfiirtoy. ÿz fUhiiU/lilOV. HiAïAa'^f. tSS fit^tij-iipuX^iy, HfJ-iXl-lt;puX)\.ö(i. H»nau Sfi^otâ z8o finKap iamp;fy^Arifgt; i8i fiiytau (olcil. 17? fiiKaf. i^^.t^i^S filvèn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^7 fia^a. f^Vçlw. kÃ^fV^^ ^vj??oi' i8 f N/'^u. lÿi NÃüfij'of ayfia. 4 (ft KiJftov. zlt;gt;ï iiViJ.lt;p!iu.a. ^^^ Mióv» O'H.^ óivavóff. , oniftav. |
c/lipoiMtt!ilfiTSi{. 1lt; ilvdKa)/amp;ot. iluf. è^inKiyop. o^iya,vo{. c^fuyay. ogoSof, ouvrit. â ^ex^(â , °(X*^ O'iflt;^'Ofllt;X.{. 304 ocpiij^aos'üv. 311 nAwvia. 113 niiJfièlviop. 314 Ttanó.ipuX\ov. 337 TtftsKü!. TlSii^illloV. TüfJiIKAj/ZJt'Ol/. 348 TüJjitjijifeiï. 30 Tn^TlKH/^»AiW. iig mQ!.7m!. 7T47ifâairtAlt;ifov. 3$3 TC^oriAlMV ajffov. 110 Trflzffi/avd?. 314 mfyavev xHzr^Tov. 331 Ttl^cvi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;339 â¢nia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;z^? â¢no^ivei^v. ^ig To^iyoyay i^ilt;iV- 331 |
|
7roÃu7igt;;Ov. TToTajuoyaTWV. TT^o'lov. 7Tfcîlt;riov I^ÃKlUIf ÿz 'nfcls'ov. Ti^oâoSzriov, H âïfijiS'eiTjif 4^ 'Hjoupuim. 345 â njtf iç,N7?fifii)V. 311 znllcs. OTufiSfoy. Z^ufif. Pdifavot, H ÿa.lt;fu.lt;iit fo^i^èiia,. 359 ^o/u^iicjim. lÿ^ ^o/'i^ i/hP^üVt ibid, çiJ'ov, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;354 ^^ dfi-^vX^v. ^3^0 x -i B-o/fiS'idva.^el.Xa^ Vcf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;105 o-Mp^itf^^-yov, Nffcüpfi-lt;j)agt;o». nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;391 caTvflov TfitpuAov^Si caTvfiov ^«t!-iÃiK(?ï.383 ctAivov kuwoucv- 397 (Kçis- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1S4 . ctinAJ kfHTlMô». 437 fftctAi T jwaoraÃtMTJ- |
KÃU. o-^TÃov. (Tl^HflTIf. dmf, H aâIwot SiJ.^ii{t 374 crlmt dyçie(. d'Xijutiv cri WOT. «â¢l'vHsrtayfiov. fflov, a-îa-aJjiOt. diTifiS^iiiv- inûXKa. ffniÃu(io}, ffiiieS'iov. ffKt^oS-OV»^ irfiixolixélu. (T/iiXal tfcix^ «⢠ffi^iXûtîw^Ma. cruv^vtoii. O'oyx''^â^(â o'ôgt;';tof. airavcixi^^ ewa.^'^v, N curaufliov: 40g gZl^lujtOV.igO gav^tivs^of- gdififdypu. 9a'juAÃVcf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3g g |
|
S'*A;W;- yaywTKf. , rç}(T((ûTN; ô;^(Aiô(f VA Aof. ypiôiov. ^gÿ^evof.^ a-vHxfUvioi. niKiu/^^of. avfiif'''^''gt; tr;^igt;tvi^olt;fo{. TlÃÃtploV- 7£\jxçiov. TÃÃlt. 7lamp;v/^tîhot. ri^/vAcv, «Toc^v^iov. 437âf«?'^ââ'«}'0V-44o Tf^Wf- ifiifvXgt;\ov- 440 Tfl'^vAXo» ^ Wf^Ko- 7{âiyJf^Mif. ^z^ âfi'Jt»'*â âTvf«- YdMvSef. 4JI vJ'ÿoZTÃ'n^l, 4ÃJ iiJ'('iia{^wv. 14^ |
iii^Miv. 448 iarazs'of. 4î4 fJlt;a.Ko{,S iJxxKH- ^St (fâ-tryiiu/ov. 313 lt;fl\u^. 4^? ^lÃaj/âfa't^ct' 2.8 îp^i/^of. 4^6 tjxiû. 4^1 Xufiou.titcïH. 37 ;(a/iou.Scî\avBt. 72 7(^iiifiMS^(ut.447 )(a/iicumKrct-' 47s }i^a/^cam.zsôjjgt;iigt;3-ôf. Xd/^BuTauv\Aixit 47^ y^u/j-ouAiiiiv fiÃÃixf.477 XUfi(i(/fMÃov.i6.amp;â 314 ;ii^afiM-nî7v{. 442^472 XtÃiS'iwv ftîyx. 467 ;)(tÃi/ûvilt;iv f^w^iv. 4^8 ;)^çva-a]tSifiov. . 474 X^ua-oAdyciu/op. 71 TMitMfii'of. 481 yt^uè^ov. lt;17 â¢jiùX^iov- 4S0 ^U^éTfoipov. lÿo ^^M/ioa/ii. 481 lATl» |
lATINARVM APPELLATIO-NVM INDEX.
|
A Airotonum. ç Abfiigt;tlgt;ium. i Acathiu fiuc AdiMf/a. lÿ Aconitu.lt;!L. Acoriim. 8 AdUittum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4 8 Alura fiuc Abi^a. 478 Aivion.,.iÿ.Alcea. 47. ÃUibidcu. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;148 Alifma. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;14 AÃium.y^A: Aloen, 81 AlthM.ii.AmaracS. 314 Amaracta, 3^0 Amarant tu. go. Ambubeia. 36'4 Ammi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;38 AnagaUis, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1^ AnaroUis aquatica, 383» Androfimon. 44 Anetbü.i^. Angelica. 74 A heurta. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;37à AniÃm. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j^ Aimtif.^i. Antbonit. Ig Amariné.2,3.A^haca. 35'4 A^hace. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gg |
Afiaflrum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;igÿ Apinma^efle. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠55, Apinm bortenfe. ^3^7 Apium montanum. 310 Aptum paluflre. 14p Apium ptxatile, *' 335 Apios. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;78 ApolUnarii, ' . â¢44^ Armoracta. Amo^loffum. ' * Artemi fia. ,yçt^ ^à Arumfiu Aru. Afirum.y.Afileptai. â^j Afeyrum. Afiparaom. .^ Afphodclm. ' ' ëS Afieratticus. Atraflylb. Atriplex, Aliéna, AurÃula mûris. 1 B BAllote. balfiamine, barba |
|
^aria caprina^ lamp;atialt;.hiü.9y. Eéta. 434 Ãeta fylucÃrh, ^cUiiÃuc beUim, EctonKit-ï90- o. ilattaria. HittimÃucbUtHs. iotrys.ioi.ioiüs It^ua^i^ braÃieaÃttiua. BuMa Hn^à , ^quot;S^oJfââ»â Bugloffum magnum. BulbusjylueÃrit.^y.ctisi^ Buphthalmum. Buxia. C CAlamintha, CaUitriebum, 48 CaltbA vel calthula. zo 9 Campanula. x^g Canina braÃiea^ 141 Canina malus. 188 Canabis. 215. CaplUaris. 41^ CapfeUa.. igi Carduus. Carduus veneris.. 12t Car dusts Ãiarists. 472 Casdusss ni^.. |
Cardiaca. Caron,vel careum. ii 7 Caryopbyllata. 210 CaÃulba. CaÃa herba. 113 Caslanca. Céntummorbla. 215 CetSeulum aut c?tuneula* ris herba. Capa. vy^.Cerafsu. 232 Chamacypariffus. 471 Chamadaphne. 199 Châmalcon atbus. ^79 Chamamèten. ig CheUdonium matus. 467 Chelidoninm minsts. 46S ChryÃsnthemum. 474 Cicir. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;14g Cieerbita. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^gz Cicuta.zii. Clnara.42.g Cincinnalis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j8 Citra^o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;igy Clematis Daphnoides. pfi ç Cnictts amp;quot;nbsp;Cnecus. ^13 CnicusJylueÃer. y y Colubrs'na. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;128: Columbarisfestcolumbista. ÿ.fi Coluteat 245 |
|
CoiM riijliett. 73 Cofna. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;443 Canfilidi media. 1I3 ConfiUdit minor. 8 7 Conuolunlus, 14amp; Corionfeu Coriannon. 18 ï Corona reff a. i.3i . Corona veneris. 387 Cotonea malies. 103 Crambe. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^î CriflafftlUnacea. ^ 31 o Crocus. , ^ m^4^ Cruciata. ' nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;118 Cncntniffu cucitmer}74. Cacumis angamits. 3 7 3 Cucurbita. 10 o Cucurbita fjlueJlri. 101 Cunila. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1^4 Cyantu. Cydonia. Cynia. Cynoforchis. 303 Cyfcrus amp;nbsp;Ci^irus. 148 D DAmalfonium. 14 Da^bnoidcs. 114 tiaucus Dilichi. |
Dracunculus maior. nS Dulcis radix. loS E Eüifcus. Zbulits. Ecfcw. 148' Uleniu.sjy £!!eborus albus. Llleborus niffr adultcri- nut. F.bhemcrum. ^quinaUs berba. T.quifitum ibidem Ulrica. 141.' Ei»M.i44 Egt;'»»âM. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^a^ 3B9 Eryiiffimn. â Uujgt;atorium. Hupatorium adulterinum. 143 FAbiH ' Farraff. Farfiria. Febrifu^a. Fel terra. ibidem Ficus fatiua. Filcula. Filix. Flosfiumentorum. 134 Fani* |
Tlt;t»icul»m. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^â¢7* nbsp;Hleräciitm,
Vanumff-xcimâ nbsp;nbsp;nbsp;430 nbsp;Uitrobotane.
fontalis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;351 nbsp;Uirci barbit.
Vragaria. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4 $ 8 Hirudmaria, ziy
fumäria. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iSi nbsp;Hordeum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;z^y
fttfm agreÃu- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;73 nbsp;Hordeum diÃiebi. ibid.
G nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hordeitm polyflichun
GKinpfn, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;108 nbsp;nbsp;ibidem.
Gallion. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã09 nbsp;Hyacinthiu.
GeminaUs. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;308 nbsp;Hydropiper.
Genifla. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;izo nbsp;Hyofcyamut.
CeniÃeSa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ixl nbsp;Hypericum.
Gentiana. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;m nbsp;lïyjfaptu.
Geranium. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;113
Cinridium. . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ii^lt; nbsp;TB/^4.
Gith. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;171 nbsp;Llbifcm.
GoÃipium. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;314 nbsp;lllecebra.
Gramen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;80 nbsp;InguinaUs,
r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Intubtu.
HAUcacabum. 358 nbsp;Inula.
Hedera. . nbsp;nbsp;zzy. nbsp;Icuisglans.
Hedera terreÃru. i 1471 nbsp;Ãrion.
Hedypnois. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;354 Iris.
Helxine. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ï^z nbsp;Irnfyluefirls. .r 131
Helxme CiÃampeles. i.^z nbsp;Ifatis.
Hemionitis. ._ igo Ãu^ans. .â¢
Hepatorium. .5- 134 luniperus.
Hibeiis. . lys lumnn rofa. jÿ8 r;£ bb ij la*
|
L |
UthoJfermum. |
id^ | |
|
T abrum venrrir. l . La^lariabcrba, |
111 |
lunar ia minor. |
Z6Z |
|
438 |
haf musfatiuus. |
^67 | |
|
Laduca. |
Iffl |
Lupus fahdariM Vel |
refti |
|
Laéfucacaprtna^aui ma^ |
titts. |
S'! | |
|
rina. |
438 |
Lychnitis. |
477 |
|
l.aClttcaJyluatica^ |
gt;73 |
Lycadonum. |
7» |
|
Lamium» |
15(7 |
Lyfimachia. M |
zSiS |
|
Panaria herba» |
415 | ||
|
i.arix fett Larfx* |
1(78 |
quot;W T Aiorana. X VMala infana. |
3^0 |
|
Lafcr.fiU Laferpitiü. 40p |
zpQ | ||
|
tathyrii. |
143» |
Malua. |
»74 |
|
lauer. |
38J? |
Malus Cotonea.- |
103 |
|
laurtif alexandrina |
,aut |
Marrubium. |
3gt;B |
|
Idaa. |
130 |
MelUetus. |
â¢18lt;# |
|
lens (!ue lenticula. |
4«âl |
Mclones. |
377â |
|
lefiden. 176. amp;nbsp;Kfj |
Menta. |
M7 | |
|
Leporintts fes. |
167 |
MenthaÃrum. |
157 |
|
Icucoion Diofcoridis. |
170 |
MercuriaUs. |
tiS |
|
Leucoio TheoflrraÃi.zs^ |
HercuriaUs fylueLlris móe | ||
|
lotium. |
7^ |
i';a4i -M nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' | |
|
liehen. |
158 |
Milium. |
113' ' |
|
li^uÃrum. |
iSI |
Millefolium. |
3â4 |
|
lilium. |
1318 |
Mors vermium. |
4 |
|
limonion. |
aïï |
Morus. |
»83 |
|
Unffia canlna. |
211 |
Myrice. .rolt;v!v |
Z7i |
|
hn^aferfentina |
3ii |
Myrrhis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'' |
187 |
|
linum. |
»77 |
N | |
|
^ â¢fS .*f Jat-r.i^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;£ |
IXafsii^ | ||
|
N\fttfâ 100 Naptu IudSm fatu UM t^ fylucÃfii. ibidem Nardtu fylucflrif. 4^1. KaÃui'tium agrefle. 17 à iiitflurtiumfatiuum. 1$6 iiefeta. zyy. Nerion.zf^ Ni^üa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;zyz Kummutaria.^ ' â itÿ Kux aueUamt, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ziy Kux regia amp;nbsp;ferÃca.zoy Kuk caÃanca, Kuxpontica. Nympbaa. 0 OCimum. ip8 OcimaÃritm. 481 Oenanthe, Olutairum. 177 Omnis. OphiogleÃum. 311 Opbris.^oy. Orchis. ^0^ crigMi.^Oi.Orminu.iOS Qamp;ââ«'iJgt;7. Oxalis. 153 Oxyacantha. z^g Oxyâapathum. 453 |
P.\V.o»ia. Pantcumgt; Papauer comicuiatu. 481 Papauer mgistm. Papauerrhceof, Papauerfatiuum, Parthenium. Paflinaca, Pedicularis herba.
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Secat | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Sccalc. 413. SeJnm.ïÿ |
Solis oculua. |
314 | |
|
Scmoi. |
Hï |
Sonebuf. |
3^i |
|
Semen lumbricorum, |
⢠4 |
Sorbmiit. Spartu ^oS | |
|
SeminaUs. |
331 |
Spinaalha. |
^9 |
|
Satetio. 1^6. Senlts. 50 |
Spinacea veljfinaccnm o« | ||
|
Seftifoliuin\ |
â43 |
lus. |
3S0 |
|
Scritla. |
3^4 |
Spina mollit. |
184 |
|
Serif. |
3lt;ï4 |
Stachys. |
4li |
|
Serpentaria. |
Z19 |
Steinutamentaria. |
34$ |
|
Serpentaria maior. |
118 |
Stichof. |
41« |
|
Serpytium. |
138 |
S tratiotes miUcfoli. |
t. 350 |
|
Serrula camp ana. |
i8(ï |
Strobilus, |
^ i5 |
|
Sefeli Cretieum. |
437 |
Succila. |
384 |
|
Sefeli MaÃiUenfe. |
414 |
Supcrcilium terra. |
48 |
|
Sideritis prima. |
414 |
Sylua mater. |
348 |
|
Siliquaftrum, |
33gt;i |
Symphytum. |
371 |
|
Sinapi, |
15gt;3 |
T | |
|
Sion. |
3851 |
X Telephium. |
i7S |
|
Sifer. |
401 |
43ï' | |
|
Si^mbrium. |
387 |
TerminaUs |
tas |
|
Sifymhium Cardamine. |
^ erra capillus. |
48 | |
|
388. |
Terra corona. |
471 | |
|
Smilax ajpera. |
38 $ |
Terrcflris malus. |
188 |
|
Smilax hortenÃs. |
381 |
T efiiculusferapiaeû^ 'â'^ | |
|
Smilax lauis |
3Sff |
chis. |
304 |
|
Smyrnium. |
407 |
Teucrium. |
447 |
|
Solanum. |
36'8 |
TcucrionPlinq. |
I^O |
|
Solida^. |
371 |
ThlaÃi. |
iif{ |
|
bb iiü |
Thytn* | ||
|
I N D EX N O-mendationu quitus of-ücinæ Seplafianoru., amp;nbsp;Herbarii noftri tempo ris vtuntur. A brotonum- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;? AbÃMhium. nbsp;nbsp;nbsp;l Aconnn | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Awumï ÃCM paflorIs. Acetoft. Acutclla. AfidillM- |
S «f M3 33 lt;73 |
Aflirum'. AfpreUa. Atriplcx.71. Aut B |
7 18 174 ma. 10 y |
|
A^rimonia, IJ 4. cÿ* Alchimilla, Alliaris amp;â aHiaria. |
⢠3}S 330 «â 3 |
T^Aâ/âmita. Saptiflecula. S .Barbara berba- |
387 ȉ 33 3?P |
|
Allcluya. |
30s |
bardana. |
42* |
|
AHium, |
35â4 |
RaÃlicon, |
t99 |
|
Alkjtkea^i. |
3^8 |
Redegarim,flue Redevar. | |
|
Aloë. |
81 |
lÿ Relxttinum, |
410 |
|
Altercum. |
445» |
RenedaÃa berba. |
ito |
|
Ameos. |
38 |
Rerberis. |
12(7 |
|
Amaril pomit. |
X5I |
Retanica. |
150 |
|
Anetbum- |
18 |
Ripcmwla. |
3^9 |
|
Ajiiitm bortenfi. |
35)7 |
RiÃarta. 143 { |
gt;. 41(7 |
|
Apium A^-efte, |
3â3 |
Riflnalua. | |
|
Atjuile^ia. |
6z |
Rombafum. | |
|
Areban^eUca. |
J^SS |
Rombax. |
ibidem |
|
Areoem. |
4itf |
Rontfacia, |
110 |
|
Ariilalo'pia, |
34 |
Rotnti Henricbiu. |
»15 |
|
Armoracia. |
Rarra^. |
87 | |
|
ArtemiÃa. |
»7 |
Rranca vrÃmt. |
1-9 |
|
Artbanita. |
l^S |
Rrufcandula. |
3gt;7 |
|
Arthetiat berba. |
437 |
Rryonia. |
37 |
|
Atticocalm. |
41(7 |
Rite beiden. |
383 |
|
A/afatida.^ |
410 |
.184 | |
|
^ââ¢^l^lflum | |||
|
Ctfa. i34 ^^f'^ fylucÃris ÿ? Centauria minor. UI Ccnlumnodin. 331 Centumcapita. 151 Chaff^tdrys. 4^9 Chitrcfoliiim. Uf Chem. 150 Chelidonia. 4^7 CheiuiUa, 401 Cicer. 14 S Cichorea. 3lt;ï4 Cicuta. 111 Cicutaria. 185 Citonia. 103 Citrulivel Citreoli. 37^ Coloquintida. za Colubrinn. q.16 Condifi. 41? Confolida maior. y7Z ConfoUdaminor. , 87 Coriandmm. â 185 Cornu ceruinum. 145 Corrigiola. 331 Cotulafatida. 315 Cotula nonfatida. 8 5 Cotum. 314 Craffuln maior. 43* Cr^/ï | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Cr^io hortenÃs, Crocus. Crocus hortcoÃst Cuiulus. Cucumer,fiu cucumis. 374 Cucumcr aÃninus. 378 Cucurbita, Cufiuta. Cyclamen. Cypirus. Cy(gt;reÃus. D DV,nslconis. 3^4 DiapenÃa. 3^1 Digitalis. Digits citrini. 383 E ELleborus albus. 1.^^ Undmia vera. 3^4 T.nula. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;133 Dnula camfana. ibidem t.ijuina mentha. t^y £ruca. 14 4 £fula. 438 ifularotuisda, 3x7 iuifium. 11 £ufatoriu adultcrinu.iet 7 EuphraÃs. lij |
Fkba. fabacraÃa. 43X Pafeoli.}Si ficaria.ioi ficus/atiua. 401 Filipendula. 30t Filix. Flammula. Flos amoris. Flosfebruar^. 1^4. Flos omnium menÃu. 109 ⢠Faniculum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;zyi Fceniculus forcinus. 314 Fanumgracum. 430 Fortis,fiu fortis herba.}ÿi Fug.t damonum. 448 Fumus terra. 181 Funisarborum. 38^ G GAditriebum. 308 GeniÃa,Ãue CeneÃra. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;no Gentiana.Ul ClaÃü.iy^ Gratia Dei. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nj Guadum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ip^ H HFdcra terreÃris^ p t BeÃatica. 1$2 |
|
'HcrUitrliuiïoM»!s- 448 Ueiba fortii, Hetba fuUonum, Htrb.t faralyÃs, Uerba Koberti, HerbaficUlt;i. tiermodaclylm, Kirundinaria. ÃiÃanacb. Kijpanicitm olm- ibidem Kerdeum. Witmultie, taper icum. KyJJbpfu. t IActbiflos. larurn. Jndicum. Irin^uSâ Iris I Md mufcbatit. ïuniperm. luÃpuiamM. K Keirim. i$o Kcrud^J^ L LKfluca. LaCtucelld. |
tMuriet. tapatium acutum, i^ux tapparia inuerja. 313 tappamaior. 'â41 Lappa minor. â¢â' 313 Lar^a. â nbsp;nbsp;nbsp;163 Launola. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;114 If»j. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;46z Leuiflicum. 407 Lilium album. â¢**â 158 LUiurn conuatUum. 131 Lilium interJpinae. 348 Linaria. Lin^abouis. 184 Linffta ceruina. 160 Linum. Liqulritia. Luparia. $1 Lupmiu.167 LupulM. M MAiorana. ^60 Malua. 174 lAaluauifium. Mandra^ra. 188 Marrubium n'ff'um. sz Manubiaftrum. ibidem Mater fylua., nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;348 Matricaria. ''' z6 'quot;Mclanr |
|
HetanK/tna, |
t$O |
Mux. |
lOT |
|
htelilotum. |
iSg |
O | |
|
Melijft, |
t.g9 |
Z^X Cularia. |
13t |
|
Mmtha. |
\_J Oeulue bouis |
asti | |
|
Mentha atjaattea* |
3i7 |
vacca |
Sé |
|
Mentha Kern ana. |
ilt;i7 |
Oleander. |
zat |
|
Mentha Saracenica. ibide |
Ofhthalmica. |
t3^ | |
|
Mercurialn. |
t-sa |
Orobm. |
30a |
|
Milinm. |
113 |
Origanum. |
30» |
|
Miliumfilie. |
1.6^ |
Os mundi. |
6é |
|
Miliefiliuin. |
3a 0 |
Ofitis. |
t7a |
|
MiUemorhia. |
108 |
Ofleritium. |
40a |
|
Mora Vaticana. |
^O |
P | |
|
Morella. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' |
s^s |
TTAEonlt;4. |
quot;1^3 |
|
Morfus diaboli. |
384 |
X P agana lingua |
⢠130 |
|
Morfin gallina. |
14 |
Palma ChriÃi.iS^.et ^Sy | |
|
Morue eelÃ. |
183 |
Pamfinula. |
315» |
|
Muralii. |
151 |
Panis cueuli. |
30Ã |
|
Mufiata, |
HT |
Panis lgt;orcinus.7fi.ctz.^g | |
|
N |
Fanis terra. .Ãbidem | ||
|
â XT AÃmtitim |
iSi? |
Papauer. |
180 |
|
X T MaÃartiumaquath |
Papauer cemut. |
1811 | |
|
cutv. |
387 |
Fapauer rubeum. |
^7a |
|
NaÃurtium teflorum.ies |
Parictaria, |
151 | |
|
Menufihar. |
1^1 |
PaÃinaca.. |
401 |
|
Nigella. |
Z7Z |
PaÃoria burÃt. |
330 |
|
Mil. |
179 |
Pentadadylon. |
183 |
|
Milech. |
ibidem |
Fera paÃet is. |
330 |
|
Perfe^ | |||
|
Sticht araiictti nbsp;nbsp;nbsp;^r^ Stichas citrinum. nbsp;nbsp;nbsp;gQ Stramonia, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^gÿ SuciMcyrtnaicM. nbsp;^iQ T Tkmarifiin, nbsp;nbsp;zyg TanacetH.zg.^-17 Tanacctum Cylutïlrc.j^g Ta^M barbatm. ^lt;jg Taraxacon. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^gj, TcÃicului canit. 303 TeÃbuhn yulpif ,autfa~ cerdotis. . 381 lilia, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^g^ 'Tinfioriusflos. 43^ 'l'ormeMiUd. 143 TrifoliHm, 44o.t!r44i TrifoliHm acetoÃm. 30à Trifolium humile, ig'y Trinitoi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibidem Trinitatisherba. 434 Triticum. Tunica. Turcicumfumentu..^.^^ V VAleriana. Verbena. l^aania |
Vemixt Veronica. V incaperuinca, V incetoxicum. Viola. Vir^a faÃoru. Vifcum, VitcaUf. â VidaÃ/lueÃrü. ViticeUa. V ngula cabaUina. Volubilis maior. Volubilis media. \ V rinalis herba. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ifiT^ Vrtica. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gy. Vrtica iners ,nitrtua,vcl alba. ^. z^g: Vualujjina. , ' Vuaverfa Ãuvul^ina. Vua vulpis Vuularia. 2 Tamdbcr caninum. liais Indécis,. |
IN PLANTA-
RVM HISTORIAM
4 Leonharto Tuchfio piSturu elcgantt-busexprefjam adnotationes.
Abfintliium officinis Romanuni idem cum pontico teâè fends, à vulgari autem id elfe diucififsimura ex Galcni Mctliodo abundc probatur.
Santonicum à SantoniaregionepropeBur degalam albius Romano eft, folio non multo latiore. Vnunqueenim amp;nbsp;Seri-pbium eft tenuifoliu, cum vulgare fit la* tifolium.Aloine nobis didum ab infigni Aloes amatitudine.
DE AB SINTH1O.-''(Z'^,
â¢ttnf/Ãff
capvt i.
NOMINA.
â¢^miov Grace, AbÃnthium tatlni 'affeUatur. Jn officinit fuam affcBaâ tionemretitwit CaUki de Laloinc, t^uaà prohtbem hiUritatem C^alar . iritatem, cb immenà fita amaritudincm,noniiâ
iMtKr.^^cmenhoc Craci abamp;-^l^aiÃiieÃ,ce^ a tl'cn-r;:lo,
PLANTARVM Hf STORIAE Ahfintfji^ treftando,pegt;- M/rl^^irtv JcflexeiSt, tjuidnitb urn vitJe turn animal,ob eximiam amdritudincm,httttc her di^im- bamattingat. Veteres Grlt;eci Comici isrtvSlOfi quocjite conformi ctymo, tju.tà imgt;iotabtlcm dixc^ runt,ejuoil hacnemo.frofterinfi^nem amitrorcm, bibere faÃte.
GENERA.
AbÃnthij feencra fuut tria. Gaiern (^r Dlofeer: Vul^a.fc riele tcflibui.V num ejitad Ã^omantim , vulgäre fin AbÃn^ nbsp;nbsp;camminte vacant,amp;efl id quadpaÃtm in Germa
thium. ma nafi itur.Huiusgeneris efl quad a iâanta region Poticum. ne,in qua nafeitur, Panticum cagnominatur, esh que catcris multi pra^antius. Alterum ^enus efl Seriphh marinum,quad Seriphium nominant. Tertium urn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Santonicum, Ã Santanibus Galliapopulis, apud
Santanh quos plurimumgignitur, difturn e^. Hine nan^ cum. nullt eiusfimen coirupta vace Sanctum, quaniam Sanlonicum dicendum eÃet,appellant. Nià id naminu ob inÃgnem eins eÃteadam, quam in necandis lumbricü abtinet, iUi impoÃuerint. Hoa die fernen lumbricorum nuncup ant,Gallice Mort devers. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
AbÃntbiumvulgare,btrba efl caule ramofo,Ãt liis incanis,multipliciterÃftis, aureoflare,fimine Vuigare rotunda ,racematim coharente. Seriphium veri Seriphiu. baba efl pratenues ramos cirtófve habeas, minari Ãmilis Abrotona,exiguisreÃerta feminibus ,fuhaa mara,^graut adore. Siquidem herba efl tcnuibiu cirris.
c A P V T P nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
tirrilt;,^brotonofirmintefîmilii,fimine infili^u^ pairuo,^iatiiteroitfn'at/t,^' fubamara.Santonicum Sântonî= fimUe efl AbÃnthio ,Ãdnon adeo copkfi Jemine cum. fcatens,amp;â fubumarum.
LOCV S.
Kafeitur, OribaÃo er Apulelo autoribuf, lecù cultie,montofis amp;nbsp;faxoÃs .⢠plurimum nutem pr^=^ fiantiÃimdmijue in PontOiCappadocia.amp;Tauro monte, Striphium paÃim circa itinera , maccriiU vincarum, er fepes prouenit: vtverum Ãt quod à Plinio diftum efl,plerójque herbofpedibm cocul» camM,quarumfi nobu virtuiperfpclla effet ,eM in ceelum laudthutferremm , Santonicum m Gab lia,vt dtximics,copioff ^i^itur.
T E M P V S.
CoUi^ndum in fine luff menÃs, ac invmbra exiccandum, quo etiarn temporefinri bm amp;nbsp;fimb tfffif^fft^t'ittfi-
TEMPERAMENTVM.
Ponticum minât calefiacit, quod aslriclioni! multaÃt particeps. Minmetiam exterif ^neri» bui exténuât, non minui tarnen reficcat. Gale:! no itaque autore calidum in primo pp'adu, amp;nbsp;fic* cum in tertio flatuitur. Succui autem eiw lon^ ^ quim herba ipfit caUdior efl, Vulgäre qub dem afiriftoriamiamaram eT acrem qualitatem obtinct haudfccui atque Ponticum. In boe tarnen ab codijfierrt videtur, quod inido maior fit aniaa a ij ritudo
PLANTARVM HISTORIAE
r:tudo quim adfiriltio. QuanuK ncque Ponticum modicè amiifumfit,qnod Ouidiu^fatu in innuit ferfibm:
Turpia deformes gij^unt Abfinthia campt, Terraque de ftie{1-u,quamÃt arnara docet.
Loquititr autem de Ponto. Seripbium ipfum Ab* rotono minus cà (aUdum, verbm Abfnthio caU-dim. Santomcum in extenuando, amp;nbsp;calefackndo defccandóve,Seriphiigt;paulè imbeciUiKi.
VIRES. EX DIOSGORIDE.
Abfnthium calfacit, adflringit, bUemqueflo* macho amp;nbsp;ventri inharetem expurgat-Vrinae cit. Crapulamprafimplum arcct.Inflationibm, ven* trifqueamp;flomachi doloribus,cum Scfeli amp;nbsp;Nar» do Gallico potumprodeÃ. Paflidia diÃeutit, Morbo reÿo correptos,di!utum ant decorum das perÃn» ^ulos dies cyatbis tribas hanÃaÃtnat. Menfes turn melle Ãmptum aut appoÃtam emcat. Str annula» tionibus fun^orum ex aceto potum Cubucnit. Ixia, cicitta,marts aranci morÃbas, amp;draconi marino cam vino adaerfatar, Anisims cum melle amp;nbsp;nitro inun^itar. Contra epinydidas ex aqua, Ãu^Uata vero amp;nbsp;aculorum ealigines cu mdlcÃmihter au» ribas ex quibas manat fames illinitur. DecoSH eias vaporÃsffitiifve, dentium auriumque dolores lenit- DecoPium cum paÃe dolentibus ocula obUni» tar- Pracordia, iednori, amp;Ãomacho dolcnti, ac lon^o tempore affeflo,cum cerato Cyprino tritam
ilHnstur-
C A P V T r. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
iHimtur. Itomacho autcmcumrofaceo Hibaflum. CumÃcif,nitgt;'o,amp;farina loliacea,aqua inter car tem,lienigt;fsq:fnbuenit, Preterca vefliariis arafjut inditum AbÃntbiumf'vcÃes ab erodentiarn iniurOf-feruat. Culices cum oleo peranfium à corforibm abi^t amp;nbsp;arcet. A tramentam librarium ex diluto dut temperatum, Uterat à murium erofone tue^ tur.Par eà etiarn fuccum hac omnia faccre,atta-quot; men infotionibus impnhatur,Ãomaebo enirn ob* e^,amp; cafitu dolores adfert. Seriphium vero fer fi,vel cum oryxa decofium,amp; cu meUefumptum, afcaridas amp;nbsp;rotundos lumbricos necat, aluum Ãr mulleuiterfubducens. PadempoteÃfraÃare cum edulio aut Icnticula decoSlum.Santonicum cadem qua Seri^hium poteÃ.
EX G A LE NO.
AbÃnthium adÃriftoriam, amaram,tif acrem fimul qualitatcmpofidet.excalfacienspariter amp;nbsp;extergms,roborans amp;nbsp;deÃecans. Proinde biliofs fetru humoresper c^eÃionem infemampropcUit, aeper vrinamcuacuat. Ma^ verb quod invenu efl biliofumpervrinasexpurgat.ldco cotentam in âVentre pituitamfumptum nihil iuuat.Sic nequeà in thorace aut pulmone contineatur: nam ad?lrine ^cns in co facultas, quam amara valmtior ef.
EX PLINIO.
Stomachu corroborât,amp; ob hocfapor dus in vi na transfertur-Ribitur decedum in aqua,exposé a iq ca
PLANTARVM HISTORIAE eamne amp;nbsp;die ref i^eratum fub dio : dccaflk fix drachmis foliorum cum ramufuu in cede [lil aqua fixtarUt tribus.Ofortetamp;falcm addi.Tritum, vt aiunt^raro invfu cftficutamp;fuccus exfrcffui.amp;is bituramp;madefadi dUutum. Exprimitur autem cü primSfernen turgcfiit,madeftclü aqua triduo reces^aut fccüfeptem dicbus,deinde cociü in areo Vafi ad tertio, decent heminu, in aquafextariü quadraginta qumquc,itcrumq; percotati!,berba os ieda,lente coquitur ad crafitudinem medis, qua^ liter ex minore Cëtaurio quariturfuccus. Scd bic Abfinthij fuccus inutiUsflomacho capitiq; cfl,c!im {vttralunffit illuddecolKfaluberrimummSflo maebum adftringit, bilemf detrahit, vrinam cit, aluum emollit,amp;in dolore Panat, vetris animalia p cllit. Malaciamftomach i amp;nbsp;inflationes cu exiguo Sili amp;nbsp;tiardo Gallico,addito aceto,difcutit.fafi= dia abflergit,cocofHoes adiuuat.Cruditates detra hiteS rutatamp;piperciamp;fale. Antiquipurgationis gratia dabdt cü marina aqua veterii fcxtario,fco minis fex drachmis,cu tribus fall',amp;mellii cyatho. iffcacius purgat duplicata falc.Quide in polenta dedere fupradiPlumpondus addito Pulcgio . Alij cotraparalyfn.Alq pucris folia in fica,Ãc vt amaa ritudintmfallcrët. facile thoracem purgatcu M« de fumptü.lnre^ morbo crudii bibitur cu Apia, aut Adiato, Aduerfus inflationes calidüpaulatim forbetur ex aqua.lecineris caufa cum Gallico Nart do.
C A P V T r. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4
dojienu cum accto,autfultc,a»tficef!im!tiir.Aii^ Udfaturfw^ ex aeete. Item yifco,cieittit ex yiâ no3amp; ntttris aranei tnorÃbt(^,draconi marine, fcer fienihui.oetilorum clarittiti mitltum cenfert.Efi^ fhoris cüpaffe impenitur , fugiUatislü melle. Aua res dus dececttim vaporis fuffituÃmanaut à ma^ natfanies,cum melle tritum. Vrindac menÃs dut tres quatsiérveramuli, cum GaUid nardi radice yna,eyaihis aqua 6. menÃspriuatim cum melle Ãtmpium,amp; in ytUcre appoÃtum, An^nisfubueâ nit eu melle amp;nbsp;nitro . Epiny flidas ex aqua fanat: Vulntra reeentia,priKÃjHam apuatan^antur im= peÃtum:prateredque capitis ylccra. Pcculiariter ilibus impenitur,cum cypria cera,aut cumÃco.ia nat amp;nbsp;prurits. Noneà dddum infebri, Haufios maris arcet in nam^ationibus petü: in^uinum tu^ more in vetrali habitu. S omîtes allicit olfallu, aut infioÃsb capite poÃtum.VeÃibus infirlum tineas arcet. Culices ex olco perundis abigit, amp;nbsp;furno à vratur â Atramentum librarium ex diluto dut temperatum, literas à mufeulis tuetur. CapiUum deni^atabÃntbii cinis,vnfruento rofaccoque pef mixtus.Mai inum,qued quidam feriphium voedt, Ãomacho inimieu.Aluum mollit,peUitqi animalia intcraneorum.Ribitur cum oleo amp;fitle,autin fari na trimeflns firbitione dilutd.Coquitur quantum manus capiat,in aqua fextario ad dimidias.
vim ABSINTHITIS VIRES.
lt;* iiif E X
PLANTARVM HISTORIAE
EX DIOSCORIDE.
Abfinthitcs vinumflomacho accomodatum eid, vrinam cit.Tarde concoquentibm vtUc:iccmaro(ii itidem^ejihriticit, amp;nbsp;rc^ia correftii morbo.fSibi non appctentibm, amp;nbsp;flomacho male a^^it, cgt; lon^ f eiecordiorum dijlenftonibm oc ùtflationia bm,rotunda lnmbricù,amp;âfnjipreÃü menfibm au* xiliatur.Contra ixia venena haufia, cofioÃusfo* tum,amp;â vomitionibin redditum prodeÃ.
CONFECT! O.
Variavini AbÃntbitu Ãtnt an feel lenes, vtex Diofeoride conÃare poteÃ. Optimum tarnenÃt,à tufa PonticiabÃnthij drachma oiloflinteo ran li» ^ata,in amphoramvini conUciuntur.Muflum de» inde mittitur, relifh vno vaÃsJpiraculo ne elfer» ueÃens foras exiliat.
APPENDIX.
Semen lu Santoniciiqued vt commemoratum eÃ,hodieû iricorum. men lumhricorum vacant,pracipuus hoc tempore ad lumbricos ex corpore pellendos amp;nbsp;enecandos vfus. efl.Pt Ã^nuinum cà , ma^a cjficacia cum melle aÃumitur tarn à pucrn,quà m adultis. Seri» phiu quoque aduerfus lumbricos à multis comme» Morsver» datur,eóquenomine Mors vermiüappeUatur.Sunt mium. nbsp;etiam qui lambricorum Ãmennominent.
DE ABROTONO.
C A P. I r.
Pro faemina abrotono abdnihium Ro
ni anum
C A P V T I r. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã
manum videtis pidura exptimere,quan-quam id vulgo fylueftrcmcypreflura J fimilitudine amp;nbsp;odore foliorum eiufdem appcllarifcribis. Quampofteaex Plimo chamrcypreffum pingis,quibufdam vi-detur abrotonumfÅmina. *!gt;«lt;â/gt;âquot;quot; tt^f^u.^Kt-oh,.
NOMINA.
A^f JtoVOV Gr^di,A.brotoniim Latin« nantie mttur.Officinx antujuH nomenrctinuerunt.
GaU« Auronne a^pcUatnr. Hecautem nomm Abrotoni « fibi vfurfiauit,vt Nicandriteftatuf interpret,d^ld. vndedi*
TiiÃ'f ï^iv gt;nbsp;à ^fà ïitfiù «57aAov tpiu.vilt;âta. dlum.
«MiafTtHj d'ici ilt;pu®rvxil etVûU. hlt;gt;cefl,quôd ciin(jgt;cciu tencrû, molle amp;nbsp;delicatü apparent, aut quodff-aue,acremvc amp;â difficile hà litüproffiret.
GENERA.
Abrotoaum duorum efl generum, veterum amp;nbsp;receatiorum omniumfententia, mai amp;⢠feentina. Pliniut lib.it.cap.y.mai quidem campeÃre vos cat Abrotonum,famiinam vero montanum . ' Vul* pttffylueflrcm cyprefftm, à fimilitudine £gt; odore foliorum eiufdem, nomenclature herbe frutidfvt vocat.Gallicè Cyprès.
FORMA.
AbrotoMim, quad mot appcllami(t,ptrmento^ AbrotonU fum , minute folw, minm album quà m feemina, mas. tenui femine ac numerofi vti A bfinthium. Semen autemnonquou« tempore produeit^fcd ad 5e^ ptembrit
Pr.ANTAR.VM HISTORIAE
ftemkris duntaxat menÃs initia, quo à JiU^mter ebferuabif temfore, femine pragnans effe comjx^ riti.Racete igilur ÃiÃiliKt/U^TioV in Diofeoride le» gituTihuK lef boni nonfulum 'octetum eedienm Ã-Abrotonu deiVerumctiamfenfufujfiagante .FaminaÃntex famina, eîb, arborit fpeciem habens, candicantibfK foliit, Serif hü modo minuttm circü ramulos inciÃs,florkâ tue reÃertm mÃummo auriÃulgore comates corym bos obtinens,odorats eMm cüff'auitatc quadam.
LOCV S.
HasfaÃim afud Germanos in bortss,amp; in cam feÃribus naÃeitunfamina Vere in colUbtn amp;nbsp;mon tibstsÃnaÃonlc frouenit.
T E M P V S.
floret vtrunque Au^Ãto. CoUigitur autem in autumno,fotiÃimum Seftembri menÃe : hoc enim temfore Ãemen,vt diximsn,frofert.
TEMPERAMENTVM.
Ahotonum ealidum amp;ficcum,inq; tertio ordi* neÃcu reeeÃiefoà med a Ãtum eÃ, id quod amaril tstdo eis(s,quamguÃufra Ãefert, facile monÃrat.
VIR.ES. EX DIOSCORIDE.
VtriuÃque Abrotonifernen feivefaftum,fir cru dum tritum, cum aqua fotum, non nià re fia cere nice Ãirantibm, ruftis,conuulÃs, iÃhiadicu, vrie na difficultatibus,amp;fuffrefis menÃbus auxie liatur. Potum in vino exitialium venentrum an» tidotum eii.Gumolcori^entibin itlimtur.Scifee tes
CAPVT II. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;
teilest Inflratum amp;fuffitum fugdt. Cum vino p»tum aduofin eorundern morfm^pecuUdritci au* temfcorpionum e^ phalagiorSfpndefl.Oculorum inflamatKnihm lü Manco coda, aut pane illitum Jùbuenit.'Tritum eu farina hordeacea decoibun.^; tubcrcula difcutit.Admifcetur irino Vnfftento, EX GALEN O.
No» infrenuè excalfacit amp;nbsp;deÃecat.Nam Ãue comam cum floribiufelicjua enim dus palea in* utilis efl')contufam vlccripuro illinat,mordax amp;nbsp;irritansvidebiturfluc co in olca maccrato, caput aut tenti em perfundercvoles, admodum calefaa cere roperies. Quin amp;Ãqui per eircuitum ribord bill capiuntur.cos ante inuaÃonem rigorum hoc 'Vo les conf icarc, minus vtique rigore concutientur, imo amp;nbsp;feil fus confeÃim vbi admoti fuerstipfum calfacereperdpit.Porro quod lumbricos intenmat pareH,nimirum quum Ãt amarum. Protium 'vero quad amp;nbsp;digerendi amp;nbsp;incidendivim habcat,Ãcies. fraterea abrotonum vflum calidum amp;Ãccum fa cultatc efl,magis etia quim cucttrbitaÃeca vfla, amp;anctbiradix.lUa cnimflcciihus humidis fr mul amp;nbsp;citrapblegmoncm caUo induratisprofunt, aeproinde maxime vlceribus iis qua mpudendoiü praputUs funt compctcre videntur .⢠at cinis Abro* toni vlceribus omnibus mordax cn^ac iddreo cum oleo tenuium partium,CicinoJdlicct, aut Kapha* nino,aut Sycionio vcteri,potiÃimum Sabinos, ad alopecia«
PLANTAIIVM HfSTORIAE tlofedM confert.iiarbam etiamfi^ius tardmfi que enafccntem cum aliquo Jiftorum oleorum eU* cit:feil nee minus iUisdentifemo maceratum. Ka* refaciendi cnim vim,eo quid tenuium efl partium tbtinet,amp;' mordax efl,amp; calidum. Abrotonüve* ri inimicumflomacho exiflit.
EX IâLINT O.
Vfrs efl amp;nbsp;filtis.fld m.tior flmine, ad calefa* ciedum,idco nemis vtile,tufli,orthopnoicis,'vrinie, torminibus,couu!fls,ruptis,lumbis.Datur bsbedum manualibus faflicuUs decodis ad tertias partes, t-x hisquatemis cyatbis bibitur- Datur amp;⢠flemen tuflum in aqua drachma pondéré, Prodefle^ vul* ua.Concoquitpanos cum farina hordeacea, amp;nbsp;o* culorum inflammationibus idinitur cotonco malo concofio.Serpentes fu^at. ContraMus eorum bi* bitur in vino,illin!turque. ^jflicaciflimum co tra ea quorum veneno tremores amp;fiigu5 accidunt, vt fleorpionum amp;nbsp;phalangiorum, amp;nbsp;contra alia ve* neiia, Prodefl quoquomudo al^ntibus ,amp; ad ex* trahenda ea qua inbarent corporibus ⢠PeUit inte* raneorum mala. Kamo cius,fl lübiiciatur puluino, veneremflimutari iradut:effïcacifimdmque her* ham effe contra omniavcncflicia, quibus coitus inhibeatur.
DE ASARO. CAP. irr.
Afarum feubaccar nobis per rastathefin Cabaret.
NO*
CA P VT in. ^7 NOMINA.
ÃCJÃpov Critcethfarum tätige dicitur. 0fgt; ficinis hodie mmcnretinct. GaSice du Ca» baret. Afaron autcm diSlü efl, quid in omatum Afaro coif non veniat, vel vt Plinius lib.i i-Citp.6 .inquit, diilum. quoniam in coronas atqueferta nonaddatur :vel quod manualibus fcelgt;is,qua odorisffatia gefian-tur,minimè foUtum fit inficri.
FORMA.
Polia bedera fimilia habet, lange tarnen mob liora,rotundiordque.7lor(s inter folia ad radicem furfureos odoratos, Hyofiyami cytinofimiles, in quo p:men acino no diftmilc. Radices multas,geni culatas,tenues,obliqHas,ggt;aminiperfimiles, longe tarnengraciUores, odoratas,calcfacientcs, amp;nbsp;Un* guamadmodum erodentcs.Caterlim hie admone* dum ejfe ledore duximus omnia Diofcoridis exëâ Diofcori* flaria hoc in loco defrauata effe, ferferamq; ha- ilij [â^^ bcrevel i:!Vmigt;riÃy vel ftlK^ÿT^ct,cum potins ernedatteu feribendu fit fJ.aÃCiHUTf^a,id quod partimplinij teflimonio,partim etiam indicefenfis ipfi eoproba* ri potefi.Plinius fiqnidê tib.! z.cap, 13. Afarum fic depingit: Pft hedera foUisrolundioribus tantum, molltoribusq;.Siquis vero ea dere ad iudicem fin fum referat, Ajarumj; cumhedera conférât, Afari certefolia neque dêfiora,nequc minora hederafe* Uis effe comperiet.quum Afari foliamaioramulei fint quam hederx . Proinde cumfalia hedcra itla*
rum
PLANTARVM HISTORTAE
rum cSfiarMione mitlto mim'ra.ÃnheiiidetiÃimum efl pro petK^xi^a. legendum e/Je izaAanür^ci, huienimirü ieêtioniadfiipulantibui Plinioamp;fen fut iudidOfVt dl Hu efl:ad toHu enim huim folia lo^ funthedera molliora.Acccdit quad ab vnadi flionc in alia facilis ft traftiu. Hisitatpirationi^ bui motuf,Aftri folia fj.«.Aix,KaT^lt;3l,hoe efl,molt Hora hedera foUis effe dixi,vt reuera etiam funt^ LOCV S.
Nafciturin vmbrofs locis,ntontibtti petifimum ^Jyluis:aJpcracnim maerdve amp;feca loea amat.
TEM P V S-
Bw anno,verc nimirum amp;nbsp;autumfloret ⢠Colli* gendum infne Au'^ifi^d die videlicet decimoquin to eim menflifVpque ad oHauum Septembris-
T E M P E R A M E N T V M.
Afarum in calefacicndo amp;nbsp;exiccando ordinis tertij exifiit,radicespotifimum dits.
VIRES. EX DtOSCORIDE.
Kodices Afari ealefariunt amp;nbsp;vrina mouet.lli* dropicis ^ifchiadicisdiuturnisprofunt. Ducunt meÃspoderedrachtnarufex cu mulfo pota, Pur^dt Edehori atbi modo.Kuptispratcrea.ronuii'fsjtuf flveteri,difficultatijpirandi, amp;nbsp;vrina conferunt. Cum vim potaferarum morlihus falutarc, Folio odflein^nt.llUta capitis doloribits, oculorum in* flatnmationibus,a^ilopis incipientibitt^mammis o partit tumcntibits, i^ibusj: faens p.oüint.Coma fomnum
CAPVTIIT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S
[omnum etlam canciOat. SicCratei/tthcrbariut de Afin fioditum rcl'quit.
EX G A L E N O.
Afiriradica vtdes fine,facultate Ãmiles radie cibiu Acori, intenÃores tarnen. ïtaejut ex üs^qua de illis frodita fintfiie facienda canicélara.
EX P L r N I O.
Ã^ardivim habet Afirum,ijuodamp;iffim allé ^Ht fihteflre Kardum appellant.
EX MA R, CO AEMYLIO.
V.fi Afaritm Graeè Valga^ dicla Latinè. Kac calida Gr fccavirtutis dicitareffe. Tertius cTl iliigradus,vt dicuntjn vtroque. Preuocat vrinam,fitatdque mcn/lruaparlât. Pïôcque modo iecoris medicatur fumptadolori, Hydnpicéfiue iuuat, fehiapm fu^athaufafee Et yulux morbis decodio fubuenit e us. (quêter. Dicituriêlcricum potata repeUeremorbum, EUeboriq; modo vomitu pracordia purgat, Sednon efi buius pu'^atio tarn violenta, Nec metuenda quidem,p fiat talites'ilia: De foliu dus tri^ntarecentia tollens, Adde meri tantum quo poÃint cunda retonds. Tota nolle mero facias macerentssr in illo, Mane terens.vinoquofuntmacerata refolue. TuisC oltssexcoêlssm cumpin^i came recents Porcina,prisis a^oto da fijftcienter, - - i Et fumatvim vult quantum fortis amp;nbsp;albi, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Sic
PLANTAR.VM HISTORIAE
Sic Afari Caecum colatum trade bibendum. Portibui amp;nbsp;ma^nis cfi bic numenufoliorum SuJficiens.reliquKjTt dixmus, e?l miiMcndm lux ta quod vires,ataf,amp; estera fefeunt^ APPENDIX.
Pixtuium in quo Afirum decoflum efl, fe» ca^ut lauctur, cerebrum roborat, amp;nbsp;memoriam. SuccM etiam dus cum Pompholy^e, caligantibut oculis confert.
DE ACORO. CAP. III r.
Acorusofficinaruiiijgladiolus aquae vut* godicicur,florelutco non vtendu3gt;ied jndicuj vulgó galanga maior quxverus effe Diofcoridi Acorus videtur.
NOMINA. ^^gt; tv4A»i^f«'' AKofovGrace,Acoru Latineafi^eUatur. Of» fcinisnomcnretinct.Gallicè flame baftat« de ou glaïeul de Riuiereou de Mares voca» tur-Acora aphrodiÃam quafi veneream Greci edit Vacant.ApuleiM,quicunque iUe fuerit,in comme* tarielo quod de aliquot herbis Ãeriptum à fcreli* quit, Piper apium dsdiamfuife banc herbam te* fatur,quid ea in alueariisfu/penfa^nunquam dif* fu^iantapes,
FORMA.
Telia iridis babct,angHÃiora tarnen. Radices no difimilcs,implkatas,nequc in replum cnatas,fcd obliqu.-u ,amp;in fupcrfeic cxifcntcs,^eniculu feu -e. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;intemoditj
CAPVT iirr.
intemodiu diflinclM, fuhitlbM,^flu acres, adore non in^MM. Pra/lae denfam, candidim, non ca^ riofnm,plenum amp;nbsp;odoratum,cuiuÃmod( efl in Col* chideamp; Galatia.Ex qua fane Diofioridis defcri* ptione faits liquet,hcorum noflru,quo hodie offici* Acorum na vtuntur,etft no veruflt,tarnen aliquamfaltcm officinaru Acorifleciem ejfetïridis enimfolia obtinet, an^ no ifl ve* fliora tarnen. Radices quoque flmiles, implicatas rum aco* amp;nbsp;inuicem adnaias,non in reflum.fedin obliquu rum. tendentes:non inprofundo dclitef:entcs,fid inflt-paficie existentes,amp; modico ccflitc testas .⢠deni* que^eniculis feuinternodiis interceptas. Kcq;ctia in colore ab eo que Diofcoridespin^t,variarc vi* dctur:noflrum enirn AcorS nonraro irSoA^âw^, hoc efl,Ãubalbas flu candicantes radices habere co fpicitur.Accidit autem vt 0 rubetes intus habcat radices,qua tarnen ciim candicantes pafirn inter* currentes venae obtincant, refitfubalha did pof funt,quod nimirum neque vere rubefcant,ncq; cd* didum etiam prorjus colorem rcferdt,fed eu potius qui ex rubra el^ cadido mixtus fit.Catcrum radi* ces Acori qua intus candicant ,foris vtplurimum fubrubcnt.lïinc efl quad Serapion in Acori dcfiri* ptioiie Diofcoridis verbareferens, ittoA^HiSf di. ftionem ita verterevoluittl-t color radicum exte* riortedit ad rubedinem . Proinde qui bac fola ra* tione,quad Acori radix intus interdum rubéfiât, mouentur,Vtdiuerfum noflruniprorfusaDiofori* b dis
PL A NT AR VM HISTORIAE dis trcddnt,lt;i non vtuntur ar^mcnto quod tanti manie tiÃt, ft quad conantur,fciÃHitderc aliis fop Ãnt.Cümim nioÃorides Acoriradioes VITOÃ^J-KiSf Ãoe cfl,albicantcsfaciat, naÃer certe nunqua non tales habere deprchenditunvcl enim fere caâ dicantes funtyelfubt ubentes,quM etia vno\amp;l^ KBf relié did faÃe iam ofledimus. Porto quanuis edorata nonÃnt eins radices, tarnen nihil obflare faÃet odor,quo minus noÃrum verum eÃe putarer mus Acoru,quum abunde eiÃet illHm,haud aliter quam colorem,à cumtu diuetfas regiones in eadem fapeherba mutarià non eÃet aliud, quod vt dia uerfum certo crederemus nos vrgerct, hoc nempe, quodnoÃri Acori radices ^uÃuacres no pnt, quod tarnen omnesveteres vno ore de Acoro aÃirmant, fid potius adfiringentes.Qiÿiproptcr eÃtotafieri deficriptio idi refiodcre videatur,tarnen quia acris nö efl,vires calquas veto Acoro tribuunt Veteres, habere iw potefi : vt hoe nomine vehemeter errent qutafiolis deficriptionibus tantu pendent.Nee mp nushallucinantur oÃieinx qua ad vrinas mauenâ das,aut menfis cuocandos, lienefive minuendos co Vtuntur. Perperd etia Diacori copoÃtionem ex coo dem coÃeiunt. Curent itaque vt verum Acoru haâ heat,quod ia in multis Cadix oÃeinis proflarc pu to-Nam.radix ilia qux a nonnuilisfieplaÃarjis nuc fiub nomine maioris Calata veditur,fl catcra etia rejpondeant, baud dubic radix ven Acori efl . Er de bent
GAPVT nil. lO' tiebentfcjilaÃarü ca vti, ejnctics in copo^tienibm tncà icar/icntorum Anrifit metio,pracfiue autan in Diacori comfoÃtionc apparanda^eitiod bac caa lefadendo eonnéUoncmÃemaehtfupra modii iu^ uct.f.t hec eb confidcntiugt; faciendum eÃe hortor, ejuid Cald^am maiorem Vtii Acori radieem tÃe exiflimci^niculiicnimfatctiforisfubrubrajntut faba ba,gHÃuacris,odorc ni ingiata,vthocnoïc il la tutè ^Ãne errore ojfidnapro Acorovtiqueat.
L O C V S.
Afulciui locu cultis, fratii ac hortis nafei, ra-ram que inuentu herbam hanc tradit^NoÃrü Acor rum iuxta amnes , amp;faÃim in aquoÃi amp;nbsp;fatua frtbm loeit frouenit.
TEMP V S.
Icxitur radix Acori aflatit inilio, amp;nbsp;feeatur ia ymbra difftahbtn frufis.
TEMPERAMENTVM.
I» calcfaciendo amp;nbsp;dcflccando tertii efl ordmit, KoÃrum quidem dcÃccat,at eitra ealefadtonem. â VIRES. EX DIOSCORI DE.
Acori radix calefacicndi vim habctd^cccdum t:tu fotum,vrinam cid Prodeà latcrit,thoracis amp;nbsp;iecorit doloribus.torminibuf,ruftis,coiiuulÃs. Liea nes mmuit.V rinaÃillicidio,amp; vrnenatorü morÃo hucfubucnitAnfeÃu^queadmodtim lris,ad muiin hiiavtihs eÃ.Succutradicis cabinesocuorudif tutitlt;Antidotis fraterta radix vtiliter mf:ctur.
b ij EX GA*
PLANTARVM HISTORrAE
EX GALENO.
Acori vtim»r radice qux^flu ams c/},amp; mo-dice Amarafodoréque non iniacunda. Hinc mani* feftum eà hnnc facultate calidam,amp; conÃüentia tenmum fartium eÃe. Huie confentancum eà ,vt Vrinant moueat,amp; lienes induratos iuuetttd core nea membran^e craÃkiem detergentÃmul arque extenuet. Ad hoc autem melior eà ipfiusfuecM, Omnino vero ÃcciÃcim eÃe darum efl.
EX PLINIO.
Nis eiefl ad calcfaciendum extenuandilmque ejficax.contrafufl-uflones amp;⢠ealigines oculorufuce cociufllempotOiContrdqucfcrfentcs.Peftorisdoloe rihui fubuenit,amp;' ideo antidotis mtfletur. I eelnori medetur, thoraci quoque amp;⢠fracordiis, Vrina di eilte deco fium,amp;omnia veÃea vitia fanat.Tefliu tumores radix décoda in vino, tritaque dtquot; idita miré difeutit. Duritiae amp;nbsp;codedioncs omnes fanai décoda huiiu herbaÃuuentibuf.ContuÃs amp;nbsp;euer* fis fata duobus abolis in mulà cyathis tribus radix frodefl. Acoron quoque vtile ed interioribui fa* minarum morbis.
ACORI OFFICINAR. VIRES.
Acon asâ Guflus abundè monflrat eine radicem immens dulterini famadflringendi facultate obtinere HineeÃqubd facultas diuerfimplanè à vei-i Acori radice vim fortita fit. ^éi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Nam Vthac tenuium eflpartium fir facultate ca
lida,atquc adeb detcrgit,extenuat atque difcutit: ita
CAP VT V. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tr
îta tüa conÃfientia cra/farum partiitm,ac facultas *'â fiâgi^â* co»flri»^it,dcnÃat, cogit amp;nbsp;contrahit-Quare vrina non cit,vt 'va iim Acorum,ncc meCes euocat,fidfotimfnpprintit. San^uinem etiavn* dccumjae manatem cohibet.Proinde rcfle Pade--fiarü author Ccribit, cum gui fecü Acori radieem ^Tlct,a nuUofan^uinisfroflunio corrifi.Pt ex relt;â centioribus aliqui hanc facultatè Acori nosirt ob^ firuarunt,atque binc adeo tradunt ciuifuccü i^t exprcÃiim,menfes nimiumfromanates confirin^c-^ refofje, idquod cote de Acoro affirm are vaniÃri inü erit-Ex iis itaque inteUigentiafepla/iarij, quit yfas noÃri etiam in medicina pt Acori: nee comité tent,yt fanatici cuiufdam,qui nuf er Morofhrasii impudentis hominis fcïiilcntifimas nagas amp;nbsp;m^ eptias tegcre,atque adcoefisiola aliqua operiU* lists temerè prafxa commendare, acpra ido mon* Tiro reliqttos omnes medicos, à diisplacet, conte* mnere auÃts efl,conÃlio obfccuti,hocprorfits abU* dant, dim illitts immenÃtÃt adÃringendi, quod dcmonsirauiniusÃacultat.
DE ALTHAEA. CAP. V.
Althæa, vulgo Bifmaluadicitur.
N o M I N A.'^»gt;* ÃoârnÃ-)Ãs^. âial-â-leâe AA^eda, H l^iirsfjs, u i^urMt Grace : Al*
thaa-Ebifsts,} hifus Latine dicitur. Offici* Eifmalua na,quaytplurimumbarharis vocibsts gaudcnt, Maluaui* LiÃna!ud,}Aaluauifium^CrÃmpliciter Luifed no* fetts.
^ minatst.
PLANTARVM HTSTORIAE
minafM tJiiM^fciaatem vox comtlâttt quot;ft,ex mal* ui irim rum amp;nbsp;euifto com^oftta, cju tfidicat ali* tjuis M.tâu lt;elgt;i('cus,ljoc nomiae iUam ah aliis mal* tiis, jua fan's multa Cant/r-c^as. GaUicè Guim-Althea m tinted , Althaa ven à multipliciremediorunt Vndc di* fotc^ase amp;nbsp;vftt,vcl vt ?lmiut aie,ah exrcUratia éla, cfféiT-ui nominata eft. Siquidem iK^MOt CrMS idem valet, aeftà medendo medicam ftmolicitcr dieai.Nam aASotlveiv iUis mederi ft^ifirat, aAâ 9 of verö remedium amp;nbsp;medicinam,
FORMA.
Sylueftris Malua^enus ell,cui folia vtCyclami* no rotunda,lanuvinoft,flosroftccM,caulis euhito* mm bi»ùm,radix lenta V!fcoCaf,intiu Candida.
LOG V S.
Loch humentibus.lâinoaubtiftjue fandet.
T E M P V S.
Kadiccs,vt reliquarum ferè herbarum omnium inter autumni initia,hoc efl-,inÃne Au^fti amp;nbsp;Se* ftembrh menfliprincipio,larenda.Foliavero amp;nbsp;ftmen in aftatc-Florctlulio amp;nbsp;Au^fto menftb.n, TEMPERAM ENTVM.
Tolia lt;amp;nbsp;floret calidi amp;nbsp;fted primo excefufeu ordine. Spadices vero in princtpio fecundi,
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Kadix in aqua mulfa aut vim colla,aut per fe pota,advulncra,parotids, ftrumat,abfcelfui,ma* marum mflammationcs,fedis contufiones, inflatie* nes.
CAPVT V- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,t
rks,nenuifiim diÃmtiones,cjftcäx cfl, Siquhie dià cutit (^ maturat, aut rumjiit, amp;nbsp;ad cicatrice»» ferducit-Co^-a quo ditdum eà rnsdo, amp;nbsp;cum adi^ fc anferim aut /uillo.vel terebinthina fibada ad ftert inflamationes amp;nbsp;praduÃones gt;ti!iter admo n»ur.Dccoftu dits ide fraÃat, Ãeudasq; à partit rclifias cducit.Dectiflu radicis eu vinopotu, vri^ na difpatâtati, cahuloÃiru crHditati,dyÃcntcricis, ifchiadicis,trcmulis,amp;ârHptis Ãiccitirit. Dentium mitigat dolorem cum aceto dccoda, coduto inde ore, â ernen autem vinde Ãecumque tritum, cum aceto in Ãolcperunelum alphes exter^itX urn ace* to Cfo'eo inundu,a venenatorum morÃbiti prae feiuat.'V alet ad dyfmteriamÃanffdnis'rciefHoiie, amp;nbsp;a'uifluorés.Seminisdecofbum inpoÃea aufvie no contra omnes apurn amp;nbsp;minutarum feraru iflus bibitur .folia cum exi^uo olco, morÃbus amp;nbsp;ame buflis idinuntur . Addenfat aquamfub diuo radix trita amp;nbsp;admixta.
EX GALEN O.
Di^erendi, laxandi, phlc^mone leuandi, mitte ^andi,concoqucndi coclu diflicilia tuhcrcula.Por* ro radix dus amp;nbsp;[emen catcra quidempari herba quot;uiridi modo a^nt-verum tenuiorum partium,ma ^tfljuc exiccatodam , adhac ma^is eseterfiriam quam iUa facultatem oflendunt,vt amp;⢠alphos de* terrant,amp;flemen renum calcules confringat.Ka-dicis autem decoftum dyflenteda ,aluiprofluuio, b iiq C
PLANTARVM HISTOKIAE
{gt;Jansmis rtufUmivtUe efl,ncm^c cum äÃrin ^tntem quandam facultatem foÃidcat.
EX PLINIO,
Althaa contra omîtes aculcatos iftus efficacior 'Vls,frxcipuifcorlgt;ioiium,vcÃgt;arHm,Ãmiliümque, amp;nbsp;minis arand.Qwn amp;nbsp;trita cum olco,hacfer* unQi ante vel habentes ed,nonfiriuiitur.üiui ra» dixpracipuè conuulÃs ruptifqueefficax efl.Cofla in aqua aluum Ãfiit. Ex Vim albo Ãrumas amp;fa rotidaSiamp; mammarum inflammationes,amp;fanos in Vmo foliadecoSia amp;nbsp;idita toUunt.Eadem ari-da in lane décolla, quamlibct femiciofa tuft ci» tifimè mcdentur.ïïiffocrâtes vultieratisÃticnti» buÃque defcflufanguinis, radicis décolla fuccum bibendum dedit.Et earn vulneribus cum nielle amp;nbsp;reÃnaftem couulÃs,luxatis, tumentibus, amp;nbsp;mu» fculis,ncruis^rticulis imfofuit. Et aflhmaticis ac dyfmtericis in vino bibedam dedit.hiirum,aquani radice eaaddita addeÃtri fub dio,atque elallcfce» rc.Ejficaciorautem quo recentior.
EX THEOPHRASTO.
\âfiu dus ad rufta,amp; tuÃes è vino duld,amp;ad vlcera in oleo. Aliasà camibus cocoquaf,iii idem a^gretrare ac vcluti conglutinare fojje affirmant.
DE A N AG A LL IDE. CAP. V 1.
AnagaUis vtraq; in bonis frtqués.paruu-la,arboris tarnen babitu, taule quad rato. Mouton petit amp;nbsp;quatre nobis dicitur.
NO«
CAPVT vr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IJ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
NOMINA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
ANajidtAKlJ CrMjAnagallis Latine, officie
nis inufitata,Gcrmanicè Gauchhey l.oder Casicho Coimarkraut. (GaUicè Mouron) Hoc nominis heylGere forte à Cermanis inditum efl,quod AnagaVis in lie manisqua mine vcftihulifluffenfa maleficiorum introitufele yc diila. lere creditaflt.Eirdt quitiorflim^aUina flu Paf AnaraHis firinamvulffo diflam herbam,Ana^allida putai, âg fMo^. baudfecus atque ii,qui Auricula muris fro AnÅ flu rallie ^allidedcfiflamoftendunthcrbarij. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;na.neque
GENERA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Auricula
D»o duntaxat Anagaliidis effegenera,veterum muris, omniu teflimonio conflat,maremJciUcet amp;famie nam,qua fane nulio nifflorum difirimine diflant. Mae cnim funicco,flt;rminavero caeiuleoflore on» fficitstr. Proinde haducinariiuniores ac barbares medicos euidetiÃimum en,qui f Iura duobus Ana-gadidis genera conflituunt.
FORMA.
FruticesJunt AnagaUidcs farui, in terra iacene tes,folia in quadranguUs cauUbusfuÃlla habetes, amp;nbsp;modice rotudaad Helxines Ãmilitudinem. See mcngeruntrotundum.Konquicquam fane certius bac flrtf torum fiflttra reffondet : cum duplex fit in flore color,puniceusnimirum amp;nbsp;cierulcus, quae dranguli caules per terr am ffarf,folia no toto am* bitu rotunda,amp;fernen coriandro non difimile cire cinatum.Nonefl tarnen quodfle hums frosiratos .hos
PLANTARVM HrsTORlAÃ
hosfiutim intelli^lt;tf,vtfro^ftu mn fuppuüulent-t^am in ahnm ctiam fm^nt, non tnmm altius, quant ipÃatAi examuÃim piffura monfirat.
LOC V S-
PeJibus in aruis vineifijue vbique calcatur,nique quiequam nunc Ana^aUidc dejpedius eÃ,clim tame inantiqua medicina multm dusfuerit vCus. Liect autem vbiqueferè fnueniat, in vtiginoÃs tarnen latior. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T E M P V S-
Per xd itemVtriufque prouentus maximus eÃ, fotiÃimum autem rnenfe Au^uÃo . florcnt autem a Maio menfi vCque inautumnum-
TEMPER.AMENTVM.
Ana^aUidis vterque fixus caUdom amp;nbsp;Ãecam facultatcm obtinet,quod fiUicct externe poÃint. Errer qua Mutteres nanquc qua aÃeriore amp;nbsp;dccolurem à na runda dc= ^^'^^ ^^t^^accepcru tt,ad ieuo^ em nitoremq; mullus tc^itun ^t*â^fucco vtittur,vt hac rat one m are necefie Ãt, qui Ana^aUid.tf fri^:das amp;nbsp;bumidae eÃefiatuut,
V I il E S. E X D I O S C O M D E.
y traque mitigandi facultatem bahent, inflame mationes arccnt,furculos extrahunt,vlcera Perpen tia compefcunt.Succus ea- urn^^argariÃatus pitud tam capitis pw^at. Per nares infufus dolorem de= tium tenitfi m contrariarn narem iniiciatur. Ar-gema cum Attico mcUi cmcni{at,amp; oculorum ca-lignes iuuat.Contra viperarum morfie^renum amp;nbsp;iednoris vitia,cx vim potui prodcfl.lradunt nü-nuÃi
CAP VT VT.
nu^i cam ^ue camletiflorcm habettprociduamjc^ dem re^rimere'qua if er à (fttmcatmiHlitfi ct/ocare,
EX G A L F. N O.
Ana^aUis vh'aeiue»tam ca tjffa florem partt cee^ rttlct^miquam ca ejua [)f4niccum,adinc(ium extern ^cndi factiltatem obtinent-. (^etuhm eham calo* rem attraêlorium poÃ/dent, rta vt imlfa^os cor^ fori replant acttleos» Suceta ca u ex narib^a fttr^ ^at cade de caufa, Ef vt (ummatim dicatur, exk^ catorid citra mordicacionem facu^tatem babent^ ^udobrem vaincra glutbïdtjamp;^futrida adwaant»
EX P L f N 10.
Vtriafciue Otecus oatlo' um caUi^ncm diCeatk cam mclle,amp; ex ic7u cruo^'cm, amp;⢠ar^ma rabens^ ma^^k earn Attico meiieiwtSlus.PaifiUa^ dilatât^ C^ idee boe hf-m^ntar ante , cjaibas ^araeenteÃt fitjiamentorum ejnoe^ae oralis mcdentar.Sacctu ca futpM^at pemares infaCh , 'tavt deinde vi/fi coduatar.^ibitnr amp;nbsp;contra a a^aa facci drachma tn vint.Mtrnm,qnod feemin tm pecora vitant. At fidecepta fimiUtUâdincCflo'fccnhn tantum diflat) de^n^auerCfflanm earn qu^e Afyla vocatnr^in rc^ medio quarttnbEa à nofhns fe^ns ocnltts nnnenpa^ tnr.Pracipinnt al/qw e^ffnrk,antcfilk ertam, SnjJcr/ïh friuftjnam qi/icquid aUt^d loquantnr, tcrfalnta c tiofum^ cam^tancfnblatam exprimerct ita pracipuas eÃe vircs.^rinacient Ana^aUida* lecinori miré proa Ãnnt.cobibent quoi nomof vacant* Vtilci amp;nbsp;rece^
PLANTARVM HISTORIAE
tilm pUgistlârxcifiuè fenum corpori. Aaf recent^ ^ nbsp;nbsp;nbsp;^qiKVulncra tanta tradilur vis,vtfantcm oÃi* bus txlrahant. ^na^allis caeruleafroeiämtiafedis retro a^t,e diueÃo rubensproritat.
DEALSINE. CAP. VII.
Alfine omnis Mouron nobisdiciturjà baccarum finnlitudinecum folano.
NOMINA. l^inA'»amp;rt.n
^ttfis A AnvH Grace,Auricula murisLatinèiMof ^aliina, JiJS-fusgallina vulgo appellatur.Paucrina I tali* ce,lt;]uodpaueris,id efl,iunioribus anferibusgratii pabulu fimmittiÃret. Auiculas caueis iuclufof, cit faflidiunt cfiam,aucupcs hac herba recreatefilet.
Callice Mouron , aliis Morgeline Vocatur. Alfinc ettr Alfine autem difla efl,^uodlucos,qua Grad äh' data. nbsp;nbsp;(TH notninant,ncmorofaj;, amp;nbsp;vmbnfit loea amet. Auricula Auricula vero muris, quid mufculorum auribus wuris. foliafmilia haheat.
GENERA.
Quamuis Diofioridcs amp;nbsp;aid vnam tantum Al* pnen faciunt,nos tarnen tria eiujdemgenera , licet plura adhuc inucniantur, damns. Primumgenus
' AlÃnen maiorem vocauimus , quod feiUcet vera fit Alfine,amp;aliis maior,Gallicè Mouron nomi* nâ''a.*f,n.- nbsp;natur. Alteriusgeneris plantam Alfinen mcdiam
appcllauimus, Callicè Moyen mouron. Hac quod adÃorcs attinet, qui cceruleifunt, à deferi* ptione variat:eiufdem tarnen cum priore faculta*
CAPVT VIT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IJ
tis.Terti^generis herbam, Alwinen minerem Vodf^^y ^ââfâ'^^r/-uimus.Hlt;ee,ijnitlem,vt jgt;rima,^i(lcbrè Jcfcriftio* ni reJpondet.GaUicè Petit mouioa nmenpatur^ â
FORM
Cauliculis firpitrotundis^c ejuorügenicuUs exiâ Iesrnmulifgt;roÃlinnt,fi)liis Helxines mimribus,mi niiÃjuc hirfutis,florc cxiguo,candido ,firis berbar ceo.Hxc cum teneur cucumis odorem refert. No» autem iUam PeponismaturiiHcunditatcm,fidber baceum cucumeris odorcmfubolet-Porr» cum Dior feorides HclximeâÃmUem eÃe AlÃnen tradie, non de eaHelximeijuie vuige Parietaria ,fid eapo^ tius qux alia nomine CiJfampchs dicieur, intclU^ gas oporeee:hac enim folia Hedera baud diÃimh jjel^lne lia ohtinet.Adeo vtlüjuidi iam conftct,AlÃnencfi fi eamberbamejuampaÃm bodie MorÃumgallis na appeUant.Huc accedit quid facultaecs, vtex fequeneibuspatebit, quas vulgus MorfuigaUma tribuit,ab AlÃnes viribus nihil varient.
L O C V S.
NaÃhur in lucis,hortis, amp;nbsp;maxime in parietia bus,maccriis,opaclfque locis.
TEMP VS.
Xncipit a media byeme.AreÃit ante aflate me^ dia,Cum prorepit.mufculoru aures imitaturfoliis.
TEMPERAMENTVM.
Kefligcratem amp;nbsp;humefiatem baud ficus quant Ãelxineobtinet facultatetefl enimaquea eÃentia fiiSidaqi
PLANTARVM HISTORIAE
fii^iiifj;:c]uarc amp;nbsp;citra adlîri^iontm reÃi^crat^ VIRES. EX DÃOSCORIDE.
Ãlfine rcfii^crand^facultatcm obtinet.Oculom inÃammationiLus cumfQletaillitaconHmrt. Suc eus dus aurium dolonbus inÃiUatus frodefi. lu fniuerfum eadan lt;jux hilxinejgt;ot(Ã,.
EX GALEN O.
AdfiruentesÃhltgmo!!ies,amp; mtdiocria cryfi-felata com[gt;ttit.
EX P LI N I O.
y fus dus ad ceUcûimes inÃammatioKÃjue. f^um tmendat omnia ejua Kclxine ,ÃdinÃmius. iftphtris peculiaritcr imponiturdtem veredis gt;!⢠ctribufjut cum farina hordcacca.Succus dus au^ ribusinfunditur- APPENDIX.
f afdim facultatcs, herbis guas morfusgaU na 'Vulgo nominant, noÃri temporis herbarü trihuuti ^uèdfdlieet ad feruentes inflammationcs, ac eryo Ãpclatapropnt.Cminesenim, vtdiüum eÃ, refria gerant atijue hume-^iant. Uinc efl ijuod mimrem tdiqui Cermanorum FiebeikrAut focent ,quiit fcilicctfcbribus accommoda,amp; vtilis ft.
DE /NIHLMIUÃ.
d^ft^' raroddr^
^ri'^ ^aiut^
CAPVT VIII.
Ghanisemelum leucauthemü nomen nobis rennet.
Chryfantlicinn qnod pingij ; milii quod Klim non eà vifum.
Branche«
CA PVT Vlir. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Itf-
Eräthemiim quia vere floret in calcaris effï- t^t^ii^^tf giem.io anibiiu purpureuni,comueta nobis difla pingnui i quæ tarnen flötet mefsibus.
NOMINA'.
NÃtjUtf,« ;(^K/J.x£fiHAov Grxcè,Anthémis, Chnrntmeien Latine, o^icinis corru^to noâ mine Camomilla dicitur, Gcmianicè Cann llen. ÃGallice de ia Camomille.) Chamamelonejuo^ Qf,an,aâ niS odorem habeat mali,afgt;jiellant,idtjwd-de^n* fâfi^â j.,^ mo centre puttÃimum intelli^endumycnit. dicium.
GENERA.
7ria cius^encra,ÃQrihus tatum d/sfantiadnHet niutur.ïïi tnim amp;nbsp;fi intus aurei pnt, tarnen foris fer ambitum illis adacetfrlia ant candida, aut llUca,aut purf urea.Qua foris in orbim cadida fao liaobtinct, ca eflaua à Diofcuridc froprtè A^» Leucathe HOJl^ifJ-OV, G^uulgo hedie Camomilla vocatur. â,^â^ C}iia fero luids per ambitufoliis ciftat,ea hand dubie efl,ejua priuatim Diofcorides a fris fieri bul ^pt aaxblficv nominal, Germani aietcmpnlchrè chryfat^ ad Graca appcllationemalludcntcs, Goldtblii« tl,cmon. totn.GclconMcnfizreiciMnmcn,appellant. âIcrtiaJpccicschamameh, qua nimiril purpm ea ^rantbc* per orbem folia habet, nulla alia cTl nip ca quam â,f,,f^ hodic tul^s mediccru Confolidi rc^alë,Germani autéa fimilitudinc calcaris,eui ref onditfioPcu'us e.us hirbie,Cf à colore lepido rc^ioq:,qui afifbari
nunquant,
PLANTARVM HISTORIAE
nunqittm fitis potesf, R itterfporn vacant. Diot fioriJes pecitliariter »poj/ätfiov, co ^uo vercflo» ConfoliJa rcat,dicitradit.Triaitalt;juemvniuerfrm Anther recalls efl midis feu Cham£mcligenerafunt,quorufane pri^ tertia cha mum Chamamdon leucanthemon, alterum chas mamcli mamelon cbryfanthcmo,tcrtiu Chamamelon eras J^ecics, themon Diofloridi nominatur. De duobus primis gene ri bus neminem dubitare, lt;juin ver a amp;nbsp;legitim ma Ãnt,arbitramur, quad nihil in iis fit, quod Diofcoridis dcfcriptioni,quam moxfubiiciemus,no reflodeat.Tertiuforte ninuUis qui morofiw omnia obferuat,minime genuinu Chamameligenus ejfe videbitur, ideoif quibus fimus argiunentis amp;nbsp;cons ieduris impulfl, vt tertiu Anthemidis eflegenus crcdamus,necejfe erit oflederc. Potifiimum autem quod nos its hancflntentia pertraxit,est,qu!gt;d fins gula in Diofcoridis deflrip tione Uli congruant, ras mifcilicet palmum non exccdentesfiutleafs, mult tM ahst hahentes,parus amp;nbsp;cxsgui,capitula rotus da,aurea,foris purpurcis filiis,magssitstdigt;se in nul to alsogcncre amp;.utafoliis magis fsmiUbus circusts data. Deindefententiam hasse noflram confirmas uitantiquiÃimus codex manuflriptus,inquopiiht ra exquifitiÃime legalem dsda coflUdam refert, quam iis fane Verbis dcfcribit:herba efi quam quis ce dam MonacheUamfiuc Capuciariam voeantÃà ca a cullo baud dubie snonachorum , quern flores illisu ^^herb« referusst, nomen imponentes) Diifco. ides
Eranthemsso
C A P V T VIII.
iranthemon appeUat^ç^ efl vnaJjiccies Anthimi^ dis,lt;jua folia infiarCamomiUa babet,nigi'iora ta^ minsflore aule viola fmilem.Uac iUc. (Ribits os mnibus illtsd etia acccdit,7toÃ)äde hachaba fia» tentia mirifeè cotroborans,qMdvulgtn hodie me^ dicorum Confolidam regalem calcitloÃs, amp;nbsp;oculù frodejfe tradat,adco vt iUiia etia cöÃeflufn mulâ tos ex oculis laborantesfanaffe dicant.Atque hinc ftvt Ãudioà faÃim earn h er ba in fuis muÃis fine j^enfam habeant,oaslis hac rationecofulcre volen-tes.îïas autem omnes faeultates, vt ex/equetibut fatebit,Eranthemo fiio Diofiorldesctia adferibit. Quamobrem nihil certiuseÃ, quam Confolida res galem tertium effe Anthemidisgenus, id quad ars gumenta noÃra iam adducla falam eutneunt,
FORMA.
Kami falmum non exccdunt,f'MicoÃ,f equens fes alas hahentes,farui,tenues amp;nbsp;multi,cafitulit rotundis. flores intus aurcos continent, foris verb fer ambitum candidos, aut lutcos, aut furfurcos, foliorum Kuta magnitudine,
L O C V S.
Nafcuntur in affero ,,ficco, macréque folo, ^ iuxtafemitas atque itinera.
TEMPVS.-
CoUigunturvere in calidis fotiÃimü re^onibus,, innoÃris tnter affatis initia,hoc cÃ,iunio menfe, TEMPERAMENTVM.
J t Calefao
PLANTARVM HISTORIAE
Calefadunt (^ deficcant in primo ordine.
VIRES. EX DIOSCORIDE.' Vim habcittrariiccs, flores, amp;nbsp;herba calfacimdi, cxtoiuandifl.Potn amp;nbsp;injiflione mcnfles,fietm,calgt;â culos, amp;nbsp;lerinam fcUunt. AduereM inflettioncs, amp;nbsp;tennis inteflinidolorcs hibütur.amp;ileflnffiiÃs exo pw^Mt, amp;nbsp;iednorops medentur. Dccodo carum quot;veflex vitia fostcntnr^Eflflicacius ex omnibtts geneâ ribns efliC/uodflorem fert purpureum, cxtei tjque mninscxiflit,idj; proprie Eranthemonvoeafur. f^uod veri Leucanthemon amp;nbsp;Chryflantbemon cou yrnomm^nt, vehementinsvrinnm ciunt.Aegilopiis illitx medeMr.CommMducata orn vlctra fanand i^onnuüi in elyfleribsts exoleo vtuntur, terentes ipfles ad peUendosfebrium circmtns.Folia amp;nbsp;flores reponi tlebent,amp;feparatim contufa 1» pafiillos co^ formari.S.adix quoque ficcatur, amp;nbsp;vfupojeete in» terim partes ditas herba ,floris autradicis modo fnani:interim contrafloris duas,amp; herba vitam, alternis diebtts duplicantespondsts, dare conuenit» abere autem oportet in vino diluto mulÃ,
EX GALEN O.
Temtium eflpartium,qHamobrcm digerëdi,ra-refacicndi,amp; laxandifacultatcmobtinet.Efl ito» que Cbamxmelon teniiitate Eofla perflmiie, calo» re vero adolcifacitltatesmagis accedit,anima!ifa miliares,amp; teperatas. QiMproptcr lafitudimbas vtfi quidaliud,cofcrt,doloresq; miti^at. Pratcrea tenfa
c A P V T V11 r. i s tmfiremi'ttit amp;nbsp;laxat, qitxj; mcdiocrlter dm'âf funhemoUit, quxq; conflipatalandenfatavc fuM, Mrefadt^Ad Igt;^c febres qux citi'iivijccriiaUcuiits inflamationem infiflant, dijjahtit, prttfirtim qu^ ex humoribui bUilt;gt;Ãs,aHt cuM denfitate conÃÃSt-Q»lt;J de rc amp;nbsp;ab Ac^yptiomm papimtiÃimis Soli conficrata cfl, fcbriumq; omnium remedium putae tur.Verùm hacquidem inre à veritate aberrant: pilas cnim quas diximus febres fanare poteÃ, räà que qua iam concoda funt. luuat autem pulehrè reliquats etiam omnes qua melancholicafunt, aut pituitofa^aut ex yfeerii infammationepro^nata: nam amp;nbsp;harum remedium Chamamelum velÃre^ nuiÃimum efl, vbi iam concodis adhibetur : qua= propter t^ hypochondriis,vtà quid aliud,^ratum exiflit.
EX P LI N 1 0.
tiiedici vers folia tufa in paflidos di^emnt.item florem amp;nbsp;radicem . Dantur omnia mixta drachiâ ma vnius pondéré contra ferpentum idus. Pedit mortmspartus,item menflrua inpotu, amp;nbsp;vrinant ca'.culójquc ; inflation::, iednorumvitia,bi!cnt P*j^fâta,a^lopia. Commanducata vlccrum mas nantes in ore eruptiones fdnat. Er omnibus iis ge^ neribusad calculas eÃeaeiÃima efl, quaflorem purpureum habet, cuius amp;nbsp;foliorum, amp;fiuticis amplitudo maiufcula efl. Hane proprie quidem Teranthemon vacant.
cf
DE
PLANTARVM HTSTORIAE
DE ANETH O. CAP. IX.
NOMINA. .?i«6'
ÃNsäoiz Grace,Xnethum Latine aftpcllatnr-Nomen in ojficinit genuinum retinet, Ger-maince Dyllë,amp; Hochkrauî(Gd/Zà e Anet) nominatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
Anctlmm fifiiuicubitali froceritate affnr^it, multicanle, nimofiim, exilitate foiti inflaminisfe ne modum extenuà ta, lateoloflofcnloj/èmine lat» amp;nbsp;i]iiaÃfoUato,radicelignofa, nclt;i;adeà prolixa, vmbella fanieuHieui co^iatum quafigenut ,pro» fterÃmilitndincm videri fotefl.
L O C V S.
In hortisferitur : interdnm (^Ãtonte,fceniculi-tnodoprouenit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TE M P V S.
Lloret in aflate,Ãnnio f^ Iulio menfibttt.. TEMPERAMENTVM.
Anethnm adeb calefacit,Vt babendum fit ant ficundi ordinis intcnfi,aM terta remiÃi, Lxiccanf tium veto ordinis efl fecundi incipientis,antprimi finientis.VflumaMem tert^ turn ealfacicntium, turn deflecantium ordinis fit.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Ancthi aridi comafiminisj; dccofhim poti lac euocat.Tormina amp;nbsp;inflationcsfiedat. Alusim leuefi yuc vomitioncsfiflit.Vrinam cit. Sin^nltm lenit. Gculos hebetat,amp;^enitHramafiidue potum extin ^it.Decoclu eins mnlicribnsprafacatione vnlua laboraati-
CA PVT IX. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;15
lahorantilna adinÃdendum vtilc.Scmci» etufdem vÃum amp;nbsp;iUitum condylomatatoUit-.
EX GAâLENO.
Ancthum in olco dccoflum dij^erit, fidat dol»gt; res^mnum concUiMt etudes amp;nbsp;inco^ios humores concoquit. Vitenim ex co oleum, cuitts fropinqua pttem^eriesjms mouentibus,amp; maturdtibusvo» catis mcdicamentis,nià quatenuspaulo illis tü ca^ lidius,tum tenaiorumpartium efl, atque adeb di» gCrendifacultate fraditum. Vflum vlccribtts ad» modum humidis iUitum prodeÃ, potiÃimü iis qua inptfdendo confiÃunt.Ciua autem inpraputiofaut inuctcrata,iis probe cicatrieem inducit. Caterunt â viridehumidius cÃ,amp; minus eaiidum,it.iquc ma ^ concoquitficcojamp;fimnum conciliated minus di^crit. idcirco mihi videntur veterts coronis ex co concinnatis infympoÃis vfieffcâ
EX PLINIO.
Anetbum rucltts mouct, amp;nbsp;tormina fcdat.Al» num ÃÃit.Epipheris radices idinunturex aquavel vino. Singultus cohibtt fernenferuens olfadum. Sumptum ex aquafedat aâuditates.Cinis citts vua m faucibus leunt,oculos amp;genituram hebetat, 'EX SIMEONE SETHI.
Ad crafforum humoru inflationesprodeÃ. Qui* dam fane ipfum fomacho bonis efe, alij verb mi» Hime,dixcrutAlli quidem ad eists calidftatem, amp;nbsp;faiultatem qua bumiditatem concoquit,amp; fatsu c aj qui
PLANTARVM HISTORIAE quifuntinventiiculo diÃ:ut!t,rcÃicxerunt: ij vtro ad fubflantiam eii(i,qux cra/famm cà partit, cö^ toHu lt;iifficili!,amp; naufiofa.Ãleo incofdü diftutit, ^ jómnü conciliât. JnunflS tumorcs crudos coco-quit.lnflationes qaoque qux in Ventriculogenera« t»r,digcrit. Corpat ex immodito labore defatiga« t»ni,c»rat.R.enes vcro,vt quidam aiunt, Ixdit, DE AI ZOO. CAPquot; X.
Sedum maius nobis louis barba,minus mas.Triquemadame, hortéle eft acetariis cxpetitumialia duo fylueftiia quorum po fterius vermicularis nobis dicitnr calida multum heiba,non autem teneo aliud.
NOMINA. ^e«Sl*/(^*/.
fl f»ov Gracè;Aixpon, Sedum, Sepemiuum A Latinè nominatur. PoÃremum nomen offlci* louis bar« na obtinuerunt .Vulgo Touis barba, Gallicè ia. de la loubitbe dicitur,quodÃUicet nonnuUii lo cisplcbii animos iam pridem inuaÃrit opinio , non feririfulmine domum, in cuim tegulis virent Se« dum. Porr o Aixfion amp;nbsp;Sempcruiuum appellant, quod perpétué, tam aÃate quam hyeme virefcat, necvllisfiigoribus,aut cocli iniuria quantumuis figidaernoriatur.
GENERA.
^wfdc.a,.,l,ae«« Diafcoride fcque tes tria dut genera fiatuimiu. Amjion Primum Aisioonfia Sedunijnaiustquidfilia la« maius. dora habeat.Altcrum Scdum_miniu,quod Gracis '^dd.j^^.,^^,^^^,^j ^.y ^^f^â,â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f^iam
CAP VT X. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;to
ttiam TflSocÃlf,quia tcrfloreatiaanito.'vocatur, V ulffi V a miculariSjà Ãmilitudinc foliorum, qua Vcrnilcu^ rotunda fun!,amp; figure oualisyt vcrmiculosfutes, laris.
amp; Crafula minor nominatur. Huius iterum duo Crafula Junt frcncraMltcrum enim mas efl, quod nimirum minor, fioribus lutcisfle{latur,amp; Gallis Tnqueniada- Ainoon iaeaflâcllatur.Alterumf«mina,quodpallidis feu minus, candidis conflicitur fioribus . Tertiumgenus efi Tertium quad A'Koonfyluefire,abaliis Portulaca fyluefiris genus dut lllecebra minsts rcfle amp;nbsp;improprie dicitur. Aixpi^-Z-iqam portulaca fyluefiru diuerja ab hoc tertio Se= mueyor^ digencre herba efl , ntfito dicemut loco. tUecebra nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
autem nomen alia dibetur herba, qua Telcphion focaturyt in ciufdem hifloria docebimus.Komina Verb haegeneri ills indidcruntfducli errors eoru qui Portsilacam fylueflrem cum ra tio Ais^oo apud Diofcoridem confudcrunt,atquc adeb qua deben^ tur Portulaca amp;' Tielephio nomina, Ainoo temen afiignarunt.'Vt enim firibstsdluafaefl Portulaca fylueflr'it ab hocgenerc tertio Aisejii, ita etiam nos mine amp;nbsp;forma. Ã^are meritb reprehendendi funt qui duo hac capita fic phi temerc mifeuerut. Vuh gares herbarq Vermicularcm minorcm vacant, Galli Pain dâOyfeau.
FORMA.
S emperuitsu maius caules profert cubitales, ins Malus, terdum etia maiores,pollicis crapitudine, pingucs, âS'''^ÿ^ Viri^tes ,inCifitrtuCharacia Tithymalli c Hij inflar
PLANTARVM HISTORIAE
inflarhitbeMcs.'Folia^i»^uia,]âollic'K maffiitudh nc,i» cacuminc lin^utc fimilia,alia in terram rffu-pinata ,a!ia in capitc inuicem contrafiit, circulo tïl!n»s, oculifi^uram circunjcribunt. Minm Ai^pon caides ab vna radice exeuntes multos habet,tcnucs, foUis flews rotandiSjf inhibits,paruis,infimmo acumi* natis.^mittit autem è medio caulem falmi altitw dinc,vmbellam amp;nbsp;flores fallidos luteoÃ'e fuftine-yfl\a?^- të: X^apd enim hoe loco,vt alias fiepe,pro ù^gii accipieur,id quod ex Serapione etiam abundè co^ flarepotefl,qui hue Diefloridis loeit ita reddidit: cc Et habet vir^am in medio lon^am, eirea hn^tw cc dinem falmi fufer quarn efl eafitellum, in quo efl cc flos eitiinuiyflibtilu. Earn autem Semferuiui mi-norisJfeeiem quaflojculis luteolis Jfeélatur, dilut eidioris doehina^atia,marcm apfeUauimus. Al* teram verb qua eandidosobtinet flores,fieminam. Tertium Semferuiui genus/ylueflre diëïum,folio* la habet finguiora,ad Portulaeaflguram aeeede* tia,amp; hirfuta,breuioriq; eaeuminc. H« verbis ex* quifite admodum DioCiorides ö* Plinius tertium Aixpigcnut,quod vermieulare minorem hodie af* fellaltt,delinearunt. Habet enimpinguia admodu foliola,ad Pomslaea fylucrfris forma nonnihilae* cedentia,hirjuta,amp;breuioriquà m inAix.00 mino* ri eacumine.P.eliqua quafequuntur in quibufllam Diofeoridis excmflaribitt, manifeflè adulterina funt. Nequeiisflura habet Aldinum exemplar, amp;
CAP VT X. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;zi
{^ alit qitx paulo funtcttîH^ationt, LOCV S.
Maiits tntfiitur in montait amp;nbsp;tcflcù. NwnuUi antem in tefiit domorum conferitntMinui Aixfoit in min il amp;nbsp;{ictris^macerUi 'vinearum ,farietibâflt;t que frouenit. Tertium inpetroÃs lacis ,jiqiulclgt;ris VntbroÃs,offidonimqucfaÃis, T EM P VS.
'Plorêt tiaia amp;nbsp;lunio mefibus malus amp;nbsp;minus» quot;Tertiumautem^nus in Maia tantum flor ibus ara naturluteù.
TEMPERAMENTVM.
Ai^oon vtrunque,tam malus quirn mmusÃeflc* cat modicèjVehemeter autem reÃigeraiÃunt enim ex terti» ordine amp;nbsp;recela refiigerantiii. 'Tertium genus calidum eÃc,T)io/coridis amp;nbsp;omnium veteru teflimanio conflat.Guflus etiam minime réclamât: à cnimguflaucrisÃinguam vehementer vrif.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Malus vim abtinct reÃigerandi eitâ adÃringedi, Conferunt ad eryÃ^clata,hcrfetas,nomas,oculorii inflammatienes,ambufla,podagras,folia per CgO cum polenta illita. Succus veto cum polenta eiv roa Ãtceo,capitiin doloribus infunditur. Daturaphaa langio morÃs in potu diarrhoea laborantibus, dya Ãcntcricisq;. Teretes lumbricos cum vinopotus cx^ cutit- Subditus inpeÃo, muliebres fluxiones ÃTfit. Succusetid lippicntibus à finguine vtiUter inuna Sââr.
PLANTARVM HISTÃRIAE
^Hur. Minoris folia antcdiâlo eandcmfacnltatem habent.'Tcrtiitmgentti calfaciedi vim habet,acre, amp;nbsp;exulccräte. Cä axungia iUitu,ftrnmas difcutit.
EX GALENO.
Scmpcruinumvtrlique tarn mains quam minus deÃccatquids modice,quSdoquidem amp;nbsp;mediocria ter adfirin^at,omnis alterius Vebcmetis quaUtatis expcrs:quarc in co aquea effntia abundat. Hefri* ^atmm mediocriter,idcóque ad eryfpelata, hera fetas,amp;afuxione natas pble^onas prodeÃ.
EX PLINIO.
V triufque vis cade ,perfiigcrare amp;nbsp;adÃrlngca re. Medentur epiphoris folia impofita, vel fucetts inun^lus.Partant enim vlcera oculorS, cxplentq;, ti^ ad cicatricempcrducut.Palpcbras de^lutindt. quot;Eadem capitis doloribus medentur,Ãseco Vcl folio temporibus illitis,A.duerfantiirphalanfforum idlh bus-oconito veto maius Aiwum pracipue. A fora pionibm quoque feriri id habentem ne^ant. Mfâ dentur amp;nbsp;aiirium dolori.
APPENDIX.
Err««! nonparum hodie magna medicorum pars, qui Sedigenus tertiil ref igerare,aferere baud vc« rentur.'Et mirumfane cur ab eo errore illos Diofo rides mnreuocet.quidiftrte ait,hocipfum calefa-ciendi, tinexulcerandifacultatemhabere.Sedfor te non magnopere laborant, quid de hac planta Diofcorides tradat ; debuiffet tarnen erroris huius admet
CAPVT XL nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;il
ttdtnónuifjc CDS (altem ^rmamcaelm planta na^ menclatura. Neq; enim alia ratione M aurpfeffer noflrii Germann diamp;a efl, mfi quad in mûris pro* ueniat,^Ãuque acris admodum pt.
DE ARNOGLOSSÃ. CAP. Xr.
Phntago liaccdiplex omnibus nota,amp; lt;nbsp;quæ ipcciatim piætçr bas Arnogloflum dicitur,rotundioribiis foliis,Ianuginofïs, fefsilibus.vfu fiequétifsimo ofFicinarum Celebris. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
NOMINA.
APV(?)KWMquot;OV Cracis:Ar)io^lo(jHm,l'lanta^i-latgt;itUf w Latinisnominatur. Nomen latinum Plan^^ââ'*tp*-'^ ta^nis ojpeinx retinuerunt-Galiicè du Plantain, Germanicè SchiSzungéquodnomen Crxcoful ehre refpondetjdicitttrgt; Amo^offum, quad eiusfo* Amo^'op lia affsinx Un^uxÃmilimafint,apfellarMt Crxci./üm vnde Latini aute Plantaffnem,duflo aflanta voraba^ dictum. lo,nuneuparut.Sunttarnen qui à multitudinc ncr- Planta^. uoril,quibies quaà coÃis indorfoper lon^itudincm folia dus diÃincla funt,Polyneuron focant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Poly neu*
GENERA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ron.
Duo PlantaarnsÃsntgenera, veterum omnium Ãntentia^maior C?â miner.MaÃr^ua peculiariter ajeptenn qux infoliis apparct,coÃis,Grace iÃlii* ZÃ\^pov, id cf, Septineruiam vocantMinor, co quod cists foliaÃbris quinque tanquam ncruis di* ÃinHa funttZTWlinÃlgoVtid cÃ, Quinquencruia dicitur.
PLANTARVM HISTORIAE
Jicitur. Ojficinit, quonktm folium arSti ta définit in acumcn,amp;â velut in lancet mucnnemfafli^ia* tur,titnccolatam,vul^iuautem Lanceolam ap^cL* Int,quidfcilicctacuminntior amp;nbsp;lon^ior ef,
FORMA.
illntr»
iAaior,
voy.
tAiiKr Plantagean^ufliora, minora, molliora, leuiora, ^tenuiora folia habet,cauleangulofo, in teiraminclinato:florespallidos : fernen in fummis caulibm.Maior contra craÃior vegctiórquc,latiorc folio,betacco.PoliaÃquidem maioris Plantaginit betaceorum effigiem,nonalterius oleris referunt, qmdDiefcorides Kei;;^tiU/S^if dixit. Mamapud Athenienfes Ady^ou/oppro Ãctafrpefumifolet, à cuiusfolUs non multam Plan tag nca videntur ab* hoirerc.Mon itaquc olut intedigere potuit, cum in exprimcndafimilitudinefpeciatim loqui,non geo neratim conucniat.lïuiuó caulis angutofM,fubru-bcr,attitudine cubitalijà mediofui ad verticcm vf que tenuifemine circundatttf,flofculHm inJpica lu teu,nonnunquS herbaceu aÃetat, Kodices fubfunt illi tcnera,birfuta, Candida, digitali craÃitudine. Defcriptionesha Diofcoridis pulchrè piflura reo jpondent. Antiquus etiam herbarius eafdempro maiori amp;nbsp;minori Plantagine herbas exhibet,
LOC V S.
Maior in patuÃribus potiÃimd nofeitur. V traq; autem dreu fepc5,agrei-es,prata,0âlacHnofa loca.
TEMP V S.
Herba
CAPVT xr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ij
Hrrïirf (^flores in aflatis initia,Mait (gt; lunit menfibm,fernen fere ktigufto carfitur menfe, TEMPERAMENTVM.
Mixta fH tcm^eraturaplanta^o,habet enim qniddam aqncum fii^idumehabetvero amp;aufle^ rum quiddS,id quad terreum eÃ,Ãccum,fii^idum, I toque ref itérâtfimul amp;nbsp;deficcat, amp;nbsp;in vtroqut fccundirccejftuà mediis efl.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Vim habent folia exiccatoriam amp;nbsp;adÃringeni tem, idea ad omniavlcero maligna, clcfhantica, qua humorcfiatet,amp; fórdida,canferunt.Eruption nes faiiguinis,nomaf,earhunculos, herfetas, efinye flidasq; cohibent.Vleera vetera amp;' inaqualia ei» tatricc obducunt, Medenturdf iis qua Chironia nuncHpatur-SinutglutinatMorfibui canif,ambu» fis,igt;tflamatianibus,lgt;arotydi,panis,frofunt.Stru» nis amp;nbsp;a^lofis cum fale illita conferunt. Oluo co» (burn CU aceto amp;fale dyfenterids amp;nbsp;caliacufum» ftumfubuenit. Datur t^ in locum beta cum len» ticula coclu. I» Icucofhle^atia^oTt aridae epu» las in medio herba deeoeba datur-Comitialibits amp;nbsp;aÃhmaticis data froÃeit ⢠foliorumÃueem oris vl» cera continua eollutione [lureat. Cum creta cimo» ' liaamp; ccrufa i^ibus facris medetur. fisbulas irt~ fufus fanat ⢠Aurium doloribus Cbnliffitudinibua fuccus inÃillattis,amp; collyriis additasprodeÃ.Cin» ^iuis fan^itiolcntis,amp;fan^inem reiicietibits fo» tM
PLANTARVM HlSTOÃlIAE tus cofert.Dyfentericssfubterperaltfum imkitur. Ãibitur cotratabe. Aduerfm vteri firan^latsones in lana appanititrsitcmvnluxfiiixiones.Scmëcum Vino fatum aMflnxioneSiamp;Ãtngiiinis excreatio* nes fiflit.R.adix decofia coUutione. amp;nbsp;comanduca^ ta,dmtid dolores fedat. ^.ade cS folks in paffo ad Vefca reiiumj: vlceraprabetur ferüttres radices en tribus vint cyathis,amp; pari aqua patas, tertian nis auxi!iari,amp;' quatuor quartanis.Suiit qui radiâ ee è collofufpenfa adflrumas difcutiendas vtatur.
EX GALENO.
Quacunque medicamenta cum hoc quod refrk gerant vna etia adflringut,ea amp;nbsp;ad vlccra malk gii.1 omnia,amp; ad fluxioues,amp;putredmesprofimt atque adeo etia ad dyfenterias: na cly fanguinis c^ ruptioncsfiilunt,amp; fi quid aduratur refrigerant. Sinus quoqiglutindt.amp; aha vlcera recetia fimul amp;nbsp;vetcra.In omnibus ferè id genus medicamentis primas tenet,aut certè nulli fecudum efl Arnoglofi fum,idq; téperaturaÃmmetria Nd fedtatem ob^ tinct morfus experte, amp;nbsp;frigiditaten qua nodum obfiupefaciat,Semen eins clr radix fimilis funtfa-s cu'tatis,attamen ficcioris,amp; m'nusfrgida.Scme etiam fubtiliu efl partin,radices autem craÃioru, 'Et huius herba folia exiccata, hibtilioris amp;nbsp;minus frigida facultatis fiunt, nepe dijflatoex co ac digefo excremento aqufo. Hac rattone radicibus y.-d dentium dolotcs,iim ma,-Klucatcs,tun eollutioni»
CA P VT xr. 14 coltutionibus incotjuentei.Pr'tlcrca idl ttcinaris O renum objlrudiones non bas taiitnm adhihent,fid folia ijuaq; amp;nbsp;mnlto ma^b fernen: bac enirn quai damabflergendi in fefacultatcm babent,quant amp;⢠in berba viridi ineffefatis conUci fotef,verùm ab bumiditatis copia quot;vinci.
EX PLINIO.
V ù mira InÃccando denfandoq; corpore, cauter rqvicem obtinens. Nuda res aquè fifit fluxioner, quoi Graci rbeumMi/mosVoeât.Stomaebii comi boratPldta^perfcfumpta incibocum teteaUi caiic forbitionc, So umis medetur. Semen dus in vino tritum, vel ipfa ex aceto colla,aut alica ex fitcco dusfumptadyfentericis datur.Liebenis fado mala medetur trita.Vitiafedis tl)âattritus celcrrii me fanat.Px aqua mulft-duabus boris ante aceeÃi fonempota duabus dracbmis,tcrtianas lenioresfa cit,vcl fuccus radicis madefaâla vel tufa,vcl ipfa radix trita in aqua ferro ealefada, Ouida ternat radices in tribuscyathis aqua dederunt. lidemin quartanis quaternasfccerüt. Hydropicosfanatin cibo cum priuspanemficcu etmederintfine potu. folia podagras rcfd^e^dt,amp; in primo impctupoi da^x rubmtis,boc efl,calidx,conucniunt.Oris vli (erafuccus cmendat,amp; folia radicefauc comadu-cata,vel f rbeumatif no laborct os. V itio reiedioa nisfanq-uinis idem medetur.Pbtbifan fanatà bibai tur,amp; ipfa décoda in vino cis fait amp;nbsp;oleo à ^omn» matutino
PLANTARVM HISTOKIAE
Matutino refii^rat. Luxatii dolores amp;nbsp;tumores tollit folia tufa,addito file modico.fiflulis infufus fuccas auxilio cÃ. Saguinis profluutuÃÃitfernen, fi ore reiiciatur,fiue aluo fluat^ue feeminaru vice ro.SuccM vomentibusfan^uincmdatur.ContuÃs, euerfis omnib. modis ipfafumiturMedetur omniu generu vlccribus,peculiariterfimiinarKm,finum, amp;nbsp;infantium,igne mollita,mclior amp;nbsp;cum cerato, DE ALISMATE. CAP. XII.
N O MI N A.H'4A»'Hgt;i-^A.-,-
A /invullijn S'Ctumo^isviov Grac'e:Alifma,Dagt;
* * mafonium Latine nommatur.Sum cjuica her^ barn effeputent, quam herbarijamp;âvulgus nomi* VlaMago nant Ãarbajyluana,^ Plantaginem aquatieam: aquattea. nonnuUi vcro cam, quam multi paÃoralem fslu^ lam vocat.Prior Germanis Vuaffer Vuegrtich, â¬gt;⢠FrofchloffclfGaamp;ce Plantain aquatique) quodfiibcet inpalufiribus naÃatur,vbi fiequetes funtrana . Altera veto iifdem Hirtenpfeiff no^ minatur.Plantaginem autem aquatieam,eb natas les amp;nbsp;fimUitudinem qua ilU cum vera Platagme efl,dixerut:qucmadmodufflulapafloralcm,quód fin^larifcapo mdisfifiula amp;nbsp;logitudinem Cv efi figiem quadam vidcaturimitari.Qi^a veto noÃra de iisÃtÃntcntia,paulo poÃliadicabimus,
FORMA.
Alifma folia Platagini Ãmilia habet,anguÃlios ra tarnen amp;nbsp;in tora rcÃexajdcmijfaif.Caulis idi tÃi
CAPVT XIE nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;it
fît tenuis,fimplex,itlMudinc cubitum txcedente, *fgt;ygt;fi fimilis,capitula h abc s. flores tenues,Candidas amp;nbsp;lüiijuMentss pallidas abtinct-Kadices vtEl* lebori niffi tenucs,adaratas,acrcs, modice'quepin» ^uts.f.x qua quidem dclincatianefatis cofiat, neu^ tra herbaruquarumpifluras damas, efic Alifina, Ni herba qua bodic PlStagine aquatica vacant, no per omnia hifioria rejpodet.'v t enirn alia prat terea,radix eiusncq;odarata,neq;acriscfi.Altcrius ante,qua pafioralëfifiula nominauimus,ctfiradix odarata fit,minimè tarnen acris exifitt. Quiequid tarnen Iit,hai potias qua altera pro Alifinatc vtë* dam effe cenfico,f,ius cjfigiemfiuo loco dabimus,
L O C V 5.
Aquafaamat locajn quibus paÃim naficitar, TEMP V S.
In afiate coUigipotefi, tü enim fioribus abüdat, TEMPERAMENTVM
Calidam eÃe hancherbam falis monfirant r,o= dices,quas ams eÃe confiât ⢠AbfierÃriam ctiam quandam in fe faeultatcm abtinent.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Kadixviiius aut alreriu: drachma pondère eu vino pota, bis qui leporem marinum dettararunt, prodefi, amp;nbsp;quas rabeta rana momotderit, qulque opium haufeiut. Torminibus amp;nbsp;dyfintcrix perfi, aufeuin Dauca :gt;aripcndcrc potacenfert. Couub fisitidem ^Vteri fi racial iambus- Herba fifiit d aliium.
PtANTAR.VM HISTORIAE
itluum, menfis d»cit,amp; Ådemata iUita lenit.
EX GALEN O.
Damafinium aut A.lifima.De hac herba in ter^ th libro tradit Diofiorides^qiudradix eins efota dyfienteriMfitnet, amp;nbsp;alnum fijlat, atque Ådema-tamitiget. NoiWo en expertinon[»mns.QMd üntem conftitutos in renibns calcules aqua in qua décolla fucrit fota comminuat, cafiu experts fu^ mus. Ex quo liquet, quad abfieifioriamquandant facultatcm obtinet.
EX P LINIO.
y fins inradiccaduerfists ranat tsf leporesmarh tgt;os. Lepors marino aduerfatur in vino potiS. Strua misimponiturex aqua ccelefii folium tritHiVelraâ dix cum axun^otuÃa, ita vt impofita folio fuo o» fertatur. Sic amp;nbsp;ad omnes ceruicis dolores, turnon réfquequacutsq;ie in parte, DE ARTEMISIA- CAP. XIII.
Artemifia viilgiris nobis nomen ictinet. Tenuifoliam pingisqua matncanavnl go vocamus. Monodonii vero Tanace-turn fen Atbanafiamvulgodifta.Tage-lé veto que Ociilum Indicum vocamus.
NOMINA.
AfTtfUiTl a Gracis,Artcmifia Latins,Germa nis Beyfufz.Biicken.S. Johans gurtel, Sonnenuned gurret oder Greffer reinfarn ^Cadicè Armoifeottfherbe de laind 'eha) appeUatur.
CAP VT Xin. is
*plgt;eUMur .Ojficinxiâcterem afpeUationem rcth nent. i^omenhtrbx inditum putant ab Artemifta Artemi ft if yxorc MnufiUrc^ie, quisjibi hanc herbit adoptifs ynde di-uit^cuantc l^artheiiifftdeÃy'vir^ijalbjqttbdvir^o ida^ deaillinomfndcdcrits yocarettir, ^on deÃmt tpui ab Artemide co^ommata arbitrctititrjiptiodprii^ u/ttimfammaram malit, quib.âliUpri/J.lf, hoc esb, Tiianitprxefi^mcdeatur. Komen Cermanicum S ⢠lohans gurteljg'Ma/t dim ioanis xynam dicM, à ÃtperflitiofulK nonnuUif monachit amp;nbsp;mutierculis herba huiempoÃtü efl. Kafuerftt ejm no coroniu duntaxatjed etiaxfiihu ex ifla herba confeccrut, cjUiK tandem ini^em,qui in die ditto lonnni baiâ ptiflafacrOjinflnfftlii plateis yrbium fuccendeba^ tur,nefcio incite euetum^proicccrunt, baud dubie hne herba indejirto diunm loamum cindufuijf flfomniati. GENERA.
Tresfu)it,Diofi6ridetcfle,Artemifixflecies ejua , etiam hodie apud nos paÃim reperiimtitr. Primait^nmsf-'StbotncpvXAo{,LatineArtcnflflajMifolia dicipi^^'tttniÃa tesi.üä autem efl ejuaÃmpliciter hodie ArtemiÃa^tttifoUa. yeeatur.iluifu iterum duofluntgenera colore dun taxaidiÃantia:ynum caulcamp;floribttsrubès^Cer manis RotbuckejKcZ Kotbeyfufzdicitur:alte rum cadicas caute,floribus ycrè flauisyGermanici Vueifzbucken appellalur.AttwGracèAiâji^i^ Artemifla lt;{gt;vXAo{,l-*tinèyeroTenuifolianominatur:qubd tenuifolia quidemnuMVulgushodie Alatricaria,Cermani Matrica^ d q Mutet-ti^â**ââ'^ââ
PLANTARVM HtSTORTAE'
Mutcrkrant dxMcttram/GrfffrcèdelâEfpar* goate^quod vteri que maoice vocat,morbis mcâ Artenh dcatur.TcrtiaJ^ecia Artemifiamonoclones Jici* Ãa motton tur.Tanacetii corru^to nomine pro ta^etem bodie clonos. nominant, Cermitni R einfarn , quid filicis ferè Tamtce* JpeciemreferMamp;maquardripis nafcatur : alia turn. nomine Vamktiat,quoniam lumbricos è ventre Tnietes. pellat.Effe veri hanc berba aliqua ArtemiÃxÃif tu^^iretiyi^ifAri, ^-^j^ ^j^ bincetia co^are potefl,quid prima jpe* dem ,vtdiximu! ,nonnulliGermanicè GrofTen reinfarn vocant:bac enimnomcnelaturamanife^ Ãe docent, amp;nbsp;earn quamTa^ctem appellant Ar^ temifia eÃe co^encrem , quidfcilicet caiulem ba^ beatappellaeioncm.ïïuius baud dub:e generis est berba qua elc^antiÃimosprofcrtflorcs,^i^aryopbyb los Indes vocatos.nulla enim in re niÃfloribus,qui funt elegantiores amp;nbsp;lon^ maiores, ab bac noslra diÃat: odorc tarnen noÃrd banc etia vindt. ilinc ^^eeÃn}^,â^fp eÃquod Takelern Indicam appcllauerimus, Ger^ â^uan!cÃypt,i,â,^manice autem [ndianilche ncgelen.HZj.iotf»» berbis tribus conuenire Diofioridis deÃriptiones fa eile vnuÃjuiÃque ex Us qua paulè pià dicemus co^ ^^noÃct-EÃt aute ArtemiÃa genera ex maitufiri* pto codice,qucm ob vetuÃatem lubens dto,manp fefle coUi^ipoteà . Iscnim pidas ordine tres iam commemoratas berbas itaob oculos ponit,vt nemo qui nias vel fimel (altem vide rit,tse a^ofcat. Pia (cura accédant defiriptiones,amp; nomeelatura boa
CAPVT XIIT. 17
die etiamvÃtat-e.Primam enim A.rtemlpam,altca ram Lel)tolgt;hyllonamp; Matricariam, totiarn vcro Tastern,cjuo mmine Ajuilcuu vfuf cfliamp; Tanaquot; tetii appellat, ita vt nemo deincefs qiiin feraÃnt ArtemiÃagenera dulitarc debcat,aut merite foà Ãt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORM A.
PrimaÃecies qua priuatim ArtemiÃa dicitur, ^rtcmic fiuticefaeà hcrba,AbÃnthioÃinilis, maiora tarne Ã^â amp;pin^iora folia habet,qua ftperne ex ni^o vis refiuntfubter autem cadicant,a'ebro etia l eÃcla funt.Ples lUi tciiuis, (^ fernen rotundum. Altera, folia tenuiora obtinet,Ãores exi^tot,tenues, albos, amp;^auiterolcntes.Porro SampÃschiodorem eon» ficata cius folia amp;nbsp;flores referut. Qua étique de^ feriptio ita fAabicariam tul^o diH-am herba ex» primitiVl nemo non,nià talpa cacioi fit, banc eÃe alteram ArtemiÃaJfeciem videat.Prutieofa enim, herba efl Matricaria, foUis quamflt ArtemiÃa fropriè dielagracilioribut ,floribtts tenuieribsu, per ambitum albis, (intsts enim lutei cxiÃunt')^ra= uiter am vniuafa herba olentibtie.ïlallucinantur itaque qui Serapionis interpretem fecutiiDiofcori^ dis Parthenium eÃeputant,'vtfuo loco abunde deo Parthe* moÃ-abimtfs.Tertia piovC:tÃMVOt,hoceft,-vnicau- nium non lis difla , flmplici caule canÃurgit, foliu minutim efl Matriâ fafu.Qaulu infummofloribus lutti amp;nbsp;tenuibus caria, abudat.iïac odoris iueuditatepriore vmeit. Qua fane deferiptiopulchrè herbam Tanacetum appeb
d iq latam
P I A N T A. R V M Hr S T 0 R à AE latam hoclie,'lcliitcat,iMvttertiam cjfc artemi^x Jpecië ncnio dubitare debeat, aut piltê inre que^f, T.i^^tcs Xndica caide exitrgie ntbefiente, ntmitlis mitlttf bMchiato, fuliis trnitib.mitiutim fiiÃit,amp; ^dnitcr odorMif^florib. in Ãumno caulc lutd^, amp;nbsp;croci ferè eolorem referentib:^, ele^Mtia nullt al-teri cedendbm. 1 O C V S.
Prima nafeitur in aquofts, incultis, aÃteriÃjue locis. Altéra inhortis,lociiÃecii amp;la^idtfis. Ter^ tia in aquarum ripis, atqne vinearum a^eribut faÃm franenit, vnde Gcrmanicè appofito âvoca* bull) Keinfam vocatur. Ãndtca Ta^ctes non nià fita prouenit i» Germania.
T E M P V S.
Sin^tla jettera tria aÃate,potiÃimü cumvua matnrefiit,titnc enim abundantÃoribus, coininâ tur. Indien paulo tardiM in noÃraregione floret.
TEMPERAMENTVM.
Calefaciunt amp;nbsp;modice deficcant, amp;[unt,qujd ad calefaëlionem attinet,ordinis (ceundi:quod vc^ co ad reflccationem,aut primi intcnfi,autfecundi remiÃi. Sunt etiam modieè tenuium partium.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Px-calfitdut amp;nbsp;exténuant. Peruefafia profant ad infirm muhebreiflucendoi mefisflecundas amp;nbsp;fietus. Vteripraelafionem atque inflamatione iu= uantflapidesfian^nt, amp;nbsp;vrina fuppreÃionem tol fat. Herba ipfa into ventri illita copiofa mefis mo^ net.
CAPVT Xlir. 18 uct-Succta tiw cü mynhafubadtu dl'admotm, cxvtm elicitquxcunquc,amp; infeÃio.hibitur etia coma h mm drachmannn pottdere eorunde ducof domm^-atia . Si quitflomacho laborans Artemis Ãam leptopbyllon contudcritprobe cum oleo amy^ dalino,amp; veluti malaga confecerit, flomachoqt impofuerit,fanabitur. Neruorum quoque dolore à quit aÃiäluf fuerit,ac luteum eiw cum oleo rofia ceo miÃens inunxeiit,eurabitur-
EX GALENO.
Adrenum calculas mediocriter^amp;ad vterifio metttationcs propunt.
EX PLINIO.
ArtemiÃa priuatim faminarS mails medetur', Tandem qitoqucÃeum habentibus, nc^ant itoccre mala médicamenta, beÃidmve vllam, ne file qui^ dem.amp;ibitur amp;nbsp;haeexvino adumus opium. Ab ligata priuatim potens traditur, potdve aduerÃu ranas, Alb^atam qui habet viator, ne^atiw laÃt, tudinem (entire,
APPENDIX.
Praterdiflasfacultatcs vfucompertum eÃ,flu resTanacetipucris ex vino vcl lade datos, mirio Ãce ex ventre lumbncos pellcre,ideoq;Germanis herba lumbricorum,vtpaulo ante diximus,appel lata cà hac ArtemiÃa jpeeies.
DP. AP A KI NE. CAP. XII11.
AparincRcbulus.
d iiq
idOo
PLANTARVM HISTORIAE
NOMINA, ^-^----frf^iir-Omiiha^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;noUfilviijti ofitpoiKwu/^znot,» tpiX^ó^at
locarpts. A Woy GrM, Afarine Latiiiè, Klehkraat Philan* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ccrmaiucè. ÃCaUicè Gratcron) nomini^
thro^tos, tur.Ompbiilocarfos ab vntbilicifimiUtudinc, qaS fernen cimrefert,recte dicta efl.PhUSthrolios au^ tem V0X humanitatilt;,amorii amp;nbsp;comitatm idi im* pofita efl,quod blanda, comis, amp;nbsp;hojpitalis herba Ãt, nee aliter pratercuntiitm vefles apprehendat, quam folent amici amp;nbsp;boJpitaUores à fi difcedentes eomprehenfa veÃe retincre,autà id ncqueant, ali^ quandinfcqui. Quam appeUationempnlchrè Cem mani exprimentes, Klclgt;k.tiat nominant : cà c= nim illif KI eben, quad Latinis tenaciter adharec re. O^icina amp;nbsp;berbarij nonnudi AÃer^lam hoc die vocant:rcfl!Ui tarnen vna detrita litera nemic narent AÃernlam, quodaÃeritateÃta attin^ena tinm veÃimentis pertinadter hareat.
.tinnotac Errant qui putant Icgendüefle èpuptmi-tio, M^irof.na Diofcoridis amp;nbsp;Pauli exemplaria caftigatiora omnia habent ofecpctAin(tfpTTofj. Cui fanè leétioni amp;nbsp;ratio ipfa fubfcribit, efi fic nominata fit ab vmbilici fpecie.quam fru dus eius refert. Q^are cùm altera ledio ra-tioneomni deftituta fit.immcritó ab Orol-fio Hifpano Hermolau5,Marcellus,amp; Ruel-lius Diofcoridis interprètes optepaAiKVJp-Trof legen tes,taxantur.
ÃOR»
CAPVT XIIII. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;15
FORMA.
Kämuhi habet Ajiarine multos, exl^s, quita drangulos,amp; aÃieros.^oUafcr ambttum orhémve Kubia modo per intcrualla circumpoÃta.Tlores alf hos. Semen disrum, candidum, rotundum ,à meo dio,vmbilici modo, leniter coacauum. Ãp^a herba feÃibus adhareÃeit.
t 0 C V S.
Hafcitur infiumentaria q^o, aut hortis circa fepes amp;nbsp;maceries. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T E M P V S.
Codigitur afiate dumfeminepra^nans tÃ.
TEMPERAMENTVM.
Aparine modicè exter^t amp;nbsp;deÃecat, habétque nonihil teuuiumpartium: vndefatis confiât hanc aliquam etiam caloris in fi portionem habere.
VIRES. EX PIOSCORIDE.
AperinesÃeminis,caulium amp;fuliorumÃuectu cü 'vino potus,phalanpporum amp;nbsp;vipcrarum morÃhue auxiliatur. I nfuÃus doloribus aurium medctur.Vler ha ipÃa cum axu^ia trita confia,Ãrumas diÃeutit.
EX PLINIO.
ïjficax Aparine contraÃerpentes ,Ãemine poto ex Hino drachma:amp; contraphalan^ia. San^iinis abundantiam ex vulncnbui reprimunt folia imo poÃta.Succus auribus infunditur.
DE ACANTHO. CAP. XV.
Acanthus Branca vrfîna.
Acanthus Germanica nobis non vifa.
NO»
PLANTARVM HISTORrAE NOMINA. K»f«r6»tgt;
AKOH^otiHXHajIamp;K Grxcli,fiLCathui Ãue A« caittha Latinis didtur.Officine à Ãmihtuo dinc,quam dus folia asm anterioribus vrforu fie* iranca dibus habent,Srancam vrfinam vacant. A d quant Vrfna. etiam fmiUtudiiKmrcJfiicietes GcrmMi^Bentk.. lauu, oder Bern taiz, nommant, lUud nonpra* tercundum efefutam, banc herbani oUmetia Ko Marmara manis Mamtorariam cffcdiSlam: qua vox in ont* ^^^' nibus OiaÃcoridiscxcmplaribusdcfirauatacÃ, ac Diofcori* m ftlamolariamdetortaiquod dus folia columna* dis locus fââ, maximèCorintbiaruni capitulis infculfichaa entendu* für, quarim identidem tam feafi quam verhees ^^' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;marmoreJfilcndcbaiit.Antiqui etiam Acantho ^a teras fin^tbant.
GENERA.
Ã- t.-r^i-âIftiufj,,,^ Dua Acanthifrencra damus. Pumum quidem ^^^ii^^dâ- Acanthunt itaminauimsts,quod fcilieet dcjcrijitioni per onmin refondeat. Germants did* à i-igt;*fi)â'^â*âéilm^'*^ ^uellcliberokhuu. AltcrianQermamcant, quad nimirum in Germania officina amnesfro A* cantho hanc vfurfent berbam. Ccrmanii fmpli* citer IJctiiklauu vocaiur.
FORMA.
Volta habet muite qii.am LaUuca latlora, dn langiora, V.ruca modo incifitris diuifa,niffrieantia, finguia,lcuia.Caulcm lcucm,binüm cubitorÃ, dia ^itaU crafttudine, ex intcruaUis fub i^fum vfque verticent
C A P V T XV. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;50
quot;»ertlcem foliaUs qu buflamobhi^svc'.utlnucti^ mentis,aaileatis,cx qnibnicadidnslgt;romitu;'flos. Semen iUi efl oblon^nm, Inteiem,caput thyr^i ppc* de. Radices fubfitnt^lutimfa, mucofa, rubentes, lon^a , Hafbcniu niafcorules.Si autemveri A* canthi piciuram diligenterJpedïare volucrisjtnic defiriptioni prorfiis quadrate videhis, ita vt nuit la fit nota qua idi nonadamufiim refiondeat- Ne* que impedit quad Acantha (pinam fl^ficet, [pi* nofacnimamp; bac quidem herbu efi, Ccd molbbus duntaxat {pinis, ideéque à V er^Uo mollis Acan-thusdicitur. Germanicam tarnen Acanthum ad Diofi:oridis picluram nonpenitus accedere,eft cui* dentifiimstm. P a te fl tamcnlnprioris inspiajiulut etiam commodus ejfevfiis,ytex ijs qua paulà pbfl diccmus,patcbit.
LO CVS.
Nafeitur vera in hortis,pctrofis amp;nbsp;humetil ut locis.Gcrmanica in hortis amp;pratis indique.
T E M P V S.
CuOl^itur in asiate dumfloribus (^ femine a* bundat,Punio pracipnè (if luUo menflbus, TEMPERAMEN TV M.
'Polia Acanthimediocriter dipper einem faeu'toa te obtinet.At radix exiccatoria e/l,amp;leuitcr incia fin ia,(if tenuium partium. liane vim Acantho c* tia Germanico ineffe, ^flus abundè mottSlrahP» liaenim dus modicè amara,radix autfubacris eft, VIRES.
PIANTAKVM HISTORIAE
VIRES. EX DIOSGORIDE.
Acanthi radices vÃis amp;nbsp;luxatis idita frofint^ Potavrinam mouent, amp;nbsp;alnumÃÃunt- Tabidu, risptis,cigt;ijuitlfis,mirè vtilcs finit,
EX P LI NI O.
Radices Acanthi vÃis [uxatlfjue miripreftint, item ruptis,c«nitiflÃs,amp;âfhthiÃn metuentihin mâ cocT-x cibo,maxime ptifina. Podagris quoique idia nuntur trita amp;nbsp;calefafta calidii.
APPENDIX.
PlÃnoÃra Branca vrfina facies fi^lura Acanr thi non vndiqitaqne rejpodeat,tarnen dus radieem eandem habere cum Acanthi veri radice facultate eà cuidetiÃimitm.Cum enimguÃufubacris Ãt, nd teffe eà vt exiccetiinddatjeby tenuium Ãt partiu. 'Errant itaque noÃrx atatis medici, qui neglcfta prorfus radice,finis tantum vtuntin',qux quidem mediocriter difeutere valent.
DE SPINA ALBA. CAP. XVI.
Spina albahortenfis carduus bcatæ Mariae, fylueftris palatium leporis.
NOMINA.U''lt;gt;^i-^â(»^-
KotfSa AÃ/wJ Crxce,Spina alba latine, A Offidna Bedegarim fiu Bedeguar Pano Bede^uar nomine appellat, Germani VueMiftcl, Spina ab oder Steebkraut. (Gallici Chardron noftrc havnde daine,ou Chardron argentin, ou Artichaut dida. fauuage.) Idomcnherba hacab albis foUis feu lacieis
capvt xvr.
Ufleu maculisiquihiiifili^i conj^etfafunt,accepit.
GENERA.
Q^anuii Diofcorides Spins albs duntaxat vrut fai:iat-(^enu^,tammcümflures inuemantur spud nos herbs qua deÃriptioni reÃodent^ pinra etiarn vt iUimflatitamus ff!nera neceffe efl.Vnim itaque iÃ^Vt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. J^enus efl, quad hodie vuige Carduus Karis dicif ^HMquot; tur,Gergt;namsvero Maneodiftel ,oder Frau-Ucodiftel nominatur.KosÃinam albam hortene fern,quod nimirum in hortis tantum proueniat,ap^ pellauimus.Xltctitmgcnus^lueÃre cÃ^prexime ad^eh- hitik-DioÃoridis dclineationem acccdcns,ideóquc à Get* 'i^'y manis Vucifzuuegdiftcl vacatur. Cstcrum vi» dimus herbam pcregrinamÃecam, qus fylueïïri, quad ad formamattinct^pcromnia reÃondebat, qus baud dubii vera Ãina alba erat amp;nbsp;deÃriâ ptiani prorfus conucniebat.Picluram eius,quod via ridi deflitucbamur,dare mm potuimus.
FORMA.
'Folia albo Chamsleontifimilia habeGangHflioa ria tarnen amp;nbsp;candidiora,ÃubdeÃa,fubaÃerävc,amp; aculeata caulem bines cubites excedentem , digiti magni aut minoris craÃitudineÃibalbuÃntus cas uum.ïn cacumine eius caput eflaculeatum, Fchia no marigt;K no abftmile,minus tarnen amp;nbsp;oblogum. Flores pmpurcosÃn quibusflemen Cnici forma, fled rotundius, C^sdefleriptio invniuerflum quadrate videtur herbs qus vuige Carduus Karis appellat tur.
PIANTAAVM HISTOMAE
tur.VoliaÃqwdem Channelconti nS diÃimUia^an* ^TiiorajCandidiordque (albis cnim macuUs vndi^ que conÃgt;eTfa,vndc tam Cracum quam Latinum, adds etiam Germanicumnomen Vueilzdiftel,l't diximui,illi impofitum cÃjfubdenfiÃtbaÃerave, amp;nbsp;minime moliia, amp;nbsp;mirum in modu aculeata funt^itaâvt contre flat a immodicè pungant, Caulis eidefupra bina cubita altus,digiti maioris aut mi^ naris craÃitudine,ctinanis. infummo -vertiee E ebi no marina baud diÃimile caput aculeatum obtiâ net,Llores deniquepurpureos,in quibm fernen Cni coÃmUcjÃ'd rotundius babet,id quad ex Vtriufq; feminis collatione pulchrè deprehendes. LUsaccc« dit, quad facultates quM alba Ãdna Diofiorides tribuit,ÃmilesÃnt iis qua Carduo Maria à naÃris hedie herbariis aÃignantur,'Vt ex fequentibsts in» notefeet clarists.SylucÃriÃc quadrat deÃriptio vt nihil ma^is.Nani,ft catera omittam, radix deÃe» catoria cfl, amp;nbsp;modicè adÃringens, atque adeo ^f nuinae Spina aiba facultates abtinet.
LOC V S.
Ãapciturln montibusamp;fyluoÃs locis.ïJodie in hortispaÃimetiamplantatur, vtalia quada Car duorum genera. SylueÃre in lacis incultis amp;nbsp;arena fis prouenitgt; T E M P V S.
CoUigenda eà her ba in aÃatc dum femine pra» psans eÃ.Lloretautem lunio Cf Ãulio menfibus,
TEMPERAMENT VM.
Kadix
CAP VT XVH.
3*
Ka^x eita deÃecatoria cfl, amp;⢠modicè adflriw ^sSemevert) tenuis cjjcntix^ctcalid^ facultatis, VIRES. EX DIOSCOMDE.
Kndix huius pota,fangmncm exmantibui, fio^ machkis amp;nbsp;cceliacisprodefl.Vrinam dt.Oedema tis ilUnitm-, Decoclo dm dentes in dolore collnuna tur. Semen potnm conuttlÃs mfatttibus,amp;' Ã fiepen te demorÃs auxiliatur.fernnt etilem quad amulet turn exeo venenatas bedias abigat.
EX GALEN 0.
Kadix ceeliacis,amp; flomachkis Ãtccurrit^Saffü nis j^iecliones cohibct,amp;oedemata iliita contrat hit^ac dentes deletes iituat,à decoHo eim eolluaat tur-Semenpotum iis qui eonuelti(ntur,prodefl.
DE ASPARAGO. CAP. XVII.
NOMINA. C^cn^a^-^rity^^
ÃGardp^yot GrxccjhJpara^ latine voca j^o,^,.^ tur. Ojfidna extritapriore HtcraSpara^ o-usyndi nommaGGermani Spirgcu/GaHi Des afper. ^es) Sic autempotiÃimu altilis fitiuilfivc,dc quo nabis bic ferma efly nominatur, eo quad cauticulos hos,qui prima ^erminationcprodessnt è terrayprat. cipHos babeat.
FORMA.
E radkulis tbyrfusprimurn cxilk, caeumlne in torulos turbinaro,quod tandem increfcens cxplkaa tur in pra^randes ramos, quibus infunt folia caâ pillamcnti moiio, amp;nbsp;ytÃmiculi tenuata, qua per y ctuf at
PtANTARVM HISTORIAE
VetnÃate occalefcut in^inulas- VlarefunJitfat^ uulum^quo dccufà bacc£ dependentfrimum l'iris des,qua tandem maturitate rubefennt^feminihus refcrta,R.adicesjponffefa, lon^a amp;nbsp;rotunda,
LOG V S.
In hortis feritur amp;⢠plantatur, inq; nonnudh los cu lapidoÃs Iponte prouenit,
T E M P V S.
Tibyrfiprimum cum ver appétit emicante Dis ret,(pica turn cibis expetita. Kecentes bos tbyrfus lot in voluptatcm^la verterunt bcUuones.Hodie decoPlus in iure AJpararrus,aceto,file,amp; olco cons * jperfus map^no^la delcflamento comeditur,amp; in ; principum dcliciis efl.Semenfuole^itur tempore, nimirum aÃatc,
TEMPERAMENTVM.
AbÃcr^endi facultatcm habet Ajparapu, tdque citra manifeÃamaut ca'iditate, autfii^iditatem.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Afparagi caulicuâi colli amp;nbsp;comeÃi aluum mois lilit,amp; vrinam moucnt.?^adicum verb decoPlum, dijpcullati'vrina,re^ morbo correptis, nephriti-cis,iÃchiadicis:cum vino autem idem decoPlu phas Un^iorummorÃbus auxiliatur . Si dccoHumÃts per dente rctineatur,cius dolori medetur. tacit ad eadem omnia fernen etiam potum.Fcruntmori cas HCS dccoclum cius brbentes.
EX GALENO.
Res«
CA PVT XVII. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÃI
Rra« ac iecur infarflu libcrdt hJjMrd^ru, amp;nbsp;maxime herbaijiÃm radices amp;fcmcn. (:^namp; dentium doloresfanatficcitatis nomine,quam vel. maxime dentes requirunt.
EX P L I N t 0.
VtiUÃimus fiomacho cibns,'vttradit»r,^fparao ^hCuminoquidem addito iuflammationes flomao chi colique difcutiut. lidem oculu daritatem ad^ ferunt.Ventrem Icniter molUunt. Pestris amp;⢠fit-nâedoloribus,intcfliMriimque vitiisfrofunt. Vino concoquuntur addito,lumborum amp;renum dolores miti^ant. Veuerem flimulant. Vrinam dentvti'^ liÃinii, fraterquam quad veÃeam exulcerant.Ka dix quoqucflurimorumpradicatioue trita, amp;nbsp;in vino albo fota,calculos extwbat.Ciuidam ad vulo sta, dolorem radicem cum vino duld prof usant.-'Eadcm in aceto décoda contra defhautiamprofit cit.kjparago trito cum oleo pcrunclum pun^i ab apibus ne^ant.
EX SIMEONE SETHI..
AJparavtu olerum omnium maxime nutrit.Pro^ indefi quis dicatciusnaturampoÃtam eÃe media inter olera amp;nbsp;cartses,nottprocul à vero aberrabit,. propter nutriendi facultatem plantarü amp;⢠camiü, qua fimiliterfc habet.Vrinam quoque cit, ectâ olà Ãrudiones iecoris Ãfrenu apcrit:id quad manifc-Ãu ex eo,qubd vrina odorem infuum trauftnutat, vt Itunc qui aUquantulum dus cdiristt,fcntiant.
e Ãeque
PLANTARVM HISTORIAE
l^ccjue quâfixa aJmiicturiUum patim vrinxfaam qualitatcm inderanam amp;_rubca tinffomm à ma nibm cmtincatur, vriiMm m fnum colotcm traitfi tmitafquod paradoxum el tam effe vidctar,vt cx^ trinfeem imqtofitum â¢vrinamtingat. Afpara^i co« ticis amp;nbsp;renum afficHb!ii,qui à piMita froueniHt ^ auxilantur : fernen genitale angent, amp;nbsp;eelcrus qn.im rcliqua olera mfanguinem mutanfur. Men^ fis ciunt.Coriiis faâfitatienibsafuccuri'uiit: denti* bas^nfintfed no femjier Ãomacho boni Cunt, proâ ptereagaro amp;nbsp;oleo conditis, cum medioerita' eoâ fHfunt,iisvti oportet.
DE ANO NE. CAP. XVIIE AnoniSjbubus grains,amp; arrefta bonisdicic.
NOMINA. sp'uaMjSimfri.
AUligt;v'l!,H (ivavii Grads ; Anonis amp;nbsp;Ononis Latinis appeUatur- Vaigus herhariora Re« ^efa boâ Ãam bonis,quod in opere arames bouesfibinde Ãâ â quot;'â â⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fiat, nominarefilet. NonnaltiKemoram aratri,
S^emora ^,^^^1 altis amp;nbsp;duris radicibus in agrisaratrum re* aratri. nbsp;nbsp;moretur,appellant.Simt qui Aculedavocent.quod
AcuteUa. fuis CcilieetJpinis ingredientium pedes pungat f^i^ , o/fendat.Cermanis tdïuuhechelituncupatar,amp;
Ãebfenbreebj quit crebris inter folia aculeis, . baud ficus ac infiriimentumhocquomulieres lit num carminant ,amp; Ã eraÃiore purgant fiuppa, horreat : vel quod ligone ad aculeatam banc berâ bam eruendam amp;nbsp;extirpanda lum in altum agio tur.
CAPVT XVIII- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,4
tur, cgt;âfifi propagat.ofiHs fit. Equités Germait Stalkraut, co quoddecoflu dus meiere nequeut:^ tibus equis ojflr4tur,vocant.Einominis autem un^ tiquis efl feriptoribus, VM tantum lita'a mutata, Sunt enim qui Ononim, vt ThttphraÃus amp;nbsp;Ga^ lenus:funt etia qui Anonim, veluti Diofeorides amp;nbsp;Pln}ius,nemincnt.Anonis hauddubie à nonimtanc Anonit do,quod nullo iuuamine pollcat,diSba efl. Siquide curdifla. aratoribus inimica- efl,'Viudxque nimis frühes eji= primit,fuijq; aculeis nocet. Ononis verb, quid aÃ^ Ononis nos,quos Grad ovouf vocantÃcfe terentes ad illam Vnde. feabentesq: iuuct.Complurcs quoque Craü herbam fic appcllari prodidcrunt,qubd in eafe volutantes, Ãinis dusdorjurn libenter aÃricent amp;feabit. Of» ficinis prorfus ignota amp;nbsp;inufitata.
FORMA.
Kamos habet palmarcs,aut maiores.fiattieeÃs, fi equetibusgeniculis eindlos,cauls alarum multis, capitularotuda.Poha exi^a,tenuiaceu Letis,ad Kuta.,aut fanarti Lotif^s^uram accedcntia,Ãubhir^ fata,odorata,nec iniucudè olentia. KamuU acutas Ãinas,Ãiculis acuminate Ãmiles,(0lidasq:gcrunt. Kadice candida nititur. Theopbrapus toto caule fóliatam eÃe tradit,vtvelHti coronam ex internal lis totaÃecics reprafintet. Tlorcm quoque illi eÃe minutulum, e^mÃljqua nonyndiquefeptu firio bit.CÃMfaneÃnffilapulchripiciura revendent, amp;nbsp;Anonim eÃe hancbcrbam,quamKeÃam bouts e ij hodie
PLANTARVM; HlSTORIAE
hodie herbarijnominant, euidenter, nulla reda» mante Mta,o(lcndunt.Nam hac rames Ãsar^tfu ticejà s.palmo lon^iorestfiequentibus cii^os arti* cults à quibusfala fundutur.Cafitula excrit orbilt;=-culata,folia Lentis parua^ ad Kuta vel pratenfis Lotifi^ram accedentiajgt;irfuta,iucudum odorem expirantiajnter qua nocentiores, amp;quot;nbsp;miKronata eufitdis aculei quaf Jpicula fibri^ntur. Flosferè PiÃdUutiore micat purpura, in filiqua non vndia quaquefeptus.Kadix in ni^'o candicans.
LOCV S.
VaCcitur culto /ólo,pin^i,amp;e^lutinofi, praerr pue aute in Ã^tibus amp;nbsp;aruisjnimica a^^icolis,vi uaxq: Pupra modum. Cu enim altam latdmve na* ff a tellure fucrit,protinus in alluni a^tur,amp;âfins gulis annisfureuhs in latus emifiis.rurfifs anno pos flero deorfum verfits aPlapluribus ramis luxuriat, ideoj:runcanda amp;nbsp;radicitus extirpanda vemt.
TE M P V S.
Aeflatererminarc incipit,d fu^bus pofidtur, autumno Pui incrementifinemfaciens,^floret au* tem lulio menfi,amp; Aupuflo.
TE M P E R A M E NT \,M.
Ononis radix tertio quadatenus ordine excalfadti VIRES. EX DIOSCORIDE.
AntequaJpinofafit (aie conditur,amp; efl cibis^a tifima.Kadix dus calefactt , c^ exténuât, cuius cortex cuin vinopotus vrinam ciet^ calcules rums pits-
CAP VT XIX. j j f}t,cruftâfq«t abÃcr^t. Denda radix in fofia dentium dolorem coUittione mitioat. Uuitu decoa dum Jgt;otitm,bamogt;rheidasfaiMre creditur.
EX GA LENO.
Kadicb cortex maxime ytilb cfl, babens quif » fiam abflerforium amp;nbsp;inciforium. Proinde non ta» turn vrinat ducit,fcd amp;nbsp;lafideseonfim^it-Padcm facultatc (if crufiat confeflimdetrabit.V tuntur quoque ca ad dentium dolores infofia decoquetest t^y coUui decode dus iubentes^
EX PLINIO.
Kadix decoquitur infofca dolor! dentium. Pa» dem cum meUe fota, calculas feUit. ComitiaUbus datur in oxymelitc,dccoda ad dimidias.
DE ANISO. CAP. XIX.
NOMINA. rt~^
ÃK170V Grace, Anifum Latine -rocatur. Of» jicinis stomengenninum retinuit, Cermaniei
ADiiz.^CaUici tie 1^ AoK^affcUauir, GENERA.
Anifum caule,folio,flore,Afio far eÃ'c videtur-, G.auUm statique tenuiterfiriatum, rotHndum,mul tifqueramulis braebiatum obtinct. Poliüvbifri» mü cnafcitur.rotundll,/cd dcincefs Af ij modo difi fedusn.Plorcm candidum,mufcarionf'aniculi.âro» ta berba,baud aliter quam fernen odarata cÃ,
L O C V S.
Ex Syriaori^inem babet, iam autem fafissi t üj faiunt
PLANTARVM HlSTOUrAE
fttum in Cermanix hortisprouenit.
TEM P V S.
hutio ac luUo mcn^busfloret, femineque pme gitans cfl.
TEMPERAMENTVM.
Catefacit amp;nbsp;dcficcat in tertio online.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
AniJum invniuerfnm calefacit,exiccttt,S\tTTVisp refiim men/enlentia interprct.tbititr pro co quoi efl,facilè/})irare facit. OrithaUtum iucundiorem facit. Anodynumefl,dolorcmve leitat.Vrinam cit. Diffimdit. Hydropicispotnm ftim arcet. Pndesï ad venenata aninialia,amp;inflationts. Aluum, elf album faminamm profluuiumfiflit-Lacad marne mos elicit,amp; Veueremflimulat.Sn^tum naribm capitis dolorem fedat.Tritum,ciimque rofacco in^ flillatum ,aHrium medetw rupturis.
EX G A LE NO.
Anifl fernen maxime veile cfl,acre elffubamao ru,vtpropè ad Vretium accedat caliditate. Proina de elf vrinam cit, elf di^erit, atque ventris inflae tionsfdat. EX P L I N I 0.
AniJum aduerfts fiorpiones ex vine bibitur,a Pytisa^ora inter pauca laud ttum,flue crudumjfi ue decodum.ltem viride aridiimve, omnibus qua condiuntur,quaquc intimeuntur deflderatum. Pa^ nu ctiam cruflis infcrioribusfubditum.Saccis quo^ que additur.Cum amaris nucibtss vina cSmei^at.
Quin
CAP VT XIX. 3«
Quin ipptrn oris haUtum iucundiercm facit,fata« rem^: toUit maducatum matutinis cS Smyrnao,amp; meUc cxiguo. M.ox vino coUutum, vulta iuitiorcm fraÃat.lnÃmnia Icuat fitÃiÃm inpuluino,vtdor mimtes olfaciant, Affictentiam ciborumprxÃat. Dolores capitis Icuat fafftamnarihas. Epiphoris oculorumradiccm cists tufam imponitlollasdpfum cum avcopari modo amp;nbsp;vino , ^perfe tritii cum polenta,ad maniasfluxiones, extrahendaq; f qua iit oculos incidcrint.Narium quoque carcinidcs co fumit illitS ex aqua.Sedatanginas cum mcUe tà * ^ylf°{'ââ ex acetogargarioiattim.Auribm infundi^ tur cum rofaceo .7horacis pituitos purgat tofum, cum meUe fumptum melius. Cum acctabulo Anif nuces amaras qusquaginta purgatas tere in melle adtufim.Pracipuum autem efl adrtKlus,ideoiiv flationihusÃomachi amp;nbsp;inteslinorum torminibus, amp;nbsp;caliacis medetur. Singultus amp;nbsp;olfaclum decoo iltsm potunique inhibet.Potumfomnum concitat. Calcutospellit.Vomitioncs cobibet, amp;prxcordioss rum tumorcs.P.tpeclorii vitiis, neruis queque qub bus fuccinflum cà corpses, vtilifimum. Pradtfi co sees (er capitis doloribsts infiUari fuccum cum oleo decodi. Non aliud vtilifts ventri amp;nbsp;inteÃinispua tant,idco dyÃntericis amp;nbsp;tenafmisdatur toflü.Das lion herbaritts dedit bibendum cum anetho paro turientibus . Phrencticis qttoque illinunt recens cum polenta .Sic amp;nbsp;infantibus comitiale vitium e iiq aut
PLANTARVM HISTORIAE
aal cotrad-ionemfentiet^bin. Pythaffirai qHidcm wn comfi 'vitio comitiali in manu habetes, idcóâ que quarn flurimum domifcrendum. Parère qmq; facUitu olfaélantes, Sopmenes ebtra omnes durities ex aceto ffia cÃ.Semine eimfoto, laÃitudiiw au^ xilium viatoribmÃoföditStra^lationes vulux, à madacetur amp;nbsp;linatur calidum,velà bibatur cA cafloreo in aceto amp;nbsp;medeÃdat. 'Verti^^ines à far^ tu CU femine cucumcru c^ linifari menfura tri^ num di^itorum, vini albi tribut cyatbit, diÃeutit. Vrinamcict. V eiKrcmflimulat. Cu vinofudorem leniterpraÃat.VcÃesquoquea tineis défendit, EX SIMEONE SETHI.
Prodefi ad Vetuflos ex fiffirc iecoris aÃefiut,^â ad IÃiradi' difficultatem qua ex fituita frofidfei^ tur. Platsts qui in vcntriculo funt di^it. Obflrw Diones tollit,amp; lacht coÃiam facit.
DE ACTE. CAP. XX.
NOMINA. V t.i .
AKth' Gracis,Latinis Sambucus nominatur. indiqua nomina dicemus faulb fèfl, vbi cm vndc huius genera indicabimus. Sambuca porti vidc= dicta. nbsp;nbsp;nbsp;tur ab authore appcliata,cui nomen Sambyxfuit:
vel à fabucamufeo infirumento,quod alqpeÃida nominant, alp magadin. Atque hinc eà qifod Sa^ bucuspotius quarn Sambucus,à Screnio Qmnio crcdimut.fcribendum Ãt.
GENERA.
0»«
CAPVT XX. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;37
D«o «»»^WM. y num arborefcit, quodprlud* tim ojficinx SambumnifGcrmniii Holder n con* cauitatevocant.^GaUici Du Sus ou du Suin.) Allcrum Grtccis )(ai^dm»,qu-^fi bumilis ,z^ )(Kfi!U.£ coaUx breiiitMis A^Je niminâtin , Latinii Ebutui, xTit. 4//tri. Germanif Atticli ,vcl niderer holder. ÃGaUif ZbHlM, Hyeble. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORM A.
Sambuctn In arborent affm^it, virils barndinü Sambuci, modo rotmidhifubcauts, candieantibwjfroicris, ^oUa tria,autquatuor,aut qtiiitq;, autfex, autfe-ftem fer interuaUa circa vir^M obtinct, nucù iu^ ^tandis Ãmilitudinc,^raucolentia,plHribus îneifu^ ris,in fummis ramii fine caulibusvmbcUasrotudas feretia. JE lores albos,fruétu aciniimvc.Tcrcbinthi inniquot;rofurpureu,ractmolum,fuccofum, amp;nbsp;quot;oinoo fum. 'Ebulus bumilis miiwrq; cfl, herbaceogeneri âEbulb propius acccdes,quadrangulo ca»!c,denÃs ^cnieu^ lis. Folia ex interuaUu circa finrulosgeniculos A-my^aU Ãmilia ala inflar expanduntur, per am= bi turn fcrrata,lo^iora,^aueolcntia. Vmbellam in fummofert Sambuco Ãmilcm,fiores itidem amp;fiuo 0um,R,adice nititur lon^a, digitali craÃitudine.
LOC V S.
V/riinque^enus inopacis , afpcrisqspotiÃimnnt locis,amp; iiixta aquas emicat.Fbulus vero in a^ü etiarn quibufdam prouenit-
TE MP V S.
Parum Mte Solflitium aÃiuumfloret Sambu^
CMâ
PLANTARVM HISTORIAE
cus.TardiusauteEbulm, Tunio nimirnmamp; Julia mmfibut.fn Au^Ãoverb bacco^ fuMpr»fcrt.
TEMPERAMENTVM.
Sambuem vterque culcÃtcicndi ac deÃccandi Ãtcultatem habet,id quadamaritudo, (^ adshi* el ia madica abunde monfirant,
VIRES. EX DIOSCORIDE.
'Eadem vb ifyucfacultat, amp;nbsp;par tfM cxiccans Jcilicet,aeiuam cduccns,Ãomacho nacés. 'Fotia ok^ rummodo dccoüa ,fituitam amp;nbsp;bilem purgant. Quinetiamtenei ieaulcs inoUactéli, eadem pra^ flaiit. Kadix in vino decofia amp;nbsp;in cibis data by* dropids auxiliatur. Eadem medo pota viperarum marfibm fabnenit. Vuluai emollitamp;apcrit ,amp; ^ua circa eatfnnt aÃi{bioncs,deco{ia cü aqua ins fiÃiane carrigit.Fmflui eu vinopotitt eadem effd cit.lUitm capillosdenirrrat.Folia recentiaac tcne^ ra cumpolenta iUitaiiÃammationcs mitigSt.Am» buÃis etiam, amp;nbsp;canis morfibus iUita Ãtecurrunt. Profunda amp;quie in cauernas debifeunt vlcera ag^utinaut. podagrids, cum taurino hircinóve adipc illita,auxiliantur.
EX GALEN o.
Vtraque Sambuctn,amp;â arbortfees amp;nbsp;hcrbacea, exiccSdi,c»nglutinandi,modiccq;digcrendifaculr tatem obtinent.Paulm Aegineta hac adiicit: Po» ta amp;nbsp;manducata aquamperaluum educunt.
EX. PLINIO.
XtriuÃque
CAPVT XX. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;St
Vtrl»Jij»e Jccodum in vino veter!, foUorum, Vel fcminis,vcl radicis , ad cyathos hinos fatum Ãomacj/o inutile cÃ,aluo dctrahens a^uam Kefiia Tcrat etiam inflammatianem,tnaximè recetis ama ouUi: amp;nbsp;cams marjitm cum faleiita,mo!liÃimis fa Horii lUitis. SuccM cerebri collclliones,friuatimo ^uc membrana guie circa cerebrum cÃ,lcnit infu fus. Acini dus inÃrmiorcs quam reliqua : tin^nt caf ilium: foti acetabuli menfura, vrinam mouent. Tèoliorum moUtÃima ex olco amp;fale cduntur ad fi tuitam bilémque detrabendam. Ad omnia efficao dor qua mimr. Kadicis dus invina décoda duo cyathi foti, hydroficos exinaniunt, vuluas cmols Uuntfiliorum decodo inÃdentium. Caules teneri minoris Sambuci in fatinis codi,,aluum Ãluunt. Keltdunt folia ferfentum idibus invinofota.l'o^ da^ is cum feuo bircino vebementer frofimt cau= liculi illiti. Iide'mque in aqua macerantur, vt ea ffarfifulices necentur. Foliorum decodeà locus Ãar^atur, muÃte necantur.Ãoa affeUaturmor^ Boa, hur fafularum, cum rubent corpora. Sambuci rott mo verberatur. Cortex interior tritas, ex vino al» bo fotus aluumfilait. Bbulifumofu^antur ferfe-tes.Tencrum cumfoliis tritam, e.x vino fotum,cal eulos fcllit.lmfo[itum cedesfanat.
DE AMMT. CAP. XXL
Arami in horn's Parifiorum (ponte luxuriat.
NO»
PLANTARVM HISTORTAI
NOMINA. A wr^t
AfifU Crxcis,A.mmi tatmi,\mcoiojpc!n!t conuptèiGermitnis Amey ap^eSari[otefi. fOKMA.
Ammt ca»!e rotundo e^^ herbacco confl^Ktfur* citlii multis amp;nbsp;exi^ui^: folio obton^o., an^slo fcr ambitum incifuris diuifoforc fam9,caiidido,-vgt;rv bcll-i Anethi:femme exitiori mtdto quim Cumi^ ntim,^nfiuori^.fgt;ium fr^ji ferente^eri amp;nbsp;ftibit-maro:radiee candida amp;nbsp;multifibra,Efe ante bac Amnn ve berbam verum Ammi, (eminis in^itflufapor,qui rum. fubamarus Macris cfl,omii!um maxime oflendit: talem enim in eofapore Ga.requirit.Origan!f etia ^uÃu refen'e videtur. Qmbus acceditantiqui amp;^ manuferilgt;ti herbarij tcfiimoniitm,cuius fetura et def riftiofatisdocèt,hac herba ejf ? Ammi^enui^ num. Inter extern enimfernen Ammios fifer^u^ fiu referre, ideóque à nonnuUkpifcrculadiflam effeait. td quad certè verifimum eff? compcrici,fi fernenfftÃiaueris : miram enim huic acrimoniam ineÃe fenties.
LOCV S.
Ãufjuam in Germania fuafpontenafitur. Sa^ turn tarnen facile f^ma^a copia proucnit,Ãc vt detneeps extirpari vix queat.
TEMPVS.
AuguÃo menÃÃoret.ae deinceps ybi deforuit, femm abundè producit.
TEM»
CAPVT xxr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J,
TE MP ER. AME NT V M.
Ammi Ãemm in calcfacimdo dcÃccamUque tx erdine terti» intenà exiflit.
VIRES, EX DIOSCORIDE.
Vis femini excalfafloriatfcrucns amp;nbsp;exiccas.Pa dt ad tormiisaiVrina difficultatë,vencnatorH mor fus cumvinofotHniMmÃruaciet, Mificturdero^ dentib.ex cantharidibm confes^du medicamentis,. yt inde exortis vrime difficubatibus reÃÃat.Su^il lata cum mede iditum todit^Colorefotu e^ inmt^ £ium infadorem mutat.Sujfitum cumvua paffd aut reÃna vuluas furent.
'EX G ALEN o,.
ïîerbaejuamyocant Ammifemen maxime efl ytile. Vacubatis eà excalefa^orix amp;nbsp;defecator riabenuiumj;partium. Sed amp;âguÃufuhamarum tfl,amp;acre.Etclarumefl quod di^crat,amp;y,ind maucat.
EX P EIN 10.
Issfiationes amp;nbsp;tormina difiutit.V rina (^ mène firua det.Su^idata amp;oculorii epiphoras mitirat. CumUnifemine fcorpionumictstsinyino potum drachmis duabusfriuatimq: ceraflarum cum pari portione myrrh a. Colorem quoqw bibentium fmi litermutatinpadorem. Suffitum cumvuapaÃt, aut refina,vuluaspur^at, 'Vradunt facilius coneb pere CM,qua odorentisr id per coitum.
DE
PLANTARVM HISTORIAE
DE ARO. CAP. XXIf.
Arus canis priapus, NOMINA. «KO»,
Ã(à V,H à (tffa^ovGrlt;tcè,Arum amp;nbsp;Art's T-atU ne dicitur.Offcimt corrufto^vt frlcnt,voca^ hulo,latum afpeUant. Q^iJam, quodfobum c^ Pesl/ituUgie bubuliveftigiiproJcatjPalcm'vituli vocaräh Abbquod dracunculum temulaturjitbi ma^iiitudi Serpentas IK dtfirtfans, Scrpetariam minorem afpeSant: ria miners ncqiidfanètcmm. Videtur enim Aron cjfc Drib cuncuhti minor, cui Diofcor.dis filia mS'S'oit^H, boe cÃ,lardera Ãmilia eÃe dicit,qua proifus Ars funt,niÃquodpauloÃntlon^iora, Plinius etiä As ro CM facultatcs tribuit,qUM Diofioiides Draeun eulo minori.Vt hine coniiecre liccat,Arum cu Dra cuneuto minors mifeuiÃe Veteres, Vul'rus,qitodps Ãidum promit exertiferep^enitabs effigie, Saccrâ S teerdotis dotis virile nominat, Id quid ür^ermani noÃri fa virile. ciuntquifisalin^aPtuffenpintÃGallicè Vit de piebdte^nuncupat.Alias Aron,amp; ob vehemente acrimonia,tcaticiien Ingber (Gallice Pied de Veiu'jvocant. FORMA.
Folia emittit Dracunculo Ãmilia, fed lonpiora tiv minus mac»lata,caulcm dodrantalcm, purpus rafcentcm,pislillifi^ura,à quo etoei colore fruflus exit.IAadix illi Candida, Dracunculo fimilis, qua quid minoreacrimoniaefi, cocla lomcditur .lia vtique deUneationcs adamuÃim, nulla reclamant te
CAPVT XXir. 40
te notd,noflro Aro conueniunt.Si^uidem falidproâ mit DrdcunculiJ.on^iora, amp;nbsp;paucioribut maatlit rfjpcrfa,cauleni dodrantcm altum,inpurpura Uni ter tendent cm. Ante fiminis partum^Ja^aci natura artiÃeio dignum.erumpit inuolucrum amp;eucuÃH, quod mueronaM in turbinem va^inulapisiiüü (Ot plefUtur,fit'fuo fouetÃnu.Verüm ubi frufbuprar gaans fatifeit in biatum^fjUda pisitlli facies dilif tiore purpura rutilans emergit, e!y anfi-aclu peni-tus tandem patente, primumviridia, deina ocea JpePbantur femina,qua in corona modum concinnè contcxta,imam eine partem ambiant. KadiccntCâ tiam obtinet albam, ad nracunculi radUemace cedcntcm,-vtpicbura graphicè monTirat. Neque obsiatquid Galenits radteem Ari cli.vam mandi Obieftio» fcribat,noTiri autemtamacris fit,vtvixguT{ari nn diffolu ob mirat amp;nbsp;diutinas, quas in lingua acpalato cxâ tio, eitatpunUbui-as,poÃit,tantum abefi vt edendo effe queat.Siquide Cal. lib.fecundo deaUmentorufa!: cultatibus teÃe, non parent in omnibus regionibut acrimoniam abtinct,fcd in nonnuUis minimam,vt Cyrenis.^t Plin.qiioquelib.xix.cap.V.tefle,in Ae^ gypto Aronnafeitur radice molUoris natura, qua etia cruda editur. in quibufdam,vt Germania no flra,maximam.V erba Gal. paulo pbà in facultas turn commcmoratione citabimns.Pline dtfccndim rrit,rnulta nobis inferiptoribus rd herbaria,primo flatim obtutu pugnatia videri,quaà ad eali region
numq;
PLANTARVM HISTORIAE
nûmejuc ditterfitatem rcÃicxtrimM, nihil frorfitt fu^iMti't aut abÃirditatis habebunt, C^dnià diligenter itnimaduertM,muttMgenninat hci bM fro adnlterinis abUciai neceffe crit .lïis accedit ^»bd Galenm non Ãm^licitcy dicat mandi Ari ra diceni,fcd elixam. Nonefl autemmimm à acria etiam edatdo fant,fi ctixeiuur.amp;isenim aut ter in aquadécoula,Galem lib.z.dealiment facul.caj). vltimo, teT{e,acrimoniaJjgt;otiatar.Porri ÃiflaÃeio lis quibufdam baud fatisfeeerint, dicendum flanè erit Arü Germanianosirie eÃe Arifaron^ quodo^ Ãu , Diofioride amp;nbsp;Galens autoribsu ,Mrites efl,. (Jamais ego cü R.uellio, diUgentiÃimo earn rerà inquiÃtore,Ariëon ab Aro diÃiirehaud putem, qubdfeUiiet forma vtrifque eadem fit. Cuiasc^ tiam reifidem facit ipfa nomedatwa, qua vtriuà que retinuit appeUationem: duobus tandem vocos bulls invnu coalcfccntibus,dici capit Arifaron. A» pud veterrimos enim Aris primum .â dein poÃierio-ribus, copulatis vnanominibus,Arifaron eöfidum eft nomen. L O C V S.
idaÃitur in Jyluis, tocis vmbroÃs,ÃumidisC!* frigidis, TEMP VS.
'Polia flatim lu Hartio,inter primas herbas veris exiliunt, in iunio difpereuntpta Vt baud facile hocnomine herba ipfarepeririqueat. Semeniu lio amp;nbsp;Auguflo menÃbus reperitur,primumjVtdi^ ximus,viridc,mox croccum.
TEM»
G AP VT xxrr- ^[ TEMP ER AMENT VM.
fii um Calmmin calefaciendo amp;nbsp;dcÃccamla primi ordittis cffcflatuit.lt locatus efl de An ejm nan Vchemcnti acrimoniapollet. NoÃru hand dus hie la tertio ordine calidum amp;nbsp;ficcum eft,ob mul titm,quapiitditum efl,Mrimoniam.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
^âidix,femè,amp; folia Art eafdèDraeunculo vis res habent. Kadix priuatim cum fimo bubulo iUis ta prodagricis prodefl. 'Dracunculi more reponinus In totum,ob mitiorem eins acrimoniam ededo ejf.
EX GALEN O.
Arum terrena ejfentia confiât,fed calida :proitts de cxtcr^ndifacultate poÃidct,vcrum non vaien tem,ficut Dracont'ü.Kodices eins maxime fun tvs tiles. Siquidem comefe a'afitiemhumoru mcdios criter incidut,adcô vt cxcreationib.cxpcflorc ido neafint: fed magis tarnen aptum efi Dracontiu.Et in libro fecundo de alimentorü facultatibtis fic de Arofcribit:Ariradix rapt modo maditur. f^ibtifi dam auteinre^ionibnsacriornofcitiir,vt Dracon tio ferèfimilis fit-Dum rcclè parare Voies, pi loris dccoflionis aqua cjfuft,repente in alteram calida iniicercoportct,vt in Eirafiicaamp; Lett di fluni efi. Cytenis contra quam in noTira redoneplata.fe ba bet: nam illic minimum medicamento fi,mininit j; acrimonia habet,adea vtvclrapis vtilior rcputiâ. tur:idcirco radiicm quoque in Italiam comportât,
Vt
P L A N T A II V M H r S T O R r AE
lif qigt;£ itbfquc vt putrcÃcat aut rc^erminet-, lon^ ^ temporepent;tfave poÃit. PerJpiemtm Veri est a'cndiscorponbus bancacconmadatiorem eÃe. Si qui s aietem in thorace ac pulmene coUedos craà fis lentifqae humorcs extaÃire findeat, aerior ac medicamentofior magis conueniet. Tn aqua elixa efiur enmfin-api .tut acetii,ex oleo e^jearo- C^n^ etiam cum opfinüs, amp;nbsp;Ãa!e, amp;nbsp;iis qua cafeo confiant, rumitur. H.tud vet o obfiurum cfl,freed eins qui in iccur ac vniueifrm corpus dijfunditur, quo Vm animal nutritur , crapiorcm efje, tdque maxime qiium radix, quemadmodumfunt qua Cyre nis,aducbuntur,medica vi caruerit. Apud nos nans quoin A.pa,pleraq; Ari radices acriores Junt,amp; medicamentofarn iam vim obtinent.
EX P L I N 1 O.
Aron miris laudibusextulcre Graci,prlmum in â faUà ifees cibis^ fimharum prafcrcntes,qHoniammas dub minam.. dor effet,amp; in coquendo !entior,pechrl(que vitia fâtfâfffiret: aridum inpotione infrcrCum,aut ecli gmafe,vrinam amp;nbsp;men/ès cicrct.Sic amp;nbsp;in oxymts litcpotum.domacho: interancis exulceratis ex las (Je ouillo bibendum, ad tuÃim in cinere cofluin ex olco dedere. A ld coxcre in ladc.vt decodum bibe retur. EpiphoriseUxum impofucraitem flipllatd, tonfiilis. £x oleo hamorrhoidum vitio infudere,les trines ex melle idinentes. l.audauit Cleophantus amp;pro antidoto contra venena, pdcuriticii, péris pneumonieu
CA PVT XXIL nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4t
pneumonids qiioquc amp;nbsp;tuÃientibus- Semen intri^ turn cum olco autrofacco infundcns,aurium dolo-ri DieiKhcs.Clcophantus tuÃicntibui nut pijpirios-Ãi amp;nbsp;orthopnokif:,amp; purulenta excreantibui,fa rina permixtu m pane cofto dedit.Diodotue phthi fids è melle cel inmate, amp;nbsp;pulmoiiii vitiis, oÃibui etiam fraelu impofuit. Partus omnium animaliu extrahitnatura drcumâitnm. Succus radicis cum meUe fittico,oculorum cali^ines,acÃomachi vitia diÃutit.TuÃiin dccofti ius cum meUe.VIccra om^ nium ^encrumÃuepbagedana pnt, Ãue carcino^ mata^Ãue ferpant, Ãue polypi in naribust fuccus mircfassat.PoliaambuTHiproÃint expino amp;olco cocla, Aluuminaniunt ex falc ûquot; acetofumpta.p!: tiam luxatis coHa cum mcllc profunt.ltcm articu Us podavrids cum falc, recentia i/el Ãcca. Hippos crates ad collect tones cum mcllc impofuit. Ad men festrahendos feminisvel radids drachma dua in vini cyathis duobusfuffidunt. P.adcm potto ft à partu non purrantur, 0^fecundas trahit. Hippos crates ûâ radkemipfam appofuit. Dicunt amp;in pcsiUcntiafalutarem eÃe in cibis.p.brietatcm difs astit. Serpentes nidore cum crematur,priuatims que abides fu^at, aut inebriat ,itavt torpentes initeniantur. Pcrunflosquoque Aro vtlaurco oleoâ fu^iunt,ideo amp;nbsp;contraidus dari potu in vino' tgt;iSlt;'oputatvtilc.lnfoliis Ari cafeus optime firs' »art traditttr.
f q APPEND-
PLANTARVM HTSTORIAE
Kecentto^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;APPENDIX-
res qua^ PoÃeriorcs tnediti Aron difinticndt ^ extent^an^ fact^Uates dijCxtcr^etulUjucfactiltatcm habere tradut: ideo» Aro tri^ nbsp;nbsp;ejuc tttmonbttsawiumjficubuSiflrtftnisjfiirrhiÃqtte huante nbsp;nbsp;nbsp;tncdcrijfadci defirmitatem eudfque aufenr^dM denique radicein in pulud'em redad^am rupcrcrc9 Ãentenj in'vnlncribttscarncm minucre feribuntdd aute paffepraÃarCiacrimonia ipÃt Vehemens quee ^Ã^fifi excriti^hwjdè monÃrat.DioÃ:orides etid AriÃtro acrimonia bami exi^na proidaum fa tbits idcóqnc illiMm nam as ÃÃej'eiCollyridque eÃ'tcaci(» Ãma ex eo contraÃsbulas fieri. Denique radice eus itÃuqisc animalis pudenda impofitam^id cotrum^ peretradit, Plmn^ quequc AriÃtro vlcdibus me deri manantibusÃtern combusts (^ÃÃuUsÃeriptü reliquit. Pratcrea commixtum codyrio nomasÃ^ Ãdâe ait.
DE AKcro. CAP. xxni.
Arcium feu Perfon.Ki3,GIoutcion.
lappa maior. Pcrfina-gt; fa vnde diela.
N O M I N A.J-^Pk^*f^^-f) AfM^fow, S 'ürpoü'düTioVyH z^^oirtüZrisGras ciSjPerfinatia Latinisdtcitur^OÃreina Laps pam maiorem, vulgus Qardand vocat^ Gd'mani Grofzklettcn (Gallicè Gleteron ou Gloutc-ron) Perfinatia bacqisondd ad perÃnas vtebans tMâjquotics intbcatris dlitsve locis qui co^wfeia popttlo noUent, coiffe quidpiam yolebant. ià en m fdiorum eins tanta ampUtudo^vt totii humana fa des
CAPVT XXIir. 45
des lis te^ poÃiti atque hitte hauii dubieta Grx-d tjitam Latmi,nomen ills Profo^ii amp;nbsp;Perfmati^t indidcTHM.
FORMA.
PerfonntiafoUei Cueurbitx Ãmilin habet,mal9 rx tnmë,duriorx,m^iora amp;nbsp;hirfuttiâCaulèfubenâ didst,interdit nttllit. Keldicem^ande, Candida in-tits,foris ni^a.P.x qua dcÃ:rilgt;tione nemo no intells git,Perfonatiam eÃe earn herbam qtta hodievtsb ^s Rardandvocat,qua folio confiât omnium lajt farum maxima, parte aHcrfitherbido,aduerfit cat Rardana. no,caulc infurpureo albicante,^andibtts lappis, qua tranfeuntium vefiibusadhxrët, inquibusfios purpurcus nafi:itur,non cuidens,fid occultas,intra fie terminas, radice ^adi,intus cadida,^ ris atra.
L O C V S.
ïiafcitur vbique,potifiimH circa marlines prat torum,amp; a^orum.
TEMP VS.
Kenfe Ãulio lappas turn fioribus fuisproducit Perfonatia.
TEMPERAMENTVM.
'Pgt;igeritfimulctdcficcat,fed amp;nbsp;adfirin^t nona nihil.
VIRES. EX DIOSCORIDE
Kadix Perfonatia drachma pondéré cum pineis nucibus pota, fan^uinem ür purulcnta excieantie bus auxUiatur, Arliculorü quoque dolores, qui ex f lij memt
PLANT ARVM HT S TO RIAE incmbrorum fiaClionihi^ coIUÃonibufve punt^trh ta amp;nbsp;iUitafedat, (^btetiamfoliavetp^Ãis vlccri^ bt/i vùlher idinttniur,
EX GALENO.
ArctttWÿCfUod Profopida yocantjCawfqt/c folia Caewbita ÃmilimafuHtjnià quatenus tà maiora, tam dariora^difiatit ftmal ö* defecate fed Cl^ ad^^ firin^itmediocriter: qaamobrem foUa das yetert^ bas vlceribas m ederi posant»
EX APVLEIO.
Perfinatia herbaÃecas cam vino veteriinpo* donem datasjomnes morfas ferpendam mirifcè Ja nahEiafdemfoUis cin^^csfcbricitatem, amp;nbsp;fatim febrem miti^at, caloremj; fanat» Valnw, edamfi cancer critjeam aqaa decoflionis folioram das fo acto:ddnd⬠ipfam earn nitro amp;nbsp;axan^ia,ca aceto tercj^ in ^anno indadto amp;imponito,A.d cana ra bidorum morÃa radix earn modicojale trita imjo nitar m^rfa^^flatim a^er Ubcrabitar.Saccasfo Uoram das earn melle forai dataSjVrinam froao« cat3amp;veÃca dolorem tollit»Palais feminis das ca vino oftimoferqaadra^mtadtes dataSfifchiadh cos mirabiliterfanat. Polla trita ca albamine oai amp;nbsp;impoÃta,/tmbuÃa miriÃce curant,
EX 1. COLVMELEA.
Vmena vipera peUit fuperfcariÃeatione ferro faftam herba Perfinatia trita amp;nbsp;cum fale impo^ Ãta. Plus ctiam ciuÃiem radix fontufapfodeà co= tra
CAP VT XXI irr. 4 4
fra ferfentei.^x vino liiiturduûm dcnarioiüfon dere.Strumis radix dus medetur.item cum axun* gia ofcriturfoliofuo importa,
DE ASC YR O. CAP. xxrrri-
Afeyron androflaEmum.Hypencuin nomine poftremo omnes vulgo appellâtur.
NOMINA,
Airnv^apf imu^oeJ^it Grace, Afeyron Lit tine nominatur.Ojficinisiffiotum .Cermaeâ nice H.inhouu, id efl, durum f mum apficllalur. Craci à contrario,huic herba nome impofuijfevh Aflyron dentur.iTKvpof mim iUis aflicritatefignifleat.Pub cur diitä. ehre i^itur ad Cracam appeUationem Germanica aUudcre videtur.
FORMA.
lïypcriciJ^ecies efl Afyron,ma^itudine diffe rcns,maioribus ramisfuticofus, punicco colore-m hens,Plores fert luteos fernen ïïyperico flmilc, oda rereÃna, quod cum atteritur digitos fere cruetat^
LOCV S.
I» cultis amp;nbsp;afleris locisprouenit,
T E M P V S.
Aeflate.potifimumverb lulio i!r Au^flomen ftbusfloret.
TEMPERAMENTVM.
Ejfentia tenue e?l, ideóque calcfacit amp;nbsp;de* fccat.
VIKES. EX DIOSCORIDE.
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f quot;^ Semen
PLANTARVM HISTORIAE
Semen Afyripotumf'n hydromelitis hemimi diMbief,ad ifchgt;â*^icos frodejl dolorcs:bUie'fi enim mitliâ excrementa dnât.Sed a^idne dan oportet donee eonualejbant. P ra teren iUitum ad ambuTin conducit. lt;'
EX GAIENO.
Semeneim purgatorium- Futurum verb faeul* tat modicè externem amp;nbsp;depccans,vt amp;nbsp;ambuïba fanare credantur. Caterum in vino au?fero dccoâ dta/vinum ipfitm ma^norum vulnerum rlutin.tto* rium ejftciimt.
F-X PLINIO.
Vfut feminis adtfchiadicos,potmduabm drack mit in hydromelitis fixtario. Altttemfoluit,bilcnt detrahit-lUinitur amp;nbsp;ambuÃie.
J)E A ND ROS AE MO. nbsp;CA P.XXV.
NOMINA. C^ct^a
Av/pi^Mptov Grads, Andro/âmon pariter Latinis dicitur. Ofpeinis ineo^itum. Ges'ï AndroÃe ^ manis K.antilhf quaà Grace dicat ThraÃbu^ monvnde ta nominatur. Diflum Andcofemon, tjuà d aut dictum, coma, autÃoribus cists tritis, hominis fancissen référât.
FORMA.
Difirt ab Hyperica amp;nbsp;Afeyro Arsdroflmö.Fru tex eà pratenuib. ramss,Ãreutotus, punicco colore rubentsbus virg'u,foliistriploquadrupl0vc maia. rshsts^uim R.uta,qsta contritafan^uineu fuccum remittunt.
«A PVT XXV. 4f remittunt.Klam caua habetplura,in fammo ala* rum auium modo pennata exfanÃve, circa quoi flofcuti fufilli lutei.Semen mcalycc,ni^o Ãfaue» ri fimUct-veluti fun^is deÃflü diÃttinum'Ve.Caâ ma trita reÃmÃm odorem reddit*
LOCV S.
Lods iiÃlem quibui Arcyron froumit. TEMPVS.
Tulio Ãz AuguÃo menÃbtts floret.
TEMPERAMENTVM.
â¬alefacitamp;deflecat.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
AndreÃmi firnen tri tum, fotumque duarum drachmaram pondéré biliofit alui exerementa da cit. ïÃchiadicif autem foiiÃimummedetur^fled a fargatione aquamflorbere oportet.Uerba iUita ont buflafltnat,amp;fan^inem compejeit.
EX G A EEN O.
iafdem cum Afcyro facultatcs obtmet.
EX PLI NI O.
'V lâm ad jntr-^andam aluum tafle cum flemine, potaj; matutim , vel à cerna duabm drachma in aqua mulfla vel vino, vel aquafura,toti!u potio» nis fl:xtario,Trahit bilem, prodefi iflehidtaca ma^ xime.Sedpofiera die,capparis radicemrejinaper^ mixtam deuorare oportet drachma pondéré, ite* rumque quatridui interuaUo idemfaccre. A pur^ patinne autem ipfla robufliores vinum bibcre,inflr^ miorte
PLANTARVM HISTORTAE
mures aquam. Jmfonitssr amp;poda^rù, amp;nbsp;ambits flisaamp; vuhieribw,cohibcnsfan^hsem.
DE ARCEVTHO. CAP, XXVI.
N O M I N A. f *' ***'
AfXivêcit,» ajpmu^'it Gr^ce,Tui)iperus Lath nè vacatur. Ojficina Latinam appcllatioaë retinucruin.Ccrmamcè VuecJcholder.Krama-â^^et (GaUicè D u Gen efu re) id efi turdoru baf ca vocantur,^uod frufhbus cists tuidifm^efcata Junlpcrus Luniperm autem dici vidctur,lt;juod iuniorcs amp;no Vndc dh uellosfrstflus pariat:Jóla enim firi arbarum fa:(m (la. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fros lt;» bienniumprorogat,t]ui ne maturefcunt quh
dcm,nouis fuperuenienlibw.
GENERA.
LuniperusDiofcoridi duplex efl, maiar f^ mh norajoia arboris ctfiminis magnitudine interfe dif ferentes.Minor bumilis cfi,fcj?ilihus in terraramu luabaccu minoribus,radicibusfummo cejpitefuÃs. Maior altitts adolc/cit,amp; iniuÃa arbor is magnitu dine cxurgit,caudice proccro, cortice fragiti, ligno fu!uo,odorato,!atioribtts ramulf ,aculcarum acer^ noÃipatu,baccis aitcriÃmrlibus,mai'.rgt;bus tarne.
FORMA.
VtriuÃiue fades hoirida, coma virent perpe^ tua, fpinâciuepotins quamfolioaÃd berbacca vea Ãiuntur.Cortex illiâ mrmhraneiss,fragile,nec dsà fnu'ter fatifeens, materies fislua,quaÃignibus di catur,tKn laiucundunt funtum expirât, qui odoris juaustate
CAPVT XXVb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4 ff
faamtate graffantia fcflUenti't contacta depellit^ Ex ea etiain,vt rccmtiorcs Graeci tradunt, xTiiuis tanforibiis lachrynia thuris odorem atque colore xmulans fudat,lt;]u£ coloris officio durMa,coeat in ^iimmi.Arabunifdmilia,tion fine mafftneonfuÃo^ ne nominum,Sandaracham ajifiellat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sandarac Officinaverb Vernicem vocant.amp;acciu ferStfri^^ '^ha Arox mamvireteSideindeper matitritatemniff-aiycjua bum. biennio antequam maturefcant in ramis fendent. Vernix. Hine funt qui baccus in Us effe ternas codem tefo^ re dicant,anni froxime cxaclt nondumaturas, amp;⢠tertq ante fra/ente iam maturas,tcrtia.s nouas amp;nbsp;recentes.Catcrum non défunt qui noÃra lunifcrS ObieStloa nongenuinam fuient, quad bacca eins ad Diofcos nis diffoln ridis ma^itudniem.qua nucis ef} fontica autfa- tio. ba,non accédant. S cd cogitent to cum in caufa effe cur minores froducatur:vt flunmum enim omnia qua in Germaniafroueniut,iis qua in Gracia nas feunturminora funt. tiobis etiam luniferi lt;^ana aliunde aUatavifa funt, qua nucis auedanaqua-titatem aquabant:ob id vt ma^itudinem aefor-mam corüdem etia exfrimeretfiflor, curauimus.
LOCV S.
Amant ï/miferi montes, amp;nbsp;maritima loca, in flanijque amp;nbsp;eultisnafli rccufant.
T E M P V S.
Autumno frudus iunifcrorumdcccrfuntur,Ccd adbimatumfroro^ati.
TEM*
PLANTARVM HISTORIAE
TEMPERAMENTVM.
Ãunipcriu caUda amp;⢠Ãcca, vlrinque tertii ordi-nis. AtfruSliuÃmiUtcr ejuidem calidiu efiÃednS ÃmihtcrÃcciti.vcrum in hoc primi fuerit ordiaii. Vernix calefacit amp;nbsp;exiccatficuitdo reeeÃu.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Acrisvtraque fÃ^calcÃtcitjC^ vrina mouetAnâ CC)tÃlt;e ÃÃituJcrpentesf»gat.Enr£fiufiM,hic quh idemfab-e,alius verb nucispotica ma^^tiiudine in» uenitur,ntitndM,odoratus,in mandendo dulcis,amp; Cuban arm, fiodice calefacit amp;nbsp;adfrin^it ,foma* cho vtilis.rotM advitia thoracis, tuÃes, inflation nes,tormina,amp; venenata,prodefi.V rinam cit.Coa uulÃstruptiSiCfVuluaflran^latiomhus confert. Polia acria obtinct lunipcrus, ideoque tarn ipfa quam corum fuecum ex vino cemra viperarum morfut mini amp;nbsp;bibiprodcfl.Cortcxpatrerca ere* mattes amp;nbsp;cum aqua iUitus,lepras eximit.Kameno tu Verb U^i deuoratum,interÃcit'
EXGALENO.
lunipcrifiuclus iteurrenesj; expurgat, nimiru CraÃts amp;^!utinofos humorcs extcnuaiidigt;,eaq; de caufafilubribus medicametis immifeetur.Pcrexio ^um corpori humana alimetum ex co apponitur. AÃatimfumptushicÃuflus Ãomachu mordicat, capiltque calefacit:ex quo illud quandoq; impicns, dolore diuexat. Alui cxcrementa necrttinet,nec fropcllit.Vrinam cietmediocritcr-
EX
CAPVT XXVI. 47 EX P EIN IO.
V traque excalfadt amp;nbsp;cxtciiuat.Accenfa Cerfea te$ fu^atSemen fllt;imaehi,j)e(lorif, laterijquc do^ loribiuvtUcÃnflaticNcs lan^oraq^difiutitouffes concaquit amp;nbsp;duritiar. I Hitum tumorcs pflit : item aluum, baeeii ex fim ni^o potiidtem ventris tu» mores illitis. {gt;itÃ:cturamp; antidotisoxyperis. Vri» nat eit.l!linltur (^ oessOs in epipboris.rsalur eott» usslfis,ruptis,tlt;irmiigt;ibt(s, Vuluispftbiadicis cd vi-no albepotum pilulis q»aternis,aut deeoftis vi^st ti m viito. Sunt amp;nbsp;quiperungantcorptss ifimine eisisinferpentum metu.
VERNICIS VIRES EX RE» CENTIORIBVS GR AEG IS. ProÃssentem e naribsts fanpsinem pÃit,à ex ca» dido ons liquore trita temporibus amp;nbsp;fronts idina» tur.padem vomitionem ex poUine tburis amp;nbsp;oui al bo exceptaÃupprimit.ïtemproÃuentem aluum est eiÃdem iUitaÃrmat. Stomaehum inbiliofosvomi» tos ejfufissn, deuoratain ouoÃrbilipolenta eias co bibet,cruentdmque alui prolutsicm retinet. DeflU lationes fuÃpenditfuffita nidor,arcetque ne prach pites ad imadecumbant. Pituitam qua inÃoma-cbo aut inteflinis coiit, dii^crit. Humorem etiam coercet,qui pernixa cerebro dcuoluitur.Tanins et catcra ventris animaUa necat.Vli^inofosÃÃularli pints inditarcÃccat.MeÃruos continclÃuxtts-Gra uediniÃtjfsttts citis auxiliatur- Hiatibus manssum
P LA NT A R VM HI ST OR IAE tb* p ctltim rimis iUitn fuccurrit. Tit infnmma, Sua cini ^oUee viribns.fed patelo c^icaeioribns : qnlt;eà deÃt.dnÃo Rondere in vieem fabÃituitur.
DE ALCEA. CAP. XX V 11.
Alcea run freques.Monoclonos fere eft; non malur modofruticolaamp; farmento-fa flore akhææ.
Simeonis herbet.
JN O M I N Aj^Mhe^u-fi^^y/l^ ÃÃKi« Greeds,Meen Lntinisvocatur.OjJic!:^ nis i^nota.Vulgnrcs herbaià et EmÃrici Sk meonisherbam, Germnni/toÃri Sigmars, kraut, oder Sigmûdfzuurtz,amp; Hochleuclité (Gnl lice Guimauue fauuageou ruftique) appeb lant, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
SytueÃris malun Ãecieseà Alccd,folin verben nnen modo feda habens,caules terms nut ^nntene nos, cortieem CnnabiÃmilem obtinentes. florem exiguS KoÃeÃmUem, indices albas,Intas quinsyâ aut fox cubitales.
LOC VS.
i^aÃiturinf inrui loco,nee peco.
T E M P V S.
Florctïulio ^ AuruÃo menpbus,
T E M P E R A M E N T V M.
Ex cmplaÃieorum medicamentoru numero ep à Alcea, amp;nbsp;fjtin,ejueegluiinofiim quid ac lentore quendam pm ÃcÃrmit,amp;radix Ãfa qun^luth noÃiduâcis,!^modicè adÃrin^nsapfarct^Ãa» tibus.
CA P VT xxvnr.' 48
ti^m,alunite monflrant.ïïincfatis conflatKlccam txtra omneni inÃ^nem turn caliditatem,tMmfii^h ditatem Ãccarc,ac plane emptaflicorum conpfien^ tiam obtinerc.Vide Galenum Itb.iiu deÃmpl.me^ dic.faeult.eap.iiu amp;fcquenti.
â VIRES.* EX DIOSCORIDE.
â Alccx radices in vino aut aquapota,dyfcntcric!t amp;⢠ruptis medentur.
EX PAVIO.
Alcea^^lucflris malua ^cnus efl .1» vinopota dyfentcria amp;nbsp;rupturis medetur^potiÃimum ipÃus radix-
EX PLINIO.
V lus radicis Alcea ex âvino vel ex aqua, dyÃne tericis,aluocita,ruptis amp;nbsp;conuulps-
APPENDIX.
Celcbraturad caligincm »euloru ab 'Empiricis, ita venen deÃnt qui credant radieem Alcea è col^ le/uJpenfam-acicmeiculorH fupra modum acucre, amp;nbsp;tueripoffe.
DEADIANTO. CAP. XXVII r. Adiantum duplcK TheopHrado ,triplex Diofeoridi,nobis quadruplex.
N O M I N A. lfpeeussgt;^A AS'IOJ/'^P, ÿ TSoAvJlypip, Il itScX\lj(^0f3,H iSlve^iyioV Gracè. Adiantu, Polytriebum, CaUitriebS,Cincinnatis,Terra capiUus, et Super* ciliS terra,tatinè appedatur. Ojficina hodic Car CapiUm. piltum
PLANTARVM HISTORIAE
V encrts. f ilium 'Vcgt;milt; quot;vocant, quo ctiam nomine appeUaâ Adiatum riLatinu Apulciits teÃatur.CermamVtiuaen-â¢vndcdiâ liai,veZ lunck.,fiaauenhar,Ai/iantunomen nb lt;Iumgt; nbsp;nbsp;nbsp;cuentu acccpit,qHod folium cita perfufm aqua W
diai'ATCilpdcsl^non madeat, ÃccofomperÃmile ft author Cil Thcophraslut Ubrofeptimo de plan tarum hifloria,cap.x!ij.ïd quad minime inteUipÃ* dum erit de merÃone longiorc in aqua : nam diu* tim merfum acirrigatumgt;aqHe ac alia herba ma defiit. Quare reflim de imbre defeendete è mlo, cuimflillicidium filits eins no iuÃdet.-ut teflis est in Theriaeis Nicander,accipienduvcnit.'V el quod magh arridct,ab intmorihm puteoru parictibm, amp;fontium mar^inibus qum coronat, diSlum e?{ Adiatum, quod nimirum quaÃÃties iUoru aquM, Polytria quoi tamenoditamp;'reÃiuit,quarat.Polytriehoau* chon. tem quaà multicomü,quod capiUos multos ac den Cadi tri* fos faciat,eimq: defluuia expient. Callitriehon fe* chon. co quaà pulchricomum, qua d eapillostmgatgt;puU chrtorespreddat. Nccaliaratione capiUm Vene* Capidus ris Ãae herha difla e?l. quim à ÃecioÃs reddedif V eneru capidis:nec alio note V emris vox adit fia eÃ,quant cur difla. quod hacpulehricomapii^atur.ïîincpateÃt ma Pharma* ximmpharmacopalarumnoÃri teporisenor,qui copolaru fuà trib.nominibm/vna amp;nbsp;eande duntaxat herba ÃffiiÃiStihus, tres diuerfas herbas deÃ^natas cjfe putat.Aliam enim Polytrichil,aliamCaUitrichu, quam tarnen compta focabulo Callitrichum vo* cant:
CAPVT XXVIII. 49 cant : aliam etiam CapiUum Vencris effe herbam exipimmt.Qiia'es antem hcrbx fint, Polytrichü, amp;nbsp;CaUitricha illis nominate,Cuts loeit oÃeaemus. FORMA.
Polia albicantia Coriandro Ãmilia habet, in fiimmo incifitgt;-is diuifa, Caules ex quibns nafeHtnr frodciintve,n!ffv! admod»m,tenues,dodranta!es, nitentesq;.Ncqueflorem,neque fiemen ereat. Poliis Vero Coriandri iam quidem erumpeutis, vel fiau» â lo anten enati,necditm ca»leÃentis,qua quidem in ' nbsp;nbsp;infima eins farte quodammodo lataÃmt,amp; in exâ
tremitatibus incifia, confiai t Adiantum ficiendum i erit. Px qua nimirum deficriftione manifeflifiimu e^, cam herbam qua fiere omnes offiema fro Ca ! nbsp;nbsp;fillo Veneris vtiitur,amp; quam nes à muris in qui-
busjgt;ucnit,Gci'manieè Maurratté,amp;Steinrau Kuta mu' ten v»camus,noncffi veru Caf ilium ''fcneris,aHt raria non Adiantum:caulcs fiquidem dus nonfiuntniff-i.fid efl Adian virid(s:ncqucadmodii tcnues,fiedfroherba quais turn-titate crafii:ncquejflendëtcs.{nfumma,ncque fi-^ra,ncque ma^itudo,neque color,nec natales e* tiam rejfondcnt,quia in ficcis amp;fioli exfofitis muris naficitur,in humidis centra Adiantum.
LOCVS.
Lods ofacis,falufiribiifqHc,cly humentihusmu rls,amp; frofc fiontes naCeitur . f n Germania tarnen nofira,quodficiam,non freuen: t: cofiofie autem in aarbonenÃGaUia,amp; Italia,
^ TEM-
PLANTAR-VM HISTORIAH TEMP VS.
Aeflatc v!rct,hinma non marcefdt. TEMPEKAMENTVM.
Adiantum in caliditate quidem amp;⢠fri^iditatt Jyntmetrum efl,verum dcÃccat.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
DecoflS eins kerbte jiotum, aflhmatitiSydtÃ'in eultatefpirandi laborantibus,id^ericis,lienoÃgt;, öl' ! vrina dijÃcultatihus auxMatur.Calculos coterit,. amp;nbsp;aluum cohibet.V enenatorum morfihui,amp;âÃo* j tnachifluxionibits cum vinopotumprodeVi.MeÃs ' citamp;ficildas.Santinis reiefhonemÃflit.Cruda ' herba ad venenatorum morÃus lUiniiur.Aloptciae ; captdis exf let.StrumasdiÃicit.furfitres amp;nbsp;acht» , res cumlixiuio exteiit.Cum ladano, myrthino amp;nbsp;f ÃsÃno,aut hylÃopo amp;nbsp;vino^capiUos deÃuentes con^ tinct. Decorum eitss cum lixiuioamp;vino abater- ' ^it.GaUinaceoi amp;coturnices cibis eorum additum fu^aciorcs facit. Serdur amp;nbsp;maffia vtUitate cirt . (a ouilia.
EXGALENOi
'Exténuât Adiantum amp;nbsp;di (cutit. Alopecias cat â fiUisveÃitjÃrumasamp;'abfeeÃus digeiit,tapidefq; _ fianfftepotum. Vifeoforum craforumque ex tho-race pulmoneque excreationibas non mediomter tonferttCyvcntrisÃuxioncs fiÃit.
EX PLINIO.
'Vide mfracaputdeTrichemane.
DE
CAP VT XXIX.
5lt;
DE VITE VINI FERA.
CAP. XXIX.
NOMINA. V^-n ç-v^Mâ AjumAof olvoiplçot KM ü/Ki^c! Gr^cèj Vh M vint fera amp;nbsp;fatma, jeu culta Latine api feUatur.Germanicè Vueinieb.CGaUicè vnevi-gnccultiuée.) Vitis autem , quid inuiteturad Vitis vn^ y nos panewiai,dicta efe primo videtur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dedi^ta.-
GENERA.
^nnumera vitium repcriuntur^nera, qua fui ^laperfequi fupei-uacancum effevidetur. Si quit tarnen ilia difqunere deÃdcrat,rei ruflicaferiptm res,Pliniumq; tibro xiiq.naturalù hiÃoria:, qHi di* linntiÃime de iis ÃnpÃtfeppat.
FORMA.
Nitiscaduea efl,amp;niÃfitfulta,fertur ad terra. A radice eins caudex ynM cotortus exit,qui in ra* tnosÃequenits Ãinditur. Multiplidcorticecin^ tur,rimofo,faillis lon^ lateque 'vagantibus,qui* bmfe quaà fuis manibastrigit, amp;nbsp;qutcquid na* da eà compfeditur. Sarmentis,foliis latis, amp;nbsp;in extremitatibus inciÃs,laf iuientibus.LloribusÃu* flum ambientibus lanugineis .Vua compluribm acinis aceruata, qui in ter dum purpureo , nonnun* quam rofo,atiquando yiridi colorefulgent.Stmi* nibtu tunica dauÃs.
LOCVS.
Paf im amp;in multu Germania nosh-a refont*
£ ÿ bru
PLANTAKVM HISTORTAE
lus nafdtur : C^ vix hortum inucuies in quo non froumiat. T E M P V S.
floretfoiÃitio vitis, autumno autem vum maâ turas profert.
TEMPERAMENTVM,
Omnium partium vitis temperamentum ^fa cultatum enarrationepatefiedVua tarnen immaâ tura amp;nbsp;acerba^Ãi^ifla zp' Ãeea funttmatune ye-ro caUda amp;nbsp;humida in primo ^ aduiautore quiâ dem Simeone Setbi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
VIRES. EX DIOSCORIDE.
'Vitis vinifera folia capreoliq; trita amp;nbsp;ilUta capitis dolores,ftomaclsiqueinflamationes amp;ardore Folia amp;nbsp;cum polenta miti^at.Folia ctiaper Peimpofita,vt-Caprcoli. pote qua refileront amp;nbsp;adfiringut- Sucetts ex ipfis potus dyfntericujfm^uine expuetihus, flomachi* cis amp;nbsp;citta laborantibns mulieribus prodefl, Made fafti in aqua caprcoli amp;nbsp;poti eadem effciunt, fachry- Lachryma verb cites qua velutieâ^'^âi inâeaudiâ ma. cibles concrcfcit,pota cum vino calculospellitAnita licbenas,/cabies (in lepras fanat. Oportet tame locum antea nitro confiicaf c. Fadcm cum olcofie quenter inunfla, pilot denudattpotifimum ichor, stquoftifve humor,qui ex incenfis viridibusfarme-th exudat, Hicetiam myrmecias inunfltes elicit-Cinis farmentorum amp;vinaceorum circa fede qua antea ablata amputatave (lent condylomata (in thymia,cum aceto iUitus fanat-Cofert luxate amp;
viferartem
CAPVT XXIX. vi
quot;^ipframm morfibin . Llcnis inflammaMnibits cu tofacco amp;nbsp;R.uta,amp; accto HHtiü.'Vuit reçoiscjiilt;c= Vustt nu aluumturbat,amp;Ãontachum inflahMinus be» rumfarticclgt;s qux aliquanditf decerlitaDépendit, quid inea cofiahumoris exarucrit^Stomacho ac^ comodata efl,afpetcMiamq; cibi {xcitat,amp; imbe citlii conuenit.Q^ autem in vinaccisjMt è yina^ V ide Gd« rioyafiferuatx fitnt,ori CrÃomacho ^'UtxÃtnt. lenuli.z, AluumÃÃunt ,yeficdm tarnen amp;nbsp;caf ut tentant, de almee ProÃunt fanguinem exereantibm. SimilesHsÃunt torufacu. qua in muÃum conieHa Ãunt. Q^a yero Ãa^aaut triflieem müÃe condttajlomachu ma^u infeÃant.K.eÃonun hune fiya tur amp;nbsp;ceeleÃi eu aqua prins paffa faCla, minusq; uadai um yinoÃaÃunhÃiticuloÃsdtrdcntibus amp;nbsp;lentis f ebrie yuarü ma busytdes.Vinaceiearum reconditi,infiammatif, du explie durit, turgentibusq: mammu cum Ãale illinuntur. eantem. V inaceorü decodu dyÃciitcricu,c(eliacis,amp; Ãuxui mulicbri infuÃum confert.Ad injtÃioncs quoque ac clyfleresajÃumitur. Nuclei acinorum adÃrin^nt, Ãomaeba^ati.ToÃi aute,amp;â triti amp;nbsp;pro farina il liti,dyÃentcricis,cteliacis etÃomacho reÃolutis pro» Ãunt.Vua autcmpajfaalbamarris p exténuât.Cae ^ScrapiS ro illarum cameÃa,arteria,tuÃi,rcnibus ac veÃea le^it, ade confert.iflur indyÃenteriaperÃe eumnucleis. AdeÃrin^^t. mixta milij amp;nbsp;hordei farina amp;nbsp;ouo,ac esm mele lcÃixa,amp;'perfe etiam Ãumpta,atque cum pipere commanducata,ad capitis piluitam purrranda ya let. TeÃtium inÃammationcs Ãedat.cumfibarum
S iij amp;
PLANTARVM HISTORTAE
O' cumin: fitnnaiüita.^^inydiditf, carbunculos^ fa»os,amp; in articulis jtutredines amp;nbsp;gan^:enAs,fi^ nc nuclcis trita,amp; cumruta impofitafonat. Poda ^x cum ofofanace illita auxiliatur. Mobiles Vnn gues lUitaccleriteradimit.Vint facultates tui^fe cx Diofconde, Galena,(1^ Pliniofiete :/u^cruacaa neum cnim,imb t^edio plenum effet,ea( in yninera fum mines commemorare.
EX GALEN 0.
quot;Vitis pitiua amp;nbsp;culta adfimilis facultas ef Ãl* ucflri,fed ad omnia imbecillior. Vitis veto fyluc^ Ãris racemi, exter^endi vim obtinent,vt ephelds amp;nbsp;nauos,amp; id Renies quacunque in cutis fuperÃa défunt,curare foÃmt.PIabetverb amp;afirifiione quandam ipfi,amp; extremagermina,qua (Is' file co diri aÃblent. P Iura de vuis habet idem Galenits lia brofecundo de Aliment.facult.cap.de vuis.
EX SIMEONE SETHI.
Vax plus nutriunt reliquis oporis,minus tarnen fcis:ncq; malifuccifunt,à matura fuerint exquis pte.Tamenhis nonrobufla,necden(a,fidlaxa amp;nbsp;flaccida carogi^nitur.Maximum quidem haru ho num,ait Galenus,qubd celeriterfubeunt, atq; idco à retincantur, lxdunt:nec enim tunc probe concoa quuntur,fcd crudum^i^munt humorem,quino fas die infan^uine tranfinutetur. Nucleorum natura, Ãcca amp;nbsp;quodammodo adflrin^ns efl.Pertranfilit i^tur omnia intcflina,non alter Mi. P enfiles vero
VUX,
CA PVT XXX. ji
âIw«, neefuefiflimt vmtrem,iKj; profitant, cateris autem facilius concoquuntur. t^eque vuarUparHa tfl in dulcedine,amp; aufleritate, amp;nbsp;aciditate differ rentia.Dulces quids ealidiorem habent Ãtccu, aw fiera vero amp;nbsp;acidafri^idu. Aluum fubducStdul ces,etmaximequado humidafucrint. Omniu itao que tutifiimuivfm est, quado carnofafuerint amp;nbsp;maturx, amp;nbsp;mcdiocrittr quis ipfas affumat. Vua qua alba finit, ma^is fubducunt aluum quam nh S^*-Omnesvei-o ciborumappetentiam cxcitat,amp; Henerem- Conuenit cltm cduntur membranam amp;nbsp;nudeos cxpucre,quid dijficultcrconficiatur- Qua immatura funt, ventrem fiflunt, amp;nbsp;flomacho bon na.Caliditatemaflauahileortam fedant. Minus verb nutriunt.Oportetautem nonfalum vuas ,fid etiam omnes frufhes modi corticepraditos humin dos,antereliquos cibos apponerc.
DE ACONIT 0. CAP. xxx.
Aconitum Pardalianches quadnfoliumj quod quida putauerunc Aftera rede pin gis in fyluis frequens.
NOMINA. ^ta£'^auAâ£
A Moving Grads, Aconitum tatinis dicitur. Aconitu Sic autem Theophraflo lib.ix.de Plantar» ynde diâ biftona tefle, non itso Tap iKomii,id csi,d cau fl urn, tibusfid ab Aconis Periandynorum pa^,ad He s racliam Ponti fito, vocatum esi. Aid quod vu can dem in mortem efjet,qua cotibus adferri acif de* ^ iiq trabendam.
PLANTARVM HISTORIAE trahendam,fiatimq;admotavclocitat fentiretur, Suntqui aliam ob caujdm,qud referre minime nc* cefdnum duco,Ãc nomina turn fuÃe cxÃiment, GENERA.
Pardalia Duo Aconitifunt^^nera : vnum Gratis Parda* ches. Hanches dKlum,quod pardi co necentur. Vocatur Scorpiu. etiam Scorpium, quodradteem ScerpioniÃmilem Vua ver^ habeat.Vul^m herbariorum Vua vcrfam,amp;vulâ fa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pinam,Gcrmani VuolfFsbeer,amp; Doluurtz no*
non.
Lycofo^ minant»Altcrum LycoUonon Grads dicitur, quo^ niarn deuoratumlupes cenfeÃim intcrficit.Vul^tu Luparia. Lupariam,Gcrmani Voulffsuurtz appellant.
FORMA.
ParJalia^ ParJalianchcsfolia habet tria aut quatuor Cy chet Jc^ clamino vel fyluefri Cueumeri fimilia,minora ta fcriftio. men,amp;fubafgt;era, Caulem dodrantalem. Kadicë fiorpionis caudt Itmilem,alabafri modo nitetem. Ex hac defirifitione omnibm liquide apparct,her* ham cam quam Vuam ver/dm aliqui nommant, cuiuij; hlc ficluram exhibemui.primum efe Aco niti^cnu! : habet enim tria aut quatuor folia, eaq; Cyclamini Ãiccie.Caulcm falmialtitudinCtamp;rai dieem incuruam, for plénum cauda Ãmilcm, alaa baÃrique modo flendcntem, Qutbitt etiam acccâ dit quod manufriptus amp;nbsp;vctuflifimui herbarium flaniÃime cam herbam quam hic dam ut pro Aco» nito fin^at.Gcrmanica etiam nomcnclatura fatu mduat hanc herbam ob fuam facultatem perni» cioÃam
CAPVT XXX. îî
ciofitm effe Aconiti Jjiccicm .LycoClonon Platani Lyco^a* folia habct,magis tarnen inefa diuifave, longiora non.
amp; niff'iora. Caulem veluti Filix, cubiti altitudio nc,a»t maiorcm:^cdic»lumglabrum.Senten in f^ litjun altcjuaienm tandis. Radices arris marina^ ram fjuiUarnmfimiles, nigrar. yndeiterum «»a Luparist. fiatLu^tariamtiul^ a/tfeUatanijeffe altera Aca: niti ficciem ; ea enim folia Platani, qua Cid aut y itisfoUisfimUiafunt,multas habetia diuifuras, obtinet.Caulcm Filici Ãmilem,fcdiculum^labru. Florent oblon^m,luteum,fofi quem lon^afrone« niantfiliqua, in quibus efifemen. Kodices etiam niff-os,vt nemofubtitde quin yerum ÃtAconitum, dubitare foÃit,
L O C V Ã.
Primum Aconiti ffnnsfaÃim in nemoribus amp;nbsp;collibusquibufdam nafciturtaltaS autem in mon« tium valUbmaltiÃimisMafftaautem illius copia efi cinambtem baud vitra vnum lapident à fu« bingafitum,qucm Germanica voce Fanenberg nommant.
TEMP VS.
Aconiti primum ff nus Maio menie potiÃimum erumpit.Alterum autë afiate,lunio amp;nbsp;lulio men« fibusfloret,
TEMPERAMENTVM.
Frofione amp;putrefaêlione enedt Aconita, idea totoffnere IctaUafunt.
VIRES.
PLANTAKVM HtSTORIAE
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Tcrunt Aconiti frimi radicem fcorfiioni admo* titm eum refilucre, amp;nbsp;è diuerfi admoto cUebora excitari. OcuUrihiti medkamentis dolorem tollcit tihut mifcetur,V.nccat pardos,fites, lttpos,amp; feras »mncs,earnibits impoÃtttm amp;⢠obiefhtm . Alteriuf radice ad htporitm venationes veuntstrAn/erta car tubus crttdîs,amp; à lapes deuorata,eos enecant.
EX GALEN O.
Aconitum Pardalianches putrefaciendi facub tatem obtinet amp;nbsp;létale efi,itatjue in cibo potiîque fugiendumsattamen adputrefaciendum codi^uan dumve tjuxdam extra corpus,aut circa Jede, idoa le^dum neum cJl.Plerba -verb radix ad haevtilis eft . Ab enim Tl- terumfimilcmpriorifacultatcm habet, fed pecu^ vol 7tafj hariter lupos,ficut illud pardos, interficere coitf iktot iTCo fucuit,
ptocfëgt;{,ct nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EX P L I N 1 O.
non Tivol Cofiat omnium venenorum ocyfimum effe A* ^oÿ $i - conitum,amp;âtaelis ejuocjuc^cnitahbus femimnifes pia.'^f, xus animalium,eodem die inferre morte. Hoc tas quot;Pt habet men m vfus humana falutis 'vertêre,fcorpionum b exemplar Clihus aduo/ari experiendo aconitu datum in pk Aldinum: no cahdo. Pa eft natura vt homme occidat, nifi ins aftipalans ucneritquod m hominepérimât: cum cofiilo codas tibushuic fïatur,Pclat pari intus inueto.Sola haepu^naeà leSlioni cum venenum in vsfecribus repcrerit: miramquc, Actio,pau exitialiaper feambo cum fucrint, duo venena in homine
CAP VT xxxr. T4
fiomine commort»ntur,vt homoÃtjxrÃt.lmo veri lo, ^ ana ctiam ferarum remedia antiqui prodiderunt, deâ tiejuo in* monflrando tjuomodo venenata ijitoque tpfafana* terfrete rentur.Torfâefcütfcorfiones Aconiti ta£hu,flu[gt;éntâ Latino» que parentes, e^ vinei (e conÃtentur. Auxiliatur eh eUvhorum album, taSiu refoluente: ceditq; aco* nitum duobm maluÃuo amp;nbsp;omnium^Tan^nt car nes aconito,needntquc^flatu earum pantherai, oh id quidam PardaUanches appellauere.
DE ARISTOLOCHIA.
CAP. X x x i.
Atiftolodiia longa videtur quam pro ro« tunda pingij, quod folio fit rotundo, fed radiée ctiam rotunda efle debet Diofco-ridi. Pifli lochia autem tuaradice tocun da eft,foliisautcm altèincifis.
NOMINA. ^«^»â¢Â«â â¢A-^
Api7oKo^loiGriecit,AriflolochiaLatinis,har
barn amp;⢠oÃieinis corrupta voce Anflologia, quemadmodum etiam Germans Holuuttz ,amp; Ofterluccy. ÃGaUicè de lafarrafine) nomina* tur. Difta autem efl Ariflolochia, quod WjnyH j^fmgt^ 1cU(Ao)'o'i{, id efl,optima puerperifÃt, vtpote dji^y^g qua remoratos menfis,harentcsfecundas,amp; reli* ^j^a quiasomnesapartuexpcllat.
GENERA.
Ariflolochia DioÃorides amp;nbsp;aid Grad tria eÃe ^neraÃatuiit.Vna efl qua rotunda etfecmina di* titur.
PLANTAR.VM HISTORIAE
German citar.Alters IS^a amp;nbsp;mafcala. Tcrtia Clcmdtit!s, nix offici i]aafidic.-ufarmetaria,algt;fcllatur.llaruicrtenub nx fulit Io la prater loga officinx GermanixnoÃrx a^nofiut. ga Arifio l^aniqaafab AriflolocljixrotSdx nomine ftutur lochia a^ hcrba,minimeff;nainacfl,vtpaulop0flcuidHiÃb gnofeunt. mis arfftmeatis oÃedcmtn.Plinias tribus su pene.. PiÃolo= ribus add a quartum,ac PiÃolochiam Vocat, quX chiaqux, certecaeÃquanoflrx officinx AriÃolochia rotan* dam , amp;nbsp;CermaniKande Holuuitz falfo ap* peUdt, vt in das dePcriptione faÃsts docebimas.
FORMA.
ArlÃolo* AriÃolochla rotunda folia Hederx fimilia ha* chiarttd* hct,cum acrimoniaodoratafubrotiusda,tencra, cd da, d ç multis in vna radicegerminibusfarmenta illsfunt ' âstu-^quot; nbsp;nbsp;nbsp;â^^^ quot;S'^ â fl'â''^^ candidi, pUeolis Ãmiles, in quihsu
quod rubet^'aaiter odoratum eÃ.B.adix slims ro* tunda,rapo fimilis.Ex iis quide verbis file elarius fst, AriÃolochiam rotundam ojfscinarum, amp;nbsp;qua edmanites- omnes vtuntssr,non ejfc cam quam Dio* fioridcs atqae aid Veterespin^snt. Hxc enim non Hederx folia fed R.utxpotius, maiora tarnen ha* here depreheditar. Ncqaectia odorata,ncquc fab* rotunda funt. Graais etiam qui exfioribsts exha* lat odor, in noÃrx Arifiolochixfloribsts nufquam apparet. Kadix denique ctfi rotunda fit, tarnen quia concaua cÃ,plohsqHC formam obt nct,rapo, qttod folidum eà amp;nbsp;oblenpum, fimilss did no po* tefl. No latet tamea interdam etiam reperiri eias generis
CAPVT XXXI. 51
generis radices firorfus rotundas ac Iolidas,'vt alteâ rapiciura monfireCrvcrltm cum rcliqua Diofcori* dis nota ahfint,lc^itima Ariflolochia effe haudpo tcfi.lïis accedit, quad manuferipti herbarü pi^u^ ra plane hanc Ariftolochiam Hedcra folia habes re doceat,vt hine etiam euidentifimumfit noTlra nonejfe^muinam. Arifolochialonga,folia qua Arifolo» rotunda lon^iorahabet.R.aniulos tenues, altitude chia lora.^aS ne dodrantales. Florcm purpureum,grauitcr odo^f^rfotwetA-C ratum,qui cum deflorucritpyro Ãmitü fit, Kadice digiti craÃitudine dodrantalcm,aut longiore.Tam b ulus verb quam prions radix colore buxeo,guslu amara,amp;â odorc virofo efl, Hacfane deÃeriptio no abborret à noflra Arillolochia,qua Heder a etiam
foliis constat, ramullfque tenuibm. Keque obstat Obieclloa quod hae nonpurpurcos,fcd lutcospotius flores ha nis dijfolu beat : nam vt in Symphyto magno vherius dice^ tio, mus, non vbique terrarum, carundem etiam hero Earudem barum flores flmilcs cffe,cuidcHtipimum ft in bos etiam her ragine, amp;nbsp;Confolida maiorc hodie nominatie hers barum flo bis, Ãfiamuts autemlutei fint,grauiter tame ados resnofbis ratos efe confiât, Deinvbiflosnoîira etiam Aris que terra* flolochia dcfloruerit,tum pyro fimUts fit,vtpi{tu- ru fjffÃ' ra etiam fulchrèmonfirat* Scdhicobtrudetnobk miles» ^uiÃfiam Diofcoridcm^quiGcntianaradiccm A- Obic^Ho^ riÃolochia lotira Ãmilcm^ craÃamquc eÃe feribit: nis ds^Qllt h»it^a»tem noÃra nedumdi^iti craÃitudine ob^ tio» tinetjtii/ftumabesifVtquantitatc Gentianaradh ei
PLANTAKVM HISTOMAE
nfimihs effe lt;^ueat. Keffendeo , hitc quidem ve* r^effe, fed nihil mirum effeà apud nas minor rea feriittar : variatur enim in vna etiam amp;nbsp;cadem herba iuxta regiones dtuerfas radicum magni* tndo. Sic vifa eïl nabis radix Ariflolochiit rotuna da multo , lt;fnà m ^t maximtu digitus, maior amp;nbsp;eraÃior . Hac tarnen in Italiaprouenerat. Nc^ que dubium tfl quin noflra etiam radix maior fu tura fit,vbi cultus, amp;nbsp;terra apta admodum aceeà fer it.Na vt TheophraÃus lib.i.de htfl.Plat.ca. f. autor est, quadaob culturä diuerfa eÃteiutur, atque à fua natura difcedunt. Sic Malua in altum fe attoUit, amp;nbsp;arboreÃit, atque in longitudine amp;nbsp;eraÃitudine in far haÃagrandefiit. Quid malta? cum noflra maxima etia pradita fit amaritudine, tutb lUa pro vcra amp;genuina,nihil obflatibusfloa Clematis ^â^'*^ i'*^â^'' gt;^ radice minima ,vti licebit.Clemas fj^^ titis ramulos habet tenues, foUis fitbrotuttdis,mi* nori Sepcrutuo fimilibM,plenos:flores Kuta baud diÃimiles.Kad'ceslongiores,tenucs,corticcm crafi Fiftolos fitmhabentcs,amp; edoratum, Piflolochiaa Plinio chia. Itb.xxv. cap. istu.iispingitur verbis ; Pfl amp;nbsp;qua
P iflolochiavocatur, quartigeneris, tenuior quam Arifiolos tertia, denfls radicis capitlamcntis, iund plcnioris chiano= eraÃitudine. Plane quidam Polyrhixpn cognomia flrarotun nant.Ex Us autem verbis nemo non intelligit,Aria da cTl Pi ftolochiam rotundam vulg'o vocatam, ejfe Pifloa flolochia. lochiam .⢠hac enim fupra modum tenuis, vel vt apertiM
CAP VT xxxr. 5(f tip er tim dicam,tmer4 herba esl.^adix etia mul» tn cafiiUamcntii veflita,craÃiiirii etiam inner ma ffùtudinetattjue add concaua,vtpiihira mon* Ãrat.llii accedit,quod bac qua rotunda yoeatur, cams vlcertbusfrofit,quam etiam facultatcm Pi Ãolochia,yt faulo faà fatebit,Plinius tribuit. Pt quid multü opus eà yerbii ? nomen ipfum abunde docet ejf ; piÃolochiam : creditur enim. quiui! re* uera nonÃt^effe firiÃolechia hodie quoque, baud fecus quam PUnif temporibus. H^c yt tetam dus fatiem teneas,caulem habet rotundum, leuem,fo* lia R.uta hortenfisjatiera tamenÃores ferè Pran* themi^purpweos ; lUa candidos,vtpiftm a qua y troÃp ynà complellitur,pulchrè monÃrat, quibus abeuntibus,filiquas profest refertas femine atro,. lentibus baud difimUi:radices,yt ofleÃsm efl,hac rotundam amp;nbsp;cauamdUavero rotundum. at omni tempore folidam obtinet,colore Ãuberoceam.
L O C V S.
Vera rotunda,quodÃtam,nufqua in Germania noÃra nafeitur. foga paÃim in yineilt;,ac hortu a* Uisproucnit.PiÃoloehiain/yluit Clocu ymbroÃs..
T E M P V S.
l.onga Tunio eÃy iulio menÃbus floret. Piftolo* ebia in Martio Q- Aprili, quo praterito flatim e* tiam difperit.
TEMPER.AMENTVM'.
Cumflupra modu amara amp;fubacresfint Arifio lochia.
PLANTARVM HISTORIAE
hchi^iCalidasamp;Ãccas eÃe infec!ido,vel,quod ma gis credibile cfi,in tertio ordine reilèflatuemsts.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Kotunda contra aliavenma valet. Longa ver o drachmavnius f andere rum vino fota amp;nbsp;illita, adueifns firpentes amp;nbsp;lctalia.lrlcnfes,fccsindas amp;nbsp;fietus omnes invtero confifientes cum myrrha amp;nbsp;pipere pota peUit. InpeÃofibdita eadem poteÃ, Rotunda ad cadem omnia ad qua pradiSla con» dncit:ampliitsq;afihntati,Ãngultui,rigoridieni,ru ptis, connues, laterisq: dolorsbus exfrigida aqua pota auxiliatur.fuiculos amp;Ãicula extrahit. Squa mas oÃium illita eduest. Lutrefeentia excariÃcat, amp;nbsp;fordidavlceraexpurgat, Cauacum Ãridcamp; melle explet. Lxteritgingiuas amp;nbsp;dentes. Credit tur amp;nbsp;Clematitis ad eadem prodeÃe,cÃtcaeia ta» menpradsélis minor inferiórque eÃ.
EX GALENO.
AriÃolochia radix ad medicationes VtiliÃima eÃ, amara amp;Ãubacris. Sed ex illis tenuiÃima efl rotunda, amp;nbsp;in omnibus effieaeior. Aliarum verb duaru Clematitis vocata magis odorata efl : itaq; ea ad vngsteta vtuntur vague tard Ãd adÃanatio-nes inÃrmior.Longaverii minus quidem tenuis efl quim rotudaÃcdnee ipfa inejfieax,verum abÃcr» gedi amp;nbsp;catefaciedi faeultate poÃidet,minus tarne quam rotuda abflergit atq; digent : fed non minus (alefacit,imo fortaÃis etiamplus. Itaq; in quibus
CAP VT XXXI. 57 vfiis efl mcdtocritcr ab^ergerc, comodior efl lo^a, ijueadntodii in carnis exulccrationibus, amp;nbsp;in vtc-ri fometationibusdn quibus autcm eraflii humare vaUdius extenuare »portet, iUicvflus efl rotund^e. Qunpropecr dolores ab obflruflione aut craflitie crudorumflatuum natos,magis curat rotunda, e^ furculas extrabit,amp; putredines flanat, amp;nbsp;fordida vlcerarepurgat,ac dentes gingiudflj; Candidas efl fldt. A uxilio efl afll»naticis,finppsltientibus,contiâ tiaUbus, podaff-icis cum aqua frigidapota. R»« ptis etiam conuulfisq;,vt ft quod aliud medicame^ tum,idoneaefl. EX PLINIO.
y aient radice tantum, P^otunda contra ferpenquot; tes. Oblo^a in fumma tamcngloria efl etiä modo. A conceptu admota vuluis in carne bubula,mares flfftrat,yt tradnw.Q^a Piflolochi elf PolyrhiXÿS cognominatur,conuulfts,contufis, ex alto pracipi^ tatis,radice potaex aqua,viiliÃima efle Iraditur. Semine plcuriticos amp;neruos confirmarc,cxcalfa» cere, Putrida vlcera exefl,fordida expul sât, vera nef juc extrahit Ariflolochia.Clauos in vlccribus natos,eiy infixa corporis omnia,pracipuefla^ttas,.
^ olfâ*frafita,ctm reftna.Caua ylccra expletper fe,amp; cum Iridcn ccentia ruinera ex aceto.
APPENDIX.
Ptft nojlra Ariflolochia rotunda nongenuinam effie dixcrimus,tamcn ob id in medico y flu no repu dianda crit.Qmins enim habeat amp;nbsp;infoUis amp;nbsp;in h radie»
PLANTARVM HISTORIAE
radice ammoniant, edmijuemn [euern cjKidcmifi genuina défit, fine omni dificrimine ilia vti licebit ad omnia ea ad qua vera vjürjgt;atur.
DE AMPELO lEVCE.
CAP. xxxll.
Bryonia nobis colubrina,quócl fub hu-ius vrabra denfiori ftabulare ament cola bri,aliis Ignis ardens dicitut à cauftica ri baccarum rubentium.
Aftm^of Ati/HH, H S^vovllt;i^, N -l-lha^fov Gracè;V itis alba, Pfilothrum Latinèafipel Bryonia, latur. oÃeinii fix berbarUs Bryonia,Vul^s V igt; ticeUam nominat,Germanicè Stickuurt2,Schic-fzuurtz,Rafzuurtzel,Hunds kurbfz,R,omi« lchrub,Vuilder zituuan,TeufeIskirfz.(Glt;«Zlt; licè De lacoulcuree, «/«s du feu aidant.} voâ Vitis ab catur. Vitis alba veto dida, non quid vitis Ãt, bacur difiedquidvitifimilùexifiat. Sic etiamViticeda, da, Pfilotbrum, quod ex dus acinis caria depilariac Pfilothru confici forint. Bryonia veri a ^a forte, quad vnde, nbsp;nbsp;efi pullula atque adeo extollo,amp; exalto, eà quad
Bryania, inadiacentes Ãbi fruticesfeandens fie exaltct ad que latè pulluler,
FORMA.
Sarmeta,folia,capteolifiatiua viti Ãmilia funt, birfutiora tarnen omnia, Profinquisfruticibus fi implicat caprcalù apprehendens, Frudumbabet
racemao
CAPVT XXXII. 18 racemo[ùm,rubentcm, quo caria dc^ilant â¢S.adix alba.crajja amp;nbsp;ma^na.
L O C V S.
VaÃim infepibuH^fcnticctis nafdtur, eófque quoi ^rofe fi nancifciturfruticesfiandit, vt ele^ gutter in carmine fua Columella cecinit, dicens:
Q^q; tuas audax imitatur Kyfie vitcis, Hecmctuit fonteis ma vepri btu improha fur^s AchradoSiindomitas bryoniai alU^at vîmes.
TEMP VS.
Floret tota aÃate in bonam vfque fartem aut tumni,inquo frudum froduclt, qui [irimum vi. ridis efl, dein vbi maturitatem confecutus fucrit, rufus ejfe inefit.
TEMPEKAMENTVM.
Prima germina fubamaram amp;nbsp;modicè ocrent adfirWlionemhabent. Kadix autem deficcatamp; moderate calefacit.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Bryonia in f rima germinatione affaragi elixi manduntur,vrina amp;nbsp;aluum cicntes.Folia,frufiut ^ radix,acrem vim habent: ca^^ro^ter ebironUs, gagi'anicis,jgt;hagcdxnicis,amp;' tibias putrefacientd oM vlceribus cum fale illita auxUiantur. P^adix abflergit corpus amp;nbsp;erugat.Vitiafaciei,varos,leti* gines,amp; cicatrices nigras,CHm eruo,terra cbia,amp; fasnograco cmcndat.A.d code prodeà decora in o» leo vfquedii Uquefeat. Sugillata toUit, ^ digi torn hij pterygia
PLANTARVM HISTORIAN
ptââySiâf compcflil.Cam vino illitn inflammatio-nes difiutit, amp;nbsp;ahfieÃus rumpit. OÃd extrahitr trita amp;nbsp;iUita . MiÃetur apte medicamentts quit txedendofinit. Ribitur comitiahbus drachma pon dere quotidie per annum. Attonitis amp;nbsp;verti^ine laborantibus conÃmiUter aÃumptaprodeÃ. Con^ traviperarum iftuspota drachmis duabas pro» defl. FÅtus necat. Meutern aliquando fubturbat. Cit vrind pota.F.clegina ex cafitcum mede,quad prafocatione opprefis, tufientibus, latera dolen» tibus.amp;ruptis datur.AppoÃta vtero,fatus amp;nbsp;Ãe» cundas trahit.Lienem mum obolorum pondéré ex aceto tri^nta diebus pota conftmit. llliniturvti» litercumjico adeadem, Ad inceffus deeoquitur: Vuluasfiquidcmpurent,amp;abortum facit .Vert tx radiée dus exprimitur fuccus, bibiturquc cunl aqua mulfi adeadem,pituitam ducens. FruduS dus ad pforas amp;nbsp;lepras illitus amp;nbsp;inundus facit-Ladis abundantiarn effcitfuccus dus frudus,à turn tritico dccodo forbeatur.
EX GALEN O.
Vids alba, quam edam Ãryonia vocant^primi ] qudcni termina ab omnibus pro more per ver e» duntur,vtpote cduliumflomacho co quad adflrin» j gat^adi.Habent etia amara amp;nbsp;modici acre ad» firidionem,quarc vrinammodcrate mouent. Rtf' dix aulcm abfergentem nonnullam, deÃecanteru [ amp;nbsp;tenuium pardum, ac moderate ealidam vim ' obtinct-
CAPVT XXXI I. y? tiitlnct gt;nbsp;quamobrem amp;nbsp;licnes induratos ligiufitti cit,tum cpoM, turn forts cuficubits mlgt;ojita- PÃ* ram ctiam ac lepram fanai. üaccmofiu dus fru, (lus pelles tm^entibus vtUn eÃ.
EX PLINIO.
Bryonia afpara^i decofli in cibo aluu (^ Vrinn eicnt. Polia amp;nbsp;caules exulccrant corpus: Vtip, Vb cerum pha^edanis,dr^^ap anis,tibiarum f tadio cumfaleillinuntur. Semen imtuararisacinis deo pedet,fucco rubente pofea croci. Neuere id qui coo riaperficiunt: iUo cnim viuntur. Pfiris amp;nbsp;lepris illinitur. Lachs abundantiam facit codum cum tritico, potumque. Nadix numerofs vtilitatibus nobilis ' contra ferpentium id us trita drachmis duabus bibitur. Mitia cutis in facie, narófquc amp;nbsp;lentiffnes,amp;fu^iUata cmcndat,amp; cicatr,ccs.Pa~ demf praflat décoda in oleo.Datur amp;nbsp;comitialio buspotus.ltern metecommotu, amp;nbsp;vertiff ne laboo rantibus, drachma pondcre quotidic anno toto-Pt ip fa autem larffor aliquato,purquot;at fcnfus.Hla vis praclara,qubd of^ infrada exirahit in aqua imo poÃta,vtLryomaiquarc quidam hanc alba Kryoo mam Vacant. Suppuratiancs incipientes difeutit, vetoes maturat amp;nbsp;purgat.Cit menfes amp;nbsp;vrina. 'E.cleffna ex cafitfujpirioÃs, amp;nbsp;contra lateris da-lores,vulfiSfruptù.Splcne ternis obolupota triffn* ta diebâ cöfumit. Illinitur eade eufeoamp;ptcryffis dtfftoru.Lx vinoÃcimdasfaminaru appopta tra h iq hit:
PLANTARYM HISTORIAE
f)K^amp;pitulta,drachma fota ex aqua mulfa.Suc cm radicis coUigi débet ante femmis matitritate: ^ui iditm per je amp;nbsp;cam erao, latiore quodam ce* lore amp;nbsp;entif teneritate man^nix/tt corpora : ferlt;â pentes fugat.Tunditnr ipfa radix enm pin^uifico, erugâtque corpm, fiflatim binaÃadia amhulen-tur. Alias vrit,nià frigida abluatur.
DE AMPPLO MELAENA.
C A P. X X X 111.
Tua vitis nigra vidccur effe vibumujeria Tulgo GaUorum cum Virgilio diäum.
NOMINA Avi'*dHvi^i%«iE|-AMWt Aof /ciAMVCi Grads,V itis nigra taâ tinis nominatser-Officinis incognita. Germa nis Vualdreben. oder Lynen, oder Lenen, quot;Vitis nil (GaUicè Efpece de Couleuree, ayant les ra-gravnde eines amp;nbsp;fementz noirs.) vocatur. Nigra veo di fia, nbsp;nbsp;nbsp;rà vitis difia est à radice nigra, amp;nbsp;qisod vitis Ã*
militudincm obtineat,
FORMA.
quot;Folia HederaÃmslia habet, magis tarnen ad Smilacis folia accedëtia, cui amp;nbsp;coulesÃmiles obo tinet:maiora tante dus folia quam illimfunt.Cla uiculis hacetiamarborcsamplcfiitur, Semenra» cemofum,initio herbaceum,cum maturuit deinde nigrum. R^icemfiris nigram, intus buxei coloi ris-Fx qua delineationc omnibus confiât herbam hanc cuiuspifiuram exhibemus, cjfe vitem m* gram.
CAPVT XXXIir. «o
p'dm. quot;Folin enim Hedene^maieribin tamen,Stniâ laüproximioribitStCaulibHS quoque co^^tis.dih uicultsfuis arbores fieri tide atque adminicula corn prehendit. Semen racematim coharet, interprin-dpiavirens, pofl maturitatem nigrefcens. Kadix foris atra, intas bnxeo colore nitet. flores eius, qued omifit Diofcorides, funt candidi,amp; odorats quibus dccidetihus fernen fnhnafciturplumis qnaà VeTiitiim,aut barba cana effi^iem prabens, LOCV S.
in frutetis amp;nbsp;dumetis potiÃimum nafcitur^ T E M P V S.
floret i»lio menfe, ^tt^fovero fernen proféré TEMPERAMENTVM.
Idem quod vitis alba temperamentum habet. VIRES. EXDIOSCORIDE.
iîuiiis caules inprima^crminatione olerummo do manduntiigt;r,vrina amp;nbsp;menÃbus ducendis vtiles. lidem liencs minuuM. Comitialibas, vertiginofis, amp;nbsp;refilutis accommodatifunt. Rjidix eadem pra^ flat qua vitis alba,minus elficax tarnen, folia eu vino idita ad iumentorum ceruices exulceratas condueunt. QMnetiam luxatis eodem modo impoo nuntur. EX GALEN 0.
Niti alba ad omniaÃmilis, nià quad imbecillior. EX PLINIO.
. Afparagi dus in cibo vrina ciedadieniq: minue do vtilcs, S..adix ofla inf rail a ejflcacius extrahit h Uq qtiam
PLANTARVM HISTORTAE
tjuSfit^ri diÃa.Cxterùm eidepcculi/tlt;'cefl,qucid iitmenterum ccruicibus vnicè medctur ⢠Aitint fi quis cdân in villa cxtruxerit, fu^ere accipitres, tus tdfque fieri ancs viUaticas. Alite)' eadem in inme-to hominéque fhlegma a-at fianruinem qui fereoa tur,talos circunli^atafanat.
DE AMARANTO.CAP. xxxliii.
Anjeantus luteus inSantoiua, amp;nbsp;Gallia N atbonenfi frequens eft, in ofFicinis propè omnibus ftoechadii citrec nomine,Amaran-tus purpureus nobis Paffe velours,quód im-mortali colore etiara villutum purpureum vincat. NOMINA. Hmgt;ilt;â'»t-Afiot^ou/'^i Grads, Amarantes Latinudici tur. Medicis amp;nbsp;berbariu noTira xtatis ex amore amp;â anthos diélionem comfioni credentibus. Flos antoris vocatur.Hanc apfellationem vfurjiaa tes Germani Ploamot nominant,alias Samat-Antaram bj^rn amp;nbsp;Taiilentfclion'G/rff.âcè Dupaffeue» ^''â^â lours) afifdlatur. Amarantus autem non alie ma A ^nxia!^l^-i ^âquot;^ â^âââ ^ capit,quant quid flos eins nunquä mars metA^'iyit- cefleat. aine efl quidpucUa byemalesfibi corollas ntS^aiK /'^^ex eo confidant: id quad Frfordix,vbi nonflolum e fiSrnte nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hyeme^ftant ceronatflerifo tipimumfilet. GENERA.
Duplex efl Amarantia: vnus lutcw.qui Diofleo Sticbai ridi iAty(^pu^ov, Galcno Amarantusjofftcinu amp;nbsp;dtrina, imperitisStiebas citrina,vel vt iÿfl loquHtur,Stia cadot
CAP VT XX XI TII. dl
Cd los cltrmuni,Germ,tnis Rheinblumen cjuod in regionibm qux S.Igt;cito adMcent,t)otiÃimum ve r'o quit intra Sfiram amp;nbsp;VttormaciamÃunt,lgt;ro* ueniat: oder Mottenblum oder lunglingd/is UeUcbry feUatur. HelichryÃn dictum,quid adfilis refer- fon vnde cuffum comantibus in orbem florum foliis, fulgore diStum. aurifrafeferat. Alter furfurcui, qui bodie Flos Flosamoâ amoris vul^^CrGermanis Flotamorodet Sa» r«. matblü vocatur.vtfaulb ante à nobis dielu efl,
FORMA.
Amarantits luteus qui lîelicbryfinalto nomine Amarant dicitur,virq-am habet tenuem, virentem,recta,Co- tusluteitSi liddmquc. Folia an^ufla ex interuaUu, Abrotono Ãmilia.Gomam orbicularem, auri modo fulgcnte, Vmbellam rotundamfVcluti coiymbos areÃentes. Fiadieem tenuem.Fx qua deferiftione planum fit cam berbam quam hodie ojficinafitloecifmo vtem tes, Stiebada citrinam nominatfcÃe ïleliehryfion. F.fl enim herba /urculofia,cxilibits ramulis,folio vt HyjJbpits an^fto,lt;ruflu amaro,ct infiar Abrotoni albicantc: comaorhiculari, auri modoÃlcndente: vmbeUa rotunda Veluti corymbos arefientesuadi-cegracili.Ftvtpaucis dicarn,non eflnota qua illi non aptiÃime quadret.Curpurcus verb pedali alti tudineJur^t,caule purpurafeente,foins Geymofis Amaran a milibus,maioribies tame amp;nbsp;longioribus,flgt;iea pur- (its purpu purca,vcritts qu.à m flore, inodora, qua nihil ^aureus, tins afleCtu cernitur. L O C V S.
Fia^itur
PLANTARVM HISTORIAE
Nitfdtur in afperis, ritb»loÃs,Ãccis dr conaUib-locis luteus. Alter an^ in bortis amp;nbsp;fiflilib-feritnr-
TEM P V S.
Hdichryfum ïunio amp;⢠luUo menfibus floret. A» marantinvero purpttreus reflate, potiÃimitm ante A»^uHo men/i-
TEMPERAMENTVM.
Luteue caUdm amp;nbsp;fla ns hand dubiè efl,id ijuod Antaritudo inguTin amp;facultates dus abunde de* monflrant. Parpureus autem recentiorum herbas riorum fintentia,fri^idus eft amp;nbsp;fleats.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
CoOTii Helichryfi cum vino pota diÃicaltatibus frinXi Jêrpentium i£Hbus, coxendicum doloribus, amp;nbsp;ruptis auxiliatur. Mefles durit,amp;(an^inis ff'U mos in veflea aut aluo cum oxymeUte puta litpuefa cit. De^iiUationem trium obolorumpondère cum yino diluto alho ieiuno data compefrit. Keponitur etiarn cum veftibus, lt;puas ab crofione inteff os firuat.Vnde iterum eolliffre licebit, herbam qua RheinblumcD yocant,â¬fleaelicbryjum,quodil lam hacfacultate vt veftes à tineis tucaturpr«di tam eÃe,omnibus in confeÃo eft,
EX GALENO.
Amarantus,!uteusnêpe,facultatis eft inridentit tir extenuantisoQ^^roptercoma eit/s ettvinopota menfes c(i»cit,amp;Jaa^inh^umos liqitarc erf* ditur,non f dum in vetre,ft;d amp;nbsp;in veflea. Sed tue
potius
CAPVT XXXV. tfi
fot'ius iltam cumnwlfo bibere conueiiit.Omnes've* fo fim[iUcitcrfluximespotadeficc/ttiflomacho ta» menadutrfâ. EX PLINIO.
Keliochryfitm detvrinoi è vino pota,^ mena fes.Duritias amp;nbsp;infiammationes difcutit.^mbuÃie cum melie imponitur-ContraÃerpentium iciut amp;nbsp;lumborumvitia bibitur.San^ine toneretum ven tris aeveÃeaabfumit cum mulfe.toliaeists trium obolorum pondéré fifluntproflunia mulierü invi* no albo .defies tuctur odore non inelegantly
APPENDIX.
Keemtiores purpureum Amarantumvehemen» terficcare ts-adunt,ide0que turn vinofumptü alui fiuxioncsfisicre feribunt: fed, vt aiunt,flomacho aduerfatur. Luteifloribus invino decoftis,ad lum bricos educendos vtuntur: amp;nbsp;adpediculos enecan» dos in lixiuio coblis.
DE AQVILEGIA. CAP.xxxv.
Aquileg aaliis angelicaancolie vulgo Gal lorum, riorum omniü pukhenimus ptx-fertim qui duplus eft.
NOMINA. ciAe^r
QV4 Aquilcgia vulgb ab omnibiappeUatur
berba, ca Germanis Ackeley A^ey Si Aquilegia
*^Agcley nominaturyf^uovero note Gra ni efl Ae* cis aut Latinis medicis vocata ft,nobis nodu cosia gilopSy re potuity Nou effeenim Gracorü A cgilopa.vtnon AegUok^ folum vulgäres herbarii, verumetii magm nomU quid, nis
PLANTARVM HtSTORIAE nitmedicifutant,notiufcfl quant y t dentonflrari à me debeat.tiam nihil in Vinucrfa Acfflojgt;u,quti alttrum Auenx ffânm efl, hijloria reperitur, quoi ad Aquilegiam referri qucat.Neque enim tam ah an^iUa eiieer,quant Ae^Uojis ah Aquilegia diÃi* det: yt hoe nemine errare toto calo euidcntiÃimä Jtt.qaiAc^lojiaejfe Aquile^iam arbitrantur.
FORMA-
'Polia Chelidonq maioris hahet,fcd pauloroi tundiora,ac molliora,Caulem cubitalem,^ intern dum froceriorem, in euiw frmmo flores furpurei (unt,cx caudis quibufdam veluti muliebres loculi fropendentes.îîis decidcntibus capitulaflubnafcuit tur,haud ficus atque in melanthio,in quibus ferne atrum eft. Kadtx eim crajfa.
LOC VS.
NafeiturpaÃim in hortis,amp;pinguibus quibufi dampratis. Inuenitur etiam inmontibus lytuoÃs, Cf interdum in petris amp;nbsp;muris.
TEM P V S.
Maio amp;nbsp;Tunio menfibusfloret.
TEMPERAM ENT V M.
In^uflu dulcedincm quandam prafefem viden tur,vt hoc nomine mediocriter ealidam ejfc,ac mo dice di^erendi vim habere verifmile fit, VIRES. EX RECENTIORIBVS.
Kecentiores omnes,tum hcrbarii,tum medici. An qui'e^ia omnes Ae^ilopis facultates tribuunt, at quant
CAP VT XXXVI. tfî
ejii^im re{lè,iJgt;lT'Vulcrii)t. yicj; enimverifimUt cfl hcrbx qux fiibacris no eÃ,tatam Ãtfcutiendi ineÃe facultMcm foÃe. f^um verb modice Ji^mt amp;nbsp;exKcct,jcabiei amp;nbsp;fifl»lis,potipimum à Uti farimt commifiMtur triticeii,confcrrc fotefl-
DE ALLIARI A. C AP. XXXVi.
Alliaria vulgo fcordotis ab odore allii ber ba qua funt baftenus malevfi Pbannaco« pil loco fcordu nulle notilïiuii.
NOMINA. Focr^ /i^S^ÃarC
NOnJi confiât quo nomine veteribusGritcis
amp; l Minis h er ba hxc aÃfeUMa Jtt.yulgb AlliarU tarne,eó quid trita dus folia in^-atu ac plane ab vnde dia liaceum odorem redolent, Alliaris amp;nbsp;Alliarianos bla. minatur.Germanicè Knoblochkraut oder Leu chel oder Salzkraut. Pandeed arum AutorPede Paafi^ afininumvocat, FORMA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ninut, Polia cists dimprimS cniicant fub otuda futit, ViolA fimslitudme, aliquantulttm tamcnmaiora. Adultaautcm inanrulos exeunt: Pierba ip fa bien bi tali proccritate conlurg:t,caiilc tereti, foliis V rti ca,niÃquod Icuiora funt,parcius fimbriala, amp;nbsp;a peJiculo latiera. Alii odoratu cum teruntitr,flore ladeo albóve,exili in Ãliquis Remine,atro colore,ra dice oblon^a,eiitfdcm cunt foliis odoris- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;
LOG VS.
Pafim propter fcpcsamp;ao^rorum marlines proa ⢠uenit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T E M P V S.
Polia
PLANTARVM HISTORIAE
ToUaflatim primo-vere,atqueddcà Martio ipfo erumptint. floret autem afiatc,atque deincepsfi» men profert.
TEMPERAMENTVM..
Quumprorfm fklioleat AUinm,necejJe eflvttt» peramento eode priiditit Ãt- Cale facit i^ttur baud dnbiè amp;nbsp;deÃecat, non tarnenperindeatqueAlliii in exceffn quarto. VIRES.
EafJe props AlUifacultates habere vel hine cö» ikipotefl,quod nonnulli in iuribus tortiuieffuccu fro Allio fubflituant. Proinde corpus calefacere, crajfos humores in eo extenitare,^utinofos inddea re potefl:omnia tarnen hac minori quant Alliu efi feada.Semen eim cumaceto emplaïÃri modo mu lieribusfran^latu vtcri laborantibus impoÃtum, amp;nbsp;vulux admotum prodeÃ, ac eafdem excitat.Et fummatim,omnia qua NaÃurtiifenien,fed minori efficacia,potefi.
DE ACAEYPHE. CAP.xxxViu
Vrtica Roniana nobis mas dicitut/emi-ne in globulis ceu lini fed minori. Maior in fepibus hortoru.minor agtia nobis di-eitur Ortie griace. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
t^QtAïïi A.mcAhy
AmtAvipHfl uviS'H Grads,Vrtica tadnis nua cupatur. oÃeina Latino nomine vtuntur, Aealyphc Germanit Nclfel (Gallicè Ortie ) appeUatur. â^nde di» Acalyphevero dicla eÃ, Athenao authore, quid imac undo
CAPVT XX.XVIT. lt;f4
intucundofit tit/fn,amp;prmipnem deat.Cnide au^ fta^ tem,quad veUicet, fgt;imgat acfito morfufenfum la- CniJe. ceffdt, à verbo KA^m, qued fun^e 0^ vedicare Vrtica. fi^nificat.Vrtica ab vrmdo,qMd praritum puflus lai^:i^l fimiles cxcitet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Vrtlcaro»
GENERA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mana, too n,fâ^
Diofcorides duo facit genera, ynam afperam, ^â ^^' ejuam hodie P^nnmaa vacant : amp;nbsp;efl ea quampi^ flam damus.Huius quide femme in ojficinis vten^ dum,na alterim qua paÃim in fcpibut ac dumetif ftafcitur.Germanicè V ueKchaeifelÃCaSicè Oi-tie griefche) apfeUatur. Altera minw aflteram, qua ob id modern nominant. Hancnondum videre potuimm. Tn Germania noflraprater bacgeneraf^.^^ w^ ' alia duo inueniutur.Vnu mmui,quod Germanice nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
HeyternelTel nominat:altcrii minus, Germanice ^gt;'t'lt;^^ »⢠Brcnneflel vel HabernefTel quad nimirS in a^ fltamaior ucnanafeatur,appedarifilet. Uaruetia piduras^^^'â^*^* adiicereplacuit,qHod no prorfus inefficaces effepu nor.fi flâetf tems(s,quandoquidembaud ficus atqueR.omana p Ungere vidcantur. FORMA.
Komana caule efl rotunda amp;nbsp;afiera, filueflrlor ctiam amp;nbsp;ajperior, latior amp;nbsp;mgrior folds, fimine baud diflimuli inglobulis quibufdam flmine lini, fed minore. Altera priori fimilis cÃ,nifi quad non fimiliter afperaefl,tcnuiitsq;fcmcnhabct.
L O C V S.
Komana apud not non nififataprouenit,non fi- KomaM, cut
PLANTARVM HISTORIAE custitquc mollis vacates vgt;â ti^'aâ 'Vuâ^arespaÃim i» dumetis ac fepibus rig-nuntitr.
TEMP VS.
Semen meffibtss coHi^i oportet.
TEMPER.AMENTVM.
Subtilhm efi partium,cir lemferatwa Ãcca,!iS tarnen tantum habet caUditatis vt iam mordicet^ VIRES. EX DIOSCORIDE, Ntriufque foliacum falc idita canismorfbus, gan^'anis,mali^isvlccribus,cancris,firdidisq:,lu xatis,tHberculis,parotidibut, phy^ctlis,amp; ahfief fbus medentur. Lienofis cum cerato imponuntur. Proflumafan^mis ex naribus cumfucco trita amp;nbsp;impoÃta fifunt. Cum myrrha trita amp;nbsp;impofta menfes mouent. R.ecentia admota vteri prociden^ tias emendant, Semen cum pafe potum venerem flimutat,^ vuluas aperit.Cum meUe linelurn ora thopnaas, pteuritidaf,amp;âperipneumoniam luuat. P,a qua in thorace funteducitMifictur amp;nbsp;exedét tibus medicamentis. Polia cum conehulis decofla aluum moUiunt,vrinasq; mouet.Cum ptfana deco fdaea qua inthorace funteducunt.Decoflum fr liorum cum exiguo myrrha potum menfes elicit. Succus^argarijfatus,vsiam inflammata reprimit.
EX GALENO.
Kcrba fernen amp;nbsp;folia, nam hac Potifimum in quot;vfum adhibcntur,di^crentis funtfacultatis,adei ft tubcrcula amp;nbsp;parotidat fanent. Sed amp;nbsp;quidda Ãatuofum
CAPVT XXXVIr. e^ fiatvafum oJ)tiitet,lt;jHo ^ vcncrem extiMulüt, ma ximèvbi cumfaffe fernen hibitur.?orr'o quiJ non âVehementer calefaciat, fed admodum tenuiumÃf feirtium,teflatHr crafforum vifioÃrumque humoâ rum ex thorace amp;nbsp;fulmone educHo^ tü quodpar^ tesquM conti^crit^prui'iant. Cxtcrùm fatuofum eius,euiusparticips eÃcdiüacÃydum cocoquitur, nafeitur:no enim aflufiatuofaeÃÃdpütentia.'Ve^ tremautem mediacriterfubducit ipfa dutaxat ab' Ãerfionc,ac veluti titUlatéonc^onpur^ationc.Gd^ granofi amp;nbsp;ennerofa, amp;nbsp;in totum qua exiccari d-tra mordacitatempoÃulant,ea couenienterfanat,-EX PLINIO.
Nrticaplurimisfatetremediis.ScmencimCh euta contrariumeÃe i^icander affirmât. itefun^ gis,amp; ardente viuo.ApoUcidorus amp;nbsp;Salamandris cum iure décoda teÃudinis, I tern aduerfari Hyo^ fcyamo,amp;ferpentibus,amp; fcoipionibus. f^m ilia: ipfaamaritudomordax,vuas in 6re,procidentesq; âvulHas,amp; infantium fedc5,tadu reÃlire cogit.Le^ thargicos expergifei tacliucrurihus, magisq; frons â â te,i.adcm camsmorfbus additofale medetstr.Sani guinem trita naribus indita fiflft, amp;nbsp;magis radd^ cc.Carcinomata amp;nbsp;fordida vlceraffale ammixto;r ite luxata.Sanat amp;panos,parotidai, carnesq;ab) ofibusrecedentes.Semenpotum cum Sapa:,vuluat ' firagulantes apcrit, amp;proÃu»ia nariumÃÃit im^ ⢠pofitum-N omitioncs inaquamulfafumptum à des i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nai,
PLANTARVM HTSTORIAE
M,facilcs lgt;rieflat,lt;iuigt;bM oholis.'Vm autem in vi^ no fotojaÃitudines recréât. V ulux vitUi toTfum, acetnbuli menjura. Potum in fapa, reÃÃitÃomitgt; chi inflationibm. Orthofnoicii prodeÃeum melle, amp;nbsp;thorace fur^at eodem ecligmatc.Et lat crimes detnr cum femine iini;addunt HyjJofium amp;nbsp;fijgt;e^ risaUciuid. itUniturUeni, Dijfiedemventremto) Ãum cibo emoUihHipfecratci vulnam purgari po to eopronunciat.Dolorc leuari toflo acetnbuli më^ fera dulcipoto,amp; impofita cumfucco malux, lm teÃinarum animaliapcUi cum HydromcUte amp;Ãl Ic.Dcfiuuia capitu,femine illito cohoneriaii.Artd cularibut morbii.amp;- podxff'ici) plurimi cum olco â vetere.autfilia cum vrÃna'adipe frita imponunt-Ad eadem radix tufa cum aceta, non minui ytilm Item licni.pt coHa in fino diÃutitpanos,cu axun ^ia veterefilfi. Padem pflotbrum exiccat. Com didit laudes dus Phamos pbyÃeus, vtiliÃima ci» bis coflam conditamveprofeÃus arterix,tuÃi,-ve» tris dcÃillationi,Ãomacho,panis,parotidibus, pefs nionibustcum olcofudore,coflam cu cochulis eiert aluum,cum ptifana peflus purparc,mulicrilmtjitt menfes cum (ale,vlceraqux ferpunt cohibereSucs eus quoque in vfu est. ExpreÃus illitiiÃpuc Ãouli Ãm^uinem nariumÃÃu,potus winam cicttcalcm los rumpit-Vuam^argariffatus reprimit. Siqum drupedes feetum non admittant,yttica natura fis candam monÃrant.
DE
CAPVT XXXVIII- es
DE APHACE. CAP. XXXVIU Aphace vbiqucliicfrequens.
NOMINA. 'U..Ik-
A^emn Grlt;ecis,hphace Latin!s,'fulgo Syluc^ flrisvitia,amp; Os mundi,Cermanis Vuild-uuicken,odcr.S. ChiinofFelfzkraut (GaUicè Veffe fauuage) vocatur. Alia efl ab Aphaca T'hcofhrafli,quaJylueflrium olerum^cntts efl,de quafuoloco ^lura dicemus.
FORMA.
Yxi^usjrutex efl, !eticuiaalttor,tcnuicrib.fo^ liis.Qjye nafcutur in ca filiaux letc maiores,tcma aut quatema[emina ni^^iora amp;nbsp;minora cetinent.
LOCV S.
I» aruisJ^onte nafcitur.
TEMPVS.
Mlt;jio menfe floret, amp;nbsp;fiibindc fernen infllquis froducit. TEMPERAMENTVM. lAoderati calons cflyalcntiiis autem deflecat.
VIRES. EX PIOSCORIDE.
Semina adflrin^endi vim habent, quajiroptcr flomachi O aluifluxiones tofla,ftacla, amp;nbsp;dccoo Ãa lentis mfiarfflunt.
EX GALEN 0.
Aphace facultatem obtinct adflricloriam, ficut tif ipfa Icnticula-Scd amp;nbsp;fimiUtcrvt Icnticula idi flctttalcrbm a^riw quam iUa concoquitur-Aluü rctinct.
i q tX
PLANTARVM HISTORIAE
EX PtlNIO.
a uturn « ad fpiffdndum efficacior quant lent!-Hcliquo vfu eofdcm c^fhn habetS tomacbi alulâ quefluxiones fiflitfernen dccoilum.
£) E ANDRACHNE, CA P.XXXIX..
Portulaca vtraque nobis cura fereno pul læ pes,Poulle pied,corrupte Pourpier di citur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;N O M I N A-q^ntnlem
Tortulnca 1 â¢i/ifi?_y)(yn Grads,PortulacatatinisetOfpr JC\^dnis,Geimanis Burtzelkaut (Calltcè Du pourpier,ou delà Pourceline,)dgt;cif»,sfon«« fta tarnen toeejdiefferendu efet Pottzelkraut,, 4c Ã(lorccllórum herbam dicerent,Alias Siuubo-iifdem apfeUatur,.
GENERA.
Pertulaca nbsp;nbsp;Portulaca in duat diflribuiiurJjgt;ccies:vna hor»
hortenÃs, tenÃm,amp;alteramfylueÃreni,qua none fl tert Ium SyltteÃris Aisiagt;iff:nas, vtaliqui fidufli medoÃs Diofcoridis txem^laribus credunt, Nam quod flarique nomi na haru duarum plantarum confuderint, fadum fabinde efl vt multa adulterina, qua fcilicet tertq generis Aixpo dcbcMur,capiti de Portulaca fluce-Ãri infertafint,qua omn^aprorfits expungenda ve n:unt,vt paulo pofidarius monÃrabimus.liortee Pent Germani ÃmpUcicer UmlïdlerunifylucPlre WfP Vuil oder acksrburtzcl focant.
FORMA.
iienefis coules habet crajfos,pingues,tcretes,i» altum
CAPVT XXXIX, ^7
»1tmn ereflos,lente 'vergentes in funiccu,folia fin fflin,a ter^o candida^flores exiges luttas, jemniit nigra in herbaccis calycibns to tenta SylueÃrisfa lia olca Bbtinct,mtnora tarnen m»lto,nHmeroÃo ra amp;nbsp;tenera,rubentes eaaliculos ab fna radice mula tos in tcrrafcf tics,qui commanducati fucto abun* dant,^utinofiq;,amp;ftforefalfi ^nt. Hac cfl ge* nuina afud Dioftoridem ?ortulatadtlineatio,rc= liqua vcro omnia funt adulterina ,Cfab imfe* rito aliquo rerum ex cafite de tertio Aix?» exca'* fta,amp; buieÃne omni iudicio inferta,
LOC V S
ProUenitin hortorum areolis,'vineif,ei^ aliis cul tis lotis,hortenfis. Cateri CylueÃris infetroÃs (i* intuitu etiam nafeitur.
TE MP VS.
I»»jo amp;nbsp;Ãuliofotifimttm menfibus carfedafo lia e^fiorestfimen veró fequentibur.
TEMPEKAMENTVM.
Kefrigcrat vtraque quidem m tertio ordine à temferatis aernediis, hurneflat fcro in fecundo, t^arc viribm etianondiflant: hint qua in Dio* feoride Icguntw nonfunt frof ria, fed Aixpitert^ generis,amp; à feiolo aliquo temere Portulaca fylue* Ãri attribut*.
VIRES. EX DI OSCORIDE.
Portulacavim habetadÃri^oriam.CÃ folenta iUita,tafitil dolortbus,otuloru infiammationibw, i iq amp;
PLANTARVM tlISTORTAE
Cÿ* aliarifmfiirtiitm,^omachiardoribm, ery/î^e» latilt;.amp;' vcÃcx dolorib.ituxUiaMr.Commaducatii dmtium fiit[iorcm,Ãomaclgt;i amp;nbsp;intefiinorU xflua* tionefluximesj: Ãdat. R.e»es erofos amp;nbsp;ve/ka ad» iuuM. V eneris impetus exoluit. Pari rjfeSlu et fuce CM ciMfrodeÃpoint, amp;nbsp;ia febribnt etiam valei. Contra rotuados lumbricoi.fin^amis excreatione, dyfinteriat,hxmorrhoidat,ffluuia fanguinis pef cofla cjflcax. Contra Sepn morfitt-Ocnlarib. me* dkamcntisvtilitercommifcetur.ïnteflinisfluxio. nc laborantibnt, aut vulua croÃone affecta infuna ditnr. Contra dolores capitis ex vÃione cum rofa^ ceo,autolco cxaltodcflillatur.P.xanthematain ca pite cum vino cxterit.Vulneribns adJyderationon J^diantibus ex polenta illinitur.
EX G A LE NO.
Portulacafii^daamp; aqnea teperamento eÃ,pait ca cniuÃdaufleritatiiparticeps, Proinde fluxion nes reprimit,maxime biliofae amp;nbsp;calidat, cum eo ^nod eas mMct, amp;nbsp;ia qualitatc alteret, ma^ope re refri^eraasiUac ratione amp;aÃuantcs,vtÃquid aliud,adiutiat.tii vetris ofculo impoÃta. turn lotis hypochondriis,potiÃimii in hedidsfebribut. Pro,â terea dentiumÃuporem fanat, nepe qua abacidot ru contadu aÃere exiccata fuerant,!cnicns atque rcplcns,vtpote cS viÃe^am habeat humiditatem. SimUitervero amp;fuccuscim.ltaqinon foris modb igt;npoÃtuf,fid epotus quoque refri^rat. Hocfane amp;
C A P V f XXXIX. (18
^tatlherlx comc^^ accidit. QMnlamaute ad^ flrhi^tjVtiliterdyJcMericis editm-,amp; in mithebri proÃuui0yamp; fan^nnis mcf^lienibut. Sedadhac niuho quidem cfficaciorefl herbxÃtecu^-
EX PL INIO.
Portulaca mtmorabiles vfm tntduntur.Sa^tn tam venena amp;nbsp;lirfmtium hxmarrboidn amp;nbsp;pre* flcmmresirin^it,pro cibo pimpta,amp;pia^is impo Ãta extrabit-ite hyefcyamo poto^èpaÃoq; expreà à rneco. Cum ipfa no eTt, fernen dus Ãmili effiftu prod eil. R^efisl-it amp;nbsp;aquarum vitiis,capitis dolori, vlccribusq; in vino tufa amp;nbsp;impoÃta.Keliquavlce ra cümelle comanducatafanat.Sicamp; infantium ccrebro imfgt;onitur,vmbilicoq; prociduaAn epipha* ris verb oim,fronte teporibusq; eupoleta. Scd ipÃs oeulis,è lach üv meUe.V-adeÃprocidcnt,prodeTf, folUs iritis eu corticibus faba.Puflulis eu polenta amp;fale,amp; aceto acccra.pt vlcera oris tumoremq; ^in^iuarù comanducata crudafidat. Ãte dentium 'dolarescTlonpllarum vlcerafuccus décoda. Mobh les dentesÃabilit comanducata. Cruditatesfedat, vocemq;frmat,iamp; Ãtim arcet.Ceruicis dolorescu Gada amp;nbsp;Lini femine pari mefurà fedat.Mammao rum-vitia cum mede aut cimolia creta. Salutaris ^ÃÃtrioÃsÃemine cum mede bauflo. Stomaebu inacetariisfumpta comborat. Ardentibus febrib. imponitur cum polenta.Pt alias manducata refrh ^erat ctiammteflina.Vomitiones Ãflit.Dyfenteria i nq amp;
PLANTARVM UlSTOMAE j Cÿ* vomicis dxMr ex Meta,vèl bibitur dl Cuminot Xenafmis aute colla, amp;nbsp;comitialib- dba velfotit l prodefl,Pitr^ationib.mi(litriim,acctabu!i menfira in fa^a. Poda^is calidis,cn falc iltita,etficro igni. S uccut duf potm rencs muai amp;nbsp;veÃeaf. Ventrit animalia pcllit. A.d vulnem dolores,cx olcociljgt;oo lenta imjoonitur. Nemom duritÃM cnioUitsVeno e inhibet, Vencrisjsfomnia. Pratorij viri pater efi, Hi/pania princeps, quemfdopropter impatibilei vua morbos, radieem eimfilo fitjpenfim è celloze rere, praterquam in balncis, amp;nbsp;ita liberatum in» commodo omni. Qiunctiaminueni apud autores,ca put inde Uturn deflillationem toto anno non Jenti» rc.Oculos tarnen hebetareputatur.
DE ASPHODEL0, CAP. XL.
Afphodelus mas Diofcoridi fcriptus,no^ ^l(o/)famp; biseftfrequens folio porraceo,radicibus glandiummagnaró effigie multis fimul agnatis,porcorücibus. N O MI N A. , ACtepi/i^ot Griecis,A.Jpbodelus Latinis,0fi ⢠Ãcinis corrupta voce AjJbdillus, Germanie Coldaunz(^aliicè HafteRoyaHe)nominatur.
GENERA.
Duo Afi nbsp;nbsp;nbsp;Duo effe A/pbodeli genera,vtcunquevno co ten»
pbodeli tus fit DioJcorides,tcflatur Pliniuslibro xxi. cap. genera, xvii.marem nimirum amp;⢠feeminam. Has proprio Albucits. Albucsss nominatur, feemina vero Hafiula regia, quodÃiUcet dum Ãoret,prorfusregüfeeptri effigie referat,
CAPVT Xt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^9
I nbsp;nbsp;nbsp;rcferat,Gcfmanicè GolduuilZ.MrfffW depingit
I nbsp;nbsp;nbsp;tliofcoridehamp;^'^diccm citu amm atqueadeo ci*
i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;to inutitem ejfc tradit-VamiiixTheophra^utlib-
nd.de hifloria plantaru cap.xij.amp;HcÃoduimen KeÃadut tionem faccre videntm^quandoquidem cim nfum ÃieminA incibo qiKitidMnumfuiffefmbaiit.ilocenimdc mentions mare dici baud paffe ,radicis miriÃca aa monia feciffe vic facit.Galenm etiarn lib.Ãcundo de aUmeM.facul, detur-Ajphodelon feeminam co^ouiffe videtur,dum fcri bitj.^lpbodeliradicem Scylla radici, magnitudi^ ncff^uraamp;aniarHudmc quadantenutÃmile effe. thee enim de DioÃearidts Affhodelo nere did non poffuM,cuiMquidem radix no SeyUaffed Paoniit potiuf Ãmilis efl.Denique non efl nefamina anta raffed acris. Ncq; obflat quid noftra ïîaflula reo gia tanta amaritudine^quanta d Galenm tribuit, no habcat.ldd neque ea qua llcÃodmÃuo carmine tatopere celebrauit,tanta praditafuit amaritudh ne:alias enim citra co£lura multam, cuim tarnen ille non meminit,cibo quotidiano idonea effe no pa tuiff:t. Et certè vt Aron non in omnibus regionibiu pare acrimoniam obtinet,ita nee ïîaflula rc^ia pa re amaritudinem omnib.in loeitfortitur . Ade'o ft dubiu non fit ïïeflodum de noflra Affbodelo, qua famina efl,loquutum effe-Defamina ante loquuo turn effe ïïefiodum,confirmât quad alibi tradat in Cyluis naÃi Ajpbodelu.Qupd eertè de ea qua flemi namfecimut, relié did potefl, quando raro alibi
quant
PLANTARVM HISTOKTAE
quam in Ãyluis nnfeaturSententia noÃramfirmd^ re videtur Ajiuleius ide, qui in libro fuo de herbis infiri^to, feorfim amp;nbsp;Affhodebm, (^ haÃulä rcâ ^iam deÃribit. FORMA.
A^hede » nbsp;nbsp;AÃhodelus mas folia habet Porto maioriÃnjÃ
lut mai- Ua.Caulcm leueminfuntmoflorent ferentem Anâ therieum vocatum. Radicesftblen^as, rotundas, glandibusÃmUes.^Ãu acres.Nos marem hac vice Pamma, habere non fotuimus.PÅmina folia habet obloga, an^Ãa,lcuiter lenta,Plantagini minori non difi* mUiascaulcm leucm,infummo non Vnum,fcd flu-res flores finguesretrorfum incuruos,flenosfgt;uni^ ceismaculis,radicem itidem bulboflm,capidis Ab lu inflar multis fub bulbe enafcentibsts,comatam, ^flaque ^lutinoÃtm.
LOG V S.
Maeno frouenit in Germania, nià in hortis cut ta amp;nbsp;flan ta ta peemina veto in montibsis amp;nbsp;Jyb uisfuaflonte ac co floà naà itur.
TEM P VS.
lunio menfeflorent.
TEMPER AMENTVM.
Maris radix calida amp;nbsp;fleca efl. Pcemina folia cum amara nonnihil pnt amp;nbsp;acria,itide calida amp;nbsp;Ãeca e]fe,quemadmodum etiam radieem, conflat-
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Kodices Albucivim calefaciediobtinet, vrinas (itâ mefes fota mouent-Lateris doloribsss, tufsbus, connut*
CA PVT XL. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;70
tmuullïoitHin, ru^tion'fbm, drachm^t pondère ex vinopota medentur-Cornmnnducataafiragali me furavomitiones adiuuat.A firpete demorfisdatur ytilitcr trium drachmarumpondere.ldinirt aute oportet morfM foUis,radiée, amp;floribus cumvino. JtemvUerafordida,amp;depafcentia. Mammarum guoque amp;nbsp;tedium inflammationcs, tubcrcula amp;nbsp;furuneuloStdecofla in vim face radice: ad recetes aute inflamationes cupolenta. Kadidsfucem, adf tedo vetcre vino dulci,myrrha amp;nbsp;Croco Ãmul de» cedis, perquavtileÃt ocuUs medicament!!. Ad pu rulentas aures perfc,amp; cum thurc,melle,vino, amp;⢠myrrha tepeÃtdus prodcfl.ln conts'ariaaure per fe infuÃm dentiü dolore mitigat-Cims è radice ere* mata iUitus,alopeciM capiUis explet.Olcl! in exca uatis radicibus i^ni decodum, illitum exuiceratis pernionibut,amp; ambuflis igni conducit.Dolori au~ riu inflillatusauxiliatur.Cadidavitiligine linteo antca perfridainÃole,illitaradix emendat. Seme amp;Ãores invino pati,feolopcndra amp;nbsp;fcorpionum venenis coreriè aduerfäntur, Aluü quoq; deiieiät.
£ X G A L E N O.
AfpbodeUradix vtiliscfl,perindeatque Ari^A/a riamp; Dracontih^xter^entisÃquidem amp;nbsp;difcutie» tis facultatis. Vfla tarnen cinis calidior, amp;nbsp;exie* cantior, ma^is tenuium partium,amp; ad diÃsutiena dupotetior e^citHr,proptcrea amp;nbsp;alopecias fatiat. Incà itaqi ti extenuandifacultas,atque obïlrudu demoUendi,
PLANTARVM HTSTORTAE demotirndi, veluti ctiam Dracontla, ïdeoj; ipÃtd ' caulicultu arquaiii tanquam furnmum prafr diu cxhihttur. EXPLINIO.
Defeftis cer[)orib. amp;nbsp;phthipcit confiât lulboi tint cumptifanadccoclos aptiÃime mederi^f'aneqs tx his cum farina fubactum faluberrimü ejfe.ïih canderamp;contra fermentes amp;nbsp;fiorfioncsyel caule vel fime,vel balbos dedit in vino tribus drachmis; fubftrauitj; fiimno contra hos metus.Datur amp;nbsp;co* tsa venenata marina,amp; contra fcolofendras ter* refis-es. folia quoque illinuntur, venenatorum vul* neribsts ex vino.amp;ulbi neruit articuluqs cumfolea ta tafi iUinuntur.Prodefi amp;nbsp;concis ex acete liehe nasfricare, item vlccrib. putréfient thus ex aqua imponercMammarS quoque amp;nbsp;tefiium inflama* tsonib.DecofH in face vini,oculoru epiphora fup* pofito Untcolo medetur.folqs in qutcüq;morbo de* tof bis magis medici vtuntur.lte ad tetra tibiarum vlcera,rimafq; corporS quacuque in parte,farina arcfaclorü. Succus quoque ex tufis exprefM, aut decoélus, vtilisft corporis dolori cum mclle.ldem odorem corporis iucundu affi{ldtibus,cu Iri arida amp;nbsp;fale exi^o.folia etia fupradiflismedtntur,amp; firHmis,panis,vlccribus in facie,dccobla cü vino. Cinis èradice alopecias emendat, amp;nbsp;rimaspedü. Decofla radicis inoleofucctts,pemiones(^ amba fta.Et adgrauitatem auriu infunditur. A cotraria aure indolore dentium.Prodefi amp;nbsp;vrina pota mo* dici
C A P V T X L.
71
dice radix,amp;â mcnÃruii,amp; latcris doleriimAlem ruptiStOnuulfiittuÃlbus draclim/e pondéré in vino pota.^adem amp;nbsp;vomitiones adiuuat comandneata Semine fumpto turbatur vcnter.-Chryfinmie amp;nbsp;P arotidat in vino décocha radice cwauit.Ite Ãru-mM adtnixta cachry ex vino.Q^dam aiunt,fi im poÃta radice pars eins infitrno fufpendatur, amp;nbsp;quarta die foluatur,vna cum radice arefeerefinu: ma.Sophocles adpoda^asvtroj; msdo,coamp;a cru daq;vfHs efl.Adpemiones décoda exoleodedit,ct fuffufisfeUe in vino,amp; hydropicis.Venere quoque concitari di vino amp;nbsp;meUeperundis,aut bibentib.. tradidcrunt^Xenocrates C^iichenas amp;pliras,raf dice in aceto coda toUi dicitdte fi coda fit cil hys ofiyamo dx pice liquida^ alaru quoque e^ fiemina' vitia.üt capillti cri/piorem fieri, rafio print capite, fi radice eafricetur. tapides renii in vino décoda atquepota eximit.iiippocrates femeeius ad impsâ titslienis dari cenfiet. lumentarum quoque vlcera at Ccabiem,radix illita,aut décoda fuccus ad ph turnreducit. APPENDIX.
Animaduertendum fiacultates à Dioficoride amp;nbsp;Caleno commcmoratas,AlbucoJeu Afiphodelo mef ri conueHire,huiM cnim radixgufiu acris efi.cyisa vero à Plinio recenfentur,ha partim mari,partim ftemina debentur. Pamina, cuius radix, amp;nbsp;folia ,^lutinoÃaamp;â amara fiant,vlcera ^lutmandi^fcOâ bicm,rimâfique corporum,amp;fi qua fimUesfiunt faiul*-
PLANTARVM HISTORIAE
facultatcs conucitiunt,ijuMferiti methodifimplp j CMm mcdicamciiterum faciledifimtcitt.'ExpcriM t tia ctiam qnotidiana tcflatur, huim vfum effe in ylccnbus maU^nit falutarcm, (^£ autcm mari fint tribuenda, ex Diofioride, Galcm, amp;^^uitn quiais deprchcndcre fotcrit. Nos intranfurfu tS^ tiim param attentes montre voluimus,ne indifirt' minatim amp;nbsp;promifesti v trique gentri hos facultas tes meÃe putarcnt-
DE ATRAPHAXf. CAP. xll.
A tripler nomen rennet,ahis Boone dame, ;
amp; Preudefciume dicitur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j NOMINA.-wÃ- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'â¢
ArpdepcefKfH )(guTohlt;lp(^oaov Gratis,Atris t plex Latins tt Ojficinis, Germains Malte, oder MiliêfGalhs Des Arroches,ou Des bo AMbbas *^^* dimes)nominatstr, Atraphaxis Attkis dlite xis auare ^^ *â^ mutarefrequeter amantibus,difta efi,quà d JiP}^ tb^ptof ä'jlet,id eflfiatim in ampUtisdintm adole fiat,liquidem oflaiso afatit die profilit,cofcflimq! incremento proficcre videtar Fidem cclcris au;rme ti fatit creptum in tonfnio catcris ber.bis alimtn-tum. Ac nt in hortis quidem luxta ta nafei quits ChnUlas 1â*^âquot; ttadunt, nifi lan^idum. ChryPoUchanon chanoa. ^â^°â''^ ^flâ âquot;fâenm olns dixcrunt,à lutco quern profert fiort.
GENERA.-
Duo Atrip lieu fuiit^cncra,fatiua feu hortenfs,
CAPVT XLI. 7i
lt;5/ JylucTïris.Satiuam lim^Ucitcr Cermani Molâ M»«*â tca,Ãylueftre veri cumaclitftionealitjUiti'VuiH'^ ^â^ molten oder Ackermolten,odci Kleinfches ifzmilten nommant.
FORMA.
tîortcnfiscaalem ftindit quaJratum.ramÃ! bra f^t^lplex cbiatim,q»ibui frimum flores tutesexirui, dein I,ortcnÃs. foUatumfernen amp;nbsp;obdudum cortice fromitur.B.a dieem y nam habet in altum deCcendentcm,no gla bram,feed fibris quibitfldam capiUatam. Sylueflris SylueÃrü tam luxurioja froccritaté prodit, ytquaternosflai fe cubitos excedaf. caulc vt hortenÃs anffilofe, ramofo ,amp; purpurafeente : folio hortenfl non ads modum diflimili, potiflimum quad ad eolerem ats tinet: flore luteo exi^o, femine racematim con^ geïlo, radice flmplici in altum defeendete, ex qua fe malta promunt. 1.0 CV S.
HortenÃs wn nià fata prouenit. Sylueflris fua fponte nafcitur.V traque autem afiduo humerefa* tiari amat. T E M P V S.
Vtraque lunioamp;luliomenfibusfloret,deinde fernen profcrunt.
TEMPERAMENTVM.
Atriplex humida in fecundo ordinc,fri fda au' tem inprimo, Hortenfis tarnen fylucslri humidtor frfidiórque exislit,
VIRES. EX DIOSCORIDE.
^flurolexum modoclixum, Aluum mollit. Crua dum
PLANTARVM HISTORIAE
'**â ihimvel coclutniUitumpanos dtfiutit. Semen eim potam cum aquamulfa morb»m rcp^inm fanat,-
EX GALEN Ãi
Atriptex cetcriter,»b l»bi-icitatem,vcntre perâ meat. Parum autem omnino eita efi, quad digcâ rendi abtinet facultatcm. Phlcpmonis amp;phyges thlù quidem incipientibus, crefientibus, amp;mo!li^ hm adhuc,ac velutifcrucntibus,hortcnlfs: vigenti busvero, dcclinantibus^CrindurePcmtibuscomme diorefl fylueftris. Semen eim abfler^ndsefifa^ cuttatis.preinde ad morbum re^ium ex ieems du firudionefregnatum ftilis efl,
EX PLINIO.
Coquitur difficiUimè. Addidcre Dimyfius amp;nbsp;' Tgt;iocles,pturimes^^i ex eo morbos,nee nià muta 1 ta fapiuS aqua coquendum:flomacho contrarium ' tffi,lettenes amp;nbsp;papulasgipptere. Hippocrates vul ⢠uarum ritiis id infundi eum Reta. tyeus Neapold tanus contra cantharidas bibendum dedit. Panos,-furunculos incipietcs,duritias omncs,vcl codo vel * crado idini vtiliterputant.ltcm ippnemfacrS,cum J melle,aceto,nitróque, Similiterpoda^ris.Vnppues ^ fcabros detrabere dicitur Ãne vlcere. S not qui mor ' bo regio ddpemen dus cu meUe,arteriös et tonÃl* . las nitro additoperfricentialuum moueant, collo autper fi,aut cum malua,aut lenticula concitan* tes vomitiones. Sylueftri capillos tingunt, amp;nbsp;ad . tupradida vtuntur medicina, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
EX
CAPVT XtlV 75 EX SIMEONE SETHI, V entrent quidem cit, frodeà ad caUditatem ie^ eerii,ac i(ïericis,amp; calidamtempcraturamhabe^ tibus Ãiccurrit. ComodiÃima autem bilioÃs- Cum malua illita inflammationesfidat.
DE ATRACTYLIDE.
CAPVT X L 11.
AtraÃylus minor frequens in viis flore Cnici,fedp»llidiorc.Atraüylishirfutiorcar duus bcnedidus,nobis hodie duplex.
NOMINA. -MinV^t' â¢vtlt;ee-fa^e
AT^^tKTuAifjS Hvluos à y^taGracis: Atra^ Atra^y^ ^lylis.CnicuifiluefierLatinisdidtur.Atra^ lis Vnde dylis autem idea dMa,lt;juideaantiqHamulicrcs dich Syl fro fuà vtebantur: otT^tunofemmfufus efl Gi «= ueÃris cis.SylueVlris verb Cnicut,quia Cnico vrbanofit Cnicus, mUiteÃ. GENERA.
SylueÃrls Cnicifeu Atraflylidis,?liMiigt; lib.xxi, tafi.xv. amp;nbsp;1 heopbra^o libro â vi.caÃüq, autori. busÃua fuutÃecics.Viia mitier, amp;nbsp;Cnico fatiuo Atrafty^ Ãmilior. aanepropTiè Grxci Atraflylida, Latini lispropriè quot;Veri fuÃtrn a^eÃem,aut colum ruÃicam, quid es difta. tus caule ri^ido admodum amp;nbsp;exili,vetcrcs mu-Ueres pro colo,vt dictum eÃ, vtebantur, nommas bant. Simt qui CartamS fylueÃre appellant. Gcr Cartas
â taaniceitaquevocetur'Vunder Ce\lt;i(!iÃran(^Cal musfylue li(è Vnc efpece de Chardon ayant la feuille Ãris, i»ulne,ou du laffian batardjw hacratioc dis k fccmatur
PL A NT AR VM HI S TOR TAE
fcernatur à Cnico,que aliqui Cartamiim,amp; Crolt;â eu bortenjern nomiitant,Altéra hirÃutior,ca»les amp;nbsp;folia Soncho non afiera Ãmilia habens,qua Ojpei Cardaiti n'-somnihus amp;vul^ Carduas benediiîieinuniu^ benedi- fatitr.Gcrmanicè Cardobenedid BornuurtZ, {dut.-r oder Gefegneter diftel vocatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;)
ni^^vi^^i^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
Atrafly Spinaefl CnicofimillSjinfuinmoaMem vir^frut | lit propriè dâgt;rum folia multi lon^ora habt ns, caulcm mot diiîa. Squot;â â^ parte nudum,afperûmquc. quo etiam mut Herts pro fuji vtuntur.Capitula in cacumine acui^ leataforem pallidum ,radicem tenuem,inutilcm-E.v qua fane defcriptione omnibus perfpicuum efi fe pntamus,fpiiiam qiiam pit lam exbthemus e^e AtraPlylida,quid Cnico Ãatiuo fimitis admodum , fit, dr in cacumine virgulaium folia quam CnH etts longior habcat,caulem denique ma^a expar^ te nudum, autumnipotiÃimum tempore,quofolia fua finmte décidant, amp;nbsp;minime leuem,Jcd aficâ rumfiriatitmquc obtincat-ldem etiam ri^dus amp;nbsp;exilis eÃ,ytfuà v/hm prabere qucat. Summitaa ti 'j^uoque dus capitula infdent fpinofi,flosilli padidus, radix tenais: amp;nbsp;in fumma,nulla efi nota Carduus qua huienon refiondcat. Carduum autem bene» benediâ didum valgi nominatum effe alteram Atrallyli ^Uf dis figt;eciem,ex Theophrasli amp;nbsp;plinq verbis often di potefi ⢠hirfittus enim efi, caulibus Sonchcis,hui mi ferè reptantibus ⢠propter fits enim moUitiem
velati
C APVT XLir. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7 '
'Vc!uttftÃitiscaducMq:fi[opro(unthit,fcm'nemt-nuto,frepiuenti,Amaro,amp; puis barbato,cjuolt;{ mol lilaiuigmc operitur.f loses faUidus hsteiifvc, LOCV S.
tAitior Atraclylis in amis amp;nbsp;montibnSjhirfutior nutem in bortis iam paÃimprouenit.
TEMPVS.
Pi'Mc Aussie menfe appant,cius tarnen feme^ ante autumnum non maturefeit. Pon-eriorcitisti nafiitur^eius tarnen femenferó etiarn ad maturita tem feruenit.
TEMPER.AWENTVM.
Cuflu dim amarafintjpina ba,enidentiÃimum eà calido amp;nbsp;Ãcco temfteramento ejfepraditas,id quod ex earundem etia facaltatibus eoUi^ipotefl.
VIRES. EX DIOSCOAIDE.
AtradyUdis folia,comaamp;fernen trita eum piâ fere vinique pota, cotrafcorpionum iclns profunt. Sunt qui dicant à fiorpionibus pcrcu(fos,qHamdia tentant earn herbam, nonfentire dolorem,depofiâ ta veto, dolore apfici-
EX GALENO.
AtraclyUs aut Cnicus fylueflris.ijacplanta ex ' jfinarum efl genere . Pacultatem habet dejkcanv-di, amp;nbsp;modice digeretsdi.
AP PENDIX.
Prima fpina in fanadis vlccrib-c^ fTluUs diuâ turnis ejficaeiÃima efl, Altera qua Carduu beneo k ij diamp;uni
PLANTARVM HISTORIAE
diStum vacant, ohflrucHancs intemsnun vifiern tlt;gt;llit,vrmam miuctyCalculHm franfft,vlceta,pot tiÃimumpulmonii,fai}at,PercuÃii afcris VeneiMo tis medetur, Nc^ant etia fcHis exferiri conta^a, quiautcum ciba,veljtatu frafam^ferit. laqiioq; comptis ma^nofore remedio ftbi vul^tu ferfaafit^ Zx qitibm ctiam omnibus ft pcrÃicuum, caÃdem quit veteres AtraiJyli t^-ibuerunt,vtraâiqueJfina habere facultatcs. Item herbam quam Carduum bcnedifbumvacant,contra ferfentum amp;nbsp;feorpio^ num morfus valere omnibus in confeffb cfl:qua far nèfacultate cum Atraflyli etiam afi^tet DioÃcer rides,confiquitur ab eadem diuofam non ejfe.Pier centiares Carduum benedidum contra capitis ver hemmtiÃimos dolores, verti^inim,memoria amifi fam,in cibo autpatufumptum valere tradunt. ite ad putrefcentiavlcera,mammagt;'um potiÃimum,fi inpuluerem rcdaclus inÃcr^alur.
D ^ ANGELICA. CAP. XLIH.
An^Kcit nonefl Smyrna, najue Sil [hioa.
Angelic» fatiua Panfils frequens, fyluc-ftris defideratur, NOMINA. n^efsrA N\liquid veleribus cornita fucrit hachera ba, amp;nbsp;quo nomine appeUata Ãt,nondu fcire licuit. Neque mim Smymion cfl,quodfeUket vm bedam Anetbi amp;nbsp;fernen rotundum,iilidque multa qua defiriptio requirit,no habeat. SUphion ctiam eÃe baud poterit,qikd folia Apii habere minime deprebedatur. Kceentiores aute vim ore omnes An ^elicam
CAPVT XLIII. 7Ã
geUcam, amp;ftnCliJpiritm raJicent, à füMiÃimo S^n^lÃi ernt radicis adore,quem Chirac aut ab immenfa co s ritus ra-tra venena facultate,afpcllant.C,ermanis Ange- dix cur lick oder des Heiligen geyft vurtz. oder di^a. Bruftuurtz(Gdfi»cè Angelic)vorder.
GENERA.
Dao eitss herba iimeniuntur genera, Vna mint ViorteÃs. tnitior efl,cuius quid?radix valde odorata,a Gfr= Sylueftru-manis Zara Angelick nominatur. Altera fylue-ft ris,dus radixfuaui adore deflituitur,amp;a Cemta nis vliilde Aogslicknominatur.
FORMA.
Caulem profert duum cubito runt,concauum:fo lia oblonga, per ambitum ftrrata,^»bniggt;a: flares in purpura Candidas,flemen latumflfloUaceumsradh tern crafflant dr multam,floris nigricantem, intus candidam. LOCV S.
Kitior in hortis plantataprauenit,dr in mo tofts etiam nannullis lacis,perinde atqueflylueflru.
TEMP VS.
iulio amp;nbsp;Augufto menÃbus floret, TEMPER AMENT V M.
Caleflacicntcm amp;nbsp;deftccatoriam viminterti* ordine ei aflignant herbariirecentiores.
VIRES.
Aperit,extenuat, dfleutit, vt recentiores perbio lent. Vnicevemnis aduerflatur, PeftUentia popssa Utimflauientis arcetcantagia,Corporaa lue per ^ â^ fliftta
PLANTARVM HtSTORIAE
flifcra vindicat,à tatùmtVt affirmat,m we teneit tur.Per hyeme ciceris ma^iutbiUfie mm vmo,jgt;er â¢tflatern exfliUatitio rofarnm liquorefumpÃÃc ft-tueÃ. NeeÃnfurumeo die conta^ionem foUicen^ t»r,qua quis dcuorarit:ita vrina amp;nbsp;fadore venem «bi^it. tentitia pituitie dimwit, q»afgt;ro[gt;tcr tuÃi, qui fii^M attulcrit, medetur. CraÃt quit in the* race coierrnt, difeutit. Hcrba if fa in vino amp;nbsp;aqua co^ta, vulnera interna^^lutmat. Concretum fangt; ^inem refoluitÃomachum eÃcorraborat.Cor re^ créât. Pituitam ventriculi deiieit, faÃidia ciborà difeutit, amp;nbsp;elan^ucf entern inuitat aff etentiam. Kabioà canis mwfi, autferfentis iamp;u libcrat,à conirita cum ruta amp;nbsp;melle folia indantur, dein coda in vino bibantur . Libidinem cxtin^it ore ieiunofumfta. LaÃitudines repcit,thoraccm exfur gat. Sufra febricitantis cafut imfofita,fegt;tur ad à feruorem elicere. Valere cotra fafeinationes adâ Ãrmantà quis eamÃeum ^eflarit.
DE AERA. CAP. XLnH.
,.' Loiiufn tuum eft Githago amp;nbsp;Nigella vul garisjahis iurea Gallis diäa.
NOMINA. VaH'^
â¢Ã¶fftemaa A l^,HSvlt;iifo{,H^i^ilvloiiCracis:Loliüta rà error. XX finis dicitur. ofteina nonnuUt^nonÃne ma gno errorc,fro Melanthiofeu Nigella vtuntur,vt non fernere etiam Pfeudomelanthiondici queat. Germanis Ratten, oder Komnegele ÃGallicè yuraie.
CAPVT XIIIII. 7e yuraie.ou GaflèJ afcüatur.
FORMA.
ToUo c»nflM anguflo,Theofhraflo lib. vw. de Plant ar urn hifloria,cap. 'vij,tefle,pin^iamp;fiiliilt;â fo, flore fuhpurpurco, femme exUi inflliqua hijph da, vel vt Pliniiu ait,in cortice aculeato. Ex qua fiquidi defcriptionefatufer/picuum flt omnibm, Pfeudomcianthion hoe effe Lolium, feUananque Pfeudo* Porri habet,oblon^a, hirfuta, florempurpm'cum, melathio flemen in pilofa,lon^a, an^ulata, ac per interualla efl Loliü, ftriataflliqua .P.t vt paucn flngitla compleilar, hordeo, cuiusvt reliquarum fiu^um peflis amp;nbsp;vi* tium efl,tota ejfi^enon difliimilc efl.
L OC V S.
P^onfilum in triticea ^ hordcacea,fled in omni ferè alia fleste perfleprouenit. Prugum acerba pt flis,ideóque à Vergilio infieUx appellatum.
TEMP VS.
lunio menfle floret,amp;flubindeflemenprofert. TEMPERAMENTV M.
quot;Deficcat amp;quot;nbsp;calfacit cfficacitci'.vtpropinquum flt acribM ma^is quam Ãris : flcd no eflperinde vt tUa tenuiu partium,veriim multum abefi. Secüdu hoeponat ipflum quijpia in principio tertii ordinis excalcfacientium,in fine veri flecundi exiccantiu.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Lolium molitum nomas,putrcdines,amp;^angrao ummmïapbanii amp;nbsp;flalcillitumcompefleit. ferat kiiq impet'^i*
PLANTARVM HISTORIAà im[gt;cti^nes, amp;nbsp;lef ras cü fiilfhure viuo amp;nbsp;acet» fanat. Strumat quoq; cumÃmo columbino amp;nbsp;Uni femme in vino decoflum elgt;fcutit.Q^x a^è mntu ranturrumfit.Decodum ex aqua mulfa amp;nbsp;iUitu, ifchiadi»!frodefi . cum folcntihaut myrrha, aut fnco,aut thurefufftum,conceftioncs adiuuat.
EX PLINIO.
Folium molitum ex aceto codum imfoÃtümq:, fanat imfcti^ncs,celerius quoÃefius mutatie eÃ. Medetur amp;nbsp;fodaffis, alUÃq; doloribus cum oxy* ineUte Curatio haca ceteris dtÃvrt. AcetiÃxta» rio vno dilui medis vitcias duM iuflum cÃ: ita téâ peratu fextarUi tribm, decora farina Lolij Ãxta* rUs duobus vfque ad crafitudinem, caUdiémqiee iffum imponi dolentibus membris. Hadern farina extrahit offa fraéla. Ma^ etiarn ceteris furgat vlccra vetera cir^an^anas, Cu rafhano amp;nbsp;fale amp;⢠aceto lichenas. Lepras cumÃelphure viuo . Lt capitis dolores cum adipe atsÃrino importa fron« ti. S tramas amp;nbsp;panos cocoquitcum Ãmo colubino, amp;nbsp;Uni femiae decofla in vino.
APPENDIX.
Ãam commemoratasfacultates huic etiam her be,quam Germani Ratten nommant, recentiores tribuunt.MiriÃce enim hancinfanandisimpeti^ nibus,aliisque fabitigenerihus cemmendant. ite in vulncribusglutinandis,acÃÃu!is curandis, com ftfeendóque ftn^ine, dus effe vCum tradunt, vt hint
C A P V T XLV. 7 7 h Inc ctUm liqueat hatte infant à Lollo non effi diuerfam-
EX SIMEONE SETHI.
Vim aqualcm Ãridi obtinet,
DE ASCLEPIADE. CAP. XLV.
Al'clepias in fyluis frequens.
NOMINA, ^ivi^amp;.'wo^tt^
AiTKAnCTlof Grads, Afilefias latinisjhtr^ Afcle^io) barils HirunfUnaria.Officinis Ninectoxieü, ynJe dia Cermanis Scbuualbéuurtz afpeUatur.Afelefiaa ff^i airti autem ah Aefeulafia antiqua medicina autore no Vinaria, minataefl. JJiriidinariavero à fill-quit quits fro* yincctoa dncit,qaa dchificntesflumojum fernen oftendut, xicum. atq: adeb hirundinis effi^em referunt.'Vincetoxi= cu, vclredius viw'^lmi}! hauddubiè dicla efl, quid idi infinis aduerfus venena vitfit, vt^auH fofifuÃus docebimus.
FORMA.
Kamulosprofert lon^s, in qulbus folia ton^a Kederafimilia.Kadices numerofM,tcnues,od»raa tas.Flores^auiter olentes.Semen Securidaca feu Hedyfari.Vx qua dclineatione nemini nonperjpia tuum ft Vincetoxicumappcllatam herbam, eÃe Afelcpiada. fruticofit fiquidem herba efi, caulem obtinens rotundum,leuem,tenuem,acferè iunceü, ramulis lon^s,folio hederaceo,fed oblon^ori,in vi ridi ni^icante,floribus exi^is, candidtt, aut veâ rillt
PLANTARVM HISTORIAE
rmtin lt;ilbo faUefemtibut ,ff-auiter odoratu, ex quibuifilujuit oblonge funt,qux Jehifcentes feme plumofum Securidaex Ãmile,hoc efl, rufum amp;nbsp;la ' turn oflenduM,radicibfU multii,exit^K,tcimibut, amp;nbsp;odoratii, add vt mdla flt prorCM nota qua illi non refpondeat aptiÃimi. H« accédant locut na* taliiamp;facultatcs,qua fin^la eu Ajclef iade illi communiaflunt,qucmadmodum ex ils qua flatim fubticiemm monifefliÃimumfiet.
LO CV S.
Preuenit !n motibut afleris,altis ac arenofls.Co piofiÃime autem nafcitur in monte hand froeul à Tubin^afito, in quo olim arx pofita fuiffeferturâ TE MP V S.
Auguflo menfifloribut abundat, aefubindeÃe* mina in folliculis oblongis, foiniam hirundinis eu dehifcunt referentibta profert.
TEMPERAMENTVM.
Afde^iat, Paulo teflc, calida, Ãcca, amp;nbsp;tenuii flubflantia efl. Quo fanè tempcramento ïLrundi* naria etiamfradita exiflit : amara Ãquidcmamp; fatum ^lutinofa eius efl radix, flUa-tcro aliqua fra fe ferunt adftricliencm : vt itetum cuidenter affareat,Hiruttdinariam eÃe Afilepiada.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Kodices cum vino fota, torminibus, amp;nbsp;vent* natorum morfibwflubueniunt.PoUa verb iUita ma iefleUs in mammis Zyvtcro vitiis ofitulantur.
! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Lxfaulo.
CAPVT XLVI.
7S EX PA VLO.
Tornnngt;^gt;^ mvinofotacomjgt;etit.Tlliiitveri '^enmatorum morfibus, amp;nbsp;miiliÿns mammarum O vtcri vitUs fuccurrit,
E X P L I N I O.
B^adices torminibm medmtur, amp;nbsp;cotrafirpen tium ie bur nonfiluin pota^fed ctia idita proÃint»
APPENDIX.
Kecentiores radicc dut maffia efficacia ad me» fium prouacationem ytuntur, amp;nbsp;ad rabidi canis morfum,vencttisj;potcnttr reftflere ajprmant,vn^ de etiam baud temcre Viclrix toxidab iifde ap= yiPfrix pedata eït.Hydropids etiam radice in fino maceo toxid^ ratam amp;frbinde co(bä,miriÃce auxiliaritradüt^ Floret pratercafoliaj:ficcata,max trita.vulneria bus vtiliter injperff aiunt. Sordida etiam vlcera purfftre,amp; ad deatrkeperducere,ffmitali»mquc nitns amp;nbsp;rupturis offregiè mcderi docent. Q«« in yniuerfum omnes facultates cü Us quas fPclepias â ebtinetpulchrè quadrdt,vtcande eÃe Hirundinao ria Vocata hcrba,gt;tudus deinceps dubitare debcat.
DE APIO. CAP. XLVI.
NOMINA i^y;y7^~y^i-ffeiou,-'â
AtnofjHÃ'^aç, H gt;;a/XKzMAw'0f Greets: â¢'«'â * fipios,B.aphanusfylueflris Latinis dicitur.
Officinuicoffiita.Germanit Erdnufz, Erckelé, Erdfeigé,amp; Erdmandel, (CadicèVne Raue fauuage,ou vne üfiailiiaui^ejappedatur.
Apion
PLANTARVM HISTORIAE
Aplas cur Apian vero dixcrunt Grach^ucd radicis extremu dida, in pyri formant turbinatur- iadem etiam ratione IfchM. ifebas amp;nbsp;chamabalanos ab iifdep nominata efl, Chama* quad in ficus,velglandis effluent radicis extremu balanas. turbinetur. Quapropter non mepte Latinis etiam ^lansautfcus ,fcu caricaÃlucÃris naminabitur, FORMA.
Kamulos ditos aut tres iunceos,tenues,ritbcntéfi queprofcrt,quifupra teiramparumfi attoOunt, toiiaruta ftmilia , lon^itra tarnen , amp;nbsp;virentia. Semen exi^um.K.adicem Afphodclo firn Hem,d^ adpyrifiguram accedentem, rotundiorem tarnen, Cf liquorc plenum,intus candidam,firis ni^o car ticeteclam.iïacDiaftorides. Alijadiiciunt Apio habere tenues capreolos,florem Pifo non difimi^ lcm,fidlon^è minorem. Q»« pn^la fatii dccla^ rantherbam cuius pielura exhibemus,elfe Apion: ramulos enim maffia ex parte duos, vel terhos, imè vt TheophraÃus ait,quatemes, Cf interdum flures emittit, iunceos,tenuéjque, Cf infima parte rubentes,quiJupra tciram parumfie extollunt. Fo» lia quoque Auta habet, at lonff ora Cf virentia. Semen etiantexifftum.Aadieem denique AÃibo^ delo marifimilcm,Cf adpyri effiffent accedente: quad tarnen non de tota radice, qua lonffÃima eà Cf tenuis, intediffndum venit,fied de extremis c» iuÃlem,hoc eÃ, nue thus ÃuÃandibus ab ca depend dcntibusipyri autfietstformam hahentilms, qua:
libus
CAPVT XLVI. 7gt;
libtti ctia Pitonia famine radix aÃimUatur» Suc cofa quel; radix Cii,!ntiuq; Candida.Quihus omni^ bus acceduntflores Pifo Ãmiles, amp;nbsp;miriflee odorat ti,mimrcs tarnen â neenon caprcoli teimes.Conue-niunt etiam vires,vt exflequentibuspatebit, ita vt prorfus nuUafit nota qua reelamare videatur.
LOCVS.
P fournit in frumentaceis a^ris, bordeaceis po^ tifiimum,tritici amp;nbsp;x.ea,quos interdum CHes,dufla cupiditate dus radicis,fieu reftim nucum ex radh ce dependentium^prorfus euertunt. Atque bine efl quodpanisporcintts à quibufidam nominetur- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Panu por
TE MP VS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;einuscur
Â¥loribut abundatodoratis admodu luniomepe. ^^^^^^*
TEMPEKAMENTVM.
Apios temperatura calida efl amp;ficca mediocri^ ter,id quod ex^Ãu facile deprebenditur.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Pars radicis fuperior fumpta, vomitione bilent pituitamque extrahit. Inferior per aluum, Tota verà vtrinque pur^ationcs mouet- Succus dus fiefi, quioboli pondéré hauflus, vtraquc parte, boe eft, fupra amp;nbsp;infrapur^at. Cumvero liquorcm collie ^ere Volueris,tundito radices, conicfUfquc in eras terem aqua plenum mificto,tum penna colleëlunt quifupernatabit liqisorem flecato.
EX P LI N I O.
Succuspur^atvtraque partefefquiobol» in a* quit
PLANTARVM HISTORIAE
aqua mulfa. Sic amp;nbsp;hydroficis datur acetabuli menfara.
APPENDIX.
^xperimtia tcflatur nuces hos itaufiam atqut adeb vomitionem ciere,Ã quis UUi vefcatur.
DE ASTERE ATTICO.
GAP, X L V 11.
After Atticus tuus hic non cognitus.
N O M I N A.
A^ù^ à ^lKoCj^ÿ^âviap Grads: Afltr Atth cuSjln^inalis Latinis didtur. Ofidais iâ lis. ffiotaherba.Germanis Sternknuz^Gallicè Du AfterVu^ petit Müÿset^commodèappeUadfi»tcÃ.Afims de dida. autemme,no à filioru incaulibus, fcd infloribsts fotiusfigura amp;fitu,accefit . Siquidem fidiorS m huius herba flore numerusamp;fiorma, ÃeUd fra fie ferunt,vel vt Plinius ait,cafitu[afer ambitu diui fia fioliis fuÃdis,flella modo radiata fiunt. Errant itaq; qui fingula fiolia in caulibsts flella fiormam Ine-uina^ refrafintare futantSuboniu amp;nbsp;Inguinalilt;,quod Vu quare gt;»S'*''ââ^'â frafientaneum fit remedium^dida eft.
Cauhculus ligisofius,furfstreum amp;nbsp;luteum in fiummoflorcm babens, vdutiCbamamclicafitu-lum,vndiquc fer orbem indfiuris diaifum, foliolis flella fimiliius.Ãfua vero drea caulem fiunt folia, oblonga amp;nbsp;denfit birfiutâve.Px qua qaidem deU-neationc omnibus ferjficuumfit,herbam cuius fi^ durant
CAPVT XLVIT. 80 dur am exhibemus,effe Aficra atticum.Natn eau* lu dus Ugnoftu cfl,foiiis veflitus oblougis amp;nbsp;Jen^ fis.incactimittefles iüi purjiureus amp;nbsp;lutem^fleU^ motto radiatus, ^ui fubinde in pappas abits radix fbris multis capidata,
L O C V S.
lüafcitur in collibus,montibus altiste jyluis,-TEM P V S.
Au^Ão menà vt plurimum floret, durant^: in tna^tam autumni partem dus flores.
TEMPERAMENT V M.
mixta efl potentia,vti rofa:refi igcrat enim,no tarnen vehementer, £gt; di^erit at^; exiccat, quo d fliheet ilU amara inflt qualitas.
VIRES. EX D I O SCO RIDE.
Aefluantiflomaeboillita cofert. Suceurrit cti^ oculorum inflamationibus, bubonibus, amp;nbsp;proci-dentifledi. 'Traduntpartem in flore purpurcam, fl bibatur ex aqua, angina correptis, amp;nbsp;pucrorn co^ mitialibus opitulari. Kecciis inguinu inflamatio* nibus illitaprodefl.Siccaflniflra mann doletis dcâ cerpta,inguini adalligatadolofibus liberat.
EX GALENO.
No» tantum illitum, fed etiam Puflpenfumbuboa nasflanare crcditur.lïahct vero quiddam etia dh gcres,vt mifla ptfacultatis, verum id no aflrigit,, ÃX PEINIG.
itibituraduerfiaflerpentes. Sedadinguinu mes dicinam
PLANTARVM HISTOUrAE ! diana [iniflra manu dew^i iubcnt, amp;nbsp;iuxta dnf flus adi^ari. Prodefi amp;nbsp;coxcndtcis doM adadi» gata. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
DE AGROSTT. CAP. XLVIII.
NOMINA, y-t^^ Ay^öi^K Gr'tcis, Gramen La tints. Germants Glitz/Godie'e Dent de Chieu) affieda tur-Gramenvero dictum eÃ, quèd^ticulatis inf Gramen terntidiismirificèfcrfattaff'adicndotVcli^^en ' tende dia di fitcunditatetÃquidcm crebrà ab iis nouas j^arf flum, git radices.
FORMA.
Geniculatis per terram ferpit ramulis, amp;nbsp;ab lis dulces^cnicuIatasqtradicesJparfft.Foliaeiusacuf minuta,dura, amp;nbsp;ftparua arundinis lata,qua i» menta bouéfquepafeunt. Px quibus verbis planum fit omnibus,plantam bdc,cuiHspifluramdamtts, elfeveri^aminisfftnustgeniculatis enim ramulis per terramferpit,amp; ab iis dulces,^niculatas, amp;nbsp;exilas admodum ac tenues radices/partit .E do. drantaUbus etiam ramulis circa Vnumquenque^ niculum bina folia acuminata, dura ac lata emits tit.ploribusdeniquc ad gramen Parnafi accedere â¢videtur,cddtdi enim funt, (SV quinis difllcti foliis, amp;nbsp;his ipps diffechs : quibus decidentibus folliculi rotundi lini infiar,fiminepleni cxiguo,vt Parnafi ^amen,prodeHnt. Adeovt nemo fit qui no vidcat imper omniagraminis rejpodercnotas-Quarercâ prehtn»
CAP VT XLvrir. si frchenfione di^niÃmt,q»i EutihiaÃam cjÃefutät. Eifor qua
L O C V S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rundd fe»
PaÃim rtafcitur in vmbnÃslQcis,amp; dumetis. plaÃaria^ T E M P V S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rum..
Sn fine fefi ApriUs flmbus fais cSdidis amp;nbsp;eltâ gantibus ornatur.
TEMPERAMENTVM.
Kadixgraminis mediocriterfrigida Crficca tà ,. mordacitatem quondam cxiguamteifquot; partium te*' nuitatcm obtmens.lïcrba 'verb ipfa in primo qm* dem exceÃu réfrigérât,in humiditate Ver o (^ fic* citate moderata. Semen alibiquidem imbeciUum tfl, in Pamafi -verb deficcatorium,amp; tenuiupar*. tium Cffubaccrbum.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Craminis radix trita Cf iUita vulnera conclu* tinat. Hecofium dus inpotu torminibus medetur, â amp;vrina diÃicultatibus, Calculofa etiam 'veÃert. excrementa comminuit.
EX GALEN O,
S.adix cruenta 'vleera glutinat. Caterum mor* dacitas i^tenuitas qua radici inefl, exigua csi quidem,fcd intérdum tarnen frangcre lapides aà /â¢lft,à quis ip fam decoquens bibat.Scmen ante al* terius quide imbeciUum efl,eius 'vero quod in Par* nafo nafcttur,'vrinam eiet,amp;fluxus -vetris Cffe*^ macht reÃccat.
EX PAVLO. l
Cramcif)
PLANTARVM HISTORIAE
Gramen ParnaÃmaxime veile efl, ficcae, mo » dice rcfrigerat,tcnuium partium,amp; fobacerbum, j eóque vulnera Crucntaglutinat, amp;nbsp;dccoftum ciiit ' VeÃea calcules confién^it.
EX PLINIO.
TSecoftum gramen vulnera conclut mat, quad (^ ipfia herba tufapraflat: tueturq;,amp; ab inflam mationibufplacat-Decoflo adiicitur vinu ac mil: I ab aliquibus amp;nbsp;thumidrpiperis,amp; myrrba tcrâ tia portiones. KurÃifque coquitur in area vafic ad â dentium dolores amp;nbsp;epiphoras. Kadix dccofla in â¢vino,torminib.medctur,e^Vri»a dijficultatibm, vlceribusq: veÃca.CalculosÃangit. Semenvehef mentius vrinam impedit. Aluum vomitionesq; fi^ flit. Priuatim autem draconum morflbus auxiliaâ tur.Suntquigeniculanouem vel vnius,vclè dun» bus tribufve herbis,ad hue articulorum numcrum Superftiff quot;tuolui lanafuccida nigra iubedt,ad remediaflru tioflum, nbsp;nbsp;â'â^ panorümvc.lciuno debereeÃe qui coUgat.lta
ire indomum abÃentis cui medeatur, Puperueniens tique ter diccre, Ãcianio ieiunum medicamentum darc,atquc ita amgarc,triduoq; id faccre. Quadè grarntnumgencrefieptem internodia habet, eflieoe ; eiÃimecapiti contra dolores adaUigatur. Quidam ' prop ter veflex cruciatus decoftum ex vinograms ad dimidias e balncis bibi iubent.
D E A L 0 E. GAP. X L I X.
Aloe in domib. frequcni^Perroejuet vul-
S®
CAPVT KLIX. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;81
go dicitur, quod foliorum Labitu amp;nbsp;colore pfittacum »iridem refcrat.
NOMINA. âââ¢^'ââ'
AA01à Grads, Aloe Latinis appedatur.office na veterem appeUationem retinuerunt. Ger mani deflitutipeculiarinomenclatura,panter La tinis Aloen vocant. Sunt qui banc à cranks foliis, amp;pmilitudine quarn cum Sempcruiuo habet,Ser perumum marinum nomment,
Semper^ uiliü nutâ! rinum.
FORMA.
Scylla folium habet Aloe,crajfum, pin^e, mor dice latum,rotundum,repandHmque.Lolia vtrinq; ^crunt exobliquis aculeos raros,amp; brciics. Caule profert Antherico fimitem ,fltgt;rem album, fernen Ajjâhoiielo fimile.GraHi efltota herba odore,amp;âquot;'u Ãu amariÃima.Kadke -mappan in terrant adafU Ãiecie.KoÃrapiduranon nià radicemamp;foliaegt;b oculosp!gt;nit,reliqilt;a hoe tempore haberenb potuk mus.Dabimus autem opcram,niodb Deofie vifiim fucrit,vt aliquande inte^'Xplanta piduramÃua dioÃs exhibere lictat.
LOCVS.
Kafiititr eopioÃÃima inXiidia,prapln^lsq;,Vn^ defucem quoque defertur.rroueniteliam in Arabia Afia^i, amp;nbsp;in maritime aliquot locii amp;nbsp;infur lù^vt in A ndro. Nunc in aliquot hortis fermant» mÃra plantMur,
TEMP VS.
l q Ncqut
PLANTAKVM HISTOKIAE
ticqueflorcm aeque fernen in /lirjgt;c nobii Viele» re citigit,qiearc de iis qiio nimirnm jmueniat um f ore,nihil certi monfrare pojfumm.
TEMPERAMENTVM.
Aloë calefacientium eVi frimi orJinie inienfi, nutfecundi rcmiÃi,tertij autem exiccantium.
VIRES. EX DIOSCORIDE-
Duo funtfucci concreti^cnera.Vnum nrenofum, quodfidimetumfuriÃiniit Aloes vidctur Ãhoc of» feints Cabetllinum Vocatur.') Alteiü iednoris mo» do coafium^Succotrinum barbnrialgt;pcllant.)E.li* gitofuram qux nihil doli fnftj!ae calcuHs,j^len dcntcm,fubrujfant,friabilcm,iecinoris modo cóere tam,facile liquefcetcm,eximiâe amaritudinis.Kc» frobato autem ni^am,^- fraflu contumace. £?/ uloe vis adfirin^ere,fomnum conciliate, cxiccarc, , corpora dcnftre,aluumfoluerc,amp;fomachum fur ^are. Pondcre cochlearium duorum aquafri^ida, nut tepidafota,fan^uinis excreationcsfslit. Re» gin motbumpurgat trib.obolis ex aqua,aut drach ma ponden in potu .Deuorata cumrcfna,aM en aqua,aut coflo mellc cxccpta,aluum foluit. Trid drachmarum pondéré perfekte purf^al.Mixta alUs purzatorUs mcdicamcntis,Ãomaeho minus noxia. eareddit.Siccata amp;nbsp;infgt;arfa,vulncraglutinat,ce vlcera ad cicatrieem perducitjCompefcitqs.Priua» tim aute cxulceratis a-enitalibus medetur, amp;nbsp;rit» ftainfai/tiH' prdefutbta^itttinafo Condylomata, rimai jf
CAPVT XtlX. Sj
timmij; Jèdii cum paffo mixtafinahS/otgumis au ft tones ex hamorrhoidibittfaflai comfcfdt.Digi forum rcdumM ad cicatrieem ferducit.Liuores et fu^iUata cum mclle ddet. Palfcbrai umfcabricia, an^lonimijue fruri^mes lenit. Vsolorem cafitis fidat temforibia amp;nbsp;fronti ex aceto cum nfaceo inunda.Cafiüesfluentes cumvino comfefeit To* ÃUu^n^uu, amp;nbsp;omnibus oris vlccribus, cx melle amp;nbsp;vino frodeTbTorrcturoculorum medicamentu in tcfia fura ^cddcntejrudiculdque frbinde y er* faturdoiKC xqualiter torreatur . Lauaturvtquod eà arenoÃÃimum fubfidat,tanquam inutile,0- le* Ite amp;nbsp;fin^iÃimum aÃumatur,
EX GALEN O.
Litte herbaiMi admodum afud nos froucn'it:(^ qua in magna naÃitur Syria aquoÃor eît, amp;fa* eultatis imbcciUioris:attamen yfquc adeb deÃeca* re fotefl.vtvulncra congiutinct. At inregionibm calidioribtts,qualis esiCeelcÃriaamp; Arabiamul* to eà melior.OftimaVcro Indica,cuius liquor eà id quod ad nos importatur medicamentum cogno* minatum Aloe,ad plurimai res propter Ãccitatem mordicationis expertem y tile. Eà autem nonÃm-pheis naturaÃed, vt indicia esiguÃus, adÃringit Ãrnul t^amaraeÃ. AdÃringitquide mediocriter, Ãd'vehementer amara csl. Subducit amp;nbsp;vetrem, vtputa ex numéro mcdicamentorli qua Craci ab excernendoÃercorevocat luKo'nptmKei. Veritm
l uj C*
PLANTARVM HISTORIAE
Ã* ifÃia facultatis miÃwam atteÃantitr partie»* laria ciu^ igt;pera:nam amp;^atum fiomacho eà me* dicamen,vt à quid aliud,amp;Ãtau^lutinat-Sanat amp;nbsp;vlccra qua a^è ad cicatrice dud poÃunt, amp;nbsp;maxime qua in amÃunt amp;nbsp;pudendo.Iuuat etiam eorum inflammationes aqua liquata, amp;nbsp;ruinera ad eudem modâ^lutinat.Ceaÿ'uitÃmUiter vten* ti (irad inflammationes in ore, nar ihm e^ oculit. Infumma repeUere cây difiutcre flmulpotefl,cum hoc vtpaulum extergeat,quantum videlicet vice ribuiparts nonÃt molcflum, EX PLINIO.
Natura AloesÃifptrc,denÃare,amp;leuiter ealfa cere.Vfus in multis etprincipalis,aluii foluere, di pene Ãt Ãlamedicamentorumquaper feidpra* flant.CÃÃrmatetiaflomachumadeo vtno infeflet vlla vis contraria-Kibitur drachma. Ad flomachi vero diffblutionem jn cluobus cyathis aqua tepid^ velfri^idx,cochlearis menfuraÃh terve in die ex intcruallis,vtres exi^it. Purgationis etiam caufa plurimum tribsts drachmis.P,fficacior,flpota cafu matur cibus. Capilium fluetem continet cum vino auflero, capite in file contra capillii perundo.Do* lorem capitis fedat, temporibus amp;fiiti impoÃta, ex aceto amp;rofaceo.Dilutiorq: infufa,oculorum vi-tia omniafanari ca conuenit.Priuatimpruri^nes amp;fiabie^cnarum,ite inÃgnita ac huidaÃlltta eu mclle,maximè Potico: tonflUaSi^in^iUMiet omnia orit
c A P V T r; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;84'
cris vlcefa. San^inis cxcrcttt!iigt;jcs,à fnodic^Ãnt, -drachme federe ex a^ua,fi minttt, ex acetofota. Vulncntm quoi}; fan^i»cmiamp;vndccunqueflueâ temfiflit ferfeiVel ex aceto. Alias etia eÃfulne^ rib.vtiliÃima,ad cicatrice ferducens.Vade injfer^ ÿtur exulccratisgenitalibtts, 'viroru condylomaâ tis,rimisq;fcdis,alias ex viao,alias ex faÃo, alias ficeafer fc,vt cxi^it mitigada curatio,aut coerceâ da.ilamorrhoidii quoq; abundatiam leniterÃftit. Dyfentefta infunditur.^tfidijflciUus concoquanâ tur cibi,bibitur à cana modico intcruaUo.^t in reâ ^io morbo tribus obolis ex aqua-Deuorantur filuâ la cum mcllis decoflo,autreÃnaterebinthina, ad fur^anda interiora-GiÃtommpterygia toUit. Os eulorum medicamentis lauatitr,vtquod Ãt arenas ÃÃimum ÃbÃdat.Aut torretur in teÃa^fenndque Ãsbinde vcifatitr,'Vt foÃit aquaUter torreri.
DE BECHIO. CAP. L.
Tufsilaeo vngulï Caballina amp;nbsp;paffus afi nivulgo dicitur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-
N 0 MIN A. Æ
BM;(lop Cracis, LatinisTupilago autVarÃte techie vn riadicitur.Sicvocataquèd^H;(lXJ, hoc csl^ de didti.
tuffes tuuare crédita fit. aerbariis amp;nbsp;offscinis hoâ Vngula die yngula caballina aff cllatitr .Cermanu Rof. CabaÃh 2hub,oder Brandtlattich.GrtZZ»« Patte à ehe na.
Uil) quad fcilicet equina ungula ferfimiUs fit,amp; ambuÃis medeatur.
l iuj to Ra
, PIANTARVM HrsTOR-TAE
FORMA.
Voila hedera habetiÃid malora, fix aut fifite à radiée prodeutia,fiilgt;ernè quot;viretia, inferiore autem fiifarte albida,f lures angulos habetia.Caule fai Sechio no mum altü.Vlorcmverc frodeuntefallidum,lt;jitem nafeitur quot;vna cum caule confcflimabiicit- Indc nonnuUi exi fine fore, flimaueruntfine caule hanc herba nafei. Kadix id-li tenuis c^^qua minime inutilis effi fote^fquam' doquidem illists,vt exfiquentibus fatebit,in rum* fendis thoracis abfiefiibw, amp;nbsp;citciendo exvtero emortuofictu vfiits ft.Subeffi itaq; errorem in Dio Diofiori* fioride manifeftifiimum esfybi radicem Tufiila* dis locus ^inis K^^fli^Ofj effe inquit,que tarnen nemo inter* emedatus fretum,qubdfi:ia,animaduertit.lloc etia adiicie* dum duxi fro confinnanda Diofcoridis defiriftio* nc,amp; confutanda erronca quorundamfintetia,flo res Tufiila^nts ejfe fugadfiimos : iis cnim enatis hreui vigor vitdque durât, long^imaq; mora tri* duum autquatriduum,fo^ quod illico tefus fiac* cefientes in faff os cuanefi:unt,amp;caduci marcent, itavt nonnifiverefififortefortuna ferantobuiS, quofotifiimum tefore flos amp;nbsp;caulisfine foliisvi* dentur-Quafrofterqui her bam iffam hoc temfo* re non configt;exerunt,amp; tamfubitamfloris amp;nbsp;cau lis iadluram haudanimaduerterunt,fine vtrifque nafei crediderunt.Nos tarnen amp;floremamp;caulem fief iso oculis contemflati fiumus,idcóquc vt vtriufi que fidlura accederet diligenter cueauimus- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
LO*
CAP VT t. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;8v
L 0 C V S.
T^afciturprepefontes,amp; in aquoÃs led], TEMPV S.
'Flores T/cre.f^ in hprUi eoUiffintur : ab bac e« nim temporeiVtfaille ante clixfmtis,nufqiiam af* farent.FoUa amp;nbsp;radix tota aflate durant-
TEMPERAMENTVM.
Folia f ufiinfinis yirentin aquea Ãubflantia admiflione habet, vt bac rationefri^ida et humi' da did foÃint-SKcaieerb acrieralunt, ideoq;calb= da. VIRES. EX DIOSCORIDE.
Tuflila^inisfoUa trita eum melle illita,i^ibtts facris,amp; inflammationibas cunctis medentiir.F.a= dem fleca ineenfa, cos qui fleca tufli ^ orthofnita infeflantur,q»umfumugt;n fer infitndibulum hiati fuflifiunt orc,fanant.A.bfl:cj]us thoracis rumfunt. Fadem radixfuffitafotcfl, fietumq; emortuum in aqua mulfa coda amp;nbsp;fota eiicit.
EX GALENO.
Fechiumideo nuiicufatumes fquodêS^ci!, id eTf,ti^es amp;nbsp;orthof notai iuuare credits fit,fl quis videlicet folia arida aut radicem in frunis accent dcns,afcendentem inde fuli^incm inÃiratu attrat hat. Efl autem modice acris,vt flne moleflia noxa^ ve omnes thoracis abfeeflus crédita fltruferc. Sat né folia viridia fartes cruda inflammatione obfefl fasilhtu extrinfictu adiuuat,froftcr aquea humi ditatis admiflione,quaomniavirentia tenor a,alia fluh
PLANTARVM HTSTORIAE
flu5,alia minus participant. Nam ficca Rechij fo^ lia acriora funt, quam vt inflammatione laborant tl bus partibus conumiant.
EX PLINTO.
TuÃilaffnis anJa cu radice fumusper arudine hauflus antdeuoratuf,veterem fanare dicitur tufi firn fed cgt; inÃnffshs hauÃus paffum^Ãadu cfl.
DT. BVGLOSSO. CAP.LI. BuglolTuro Borrago.
N 0 M r N A.^nttsM^f
Benjfhaos'öp Gracis: Kugloffum, tabula lims ^^a, Rouis linffsa Latinis, quad fcilicc teins - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠folia bubula lingua ÃmiUaÃnt: ojpeinis amp;nbsp;b err ° ' bartis Rorrago , Cermanis Burretfeh ( Gallics bourrache,ou Bourroche) dicitur. Aliavcrb herba efl qua hodie Ruglofd vulgo nominatur, (Buglofe) vt Ãuoloco indicabimus, FORMA.
^uglo^um VerbafioÃmilecfl,foliumhabesIn terram depreÃum, afperu, nigrius, bubula Ifngua na difimile.Tlorem ceeru!cum,Ãecicfum. f^a ni» mirumdeÃriptio ita hodie vocata Rorragini hero ba quadrat,vtnemo non,niÃtalpa cacior ft, ver tcrum eÃe RugloÃtm videat. Qhgt; tarnen eius rei plura argumenta dcÃderat,ea qua Itb.primo,cap. xxxiù. noÃrorum Paradoxorum produximus, le* datier nihilputo deinceps dubitabit.
LO*
CAPVT ir;
LOC V S.
Ss
ï^afcitur mpUntis c^CabuloÃs locls. VaÃim e» I tiam hodie in hortisferitm,lt;ib id oUtoribuso^tmi coÿtitum,
TEMP V S.
CarpiturJulio menÃe.
TEMPERAMENTVM.
^â^S^'âff'â^ calidibumidij: tem^eramenti e?{^ VIRES. EX DIOSCORIDE.
folium Ku^loÃi in vinum dcieftum animi litt!» tiam ejpeere creditur. Aiuntqux tres caules emit tat^fi cum radicibus amp;nbsp;femine tota teratur, amp;nbsp;in fotu det»r,cotra tertianos rigoresfrodeffemd quar tanas vero qua quatuor.Horü autëdecodio invi no fiat. Herba abfeeÃibusetiam vtilem effeferÃt.
EX GALEN O.
^'âS^offutn vinis iniedum latitia et hilaritatis caufa eÃe creditum esl.Sedamp; Us qui ob faucium aÃeritatem ti^iuntÃn melicrato codum couenit.
EX P L I N I O.
^'^^â¢Ifofracipuum qubd invinum deieda ani mi -voluftates auget,amp;VocaturEufhrofjnum.Ãu gloffb inarcfcente,fiquis medulla è caule eximat, dieatque ad quem liberandum febrc id faciat, amp;nbsp;alU^eteifi^tem folia ante aceeÃionem^aiunt à fe» bre liberari.
EX SIMEONE SET H,r.
^u^lofum vrind cit,amp;fitimfc dat.Caulos dut codi
PLANTARVM HrsTORIAE
co^i amp;nbsp;audi comefii iecoris affichbuiprofaM.^-fiatoribui ex co con^citur nff!apio»,amp; efl vtile, DE BVPHTHALMO. GAP. LID N OMI NA.'lt;^»râ^*£^v
Bovip^a,\uov Grace, Rupbtbalmum Latinè' Hodie ocuIm bouis, aut vacca, {gt;lt; Cotuln fatida. non fÅtida herbarUs vocatur. Germanis Rind-BuphthalfmgodeT Kueaug(G4fc'Oeil deBoeuf,ou mum cur pide en liâ) amp;upbthalmu autem non alia ration dictum, ne dixerSt Veteres,quam quid dus flores ocuti imi teneur formam,amp; boum potiÃimum oculisflmiles Anethum flnt, Germanicè etiam Kudill boe efl, vaccinum vaccinu. anetbum dicitur,quodflcilicet verum Anetbum e* ins folia refeirc vidcantur.
FORMA.
Ãupbtbalmum caulem teneruem!tt!t,folia fes ' niculo flmilia,flores lutcos Antbemide maiorcs,ocit lorumflo^ura,vndc amp;nomcntraxit.U.a flquidem nota adamuÃim conueniunt berba quarn vulgus berbariorum Cotulam non fatidam vocantxaules fiquidem dus teneri, folia fieniculo flmilia. Nee te Obleftios ftoueatquod à Diofleoride amp;upbtbalma lutd flos nis folus ris tribuuntur. Gotula autem nonfietida albifint: tu. addifluenim mcdiiimvcDiofc. reflexit, quad lus ten efl, non adambitu, in quo folia radiata candis da,vtin Cbamamclo,cxtfiunt.Quod dicimus,cos firmant qua Galenos lib. vi.de flmpl.med.facul. in bunc modumfcribitiüupbtbalmi, inquiens, flos res
CAP VT in. S/ ns colure Anthtmidis paribus fimUimifunt^fid mitlto maiores Sera^ionqifoquc florcm cites ma^ luteum flore Chamitmeli eue ait.St itaque Afithe midis floribus flmilimifunt, uec nififola magnitu dine diffcrunt,amp; Antbemidis froprii didia flores in medio lutei.cly fer ambitum candidi exitiunt, neceffe efl, -vt Ruphthalmi etiam flores tales flint, ft fcilicet candidaillorumfolia,luteum medium tintant. Q^dmultal buphthaimi flores ab An* tb emidis floribus nonnifl flolamagnitudinc differ rUti^andiores cnim Kupbtbalmi flores quim An themidis conflpiciuntur,reliqHa facie quam flmiti* mi. Q^d i^iturad colore attinct,in nullo variât. Id diflis accedit,quid Seraf onis interfres flub Co tula nomine Rufithalmum dcUncat.lScnique con ^cnerem elfc fane berbam ^ufbtbalmum cd An-~ themide Diofloridu tradandi ordo abunde docet, quiim conflet ilium tres herbasfibi admodumflini lcs,cbamxmclum nemf,Parthcnium, amp;nbsp;Bujik* thalmum,vno in loco defcriberc.'/nde itcrum fa* num ft Buphtbalmum cjfc Cotulam nonfatidam, quid fcilicet Cbamamclofrorfasflmilis flt,exce* f to duntaxatflorc,qui in ilia maior eft,
IOC V S.
IncamfisCtdrcaojifdanafcitur..
TEMP VS*
Carftur htlio Au^ifof mmflibus,amp; durât â etiam vfque ad Autumni medium.
TEM»
PLANTARVM HrsTORrAE
TE MPERAM EN TVM. quot;^ flores Rujihtlialmi acriores fant Ch^nnemeb fioribus^ob id illis funt calidiores.
VIRES EX DIOSCORIDE.
Bu[ihtha!mi flores cum cerato triti,lt;edtmataamp; duritics diflcutiunt.'Feruntfofl exitum à balneo f» tam,re^io morbo correftis coloris bonitatem tradif temporisredderc. EX G A L E N O.
Buphtbalmi flores Anthemidis floribus vebe-mentius difcutiuM, adeb vt amp;nbsp;duritics ex cerat» mixti fanent. EX P L I N ( O.
buphthalmos cum cerafeirromata diflutit. DE BELLI DE. CAP. LUI.
BeâIides nobis Margarite amp;nbsp;Pafquetes quod a J pafchafcrè flores Ei incipiant Bellis maior confolida media vulgp.
N o M I N A. »«a kl^u:^
Bellisneque à Diofloride, nequeà Galcito,neC aliisctiam Grxcù,quod fciam^dcfripta cfl, idcóquc Grieco nominedeTfituitur. Latinam itaq; duntaxat appeUationem babct,amp; Bedisflue Bel* lists,autore PUnio^ominatur.
GENERA.
Duorum efl^cnerum,maioris amp;nbsp;minoris dif rU Confolida mine infl^iisMinor bellis cfl ca qttam officinx Ca minors filidamminorem appeUant.ïIaciterum duüm csl i^Uif nkt-et generum.lt;fuadam enim bortëfls amp;nbsp;domeflica est
Bellu,banc Germant MonatblumlcsoJer rote blumlç
C A P V T Mil.
«S
bIumle(Glt;îZZ/re Des marguerites,ou desPaf» lt;]üetK!i)iKiminât.A.ltcra/ÿlue^-it,quam vul^itf hei bariorum Primula veris, quadÃcilicetvcre in^ Primula choanternox crumfatyGermaniautem Maflie-i'ftis. ble,amp; Kleinzeitlofle(GdZZZcè Petite confyre) Consolida nuncupant.hiaiorem officine nonnuUa Cofilidam media, mediam quad crcdaturvulncra^lutinare,Gcrma ni Gensblum ÃGalUcè De la confyte) vocant, Ãesaliam ConfoUda mediam infià deferibemus, FORMA.
Minor hertenÃs, fy!ue7lri,f raterflorem qui ru, timer.^r^-à , licundur cfl,feromnia Ãmilis efl,Conflaatverà fJ^i^i^ flores ii interdumÃmÃieijnterdum rnultiqilicifa,'^''^quot;^ ââ' liorum contextu,vt figura aÃabre oftcndit-Sylug flris, Plinio lib. xxvi.eap.v.tellc,fllt;n-e confiât ab Plinü leiâs bo^aUquatenus rubente,quinquaffmiT{ernis,inter, eus exflb dum etiam quinqua^eniflquinù barbulis eircinato, catur, folio pin^ui, in terra iaeente, m rotundum eblona ^o,leuiflimè ferrato. ^cque obflat quad Plinius lib.xxi.cap. viii.tiellio luteum eÃe florem tradat, quia non ad ambitum,fed ad difeum mediumve floris,quod fanè luteum eft,reÃexit.Hinc efl quod à quibufdam PUnii locus ita Ic^atur. Luteum amp;nbsp;Maior, b'^'^'^ 3etlio,vt jubaudiatur femen. Maior Redisproce,iÃar,Ãâd(irm rior aÃurÃit,folio non admodum diuerÃ,aittoribus dutaxat crenaturis laciniato,cauliculis tenuibus.
furculofts, cubitum altis,ftorcpriorinon diftimili, maiore,pauciigt;rib,tatum barbulis,amp;in vniuerfum candidis.
PLANTARVM HISTOMAF.
candidis, medium luteum m orhem concintiè chu ^entibuf L O C V S^
PaÃim inpratis vterque nafdtur üeSiui.ïd amp;nbsp;iigt; hortu feritur,fcd fiore mtiltiplici,barbularu Ãu fatudenpore, TEMP VS.
Minor frimoÃatim vere afparet, (if tota ferè ^Ãatedurât. Maior auteln Maio mcnfeÃoret,quo ctiam temÃore carÃi debet..
TEMPERAMEN TV M.
'Belliui vterque calidus amp;nbsp;peeuteÃpd quod ex Vlinio colH^foteÃ^quiHloru ad diÃcutiendof Ãmr mat vfum eÃeferibit. AcetoÃu tarne faper que in J^Ãu minor ^ra fc fert,aliquamfri^iditatii in ea fortione effe monTirat-Quiequid tarnen Ãt^xic careÃedioi euidentiÃimum efl.
VIRES.
Q^otquothodie viuunt vulnerariam berbaÃel Hum eÃe noiter»nt,vale'tque fotiÃimum in caÃitu fraOura admota. Suecui etia berba vtilitervubgt; neratis btbitur.LaudaturetiS berbaad membroru rcfolHtionem,quam Graciparalyfin vocanttitemjf ad l'oda^as,ifcbiada,amp; aduerÃusÃrumae.
DE BRATHY. CAP. LIIII.
N O M I N A.^auet^eot.)
B^lt;ibv{ 0 ^ii^vè^ov Craeis,Sabina vel Saui^ jMRoOT4««,Seucnbaum Germanis (Galln' cè S3ainiet)dicitur. OÃeina nomen vetits reti* nuerunt. GENERA.
Duim
CAPVT Llirr. 8?
Duww eftgenenun Sabiiut . Vuum quad hic fiel um exhibemm; alterumTamaricu folia ha^ hens. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
Primi generis Sabina foliis Culn-effbÃmilis efl, fpinofortamcn,graui adore,acru e^feruens. Arbor brcuu amp;nbsp;in latititdinem magit fefiutdens amp;nbsp;txfUcas.Tofiariui itaque f utex cfl,imfnortali co^ ma agt;ircni,^atulofa^igio,tuni^eri fimilitudine,
LOC VS.
Pafint in hartis nafeitur.
TEMP V S.
Q^uts tempore codigi potc[l,botifimum autem autumno,dum femme pragnans efl.
TEMPERAMENTVM.
T ertii efl ordinis cxcalfacicntium O deficcan â tium, ei' ex numéro corum qua vel maxime tcâ nuiumfunt partium,
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Priori: foliis nonudi pro fuffitu vtuntur.V triuf que folia nomas fiflunt.ïnflammatiotKS idita miti gant.Cum mede idita nigritias repurgant, item^; fordes amp;nbsp;carbunculos abfergunt. Cum vino pota fanguinem per vrinam ducunt, fatumq;cxcutiut. Idem appoÃta amp;nbsp;fuff, ta praà ant. MiÃentur vne guentis excalcfacicntibus,priuatim Cleucino, EX GALEN 0.
Sabina ex numéro eflfortiter cxiccantium, idj; ficuadum très quaUtates quas ingufiupra fefert m fimUittr
PLANTARVM HISTORTAE
ÃritiUtcr Cuj!rcÃo,nifi quod eu amor tsi^ amp;nbsp;vt ftc dicam, ma^is aromatica,Ãu odoratior, }vitur hu^ tut quammodo dixi quaUtaris cfl partieels,mm* fe acrimonia conÃftentis in ealido temqicramentogt; {âlâ¢atcrcaamaritudillisamp; adfiriflionis obfeurioris quam in Cu^reÃo.Siquidem quanto ma^is acrimo nia faperat,tantoctiamlgt;otcntius dij^rU. Itaque ^lutinarc acquit ob fiedtatis amp;nbsp;caUditatis roburâ ' Nam vtriufque idi tantum incfliVtctiam tendat, Cf inflammationem afferat. Atfutredinibusfimigt; â liter Cu^rejf ) accommodari fotcÃ,maxime Us qua maU^niores fuerint, amp;nbsp;diuturniores. Nam ha citra noxam medicamenti vehementiarnqierferuti QjUn amp;nbsp;qua atra fintreddita, amp;admodum fir* dida,ca cum mede expur^at.Carbunculos itemfilgt; uit. Porro ob effent ia fartitlmve tenuitaie menfes â quoque frouocat,vtà quid aUud.'Et fan^uine fer । vrinaimouct.Fcetum etiam viaetem interÃeit, amp;nbsp;⢠mortuumciicit.Vn^entisinditur, amp;^otiÃimum GleuciiK,amp; in multam antidotes inUcitur. Qmda. j vero etiam Cinnamomi vice duf Ui dus adiiciunt: [ eà enim extenuandi amp;nbsp;di^^crendifacultatis,Ã{o* ( tafuerit. EX PLINIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Sabina à muleis inÃtÃitusprotburc affumitur. In medicamentis vero duplicatepodere cofdem cà fcsâlsts habere quos cinnamomum traditur. Code» Hioncs minuit, amp;nbsp;nomas compeÃeit. I dita vlcera pm-^at. Partus onortues apporta extrabit amp;nbsp;fuà Ãtu. â¢
CA PVT LV. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yo
ftu-llllnttur igni fdcro çÿ* carbunculls.Cum nielle amp;vinofigt;ta,rcgiomorbotnedctur.Gallinacci.^e*^ »cris fituitMfuma eim herb^ fanart tradunt.
DE BATO.. nbsp;nbsp;nbsp;CAP. L V.
Rubus ronce. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
NOMINA,
Beî^à Crxcis, Kubusautfentes Ã.atlntsvocalt;^ tHr.Aliqmbtu Mora-ratieana^corrufta'vocc, dm fru^lus dieuntiir,cum dicendum effet mora 'vacinia . tiam in hodiemum 'vjquediem Graei mora ida à Ssdns.ficLTlva O jiaTliia.cogmmia nitnt. tesln Calenm librefexto, de comfcf.medic. fecundum laces: capitefrimo. 'Verslint mamp;uco^ ItcisyntM literie i'nmutatione vacinia vocanit, inqniens: Alba U^nsira cadant, vacinia ni^-a la baafna ^ntur.'Eclo^.ii. Anoïha atatis medicis barbarts Cb?â iïerbariis niera bacci appcllantur,eum illis di cendum effet mora bati. XbeopbraÃio libro tertia' de flantarum biTloria, capite xvif. Ghamabaa tos,quafi dicat bumilis ritbtts, appeUatw* Germa» nice Biombci(GaZ/icè Ronce.)
P OK MA.
Kubum omnes noucrunt , vbique enim veÃibtu pratcreuntium fefcaffi^its remoramqtte viaterir-hM inUcit- Gaulent habet minacibus aepungen« tibusfaillis amp;nbsp;acnleis ve?fitum.Polia incifaris dbgt; ui fa, nigricantia ab vn» latere,altcro candentia, ⢠Vierern, initiorubcfcentem,dcin cadidumprofert,, m ij quo
PLANTARVM HrSTORIAE
qiK abcuntc frucha exit,qui cum maturuerit m«^ ro perÃmiUsfit mp'cfccmjauibitf^dtitttnec homi nibus infuduis cAus.ïnefl ilU frccm fan^ineiu,amp; fcluti cruoreatro manM infidens,
LOCV S.
PaÃim in dumis ^rouenit Kubui, qui Imtinds quam jâäuü accreuit, retro vergit in tcrram,atq; ita riidic4tur,iteriimque ex fe naÃilur.
TE M P V S.
D/ucr^s temqioribta filia, flores amp;⢠fruftm R«â^ bi coUi^nntnr^ Poliananque invere: flores xTiatis initio, ïunio nimirum amp;nbsp;ialio menÃhtts sfritduf antem vbi iam maturncrit per meffes amp;nbsp;extrema xflatc dccerpitur.
TEMPERAMENTVM.
Kubi folia,pxrmma, flores,frufhes et radix qua-litatc adflrinn^ente participant ,cdque non obÃu^ ra. S cd hoc inter Ãcdiflirnnt,quid folia potiÃim» Treces nataplurimnm in fc habeantaquea fabs flantia, parum vero ad^irin^ant. Padem ratione amp;nbsp;termina. P,fl itaiqne comm tempcries ex terrea frigida ef mtia,^ aqnea tepida. Fm ^tM autem, à qtiidcm maturm fnerit, non param habet fucci tempcrati calidi, qm daleis efl. Proinde cam ob rem, amp;nbsp;propter modicam adjlrifbioncm, efni non infliaais efl. At immatarns à fri^ida terrea fub^ flantia vinciMriacproinde acerbus efl,cp' exiccan tarins ,Vterque autem Ãecatm recottditiir,validim
quant
CAPVT LV. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SI
^UM recens dcÃccans.
VIRES EX DIOSCORIDE.
Kubus adflringit amp;nbsp;dcficcat.Cafidtas tingit.Ku tnorum citss decofbum fetum aluumfiïiit, amp;fce^ miMrum frofiuuin cehibet. Presferis morfui vei* le.Cdn^iuiu firmat. Oris vlceribus folia comma» ducatameditur, Cohibent hcr^ctas, amp;nbsp;in cafite acboras,oculosq;frocidentes, condylemataamp;bat morrhoidas,illitafolia (dnant.Cardiacis amp;fiomi chi doloribm trita amp;nbsp;im^ofita fubsscniunt.Succtis ex caulihus, foUis^; eins exprefus, amp;nbsp;in fiole coat fins efficacias amnibtss id didUs medelw.Pruclus eiusofitimè maturifiuccus,adoris medicameta cot uenit. S i?iit amp;nbsp;aluum in media maturitate corne. fius.Flos quoque eius in vino potus aluum fifiit, EX GALEN O.
Tolia amp;gcrmina Kubi fi maiidantur,apbttj.u tbr alia oris ulcéra faisant. Quin amp;nbsp;alia tulnei a glutinare valent. Plot dus eandim frudui immat turo facultatem pofidetivtraq^ ad dyfentcriasjcyn vetris profiuuia,eiusq; robur deperditu,C^ fianruit nisexpuitioncs,idonearcmcdia, Kadixprater adt Ãridione no paucam in fe habet fubflantiam tet nuem,prop ter quam etiam inrenibus lapidcscoms minuit. EX PLINIO.
P^ec Kubos ad malcfcia tantum genuit natural ideeip ex eis mora vel hominibus cibos dedit. V ins habent ficcaadi,adfi{ritt^tsdsquc,^n^uis, tonfilt m sij Us^
PLANTAR.VM H ISTOR! AE
lis, ^cnitalibus accommojatiÃimi. Aducr/äntuf firfeittmfcelcratiÃimisjixnioirheidi c^preTkri, flos amp;nbsp;mora, S corpmiHm vulncrn finc coUcfliunss fmcuh iHn^uM.Vrinam ciunt.Caisles earn tuitdu tur tenen,cxjirimiturqs fuccus, max file coritur it craÃitudinem mellis,fing»lari remedio eStra malt oris,ociitorumj; (dn^ine exerçantes,an'^itiM, ml^ itas, fides,aieliacos,potus aut iditus. Ons c/uidévh tUs ctiamfilia commanducata profunt,amp; vlceriâ bus manantibus,aut quibuÃunque in capite iltinu^ Mr-Cardiacis velfic per fe imponuntur à mammit pni^ra.ltem flomachi doloribus,ocsslisq;procidea* tibus. InflUlatur fuccus corum amp;nbsp;auribus. Sanat condylomata cum rofitcco ccrato.Calculorum ex vi no decoSlum prafintaneum eà remedium. Ite pet fi in cibo fimpti cyma modo, autdecofli in vino auflero, labantes dentes firmant, Aluum fiÃunt amp;nbsp;profluuiafianguinis.Oyfintericisprofunt. Siccatur in vmbra, ft cinis crematorum vuam réprimât. ^olia quoque arefa^-a (^ contufit,fumentorum vl ceribus vtilia traduntunMora qua in iis nafidtur, velejpcaciorem flomaticenprabuere quam fatlua morus. Eademj; compofitionc,vel cum hypoeiÃhia de tantum amp;nbsp;mede bibuntur in cholera,amp;à car^ diacis, amp;nbsp;contra araneos.Inter medicamenta qua Ãyptica vocant, nihil efficacius Kubi mora ferem tis radice deeoeda in vino ad tertias partes,vt cob luantureo orisvlcera,amp; fidisfiueaistur. tantaj;
vit
CAPVT LVI. 51
â vis cfl â¢vtJJâonff^lajiidcfcanb
DE BALLOTE. CAP. LVI.
BaUote matrubium fÅtidura.
NOMINA, tiâfmr^-n^- mifi-^c
BaXi^üTH.H niha}/ TtfiffKivGrMs, laUote
Latinilt;, Offidnis tâiairubium ni^um , aut Mairubiafirum ,aiu PraÃium fatidum dicitur, Cermanis fchuuartz Andotn.oder Andorn Vueible (Callicè Du marrubin noir.) Murr»» KärrulUt lium à fimUitudine foliorum, nigrum à caulis co» ni^m cur lore,quini^crefl ïtlarrubij ref^c{lu,difla,}!gt;allo^ diétum. te cfl.
FORMA.
Gaules cxfctuittitZadotc quadran^los,lii^h cantts,^itl)hirfutas,al) vna radice com^lurcs.PoUa Viarriihio flmilia,maiora tarnen,fubrotunda,pilo-fa,per ttcrualla in caulcdifpopta,hpiaflroflmilia, ^raucolcntia, vndc aliqui Apiaflritm ca vocarut. flores inrota fpeciem caules circuméacent. 'Theo^ pbraflus etiam lib.vi.cap.ü.dc htfloriaplantarü, Ãallotefolio bcrbido,ferratiori,inc:furisq; profund dioribus amp;nbsp;cöfpeClioribus difircto coflare fcribit. Vndc liquida conflat bac qua pifld damns efle ve ra üatlotcn,qHad iUa Ãt bcrbaf, Hticofa,quadran* pillis tanUbtu aÃmrens.niff'is, bitfutisfcrè, folio Karmbij f d maiorc,pi'ofo, dn^enlcper interca^ pedincs caitlê,adoreer aai, orbiculatofloiu pHrpu= reoruambitt!,quifcapos yerticillatim obducunt.
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nt iiq LO»
PLANTARYM HISTORIAE
LOCVS.
Vlafcitttr pratter vim, domos,fepes, camlterlsti amp;nbsp;aliis vmbroÃs in locii.
. T E M P V S.
Tlorct m fnt I umj menfis, amp;nbsp;initio Julli,quo fit ne tempore carpi commodepotefi.
TEMP ER AMENT V M.
A mara amp;nbsp;acris efi, ideóque calcfacit in feenne do ordine iam coplcto, aut tertio remifio -f deficcat antem in tertio,
VIBRES. EX DIOSCORIDE.
Kuius folia cum falc illita, canis morfibsu mt^ Jentur.Eeruenti cinereflaccefcentia, condylomata reprimunhfordiddque vlcera cum mclle pur^ant, EX PA VLO.
Eallote,quod alq Marrubium nigrum dicunt,M tril e?ï amp;nbsp;abfierforia facultatis,lllitum cum fait tanis morfibus medetur.
EX PLINIO.
yix eiits,cfficax aduerfus canis morfus, ex fale folUs tritis impofita. Item ad condylomata, collie cintre,infolio oleris. Purgat amp;Jirdida vlctra di mille.
DF BATRACHIO.
CAP. LVir.
Ranunculi omnia hæc genera Gallis funt ftequétilEma in vineis, fyluis,paludofis lo.is, NOMINA.
't.?w«»^S'..»..*-^ Eot'ipdl»
CAPVT IVIÃ. 5Ã, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
hts Latim dicitw. Apuleiiu SccUratam n»^ 5 ^dei-ata minat.Vul^M mcdicorumperjicram Pcdem corui txicat.SHnt ctiam qui flammulam,ab vrendi fa^ Vlamula, cultttte.appcU/uit. Gamani Hancnfufz. Ãatra» chionautcm/iuc Kanuncultudi^a efl baud du^ Kanuncu dir, quod limniims humidis opdeisq: mar^nibus lutynde ranarum more latetur : dut quid dquis ybirand diaus^ de^nt potij?imum,^audeat,autquiainter eittrfit tices rartx frequeter mueniantur.Aff-efle yero A» ^ff'^Ã^ piumCcu Apiafirum,quad finis apium dmulctur. apium. Scelcrata,co quid comefla noxiaÃcyeltquod mu Scelerutit gis anidet.quid fabdifieleratiq; mendicantes fi-iH4â;;â,b ttiotj, bi a ura amp;nbsp;laçantes bac ipfa dilauiat, qui poÃintlVâ-''gt;rfi 'quot;'^^-, impudentius fiipim extorquere, atque bac impt^^°^***^â'âââ , Ãurapccuniolam aucupari. Kaufimlq dnuLt d^M k^fy^ew
T M K P A ^^****'^^â^^fi^ * XA^wim^ «vnvt«*'rÃÃ^n-yorf.
PiurafintAanuiKuligenera, dofierides yeri tin Galenus quatuorpotiÃimum eÃe tradum. Prù^ tnum duplex cà : buim enimgeneris Ranunculus quidam Jÿlueflris e?l:amp;bic iterumduabus difirn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
minatur différentiis.Vnus enim lutcosflores pro- ^yâ'*'Ã^ fert,amp; Cermanis Vutiffer Hancnfufz dici»'^^'quot;â'^â'â tur. Alter yaopurpurcos,quinnbi, quodfeiam, â nendumyifuseft.f^idam autembertcrgt;fls,quinn g fi cultura accedat prouenire baud folet. ïiie itide nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;
duplex efl . Nnus quifimpliciflorum textitra con* flat,German!cè V pgefuUer guten hanéfufz.
Alter
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLANTARVM HISTORIAE
Alter multi^liccm filiorü iigt; floribta comba^em obtinct^idcoq; Germanit gefuïter garten nanéquot; fufz dichts en. Alteram qued afoliorS Ãniilita^ w nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^''ââ qitam atm Ajtq folUs obtinct^à nonnnllii ffî^ ^pm^h AlVofl cly^loy,id eÃ^Apiüfylueftrc,vcl Afiiu rijm ^Ãi'f^ co^Kminatur,Germani Vuafferhanenfulz voâ cant.TertiH^enus cxl^uü eÃ,ob id etiä GermaM Kleiner Hanenfufz nominatur. Q^artum etia minimuj^crmanicè Vualdthenle appoÃtiÃimit voce afsjieUaturtcn enim tter reliquat herbas qua germanicè Pcdes^scalU vocantur,^ minima,amp;no nià in fyluit vt jilurimumproucnit,adcoq; compoà tavoce rediÃime Vu»ldcten}e nominalur,quafi dicae minima inter pedes Galli, amp;nbsp;in Pyhiit pn^
J. giOta.VJlqi duum^ncrum t vnum quid cm ladeo , 1 fiorc,alteram luteo,vtpidura docet.Primum au^ ^^â^ â]'*oâ^ ladco florc omatur, cd id quod à mot ° nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â fiuridc pf^itueppermanicèvocatur yueihyailâ dlienle, A/fowWjdas^elb Vualdbenle.
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA,
frlmutn nbsp;nbsp;nbsp;^^'^'*âquot; Ranunculi genus folia Coriandro Ãmi
lia habet,latiora,vcl vt Plinius ait, ad malua bf genus, titudinemacccdeHtia,fltbalbida ^ pingtia,Plore luteum, interdum purpureum. Caulem non craà fum cubitali altitudine. Kadice paraam, albam, am ar am, adnaÃentias Pdebori mode habentem, Caterum effecit cultura, vt qui in limitibus pms plici foliorum cépage flores oriantur,gemin» quo» dam
C A P V T L V I r. 9 4
dam denfoq; ac multijtlicifoliorum Ãipätit nttei» hortû coUueeÃat:, qusmadmoditm pi^htva aÃahye montrât. fi-tterum^enM lanu^inoÃus, quot;vel vt Plh Altcrum. nins inqHitfulio(it(s,altiore coule, fluribuifiliorii incifuristco^iofiÃimum in Sagt;dmia,accrrimungt;q;, quod iam kpiumfylneflrc nominantâ¢^ertiumge^ Tertium, nm volde faruum,g)-aui adore, flore qui auri Jpe* dem refert. Chartum huicÃmilc,flore autem los Quart!!, ^co aut lutea, radice longiere, amp;nbsp;modo quodam nodofa,gufltu am,
LOCV S.
Primumgenus P^anuncuU Jÿlueflris lutci fine eultura circa fluenta, amp;nbsp;in Umitibuspratisq; hu^ midis amp;nbsp;vliginofls proucisit.liortcnfls verb adhh bita eultura in bortis nafeitur. hlterumgenusfle* eus aquas amp;nbsp;fontesgignitur, amp;nbsp;apud Sardos coa pioflfimi!.paficomcdatur,vefcentibusncruos coâ trabit,rinuqi ora diducit,vt qui mortem oppetut, velutridentium facie intereant. Ob id Sardonius Sardonl-rifus in prouerbium cefit. Ptflautem noflra non us ri fus-perinde effteax ft atque co qua in Sardinia na-feitur,tarnen bane vehementifima etiam croden-difacultate effe praditam,guflus aflendit. Tertm genus inpratls eis' campefiribus pafim prottenit. QMrtum,vt Germanicum uomenpalam demons firat,f)luis familiare efl.Lutcum vero invallefu^ pra amp;nbsp;infra hebembufum monaflerium iuxta a^ quas copiofifime nafeitur,
' ' * TEM»
PIANTARVM HISTORIAE
T E M P V S.
Prinwm^enfa herteÃs HamMculilutehflatlm inter initia AfirilitÃorct: Maio autem meà JiÃc^ fitter nuÃjuamfubindtconÃiicititr.Secundum amp;nbsp;tertium^enm itidem tota aflate inueniripoÃunt, QMrtum in Vere, AfrUi nimirummtnfe, tantum affaret, quo Jane tempon hoc ipjô fÿlua, lud amp;nbsp;netnerafcatent,floribnsj: eint candicant.
TEMPERAMENTVM.
Omnium turn radix,turn vniuerja herba vehelt;= monter ealida amp;Ãcca eft, Primi tarne^nerisfyl ueÃrii lutei,nonpcrinde ac reliquorumacrit ad^ modum eflfacultae.
VIR.ES. EX DIOSCORIDE.
Omnium folia C caules tenerifi illinantur,exo ulccrandi,amp; cruflat cum dolore creandi vim haâ bent. Proinde fiabros vngues (^ flabiem toUunt, amp;fli^ata delet, myrmecias, acrochordonas amp;nbsp;alopecfM modico tempore lUitufanant.Tepido coâ rundem decedo perniones fouentur. KadixÃcca tritdque,flemutamenta naribut admota ciet- De* tium dolores adhibita lenit,eos tarnen contcrit.
EX GALENO.
Q^tuor habet fpeciatim Kanunculus differ en tiaf. Omnesverb vehementeracrem facultatepof Ãdcnt,adeo vt cum dolore exulcerent. Hac itaque rationeflmoderatèvtare,pf!gt;ratamp; lepras excoo riant,amp; vn^s leprofos diuellunt,acfli^ata dif cutiunt.
CAPVT LVIir. ?$
':M!unt,amp; acnchordonasamp;⢠myrrnedai detrac hunt- Qk»» tiz alopecias iuutmtpauco tepore ad^ mota.Nam p dtutiM inhitrcaM,non excoriatur (o lum cMi!,jédamp;in cruflam Vritur ⢠Atque ip^itur hitc omnia cauln figt;â faUorumPHM opera, fi idinSo tur féridia. Porco radix arefadaÃemutatorimn ed medicamentum pmilitcraUis qua valuer dc^ ficcant.Sed amp;nbsp;dentm dolores m»at,'Vtamp; eos^Ve^ hementerfiUicet cxiccaisdo,fian^at-
EX P LI NI Ã.
Omnibus vis cauflica, Ã cruda folia imponana tur, puflulasq: vtignisfaciunt. idco ad lepras amp;nbsp;pfrMVtHnturamp;ad tollendaflirmata, caufidfi que omnibus mif xnt.Alopeciis imponunt,eeleritcr remouentes, ^adix indolorecomaducata diutius, rumpit dentcs.Y.adcm fieca concifa,flcrnutament!i fadt. No/tn herbant ÃrHmeamvocant,quoniam medetur frumis,amp; panis,parte infurno fuÃenfa.
DE BRYO. CAP. LVIII,
NOMINA. l)ââ^pr
Bpiop Grads reccntioribus,tupusfalidaritts lupulus.
Latinis,Lupulusoffidnis,vulpro Kumulus vo Kumulstt catur. Aliquot Italia rura, ad Gracarn appellation
, nemalludciites,RruÃandulam,quaÃRryonflann ^ryon, Ãle nominant. Germani HopfFen.fGdfikè Du houblon.) Graciautem Kryon à ÃryoniaÃmd litudinehauddubiè nominarunt. Lupusverb falin Lupusfm darius, quiafubitfianditquefaUces, amp;arbuÃa lidar isst» omnia
PLANTARVM HISTORIAE
omnia circuuoluedQ fe circtlflcfHtur,algt;lâe!lat^ cfi-
ï-ttjâta res ïlincquolt;i;L»ptu reftitius nonmillii nominatufâ J ^Wift^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
Caulcs habetaculeat9s,l»n^iÃim0iâJ;' Felia fh ] tu albif, hi/pida, amp;nbsp;ni^'iora, Fiâtes cinercosfeit
candicantes.ac mnltis exilibus foUiculis fjuama» tim compaCliles.Kadicemfubni^am^lon^am.
LOC VS.
FaÃim amp;nbsp;cojiioà in Germania noÃra iuxta ve fres amp;fah/taprouenit,ex edqae ceruiÃam petit, ; quo vini viceâVtuntMiyGermaniconficiunt.ldeoji [ in hune nfum in hortis plantatur-
T E M P V S.
Au^fo menfe floret amp;nbsp;Septembrh
TEMPERAMENTVM.
Sunt qui refri^erare Lupulum dicant,alij terne
peramento medium eÃeputant. At étriqué, mca j quidcin (cntcntia,falluntur:flores enim quorii pŠ⢠tiÃimum v/us cfl, caUdos amp;fleeos eÃe, odoris amp;nbsp;j gramtaf,amp;â immodica amaritudo teflantur.Anti* nbsp;nbsp;!
quusetiam herbariuscalidumamp;flecuminficun * do ordine eÃe tradit.Hcniquc confiât radices quo» que dus calidas eÃe.
VIRES. EX RECENTIORIBVS. 1 Eilem'Vti'anqucdetrahit.AbficÃusdifcutit.Pie j tuitam in aqua inter cutem per atuum ducit. Sue J tus eius crudus haufius ventrem magis fubducit, J minus fero obfirucUones aufert.Codus veto ma^ ? ^u ab
CA P VT trx. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S6
^ aboifiru^ionibat Hiermit, mmusqivcntre fitbt ducit. Auribm infitUatm cm à putrcdiiK yidicat, t^afatoreUberM. S^adices QbÃrHClioncs toUtmt, IknislotiÃmum iir iccoris.
DE VERONICA. CAP. LI X.
Veconicavciaque hievfu rarislïma.
NOMINA. -i(-^âMf^*tlt;^
VEteribm Grxcii amp;nbsp;Latmis co^tta fucrit nee ne h^c herbet, ntiidum confiât, Vuitrui autem herbarhirum hodte 'Vcronicam,Gerniani^^^^â^*^^ Eienbteifz oder Grundheyb ob miriÃeam foo nandi fleera amp;nbsp;'vnlncraflfcultatem,nominant-
GENERA.
Tiultm efigenerum V eronica : vna mm, altera â¢vero feemina^Difcrimina earn ex doÃriptionibm fatebitnt-
FORMA.
'Veronica mm herba eflfer terramÃrfens,catiâ licnlo dodrantali amp;nbsp;noimimquam etiarn longiore, mbeÃente amp;nbsp;lannÿnofo,foliis oblongs , ni^is, birfutis amp;nbsp;ferratis ,floribtts in cacnmine furfu* reu, fernen infafenUs loculi fieciem babentibut, radice tenui-Vamina itidem ferterramJerfitcau le lanu^mofo, faills rotundio inflar berbx qua Cc^t tummorbia amp;nbsp;N ummularia hodie vacatmsminio me in ambitu ineiÃs, Ãaulb quam maris viridio-ribnf,floribus in luteoÃurÃureisifemine in vafculu^ rotundis.
PLANTAKVM HrSTORrAB
ratititdit,radice,vt mas,tenui.
LOC VS.
iiitfcitur mcultis amp;Jylueflribue lacis, TEMP V S.
Tunto menfe floribus amp;nbsp;femme abtmdaf. TEMPERAMENTVM.
Amaritudinem quandam amp;nbsp;vehementem dd^ firiclionem ingufluprd fe fert, vt hinc cahdam amp;nbsp;fccitm efc conUcere liceat. VIRES.
Mirifcè ad cruenta ac vetera vulnera amp;⢠vb cerafanada confert. S cabiei denique amp;nbsp;omnibus cutis vitiis medetur.Ferunt quondam huius her ba adasmento R.egem Gallia clephantia morba cor^ reptum, à quodam venatore fanatum effe, cum is ceruum à lupo vulneratum dus herba comefie» ne, amp;nbsp;afidua in iUa volutationc, euraffe feipfum animaduertijfet.Tumores etiam,in quaeSque coro porisparte fuerint,potiÃimumautem in ceruice, difcutere poteÃ.Kecentioreshuius vfum vnicè coo mendantin febribuspefliletialibus, iecoris amp;nbsp;Ueo nis obflrtsflionibus,potiÃimum vero pulmonis exo ulcerationibsu.
DE BVLBO SYLVESTRI.
C A P. L X.*'lt;ââ J^f fv,., 7itâ^,u Bulbus fylueftris hinevidetur eflc quod â aUaViMi^ leucoium Theopbrafto pingitur amp;nbsp;nobis iamin hortisfrequentiusadnatalé Cbrp ftianuin floret.
NO.
CAPVT IX. 57 NOMINA.»^â«*- i^fâ^quot;
l^o{ cly^iof Qrtccis, Rulbiis fylueflrn Ce^d ^d B l.atinis, Sunt quibta Ccfafyluepm algt;â uiÃris, fcUatur. Ccrmanicè Ftld, Vuild oder
ackerzuuibel.(G(!Ã(ccvn potr.oii.)B«Zóo5 lt;i» Smlbi. tem nommant radices Juismembranis tunicat.n, Ãucfluribm capitulis coa^icntentur,iâno follicu^ lo omnes ambiente,fine quad .ntenus diftintla. fe^ farentur. FORMA.
Herba efl caule dodratali,cauo,folils forrace:s,~ floribtu lilufinuatim emieantibtts,fÃcciofls,fex fo^ Uis e calatho ficBatim radiatis, ex viridi in lutcii tendentibus, capiUo intm crocco, cafitnio fleribus dccidentibus trianffilari,fiminibus fleiio,radice butbofa een Allium,citra odorem^lutinofa,
- LOeVS..
I» locis vmbrops, cii caj: marines querundam fratorum cofio/è fnuenit. (yuare in 'uaUibui nott froeul à Tubinga iuxta monafletium S,eLebufin^ fiptis, amp;nbsp;radice mentis Auflriaci ad fratum tf= me yocatumiRulbusflurimus nafcitm .-
TEMPV5.
Pc initia vcris,Martio amp;nbsp;Ajirilimcnflb.crumr fit,acflatimfiibindc euanefeit-Semen non tantum in caulibns,'vcrumetiam luxta radieem frofert, TEMPERAMENTVM.
Arnara aufleraque qualitatcfraditos inuciiict, non hunc,fld amp;nbsp;alios bulbes,quiguflü exade een* n fulucrit.
PLANTAR.VM HISTORIAE
Julumt â Pro inde hos abÃer^crc ftmul CrgluthuS^ t'e,amp; nitniram etiam cxiccarepaffe,ncmini no M^ turn eff.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Omncs bulbi acres Cnnt et calefaciut,veneregt;))^ que fiimulant.Lin^a amp;quot;nbsp;tonfiUas exafferat. Muk tumnutriuM. Cames procréant,flattafffadunt- , Ad luxata, codifa, fttrculos, articulorumj: dolores iU/ti coisducunt. Gan^-anis amp;poda^^ris cü mede, C^Iâerfe, hydropicordmque tamoribsts amp;nbsp;canum : morÃbmprofant-Cum mede pariser amp;piperetri ! to iditi,fudores cohtbcnt,amp;flomachi doloresfedat-Furfures amp;nbsp;achoras cumnitro toflo exterunt. Suâ gidata o varos perfc, aut oui lutco purgant, amp;nbsp;lenti^ines cum mede autaceto, Frochs auribus cu polenta, amp;nbsp;contuÃsvn^uibuspropmt.Ficos inctP ' lidis cincribus tofli, amp;nbsp;cum manarum capitibus crcmatis appoÃti,tadunt.Combuflivero amp;Alcyoâ mo permifli vitia cutis in facie,amp;nigrat cicatrix ces infolc illiti emendant.Cum aceto e ixi amp;nbsp;in ei» bo Ãumpti ad rupta faciunt.Cauerevero corum in cibo copiam oportet,quoniSneruofas partes tetant-
EX GALEN O.
Eu!bia:naramauflcramq;vim manifeflam ob- , tincnt,quamobrcm clanguefcetisfiomachi aliquot tenus auiditatem excitant. At veto neq; iis inutiles | funt,quibus è thorace amp;nbsp;pulmone pits expuendum erit,quaquam crafioreac^lutinofiore fit corporis fubflantia:
CAPVT LX»
98
fubftantiä â¢' cMm amaritudo craÃitudm aduerfis tur,lï:ta crajfa^; nata incidcre.Q^aproliM' lit eH^ xivberiits quidem alut,fid cxcreare VQlttib.relu-^altmtm'jVtjiiitc omniamaritudine exuti-Tü TCââ ro cx MctOiolo Tünq; miflii, efiiarcfatim fucrit: nam ita ma^is obletiahut acnutrient, minmq; me fiabunt^yaciUM conco^uentur.f^dam horum ciba abundè amp;nbsp;immodice yfi,plane feminis anda cofiam,inq: 'vencremfe ejfe promptioresfenferunt. Hw qnoque homines varie apparaat. Kon enimfi lum aqaa clixos,vcrumctiampatinas ex ipÃs vae rie conditas inflruunt. Alq quidê infarta^inefiie ffintimultiincraticulaajpant. Vcriim himaltam co^lioncm baudfuflinent,admodHm pauca contciv^ ti.Suntquinihilprorfuspracoquant: dclcdatnae que eos amaritudo ipfa acauÃeritas integra^quipe pe qui amp lias ab ea ad eibum allitiantur : quane quam ad huiufmodi iUecebra duo aut tres plus jae tlsfacicnt.Sivero liberalistsÃe apparatifurnatur, prafertim,vbi vt mos eÃ,erisdiores in^eruntur,am plint eruditatemgenerabunt. (^idam ctiam non Ãârobe co^i,infiationes amp;nbsp;tormina pariut. Qui ad junemodum cÃta»tur,alimentu minime bontfuce ci procréant. At plurimum deeonorum, aut bit 0 tiam,Ãccus craÃior quidem illc erst, cateravero melior ac alibilior reddetur.
EX PLINIO.
imlbi ex aceto et Culphure vulncrib.inÃacie me* n ij dentuK
PLANTAR-VM HISTORIAE dcntur:^er fevcro tritineruorum contradionenir amp;⢠cx vino jgt;om^ines.Snccii cum mclle catta-mpf fibus-Erafifirato [ildcct cum fice. San^fne idott eosÃfitre tradit iditos cum mcUc.Alif à ^ narihut fluM,CoriMdrum amp;farinam adiiciunt.Theader rut amp;nbsp;lichcnM ex aceto bulbu curat, amp;nbsp;erupem tia in capite cum vino auÃeto aut ouo . Et bulbes epiphoru idem illinit, amp;fic lippitudini medetuf^ Aeque vitia qua fint in facie,cerum rubcntesmis xime in file illitù,cu melle et nitro emendant.Len tiginem cum vino,aut cum cumino coPlit. Vulne' ribm quoque miré profuntperfi,aut,vt Damion, ex mulfi,fi quinto diefoluantur.Xfdem amp;nbsp;auricu lot faflas curat,amp; tefiium pituitas.In articula* rum doloribm mfientfarinamAn vino coPliillio ti ventri,duritiem pracordiorum emoUiunt- Dyfi cntcricis in vino ex aqua coelefli tepcrato dantur-Ad duulfa intm cum Silpbio pilulisfaba map^ni* tudine.Ad fudorem tup iUinuntur ..Neruis vtilcs. Idea amp;paralytids dantur iuxta inpedibm. Qui fintruffi ex hie,citiÃime Ãanant cum melle amp;*fi* le.Vcncrcm flimulant.SylueÃrcs interaneoru pla* got amp;nbsp;vitia eu SilphiopiluUsdcuoratis pedant-it fatiuorum fimen cotraphalangia bibitur in vine-Jpf ex aceto illinuntu)' contra frpentiu iflut. Se* men antiqui bibendum infinientibue dabant-Flos iulborum tritus cruru maculas varietatcsqi igne fitilas emedat. Elixos afis minus vtiles adUdunt
CAP VT LXr. 99
fffc^dydifflcUè cacoqui ex vi vniufiuiufq; naturk. APPENDIX.
Hi'c quempi^u damm buUiuó facultate emob liëdi amp;nbsp;dijeutiendi durostamores habet.ïJumidis denique amp;nbsp;depafcentibM vlceribut teÃm calido citKre,amp; cum mede tritM atquc admotmprodefl.
DE BI CIO. CAP. LXI.
NOMINA. Wfjr'fc
«Klop Gr^eè, Vidit tatmè nominatur-
B OfficiM mn fine maximo errore ea pro Ojfichnt ⢠Orobo vtuntur. Germani aUudentes ad y^ error.
Gracam appellatiunem,y uicken fimplidter, vel cii adiedione zam VuickenC^Gallicè De li ve-{ce)vocant.Vieia a»tem,vt Vamni placet,dicta 'Vida vif e?t à vindedo, quad ite vtvitk capreolos, babcat, de dicta, quibin farfitm Verfits ferpit.
F OHM A.
Cubitali altitudincfur^it^foUis Apbaces,angit Ãionbui tamcn,florc PiÃ.m'inutis.niff icantibmq; infiUqun feminibat,quorum quidem pgui a non ro tunda efl,fed,fimiUter lenti,latiifÃula.
L0CV5.
Sicca loca maxime amat,inter autemfigetei co piofèpiouenit. TE M P V S.
lunio menfe floribat amp;nbsp;femine pragnans e^.
T EMPERAMENTVM.
Medium tenet cahditatis amp;nbsp;Ãccitatii,validiM tarnenÃccat,infecundo nimirum orditte.
n iq y I-
PLANTARVM HISTORIAE
VIRES. EX GALENO.
Semina hacnonÃolinn iafitaitiajid concoffu o tiam clijficilia,amp;aluum retinentia.PerJpicuS er* go eÃ,qu»m huiafmodinaturam obtincant^alimo* niam quoqueqnx ex ipfis in corfuipermanat, im* frobi craÃij: Jucci ejfe,idoneam adhiemoris melan cholicigenerationem.
D E B L I T O. CAP. L X I r.
, -, ,,Blitiimiaminhortisfrequens,vitide,alâ in/req uen tius t u bru ra.
, NOMINA.^^-v
gt;'--lt;iâiâ,nffi^ T^ Anlop Gracb,KlititmÃucE,litm tatmuvo Officina * catur. Officinx hanc herbam enm Beta con* rïerror nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Maiet SHtS vn* (^ââ^*â^â De la blette, ou efpiaits^dicitur. amp;li* de didlS tum nomen inde traxitqieod inert amp;fatuumolnf ^ÃÃ^ol e^ffettfi^efipore aut acrimontavUa.Nam ^^11]^ fiolidos amp;nbsp;ignauos Graci dixerunt-Sichodie Gre caimilatione focordes, amp;nbsp;nulUmmomentihomi» nes,bliteos appeUarnus.ita Plauttn in Tmculento bliteam merctrieem nominauit.
FORMA.
Ulitum nonpingitur à DioÃoride^ Ãcd ab Her* mo!ao Rarbaro,hominenon minui dodo quam di* ce ligente,infuo CoroUario iis verbis dcfi ribitur:amp;li-ce turn erumpit oeyÃime, faUisbetaccis^ÃiKaerimo* ce mafatuis(2vinfipidisÃcmine vt beta cortieeo,co* ce piojô,racemofi,vt Ati'iplex,radice non vna, mn in reflum
CAP VT LXir. IOO ïc^um tendente, fed multi[âlici,oblilt;jM, (^ prolix 31 scif. V.xquibui vtiqueverbit omnibus perfpicuum ftjierbam quam depiibamdamns effe RUtü.llac fiquidem ocyf?imè empit, atque in altum toUitur, faliaq; Retaceaprorfns habct-inÃpida denique amp;nbsp;fine acrimonia.Semen eins ft Reta cortkeum, ces piof»m,racematimfin^lis ramis infidens.Kadice non fna nititur,fed multipUci ac lon^a, non in reâ {bum,fi:d obliquum tendente. Keftiorem tarne amp;nbsp;magis defcriptioni rejpondentem fi quifpiarn pro» tulerit^nongrauabimur nofiram mutarefententia, ft qui probe perfpedum habeamns in Us herbis qua à Diofcoride non defiripta funt, facilini 'e alk quem in tanta rcrum penè omnium caU^me aberâ rarepojfc.
LOC V S.
^^fijpof^k-fita interdum herba bac proueniat, tarnen vt de Rlito etia traduntifi culto folofemel nata fuerit,ipfafepermultafaculafeminisdeie-dione reparat,ft etiafi fclis fixpofiit aboleri,fic femelnatapluribgt;annisrcfiibili fcrtilitateproues nit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T E M P V S.
floret aflate ^ autumno,femineq; pra^as efl. TEMPERAMENTVM.
Rlittfmfit^idiiamp; humidum infecundo ordinc. VIRES. EX DIOSCORIDE. Rlitumolcrts fice in cibumfenit.Aluo vtilc efi, nullam tarnen medkamentofam firn obtinet.
n Hij E X.
PLANTAKVM HISTOEIIAE
EX GALEN O.
Aqimfum efl olm, acvti qms nonabCurdèdixt^ rit, qualitativ exfgt;crs,amp; igt;tfipidum:qua^rojgt;terno ex filo oleogaróq;,fid oildito accto fxpiuf meliüfqi afflimitur.NoanihU etiam ad leui^^atida aluu mo^ menti ajfert,verum idiffum perquam exi^uii etf, quonia mtlla ipfis acris nitrofdve adeH qualitav, qua aluum ad excretionem irritarepoÃit. Liquet etiam quad minima ab iffi alimonia in corpM di mand. EX PLINIO.
B Uturn iners videtur ac fine ptpore aut acrimoa niavUa-Vnde eouieiü fieminis apud Menandtum faciunt mariti.Stomaebo inutUeefl. Ventre adeo turbat,vt eholerafaeiat aliquibm.Dicitur tarnen aduerfm Ãeorpiones potum è vinoprodeÃ'e,et clauu fedum illini.ltemlieniamp;temporü dolori exoleo, mppocratei menflrua fiftieo cibo putat.
DEBVNIADE. GAP. L X £ 11.
Napus bunias faciuus nobis Nauec, amp;nbsp;e* ius fèmen Nauette. ^
NOMINA.0''^'^*i»:flt;'^
, nbsp;nbsp;èWletf Grxeilt;,R.omanis Napm, Gamav
B nbsp;nu Steefcrub (Gallieè Nauet,ou Na-
Napiu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ueiu)appellatur.Suniadis aute appellat
Kunios nbsp;nbsp;tionëà tumetep^a qua pra fe fert.Gract dedu-
quare di^ xerut. Nanq;radix Napibuniadu in ampUtudine flus. exercfcit,amp; in rotundum extuberat.Cliuos fiquuâ fiewiot. dem,coileSiVerrucofaqi loca ^isvi( nommant.
G E«
CAPVT LX U b
loi
GENERA.
tjafi buniadif, que Galenits amp;nbsp;aHiveteres in yjajats lliaj)orumfenfumrcponunt,duofunt^cnera.Vnum Runias fa fatiuum,quod forma froximi ad Rraficam tertia tiuus, J^ecici accedit,radiccmq; oblongiorcm obtinetfier manibuiitsgeneris N4pos,Ti uckcn fteckruben nommant: A.ltemmfylueflre, quad foliisfuis iru^ Sylucfril ca nondif imite es1-,radice amftiore, amp;nbsp;rotundio-re.Germanicè Nalzftcckruben a^^edantur cita generis tiafi.
FORMA.
Volia habet S^aj)i,leuiora,R.ruca modo lacinia-quot; ta, caulcm cubitalcm, interdum altiorem, rotun* dum,flores lutcos,Rrafica froximos,fernen infill* quis,radicem oblon^am.
L O C V S.
Runiasgaudet frigidu locis.
TEMPE RAMENTV M.
Cum eafde quas Kafium vires habeat Runias, neceffe est idem etiam vt obtineat Icmferamcntü. R^l itaque Napus bimias in fecundo ordinccali-dus,amp;in primo humidits.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
KadixRuniadis clixa,flatus créât,minus tarne quam Kapum nutrit,Semen duspotunt Ictalia ve nena ineJficaciareddit.M.ifceturantidotis. Kadix etiam dusfale condltur.
EX GALENO.
Rafdem
PLANTARVM HISTORIAE
'Eafdem ^uas Kapa vires obtinent. V ide it^que taput de rafts,
DE BOTRY. CAP. Lxmr.
Botrys herbahicfrequés.diuerfaa fruti-ce que Piment vocamus.Blattaria amp;nbsp;yua crifpa nobis ignotae.
-ax.^n.-zx^A N o M I N k.o*lt;flt;^\y,v
Ãi^Vf Gradsfiotrys Lat inis affeUatur. Offp cinis amp;nbsp;vul^aribas hcrbariis iaco^ita. Ger manis baud ineftè Traubenkraut (GaUicè Du iotrysvn Pyment^nominabitur.üotrysvcrb didaeÃafe» dedida. mine,quidraccmatimramulisadnafeitur.
FORMA.
Herba Ma efl lHtea,fluticofa,fbarfa,mtiltaq; ala rum caua habeas. Semen totis ramulis adnafeitur, folia C ichorio fimUia obtinct,Maq; valde odorat ta eflddeof veflibtaaffonitur. Ex qua quidë dea feriftione omnibus manififlumft,herbd cuiusfi^ durant exhibemus effe le^itimam Ãotryn;vniuerâ Ãa enim herba ad luteum eolorem verfft,fiuticofa tfl,amp; multisflolonibusfufli,foliis Cichorihodoraa tis, femine circaramulos totos inracemos colle fles nafcente, Quid multa ? nuUa eflfrorfus nota,qua idi non affoÃtiÃime quadret,
LOCV S,
fiafcitur circa frofluentes aquas C^v torreteiJn Germania tarnen,quod equidemfdam, non nià fa tafrouentt, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T E M P V S..
ku^uflo
CAPVT LXV. 101
Au^Ão et Septebri ad maturitate maxime fer^ uenittqaibas etia menÃbits,vt B^ueUiui annetanit, quot;venaUs herba^er ParifieÃumvrbe defertur.Oda* ris enim gratia GaHiveÃimentis, panis, amp;nbsp;linteis curiofe mtcrponut.Alâud Germanos tarne eins her^^ ba nuda efigratia.que d idis hacteniss ignotafue^ rit. TEMPERAMENTVM.
Calida amp;Ãcca eÃeBotryn amaritado dus qua guflui »ccurrit,facile monÃrat.lte vis dus meiden di,qua idipropter calorem.tenuitatemqsineïi,
VIRES. EX DIOSCORIDE.
I» vinopota ortbapnocas lenit-
EX P A V L O.
Planta efl admodu odorata,qua cum viitopota nonnià refia ceruiceJpirantibus auxiliatur.
EX PLINIO.
bledetur orthopnoids.
DE BARBA CAPRI. CAP. LXV. NOMINA. ÃerAmStcluâ.
QVo nomine veteribus Gratis et Laiinis bac Hac her^ bcrbavocataÃt,nobis nondum compertum ba non efl â¢^eÃ. Keque enim Pycnocomon efl, qubd Pycnoco= à defcriptione idiusprorfus abhorreat. (Suare Bat^ mon. bamcaprinam interea donee certiusnomen nafii Barba ca^ fuerimus,nlicupabimus, aflorum nimirumfigura, pri cur di» qua caprinam barham referre vidctur.Gcrmanicè da. Vutld ÿeUzbattfVt earn fegregarcmus ab altera dufdem noministqua non in fyluis,vt bac ipfa, nafcitur.
PLANTARVM HTSTORIAE naf:itur,fedm^rittk iamp;finticetiijiip^eUarc nobi^ flatuit.
FORMA.
Ca»!tm Jiabettricubitale.aiigulBjüm^folia Cd Ãancte aM Corylo ÃmHia.inambitu ferrata,flores, Candidos,cxiguos,raccmMim cófaSlos, inflar baf, ba cana dependentes, radieem nigram, lignoflam, intus candidam.Flores dus in Mos abeunt.
L O C V S.
Prouenitinobfleurisflyluis, amp;nbsp;vaUtbus nomuiis*â Ji quam minus aprids.
T E M P V S.
Floret tunio mcn/c,ac fubindc (emen frofert, J TEMPE RAME Nf V M.
Calidam amp;nbsp;peeam effe hanc berbam fadtè ex . । ^flu dep rehenJituismiram enim amaritudmo», i in radice potiflimum,ettflata exbibet.
VIRES.
AbÃerÃt baud dubiè expur^dteiue, dr qua in Venis efl,craÃiticm imSdit. Qu^amobrem menfes j ducit, edueendóque, ex tborace amp;nbsp;pulwone, furi ' auxiliatur. Etinfumma, Ãue irajfa in dspitubgt; ta, Ãue fus, Ãue aliud qu ffiam continetur dufa. mods, exfu-gat.Hae vtique rationc amp;nbsp;morbo co , i mitiali cofetit. ExtnnÃecui illita amp;nbsp;imfojita,tua mores ex fituita ortos diÃutit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
DE BLATTARIA. CAP. tXVI. 3.
NOMINA.'
MotA-ânst^^ â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Flum â T
CAPVT LXVI. 105 NVm Gratenauthoribuf co^nita hxc hcrbaâquot;'^'''â!^^ fuerit^mdum comferMm habco , PUnim certe libroxxij.cap.ix.Rlattarium neminAt.lnM^ Zlattaria nitautem nomen boe Latinum.à colligendu infc vndedi* blattis. Idcoq; conucnientiÃimo nomine Germants fia» apfellabitur SchabckrautfGaöicc Heibe ver» ttineufe femblable à Boillon blanc )
FO R. M A.
PUnitts loco ia citato Zlattaria fiefingittamp;latâ w tariaefl Ãmilis Verbafeo hcrba,qux fape faUit 5J pro ea capta foliis minus cadidisacauliculis pluris aa bus,flore lutco.Px qua ptfiura fatis confiât,herba cuius pifiura damns eÃe blattariafic enim Ver-baflum mcntttur,iit pro eopepius abimperitis de» cerpatur.Ptfunt nS paud berbarÃqui bacfimilio tudine dcccpti,ea inter Verbafcigenera connume* rent.Polia tarne, qua minime funt hirÃta amp;nbsp;can didaÃcd potins viridia,facile ab hoc errore pauto attentioresreuocarepoÃunt.Plures deniq:caulieu» los habet,flores item lut cos,ad V erb.sfei flores pro* ximè aceedetes. paUiculos quoq; lini inflar,'n qui* lus fernen citinctur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LOC VS.
ï^afdtur iuxta aquas, amp;nbsp;fluminum ripas.
TE MP V S.
Plorel Ãunio amp;⢠Ãulio menfibus.
T E M P E R. A M E N TV M.
Vehemens amaritudo dusfatis docet efe cali* dam amp;nbsp;ficcam.
V I»
PLANTARVM HISTORIAE
VIRES. EX PLINIO.
ïïxcdbictia blattM in fi contrahit, ijeo^! E.â t»« Ãlattariam vacant.
APPENDIX.
tStonpIara de hititis herba facultatibm apad frobatos autorcs inuenio,fid baud dubieà quit Ci* vtiva!ucrit,cadcm qua alia amara,in corparcgt;ioâ fin cÃiccrc patefi.Quiequaliafint,cx cavité fra* cedente facile inteUi^es.
DE BROMO. CAP. LXVII.
NOMINA, Ãinet
BPüjaol Gracè,Auena latinis ac OÃicinb,Gef manti HibetnÃGallicè AuoyneÃieitnr.
FORMA.
folin (^ calma Tritico flmilii ,geniculii inter* fcdo.lnÃtrnrno verb fin flum habet velnti heu* flaa dupUci entre diuaricatof,in quo fimen inclue ditnr.Kadicem copioÃm.
L O C V S.
PaÃim in Germania a^is nafeitur, ac iumeto* rnmpotine quam hominum pabulum exifiit.
TE MP V S.
SeriturMartiomenfi, metitur autem .Au^uslo, TEMPERAMENTVM.
Auena vt medicamentum rcfi-i^erat,Galcno au* tore:vt aUmentum vcrb,codem tefle, calefacitfuÃâ ficienter. V traque verb modo cxiccat.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Semen
CAPVT IXVIir. 104
Semen dut baud fiatt tjudm bordeum ad cataa flafmata ftUc-Plui etiam ex caÃt cohibenda al^ uo accomodata-Succut eiin infirbitione acccftiHi tuÃientihm frodefl.
EX GALENO.
Auena vt medicamentum Ãmilem htrdeo vim obtinet.tiam illitum deficca^dy digerit mediocri* ter,amp;Ãne morfu.ï^mnibil etiam adfiridionn ob^ tinet,vt ventru profluuia iuuet.
EX PLINIO.
⢠Semenvtile ad cataftlafmata atque bordeum ^Ãmilia,Prodeft tuÃientibue fucetu. kuenafar rina in aceto toUitnauot.
DE VVA CRISPA. CAP.LXVIII.
NOMINA, fktiedefie
VP-teribiisne Grads amp;nbsp;LatinisÃutex iUe co* quitus fuerit,me iterate adbuc ingenue fa= teor. QiMfc cum nomen aliud quo bunc aqipeUare^ mus in fromqitu non elfet,vulgarcm amp;nbsp;qua omnes bodie berharij vtuntur nomenclaturam vfurpare voluimus. ÿuamautemcrijjiamfiuticcm bunc Vuacr!* dixeruntab intortisferéque in circula verfis'eriC- Ãacurdi pa aid vocantyfoliiStüP acinis quosproducit. Ã^M (la. etiam rejpicientes Germant noflri, Krufebeer, oder Krufelbeet vocant. Latittiusfirtèvuain* torta nuncuparctur.
FORMA.
Frutex efl ramulis muïtis,aculcatus,re^oq;flgt;b=
narum
PLANTARVM HISTORIAE ndrum mucrone horridits,foliis intortis ac circimf tx rotundttatis,A.fv modo diffeflis,flore ex herbiâ do furfgt;urap:catc,acinis ctindicantibmjamp;'Jplender fccntibm, frimum acerbic, à maturitate dulcibuiâ Ex üs abundè conflare futamus, fiHtice hunc itrâ im piduram exhibemM,non efleprimant,venons nudiarbitrantiii^K^hamniJpccicm.Ham etfi etter ra refltoiidcant,tarnen folia qua rotunda amp;nbsp;miuir mioblongafunt,vt Kbamni,repu^are manifefle Tidentur. PaÃet tarnen citra aliquod vita difcrie men Pihamni^encribut annun)erari,qubd fcilicet Viribuf idi flmilii admodum ft, quas etia idi fut leco adflribemm-
LOCV S.
Infrutetis amp;Ãpibtn nafl:itur,non tarne paÃim-ÃJuJquam autem copioptts quamTubinga luxif riat,vbi circa omnes ferè fepesfefe profundit.
T E M P V S.
Verifflatim initio frutex ide pubet,priniu ha c tempore folia,dein flores,ac non diu pifladnos feu baccas acerbitate^iatas profert.
TEMPERA MENTVM.
JJaud dubiè idem quod Khamnus tempérâmes turn obtinet.'Vt enim bic adftringit amp;nbsp;refri^erat, Ãc etiarn ida, tiefriff:ratautem in prima copletOf autfecunde incipicntc,dcflccatveró infecundo.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
folia i^ibtüfacris amp;nbsp;herpetis idita auxiUatur^
Pertur
CAPVT LXIX. lof tertur (!}â fames duiforibsts amp;nbsp;fcncflrii ajifoÃ-tes veneficiorum afcere maleficia.V. quibsts Diofio ridis verbisfatis liquet, V uam inter tam non hoc tantum nominefipibm apfoni vt eafJem muniat, atque adeb aUenerumin^elJum frohibeat,vcru^ etiavtveneÃeia ab hertis propulfetlt; Vtbineque^ que codigere liceat, dufdem earn B^hamne effefa-cultatis.
EX G A LE NO.
Vlcrpctesfanat, amp;⢠eryfipelata non ma^nopcre calida.Porrè ad hac teneris vtendum eflfoUis.
DE BALSAMINE. CAP. LXIX.
Balfamine eft in hortis religioforum S. Gerinanifrcquens,Gallus Merucile à mi tandis eins effeâis, quæ in momordica fetibit Pandeélarins in fine,
NOMINA, â ^f^m^s^p.
QVo nomine veteribtu turn Grads eu Lati= nis appedata Ãnt ha planta,md^norare *__inp^enuè fatcor. Puto autem idis plane fuiffe inco^Htas, quad de iis ne verbum quidem apud eofdëperiptum inueniatur. Ãodie Ralfamh nes nomine vacant ⢠Caufam indteabimus paulo pèfl.Germani ad Latinam nomcnclationcm adu^ Jf»to,Balfamkraut, baud (arbitror') inepte ap^ pcdabunt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;GENERA.
Duo Ãalfaminesgenera damus.Prima,qua nos Prima eerttans difcriminis^'atia marefedmus, tigures balfamd o Padani ncgt;^
PIANTAR.VMHrST0R.rAE |
Hierofily Padam Ãalfammam â¢vacantiHicrofolymitanHfo* mitanum mumlictruria,yiirabileGallia,vu!^M Jtaloru»! pomum- CharanMm, ^iioniam fepti modo in hortisfine* ebarau^ jlrisj;per canceUos opcre topiariofacile di^eratur-tia. Alteram,quamfieminamnominaHimtee,italinclt Altera tro gencre Balftminum appellant,prioriqmdem Bafemiâe, quad ait fine til attinet fimitis,nill quad miner efii Balfami^ in aliit diÃimilinneque enimfolm, neq; etiam floâ â num. ribm re/pondetV traque planta vifu pulcberrima efi,vt boe faitenomine pingi mcruerint.Btfipragt; | Ãet etiambarumbaberepiS}urai,vtdc iif plma iauejli^andi pofleris occafioaliqua ft.
FORMA.
Prima. Prima tenuihut pralon^fq; fa^elln vltro cllró^ ⢠que reptatibur cuagatur,filiü'V itb albafeuBryo^ nia,articulatioribM,exiltbui pampinis ex alarum f finuprodeuntibm quibus ilU^ante!fiefi eancellatim à vicinu impUcantper^lufiore eucumem ex albe a in luteum lan^efcente,turbinato vtrinquefvfflh 3 carnofa cutc,amp; perverfus verrucofa,ac rigidiorb » bui bullisintumcfccnte.cueumcrisfytueÃlrif pufili 8 li fmilitudine ,puniccus maturo color, ebartUa^ I intuspunicea vel lutcafanguincu/quefuccus. Poâ u mummaturitate difiilit,inanitdjq; confiaclopa^ J t(t,femina intus pomifurmam refcrentia contints.. I
Alteriw Altera caulem babet crafifimS, Portulaca afb * milem,in berbaceo colore rubefcentem,Polia Satu â cis,in ambituincifs,florcsma^iios,pHrpureos, nu 1 Ãâ' '
CAP VT LX IX.
»â¢OS'
ÃarConÃUdiC hodic regaUsvecatx Ijerbit cauda^ tos,Ãu(lumprmigt;KndiÃimUcm,frimohcrbaccu, dem pallidum liiteümvc,pilrjf»m ,qui maturitate. diÃilit.manitäfque conf ailo apfaneÃemina intus aliquot lenticulx fere figura continentem.
LOCV S.
N on mfifata in Germania froueniunt. S cd iam tn multorum hortis plantata nafcuntur.
TEMT V S.
Tlortbus amp;nbsp;fuftihus prägnantesfunt Aiigufto
amp; Septembtimenfibus.
TEMPERAMENTVM;
idem quod Tclcphium tempcramentum,potifi fimum alteram,obtincrc arbitrer.Ciuarc in (ceum= do ordinemtenÃ, aut certe principio tertü exicca-rc,nec infignitcrcalefacerc, primo nimirum ordtâ ne,efl yerifimUe^
VIRES.
quot;Ex primigeneris Ealfamines feminibus olcü exo primitur,ad vulncra,quod in Corollario Ãuo anno^ tauitdo^ifimus Hcrmolausfracipuum. NinuUi pomum olco prius imbutum aliquot dies infolant, deinde Vel fimo,vcl terra tantifper obruunt, dum prorfusintabucritfie Rafami vires^utinadis vul ncribus adfeifeere potliccntur,inde tract urn Ralfai Ralfamio mina vocabulu. Quid multa? invulneribm fana- nevoxvn disTelephiononinfcriorcscpfeconUciofsincfRal^ de rntta, faminas appedatas . No» tarnen de its peculiarem
o ij expeo
PLANTARVM HÃST0R.IAE
ex^erimtiinn nullam habemus ⢠Pstcrunt itagut albtà lubct,earundem virium facere fcriculum, DF GLYCYRKHIZA. CAP. L X X.
Glycyrrhiza Galltj pattibus tranfpoiitis Rhizaglyceia, Riglice. . ^
NOMINA.
rMmççt^oi Gradl,Dulds radix Latinis, th quiritia (ijficinis,Germants S u fz lioltz( Gab tia. bcè Ãrculiff.', ou rigolifle}f/»(gt;t(ti'.Noïn8 turn Glycyr^ apud Grxcos,tum etiam Latmos à dulcedinc, qua rb^it vn^ radix dm pradita cfl. inuenijfc notim cfl, quim de dida, vtdiddebcat-TbeophraÃusnonode plantarum Scythica hiftoria hhro, Scythicam nominauit radice,quod radix, in Scythia circa Maetimpaludcmplurimumpro^ ueniatSunt etiam qid cc/i-l^oy vocitent,quod fr tim retenta in ore arceat.
FORMA.
3reuisfrutcx eÃ, ramos binûm cubitorum alth tudine fpar^ns, m quibm folia denfa,Lentifco fh milia,pinguia,talluq;^Minofa, Ploremfert Hya cintho Ãmilcm, Prul^lum pilularum Platanima-^nitudine,ajpcriorcm tamen,fliqu«s Lentis modo rubcfcentes.breuesq; habentem. Radices iUifunt lon^x, colore buxex vt Gentiana ,fubacerbx,fed dulces,qua Licq modo in fuccum co^ntur Ge den fantur, Itxc dclineatio itaLiquiritiahadievocao tx quadrat, vtnuUapenitus ftnotaqux in illano reperiatur.Pruticofaenim eft,ramos,bicubitales es.
mittens.
CAP VT LXX. 107 fnittcnSifoUis lcntifiinii,ilenÃs, finguibm, taflu^ fiquaci Icntorc^lutimÃs. fLoreïiyac'ntlgt;i,fiu(J» ptlularum Platam craÃamcntoÃd aÃieriorciÃliâ quiu tcntilt; figura, (^ breues babente, Kadicibui frxltn^,biixco colore,amp; diilcibta-
LOC V S.
Plurima amp;nbsp;ofitima in Cafadocin etc Ponto nil- Pabenber feitur, Kultaprxtcreii nee iffiaua aliquot Germa genÃs a-nia noflra locis,Pabeber^eÃprafertim a^a,lGA^ ^er Gly-CH\1AI noflri Camerarij viri dodiÃimi fatria, cyrrbixjt froducitur,P,thodic nuflqua fere non Ceriturin hor feecudus-tie. Hisqua Cemelcomjirchenderit, tarn fertinad ioacb-Ga fertilitate cabaret, vtvixvnqua pofit radicitus mcrariun extirpari, tarn reflibilifatcunditate regerminat,
TEM P V S.
Carpitur Septebre menfe, quando femine pra,-^nans cfl, aut ver^Uiarum occafu. Plorcsfuos I»» lie menfe profert.
TEMP ERAMENTV M.
N4t»f4 eins noÃra temperatura famitiaris eÃ: nam talcmonflratumcficjfeid quod dulce efl.Sed quam adÃridio quadam adiunda Ãt, nntuerCum dus temperamentum quantum ex caUditate amp;nbsp;adflridione cfl,te^ida potiÃimum caUditatisfucâ rit, quamproxime ad Cymmetrum temperatumve accidcns. Perro quum etiam duleis Ãt, bumida 'quoqueÃt oportet.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
o iq Sucesit
â¢PtANTA'R-VM HISTDRIAE
Sitccui ritdicis ad artcria exafj/erationes vlltif cÃ.Oportet ante vt linguafMitM eliquefcat.hrâ don flomachi, amp;nbsp;ad iecinorii thoradfque vitia prodefl. Vefitafcabicm,amp; renum vitia cim fajfr fotm cmendat. Xdem clujaatmfitim reÃinguit-Vulncribm prodefi circitnbtm.ComddueatM flo^ machoÃuccmrit.S.adicum recetium decodam ad cadem commit.Kadtx verb Ãcca in pulucrcm tri ta,'ptcrygM commodiÃime injpargitur.
EX GA LE NO.
lluiitt Ãnticn radicü fuccm in primis vtilü efl, fimiliter vt eim radices daleis, Ãmulà modicè ad* Ãringens.ProindeaJperitates lenirepoteft,nefol!im in artcria,vcrumctiam fiabta veÃea, idq; tempé* ratura mediocritate. Ã^Mnia autem tempcric quo* que humidum eà quod modicè dulcè eÃ, iure fane fitim arcens medicamentum cÃ,nimirum modicè humidum,Ãmul amp;nbsp;natura humanafrigidtus.S.e* fei t Diof :orides,radicem Ãccam ail leuorem reda* clam,ptcijgiorum illitu idoneum effe remedium.
EX THEOPHRASTO.
Dulcis amp;nbsp;Scythica radix vtilis adfuÃgt;iria, eÃ* thÃim Ãccam,atque in totum thoracis laborantis medicameto commoda redditur. Qmn amp;nbsp;ex melle vlceribtis mederi poteÃ. Si tim quoque extinguit, Ã t eneatur in ore. Qim de caufa tum ea, tum Hip* pace,Scythas decem amp;nbsp;duodecim diesdegere, amp;nbsp;vitamprorogare affirmant.
EX
C A P V T L X XI.
io8
EX P LI N l O.
Kaiidivfut infubditis dccoflaad httîlt;u,cf^ tero ad mcUn crapitudinem,dlitjuando amp;nbsp;tufa. E quo goure amp;nbsp;vulneribus imponitur, amp;nbsp;faucium vitiii omnibus. Me vad ytiliÃimo fucco,ficutj^ift Ãatus efl lingua fubditonte thorad amp;nbsp;iecinori. lu Ole habètes fitim non Ãcntiut:ob id quida Adipfin A.dijgt;fin. appellaucrüt eam, amp;nbsp;bydropicii dedere neÃtiret. Noparum auxiliiconfert iisquiferfetuafitiex^ emeiantstr: ideo commanducata amp;nbsp;Ãomasice e^t, amp;nbsp;vlceribus oris inÃergitur,fafe amp;nbsp;fterygiis. Sa nat veÃea fcabiem,renum dolores,condylomataiHl ccragenitaliü. Oedere earn quidam fotui in quar^ tanis drachmarum duarum Rondere,amp; fixere, he mina aqua. Commanducata fanguinem Ãsiit ex vulnerc-Sunt qui amp;nbsp;calcules ea felli tradiderunt.
DE GALEOPSI. CAP.lxxi.
Galeopfls cibi pingitnt noftta cataiia.
NOMINA. Ã'q»
«^l^o^J,(Ã,N 'paAtó?'S^üAov Grace:GalcofÃs,
Vrtica labco Latme,vuige amp;nbsp;officinu Scro- Scrofhss^
fhularia maior,^icaria,tA.illcmorbia amp;nbsp;Caftran- ^^*a ma-gula dicitur. Germanicè Kraunuuriz, Sauuirz '®'â* gtolz feigiiuattZenkrant.Afpo/ïK autem Ga Galeoffis leoffis al)lgt;cllatur,nomine ex grace amp;nbsp;latino cofa^ ^quot;^ diéia, fito,qued eitts flores prorfstsgalca afpeflureferat. ^quot;bl^ g'aca cum latinis componi baud poffunt, yKÃHo.^l{cum H amp;nbsp;not,vt babcntmultaexëploi, o iiq ri.t.
PLANTARVM HISTORIAE
ri^jfiribendam efit,vt idem valeat ac muslela a^ Jjiefbum refcrensrflores enim non diÃimHes effe cat fitUdiM animalii videntur-f-tita legendum eÃe Plinm etiam teflatnr, qni Galeopfinbanc nomit nat hcrbam.Scrolgt;lgt;nlariam antem à enradu flr»â mb, qn.tefirophulM vacant recentii» es,dixer»nt.
FORMA.
Totiu cnm fno caulc amp;nbsp;foUis frittex VrticaÃ-milu eÃ,icniora tarnen habet folMj^â cum tcrun turgrauiter odorata-Plores idi tenues, amp;lgt;iirjgt;ut rafcentes, Huint deUneationis nota in vniuerfum emncs,nulla jirorfiu réclamante, herba quam vul ^us Scrophulanam maiorem nominat, conueniüt, frutex enim eflqui ad humani corporis feré lont gitudinem intcrdumaÃurrit,foliaq; Vrtiea habet, fed lauiora,amp; qua tnta^auemfundunt odorcmgt; f lores tcnues,atqueparpurafcentes.KeÃgt;ondet etia lams natalis,vt ex Ãqucntibns patebit.PÃe auie veterum GalcopÃn vulgi Scrofhulariam maiore, prater ea qua iam diximus,manufcriptus quoque codex cuidenter oflendit, in quopidura ita Scroâ phularidrcfert,vt nemo fit qui cam non a^mfeat-Hue accedit qitód in deferiptione, quam ex Diet feoride deÃsmpÃt, aperte teflatur Scrophulariam maiorem alio nomine didam effè GalcopÃn Cz Ga Icobdolon. Neque facultatcs d/fcrepant,fcd vtrat ruqueÃmilcsfunt,adco vt haud dubiè veterü Gat leopÃs,reccntiirum herbariorum Ãt Scrophularia maior.
CAPVT LXXL 105 mator. L O C V S.
KafiiMf circa fifes,fcmitM^;,amp; in ardsadiÃe ciorumpaÃim. T E M P V S.
Codigiturïunio ç^y Iulia menÃbttsAam c»im po tiÃimum floret.
TEMPER.AMENTVM.
Ticficcat, exténuât, amp;diflcutit,adcoq; partium eft tenuium,idquod amaritudo qua inguFiupra ftfert,[atii indicat.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
folia, fuccui, cauUs amp;nbsp;femen.duritiai, carcinoâ mata,ftrumai,parotidas c^ panes difliciunt.Opor tet autem bidic cum aceto tepidum cataplafma im poncre. VoueMur amp;nbsp;decodo eins vtiliter.Ad noa mas ,gangranat, amp;nbsp;putrefcentia cum flale iliita praÃant. EX PAVLO.
G alcopfts,quam alii Galcobdolon appcllant,vr'â tiex flmilis herba efl,maiorem tamen lauerem ha bet,amp; odoremgraucm.Scirrhefls tumeres diflipat amp;nbsp;emoil: t.l te ad nomas cataplaflmatis mode iliita confert. EX PLINIO.
CaleopfisfiUa caulcsq;,duritias amp;nbsp;carcinomata flanant ex aceto trita amp;nbsp;impoftta.ïtcm ftrumas,pa nos amp;nbsp;parotidas diflutiunt.Hx 'vflucftamp; décoda fluccofeucre.Putrcflcetia quoq: amp;^ii^xnasflanat.
APPENDIX.
Kecentiorcs etiam Scrophularix tribuut facub tatemflanadi vlceraputreflcètia,amp; marilcM.Suc^ cum
PLANTARVM HISTORIAE
cum eiutmederi deformitati facici tam ferè elf* fhantiextradSt.ftmdejatii conflet à Galeopfi no dtucrfamclfe. Semen in citjtcllcndis amp;nbsp;enecandis lumbricis effe efficax adiiciunt,id quad ab dus a» maritudine non abborret.
DU GALLIO. CAP. Ixxil.
Gallium aflorum paHidorum amp;odorotS . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;copia, florafire dicitur,aliis afpergula mi« 'âd v M nori,qu0d afpergilli fonnam habeat. XJ/rT , NOMINA.
ra^iôv , N yaXl^'^iov, H yn^dmv GraM, Gallion Latinis-O^icinis, vt mnltx alia o^th vnde diâ ma hcrba,ne^lecla etinco^ita eJl.Gcrmanis Vn fill. ferliebefrauuen Vueg oder Vual,oder bet-ûioÃGalUcè Petit mu^aetquot;)dicitur.Nomeninne nit ex co quod vim coa^ulandi, acj^iffandi lac lit habeat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
Kamulos redos,zlr folia AfarinaÃmilima hao bet. Ftorem infummo luteum,tenuem,fiequetcm, valde odoratum. L O C V S.
Nafieur in aruis et humidis faluÃribusve lotis.
TEMP VS.
lunioel^ lulio fotiÃimum menÃbusÃoret. â i' J TEMPERAMENTVM.
Gallium Ãccum efi amp;nbsp;fubaere. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â -' M
VIRES EX DIOSCORIDE.
Ulos eins ambuflis iïiaitur,amp;Ãneruinii profus uia cohibet.lde cerato rofacco mifcetur, infolatiiiv que ®
CAP VT LXXIIT. 110
ijite donee albefcat,^fielaÃitudines recreat.Kaa dix venei-em flimithtt.
EX G A LE NO.
GnlUu inde adeb nomen fortitum efl flum, quod lac coa^ulet. faeultatem obtinet exiccatoriam amp;nbsp;fubacrcm.Plos eins fan^inisprofluuUs completere videtar, amp;nbsp;ambuTiis mederi â Zfl autem boni oa doris, amp;nbsp;coloris lutci. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
DE GLECHO NE. CAP. Ixxnr.
Pulegiuia fyluisamp;loeis æditis luxuriit.
NOMINA. F»^lt;-
AH;(^v,H i2iAH;^»v Grace,PulegiS Lath r nevocatur,Officina latinünomërctinët, GermanicèVoïeyPGaUicè du Pouliot) ^PfçJjQffl ilecbona autem apjietlarunt,qubd^flatum afeaâ core cu floret,halatu condtct.ld quad Plin.li. xx-capitexUij.autorc, defyluejirivere dicitur. Pulea gium verb, quad eitts flos recens incenfus pulices interficiat, GENER. A.
Plinins amp;nbsp;Apnleins duo Pulegiifaciuntgenera, altcrum faminam,a!terum marcm:ncc aUaratioa ne diflerre fcribunt,nifi quod mas cadidn, faemina Verb purpureumflorem habeat. Diofeorides Pulea Sattuuni gium mafiulum, quodflatiuum alio nomine in Dia Pulegin. Ãamni deflriptione vocat, duntaxat depingit.
Sylueflrcautem ficundam CalamintbaJpcciffaa Sylueflre. cit, quam latini proprie i^epetam nominant, vt flso loco dicemns.
f OR.»
PIANTARVM HISTORIAE FORMA.
tukgium miti feu fatiuum,cuiMpiffuram il^e mmfiuticofum aflurgit,amp; ad cubiti altitudinetn increfeit, maximefi Ãt quo fu^iëtetur: foUis Samâ fjychi.furculis hirÃitis,rubicantibus,amp; per inter* uaUafurpurco flore orbiculatim coronatislt;
LOCV S.
Prouenit locis cultis amp;nbsp;aquofis : flcmelq;flatunt diutina durât atate. T E M P V S.
Carptturdumfloribus fracas efl,id quod lut lie amp;nbsp;Anfftîlo mcnÃbui accidit, TEMPERAMENTVM.
Pulc^ium quum acre amp;nbsp;flubamarum flt, valde turn excalcfacit, turn exténuât, ideóque in tertio ordine calidum amp;nbsp;flecum efleflatuunt.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
'Exténuât,calefacit,amp; concoquit. P otum mefeSt ficundas,amp; fietus trahit. Cum mille amp;nbsp;aloe fatum, ea qua circa fulmancm junt,educit, amp;nbsp;can-uulfls auxiliatur. Naufeas ftomachique morftu cum fofca fatum Icnit. Atram b lcm fcr aluum tducit.Cum vino fatum venenataru moiÃbia fuc* cuirit. Dcfcflos animo cum aceto naribui abtcclu récréât. Siccatum amp;nbsp;in fuluerem tritum crema* tümquc^ingiua) fnmal. lllitum cum folenta im flammationcs omnes miti^at.Poda^ru ferfe cont fert v/quedum rubeÃeat cutis. Cum cerato varos tollst.Lienofls cumfalcvtilitcr iUmitfir. Decaëlu eiui
CAPVT LXXIIT. lit
tim frurl^ines à co laMnturfedatdnflationes,du ritiM,amp;â conuerponci vulua in defeÃtonib- iutMt.
EX GALENO.
P uhff urn calcfacere abunde mafftum efl tcTlh monium, quad illitum rubripeat, amp;nbsp;qusd, fi quit diutiut toleret,cxulcerct. Extenuarc vab futis in^ dteat quum humidn, ernffd amp;nbsp;Icnta ex thorace et pulmone exmatu facilia faciat,mcnfisq^l moueat, EX P L [ N IO.
M.i»7i4ÃadetM cum Mentha, ad recreandos dee feflos ammo, Pulegio cum furculis fuis in ampult lot vitreus aceti vtrifquc deter lis, d^ua de caufa dignior è Pulegio coronavertigini quam è roÃs,cu biculis noplris fronunciata cfl. Nam ez capitis do lores importa dicitur leuare. Quin (Sy olfaflu cÅ pita tueri contra frigorum aflstsq; iniuriam,et à ft ti traditur : neque afluarc cos qui duos è Pulcgio furculos tmpofitosauribsts infolc habeant.illmtur etiarn in doloribut cum polenta amp;nbsp;aceto. Nou feat cum jdle amp;nbsp;polenta in frigida aqua pota inhibet, sic ctpciloris ac ventris dolorem. Stomachi anti ex aqua item rofloncs pflit,etvomitioncs cum acet to et polenta.lnteTiinorum vttia mellcdccoclaamp; nitro Canat. Vrinampcilit ex vino, ct fi aminaum flt,amp; calculos,ct interiores omnes dolores,cx melt Ic et acetofedat.Menflrua amp;nbsp;fccundas,vuluas cot uerfte corrigit,dcfunclos partus eiicit. Comitialie bus in aceto ejathi menfura datur. Si aqua infilur bres
PLAN.TAR.VM HISTOMAE
Irres bibendafunt,tritummJjgt;er^itur,Salptttdi»eS carforis Ãeum vino tradatw minuit-Ncruorü caU fa amp;nbsp;m contrafHanc, cumfale,aceto amp;nbsp;mcUe cons fiieatitr e^inhotono, Ribitur adferfentium iHM decofbum. Ad fcor^ionum, in vim tritam, maxi* me quod inÃccis nafeitur. Ad oris exulcerationes, ad tuÃim e^eax habetur.Flos recentis incefits,fus lices necat odore, Xenocrates Pule^U ramum lani inuolutum,iis tertianis ante aceeÃionem olfaflam d»mdari,autflri^slis fubiid,amp;ita coUacariat ff-um, inter remedia tradit.
EX SIMEONE SETHI.
Pule^iS atténuât amp;nbsp;cal facit vehementer, quar frofter humida amp;nbsp;crafa in thorace, amp;. in pulmo tse humida amp;^lutinofa iuuat, amp;nbsp;vt cxmentur t^icit.Cum vinoalbo coflum amp;lgt;otum,calidumqi fyncerü menfes prouocat.'Extrinfeem ilhtu ifhiaâ dicis, amp;nbsp;alUs partibus fri^re afeclis auxiliatuT' ⢠DE GENTIANA. CAP., Ixxiiii.
Gentiana ex monte lurahuccóuehitut..
N O M I N A.Ãt Ulir-
Imcivil,^iccè-Gètiana latine appeUatur-r Komenapud oës officinas retinet-Cerma» nice Entzian.oder Bitteruurtz- (fialli Gentsana ce Getiane) nominatur^Sicà Gentio idyriorure Vnde dis re, qui in bcllo primas eitis vires rcpa it,dt(ïa ef-Ha. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORM A.
Folia Gentiana iuxtaradice erumpunt iu^lata
di
GAP VT ixxnrr. m
il aut Planta^ini ftmilia,fubrubetia:fed qU't à me dio caulcjpraÃcrtim autem cacumine fndclit,brc-uioribm incifarisfida [unt.Caulis itti inanis,lcuis, digiti craj?itudinc,binim cubitorum altitudinc,^e nicuUs interli{iitf,cx maioribm inttruaUis folia froferens. 'Plortscint luteifrimum calycibM can« duf^foÃea intumefeetes exflicantur.Semcn in cod lycibus obtinctlatiti,lcue,glumofum,ad Sfondilij fernen accedens.P^adicem mittit longarnffimilcnt-ArifloUichi'a lon^âe,cralfam,amp; amaram,
LO C V 5.
îlaÃciturin altiÃimis montium cacuminibus, âvmbrops lacis amp;nbsp;aquafis. Vlurima vero e^ copiât fifimafub Alpims montibus in lllyrio, O in mate-FIttembet^haudproeul aTubingafito.
TEMP VS.
Plorct aTlate,lani»potifimum menfe^deinïut-lio fernen producit.
TEM PER. A MEN Tv M.
Amaritudo immenfa fatis manfrat radicemes ins effe calidam amp;nbsp;ficcam.
VIR.ES. EX DIOSCORIDE.
Gentianx radix caïefados'iam amp;nbsp;adfrin^ente vim habet.Vcitenatarii morpbits fuccurrit duarti, dracbmaril poiKlcrc cd pipcre,rHta Gr vim potaf Succi draebma, laterum doloribiis, ex alto cadene tibut,rnptis ct couu'fs cpitulatur.bïcpaticisjioma ebidspota cum aquafubucmt.lGadix collyrij mo-
PLANTARVM HISTORI
AE
d»fubJiht fictifs eiicit. Vulncraria efijimfuiÃtii vt lycium,vulncrtbusjiÃnUiitim dcpäfccntibui,patiÃ^ Ãmum luccus,mcdctur,Oculii mflammationelubt ranttbus illinitur.Pro meconio collyrüs acribus mi* i fietur Cuccus-R^adixalbhos abÃcr^it. ContuJarOs dix diebus quinque aqua maccratHr,foflca in eadé dccoquitur,du aqua radices fùlgt;crflant eminedatt Ve '.deinde vbi refrixeritaqua Unteolt percoUatUTt iterumque decoquitur, dum mcllis craflitiem con» trahat: demum in vafi teflacco reconditur.
EX GALEN O.
R.adix Gentiana herba admodu epficax efl quit opus efl extcnuatioc,purgatione.abflerÃone,obftru dionis libcrMionc. Ncc mirum à hacpoflit, quurn impenfè amara fit. EX P L [ N I O.
Vfits in radice amp;nbsp;fucco. Kadicis natura efl ex» calfachria, fed pra^nantibus non bibenda. Praci» put aduerflusan^ucs duabus dracbmu cum pipere amp;nbsp;ruta,vini cyathiifix,fine viridis fine Ãccapota prodefl. Tanta buic vis efl, vt iumcntis etiam non tufiientibus mods, fed ilia quoquc trahcntibus au» ' xilicturpota. Stomachum corroborât ex aqua po ⢠ta. Farina eins ex aqua tepida faba ma^utudint nbsp;i
pota. intcrancorum vitiu occurrit.R.ad:x trita vet gt;nbsp;dccocla,aruptis,rouuu!fis,etexalto deiedis po» 1 tatur.DE G L Y C Y S £ O A. C A P. Ixxv. |
Pæoiùi mas St fee niiu nobis frequens,lb nbsp;:
lam pingis fexminam.
N 0«
CA PVT LX XV.- 115: NOMINA, tni^i'^e^^v:^)^«^'* rAUHWl Æ M isailovlci Grxns,Vxon!a ^-Ca fla herba Latinis dicitur. Komen Pteonia in officinisfiruat.Germanis Pcó fzblunijK onigz» Eluro Gidicuuitz, Benignenrofz, Venedif-chroi'z,Benedifl:enrofz,Pfingftrofz. ÃGaUicè Piuoioe^'vocatur,Glyeyfida('orr'o difta eflquód GtycyfidÃ: ^ana maUpunkiacinisfimilidhabm 'videatur. vnde dk KaÃdia matipunki grana à Raotis nominantur. (Ja. Vamiia ab eins imietore medkinaperitiÃimo,Pao Paonia neappcUataeÃ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;curdida.-
GENE II A.
D»o eins genera funt, mat amp;nbsp;famina. Mas in fulgaribus herbariisNinlucnuunz,/icwi«lt;: ve ro Peonienblum, aliisq; nominibus Germankis paM ante comcmoratis nuneupatnr.ïide, magno errore Paoniama Pionia dijÃrreputant,atq: adeo dinerfis etiam capitibus,imb amp;⢠viribus difiun^t. Peredus tarnen iseiroreffet,niÃvtii^ue etiam her 'Error her' ba, hoc efl, Paonia amp;nbsp;Pionia, duplex genus aÃk barkrstm. ⢠gnarent,marcm nimirum e^ÃeminamtCum tame flub vna Paonianomenclatura,vtrun^!genus Dio» feorides amp;nbsp;alij Veteres complexi flat.
FORMA.
Gaulis duorttmfesè dodrantum altitudinenaÃk ' tur,multas propagines habens. Maslu^landi nuci foliaflmilia obtinet:fumina verofinymii mododi ' uiÃa. Summa caule filiquas quafdam Amygdalis p flmiles.i
PLANTARVM HISTOUrAE
Ãmües proferttilt quib-quum a[)criHntur,^a»4 tflt brti,multa,cxi^na,funici mali aems fimilia iiuu^ niittur,ïmedio nigraflun jiureatqitinq; autfex.M dix maris dibits eraÃitudineÃodrata'i vere logitit dine,guflu adfiringens, alba. Feemina frofagineS fibolejve fia glandesfeftem aut ofto,vt Ajphode* lus habet, Fx quafiquidem deÃriptione abide lia quet,Paoniam quapaÃim in hortis nafcitssr,amp;eit ists htc pifturam damtss effe famina,quod eisufo» lia Smyrna modo fint laciniata;amp;quid radixji* ftemautoél» velutigladibsts confiet, Sieliquano ta,fotifiimum qubd in filiquisgrana alia rubetia, alia nigra fiint,v trique generi communes exifiunt.
L O C V S.
Nafciturin altifiimis montihus, amp;paÃim ho-dic,fvemina potiÃimum in hortis prouenit.
TE MP VS.
Maiofioret menfe.
TEMPERAMENTVM.
Paonia radieem habet leuiter adfiringentem d quadam dnlccdine.Si â¢verbplufculumdentsb.mas das,acrimoniam item quampiamfubamaramfab' ^Ãbpercifies,id quodinradice etianofiratisPaas nia,quam fieminam efje diximsts, defrehendes. Paonia â¢verb in 'vninerjum temperamentuns tea ttuium efl partisfm,exiccatorisfm, hatid tarnen iiv figniter ealidum, fed asstfymmetrnm, aut paulb ealidists.
CAPVT LXXV. n4
VUIES. EX DIOSCORIDE,
Ddt»r radix tnulicrihm à partit non pur'^atii. Cit menfis krny^ala magnitudine fota. V entris doloribua cum vinofota anxiliatur. ^epo morbis correptis prodesï,rcnum ac veftca doloribus. De» eocla invim amp;nbsp;pota,alnä Ãfiit.Seminisff'ana ru bra decern ant duodecim pota in vino auftero, nia ffio,rubentcm finxionemfiftit.Stomachicis amp;nbsp;cro* fionibm comefla profant A pneris pota et comefla, initia calculornm eximunt.Grana uiffia no^urnie ^»pprcfiionibns,epbialtas nominant, vulua firana ffuationibm.amp;vtcri doloribm in aqua mulfa aut vino quindccim pota,opitHlantHr,
EX GALEN O.
spadix Paonia mcnfis citex mulfa Amygdala quantitate pota- Sane tundere earn oportetac cria lrare,amp;fic injpergere.p-xpur^at etia iccur obfiru flum amp;nbsp;rents. Sed hac efficerenata c^quà acrit amp;nbsp;(ubamara efl, quavero quiddam etiam adfiria {tiorum obtinet,fluxioncs ventrisfiflit.Oportetau tern tunc in auflemrum vinorum quopiam ca dc^ coHam biberc.P.fl omnino reficcatoria vebemeter, vtno defierauerim cam ex collo pueris fufienfam, meritb comitialcmmorbumfanare,p.quidem vidi mfioria. puellum quandoque oHo totis menftbits morbo comitiaU liberum, ex co quo gefiabat radicem tempore ⢠\bi autem fortefortuna quod à col* Id fuj^enfum erat decidiffet, protmus morbo
p q correptut
P L A N T A R. V M HI S TO R I AE
correCtm efl: rurÃmq: Cu/penfoin iUiiti locum alio, iiKulpiuè poflea fehabuit. Vifumvero tTImihifi tim cjjc dénué id certiom experietia ^'atia detnt here,id quum feciljem,itc puer it er um effet cÃuuh , fm, magnum ac recentem radicis partem ex collo ! eiuifufpendimut, ac deinceps prorfum fanm effip i flm cft puer,nee poÃea connu!fut. g^ationabde ita* que erat aut partes quafp tarn à radice defluentes,. I ac deinde per infpirationem attrapas, ita ajfelieS locos curare,aut aerem à radice aÃidue mutari amp;nbsp;alterari . Nam hoc polio fuccus Cyrcnaicits coliu mcllam phle^ane ajfeltam iuuat,amp;â Nigella fil^ flapalam deflillationes amp;grauedines deÃccat, à quit earn incalidum linteum rarum liget,aÃidueâ quecalore ex ea per infpirationem quo per nares fit,attrahat. Quinetiam fi compluribus linie, magt; xims marina purpura, collo vipera inicceru, HHl viperam prafocaueris,cóquepoÃea cuiujpia cello obuinxeru, miriÃci profuerittum tonÃUii,turnen mnibus iis qua in collo expuUulant.
EX PLINIO.
Paonia medetm' Paunorum in quiete ludibrlisgt; R ubra grana rubentes mefes ÃÃunt quindecimfe repota in vim nigro.Nigragranavuluis medetur, ex pa/fo out vim totidem pota,R.adix omnes vene tris deletesfedat in vino, aluûmquepurgat-Sanat opiÃhtttenum,morbum regium, renes,VeÃcam,Na tricern ante et Ãemaebi décolla in vino^alutom^ ÃÃi^-
CAPVT LXXVI. Hf ÃÃit'E.Ãur etiam contra malim mentis,fid in tuft dodo quatuor drachma fatupmt.Grananigi aau^ xUiantur amp;fuppreÃiombu^ nofiumis in vino psa ta quo diclum cfl numero. Stomacho vero amp;nbsp;ero* fitmbioi,ct eÃe ea et idinireprodefl.Supfurationes quoque difcutiuntur recentesniff-ofemine, veteres rubro.Vtrunque auxiliatur à firfente fcrcuÃis,et fueru contra calcules incipiente firanguria.
DE GERANIO. GAP. LXXVI.
Geiania omnia bic frequencia.
NOMINA- Ojr^^M-uf^etR
i^lóp Graeè, Geranium Latinè/Vul^o ^ ^oslrtm herbarUs B^oflrum ciconia appellatur . Geros ciconia. mum autemagrumi capitis imagine, quafummo Geraniu ciM planta capitule inest,Grads aptiÃmaÃmis -ende dd litudine dscium ett. Sic rccentioribsis à cicenia cium. reÃi i eÃ'igit,?^oÃr»m ciconia nominatum eti, GENERA.
Dao Geranq DioÃcorides traditgcnera.?rimum Primum qued longioribMroÃris,amp; in mucronem acumina genua, afUaAf tis confiât. Hocbodieojficinisamp; berbariis Aesu pafioris amp;nbsp;MuÃeata, Germanis verb Stercken-Ichnabel dicitur. Altcium qued maluaÃolia has bet,Pcs columbinai vulgo mminatur. Sut qui tuts
Secundu .Auno
piter aberrantes, Amomum ejÃe exifiimant.Ger* Amomil manicè Taubenfufz. oder Sebanenkcaut ap= nonefi Pes pellatur . Prater hac duo alia adiccimtts genera, colubinsu-mter qua id quad tertium ordine eti, ÃoUis Artes xertium â p iij mtfia
PLANTARVM HISTORIAE
mt/t^ tenuifolia vel Chare^hyllo Ãmile exiflitt Kobertîa^ herba Koberti lt;^?^obcrtiagt;M à nomu!lis,h^itd d» ^ta.^-'^itt^bie à fi^erflitione aliqua mui, qua fuferior atai ^ mirifice imbuta fuit,ajgt;pcllatur, Germanicè Ru-y^artu. prechtfkraut.. (^u^ufoUaobtinss latiniata, fxuf, Germanicè à certiori difcrimine Kranich halft W« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^°^â*â'^^ foteft. Quintum, quod folia Ranunculi habet,^atia dei nominatur, Germanicè-GoMt Sextum, gnad,46 inf^i infanadie vulnerib. cfèèlu.Sex* tum,quodformaquarto^enerifmilimum e^, nee ferè ab illo niffola ma^itudine foliorum forum amp;radicti dfat,Germanicè Blutuurtz,« rubro co lore autmirifcainfiflendofanguinis froflumofaâ cultate vacatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
Primi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Geranium jirimu caules habet à radice rubetes,
lanu^inofos.folia Anemones.diuiftris incifa, floret flurfurcos, amp;nbsp;in cacumine caulium fafligia cajiu tulis ciconia aut gruum cum roflellis lon^itudine acue emicantia. Kadicem oblo^am (if fubrotunda Secundi, dulcemj;. Alterumvt pracedens caules tenues, rubetes à radice flatim.lanuginofisq; obtinet,folia malua fimilta,candidiora,flofculosJubpurpureos, capiteUa^ruini capitis modo roflrata,radice tenue Tertij. amp;ohlongam, Tertium caules habet à radice ru beflccntcs,lanuffno/ös,ff:niculatos,faporis amp;nbsp;odo-ris iniucundi, folia Charephyllo aut ArtemiÃa te» nui folia flmilta, flores purpureas, capilelLt gruini capitis modo roÃrata,radi(em intm viridem, amp;nbsp;adfrin*
CAPVT LXXVT. iltf
tiiÃrin^ente. Q^rtum cauUculos itidem vt re- QMrth liqua rubcnte,laiMpnofum,folia lacmiata admo-dtm,flores ^urfiureoi,ex quibm cafiteUaffuini ca fitis inflar refirata, amp;nbsp;in tis jemina quinque na^ fcuntur:ritdiccm inttu candidam, extrafublutca,
Qwntum reliqua omnia ma^titudine excedit, Quinto caules emittitoblongs,retundos, modicè lanu^no pgt;!,a radiceflatim rubcntesfilia ^anunculofimi lia,florcs fcre caruleos, cajiitcUa fracedenti Ccra^ »iefitHilia,radicem er alamen lon^am , multi! exists radiculis veluti cajgt;iüamentii quibufdant fbratam, Sextii ramos habet tenues,lanuffnofos, Sexth folia laciniata, tenuia,flores in frmmo purpureas ex quibus,'Vt in quarto,capitdla^uini capitis for mam rcferentiaproucniunt.'R.adiccm extra amp;nbsp;ina tui rufam. L 0 C V 5.
Omnia Cerani! genera in incultii proueniut.Vri mum pafim in campcftribus,amp;â nonnunqud inter fcgetes nafcitur. klterum in colliculii. Tertium in fmbrofis locis amp;dumetis.(^Mrtuminagrorum li mitibHi,eieiuxta fepes. Quantum in pratii.Sextü in lacis montoÃs amp;nbsp;faxens. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
TEMPVS.
Vrimumftatim inter initiavcrii April! mefeflo res fuas oflendit,amp;Ãibindeper integram aflatem, Altcrum,tertium,amp; quartum, Maio menfefloret, f^uintumiunio amp;nbsp;Iulia menflbui,quemadmodum ttiamfextum.
p iilj TEM«
PLANTARVM HISTORIAE TEMPERAMENTVM.
Omnium foliar radices,primo excepta, cuiuS radix daleis e?i quodamoda, atque adeà difcatiea di vi pradita,adflriguntac ficcant.
VIRES. EXquot; DIOSCORIDE.
Kadix Gerandprimi in vina drachma pondéré pota,vteri infiationes dijeutit, S ecundum nuUd ha iiet in medicina vfum.
EX PAVLO.
Geranium quadfoUis refpodet Anemones,radsâ cem habet efculcntam,qua cumvino drachma vâ . nists pondéréfismpta,vteri infiationes dijfioluit. Al tera GerandJpecies inre medica inutilis csl.
EX PLINIO.
Prima GeranijJpeesei radix, reficientibusfic ab {mbecillitate vtilifiima.amp;ibiturcontra phthifin drachma in vins cyathis trib.bis die. Ite contra inâ fiationes,qua amp;nbsp;cruda ide prafiat.Suecsts radicis auribsts medetur. Opifihotonicis fernen drachma quatuor cumpipcre amp;nbsp;myrrhapotum.
APPENDIX.
P-tà fecundu Gerand gentisi Oiofcoride aliisq; tKnnullis,tanqud nullisu in medicina vÃts damnaâ tumÃt,ta!nen poficrior atm quotidiana experienâ tia infiinandss vulneribus amp;nbsp;fiftulis, dus ac reisâ quorum etiam mirum effe ejfeclum comperit:proâ iisde cos herbas his ipÃs in potu mirificè conferre .tradssnt.£.t certè no mirum efi earitdem vires olim
fi^fi
CAPVT LXXVII. «gt;7
fuiÃe i^oratiU, mm ^ aliarum multarum platte tiiru facit ltates,cjua} confiât ejfcl)odie notifimof, lâctcrihus fuijfic inco^itat,notiits fit qua vt demo^ firari dcbeat.fintiquusquoq; hcrbarius,pradiffiirii Ccraniorum folia ma^tam vim obtincrc ingluth nandis vulneribus,(^ articulorum doloribus Icnie^ dis tradit. Primiautcm radicem mouendi vriiMm facultatem babereait,ideóquecalcu'ofis,firanfff riaamp;difficultativrinaprodejfc.Tcrtiumgmus ad oris, mammi!la'um,pudmdorümcjuc vlccrafaa nandavnicè conducit.fi^eliqua fimiliterad glutia nanda vlccra mirificèprofitnt.NuUum vero adfian guinem vndecunque emanantem compefcendunt prafiatiusfexto cTLvndc ctiam Gennani, vtcom prehenfum fJïjBlutuurtz hoc efifan^inariaraa dieem appellate voluerunt.
DE GONGYLE. GAP. L XXV r r.
Rapum fatiuum Auberuillianum Parifiig commendant radice tuberofa mulcum amp;nbsp;terra extate. R, apura fylueftre nobis cum Diofeoride Rapontium dicitur.
NOMINA. gt;cafl=~
roy-yuAa S yo^yuAif Greets, P^apum Latinls Confie ^^«^hthsgermairis Ruben (Gallicè Na» qitaredh
uemXod'jappellatur.Graciautcmafigura etui, da. quaplerunqut rotunda ejfc filet, vocabulü detor^ firunt.i^anque quod in rotunditatem coadum efi, velinorbem circunia^titrt'poy'Yjf^oil dixerunt. yoyyvi'
Kapa fiiop.
PIANTARVM HISTOltrAE
Kdpa vu» Ka^a vero, qMd ex terrai titre, q»aÃriiapa,'Var» de. rone teÃe nominata eÃ.
GENERA.
Kaà diio fint^enera.'Vimm fat!uum,qttod Ãm f Heiter Germant Ruben vacant. iÃji id iterum duum^ncram. Vnum candidum,quad Germant etiam Voeifruben vacant: amp;altcrum rubrum, tcapuncif R-ot ruben iidem appellant. Altcrum Ãluefire, q'*°d vul^ Kapunculum, quaÃparuum rapum, ' Germant Kapanaela naminant.
FORMA.
Kapum fatiuum caule amp;nbsp;faliisraphanaÃmile e?l:flaribui vero amp;nbsp;Ãliquis, in quihut fernen pro* SylueÃre fert,NapisautÃraÃicis.SylueÃrefrutex eÃeubi» rapum. tali altitudine, ramoÃtm,in fummo leue, folia ni-mirum leuia habens di^taUlatitudine, aut maio* ra.Semenin calyculatisfertfliquis.-dchiÃentibut vero fiminum inuolucris,alia intui capitumÃccie e?{filiquaà quafeminapatua ni^aÃtnt,fed qua frafia intut albicent. flos dus in purpureum ver» git colore.Kadix di^taUsferè en. G^a delineatia prorfus alludit ad hanc herbamquam vulgus Ka» funculum nominat:Ãquidcm cubitalis cÃ,Ãutica» fa,ramofa, folio digi tali, nigro in Ãliquis firnine, quad dim frangitur album intus apparet.flas etia furpurei coloris en,radixq; digitimagna ex parit magnitudme canÃat.
LOCNS.
Satiuum
CAPVT txxvir^ h«
Satiuumfolumputreamp;folinumdcfida'at.Syb ttffirt in aruis nafdtur paÃim.
TEMPVS.
Satiuum rapum floret aflatc,acflliquatur Ãub* inde. Sylueflre autem verno quide tempore priufi quarn incaulem attolUtur.acetariu fi equenter in* feri fokt, er uturn radicitut cum foliu fuis iam re» cens enatis,quofanè temport à pueris etiarn a^o» fcitur.Deinceps veris exit in caulëamp;⢠adolefcit,ac iunio menfeflores,acfubinde feminaprofert.
TEMPER. AMENTV M.
Kapa caUda funt in fecundo ordine, lt;gt;nbsp;humt* da in primo.
VIRES. EX DIOSGORIDE.
Satiui rapi tlixa radix nutrit, inflat, carnem flaccidamgenerat, ventrem flimulat. Decoflo e* ins poda^aac pemiones fiuentur.lpfa etiarn ra* dix trita illitaprodeft.Sivero quifpiarn in excaua ta radice rofaceum ceratumferuenti cinere liqueft cerit, exulceratis perniontbM profciet. Apparat dus decodi eduntur cienda vrina accommodi. Se* men in antidota amp;nbsp;theriaca,prxfertim qua dolo* res mitigarepojfunt, apte additur. Potumvenenit aduerfatur.Venerë concitat.Kuria conditü,come-flum minus nutrit fed appetentiamexcitat.Sylut* ftre rapum mifetur medicamentis qua ad deter* gendam faciem reliquumq; corpus, ex lupinorum, aut tritici,aut lolti,aut eruifarina confeiuntur.
PLANTARVM HfSTORIAE
EX GALEN O.
KaptJimenvenerem excitât, vtpoteÃiiritlifltt^ tuoÃem procréons. Sic amp;nbsp;radix concoclu difficilu eÃ, infldtijue amp;nbsp;fernen générât, Suceur ex ta in corpus digeflus, temperato crafior eÃsideäque fi quu vitra modum eÃtauerit, amp;nbsp;maxime à ferfe» ûe conficere cam ncqucaticrudum fuccum in vetùl eongeret. Adalui deteciionem nec conferre quie» quam,ncc offifere dixeris,potifinnum quando heâ ne fucrit fercifdla, vt qua longam clixationem re quirat, optimdqifit bit decoedienem perpeffa, Sin crudior ingeratur,conco{lilt;ini pertinacius reÃsiet, pariet inflationes, amp;fiomachum infiflabit, non* nunquam etiarn mordcre ilium non verebitur.
EX P LI N I Ã.
Kapo vis medica inefl. Pernionesferuens impôt fitum fitnat. Item fingus pcUit è pedibus aqua des coélum.Pt ins feruens podagris etiarn frigidis mes detur. Pt crudum tufum cum faie cuicunque vitio pedum.SemeniUitum amp;nbsp;potum in vino,cotra fers pentes amp;nbsp;toxicafalutare eÃe proditur.A multis ve ro antidoti vim haber e in vino amp;oleo. Democris tiu in totum ipfum abdicauit in cibis propter infia tioncs. Diodes magnis laudrbiu extulit, etiamve» nere Ãimulari ab co profeÃur.Itcm DionyÃussmas gisq: fi eruca condiretur.ToÃa quoque articuiorum dolori cum adtpe pradefl.SylucÃri ad leuigandam »Ibicandamve cutem infadetotoque corpore,vtus tuf
CAPVT IXXVIir. 119
tw mixta,vrinapar!menfiira . ^iusfucetu circa meffem exceftni,lt;iculos purgat, medetur caU^ini admixto lade mulicrum.
EX S IMEONE SETHI.
Admodum nut riant rapatVrinam ciunt,ittfiati genitale fernengignunt, fauces leniunt at^ue thoe racem.Crehrior idorum vfm cra[f cm humoregene rat,et ohfltufHones iecoris farit. V entre nee fiftit, nee mouent.Si cum aceto gyfale cdantur,affetcn tiarn excitant.iderum fernen tritum ^if hauflü ma gna cafiafVenerem fu/citat-fertur quèdp qua hoe iffum fernen cum Calamintha amp;nbsp;Lemnia terra cammixt»fumât, eo die ncque venena, neq; marfu vencisati animalis ladi. Affenfum inguinu mara bufeculiari quapiam prafrictate medetur.
DE GINGIDIO. CAP. Ixxvm.
NOMINAi H.a^^
rtyyi/lav Grecè, Gingidium Latinè, affeinis
Charcfalium,germanicè Kerbelkraut ÃGal , lice Du ccifafti\)dicitur.Cbarefaliumaute,Gra *cefoâ ca Voce amp;nbsp;Latina caalefcentibus in fnum namen, â* ' ab id di^lum efl,quà d faills luxuriet.fie tarne vaâ cabularumvicinitas aliquam parlaicanfuftancm, â imperitique leftari nameelatienum Ãmilituda im, â'i^' panât, feiendum efl ajficinarum Charefalium dis uerfum ejfeà Charefolia Plinii.
FOR. MA.*
Herba ef fjlueÃri PaÃinacaÃmilis,tenuiar tas
tum
PLANTAIIVM HISTORIAE
turn amp;amamr.R.adiculafubcandiditjrimaricatt« te.VndeÃttif liquet herbam quum hodie Chiercfa Hum nommant,ejfe Gin^idium.Nam erratka Pa ftinaca folium amulatur, aliquanto tenuiusyradiâ Culafubalba,amaricante,floribut candidis,femine in filiquis exi^is oblong, an^ufo amp;nbsp;acuminato, L OCV S.
Pafim hodie in hortis colitur,
T E M P V S.
Kaio menf foret,amp; fubinde fernen f'ofert, T £ M P E R A M E N T V M.
Sicut^uflu amaritudinem amp;nbsp;adfirkiionejirat fert,(ic temperamento quoque ipf ealiditatem amp;nbsp;fri^iditatem. Secundum veto vtranque quaUta^ tern defiecatorium in fecunda ordine efl:'vnde itet rum coUtp^i potef, Charefolium ejfe Cingtdium, quodipfum ^uflui amarorem amp;nbsp;adfrifHonem e-uidentifime refrafentet,
VtRES. EX DIOSCOMDE.
Crudum amp;nbsp;coSlum olcrum modo tfui idoncunt efl, Editur ctiamfale condltum fruatiimvc. StiP macho vtile. Vrinam cict. Decoflum dm cum vk no potum,vcfca accommodum efl, EX GALEN O.
'Eflur Scandicismodo. Stamachomire vtUeflue crudumfluc elixumlibeatfumcrc.Zongioru deco^ chôme impatiens efl, Nonnulhipfum exgaroolcóâ que efitant, Alii vinum out acetum adiidum, ac multa
CAPVT LXXIX. no
tnulto fie rntt^ii flomacho coducit.Cu acet« aflumo ftum,fafiiâiofos ad cibum inuitahPerfpicuum ve ro eflhancherbam medicamentS magii c^c quant cibum,qHilgt;pe qua amp;nbsp;adfiritdionis amp;nbsp;amaritudi* lós non ob^curt nee exigua ^artice^s efl.
EX P L 1 N I O.
Codum erttdiimque flomachi magna vtilitatt tflur.Siecattnimex alto omnes humores cim.
AP PEN DIX.
Vacukates iam commemoratat etiam Charefo liofuo tribuunt recentiores: Ãcribuntenim mirifici conferre ventriculo, cienduq;menfibits, amp;nbsp;vrina innino decoflHm,vt iterum hine conTicta Gin* ; gidto non ejje diuerfum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â , .
DE GENISTA. CAP.Ixxix. .{ NOMINA, ^x^tn ^pâ
GENISTA latin!i rei rufiica feriftoribut
amp; Plinio nominate.Officinis amp;nbsp;barbaram fidantibuf medidnam, Genefla amp;nbsp;Ceneflra.Ger CeneÃa. manis Ginti vel Genift(G4/Z»cè Du Geaet)af Cenisia feHatur.GcniTlam autem voedt haud dubiè quod vnde dd genu modo flexilis ad nexusÃetvel^vt aliis placet, fis*â quiagcnibiu medcatur dolcntibns.A.lia autem efl Renifla à Sparto, quid hoc Virgas habeat longas fine fo- no efl cas liis,vtfito dicemus loco, dia autem minutis foliis dem cum featet. FORMA- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sparte.
Geniflafrutieat ramis hcgt; baccis,fi:abris,foliis mi
nutis
PLANTARVM HISTORIAE
nutis fi:Mcntibui,fiore lutco,itlgt;iljtnq:^atiÃimo,fe tnine Icnticulis hand abfimili, quad Ãliquit im nafcitur , radice fublutca,
LOCV S.
Pcrarida loca amat,idcoq; in Jylnis(^ inxta Jyluasnafiitur. TE MP VS.
floret Maio et Junio menfe, acfubinde in Ãliquit hirfrtis fernen frofert.
TEMPERAMENTVM.
Calefacit amp;Ãieat in altera ordinc^ id quod as maritudo quam^uilata refert^ür eintÃteultaUl abundè docent.
VIRES. EX PLINT 0.
Semen Genefla paraat fUebori yiee, drachma amp;nbsp;dimidia fota in aquamulfa cyathis quatuor iciunis.R,amis [imiliter cumfronte in aceto macet ratis fluribits diebus amp;nbsp;tuÃs,fitccum dantifchim dicis ytilem, cyathi viiimpotu. Quidam marina ] aqua macerare malut,amp;infundere elyfere.Perils guntar eodemÃteco iÃhiadici, addito oleo. Quida ' adflra^iam vtunturfemine. Cenisia tufa cunt â axungia, ^enua dolentia fdnat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
APPENDIX.
Ex tarn comemoratisverbuferfricuumomnibut-Ãt,Sfgt;arto (^ GeniJla.no obÃate quad firma noni â hil diÃet candem ineffefacultatem:vt enim Sfaro turn pituitamper fuperna amp;nbsp;inferna purport pot. teÃfre ctiamCeiuÃa.ilinc adeo fit vt eim feminu hodiemo i
CA P VT IXXX. lit fjodierno temparc contra podd^âant ma^m fit v» fut. Vrind etiamamaritudinisrationcmouct,amp; ^ma incidendi C^ cxtenaandi facnltatcm habet, lapide turn in renibiti,tumin vefica cofrinhere, vt ttiam recentieres tradunt,poteÃ. Struma) denique atejuc alias tumores difcutere paffe iidem feribunt, DE GENISTELLA. CAP.lxXX.
Geniftell» nobis frequens. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-
NOMINA. Vs-i-sn ^l^/ldecrSpiuy
R.'or» nan admodum difimilem herbam na^ CenlftcUa nulliCeniflcUam vaeant,qu'odfcilicet Genifia exiliar et humiUar ftt.Gcrmamcè appedaripoteÃ, die fteebende Ginft. kiti vacant Erdpfryiné, oder klein ftteichbluiucn {Calhe'e petit Genet) Simteprittanfinemagnoerrarepra Genisia Vtantur, ejuum facultatibus diuerfis pradita fit. Kafnari Sunt lt;^ui rafmarinum aculeatum nominent, quid nue acu^ tiusfaliaKafmarinafcrè fimiliafint, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;leatus.
FORMA.
Fratex eà Libanatidu coranaria, qua KaÃna, rinum vacant,penè folio, fed rigido ac pungenteÃa rclutco,pifo nan difimili-femincin exiguis Ãli, quis rufo, radice fublutea.
L O C V S.
tiafcitur in arenofs lacis,fecus âviat, TEMP V S-
Mdio menÃflores luteos producit,quibio paTise apes improbum mei confciunt-
q . TEM*
PLANTARVM HISTORIAB
T E M P E RA M E N T V M.
A-dJirin^ntcm cum amaritudine facultate pof* Ãdet,itcf minde valenter, fimu!j:citra mordicita* tem exiccantem. V IRES.
Semen eint ferpentihm aduerfari tradunt. De* coflumfiliorum,profluuium menfirnorum fsïitâ Idem etiarn potum ventrisÃuori Pneeurrit. it vt rem in paaca contraham,ide GeniÃella,qu9d tHp* paris feit Cauda equina poteÃ.
_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE GNAPHALIO. CAP. hxxl» .
NOMINA.
CetScitlu. T^tacpô.\lo]i^racis, Ccntunculum ant Centnn Centnnen X. eularis herba latinis nominatnr. Cjfcinis i^ 1 laris her^ nota. Germanis Kbaiiktast appeUatur. Cnapha ba. linmverovocata eà bac berba,Galeno autore,a !
candidis mollibnfque eins foUis, quibus OJ/Tl yV« Gnapha- (plt;i\cnvbocefi,pn tometisvtuntur.Gnaphalion Hum qua^ itaqiie dicitnr,quaà tomentitia, Centunculum au» re diclu. tem dixcrunt,quod cetoiiibns cum tomento maxb | Gentunen maÃt co^atio, Germanieam nomenclatnram ab i lm cnr vo eins facultate aduer/m dyfentcriam idi inditam. j cata. eÃe nemini non notum efi.
GENERA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
Dnum effe videtur orner urn: vnum enim pauto I latioribus ac candidioribns foUis conPiat: alterum Verb tenuioribns amp;nbsp;minm candidis, quidqueÃo^ res in fnmmitateac cacumine tantum profert Ve ] rnm cum forma param admadum .facuitatibns *
Veri i
CAPVT LXXxr. Ui
I^cro nihil dirent, nos vna piflura genist ftfun^ ^ac complcxi fitmiti, FORMA.
Candida amp;nbsp;tnollia Cnaphalmm obtinct filial atque adcó tomentitia ,flori Ãque lutcos , radiant Vero capidatam actenuem ,ytpi{luraiffa mon^ firat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L O C V S.
Vulgaris herbavbiquefeatens Cnaphalium, inâ buis fiais potifiimum, interdum ctiam pinguibut froueniens. T E M P V S. lunio amp;nbsp;iulio menfibus floret.
TEMPERAMENTVM.
Adftringit atque adeo exiccatCnapballunt. VIRES. EX DIOSCORIDE.
CnaphaUifolUs aliqui pro tomento viuntur. Ta men fadunt hac ipflain auflero vino pota ad d^fi tntenam, EX GALENO.
I folia Gnaphalii mediacriter adslr'ngunt ,ae \ proinde quidam id exhibent ex auÃerorum fino* rum quopiam dyflenterids.
EX PLINIOâ
1 Datur in vino auflero ad dyfenteriam, ventris Ãa lutiones, menfesq: muticrum fi^it.lnfunditurau^ tem tenafino. 1 Uinilur amp;nbsp;putrefientibus vlcerum, DE DIPSACO. CAP. Ixxxil. Dipfacus fatiuus amp;nbsp;eiraticus nobis eft.
NOMINA. , q q A14lt;XXo;
lt;quot;.it«Ã;, PIANTARV M HISTORIAE
Vir^.tpa^ A i-^KHo!Grxcis,tabrum venerls,Carduils Ãoris, ^^^veneris LatiniSiVirra paÃorts offïcints, amp;nbsp;CardofuUonü dicitHr-Ccrmanis Kartendiftel BubenftreljVuebetkarten (GaUicè Chardon à carder,Aids Verge à Bergier,ou Chardon Dlpfacus à Poullon) DlpfaciaMemnomenà contrarioiiv quot;Vilde di- uenit.quoniam cuncttito alarum Ãn» rarem vel im^ dia. brem recipiat,quo velut ad abi^das Ãtis iniuriM abutitur.Labriveneris mmcnclationcm à carinae Labruvee to foliorum habita contraxit, qua fe anfiafluojä nerd. finuantia amba^, peluis vel lauacriJpeciem cone fituunt, amp;nbsp;intra fc humorem nunquam non retd ^îtgapae nent. Vir^apa^orisbauddubièdidlaefl,ob Ion-Ãord, nbsp;nbsp;nbsp;^as virgas,quibus cardui adpoliendos pannos vtd
lesinÃdent^quMpaftores fortefumunt, amp;nbsp;ea pare te qua pofit manu capi aculeis nudat, reliqua aue Carduus tem aculeata parte grerem ducunt. Carduus va'è fudonius. fuUonius ctrpit appellari,quèd ea rudespannos vee lut cchiiK quadam expoUunt, dctradltfque floccu Scrap ia is concinnat. Errat mirum in modum Serapionis ins interpres tcrpres,qui fub Vir^a patloris nomine, Poly^mn perÃrin^i Diofeeridd delineat. GENERA.
tur. Duûm efl^eneium.'Vnumquodà fuUonibusin hortis plâtatur,alta'u auodfiia /ponte pafirnpme ucnit.Dijfei-unt interfe hac quidem rationc, quad primum folialatioraamp;profundittsin ambituine dfi,flores candidat, echinataq; capitula ma^u ae culcata habeatialternm contra an^fiara amp;nbsp;mie nitt
CAPVT Ixxxir. 1X5 »(« lactnitita folia,flores purpureos,ca[)itulaq; mi* mts dculeata obtinct. Nos diÃcriminis illius ratione habmtes,frimigeneris appeUauimm Tyipfacum al hum, altcriitsfero Diffacum purpureum,adÃo* rum nimirumrejpidentes diuerÃtatem.
FORMA.
Aculeatarum generis efl hac hcrha.CauIem ha let ahum, fpinis horrentem, folia caulem ample* Cicatiadaciuca Ãmilia, in flngulisgeniculis bind, oblonga,aeuleis armata,qua in dorfl medio âveluti Iulias intusamp; extra flinofas habent,concauo qua fe ingeniculis caiungutflau,quo aqua,rores,et im* bresapferuatur,igt;nde Dipfaeiquafifltientis nomen traxit. I» cacuminc caulis,fingulu furcuUs capitu lum -vnumechino fimile inefl,oblongum,aeulca* turn,quad poflquam exaruerit candidum apparct. riifl'ctlum per mediam meduUam caput,vcrmi* eulos habet. Quodfi itaque contcmpleris earn qua herbarii hodie Virgam pafloru amp;nbsp;Carduumful-lonum nominant herbam, offendcs omnes huic no* tas rejpondere. Siquidem haepafloria virga pro* fert caulem binûm cuhitorum,imà qui fapiulcule fupra hominis altitudinem increfcat, Jpinis horri* dum,geniculatMm,folia laducxflnfingulis geni* fulis bina,pralonga,aculeata,qsKrumtorulibul.^ lantibus turgent JpiHi!,dorfoq; nocentibus aculeit rigent, carinato alarum flnu, qui peluis vel labri tnodo roris ü* imbris pluuU capaxft. Gnara la* q iq ticit
PLANTARVM HISTOMAE
tlcif hutM anicuU,mm Colli ardentiÃimm epprf , mit xÃm,huc a^peUuntur odfMiandafith deftdeâ riaddis fada bibCdi potefidte anfraclu liberalem fatum miniÃrante.Scaporum fafligia echinata mi natur vcrtice,refupina hamuloräflexura , muerasâ nibMà leuiter vncmatis,quibM rude laniÃciu aÃgt;e ra dudu leui^^atur. S tumuli echini è rotunda in ob» Ionium quodant emu turbinantur, inter quoru Jpi* eula candicans autpurpurent emicatflos. Hit difi fedis in medulla vermiculos iddidem nobii in au^ V crm'icu^ tumno quum exiccari incipitjicet inucnire.Vermi» li in echd culm autem albm efl,qui per cauitatcm echini di nit Dip fa mouetur,amp;in caudicem tranÃt. Hyeme etiS cum dinuenth demvidere licebit antequa prafri^re moriatur, Imb etid verit initio in quibufdam vermiculi à no bit repertifunt,partim viui,partim mortui.
L O C V S.
î^afeitur humedit loeit, iuxta riuot aquarum amp;nbsp;fontaiquaprapter nonnudi Dip façon à Gracit naminatum eÃe arbitrantur.
T E M P V S.
Carpitur in aflate, Ãunio (^ luUopatiÃimum menflbm.
TEMPER.AMENTVM.
DipfaciJpina radix ex ficundo ordine exiccan* tium efl,habet^ nonnihU abfterforium.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Huim radix cum vino décoda amp;nbsp;tufa vfq; du
cerati
CAP VT LXXXÃir. ⢠nbsp;nbsp;nbsp;114
teraticraJÃtitdinè itcciflitt, im^aptitrimtuÃstuâ ^fyâ (^^^ fMM.Oliortet autëmtdkamentu hoe ito reafixiderecondcre, Vcruntpnetcrca formicii (^ verrucif pcnfilthw remedio cfpe.\'crmiculi capitii titel in frdic»lo clauà amp;nbsp;coUaatit brachio appep, qitartanatfinareprodutur. EX P L I N I O. Smat nniM fedii, itemÃÃutiu dccofta in vino radiée vÃp, dûÃt eraÃitudo eera,vt poÃit inÃflula mittidtcmvcrruca^omnium^cncru.QiÃdam amp;⢠alarum,quoi modo diximuf.Cueeum in tUinunt.
APPENDIX.
ftlia fa(ultatcs qua à Serapionu interprété amp;⢠aliu recentioribui illt eonceduntur,non funt^enuk na,ÃedÃuria,amp; Polygone adÃiribenda.
DE DAPHNOIDE. CAP.LXXXIir.
N OMI NA. Ãh^^iu-^^- .^^âiO^^.^Ã^ â³ K^VO^^^Ãgraee,V)aphnoid(S latine nomia natur, offieiiùs amp;nbsp;noÃra atatu herbaria, graeam imitantihuf voeem ,taureola.Germanif i^^^fÿ[^ zcilant.S; zeidtlpaft fCrfflirèddi Lauieol-Ãe^nuneupatur. Dapnoides autem amp;nbsp;Laureola,à jyabhnoi* lauri formaamp;Ãecie, quant in foliu amp;nbsp;fut lu j^^ ^^^^ refert.d,eiaefl. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^-^^^
FORMA.
Prutex efl cubitaliâ,ramos eoplures babes lori in^ farflcxiles,à medio fuifum verfus foliofis.Cortex ramos vesliens admodu glutinofus lentûfve efl-Po lia Lauro ÃmilM,molliora tamS,tenuiora,nce facta 2 Hij liÃaa
Æ PLANTARVM HISTORIAE
le fraff lia^os amp;nbsp;fauces crodenttaiinccitdentiaqut. flores caiididi.fruclus vbiemaMruerit fithniger^ Kadlx inutilis ⢠Quie in vninerfum omnes notet Lam-cola hodiediûa conueniunt.Necohjiatquid ObieSlIosDiofcoridesfineDaphnoidi candides tribnatflof n:s dijfolures, cum Laurcolafurpuraficntes potins habeat: tio. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;filet mim color ficundum diuerfas regiones in ea*
de jape herba mut art, vtfujius in Symphyto ma tore dicemus. ft certe nihil incommodi eritfi et tiam Laureola flores quifiiam candidos dixerit, cum albi colons non minor quam purpurei iniis portio reluceat.Verifimile quaque efl Dio for idem ab extremopotisis colore, quam medio flores apt peUare voluijfe,
LOG VS,
Kafiitur in montants (irjylueflribus loeis.
TEMP VS.
floret primefiaeim Vere antequa folia erupuh frmlum autem antumnoprofert-
TEMPERAMENTVM.
Calida efl admadum amp;nbsp;ficca.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Ducitperinfernapituitofit ficcum aut recens Daphnoidisfolium.Vomitus amp;- menfes cit. Corn* manducatum capitis pituitas elicit-Sternutamenâ taitidemmouet. Purgant etiamfeminisditspeta grana quindecim.
EX PLINIO.
Daphnoit
» 1 CA PVT LXXXIIir. its
JiaphnoidcsÃue ^lueflris laurus alu» foluit,re^ ccnti folio vel arido drachmis tribus CHmfaleamp; hydsvmelite manducata.Pituitas extrahit folium amp;⢠vomitus.Stomacho inutile. Sic amp;nbsp;bacea quitta denavepur^ationis caufafumuntur.
APPENDIX.
Animaduertendum hoc loco mirum inmodum officinaa errareofficinas.fropterca quodfoUis Daphnoidu rü error, pro tiexfreon, qua^amenfiracorum eft Chamao lea disserta admadum à Vaphnoide, vtantur: c^ eins fiuflupro cocco cnidio, qubdfrssdum Thya melaa ejfe mtius efl quant vt demoflrari debeat. Sic in manifeflifimu cacutire fient ojficina,pulo chrè interim ad eos errores conaiuentibsts medicis, non minsts quim iSi,reiherbaria imperitis, Thy^ Thyme* melaanvero no effe lassreolam hodie appeUatam Ixa no efl herba,ex eo colii^potefl, quod hac ipfa,Diofcori* i^aureola. de autore , linum nonnullis nomina ta fit, non alia quidem ratione, quam quod fatiui Uni fimilitudi* nem référât, eus quim difismiUs laureola flt, nc* mononnouit-Suntetiam qui ad hancfimilitudi* nemrejpicientes,in hodiemum vfque diens linum fyluefire appellant.
OE DRYI. CAP. LXXXIIH.
NOMINA.
â³puf Gratis, t^eressstatinis amp;nbsp;officinis, Germanis tychenbaum ( CaUitè V^g
Chefne) appeUatter.
FOK«
PLANTARVM HISTORIAE
FORMA.
i^otiÃima en arbor QMrcnf, procera^craÃiort fly aÃeriore caudice,ramoja,foltilt; profunde lad* niatis.Glandes pröducitoptimas,amp; gradifimia, gallas item amp;nbsp;vifcum.R^adix eins lat ifimé tireur iaeentem terram ample futur.
LO CV S.
Pafim influii aliisq; locis nafeitur, TEMP V S.
Mere quidem^eminaL fed tardists multis aliil arboribus. T E M P E R A M E N T V M.
Defecat, adflringtt amp;nbsp;excal facit paulo infra media,in^cnerc fciUcet corum qua tepida funt.
VIRES. EX DIOSCORÃDE.
Quercus omnis adflrifloriamfacultatcm babeti prafert m id quod inter cortieem amp;nbsp;caudicem me^ branafmile elauditur: quinetiam membrana pu^ taminiglandes fubiefla, Decoflti ex iis datur dy f entericis f^f fangumem excreantibus, amp;nbsp;m pefis tritum cotra fluxioncs mulierum apponitur. Glan aies idem pofunt.'V rinam dut,capita dolorem, amp;nbsp;flatus comefa pariunt. Kefflunt eÃtata venemf torum ifHbus.Dccoflum corticis cum laflc bubulo potum, contra toxica prodefi. Cruda autem trita amp;ill ta inflammationes Icniunt.AdmalignM du riti.ts,amp; m.tlcfca vlcera cum adipefuiäofatfe co ueniunt.GaUa fruflus ef quci cus.Aliqua ompbas citis appellatur,parua quidem^prafe fries formam in
CAP VT LX XX ITT I. ixtf â¢mii-ritii articulorum, Ãlida, nuHo foraminefer^ fi:a.\[tcra Icuit,plana,ferforata, E^i debet om* phacitn ijux efficadorefl . Vtraque vehementer ^Ãtiii^it.Carnium exerefeenteae tn ta ,fluxienes ^in^uarum amp;nbsp;colume!la,atque in ore aphtha: re* primunt.tiuclemearum cauernisdetum inditm, doloresfedat.Zrematacarbonihus doneeigne fla* grent,amp; vine aut aceto,aut oxalme extin£la,fait guinem reprimunt.Dccodum earu ad inpejjusvti* le,contra vulua procidetiaf,fluxione'fque.Capillot denigrant aceto aut aqua maccrata.Ceeliacis,dyfi enterich, cum vino aut aqua trita coucnienter idi* nuntur aut bibuntun'f tiles amp;nbsp;obfoniu mixta, aut intégra in aqua pracofla, in qua aliquid coquen* dum [it quod ipfis conférât.infumma Galla vtcn~ dum quoties opus eà adÃriftionc amp;nbsp;exiccatione.
EX GALENO.
Quercut oes partes adÃriclona facultatif par* ticipes funt: Scd plM tarnen qua in trunci cortice membrana fubeÃ,i-um quafuhglandis putamine, eavidelicetquafi ut lus carnem conueflit. Q^am* obrem ad fluxum muliebrcm ,fanguinif expuitio* Hes,vcntrisq; diuturnosÃuxus,commodäejfe ere* dunt. Maxime fero ea vtuntur décoda. Siquidem ego quandoqueglutinaffe me vulnus meminirecu* ri infidum,quum nullum oil manu effet medica* metum prater ipfiue Querens folia .Terebam ve* re in leuifaxo,amp; vulnus cum esreumiacetibuf lo* CM
PLANTARVM HISTORIAE
CM illincbam.'Eandem foUisvim habet amp;f ufhu Qmrctu, eó^ue medici ntnnulli ad incificntes,amp; crcfcelftespblc^onas vtuntur.Nam qua tam ve hementes Ãtnt,adflrin^ntibus baud indigcnt.Cal la qua omphacitis nuncufiatur, admodum acerb» eà medicamentum, flurimum terrena amp;fi igida fübflantia farticefs, fer qua deficcatamp;refrimit fiuxianesiadhacconflrii^itcontrahttquepartes ht xas ac lafftidas,omnibii/quefluxion»m ajfeüibm flrenuè reÃflit.^Ão verb tertq in deÃccando,ÃcHn di autem in refri^erando ordinis.Altera autégal^ la,flaua,!axa, amp;nbsp;ma^a,exiccat quide etia ipfi, fid tanto,quanta acerba qualitatis minus efl parti ceps.CoSla itaque ip/aper fe,ac deinde trita,cata^ plafma na inÃrenuum efifidis phlegmonarum, ac procidentiarum. Parrà coquenda efl in aqiia,fl ma dica opus Ãt adflrifHeneÃn vehemetiore,in vine, lit fl augere influper adflriólionëfltopus, vino etia vtare aufleriorc. DeniquegaUa combufla flangui^ nis reprimendi facultatem acquirunt,ac nimiri yfla acri ctiamcaloremamp;acrimoniaex vflitne aflumunt, tnonia afl funtq; iis qua ignem non expertafuerint, turn fuhr Ãmunt. tiliorumpartium, turn maiore deficeSdipoteflate, Caterum quumadfanguinis JüppreÃioneprapa* rare eas voies, carbonibitt impoÃtas du vndequaqf candeant.aeeto aut vino extinguere oportebit.
EX SIMEONE SETHI.
Clades diÃteiliiÃmt codioms, amp;gt;nbsp;valde nutrmt, tardiut
CAP VT ixxxv. HZ tarant deficigt;dunt,cntdófquc himores ^itérant, proptereaj; iUarum vfum deuitariprMjiimtu.
DE DAVCO. CAP. LXXXV.
Dâuci primum genus nobis tantum fre-quens.
NOMINA.
ⳠAuxof Gr«cè,Dd»c«s Latine nominatur.
Officma ahu amp;nbsp;adulterinis herbis fub bac »amine vtuntur. Germanies appeUationes in centrum exflicatione indicabimus.
GENERA.
Diofearides tria Daud (omemaratRentra.Pri» rnnmCrcticS daucUyacat. Germants Bemuriz, (Gaüicè Carottefaiiuage,ou panetfauuagej frotter cafiillatam radiccm,autquia yteri dolore, Zcriinrtx. qui nfdem ÿeitauteiappcdatur, fanat. Alternm curdiébo. nomine feculiari caretJohis Lafer^itiofim:le,Ger manisVaei z Hirtzuurtz dicitur. Tertium^a nus itidem nomine deflituitur frofrio, Germants autemnonnnlhs fehuuartze Hittzuuttz(G4fc ce Ces deux autres , les herbiers appellent adniani daucum)»omi»4tHr.
FORMA.
Creticstsdaucus folia fanicttloÃmiUa habet, Gretiesu minora tarnen amp;nbsp;tenmora. Caulcm dedrantalem, daucus-ymbedam Coriandro fimilcm.Flores Candidas,amp; poit hos fernen acre,candidum,hirfutum,amp; in co-manducando odoratum,S,adiccm craÃitudine dd
Sitali,
PLANTAIIVM HISTORIAE
^taU,^ longitudinc dodraMli. Ornnts huius de-fcri^tionii not'X, berb^ ejuam Bâruurtz Germani vacant conuenire ad Vn^cm videntur, vna dun-taxat excefta'Ã^uide fernen non efl hirflitum- Scd ejuum omnia alia,at^ue adea facultates etiam ip^ Ja reflandeant,non est cur vna hac nota nos imfeo diat, curminm Creticumdaucum credamus, aut filtern Germanicum qui Gretico fier omnia reflon» deat.yf clfl^rorfus alicui non fatisfadunt, qua db ximusflicatplane hanc berbam effi SeCcli Cretin cum, cuius etiam berba nota omnes hme noslra {onucnii!t,ncque etia fitcultatcs quM flmiles Dau co cretico habet, difcrepant, Alterum Apio Ãlue* flri,vel,vtantea diximus,Laferpitioflmile csl:a^ romatum modo odoratum,acre,^flantiodaratum amp;feruens. Tertiumfolii« Goriandro aÃimHatur, fiore Candida,capite amp;quot;femine Anethbinqua vm^ bellaerratica PaÃinaca Ãmilis cîl, famine oblan» ^o plenum,fapore vt Cuminum acn,
10 CVS.
Primum in petrofs amp;nbsp;apricis lach nafiiur,nuf quam verb in Germania copioÃus quam in Maro-tianafylua quibufdam pratis prouenit. Keliqua duo genera in altis montibus gifftuntur,
TEMP V S.
lunioO^iulio menfibusflorent.
TEMPERAMENTVM.
SemeuDaud admodum calefacit amp;nbsp;exlccat,.
idem
G AP VT tXXXV.
118
hltm ttiam,(éd minori cjficacia,facit ftcrba, VIRES. EX DIOSCORIDE.. Ommum Dauccrutn fernen calcfatiedi yim oh* tinct.Potummenfes,fatus amp;nbsp;vrinas mouct.Torlt;= minibiu libérât, Tuffes dtntina^ len/t. Succurrit fha^a^ernm morfibuteum Vino ftetum,Oedemas ta illitum difeutit.^x aliis feminis fatum vfia efl, ex lt;. retico radiers etiam,qux cum vinofrafertim ad venenata bibitur.
EX GALENO.
Daud fernen efficax admodum turn mouenda . Vrina medicamentum, turn freueicandis menÃ* bus . Multam etiam difcutere flt;,ris irnfoÃtum var let. if ft etiam herba eandem vim obtinet ,fcmir ne tarnen inferiorem ,nimirum eb aquex humidir tatis mifuram.
EX PLINIO.
Vebementer vrinam imfellit. Cretieurn magis, contraferfetesfoUct-Ssibitur e vino drachma vna, datur ey^uadrufedibutfereuÃisjaduerjaturfha lan^io,capitis dolori mcdetur,tHÃi fubumit,Ãranr gurixmedetm' drachmafeminis.Eias radix in vir no fota,dyfnteriam Ãftit. ContuÃs amp;nbsp;cuerÃs for tu duobus obolis in mulà Cyathis tribus fubuenit,. autÃfebris adÃt.in aqua mulfa. Menfes amp;fecHnr das fotum facilim'e fdht.Calcuios eiicit. iolia or mnia tcla inÃxa corfori extrahunt.
DE DRACONTIO. MAGNO.
CAP.
PLANTARVM HISTORIAE ny 9i.t.^P^y) CAPVT LXXXVr.
Dracunculus ferpentaria vulgó. NOMINA.
â³ p«HovTiâa fuyi^H, ü ^^jufjmofi liïyti GraciftUracunculiti tnaior Latinu, nonnub Strpenta^ lis Serpentaria maior dicitur.Ofpcmts iffteta her» ria maior ba. Germani- Schlangenkraut (Galli Serpen-Dracüeu= Cair,ou SeTpentine)vocant.Kemenautem à fiâ hts vnde gura ÃsmpÃt:caulis enim '^laber, purpureifque res dstla. nbsp;nbsp;Jperfits lit»ris,verficolori facie, corpus an^intsm reprapentat amp;nbsp;aquat lonÃtudine. V ertex quoqsse Ãnstofi oris hiatulinguam exerens erstentam, ca* put exprimit, Atque hinc est qubd veteribsts etia Colubrh üomanis Colubrinaac SerpentarianuncupataÃt; na. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;velÃc diPta, Plinio autore, quid i terra ad pris mas ferpentium vemationes exeat, rurfstsj; cum iifdemfi in terramrecondat,nec omnino occultaM ea appareat ferpens.
FORMA.
Caulem habet ^labrum Uuumq;,rcflum ,hicu-bitalem,baculi craÃitudine,verÃcolorcm,vt angui Ãmilisvideatur,purpureis etiam macuUs abudah Folia fert Kumicts inflexa, amp;nbsp;plicata. FruPlum inÃtrnrno caulc racemoftm, coloris inter initia eu neracei, poÃea quam maturuit crocet amp;nbsp;punieeb R.adiccm^rändern, roiundam, candidam, tenus cortice veflita. Ex quadclincationc omnibsts per* JpicuumÃt,plantam cam cuiuspiHuram exhibes
mus.
CAPVT LXXXVr. 119
miis,cjfc Dracunculum maiorm. Sim^lid mimgt; caulc MtoUitur,binüm cubitum alto, Ixui^labró-â 'Ve,rcfto,haculi craÃ)tudine,'vcrficoloribus an^uiii macHlis varie^ato,pmjgt;ureis ctia intercurfantibus lititris,ita vt plane ferpentis hahitH colorcmj: ms=' tiri vidcatur.ln vertice camofofolia prodeSt femt-fiptenävetCraÃiorc pcdiculo di^itorum modo pro-pedcntia,puniccis rc^ofa notis,^ umiiisprimi^t nertsfigura.'E.foliatofiapi fafligio, quot;vagina ejitadi firis herbacca profibt, inmumnem fenÃm turbin' nata^Vchtt erupturipartus intro lucrum , qua cumâ dehiÃcens fefepandit,purpureum cornu in acumen faÃigiatum demonÃrat.ia feminis incremcoto di^ ÃentadiÃilitin rimam ,amp; tandem clangtiefcens fiaccefcit.fubarefie'nfquepcrit rclifio cornu.Cuius imam partem racemoÃts fru/lus ambit,acinispria mo virentibus, dein croceo amp;puniccigt; colore ruth lantibus.Kadix denique magna,rotunda, alba,te^'-nul que cortice veÃita.'Et in fumma,nulla efl proto-fût nota,qua redamare vidcatur, â¢
LOG V S.
tiafeitur in opacisfepibus.
TKMPV S.
CarpiturÃmen cum maturitate nigrefeit. Ka~ dix per meflem cjfoditur,hoc cfl,lulio menfe laut â initio Anguà i.
TEMPERAMENTVM.
Itracunculus acrisamp; amarus efi, Icuiculdmque r quddawâ
PLANTAR.VM HISTORIAE
quondam adj'friStioncm habet, vtcalidam amp;nbsp;^c^ cam eÃe nullus dubitare lgt;oÃit.
VIR.ES. EX DroSCOR.rDE.
Kadixcalefaciendivim obtmet.ToÃa amp;clixO cum mille deliria orthigt;jgt;micis,rujgt;tis,eouul/is,tufi fi b as, O' deflillationibus frodefi. Pota cum vine Ventrem fiimulat.Concifa amp;nbsp;ex snelle iUita, vice* ra maligna at que fha^edanica exliur^at,lgt;rafèrâ tim cumvite alba. Exeaamp;melle eollyria adÃ* fi»lat,amp; firtsis euocandes componuntur. Ad viti* usines cum meUe cfficaciter illinitur. Pelyjsos amp;nbsp;carcinomata abJum t.Succus dus adoculoru me* dicamcnta,item contra nubcculas,albumines, cals* ^inemj; vtilis efl.Odor herba radicisq;,recens com cef tos abortu Vitiat.idem f raflant tri^nta^MO dus inpofea fsota.Sunt qui dus fuecum cum oleo J aurium doloribus infuderc.Quinetiam folia dus, , vtpote adflrin^entia,vulncribus recentibus impoâ ; fucre,in vino autem coda femiombus. Peruntnou feriri à vipera eos qui folia mainbus a^ricuerint, aut radicem^eflaucrint. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
EX GA LE NO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
Dracuntium quiddam Aro pcrflmile habet,turu foliis,tumradice.Acreetiameflamp; amarum, te* ' nuiumf partium-Obtinct quoque leuem quadam adflridionem,qua quandoquidem cum pradidis duabus qualitatibus,acri fcilicet amp;nbsp;amara,coiun* da efl,medicamdum fadum cfl, vtique maxime
CAPVT LXXXVr. ijo tfficitx, NdOT radix vifcera omnia exfur^at,(rafi fis potiÃimü amp;nbsp;lêtos bumtres exttituas.O^timu^ remedium efi cotumacium vlctrum.^x^w^atcxâ ffS^fjlgrenue turn alia qua exterÃunem defide* rät,turn alphas cum aceta.poUa quoquc,vtpote Æ= mUem facultate habentia-tVlccribus, vulueribuià recens inflidis accammada Ãunt,amp; quanto minut fucrintficca,tanto ma^ con^lutinantsnam qua fiedora fuitt,vmbttsfunt acrior:hui quam vt tub treribus coueniant. Creditum c[i caÃeum bumidum fi illis forts tedus reponatur,ob tepcratura iUorum ficcitatcni,i putredinc cbfcruaci.lFrudus valetior tÃ,âionfoliis tantum,fed amp;nbsp;radicetproinde amp;nbsp;cat^ cros,amp; polypodas cliquare creditmefi.Succus quo que dus vitiaocu'.orü expur^at.'Dracotij radieem bit térvc clixa,quoomitcgt;n cxuat medicametofatrt quot;uimjin cibo interdum Art modo exbibemus,quum craft ac^lutinof thoracem pulmoncmj; infeÃano tes humoresfortiore vi cxpctlendi veniuiit,
EX PLINIO.
Gninino babentem Dracunculum ferpentes fu» ^iuntddeo pereufis predrjfcin potu maiore aiut: Vtamp;mcnfesfifciro non dttingatur,fftat, Succus eius amp;nbsp;audum dtloriprodcÃ.iieliquas facultatcs in Art dejeciptione o^rt fis, Videntur enim 'vetes res Arum cum Qracunculo minori mifutffe-, APPENDIX.
Hxc eà 'vera Scepentada quo officines quot;vtedum r ij erit.
PLANTAR-VM HI S TO R TAB
erit,amp; minimi ea quam alia nomine RiTiortam vacant. Nam viribue filanè ab ea qua^enuina cil diÃiJet,vtfuo etiam loco monuimm ⢠Q^are non eà cur deinceps eandem medicamet» qua thoraci expur^ando adhibentur admiÃeat medichfed bde fotiM,cuitu picluram oculu fubiccimm.
DE DAPHNE ALEXANDRINA-
CAP* LXXXVII.
Laurus Alexandrina biflingua Sc bonifa-cia,mihi ex Germania delata vifa eft qua» lis hiepingitur.
NOMINA« ^e'e'^f^tt'Oh-
â³ k'epm jiKileu/^iaatjU iJ'cu.at ^racb : Latv ms Alcxandrina,aut Idaa latinis,offieinit Vuularla Vunlaria^nonnuUu Ãonifaüa,multis etiä Parana ^ifhyla Un^ua,Germants zapflinkraut, hauefcatt.Sc locarpos. iaffenklMdicitur.TheophraflusapfellatlZTlâ Alexanr ifâjamp;^iH'JfjsTtop , quadfruHum fuperfiliis ferat-. drina lau Alexandrinam autem laurum dtelam putamus,, ms cur di quod Alexander vibtor ea vfits fuerit. Hine eà Sia.. quad Apuleius hanc viclorialam nominee, quod ' V icloriar nimirum vu lores ca pro Lauro in triumphi amp;nbsp;vi* la.idaa. Horia fi^um vterentur : quanquam in eo capite
Daphnoida cum ViHoriala confundat.idaa vert ab Ida monte, quo in locoJpeciodor amp;nbsp;copioÃor nafcatur.
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
lelia Kufeo feu Myrto fylueÃri fimilia bahet, maiora
C A P V T IX X X V 11.
maiara tamen moHiord cdudidiord. rruflttnt in mediif filin fert rubentem , Cncrn mdguitudi^ ne.Kdmosfidrpt à terra dodrantaks, amp;nbsp;aUqua^ dgt; amfiiores.Kadieem F^uÃeofimilcm,maiQrem ta men^odôratam ; e^ moUtorem . Ex qua fine deU^ neatiene fitii perfiieuum Ãt,eam herbam cuiiiipi duramdamM,effe Laurum Alexandrinam. tolio fiquidem lAyrtijÿlucJlrn,fcd vt Plinim lib.xv. cap.xxx'ait,acutiore,m(illiorc,amp; candidiore, fru* du inter filiarubro,nia^itudinc Cieem ,raniu^ lis à terra fiarÃs dodrantaUbus. radiée fylueîlri, Myrte prexima,eidorataamp; molli.
LOCVS.
i^aÃeitur in loeit montanis,amp;â in Ida montetVt eomprehenfim eTifieeiofiÃtma.^dune adfertur ex inferiore Pannonia,atquein nonnuUis hortn plano tataprouenit.
T E M P V S.
Prudum in aflate in medio filijfmgeniculo afi tcrimfilqquod maiori (upemafcitur.profirt, TEMPER ÃMENTV M.
Calidaamp;flcca efl,id qi guflus euidder moflrat. Siquidemgufiatibus acresflmul amp;nbsp;flubamara efl.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Kadix dus pota pondère fenum drachmarum turn duld vino,diffieultcr parientibm, amp;nbsp;flidtcd dio vrind laborantibut fiecurrit-San^inem quoo que menflruum elicit.
r iq E X
PLANTARVM HISTORIAE
EX GALENO.
P oM titm Vrinas,tum menfes preUcih
^X PLINIO.
Celeres partus facit.radice fota trium denarlo* rum pondéré,in vim duld cyathis tribus, Secundat ttiam peUit menfisj:,eodem modopota,
APPENDIX.
Kecentiores in faudum vlceribia, Ãf bumeSla ftpra modum columella vtutur.Hine efl quad m^ nulls appendant banc herbampuerù, vt nimia il* lorum humiditoi exiccetur.
DE EPHEMERO NON LETAL 1.
CAP. LXXXVIII.
Ephemcrum non lethale quod nonnulli Hemerocalles.alii Lüium cóualliumjalij
- nbsp;nbsp;nbsp;., grand Muguet dicunt.
w»^rfcvw nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NOMINA.
t{/a^^of),iitpif iy^la Grads, Epbemeron, iris fy lue fris Latinis didtur.Cum autem Ca* ipbeme* leno,Paulo,amp;Diofcoride teflibt(s,duo fut Ephe* rt duo vet mei-i^nera,alterum,quod Colchicon à natali folo nera. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dsdtsir,interfidens,de quo fso loco plura: alterum
quod non letale eiljdrpracipuo nemiste Epheme* rum didtur,bic defecundo, nempe non interÃeiof Ephemer te, nobis ferme duntaxat erst. Ephemerum asstem rum cur nominatum ef},nonquQd eadem dieiu^ulet (nulla did urn. enim ti vis mortifesa inefl)fed quod flos iUius com feflim marcef.at,ncc lon^isa vno c^ altero die co* tssoretur.
CAPVT IXXXVrTT. 131
worctw . V»(j«j amp;ojficinx Lilium conuaUiiiMt Liliü nn* quoi in opacis amp;nbsp;lucis nafcatur, af^iellant. Ccrlt;= uaUium. nani May enblumIc(Giï//;cè du Muguet.)
FORMA.
Caulem amp;nbsp;folia Lilia fimilia habet, tenuiara tamm.f lores Candidas amtwófque. Lruclum malâ lern.Kadtecm Vnam di^itali crafitudine,lon^am, adfrin^entcm,adoralam. Q^ fqui dem delincalt;â tia ita herbe iUi quam vul^ Lilium conuallium nommât, conuenit, yt nuUa frarfus in eaft nota, que ci non refjiandeat.Caulim enim amp;nbsp;folia Lilq habet,fed tenuiara, Flores candides amp;fuauit(r a* lcntcs,^fu amaros-FruHum mollcm,calorcfunio ceum, al^ara^ fruclui non difimilem. Kadicem fm^larcm digiti minimi crafitudine,longam,ado fringentem amp;odoratam. Nec obfatquod nuqua Cilicia autrarifime apud nos reperiatttr radix qua mh diluitur, nimi digiti crapitudinem aquet. Liiafcorides enim cum alicui herba autradici menfiuam tribuit, id facit yt maiori farti indiuiduorum illites J^cciei quadret.nec adeb fatam menfuram afignat,quin quandoque infra aut fufra banc ejfe fofit. Cui hoc etiam accedit, quod magnitude fecundum diâ uerfas regienes in yna eademque herba [a^e yaa riatur, itavt nihil mirum fit radices noflri ^fheo meriifaulo quam illius quas Diofcoridcs yiditj minores ejfe,
tOCNS.
r iiq Uafiitur
PLANTAR.VM HISTORIAE t^itfciturinfyluis amp;nbsp;vmbrofis lacis.
T E M P V S.
Ãn Kalo menie flores iUius ma^a copia erum^ punt ,ac mox iterum euanefleunt atque ilcciJunt. Deinde Ãulio menfle fruilus profertur AJparn^a haud diflimilu,vtdiclugt;n efl.
TEMPERAMENTVM.
MftiC efl tcmpcratura.Galcno teflc,ncmpc reâ peUentis amp;nbsp;difc»ticntif,quia[cilicetradix adflrilt ^itfloréjque amariflunt.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
nuises radix iss dentium doloribses remedio e^t fidecoflo dus coUssuntur.Folia invino décoda amp;nbsp;sllita,iidemata amp;nbsp;t»begt;'cula,qua nihil odbuepuâ riscontraxeruntflifeutiunt.'üSvov enimamp;sson Vâ ypie lc^cndum,vt ex Galesso liquet.
EX GALEN O.
'Epbemerum no illud letalc,qmd etsam Calebsâ cum nomistat,fid alterumiquod amp;nbsp;Ãriit a^e?fcm quot;Voedt, folia amp;nbsp;caulem Lilio fimslcm obtinet,radsâ cem oblonprans,ssost rotunda ceu Colchicum; di^ti autesstpotiflimum craflituilinc eft,adflrsn^ns amp;nbsp;boisi odoris.Ex quibstspalam fit quid mifla fît faâ cultatis,ssepc rcpellcntis,amp; halitudferentis. TCâ ftifcantur vero id qua particulatim adit opera. Siquidem non isseffscaciter radix eiser iss dentium doloribus colluitur. Eolsa tubcrculorum turn auâ ^ttOjtune vi^ori co^ruunt. Oportet autem in viâ na de*
CAP VT I, XXX T X. IJÃ
»o decora j^rius quimfm moucM ilUnere.
EX P L I N 1 o.
Kadiccm vitam di^iti craÃitudinc (ibtimt,din* tibiufrxcifttam coiKiJam in aceto , dccofldmque ft Kpidâi coduantur. Et i^fa etiam radix mobiles fiÃiticaitis amp;nbsp;cxcÃi imjirimitur-
APPENDIX.
R.cccntiorcs rabararc cordeLUr, cerebrum^; tra^ dut Hinc eflquod eimfitceam aut dccocT-mn Ãynâ colgt;a,verti^!nc,morboq; comitiali concptis,atloni-tis,amp;Ãbrenetiäsexhibeant. Catcrum meipienti clcfhdtix,nc latiiu Ãerpat, amp;nbsp;altius radices a^at, viain pracladere Ãrtbunt.Ocularij medici ad oeu^ lorum caliieinesdifeMiendas co etiarn vtantur.
DE eÃeNIO. GAP. LXXXIX.
Elenium vulgo cum Latinis Enula camping' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
NOMINA. ^U«t*vo*SâÃ
EhivioVgracis,Zlcnium amp;nbsp;Ãnulalatin!s,offia
cinis Enula,ruflids Camfana, vul^o lundis Enula cao vtrijljuc T/ocabuUs Enula Cam^ana dicitur. Ger» fana, manis Alant. Elenium autem ab Helena lachry- E.lcniu yn misiè quibus natumfabulatur,quidam didum cfi de diclu, fe volunt. Alq quoniam contraferf entes ex co frio mum ab Helena remedium muentumÃt,
FORMA.
Caulem exfe mittit Elenium crafum, birfutu, cubitalem,amp;aliquando maiorem^interdum enim iuÃam
PLANTAKVM KlSTORTAE
tuflan: homiiÃ!flatura altituiine isquaty an^ulf fumq:.^^^ÃtferiK luteiflora infldcM, amp;nbsp;in hit fernen Verbafco flmilc,tafln pruritum excitas-fot lia an^flifolio VerhafcoÃmilia obtinetflanuginot flora tantum amp;nbsp;oblonga, R.adicem fnbruflam,ode ratam,mapmam, fnbacrcm, ex qua ad confltionem Liliorum aut Ari inflar,finîtespropa^ines appe. Obieflio dicéfve auferuntur-Ua fl^uidem nota Enula ei» dilnitnr. fana vul^ difla pnlchre quadrant, neqne obflat quod non in cüflis Grade exemplar! bm omna il* la habcdtur,cum innonnullis,ii^aeprebatiflimh Ãiareelluefdltcm le^antur-Sic HarceUnt 'Vir^iline florentin florenti- nue in fun quos adidit in Diefeoridem commenta* WM. riis tcflatur,flbi vijum efle antiquiflimum ac pro*
batiÃimum codicem,in quo adhne omnes Peruetur. E t certè nihil abjurdi committemste, à nonnullas Diofcoridem notas Jubticuifle dicamue,ciim tuide* tiÃimumflt [nulam nonpaÃim vna formapradi* tam nafl:i,qaando,codcm Diofcoride tefle, in qui* bufdam locis cautem hand emittatdn iirijpm de* niqueprocerior amp;nbsp;de^antior, quam in Ãccioribat froucniat.îluc accedit quad alias flepe notât etia admodum neceflarias pratermittat.
L0CV S.
Nafeitur montants, vmbrofls, iÃâ fleets locis. In hortis etiampaÃim hodic plantatur, TEMP V S.
Kadix aflate ejfoditur,amp; concifaflecatur. Vlo* ret
CAPVT IXXXIX. ÃJ4 retTuliemenfi.
TEMPERAMENTVM.
quot;Elctw radix non primo fiatim occurÃt excalcfa* tit,acfroinde non dictnda e?{ calida amp;nbsp;ficca ex« lt;tK,ceu mei amp;nbsp;piper album,fed cum re crem en th tio humore.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Kadidi ^lenij decoélum potumifrina amp;nbsp;meno fes ducitApfa deniq: in cclc^atc cum mede furn-pta,tupi,orthopncea,rupttu u, conuulfionibui , ino fationibtu,venenatorum moifibuiprodcjl,calefa^ eieadi ui quam in vniuerfrm habet. folia eins in tino co^aifehiadieu vtiliter illinuntur.Viadix eo tiarn Elcnq inpajfo coditafomacho vtilis efl. Sh quidemfalgamarq paululum ficcatam earn ,mox decollam,fi^da aqua dcmer^Kt,pofremo in deo f uturn conieflam ad vfum recondunt. E a trita amp;nbsp;potafan^imm exereantibm auxUiatur.
EX GALEN O.
T,lcnii radix maxime vtilis cjl.iicle^atis qute fadunt ad educendos lentos amp;nbsp;craffos qui funtin thorace amp;nbsp;pulmone humores commode mfeetur. Kubrifcant quoque ea partes fi^idu C^quot; diuturnis Vexatas ajpiflihuf^cuiufmodifuatnonnuUa coxa* rum pafiones ifebiados vocant, e^ exigua afh duaq; quorundam articulorum pra humiditatt luxationes.
EX P LI NI O.
Inula
F LANTARVM HISTORIAE
Superfti-tiofum.
Inula à ici»)fis cam manditcatit dentés cSÃrmat, fivtemta eflitciram mn attingat.Codita tuÃim emendat. Kadicis verè deeoefx fucem tineas feb lit. Siceataautemi» vmbra farina tufa, amp;nbsp;eon* uulÃs,amp; inflationihM,amp; arteriis medetnr.Vene^ natorum morfus abi^it. VoUa ex vino InmborHm dolors iUinuntur.
DE EVPATORIO. CAP.XC.
Eupatorum Agrimonia.
Ammos O nia, Enpato^ rium cur di^lum. Hepatom rium.
oierm^-ny, NOMINA, âyt/fnamr
EVZtonä^tov, « HZSâUTÃfiov Grace, 'Cupalsâ riiiamp; lJelgt;atorium latine, offtesnss A^imo* niadicitisr.CermanisOdetmenigyliloc\}UUTtZ {Gallicè de i £inpatoire,ou aigremoine.) Ex patorid ab Enpatore rege,qui iUä primus inuenit, nominata efe voluntAdepatoriu verb qitonia ieco ri pracipuè medeatur. FORMA.
Fruticofs efl herba,vnum,interdum alterum e* tiamfeapum efèrens,tcnucm, li^ofum,redÃum,ni ^um,hirfutum,cubitaâem,autetiam maiorem.fo lia per interuaUa partibus potifimd ineifa quits* ^lte,amp;â aliquando pâuribt{S,Quinqucfolsi vel Ca* nabispotisssfoUis fmilia,ni^icantsa,amp; ferra mo do in extremitatibus incifa. Semen à medio caule enafcitur, deorfum incliisatum,hirfutum, adeo vt ficcatumve'slsbttsharcat. Vla delisseationes ada-mufim,nulla rcclamate nota, berba quam vulgus Cfofkina vacant Aff-smoniam,coucniunt. QjM* propter
cAPvr xc. njç
frotter hanc â¢verum amp;nbsp;genuinum effe Eu^ato^ Agîmes rium facile âtcprebendet,qui f uvulae defcriftionis nia eflvt fartes dili^ntcr exfendet. Siquidem Afffimoniarum Ew fruticofa efl herbafcafamvnumaut alterum ob- fatoriH^â tinensdi^nofum,t{nutm,re(Ium,ni^icaitttmfgt;iri futum^cubitalem vel maiufculum. folia ex interim uallis Cannabina.aut (l^inquefolto fmilia^ quin^ quefartita vel flur:fariamincifa,fer ambitum ferrataà medio caule fernen crumfit deorfumffeâ flans,fubhirjietum, vt reficcatum veflibtss adbao refcat.Proinde frafrafla quadam ac immedicabi licacitatecaftoseffeeos iudico,quihociffum ho.
die no animadturtunt.
LOC V S.
ïiafitur fafim loos montofis,camfcfrtbus tv tiam,fratis nemfe,amp; circafefes.
TEM P V Sâ
Carfitur in aflatc,dumfloribm abundat. TEMPERAMENTV M.
'Eufatorium berba tenuium farttum,incidcndi txter^endiq; facultatem citra m/mifeflam cahd^ totem obtmet.lnefl ei amp;nbsp;adflriflio modica.
VIRES. EX DIOSGORIDE.
^ Contrita buiusfolia ö* cum veteri fuitlo adift tmfofta,vlccribus difficile eieatrieem contraben» tibus medentur . Semenaut.berba invim fota, dfifcntcricis,iecinorofs,amp;fcrfentium morfibus au xiliatuï, EX G A L E N 0^.
Ob^m»
PLANTARVM HISTORIAE
ObÃrudiones iecoris expur^at, amp;nbsp;rohur huic fifceri addit. 'Ex PLINIO.
Seme dy fêter ids in vino potn auxiliatur Vnlci.
DE E V P HR A S I A. CAP., xcu NOMINA.
Att^ptiri W cur diâ Ãa.
Ophthalâ mica.
HAuddubie EuphraÃa herbanomcniCrat cè Un^a impcritis pharmacopoUs depraua turn cÃ, enm olim £ùfpolt;nvn diPla Ãt, guod niâ minim ocnlos,quorum cali^incmdifeutit.dcleclct. Ad quod nomen Cermani noÃri pulchrè aUudetes Augentroft hoc eÃ, oculorum Ãgt;latium appeädt. NonnuUi hac quoquc ratioitc moti ophthalmicam fpâ oculariam nominant.OÃieina.vt fere in omniâ bus aliis herbis, corruptam vocem retinentes, Euâ phraÃam vocant. Eà autem herba hac Graco amp;nbsp;tle^antinomine donataÃt,nihiltarnen deea,quod â Ãiam,apud vetcres^acos amp;⢠latinos,nempe Ohâ Ãoridem, Plinium , Calmum, adde ctiam recou tiores, Aetium, Paulum,amp; AduariumÃeriptum repcritur.Ciim veto appeUatio ipfa Gracam teÃe* tur ori^nem, videturfane à Ãu^loÃb vetcrum mu tuata amp;nbsp;defumpta eÃe. V tenim hoc in vinu con-iedumanimi laticiamparit, atqucadiè P^jÃ^i^ BWov didum cÃ, ita ctiam iUa quia oculos iuuat amp;delcdat,S[j(ppo!lüvUappedariccepit- CÃÃifubâ indevocem imperiti lin^(a,vt diximt(S,dcprauan tes,in EupbraÃarn vertcrunt.
FORMA,
Uerba
CAPVT XCT. 13 rf
Hffla cft par»a,palmii vniKs lanritudinCtlïyji fo^o limilis, cauliculis fHrj)Hrcii,fo!iiscxiguis, pet ambitum fernttiStflofiuUs albicantibus,radiée exh ^i amp;inntili.Nccob]}at quid Hermolaus,mme* Herma* fa eruditionis vir,libro tertio,cafite decimooélauo lans bar* fui CoroUarii, luteolos e]fcdicit:is eniin ad fartent barus, duntaxatflorum relfexit,qua lutea eff; cuidenter affaret.Certè Ãflores ^ufbrafia exquifitè confia deres,uequc frorfus luteos, neque in vniuesfum e* tiarn Candidas cjfe def reitendes : tribus enim eolo* ribus,nemfefurfureo,cddido dy lutco,vtficlura if fa oftendit,maculati funt. f^mm veri fotiorflo rum fars candido colore con?iet,fa(lum efl vtfer mè omnes herbam hanc defingentes, albos idi afli* ^narint flores, nobis autem hos candicantes dice-re flacuit, L O C V S.
Hafcitur inafricis collibus, etfratisferè otbus, TEMPVS.
Inter autumns initia ma^a cofia crumfit. TEMPERAMENT V M.
Q^« farticulatimfacultates obtinct, abudi da cent calidamamp;flccam effe herbant.
VIRES.
V wijtw ea ad oculorum caUffstes amp;nbsp;fuffuÃo* nes vel fcr fe imfo(sta,vcl ex tfino décolla. Mem» riam etiam oculordmquc adem rcdaHa in fulue* rem, amp;nbsp;in vino albo fata, minflee raborat,amifl fdmque refarat.
PLANTAR.VM HISTORIAE
DE EtELISPHACO. CAP.XCir. Siluia minor franca nobis dicitur.
NOMINA.
EKi^tiTCpCiKovGrxÅ,Saluiit Komanu amp;nbsp;afi ficinis,Germann SaIbcy affcUalur.Pom ci if fi herbafirn fer retoirida amp;nbsp;exueca vijeatur, HeUffba folium eÃ,vt Grtcii ElcliJfhacon, quaà in tabs ton vnde redafta,Tcl inÃderationem flacceficns difht fit,-dttfa. nbsp;nbsp;nbsp;iAlAl^av O' T^AKoivocibusin vnam coalcfcen^
tibm affellationcm.PJl au tern crepdHof^reufotius trtpdxi^ cepiUHiKofjmaluminflantis quumfer aÃatfm Atif. amp;nbsp;ardentiÃimum cams aÃum vi filis altius fe^ netrantedtumoréque quo nutriuntur deÃeienteÃa* ^entamp;arcfcunt.Latinifyderationenominat.Sal Saluiaciir nia autem did-a latmi!,quod ad multa, fraÃriiut Vocata- ad fÅcunditatcm,fitlutaris Ãtgt;
GENERA.
D«o funt Saluix^cnera,qucmadmodumetia» flebcdabunde noucrunt.Vnum quod friuatim E'â IcliJfhacon dicitur,fqualiditii folio amp;nbsp;fcabriusÃa ' cunofa facie frxaficrum,multo tatim,quafi cultu Salmit finfcrit,adcci vt domeÃiea aut hortenÃs Saluia dùgt; liuior^ cifoÃit. Nos cuidentiori diÃindienc vÃ, Saluiam maiorem noniinauimus.Germanif etiam grofi os derbreyt Salbey (Gallice delà Sauge) â voca-tur-Altcrum folio lauim amp;nbsp;contraflius,quaÃfit ueÃrem ob id rcferatÃ^ram,filucÃris Saluiaafi fedari folcÃ,miiius etiamJqualorc obÃtü eÃ, Not sÃuiam
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CAPVT xcm 137
SaMamlnorem diximin.CcrmanicxeulZ Sal- Saluiami bcy oder klein Salbey,oder fpitz Salbey.e- nor. del SaIbcy(G«ZZi«' De la faulge franche) noo minaot-Diofiorides vtrunqaegenfufub vno V.lc^
IliCfhitci nomine com^lexm eÃ^quodfcilicetfacub täte nihil difient.fed idem ^rorfiu officiant.
FORMA.
Prntex efl oblon^m, ramoffs quadtan^n'ai 0â candidat vir^ai babes, folia mali Cotonei effffe, oblon^ora tarnen,afperiora, Cquot; crafforit,quafcn^ firn attritarum vcslinmmodo hirffta,ffbalbida, Vehementerodorata, fed viraffffnt. Seme inffm. mil cauUbui fyluefiriCnminefimilegerit.ïïxc dea fcriptio,nHlla prorfm réclamante nota, cum herba
'1 quarn Saluiam vuâ^o vacant quadrat: nanque
\ nbsp;nbsp;nbsp;ca fruticofa efl,runoff feUis, extritarum latenter
' veÃium afperitatem fcahritidmve rcferetibiti, in. canis,vehementer odoratis,purpurea in ff ica flore, in aquilini rosirifpeciem falcato.Jlminc flylueflrit
⢠Ormini,vt piclura^apbice monflrat.
1.0 CV S.
^afeitur inlodsaffcris, amp;nbsp;vtrunque^enut ha diepaflim in hortis inucnitur.
i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TEMP VS.
; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Carpitur in 1 unio ci^tâ Iulio meiifbu!, quado nit thimmfloribut amp;nbsp;femine pra^ans efl,
T E M P E R A M E N T V M.
Zlclffhacos cuidenter cxcalfadt, ac Icuitcr adt firit^ih nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i VI.
PLANTAEIVM HrSTOHrAE
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Toliorum ramorumj; dcco^lum [lotu vrina cit, menfes fletuij: extrahit.Paftinae^ marine inibu4 Mxiliatur.. Catillos dent^'at. âVuhiciibm herba vtilit cfl,Ãai)^uiiicmqi coniprfcu.'Ftrina tctrave vl cera furgat.P udoidorum fruritm foUoritm egt; ra mot urn decofhm cum vino,Ã co abluantutyfedat.
EX AE TI O.
Tradunt quidam fuÃt tarn Salulam menfes mt. noderati fluentes, amp;nbsp;emnims muliebre frofiuuiu cgmjicfcerc. A^Ãfa facram herbam vocauit,qud fg-a^nantes muUercs,f fluida laxans fucrint, vti^ lifimè comedunt .⢠continet enim conceftum vita^ Icmj; reddit,ac fifucci huius heminam cum modi» â¬0 falc quarto à fecubitu die mulicr jiotauerit, de^ ialc viro mifceatur^froculdubio concifict. Aiunt. in quodam Ae^fti locofofl feuas feÃHentiM ab hu quifuperfunt,ad cum fuccum bibedum mulict. res co^iflurimosf indefroducifcetus.Dato,inquit Orfhtus,fim^inim exfuentibmfucci Saluia cya, thos duos, iciunis cum melte bibendos, amp;nbsp;fancis tstida, ilico eolssbetur. Tabidis fUula in hunc modum parantur. Spica nardi, ZinÃberis fingul.drach, ij. fiminis Saluia affdti triti amp;nbsp;cribrati drach. fiij. Piperu longs drach- xij.cumfucco Saluiapi» lulas conf 'cito,amp;mane ieiunis drachmam vnam, e.xhibeto, cademf modo invcfpere,acpoÃea aqua puraquippiarn propiMto-
£X
CAPVT XCIir. 13S EX PLINT o.
Henfes Saluia at amp;nbsp;vrinM.Paflinac^ mariine t^UifatMtiToTporcm atttcni imltiatpctcufjo loco^-^ibttur cum AbÃnthio ad dyfcntatamtCutn yin» eadem commorantes menfes trahit. Abundantes fit Ãit decofboeiw foto. P er fe impoÃtayulneru fan-guinemcohibet.Sanat Ã-ferfentium morÃu.'Età m vino decoquatur, pruritus teÃium fedat. Partus emorluos appoÃta extrabit, itemyermesaurium. Ad tuÃim latcrisj; dolores bibitur. Contrafeorpit*-nes eadem amp;nbsp;dracones marines eÃneax.ContraÃr pentes quoque ex oleo perun^ea prodeÃ.
DE SERPYLLO. CAP. xau., Serpyllum nobis Serpolet., nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
NOMINA. l»us-^yr*^^f^»2^J^'gt;^*» piSVXsov Grace, Serpyllum Patmè.Ojpei'fi,
E na latinum nomen ritinucrunt.Gcrmanicè QpendcbKinlin.HuneiJcol (CaUicè
Du SetpoletfappcUatur. SerpyUuautfvtautor SerpyBu eà Varro,ab eo quod ferpat ta Grads quà mlathynde dia nis diM cfl,quonia fi qua dus particula terra at^ dum. tingit,imbi radices demittit.ifl entyt T heapbra^ flus libre flexto de plantarum hifloria, capitefeptü mo ait, proprium quoddam dus ramulorum incre» nientu,quippe cum poflit in quanta voluerit quifi piam lonritudinem trahi ,adicclo illipedamentn aliquo,aut fprope flpcspldtctur,aut ex altitre lo» co aliquo deorfum dernttatur .â¢Ãc enim in ionium s ij proira»
PLANTAR. VM HISTORIAE
frotrahuntKr:amp;ab bac planta in ramulii eiitt lia tara, qnod in lon^um Ãcrpit,^'aci amp;nbsp;latinipeeUf liariter Serpyllinn nominaucrunt.
GENERA.
Serpyllu Duo élut^^eiiera.lîortePc,lt;puod Germanicèiicy, bortenre. milcher Q^nà i:ldicitui.Sylueflrc,qHoJpriua SylueÃre tint Zy^u vocatur^quad farte eo iu^arenturvites. ZVpitv, Zvyav enim Cracii interdS idem quid Latinu li ^arc amp;nbsp;Dincirc Ãrnifcat. Ccrnianicf pnipUcitcr, Q_ucndtl dicitur-Nos fylucÃristantlun Serpydi pi^luram damm. FORMA.
llartenjc. Hortende non diÃimile efl Ori^ano, potiÃimum quid ad folia amp;nbsp;ramulos ipfos attinet,qHos candh diorestatum habet, odorc tarnen prorfm SampÃa â cbuni reprefentat.Kepit humi,^in reflum nó at^ Sylueflrc, toUitur. Sylueflre contra humi nonfirpit, fd reSlu cxilibus ramuhs amp;nbsp;U^nofs attoUitur, Kutafohu plenis, an^uflioribiu tarnen. Flofiulos habet fub^ purpureas,^uflu acres,odore iucundfradicem mul l^linU ers tijidani. Plinius fecus quant DioÃcorides hortenfl ratum. fcrpylluntnequaquam,fylHcflre'vei-i humi ferpere afferit, adeo viftbefe in hoc mendant -veriÃmile Ãf. res enim ip fa amp;nbsp;viua herbaruni imagines faa tis teflatur, Diofeoridis fententiam eÃe Iâcriorcm. Diofeoridifubferibit Actius.î^cque miruni efl ma ^is humi reptare cultum, quid infirmius humoris copia eÃ,atq; adi o rantts inualidioribus flare nea quit,quamJylueflre,quod illo ri^idim adi^noÃus e.viflit. L 0 C V S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hora
CA P VT XCIir. 139
Hortff^c »o» niÃfatum froucnit,amp; Columtb III tefle,iKque flinkem,nequeflercoratS,fed afrir cum locum deÃderat, vt quod macenimo filo na^ fiatur.Sylucfirc autem inpch'is,collibus,amp; manti but fla'ifq; cofioÃÃime nafeitur, ita vteo quaà ve firi vidcantur, T E M P V S.
SylueÃre tota aflate floret, hartenfe ante lunio amp;nbsp;Ãulie menflbus.
TEMPER. AMENTVM.
Serfydum ^uflu acre efl,ob id ealidum yalde, tta vt menfes amp;nbsp;vrinam moucat.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
SylueStrc efficaciu» dy maiori ealcfacicndivi quam hartenfe, atqueadvfum medicina aptius. Menfis trahit, amp;nbsp;vrinam cit fatum.Torminibus, rufgt;tis,conuulfls,iccinorif inflammationibus auxh liatur. kduafus refti lia fatum amp;nbsp;ilUtum.eZapitis dolores fedat caelum adicflo rofacco,^ aceto ma,gt; defadumMaxime vero Icthargo amp;nbsp;fhrenitidi co uenit. Sanguinis vomitum fedatfuctuseius quae tuor drachmis cumacctofotus.
EX AE T I O,
SerfyUum ita calefacitvtmenfcs amp;nbsp;Vrinadue cat^Huius^enus duplex. SylueÃre cfpcacius call-diusq; hort(nfl,atque omnina vfus etus in medicina prafertur. Vrodeà torminibus,conuulflanibus, rue pturis,inflammationibus iecinoris,repttlibusq:. Po= turn ac tUitum capitis dolores fedat. Madcfaclnm s id autem
PLANTAR.VMHrSTOR.rAK
ttutem aceto ac decodti admixto rofacco lethar^i* til, amp;⢠diutind fhremtim faticntibia fummo^cre co^uit. Pratcrea drachma vniat f andere ex act to bibituntjan^uinis eiefbianes comfe/cit,
EX PLINIO-
Aduerfm ferventes ejficax, maxime Cenebri» t^ Scolofiendras teircflres ac marmot amp;nbsp;feorpioa nes,decoblis m vimramit folinq;. Pa^at amp;nbsp;adore cominin fi vratur, amp;⢠contra marinorum veneno pracipuè va'.et.Capitii doloribm decoctum in ace to iUinititr tem^oribuf,acfronti cum rofacco. I tem fhrencticit,lethargicie,contra torminaamp;iccincrie dolorcs.PoUa abolis quatuor dantur ad lienem ex aceto. Ad cruentM excreatiancs tcritur in cyathit duthut aceti amp;nbsp;meUis.
EX PLINIO VALERIAN0.
Scrjiyllam calidu,fimul nabis vtile medicina v» fits aflendit.Capitis dalorcs cofld ex aceto amp;nbsp;rofa ceo tejiori ac fronti illitum mitirat. Serfientes amp;nbsp;omnia animalia venenata aduflum nidor-crepcilit, ideo amp;nbsp;meffbribut in cibo mifcetur.vtfifati^atos forte famnus op[irc[fcrit,tutè quiefcant contra ani malia qua hoc temfare venenatis haufibstsfauire cofueucrunt.Cotufipuluh exferupuUs xq.m aquO datas tormina emendat, vrina difficultatcs refill uit, lienis quoq; iniuria ide puluis ex aceto mixtue eccurrit.Ncc minus cruentis excreationibstsfabuet uit,ex duabus cyathis mcllss amp;nbsp;aceto teperatssr-
D E
CAPVT XCII n. 140
DE ELYMO. CAP. XCriII.
Panicum nomen retinet. ,n o
N O M r N
E^V/tof Grads, Panicum ladnls, Germants
HcydcIpfenicli.odcr Fenicli (Goï/cèdu
Panir fern Liable au Millet) dicitur. Panicum Panicum autem à fanicuUs inquituf Jemen cÃ, Latiniaj^ quot;^ândedi^ JicUauerunt. FORMA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠flum.
MilliÃmilitudineproÃlit, denis viplurimufo» Uis luxuriant, lulmufenè in furculum extenuate, nutante,ruhido panicularumfafligie,pradcnÃs ae ceruatogranù,aliaspurpurcis,alià s ruÃs,ni^-is a-lià s,itcm amp;nbsp;candidis,
LO C V Ã.
Saturn facile queuis ferè loco prouenit, leuem aate amp;filutam torapot^imum deÃderat. Net infabulojo duntaxatÃloÃÃd in arena quoque na~ Jcitur,moda humidum caliim,vcl ri^umfilufor* tiatur^ T E M P V S.
G^adra^eÃmo die peÃqua fatum eà abÃlui, vt »ninia aÃlua, inter omnes conumit. C^ocuiiq: iai. rur temporefatum fuerit, vbi femine pra^ans t* rit,tum carpendum venit-
TEMPERAMENTVM.
Kef itérât et cxiccat,prafcrtim à foris lUinatur, VIRES. EX âdIOSCORIDE.
Milq fimUitudinem rcferl!,eodemq;modo in pa^ nes defn^itur,amp;ad ,dcm accomodatum tÃtminm s Hij tarnen
PLANTARVM HISTORIAE tamen quam milium nutrit amp;nbsp;adflrin^t.
EX GALEN 0.
Panicum facultate jtauci nutrimtt:,üâ cxlccif toria. Siflit quoq; imnihil ventris fluxtts,ccu ipfum etiam Milium.Panisitaquc eins exigui efi alimeti amp;nbsp;reÃi^enuts.Confiât infufer praaridu amp;nbsp;infiar arenx aut cincris friabilem eÃc:caret enim femtus. finguedim amp;lcntorc,lurc i^itur aluum humente defiecat, Agricole farina buius coóla admifto adi* fefuido amp;⢠olcû vefeütur. Panicum in omnibus Mi lio cedit infuauius cfu,concoflu dijficiliuSiVetrem^ quema^ cocreet,minus f nutrit. lïuius farmam interdum cum la^Ãc cofdam,ruflici veluti triticea eÃtat. Clarumj; eflid cduliq tanto quarn iüudfer fcfilum aÃumftu melius effe,quanto lac huiusfiâ minis natura ad bonifucci frocrcationcm,alidque omnia eminetius habetur. Dico autem alia omnia, conconioiscm,vcntris fubdullionem, in totum cor^ fus diflributionem, adcoq; iffim in edendo Ãaui^ taton amp;nbsp;voluptatem.ïîocnaque femcnnulla^a tia aut iucunditate commendatur.
EX PLINIO.
Panicum Diodes medicus melfru^m af fellas uit-Pfficius habet quo\ Milium.tn vinofotu froâ defi dyCentericis.Similiter iis qua vaforandajimt excalfaiium imfoiiitur.SiÃitaluu in lade cafris tut decodumiCf bis die hauÃum-Sic frodeà et ad tormina.
DP P. a y
CAPVT XCV. 141
DE ERICA. QAP. XCV.
Etice Bruierc.
NOMINA. 7âr* Eftlm Grâtcii,'e.iica Latinit,üeyi Germann ÃGa^kè Briere) dicitur. offteinu inufitata.
FORMA.
'Erica fritticofa arbor eThTamarici Ãmi!is,mutr to tarnen brenior. Eim flore vtentes apes,rclirobum mei conficiunt.Plinitos tib. xxiid. cap.ix.frut eem effie fcribitnonmnltum à Tamarice diflerentem, colore e^orirmarini,amp;fenèfolio,ld cjuod ycrè de ta Erica^cniM nos fifluram damM,dicitnr,Tbeo fhraftin etiam Kofinarino fimilem Ericam facit. Habet flores in candido purpiercos.
LOCV S.
Ãnmontibies amp;nbsp;fluis loeit j; arenofls nafeitur, T E M P V S.
Autumno floretfolafcrè infylais.
t: nbsp;TEMPERAMENTVM.
Calida amp;fleed efl Ericafld qnod inguflu e^na ritudo fatis docet-
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Erica coma amp;nbsp;floresiditafer peut turn morflbut medentur.
' EX GA LE NO.
Diflutiedsfacultatepraditaefl Erica:florccittt pottfimum amp;nbsp;foliis vtenditm.
EX PLINIO.
Ericta
PLANTARVM HrSTORTAE t-riem aduerfari firjtcittibui tradunt. APPENDIX.
R ecetiores herhari^ fréter iam commemorMft ^Utts ftcitltatcsaJdütin^mirumÃorKm deccchiru lumborHit ac ventris dolores lenire jmffe. SHecHm tx foUis floribttsj; elicitS, omlis imbcdUibtis^ut^ . nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tntim inÃi!l.it:im,aut foris inunSlnm conferee.
^E ^«-YS IMO. C A P. XCVI.
r Eryfîmum in foins Iiuius partis vrbis lu* xuiiat propefoluin. NOMINA.
E^âjenfiOft Grtteè, I rion Latine vocatur. offl* cims noftris inco^ita. Vulgares berbarij non inesite Sinaliin ^liteflrcm,nottutli etiarn Kapiftrut Germani Hederich amp;nbsp;Vuilden fenff (Gadicè Velar.oii dehTotteV.cyaliiicIlat.SüttjHiper^ peram.co quod^nftu Lruenm imitaturfy'uefrem V.rueani nominant. fdia enini eji Ei iica PylucÃrit KapiÃrü ab ca cjnam KapiÃrum nominant herba,vt fuo lo nmeflffl codicemns, i-ryfmoncjiiidam à zsûjev IpciHdp uefiris E» nomen mutuatum rjft cridnntfid e?f, à multiplies ruca. foliorum fcclionc:nam Ernca modo laciniata cona T-rydmon Ãneiuntur. Alüab oleris praÃantia difhim vos vndc dis lunt. gaafs ipmpiop,gnod cà preciofum amp;nbsp;nobi-dum. Ic. Mil's «Zü à èp.,afS potisss die turn elfe videlur, Irionguas guadob faam caliditatcm maxima trahendifas revocata. eisltatepraditapt-Latiniautem Irioneabirruena dodixertsnt,quèds^ncavijamp; feruido faporcira raat tn^uÃum.
fOR.s
CAPVT XCVI. !4t
FORMA,
folia haict JylueÃri trifcafimilia, cdulcs tori modoflcxtlcs, flores lutcos. I n cacHmi»c fiUciurU tomiculorHfleura, vt fceiti^-xci^-acilcs inquib. femind continentur(gt;anM,Ndfliirtio flmilidjfguÃfu fcrukto. Ãx vtij;notx inviiiucrjum omncs hcrbx UU qua pi^d bic exhibemus adamuflim quadrat, LO C V S.
iiafeiturfaflim frotte vrbcs, domorum areas) rudcra e^ hortos,
T E M P V S â .
fer inte^-am xflatemfllorct,autunino autemû Wc» in pliquis^rofert.
TEMPE RAMENTVM.
Seinen Idrypmi hand ficus quam Ãaflarcq cal,, facit amp;nbsp;exiccat. Hcrba ctiam ipfaarefafla flmi, lern fiemini vim obtinct. Humida tarne ac viridis, mutto Cemine inferior en.
VIRES. E X D f O S C O RI D E.
i ryfimi finten thoracis fluxionibtu furulentls, tufientibus.refo morbo,coxedicum doloribus lino fluni cum melle confert. Ãibitur ctiam contra le-talia venena. Ex aqua autmeUe itlitum, occultis carciiKmatibus,duritiis,gt;iarotidib!ts,tcfliu ac ma» maruminflammationibui frodeU. Invniucrfum exténuât amp;nbsp;Calcfacit. Mitius ad edemata fietfi aqut madefiat amp;nbsp;torrcat»r,aut lintcolo iUi^atum dreumUta pafiaperaffetur.
PLANTARVM HTSTOR-IAE
EX GALEN O.
IrlonU fernen ficut^fl» Nafurtio fimilc ajifao rctjtit ftcultate i^ncum cà amp;excalefachgt;ri!l. Por rovbi inede^ate yti exvfucTt, jirxÃataqmt pramaceratum tor,cre,aut Imteelo iUigatufubine deque crufla piÃori£ inuolutum alfarc, Vtile cT( cum ede^matif ad promouendm craÃorum lento* runique in thorace amp;pulmone humorum expuitio* nes. Quin amp;nbsp;parotides induratae, arque duritiaf mammarum amp;nbsp;tefliculorum vcteresiuuat.R.cfcrt Diofiorides,quod cü aquaamp;mdlc ibitum, oceul* tu profit cancris.
EX PLINIO.
V tilifimum tufientibus cum ihdle,(tf in thora cü purulcntis excreationibm.Datur amp;nbsp;re^iomor* bo,amp; lumborum vitiis,pleuriticis,tormintbus,cce* liacu. I llinitur vero parotidum amp;nbsp;carcinomatum malu.Teflium ardoribm ex aqua, alias ex melle, infantibus quoque viUlÃimhu. iteÃdis vttiii'amp; articulariis morbis cum melle (iffica, Cotravene* na etiam eÃieax potum. Medetw amp;nbsp;fuÃmofs. item fillulis lü axuno^ia veteri, ne intus addatur.
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DEHELXINE CISSAMPELO.
dusilfenfesyff nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CAP. X C V I I.
Z Helxine Ciffimpelos à ligando lizet amp;nbsp;lizeton. NOMINA.
EAjl m MOfiilptmÃiifff-acis,Helxine eiÃape los tt duoluulus Latinu nominatur. Vulgus her*
CAPVT XCVIE 145
Iterlaricru C^offidnit jVolnbUê medirtm CfNiquot; tcatemafilicUantficrmani Mitteluuinden.odcr Vltc^iUs. Vueingartcnuuinden (GaUicè Campaiietie, Ciffdmfei ouVitreolc,jliisl zet}Keamp;èauttmiiffdmfiâ losejuare los dicitur: in vincis eniw potiÃimum nafcilur, amp;nbsp;dicitur. folio hcdcracco.ConuolHulw vcrc,qu'od crebrare- Couoluu* uolutione vicinosfrutices amp;nbsp;herbM impUect. lus.
FORMA.
Volia habet ïîedcgt;afmilia,minora tamen.Kao tnules exiguës circumplcflcntcs quodcunquc conti^ gerint.Folia denique ciusfidfili ordine alterna (abs eunt. Floresprinjutn candidos Lilij ejfi^ie, dein nt punieeum ver^entes.profert. Semen angulofim in foUiculis acinorum Ãccic,
LOCV S.
Invincisnafcttitr, Vndc etiarn eiappellatio df fampcli,vt diximus,indita efl.
T E M P V S.
Aeflatc,potiÃimumaiiteluli»(^ Au^Ãomen fibus,florct.
TEMPERAMENTVM.
Calidam eÃe ex viribus quas illiveteres trb bmint,facile coniieere licebit.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Suceas foliorum eitupotus, aluum fubduceadi facultatcm obtinct.
EX GALEN O.
lielxine^ua amp;nbsp;CiÃampelosni!cupatur,dige^
rendi
PLANTAR.VM HISTOMAE rendi facultattm habet.
DE HEPTAPHYLLO.
CAP. xcviir.
Heptaphylluin tormétillaquanuis amp;vul-garc pentaphyllum fæpe cura foliisfepte ^ertmgt;^i.e inuenitur,vt Tormeutilla cum quinque.
NOME NA.
Torment T^ 'jijeiipuXhip Grace, fiftifiliii Latine^vul^i tiUa. I , TormentiUa namlnatur. Sunt exrecentimb. Hepta. quiperperamRiflortamvocent.Ccrmanice Tor* flijUon. mentiltRothcil Vurw(G4/Zlt;«Tormetille) appeUatur. HeptaphyBon aute à feptenario folio* runt numéro dfla efl. FORMA.
(yuintjucfilioÃmibma efl,nifiquidfeptem no» quinq; habet foUa,vtrinq; lanuginofi,exiffta,par* »a,fcrrata, caulcm certisfere interfiitiis amb en* tia,flores tutcos,radice puniceam M modice intor* tarn.Ex hac deferiptieneomnib. conftareputo,her bam noflris TormentiUam diPlam,non eÃe DioJio* TortnetU. ridis (Jinnqucfolium. Hocenim,iitreliqua omit* la non en tam,radteemnonintonamfed reclam amp;nbsp;oblon^â (Quinque* habet.Pliniits etiamlib.xxv. cap.ix-herbâquin* folium, nbsp;que folium incipere amp;nbsp;deflnere cum vite fer t bit.
TormmtiUa autem non maturcprouenit,fed eu vi* tes iaflorent- Accedit qu'od hacin montofs amp;Jÿl-uefrihus incHltisqi,hocveropratis,cultis amp;⢠aquo* fls in locis potiM prouenit.Apulcius etiam Vtranq; ierbarnfeerflm defribit.
10*
e A P V T X c v i r r. 14 f
Locv s.
Ãafdtur montofis,vt dixim»s,locis acfjluk.
TE MP VS.
Sm ac cam iam vîtesflorcnt,herba hac a^pa» Krc induit,
TEMPEKAMENTYM.
Kecentiorcs iadicant hac herbam intcrtio ordi* ffigida amp;ficcam effe. Caterà m non effe f i^i* dam,jgt;otij?ima in tertio ordinc facultatcs eins abu* de declarant.Cufhii etiam adftri^HonemiUa tata fii^iditate prorfus tarere falà m oÃendit. (yuare asm caÃdem tjitasQ^inqnefoliis facilitates babcat, idem etiam temperamentnm obtineat neceffe tTh irit itacjuc radix deÃecatoria ex tertio ordinc,niil latemts tarnen manifeÃa caliditate participansâ
VlRtS EX APVLEICX
Ucptaphyllo herbatrita amp;nbsp;cum oleo mixta,pt des périmées,amp; tertio die dolorem toUit.
Ex KECENTlORlBYS.
Tacultatcm obtinet^intinandivaincraiarina herba vel radicis exfneeo Planta^inis propinatvr indijficultatcvrina . Padcmrejpcrfitiuincraad cicatricepcrdacit.Ctim albo ouifiibafla amp;f^lina.s decofla,dat»r choltricis. ioliorü vis drploratrs f* Ãniii inÃillatnr,nclt;]itc nonoculisaddifcntiendaf' nnbcculas.AdputreÃetia oris vicera herba Cvrao, dix coma»ducata,amp;in ore retenta valent.Herpe tas,à ritmasjduri tiatitum orcsi anen rifmatdqne (ha nat,.
PLANTARVM HISTORIAE
mtt- itvtantca diximtn, fiictiltaics fcrè eafdem ^UM lt;^igt;uiucfiâium obtinct. Quafroptcr venenif rcfiJJit.dyfenteriin, amp;nbsp;omnafan^uinis cruptioneS compefcit.
DE ER VGA. GAP. XCIX. 'gt;»rgt;|»«gt; V«icâ Eruca nobis Roquete.
Ev^afzop Grxcij,V.ruca LatintSiO^/cinx Lat!» num nomen retinucrunt, Germanis Vueifz fenftfGd/Zicède la Koi^ucuejappcltatuy.t.uxo^ £uxpmos mos autem Grads,e/uoniarn iura commendet, ha^ â¢vndc dl* bcatj; m eifdem pccuUarcmpratia^dida efl.iLru^ fla, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;camvero ideo nominatamyolut qubd crodat:hac
âEruca, tsiim y bi dc^ufiaueris,osamp;linruam fat is acriter veSicat,
GENERA.
Duplex efl Eruca.Miia l/ortmÃsfeufatiua, qua Germanis Zita Voegt;(z Ceaffdidtur, Alterafyb ueÃrisrfdemVuAdet Vueifz feoffappeUattH, FORMA.
Sc/quipedaUtbyrà confur^itfatiua,folio ion^, aiiguflóque,rn profundas fed rat lores crenas lach niato,^fluprater modum acri,floribus padidio^ ribus,fcmine inÃliquis rapi,ycl Ãnapiydrmofradh ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cc Candida. SylucÃrisfolio faduafmili,flrifliore
tarnen amp;nbsp;minore flore luteo.
LOCV S.
Satiua in bertis nafdtur, SylucÃris HiÃaniafao miliaris;.
capvt xcrx.
«4î millar!s:prolietamëaquMprouemt magna copia, (^a autem apud nos ci-edititrejfe fylucflris Eru-ca ,eanonefl,Jiil EriÃmon, de qua qitidem herbif fuo in loco abundè feripÃmta, TEMP V S.
Satiua Ma aflatefloret:jylueflris autem circit Calendat lunqpotiÃimum erumpit:alio enimte^ pore vix reperitw.
TEMPERAMENTVM,
Tempcramentum t.ruca idem cumtemperamSs to Erifimi.
VIRES. Ex DIOSCORIDE.
Cruda ^rucafatiua largius comefta venere fli» mulat Adem pote ft flemen eins,quad vrinam cit^co flionem adiuuat,aluumq; bonis efficit. Vtuntur fc^ mine ad condimenta.Q^od vtplurimo teporefler-uetur,aceto vel ladle maceratum,amp;â inpajlillos di geflum recodunt.Sylueflrisfemine homines in H»= ]paniafinapis vice vtuntur.Ejl autem ad ducenda' Vrinam efltcacior,amp; multo quamfatiua acrior, EX GA LE NO.
Olus hoc perquam manifleflè calcfacit, adeo vti non facile flolum abfque lundis Laduca folils lt;:⢠datur.QuMtiam genitale fernen augcre mditiir,~ amp;nbsp;in ventrem flimulos adderc.Caputmagis dolore ajÃicietfifolum edatur.
E x P A V L 0.
ï-rucateperameto ^ryflmoflmilisÃatulcnta eft,, t eb quad
.15 y
PLANTARVM HISTORIAE
«6 ^«oj ad venerc mfli^at.Seme ciiu vrinS ijucj; tnouet.CatcramJylitcflrif dorneÃiea valcntivr cfi.
EX P L I NI O.
Eroca diaerfa efl quant Lacluca natura cecitaâ trix veneriftidcirco inn^tur illifen in cibu,'vt niâ mioÃi^^oriparferuor immxtui leperametu aqueb ^tuf Ãmen Ãorpionu venenu amp;⢠mûrit arand me^ detur.amp;eflielas omnes innaÃetes carport arcet. Vi^ tia cutis in facie cü meUe illttu, Letigincs ex aceâ ta.Cicatrices ni^ at traducit ad candorem cu felle bubulo.Aiunt verberafubituru potu ex vmo ,duâ ritiarn quandam condafinfum inducre. in cod eâ dis opfiniü tanta cà fuauitat, vt Graci euzomon appcllaucrint.Putatfubtrita ErucaÃfoucanturoâ culi, claritatcmrcÃitui.TuÃim infantiumfedarü Kadix eins in aqua décolla,f acia ojfa extrahid TritafoUaÃlucÃrisEruca ÃniÃramanudccerpta, amp;nbsp;trita taqua mulÃi,à bibdtur,vencreÃimuldt-
DE EVPATORIO ADVLTERINO. ^aeÃantpu-tyt- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CAP. C.
Eupatorium adulterinum quodhaSenus officinæ eelebrarunt.
NOMINA.
NVm herba hac veteribus Grads df Latina cognita f»crit,amp; quo nomine ab nfdem ap pellata Ãt, mihi nondum conÃare ingenue fatcor^ Officina. Ojpeina tarnen feie omnes pro Eupatoria vero, rü error, eiint tarnen non fit, baud fine ma^o errore vtunâ tur.
CAPVT C. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ï4(f
tur.Wne mm nemtn aliu4 non effet lt;JM illam af-^cUaremuijEufatoriiMn adulterinu nominarefla^ Lafato^ cuit. Germanité üüni^uodkTHitJioceflfherba riü adul-S-KunigundisvoMtKi-jO Vuaflerdofl,(G4Z= terinum. licé Curaige) ah Origanifimilitult;iine,amp;quid iuxta aquasfroueniat. Aliu Hirtzerklce, quid quot;vulncrati cerui fibi hac medcantur herba.
FORMA,
Caulem aditretundum,f urf ureum,^iculatu, folijum amp;nbsp;hirfutum,circa quam ala fanduntur, folia lon^a,Zanabinis ferè Ãmilia,amaraq;. floret infummo faruos coaceruatos,in candidofurfuran feentes, tandem in faff os tenues abeuntes. f,adh cem multu Ãbru cafiüatam dx inutUem. Errant baud dubiè quiherbam hanc Diofcoridis Hydro-fifcr effe futant.Kam etfi fere tota dus herba fa- Eufato-eiesfloribus dcmftu,Hydgt;ofifcru deUncationi re- rm adul-Ãiondeat. tarnen quianullafror/utfiferu inflin terinüiion autflonbus acrimoniaaffarct^non efi cur Hydro- efl Hydra fifcr dicifofitaut mereatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fifcr.
LOCVS.
Ãnfluminum rif is, alUsqi loeit humidit nafci-tur,fotiftmum veri iuxta refides aquas,aut tarde fluxu frorefentes.
T E M P V S.
Julia amp;nbsp;Au^fo menpbus floret.
TEMPERAMENTVM.
Cuflu vebemeter amara efl,vt calidam (^fle-t q cant
P L A N T A R. V M HI S T 0 R r AE cam effe infecunjo ordine, aM in media tcrt^ non fit dnbium.
VIRES.
Hand dubiè herba bac ahficr^it.ex^uradt^ne^ amp;nbsp;qua in venis efl^rafiitiem incidit: qnamobrem menfes Ã^vrinat manet^edneedaf ex thorace pul^ manej; furi auxiliatur,aliasj; facuitates amarifa faris,quies recenCet Galenits lib.iiij.de Sim^.mcdi facul.cals.xvd.obtinet.Patefi itaque obflruiliones iccoris amp;nbsp;lienis aliarumq; fartium corforis faînes re.Ex recentioribus funtqisi hanc vulneraria effe tfadunt,ncque temerè:idijgt;fam enimfaffe,ficcitaf eins teflatur. Sujfitum fraterea eita herba vencs natas farare feras iidem feribnnt.Euidentifiimum y era efl hanc etiarn contra y enena effe admodum efpeacem.
DE EREBINTHO. GAP. CR
NOMINA.
EPt.Slvüof ^rM, Cicer latine, afijcina latinü namen rctiniierut,Germanicè zy ffern(G4Zâ Ucè pois dees') nominatnr.
GENERA.
Tria pradfua funt Cicernm^ncra,album,m* fum e^y nb^m.tios ex iis tribus nigri tantum pit fluram darmes. Différant potifiemuminfloribus: hoc enmvteernispurpureas , album vero candi» dos fares producit.
E O R M A.
deer
CAPVT CT. 1^7
'deer ÃatluS caule efl li^nofl,oblieiiio filiti exi^ git!S,multis,circinatis,flore albo velpKi jturcotfllh guts rotundis,radice tcniii amp;nbsp;non admodum lo^a.
L O C V S.
Pudo emflégue fologaudct.
TEMP V S.
PloretJunio amp;nbsp;luUo menfibus. atque fubinde tnflligui! fimenproducit.
TEM P ERA ME NTVM.
Calidum amp;nbsp;flecum efl primo in ordinc.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Cicerfatiuum bonam facitatHum,vrina cit, in^ Rationesparit,CHtif eolorem commendat,mefes amp;nbsp;fatus educitflac au^et-Cum Ei «o decoPium illinia tur ad inflammationes teflium amp;nbsp;myrmeciat. Ad feabiem, acorasflmpeti^ineSiVlcera cocrefletia^ maligna,cum hordeo amp;nbsp;mcüc.Altcrumgenus arie tinum nominatur- Vtrunque cit vrmos,dato cum Kofmarino contra regium morbum amp;nbsp;cutem fub-euntes aquas corum decoSlo.Lxdunt autem vefed exulceratam amp;nbsp;renes.Contra myrmccias amp;nbsp;acro^ ebordonas iubent aliqui noua luna flngula carum capita eminentiâÃvefingulis Ciceribus lagere, de» ligataq; in linteolo femina lilapofl ft abUcere , Vt acroebordones décidant.
EX GALENO.
Cicer Icgumen eflflatuofum quod nutrirepotefl, tluo mouenda habUtiCiendafrina idoneum,amp; t tq femini
PLANTARVM HISTORTAE
femini^eneranJo aptum.PnUdt vcro amp;nbsp;menfeSâ Porró quad vacatur arietinum, extern e^caciuS frinam prouacat. Decorum duf calculas renunt Canfiin^it.R.eliquu!n autem Ciccrumgenlis quad Orabiaum vacant,eadem vipallet,puta attrabe* di,di^credi,incidedi,extcr^cndi.Licncm amp;nbsp;iecitr, amp;nbsp;renes expurgant,fiabiejque amp;nbsp;impetirrines ex* terffint, Paratidas amp;nbsp;tefles indurates difeutiund Malika etiarn vlcera cum melleÃtnant,
EX SIMEONE ANTIOCHE N O.
Cicera difficulter eoeaquuntur amp;nbsp;exeremeta ri gnunt-Veueremflimu!ät,ma^q;quamfabx nuâ triunt,abllru{lianestallunt,amp; menfis cducüt.Iîaf bentfalfam Ãrnul amp;nbsp;dulcem qualitatcm,amp; ob fai Juginem ventrem mouent, propter dulcedinem au» tem vrinam.lnflationes quoque faciunt,amp;â lacrif gnüt,extergcndiq; facultatem obtinet. t^igra meâ dicamentofom vim habent:vrina enim vehemen* tifimè mouent,amp; calculas renu amp;nbsp;Vcficx fiagut. 'Nullu vero Icgumen pc vt Cicera,prxcipuè autem nigra amp;parua,lapides fragerepotcfl.ld vcro ma gis dus ius , quad tame veÃcx morbis Jùpra exte-ra legumina officit. Cicera verb rubra calidiora amp;nbsp;craÃioru fait partiS qua alba. Ota autë vrind ducut. Madefaëla notie vna t aqua amp;fumpta,lu^ bricos diciunt,fid qui vtitur, fex idunct baros at portet, Impoftovtcaiaplafma parotidibus, mob Uit amp;nbsp;difcutiut tumore, Parina hard aceto fuba* ffa.
CAPVT Cir, 148
^a^f^ fcabiofis inun^afiroJeÃJut eomdem ifle^ ricos iuuat,amp;â vrinam albd reddit. Oportetvera iit nefjuc ante cibigt;m,neque poft vtâ, Ãd in medio.
DEECHfO. CAP. CII.
Echionin vüs frequés agro Pharrliifino.
NOMINA. ^^- a/f'ntovje EXlov.S d.\m^iJ.^lov^acilt;,V.chlon amp;nbsp;Alch biacum latinii dicitar- OÃiemii ignotii. V ub ^ares hefbard fyineÃre Rn'^lojfumnominant,quos Ru^loÃü /equetesGermaniVnUiOMenan^en/Gab fylueÃrc. lice Pois cices^afifiellant Echionautcmdiflu va Echion lunt, quad Contra feram ifha Ãfftile. Aid ijnbd quare di* floreÃit calritulis viperaÃmilihM.KcfHut DioÃo Hum. ridcs,quod femina vipcrim capitiÃmilia habeat.
FORMA.
Teliaobtinet oblonga, aÃera,tenu!a, Anebufa proxim t,minora tarne amp;pin^ia.Uabet amp;nbsp;acif leos exiles foUd adiacentcs.Cauliculos tenues mub tos,amp; vtrinque foliola tcnuia,pcnnata,ni^a, mb nora proportione ad cacumen caalis. luxta folia flo respufpureos,in quibusfernen efl vipcrino capitifi-â mile.Kadix dipt to exilier, fubni^a. Ex qua Ãane delineationc file clarius fit,hcrbam cuius piHura hlc exhibemm effe Echion. Telia enim habet pra^ lon^a,hifuta,tenHia,ad Anchu(am accedHia,mb nora tarnen pin^uidquc,tenuibusÃinis borridula, cauliculos tenues,numerofs ,minutaq;folia vtro» que latere dependentia, ni^-a, in fumme caule t iiq minufculA
PLANTARVM HISTORIAE minufcula, inter que furlgt;urei flores emicant, tn quihm fcn/inavifierarum ca^itnlisfimitia infidet, Ã ceruice faulatim in roflcUum extennata, tumi'â diofe fdperna parte,in qua quadaprominula quaa fifedes oculonm apparent,id quad e^ hiflee oculis nonflemeljfcd iterum atque iterum conjpexi. Kaa dix di^ito tenuior nip^ricat.
LOC VS.
quot;Vbiqsfere ad itinera, amp;nbsp;inafleris locis nafleitur. T E M P V S.
Ãunio menfi floret.
TEMPERAMENTVM.
Calidum effe citra tarnen infl^cm Ãccltatem inde coniicitur,quód la^is frocreatrieem facultas tem obtinet-Medicamenta cnim,Galeno hb.quin^ to,capitcvi^eÃmo de Simp.med.facul.tefle, quia p imitons humores calefacicntia infanguinem ver» tant,lac procreate flient.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Kadix m flolum Us qui à ferpentibsts m»rfi flunt fitecurritpota cum vino, verumetiam praÃumen^ tes cam ne feriantur facit.ïdempraftant folia (pgt; Jemen' Sedat etiam dolores lumborum,amp; cum via no aut/orbitione Jumpta lacproritat.
EX PAVLO.
^chionjpinofa herba efl,qua non modoa Jerpea te commorfis cum vinopota auxiliatur,Jidprafua mentes quoquepercutiuonpatitur.
DE
cAPvT crir. i4j DE ELEOSELINO.
CAPVT. CIH.
NOMINA. Vc^A-t^^^.
EAtóo-ïAivop,H vf^aiAivov ^/tcls, Apium palu?ircamp;ruflimm latinii,Ccrmanif Yuaf»
ferepffjoder Eppich,oderbauren eppich {CaUicè de Lache, ou efgrun perfil) nomina-tur.Sic dinumgrrteiijquod in paludibus amp;nbsp;aquoo fis locispnucniat.
FORMA.
Aph fatiuamaius eÃ,caulc tencro,concauo ,figt;^ lio niolli,raro nee hieCuto,Ãmile Apia JäporCiOdore, fiotilnaÃmine amp;nbsp;radies.
L O C V S.
NaÃitur in paludibns amp;nbsp;aqueÃs lacis.
TEM P V S.
Ãuîio menfeflaribm amp;Jemine pragnans efl, TEMP ER AME NTV M.
y dem quad Apium Jatimmtemperametum aba tlnet.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
'Eadem omnia quafatiuumpotefl.
EX PLINIO.
Eleafilino vis priuata contra araneas.
DE ELLEBORO ALBO.
CAP. CI III.
Ellebori radice nobis fola cogniti, noftet cnim eUeboiioe quxdam verius fuerit.
NO-
PLANTARVM HISTORIAE
NOMINA, «âquot;/ri»^!-
Eh^iSo^f A^yf G'gt;tcit,^lleinftu cadiihu amp;nbsp;V cratrum album tatmU,officinit panter latims Zllehorus albtu,Germans Vueifz nie'^ uurtz (GaUicè Ellebore blanche) appeUatuf. T.Scborui ^Uebomn autem Gracidifbum volui,quid cibum cur diéÃm corporu cripiat. Album à radice Vocarunt, qua nia Albmqua^i rej^eflu Candida eft.
reco^noâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
miiiatM. nbsp;nbsp;Plantaarnftmiliafolia obtinet,aut3eta lyluea
ftru,brcuiora tarnen,ni^iora,amp; colore rubentia, Caulem palmi altitudine,cauum,quum fecari ina caperit corticibui feu tunicisinuolutum, Siadices illifubfunt numcro/a. tenues,ab exi^ amp;nbsp;oblong capiteceparum modoprodcuntes-Quod aute Dioa fcorides dicit colore rubere filia,id de coftis coruin iatcUigendum erit.
LOCV S.
Kafcitur in montants lociâfii^idts amp;nbsp;aft cris. TEMPV S.
Radices dus per meffern le^nda fuut. TEMPERAMENTVM.
Jn tertio ordine eft excalefacietiu amp;nbsp;exiecStiu. VIRES. EX DIOSCORIDE. Optimus habetur qui mediocriter extentus csi
Of albus.fiaftli',carnofui,iw acuminatus, iiieeiif que,autquufiangiturpuluerulentus, exilem in'e* riorem medullam habcns,^ftu non admodumfero uens.
ir
CAPVT criir. 150 uens,»eqite faUuam confertim ciens-ÃJuïuJcemodi autem /translat. Pur^at vomitionib- varia edu» cens. Mifictur collyriis,qux claritati oculorü ojpa dentia piergarc foj]unt. Menfes ducit, (^ fÅtus in Vtero apfioÃtHs enecat.Sternutamenta cit,amp; mus res interficit,CHm meUe amp;nbsp;polenta ftibadum.Car* nes fmul coflum minuit. Datur ieiunis pcrfe amp;nbsp;cum Seftmo,autPtifanlt;efitcco^Ht Alica, autmul fa,autpultc,autlenticula,aut alia forbitione, Pas ni compinÃtur amp;nbsp;torretur. Apparatus amp;nbsp;viflut ratio ab iis tradita efl,qui de ratione amp;nbsp;modo da^ di eins, dicato priuatim opere,fcripferunt. Potifi^ mum aute Philonidi Sicule ab Pnna (übfiribimus. Longum enim effet ei qui de medica materia e^'t, curandi quoque rationem docere.Dant aute aliqui cum copiofa forbitione,autfucco multo,aut modieti cibum dari pracipientes,flatim Plleborum offerut, prafertim iis in quib.fufpeda timendave critfira ffilatio, aut corporis imbeciUitas imminet: tuto cs nim ea fleperagitur pur^atio, quid non intempe* Ãiue medicamentum corporibus cibo munitis acte* dat.Sedi etiam balani ex PUeborofubdita cu ace* to,vomitiones eliciunt.
EX GALEN O.
Plleborus extergentis fimul amp;nbsp;excalfacicntit facultatii cfl.Ãruamobrem ad alphos,impetiffnes, fcabies, leprasq: accommodas eft. Qmnetiam ft in fftulan calio induratam infundatur duobus tri* biifve
PIANTARVM HISTORTAE hif fc dicbitf,caSum dch'ahit. Dentibmà cS MC' ta coduantur frodefl,
EX PETNTO.
Candidum veratrum vomitione, eduÃtj: ntor^ lorum extrabit : quondam terribile,fgt;oÃeatd fro« mÃuu, vt flcrique Ãudmum^atia ad Ã-ouiden da acrim qua come»tabaittur,fa^iusfumlgt;titauer rint.Carneadem reÃonÃurum Zmonu librit: Dru* Ãtm quoque apud nos, tribunorum popularium da riÃimum,cui ante omnu plebs adÃas flauÃt, oftiâ mates veri bellum Marficum imputauerc,conTîat hoc medicameto libcratum cemitiali morbo in An^ ticyra inÃtla.lbi enim tutiÃime fumitur,quoniam vtdiximus,Sc/dmoides admifcent, Italia veratru Vocat.farina dus perfi amp;mixta radicuU qua la nas diximsss lauariÃcmutamcntüfacitÃomnum^ que . Leguntur autem tenniÃima radices breuesq; ac veluti decurtate etiam ba. Na furnmaqua c^à craÃiÃima,cepis fmilistcanibus tantu daturfurâ gationu cauÃt. Antiquiradicem corticemq: camo^ ÃÃimum eligebant,quo teituior eximeretur medul la. Ãanc humiduÃongiis opertam turgefcentém^ Zue,inlongitudinemÃndebant.DeindeÃla in vm^â raÃccabant,iis vtentes.Nuncramulos ipfosà ra dicefua grauÃimi corticis, ita dantes. Optimum quod acreguÃu ,feruensq; in fiangendo puluerem emittit. Optimum pratcrea quod ederrimè mouct Ãemutamenta,Ã:d multo terribiliM ingro,prad=
CAP VT er JIT. Tir fuc fi quit afjgt;arätum foturorum ajtud antiquos le^at,contra hon ores,ftran^latm, intempcfiiHM fimni vires,fingultm infinitos,aut flernutamenta, ftomachi dijfolutiones, Urdiores vomltus aut lonâ ^nqKiores,exiffiosaut nimios.Sed antiquorum vi^ tium crat, quod profiter hos mettu par cites dabat, cum celcrius erumpat,quo lar^mfumiâur .The^ mifan binas non amplius drachmas donauit. Se* quentes ct quaternas dederc,claro lîerophiUprao conio, qui Ãlleborum fortifiimi ducts fimilitudini aquabat-Concitatis cnim intus omnibus,ippgt;m in primis exire.Pratcrea miru inuentum eft,quôdin^ cifum forÃculis,cortex remanct.Hoc inanito, me» duda cadit. Wac in nimia pur^atione data, vomi» tiones fiflit- Cauendum efi fieUci quoque cura, ne nubilo detur die,quippe impatibUes cruciatus exi» fint. Nam afiatepotiusquamhyeme dandum,no c?{ in dubio. Corpusfieptem diebuspraparandum cibis acribus,abflinentia vini,quarto amp;nbsp;tertio die Vomitionibits,pr:dic cima ahfiinentia.Albü è du!» ci datur,aptifiimè verb in tafle autpulte . Nuper inuenere diffedis raphanis infercre pllcborum, rur fusq; comprimere raphanos,vt tranfeat vis, atque eo leninicnto darc. S^eddipofl quatuor ferè horos ineipit . Totum optisfcptcnis peragilur boris. Mc» detur in morbu comitialibus,vcrti^ini, melancho» licis,infiinientibus,tymphaticis,e!ephatiaalbie,!e» (ris, tctatto,trcmulis,poda^icis,bydropicis, inch pientibuiq;
PLANTARVM HISTORTAE
fienlibiifque tympanicuftomachiciifiaÃiciiielf nicis,ifchiadicis,quartanii qua aliter nowdeÃnat, tuft VetcriÃnÃammationibui, term imbus redeuna tibm.V étant dariÃnibm amp;nbsp;puerh. ! tem modibus amp;fieminci corporis anima vccxilibus,aHttenea rispet feeminisminus quamyiris.ltem timidis,aut à exulccrataÃnt pracordia,vcl tumcant,minimes que Ãn^^uinem excreantibus, vel latere vi l fauef e nbsp;nbsp;DUS .Medetur extra corpus eruptionibus.pituita cu axungia iditum.ltcm (uppurationi vetert. Mures polenta admixtum neeat. Mufea quoqitenccantur albo trito,amp;cum laeleJparfo,Eodëamp;phthmaÃs
1 . tl n emendatur.
EI. I. EB OR O NIGRO '' nbsp;. ADVLTERINO. CAP. CV.
NOMIN A.
t.Selgt;orm »'Scr ad-
ititerinm
Erbam hatte mini pMuram damui non 'â'^''gt;*gt;f Edeborum faiilè conÃabitt fi cam ad defa iptionem referai. Venitn Wrilt^linâ^'^â^^â^^'^ Pâ''^ hodie mctlKorum pro l.llcbo ro ni^o, neq: tarnen citra Cummam ejficadtatem
Vtatur , adititcrinnm nigrum EU( borum appellat rcplatuit. Germanif Chndüui'.z dicitur,nonaa hofane nomine tpuam qued circa feruatoris noTbri CHRISTI nata!em diem flot es, modo eaUdo in loco fta Ãt herba,producat, e.ateru ctà genuin nui ide borui non Ãt, tarnen nomhimodum ab ido abludn deferiplicenceviribm multoinferior cÃ,vt in
CAPVT CV. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Iû
tn altering topia huita 'vfut citra errore eff ? papils GENERA.
D«o dus effe ^na a deprehendimm. Vnü quad offiain^t hodic quot;Ltleborum nigrum , Germani vero Cliri(luuttz,vt diximui,nominant.Nigt;s certioris difertminis Mufi, ideborum nigrum adultcrinum hortendem afpedauimut, quid feilieet funJpente, idarteÃs» amp;nbsp;mà flantatumfit,in hortu non praueniat.Ait!^ rum quidJyluefti e Ãt,amp;fiontefua nafcitur,iUcâ borum nigrum adultcrinum Jyluefircm nuncupar' SyluefirU uimut,Ccrmanigt; Leufzkriut dicitur,nl,t,ii ^^^4- httururyd-
FORMA.
iJortenfii caulcm,vclpotinspcdiculu habetob^ lon^f amp;foliis nudum,nià infummo, vbi folia obs longa, angufta, pluribusq: diuifurisincifii , atque add in ambituforata productt.Vlorcm habet her lacei colorisS^adiccs tcnucs,nigras, fclutia caph tula ceparum pendentes.Syluefiris priorinon admo dum difiimilis efi, nifi quia caulcm obtinct eraÃiof rcm,foliaq: minora. Floremetiam ctfibabaccum habeat, tarnen è medio eius,follicult, autfiliqust dun aut trcs,in quibusfernen cfi,txeunt.
locv s.
Uortenfis.quot;vtdiûumeVi,pafiint inbortis nunc prouenitfylucfiris inmontibus ajperisfiapidofis de fub'imtbm.
T E M P V S.
Hortenfis hyeme,circa CHRISTI nimirum
natalem.
PLANTARVM HISTORIAE
natalcm,vt com^rehenfum eflJloret.Sylueflrit au tem verè amp;nbsp;mitio lt;eflatis.
TEMPERAMENTVM.
lt;^ experimtia tefletur EUeborum ni^S adul^ terinitm,jgt;otiÃimum hortenfem^eandem ijuamgc=â nutnuf hitberefaculMtcm.idem etiamobtincat te= feramentum neeeÃe efl. Calidm itaque amp;flccMt in tertio ordiae erit.
VIRES.
Pursat perindeatquegenuinuf mfertoremven tremfituitam amp;flaud bilem ducens. Prodefl coe mitiali morbo taborantibits,melancholicisdnfliniêe tibia,articulorum doloribus correftis,amp; rcfelutis-Menfisin pejjbfabditis trahit.Pcetittnecat.Porro cum idis etiam inÃt exter^ndi vis,alphas,impeth ^ncs, fiabiem,leprafj; curant.P.rodentibia meda camentis commifecntur.tdeóquefylueflris non te^ mcre,qitodpediculosinterficiat, Leufzkraut Ger manis meisdicitur-Nonvero pedicalos tantum,ve rum etiam oues amp;aliaanimantia comeflm necat,
DE HELXINE. C A P. C V 1.
HclxiDePaiictaria nobis.
NOMINA.
EÃflvHjU'ïïi^^'tMop Grace, Uelxine ^Vr* ceolaris Latinè nominatur. Ojficina vacant parietariam, amp;nbsp;dempta vna Utera Paritariam. Vul^ Muraliu amp;Muralcm,Germani Tag vnd «achtes. Petetskraut, oder Glibzls.uut,(Gab lici
CAP VT cvr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;153
lice Pariétaire.) Helxinc autcm ah ajjgt;eroÃmis Uclxine «c tjuod tenaci ncxu Vcftihas adhxrctidiciaesl- vndedi^ VcrdiciHm veto,quod ca ferdiccsfracifuè vcfcan (la. tur.'Vrccolaris autcm,quid dctcrgcndis vitreis,vrâ^ Perdido^ ecolis vaÃsq; cjÃieax fit. Muralis amp;nbsp;Parietaria, V recelas quid muros ac farictes natales locosÃbifeeerit. ris.
F O R MA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Muralis.
Cauliculos habet tenues,fabrubcntes,folia Mo' Paricta-curialiÃmilia, hirÃita, circa caules veluti exiçva ria' fcmina,aÃcra,VcÃibus adharentia. FI«c fanèfi = dura Ãcplanta iUi reÃondet, vt nulla frorfusÃt nota qua ills non adatnuÃim conueniat. Est enim fiuticofd, cubitalis, eaulicuUs tenusbus, Icniterru^ befcentibus, foUis Mercurialis hcrha,hirfutis, Ão.! ribuspurpureis minutiÃinns, cxiliper ambitu dus Ãminc,a[pa'o,vcflibus adharete, radiée Ãbrubra, Ãbris capillata.
LOCV S.
MaÃeitur in Ãpibus,niuris, niaceriis, parieti bus amp;nbsp;viaetis.Nûc in bords etiam plantataprouenic.
T E M P V S.
lulio menfe floret.
TEMPERAMENTVM.
Vacultas Perdicio incfl abflcr^cndi amp;nbsp;conflrin ffmdi cum humiditate fubfli^ida.
VIRES. EXâ P lOSCORIDE.
Poliarefdgerandiconflringendiqivim obtinet.
^l^areillita facros iÿies fanant, condyloniala,a^ is duÃa.
PLANTARVM HISTORIAB JuÃa.incipimtespaiKsÃnflammationesomnes, Ã* tcdemata.Saccuiciu^ ceruUx mixtutÃ^ib.facris amp;nbsp;iis i]»x ferÃunt maUi vtilitcr illinitur, Ãiiugt;'^i* titrfoja^ris cum ccrato Cyfrino , vel feuo birci* no- Diuturmu tiiffes adiuuat, cyatbi menfira ab^ farfitm. Cmtra inflammat.u tmpd.vf (rargariffa^ tm amp;nbsp;illituf lirodesl.Attrium quoque delorcs cum rofacco infufus iuuae.
EX GALENO.
'Vim habetabdergendi Cquot;[laulatim conÃringe* di ac refiigerandi. Q^are phlegmonat omîtes inter witia.amp;inaugmento v/que adfialum fanat, ma* xime calideu.Quinetiam inciliientibiis phygetblif eataplajmatis rit»idimtitr.Suceiesquoquc cimad dolores phlegÃionoÃs mediocriterfrofuerit. Gar-gari^adam item nonnulli exhibent ad pariphmia-Aliquietiammedicorum iis quidiutina tuÃive^ xanturJUam exhibnerunt.Certè cuidens externen di expcrimcntnm frabet amp;nbsp;in vaÃs vitreis..
EX AETIO.
Tèxteritalopecias amp;nbsp;impchgincs priuatimafi Ãdue illita.Sedis hamorrhoidas aperitÃfluUsmea detur , amp;nbsp;Ãnns cohibct tri ta O cnm modico fale âppoÃta.
EX P II NI O.
Hlt;c inÃelt lanat.Ãtnat ignés facros^t »mores,col IctÃionesq; omnes ^adnÃa, [*anos Cucetts cites enm Ãfimmythio, amp;gatt»ra incipientia tuigen ere, I te veterem
CAPVT cvrr. i$4
VeteremtuÃimcyatho Itaufto. Etomniainhumi^ do.SicMtvnÃUiU z^varices cumroftcco, Ãmponi* tur o podo^ris cum caprino pus ceraà Cypria, APPENDIX.
tilonedi fant hoe loco medici vt redum Uclxi^ ncsvÃim dÃcant.Ham hadc»usnonrcdè earn in frighUs vitiisprofomento vfitrparimt,ciim refrige randiconfiringenditjuc vim habcat.Cxtcriim dim abfler^endi cj»oque UliÃtcultM inÃt,potcs{ etiam caâ.culoÃi^c^ iis quidi^cultatc vrime lahorat exo hiberi potiÃmumà aliquid cöpmilcm facultatcm obtinens ei admiÃ:â¬at«r . SicActius ftdis hdimor^ rhoidas aperiretraditjà trita cum falc, cuietiam abÃergendi vu mesi apponatur. Quare qui cab culopi banc herbam propinant, eurentVtatiquid' quod abÃcr^ndifacultatcm habcat.commifceat-
DE ERYTHRODANO. ÃAP. C V I I.
Kubia fatiua nobis Garance,amp; fylueftrls freijuens.
NOMINA, n«*^»-
EpvèpóS'liVop Grace, KubiaLatinè Vocatur. Kubiitcur OÃicina rubeam tint lorum appellant, Ccr-vocata, manic'eKgieÃCaUicè Garance) nominatur.Atu bore radicis, quo tana amp;nbsp;coria tin^untur,fadum â idi vtrunque nomen cTl.
GENERA.
V ij Vio^coo
PLANTA RVM HtSTOMAE
DiofcoridiG^ abis duo Siubixfunt^encru, Al^ Satina, fera enim fatina efl,altera veto Jfontc frouemt,et fylueflris cxiÃit: nee effevidetnr alia quam qua d noÃris SteUariavocatur.
FORMA.
Caules fatiua quadran^ulijlon^i,aÃm,Ãmiles Aparina, multo tarnen maiores robuÃioresq:,folia per interuaUa inÃn^lis^enieuUs habentes,Ãella^ rum modo in orbem circHmiacentia.fruflits rotun dut,per initia viridis,mox ruber,poÃea cum matu mit ni^er,B^adix tenuii, longa,rubra . SylueÃris itidem caules qnadran^los, ft diximus, emittit, folia per interualla inÃngulis^cnicuUsÃellaru in' flar in orbem circumiacentia,Ãores candidos,radiâ cem tenHcm,lon^am amp;rubram,adeo ftfuo colore Unsere etiam fidcatur.
IOC V S.
t^afeitur inplerifque nunc Germania locis,a^o potiÃimum Ar^ntoracenfi amp;nbsp;SpirenÃ.Scritur au tem propter emolumentum quod ex ea quxÃuoÃÃ Ãmum fentitur.
TEM P V S.
AeÃate eolliffturfi-udusiamp;'fubindc etiam effoo diturradix.
TEMPERAMEN TVM.
Calida cà infecundo ordinc,amp; ÃcCa in tertio. VIRES. EX DIOSCORIDE.
Kadix frina eiet, qua de caufa re^o morbo lat borantibut
CAPVT cvrir. ijj lorantibus cum a^ua mulfa auxiliaturntëifchia^ diacis amp;nbsp;rejUatis.'VriMm multam amp;nbsp;crajfam du cit, nonnunquam ctiam fanguincm.Ãibmtcs quide quotidie lauari of ortet,amp;cxcremcntoriiqua red^ duntur differentiamJfefiare. Aduerfas venenato^ rum mor jus fuccum cumfoUis bi here prodeTi. Sco men ex oxymelitepotumdienem abfumit. Appofts la radix, fietus,mcnfes, amp;nbsp;fecundat trahit. Albas Vitiligines ex aceto iUita fanat.
EX GALEN O.
Kubia tinflorum radix acerba amp;nbsp;^u[lu amara efl.ï taque quacunque agere diximus vbi eiufmodi coiuerint qualitates, eaomnia in hacradite lucu^ lenter con/picies: quippe quum Klienern amp;⢠iecur expurget,etvrinam eraffam copiofimq;,acnenun« quam etiam fanguinoletam moueat.Qtnn ii;â men fes ciet,ac mediocriter qua exterÃonempoflulant, extergitsproinde Vitiligines albas cum aceto iUi-ta iuuat. Sut qui earn ifebiadids amp;rcfilutis in po» tucummelicratocxhibcant.
EX P L I N T O.
ZrythrodattS,quam nos Kubiam vocamus,qua tinguntur lana , pellcsq;pcrficiuntur , in medicina vrinam cit,morbum regium fanat ex aqua mulfa, Ãquot; lichcnai ex aceto illita:amp;ifebiadteos amp;nbsp;para^ lyticos,ita vt bibentes lauentur quotidie.Kadixfi» menq; trahut menlis,aluumfiÃunt,amp; coUeftioncs difcutiunt.Contraferpentes rami cumfoUis impo»
V ij nuntur.
PLANTARVM HISTORIAE
nunlur. tolM zir cafiilium tin^nt. Inuenio apud ^uofdam morbum re^iumfanari hoe fruticc,ctiam f adaUigatusfpeftetur tantum.
DE ZEA. CAP. CVIir.
Zea fpelra nobis.
NOMINA.
Zaa Gradsj 'Z.eaamp; Semen l,atin!s,vul^ Vitalis Sfelta didtur.Gallicè defefpeaa
l(lfgt;â-lf
Semen
cur dida ite) Semen aatemlatini à praflantiafm^is appel ^^â^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;larunt. Hinc eà quad Homerus etia banc célébrai ^ ueritdicens,feiÃ'apci(apisp_pi-Quibus finè verbis fdJ^lopo! innuit aruum 2,eam largiens,non vtnonnudiar* lt;^S^Zdf^ hitranturquidvitamdonet,Plinioautore.
GENVS.
D«o 7.ea Diofcoridesfacit^enera.Vnum cuiM j. i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;grana infinguUs tunicis fcuglumu gemina, quad Grads earn ob caufim J^momoi cogmminatur. Germanshoegenus Spelt2,oder Dinck elkorn Vocatur- Altern ÃmplidseTigrani,amp; Germanicè. nominatur.'E.iiskota,odei S.Peters kom.
FORMA.
Prlmum nbsp;nbsp;^timumgenus culmo,geniculis amp;fpica tritico Ãmile efl,daobusq; vtriculis iunélu duograna Ãs ^Ãt^um nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;^ica efl breuioribus,
' granafingula in Ãngulis tunids dupUdordine feu verfu dijpoÃtis proférons, ac in fummitate ari^ù fru plane hordeum referd
LO»
CAPVT cvirr. i$tf
L o C V S.
Ixtumpln^cq; folum deÃderah
T E M P V S*
Ãunio menfi floret, lulio autem maturltatem conflequitur,
TEMPERAMENTVM.
'Z.ca media quodammodo efl inter tr'ticum (!)⢠hordeum,quatenus ad calefaeiendi amp;nbsp;refri^erans dtfiteultatemattinetiflaeidevero exiccat,
VIR.ES. EX DIOSCORIDE.
Ãea majeisniitrit quam hordeum.Orifliauù efl, ^'S^fleimfaniflciaminmquant triticumalit.
EX GALEN O-
7.ea vniuerfa fua facultatc quodamodo inme^ dio efl tritici amp;bordei:itaque ex illis co^ofcatur.
EX PLINIO.
Zea farina efficacior hordcacea videtur^trimen firn motlior^üx vinorubro ad forpionum ifiter tepidai^ fan^uinem excreantibta. item artcria, Tufi cum eaprinofeuo aut bnityro. Vx 'Pano^x^ co moUtfima omnium.\'liera manantia fanat,^quot; furfures corpora, flomaebi dolores,pedes amp;nbsp;mam mas cum vmo amp;nbsp;nitro cofla.
EX SIMEONE SETHI.
7 ea faeultate habetproximam tritico.pfl ve ri facilis concoelioni!,bontquefucci: ad hxc etiam tmplaflica cxiflit,
v Hij D E
PIANTARVM HISTORIAE
DE ER.fGER.0NTE. CAP.CIX.
S:nec.0 nobis lenccon.
NOMINA. flt;:^*â-fflt;gt;
H^iyi^tav Grxcis,Senetio !atiigt;ilt;,officine in-uptata, Germimi! Grindtkraut ( Gallice Eri^nn du Seneâl^on)iicitur.Grxcis auteEn^ro tjitali cur dida. verntu (enex mminatur, feu cite vd vere finefeet quad celcritcr in fa ft pu amp;nbsp;lanufncm abcat..league compoÃtionc naminis,tcmput Ãniül quo floret, amp;florù mox deflorejeentii euentum, indicarc vo' luerunt Graci,vt quo tempore quarend t, amp;nbsp;qui^ buenotu inucnienda effet, omnesfeirent. Non igia tur fenedutis ratio aliqua in ea cfi,fcd canefeentes humani capiUi modo poftflore cimpappi, vtaft-nedute denominarctur, effecerunt. Earn etiam ob fenetio. caufam amp;.omani Senetionem itiam vocauerunt.
F O R. M A.
Herha efl cauticulo cubitali,fubrubro,foliit co-tinuis,mextrcmitatibuf Eruca modo incifuris dh uiÃs,rcd minoribue multo: floribus luteu, cderiter feiflu dchifcentibùsve,amp; inpappos deflorefeentia bus: vnde amp;nbsp;Ericon dida efl, quod vere fcilicet capilli modo flores canefcant. Malice inutili. Omn nes ba Diofcoridis nota, berba quam Germani Creutzuuttz amp;nbsp;Grintdkraut nominant, reflow derc deprebenduntur. Siquidem cauliculus efl idi cubitalis, fltbruber,folia cotinua babes, per extre* mitâtes Eruca inflar laciniofa,minora tarnen.Elo» res
CAPVT Cix; 157
«5 lutckquifcipiflatim in lanugincm alcunt-Tzr- Scnctia rant toto cÅlo qui Senetüne l^aÃurtiirni ejje^ar^ no cfl Nd rinnt. L O C V S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;flurtium.
ï^afciturpaÃim in fefiibut, amp;nbsp;circum op^idot
T E M P V S.
Vere erumÃt,qua etiam tcmfgt;ore,vtclitTu cid, cancfiit,,amp; durât ferè tota aflate eins Ixrhapm uentm. TE M P E K A MEN T V M.
Eri^eron,Paulo fie^ineta autore^mixta tempes ratura obtinct:rcfi irerat enim amp;nbsp;modicè difcutih
VIRES. EX DIOSCORIDE.
folia cumfloribut refi-igcrandi vim obtinent, quaprofter cumexi^uo vino,autperfl: illita folia, teflium fedisj; inflammationa fanant. Cum mans na,tum reliquis vulncribm, turn neruorum quoq; medentur.ïdempraflantpappi perfi ex aceto idis ti,vcrnm recentes epotiflran^ulant. Totus autem caulii in aqua dccoClus,amp; cum paffbpotut,floma* chi dolores a bili contraclos pefanat.
EX P LI N l 0.
Lanu^o dus cum eroco amp;nbsp;exiguo aqua frisst trita illinitur epiphoris.ToTia cum micafalisfflru* mis. fri^eron quoque cuni farina thuris amp;nbsp;vino duld,teflium inflammationes fanat.
DE HEDYOSMO. GAP. C X.
Mentha nobis nomen renner, amp;nbsp;BalfamS quoque dicicut multiplex.
PLANTAKVM HTSTORTAE yr^âi.i^t- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NOMINA.
H^yoTfict ,n' /i!t/Sn CrxcèjMcta Intinè ilici» tur ⢠Ojficiiiit nomen latinum rctmueritnk UcJyof. Germamcè Munrz ÃCaUicède U Mente) vocnâ wonvttde tnr.ïïcdyopnonGr^cijejuoel fkauemJJjtretotiorefn dielum- nominancmne.Mentit antem d/ffa eÃt^uäd odore Identa, Jkometem cxci!ct,iiut quad grata ,ut ait Vlilduf, odore menftnpercurrat.
GENERA.
Ment^ in vnluerÃtm duofimlgmera.Vna enim Satiurtgc fdtiua ^horteuÃseÃ: alteraÃiueÃruamp;fera.Sit J*âââ^ tiU'^ iterum quatuor praertua Ãtiitgenera. V na ^fl ^â*â^'âgt; ^fmani Devinent Ãmfgt;liciter, vel eii^/ê^o' ^'â¢â¢'^^^ Deymét Vocant..K!tera,qu,i Hdê krtuft,
^^^l^â'^n}.Tertia, ^Mzz/ue Biilannnuntz apfieda ^â vivntnu- tur,amp;Vnfet Franuen niüiz oder tpitz mutz: à noÃra atatis herbarUs Komana vel Saraceniea. Quartam Germani quidam Herizkrnut non^ nulli B. Jl jmkraut vorant. Per me tarnen licebit hosÃeeies,quSdoquidcmfacultatib.ÃmilesÃnt vt cuiuu flacuerit, nominare.t^ohis auttm vt certiM difea'aercturfradi^Hsnominib. ajifeUarcflacuih SylueÃris,qHX latinis MetaÃrum voeatur,amp; vul^ go equina Mcnta,',ermanieè Rolzmuntz Vuil« tier Biffarn, oder VuiUi Muiitz dienur. Idem igKramiti plureseÃe Heta Cgt;ecies,nos tarnen eut duntaxat quas vidimusyludlat exbibemtu.
f 0 R M zU
iaiiua
C A P V T C X. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;158
Satiuaprima ca»!e!gt;.tbet lt;jiiadran^!ittn,a ra^ Prima» dice lente funicantem ,amp; lann^ine fiHhcfccntêjfoa Hum ferè rotnnJiim,ferratilt;m,moUc amp;⢠edoratum, flcfculos purpureas intermdia ^miculatim corlt;r~ nantes, vertidUato fimpcrambitu. uitent priori Secundo^ f er omnia Ãmilis efl,nià ejuod lUi ^ubpurpurrus flos circa cauliculorum fafti^ia fpicatur.Tertia fo lio lon^orc fr acutiore confiât, flofeulis purpurcit colicalorum cacuminibus Jpicatim inpdentibut. f^arta itidem lon^oribtts foliis cÃ,fioribstiq; pur purest intemodiagenicnlatinifhaud Perus quam in prima,caulcs coronantibusMentaPrum 'vero foliis lanuprine canefientibus,atquc lrirfutiorihus,Sipfms brio proccrius,odorc maft virafj,fiafiulit Jpicatint Coliculorum faPli^ia coronaotibus,
L O C V S.
Satlua paÃim in hortis proueniunt.\mant apri» cum locum,non pinfuem,non ficrcoratum,humidie facilius adelrfiunt.Sylucfris autem, qua Menta» firum alio nomine appellatur,vli^inoÃsgt;raudct lo-cit,paÃimq; irrippua hoc Mmtafiro pubent,
TE MPVS.
Plorcnt omnes menfe .\upuÃo.
TEMPER. A MENTVM.
Vtraq^tam hortenÃsfcilicct quam (yluePrlt,pii fiu acris, fr facultate ealida cft,ex tertio ordine excalefacietiü.lnfirmior tarne efi horteÃt,misutq: calcfadt.Pxiccat aute in fecuudo ordinetiUi mim e»
PLANTAKVM HISTORIAE ex mUura aUquid humiditMis accedit.
VIRES EX DIOSCORIDE,
CalefMicndi,adflringcndt atqite exiccandi vint habet menta hortenÃs. Proinde fan^inem Ã^iit fuccm em cum acetofotiti.Lumbricos rotundas ca necat-'V encre concitat, Sin!ruttitt,vomitionc5,cho^ Icramj; (edant duo aut ternifurculi cum acidi grit nati fucco poti. Cum polenta illita abficÃM diÃu^ tit. Importa fronti,capitis dolores mitigat, Mam* mus qua trisduntur , aut lalle turgent, compefcit, Cum Ãalc canum morfibus ilUnitur. Aurium doloa tibus dus fuccus cum aqua mulfafubucnit.Muliea ribus ante coitum admota,conceptieni reÃfiit.Lina guafcabritiem confricata leuigat.Lac coire denfar rij: in cafeum nSÃnit,immerÃs in iisfoliis.Infuma ma,flomacho ftilis efl, amp;nbsp;in condimcntispeculiaa rem vfum habet. Sylucslris in fanitatedeterioris â¢v/us efl quam fatiua.
EX GALEN 0.
Alenta fatiua ad venerem medsocriter excitât, id quod omnibus inefl, qua humiditate femicofla C^flatuofapartidpant.Denique in abfieÃibus aU qui cam cum polenta imponunt. Habet etia quids dam amarum in fe amp;nbsp;acerbum : iUo quidem lums bricos intcrfcit,acerbitatc vero fl cum oxycrato bi batw,rccetes finguinis cxcreationes reprimit. Suba flantia efl,vt fl qua alia herba tenuium partium. Aetius addit, potum eins decorum tribus firias tim
C A P V T ex.
IV?
t!m diehw, calicos omnino fanarc.
EX PLINIO.
Mentæ hortenÃs odor~Snimum excitât,amp; fapor ouiditatemin cibis:idco inniammarum mixtura familiaris iffr itcceffcre, vt coire denfariji lac ni patiantur-Ã^are laflù fotionibus additur,nc hu^ tus coa^latipotu firan^lentur.Data inaejua amp;nbsp;mulfo,cadem vi refiitere amp;^cneratioiit creditur, cobibendogenitalia denfari. Acque maribus amp;nbsp;foeminis fan^inem ÃÃit, amp;nbsp;purgationes fautif narum inhibez Cum amylo ex aquapota^ cÅlia^ corum impetus.Syriation amp;nbsp;â vomicas yulua curas: uit: lUe amp;nbsp;ieciitorum Vitia ternis abolis cxmulfi datisAtem fanguinem exereätibus in firbitianem. V leera in capita infantium m irèfanat. Art crias bu midas ficcat,Ãccas adÃringit, pituitas corruptas purgatin mulfo amp;nbsp;aqua^VocifuccusPub certamis ne vtilis duntaxat,qui amp;nbsp;varprarifatur vua turner te,adiecla rutaamp; coriandro ex lafle.Vtilisctcöa tra tonfillas cum alumine,Un^a aÃerx cum meU le.Ad conuulfa intus per (e,vitiisq;pulmonis. Sins quitus Cr VomiiusÃflit cumfuciogranati, Vf Des moentus monPbrat. Keeentis fuccus nariumvitia [Alias [fpiritu fubduflo emendat. Ipfatrita choieras inÃiritus acetoquidempota. Sangwnis fluxioncs intus:lleu pubdus £t:am impoÃta cum polcnta,Cr à mamma tÃdan» Plas. turAllinitur amp;nbsp;temporibusincapitis dolore.Sumis tur amp;nbsp;contra fiolopeiidras,amp;fcorpiones marines.
PLANTARVM HISTORIAE
amp;ad fêrpentcs. Efiifhoris illinitHr,(^ ommbm in capitc cruptionibus,itcm fedis vitiis. Impcti^-nes quoquc,vcl fi teneatur tantum,prohibet. Am ribm cum mnlfi ins{itlatitr.Aiuntamp; lient medcri cam in horto^flatd,ita ne vcüatur. Arida quoq; farinam tribm di^^M apprehenfam, OÃomachi doloremfedare in acjua,amp;Ãmilitcr afperfd inpo^ tiottem.ventrii animtliap diere.
A P PENDIX.
An!maducitcndam,ca qua Pliniuc lAentastr» tribuit, Calamintba deberi, vt fatu liquet Diot fioridem leoenti. ï^cque faite mirum,quandoqui^ dem autores ficietate qua cfl inter Aientam,,Mem taTlrum (Ir Nepetam decepti,tum Jpccies,tumnoo mina confundunt.
APPENDIX ALTERA.
Caterum appendici) etiam vice bic antiotddum erit,Arislotclem fiUionexx.prohle. fecundo, dim afferit Mentam re friperarc paffe corpora, non pm gnare cum Galeno aUbq; medici» qui lUa effe cas lidamajfi'mant.Pcrfenanquc calid.tcà Menta: atquia efa libilincmprofitât,amp; bac ebmimmoo dica fiierit corporis vires dciicit,a/qHe add ani-mum amp;nbsp;corpus rcfrigt;rcrat',idco cam ex accident tc,quia videlicet vein vcitcrem immodidruamm ejficit,' efrigcrare dixit Arislotcles,
EX SIMEONE SETHI.
luuat iectir fri^idum,amp; ventrem corroborât
CAP VT cxr.
tSa
Oc flotnachunitCoSlicncm facit,vomltum feilat amp;nbsp;fut^ltum.Proticfi ctiam ad corda morftts,amp; ^pft titioncm fufcitat. Flattu dfeutit, amp;nbsp;lüMcos in^ tegt;imit,potifimum fjlucÃris Mentx iut.'V euerem flimulat, amp;nbsp;iednoris obfrucliones todit. V erùm hoe vefd adfatictate non oportet,quaniam finffiia ne cxtcnuat,amp;fcro]umfacit,amp;ipfum inflaua bi Ie mutat:dcin e^ficityt fancis qui maxiiaè eà te* nniH partie diÃutiatar,Cr craÃus ac mclancholi* CM relinquatur, atq; idcirco oportet biliofosab ea abÃincre.Cotrita cüfalc, amp;nbsp;morfui rabioficanit impofitamedicamentdft falubrc.Arida vero tris ^^, amp;nbsp;poà cibumfHmpta,ad concod'iotie facit,amp; Ucnofosiuuat.CuvinopotadifflcuherparietifHCs cnrrit' Ferunt etia quid manfa Uppienti importa, fiat rcmcdiumiquodq; eiM liccodum abfirtii,lt;;anfe firn fan^uinem e faucibui eUcientes fanet. Fiuiut fernen ventrem purerat,^ pulmonem ladit.
DE H E MI Ã N I TI D E C A 1â. C X r.
Hemiomtistui dl Diüfcondis phyllui;, vulgaris frolopendria. N O M I N A. fteuffte^ HfUmiTK, H TWÃHVIOV Grach, Hemionith Scolopenl tatinis,Hinio 'rcucrion,ojf,cina et habarin driaoffei Scolopèdria amp;nbsp;Fin^ta ceruina, Gennanis Hui - narum. Zun^fGailicè Langue de Cerf) neminatKr.A* lia tarnen cà à DioÃoridis S coiopendno, qua As. fplenon alio nomine dicieur. F 0 R. M A..
Folium Dracunculofmilc profertfunatu .Kas^ dites
PLANTARVM HISTORIAE
dices vcro iUi muitje CuhptM, tenues- tlcquc caua Scolo(gt;cni lcm,ncqKe fernen, ncque flore fo t. Ejc qua defcri* dria eft ptione fatis liqHct,cam herbam quant t ullus Sco^ Hemioni^ lolicndriamvocat,effellemionitin,qu'od tota iUi tis, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Diofcoridis fiflura, nuUa réclamante nota, conue^
niat.Sunt enim iUi folia Dracunculifiu Ari,inflar lutta corniculantis falcata. Rtfl enim interdum in altum fur^ant, tarnen inter initia fotiflimum ins curua,amp; lutta crefcentis modo falcata funt. Ka* dicibus etiam coharct multis exilibus,nunqHaflos Scolopcns refcens, nee caulcm,nec femen proferens. flon efle dria non autem Phyllitiminlgt;rimisfoliadoccnt,quainca eft PhyUt funt reela,amp;minintè ficutin Lin^a ceruina lus tis, nata.Dcin in tergo vcluti vcrmiculi,qui in Phylliâ tide fenfllcs ,in Lin^ua ceriiina autem feÃiles amp;nbsp;nequaquam projtendentesfed liratim di^sli funt. Tertio natalcsiffl: Phyllitis enim in vmbrofls opa ctsvc,amp; hortis naftitur,Scolopedria vere, feu île mionitis in petrof s. Quarto,quod me omnium mos ximè mouet,PbyUitidi nuUaprorfus lienem liqua» , difacultasinefl,quam tarnen Scolopcndria vulga ri adeffe, prater communem confenfum, quotidias na etiam expérimenta demonsirant.His itaquede caufls Phyllitis, Scolopcndriavul^aris efeautdis ci nö debet. Dato enim quad defcriptio per omnia conuenirct,facultates tame ipfa,qua diuerfa funt, aliam à Scolopcndria e fe rttatiifcTle docerent,
10 C V s.
Hafdtur
CAPVT CXIT. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;itfl;
I^afdtur locis vmbroÃs, montofis ac petrofis,cot fisÃÃime autem iuxta montem baud procul alu hmga Ãturn, que Gcrmmico vocabula Fambeig nomlnant ,prouenire folet. N»»c paÃim mhortit habetur. TE MP VS.
Aeflatc vjque ad autumuum abundè nafcitur.
TEMPERAME MTVM.
AdÃrmgens Ãmul Cfparum amara efi, vadf credibile cà in primo or dine eÃe cahdam, amp;nbsp;m-fecundo Ãccam.
VIRES. EX DIOSCORIDE-
Ãerba^Ãu adfirmpt. Jiac autem cim aceto
peta lienem liquat, EX GALEN O.
iiennonitu Ãmul e^adÃriclioncm Cr amarituii dinem poÃidet: quamobrem cum aceto pota, licâ uoÃs auxiüo efl. EX P LI N I O .
Medcturlicnibut. ConÃätqueÃc inumtumeùm exta Ãper ea proie fia eÃmt, fertur adhaÃÃc lies nÃeumq: exinaniÃc.Ob id a quibuÃlam Splenion Splénion:' foeatur. Karrant Ãues quiradicem dm eduntÃ- ynde dio neÃlcne inueniri, . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;flum. â
DE ERYNGIO. CAP.CXII.
N 0 MI N A. nc^/Te-qi-Cy
Hpvyyiov Grads,V.ryn^ium latlnu ,oÃicinn Jdn^.-corrupto yocabulo hm^m voeatur. Plarp Ccnlumo que ttiam Centumcapita nommant,a numéro ni- capita.^-mirum capitum qua in Ãimmo obtinct. P lind tÅ Men Cctttumcapita,ab Lryn^io efl diuerfa,yt etid â
» Serapio»
PLANTAR. VM HISTORIAE
Serihma Scra^iionis-Si quis mim diligenter dus defmftio^ nis Cen^ nem excutiat,câplane ejji dcprchcndet^quie Oim tumcapi- fioridi Aster Atticus amp;⢠IngumaUs appeUatur. V^ ta cfl A= triufque enim pi^uraÃc Ãbi refpondent, vt plane fier» vna eÃe herba videatur. Germanis Eryngium net minatur Mjn(ztreu,Biachcndiftel,amp; Raddi-ftelfG.ifitt'è Chardon nomme cent celles.
FORMA.
Jngmereaculeatarum flirpiumefl Eryngium, cuius folia initio fale condita olerum modo cames dunturSunt autem lata,amp; in ambitu afpcra,guâ fluodorata. (^umveroadolefcunt,inmultis cans Hum eminentUsJpinis aculeanturdn quorum fuma mitatibusglobofa capita,durarum acutiÃimarüq; Jpinarum ambitu fleUa instar circumuallantur, quorum color modo viridis out cadidusÃnterdum. caruteus inuenitur, R.adix HU oblonga, lata, forts mgra,intus alba, poUicis crafitudme, amp;nbsp;odorata, E qua nimirum deUneatione omnibusperjpicuum. ft,fpinam cuius picturam nune exbibemus, eÃe Eryngiu: aculeatis enim foliis amp;nbsp;per extrema JpU, noÃs couppidtur, odorat is,caule cubitali, in cuius vertice coacta inglobum capitula, durorum amp;nbsp;agt; cudftmorstmjpiculorum vallo,ÃclUe inflar radias tur,quoru color in pubertate viridis, adult a cirrus leusfiaceeÃend Candidas confpidtur: radiccpollis cari,intus Candida, foris nigra,fed odorata.
LOG VS.
tiafeitur
CAPVT CXir. iSi
Kafcitm-m campefinbM amp;aJJgt;erislocis. Proft Ar^eMoratitm dm magtia efi copia.
TEM P V S*
CoUiff hanc quidam, vt Vlinius tradit.cum fol Cancri hofpitium tenet,hoc efl,^ubfilfiitio,iujjlt;:re, TEMPERAMENTVM.
'Eryngid caUditate aut fatum aut nihil ea qua moderata e^ temferata funt fuferat. Siccitatem vero in tenui effent ia cofiflenteno exigua obtinet.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Vim habet calefafioriam radix. P ota mefes amp;nbsp;Vrinoi fedit.Tormina amp;inflationes difcutit.Cum vin o iecimroÃs, venenatorum morÃbia, amp;nbsp;Us qui Ictiferum haufcruntÃuccurrit.ÃibituraducrÃts flu rima cum Stafhylini femine fondere drachma v* nim. Apfenfa amp;nbsp;illitatuberculadtfcutere frodi^ tur.R.adixcumhydromcUiefota, opiÃhotonicu et comitialibus medemr.
E X AE T I O.
Votum radicis decorum colicu medctur.Mulfo ttddito calcu!os,flillicidia, difficultates vrina, retm vitia fanat: quad per quindccim inciter dies, amp;nbsp;ieiunos,amp; in ledbu ituros bibere oportet. Q^jd fi cum co Sium quoque decoxeru,marii proficies. Ajfirmabat quidam afiiduo Vryn^ vfu,nuquam pofica minxiffe calcutos, cumpritu co morbo frf quentiÃime vexaretur.
EX PLINIO.
x q Clara
PLANTAR.VM HISTORIAE
dara in primit aculeatarum fiyngion eft, contnf firpentes amp;nbsp;fenenata omnia nafcens ⢠Aduerfut mlaa morfmq; radix eim bibitur drachma ponden rein vino: aut fi plcrunque tales imurias comita^ turfcbris,ex aqua, lllmiturplagis,peculiariter eÃieax contra cherffdros ac ranas. Omnibus vero co tra toxica amp;nbsp;aconita efficaciore HeracUdes mes dicus, in iure anfiris decocT-ani^Arbitratur. Apollos doms aduerfm toxica cli rana decoquit, cateri in aqna.DE THRIDACE. CAP.CXIir. i
NOMINA.
©pi/af Grace,Lalluca tatinèiojicina latis
Zitdacn fnde digt; a^.
nünomenretinueriSt: Germanicè Littich» i oder Laftuck (GaUicè Vne Laitue) nominal ' tur. DiSla autem Lacluca efl, quod copia laétù, quod credebaturlender moucre ventrenhexuberet: â mde apud veterts in primu epulis veniebat, quod Martialis etiarn Uste/latur verbis:
Prima tibi dabitur ventri Lacluca mouendo
N tills, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;GENERA.
Lacluca primu in/atiuam amp;nbsp;ÃflueÃrem dedugt; citur.Satiua tria funtgenera,crifpa nimirum,ro-
tunda, amp;nbsp;capitata. Noi vna ione dim complcxi fummgenera, folium enim qimdfiatim à radice CriJpata erumpit,eam Laducam refcrt qua Latinu cri/pa, Ouca. à foUis criJpiÃimi!,Gcrmanii kraufer Lattich ap pedatur. Columella lib.xi.cap.iq. Cccilianam amp;nbsp;amp;xticda regionibui in quibui creÃit,nominat.R.câ li qua
CAPVT CXIir.
K^ua folia cam tjux rotunda à foliit rotundisvo^ Rotunda, catur^pra fifcrunt. Germanicè Breitet Lattich nominatur. Tcrtiigmerit Laéluca, qua Capitata dicitur,a foUisfuis,qua vbiparum à tara attodu^ Capitata tur, mati miufdamJpedem rotundam ohtinent,^â inflar Rrafica capitata,in capitis fcrè forma cxâ tuberSt-Gcrmanis gtollcr Lattich vel Vueiffer Lattich rf femine candido nominatur. 3yluc?lrii Lacluca fatiua opponitur,fponte enim fua in aruil nafcitur.Germanis V uilder Lattich nuncupatur.
FORMA.
Satina prima, cuius imaginem bic damus,folia Jntybo fatiuo hauddifimilia habet,inrefhimque fur^t, caultbus in fummo brachiatum, in quorum cacumine flores flint luien Altera foliis,qua crijpa admodum flint,duntaxat à priori variat,alias per omniafimilis. Sic etia capitata nen nififoUis fluit, idq;dupaululu creucrüt,iprioribus dijfert. ïdeó^ que duabuspicluris, qua omnes refcrunt, contenti y^^pp ^^^ fuimus, Sylue?iris flmilis eflflatiua Laduca,radii sylua cc tarnen breuior, proceriore caulc, candidioribus Ã^q,^ San^S: foliis,^-acilioribHfque , afperioribus, amp;nbsp;^Ãu a» tiré maris,qua vtaddidit Theopbraflus, vbi conflumo mata funt, aculcantur.V.x qua delmeatione abum de con?iat,La(lucam fylucflrcm ejfle earn herbam quapafliim nunc ab oflficinis amp;nbsp;herbariis, tien pne marno crrore,indiuia dicitur. Ea eniminarui Opficina» amp;nbsp;vinearum limitibus fponte nafcitur, folio Las ru error-
x iq fi«caâ
PLANTARVM HISTORIAE
fhtcx,(^^ cumgt;adolemtfer eras ttculeatlt;i,amp; Uc!â niatim femtti),caulibi(t bicubitali froceritate cim* furgentibiutf^mulif inbomfcentibusiquibits fîtecut tnefl lacTcus,amarmq:, flore vt L/i^uM fdtiua lu^ tco. DeÃnant itaque demcefs ea herb^[gt; re Endi-uia vti medici,fi mede re^è cefultS «51« cupidt.
L O C V S.
Satiuil in hortii frouenit. SylueÃrii in arud ey^ vinearu herterdmq; macerUsflua fronte nafleitur. T E M P V S.
Florent IuHo men[e,atq;flubindefirnenproferSt, TEMPER A MENTVM.
loétuca freina humidum efl fri^dnmq; olnt, uen tarnen extremefiquidem edendo non flore f-ve rum maxime ficundum aquajVtÃc dicam,fontaa ^^fü^iditatem. Simeon Sethi friridam amp;nbsp;humie dam in tertio ordine flatuit. Sylueflris autem mit nue reflri^erat amp;nbsp;humcclat.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Satiua Laflucaflomacho accommodata efl,re* fri^erat,flomnum conciliat,aluum mollit,lafHs at hüddtiam flacit. Elixama^s aUrAdotaautem coâ eflaflomachiciiprodefl. Semen eiuifotumvenet rem aÃidue flomniantibue ofitulatur, amp;nbsp;concubin turn arcet.lpfr tarnen frequentiores in cibo,clarit tati oculorum ofpciunt.Condiuntur muria. Qmim in caulemprodierunt,'vim quandam nancifleuntur frcco aut lafd Jylueflris Laduca flmilem. Syluct firie
CAPVT CXITt 1^4
firif viribui in Mum Pafaum firnilis tfij^nde nr lirjui ciiufuccum tAeconie femifcuerunt. Aquofa fcraluum furgat fotus infofiaUijuor obolorum duorum pondere.f.xteritar^cma amp;⢠caliginë.Cum laëlc mulicbri müfhmd ambufia prodeflAnvnia unfum foporiftra ej^amp; dolorem ItuatMcnfes tra bit.Contra feorpionum Mm,(ir phalan^oru mor fits bibttur. Semen baud feem ^uà m Patina tibidia num imaginationes in fomno,ac veneri arect. Suc^ CM ad cadem valet, fed viribus infirmior Kepo. niturfuccus dus in fie HU vafe,anten,vt in alm Ih ^uaminibus moris efl,in/olat»s.
EX GALEN O.
La^nca ad cahdas phlegmonös accomoda esd, et ad parua et leuia eryf!pclata,maioribHS tarne fa tisfacere minime idonea efl. P.fl etiS eduliü fitim arcensSeme potugenituraprofluum cohibef.quao obrem etiam Us qui Itbidinofis fomnUs vexantur, datur. Sic amp;nbsp;fylueflris Lafluca fernen- Cuius quae que fuccus coiligitur,argcma amp;nbsp;ealiginem expuro gans.Ad adufliones cu ladle mulicru inungitur.O. mnibusalm oleribuspaudÃimufanguini et vitioo fumgencrantihus,cx fola laduca non mullus quio dë,nec vitiofusjsaud tarnen omni ex parte laudabie lis gignitur. Vt plurimum cruda ipfa vefcuntur, Ae?iatc autem cum in fernen iam proruptura esf, in aqua dutciprlt;ecoqucntcs,cum oleo,gareamp;aceto af'umiit,aut cü aliquo ex condiments, opfonilsve, x Uq prafertim
PLANTARVM HISTORIAE
fr^lirtim iis qua caÃco conSîant. PUriqite etiam ttntequam exca»kfvat,in aqua elixa vtimtur: vti t^o iam facio^cx qM denies mihi deieriores effe ca per uni. Na amicus quidam meus, quum olere hoc à lon^ tempore mevt familiari cibo vfum fuijje fdret, videre'tquepofl mandi à me citromaffutm molcïiiam nonpofje, cociuraerationem indicauit-I» inuentute enim, quoniam aÃiduo os ventriculi bile offeruefeehat, aflus moderandi gratia Ladif cis vtebar. (fmm aute ad proueflam atatem pers ueniff :m, olus hoe contra quam in iuuëtute fimnä iaÃudio amp;nbsp;indufiria accerfinti mihi,auxiliofuit: quippe qui etiamnum iuuenis vigiliis dedita opera me affueficeram déclinante iam atate,ipfa ex fe infimndgrauius hoc incommoda molcsiabar. Ads uerfus quod vnicum mihiprafentiÃimum remedii Lacluca vefpere comaducata firnperfuit.Prigidu ergo humidumq; fuccum profert,haud quaqua tarnen vitiofum.ltaq;Ãeutaliaoieraà iuÃacococlio ne non excidit, neque aluum cohibet,vti neq: ims pedit. Atque hac iUi non immerito accidunt,quum nee auÃcra,nec acerba Ãt, quibus facultatibus in vniuerÃom aluus Ãjlitur, quemadmodu a falÃs, as cribuf, amp;nbsp;omnino abflergendi vim habentibus ad excretionem cencitatur,qu'jru nihil LadlucaineÃ.
EX PLINIO.
EÃ quids natura omnibus refiigeratrixjamp;s ide b aÃategrata aÃomacho fasliditm auferunt,cibiq;
appetentiam
CA P VT ex HT. nffy
afi^etentixm faciunt.niimi certè Au^^m Laftit
ca confiruatia in a^itudinc fertur, frmietia M»=
fa medici, ckmpriores earn ob reU^onem minime
commandHcarcnt,in tantmi recepta cemmedatio»
ne, vtfiruari etiarn in aliosos menées eas oxymeo
lite repertum fit,V enerem inhibent, aflum refin^e
rant, pomnumq^faciunC.CrudtCate ipfa nequaqua
faci»nt,nec vda res maiorem in cibis aniditaté inâ
citât inhibetq;.AmbuTlis profuntrccentibtts,prinf
quam pufnla fat,cum fale iUita.'V leera etia qua fcrpunt,coercent initio cum aphronitro,mox in vin no trita. i^ai facro iUinuntur. Conuulfa amp;⢠luxa* ta caulibus tritis cum polenta ex aquafri^ida len niunt.^ruptiones papularum ex vim amp;nbsp;polenta. I» cholera quoque copias pateUis dederut,ad quod vtiUÃima quammaximi caulis amp;nbsp;amara. Q^ida lade infundunt. Defcruefadi ii caules amp;nbsp;floma* cho vtdiÃimi traduntur, ficut fomno ,amp; Ãutiua maxime Laduca,amp; amara ladensq;,quam Mteo» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
oidemvocaumste. Hoc lac amp;nbsp;oculorum claritati
cum muliebri lade vtibÃimum eÃe pracipitHr,dii temp ediuè cap i ti inun^untur. S emenÃatiuaru con trafcorpiones darhSemine trita ex Vino poto amp;nbsp;ii
bidinum imaÃnationes infomno compefci.Tentan nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i|
tes aquas mn nocere Laducam edetibus-f^idam tarnen frequetiores in cibo oÃueere claritati ocula-
rsm tradiderunt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
DE THYMBRA. GAP. CXim.
SatureianomenretinetSaniete. NO»
PLANTARVM HISTORIAE
1 quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NOMINA.
©Vfi^^Grâtcii,Thymbra CimiUquelMt» nh, Kunel Gtrmanu ( Gallicè de la Sax» liette) ap^eUatuf.
GENERA.
Hortoss Thymbra feu Cunilx dme finît fiecirs. 'Vint horteÃs feu fatiHa,quie quia minori eà tierimoaia, in condimentario^enere edulits concoquitwihinc à Satureia futurando Satureia dici cafit.Alii tarnen à Satya Vnde dia rü nomen traxi/fe putant,quà d/cilicctmarceÃena fia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tes coitusftimulet.Germanicè Satiiron,Huner-
fu/jtofeplen,Zuu]bcl oder Gartenhyfop,o-der Seigenktiatnominatur, Alteraa^eflisÃue Sylucfirù rufticaCunilaefl,qua feculiariterThymbranua cupacur. FORMA.
Thymbrafimilise/nhymefed minor atq; tenea riar,fcrensfpicamflortbus flenam,coloris viridis. Satureia fcdalialtitudinefurgit,fi-uticofa,fitrculoa Satureia. Ã^ ^trinque cauliculis, folio ïïyjjbpi,flofculis per intemaUa expuipura candicantibuSjodorefaporéa que ^^atiÃimo, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1,0 CV S.
Thymbra in tenuifolo amp;nbsp;afperis locis nafitur. satureia in hottis feriturpaÃim.
TE MP V S.
Aeftate vtraquc CunUafloret.
T E M P E R A M E N T V M.
Thymbra calida amp;ficca in tertio ordine, VIRES. EX DIOSCORIDE.
Thymbra
CAPVT CXV. iSS
Thymbra codent ijuo Thymus proflatÃconfie nuUterfamatur.V tills ctiom infam täte dus vfus. Efietiam fotiuoThymbra in cunfUs fylucÃrimi» nor: ad cibunt vero vtilior, prop ter ca quod non aa deo efficox iÃi fit acrimonia-
EX PAVIO.
Thymbrafylueflris cade qua Thymus praÃat. ^ortenÃsautem omnibus quidctn imbedlfiortÃd ad cibum laudatior»
EX P L 1 N I O.
Ãufqnam vtrunque Thymbra genus additur, quippe fimilis effehus.
EX HERBARIO ANTIQJTO.
Varina dus ex yino pota,medeturfulmonis,thoe racis3amp; vefica tsitiis^Ciet vrinas , menfespeUit* Herba ipfa cumfioribus Letbargicos excitât cale foHu, aut corona modo capiti imfeÃta. iuccus cu rofaceo auribus infunditur . Cu triticea farina coo xedicibus illinitur.Saturciavfusmarcefcetes coitus fiimulat,quare à Satyrit traxiÃe nomen putant. Stomacki concoflianes adiuuat, faÃidia difcutit, hebetes oculos exacuit,
DE THIASPI. CAP.CXV.
Thlïfpi nobis frequens. itjiCX (L-e/à NOMINA.
0Aiiym3il SKamiho]i, » fl turn $ypiiv gratis dicitur:Thtafpi,CapfcBa,et Scódula ecu latinisCal.SeneDefiuut^e.Süthuiâ' teporis herbarii
PLANTARVM HFSTORIAE
'KaflurtUi hdiaiïj qui NaÃurtium tectom, amp;nbsp;SinaÃruÃt» teftcrum. cum,quid diÃtif fiiatum Ãnapim fubolcat, af fel* Sinafi ru^ lent.Alii amp;urfagt;n faÃom 'vocant,non (anè quid fit fiicitm, nbsp;nbsp;reuera eiM herba ÃecicsÃed quid ad forma iliiM
Uur fa fa- quamfroximi aecedat. Sic antiquo herbaria Rur^ Ãoru, nbsp;nbsp;nbsp;farn faÃoru affeUare Tb laà in flacuit ⢠ThlaÃi
ThlaÃi autem Gracu à f ueimfotma diflum efi,qui N/i» Vnde di* fiurtiofimilh eÃfed latior, amp;nbsp;velut infraflm amp;nbsp;flum. cantufuf, 6hÃL'3zci enim iifile contundi esi amp;nbsp;in* fiinlt;ri,infrm*ëdoq; quod^lobaÃm tumidumveerat maUeoJafide, fede've cu dilatatione exaquare,
GENERA.
^tfXi C^quot;*^ 'DuoThlaÃb^ncra damiu.'Vnii latioribm fa liis, quad ad Diofcartdu defiriftione froximè ac* cedit.lloc Germanicè BaurnfenfF, odet Krefz ^èâââlfâ'*^^ naminatur.Alterumfoliisan^uflioribiu canfiat,ct Germanicè BefemkiauG quadfcofarivicesÃf^ flcat,vocatur. Quare fi quiÃiam hac duo genera ab inuieem diÃinguere certu affedationibus vo-luerit,frimumThlaÃi maiuf aut latifolium,alte* rumvero minus aut anguÃifaUum af feilet. Dia* fiorides etiam duo ThlaÃiosgcnerafacit,ynum la tifolium,alterum anguÃifolium.
FORMA.
Herbula cTl anguÃis foUis ad digiti longitudi* nem, in terra verfis,in extremitatibus incifis,fub* finguibus.Caulem tenuem,duorum dodrantum c^ mittit. adnafcentesfibi faucosramulos babentem, amp;
CAPVT CXV. 1^7 ^- per totiim cim amhitum finchu cTl infrmma nodkè latM,in quofeme exi^um Naflurtio fimi* le,diÃ:iÃg»ra,velHti, coitqiiajpatum,vniie amp;nome inuemt.'Pïorem obtinct album,fenicnq; acre. Ex ca fane dcfiriÃthncfatii confiât, herbam banc quam fi fl a damn! efie Thlafim,an^fia enittfiUahaa bct,fotifiimum fnfrema elm farte, difftali lonffa tHdine,in ten-amfe couertentia, fer extrema leni* td' incifii,cauâem duAm dodrantum, afftatir in ea fancis calycibin,brcuifcdiculo nitetibw,quadatn lifftlarumvel cochleariorum efl'tffc,in quib. fernen, centinetur Nafiurtiofimile,fed latim amp;vcluti coo quafiatum, quad acerrimiefie ^uflus defrehendia tur,ita vcnidfitm Sinafis modo, os drâ lingua vela licet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LOG VS.
lnfofii!,fimitis,amp;/cfibm froucnit.
T E M P V S.
Kdio amp;nbsp;lunio mefibm floribm amp;nbsp;femine fraa fftans inucnitur.
TEMPERAMENTVM..
Semen cal facit d* cxiccat in quarto ordine,. VIRES. EX DIOSCORIDE.
Galefacit, bUemferJuferna amp;nbsp;infema furgat acetabulimenfura fotum.lfchiadicK in clyfiere ina-funditur.Potum fanguinem ducit,amp;interiorcs aba feeffm rumfit,menfes cit,amp; fietm nccalu EX PAVLO.
SemeThlajfifacultatem habet acrem,ddeb vt
internas
PIANTARVM HISTORIAE
iMemos abfccjfui petum difrumpat. tienfis cit,^* fatMenecat.Perfidem infufum fan^uinoleM cua-cuans ifihiadibmprlt;idc?{, Poteft enim alioqni turn fupemè,tutn infernè biliofis vacuare humores ace tab:iU menfura epotu-lnfunditur ^contra cexen* dicum dolores. Q^inetiam pot»m fan^ainem tra* ijit,amp; internos abfeeffusrumpit.
EX GA LE NO.
Thlafpifernenfacultateacre eït,adco vtinter* nos abfeejfts potam mmpat.Menfes mottet, O fae* tus necat. Per fedéinfufum fan^inolcnta euacuas ifehiadibutprodesi.ETi enim almqui turn infernè, tuns fupernè bilioforum humorum cuacuatorium, acetabuli menfitrapotum.
EX PLINro.
Semen afieri^uflus, bilem amp;nbsp;pituitam vering; extrabit.Modus fumendi acetabuli menPura. Pro* dc?l amp;nbsp;ifibiadteu infufum, donee fanguinem ex* trabat. Menfes quoque cit,fidpartus necat.
DE THEEMIS. CAP. CXVr.
NOMINA.
©'ppiet HpUpot Grads, Lupinus fatiuus La* tinusOjficina Latinum nomen retinucrunt: Germants Fei^boa^GallicèLüpia.)appcllatur.
FORMA.
Unicum caulem obtinct Lupintts, folium quin* quefatiam aut feptifariam dijfcèlum, florem can* didnm,Jïliquat in quibus quinafetut ve intus^ra* na.
CAPVT cxvr. isg
na,dura,!ata,rufaj; coMincntur.amp;.ai}icem luteam capiUamentisfibratam,
LOCV S.
âExilent iimMterram,areno(am amp;nbsp;rubricaprtt cipuè.EmoÃo agro no exit,eitltura^: refarmidat-T E M P V S.
Tcrflorct^primum M.aio,dimdc lunio,amp; tertio Ãulio menfe. Posl vnumquemqueÃorem filiqnM producit.
TEMPERAMENTYM.
ImmcnÃi amarimdo cuidentcr calidum ç^Ãcâ cumejjie monÃrat-
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Varina dus cum nielle linfta lumbricos pc Hit. Vpll quaque maccrati,amp; amari adhue comeÃi ide eÃteiunt. Deeoftum eorundem cum Kuta amp;nbsp;Pipe repotum idem facit: vnde amp;nbsp;lienofs prodeSï.Eos demgangragt;tas,'vlceratctra,incipicntemfcabicm, alphos,maculas, exanthemata,amp; achoras perfun dere âvtilc.tAenÃes amp;feetus idem decoflum di myr rha EmelleÃljduum trahit.Parina corum cutem liuore'mquc expurgat. Inflammationcs cum polens ta amp;aqua mitigat.lfcbiades O' tubercula di ace^ to lenit. \n aceto coda amp;nbsp;ilUtaflrum as diflip at,et. tarbunculos rumpit. Decodi pluuiaU aqua donee infuccum liqucfcantfadem abflergunt.Cum radd ce nigri Chamaleonis ouiumfeabiei medetur, fl tes pido decode abluantur. Kadix cum aqua coda
PLANTAIIVM HISTOMAE
amp;pota citvrinam. Vht autem cdulcati fucrlnt,, triti cum aceto ^^otiflomachtfaflidium lenlunt, amp;nbsp;cibi auiditatern excitant.
EX G A L E N O-
Lupimu cdnur coclui, multu ante diebus ma^ eeratione in aijua amaritudine deponcnsjitq; tunc nutrimentum craÃifiicci-Catcriim ft medteamen itafrafiaratus exgenere eà emptaÃieorü.Qm veo-rä natiuam amaritudinem habet, huic exteroendi amp;nbsp;dm^endivis ineÃ-Lumbricos occidit illitusyamp; cum meUe lin(i-M,aut cupaÃen potus.Qisin G'det conum eins lumbricos eitcere foteft.Foris identidt ferfufum, alphas,achoras, cxanthemata,Ã:abies, gaitgranat, vlccraq maligna iuuat,partim extern gendo,partim digcrendo,citraq; merdacitatemÃer cando. Expurgat iccur amp;nbsp;licnecum Kuta amp;nbsp;Pio pere fuauitatisgratia aÃitmplum. E licit menfis ac fatum cum myrrha amp;nbsp;mclle adpofitum. Porto Lu pinorum etiam farinafine mordacitate digcritmee enim liuida tantum ,fid amp;firum.ts amp;nbsp;tubercu^ la curat : atqui tune in aceto, autoxymclite, aut pofia hanc decoquere oportct,pro laborantis nimiâ rum temperamento, amp;nbsp;afePltts diuerfitate, quad ex v/u efi intteniedo. Digcrititem qua liuida funt, amp;nbsp;quacunque modo diélum efiprafiare decoflü, eadem omnia cjficit amp;nbsp;farina. Suntverb etia qui Ifchiadicis cataplafmatis modo iUinunt.
E.X P LINI O.
E;e
CAP VT cxvr. 169
E» omnibus qua eehmtarÃeco nuUt tniaiu pon* ieris eïf, nee plm vtilitatii. Mitefeunt cintre aut aqua calidit. Colore hominis frequentiores in cibo cxbilarant. Amari contra a^idair/aleM â¢Vlcera atra, aridi decorticatiq; tritt, fuppoÃto lintcolo,ad yinum corpus rcdi^t.Strumin,parotida4 inaceto codi dirent unt. Snccfu deco6ïor»m cü ruta amp;nbsp;pin f ere,Vel in febridalur ad ventris aniniaUapellen da,minorib.tri^inta annorum, Pueris vero impoÃti tn Ventrem ieiunis profant. Et alio^ncrc tofii, amp;nbsp;in deÃutopoti,vcl ex nielleÃmipti.iidtm auidita* tem cibifaciHnt,raÃidium detrahunt. farina corü aceto Ãthafla, papula prurttmq: in balntis illita cobibct,amp;perfeficcatvlcera . Liuores emendat. Jnfidmationes cüpolenta fedat. SiadmeUts craÃ, Ãtudinem decoq»antar,vitiliginesn'lt;i^ as amp;lcprat emendant. P^umpmt carbunculos t..ipo{iti,panos CvÃrtmias minuimt.autmatieranhCoÃi exaceto cicatricibus candidum colorcm reddnnt. Sivero ae Icfli aqua decoquantur,fuccM ideÃne^aÃt, quo folcntfoucrcgan^anas,eruptiones plint ta,vlccret tnanantia,vttliÃimiim.f.xpcditad l enem bibere, amp;nbsp;cum melle menÃmis barcntibus.Lieni erndi d ÃcoÃcca tritt ex aceto imponuntur.Kadix quoque in aquadccocla,vrinas pellit.Ucdcntiirpecoricn Chamalcontc berba decocli, aqua inpotum coda* ta.Sanant amp;nbsp;Ãabiern quadrupedum omniu in a* murca decocli,vtioq; UquorepoÃea mixto. fumns y crematorrtti
PLANTARVM HISTORIAE
a tmatorum culices necat.
DEio. CAP. cxvir.
Viola purpurea aut nigra nobis Marti'a / V â 6fk~' ^ ^uadragefirnalis quod tunc fere flo*
NOMINA.
Ion quart Top r^o^qiUPoupGradsy iolamwariavclpur» dida. J.p(« MLlt;jt»»ilt;,bIauu Vciel oder Mertzevio len Germanis(,Gallici Violette de Mars) dich tur.Offidnafimplidtcr V iolam nominant.Nican der Ion Grads diflam credit,quod Ãüymplia quaâ dam Ionia, florern ilium lout frimum dedere mut ncri.Alq Graci lonvocatiimfutaM,quod cum Io Viola vntt in yaccam à I oue conuerfa c^?t,terra florern ilium de voca* pabulo bouts dus fuderit. Latini quoque detrita t f^â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;litera,^iolam quaflvitulam imitatione Gracayh
deri potnat appellate.
FORMA..
Folium habet minus tenuiusq: qua Hidera,»!^ ^ias tarnen nec diflimile.Gauliculus flatimaras dice medius proflhtpn quofloflculusfuauiter olcns, purpureus.Humilis pratcrea efl,ftatimq; anumet rofla radice orbiculataflolia fine ramis exeunt. See me quoq; minutu in feUiculis vaflcultflre rotundis, ftpiflura indicat,cxtrcmafcre aflatcproducit., LOGVS.
ilafleitur in opacis amp;ajperis locis,adradices ma ximt murorumflfortorum mar^inibus, efflepihus.
1£.14a
CAPVT CXVII. quot;iZO
TE M P V S.
VIrethitc^crjgt;etui,ThcophraÃo tefle,fi ailtut adhibeatnr: tarnenVere,amp; Marti» menfifloret,, ejuo fotiflimum tempore coUi^i flores etufdem de» bent.Seminaver» inaftatc,vtdiftum cft.
TEMPERAMENTV W.
'Viola folia aqueam amp;nbsp;Pubfiiffdam fubflätiam fitperantem poflident.lèri^idx aietemfuut primo w dine,humida ver» fecundo.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Kefri^erandivim obtinet.Voliaeim per ft: et c» polenta illita,flomacho afluanti, oenlorum inflam mationibustfiditqiprocidentiis auxiliantur. Pr«â terea id quod in flore purpureum eïi cum aqua po» tum,an:^ina corrcptu,amp;pucrorum comitiaUb-mc» deriajfirmant,
EX G ALE NO.'
folia per fl,aM cum polenta idita, caUdaipble-^onas miti^at, 1 mpontiitur amp;ori ventriculi a. ftKMtti,amp; oculis.
EX PLINIO.
Purpurea violarefrigerant. Contra inflammaa iiones iUinuntur flomacho ardenti, Xmponuntur amp;lt;nbsp;capiti infronte. Oculorum priuatim epiphoris, ⢠amp;fcdcprocidcnte,vuludve.ft contra fuppuratio» ties. Crapula amp;graucdincs capitis impofttis coro» ms olfaMvedifcutiunt. Anginas ex aquapota.ld quod purpureum eft ex Us comitiahbus medetur, nd maxime
PLANTARYM HISTORIAE
maxime fiucris,iii aquapotum. Semefcorpionibui aduerfatur,
EX SIMEONE SETHI.
Provint ad inteÃinoram dolores, cor vero o^em dunt. Dolores capitis qui fiant à fiaua bile Copiant pota (^ odorata. Ventriculum irritant,amp;flauam in co inuentam bilem , Caput ficcum humeflant, caliditmque refrigerant fuo odoratu. Somnum in^ ducunt. Humida capita deflidationibus obnoxia reddunt.
DE VIOLA MATRON ALI. Hgt;gt;6i,-v,t«,V,Glt;wâ CAP. C X V II I.
Viola: matronalisubipidio ditÃA',nobis Bachares videncur.
N OMI NA.
VEteribusCracis amp;nbsp;Latinis cogita fiuerint neene Viola qua: hodie, quid cas matron na eolere fideant, matronales vocantur , nondstpn eomperlum habemus . Quare vulgar: Ãyvfttaca nomine, donee redius inuentumfuerit, vtemur. Germanice, quid rara adhuc in Germania dum ijia fcriberemusfucrint, Vuelfch veicl appellate 'Voluimus,vt nimiru hac nomendatura à Ecucoiis, dequibus fuo dicemusloco,fcgregaremus. Potent etiam baud inepte Frauuenueiel, ad imitât tone Eatini nominis appedari.
GENERA.
â genera. Prio mi
CAP VT CXIX. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;171
ml cnlm generis candida cfi,alterius punicea, ter* td purpurea; nee differre admodum nififilis fiori» lui videntur.
FORMA.
TruticeCa eft herba,cubitali attitudine^ramopa, eauleamp;filiis tanu^mfis,oblongs,an^upis^moHi^ lusac canefletibus^oribul aut albis,autpuniccù, aut purpurcis ejuadrifoUis, ft mine in oblongs fitua epuis lato ac tenuisradice lon^asU^oJaspibrupd O* *cri- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LOG VS.
Inhortls (it- eultis loeis proucniunt.
. TE M P V S.
â¢â Juliodt- AufftftomenÃbuifiorent.
T E M P E R A M E N T V M.
â Admodum calidai efte fapor fotioru dr radicis, ^ui acris eft,abunde docet.idumiditate autem mul tarn,Galena lib, A -cap, 18 .de fimpUe.medi. facul. tefte,eoquod amara nonftnt,admiftam habent.
VIRES. *'
*⢠Incidendi amp;nbsp;di^erendi per haUtum vim obtia nent . I decqs radix aut folia decccla in aqua, com uulÃs,dijficuttatejpirandi laborantibus, dr veteri tufi auxiliantur.Vrinam (^ menfes ducuntsfudoa resq; ciendi facultatem habent,
DE IRIDE. CAP.^CXIX. . . NOMINA.
1pitGracis,lris tatinis appeUatur:officinisfuam appellatiouem retinuit, Cermanis bituu Gil-
3- '^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S'â*
PIANTARVM HISTORIAH
gen,blau Schuucrtel, VeieluurtzCG^ÃK« du glaïeul, ou de la Ãïibe'jdicituf.AcceUfluMcM îrllt; Vnde pmilitudinc^uam flores dm repr^fentat.vtpam dida. nbsp;nbsp;nbsp;là f oft dicemus, nomen acccliit Iris. S uni qui non
flne pudendo cmre alidmaÃirnent lier ham redo, aliam cafuipaterno, ita vt Iris ah Ireos, tanquam purpurem color à niuco, diflin^uiputetur imperil tn herbarUs. Promanafte autem himc cirorem ex Caufavul Grxcavoce ?\apiop, qua Lilium, quod candidos ^âtris error profcrtflores,^enti ilUft^nificatur,paru per vnius *''^' liters abieflimemdcprauataveriftmile e^t.Pri* mam nanque literam abiicientes,vltimam vero in ff vertentes,amp;pioS dixeruntpro Ãe{piofgt;. Sedhac opinio indigna eS qua explodatur, cum Diofcorir dem amp;nbsp;alios veteres omîtesfleorftm de Iride amp;Lj rio fine Lilio anre conflet.
FORMA.
Tolia Gladiolo fimiliafert, maiora tqmen, lar tioraamp;pm^uiora.Ploresiii caule aqualibi»-ffiuh cemftatiis diftantes,inflcxi,varq. Aut enim eddir di,autviridcs, autlutci,autpurpura, aut aerulei confpiciuntnr. Vnde ob hanc varietale af tui cceler fti aflimUata cft.P^adices fubfltntgcniculatx, filit da,odorata:qua ftmulatq: fuerint dijjcda,flccanr tur in vmbra, e^filo traieda rccodutur.Hac Hio fioridispidura tota huie herba,qieam Irim hodie berbard amp;nbsp;ojfleina vocantfliflragatur.Siquidem ea radicibm nititurflilidis,^cniculatis amp;nbsp;odoratis, adeo
CAPVT CXIX. I7i
ailci vt violarumpurpurcarum odoremprorÃu re* ferre vidcatur,amp; hoc nomine à Germains noTlris yeieïaart'z,hocep,'Violacea radix, ÃtappcUa: violacé» ta.Folia GladietifaciemÃmulaM,maiora duntan radix-xat, latiora amp;pinguiora.Caulc re^o fcpjuipeda* li,è cuiu^fafiigiis pari interuacanteJpatio flores e* rumputtt,inflexis mutuo foliorum labris, qui nitet varia ctlorum miflura,inflar caleftis arcus. Que* admodum enim aquarius ille arcus, qui cft ima^ male expreÃifolis,caua nube recepta, varies men* titur colores,ficut caruleas,viridcs, lutcas, puipu* reasqiUneas ducat,itacauo calyculi finu vciflco* lores litur as flores oftcndunt,qua diuerjajpecic ca:* leflcm xmulantur arcum. Tallantur itaque qui in totofloris ambituhuiufccmedi varietatemperqui* rut,cHm inflexa foliorum labra velpHrpurtus,vcl caruleusfemper color infleiat.
L O C V S.
1 -firn in bortis amp;nbsp;maccriis vincarü fumlt-Lau datiÃima tarne eft qua in I Uyrio amp;nbsp;Macedonia na fcitur,amp; melior inter has quadenfa amp;breui ra* dice conftat, quaq; frangenti contumax eft,colore fubrujfa, admodum odorata,^ftuq;fer«ida.
TEMP V S.
J^lorctvere, Maio potif mum menfe,quo Canete* poreftores coUi^i debent. P^adiccs autem fuo tern* porc,hoc eft,autumno,
TEMPERA MENT V M.
y Hq Iris
PLANTARVM HISTORIAB
lm in altera calefacit ordincjn tertia aute Je^ Ãccat.^bfier^it quoque amp;nbsp;maturat.
VIRES. EXDIOSCORIDE.
Irides omnes calefacimdi extenuandiq; vim ab' tinent.Conha tuÃim cjficaces,humorefque nonfat cilè excrcabiles exténuant, ÃUes ex hydromclite drachmarum festem f andere fata purgant. Som^ num candliant.LachrymM cient,Torminibus mea dëtur.Cum aceta fgt;ctx venenatarum marÃhtK,lic* naÃs,conuulÃs, refrigcratis, ri^entibus, amp;nbsp;quibstt peintura effluit,auxiliatur. Menfis cum vina pota ducunt, Decodu earum ad muliebria fomenta vei* le,mo!licnsaperiensq; lacos.lfchiadicis infunditur. Fiflulat amp;nbsp;fnus carne expient. Qmnetiam^an* dis modo cum mede apporta, ftetsts extrahunt. Struma Veteresq; durities coSia amp;jll,f,t emol. Hunt.Arida vlcera explent,amp; cum mede purgat, is adat a afd carne aperiunt.Daloribus capitis cum aceta Cf roficea vtiliter idinuntur. Lentigines, cuâ tu in facie vitia cu Ldebara albo,amp; duabsss mei* lis partibits idita emendant. Pefiis,malagmatu amp;nbsp;acapu miCcentur.in vniuerfum magniv/itsfint.
EX P A V L O.
Iris tufi vtilis.Uumores in thorace na facile ex* creahiles extenuat.Torminibus medetur, viceraà f irdtda expurgat,Cum mulfa pota aluum ducie.
EX PLINIO.
Infantibus earn circmligarifalutare efi.Den* tient: bus
CAPVT CXX. 175 tien tibia fradpua efl amp;⢠tuflicntibm,tinedriim've fitio labor antibits infliUari.Cateritm vlccra furâ gat,capitis pracipue ,fltppitrationcs vctercs.Aluum filltit duabtssdrachmis cum melle,Titflim,Tormit na,inflationcs, pota . Lienes ex aceto. Contra fir* Pentium amp;nbsp;arancorum morpa,ex pofla valct.Co* tra fiorpiones , duarum draehmarum pondéré in pane vel aqua fumitur . Contra canum morfiu ex oleo imponitur.Et contra pcrfrUlioncs.Sic amp;nbsp;ner» itorum dolortbm.Lubis verb amp;nbsp;coxendicibat cum reÃnaiUinitur.Vis ei concalfa^loria.NaribitiCuba ditaflemutamenta mouet,eaputq; purgat. Dolori capitis earn Cotoneis milis aut Snutheis illinitur. Crapulat qitoque amp;⢠ortbopnras difiutit. Vomi* tiones cit.ditobus obolis fumpta.OjJdfrafla extras bit,impofita cum melle. Ad paronychias farina eins vtuntur. Halitas oris commanducata abolet, alarumque vitia.Succt duritiasomnes emoUit. Somnum conciliât, fed genituras conÃimit. Sedis rimas amp;nbsp;condylomata,omniaque in corpore excret fcentia Ãanat.
BEâ HtERACEO- CAP. CXX. Hicraceum vttunque hîc frequens.
NOMINA. fanf/en ht^i 1^)00»,B croyy^lns Cracis,Uieraccum tatp nit diciturojficinii inuÃtatu.Cermaniee, quant aliud nemen expifearinon potnerimus, Habich-iraut(GijBic« Cichorceianinc) appcllauimttf, ad
TLANTARVM HtSTORIAE
^ till Grxcam aUudcntes appeUatianem: neque enim Kierace» aHa rMionc Grxd hanc herbam Hicraceum m* Vntic di^ minarunt^nift quod accipitrcs,quos idi !ï^^dK^t di ^^^â cu»t,fcalfendo cam,fuccoq: oculos t:in^endo,ohfcu^ Sochitts- ritatemcumfinfercdilcutiaat-Soncbitesaute di* (ia efl, quad Soncho non admodum diÃimilu Ãt, maxime quid ad dm cireunfercntiam amp;nbsp;extre* mam partem,in qua caules amp;nbsp;flores funt, attinet, Hac enim amp;nbsp;iüa concauo,amp; iaden fuccum emit* Ladue a tente caule.luteisq;floribus efl. Apuleim Ladueä Jÿluatica.Jÿluaticam appellat. Plinimquoque libro vi^p* mo,eap.7.vtalq omnes ferè,in Laducarum/ponte nafeentium numm,proptcr flmilttudinem.llie* raceon hoc habet . Q^im autem inuicem flmiles flnt Hicraceum (p' LaducaflylueÃru, vtriuflque icônes amp;nbsp;effigies codata monflrabunt.
GENERA.
a toet êfl rflt;o' 'Hieracei duo funtgenera maius nlmirü amp;nbsp;mi* ÿ.mftoâtofje nm.Haius Germanice grofz Habichkraut, mi* urn autem kïeia Hiibichknutnominatur.
FORMA.
Uieraccu Hicraceum maim caulem habet afperum j mo* maim, nbsp;dice rubentem,JpinoÃim,cocauum.Loliaper inter*
uadarariufculè diuiÃt,Sonchoper circunferetiam flmiha.Flores in oblongis capitulis lutcos. Qita de* fignatioprorfm hac quam pidam damm herbam exprimit.Siquidem caulcm emittitfcabrum, fub* rubrum,J^inuhs horrcntem,cauum,folia ex inter* uadii
CAP VT CXX. 17
iiaU'n t!^ raro laciniata, Sanchi foliis nan diÃimi* Ha ⢠floras in lon^iufculis capitulis lutcos. Minus Hieraccum folia ex iuteruallis far amhitum diuH Hteracctt furis feiÃa obtrnct- Coules de fa emittit cauos, tener minsu^ ros amp;nbsp;virides, in ^uibstsfores lûtes circulum dro cunfribentes.Qjta itidem ssota omnes berba idif cuissepieluram cxhibcmssSjCossucniunt-
. LOCV S.
y tronque in quibufdam pratis prouenit-TEMP VS.
Tnfne Tulij meÃs,amp;'pervniuerfum Au^ufum floret Hieraccum. Suceste cisu capiturper mejfes incifocaule,
TEMPER A MENTVM.
Masses Hicraceumplane Sonebi tempcramento tonflare fidetur, refri^at itaque amp;nbsp;mediocrit adjlrifHonis efl particeps , Minsu in gufiu pauld maiorem amaritudinem refert.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
V im habet Hieraceum maisu refrigcrandi, amp;nbsp;modscè stdflrin^ndi,idcoq; afluanti flemacha, Cy inflamnsationilssts illitum prodefl. Success crofione dufdensinforbitionemiti^at. Hcrba ipfa cumrao dice illitafcorpionum iflibsu auxiliatur.Mintss fa cultates habet fisperiorseaflens,
EX PLINIO.
Success fanat omnia ocularum vitia cü lade mu Herum. Arcet nubeculsUi cicatrices^ aduflioncfque omnes.
PIANTARVM HrsTORIAE
»mnestfr^cipue caUgints. Imfonitur etiarn oculâ in tana contra efiphoratAdtm fucem aluum pur* J^at,in pofca pottn ad ditos obolos.Scrpentium ifli* bits medetur in-vino potus. Et folia tofla ,thyrfq; triti ex aceto bibuntur. Vulneri iUinuntnr, maxia mè contrafiorpionum ifiiu.V erum contraphalaa ^ia^comtnixto vino exaceto*
APPENDIX.
Sunt^ui tamd ineffe h»ichcrba -vim cotra oett lorum vitia credant, ftp-adicem etiam à codeÃtf* fenfam catigmem oculorum (anarepofe dicant,
DE HIPPVRI CAP. ex XI.
Hippuris cauda equina Tulgo, multiplex ^ââ eo-t^ntâ etiam nobis eft.
NOMINA.
Equifetu. 'X ^T{oVpl( Grads,Equifetiim,hcrbaautfalix f Xquinalu Latinis,recetioribus herbariis verbum Cauda e* verbo reddetibm,Cauda equina,GermaniiKofio quina. fchuuantz , Pfet^tfebuuanez, Rofzunadel, Ratz,enuuede!,katzenZ3gel, ianteniraut^ Schaftihouu (Gallice Queue de Cheual}âo. minatur. Nomen tarn Gracum quant I atinum Ã
Kppuris cauda equina imagine, quam coma idtuspra ft curdifla. ferunt,acccpit.
GENERA.
Edas duo flint genera.V num lon^ias, quod non» nuUi atatis no/ha herbaril ab ajperitatequam ob^ /iJprtUa. tinet A^reUam vocant. Hine eft quod materiarq fabri
CAPVT CXXI. I7ï
falri ligncam pedinum amp;nbsp;aliorum minutorum operum rudiMcm Iihms herba fiabritia in nitoquot; rem expoUant . Germanicè groli Rof2fchu-/y»â/'*^itr, uantz dicitHr.A.lterum breuiut efl, ad abficr^en* ^â'^ '^ff^'^i da vafit aptum .Germani klein Rofzfehuuantz appellant.
FORMA.
P rim urn Uquipeti^enm cauUcuIos habet inanes, lenitcrrubentcs,fubafj!eros,filidos,^nicitlis qui inâ uieem inreruntur diffcHos, in quibus folia iuncea, crebra amp;nbsp;tenuia.in altitudinem adfurgitifiadm* do proximas flipites comis dreunfufa depedet mul tis,ni^is vecquorum cauda-tiadix iUi eftli^oja, dura.Altcrum comat per interualla habet bi euior res,candidiores amp;nbsp;molliorcs,
L O C V S.
Longim ^quif tum in aquo/is loeit amp;nbsp;fcrolnbut-prouenit, nee eo infofit prope aquat O vmbro/is lacis alia planta frequentior efl , vf boe nomine )(iiipae^'pttj/ov Gracis diflum fit . Neque enim ^ptlUpi.-P(CV^cllt;P^ aliud efl illis nifi terra rima amp;nbsp;fffu- ^â p out o». ra, tqni/^V etiam non alia ratione, quam quod Ãefu^'^ol» in aquofisproduccretur, nominauerunt. Alterum in pratu inuenitiir, nee feri fiequentim occurrit, inuifa fienijecit.
TEMP V S.
V tranque aflate fuis in loeit copio/ê prauenit.
TEMPERAMENTYM.
Adïïrhtâ
KLANTARVM HISTOKIAE
Adflriii^cnton cum amaritudine facultatcm^c f minde valenterfimul^; citra mordicationtm cxâ icca»tem,obtinet,
VIRES. EX DI OS COR EDE.
Iderba iffa adftringit,quaproftcrfuccm dm fin ^inem exnaribm crumjicntem fifiit-Dyfentcricit cum vinapotm cenfirt-Vrinam cit. Folia cruenta Vulneraglutinant trita amp;nbsp;injptrfi, Herba amp;nbsp;ra* dix tuÃietib,orthopneicis,ruj)tisj;fdccumt.QHin* edam inteflinorum diuiÃonts,velica diffe^ionent, fiv inteflinorum ramicem coalefleere co^t^uc folite in aqua fota/èruntur^
Ex GALE NO.
Xulnera maxima conglutinat,etiamfi prafiftos' tffe neruot contingatflratcrea inteflinorum rami*-cescogit.Catcrum ad fdn^iniirciccHoncm,adflui xum mulicbrem, fotiÃimum rubrum,ad dy/ente* Tias,amp; ad alia vetris fi-ofluuia^ncrofltm efl megt;' dicamentum herba flfi aut ex aqua,aut'cx vino' épata. Sunt qui de ea flcriptumrel:querunt,quod nonnunquam etiam veflea, çflâ tenuium inteftim* rum vutneraflueem ipflmflanauerit. P rode fl etiam frofluuiofinguinis exnaribm,tumfluxu obnoxiis in Ventre affefiibm ex auflerorum quopiam vino* rum potui,acfifebre teneatur ex aqua.. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
EX PLINIO.
Vil dm fliffare empora.Sueem finguinemè nŠribmfiuentem inclufim fifiit,ttcmaluuni.Medctur dyfinte.
CAPVT cxxir. tys dyfcntericls in vino dulcipotiu cyathu tribuf.Vri nam cit-TuÃim, orthopnaam fdnat: item rnjita, amp;⢠qua ferfuMAntefiims amp;nbsp;vefica folia bibun» tur.Entcreceelen cohibet.
DE HIBEKIDE. CAP.CXXlI.
Hibciis in pratis frequens.
NOMINA. troorKc^T^famp;e^ IB^'f, H Kot/j^j'a^ovTiKi), H à ypioKcojù^a/zop
Gradi,Galena amp;nbsp;Paulo alio nomine LeÃdion: ïlibcrif, Kaflurtium a^eeÃe Latinis appeUatur, ^afui^ Officinü noÃris incognita.Germanis Gauchblum tin a^re* (Galticè Pafferaigefanuage) non aliarationeÃe, quam quad flcrofyue qui in iUiui netitiam non= dunt peruencrunt infatuet. Poteà etiam commode t/ici Vuilder Ktefz. Cardamantice, amp;nbsp;A^io= ^^iocara cardamum Gratis ajifeUata^quèd raditi odar im damS cur fit Naslurtq : Vel quad dus folia partim NaTlur^ di^tt-tioaqKatico,queda Diofcoridc Sifymbrium car-damine dicitur,partim etiam hortenÃ, quad Caro damon Gratis nominatur,fimiliafinf.vcl quid ^u fin ÃaÃurtium référant
quot;form A-
Polia 'Nafiurtiofimilia hahet^verno tepore vi-rtntia,tubitali lofftudinc^aut minore,flora lafleo, raditibus duabus,Ãcdvna apudnosfrcqHentius,ni^ tiMr,odore N aflurtij quim acerrima.Px qua ui^ minimdeftriptione omnibusper/picuumfit ,hert bam cuius piduram exliibcmus tÃc Hiberidat tauhm
FLANTARVM HrSTORrAE
taulem mim culitahm obtinet,foliaque ^aÃiurâ thÃmilia. Qu^ mim à radiccÃatim cxemit, lt;t* quaticiiquai/cro infifiremii cattle cmicant,hor-tenÃs NaTlurtij folia refecunt-Verno quoque tem^ fare virent,flos deniquc laflcuf eflJjoc cfi,in albo furfurafiens: hum: enim Diofcondem focare lat /leumflorcm,fatis teflatur quarta Kanunculifie^ cics,ru'm etiam flarcm,qui colore hmc ftmUis eÃ, lafleum efeÃribit. Semen quoque in ÃliquuUs tam exi^um producit,vt, Plinio etiam teÃe, vix aÃici pof it : radiccm autem exilem atque acrem, tui inefi i^aflurtij odor,
L 0 C V S,
Nafcitur incultii locis,circa itinera (irfrata, TEW P V S.
'Vemo tempore apparet, ApriltpotiÃimum metto feamp; Maio durdtqueadaflatisinitia,quo petiÃh mum tempore laclcum florem fundit : initio enim purpurea colore maculatus videtur .⢠efftcaciorema que vfin obtinet ,quod turn femm etiam in Ãlh quulis proférât,
TEMPERAMENTVM.
Ex quarto efl ordine calefacimtiumtVt ï^lapuro ⢠tium,minM tarnen eodeÃecat,
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Kadix calefacit amp;nbsp;adurit, Vtills eÃad coxen^ dicis dolores cum fuillo adipe faÃ, cmplaÃn modo quatemis bons lUita, Deinde in balneum der Ãendatur.
CA PVT cxxir.
gt;77
fccnjatur,amp; elco ciimlana locus perun^atur^ EX G A LE NO.
Similis NaÃm-tio turn adore , turn guÃu,tnm viribus.
EX PLINIO.
Coxendicihus amp;nbsp;tirticulis omnibus cssmaxu^ia modicavtiiiÃima,viris plurimum quatemis horis, fÅminis minus dimidio adaUigata, ft dein in bah neum defiedatur in calida, amp;poÃeaoleo amp;vin6 corpus perungatur^diebusq; viecnis interpoÃtis ide fiutifi qua admonitio doloris ÃtperÃt. Hoc mode rheumatiÃnos omnes fanatoccultos. Imponitur in ipfa inflammationeÃd imminuta. fsdalUgata co» pitt cum C^pinqucfilio^epiphoras amp;fiqua in ocu^ Us vitia Ãmt,emcndat.
APPENDIX.
R ecentiores her hard eins herbx cuius piPluram damns vÃtrn probant contsapcdiculosà lixiuia m^quot; coquatur.V nde collide liccbit,eam exiccandi fiteâ ex alto cuacandi trahendij; facultatcm, baud feo eus atque fiaÃurtiumaut Sinapi,baberc,Na,Ga^ leno lib.i.de compoÃt.medic. fecundum lotos, cap,-mi-teÃe, medicamenta qua phthiriaÃmedentur,~ necefjario exiccantatque ex altotrahunt.Vtitcru cuidcntiflimum Ãt banc berbam, co quad NaÃueaâ' tv, facu!tatesobtineat,eÃe veram ljiberida,no oha' Ãante quad raro autnunquam duabus,Ãdvnapóâ tius amp;nbsp;cxiU nitatur radice.
ti- DE BIP'â
PLANTARVM HISTORIAE
^iVoA^^. jjg HIPPOSELIN O. CAP. CXXlII.
NOMINA.
ITynroTtÃIKop Grac:s,OlKs atrum Latinis Jid^ tur:offirigt;M din femne pcrjicram prs Petra feit* ru error, no macedonico vtutur.Germanis grolz E pfficli, orfergtofz i ppieb ÃGaUicè acne, ou hache) ^gt;pjâofi= appeUatur. iïippofilinon autem à magnitudine di Imum vnf ^um cil : Ãquidem Grxci ma^is amp;nbsp;amplis reiâ de diftu. Itns hippo prxponerefilent,adeó vt ïïippojèlinunt Oliu atr» Latinis nihil alsud ni ft grande Apium fit. Olies a» quart aps tematrum velpullum à foUis, qua atre colore niâ pedatum. tent.appellatam effe videtur.
FORMA.
Mai»« efl hortenfi Apia,taule cauo,alto,tenere, Veluti linear hahente,foliis latioribiis,fubpuniceis, Libanotidis coma, plena flore, in corymbos ante* quam dcfloreatcongefla,ficmine nigro,oblogo,fili* do,acri,odorato,radice odarata,intns Candida, ori grata, pro coulis magnitudinc non admodù denfit, Forrà ne mireris quid pidluro non ex omni parte reflondeat defiriptiomeque cnim HippofieUmi inte grum,amp;quod ad perfedam peruenit atatcmjfloi resq;amp; fernen produxit,damns, fed id tätum quid primo crump it. Kadice itaque tantum (st folia de* pingi curauimus,vtquo Oleris atri, cuius fape fit apud Diofioridem ment io,forma, faite infoliis amp;nbsp;radicc,cffct,ccrnercs.Annitcmur tarnen vt aliqua* do iategram tint herbapiUuram cxhibcamiu.
LO* '
1
CAPVT CxXIII. 178
LOC V S.
tiafcitur intâmbiofis,amp; iuxtapalutles, TE MP V S.
Saturn tarde prouenittideiijue factum vtinteo ^e defiHum dare nobu baud Ucuerit-Flaret, PU» mo teÃe,aflate.
TEMPERAMENTVM.
Calidum e^ in flcundo ordine, vt Apium^ amp;nbsp;ficcurn in medio tertij.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
ïflur olerum moda ceu Afium.Piadix etiam co fia ^ cruda eftur. Quinctiam folia amp;nbsp;caula co» flimanduntur, amp;nbsp;perfcout cumpiflibuiprapa» rantur.Cruddque ad falgama co,idiuntur. Simep o turn in mulfo menfis ducit.S.iffgt;re concuflos calfa» cit potum amp;nbsp;Ulitum. V rina flUlictdio auxiliatur, Kadix cadempraflat.
EX GALEN O,
'HippofeUnifimilu Apio fis e5i,fa'idior tamer. Menflum autem amp;quot;nbsp;vrinx ciendx pot fimum fa» cultatcm habct,'vt liquet ex capite dufde de Smyr nio. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;E X P L I N I O.
Olusatrum ciuod HippofcUnum vocant,aduer* fitur fiorpiombui. P oto femine totminibus intera» nets medetur .itemejue dijficultaiibiH'frinx fc» mm dus dccodum ex mulfo poium.B.adix dus in â¢vino dccofla calcules peUit, amp;nbsp;lumborum ac latera dolorcs.Canis rabiofi moifibus potum amp;⢠â^i'â tnm rntdetur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;x.lt;j DE
PLANTARVM HISTOR TAB
®'^ ^^0- CAP, CXXIIIU
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NOMINA.
Iflt Greets,Vifium Lätink amp;nbsp;off',ciailt;,Germit!i ni^ Miftel.oJer Affolter (GaUia du Guy.
OU de ld Olu)tKimiiiatiir.
FORMA.
Planta eft fiutiiofa, lenta.ftm/jervi'rens, hitoi fortacei eolom, extra fabflaua, falih buxi, aciait exig»K,ftne fiere..
tocvs.
NumjHam in terra, fedfemper m arbare, quera cu^rxfiertim,ftro,maloq;prauenit.
TE MP VS.
Autumni initia cumfitis acinii Jecerfitur. TEMPERAMENTVM.
Calefacit cu aadmania: ex plnrtma enim aeria (ifaqHea,pa»cifiigt;na terrena fubftant^ eSfiat. Iff tur acrimaniaà neoà maritudinem excelUt.
VIRES., sEX DIOSCORIDE.
rgt;iftatit,emollit,attrahit: tubercuUyfaratida!, caterasq; ah/ceffut cum refina amp;nbsp;pari cara mix* tS,maturat.Epinyflidat.infilenio curat.Cü thu* rt antiqaavlcera,ctmalifftesabfcejj'ui meUit.Lie* nes cum calce,aut ^agate lapide, autafia caelum Ct'impofitum minuit.Cum auripiffnentoutue/an* däracha itlit»m,ynffies extrahit.Mixtum cü cal*, ec.amp;face,vim faam mtendit.
E X GALEN O-
Natlentef.
CAP VT C^XX V. ' * 1'7?
Valentcr ex aito humores exb ahit^ nee tenues tantum,fed c^ a-aÃieres^osq; di^undit ac di^crit, lefinutem ex corum ^^enere tjua non protintti ad^ tnota calfaciunt,fcd qua temPui requirunta 'velut 3^ happa,
DE IS AT IDE. CAP. ex XV.
Ifaiis fylucftris nobis Guefde-
N O MINA, '^ver^
IfTotTif Grxcit,\j'aHs LatinfSVocatur.Cxü'n, vt in conimmtanis fuis tefatur Cxfarfilaflumot Um riialatut ^nunc Guadum.Get manif autem ad Qn^J^fâ hocnome alludetihus,'V\]eydt{GaUice du Guefs de,oil PaJtel)â»gt;wwi«f«»gt;'.Arabibus tiU, Nilcch, ^âi^^j^ amp;lndicum, vtlibra frme Paiadox.cap.'vigcfis ^j^jj^J^jj mofexto monffrauimm. Rarbai t deprauata Voce âr â â OJatim appellant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J '^*
GENERA.
Duo Iftlidb funt^ncra.Vna enimfatiua, qua tm^ndulani'infiflores^tuntur.Altera verbJyb ucfiris^qua lanarum inferiores baud vtuntur. Pria rtrnGermani jlmpliciterVucyAt,alteram wi cum adiedione Vuild Vueydc nommant.
t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
Satiuafolia habet P Idtapnifmiliafedpm^loa nbsp;nbsp;. ra,nigriordque, caule duohm cubitisaltiore.iiac Diofcorides,qui reliquat notas, qua Ijluefri fimb les per omnia funt,commcmorare noluit. Ek lyluc-fris tarnen effigie facile qualesÃnt aÃimarepote^
K. iq rigt;r
PLANTARVM HISTORIAE
rn,hicc mim teÃc Diofcoride,fatiii£ Ãmilit cs1,foâ SylueÃris lia tarnen maiora obtinct, ad Lad-uca folia acct* dcntia:caules etiant ten»iores,tnultifidos, rubican* tes,lt;]ui in cacumine folliculos Ungarn figura mul tos dependentes babentÃn quibus fernen, flos ei lu* teits amp;nbsp;tenuif,
tOCV S.
Ifatufitiua cofioà tn Germania prouenltf rat fertim agro fephordiano, cui magnum quaflu ada fert.Viridem enim herbam trufatilibus molis pret munt,vt herbaceam finie excludant: dein abado liquore digerunt in magms globos, quos tabulatit computre/iere in aflate feruente finunt.llos corth nis infeSioria roquant oftcina, amp;nbsp;laneos pannos, ac Sellera demergtmtiVt cceruleum imbibant colo* rem.Sylueflrisfuafionte in quibufdam Germania loeit nafl:itur,vtTubinga,vbi omnes vinearii ma* ceries hac herba fepta videntur.
T E M P V S.
fiaio df lunio menfi florent, acfubindefernen froferunt.
TEMPERAMENTVM.
Ãfatisfatiua valenter admodu exiccantis,nondu tarnen mordentis facultatif e^: amara enim flmul atque adflringes exiflit. Sylucflrii veri acre quid* dam tumguflu, turn aclioneprafert : proindeva* lentius quà m fitiua deficcat.
VlB.fS. EX DIOSCORIDE.
Ifatidlt
CAPVT CXXV. xSÃ'
JfatiJii fatiuiefoliA oânitia ailemata ^ tiihcrcn la illitt di/cutcre jiofjimt. Cruenta vulnera gluth nant- San^âmi finfluuta fifrunt-'f Icerapba^dtia nica,l)erlietM,cryfijgt;elata,amp; Innrejimti4 fanant, SylueÃrit cadent tjaafatiitafottst. LienoÃs ctiain fota amp;nbsp;idita auxiliatur.
EX GATEN O.
Satina ma^ta vlcera d iroru cortiorü Ãultnaf, ttiam à in capitibia mufculomm fuerint, amp;nbsp;fant ^inif proflumo labQrantih.partihiavtilitcridinit tur.Tumores erdematodets mirifce difentit, Ãmni amp;nbsp;refrimitiontnibmj; vlceribm maliffui mirabi^ liter reÃÃit,etiamfiputreÃant,âtiamÃerodantur. Qnod fijnando laborantis nattera validior appaa reat,foliis eim tritis autpane,aut bordeacca fari^ nam,aut triticea,aut poletam,pro vincete in vno» ^Moq; ajféStu.mifcere oportebit.Sy iueÃris verè pc» tentiÃime hutnidispntredinibm obÃflit,adcatcra vere ia comprebenÃi deteriornntmoderatius mim dycam mordacitate dcfccat,talia itanque irritait tur hoepatto,amp;phlc^cneff-anari incipiunt.Cit terlim ob facultatis robur lienoÃs qncq;ytilis cTlj quum alteraprodejfe nondum poÃit.
EX PLINIO.
Ifatidis folia trita enm polenta,vulneribut pro» funt.San^inemÃÃit. Phagedanaa amp;fntreÃeti4 vlcera,dr q»a ferpunt,fanat.lte tumoresante fap {»rationem. Contra i^emfacru, radice velfoUis K, üq prodeïf
PLANTARVM HISTORIAE fioclesl,vct ad licnes fota.
DE ITEA. CAP. CXXVr. NOMINA.
ITi« Grads,Salix Latinis,^inden, oder Felber Germanis (GaUicc Saulx} apfeUatur, Sa^ óli^a. nbsp;nbsp;nbsp;Hx vero à faUedo diffa eTf,qisr! d ea ederitate cre^
Ãtea vilde fcat,vtquaà fa!irevideatur. Si(etiam itea quafi vocata. SaUeem vocauei-untGrad,
GENERA.
Tria Salicis reneraTheophraÃus lib. iq. cap!. Salix nh xiq-dchifloriaplantaru recenter. Primant ni^-am gra. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mminari dteit, quid nigro aut punicco cortice ob^
Gandida. duclaÃt.Secundam candidam, quod cadidoobdu Pumila. caturcortice.Tertiacoaflx brcuitatisac pumild, Idclicen Arcadibits appeUarifcribit.Plimits ctiam lib.xvu.cap- xxxvÃ.tria Salicis nrimina comemot 'Viminalis rat:'Vimina!cm,caiiJcmppisrpurcam. VitcUmant 'VitcUina. à colore litteo,gracitiorem priore:Ca!licatn,qu£ Ãt CaUica, tcnuiÃima.Lucitts Columella lih.iiu. ca.xxx.eiup Craca. dem quoq; triafacitgeiicra,Grxcam,Callicam, et Sabinam,qua ctiam Amerinamvocari à plurimis fcribit.Grxcamflaui coloris, Gadicä obfileti purt Sabina, purei, tenuiÃimiq: viminis,Sabina ff'acilib.vir^.s atquerutilibiu effeafferit. ÃmxJanè Ãnprula pulo ehre cum iis qua TheophraÃsts tradit,coucnire vh Prima Sa dentur.Nam primam SalicisJpecicm,quam Théo licis Ãc^ phraflits ni^-am aut puniceam vocat, P limits Vi-ei.es. minalcm,Columella veri Sabinam amp;nbsp;Amerinam appedat.
CAP vT CXX vr. iSi
iilgt;jgt;cüat,Gcrmani rot Vuiden »ominaM.Secm- Sccumla. da fpecie.qatm Thcofihi aÃai candtdam, Plinim quot;VitcUinam,Columella autim Cracarn vocat, Ccr tnaiii,geel yaciien.Tertlamiqua Thcofihraflo Tertith Helix Jidtur, Pliiiim amp;nbsp;Columella Gallica a^* fctlant,Germa»t vero à tenuitate klein V ueidé.
FORMA.
Saâix breui caudice cofur^it, ramis louais,etru* co extremo vcluti à calftc prodeuntihm leiitis,fle xUibucfaUis lon^ii,fubtin incaniSi fupcrnè virent tibia:flore liunucamcnto fquamatim compatilU, lanu^inoflotpropendentCffiuciu qui facile ante ma Mritatem euaneCcat.
LOCV^.
Aquofli lataturPdcoq; auduperquam faciUs. â
T E M P V 5.
Plorct primoflatim vcre.Ocyfime amittitfruo fdu,antè quam omit no maturitatcmflcntiat, ob id difla Homero aiKiiTiKMp-!SO!.boceft,frugiperda Odypf.ti.vbi flc canit: feempM t' Mpetpol MS^ l -Tictt. iPAirïxn/pISol.Prudiiifiquidem fcrt.Plmi» autore^aheuntè m aranea ontequampercoquatur^
. TEMPE RAMENTVM.
â Salicis turn folia^tumfloreijcitra mordacitatem exiccantis punt facultatis, ac modicè adfrin^nt-Cortex tarnen eitu ficcior.
VIRES. EX DIOSCOMDE.
AdÃrin^nt Salicis folia,fruPlusiCortex amp;fuc»
eus.
PLANTARVM HISTORTAE
CH^. folia tritA cum cxi^uo pifere (^vino pota iâ leaps canucniunt. Per fi etiarn cum a^ua fumpta, praÃant mulicrihuó ne concipiant. fruif us pattu l' an^inem espuentibus pradesf. Cortex eadem l praflat. Vfltu amp;nbsp;cum ace to fuhaifut, clauos amp;nbsp;callos illitus tolbt.fx foUis amp;nbsp;carticeÃtectu inpu* tamini mati punici atm rofacea calfaiftu^aurium Joloribiu auxiliatur. Decoffa eorum podagras fa» ueri optimum, furfures exterit,b.xcipitur etiarn i Salice fuccus excljo cum floret tortice : in inte* riore enimeim parte cancrettu inuenitur. Vim aua tem habet exterendi cjuacunquepupilla claritati obflant.
E X G A L E N O. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
Salicis folUs ad cruenti vulneru^utinatlancm quis vtipoff ?t. Vcrumfloribus eitu maxime prope omîtes vtuntur medici ad exiccatis emplaflri prao parationemiep enim vis earum dcficcatoriaihabet etiarn quandam adflriifionem. Suist cjui fisecu c.x ea expreffum,medicamcnferuent mordacitatis ex* pers amp;nbsp;exiccatorium, ad multas res vtile .llaud eniminuenias ijuidad plures resvtilitssmedicao meitta citra mordacitatem exiccate, quad paulùm etiarn adftringat.Parra arboris cortex fimilemfaa ; cultatcm abtinct,tumfloribus,tumfoliis,nifl quad temp cratura fit ficcioris,velut amnes cortices. Sed hunc quidam coinburunt,eiusqi cinere vtuntur ad ea amnia qua valenter deficcare oportet-ffam clan nbsp;nbsp;nbsp;^
tuit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
CAPVT cxxvr.' 181
Waf e/uts vtgt;cant,callos,myrmectaij; toUuntj netto ipfum macérantes acri.KonnuUi autem dom floret Satix,corticem eim incidnntiamp;luecum ipuendam codi^nti quot;viuntin q; ad ea ipuafupiÃM obfaÃant^ txtergente videlicet fimulq: tenuiumpartium me* dicamine. V ti vero ido ad multa alia quispoflet, flquidem talisflt.
EX PLÃNIO.
Salicis flutists ante maturitatem in araneam alit.Sed à prises codigatssr,fanguincmreiicietibsea prodeTl. Corticis è ramis primis cinis, clauum amp;nbsp;cadü aqua mixta fartat. V itia cutis in facie emen dat,ma^s admixto fucco fito. E ftautem kictriura gencrum. Vnstm arbor ipfa exudat ^mmi modo. Alterum matrat inpla^a dim floret, excifo cortice triumdifftoru ma^itudine. Hic adpur^dda quet obflant »culisÃtem adjpijfanda qua opsts f»nt,ciës ddmque vrina, amp;nbsp;ad omnes colled tones intsts ex* trahendas. Tertises Ãiccses efl detruncatione ramos rum afalce deflidans-Ex sis aliquis cumrofdceo ia calycemâli punici calfadses, auribas nifundiiur: Vel folia coda, amp;nbsp;cum ccra ts-ita imponuntstrA te poda^icis.Cortice amp;folsis in vino decodis fouts rencruos vtilifimamTlos tritses cumfoUisfurfsts res psergat in facie,Folia trita amp;pota intemperas dam libidinis coercent,atque iss totum auferuntv furnfapittsfumpta,
DE
PLANTARVM HTSTORTAE
DE CApND, CAP. C XXV 11 NOW IN A.
Ka'ztvoj GMfB, Fumaria Littinis : o^icinis
Fiimin tertit,Germanic l rdtraudbOau* benk opff,katzenkorbelfG«Zücè Fumeterre, oujfieddc Ge\ine' afipeäatur . Fumarin vera h^c herba Jifla ep- prepterca quid fuccus ciw o* tulu inditus,tgt;cluti fumut tachrymof miiuct, ocuâ lifquc mordkat.
FORMA.
Truticofa hcrbula eÃ, Gori^indr» pmilk, tenent admodum: folks candidioribftgt; , ciHcsacci colorât Vlidique numenpssflorc pus-puna.
1.0 C V S. .
Napcitur inptgetibus hordcaccis, bortis, vincis, fcpibugt;,amp; macenis , altifque locis incultis atque pinguibits.
T E M P V S.
Carpiturin fne MaummpsC Septembris. TEMPERAMENTVM.
Capnos calidsi ^ feca infeeddo cjfe videtur ordi ne,id quad exgufiupatetsacris enim amp;nbsp;amaraefl.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Uuiusfuccus acru eÃ. vifum acuit, luchrymas ducit, vilde amp;nbsp;mm en traxit .illitus cum ^mmi duphees palpcbraum pilos renafei mn Ãnit.Corn* enanducaia herba bUiofam vrinam trahit-
EX GALENO-
Capnot
CAPVT CXXVIIT. rS5
Cafmos acris ftmul amp;nbsp;amare ^uaUtatis tfl far* tjcejis,nec tamcn^lanè expers eflacerbit.. Q^aoh^ rem biliofam vrina multam preuocat,fanaiq: ied» naris abllrsteliosics amp;â Jcbilitates.Sucms eists acu* lorü adem acuit,no paru lachrymarum trahes,ver luti ipfefumusmam bine ci appeUatio indita.Plta heisas ejuidam ea Tti filehat ad fiamachum raboa randum.vnaj: ventrem lubricatsdum.Sujuide her ham primü deficcata codebatsdein eu vti Valcbat fiubducliants cjuidem^-atia melicrato mjper^ebat foboraitdi vera caufa^vino nimirum dilata.
â¢\ EX PLINIO.
Claritatem facit inuUtsocuUs, ddachrymatlea némque eest fumus vnde namen accepit. Padem tuulfas palpebras retsafeiprohibet.amp;ilem per visa nam trahit.
D E C I C r. GAP. C X X V I I I.
'â NOMlNA. ynv^i-s, Cviyl-KI KI,S K^TCav ff'ads,ricinus latinis, Massa ^
ritanis igt;ler»a,officinis nannuliis Cataputia Cherua. maioi^quibufdam etiam Petadadylon amp;nbsp;Palma Catapua Chridi,quad fiUicet eins falia inhumana mansas tiamaiarè effsgiemarticulcntun Cermanis Vunderbaum, oder Creutzbanm dicitstr. Cratan autem amp;nbsp;Crotondr P. ie mus afimilitudine animalis, quad fernen eissi aicimts re ferre videtur. naminata efl. Sssnt enim Gratis smde dd Mf^TtaKÃfamp;'Latinis Ihidni, infeda animantia, fla. qua canibusprafirtimadharent. quibia cibs nul- x^rmlf
Isa
PLANTARVM HlSTORrAE lut exitut en, colore liuido, nullis difcreta menf irù,inglobum continue crefcentia, donee pleniM faginata,poflaliquot diesÃiontcfun dccidat.llinc eflquod à Cermanis noslris Z cckenkotnci no-minentur.
FORMA.
Arbor eflparua flens ma^itudine,folia Viator noÃmilia habeas, maiora tarnen, lauiora amp;nbsp;nis ff iora.Caudiccs vero amp;nbsp;ramos arundinis modo co cauosSemen in vuu racemifve afleris, qubd cors tice nudatum, V^icino animali flmilc efl. Qua der fcriptio ita pUlura quadrat,vt nihil magu.
LOC V S.
ï^aflitur nujqua in Germania noflra,niflfatum fuerit. Saturn autem femel cofiofl frouenit. Sine difficultatcetiampafim iam in hortisprouenit, TEMP VS.
Carpitur Autumno dum /emine abundat. TEMPERAMENTVM.
Kictnus in flecundo Vel fummum tertio or dim calefacientium amp;flccantium effle apparet.
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;VIRES. t X D I O SCOR I D E.
Cilcu Kia £x femine Kicini oleu nomine R icininum ex-Cmnium. primitur,ad edendu minime aptu: alioquin tarnen luccrnu amp;nbsp;emplaflris veile.Crana tri^nta mîmes iroputaminibaspurgata, trita(^poca,pituitam, Inlcm,amp;aquam per aluum deiiciunt.\omit unes ctiammouent.Vjiverà imueundaadmodu amp;nbsp;los boriofa
CAP VT CXXrx. 184
tmofi huiufccmodi purzatio:Jlùmacl/!i imm vaâ lidè (ubuertit.Tufa amp;nbsp;idita varos,maculdfquefoie contraft as purgant, folia trita cum polenta,ecu lorum ademata inflammationes fedant, mama mnfque turgentes cohibent .Perfe aut cum aceto illita,igncsfacros reslinguunt.
EX GALEN O.
Semen Kicini.cjuó d etia purgat,cxtcrgedi ftP di gerendi facultatcm obtinetSieveri amp;foliü ,fcd â vndeejua^ue debilius. Oleum quod exfimme cofie citur,tum calidius,tum tenuiorum pattium,quam eà oleum commune,acproinde quoque digerit.
DECIRSIO. GAP. CXXIX.
Circium Bugloffutn. lt;t-ts.fleu r'^^n^of^. NOMINA.
Ktpenóv Grace,Spina mollis,Bugloffum mas ^uo-lojfa^ gnum Latinè nominatur : officina, neenon â^ herbarii RuglojJdm vel linguam bouts vocant.Cir= gi,f^ cur fionauterneb qubd varices, quoi Gracimpa-wi j-pp^^ nominant ,fanct, difta efi ⢠Germanis Ochfen-
2ung (GaUitè Bug!ofe, ou langue de Beufj appedatur,
GENERA.
Nos duo damns genera.quorum vnum Germas nieum, alterum verb Italicum eÃ, in quo omnia funt maiora.
FORMA.
Gaulis eà teuer, duum cubitorum, triangularis.
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ai
PLANTAIIVM HISTORIAE
Ah inferiore farte foUolii rofaceorum finira , an^ futlos ffinofi f er interuaUa, fed molles habeati* , bus. VoUa amp;»^lolfo Ãm!lia,modice hir(uta,lon^ilt;rgt; ra,albicantia , cxtremitatibies aculeata obtinet, Cacumen in caule orbicular am, hirfutum, in quo capitula in fummo purpurea, qua in lanuffncs e-uanefeunt.llac fanedefcriftiofatis monfrat, Ciro ' ^quot;.l^offa Ãonefe amp;u^!ojfamhodievocatam,ciimeidelinea â I noÃra. nbsp;nbsp;tiones omnes,nullafae reclamäte nota,conuenidt. nbsp;nbsp;nbsp;i
S iquidemcaulis ei teuer, bicubitalis, trian^laris, ÃinoÃs per interualla an^ulis, fed modibus amp;nbsp;ino nbsp;nbsp;nbsp;1
TocusDio noxiis aculeii. Folia Ru^lo/foÃmiUa, lon^ioratao feoridis co men aut lere /amf^T^^Xihoc eft, minora, cd PHo mSdatur, nio:Ãbcandida,leniter hiifuta , in extremis farth bus aculcata.Cacumcn quoque caiilis circinatum, hirÃttum,in quo capitula f serf urea.p.tÃyero re* liqua omnia conueniant, tarnen capitula purpu* reaiton abeunt inpappos neque in norlra, ncque in italien.
tocvs.
Proddeitur loeis cultis amp;*incultu, arenofs po* tifimum amp;nbsp;petroÃs.ltaUcum etiam hodie in msd tu hortisma^a copia nafeitur. '
T E M P V S.
Carpitur lunio amp;nbsp;iutio meifbut. ⢠TEMPERAMENTVM, in primo calefaccrc Cm httmcclare ordine ap* foret. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
V !lt;â nbsp;nbsp;nbsp;'
CAPVT CxXX.
'Sï
VIRES. EX DIOSCORIDE. Kadiccm Cirfii laborMti loco adaHigatam , do-loresvaricamfidare AndrewferipÃt^
EX PLINIO.
H^rtc herbam radicemvc eins iidaili^atam,do* lores quot;Vtirictsmfanare tradunt.
APPENDIX.
^onphsres iam con;mcmoratis facultaics drâ fio, ZSiofcorsdes amp;nbsp;Veteres alii tribumit. \ideant igitumopra atatis medicine tentere Ku^leffa fix quas non obtinet vires adPeribant.
DE CORIANNO. CAP. CXXX. Coiiandrum nobis ftequens,adore dura viiet ftercoris Kumani. NOMINA.
KOfloV,« XJfl moil^racis:Corilt;infen Coria» nonlatmiSjVuIrbamp;offtcinis Coriandrum, .
â¢, ⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n ⢠Conans Ccrmanis,qiitlatinalcnomcinaru appcUationeni . - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â J \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠arum, tmitatar Coiiandcr(Glt;t//(« C onai.drejfwm.s (^^^^.^ natur. Corio nomen fccijfc cimices vcrifimileeU, J '^â1quot;^ quoi folsaamp;caulcsciutolmc y^'H enim Grads â'/ infefli id genus efi,quod latinis cimex dicitur. '^ *' FORMA. ,
CauUs Coriattno exilisjefquicubitalls,ramofus. folium dumprimam crumpit Adiati,dcin Zumas ria,odoregraui.Vlores candidos.Semcn rotundum ac nudum,firmii d diutinum. Kadicem breu uà eulani,ligncam,ncquc admodumfibratam.
LO
PIANTARVM HISTORIAE
. LOC VS.
Amattcira ^ingne, Palladio te fit,fed (^ meier« folo nafcitur. Ãuquam autem nififatumprouenit.
TE MP V S.
AutumiK dam ^emiae fra^^aans cà carfitur-TEMPÃRAMÃNTVM.
Coriandri temferametum minime fii^dum ae fm^lcx eÃfed varié eoalimm amp;nbsp;comftftum.EÃi enim capiopt quid cm amantudinis farticelis, quit in tenuifimuâac terrefirifubflantia fundaturt fed amp;aquoÃe humiditatu tefida einem farum ineÃ. Habet etiarn adpriiHonis nonibilÃcut faula^ià ex G aient verbis claritts inneteÃctgt;
VIRES. EX DI OS G OR I DE.
HiiteDta* V im reÃi^crateriä habet Coriandrum, vnde il* feeridif nbsp;nbsp;litum cum pane aut polenta cryÃpelatilt;,amp; herpen
verbapau tibus medetur. EpinyHidaStteÃium inÃammatio» In pià Ga nesjcarbunculö/que cum melle amp;nbsp;vua pa/Ãa fanat-lenus exit Cum lomento Ãi umas amp;nbsp;lubercula difcutit. tum» blat^ nbsp;nbsp;bricos Ãemen cumpaÃopotumpellit,^niturämque
aurct. Lar^us tarnenfumptu ,mcntcm non Ãnepe» rieulo mouet,quaproptercopioÃonm amp;nbsp;cotinuum lilts, vÃum cauere oportet. Succus cum ceruÃt, aut ar^enti/puma^ncenon aceto amp;nbsp;roÃtceo iditus, ar* dentes iii fumma cute inÃammationes iuuah
EX G A LE NO.
CoriannonÃu e Corion,aut vtcunque vocare lu* itt.NetuÃiorcs Grad Coriannon nomiaab.int, ac.
neentioret
CAPVT CXXX.
iSif
ricmtims cmnes medici CorionafpellltaM, pcut
tyquot; Diofcoiidcsrcfri^cratoriam eÃe herbam Hini^ DiofeW^ tans,p;dfcrpera.Sitpiiiclcm ex citranit lonTfatfa des reprer cultatibui, plurimu habens amarx cjJentix,ijuam head, tw^-eÃend: mits effe tenuium partium^amp;- tcmnam,nec tnodicum etia aque^e humiditatis ebtimnlem,qute efl facHltatii tepidte. Habet autem amp;nbsp;adÃridie^ nil pauxillum.'Ex quibm omnibus variequidem a* git eaquaferibit DiofeorideSiamp;non tatiim ex rc* feigerationc, Catnitm r^ euiuCqueparticulatim aftionu eaufarn enarrabo,tametp propofitumfre» rat mei Vnini duntaxat hoe in libre penteiiam ex^ promcre.Sed forte nihil obÃabitdmh fi verumfai^ tendum efl,prodcrit nonnihit fuperioriores method dorique in paucu medicamentis fiint didx, hunc in modum repeters. Primum ergo non Diofcorides tantum .fed amp;nbsp;alq complurcs medieorum indeter^ minatè, amp;nbsp;citra limilationem de moibu prenun» ciant,fieut fanè bac quoque tempeflate nonpaucos rtperiai medicos infgnes,prlt;etcralia,hac in re ma ximè haUueinantes.lnterdu enim atra,linida,frio gidaq reddita parte qua eryppelas habuit,ncc atm pUus refrigerantiapofiente mcdicamenta,c(u an-tea,fidea qua infxumparti praternaturam hu^ morem eHacuent,ü tamenrefiigerareperfeuerant. Aliquado ante ad digcrentia quide tranfeunt,eatt rum cryfipclas fanarc dieut.Pt fanè feribunt ind* pientibuf etiamnü amp;nbsp;erefcentibm eryppelatif alla
A ij conus»
PLANTARVM HTSTOR-rAE
conumirc mcdicatfienta,aliaj: dccliMutihm. Vf« rum res ita non habet-NtJ: enim cryppchu cliam focari dcbctfioflcaijMam inflammatio dm ^fcr uor, ac bdiofum iUud abicrint: neq; ^M facultate fnnt friffdit,!ieq; qux ill n fanant, remedio cJJc fu^ tandiim cÃ, fed vcl»t à vel initio fret nm autjier^ cuÃis,aut alla de cauÃa quauis tumor in farte qua' piam aut huidm, aut ni^cr extiterit, eu fri^idum eÃe ajjichimcxiÃimabis,amp; qua digérant exeab faciantqifofeeremd eundem modumfi calida a^ clio infri^idamrecidegt;'it, negl^nda quidé prior eÃ,fed feeunda alio nomine appeUanda. Aut à dià pUcetnominismutatio, faite ÃeutaUqui aliafirb bunt principü,alia deelinationis reniedta,baudf i gida eÃe autumantes deelinationis remedia, concea dendum fane eÃ, à tui ita placet, vt talis affedio etia eryfpelas vocetur fed ca etiarn calidam dtee^ re vbi iam refi-igcrata cÃÃd vo o neutiqua coneca demlum, l taque nc quod tune ei auxilio eÃ, refrb geratoriu eÃe credamus,feut Diofeorides Coriana non,quod,vt ipfe ait,cum pane aut fold a sUitum, erjÃpelas ftnet-Na qusdexquiÃtum cà eryÃpelaa Cr iam vtique infldmatum amp;Ãauum cÃ,ncqua* qua cù pane fanabit Coriannon,fcd illud quod iam relrigcratK eÃ.Proinde nosfuperioribta voluminb bm,quHm determinata ac deÃnita experientia cu iufque medicamenti facaltatem explorandam cen fuimm, quam maximeÃeripoÃet ÃmpliciÃimum
CAPVT CXXX. i?7
t!i_^affeftum cofuluimta. AtfUriejucmctlici^e* que quad vel plurimi morborum pntimu ai inh tio compoÃti inUitditnt/Krut,ncq;qubd alius affea ÃM fit eryÃpcltu exa{lum,alim verb is qui Vocaa tur ab onmibus nobis vÃtate^vt à veteribus quoq;, phlc^mone. Alq aute inter hos medupluriini,para tins vtfie dicans eryÃpelata phlegnsonode,partim pblc^one eryÃpelatodes.Ac inuenias nonrquant vbi neutru vincat,fcd ad vn^ue paria Ãnt. (^ina etiam nennunquam Kdematodes effe ery Ãpetas da JpiciturÃeut aliudfehrbodes, vt copoÃtoru mota borumbaud paruus aceruetur numerus .De quia bus copioÃus cum alibi diÃeruimfts, turn its libres de curandi ratione. Dicetur autem amp;nbsp;nunc, quoa Lit.i 4. adfaltem eorum meminiffe neeeÃe efl, quid exaa élum eryÃpelas baud vnquam ab antedido cata- VxquiÃa plaÃn.tte curaripeÃit.Voco autem cxaclü, quum turn eiyÃa à biliofaÃuxionepars implcta fuerit.Poirà quodpelas. lon^ à refriÃeratione abfit Coriandrum ,vel ex iis qua ipà feripÃt DiaÃorides diÃere licet, Na Ãrua mas,inquit,cuni lomento difiutit.Ãiuôd vero nub lum refrigerantium medicamentorum idoncum Ãt diÃeutiendisflrumis,vcl ipÃum Dioficoridem no dua bitarc arbitror,vt qui Ãexcenta Ãeripferit medicaa metafirumas ranarepotcntia,qua omnia temperie calida^amp; adionibus differentia eÃe confeÃus esl. Kadenus GalcnMicuius quidcm,ctà proUxafint^ verbaldce recefiercplacuit, ft vulff amp;nbsp;nonulloru
A ià etiam
TLANTARVM HTSTORTAE ttiam medicarum emre detegeremus, ijuiprêter quot;Veritatem Coriadri tcmfieramcntli ejfefrigidu afi firunt, Dcni^ite ytexhoe loco difierent ÃudioÃ, Podculo^ lt;]uim ^ericulofum Ãt Diofcoridlt nc aliorü vtterii fum Dio^ jirilgt;tit Ãne limitationefiqui, Admonitos quoq: le^ fcorUn nbsp;nbsp;(lores cjfc volitmus,hoc ca ft ut ex corum eÃi numc*
fcripta fio ro,in quo Citlenus à Diofcoridc diÃcntit. nelimita^ EX PLINIO VALERIA* tlone It* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;No MEDIC O»
^crc. Non dubitanter Coriadro refrigeratrix potefim datur,nonttimeiiÃmplcx,vtpfudentiÃigt;ne Galena videtur.fed cui quada portio auÃeritatis immixta ÃtÃndc quo d qutda ex co vitia ciirxntur,quie nu^ qua omnino curarct, Ãfola virtutefrigida niterf tur.Cum meUe amp;nbsp;vuapaffa tritum amp;nbsp;impoÃtu, omnes tumores collcdionefque compcfcit.Pracipuè tarnen iflo genere medicaminis doloribus teflium fubucaitur- Succo maligranatiamp; oleo inpotione permixtum, animalia interanch innata perfiquh tur. Semen ex aqua potum filutioncm vetris ftrin^ git. Scripts à multu legitur tria Coriandrigrana tertianat excluderc ante aceeÃionem à fucrint de-uorata.ïifdem quoque repeUendis efficax efl ipfurn Coriandrum ante folis ortum ignoranti ceruicali viride fitbieflum.Mrum efl quod Xenocrates tra^ dit ,fl vnumflminisgranum femina biberit, vna die men^lrua cotineri,biduofi duOttUf totidem die^ int quot ggana Ãumpferit.
iaden
CAPVT CXXX. j88
quot;Eaim feri funt qult;e a!ter Plinim lib- naturae lis hisïo.xx.cafâitcxx.firibitiilcóquc omitta e flacrnt. Tantlim adJit, Marcum Vlt;m onm Imn tare Coriandre fibtrito cum aeeto, carncm incoi^ rupram asiate feruari.
APPENDIX.
No» tranjiundum Ãlentio eritquod Diofcorides bic dm^^cntcr monct,Coriandri coftiofum amp;nbsp;cotis *- orsane nuumvjumejje fuffendumAdcoq^errareveheme^ ^â''gt;aigt; coter recentiores medicos,qui co tam frcquenicr,f0i Pâ°fi tir tiÃimum ad cafiut roborandum,CHi infenÃÃimum continua tÃ,vtutur,manifefiius eà quant ftprobatione in^ vtcndum, diktat. A qito fane errere vel id faite rcuocarc ces dcberet,quód idem Vitofcorides,librefexto,Ci,rian drum inter ventna connumcret.
EX SIMEONE SETHI.
Stomacho b-num efl,amp; eundem corroborat.Ci bos in âvcntriculo donce probè concoquantur reti-net. Tosium i^nc yentrem finit. Prodefi adpblc^ gmonalt; amp;nbsp;calidas tcmpcralurM. San^inis proe fiuuium potum, amp;nbsp;fi imponatur, compefcit. Cum yino potum, lumbricos educit: immodicus tarnen dus yfus delirium facit. Huius etiamfitecus potus venenü cfl amp;nbsp;occldit. Qui enim hunc bibunt,mu-ti funt, amp;nbsp;deÃpiunt.
DE C ASSVTHA. CAP. C?xxi.
Caffutha (ithymo inaaleitur Arabum eft Epitliymum» nobis iu fatureia, Lyfibpo A Uq amp;
PLANTARVM HTSTORIAE
amp; maiorana eft faepe vifa omnino eadé, nec genere at hacvariare videtur qua: in lino, orobo, lente, vicia etiain luxuriarifolet. Ea ornnis priinum radiculis nititnr.qur tü are-fcunt amp;nbsp;vanefcunt quandoprimum à planta cui inuoluitur cirris fuis alienunr depafcitur alimcntum.
NOMINA.
poJa^a lm-
KetTii^arecentioribus Grads: Ca!futha,y bterain v tranfcuntc,vt papè fieri filet,lati nis appeUatur : officinis amp;nbsp;herbariis noÃra atatu hine deflexa quadampriflini nominis vmbra,CUâ ficutha didtiir,cùm primu Calfiutha,dcin conuerfit Caficuta,poflremo Cuficuta cÅperit appcllari.Sunt qui poda^ram lini vocant,quod quaà compedibtu id cui incederit illiget,nec vindlumcofiacilè pofi fitextricari.Gcrmanis Filtzkraiit,oder Flach-fzfeiden, oder Todtern (Gadicè Goutte de lin,ou agoute de lin) dicitur .Errant qui nias
Ait:lnra' ÃoriJii Ait-lr^Ãicm eÃe futant, mm vetera GrX* ee noneà à ^cjHaJ Ãiam, de Cufeuta hoJie dicta,nihil meâ CaJJutha. mmaprodiJerunt, Pliniits tamenlih. xvi.capite vltimJidM videtur meminiÃe iis VerbistEfi amp;nbsp;in Syria herba. ejua vacatur CaÃythas, non tantum arbortbus,fid ipÃs etiamfpinis circumuoluensfefi: p!Mi los Ca/Jythos enim le^edunonCadytas:ficenim codi eus emens ces aliquot Pliniani, vt in fuis anitotationibus do* datui. (helmus iiermolaus admonct, qji emendatmes, habeat.
CAPVT cxxxr.' I8? halmt. Tam igitur memoria Plinij Ca^ytOf her^ laÃto nomine Syriaco vencrat in Latin,qitod mul tis poftea fxcnlis vÃtrpantes tam Peeni quim Ara bes,fitif Ãcri^tK frotnuerunt. QmiI antem Plinim fincÃjtritit protuUt, id librariorum culpafaftum *Jfi i^J^^of^ qm inuertentes mutarunt Cafjytha in Ca^ytltM. FORMA.
îLerbofiî fruticihm adnafcithr,carHm adminica lo fulta: radice nnlla,fid velut ab alaru fin» fro* demte cirro cafidametove mira ion^tudinii^fla* tim ab diu ortn fefe ramnln conuoluente. Qua ia Veluti elauiculii nixa,fcnÃm froferfens herbarum fafli^ia (candens,amp;' trebm volutionibiu of ere to* fiario fer vertices ratata,comas herbarum co flea flitur: ta volubilii idi natura efi.Poliis Vidua cer* nitur,Plorem fundit album, femine quoque beatet tenui.Cirri dilutiore rutilant furfura,nonunquam exrubro rufeÃ:unt,Ãdibas lyrarum craffilié fares.
LOeV S.
Nom tara,fed in herbis arboribus^ faÃim na* feitur Calfytha,quas tamffiffbfafius irretit cote* xtu,vt tentorii modo herbofum cejfite à file vina dieet. Nonnunquam cacummibus imf endens flira fes humt dcturbat,frofridmque farentem fuis la* quels Ãran^lat, aut continue matei ni alimentiÃt dluferducit ad tabem.
TEM P V S.
Acflate, lulio fotiÃimum amp;nbsp;Au^Ão meÃbut, maximin
PLANTARVM HTSTORTAE
maximus iUlKs in Germania bnaentusejje filet, hoc enim tempore tanta eins efl luxuria, vt mole fuaflirpes oner ata ferè procumbere vijeantur. TEMPERAMENTVM.
In primo calefacientium abpeejfi flu online,amp;⢠depccantiumfieeundoflatuendum: quandam enim reflpit amaritudinem,
VIRES,
Abfler^endi naturam obtinet, Ãâ' earn quadam etd/lriflione roborandi facultate pradita cfl. Tecie norit impedimenta laxat,infar(liamp;obflrufH lie» nis expedit vitia,vennapituitofis atque biliofis ex» â enerat humoribt{s,pellit vrinam.Kegio morboflub» ueitit,qui iecinoris ohflrufiionibus contrahitur.Ye» hribits Us auxiliatur,qua pucros male habent: fed vfu nimioflomachum Iüaadflri/lione^auat:ve» rum noxa toditur, fi Anifi momentum adiiciatur. Hatura eiusflauam bilem per aluum exi^'e, fed effieaiiorem cum Abfinthio prxbet ejfcétum.He quidem ex Peenoru ac Arabum fintentia faculta» tes Cafpitba tribHUntur,qui vtique vires illius lo» gè ma^if^ificre poUicentur, à parentis ingenium cipatrodnetur. Hsneefl quid banc forfitan vete» rcs Graci, quamuis triuia!em,eo nomine fubticue» runt,quid natiuasfua mcrito parenfis dotes adfei» uiflet,è Ãnu cuius vcrnaculum cbibcns humorem aleretur, N nm vt teflatum iidem Arabica faUio» nis medici rcliquerunt,fi calida infidet herba art borive.
CAPVT cxxxrr. uo
iorive, ca^damfortietur facititatem, amp;nbsp;fi dteu* iucrit fng dx,vim Ãbi frigidam vendicabit.
üE CESTR.0. CAP.crxxiii.
Beton ica betoine:, Sy inert ris auté duplex
Bobis armoriedicitur.tuiiicaamp; tunici abla« ta prim a fy!labj,?c o in v cormpta ofFicinis, altilisautemnobis ocellus eulccdicitur. '
NOMINA.
KiiTT^óV Grxcè, Rctonica feu Vetonica latl* nè:in off cinit antiqaii nomen retinuit, bra» unbetonitk Germanicè (Gadicè, Betome, on delà Betoefne ) a^jxUatur. A varictateautem amp;nbsp;copia remediorum, GeÃron à Gtxcii difta er}: CeÃron hacÃquidemvoce opu^interpuebum,neuvepi^ü vnde dit nominnucre. Libri etiam à varictate fubiefH , ab fia. aliquotGracu boctilulo infriptifutPlinmquo^ que aliquando phur ccftrum,id cfl,p fiuratum di xit.amp;etonica verb ab inuentoribus \cto»ibui,ïii, Ãctonica^ J^aninpopulif,no)ninata c^.
FORMA.
Herba efi caulem tenuem obtinens, cubiti alti* t»dinc,autmaiorem, quadran^lum.PoUalon^a, tno!lia,quernii fmilia.per ambitum incifuru diui= fa,odorata,propèradieemmaiora.lnfummo cau^ lium Ãmen veluti TbymbrnJficatum ineÃ, R.adi ces fubfunt tenues vt Bdebori.
i O c V s.
Hafcitur h gratis,fy!uis,motofs,fri^!dis ctepif dl
PLANTARVM HISTORTAE '^tlX^^lo chl»cis,iJeólt;juc Gr^cii â¢^v^iT^opov vocataeïf. ^OV. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T E M P V S.
Jn Maio amp;â¢{»»!» menfibus floribta abundat, TEMPERAMENTVM.
Calida amp;nbsp;peca in^rimo ordme compléta , aut m medio fecundi.
VIKES. EX DIOSCORIDE.
folia Retonica carfutur amp;nbsp;pecantur plurmos ad vfM. Radices eu hydromclitcpota, fituitofam vomitionem clidunt. Folia dantur ru[)tis,couulÃs, Vulua a!feclionibw,amp;dufdemflran^lationibut drachma vnim Rondere cum bydromelite, Terna iitvini fextards duobus contraferfentium morpu eblbuntur-ljerba ipCa illita venenatorS morpbui froded, Aduerpu etiam venena drachma ex vino fota conucnit.Hac pquisferrumfPeritPctalc hau Ãum venenum nihil nocebit.'Vrinam cit. Aluum Ãubducit. Medetur comitiaUbui amp;nbsp;furiops cum aqua pota. I ednoris amp;nbsp;lienis vitUs drachma pon* dere dl aceto mulp pota peccurrit. Coco^ione adâ iuuat, p quit à cana eà faba maniitudine cd mei* le collo deuorauerit-Fodem modoamp;acida ruUan tibuipropinatur.Stomachicis earn manducare,amp; fuccum deuorare prodcrit,à poflea dilutum vino firbeatur. Datur ptn^inem excreantihm triu obo* lorum pondéré cum diluti vini cyatho vnt, Iphia* dicis,renum amp;nbsp;vcpca doler ihm ex aqua Hydro* fids autem binis drachmis, febrientibus cum hy* dromeUtef
CAPVT CxXXir. 191 dromelM,Hon fcbricitantihin cü mu!fo Kc^io mor bo labor/mtes recreat. Mcnfci ducit drachme ponâ derecum vinopata. Alni pur^antdrachmtiquatuor cum bydromelitis cyaihis decem potx.Cu mcl letnbidis, purulcntis auxiliatur-FoHa cum inarut rinttritaad hos cpjiclusfflüi S'aà reponuntur* EX GALEN o.
Vlm habet imidendi, vt pruflus mdlcat. Amm rmfcula enim cÃ,amp;fabacris ipÃa hctba,id qued et partieulat;m édita ofleudit aého.Nam colligeâtes in renibus lapides rumpit,amp;' pulmonem amp;nbsp;thoraâ cem amp;nbsp;ieeur cxpurgat,ablleâgitqi.Menfcs mouet, amp;nbsp;comitiaâlbm prodeÃ.P^uptaatijuc eonuulfa cuâ rat, amp;nbsp;omnibus besliarum morÃbus iUitavlceri auxiliatur. Acidum ruelantibus amp;nbsp;ifchiadicis bi* bitafuceurrit. EX PLINIO.
Morfibui ferpentum imponitur Ãetonica pras cspue,cuivis tanta perhibetHrjft inclufa circula eists fcrpe»tes,ipfr fefe interim-Hit flay^cUando.Da tur amp;nbsp;ad ictus fernen cists denarii pondère ci tria lets cyathis vint,'rel farina drachmis tribsts fixtOâ rio aqua imponitur. Obolis ti ibus in aqua, contra pur uien tas,centraque cruentas excreationesfacit, faciles prafiat vomitioncs radix eists t.llebori,mo do quatuor drachmis in paffe auc mufo. I fchiadir cos dolores amp;nbsp;fina Icuat eiufdem farina ex aqua tnulfa.Aluum foluit drachmis quatuor, in hydros mclitis cyathis noucm.Volia Ãecanttsr in farinant plurimos
PLANTAKVM HISTORfAE flurimos ad vf^, i^lt vinim ex ca amp;nbsp;acetum,Ãot macho fy- claritatioculorum. Paralyfinfauare dh citur.i^adcm torpentihuf membrh prodefi. Ad la* teru amp;nbsp;peclorn dolores farina eins bibitur.
â^^ BETONICA ALTERA. CAP. cxxxin.
Dn as effe Betonica Ãecies prater Paulu Ae* ginetamlib.vij, Plinistsetiamlib.xxv, cap.
Viü.abunde decet: amp;nbsp;in aliquibus Dioforidis codi eibus huius qnoque ficunda Betonica mentio ft» tJerbaTu liane itaque poficriorem, tam ojficina quam her* nica» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;barii medici Tunica, detradis a Betonica duabsts
literisprioribt(s,nominant. Germanis Grafzb/u-jiien amp;nbsp;Ncgelblumen, quod flores dus^aryo* phyllorum odorem référant,appellate plaçait.
GENERA.
Sylueflris Duiâm eflgenerü.Nna pqulde flucflris efl, qua CermaniVüïU NtgeIblunien,Aoc efl (ylucflre GaryophyUeam, öxÃSotiAetoeocle, Feldtne-gelc, amp;nbsp;BlmfzropffIe ( GaUkè Des armoi-Ahilis. tKtâ)Altcra4ltilis efl,qua alio nomine Betonica feu Nctoi/ica coronaria, quid ilhui in coronis n:* mitts tfus Ãt,dicitur. Cermani beymilcJi Ncâ gclblumcn (Gaff/rèdes cuilleiz) quafi domi* uatam Caryophydeam appellant.
FORMA.
Specie multum apriore Betonica differt. Kadi* ctm
CAPVT cxxxirr. 191
etm enim totam rubram, odoratamj; habet- Folia forraeca, oblon^a,fiamine ejuo medium diuiditur funiceo ac rubente , cum reflo calamo trian^la, fienbus in vertice furpureis-Hac Diefcoridis deU-neation trique gentri communit eÃ: priuatimtoa me lylueflnsÃctonicaherbafruticQfacÃ^foliis jgt;or Sylueftr» ri,ob'.on^is,an^fiis,lier extremum mucronatis,cas Sictenicth fiis,cocoloribui ca!amis,tcretibui,^cniculdiis,cubi^ taUbuitfloribus Ãeciofis,Ãml)licibus,qm. qumis,fct ⢠nisvefolqs conÃat,,lente fimbriatis,ma^a ex par te furpureis,quamuis amp;nbsp;interdum niuei Candida tur. Altilisfe» coranaria,foliis eÃpoiraceis,.oblen= AltilisÃit ^is, per extremum mueronatisy concoloratucafHi,. coronaria teretibus cauliculis fiÃ[uicubitalibus,^niculatis, Ãetonica. coeuntibus pyxidatim internodUs ,floribM omni» /rÃr -/A a fpecieÃÃimis , Garyophydorum oderatu ,fed lon--naif^ó^ ^fuauÃimo, quandequidem aliut cacco rutilât, aliitifaturata gt;MetpHrpura,.aliui candide ,alifu, emaculato blanditur eelere,, alim vcrÃcolore ta-riatur cemmiTtu. Omnibus teres longiufiuhifque calyx fpeSlatur, orbicule Ãperiorum dcnticula-tus, à quo quinafinave folia prodeunt, lente quie dem fmbriata. KonnulU tarnen flores frequentie*-re coma flipantur, geminis Titrinque emicanti* hut flamineis apicibus.
LOCVS.
Sylueflris inpratis, mentibut,nit!disqi loeit na*-feitur-Coronaria veri paflim infl^ihbus vafs ali* tur.
PLANTARVM HISTORTAE
tur,nccjuc facile tides inM:nies,ante ejuns non exp» fitam intucarls. TEMP VS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
I?» leflatc vtriitfi»c ma^ta cfl copia.Connaria tarnen lon^iori tempore durât, arque aÃiuas, aut tumnales,hyemale'fqucÃruit coronas.
TEMPERAMENTVM.
Calidam amp;nbsp;Ãecam eÃe turn amaritudo,tu odor amp;nbsp;alia multa declarant-
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Animaa hominum amp;nbsp;corpora cuTiodit. Contra ntltuma»pcrc^inationes,!ocainfdiofa, amp;dijfiâ diesfomnos commedatur.ln totum,adomnem met dendi rationem cclebrata-Kecens trita vulncribtu capitis indita dolorem Jinit.V ulnera glut mat Fraa da oÃa e.vtralgt;it,ct hoc quotidie efficit doneeperr fanefcat- Dolortcapids medetur ,Ãdécoda ea ex aqua caputperfundatur,aut temporibus cum bitu^ mine iUmatuisaut radix ciufdem fuffiatur.
EX INCERTO,
Farina dus tarn aduerÃus tox'ea quam lerpen* tit amp;nbsp;fcorpionu idus ex albo Vino bibitur. Quarrt tana reUquariimque febrium horrorcs difeutit-Co* mitiaUbus opitulaturfub ipfam aceeÃionempropia nata. Ladern perà carcinomatis difpergitur, qua tarnen praditerit her ba fut co prius abluiÃe.E-Ãur contra ventris tanias-SuccuspeÃis arcet cotagia, atque etiam hauÃus, à tam morbus inuafcrit, hbet rat.Fit exÃorc oleum adcanisrabioÃmoifus.adfia fulas
CAPVT cxx3tiriT. ipr
ÃulM amp;^ArotidM,ijuibus illitit medetur.Vifus ac dem exacuih Idunofum^âea dolorem dentium (c» dat,iure decodi eolluto ore^Difeutit ^auedincs. Partum,quipnefebre fit, accélérât. NeruorSful neribus imlgt;omtur. Pra/umjita ebrietatem arcet. Jntertri^nem in itinere fadundo non fcntient,qiù ex vino biberint. Fa/lidia cu aceto mulji difcutif. lis qui ex morbis Ãà recoUi^nt, aluum ex aqua calida dciicit. Vomitioncs cohibet.Dolores poda^ ^a ac inflationes ventrisfedat.Venena rabiofi ca» ais morfitimpreffa elicitplapra diutius iUi^ata.
APPENDIX.
Kecentiores ÃlucÃris Ãetonica fuccum miriÃ-ee commendant in attaendo amp;nbsp;educendo calcul lo,amp; medendis comitialtbus. Altilis autem radis cem contra pefiis conta^ia vtile eÃe tradunf. Hac eb caufam exfloribus ttiam eiafdem, medieamens turn confïciunt,quod Confiruam hodie Voeat,quod ad eundem vÃtrn adhibent.
DE COLCHICO. CAP. cixxiiU!
Colchicon à necaiidis .canibus nobis cn-cliien. Epbemerum non lethale nobis liliutn conuallium amp;nbsp;grand muguet.
NOMINA. ' fTsScieape
KoAX^Kov,S s.ipi/a^ovGracis:Eulbsfs a^e Hermodaa flis latinis,officinis amp;bcrbariisHermodas fiylus.
dylttsdicitur.Germanis ZeitloféfGdZürè Mort Colcbicult; au chié)ColchicHm aCoUbide Veneni fcrace,in curdiduo B qua
PtANTARVM HISTORIAE
qua nafdtur, nomen defumffit. Diflum vero eà V-pheme- V-phemerum, quoniamvnodie fumpturn interfit rum» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ciat,atque adeo ah altera Ephemera, quad minime
letale efl, amp;nbsp;de quo flo loco diximm,nonfljlumf» ^ra, vcrumetiamfacultatibits diflirt, Etft vero Ephemcron Colchicum etiam fi^iflect, tarnen fracipuè id Ephemera quod veneno caret,hoc nagt; mine inteUi^tur.
FORMA.
Autumni exitu florem fubcandidum,crocino Ãt milem profert.Poflflorem foliaÃulbo fimilia,pina guiara tamen.Caulem palmo altum,rufiim fleren-tem fernen. Kadicem habentem corticem inni^ro ruflefleentem, qua cortice fia nudata,alba, tenera, fuccoplena,et duleis inucnitur.ilabet Ãulbusdm in medio rimam fifflurdmve vndeflas crumpit.Hu im defleriptionis in vniuerfim nota omnes ita Her tnodaflylo noflro conuen:uiit,vt nema, nifl Tirefia cacior flt, Diofloridu effle Calchicü amblgerepofl Ãt. Exitu enim autumni in pratis florem adit ah bicdtem,crocifloribut flmilem.Poflcrius, Februar rio nimirum menfle amp;nbsp;primo flatim vcre,flelia Zul bi,fid pin^utora. Caulem palmeumfleretemflemen ruflum-Kadicem cortice in ni^ro,colore ruflefleente, qua decorticata cadicat, teneraq;,flucco plena, {gt; dulcisapparct.Ãulbm etiam eiufldem diuÃonem in medio obtinct, ex qua flos erumpit,vt piHura ex» quifltè tibi manÃrat.Hisacccditiquad Serapio A-rabs
CAPVT cxxxrrir. ij4
rail fub nomine Hermodaflyli , DiofemJii Cob Hermon chiconprorfia depinr^M-AUum tarnen ejfe à noÃro Jafiylw HermodaHylo iUum futamuf,quem Aetim, Paus recetiorü lut Aegineta lib.vqâ amp;Aéiuai im^eculiariter amp;nbsp;Cracoru^ friuatim articalorum doloribm conducere fcribSt.
Panltu enim Cefaratim tanquam diuerfirum men tionemfecit, amp;de Colchico amp;nbsp;Pphemm diuerfr ab Hermodafiylo capita conïÃituit-
LOC VS.
Mq^iu Colchlci in Aieffenia,^ apud Colchos pnuentut. Na/Hturamp;paÃim in omnibut pratis Cetmama noÃra. TEM P V S.
F lores in Autumni exit»,vt diximm,apparent. Polia autempaà flores generantur,amp;primo fla^ tim y ere è terra erumpunt. Semen in aÃate Itmio potiÃimum menà producitnr.
TEMPERAMENTVM.
Calidumamp;ficen nonnudi Colchicum inÃcitn doordineÃeu à medio reeeÃuÃatuunt.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Kadix einscomeftafun^orum modoÃranffildda enecat.Hanc aute depinximfts,nepro amp;ulbo deuo* rata aliquem lateat.Mirüeà mim quantum igna^ ros propter fuauicatem inuitet. Hac DioÃondes. Proindefatis liquet Ãermodaclyli huius noPh i y^ Ãtm minime tutum eÃe:vcnenum enim cÃ,^ yÃ: adÃanguinu exeretionemper inferna fubducit. Es itts tamen,radicis potiÃimum C' fiboruni,ad ene* à q condos
PI.ANTAR.VM HIS TO R T AP condos ac abigendos pcdiculos vfm clppotcÃ^
REMEDIA CONTRA COL»
C H I C V M.
Kemedio funt ednibm rjuxcHquc cotm fun^s apem ferunt. Ãitbulum etiam lac potitnn add vl: quötics hoe afÃicrit,niiilum praterca qiixrciidam frafidiimftt.. EX P A V L O.
Ephemeron,quQd noniiuUi Colchiagt;n,eó quid m Colchide nafcatur,vecant,aut Bulhum a^eflem, epotum protinut totumcorptu prunre facit,vdut Vrtica amp;nbsp;fcilla tacid irritatumq;:intcriara endit, fomachum vritcum podmfa grauitatc.ïnuale-fette aute malo,cructua flri^mÃif miflapcr a!uu egeruntur.Siiccumndum,Tt SaiantSdra^vomitio »ihm amp;nbsp;dyflerih.Scd antequa viresfibi adfifcat Vcncuuniidari debetfoliorum quercits,autglddiu, aut maâicorii,tut ferpylli deeoe^jum cum laÃe bh beitdu:aut P oly^oniifuccus, aut fureuhrum vith, aut rubi,auttenerarü ferularu medulla,aut myrti cumvinO'ÃeitefMitetiam caÃanearu interior tut niculaà cü aliquo e fuccis, quos pradiximus,affût maiur.Ori^am quoque eu lixiuia potum,in idem ejficax efl. kdeo vero exaÃum praÃdium eà lac vaednum ealidum potum, amp;nbsp;flmul in ore cotent turn, vt hoc prafente nullum aliud deÃderetur^
DE CLEMATIDE DAPH«
NOIDE CAP. CXÃXV.
Clematis nobis Perumea dicitur.
NO»
CAPVT CXXXV. 1 nbsp;. i?ï nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^
N 0 M I N ^.^^âquot;'''âââquot;quot;'â^^^quot;^''Ã^^''^
K^n/^cmt /a.lt;pvlt;ielt;f^ü( Cr^iif, Clematis
Daphnoides latiniSaPeruicao^icmi«, Vinca fcruinca vul^è nommatur.Gcrm.tó quadfimfer â vireat^n^tWj-velSifa^tunilGaUki Du Lifs Clematis feron.) ClcmatidaGraci,qnoniamK\HfMiT:aâ vndedi^ hoe efl,farmcnta feu â viticulaiper terram fpar^at, daDaph dixerut.Daphmidavero à foliorum tauri, quam tioides-lias foliahabentfgura.P limits lib.xxiiij.cap.xv, Clematida Ac^ptiam nominatiUbro autem xxi. cap.xi.Vincarnperuinca,alióque nomine Chamar daphne did tradis, quad fcilicet humilis yidcatur Chamae taunts,yt nomen finat. Non efl ante cur ca Cha- daphne, madaphnepûtes,qua R.omanis Laureola ant Lau ra^ diHa cfi, hac enim a Vincapcruinca ^nere amp;facultatibus diuerfa cfl,amp;feorfim iUam Cha. mxdaphnen depingit Plinius lib.xxiiq.cap.xy.yt hinc manifeÃiÃimum fit Plinio dupliee effe Chat madaphnen.Vna quam fie appeUantDiojiorides, Plinio du Galenits, amp;nbsp;alii Grad. Alteram quam priuatim plex Cha. Vineamperuincam alio nomine yocat Plinius, Sic madapht autem,quod humi firpat,amp; fi: in modum funiculi ne» porr^at yicina quaq; yincicns,appcllat.
FORMA.
Sarmenta oblon^a habet, iuncea crafiitudinis. Polium exi^uum, tauro fi^ra amp;nbsp;colore fmile, multo tarnen minus, lam à quit ima^nem amp;⢠cfi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
fi^iem Clematidis Daphnoidis exqufitius explo-Ã iq ret.
PLANTARVM HISTORIAE
V meaner ret,ea deprehedetur ejje quit hodie vulgo Vinco^ uinca. peruinca nominatur.ïhtc mhumUes (^graciles Jpitrgit iugt;tcos,fotiaj;ï.aurifigura et colore ebtineti multo tarne minoTa:fiore hyacinthino feu in purpu rdcarulee, inodoro,rotundo,foliis quinj; fied conth nuisdifiinflo.T.aetiam,vt P linitu ait, fiemper vi~ ret,m modum UneafoUiigeniculatim circundata. Hyberno! fita perpétua fronde texit coronas.
LOCV S.
Gifftitur pingui,vmbrofo,lateqi filofcd inculto, in agrum vinearumq; marginibus.
T E M P V S.
HacetÃnunquam non virefiat,vere tarne dunâ taxatflorefcere videtur,Martio potifimum inenfi amp;nbsp;Aprili.
TEM PERAMENTVM.
Siccitas in Clematide,Paula Aegineta tefle, cao teris qualitatibus praualet. ld quadgufltts etiam oflendit:guflanti enim adfiriclionem quandam amp;nbsp;amarorem habere videtur. Adfiringit autem moa dice, fed fortiter amara eÃ. Siccatitaque,at citra mordicationem.
â VIR.ES.P.X DIOSCORIDB
Uuius, caules ac folia in vino pota,alui proflua uia amp;nbsp;dyfenterias finiunt. Vteri dolores cu laide amp;nbsp;rofacco,aut cyprino in peÃo appoÃtaÃnant.Qa manducata dentium dolorem mitigant. Venena-torum morfibus impofita profunt. Peruntur amp;nbsp;aa Ãidum
CAPVT CXXXV. 150
jiidum morÃbus cum ucetofota auxiliari-EX GALEN O.
Clematis daphnaides nequaquam eà exultera^ ttria,neque acris,imó aluifrofluuUs amp;nbsp;dyfenteria cm vim pota prodefi, dentiumque dolores manfa nitigat. V teri doloribtss inpeÃo admodii vfiti erf, tanthmabeà vt vrat autvlccrct.
EX PAVLO.
Clematis quibufdam Daphmides,aliis MyrÃ-notdes,nonullu Poly^omidcs,farmenta habet pra^ longa,craÃitudinc iunci,foliumvero Laurr.Siccan di facultate poliet,qua alui fluorés, dijficultates interlinorum, amp;nbsp;dentium dolores finit- Contra Ve nenatorum morfus prodeft.
APPENDIX.
la commemorate facultates fatis ofledunt C lee matida daphnoida effe V incamperuincammam co dex antiquus manuferiptus, que in rebus dubiu lm hens cito amp;nbsp;fcquor.eaÃlemprarfus vires Petuinca tribuit. San^inis enim ènaribusprofluuiomirum in modumprodeffe tradit. Item ijs qui fan^uinem Vomut outfpuunt.lnfummaomnem fan^uinisflu xum folia eisss Ãflere ajferit,ita vt euidentifiimum fit Peruincam offtcinarum tandem eÃe cum det matide hac noÃra. Qmbtss ettamacceditpiclura amp;nbsp;defcriptioeiuÃde,qua vtraqueadamuflim Pers uinex nolire refpondent,
B Hij D E
PLANTARVM HISTORIAE ^ffl^t^ DE CARDAM O. C A P. cxxiïl.
Cardamum ideft nafturtium narbonen* fibus nafcitur,Ã naribustorquendis dich tur nobis crelfon alcnois.
NOMINA.
Ka.(^«,fiov Greece,NaÃurtiumfatiuü lat!ni ^^^ ^^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dicitur.offidniilatitiänomeiiretiimit-Ãar*
hortenÃs ^â^â^ noflrtt xtatis berbarii CreÃiom hortenfim vo CardamS lt;^â^'gt;â^-^lt;^gt;'gt;âââgt;»ilt;^â Gattciikrefz(G4/ZKèCrcflba Vndc dl- sknoys, ou nafitort) dicitur. Cardamumvera (bum Grxcis mnnulli didum effe arbitrantiir, diso ^
Kajjii'iaG^luód corfoitcat,amp;in fyncope iUa, qua Cardiacam nominant,plnrimum valeat.Alij diutr fa rationc vfi,fc dicium quad caput cdamct,quaà HM^H/a/aoViputant. Nam areem mentis obfidens faa fcritacrcntcnto,amp; i^cavifraditum caput tentât. Sunt e Gratisquittta^o). Thi^f /avamp;v, id cft,quod pupidas oculorum ctcuntibuivna pal pebris ahÃcondat,ita did cenfiant. Nam luminibtn admotum fubinde co^it conniuerc..\ quo^vt valut, euentu HMpS^aptvTTdV verbum dcclinarut, quad KMs^U ââ®*ââ'*^â'â^mslra linguadicimm. Naflurtiumauo HÃTTdV ^^^ appeUatum efl, 'Vamne amp;nbsp;i'linio tcslibus, à Nadurti â' ââ''^^^ tarquendis, qui d adore amp;nbsp;Ãeminis acrima ⢠aua -e ab- '^^ftemutamentaprouacet.
b dia turn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
' ^aflurtium caulibur afurgit ffquipcdalibut, fatim à radice minittarum foliorum pediculo, fla^ ribus
CAP VT cxxxvr. 197 ribw candidis/emineper ramorum latera copiofa, frm»,ealycitlis orbicularibits contento,acri/apoi'e, LOCV S.
PaÃim m hortis fatum proumit. TEMP VS.
floret aflatCy^unio potiÃimum menfe. Sequenti tempore femine pragnans cfl^
TEMPER. AMENTVM.
IdaÃurtii ferne calefacit etdeÃecat ordine quar» to.üerba quoque feeafimUem feminifaeultatem poÃidet. Hum da autem adbuc amp;nbsp;viridu propter ^quee bumiditath admifiione muite inferior efl, adeoqueÃc mordacitoe dut moderata efi, vt cum pane ea vti liceat een opfinio.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Omnium fernen calefaeit,acre efl, £gt; flomaeho inimicum.A'uumturbat. LumbrieospeUit. Liene imminuit. FÅtm in vtero enecat. Menfes eit, Vc^ oerem excitât, Sinapis amp;nbsp;Emex feminiÃmile eÃ. Eeptas amp;impcti^ines absiergit. Lienem iUilum cum meUe extenuat amp;nbsp;reprimit, amp;nbsp;fauos exput^ gat. Sorbitionibus incofluea qua in thorace funt edueit.Eotumferpentibus aduerfatur. SuJfitu eafi dem fugat.CapiUos deciduos continet, Carbuneu, losrumpit ad Ãtppurationem ducens. ifchiadicis cum polenta amp;nbsp;aceto illitum confert. Oedemata amp;nbsp;inflamationcs difcutit. Furunculos cum muria illitum ad fuppurationes ducit, Herba omnia eau , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dem
PLANTARVM HISTORIAE
dem,fed minoreeffefiu,fotefl. ^X GALEN 0.
Naflurtii fernen adurentis efl facultatit fart ticepsÃcKtÃnalii.Proinde coxendicK amp;nbsp;ca^itie do lores, atque adeè quodcunqne rubrifcationempo= fiulat,eoferinde atque Sinapi excalefaciunt.mifi cetnr quoque remediis quit exhibentur aflhmatéi cii,t4nquam id quod craÃos humores valenter in^ cidere valet,velut et Sinapi.Ham fer omnia ei Ãt mileefl. EX PLINIO.
tiaflurtium Ventrem flimulat,animum exao cuit,aluumfurgat.Detrahit bilemfotum in aqua decern denariorumpondo.Cum lomento jlrumis idi tum,oqiertumq; Eraflica,fraclarè medetur-Capitis vitia purent,vifum dariÃeat, Commotat mentes fedat ex acetofumptum. Lienem ex vinopotü, vel cufico extenuat. TuÃim ex mellc,flquotidieieiugt; ni fumant- Semen ex vino omnia inteftinorum ania malia expellit,ejficacius addito Mentaflro-Prodefl tit' contra fufliria cum Origano amp;nbsp;vino dulci.Peâ floris do tori bus decoflum in lade caprino. Panos diflutit cumpice,extrahitq; corpori aculeos.Et ma calas Ulitu ex aceto.Cotra carcinomata adiicitur ouoru album. EtUenibus illinitur ex aceto, infant tibusveroe meUe vtiliÃtme. Seflitu adiieithoc ferpentes futurefcorp ionibas reflflere.Capitis dolo res contritum amp;nbsp;alopecias emendare addito Sina^ pi: ^rauitatemaurium trito impofito auribus cum fico .
CAPVT CXxxVir. 198
fico. Detium dolores infi(fi ia auresfrcco. Porri^i^ nem amp;nbsp;vlcera cafitis cum adife anferiao.p»runâ culos coacoquit cum fermeato. Carbücults adfufo furationem ferducit amp;nbsp;rumfit.Pha^edsenas vice rum exfiurgat cum mclle.Coxendicibus amp;nbsp;lumbii cum poletd ex aceto lUinitur.ltem licheni amp;nbsp;vno ^ibus fcabristquiffe natura dus cauflica efi.
DE CRINO. CAP. CXXXVir.
Lilium Domé retinet.Eft nobis Sc Lilium rubrum, vulgo diäum à floris colore in flauum inclinate, radice bulbofa, fed cro= cea quod hie croceum vocat.p NOMINA, âfti^n
PlVopjV^ Ãet^iav Grads, Liliumflue Puâ
K nonis rofa Latinis . Lilium album o^ittis, Vueifz tilgen,oder Gilgen Germanis, (Callicè r)aiis')dicitur.VeteresGracorumfocta fin^nt è lumais ladcrej^erfa terra natU Lilium. ï^anq: dim Herculespuer,quem ex Alcmenefiflu eofi^ae leratlufiiter,ïunonis dormietisvberibus admotus gt;'âdsttum ejjeh^ ladefi reflej]'et,foflfisdü digreffus ma^ Lilium. ma lade copiofe profluxit. Q^d in calo apuero vago amp;nbsp;incerto fidu perfufum efl,ladcam effecit viam .⢠quod humiJparfum efl, Lilium ladeo flore niteatem creauit,vnde rofa lunonis didum.
FORMA.
Lilium caulefimplici,rarb duplici,tricubitali,co mofitfilUslongis, Satyrq effigie, ex herbaceo ni» tentibus.
P LANTARVM HrsTORIAE
tentibM,florc eximij cadorii,foliii firiiÃridtis,^ ab an^Ãiü in latitudinem fifaulatim laxatibM, forma caiatbi^refnfnis fer ambitS labru, Imeis eâ micantibm exfindo calycir afcibM,a!lcriui qua flos odoru, confiât, flos iUe languido femfer collo efi,nonfufflciete-cajgt;itis oneri.Radix bulbofa. Hac defiriptio plane huic Lilio conuenit,quod hodie ca didum vocamus.tlos alterius cliamgentris piflu^ ram adiecimui,quod Croceum appeUauimus^dfia re cit(s,quinon,vt inpriore, candidus, fed croccut efi.Folia quoque dus anguÃiora funt quà m prio~ ris,aliisfimile,vt pidura luculenteroficndit»
LOCV S.
Pafim apud nos in bords prouem t,
T E M P V S.
floret initio menfis lunü,
tempéramenTvm.
filü flos tempcraturam miftam obtinet, pardm ex tenudpartim ex terrena effintia,ex qua vtique ingufiu amaritudine habetfartim ex aquea, cd» que teperata, Radix autem amp;⢠folia primi ordinit funt exiccantium amp;nbsp;abfiergentiu.P lus tarnen in-efl abjlergcnds facultatis in radice quà m infolUs, VIRES. EXDIOSCORIDE.
Lirmum £^. Liy^ flore vnguentumfit quad ab aids Liri^ e eurn, num, ab aids Sufinum appeUatur, ad emoUiendos ncrHos,priuatimfi vuluarum durities aptum.folia herba illitaferpentium morflbtts fisbuemunt. fer» uefada
CAPVT cxxxvrr. 199 uefan-aamhufli! proÃint-Eadcm in acct» condlta. Vulncribm opitulantur. SuccM foliorum cum acc» te amp;nbsp;mclle in area vafe cofbue,contra vetufia vl* cent,dr recentia vuincra medicamentumfit .Ka^ dix afia, ant cum rofiacco trita amhuflu medetur, fulua cmollit,mefirua ducit,amp; vlceribm cicatri» ceminducit.Cummellc fubatfaneruoru pracifio» nibia amp;nbsp;luxatu auxtUatur. Alphas,leprai,.furfiu» resj; emedat, Achores abflergit,facicmj; emedat et eru^at.Tcfiiculoru inflamationes trita cum aceto,, aut Hyofiyami foliis,amp; farina triticca demulcet-Semcn-cotra Perpentium morfiMpota valct.lümt!» turfitcris i^tibus Pemea d^ foHa cum vino tritagt; EX GALEN 0.
Q^od ex flore Lilij conflcitiir oleum amp;nbsp;vn^en tum,citra mordicationem di^endi pmulj; cmol* liendi facultate obtinet. Vndefit vt vteri duritie» bits fit aptiflimum. Parro radix faliaq; per fe trita deficcant,amp; abfieigunt,amp;di^ut modcratetpro» indequoq; ambufiis copetunt ; fiquidem hac quoj; moderate deficcaatem extergentemj; facultatem poflulant.Piadiccmer^ affam toflamue,ac dein» de cum rofiacco contritani,amhuflu quoad obduca» tur cicatrix imponufquippe cum alioqui amp;nbsp;alia» rum vicerum omnium bonum fit inducenda cica* trici remedium. (Jojnetiam vteros cmoUit, mem Ãsquc prouocat. Polia verb pracoquentes, amp;nbsp;ipfia: ad obduclam vÃque deatricem imponunt, non in.
PLANTAIIVM HISTORTAE
tn ambuflionibus duntaxitt,fid aliigt; quoque vulnc ribm. Sed funt qui aceto ca condientes ad vulaera fin tempore vtantur.Quum alphas, autpfirS, aut lepram,aHt achoras,aut aliquid id genus externe* re yolumits,commifcemus idi aliquid aliorum me^ dicamentorum validius extergentium, cuiufmodi mel efl. Caterumà id moderate illi ac coucnienter admifleatur,amp; ad neruorum diuiÃoncs compctit, l^yadaUa vniuerfaqua valenter exiccari poflu-lantabjque morfu. Impofuimus verb etiam quan-deque amp;nbsp;foliorumJuccum cum aceto Emelle co* flam. Quinque partibus fucci plus vtroq; erat, at* que inflgne medicamen ad omnia ca qua exiccari poÃulat abfque morjufuit, ceu vulnera omnia in* gcntia,amp;âmaxime qua incapitibus mufiulorum eueniunt, amp;quacunquc humidaflacciddue, diu. turna dr agre ad cicatricem perducuntur.
EX P L I N r O.
Lilij radices multis modisflorem Juum nobilita* uerunt,contra firpentium ictus ex vinopota,amp; co trafungorum venena.Propter clauospedum invi* no decoquuntur,triduoq;nonfoluuntur. Cum adipe aut oleo decora pilos aduflis reddunt. E mulfi pa* ta inutUemfanguinem cum aluo trahut.Lieni amp;nbsp;ruptisamp;vulÃspro/unt. P.tmenflruisfa;minarun* in vino decocla.impofltaq; cum meUeneruis pra* cifls medentur, Lichenas,lepras amp;nbsp;furfures in fa* de emendant.Efugdt corpora.Folia in aceto coda vulne*
CAPVT cxxxvirr. 100
Duliuribitf im^onimtur. Efi^hom tcflium in meb le cum Hyofyamo amp;nbsp;fitrina tritici. Semen illinh turi^i facro.flosamp;foliavlcerum vetuflatim^ fonutur. S»ccm qui flore expreÃit cfl,iib aliü mei, ab alm Ãrium Vacatur,ad emaUiedas vuluof vti* lis. Sudores mouet,füfpurationes concoquit.
EX SIMEONE SETHI.
Odaratum fri^ido capiti fradefl, Oleum verb quod ex ipji paratur,vim habet diflcuticndi,amp; e^ molliendi.ïluimautemradicequidamvtunturad VulnerumJdnationem,
DE CVCVRBITA SATIVA.
CAP. C XXX VI11.
Cucurbita lata longa Sc minor qua: nobis lagenofa dicitur,eft frequens.
NOMINA. C^AstWaet-dh oAohuvë i^'d^lfiél Gracu, Cucurbita
K Latinu vocatur:Oflïcina latinu nomen re-tinuerunt.Germanis KurbfzfGdfi/rè voe Courge.} Grad ex adueifi vocabulum impaflue^ re, KoAoRilvêtu/ nommantes, quadfctlicetpumUi n^ÃOHuV^ èreueflquefint partus,quos ipfia pafiim enititur, cu 0« quare tarnen corporis male omnes herbarum arborumve nomina^ fludm videantur fuperare.Cucurbitam verb La= ta.^l'^^'^^ tini à concuruatu haud dubiè dixerunt,qubdfach Cucurbit '^ lè fi quid objlitcrit autfucrit impedimeto qua mi= ta cur dia nm cxtcndatur,incuruefl:at. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fla, r^-c^ti
GE r-stâhya^
PLANTAR.VM HISTOMAE
GENERA. Pliniui Itb.ts.cap.âi. due fiatiua Cucurbita ^e nera facit.Vnam camcrariam voeatam,quafacib
amp; admodumflexibiliramorumcuruitate,te{la,
i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pcr^lai amp;nbsp;teftudines operit. Alteram plebciam,
i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;qua fcilicet fis fla^cUis burnt repit.tdos ad forma rc/picientes tria eiufidemgenera fccimtu.'Vna ma-iorem, altera vetominorem. Maioremvocauimm fle afloribm amp;nbsp;fruftu ,quos maiores babet.Mino^ i ^MC rnrrtvan fo» cotrà ,qua pradiHa minora obtinet. Tertiam j 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;longiorem,a f uelu oblongiore diximtn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
FORMA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
Cucurbita amplexicaulis efl,reptantibusflagcllt;r
lii in altum fcandcns , in ramiÃjue vitk modo fe diffunJit: tarnen ob caulii infirm it a tern, humifpar ^tur^mpropMS adfit cut caduCM innitatur : folio rotudo, Pcr^natix aut Afarifiliii baud diÃimUi: flore candido, fruflu colorii hcrbaceiprimum,flaiâ ui paulo pofl,pyri forma iMrbinato,!jui nut in kn^ ^um prorogMur,autin orbem collcilm intumefeit, aut in breue er a fam en turn cogitur. Cortex recenti tener, inuetcrato durus, quo came priai cxinanito
â peregre proficificntcsvrccorum'vicefrequenterVâ tuntur in co vina condentes, quo per iterfe à fltit ** â iniuria vindicatepoÃint.
LOCV S.
Amatrfua edn aquofa loca Cucurbita,nec nifl , fatapnuenit.
TEMlt;
CAPVT cxxxvrir. loi
TEM P V S.
âTardiui in Germania ebfili frigiditatem frui fîtes Cucurbita maturefcit, idcéque vix ante ex* aflum autumnum maturum dus frufïum inue* nies, abus autcm quotidianuSidonec H^ntfcat, ej* fc ^eteïÃ.
TEMPER A MENTVM,
11 Cucurbitafié^ida humidaq: tcmpcratura csï, ftraque qualitate fecundi ordinis,
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Cucurbita cruda trita amp;nbsp;i.Uita,cedemata,abl'ccfi Ãuq; miti^at.Kamenta eitss infantibus centra ca* pitu ardorcm,quant ftriafn VocaGinfincifitc t/ti* liter illinuntur.Oculorum inflammatiencs, feda â ^ajque fimiliter iuuant.Succus è ramentis conta* Ãs ferfe,amp; cum rofacco inflillatus,aurium dolori* bus auxiliatur. .\duflioncs cutis inunclus adiuuat. Totitts Cucurbita clixaamp; cxfreÃa Ãsccus cum exi^uo melle amp;nbsp;nitro fetus, aluum leniterfeluit. Si quit in Cucurbitam crudam excauatam vinum infundat,amp;' fub die habeat,temferatumq; ieiunui iibat,aluum Icnitcr mollict.
EX GAEENO.
Succus ramentorum Cucurbita ad aurtum de* lores di fhle^ene iunflos, cum rofacee vtentibstt frodefl. Sic tota quoque iliita calidas fblegmonas mediecriterrefrigerat-Comefia humida cÃ, amp;nbsp;Ã* tint arcet.Cruda cibe infuauis cÃ,flomachefernif.
C cieÃat
PLANTAR.VM HISTORIAE
*lofa,amp; concoflu flanè inexpu^abiliSj add vtà quit alterim cibi imjiia innerere cam co^cUafur, ce» quidam iam aufm efl^pondus cum al^rc ven* triculo incumbere Ãtfenfuritt, Ãomachumq: cuer^ tct,amp; ad Vomitienem cencitabit,qua vna cum ab fr^entibittJymptomatii liberalepoteÃ.Hane i^ tur,aliaq; exfu^acibm complura , aut mex quim elixata efl,autfri^a infartagine,aHt ajfam om»es hommes eÃe confueueruitt.Ipfa quantum infe eït, humidum frigidumq; carport alimentum frdbet,. acidipfameadecaufaexi^u,fedlcniterper alu» fibit,cum ob fua fubflantia lubrieitatem, turn ob communem omnium humidorum ciborum ratione, qui fcilicet citra adÃriciiones tales funt. NfcÃtne infceliciter concoquitur, modo non anteuertat cor=t ruptio.Plura lib.q.de aliment-facul.Galenus.
EX PLINIO VAL ERIAN O.
Vetcres medici de Cucurbita ita fcnfer»nt,vt ea aquam dicerent coa^latam.Calentts humidapu^ tat virtutis amp;nbsp;frigide,idà ex eo probat, quod ipfa nbsp;nbsp;nbsp;^,
in cibo fumpta (lomachum relaxat, bibendi deÃ^ â deria non excitât. Catcra etiam in Cuem bita tart lia ,vt aperte frigidapotesiatis exempla demons ' Ãret. Crudx amp;nbsp;trita Icniunt omnem tumorem.ln cibo fumpta moUiunfvcntrem . Succus carum, vt Galenus ait,ad compeÃendum velocitcr auricula dolorem tepcfaclus infunditur.ldcm Ãiccus amp;nbsp;do= lorem dentium mitigat ,à diutius in ore teneatar..
Sed
CAPVT cxxxviir. las Scil dy rofaceo mfxtMSiamp;âvndioni corforis aJma tus^febrium reflingvit ardorei.Cinis uridx corticu t^icadter fioteà combuÃafiaare ⢠Eundcm eine* ron didicimmab expertis vaincrainverctrotam inImtrcdinem verÃtfurgare,amp;ad eicatricem và ^M ferducere.Seminificco iUavistraditsir,vtw fuluere tufam amp;nbsp;in^erfum imfleat vaincra ejaa cauata Ãmt. Qwdam iUud in vino bibendum dede^ re ,vtÃtlMioncs aluifluentis inhiberct, Viticul^t quoque Cucurbita iam Ãnefeentes cum faÃa amp;nbsp;acete dyfintericis data, mira modo faucia inteÃi-na comfonunt.
EX SIMEONE SETHI.
Concoflu facilis, b»niq;Ãtcci eà ,amp; admodum nutrit- Sitim Ccdat,vrinam cit.dt^ventrem mouet. Calidis amp;nbsp;ficcis tempcraturis prodefl^ inflama tiones ventris amp;nbsp;iccoru fidat-PituitoÃs autem la^ dit,co[icófqae ajfccltts-Si malos humores aÃequiâ tur,ab iis corrufitur, amp;nbsp;malum faccumgenerat. Semcngenitale minuit,amp; Veneris aj^fetentia ex= tinguitSanguis ex capracrcatus,coÃflentia tenais eÃ.Thoraci,pulmoni amp;nbsp;veÃeaprodeÃSuccus ra^ ntentorum citts cum roÃaceo imfoÃtus,ad aurcs in* Ãammatione laborantes conÃert. Integra voo lüi* ta,calidas inÃammationes réfrigérât-
DE C OLOC Y N TH IDE.
CAP. CXXXIX.
Colocynthis nomen letinet nobis.
C q NO»
PIANTARVM HISTORIAE
NOMI NA.
Coloquiu T^ OÃQKUUamp;lS Crxcis,fyluefiris Cucurbita La tiJa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;X\. tinis,Coloquintida barbars amp;nbsp;officinis,^er
W(«/iw Vuildcr Kutbfz,TrZ ColoquintZG^Zhrc des Coloquintes) ap^eUatur. sic auteni nomiââ Colocyn^ nata efl,quafi^arua Cucurbita ,}^amà dus fru^ thù vilde flumfatiua contHlcrii,quantitate lou^ miner f= di^a. nbsp;nbsp;.rit,ac fila forma in orbem coadtif.
FORMA.
V iticulas foliaqfcr terramflrata cmittit,fath un Cucumcri,ci nimirum que Citrulum bedie oÃ= â ⢠cina V6caMjimilia,diu:fiirù fiffdfrudum rotü* dum,mediocri filaÃmihm,vehementer amarum, fun^ofa candidaqi intut mcdullaiflores, quod Dio^ feorides omiÃt.fallcfcetts ac lutcos,Cucumeri iam nominatofmiles.
LOCV S.
Jn Germania ftaJfonte non nafciturfata tarnen froucnitÃcd rarifimèferfefiionem attin^it, quod fri^idiorÃt eim tara quà m quid in cafrudilfro^ ferrefofit. In arientalibm cii.m amp;nbsp;caUdioribut loch nata ad nos defertur.
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TEMP V S.
Lias fores infne fere ^fatufrufltu autem exa tremo autumno affarcntsqnifi'imumquidcm her bacei,mox faÃifiÃunh Le^tdi Veri funt ch m caa fcrint in fallidiorem cotorem Jemutari. Lt durât intc^ is natura amp;nbsp;viribus ad quinque annos.
T E M P E=
CAP VT CXXXlX. 10} TEMPERAMENTVM.
Calcfadt amp;nbsp;deÃccat in tertio online, VIRES. EXDIOSCORIDE. Medulla fruUmpur^andi vim habet, quatuor oboloru pondéré cum mulfa aqua fumpta, amp;nbsp;cum nitropnyrrha amp;nbsp;meUe confia in catapotiH.Arcfa* fie pile trite,vtiliter mifeetur clyfleribm ifehia^ dicoruni, reÃlutionis neruorum, amp;nbsp;colico dolore affeflorum,pituitam,hilcm amp;Ãri^enta,interdu etiam cruenta educentes. AppoÃte firtm enecant. Dentium dolores,à quit repurget hanc,(lr luto eb^ linat,amp; in aceto nitroq; inferueCcat, eir ad coUuelâ dos dentes det, tollit. Si vero quis aquam mulfam autpaÃum in ea dccoxerit, ^Ãthdio refrigeratu bibendum dederit, craÃos humores amp;nbsp;Ãrigmentn purent. Stomachofupra modum aduerjätur. Sedi etiam ex ea balans fubiiciuntur, ad excrementa eiicicssda.Qsiinetiamvirentis fucco,tÃhiadici vti» liter perfricantur.
EX GALENO.
Colocynthisguflu amara eH. Sed que amariÃie mo du potatur adfunt opera medicamtto,ea cuide^ ter eÃiccre nequit,t,bpur^aterin facultatem qua vaUdam infe centinct,nimirum cum iis que expur gat,peraluum amp;nbsp;tpÃt excemipreuatesss-Viridis ipÃtiSÃueesu intri tus iÃhiadicis prodeÃ.
EX PLINIO.
lierbaccaarefaflaperfeinnnitaluum .InfuÃt G iÿ quoqut
TLANTARVM HISTOKIAE
ijuoque clyflmbus inteÃimrii omnium vitiisme» detur,amp;' ren»m,amp; lumborum, amp;paralyfi eietio fcmine.^qua mulfain ea deciqniturad dimidiiU, Ãc tuÃientiinfunditur abolis quatuor. Prodesi amp;nbsp;fiomacho, farina aridaf Hulls cum decoflo melle fumptis. In morbo verb re^io vtiliter femina eins infumuntur, ^jirotinus aqua mulfa. Cames dus cum abfinthio amp;nbsp;fait dentium dolore tollunt. Sue* eus verb cumaceta calefadusmobilesÃflit.Item Ãina eis' lumborum ac coxarum dolores, cum oleo à infiicctur.Vraterea,mirum diHu, femina eiusà fuerint fari numm adaUigatafebribus,fanare di* cuntur quat Graci feriodicas vacant.
a^-eacos DE COTONEA MALO, CAP. CXL.
NOMINA.
H^MVia/ZHÃîa Grads, Malus Cotanea K et Cydonia Latinis,officinis Citonia,^er manis Kuttenbaü(Gdüzcè Vne Coin Cydonia ^niciere'jnominatur.Cydoniamveró GraciaCy Vnde dugt; done Creta opliido,vnde primum adueda efl,dixe da. runt. Cotoneaverb à Sidonte Corinthiviconomh Cotonea, nata ed.SunttamenquiÃcvocatamvelint,qubd mala dus lana quadam te^ivideantur,qua coton dicitur.fetqui in re non admodum ma^i momena ti,pari'm refert vtram amplcdarisfintentiam.
GENERA.
Cotonea arboris mala Diafcoride amp;nbsp;Galeno auf torsbus
CAP VT ext; 104 torOius duHmfiint^merum-Alia mint m!ncira,ri)ââ tunda, odoratioraque funt, que âvera Cotmed apt feUantur.Alia autem maiora, duleiora , ac minus acerba, Galeno in fine librifixti de tuendafanitOf te tefie,Struthea nuncupantur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Strutbett.
FORMA.
Arber notier eîi quam vt debeatrepTafentarb tialo vuigari baud di(iimilise?l,nifiquod infra magnitudinem tUius fubfidet,frufiu fiUicet incurs uatos detrimente ramos, prohibenteque farentem cref tere. Folium quoque dus anguflius à terra ah iieat-Poma trnui lanugine pubcfiunt,amp; incifuris ^riJtnnturtVt pi^ura ajfabrè efendit,
L O C V S.
In cultis amp;nbsp;bortis prouenit. Locum tarnenp ecu* Uaritcr amp;fiigâdum amp;nbsp;bumidum defiderat. Si in calido flatuitur aÃidua irrigatiene illifuccurri o^ pus c?{:fert tarnen mediocris fitusyinterfrigoris ^ caloris naturam,flatum.Planis amp;decliuisgaudct, T E M P V S.
Autumnopema eius maturefcunt.
TEMPERAMENTVM.
hlala Cetoneafi-igido amp;nbsp;terreÃri temperamm te donate fuut, prop terfvincentem adflrifHonem minus ceteris malts humida exiflunt.Irigida ita» que funt prime ordinc,amp;feca fecundo.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Cetonea fomaebo accommodata funt, vrinam
C iiq mouciiN
PLANTARVM HISTORIAE moucnt,Toflamitiorafiunt-.Caliitcis,iiyfcnteric!s, ftirulcnta (xcreantibusjcholericis proCuntjprxfc-r^ tim crmla. blaceratarum liquor potmflomacht at^ que atuifluxionibui opitulatur. SuicM crudorunt aJJumjitus orthofnoicis auxilio efl. Dccodo eorun fidcs amp;nbsp;vulux procidentesproluuntur. Qult;t mede condiuntur,vrinam ciet,mel autem naturk eorum induit:quippe adfirii^em amp;c»fpiffiini obÃrue'nfve fit-C^ie autem cum mede coquiftur,flomacho ytia lia punt,^ guflu iucunda, mittut autem canflrinr gunt. Cruda cataplafmatis mifientur adcohibcn^ dam aluum,contrdque fiomathi pubuerÃonem: amp;nbsp;ardorem,mammarum inflammationesjienes indu ratos amp;nbsp;condylomata.Fit yinum ex iis tuÃsCfexo preÃis^Ãd quoperdurct,fedecimfextariisÃted, vt nus médis adiicitur,alioquiacefeit-Prodesiautem Vnguentii ad omnia qua diSlafunt.Vnguetum etiam ex ipÃs Helinum, conficitur, qsiod Meiinum appedatitr, quo vtimur quddo adÃringeti oleo opus est. P-Ugi oportet quot;vera, qua parua,rotunda Fyodor ata (unt.S truthea ante Vocata amp;nbsp;magna,minus vtilia.Plos amp;nbsp;viridis amp;nbsp;ÃccuseataplaÃnatisvtilisjispotiÃimum qua ado Ãridtonem deÃderant conitenies.lnflammationib, oculorumÃanguinis reieSbiombus aluifluxionibus, menÃumq; impetui cum viiso potus prodest,
EX GALEN O.
'Eximiu quid Cotonea pra aliis malts poÃident: nam amp;plus ad/lringut,amp; durabilemÃtecum ha* bent.
CAP VT CXI. 40$ let,Ãco^a cum melleafferuarequii curial. Alio* rumÃtccm repoÃtus acefeit, vtpotefiigida humi* ditutemultu redundans.Struthcorum quoqitcfuc* eus perennare pote?{,'vhsrecle fuerit preparaties, ^uemadmodu amp;nbsp;Cotoneorum: 'verum hie minus fuauis amp;nbsp;iucundus cTl,maximeijue adÃrtnp'it,ita vt huiles ijuolt;j; aUquado vfus Ãtidoneusad yetris maiorem in modum diffolutiroburreftituendum.
EX P L I N r O.
Cotonca coélafiiauiora.Cruda tarnen dutaxat matura,profitât fian^mem cxcreanttbus,acdyfen tcricis,cholericis,cceliacis. Non idempoÃunt dec»* lia, quoniam amittunt conftrin^ntem iUam vim fucci. I mponuntur amp;pcc^lori in febris ardoribus, amp;nbsp;turn decoijuuntur in alt;jua,ad eadem ^ua fitpra firipta funt.Adflomachi autem dolores eruda de* coédve ccratimodo imponuntur, Lanu^j corn car bunculosfianat, coHa in vim, amp;nbsp;illita cum cera. Alopeciis capiUum reddunt. Qua ex iis cruda in snede codiuntur,yrinam mouent. Mctlu aute fua* uitati multum adiiciut,ftomachó^ue id vtiliusfa* dunt. Qua vero inmeUe codiuntur cofla,e]iiidam ad flomachi vitia tri ta i urn rofaceo foUis dccodis dantpro cibo.Succus crudoru Uenibus, orthopnoi* cüjhydropicu prodeTt. I tem mammis, condyloma* tis,varicibus.Flos amp;nbsp;viridis amp;ficcus, inflamma* tionibits oculorum, excreationibusfian^inis, mem fibus mulicrum.Fit Crfuccus ex iismitis,cum vino
PLANTÃHVM HISTORIAE
no duld tufM,vtiln amp;nbsp;cceliacu amp;nbsp;iecinorl. Deco* flo qaaque corumfouentur,flprocidant vulux amp;nbsp;interanea. Fitamp; oleum ex its, quod MeUnum vo* cauimur,quoticsnonfuerintinhumidu nata, M.i* nm vtiha Struthea,quamuu cofftata.
EX SIMEONE SETHE
Stomachu adflrmgunt amp;nbsp;corroborant amp;nbsp;ante cibum fumfta ventre cohibent,vrinamfrouocah SiadJatietatem edantur,difficulter cocoquuntur. Dulcia minneadflringunt,acidaverb ma^n,vomi tumque compefiunt. Po^f cibum furnfta ventrem mouent:fed quibiu e^ imbccillafacultat vetris re* tentrix, amp;nbsp;excretrix valida, f ini cibi accipiant. Manfa à fotu vini va^ore in cafut dtflribui fro* hibcnt.Si qua prx^ans,vtfertur,crcbriui hacco medat, puerum induflrium amp;nbsp;verfutum pariet.
DE CASTANEA. C AP.CXLI.
NOMINA.
CaÃancit Vmie di^
dyava, ff tf^ios ^Aavot,a tfMp/idvct K ^dhoivof, ff' AotSlptoy Grxcii : Cafla* nca,Sardiana^lans,louisglans, Nuxq; caflanea Latinu appellatur.Germanisnoftris Ca* ftanl,vel Keften (GaUicè Chaftaigniet) voca* tur. Caflanea autem à Caflano Magneflx oppido, vndeprimum aduefla funt, nominatae eÃe coÃat.
Snrdiatix vero glaiidcs,quoniam in Sardinia opti Sardianx manafcantur. FORMA. glandes. Arbor efl vnl^o co^nitaj Xu^landi haudqaaqua diflimilif.
CAPVT CXtr. ioS 3iÃimllii,folio tÃtiiin vemfiore amp;Ãmbriato.iiux quant pro Judt intus filida, amp;nbsp;plurimum plana, triplid terminis ambitufepta,membrana primum amara,mox lento corticc,Jcmumechinaeo calyce.
LOCVS.
Puram (fj' refilutam terram deÃderat, opaco^; tif feptentrionaU cliuo latatur . Montes amp;nbsp;valles diligit.ln plerijque Germania lods copioÃÃima prouenit-
T E M P V S.
Ineunte vere^erminattferiusq: Ver^iUarum oc* rafufiudifical.
TEMPERAMENTVM.
A dÃringit amp;nbsp;exiccat Caflanea haud fecus quit aliagtadcs.CaUda vero elvÃcca efiprimo ordine.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Caflanea adfirin^nt, eademj; quagladespofi funt-PotiÃimumautem qua inter carnem escort tieem membrana esl' Caro his qui Ephemero, hoc es{,Colchicoii,hibcrunt,accommodatacsllt;
EX GALEN O.
Caflanea inter omnesglandesprindpatü tenet, folaà Ãylucflrium fiuUuum alimentum memerat bile corporibus prabent.
EX PLINIO.
Caflanea vehementerÃfluntflomachi amp;nbsp;vent irisfluxiones,fan^ui»em excrcandbui profunt,car nes alunt-
EX
riANTARVM HISTORIAE
EX PLINIO VALE RI A NO.
Ca flanc x ex omnibm fortiÃimum quisle cibHm cor^oripreestantifedqui dijficUè concoquatur.Co^ Ha autem in carbonibMj'vel infi^iU vafe Ãteeo afi fat£,amp;cum meUe ieiunu datttjtuÃientib.proÃunt. Aqua in qua cum juo cortice decoquuntur, cteliaa tilt;,dyCeMericis,fanguinemq; excreantibus bibenda baud inutiliter propinatur. Interior mebrana qua corticem fluctumque difcernit,ad tertiampartem decoPla in aqua amp;nbsp;potui oblata^mirè aluufluent tern refienat, add vt Diofcorides putct etiam ca= thartico dato, per banc potionem iri obuiampoffe,. à pbtjquam necefjefit,purest.
EX SIMEONE SETHI.
Copiofum corpori alimentum prabent, tarde tranfeunt.amp;difficulter coquuntur- Craffum bumo rem,capitis dolorem,amp;flatus cfficiunt,vcntrcmq; fiflunt. S i terreantur, autficcentur, multum nocu^ menti deponunt.
APPENDIX.
Capitis dolores crcant.Inflationes pariunt, con* copiadijÃciles ,Tofla tamencrudis innocentions Ãunt.ArcfaPla multumnoxarcmittllt. Trita cum melle amp;nbsp;j'aie rabio/ôrum canum morfibus imponu^ tur. Mammarum duritias diPcutiunt, cum bordea* ccopollineamp; aceto impofitlt;t,iisq;vinomaccratis, amp;nbsp;cum farina fubaPlis, peÃi vice vtuntur ad fupr primendos menfes,
DE C A-
CA P VT CXLIL 107 DE CARYO BASILICO. c A P. c X L i r.
NOMINA. 'HDDI-feafV
Kd(Vop ^onri^iKoy Grxds.Ke^ianux egt;
Perjïca,'[u^lanfq; Latinis:o^icmis iiux flm* fliciter^Germams Vuclfchnufz(GdÃ/ccNoix) apjxUjttur.'K.a.^ap aatemGreets à capitisgra- Caryev»^ ued nevocatam effe notiÃimum eil,Ã^am folia ar^i de Graci borishitius ^'aiiem exfirant halitum, viresq;e!us appellat in cerebrum penetrant, atque adeo cos fopore tcn-= rint. tans ladit qui fub arbore decubuerint. baÃUea ve= Ãafilica et rè, Kegidmve amp;nbsp;PerÃcam,eo quad è Pcrfdep: i PerÃea mum in Gradam à re^ibus delata ft,diflam eÃe cur dida, con^at. Xu^landema iuuando amp;nbsp;plande nomina- Xu^lans, tam exiÃimant.
FORMA.
Arbor esf pra^andis,multis pralonglfjae nixa radicibus,proccro caudice,multisfummatim ramis in^entibus brachiato, ad binum ternumt/c cubito-rum complexusfepius crafjeÃente, cortice hiulco, amp;nbsp;in rimas altos debifiente,foliis latis,oblon^is,c gt;ucundoff-auitcrfubolentibus,patuldmquciaculd^ tibusvmbram amp;'infalubrcm,per autumnum dc^ VmbraXtt ciduis-Verni temporis initio -veluti quoda gcflien^gladis arte foliorum ccnceptu,panicula pralöga,colloÃqita- borisinfta matim compaelili protracla ,ordine nucis pinea labris, protuberat, dehifttque, Plaiiefcens flatim quam frondem facere ccepit,nHtans caduedque prolabh tur.
PLANTARVM HISTORIAE
tur.Turn fitper ramenti Imita pediculum flos erum fil:,totidemque caly culacta teg»meMa quot flores fetiolo contrahunturfln^t'iflquc fisflnguht incht* (tunturHuces^multis munitie muolua is.primu her baceo cortice, mox U^eo putamine,dein tenui tu^ niest. CriJpi intus nuclei quadripartiti di^erutur,. li^fa intercedente membrana,
IOC V S,
Montibus l£tatur,aquaiq; odit-Paflim in omnp inuferè Germania bortisprouenit.
TE MP V S.
Cerminatpoft afllatum Fauonij, non cacumine. lit maxima pars arborum,Jed lateribus impulfi. priorepuüulo.Frueltflcat autumno.
TEMPER. AMENTVM.
Kuius temperamentum ex virium enarratione patebit-Virides vo'o nuccs primo ordinefleea,^ cundo vero calida cenjentur.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Nuces iu^landcs dijficiles cococ'lu,flomacho im utUesabUem au^ent,capitis dolorem fadut, tuflien tibus inimice.Ad vomitiones ieiunis in cibo ytiles. Prafumpta cps à cibo comefia cum caricis amp;ruta-letalib. venenis aduerflantur. Lar^na efitata latos lumbricospellut.Illinuntur mammaru infiammai tioni,abfccflibtts,luxatifqs cum exi^o mcllc amp;nbsp;ruo ta.Cumcepaveró,faleamp;mcllea canishominifque morflui conferunt. Tormina cum putaminc/uo ere
mata
CAPVT CXLIT. loj mat^ amp;nbsp;vmbUico admot-tfedant. Cortex combit» Ãar,tritmj; m vino (2^ oleo,infantibtts iatmduf M filios elegantes cfficit,alofeciaiq; re^lct.Siflit men fes crematum tritumq;, cu vim admotum qmd im tra uHcei clauditur.VetuÃarum autem nucum nm clei illiti,^angiattM,carbuncu'.os,agilofM amp;nbsp;aio» feciai commaadncati amp;nbsp;imfoÃti celeriterfanante fit etiarn ex iis contafis amp;nbsp;exjireÃisoleü. Keren* tes nuces Ãomacho minsts meent, dulciores enim funt.Quam ob castfim altiis mifcentssr, vt aasmo» niarn aufcrantAÃttis limres qsioqsse tollssnt.
EX GALENO.
Arbor tssm in^rminibs(t,tn inpliis adÃriflio* nemqstandam foÃidet. Calerum cuidente eirplu* rimam innucisputamine recents amp;Ãcco:proinde cofuUoncs quoquevtuneur. A t nos ea exprimetes, fuccofimilitervt mororum amp;ruborumdecoGo iss mcUe,vtflomatico medscamento vtimsir, amp;nbsp;ad o* mnia relt qua ad qua tmdo diGiÃsed conueniunt. Poi ro nucis ipÃtu qmd edendo esl,oleoÃim eG amp;nbsp;t.cnuiiipartiu,ideoq: etiarn facile t cxprimitur:amp; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^
qsto dsutists rccoditstm fucrit,ma^ss tale cjficitur. Æ ^^'â^^ Quamebrem oleam ex ca insieterato cxprinicrc cetstunefasse admodum difcutiensft,vteo nonuUi'^^s''* ââ jcangranas,amp;carbiicsslos,amp;â a^itopas lanGsnonul^^quot;â quot;^^^^^ li veso etia adneruosvulneratos vtutur.Caterssm^'*â^â fi recens ftadfriss^entis nonnsbsl qualitatif quo* que obtinct.Atqstod impesfeGä cà ctiamdum,(2?^
nendurn
PtANTARVxM HISTORIAE
nomlit lïccitm,velHt rcliqui fm-^s omîtes qaivh rules funtplenum estfcmicoflx humiilitatis.Cor* tex tarne eius vbi inat uit,tenuiumpartit amp;nbsp;exic catorium e?{ !ncdicameiitum,morfus expers. Ex PLINIO.
Arborum ipfarum folionimt^ue vires,in eerebt ii penetrant',bóeque minore moinento,Jcd in eib'is nu^ cleifaiiunt. Suntautemrecentes lucundiores, fie^ ta vnguinolïores,^ Ãomacho inutiles,dijp'teiles co co{Ãu,dolorcm capitis infercntcs,tuÃientibus inimi Câe,amp; vomituris ieianis apta in tenafmo folo: tra^ hunt enimpituitam, iade prafumpta venena he^ betant-ïteman^inam cum rutaamp;olco. itemad^ ueiÃantur cepis,leniuntq;carumfaporem. Aurium inflammationi imponunturcum mcllis exi^o. Ite cumruta mammisamp;â luxatis. Cum cepa aute amp;â fale amp;nbsp;mcllc,canis hominis j; morfui. Putamine nu cis iu^!andis,dcns cauus inuritur. Putamen combat flum tritump in oleo aut vino, infantium capite perunno,nutrit capi!lum:amp; ad ahpeciasÃc vtun tur . C^opluses quis nuces ederit, hoe faciUus ti~ neat peSit.P.tqua peructcres funtnuces,^an^xnis amp;nbsp;carbuneuhs medentur. Item fu^idatis. Cortex iu^landium lichenu vitio amp;nbsp;dyfentcricis prodesf, Valia tntatum aceto,aurium dolori. I nJanfluariis Mithridatis maximi Rp»»; dcuiSH, Cn. Pompeius inuenit inpeculiari commentario ipÃus manu com poÃtionem antidoti, duabus nucibusÃccis, ItemÃ^ cis '
CAPVT CXLII. 105
(is tlt;itilt;icm,amp; rulst foUis viffntiÃmn!tritis,adlt;ii to falls ^-anoiamp;qui hoc ietunus fumM,nultum veâ nmum itociturum iUo dic. Contra rabloà quej; can nis mor^s,nuclei à ieium homine commanducatt iUitiq;,prafcnti remedio eÃe dscuntur.
EX PLINIO VALERIAN O.
Nox- viridis, vtfote adhuc aquatioris humoris, Ãyfasca amp;fri^da virtute cenfetur.Poteà denique amp;nbsp;Ãomacho aliqaid vi^orisacquirere, amp;nbsp;vetrem cü^.tro famfaa mollire. Nuces autem Ãcca, dura,, ctim caricis duabus, ^vi^inti ruta foliis addito falls ^am [smul conteruntur, nuUisq; venenis ofa prims foterit ea die qwfquis ieiunut accepit. inter Calatdas C^ldus luid centum numcsv nuces Ãars timvtarbori dempta fin.t,cortice adharetequaà Ãantur:his admiÃentur aluminisÃiÃi libra tres,et in nouoÃSlili vafepenuntur ./uper hac infimdun^ tur olei boni libraires, amp;nbsp;diligenter in loconeque humido,ttcque nimmÃcco obruuntur,poà nonagin* ta dies dabunt oleum,quodflueruium capUlorü da^ tuna reÃituit.
EX SIMONE SETHI.
Viridcs ventrem mouent ,quamobs'em quidam' ante eibu cum papo comedut. bacillus etiam quam amygdala comoquuntur, Arida in orc inflamma* tioncs C^plagm cfaciunt.Stomacho meltcres fût,, fi cum caricis cdantur.Fcrut etiam cum qs:i nuces turn caricis amp;nbsp;ruta ante reliquoscibos efieaucrit,
D' noni
PLANTARVM HISTORIAE
non mn^mpere it vmcnatis mcdicnmcntii Ixdi. C o cocjuuniur facile nuces infri^idis veiricutis,mca:gt; lidis vero in hilcm magis mutantur.âPauciu amp;ca^ fitis dolorem ajf'erunt,amp; tuffes aagent. Ante alios cibosfumfuajVomitumadiuuant. Ad fittietate cos meflasjumbricos edaccrefcimus.Ad dentiumfru ritam vtilcsfunt.
DECALTHA. CAP. CXlirr. a»Mf^/^fn â Caltha leu calendula nobis Söul lie à fob / fequio dicitur, quod flos cum foils ortu aperitUGamp; occafu elauditur.
NOMINA.
QVo isomine Graciplantam hatte affellaue* rint,fatcor ingoMe mihi nondum conÃare, â¢^Latinh atite dtcla videtar Caltha y el Calthula, ejaam vocem deinde corrttmjientesojfis
etna,in Calcndalam immutarmtt.QMncjuam yes Caledula riÃmUcetiam ftÃcnommitam cÃc,e]uod omnib. cjuarc di- mcnÃumCaledisÃnticare comperiatUr.AtI: hine fia.
fit quod nonnulU florem omnium rncnlum ajijicls flosoniu ifâj:, dermani Ringelblume (Galilee Souliie) maijium. yocant,ab intorto,Cf incircnlutnaclofcmiite.
FORMA.
Herba cslfiut:cofa,cauledodi a!ttali,lignofi,flt;,â Uis longiu(iuiii,in anguÃnm defincntibits,floribits ÃiecioÃs croccis lutcîfvc,non ittgrati,quantiisgi-a-uU odoris, quadote in coronamenta venit : firnine, cuists vagitta fetrfionU canda imitatunradieeÃm fl'f'e
CAPVT CXLIir.
110
flic!,mullo captUitiofibrata. Cur aiitem hac hn-^ ba Caltham tjfe creda,facit imprimis lâUniUftqui lib.xxi.cap.vi.Caltham odore ^aue cjfe fcribit. D ein Vir^lim qui A e^o^a fecunda Ãc canit: Hoüia lutcolafinpritvacinia Caltha-l-utcolam à luteoflorum bauddubiè coltgt;rc,nommans.
LOCV S.
Prouenitin cultis,atquc fix bortum inuenics m quo copiof nafcatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
TEMPVS.
Sin^dis ferc menfum Calendisyt diximutfox riA cdeprebcndituriMaioincipiens menfi: Magb autcin antumno dufilcm emicantfiores,
TEMPERAMENTVM.
Calidam amp;nbsp;Ãecam tjfe fatuuM, nequeidim^ merité,quandoquidem dulccdine modica cu amas! ritudine comunda participet,
VIRES. EX RECENTIORIBVS.
Hcrba ipÃt odbibetur condimetu amp;nbsp;acctarUi. flos ex vino potM cict menfes: item berba fucem, quo in denttum dolore os praÃntaneo re medio cob luitur.Hon paru etiam eins flos adflauos redden^ dos capidos conducit.ldcm perinde atque ipfa bcr= bafceundas educit msrificffi aridusfujfitibsts ads^ motusfucrit.
DE CARYOPHYLLATA. â
CAP.cxLiirr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.kit
Caryopliyllata qui^d radix ficcata Catyo. ' D q phyllam
MANTARVM HlSTORrAE ȉuVk^^ phyllum olet,nobis Sana munda ab efFe-ft-'s vocatur, acetatiis etiam folio expeti-ca berba.
NOMINA.
QVaUw Grxcii amp;nbsp;antiijun Littimi fmlito* ribuf h(Cc herbA uominAtA fit ^ no'itdutu co* ^^pertu h.tbco.Cur eitint Diofeoridif ta^ »o» fà Lagopum non vjfe ci'eddm, etfi pankitlum pedi lepo^ ^opitt^ nbsp;nbsp;f ino prorÃufitnilembahcat, facit tjnodinmann^
fripto amp;nbsp;pernctufo herbario fcarfim defcriptam-df depiLtamvtranijueherbamvidcrim. Pitiwa autem tajpopi longé aliam herbam, qua in fgeti* hut nafcitur,quam ft Caryopby!lata,cxprigt;nit:de qua Cm loco diccmm blcque difint qui herba hac de qua agimiti,GcHm Plinio didam veUnt, quoru certè CeaMiapericulo vacat,qHod eadem facultoi vtrifque radicibietft. Sed ad infitutum reuerta* mur.Herbam quarn recentiores Latini Caryophyl latam,ab odorü faauitatc quant radices de ft prat Rinedida bent,nominant,t/ulgiu herbam EenedidSjadiuit Sanamun nafuaejftcacia,^ Saitamundam appellant. Ger* da, mani Benediau nuurïz. ( Galis lâHerbe be-
noitte.) GENERA.
Duo efe dus herba genera ammaducrti,no ta* men mu'tumafe dià dentia . Primumgenus Cat-Caryo» ryophyUatam hortenfem vocjuiniult;,cui ex cultu* phyllata ra aliqua teneritas accedit in foliis,floribus amp;nbsp;pa b.orttnfs, niculis . Flos huiepaulo minor amp;nbsp;padidiorquarn Jylucfri.,
CAPVT cxLirrT. â in
fylueÃri-Gcrnmnice ü arte, oder hey mi fell ncdiftenuurtz alife!larifotc?{. Alterum huim^^ùfp^.yct herbxgmiu CitryophyEatamJylucflrcm diximut, Caryo* qnidfiilicctcitm cultummproueniitt. Flores dm phyUata muUn maiores, maglÃqucad croci colore acccdilt. Syhtefirü Cermanicè Vuild Benediften vurtz nominari Commode {gt;otcsÃ,Dtffèrcntiam tamenemo reHiMt quam ipfapidura demonÃrabit^
FORMA.
Coulis ilUÃi]uicHbitaHs,^cnKulat«s, an^Ãm, tema èfediculo lon^ folia articulatim exeuntia, perambitum Ãrrata,bina etiam prioribus minora^ fn^la^eniculo cinfant. E medio alarum finuro» muli funduntur tenues^quib. infummis Ãos lutem cm kat,quo Ãsccujfo caput extuberat circitiatis ach nulls cumulate flipatum, quaà rudimentu eluccat naturaÃa^minchoantis.S.ttdixmu!tis luten caâ piUamentisÃbrata,Caryophyllonolet.
LOCV S.
Primum in bortisplantatumprouenit- Altcrum in montanis,opacis,amp;iuxtaÃpes nafeitur.
TEMPV S.
Floret Maio amp;nbsp;tunio menfibm.
TEMPERAMENTVM.
^^ecentiores,amp;pcrurtuÃsts etia herbarius,calh da amp;Ãccam efe in fecundo ordincÃatuunt.Folia Ãaiie m^Ãuno mediocrem adÃridione oÃendunt, Kadix itidem baud paruam adÃridione obtinet»
D iq N I*
MA.NTARVM HISTORIAE
VIRES. EX REC ENT IORI Ã VS.
Kitilix eitn lutoamp;firdibiu ehtta Ãccatur, et in^ brc aceti rejperÃi arcM ^tepes iacunjo commen datodorc.üecoSburH huimpmtiitr ad perficiediu ci»icoCtiones,feda»dóp]ue esU dolores. Kadix dm feilbar is laterisj; dolores amp;nbsp;cruditates iucundo pt* fare diputit. Manuferiftus harbarim facultatë ha here difpoluendhdigcrendi, amp;nbsp;ohftrsiëliones tollen» di fcribit.Pomentumitem ex vim dccoëtionis eins menfes eiêre.Contra venena tritam eum vino fnm-ftam valere.Coneoëlionem fraterea roborare.do» lorens ventriculi amp;nbsp;inteftimrum à frigiditate aut fiatibusortum,decoëlam in vino fana'eait. Mirifi cè etiam ad interna vulnera huim herba decaClu confert.Externa verb ex ca eollui debent.
DE ChNTAVRIO MINORE.
CAP. CXLV.
Centautium paruum nomen nobis reti-
net,Centore. NOMINA.'
eZe'nëanie*'
Kemtivptoy IJ.lH(oi},Hgt;itHVHnop,KMl^l-» feveULOfj Gratis,Febrifuga amp;nbsp;fel terra tÅ tinu, oÃcinii Centauria minor, Germanis Klein Taufendtgulciékraut,Fiebeikraut,t rdtgall eëtauriS Se Biberkraut, (Gallis Centaure, ou Fiel de Vnde di» tstre)apfcllatur.Gentauri»m,eiuèdea curatus di ëlum. citur Chiron Centaurus,cum ïlcrculis excefti ho LimneÃu.ffitio pertraftanti amafa^itlaexcidijfet in fede.
LimneÃon
CAPVT CXLV. 111
LlmneÃS (^ Limnitiim,quocl fecumhun aejuarum fcatebras acfaiudes, quM Gr^d h'/J-VM Jicunt, nufcatar.Febrifit^a, cnqitidfcbresfu^at, amp;lgt;ro- Fcbrlfuga cal r corfarepeUat-feltcrrXiob/itmma quant ba- Fel teira. bet amaritudinem.
FO RM A.
Fierba cTl Hyperica Ori^anótcÃmilif,caulcm babens altitudinc Ãupra dodrantem , angulo/üm. Flora inpunico colorefrbpurpura(cëta,ad Lych nidis flora accedenta. Foliis paruis amp;nbsp;oblägts veo luti K.Ma,Seme triticoflmile, Kadieem exiguamt inutilem amp;nbsp;leuem.
LOCV S.
Propter laats Cr rigualoca, DioPcoride autore, naft:itar. fspuleio ver o teÃe in folidis amp;nbsp;fortibsts quoquelacisprouenit, idquadnonraro inCermaa nia naflra accidere camp er turn habea.
TEMPVS.
Floret aflate dn autumno^qua maxime tempo* re,quia femine est pragnans,calligitur.
TEMP FRAME NTVM.
Fn foliisamp;floribus vindt qualitas amarapate lulum abtinens adflriclianis, atqttepropter dufmo di temperametum admodum exiccatarium efl me* dicamentum,expert mordadtatis.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Herba ipfa adbtte virens tufa dn idita vaincra ^lutinadV Iccra vtteraptergati dn cicatrice obdst*
O iiq eih
PLANTARVM HISTORIAE
cit. Biliofa (^ craffa per it!Mum JKcit. Decoff urn eiufilem ifihiadicis commode infunditurjfanp^ume educeru,amp; Ã dolorc leuans.Succmad oeuforu me-dHdment^pcrutilrs, cum mede ^utep/tpidu/f obte^ nebrunt expurgansArt ptjjb admotits menamp;s aefÅ tincducit. Privatim poem neruorum a^cclibia fuccurrit-
EX GALENO.
Centaurimimrisradixprorfus inefficax eÃ.Ka mi verb amp;nbsp;potiÃimum folia quie in Us faut atque flores,vtiliora. V leera ma^na herba ipfa adhne re^ cens iUitaglutinat. Vetera quoque amp;nbsp;qua a^ è ad cicaericem perdnei poffunteodem modo ytentibus cicatrice obduemtur. M'e/aflarlutinatoriis amp;de^ flecatorUs mifletur facnltatibw, iisTridelscet qua fliius amp;nbsp;llflulM fanare funtnata, amp;nbsp;veteres duri» ties emollire,tum vlccru malifpsa fanare, M^ifcetur etiarn Us qux rbeumaticis ajfefhbusmedentur^in quibus ea médicamenta optimafunt qua vehemt. ter defleeantia eu n quadam adflriflionc nullit ba bent mordacitatem.Decoflii berbaquida \fcbia» dicis infundunt, ceu biliofa ac craffd diKens t nam amp;â talia purrat.Ã^Mnquam quum adeb vehemen ter Operabitur vt cruenta euacuet,tunc ma^sprat dcrit.Succus porro dus quum adÃmilis ft facultas tis,boc est, exiccatorix öâ abflerfiria, amp;nbsp;reliqua iam difta pulchn cjficerc potefl. CummeUe etiarn oculis illinitur,menfe,j;amp;f.etum appofitut inpef
CAP VT CXLVI. 115 foeuacat. Sunt qui ipfum pr^ebeant amp;nbsp;iis quibuf nerui qfi^i funt, vt qui euacuet amp;nbsp;dcpccet inw^ xie qux impletafunt, OptimS ctiam medicamen turn esl ad ieemoris obfrudionesfoiuèdoi.Ronum quoque lieni indurato foris impoÃturnjamp;nihilofca trus fi quis biberefiiflinuerit.
EX PLINIO.
Purentaluurn ptecus Centauru rninoris dtatb» ma in hemina aqua cum exi^un fairs (^ aceti, bh lemquc detrahit.
DE CYAMO. CAP. CXLVI. NOMINA.
Kvciftof Gratis,Paba Latinis dicitur. O^rch na Latinum nomen retinent-Cermanis Bo^ neo,(Gallis Vne Pebue^appedatur.
FORMA.
SolaPf ba inter legumina fine adminiculo niti-tur, folio cartrofo, Portulaea fimili, Ãore crifato, verfcolore,partim albo partimpurpurco,atrisqui bufdam maculis notato,quas M.Varro lugubres va catliterassfiliquaplarüquc femipcdali,fruPlu in^ tus lato humani vnguis eÃigie, colore no fimplici, fidautfuluo,aut ni^o,iam vero etia herbaceo ^^ coccineo: radice fin^lari ,lignofa, amp;nbsp;capillatafio bris.fua bic à quibufdam, quaÃnoflra non effet Vera Paba, afferuntur argumenta, non tanti mo~ mentifunt vt confutatione indigeant:confiât enim nofiram,CM quae veterts iUi adferipferunt,habere notât
PLANTARVM HISTOKIAE
notM amp;â facultates- Non tarnen ne^amus in Jiucr Ãs terris maiorem aut minorent product pofje.
LOCV S.
P aà im in hortis/à taprouenit.Latatur loco pina fftiÃimo amp;nbsp;flercorato,
TEMP V S.
Vlorct aflatc. '
TEMPER A MÃN TVM.
'Paba in refri^ando amp;nbsp;exiccando ad mediant tempcraiuram propim^uiÃime accedit. Pfiitaque fririda amp;Ãcca in primo ordine,
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Spirituola,inflans,conco{iu pertinax, infimnia tumultuoÃafaciens.TuÃi tarnen confert,carnéjque générât. Deco fia in pofia, amp;nbsp;cum cortice comeÃa, dyÃentcrias amp;nbsp;caUacasfluxionesfifiit.^tths con^ tra vomitiones in cibo fumpta. Minus infiatpriore aqua in decofiione eÃu/d, V iridis ma^s flomaeba nocet,ptuià inflat. farina dus perfe amp;nbsp;cum polet ta illita,cx pla^a inflammationes mitigat,amp;' cicas tricesad rcliquicorporis colorem reducit.Mammis in quibus lac inyp-umos cogitur,amp; inflammatione laboratibusauxihaturdacq; exlin^it. Cum melle fitquot; fienigead farina furunculos,parotidas,acfiip^il lata oculorum difeutit.Cu roÃa,thurc,eia »ui albo, procidetes oculos,Ãaphylomata amp;ademata copes Ãit. Macerata in vino fuffufiones amp;nbsp;if lus oculorii fanadAdfiÃendos ÃuxitnesÃne cortice comandus cata
CAPVT cxtvr. ii4 cata front! iwponiturttffiiu inflammattones in vl^ no decoflafanat. Puerorumfubi illita dia imjiube res fernat.Alfhos extmt.P.uulfisfUos-ptnonnu-triantnr amp;nbsp;gracileifant, cortictsiUiti efficiunt-Cum polenta, alumine amp;nbsp;oleo veteri illitijlrumat difcutiunb Decodum iUorum lanas tingit, fat lat ab hirundinibus finguinis eruptiones,cortice ablac to.faba qua parte cabaret diuifa,fi dimidia appa natur,compefcit. EX G A L E N O.
Cara faba paulumquid abflergentiifacultatis continet,ficut cortex ad/h-ingentis: idcirco medico* rum nannuUi totam fabam cumpolenta décodant dyfcntcricis,cieliacis amp;⢠vomentibm exhiluerunt. P orra vt eduliumflatulda eÃ, amp;nbsp;codu difficilis, yt fi quid altud. Ãxcreationibut quide ex thorace amp;pulmonc idonea.Vt medicamentü verifirisim poÃtaÃne meleÃia cxiccat.ïnpodagricis ca fape-numcro và furnus e.v aqua décoda, deincepi adi* pem fuiUumadmifcentes.Ad neruarS turn cotufo* nes,tum vulnerationes,farinam eiuf cü oxymeUte impoÃtmur. Ad eas qui ex idu ia phlegmonc oc* cupabantur,cumpolenta, Scd amp;nbsp;teÃium amp;nbsp;mant tnarum banum e/i catapla/ma.Nam hapartes cü phlcgmonc tcnentur,moderatè refrigerari amant, maxime cum mama ex lade in ipÃi cocreto phle* gmonenpatiatur.C^in lac quoque ab eo cataplaà mate extinguitur, Ãeut puerarum pubes farina fa, baccaiUitaplurimo tepore glabrapermanet. Mai
PLANTAR.VM HISTORTAE
f^^f^Ã^ fitbacea farina cutis forties Jeter^erc coÃst* dturtquotl intelligentes manffgt;nes,ac mulicrcula, in baincis ejuotidic hae vtuntur. illinunt fr^eterea amp;bac faciem quemadmodum ftiftna: nam quit infumma cute eminent lentes exterit,amp; maculas felut ex file co tract as. EX PLINIO.
Taba hebet arcfenfus exi^imata,infimniaquoq; facere, Solida frifta, feruensq; in acri aceto conies fla,torminibtu medetur.in cibo frejfa,amp; cum als Ho cofia, contra dcplorat.v tuffs fuffurationesq; feflorum,quotidiano cibo fumitur:amp; commands cata iciuno ore, etiam adfurunculos maturandos difcutiendosve imponituridf vino decora ad te' flium tumores amp;^enitalium.Lomcnto quoque ex aceto dccoHo,tumores maturat atque aferitAtem liuoribus,combusiis medetur.Voci etiam frodeffe, autor efl M. Varro. 'Pabalium etiam flliquarum cinis,ad coxendices, amp;nbsp;adneruorum Veteres doloo res,cum adifisfuiJli vctuflateprodefl.Ptferfe cor tices deco^i ad tertian ffluntaluum,
DE CONSOLIDA MEDIA. CAP. cxlvii.
Qnam hiedat Confolidam media vul» neribus glutinandis aptifsimani,nouitnus imedia nobis dida diuerfifsimam.
NOMINA.
INter multas alias herbas quibus vulncra^luti nandi facultas incÃ,r^ hac cuiusfieluram doo
CAPVT cxLVir.
HT
mid cunnumerttttfr. Hine efl ijuid vulgm ho b.ilt;â Cmflilida riorum lUnm ConfiUdam mediam neminet. Qw t mediu. ^^ etid apltellatiouc nos vti 'voluimus quid nobis, quo nomine vetcribus ^itcu aut la-tints ajtftcHataflt, nondum conflarct-B^cflius tarnen Solidagodicert^ tur.Cermanis Guide guntzel nunctipatur.
FORMA.
Cauâem habet q»alt;lran^lum, lanuffnofiim,eit quo per iaternada foUa binaex fln^th ^eniculù in extremitatibits laciniata, Menthaflmtlia emia cant^ A medio canlii adfafli^ium vfque ex Ãngua lisfiliontm alls.flores fex autfestem in furfurea carulei excunt.Kadix illifltbefl li^tofa, qua muh tas à fe exilas radices capillametorum inflar per teiramla;i Arpentes frofairat.
LO G V S.
Saflirn in pratu nafleitur.
T E M P V S.
floret copiofe MaiomenJe.
TEMPERAMENTVM.
Guflu adflrin^it amp;nbsp;amara efl,vt ealidam fir flecam efle nemo dubitare poÃit,.
VIRES.
y ulnera^âutinat-Sanguinis grumes ex eafu,vel tótuftonibus coa^os incorporediÃieit ctditflluiti Praftns remedium efl aphthis amp;nbsp;tlccribus in ere ferpentibits- Decoflum eins tumoribus ilhtumcos diÃipat. Vfits etiam eins ad intcrt) ignes,vlcera pudene
PLANTARVM HrsTOR-TAE
fuileni{orum,amp;â intcflimm cxuleerationes froilcfi. £ DE CANNABE. GAP. cxlvili. ne»iH4-^) nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nomina.
Ketwa^tt Gr^cü,Caiutabii LMtnb, Barbar is amp;nbsp;vu!^b Canapé dicitur,Germa/iit autem Hn»S(Galigt;i Du Chanure.) GENERA.
C^^iivô^ Tgoefof.
Cannabis duo [untgenera. Vna enim /atina cTl, ^uam GraciO'^olvi^poCfiijv,lt;]uà dmagniin vita vfus fit ad robufitÃimos fitnes texedos.Germa.'Z.l^ taer lian£E dicitur.Altera Jyluefiris, quarn Latini Terminalem vtcant,Germani Vuilden hanfE
Satina Canabis.
FORMA.
Satina Canabisfiolia fertfraxinofimilia,gra-Sylnefiris nis odaris^eautes longosfinanesq;, Cemen rotundum. Sylueflris vero virgasfundit Althéafimiles,nigrio fehajjieriores amp;nbsp;minores,atbitalialtitndine.Felia Ãatiua firn ilia, afiseriora amp;nbsp;nigriora,flores fubm-beos, Lychnidi fimiles. Semen amp;nbsp;radieem Althéa fimilia.Eins ejfigiem videre nobis nondnm licuit, LOeVS.
Satina in lacis cnltis fata fronenit. Sylncfirn in Jyluis amp;nbsp;afiteris lacis, Afulcióqnc teÃe, iuxtafemi tas amp;fcfes nafcitur.
TEMPVS.
Herba ad vfies medicos carfitur dum maxime ytret^Semen autem c:ns,flinio autere,ciim matn= tu cÃ,id quodfrofe antfini aquinoflin accidit.
TE Ms
CAPVT cxLvrrr.
116
TEMPERAMENTVM.
Admodum calefacit amp;nbsp;exiccat-
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Satiux maiori copia lùmptum^nituram exila ^it. Ex viridi autem fucem expre/fHijContra aus riu dolores vtUitctinfitllatur.Sylueflrii radix des coda illitaq;,mflammatioaes mni^at.Tifmorcs dis fcHtit,amp; caUos diÃieit.Uuius cortex texendu funi bier vtilis cfi. EX G A L E N O.
Cannabis fernen flatus extin^it,adcóquc defies catfistfi plufiulum edaturgeaituram exiccet. Sut qui ex viridifliccü exprimenteSlad aurium dolores ab obflrudione^vt mihi videtur,natos vtuntur. Se men etiam Cannabinu difflculter concoquiturflos macho amp;nbsp;capiti aduerfatur, prauefque humores creat. Admodum excalfacit, ideoj: caput aduifi ac medicamentoflgt; haUtu furfam mijjo tentât.
EX P L r N I O.
Semen Cannabis extinpucre genituram viroru dicitur. Succus ex eo vermiculos auriu,amp;quodcu que anima! intraucrit, eiicit,fcd cum dolore cap is tu.Tantaq: vis ei efl^vt aqua infufa, coa^laredi catur,et ideo iumdorü aluofluccurritpota in aqua, Kadix contrados articulos cmollit in aqua coda. Item podagras Cv flmilcs impetus. Ambuflis cruda illinitur, fedflapius mHta:ur priuflquam arcflat.
EX SIMEONE SETHI.
Seme Canabis comeflum idem nocumentu qtiod Corians
PLANTARVM HISTORIAE
Coriandru affert:imm!gt;dKè cnim ft efl«r,vt illud^ deUrmfacit, folia veri arida [âota^vchm farma^. aat magK pro potiono hac farina cxiccata^cbricta tem quandam bojpitalëfacit,amp; qua ab haurien-te nonfentiatur. Apud ArabM enimpinÃtur.Ãibi^i tûrve pro vino, amp;nbsp;inebriat.DeÃecat veto fernere nitale vtCapbura. APPENDIX.
Quum ex iam diamp;ie conÃet Cannabinu fimen caput facile tentare,atqHe adeo taderc,imprudent ter faciunt,qui vul^^i errorem fcquentes,in morbus, Hij; maximu .capitis ex bocfenÃncconfcfla influx la airrotantibus ma^o corum malo exhibent.
DE CARDIA GA CAP. cxlix.
Cardia« nobis Agria palma,liaud feio «jua ratione dicitur, nifi foi tè à rudi folio ruin filTura tanquâ in digitos , à qua fed perfethore ricinus, vulgo etiani Palma Chrifti nuncupatur: Amara forbain tor tis fponte fus pa (Tim luxurians.
NOMINA-
Vo nomine berba bac veteribtaÃtappel» lata.nondum nobis confiât. HoÃri tarnen temporis berbarii Cardiacam vocant.
CermaniVienz^ipan, oder Heitzgfper.Car-diaca vero hauddubiè à recentioribus nominata CaÃtaca ^fl, qubd cordis palpitations, quà m illi perperam curdida. vsUpS'iuvdv appcllant.mirifice conferrevideatur.
Aha eÃbaci amp;aUotc,de quapioloco diximtss.
EORe
C A P V T et
il?
⺠FORMA.
Ctidiaca caulem exfe mittitquadran^Hi, ^c. niculatu,ni^um:folia laciniata, ni^a^per inter** ttalla in caule ex fin^lisgcmculisproJeuntia.fiQ, res incandidopurpureos.arbiculato ambitucaules eircumiacentes.radicem Inteam,intortam,cafilla= mentis fbratam. L O C V S.
Pafirn in ruderibus Cf circa fepes nafeitar.
TEMP VS.
Julio menfe floribus abunda t.
TE M P ER A MEN TV M.
Arnara admodu exisfit,vt hoc nomine calidam ^If^ mfeennde ordine, amp;nbsp;fccam in tertio conîlet,
VI R ES-
R ecentiorcs rcflè contra cordis palpitationfeon t(ulfontm,amp; rcfolutioncm conducere tradunt:pos tefenimquum amaraÃt hcrbafuacahdilatc amp;nbsp;Ãccitate cralfos humores qui invenis amp;nbsp;aliispar** tilgt;us,ncruofis potiÃimum,funt,inciderc, exténua** re,amp; difutcrc.llac etiam rationc morbo comitia* li,confert,'rrinas mcuct,amp; mcnfruacducit,aliâp que facultatcs quas (Kalmus lib.iip.de Simp med. facul.cap.xvp, amans tribuit,obtinch
DE. CARO. CAP. CL.
NOMINA. ⢠:^â^lt;^ââ»^gt;l KtiJp(gt;tGracu,C.aron vel Carcum latini',of'ia
emp Carui ncminatur.CcrmaniMittkiï^ Cagt;vi. michjodcrVuyfenkuir.cl (GaUu Dei Carot»
E tes)
PLANTARVM HIS-TORIAE
Cdreuvn tes) diätur.^ Cai ia fort! re^ionedn qua lauJd-de diciS- tiÃimum nafiiMr,appclltttiiincm accepit. FORMA.
Cables emittit quadran^los ab vna radice mul tos,flt;)lia S taphylini,flores candidos^Cy in caulium furnmo flemen an^loflum ac topiojurn, radteem ob^ lottram amp;nbsp;lutcatn,
LOC VS,
Paflim inpratis Germa, mflea prouenit.Optbt mu tarnen eflquodin Caria,vtdiximtts,aafcitur, T E M P V S.
lunio menfefloribus ^flemme pragnans efl. TEMPERAMENTVM.
CariJemen calfacit amp;nbsp;exiccat tertio quodama do ordine,moderatè acrem qualitatem poflidens, VIRES. EX DIOSCORIDE.
Semen Cari calfacit,vrinam cit.Stsmacho amp;nbsp;e*. riffatu accomodumq;.Cenco(liones adiuuat.Anti dotis amp;nbsp;oxyporis vtiliter mifleetur, AniJi prepor* tione rejpondens. Kadix elixa PaflinacafylucÃri) modo edendo efl. E X G A L E N 0. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Flatus extin^it amp;nbsp;vrinas eiet. non flemen tanzâ ' . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;turn,fled amp;nbsp;planta. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!
Ajdaore nbsp;nbsp;DE CAR Y O P O N T I C Q. C Af .clr. 1
NOMINA.
AueUatne elpwz^etmHÃl,» M7!i'^KdpviitCraeii:Aâ ueUana nuces, amp;nbsp;Praneflina tatinu, Hi» Rlnulz Germa.^Gadu Noyfette,ou Aucline), nomina â¢
C A PVT C LE
irS
nominatur-Pontica autem vocantur,quà d in AÃä Pontica-Graciâmque è Ponto vciscrunt.Parua , quid lu^ quare vo^ ^tandibus minores fint. nbsp;GENERA. cat'C^
Duo eins funt fa^igia. Vna cnim cft Cylueflris, quant friuatim Germaninoflri Hafclnufz nomi nant. Alteravcro vrbanafeuÃomeflica, quam ih yaJiquot;6^^'^ dem RotnulZjOder Rurnufz affeUant-
FORMA.
Corylm arbor in qua Auellana aux froucnlt,cau ^ice efl multis infemè flolonibus fruticantc,fitfer-ne raniis brachiato,vir^is brcuibus,flnc alarumfl= nu cnodibus,crafisq;nonnulli',foliii abvnafarte
ni^-is, altéra verô fiibalbis,fer ambitumferrai,-matoia admodum Icnta,cortice Ãummo tenui^jiin ^ui,maculis albis quot;varia, medulla tenuiamp;'flaiia. Non floret,fidfloris vice quida i» eopcculiares co-pafliU callo racematim ceharentcSiamp;yelHti qir^e' lon^i vermesfinfftiarifediculo feÃles iuli erufut, qui incute quot;Vere dchifcunt ac defluunt cil foliafros filiut,ac turn calyculacca tegumenta tôt idem fum-matimflmbriata,quot iuliÃtfra fcdiculu excunt, corumq: Ãn^Us nuces fln^la infunt- Demenica Do nf, no differtà Jÿlucflri,nifiquodciusfoliümaius,amp; casâ^^ * caudex frocerior,meliorfruilus,rubra membrana inclufus- LOCV S.
luU^
Gaudct.argillofis amp;nbsp;vli^itoÃsloclstnaÃiiur itaa que in flatta, lquot;icmora etiam dtt mates Corylis vt*-Jiiuntur,
L q Ti. Mi=
PIANTARVM HISTORIAE
TEM P V Squot;
Autumm Ic^mtur AueUanx iiuccs.
TEMPERA MENTVM.
quot;Tumcartcxtfiim planta, tumà uftmguTfanti auftciior tjuim Julians apparct, plus itaipue ha* bet effentia terreflris amp;nbsp;friffda.Simcen Scthi ca* lidas ^humidas ejje Aaellanas afjerit*
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Stomacho aducrfantur AucUanx.Trita ina^ua niitlfa, amp;nbsp;pota vetci'em tuÃim fanant. Tofla vc* ro amp;nbsp;cum exi^D pipcre cemefia deÃidationem matitrant. Tota cremata,tritx enm axun^faaut feno vi fno amp;nbsp;mü^x,alopecias cxplent.ferunt a* liquivÃa carum putamina,amp; in puherem reda* fla cum oleo caporum oculorum pupiUat infanti* tibtss dcnigrare,pcrfufi Jyncipite.
EX G AI EN O.
'Valentm cs punt AucUanx ejuam TUmlandes: na denporpri^iórj; hu eà fubftantia,ac minsts oleo* Ja-Cxterama^x nsteiÃmUia funt.
EX AÃ T I O.
AHcllana,(iiix amp;nbsp;N«.r pontica nucstpatur,tjttod in '£uxino poto frequens ft, prater quodfrigidior. auÃerior.terreftriorq cÃ,in reliquis I ti^laisdi aÃi, miâ.aiur.ComcPfa dolorem capitis innehit.
EX SIMEONE SETHI.
Mrf^M nutrit quim lu^andcs nuces , dijpei* Uusqi cocoquantstr. I nflationcs faciutit,amp;, vt qui* dam
CAPVT ein. 1!5 Jam aiuntjeiunuminteÃinum laditnt.Pacilim ait tem concoijuuntur^miiiMij: ventrem fiflunt,fi intcâ rior earum cortex ahUciatur. Dicitur ijuèj à quit ante reliqitos aboi cumruta fam^Ãritjiuic aequo mot fin, neque venena offnere iUo die foffe,ctfcora pioncs ab ip[o fixere. Sumpta cum cariât, iam à feorpione ieboi iuu.tnt. kd aciditatem à ni^o hu* more exiccatam omnino confort.
DE CENTVMMOR.BIA. CAP. dit An IiæcCentumrnotbiafit »ulgô didura amp;piitatum gramen Parnaà explora, ^^^^^ â¢'tnvh
NOMINA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/
H Vicherba,vt aUis mu!tis,nomenalludimi foncre no licuit,quim,qH'gt; vulgà hodieap^ Centumâ pcllariflct, Centummorbia. Sic autem baud duâ morbia biè à chirur^t,qui ilia quotidie vtuntur, à mirifiâ ynde dis cafuaquam in phtrimii vlccribus medendis obti^pq^j^ net facultate,di^a efl.Suntqui à fiUorumfimiHâ tudine, qua nummi/peciem référant, fdummula: l^ummu^ riam vacant. k nonnullis îlirundinaria,quodpaf laria. Ãmterra hirudinis inflarafflxaft,dicitur. tdec défunt qui Serpentariam appellent, quad compel turnÃtferpentes bac berbafivulnercnturfibi mcâ deri.Gcrmanicè Egelkraut,oder Klein Natcr-2ung,oder Pfennigkraut nominatur.
F O R. M A.
Serpit per terram,exiruùq; radiculu è coliculit £ iq lotis
TLANTARVM HISTORIAE
latis prodeutibus nititar. Volia habet ex vtroque caulis latere rotitnda,pinpiiâque:flores lutcos.
L O C V S.
P reuenit la locis humidis, petipimum verb etr» cafluenta. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T E M P V S.
Md» menfi apparet,l»li0 autem floret.
TEMPERAMENTVM.
Guflu admodum adftrht^it,vt bine confletfecSâ di a»t tertij ordinis exiccantiunt effe herbam.
VIRES.
quot;Huius flores amp;nbsp;folia trita adeo deflccat adflrlit ^uigt;tq:,vtquauisvlceraglutinarevaleat.ldeoq;po ta cum vino dyfenteriat, ventris imbeciUitatesflu xitfqueac humiditates fanant. Cataplaflnatisrh tu illita vlcerumputredinofa iuuant. Profimt etia adfan^uinis reiefliones, proflauia niuliebria, amp;nbsp;ad omnia interanea vulnera amp;nbsp;vlcera potifrmu pulmonis.P,xtemis etiam vlcersbus fummè cofert, fi vino in quo herba bac découla eft , lauentur at^ que abftergantur.
DE COCCIMELEA. CAP.CLIII.
NOMINA.
Satluit îâruna.
OHMpLHKim Grads, Prunus Latinis amp;nbsp;ofl K fcinb,Germaniseinsarboris frueP Pflau men, oder Prumen , (Gallis Vn pru-niet)dicutur. GENERA.
Duofanè prunorum babenturgenera. V num fa tiuorum,in quo Rentre fuut ni^'a,cddicantia, vei^ fieoloria.
CAP VT ctr I r. * ^â ^110 Ãcolona,cerca, hoc cfl, ex candido in lutcnm pah lffc!tia,purpurea,rgt;amafccna,amp; fi qua funt alia. Alteram Ãylueflrium,qua Galtno lib ij-dc aliment torumfacultatibuiéyipioKCiMüpiH^^ amp;in AÃaJ^Ãen neier^-'l^vpLViit,PruneolaÃue Prunulavul^ nomina»^ Pfuncola, turfiermanicèScUèhen.Caue corum amplcfla= riifentcntiam,qui P oterium effeputant: neque c^ nimfacultateSineque nota Prunulh refondent-
FORMA.
Prunut arbor eÃradicihmfummo eeÃhe vaga^ tibmpaucis, caudiceÃtbrcfloÃcabrb , multis bra^ chiato ramh, folio ex oblong ferè rotundo ,pcr o» rat minutimferrato,flore candido, foUato,porno, carnc,cutelt;j- vcflito,offe intus duro in quo nuclctu includitur.
L O C V S.
Satiua Prunut in hortis naÃitur.HamaÃena in Damafeo Syria,Ã quo co^nominatafunt.SylueÃrii autem paÃim infep that reperitur.
TEMPV S.
Satiua in aflatepomafuaprofert,fylucflrit au-tem autumno.
TEMPERAMENTVM.
Satiuaprunifrunut mediocriter humeStat amp;nbsp;refrigerant.Sylucflrii adflrin^unt,vt fuflm ex co* rundem facultatibitt innotefcet.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
'Eiufpomum eflur,fiomacho tarnen aducrfatitr.
E iiq Aluum
PLANTARVM HISTORIAE
Aluitm moUit.Syriacaautemprimajamp;fritfcrtiin in Damafio ^nita,exiccataÃomacho vtiliafuiit, amp;nbsp;alnunt cohibent.Volia in vino deea^a amp;nbsp;gM* garifjata col»mcü.tm,^n^iuM,amp; tonÃlhu fluxion ne laboranlcs reprimintt. PneÃant idem amp;nbsp;^latâ Ãi ium Pi unorum f, ucltn cnm meKn' iicrimt Ãcc4* ti.Ciim fapadccofbiÃiimdcho vtilierci,amp; ad cot hibendam ainum aptioreireddiitar. Gummi Pru* narum^Mnat. Potum in vino calculas conterit, 'Ex aceto illitum,impetigncs infantium fanât.
EX G A L E N O.
Vruni frunus ventrem Ãubducil,recensquidcm flus,aridtu vero minut.Cateru Diofcondes, baud Ãio cur,Pruna Damafiena Ãccata ventrem ÃÃere ait,(juum tarnen amp;nbsp;ipfd palam etiam fubducant, minus tarnen Us qna importantur ex ibcria.Da» maÃena quidem ma^isadÃrin^npat qua Iberia fert,didciorafant.(^in amp;ipÃe arbores fiu^ibut proportione reÃondent: minus enim aÃrin^ut qua in iberia naÃuturyma^is vero qua DamaÃi. Porv rovt in Ãmma dicam,quarum tnfoliis aut permis nibus adflrifHo quadam meÃe apparet mamfeÃa. iis dcco^lis phle^mona in columella aut tonÃllis exiÃentes coduuntur. Syluesfrium frtt^us euidem ter adÃriS}orists eÃ,vetremq; ÃÃit. Gummi autem arborisfunt qui dicant cum vino polum lapides d.^ frinpyre,cum aceto veri puerorumfanare impetiâ ^nes. Acà idpraÃatjclarum cà inddendi tciiuä^
CAPVT GLIir. iti
Jij: iUifamltattm ineffe.Karo fruftim hune auf fiei um autacidum, aut ernnino iniueundum inue* niaf,'»i)t exa^fam maturitatemfumt ^ecuttu, Priufquam enim ei perucniat,nuUus eà fermé qui non acorcm,aut acerbitatem frafiferateeà qui amp;nbsp;amaritudinem. Pioinde ex hoc fruebu minimum ahmenti coring accipit. Ver um quum humefiare (^ refigerare medioeriter fetrem Ãatuemw, vth lu erit'-quem Ãbducit humiditalù amp;nbsp;lenltrir fui gratia.Piunit forri aquè acfcubus conccU'um efl, gt;1 vel exiecata ftilia pamantant.Damafcmii jiri ma lam benitatu magna hominum ofinione dtf fertur-Proxima Us qua in iberia amp;nbsp;HiÃiama f* ueniunt.Probatifima inDamafcenufunt,qua cS medioeri adflriélione magna laxaq;funt, at fart ua,dura^crbaq;,amp; in ctbo fermoieQatOâ ventri [ubducendo minm idonea, cui officia ibirica ma* t:ime conucniunt.ln mclicrato ftm mtllis habeat tc,ahüdè vetrem molliiit,etiaf fola comedatur,amp; multo magif ji meUa-atum iffumfubfoi beatm'.
EX P EI N [ O.
Prunifolia decofla tonÃllu.gingiuü . Vua frot funt in vino decucla, amp;nbsp;fubindc oi'e colluto . Ãffa Prunaaluum moUiunt. SylucÃnum quidem Prut norum bacca,vel è radice cortcx,in vino auÃero à decoquaturfta vt triens ex heminaÃiferÃt,aluum amp;nbsp;torminaÃÃunt. Satis cà Ãngulos cyathos deco* di fumi. Et in iis amp;nbsp;fatiuu Prunis eà limns art borum.
â PLANTARVM HrSTORIAE
lorum,lauern Grxei Lichena appellant, rha^adià amp;nbsp;condylomatu mire vtUù.
DE coNio. CAP. ctrirr.
Cicuta nobis eü maior,cuiuscaule cauo quod bibant ruftici.bibeul dicitur ; GalI. Ciguë. Alia eft minor.odorc no ingrato, i tereramultum.Cæterapriori fimilis quae 'â7 arborefcit terra pingui.
NOMINA.
KDraov Gracè,Cicuta Latinu eSrâ oflïclnif, Germanis Vutzerling, Vundtfcberling Schirling,oder Vuterich, (Gallicè Cigue) quafltyranus dicitur,quodfciliccthominiinterfl-datflintra corfim Ãumatur. Uinc eflquod Athe-niefes dusfucco in interimedo fapientiÃimo philos floplo Socrate,que falfo Anytus amp;nbsp;Melytus quafl parum reflè de Düsfentiret,accufirunt,'vfifunt.
FORMA.
Caulem profert^cniculatu Faniculi modo,mae gnum.Folia ferula,vel, vtPUniusait, Coriandro fimilia,an^fliora tarnen amp;nbsp;t^aueolentia , In ca^ cuminibue adnafcentes ramulos ^f vmbella. Florent Malbum,fimen Anifi flmile,albidius tarnen, Kadiccm concauam nee profundam.
L0CV S.
Pafliminpratis,locis incultis, amp;nbsp;vmbrofis naë
fcitur.
TEMP V S.
I»lio menftflores amp;nbsp;femma^rofert.
TEM»
cAPvT emir.
IXl
TEMPERAMENTVM..
Summam habet refri^erandi vim Cicuta,atque add venenam efi,
VrRES. EX DIOSCORIDE.
inter letalia conitmerat»r CfcMa,fua fri^idita^ teenccans.R.cmediocll meracivinipotm. Succus exprimitur ex eim cacuminibui cotuffs,priufquatn fernen amp;nbsp;coma arcfcat,exprcffuiq; in file defatur. Multm aridi ad medendi rationem vfm efiMifce-tur vtilitcr collyrih,qua leuadi doleris gratia ad-hibetnr.ïlerpctas amp;eryfipelata iUitm reflin^ttit. Herba eu coma trita amp;nbsp;teflibm circumUta, libidi num infomno ima^inationibut auxiliaturifcd ^ nitaliaillitarefoluit,tanguidaq; rcddit.Lac extin-^it,mammaf in virginitate increfcere prohihct» Pucrorum tcfliculos tabefcere facit.
EX P LI NI O.
Cicuta venenum efi, publica kthenienpumpee* »a inuifi,ad multa tarnen vfm no omittedi.Semi* ni amp;nbsp;foUis refrigeratoria vis, qua ft enecatjind* piutal^ereab extremitatibus corporis . Kemedio efi,priufqua perueniatad vitalia,vini natura ex* calfadoria.Scd in vino pota,irremediabilis exifi* matur.Succus exprimitur foUisfleribusq;:tuc enim maxime tepeflium eà amp;nbsp;mclior.Scmine trito ex* preffus,amp; fole denfatus in paÃiUos^necatfanffsine Jpiffando . Hac altera vis. Et ideo ^c necatorum macula in corparibus apparent. Ad diffolucnda medico*
PLAl^TARVM HISTORTAE mcdicamcata vtuntwiJlo^ro aqua. Vitexeoail refri^eranthtm mahtgma.Prici^uus tarnen efi ad cohibendM efifthorM aÃinai, oculornmj; daloret fedandos circunÃMs. Mifcetur coUyrits, amp;nbsp;alias o* mnes rheamatifmas cahibct. Poliaquaque tuma» rem omnem doloi emq; amp;nbsp;ebiphoras fidant. Ana» xilam autor eÃ^m immas à vir^initate iditas, fern ferÃaturas.Qmd cerium eÃÃae fuerferaru mä^ mis imfoÃta extin^uit, 'venerènique teÃibus circa fubertatem iUita.
DE CYNOGLOSSO OFFICI. lyorrt-fhsif NARVM. CAP. CLV.
NOMINA.
J-in^a T^ yHiiy^Uirov Grace,Latini linfftacanina: canma. alpcina Gracarn affeüationem retinucrUt, Germanicè Hundizzung (Gallicè Langue de Qhien^affellatur.Animaduertendum tarnen nas nan temere adieciffe offlcmarummcque enim Dio= ^lofcori- fcoridis damusCaninam linguam,qua vidua cau^ â^^ Gyno^ le eÃ,amp; viribus etiarn ab bac naÃra diuerfa.
StoÃen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
Caulem abtinet cubitalem, Ca* interdum logiaa rem,hijfidum,furculoÃum: folia an^fla, fralon. ^a amp;nbsp;lanu^noÃt,non Venofi,molliaq;; florem fris mum furfureum,dein cÅruleum, Ãamina haben* tem furfureairadicemoblan^am,^ frafundt ter* ramfenetrantem.
LOG VS.
Pafm
c AP VT â CIV r.
ttj
VaÃim circa itinera frouenit-
TE M P V S,
lunio tif Tulio menÃbutflerct.
TEMPERAMENTVM.
R-Ccentioresherbarii fri^iJam amp;Ãecam eÃeÃa tnnnt in erdtneÃecundo.
VIRES.
Oris amp;nbsp;aliis maleÃds flceribns medetur. Oyà tnteria etiam frodeà . Debet ita^uc illim herba '*'fi*^ fffe in omnibus 'i'lceribtes,quot;vulncribits,Ãcabie mÃanica,amp; fimiübuf morbis- Auxiliatur etiam gontrrhtra z^deÃiUationibussat^ue hineeÃquod catapotiorum compoÃtioni,quorum nomendatura eÃad omnes morbos catarrhi, aut de Cyno^loÃb, Catafoe admifeeatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tiadeCy*
DE CNICO- nbsp;CAP. CLVr. noo-lolÃo.
NOMINA. Wi fit Saffrsae,^
Kniif^ Gracè.Cniests amp;⢠Cnecus latine no minatur.OÃscina Cartamum amp;Crocu hör Cart am* tenfim ap[gt;e!lant.GcrmamâVuilden gartenfaff» Crocus ran (Gallici Safran laulnage) ad differmtiam hortenÃs. Atraclylidis,de quafapra didum cÃ.
FORMA.
Rolia habet ob!on^a, incifuris diuÃa,aÃicra,acu^ leata-Ãaules cubitales,in quibus capita oliua ma^ fftitttdine.RlorcmÃmilcm Croco, femen candidum amp;nbsp;rnfum, obbon^um,an^tlofim,
LOCV S.
ÃaÃitar
PLANTARVM HlSTORIAE ^afdtiir in hortis amp;nbsp;aff-itÃitm.
T E M P V S.
Tierct \u!io lt;amp;nbsp;An^uflo meafibus,ac lubimicfi^ men etiam profert.
temperamenTvm.
Ter tij eà ordinis excnlefacientiifm eim femen,à quit fort! co vti volet.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Æ ÃniiuÃore vtuntur in opfiniii. Semen tunditur amp;nbsp;ex eo exptimitarfuccHs^qui eu hydromeUte ant ^aUinacco iure datni aluum furgat. Stomacho ta* men adueiÃitur.'Fiuntetiamplacenta qua aluum emolliunt,Ãfuccits dm amy^dalu,nitro, aniÃ, C medi cot io mifeeatur. Oportet autem ante cecnam in partes quatuor diuifas luglandu nucis qitStita* te duM aut tresÃsmere.^ai hoc mode conÃecre o* portet. Sumatur Cnici candidifextarius, amy^^da* larum toÃarum amp;nbsp;dccorticatarum cyathi ti es, a* nifi fextarius vnas,aphronitri drachma vna, card carum triy^inta carncs.Seminis fucctislac co^it^amp;t adfiluendum aluum cffixacius cffcil.
EX GALEN O.
CniciÃmine duntaxat ad purprationcs vtimur. DE CENCHRO. CAP: CLVII. lytie/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NOMINA.
^ y;(;OfGâ'lt;c»»Mgt;Z('»»» Latinis cgt; officd ÃAÃliuvn* K nis,Ccrmanis Hirfz (Grtamp;adu Mil,ou de diHu. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;du. hhïict^appellatur.Vdomenilècfo autos
re,a
, CAP VT ^ Ci vm 114 tâe,à m'iliiiriafitmr»ftdertuatum. â.â , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
FORMA.
'fi umenti^entuftipula mbito altiore,^enicula^ ta,folio aruivli»aceo,femine in Ma tereti ^fen^ dulo,foliiculo conclufo, radtce numenfa,cafllata, acmulti^Uci fiutifante culma.
l OCV S.
Saturn inaruisfroucnit.In fri^ido amp;nbsp;aijucf» fi lof rins feicndum,fofea in calidofracifiunt.Cau dctfoloUmofo vliviitoff,
TEMPVS.
Au^Tlo menfedcmctcndumi TEMPERAMENTVM.
MUium frimo ordinerefriff:rat,exiccat autem tertio exoluto.aut certè fecundo intenfo, Paululum ttiam tenuium eÃfartium,
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Minus caterisfru^ihsts alit.Infanes aatem co* ac{um,aut tanquam fuls conf^am aluum ÃÃit, quot;Vrinam autem mouet. ToÃumvero ficcis snditum tir foments loco affoÃtum,torminibtts amp;nbsp;aliis da* loribtts auxilio csl.
EX G A L E N o.
Milium vtfercstlii comeÃu inter omnia frame* tacea cdulia. minimum stutrimenti confert.Scd Cf ventremdeÃecat. Porivforis imfofitum infaicu' lis idoncum eÃfornentü iis qua citra morfum exie* carsfoÃulant,Cataflafmatis etiam modo sUitum exiccare
--PLANTAR.VM HISTOMAE
exiccare potefl.attamen admodumfriabileefl.priXâ Pana ex inde diJpdUs cà eim in cafaflafmatis vpn. Panu milia. ex milio exi^i efl alimenti amp;nbsp;refri^erantis.Con^ fiat infuser fraaridum amp;nbsp;infiar arenula aut ci» neris friabUem effè : caret enim penitiu glutinofo fin^idure itaque aluum humentem deÃecat. Milium tarnen ad omnia panico frafiantiiti,nam amp;nbsp;faanius editur,faciliut concoquitur,ventremj;mi^ nui cohibet.ac maps nutrit. Uuiusfarinam lafii incoclam eÃtant, veluti triticeam agricola .⢠clae rumque efi id cdulq tanto quam iUa qua fier fifila fumuntur melius efie, quanto lac milq natura ad bonifucci frocreationcm, aliâque omnia emi-nentius habetur. Dico autem alia omnia, canco^ flionem,ventris fubduScionem, in tutu corpus difi tributionem, adeoque ipfim in edendofuauilatem acvoluptatcm.
EX PLINIO.
Milio Ãfiitur aluus,difiutiuntur tormina, in que vfum torretur ante. t^eruorum doloribus amp;nbsp;aliit feruens in facco ponitur.neque aliud vtilius, quos niam leuifiimum modfiimumq; efi, amp;nbsp;ealoris cao paeiÃimü. Itaque tails vfus dits efi ad omnia quis bus calorprofuturus efi.Parina dus cu pice liquid daferpentium amp;nbsp;multipcdaplagis imponitur.
EX SIMEONE SETHI.
Difficulter concoquitur, ventrem ÃÃit parun/q;
BUtrit-luuat tos quirefdgerationeamp; exiccatione
ventriculi
CAPVT ClVIir- try
'Prntricuti indi'Tcnt.SiimjTtum cum laflcyVel itmy^ ^ala thaJïafacUiiti cocoquitur, amp;nbsp;humidim ff-
DE CRAMBE SATIV A. , GAP. CLVI 1 r.gt;quot;
Braf^ica nobis à caule in(ïgniamp; arborco caulis dicitur. Ea nobis multiplex magis cftquara qus lircfcnbituramp;pingitur.
NOMINA.
KPa/ef» ft uff.^offf'iece^raÃica fitlua la^
tinè, ojficim amp;nbsp;vuigs Caulu, Germanies
Kol(G4û« Des Ciiili\s)al!pcllatur.Crubfgrit
cis dida dfiturquaf H0(£fc^^H,quidfupülM scutorum,quas Gmei K^ZS^f vocSt,obtundat, hoâ hetetj;. Inqua certè fintentia fuijfc Columcllam hoc eiiu de cultu hortorum carmen teÃatur:
Nile reniât quïuisoculis inimica Cot able.
Attics intégra nomine KoqJipSluj protulerunt,alio fed potiore etymsfinfu,quafi Koptf afefni, vel re^ thus eun^H , id efl,crapule fatictatif contrasted niat-i^d vino aduerfatur,vt inimica vitibw. Attâ recedes incibis rbrietatemarcct,amp;'pofleafumpta crapulam difeutit-
GENERA.
'Etfi pissrima fist ÃraÃieagenera,vt ex veterlâ bsts rei ruflica firiptoribses liquet, quatuor tarnen dùtaxat,qua hodie vÃtata funt,producemus:qua= rumvna Grads Aamp;a, hoe c?}ffleuujiominatssr,ÃraÃicas grandibsts glatisfoUis, caule magno : Germanis lauu. vaa-^
F breiter-
â nbsp;, PLANTAR. VM HtSTORTAE
â''breiter oder gi offer kol vocatur.AUei^ crijpa, A^iiani), qua it ÃintUtuJinc afq atAtVoehf^Hi.id efl, Apiat na nunatpittitr. V u!^o crijput caultt, Germanice Zi ^â^^^^â ^ ^f ^'ââ^f k.o[.Tertiapropriè vacatur Crabe, minu â'â^^ tiaribm cau!thui,amp; tenuiartbiufaHie, flare lutco, Germ.titicè kleiner k al, vtab aUis dificmittur, naminari pateÃ,autflmplicitcr amp;nbsp;fine adic^ione Cupitittav ^ââb (^artafeÃilis eft, folia amp;nbsp;capita putula. Vul trab-ut Itc)i,tâ ^u caputas cautes,quafl capitulatas appellat,qua-â niä in cap itu forma extubcrant.falia enim horum in »rbem^lomeratur,cxtcriM callofa amp;per ambia turn ru^ata,multis intus carinarum volummibai, externis femper intcriora copleflcntibut.lïuc aüu dentes Germans Cappifzkraut voedt. Ãouullsd candorcfolioru- ÃraÃieam albam, amp;nbsp;caules albos, appcllare maluerunt.lïocprenere ÃraÃica in pla^ rilquc Germania partibus, Ãoioana potiÃimum, per isstepprum anni curriculum quotidie viflitant, quad illiccittsprouentusfitvberrimus, FORMA.
Gaule efl ÃraÃicalcuiter rubete,crafo folio pra» ap'andi,carnofo,cx cafo candicante,fn latus Vtrinâ que diffufo prominulis venarn tarisfiuticdte,cyma patula,flore turn lutco, turn albo,fcminc infiiiquts. LO C V S.
Inhortis hodie paÃsm proueniunt ÃraÃiea, tri^idis vero pp' plisuiis re^ionibits pofltio carnn-dem optima.
TEM»
CAPVT cLvirr.
TEM P V S.
its
Au^Ão menfi potiÃimum florentineÃullndcfilt;â »im ctiiim proferunt,
TEMPERAMENTVM.
KraÃica turn manducata, turn firn impoflta txiccat.Sicca vm amp;nbsp;calidaprimo ordine.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
hraÃieaflatiiM aluocjl idencafi lenitcr fimefa finedatKr.Pmoflaveri nluum fiftiti^s- mnlto mafis bit cafbatCy in lixiuio decofrit. Aeftiua flo-macho nocet amp;nbsp;nadar efl. In Ae^pta propicms mnritudinem non eflnr.obfiuritntc fifin labornn tibm amp;nbsp;tremulis cemefin naxilintur. A çiboflnmââ ptnex crnpnlnamp;''vinoitoxnsrefl(^Hitgt; Cymneius flomacho quot;vtilioriddna-i6r,amp;' nd dedam vrinnm 'vnlidior.Coditnflale flomneho inimien cfl,nlMlmt que conturbat.Crudm eiuifucctn cum iridcamp;ni^ tro deuorntnrnluum mollit.Cum vino potur vipc^ rnriim morfibin fitectmit-Cum Fani^nd fnrina, podn^idi c^ articulorum dolor ihm ooircptnjVd ceribmq; flardidif amp;nbsp;vetuflis iUitmprodcfl.Caput furent perfe naribia infufis- M enfa ducit cum lo^ lincenfarinn indrtw.Foiitf.per fi mit cumpolcntn tritn,oibtu inflanintionibw amp;nbsp;ademntn cofirut. Fryppelatis,epiny(lidis amp;nbsp;leprii medetur.Cüfile cnrbuculoi rüpiit.Cnpilloru in cnpite defluxü reth nent.CoUn nute amp;nbsp;msdi mixtngdgrnnnrupnfceii tibw mnlit opitulantur. Cruda ex netto comesin F ÿ lienefls
PLANTARVM HISTORIAE
licn^Ãs ^nÃmt.MaiiÃt veri deuorato Ãucco voeem arniffdm rcÃituuM.Decoclum eim jtotitm, aluHm amp;nbsp;menfes mouet ⢠Vlos faà conceptionem in pc fa fubditusÃeriliMtem facit. Semen eimf rafertim qna in Xe^^pto n.sfitnrpwtnmlnmbricos peUit.ln antidota cteliacornm additur. Vadem lenti^inéf* que expurgat, CaulicuU virides ca radice crema-ti, amp;nbsp;adipe porei vetuÃo exeepti, diutuinos late* rum dolores mpoÃti mit'^ant.
EX GALEN O.
Rrafica eÃnlenta defieeadi vim habet turn eÃt, turn foris igt;npoÃta,non tarnen etiam admodu acre. Alioqui amp;nbsp;vlceraglutinat,amp; maligna vlcera fa* nat.Praterea phlegmonas tarn induratas, ae a grt folubilcs,(^ id gentu quoque cryÃpelata.V.adefa* eultate epinydidoa amp;nbsp;herpetes Canat.Habet quid dam etid in Ãc abÃerfiriHm,qu» leprM curat. Por-ri firnen eiiupotum lumbricos interÃeit, maxime Ãrafica Aegyptia,quanto eafiUicet temperatura Ãccior eÃ. Saue amara quaUtatis particeps fernen eÃ,ÃcHt videlicet omaia alia medicameta qua ad lumbricos idoneafunt.Secundum eandem faculta* tem ephelidas,lentigines,amp;quaeSque alia modi* cam abÃerÃonempoflulÃt, adiuuat.Caules BraÃu ea combufii,cineres efftciunt admodu deÃccantes, vt Videlicet iam amp;nbsp;adurentevim participet.lîaç ratione ei veterem adipem commifientes, ad inuo teratas btterum dolores, amp;nbsp;à quid eiiufuerit ge* neru,
CAPvt ctvrrr. 117 tmii, adhihem . Naw valenter di^^erem mediate mentHmejfieilur.Erapica quoiquefiicctis Jurgan* di quandam vim obtinct: contra folidum dm eor^ fets ficcitatis ratione cohthere ma^is qaam incita* re dcicdlioncmpotefi.Proindc qHum cxfeUcre al* ai excrementapropoÃtum crit,ahcno in quo elixa Vna cum aquafuit,propitti admoto,ipfam exime* re confeÃim,vafcul0que in quoparatur, oleü cum ^aro iniiecre oportebit.At humentem aluum pcca* re volenta ,qHum mediecriter bullUff't videbitur, priore aqua ejfuÃa repente aliam ealentem iniiei» mut,ac ita rurfus in ca difcoquimits vfquedu te* nera Ãacciddque cuaÃrit.
EX P LI NI O.
Cato er ià am maxime probat,dein Icucm ^ran* dibult; foliit,caulc ma^o.ProdeÃe tradit capitadt loribut,oculoru cali^iniÃcintiUationibusq:, velÃo* macht doloribui,crudam ex aceto amp;nbsp;meUe^corian dro,ruta,mcntha,laferis radicula,fumptam accta* bula daobm matutino.TantamqteÃe vim, vt qui terant hacvalidioresÃcri Ãefentiant-Pr^o vel cum vino tritam,forbendam vel ex olei intinffu fumè* da.Poda^ a aule,morbiÃ; articulariis illmi cü ru* ta,coriädri amp;nbsp;falls mica,hordei farina. Aqua que , nbsp;nbsp;que eiste décoda, nerues articulosq: miré iuuari, Si
foueantur vulnera amp;nbsp;recentia amp;nbsp;vetera,ctiS car* cinomata.qua nullis aliit medicamnis fanari poà funt.Foueriprists aqua ealida iubct,^ bis die tri*
F iq nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;torn
PLANTARVM HISTORIAE
ta imlrnni. Sic ctiamÃflulatduxataf^c^ t»gt;n«rct reuocarÃquxq: difcuti ofiu fitAnfimnia etia^vi^i^ liasq; tollere dccoClamjà iciui» edant quamjiluri» mam ex oleo ^Cale .Tormina, à decora iterum deetquamr addito oleo amp;nbsp;Ãtle citmino,polcnta. Si nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,|
itafitmaturÃiKpanc,ma^^nprofitturamAMerre* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
liqua bilem detrahitfer vinum nig^Ãpota, Qw!» tpquot; vrinam cIm qui äraÃiea eÃtauerit, afféruari iubet,ealef,tf{dmque neruii remedio eÃe. Auribua l quoque ex vim fuccum ÃraÃiee tepidum inflidari fuadet. ïd^ etiam tarditati audientium prodeÃe aÃ'-itérât.Et impctigincs cadem Canari Ãne vlcere.
Craci biles detrahere non percofiamputantA tern nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
aluum feinere, eandemq: bis coSlamÃflere .Vino '' ttdneifari,vt inimicam vitibtu.Antccedente ind* bis caueri ebrietatem.Vofeafmnpta crapula difen ti.ïÃHC cibiim d^ oculorumclaritati conferre mul* tnm ,fucco ver'o emda angnlie vel tantum tadis cum Attico meUe.plurimum,Hippocrates cteliacii dyfenterids bis codam cum fale dari iubet. Ite ad tenafinon,amp; renum caufas.Ladis quoque vberta* tem puerperii hoccibo Ãcri iudicans,amp;purçatioâ , nem fieminis.Crudusquidem caulisà edatur.Par tits quoq: emortnos pelli, Inuenio amp;â lt;i podagra li* , beratos ededo eam,decopt-seq; ins bibendo.Hoc amp;nbsp;cardiacis datum amp;nbsp;comitialibns morbis additoft-le. I te Ãlcneticts in vino alboper dies quadraginta, ? Cotra verbÃngultus coriadro,d:r anctho, amp;nbsp;mei*
Itsac
CAPVT CLVIir. 118 le,itc jgt;iptre,amp; aceto.lllita ^mirjuc frodeffeinfla* tinnibui ftomachiAHmferpentiu ifhbui,amp;Ãrdi* dis vlccrihm amp;nbsp;vctuÃis,tâtl ipfam aquam cü hor deaccafarina.Succüex acetoj-vil cü Fimo^xco, Sicaliqui amp;articstiiSapoda^^iq: imponbt.Fpiny* HidM ac quiequid aliud ferpit m rorporepmpopta Icuat.ltrmrcpentinaf tali^ines:hAi Crâà madstur ex aceto . Su^tdata veri amp;nbsp;alios liuorcs pura idi* ta.LeprM amp;nbsp;pforas cu alumine rotunda ex aceto. Sic (irfiuentes capillosretinet. Fpicharnitts teflii amp;nbsp;^mitalium malh hanc TtiUÃime imponi ajje* rit.Fppcacitucandecumfaba tritaAtem couulÃs curuta-Ft muris aranei morfM,foliorii aridorhfa rina alterutraparte exinanit-Stirpii RraÃiea ari* darum cinilt;,inter caufixa inlclligitur. Ad coxediâ cum dolores eu adipepcructuÃo.flura deÃraÃiea ymbus vide apud Catone de rctuÃica,cap. clvij.
EX SIMEONE SETHI.
Halum fy- mc/anchoUcumfiiccumpnereat.Vio fum hebetat, amp;Ãmnumper e'etraria inÃmnia in* terturbat. Succus cites aliquatetms pur^at : cor* pus Herb eins fentrem ÃÃit. Quapropter in qui* bus bumeflam aiuu cxiccarei olumtosppCam mo* ditedccoquetcs,aquamq;primam abiidetes.cmfe* Ãimalttri aqua firueiiti indimtnimhil mim tie* ^uc aci u,ntq,fi inda aqua: qued bis coquitur,taii* ^^crc débet.AeÃiuaÃraÃieapeiorâS Ãiciicà quam hyberna.Qit rci p VrinamÃumbricosintcrÃcit, amp;nbsp;f iiq iu qui
^PLANTARVM HISTORIAE
1« qui ex vino crafula laborant auxiliatur.Tortur autem quod ab humiditate ortam hebetudiiKno Janet-CoSta cum fin^i came, flurimum noxa atq; vitq amittit. Tlos dutprofrietate quadam fernen pnitale corrumpit., vtcro impoftus,amp; mulierei concipereprohibet.Pulmonem ladit. Tradut quo^ que fi ante alios eibos ajfumptafuerit, ebrietatem arcere.Et quod eiusfuccitf eurn medefrmptus,ma paffee defefliencs Vocis iuuet. \'ulneribus impoÃo ta,ea con^lutinat,amp; malefca vleera,lt;^ indura-tas inflammationes fanat.
DECRVCIATA. CAP.CLIX, Cruciatam habemus aliam à fohorum
quatuor lïcu,i n crucis formam, flore pab ^ lidojdcnfo.enterocelisefficaccm.
gt;:vy^i\t'otu^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NOMINA.
QVo nomine veterts hac herbam appedauf rint,nondum compertum babeoMeq; enint u^ifatis efl, quarn vul^m Saponana voo cat, vt fuo loco docebimus, ideoq; nomen quo idam nominaremut fn^mdumfuit-Ad imitationem au* Crudata tem Germanica nomeclatura Cruciata diximut, cur dida. qubd dus radix in modum crucis transfo/fa ft-Vt TiW^- hoe etiam nomine Grace TtWl^'nntoidicipofet, mrof. Germanicè CreutzuurtZjSperenftichjö* Ma» delgeer(G4â/cè La Ccacute^nuncupatur-
FORMA.
Caulem rotuiulum obtinet , dodrantalem, in furnmu
CAPVT dix. ai, J»mmo mltntcm , al»t mu!tiu habentem ,èqui^ biuÃn^Hs bina fa/ia crajfa, an^uÃ^t amp;nbsp;oblonga^ fioreÃque srbiculatim purfwei è Ãhquii calorii herbacé frodeunt. Kadiam a!bam,lo)^am, cru. cis inflarah vtroque latm^eiforatttm ,à qtia ilU iKmcniuditum eÃ.
LOCV S. I^itfcitiir Itcù inculte.
T E M P V S. floret lulio menfi.
TEMPERAMENTVM.
Admodum amara efl,vnde facile codiere licet calkdam amp;nbsp;ficcam effe.
VIRES.
Kecentiores eiM effe ma^um contra ptïÃilen» tiayenenavÃum tradunt. Item quid ea qua in thoracefunt educere valeat.(^afanè pnnla pra^ flare pofje, amarutfapor qui lUi inefl abundè do^ eet. Abftcr^nt enim expurgdntque amara . amp;nbsp;qua in venis efl crafitiem inddunt, Galeno libro quarto de fimplicium medicamentorum facultatif bm capite decimofeptimo , autore . Quamobf rem menfes etiarn mouet, comitiali morbo compcf tit^ alia qua amaris ab eodem tribuuntur,praf flare potefl. 'Vulneribus etiarn ^lutinandit mirifr cè conduct t.
DE GISSO. GAP. CIX.
NO- ' . -»,
PIANTARVM HISTORIAE
N OMINA.
I arot Gritce, Hedera Latine E pheuu K Germanice (Gallice du Liarre) dicitur.
Athenienfes Kacchum aj/feUarutCitton, Ctffos cur ^uo nomine ripens Hedera lt;^ua fine adminiculo Kommata flat,fola omnium genet urn ob id vocata efl ciffos: e diuerfo nuntjuam nià rejtens humi ChamaeiÃist DionyÃa. Sic DionyÃa,hoc eÃ,Ãacchica nominata cà à Zac cho , ejui primut ex indis in Graciam Hederam aÃgt;ortauit:vcl quad in tutclaeim fucrit ⢠tlam ft nie iuiienisfimperÃta hac viret.Uec fecus emnia, Keder a Ãeut iUe mentes hominum,illigat. Kedcra yerö diquot; ynde ap. flaeÃ,lt;ju'odv(tufiiiparietihm hareal: yelpetim peSaia. ejuia aditapetat amp;nbsp;alte diuagetur:vel quia id cui adhaÃcrt^ycdat atque corrumpat,
GENERA.
Phtrimat, Dio(coride autorc, ÃgiÃattm habet Candida, ÃecicsÃcd maxime gener ales tantum tres.Cadtda
Kigra,
enim quadamdiatur^eo quid candidum fertfiuquot; flumthac faminaa Phnio yocatur .Germania Vueiffer £pbcuu nominari commodepotefi,Alquot; , tera nigra, qua nigrum producit frucHithac Pliquot; niomas nominatur. Germanis fchuuartzer E* pheuu. Hlt;tc etiamparictibusobrepit,muriÃiue pertinaciui baret quant ytpoÃit abire,bitte M au replieuu Germanis vocalur ,amp; Bauinepheuo,
quidfciiicct arbores/uo complexu Ãrangu!ct.7crquot; Kelix, P tiapritiatim Helix,id cÃ, clauicula, (^ bcderula â^Ãy^f nucupa*
CAPVT CIX. »50 uucu^dtur.Ccrmanis klein F pheuu, oder Er« deplieuu. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
Ki^a,quit inCcrmaninnoÃra frouenit,arboâ Nÿâ«*; res amp;nbsp;farietes radicofis amjilicHtur brachiüdn to turn fruticofti,foli4 firimiim mm pubefdt an^loa fa, comfilurimum in trian^tlam faciem exenmia habms.Vetufiiori rotuiulantur,i)inruia,Jura, ima martali virort : flore exili,vitiffnco, non inodon: bacen frimum htrbaceis,mBx ati'if, amp;nbsp;nomtSqui troccndon^^ori^cdiCHlo in viia modum depended tibwij^arfloribfu raiemn mn in^obum Candida modo cocuntibiu.fld in acinos difireti). Kadice n» merofa,dcnfa,flexuofa, conforta, acfurculoft, nee admodam profunda-Candida inter media folia ca Candida, mittit brachia,qn bus arbores compteditur , maa ximè. ramofaamp;robufia,corymhis,liBC efl,raccmis in orbem circuma^is,aHtfolio albicat.flcbx quaa HeUcis. tumun din viuat, Thcopbraflo autore, nunguam fertfruciuiadcoj: fierilitatc à exterii diftat. Pai-a ua tenuiave bnic folia,an^lofa amp;nbsp;rabra, viticaa laq; tenues flne corymbs,
LOeV S.
'Hedcra aquisgaudet. Ni^apaflim circa mtta ros crefeit.lielix vo-o in ^luis humi ferpit,
T E M P V S.
ï^ufquam non viret Hedera. TEMPERAMENTVM.
Hedera ex cotrariis compoflta eft faculMtibust habet
PLANTARVM HlSTORIAE habet enim tjuMam adÃrin^enth fubriatia^quie terreita amp;nbsp;fri^ida cfi.ilabet etiam mmihUaemt ^Ha calida cfl,Nec deeà tcrtia,ii^ueam nanj:fob* flantiarn quandam tepidam obtinet,certè fi viri^ ditÃt. Siquidem dumarc^it, hxc prima exhalet necc/fe efl,matKtque qua terrea efl amp;frt^ida ad^ firin^ensq;,amp; ca qua calida amp;nbsp;acris.
VÃHES. ÃX DIOSCORIDE.
Hedera omnit acru amp;nbsp;adÃriii^ens eÃ. Teruos tentat.Florts triii di^itorScarptu, in vine bit die pigt;ti,ad dyfentericos fadunt, AmbuÃis cum cerata illiti profunt. Tenera folia ex aceto esda^aut cruc dacum pane detrita, liencsÃtnant.EoUoru amp;co-rymborum^uccut cum irin» yn^enCo^meUe^aut ni tro narihut infunditur-Et contra veteres capitit do lores valct,atque eoperfunditur caput cü aceto amp;nbsp;roÃtceo. Dolentibus amp;nbsp;purulcntit auribiu cum oleo medetur. Ni^æ hedera fuccut,aut epoti co* rymbi imbecillitatëpariut, mentemq; turbant lar^ ff ut fumpti.Pilula quinq: corymborii trita calefa claj: in malicorio cum rofaccoà iuÃillentur in con trariam aure,dolore dentiu mitigant.Deniff'at ca piUum illiti corymbi,Eolia in vino decofla, omniS vlcerum ffneri,etiamà cacoethe Ãnt.iUinuntur.V i tia cutis in facie amp;nbsp;ambuÃa,vti iam diximtude* coflaÃanant-fAouet menfes triti amp;fubditi corymb bi.lidem potipoà pur^ationesfeminarum dracht ma pondéré ÃeriUtatem fadunt- Pediculus folios rum
CAPVT CLX, Ml ri mtlle Ãrri^ittm, ac vulu^e inditiff, menÃirua amp;nbsp;fatm extrahit. Succm infliUatits in ndrihm,^aa neolentiam amp;nbsp;jnttredines expurgat. Lachryma e» itudefiilat, ^ediculosj; illitanccat.R.adicum fuc^ etu mm acete fotm, phalan^iorum morfibm firn emrit. EX G A L E N O.
Viridh^folih eim in vino dectflii^'vlceragraif dia con^!utinat,quaqne mali^afunt,ad ptnitate redneit, igneetia faflat exnlcerationa cicatrh cc includit.Cii aceto dccofia folia lienofs profunt.-flores autemquodammodo validiores f»nt,vt ad lanorem reda^a cum cerato ambuÃh coniteniant. Praterea fitceut medicamentum eÃ,quod naribitt infaÃtm capitipar^andoidonenm exiÃit-Vetu^aa auriitm fluxionesfanat:ad hac vlcera vetera mm in aaribus.tum in naribus. Porto à acrior apparent aat rof4cee,aM duld olco mifceatur. Lachry ma en iiu pediculós interimit,pilis nudat,vfque adeo ca~ lida poteÃadsyt obfmrè adurat.
E X P LI N I O^
tiaturaomniS Hedcrarum in medidna ancept, Meuternturhat amp;nbsp;caputparaatlar^impota.Ner uis intus nocet. lifde neruis ad'hibita feris prodeÃ, fadem natura qua (lt;y aceto,ei eÃ. Omniap^mera tilts refrigerant.^ rinam dunt potu. capitis dolort fedant pradpuè ccrebro:continentiq; cerebru mem brana vtilitcr molhbusfolits impoftis,dt aceto e^y-rofacto tritit et decodUs,addito pof ca rofteto olco.
! Ibrua-
PLANTARVM HISTORTAE
Ãüinuntur aittemfronti, amp;nbsp;dtcofto eerum fauetur «s,caputj: perun^itur. Lieni amp;pota amp;nbsp;iliitaproâ fuut. Decoquuntur amp;nbsp;contra horrora fcbriutn.c» ruptionesj;pituita^aut in -vino teruntur. Corymbi quoique poti vel iUiti tienemfanant : iecinoraau» tem iUituTrahunt cif men/ês appoÃti. Sucem Hf» dera tadia nariü graucoleniiamq; emendat, prOt cipuea'ibxfatiua.ïdcm ittfitÃtt naribut caput pur jcat,epJtcacim addito nitro.ïnfunditur etiarn punit lentts au' ibus, aut dolcntilw cum oho. Cicatricio but quoque dccorem facit. Ad liencs efficacioral-ba efl, ferro calefafhu :fati:q; cfi acinos fex invit ni cyatbis duobiu fnmi. Acini quoque ex cadent alba terni, in aceto mu!fa poti,tineat pcllut: in qua curatione vetri quoque impofaife eos vtilecft.lJat dera quant chryficarpon appeUauimm, baccu ano ret colons vi^inti,in vini fixtario tritis,ita vt tert ni cyathi potcntur,aqua qua cutem fubierit,per Vo rinam educit Erafftratus. I iufdem acinos quinq; tritos in rofaceo oho, cahfaflosq; in cortice punici, infiUauit dentiunt dohri à contraria aurc. A cini, qui croci Ãtccum habcnt,prafumptipotu,à craput la tutos praà ont, I temJan^iincm exerçantes, aut tormmibusélaborantes, bïxdtraniff-a candidiores corymbi potiflerUes etiam viros fadunt. lUinitur décoda in vino omnium vlccrum p^cneri, etiamà cacocthe Ãnt. Laebrymaîîedera pfitothrum cd, phthlrtafimq: tolUt. blos cuiufeunque nencrù tnu disptorum
CAPVT CLxr. m
digltorum car[gt;tu, dyCciitericts amp;nbsp;aluum citam entendit:,in vim auftero bis diepotus. Etambuflit idinitur vtUiter curn cera. Deni^ant capidum cm rymbi, S^adicu fieem in netto patm, contra fba^ lan^a prodefl. Unius quoqnc U^i vafe fp'cneti^ cos bibentes fanariinnenio. Et acims tcrnnt,méx* que consburunt,amp;â ita idinunt amb»fla,prius pers fuja aqua calida. Suntqui amp;nbsp;inddant /ucci^'as tia, cóque vtantur ad dentes ero^is,fran^tquc tra-dunt,proximo cera manitis ne ledantur. Gummi etiam in Hedera quarut,quod ex aceto vtUiÃimi dentibus promittunt.
DE CERASO. GAP. clxt.
NOMINA.
ipjtS'ü Gracis, Cerafus Latlnis, Germants Rirfchenbaum (Gadis vng Cjcrifier) di*
citur. Cerafum autem arborem, vt Athenaus re' Cerafus fcrtli.q.Dipnofoph.a Cerafunte Pontica ciuitatc, vndedio primus in ItaUamLueudus intulit,dcbedato Mis (Jn. thridate. ïde idem eà qui etiam frucium co^nos mine duitatis appedauit Cerapum.
GENERA.
Malta CeraÃordfuntgencraÃn Germania tarne
tria,quodfciam,dHntaxat proucniunt.Primi enirn Primum. generis funt retunda^ac maxime rubent,Ãtaq; voce idisdicuntur Amiteilen . Altcriusgcncris,quigt;d Secundus adÃguram attinct ,prioribus ÃmiliaÃmt, defft* runt autem colore, qui idis ai nigredinem accedit.
Toeans
PLANTARVW HISTORTAE
Ttrthim. 'Vocanturatitemhorum lingua Vueichfcl.Tmÿ generisfradi/lü minora Ãunt ac longioraifartimjf rubent,partim nigricantsi nonttUts friuatim Kir-fchen vel KeUcbcaappeliantur^Kosvnaicoiif »mnia tria eomflexiJumifs. Qua in vtrorjuegenet re nigra funt, ea vefientium manui amp;nbsp;labrafacco fao^uifanguincus cfl,mororum inÃarinjieiunt-FORMA.
CeraCus folio fere Mcjpili,duroJatiore,et in ant titu ferrato cen^at, cortice lam,in candido nigri^ cante,flore albo racematim congeflo^fruUu rubro ant nigro,magniludine faba.
LOC V S.
quot;Prequens efl in omnibus hortis Cerafus. Qua-tamenpoflerioris generis Cerafla profert, in Jÿluu »onnHnquamamp; nemoribsu etiamrepcritur, Gam dit autem aqiiof s montibus, TE MPVS-
Tunio ac Ãulin potiflimum mcnflbusfruflsu mar turitatem confiquittw. Flores primo flatim vere ap parent. TEMPERAMEN TV M.
CeraJorum non vnum idernq; efl temperamentu, qmd ex eorundem facultatibus perfpicuumflt.Si^ mcon tarnen Setbi frigida amp;nbsp;bumida elfe tradit.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Cerafia quidem ipfa fl viridia fumantur, ventri vtilia flint.Fadeficcataalusm fiflunt-Gummi Ce raforumcuVino diluto fumptu,vctufla tuÃime-
delur.
CAPVT CLXI. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ijj
Jttur.Colorë comendat. V ifum exacuit. Aj'pcteiilt;^ tixm inuitat. Idem ex vine potum calculoÃsauxi^ Uo eft. EX G A L E N O.
Cerafm arbor frustum fert nonpars adÃi iclio nit in omnibmpartieulatimplantisparticipe. Na amp;nbsp;in hommÃeut etiam nialorum^auatorum,amp; malorum,quibujdam auÃera qualités,in quibufda fero dulcis, in nonnitUii autem acida exupcrat. Quinetiam ipforum dutcium ca qua nondu conco^ fia fant ac matura, quada admodS acerba June, quadam Ãmiliter moris acida.Sed in niorii imma» turis acida quaUtas acerbam exuperat,iit Ceraftis non femper.irgoqua dulcia fintt,ma^ qua in in= teflinu frnt,fubducunt ,fed minui apta fiomacho funt. Contra auÃera. Quacunque verb acidafunt tapituitoÃs exerementoÃsq; Ãomachis cenuenièt. Siquidem äuÃern ma^ exiccant, amp;nbsp;nonnihil f= tiarn incidunt. Porrè ipÃut arboris^mmi commu nëomnibiu viÃ:oÃsamp;' mordacitatem expertis mes dicametis facultatem oblinet, qua ad arteriof ex» aÃerataeaccommodaeÃ. Proprie autem^à quide ferum cà quod quidamferibunt) calculù â vexatos cum vinopolum adiuuat. PiamÃc illi tmuiupars tium quadam facultas ineÃ.
EX PLINIO-
Cerafa amp;gt;nbsp;aluum molUuntÃomacho ytilia.pas de Ãccata aluumfiÃunt,Vrinam ciunt. Inuenio Å pud aMores,Ã quis matutino roÃcida deuorct cum G fuis
PLANTAR.VW HISTonrAE
fuis nuclcis,!n tantum Icuari aluum,yt^cdcs nioru lio libercntur.
EX SIMEONE SETHI.
CeraÃa maU/uccifunt,ytntnmfuhduciint,Jgt;ii» midum ventriculum ladüt,prüfen m turn ni fuut malura. Profuntautem Candis^ Ãecis ventriiu* lis ac temperaturis.Cummi veri arboris cum vino ^mptum calculoÃs auxiliatur..
APPENDIX.
Suntqui tradunt^^ummi qu d ex arboredcfiil-latyeteritufi mederi,exq;yino Ãsmplum,^uttu^ ris lenire afperitates,faTlidia difutercj amp;nbsp;eiboru appetentiam moliri. Colorem eutis faccre^atiot rem,amp;oculis affeire claritatem. Lichencs infauf tium ex aceto fanare.
DE CYANO. CAP. C L X 11.
Cyanus vtGræcis dicitur,à colore fJoris,fic nobis Bleuet amp;nbsp;perccle,cur veró Gal. Au» bifoin,vclut ab albofÅoodicatur,non vi deo,nifi lortè quod in co gentre quseda flore fuut etia albo , amp;nbsp;ijui purpurcifunc in ferta ligati, amp;nbsp;aqua: inferna paneim-miffi tandemalbefcunt.
b-farr ^tutu'^^irrir nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NOM I N A.
KucU'oj Grads, Plinio amp;nbsp;Latlnlsal!!sCyagt; nus appeUatur. NennuUu Ãaptifrcula ,qu'od tula.. nbsp;nbsp;nbsp;fecantibns amp;nbsp;metentibus cfficiat,rcluft in eius ee*
curfufalce.ïüam amp;nbsp;fccitlamvctercs falccni dixe^
rund
CAPVT Ctxir. 134
runt. KcfUus tarnen blaftifeeula quot;vocarelur, ejuèd fiiKeiwrdv Gratis noccre fi^nificet.ï^oTtriflorem FlosfrUâ-fumetori!,Ger. auteBliü Aomblumen , (GaUi menteru.-Blaueoic, ou Aubifoin,ou B!uet,oü Bleuet) nominSt,eiuod fiilicet in fiumetaric nafcatnr affo.
Cyanos vero difla eà hacplanta,obflorcm ijuem Cyanes. f refait c(cruleum,aut quod honorem nomenq; dede eurditia»-rit cm-ulco eolori. Uinc efi quodpueri in hodicrnH â vfque diem barbulas ea!ycibus erutas, ex eandidn oui liquorc terant.quo inpingenduff andioribusli teris carulei nitorem mentiantur.
FORMA.
Caulis idi eà an^lopis.foUa anffiVia (in oblong ^a,calyces roÃirum,fed Pquarofi atque triÃes,qKos, plurima tterulca Ãipant amp;arbula,R.adix oblonfa, lifftofa,fibris quibufdam capiUata-
LOCV S.
^riuialisfloseÃ,paf?im infrumcntlsnafccns.-TEM P V S.
iuniopotlÃimum menfefloret,nee parum ff'atia fut ceeruleo eolorefrumentisadfert. Hine eà quid ruÃieorum etiam coronis infiratur, quanquam in-odoriis prorfus fit,
TEMPERAMENTVM.
Friffda eà temperalura aiqucadebrepeUenti',. idquod^uflus etiam facilè indicat,viÃoÃtattm tHanifeÃam-.,0â nullum prorfus ealoris indicium fra ft ferens, V I K E S.
G q R.eccBo
PLANTAR.VM HISTORTAE
Kecmtiores reclè trtidunt huicherba facultate incffc,cjua oculh almq; fiartibm infiammatienc hu borantibiu profit.
CROMMYO. CAP, clxill.
NOMINA.
Kpi/iftVpv Griccis, Cepa, amp;nbsp;in ncutro Cepe, Ldtinis dicitur.officinx genuinum nome re^ tinnerunt.CermanisâZ.auihel ^Gallis Oignon) uppedatur: quod fine vocabulum à Gtllico detor* titm effe vidctur : quandoquidem GaUi fun Uno^ Cromyon Cepdm Vocent Siboulam. Crommyoniuite,\rifto ynde di- tele in proUematis autore, dicium efi, quad oculi Hum. pupillam comprimi co^at. Nam oculos vetlicando exprefitsfithinde lachrymis contrahipupillas en tu efi.ltidem libro ix . Dinofiph.teflatur Athenaui. Cc^a qua Cepa vero à capitis mar,gt;iiudine.
revacata. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
falia habet fieri poiracea,inti(s concaua:caulcm teretemrotundumq;,per cuiusfiasliffum fiorespru mum candidi,ac fibindeJimen,in orbemJpar^una tur: radieem capitata pluribus compara tunicis, qua fiummatimpratcnuibiu rufisq: -ueÃitur mem^ hranis,vertice ni^ncantem, Ã quofibra capillitii modo firuticant. LOC V S.
Terram Cepa amant pinguem, vehementer fiuboHam amp;nbsp;irrifftam,paÃimquc bodie in omnu bus plantantur hortis.
T E M P V S.
floret
CAPVT CLXIlr. Mf floret IMo potiÃitnum menfe,^^ Jeincelgt;s pmê frofcrt,'j»odnon antè legcnilum,quam citm »i^ä colorent frtefeferet- Siquidcm co colore perfeflio» »cmfatetur,nigritiaq; maturitatis index cÃ, TEMP ER AMENT V M.
Ex- quarto efl ordine excalefacicntium,effentiói que eine craÃdrum cfl partium. S i fuccum dus ex^ primas, quod reliquum efl admodum terrea fuif fiantia efl.eiufjue calida: atfuccus aquea aeria^ caUditatis.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Cepa longa acrior efl quim rotunda,item flaust quam cadidaÃeca quam viridis, amp;⢠crudaquam coda^autfale condita.Omîtes tamenmordicätfla^ tusgignunt, appetentiam inuitant,extenuat,Ãtim excitant, faÃidium pariuntamp; exportant. Atua Vtiles funt. Detra^is tunicis inq; oleum conicHa, sieftoglandibusfubdita hamorrhaidas,reliquat^ txeretmus aperiundSuccus cum melle illitus,ocu^ lorum hcbetudinibus,ar^cmi s, nubcculis,amp; incia pientibus faffuflonibus auxiUatur, an^naq; labo-rat ihus. SuppieÃas mefes mouet.Caputpur^at not ribus infufus. Canis morfibtts cumfale,ruta et mel le iUinitur . C» aceto autem in file inudus alphas Ãanat.Cum pari fpodio,Ã:abra, Uppitudines fedat, yaros cum fale reprimit. Contra calceametorum attritus, cum^^alhnacco adipe vtilis eÃ.Aluifluoo ribusprodeÃ.Aiiiiu^rauitatiacfonitui confert.Ad
C iq puruf
PLANTARVM HtSTORIAE
furulcntM aKrcSjd^ clicieinlant a'juitm in iif hu tcrce^tam vdlct. Alopcdit earüfocco vtUiterfera fricMtur: celerim cnim quam Mcyonium filas ta uocat,Lar^ior Cefarum cibus cafitis dalores liet. Cafla vehementius vrinam fellit.ïn marbis^cocla etiam,cojgt;ioÃus comefla.lethar^m eJficit.Cu faà fis vu'k,amp;fico iUita,tubercula coneaquit amp;nbsp;rufit.
EX GALEN 0.
ÃHamorrhaidas afcrit, turn affa(lta,tum cum aceto inüfla.ln fólealfbos abTiergit,amp;alofea dis attrita fiks Alcyonia citius resiituit. l'orra fuccus eius iis qui Cu/psfione oeukrum labarant,aut adem oeukrum obtufam fra crafiitudine humo-rum obtinent, inhclus frodefl. Tota Cefa mandu cataflatuopt efi, itaque qua temferaturafuntÃc-tiare, minus flatuumgénérant. Craffos corforis humares cxtcnuat.glutinofosq: inddit. Ris tarnen aut ter in aqua dcea{la,aerimania ffoliatur,qua-quam nc fie quidem vim ferdit extemsandi : vei rum faeultatcm quandam abfiurifiimam alendi carfaris exinde aeqairit, euius antea quam dccos querctur.nihil frotjus abtinebat.
EX P L [ N t 0.
Cefa olfadu if/i amp;nbsp;de!achrymatiani,(^ calk gini medentur, magis vero fueei inüdianc.Samnu etiarn faecre tradunttir,amp; vlecraaris fitnare,eom mandneata cum fane. Eteanis morfus virides exa .aecto ilkta,autficca cum mede amp;nbsp;vina,ita vtfofi diem
CAP VT ctxirr. uä dient tertiiem fibfMtur.Sic amp;nbsp;tritafinat-Toflam in cinerc ejiipboris muâtiimpoÃterc m farina hoiv dcacca,amp;genita!iiivlceribHS.Suceo amp;nbsp;cicatrices oculorum,^ aihn^nes, amp;argcmM innnxere, amp;nbsp;ferjgt;entium mor[iss,amp; omnia vlccra cu meUcAtem auriculamm enm labte mulierum,amp; in iifdem foâ nititm ac^-anitatem entendantes,cnnt adijic anfe* rino,aut enm melle flillauere.'E.t ex agua bibedum dederuM rejiente obmntefeentibusAn dolore qnej; ad dcntescollncndos inflidauere,üf Igt;la^is beftiarä omnium, friuatimfcor^ionum. Alopeciasfiicucre amp;nbsp;pfras tufs cc^is. Coblas dyfenterids vefeedas dedere,amp; contra lumborum dolores. Pur^amenta quoqae earum cremata in cinerem, illinentes ex a^ ceto ferpentium morfbus, inter ipfas quoque mul* tipedes ex accto.Keliqua inter medicosmira diuer fitof. Proximiinutiba ejfe fracordiis amp;nbsp;cocoblioa ni.ittflationemq; amp;Ãtimfacerc dixeiät.Afclel/iat dis fchola ad validant quoque colorcm proÃci hoc cibo.P.tÃfuccum iciuni quotidie cdant,Ãrmitatcm valctudinis CH(lodiri,Ãomacho vtilia cffc.acÃiiri^ tus a^itationijVentrem mollirc,hamorrhoidaf peb lerefubditas fro balanis,fuccum cum fucco feeni* culi contra incipientci hydrofiyÃs mire proÃecre. item cetra animas,ruta üâ mclle.P.xcitagt;i dÃlem Icthar^icos.
EX SIMEONE SETHF.
Ce^a lotium cit,amp;fernen genitale ^i^ùt. Cibi â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;G Hij aÃ^etentiam
PLANTARVM HISTORIAE
ajgt;jgt;etcntiS excitat.Calgt;tt!s dciloresfacit,amp;floma^ cho ojficit.KMionem etiamiVt aliqm ferSt,!xJit. Sivero coquatur^flurimum maUffutatis deponit, amp;nbsp;vtilis fit ad thoracis afieritates, dr tHfies.Ha* morrhoidat impefita aperitiamp;cam aceto inuctum alfhos externt. ï.tfi autem craffdriifartium fub^ Ãantiam habeatfiumores tarnen crafios amp;nbsp;lentos extenuat-Vetnculam veto infiat. Si crebriics quit ea Statur,in lienis vitia incidit.
DE CAMPANULA. CAP,
CLXI III.
Campanula huius videtur nobis Gante-lee, amp;nbsp;Can noftre Dame à dadylothec« in flonbus forma.
NOMINA.
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y urn nolis non conflet qsio nomine veten^
bus appeUata fithacherba,placuit iSam Campanu ^^^^Capanulamfiiflorumfimilitudine,qsii lagt;nde campanam plane referunt, nominare. Cermand dida. Halfzkraut,6oc en Ceruicaria, (Gallii des gas Ceruica^ noftre Dame, ou des ganteletz)dlt;cgt;f»r, quid ria. ficilicet ad om amp;nbsp;cemicif fauciumq; mala mirifir d conférât. FORMA.
Caulem profert quadrangulärem,hirfiitum,rur iefcdem.folia oblongafinfuta, in extremitatibue incifaamp;[errata, ad Vrticam proxime accedetia, fiores purpureos campanx aui calalho fimUes, in medio luteum quid prominens obtinentes, quibue emarcefieno
CAPVT CXLV. 1J7 tmitrcefientikiu in rotundis capitulitfemmprour^ nit.Kadicem multifariam intortam, tSr caditiatn.
LOCV S.
Gi^itur inpratu ficcii,in quibtn ditmetn pltf rima exiflüt. Profemodum enim nunquam nifi ia dumetn reperiri poteïi.
T E M P V S.
floretiunioGiulio menÃbtu-TEMPERAMENTVM.
GuÃu aflrin^tj vt hinc exiccandi UU quot;vim {[fe qmjque coniieere qneat.
VIRES.
Adfiringendi halft facuUatem, ideoj; decorum illim y nice ad orii exuiccrationes , aliajj eiufdem maia qua adflric}ioneindi^nt,i:onfert.Vtilu ctia hauddubiè ad alia quauh vlcera,ob infifftt quant »btinet in exiccando facultatem.
DE CALAMINTHA.
CAP. CLXV.
Qu/nam herb« Caiaminthis genera a» pud Diofcondemamp; Galenum explicant, hodie parum conftat ,»t Mufst Ruellius repugnet,ob hiftoiis Diofcoridis amp;nbsp;Ga» leni obfcaram breuitatem. r, NOMINA.
Kclt;.\a./J.tv^HCracu,Caiarnintha tatinu, vf*
ficim Calamentumntimmatur.Germanicaa Calant» appedathnespauhipifl indicabimitt.Calamintha tha quart
Verb diéïa.
PLANTAKVM HTSTOKIAE
Vtri dicitur qitd/i y el bomt,vel vtilis mentba: n^^ que nidore fua fer^etes fwrat.Quod teÃaMr ctiain ÃriÃo^ha^iei Us verbii: ITV J'J O^ei! )(x\n/J.lv^Hf^ Blt;JyM( iAanxS. Nià quà exiÃimeta K!ii.\gt;s, hoc tsf,li^^,ta,qu:ià lignoÃim affe Ilan mentham.
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â G EN E K A.
Tnmim . Calamintha Oiofcoridcstriaf.tcit^eitcra.Pri» Ã'c}kgt;ââ /» m/i- mam atnat moteià leo haiat zencr^t Calamintha montanavacatar.Gcrmaith steil} oder K ,tzen mijtz^Gaë Calâniét.ou Poliot l'aunage,ou Sectidum ââ Ch}t)dicitar. A.lterit'n Latiniproprit rulcnum ^lt;^t'^M'»i'â'â^l^âlt;^00 quad Puâe^ioÃmilcÃt, (ÿlnco ÃilueÃre- ^â''^ Pale^iam nominat.Gcrm.'titi etiam vidgi opia yf/tiA- foOn'ffnione (cqitentcSfV ailden Poley amp;nbsp;Kotnmûtz vocant.Officina pro Calamento hoc Ãlo^ncrc va
Tertlunt ⢠*'*â'â*''⢠Tcrtiltm MentaÃro fimile cii, Germanici xV^A Geiimnaiz commode appellatar.
Vrf^iceffir^^m-fe^'O^ FORM A.
Primam Calamintha gcnnifolia Geymo Ãmia lia habet,fubalba,rdmulo5 an^lo/os,flarcm par pu ream. Alteram PalcgioÃmile cTb, maim tarnen: propter quod quidam,vt difium eÃ, lylaeÃre Pu-legium nommant, quoniam amp;nbsp;odorem idim amaa letar, Tertium mentafiri Ãmilitudinc efl,lon^ioa ribus pgt;liis,cautc amp;,'amispradi^lu maim,fed mia nm cjficax:flore luteo.
LO CVS.
Primi^cneris Calamintha in montihus CfaÃea
CAPVT CLXV. ,38 fii^f^quot;'ti*r, vilde amp;nbsp;montitna diSta est. Altcrim in campefiribsis amp;nbsp;a^is.Tern^ in m^tsofis toen.
T E M P V S.
Florent Tunio,potiÃimmi verb Tulio menjid T E M P E R. A M E N T V M.
Ca!ami»tha ejjèntiit cà tenui amp;nbsp;calida, Ãcedà tn tertio quodamodo ordmo Hord manifeÃa funt indicia,partim^uÃu apfarentia,partim experten tia capita . Guflu quidem acris amp;nbsp;palam calida tÃ,acpaulum omnino amaritudinis obtinct.
VtR.ES. EX DIOSCORIDE.
Omnium folia^uÃuferuentia admodü amp;acria. Kadix inutilis . Pota autidita demorfis à ferpente opitulatur. Decottum cites potum vrinas amp;nbsp;men^ fes expcllit.R.uptis,conuulÃs, orthopnoea, torminia bits,cholcra,riffiribusq; auxiliatur. Prafumpta in Vuto venenu reÃÃit. R.eviHm morbum expur^at. lumbricos amp;nbsp;afcaridas cum pile O mcUc pota, enecat,Necfecuscotta crudaq; ft teratur.Plcphar ticos efitata adiuuat,^poÃea ferum lattis bibatur. folia trita amp;nbsp;apporta menfes ducunt,amp;f(ctus inâ terimdt. Aceeà autfubÃrata Ãerpetes fu^ant.Nia gm cicatricibus candorem reddunt, in vino cotta CP iUita-Sugiliaia toUunt. Ifchiadicis imponitur, Vt humorem ex alto euocct, meatasj; tranfinuict, fummam cutem exurens. Vermes nccatfuccm anâ ribminÃiiiatus.
EX GAL ENO.
PerieU*
PIANTARVM HISTOMAE
Pcriditantibm amp;nbsp;corporiaJmoucnttbuf txtrm feem imjgt;ofita,lgt;rimitquiiiemV4ldt excalfacitamp;â mordicat,cietemj; laniat,lgt;oÃremo etiam tlcM ef* fcit.lncorpm autem intro ajjiiml)ta,tum i^fi fer fe ficcit,tum etiam cum meUcrato^perJ^icuà calfa* cit,amp; fudorem eiet, omneque corfm turn digerit, turn exiecat. Baratiene du^i quidam iff am cone tra rigoros fer dreuitum refetentes adhibuerunt, foris quidem oleo incoftam toti corfori inun^ntes cum friedione non fe^i, intro vero aÃumentes, fie cuti en diedum. (tuinetiam amp;nbsp;coxcndicibm earn quidam in a^itudinibm ifibiadieü tanquam fire nuum remedium illinSt:trahit enimqua infrofim do harent, totumj; adeb articulum excalfacit, eue temj; non obfcurè adurit, menfaq: turn fota, turn affofita admodumejficaciter frouocat. Ronum ee tiarn clefhaticorum remedium,non eo tant» quod firenuè tenues humores digerat, vesumetiam quia extenuet amp;nbsp;inetdat valëter cra}fos,quales funt qui hune morbumfrocreant. Sic amp;nbsp;deatricibm atris candore redditjamp;fi^Uata dijrerit.Sed ad taliaree cente magis quam arente adhibere fraÃat.Quife fe arefadia vehementior redditur,Crad vrendum fromftior. Porri talis cum fit,ad venenataru bee ftiarum morfm ajfumitur,velutetia cauteria, amp;nbsp;quacunque medicamenta calida funt amp;nbsp;acria,t»â naiumq; fartium, quaq;fadlè ex alto ad fife cire cumiacentem omnem humiditatemfoffunt attroe her eu
CAP VT C lx V. iJ» herf.Cxtei-ïim tjuit iHiiaën amaritudo,filant exi* gua en,verà m ad quidam ita efficaciteragit, vt qua ValeatiÃima efl,niatiram quant coniaafiafit fehementi calori cütenui efientia.Ãiuarc amp;nbsp;aÃca. ridiu amp;nbsp;lumbric«s Cueem eiw infafut autfotiu et nccat.?.adem ratione aurium vernies,aut fi aUcut bi in pxrte corpora finuofii, aut impUcata qux put tredinetetetur,ttilisproucneritafiinus.Sic Cv cot eeptufi'u pota,fiuadmotaintcrimit amp;nbsp;eUcit.i fis tur incidendi quident ei vis uden propter catorem *ias,tenuitatcni,amp; aniaritudincntiabfier^cndi ve ro propter vnicam antaritudinemAtAque t^hmat ticis ob omniAAntedinaprodenAfiericisveii! po* tiÃimuni ob amaritudinem, Ãcut alia fere omnia Amara, vtpote abfiergentia Cv expur^antia in ic* cinore preuenientes obflrufHoncs- Ad omnia iam di tla eficacior efl montana.
EX PLINIO.
Decora in aqua ad tertias difiutitfri^ra.Mu* Herum menftruis proden. Aeflate /idat ealores.'Vi* res quoque contra ferpentes habet. Fumum ex ea nidoremjfufut,quant amp;nbsp;fubflerncre in metu ob* dormituris vtilc en. T apt af lapis imponitur, Cv capitis doloribus rcccns,cum tertiapartepanis tent perata aceto Hlinitur. Succus dus infliUatus nari~ busfupinis,profluuiumfaii^uinis fiflit.ltimradix cum myrtifemine inpafo tepido^ar^ariKflta,aa-fnis medetuiâ.
DE CRD
PLANTARVM HISTORTAE
DE CRITHE. CAP. CEXVI.
Hordeum Polyftichon feu liexaftidion à difticho Picardis diftinguitur,Parifienfi* bus confunditur.
NOMINA.
Kflów GMw, 'Hordeum Latims amp;nbsp;afpatut dieitur.Germanis GerP en,(CaliKOr^^e.)
Solenta. ixeo polenta,quum Craci oé\lt;pt'^fl gt;ioniinât,amp; F tifana,medicamenta vetcrihua TfitatiJiima,coiiâ fiduntur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;GENERA.
Hordeum p^uÃieiduo ejfeHordci genera tradunt-Vnü Pa (otyÃiehu lyfliehum, quadÃc diflum eÃ,quia in multos vera fut Ãicatur- Suntenim ex hoegenere quaÃieam tribus,interdum quatuor,nunefex, nue of la vetpa bus di/îinflamproferut, Germanit Grolz Geift, dÃiehuâ¢/' hoccfl.Hordtum magnumvocatur.Altcrum DiÃi S aerts-u jeuÃ^j^^j^ â^^{âatur, quad fiiUcct in duos duntaxat verfusÃicetur. Germain Klein Geiden, id eff, 'Hordeum exinum appellant.
FORMA.
Culmum habet tritici.Ãasdliorcm tarnen mlnoa remq;,quinque, fex, O intn-dum pluribusgenicu-latum articuUsÃmplici inÃipula folio, amp;nbsp;co quia dem feabro aclato, Grana fare nuda, longiore car pillamento,mardac!que ariÃa.luvcrfus jiieatur, radiccfiiquentÃcapiUisÃbrata.
* L O C V S.
HordcumpingniÃimum amat agium,
TEM*
CAPVT Cixvr. 140' TEMPVS-
'S.iumlifta primo fatudiefeptimo,^ outputal^ tcrumgrani in rtlt;diam exit, alternm in herb.tm. Metitur AngüÃe menfe.
TEMPE RAMENTVM.
Kordenprimifimt ordmis iu.cxiccaiido (^ ref i gc^amto..
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Kordenm Optimum efi eandidegt;m,purtin!q;.M'f nus qimm tritieu nutrit, Ptifana tarnen ob eremat rem in elixationc redditum ,plusaïimcnti prabet quam polenta ex hordeofafia.CootraacrimoniM atque faueium feabritiaf^exulcerationes^ pollet, quibus etiam trdieeaptifana praÃdio esb.fedplus alit,magisj;vrinSmouet.tac abandefuppeditat, à eitm fmtitulifemine dteoblafirbcatur,Abflergt; git,Vrina ciet,inÃat,Ãomaebo aduegt;Ãitur,amp;iede'â mata conecquit.Farina hordcaeea cum feo in mul Ãi aijua decoffa, ademata amp;nbsp;infiamatiemes difcue tit.Duritias earnpice,reÃna amp;Ãmo eolumbi»a co coquit. Cum meliloto autem amp;nbsp;papaueris cay ce doloresÃnitqui latus cxçruciant. AduerÃus inteÃh norum inÃationcs, cum liniÃmine, fanograco amp;nbsp;ruta iliinitur. Strumas cum pice liquida,cera, o== Ico, (Ir impubispueri vrina,ad ccnccfHoncmpera ducit.Cum myrto autem^aut 'vino,autfylu(Ãribiia Pyrit, aut rubo, aut malicerio, alniproÃnuiafi'! ÿit- Podagricis inÃamtiiationibus cum cotoncis, aut
PLANTAJIVM HISTOMAE
autxcctopnden.Dccocla in âcriaceto^mati^ qua horJeaccum cataplafma,amp; calida impofitajepris medetur. Liquitta eadem cum aqua,ittque enm pi^ cc amp;nbsp;olco decoflitypM excitât. Cum aceto autem liquata,(pâ cumpicedecoPia,ctintra nrticulorüflu xienesprodeSÃ.farina ex iis aluum cahibet,inflam mationesq; mitigat.
EX GALENO.
Harden pauxidum etiam nbflerfimis haltent. Paula etiam plm deÃecantquam farina fabacea, cui nan infntcarticcs.Catcravcro ftmUia funtfaa risvtentibus.in ciba auté hacprafantfabn^quod flatuafam naturam exuanttfabis quantumeunque caxcriiÃatuafa natura remanctÃunt enim eraf ia* ris effentia quà m hardea, quamebrem iisplus etia nutriunt.Ã^niam y ere ambe paulum à media re* ceÃerunt,multofuntyfui-Nam talia medicamen* ta muleis aliismifcenturccumateriaquadamsita* que etiam cera amp;nbsp;alcum paucis medicamentis can iun^utur.Polenta y era multa plus hardea deÃceat. Plura de hardcoptifana amp;nbsp;polenta apud Galenu libra prima de alimentorum facultatibus amendes.
EX PLrN[O.
Parina ex hardea et cruda amp;nbsp;decafla,callcfiio* nes imp et tuf difiutit, lenitamp; caneaquit. D eeaqui* tur alias inmulfiaqua,autfcoÃcca.fcd iednoris dalores earn inpafcapaftam eoeaqui opm efl, aut cum vina . Cum yera inter eaquendum difcutien* dumf
CAPVT CtXVII. 141
Jumj: cura eft,tue in aceto mcliw,aut inface aceâ ti,autcotoneis pyrlfve dccofUs.Ad multipedu mor fits cum melle ,ad ftrpentium in aceto amp;nbsp;contra fupl'urdtia ad extrahedatftifpurationes ex fofea, addita refina fy'gaUa.Ad eicoSHoncs vere amp;nbsp;yb cera vetera cum refina. Ad daritiat cumfimo cot lumbino,autficoficca,aut cintre. Ad ncruorti infia* mationes,aut intcftinorum,vel laterum, ycl vnit Hum dotores,CHm fapauere autmeliloto , amp;nbsp;quot tics ab ofiibui cato recedit. Adfirumas cum pice amp;nbsp;impubispueriyrina. Cum oleo amp;fienooyadt contra tumores pracordiorum, ycl infebribus cum mcllc,ycl adipeyctuftoSuppuratis triticeafarma: multo lenior. Keruis cum HyoficyamiJucco Hlinit tur.^x aceto amp;nbsp;melle lentigini.
DE CROCO CAP. CLXVII.
NOMINA.
KPOXof Gratis, Crocus Latinis appeUatur.
Officina antitjuum nomen rctinuerunt.Gert maniSaStm (Gadi Si^nn^yotantfimplicitcr, autcum adiedione, zamer faffran. Sicyerbyo- Grod^ym catus à Croce iuuenc,e^ui propter amorem Smila= â^â^ diclut-. cis yirff nis, inflorem fui nominis yerfta eft : quod Ouidius teflatursquifiefcriptumreliquit'
Et Crocum in parues yerfium cu Smilace fores.
FORMA.
Crocus folio eft an^fto adufque capidameti pet-nè exilitatem:flore purpur co Colchici fiorshtts non H admodumi
PLANTARVM HrSTQR.rAE
^modum diÃimili, !n quo filmmat CrodÃaml^ natradice bulb»fi,colgt;ioptq; ac viuaci,
LOC V S.
J^aÃitur bt Corya monte Cilkiit optim'it.Pro^ ximi nobUitM ei qui in Olympe Lycix mate pro^ uenit.Dein ei cjni ex Aegii Aetolix vrbe affertur. N«»c in plerijlfue Germanix locis flantari ceepit handinfo'idter^qnid viribiu è locisiam comme* moratis adatis band cedat.
TE M P V S.
Vlorcm ante folium adit fer antumnum nanqiie y evriliarum occafu floret,neipue vitra menfis far dum flores durant. Paflquam autem bi decidunt, flatim folia an^fla amp;nbsp;oblon^a prodeunt,virentj; totabyeme.
TEMPER.AMENTVM.
Crocus paulum quid aif rinnens obtinet, quad terrcumfliridûm'jneesi.-fcdfuperat ineo caâefar ciensamp; qualitatamp;facultas, vt tota cjfentia fer cundi fit ordinis cxcalefacientium, amp;primi exic* canlium,
VIRES. EX DrOSCORTDE.
Cneiis emoUit,cocoquit,Icnitcr alfrin^it, vrir nam cit,amp;coloris bonitatem cficit. Arcet crapur la cupajfo potus.Pluxiones oculoram eu lade.mu liebri inundus Ãflit. Potionibus qua pro intcraneis parantur,vtiliter mifcctur:item iis qua vulua fer dij; fnbiieinntttr amp;nbsp;ilUnnntur.Veneremflimulat.
Inflansr
CAPVT CLXVrr. 14i Ãnflammaticncs eryppelatofM inunfhu Imtt. Au^ rium rcmcdiilt; vti}iÃ:mat efl.Lctalem fanèdicunt h»nc Ãtrium drachmaram fondcre cum atjua bh batur.^adix eim cumpajfopota vrinamcit.
EX GALEN O.
Crtcm coacoejucndi Vimquandam habettad u^ tantefcilicet in hec amp;pauca adÃricllone. Qmppe tpuibiti medicamentii,quum non admodum excah faciantypaucula adefi adfiridHo,eaparem facuh tatemhabent eÃentih emplaÃicif nominatis, quoi cum ianftaa ealiditati nowvehementi conti^erit, concoquentes eÃe conÃat.
EX PLINIQ.
DlfcutitinÃammationes omnes quidem^fed ocu^ lorum maxime exouo illitum . 'Vuluarum quoque Ãran^âatui-Stomaebi txuiceratiouesjpeftolü amp;nbsp;renum,iecinoru,pulmonum, viÃcarumq:,peculia-riter inflammationi ea um vehemeter vtile. item tuÃi amp;pleuritieis.ToUil amp;pruritin.Vrinam cit. Qui CrocH priur biberint,cgt;apu!d nb Centiet.Ebrie tati eo reÃÃut.Corona quej: ex eo mulecnt cbiietao tem'Somnu facit-Caput leniter meurt. Venerem fimidat-floi cimi^i facro ilbn tur eti Creta Ch tnoliaJpÃtmplunmit medicaminibur miÃetur^
EX SIMEONE SETHI.
Stemacho benut cÃ, cibo umq; conceUloncm tjficit. ob lrufHones toUit. PituitoÃtf^ Icthara ^âca Vit ia imahDifcutiedi quoqutvm oltinel amp;nbsp;H q vifce.
PLANTARVM HISTORIAE
y'tfceribus vtilis efl,adfpirittuq: difficHhatem con ducit. si ijuit iU» mediamter viatur, bonum colo^ rem habebie ftn verb citra madum, paUorem con^ trabet,amp; capitis dolorem,cibilt;j: mappetetiam faâ eiet. Cam opia e^ [aSie e^ rofaceo pedum dalorh bsa importas vbidolettfummopereprodefltfHper* poÃtb Beta finis.
DE CYNOCRAMBE.
CAP. CLXVIir.
'»r»
iteL Hçc brafsica canina licet mercurialis mas dicatur ob eius fimilitudiné,tamen Dio-feoridi diuerfæ font planta:.
NOMINA.
âivw^/t^H.ilHuuia. H Ãivofanf ètypfa K applw Gracis,CaninaBrafiica,Cynia,amp;â filueÃris Mercurialis mas Latinis, Vuild Bingelkraut das æennle.HundfzkolGn wJd» nis appeUatur-
FORMA.
Caule ex fe mittit dodrantale,tenerum amp;nbsp;fibal lidu.Folia Mercurialsfimilia.albefientia ex certis interuallis.Semenprope foliaparuum,rotudu.Bx ^ua quide delineatione file meridiano elaritts efl, herbam cuius pidura damtss effe Cynocräben. Si», quidam ea caulem binûm palmoru altitudine bas bet,möllern üf/übeandidum. Bolia PAercuriaUf^ milia admodu,certis intcrflitiis,fubalbida. Semen itemiuxtafilia exi^u,rotudum,^cmimru inflar tefiicfsa
CAPVT CLXIX. 14} tefliiulorum conexum:(:^ inÃ(mma,mlill eft quoit non in ea dt/criftioni adamiiÃim rcÃondcat-
LOCV S.
InÃlnis cofiofe frouenit.
TEMP VS.
Scmen veris initio,nem^c Aprili menfe,profert, matureÃcit autem Maio.
TEMPER A MENTVM.
(yuHm 2;»s{u nihil à fatian Mercitriali di^et Cynocrambc,colli^itur hinc idem quad tUa^ohtind re temferamentum.
VIRES. EX DIOS COR IDE.
Coulis amp;nbsp;folia foto ,amp;olerum modo comeSto aluum eient. lus Verb deeodorum bilem amp;nbsp;aquoi fa detrahit-
APPENDIX.
Alia efi Cynocrambe ab hac noflra,ea cuius md tionem facit Galenm, Paulus amp;nbsp;alu, adde etiam Diofcorides, verum fub nomine Afocyni : quad lc^ florcm,ne diuerfas herbas vnam ejfe futaret,mo=â nere volui,
DE COLVTEA. CAP. CLXIX.
Colutea nobis Bagiienaudier.cuiusfo. lia amp;nbsp;follicules fene loco non fine viribus fubflituuntpauperes.
NOMINA, leim foaut/^-KoAv7Ãci Cracis,Colytea amp;nbsp;Colutea tatmlf (fiadicè Baguenaudier) dicitur : anuUo H iq tarnen
PLANTAR-VM HISTORIAE
tameUftjiml fdam veterum, qitam à TkeophraÃt lib.iij.de flant.hiÃ-Mp.xviij.celebrant, GENERA.
Gtluiea. Duo eiuiÃtnt^enera.Vnucjuodprluatim Colttâ te.t Vacatur,official! incoraitu. Germani Vuclch Linfen afpc!ldt.\lterum ojftcinis co^M Cxfie» ejutnti vfu à medicis vfurpatH,Mauritanofermone ÃmA sena nomiiiatur.Germani ad cam aUudétes appel latioacm.Sftaec nun cupant, D ijferunt autem inter rimu^enm maiM cTl ah tero ,vtpote quad quadriennio, T heap braÃe loc» pau!o ante citato tepc,fein arbore ejjirat,Siliqua etiam Oliiu ma^u tHrgidoÃiiritudifleiiduntur,Seâ na verifiliquai profert lunatas, nee ita pratumi* d-OStSemen denique Golutca rotundum , lentu ob* tinem fimilitudmcni,3enie autem oblon^um, cor^ disqi humani inflar acuminatum,
fe maniitudinetfiquide p
FORMA.
Colutea Frutex eà ram n cxilibm, folio famgraci, flort defcriptio Renifla aut pià lutco, membraiKo foUiculo, pcUur ccnte,pratumido,amp;vduti quodamÃiritu diflen deate turpfdeÃta vt di^itu fi prematur , crepitans difiliat,in quo firnen atrum,durum, latum, lentis magaitudine, piÃ^nu, inordine'mque di^Tîum clauditur,
LO CV S.
Saburn vtrunque in bortif prouemt, TEMP VS.
floret
C A P V T C L X I X. 244 Vloret Colutea Maio amp;nbsp;Junio nienfilflt;^,ac JuL» tilde in fiHijui! Mongis Conen frofirt.
TEMP fcRÃMENTVM.
Arabes caUdam infrincifio fecundi, amp;Ãecam tnprimo ordineÃatuinit.
VIRES. EX A C T V A R I O.
Seite pUcjHofns quidam fiuéltn à batbarisappel latur^qui citra mxam drachma pSdufculo potm, pituitâ amp;nbsp;bilcm dciicitipofl hos reliques humores modepiÃimepur^ataeterridam atramj; bilcm,et iti/quefuffupones ex pealUnacco iure depedit.Vetu-slo capitis doleri,pabici, cemitialibas, impeti^ini fuccurrit. ScdferuefaPli im petites quant tritt farte napropinatur. Jnteraneorum obflruflienes teUit,
APPENDIX.
Quum non ferma tantum,ime ctiamfapore duo hac Celutc a RentraÃbi Ãmilia Ãnt,facile dia bte Cellini turfacultate inter ft minime diÃirre.(gt;itare flrunquc citra melcÃia atram bilcm reteiridam^ educit,capHtq; ac cerebrum,^ infirum enta fettfuti à noxiis purgat humoribm.Quid mul ta ^aduerftes emnia vipa ab atra bilc nata valet.
APPENDIX ALTERA.
Tium hofce commentaries ccrfcribcrcniui nonet rat ad manum CiracusThcophrafunquarecu La tine tantum vtendum effet exèplari Theophrafli, tien fat is coniiccrepetuimus ,anpery autper cv '^ox ipfafcriberctur,ciim ne rare Latini eM voces
H Hij t»
PLANTARVM HISTORIAE
fiirjuibui GrMUcIl^perv efferant.ClMre Lath nè did harte ha-ba Coluteam amp;nbsp;Colyteam jgt;»ta^ uimm-Sed naflo tandem GracoTheopbrafli ca» Colutea dice.fiatim deprehendimm KoA'tSTÃaj) à HoÃ'jrîet differt à dinerfam eff vidiffim ettim TheapbraÃm manifeâ Calytea, Ãe intMit, Ãn Latina fera Theodari ver/tane fter-feram pro Calytea (iribitur Colycea : id quad m^ It^u-u-^ bh etiam tenebras affadit.
DECORONOPO. GAP. CLXX.
Coronopum, id eld, pedem cornicis pin« gitquïm nos mento cornu cemi voca-mus.quód adulta eius folia cornu cerui-ni effigie ramofa fint ⢠Coronopus nobis aliusefrin ^yluisfrequens folio infernè violam nigram aut geranium reference, fuperno exiguo in pediscornicis formam plane diuifo, cui flos fupereminet luteus patuus.
N o M t N A.
Ves Cor^ opepvlTtoUfjUoé^lov Grads, Pes Corr ntcis. K nids amp;nbsp;San^inaria Latinu dicitur.Ofi Corona^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãeittis inca^aita herba. Germany camodè
pus vrrde Kraen oder Rappenfufz ÃGallicè Capriole, diSla. ou fanguinaier, ou dent au Chien) appeUari San^h poteÃ.Coronapus etiimnanalia ratiane did ecepit, narra. quà mquà d Ãomicispedem effigierepraÃntet.Sa lîerba guinaria autem SangulnaliÃve vocata efl, quad ÃeUa. Ãanguiai ÃÃenda apprît herba. Surit qui herbam
Stella
CAPVT GLXX. 14 y Stctta nom!gt;Mnt,aUitJetcs handdubiè ad Grdcam appcllation-m aÃrion. Konnulli ijubd folium eiM multipartito cifidum in ceruini cornu imaginent t *ffisiftur,Ccrui»um cornu vocarunt, k nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
h ⢠Uerbula efl ohlm^a, per terramflrata.foliisffi fis,radicc^raciliamp;adflrin^te.^x qua guide de-fcriptione,ctfi concifi admodum^fatis liquet,herba , hanc cuiM pieluram dantus ejfe Corompum.lïer bula enim eÃfoliis oblon^u amp;nbsp;fcifii, acin muit at i partes laciniatis,atque adeo cornicis pedem effigie â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;referentibus,burnt quoquefemperfparft proferpif
! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;radice denique tenui admodu dr adfrin^ente prao
^ dita. (^bm omnibus id quoque accedit, quid ⦠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DioPcoridej^PÃylliumfolia Coronopo Ãmilia habe^
i re fcribit : qusd fi verum ejfe ex vtriu/que herbue ; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;coUatione experirivolueris,fenties Coronopi hutut
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ttoÃrifoliaplane PfUii foUisÃmilima cjft, potiÃio
I mum vbi primum è teira crumpunt: imi quid ad ; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;folia,flores amp;nbsp;femina attinet.omnia in vtrifque fl*
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;biÃmilia deprehcndes,in eoq; folo diflare eSperies,
j quad PfiUium folia non fffdhabeat, amp;nbsp;inaltum (sr^atjfn^ldquc iam difla maioraproducatteona / traCorenopus humirepat, minoraq;omniaprofes rat, Vtraque iÃtur herba lutcos obtinet flores, amp;nbsp;jemina in capitulispulicibus Ãmilia.Capitula ve* ró in Coronopo funt multo quam in PlyUio tenuio^ ra aclon^iora,id qtsodpidlstragraphicè monflran
PLANTAKVM HISTORIAE
lit. Ex iis quoqsie manifeÃüÃt etrare illos Mo ca» to, qui^stmen aculattum amp;nbsp;C.oronojgt;umVMm O cadcm herbam cffc contendunt,cùm turnen for mit non fntrum difiare videantur. Atque line eil quidomnes vetcres ta Craciquà m Latinivtraqt herbam feorftm , amp;nbsp;in ditserfis Itcis deÃrifferint, Plinius fiquidem lib. z a. caÃ. 19. aculcatum ^a» men in cacumine acttlcos flurimum quinos habe» re,atque adeb Daflylon vocatum effe loc nomine, quiidfcUicetdi^iterum fccicm refcrat,fcribit.Co ronopusvo o ncq;quinos,neqHein cacumine acu» leos obtinctjed tatum folia ffa,vel ft aculcos pla eet appellate lasfiffieras , non in cacumine,fed in ambitu pafirn foliorum eas repericstft certumft Coronopum nonefe aculeatumff-amen..
LOC VS.
Diofcorides in incuâtis,femitis,(ir iuxta domicu lia nafti tradit.ln Germania tarnen, quôdfiam, »urquam nift fata prouenit.
T E M P V S.
PloretPunio mefe^acCubinde in oblongs capita» lis fernen profert.
TEMPERAMENTVM.
Ex adftriilienc ipfafalis confatradieem ipfan Jiccandi vipraditam efe.
VIRES. EX DIOSCORTDE.
Hcrba cocia efuroleru modo,R.adicê habetia cibo adfrin^nteniiqua caUacis conducat.
£X GA»
CAPVT CIXXT.' »4«' EX GALEN O.
Coronopodis radix comefia caUaiif f rodere creditur.
EX P LI NI O.
Seritur interim Coronoliw, ejueniam radix cae liacis prxclarè facit in cincre tofa.
DE CYCLAMINO. CAP. CLXxr.
Cyciaminusfrequens mlucoAureliane-, , ., fi.in tortis ttiaiiinoftris prouenit. ''âÆ*
NOMINA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;itc^^^h.^^fa^
KVItÃcifilvot,ïi i^èvi^y^oii Gracii,Katgt;Set
tuber vmbiUcwjiteira Latinis, Cyclamen cffictnn mHtatai'occ,Panisporcintet amp;nbsp;terra,at^ que Artbanita à m/ira atatu berbariis, Cerma-nis Erduurtz cider ApfFel, Schuutin oder Scuubrot (Gallicè Pain de Potcean') dicitur. Cyclamie Cyclamino Craci nemciifecerunt ,circHmafla in â^s vnde erbe dur circinationë ciiemplati,dTSo n HUKÃÿ, didâ, ^uaÃaborbe Cyclaminon,boc eÃ,erb!CMlare dixe* Icbtbye* runt. Puitj; bac prior amp;nbsp;antiquiorplanta buim tberon. appcUatio.lcbtbyotbcrcm'rero iidem, quadpifies S^apb tcr^ eanecanturjmminauerut. Komani SAapurn terra, ra. quoniam eim radix in teira yelut Kapum extube Tuber ter rat.Qua ftnè ratione terra tubcr,quod in molcm, ra. quadam intHmeat:aiitvmbilicum tcrra,quoniam \mbild â vt vinbilicus circinata forma emerfft,pc amp;nbsp;Cyâ eus terra, claminusfub terr.t conÃicitur,etiam appeUarunt. Panis por ïâanem Poreinu bauddubieprimu t/ocardtfubtilci, cimis.
2«»
PLANTARVM HISTOKTAE
qui pécari (»o raditem huita^Mam pabulis co^t uerunt. Cateri antiquum Cyclamini nomen ignot ratc!,quodfipim radiccm in orhem circumaflam intuerentur , qua non in y^lobum intumefiens, (cd veluti preffafefe in latitudine explicaret, quafot^ fanu ter- maquotidiano vfu fanes vifuntur, terra fane cee* ra. ferunt affeUare.
FORMA.
folia lïcdcra habet,furfurea, varia,fifra ins fraq; albicantibus maeulis.Caule lon^itudine qua^ tuordifftorum,nudum,foliisq; carentem,in quoflo res nfarum effigie furfurei.S.adicem nigrarn, ra» fo Ãmilem,in latitudinemfe fandentem.
LOC V S.
fiafciturinvmbrofs amp;nbsp;vefribia, maxime fub arboribuf.
T E M P V S.
Cyclamlntts adfinem AuguÃifiliafua qua f er integiii retinieit annum, amittit, amp;fubinde noua emittit, atq; flatim inter ea fares ofendit, qui in» tegro durant autumno.
TEMPERAMEN TV M.
darum cà ex farticularib.oferationibits,quai Ãatim fubiiciemsts, Cyelaminum effe calidam amp;nbsp;fecam in tertio ordine.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Kadix Cyclamini cum hydromeUtefata fitui» tarn, aquamqfer inferna trahit. Menfes fata o affofta
CAPVT Cixxr. 147 ^jmpta cit. Traduntà pne^tans minier radicen tranf^ediatur,abigt;rtumfieri. Partum appenfa ac^ C(terat.Ribititramp; in vino cotralcta!ia,fra firtim leporcm marinu. lUita contrafirpentiumidm rc^ medio cJl.Jmmifia vino ebrietatemfacit. Kefium morbumfiftit tribw drachma peta cum pafio^cut diluta mulfa. Sed oportet ei tjui hibit cubiculo ca* lido reclinarc.multif vcfiibm cÃtcfhim,rjuigt; fudei. 'Eiefittf vcrofudorfclletts colore inuenitur. Snccits eiin adpur^andum capM,naribm inflillatur.Sedi etiam ad deiicieda excrementa in lana fubiiettnr. Vmbilicofimo ventri amp;nbsp;coxa illitits fneeus aheum mollit,verum abortum efficit. Suffufis amp;nbsp;hebeti* bmoenlis inunflnt cum mette 'ueemprodcTl. Me» dicamentii abortum inferentibue admifcctur.Sede procidentem cum aceto inundut fuccut compefcit. ^xprimitur tufaradiccfuccm, amp;⢠admetti! crafii* tudinem dccoquitur.Kadix cutem exterrit.£xan* thematareprimit.y ulncribuipcr fe ex aceto aut mette medetur. Illita lienem minuit- Vitia cutu in facie à file amp;nbsp;alopecias cmendat.Dccode cim lu* xata,podagra, amp;nbsp;capita vlcufeula ,pcrnionefi:jue vtiliterfouentur. ipfaf invetere olco feruefada, ad cicatrieem perducitejua oleo itto inunda fue-rint.Cauata radix oleo expletur, amp;nbsp;cineriferuein fi imponitur, adiedo interdum tbyrrhenica eer a modico,vtflrigmenti crafitudinem contrabat vn* ^1 turn,cumprimes visiepcmioaibus.P..adix Scil* la
PLANTAR.VM HTSTORIAE
he modo concift rc^onitnr. Narrant ad amatoriant aj'fumi iontnfam,amp; in pafHUos conformatam.
EX GA L ENO.
Cyctaminiu variai vires obtinct,na et externe, amp;nbsp;in dditf^â ira venarä aperit,'t attrahit,amp;dif cutit. Clarä veto id efl ex particnlartb. operibm. Nd laccm eins hamorrlgt;oilt;{.is re irat, violenterj; ad feceffum pronoeat in floecis appofltns.Sieetiant medicamentis tubercstla,fliumai, aUaij; durit ia difeutietibui commifietur, aefuflailis eii melle idp tta copetit: adhae quoque per nares expurgat, A « deo efl vehemens eiiu facult.is, vt abdomine iUito Ventre /ubducatiCrfeentm intcrimat, Na 0quot; allot qui validu intcrimendo conceptui medieamen csf, in peffo addita, Tota verb radix fueco imbcciUor ep,qudquam amp;nbsp;ipflt vehemens fit-Na amp;nbsp;menées flue epota,flucappo[sta euoeatiamp;regio morbo prot deft.nS modoipfum vifem expurgansfled etia qua in toto corporc bilisfuerit, earn perfadorem excer nens.Proindedpotioneomnibm modu fiidorii ado iuuamla prouecatio csi. Nodus cita hibeadi eH draebmamm triumfluc cum mclicrato, fine cum paflo. C.utem exterrit cum inaliis,tum quad alopeo ciai,ephclidai,omniaq; exanlhcmaia curet- Liend quoque in luratum iuuat iUita,turn icces,turn ari* da. Sut qutradicem flecam afthmatiiis exhibcat,
EX P L I N r 0.
Cy clam:ni radi.x cotraferpentes omîtes bibitur.
In
CAPVT CLx*rr; ti)t r» omnih^ fcrmd.t Jomibui,fï verum el{,gt;bi fitta fit,nihil nocere milâtmedicamcnta:ania!ct»m vo* cant.n-trrantq; ea^ ebrietatem relirtefintari, addiM in vinnm radice. Et ficcata SciUa modo cocifi re^ fonitur, decD^uitnrq: cadem ad craÃitudmem mcl lis. 3num tarnen vmenum inesl ei, tradiintqueà frayant radieem earn tranf^ediatur.abartüfiea ti. Kadix dmique tribus drachmis bibitur in lac» calide,e^ ^jcrfriclionibtss t»to:fudores enimfeUcot mouct.
DE CYPERO. CAP. CLXXrr.
Cyperus nobis Souchet.fortè i radice quam Galli Souche vocant,cuius visamp;v-fus eft praecipuus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_
NOMINA. «'«^- 5-*^«-KJalfof ï Kj'^a^oi GradstCylrersu amp;nbsp;Cy^ frirus Latinis dicitur, (^m enim Gr.eci qua^ doq: diphthonri,vt Theopbra/lus, quandoque vo* cali breni,^nemadmod»m ï)ic/iorides,Ga!enm et aid sinidam, penultimam fcribjnt,Ãtvt al,qui,e, aid verb i retineant. Pocta qui e ex diphthong re* tinueriit,meritb penultimam in Cypero produedt. OÃieinn Latinum nomen retinuerunt. Germanit Vuilder Galgafl^GüSicè Souchet) vocatur.
FORMA.
Cyperusporri folia habet,lon^iora tarnen,^-ad* lior tamp;ÃUdiora.CauIe cub:ta!em,amp;â nonnuisqua altiorem, an^lofum, fbano ÃmilemÃn cuites ca* cumint
fLANTAKVM HISTORIAE
tumine minutorum foliorum ac feminis froduflia cf.V^adices iUi fitbfmt, tjuarum vfus efl,oblon^it, otiuarum modo fibi inuiccm commifx, autrotunr dx,ni^rx,fuauiter olentcs,amp;â itmarx:'tgt;cl, vtTheo fbraftur delinMuit,inxqua!cs,fartim craffe, car* nofxq:, fartimff-aciles atjiftrculo/x .t,x qua do fcriptione omnib. tjfeferj]gt;icuum arbitramur,fiir* fern cuim nüc pieduram dantur efe Cyperum, Si* quidefolia fertporracca,loa^iora,exilioraq;: eau* lem altitudmc cubitt,aut altiorem, an^lofum, in cuiur cacumine minuta folia prodeunt, inter qua femenreÃdct.'S.adices buicfunt obloga, oliuarum modo interfc counexa ac muietm implexa,aut ro* tunda,ni^rit,iucundè fpirantcs,guÃu amarx.Prx* terea ma^^ faquaUtate notantur,quid part qua darn crafa carnoÃque,aquxdamgracili! atque li* ^nofa flMcmo enim nonvidet radieu tenuitatem furculofamprotinm in oliuaria tubcrcula verticil* lariMafdturquoqueè latere hum radicula,quod' 'Theopbraflui etiam notauit, vnde caulicuhu erü* pit alius,vtpi^ura affabrè montrât,
LOCV S.
lüafcitur in Itcü cultu amp;paluÃriburdn Germa nia certè nonnià culttu in hortis prouenit.
TEM P V S.
Minuta folia in cacumine cum femine lunio amp;nbsp;luUo menfe producit-
TEMPERAMENT V M.
Cyperi
CAPVT CIXX ir. 14,
Cyferi radjes maxime y/üi funt,excalfacicntcs paritcramp; cxiccantescitra mardacitatem.
VIRES. EX DIOSCORIDE,
Kadici Cypeii catefadendiVK mesi, quot;vriramq; moucitdi. CalculoÃs amp;nbsp;aqua inter entern correal tu fata fucaerrit. Adiierfiufeorfimum ifim remédia tfl.R.efiigcraticnibM vulua amp;nbsp;jn-acluÃonibur fia tu auxihatitr.i'cUitmenfes. Arida tritaoris flce-ribu!,ctiamfidepafeant,prode?{.Mala^matilt; eaa Itfacientibm mijïetur,amp; vn^ientorum fiiÃiimen tis accammodalur.
EX GATEN O.
Cyperi radices maxime TÃiiÃmt,excalfacicntcs pariter amp;nbsp;exiceantescitra mordacitatem. Itaqnc flceribia qua pra nimia bumiditate cicatrieem dâfficulteradmittunt,mirificè profintdiabïât enim quiddam etiam adfiringens, quapropter vlccribus item oris cotiueniunt.fiuin amp;nbsp;incidendi'vimquda piam itlis ineffe tefliÃeandum, qua amp;nbsp;calcula tea xatis cen^uunt,amp; vrinam menÃesq: meuent,
EX PLINIO.
Cypera vis in medicinapfilothrs.illiniturptery ^Us , vlceribüfquegenitalium, amp;⢠qua in humóre funt omnibus ficut oris vlccribtcs. P. adix aduerfut ferpentium iftas amp;nbsp;fempianum prafertim remea dio e'sl-\luluas aperitpota. Lar^iari tanta vis,cx^ pellit eaiSrinam del amp;nbsp;calculas: ab id vtiliÃima hydrapids- lUiniltir C^vlccribusquap:rpunt,fed I ' bis
PLANTARVM HISTORIAE
bis prMpite qnx t flomncho /tint,ex vino vel acett iUitn.lintei radix in tribut heminis aijua décoda ad tertiat tuÃimcdctur. Senten to/him amp;nbsp;in aqua foiii,fiflita!uum amp;nbsp;faminarum menfee, cafitit^ dolores facit.
DE lATHYRI. C AP. C LX XI 11. ^r'injroftJri £jj] ris nobis à purgandi violentu £â lt;
NOMINA.
Aa^v^if Grads.Latbyris Latino,off cims Ca tafutia minor,quod in jtiiiilis quibufda ,Jeu tia minor flt;âtiiiscatalgt;otiis,fcmëfcrat:aul,qiiodvcrifimilitu quart di^ tsl,quia^ianisciuiada/ttiimfubducëdamfroca^ (j.^f^ tajgt;otiisvtantur.Cermani Sprnigkraiir,Spring« koriicr oder Treibkomer (Callicè- Elpurge) aqipcllant,qHid fernenfcilic tnif in tcmllt;ore aufeo ratiir,fuafronte ex loeulamcntis faUendo excidat, FORMA.
Caulem profeet cubitaicm,vacuum, ditpiti eraf fitudine: in ciut cacumine funt ala . Volia in cau-le oblon^a, amy^dalinis firnfia, latiora tarnen amp;nbsp;lauiora.Qua vero in gummis funt ramulis, minora, Ariflolochia aut oblon^a Heder a ffff ra . Prudum fert in funtmis ramis tribus locuo lamentis dtflindam, rotundum ceu Capparin, in quotetna/irntfemina putaminibus inuicemdio fireta, rotunda, niaiora, cruis qua quum cortici* t ut exuuntur,Candidafunt, amp;^fâU dulcia . R«« dix
GAPVT ClXXIir. 150
Jix ilU tehuis amp;nbsp;iniitilis. Totus nutëfi utex lafie» Uijkorc^TiiliymdU rncdo^plcnm cfl.lïac (crtè dct Catapu^ fcriptilt;më,pfi)igu!a cifaiwc VeUs, ita Catafutix tin minor minori tjuadrarcinucnics,'vtnullafrorjin ptnota guam no piftnra refirat. Ka hxc caiiltm cubitali engt;itMllt;in^itndinc,amp;diktat: craÃitudmc.Cignü tur in faÃi^io alx^^-ÃoHa incaulc cblon^ajumyffi dalx proxima, latiora ^ htuiorn. Qua autim in Ãimmis imicantraniulis, minora iis ijua taule am blunt conÃistiuntur, AriÃolechia aut lo^ioris Heo dera Ãgura.ln catuminibuefi itflum^mt triplici Cilluta conccptatulove dÃinflu.ccu Capparin roa tüdumÃn cuiusycnlritulis ^ana tria intercurfano tibus membsanis danCa continentur, cruis maiora,, rotHnda,cjua corticibus exuta albaÃ!cplaigt;lurgt;^uo flatudulcia. L O C V S.
Hafcitttr locis euhis amp;nbsp;fabuloÃs.
T E M P V S.
Carpiturautumno dum ft ubiu pra^ans fÃ,Ão menjseximiiurdum tumtula quilua induditur,, inarucrunt,
TEMPERAMENTVM.
Calidam in tcrtio,f^ in primo ordine bumidamn flatuunt.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
F urgant aluumpranacituÃx vel feptimfumo pta in catapotio 1 aut comefta, aut cum carias aut palmuiis deuoratafrigidafuperpota aqua. DucSt
1 q nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aut cm 1
PLANTARVM HISTORIAE
autcm fituitant amp;nbsp;bilcni,amp; arjuM. Saccus 71 thy ma'imodocxccfgt;tus,euisdem r^eflumfraflat.foo lia cum galUnacce aut oleribus decoquantur ad cof dem ejfcclus,
EX G A EEN O.
Sant qui Lathyrin dicantTithymali tffcjjgt;câ cicm, turn quod ÃmiUterillis fuccum habeat, turn quod eodcm tnodopur^tjVniuerfaq; iUisfacultate Ãmilis Ãt,niÃquodfinie ^uflantibus vidcatu)- dul ce;quodfané etid maximepurgatoria vim obtinct.
EX PLINIO.
Grana vicena in aquafuraaut mulfa potaJjyt dropicos fanant.7rahunt amp;nbsp;bilem. (^i vehemen tins pur^ari volunt^cum foUiculis tpfis Ãimunt ca, namflemachum laduntdtaque umentum cfi,vt c pifie ,aut iurc ^allinaceifumcrentur.
y\vi. ey ^i^, iy»^teaf£^-vipft^
DE LEV COIO DIOSCORIDIS.
i GAP. CLXXUII.
Viola ab ta. Cbtiri.
Leucoia nobis à caryophylli in floris figu r4,amp; acrimonia Gytofiée dicutur, 5: vnü genus luted ofFicinis cum Mauris Kein. NOMINA.
AtWHOlop Grads,\'iolaalba,vel Viola ÃmpU citer Latinis,officinis Mauritana voce Che* iri vel Keirtm appellatur,Germanis VeielfCadn cèGyroflée,) Ne» autemtemcre adiefliimcsl Diofioridis:hac enim voce à leucoio 7hcophrasli, de quofuo loco dicemus/c^rc^are voluimus.
GE«
CAPVT CLXxiirr. iji
GENERA.
^tà Lciicoii nomine ViolaÃffuÃceturcaJida, tarnen amp;nbsp;fgt;ro littea,amp; carulea,amp;pt«puren folét ffurfari. Quatuor itaq; Viola huiuf funtpoentra, qua folaflorum diuerÃtateinter fe difirunt- Alia Viola pur tnim Candida,nlialutca^alinpurf uren. Non eà tn puren du* men quid per purpurea bîc inteUigOf cd qua Gra plex, cisïop,amp; Latmupropriè Violadicitur:nameim alia ab ca de qua bic a^imtufnmilia efifbuiequa^' z *° turn qualitatc tu facultate,addc etidfirma,cetra* ria.^a enim qua iep Gradi vocatur, bumilb cTl, eb id à nonullu SeÃilb difla,(lr latiore folio.Con* tra noÃra illn,vtmox dicemtn,cubitali eà altitu* dine,amp; minime fiÃUii.ldem de candidadiflupu* Viola can tes,nd ea quoque duplex cTl:vna de qua hieÃt fir didn du* mo,aliaÃeÃilis,de qua inprafintia nihil dicemus, plcx. Nos tria dutaxnt^enerapidla domus: ceeruleas e* nim vidcre no licuit.QuareÃuppoÃtitiu hoc â verbu in DioÃcorideputo,maximè cum Plin.lib.xxi. vbi de pttiuls Violis loquitHr,purpureaÃcilicetluteaamp;â alba,nullam de ceerulea mentionemÃecerit.
FORMA.
CubitaU altitudine profiliunt ,rainofia, coule ^raÃiea exiliere,folio longo,molli,canefiente,Ãore quadrifolio,Viola fyluefiris edorem referente, non ynius coloris, nam atü enndidi, alq lutei, alü pur* purei. Senten feliaceum tcnuibiu quidem,Ãcd quin* tunciaUbtuÃliquis continctur.
1 tij L O»
PLANTARVM HISTORIAE
L O C V S.
Vbiquc ferè in hortis amp;nbsp;cMs rcberiuuMr.No tnimn^fdmtur maj^a ex fiarteniÃfattt fnerint, TEMPVS
Prima vere amp;nbsp;M.aia potiÃimum menfe,inter fla res emieat Le»coion.îîac itaqne tempore flores car fendi. S enten inter aflatis initia brofert.
TEMPERAMENTVM.
Leucoion abfler^entem faenltatempoflidet, tlt;^ tenaium eflpartium,Galena a»tarc,proinde vtcaa lidum flt neceffe efl.
VIRES, EX DTOSCORIDE.
Lutea in medicinapracipui vCus efl Huiusfloa fes aridi ejfcrue fach in defeÃionibut,contra vulua inflammationcs valent,amp;menstrua educunt. Ce-rato excepti rimas fedis fanant: cum mede oris vb cera, Semm eins daim drachmarum pondéré ex Vino potum,aut cum mede appoÃtum,menfes,feen-das els' fetus educit. Spadices cum aceto idita, reo primant lienem,amp;peda^icos iuuant.
EX Cr A L E N O.
Leucon frutex vniucrfiis exter^entem faca'tar tem abtinet, ac tenuiu partium efl, plus tarnen flor res,amp;inter hostjui funtflcciores ma^is etia quant viridcs,adeà vt amp;nbsp;acularum craflas cicatrices exo tenuent-Tum menfes quoque decorum eorum mor uct,amp;fecundas,fcetumq;emortuum e'icit,amp; f bi batur,abortum facit, Lslcr^a idmed camentum vt
CAPVT cixxrrrr. t5a ^t pquod aliud amaru. Q^j d p quu viriu eitti ve hemetia maltaaqua admtsla miii^^ct,aat certè id ff nas aliqao,habcbil amp;ad jgt;hleffnonagt; boni me ditamen'um.Sic decoflum ciM pnonmerii futrit, Vtcriphleffnonof identidem ffâfiifumfaiiat,^ofifi Ãmum qua diathio tempore ad fcirrimodu iiida^ ruere. 5 ic cum cerato vlccra affa ad cicatrice^tr* uenientia carat, S ant ^âcrô etia qui cam mille ad orifvlccra adbibeant.Semen quam ciafdim ptfa CH!tatu,aptiÃimS cà daaram dracbmai um menpt ralgt;otH!n,tum menphm eieda ca mclle aplioptum conuenire créditai-,fatamq;viiictcm iiitcrpccrc ac tnortaam cüccrc, Radices pmilà quoqiic faculta-tts,nipquatinas er.-Ãiori! fant eÃentia, amp;ma^ii tcrrena,cum acclo Uenis induratos fanant.üönub li Vero amp;[iblc^tona.i imlurataa iis carant,
EX PLINIO-
TixtenHant,mcnT/ ua amp;nbsp;Vrinam dunt, M mor vit efl reccgt;itibttt,idcoq; arida pofl annum vtimid. La tea dimidiocyatbo in aqua tribut, met fes trahit. P.adicesdut cam aceto illita pdant lientm. I tem podaff-am,oculorum iiiÃammationct,cum myirba Ãâ croco-Lolia cum mclle parlant capitis vlccra, earn cera rimas fcdu,amp;'qua in hamidis Ãint. E« aceto verb colic fliones fanant,
DE L A P A T H O. CAP, clxiv.
Oxylapason alapato,»ulgus Lapaticce amp;nbsp;Patelle. Secundu genus Lapatum,rotiio* 1 mj nbsp;nbsp;nbsp;du at
PI,ANTAR.VM HISTOMAE â oA niktlrt, dura vulgo (Iimura vilt;letur,aut ei affine rha Tquot;*'t ^ barbarutncartuflanorum.Tertiuin genuseft ^xjljj Turonice nobis difta. Qn jttuni oxa tnf^t.ir-e ^*s vulgins, nomen Panins oxaile retinens. M L «JW nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NOMINA.
AotTTixSov Crxd, Kumiccm Lat!ni, barban La^atium vacant. Lapathum autem ab effe» v.uledi^ fia nomen accc^it,qaod fiUicetexinaniat: cteaim ^âgt;â^â ^ ^a.'S^l^ail vacnare vel exinanire Gratis efl:ar»~ XlTSei^ nium jïquidtingenerutnfaliisdecallisaluusmab ^^'^- Utur.' GENERA.
Prtmum, Unias qnatuar genera facit Giafaridcs. Primn oxylajgt;atbonGracisamp; Latind dicitar. Ojficina Lapatin La^atiumacutu,Gcrm.tAea^elüutlz Grindt-(âf*^â*â^râââ^ï®»StteyfFui}rtz,Zitteruurtz,Vuild8mp XeCfiiZM^ ffâ (.^adici De li pareils,OU de Lapacicce) v,.^nr)'âeif nominant.0xylafathum,qaam»isanccfs inacidii Jquot; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fa^orem vel aentam pgnram vidcatur pgnificati»,
tarnen name hoe afoUis qua in muennem deÃnnt Sicundu. accepijfe videtur. Secmditm genuthortenfi firiot m atrmdZ'â ti diÃimile, non quidem in vniuerfum, fed dunta« i t^,t...A. Kat infinis,qua Serapione tefle, multo fint latioo ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ra.lïoc^enua hauddubie efi R.babarbaruni mona
chorum,quodpaÃim hodie in hortis plantatur: O» 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;xylapatho enim per omnia firè Ãmile efl,folia taa
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;men latiora obtinet, amp;ob cultum paulo ttnerim
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;efl. Cum autem primum erumpuntfilia.purpui'ea
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;firèfint, dein quotidie viridiorafunt, v; aiclura
1 ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^{f**
CAPVT CLXXV. 1,5
ipfi tHmllriit.Tei-tiumÃl:ieÃre,paruum, filanta^i Ãti'tium ⢠ni ÃmUe, molle amp;nbsp;humile eÃ^nod vnl^ato nomit ^oett'Ãetrtift^ ne boum Herichntfiermatree guter Heinrich'^J*^gt;â dieitnrÃd quod ex forma frimum codigitur : folia enim eim oxalidi, nifi qubd améliora funtiUtqueo adeo ad jilanta^inu nonnibUaccedunt fuha^fimi* lia funt.Flores autem eine amp;nbsp;fernenÃc Oxy lap a» thum referitnt,vt vix ab inuicem difeerni queant.
Dein vires etiam conueniunt.vulneraria enim her* baeà Ãonus üenrichustacmirifee adÃrdidapur ganda.acglutinanda vlceraconfert,fic vtappenfa etiam,ac trita vulncribus impofta, vermes qui in iisnati funtexcidere faciat.Ã^rtum^ensu Gra* _ ci o^a\l J^Xjï^atini Oxalidem,officina Acetofim, 'f'^r Germani Siur hmpSetnominant.Oxalisautem ^ ideo dicta eÃ,quod inguÃu acorem plane reÃpiat, â^â quot;nbsp;âquot;^ Vnde etiam vulpens Acetofamvocauit.Hancpro* prié Komani appcUaruntKumicemÃorÃtan quid {^ââfx ab eafuccus non aliter atque mamma,quam R.u* ^^j^ ^j^ men veteres dixeruntÃtientibus exu^i foleat.Ga* ^^^ tenus tria tantum ff:nera Lapathi facit, Oxalidë, Oxylapathon amp;nbsp;Hippolapathon, quidÃcGraci ^f^^Ãgrande Lapathum dicunt,magnis ampUÃut ^Hpko, rebus hippo praponere foUti, ab equo exceUetis am plitudinis animali ma^titudinem mutuitntes,
FORMA.
Oxylapathum folUs duris (iv in cacumine acu- Oxylapn* tis sfemine herbado acuminato ex minutiÃimis thi, peids*
quot;tAX'TAKVM HrSTOKTAE
fedicuUs dcjJCMdcntc , radice Icnra amp;nbsp;lutcavet fotim crocca.Sccudû ^enm O xylapatho pcnjudm fimUe eH, foUis tarnen latiartbm ac tcncrioribm conïlat,cau!c bcubitali interdumrflriatOifloribttt exi'^isdutciâ, femme vt Oxylafatbe teian^Iari, radicelonra C^ lutea feit erocea, Tertium^enue, ^uod vui^xt hodic Ãonum Ucnrichnm vocatifon linm Oxalidt, latim tarnen, aut Aro, vel vt Die:â Oxalidii,fcoridcs inquit,jgt;lantar!niveÃmUc ebtinet.Aliqtiit enim ArijaH-qua antem planta^iuif folia referunt. Caulem prioribm duobm humihorem, in quoÃo^ res (^ ftmina racematim malta dependent, fiadi^ cemverii hn^am amp;nbsp;(itbflauam.OxaUi antem fea lia lylueftri amp;nbsp;paruo hnm:li've ê^umict fmilia ha het.Catilis ciM non adeo^randn cf,refjU'eHltitiitn altiu. Semcnacuminatitmjruh.iim, quodfoUacea Veflitur inuolucrei, fapo-e aerhquod in caule O ad^ nafeentibus coltcuUs nafcitar.
L O C V S.
Oxylapathon in palnflrib. amp;nbsp;circa foffa^potià Ãmum nafcitur.Secimdumgmm h»die in multot rum hortis riftum prvucnit.Tertium paÃim in a* reu,fepibutamp;eirca itinera crefcit.Oxalis in omni duts prath copiuÃÃime prouenit.
' TE Ml» V S.
Aefate antequamprata demetantur omnium c» fia habtri potefl.
T£M?ER.AMENTVM.
S-ecea*
CAP VT CL XXV. i^^
Vieccntlores Acetofarn flatuunt effefiiridam amp;nbsp;Ãcciim in fccunilo. Ati^ui ijif.tle huim amp;nbsp;reliquat nun B^umicum fit tt:mlgt;ei-nmcntum,cx facultatib, txrKn!lem,lt;ju.ti max diccmns^fitcile dejât ebendent ÃiulisÃ. Secundi ^mru B^umexin fohis mam fes JiiÃimam aciihtatcm attendit, vt hinc etiarn con^ ikere liccat ejfe Bumieem, vtcunque monaebi amp;nbsp;cum Us multi quoique medici, Khabarbarum ejji contendant.
VIRES. EX DTOSCORIDE.
Omnium Kum cum o!us decorum aluum mollit. Crudum iS'tum cum rofaceo aut croco meticco rides difiutit-SemeÃlucftris amp;nbsp;Oxylapatbset O-xalidis cum aqua aut vino vti!itcr contra dy fentes nas, caUacos affechts, ftomachi fafhdia, Ãcorpioa numj; iflus bibitur.St quis etia in fotu Itrafumat, nihil icluslgt;atictHr. Spadices ilgt;laru ex aceto et cru da illita,lclgt;ras,imlgt;eti^ines,fcab oÃisq; vn^^ues fanant.Sed antta lotus aceto Initio in foie perfrk candus efl.Pruritus decod-ü eartm fedat,fi co fat ueantur. Coda in vino f cum iure coduantur, aut rium dentiumf dolorem murent.Strumas parotid dasf difeutiunt ft cum vino décoda iUmtntur. Lie nes autem cum aceto, Aliqui vtunturradicibus cot tra ftrumas, vinculo collo eas appendentes. Trita Cf appofita fieminarum fluxioncs fiflunt. Oecot da cum vino amp;nbsp;nota reprio morbo correptos emet dant. Calcules veÃca comminuunt. Menfes dent.
Scorpioitum
M-ANTARVM HISTORIAE
Scorpionum iflibtn MuxiUtmtur. Hi[gt;pola[^athon tafele ante di fik Kumicä^encribm âvires «Imct.
Ex GALEN O.
l a^athum moderate d^^rentem facultatem habet,oxylaftathum vero mifiam: namÃmul cum to quod di^erit,nonnihil quoque reprimendi facul tatc^farticifat. Semen corum manifc?lamquan~ dam adÃri/lioncm obtinct,adcb vt amp;nbsp;dyferneriai, amp;nbsp;alui proflumafanetfotiÃimum autem oxylafa thi. HÃpolafathon eafdem di^is facultates obth net, fed imbeciUiores, EX PLINIO.
SylucÃria l,apathafeorpionum iffibue meden* tur,amp; ferireprohibenthabentes. Radix aceto de* coefaà coletur,fuccus dentibus auxiliatur: à verb bibatur,morbore^o.Semenflomachi inextricabi* lia vitia fdnat.Hippolapathi radices priuatim quot;vn ypues fcahrofsdctrahunt.Dyfentnicos fernen dua* busdrachmisinâvino potum,libérât. Oxylapathi Ãmenlotum in aqua calculi,Ãm^inem rdicienti* btts,adiciâIa acacia letis ma^itHdine,prodeÃ. Pra* flantiÃimospaÃiUosfaciut ex foUis radice,adlt;â ditonitro amp;iHreexinso.lnvfuaceto diluunt. Sed fatiuum in epiphoris oculorum iUinuntfrontibm. Kadice melicerias amp;nbsp;lepras curant. Ãn 'vino 'verb decocl a,Ãrumas amp;nbsp;parotide amp;nbsp;calcules.Poto via no amp;nbsp;lienes, cÅliacos aquè téf dyfentcricos cP* te* naÃnos. Ad eadeq; omnia efficacies ite Lafathi, amp;
CAPVT CLX3tVr. iJï
t^ ruéiiK facit,amp; vrinam c!ct,amp; oculorum calit ginem difcutit. 1 tem fmritu corforis,m film hxl^ ncitrum additum,autfriM ip/um ittitum fine olee. Firmat amp;nbsp;commanducata dentes.Fadem decoffa cum vi»o,fiflit ahutm.Felia filuunt adietlo fale.
APPENDIX.
Alteriatgeneris tknmicis,qui KhabarbarS ^o^ Khabar^ nachorum V0catitr,radix purgandi etiam vim obi barimona tinet,fi in pulnerem rcdafladrachma pondéré fit. choru fa^ matur.t^eque id mirum admodum,cum etia Dia cultM, fiorides ipfi omnium R. umieum olus decoclum a!= num mollire, arque decorin eorundem radices ca vino, regio morbo correptos cmcndare,ob biUs oi-mirum perinferna cduclioncm,tcïlcÃttr.
DE LIMON lO. CAP. elxxvi.
Lunonium nobis frequens officims no-nien non habet.
NOMINA, 'ivtr^.kvftiier, Aamp;liüvlov Cracis, Y,imon!on,3eta Pylueilris
amp; Tintinabulum terra Latinis,vulgo Pyro la,Germanis Vuintergrun, HoIlzmangolJt, Vualdtniangoldt,oder VualJikoI(Glt;j/Z« Li- Ãetafyh moine,OU Bettedepre,ou bcttcfauuage,)«/» ueftris vn peUalur.ÃetaautcmCylueflristixcherbadiflaefi, de diHa. quid in fytuis amp;nbsp;locis mufi:ofis,hortenfi üctx pri= Tintina^ mum erumpenti haud difiimilis,proue)!:at.ârinti= bulum ter nabulum,a fioribses cites tintinabulo fimilibuf.Pye ra, f*la,qutdeius folia arboris pyri folio fimilia fint. Pyrola,
TOR.-
PLANTARVM HI S T OR. TAI
FORMA.
Voila Rcta pmilta habet,tenuiora tarnen (1^ mi nora,lt;}ecem,aHtlgt;tura,Caulcm temtem,replum,li-Ho aejualtm, femine rubro,^fiiij; adÃrin^ente fit num.f.xqua fiijuidcmdeferiptioneabundè liquet, herham quant vui^ Pyrotam Vocat effe Lime^ niutjt.Voliis cnim Iietât ftmilis eÃ,vcrKm tenuiorio lots amp;nbsp;minorihus (legendum cnim ht DiuÃoride fil)i(i7^^a.amp;non/aahfôli^a.Plinio hb.vierÃ, tno,capitc o(lauo,tefle')deeê,intciimpluritin.Cau le tenui,ref}o,lilioÃmili,flenofiminii rubri, quod ^Tfu adÃrhi^it.CÃnbns aceedit quad gtimanicè Vüà ]dtm2ti^oh,idcÃ,heta Jÿluc/lris nominal tur. Neque vires diÃrepant: adÃrin^teii:m,VHllt;â nerariaq; herba efl Pyrola, baud fectis atque Li» nionium.ptores denique tintinabuloflmdcs fint,vt citra vltum difcrimen Pyrolam dofloridis eÃe iJ monium afleuerare liccat.
LOC VS.
Jn vnibroÃs amp;Jÿlucstribusproucnitlocis.
TEM P V S'
lunio menfe floret.
T E M P E R A M E N T V M.
Volia amp;nbsp;flemen guflu vehementer adjlrinprunt, ita in tertio ordine flecitatis iUud reflè recentioo res toUocent.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Semen tritum in vinopotum acetabuli menóra, dy/enteria
CAPVT CLXXVir. ifi
dyfentericis ac cifliacis tluxiliatur,k.ubrum fami^ itarnm profiKuium fiTiit.
EX G A LE NO.
HmonU fernen vtpote aufierum,ceeUacii,lt;lyfètgt;» tericis O fanzine fluentiLns mm vine exh ibeiit. Junat amp;nbsp;profluutum muliebre. Satis amem cft a» cetabuli menfura.
EX PLINIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
Ãuius folia ambusfis vtilia,^Mtant!a aJfrin* gunt.Seme acetabuU menÃura dyfentcrieisprodeÃ^ Ar^ita e radice cofla mamlas vcTlinm eluerc di* citntur,itemlt;]uememb)anarii»gt;,.
EX RECENTIORIBYS.
Pyrola decorum internaamp; externa yulucra potum fanat. Item fiftults ac aUis maU^iis vlcerh bus medetur.
DE LA MIO. CAP.CLXXV H .gt;eA efSeaur
Lamiüvrtica alba à flore vulgo dicitur. ââ'A^
NOMINA.
LAmium Vlinio lib. xxi. cap. xv. Cf- lib.xx^.
cap.xiiii.tâecatiir.VHigovrticaincrs amp;nbsp;mors Archana tiia. Suntqui albam Vrtieam nominent. Ca Are ^g^ â (han-rcheam. O^emis inufitatumfierma.'Podp y-tica neirul,oder Tuubneffet (GalUci Oitij mot» ^âvfKd te,OU ortie blanche) dicitur.ïnersamp;mortua^are d^ (ognorninata, auodfihis non mordcatibns Ãt ,amp;^a nittiÃima-
GENERA.
quot;Vrtiest
PLANTAKVM HISTORIAE
V rticx mor lux tria inumiunturgenera. V num albis, quodprofiriè Lamiamdicitur: altcrum lu^ teis,amp; tertui pttrjiureis floribus confiât. Nas, quia folisfloribusdijfrrunt, nee in eorum foliis aliquod difcrimen apparet.vim icone omnia tria comflcxi furnuigenera. FORMA.
Poliis confiât Vrtica pungcntis^minoribus.fni' briatiticandidioribuejanuginc nequaquam morda ci,caule quadrangulo,fiore albojuteo, nut purpuâ rco,radicecx intcruallu cincimit cajgt;illata. Graui adore tetafiagrat.innoxia efif^morfü caret. Ses men in caulibM per imeruaUacopiofiim amp;nilt;rru frofert. t O C V S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â^
Pafiim circa femitas amp;nbsp;fepes naficuntar.
f E M P V S,
'Vereprimo.Maiopotifiimum mmfe.flonbus at bundant,amp; totafcrè afiate.
quot; TEMPERAMENTVM.
Calidumamp;ficcum efi Lamium, veliiti etiam alia V rtica genera,id quod exguftu,ciusj; facul* tatibus deprehenditur.
VIRES. EX PLINT 0.
Medetur cum mica falls contutis incufiisq:,!nitt fiis et firumiSftumoribus pod.tgrif,vulneribus. A b bum habet in medio folio,quod ignibus facris me-detur. Quidam è nofiris tempore difireuere o-cnet ra.^utumnal^t Urtica radiée alUgata in tertianis, ita vt agri nuncupentur ettm eruiturca radix, amp;nbsp;dicatur
CAPVT ClXXVIir. »57 dicatur qua, C- cui, amp;nbsp;quorum flio ex!matur,li, lerari morbo tradiderunt. Hoc idem contra quara tanas fodere.lidtm radice vrtica addito fait,in fi* xacorforiextrahi.ToliiscüaxungiaÃrumas dif* cuti,velÃfuffurauerint,erodi comfleriq;.
EX RECENTIORIBVS.
Kecentiorcs hac inerti Nrtica vtuntur fiÃendo ruentu è naribusfanguinit imfctu,ima ceruici vel fcafulis aUigando, inde fperant in aduerfüm trahi cruoris manantis imfelum, V Iceribus denique ,pu tredinibus tüt'Ãilulu miriÃce cenfcrrc,ac nieder ri tradunt.
DE LINO. CAP. CLXXVIII.
NOMINA.
AIVOV Gracis,tinum latinis amp;nbsp;officinif. Ger* manis Lein,oder Flachfz (04. Du Lin) â affeUatur,
FORMA.
Herba eà tenui cattle,fohis anguÃis,ollong!s,et in Ãtmmo acuminatis, flor thus caruleis,ÃccioÃs, quibus decidentibus foUicutus enafeitur in quofle* mina contintnlurfulua.
LOCV S.
Gaudetpingui folo 0^ modici hum'ido.Agrü an , tem noxiu eÃ,détériorés enim eesfacit,id quod iii 'quot;'^^ tarminibus in Georg/cù Ãgnifcauit V irgilius: nbsp;nbsp;*^^^ââ â*
Vrit emm lini campum figes,vrit auena, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^â*quot;'
y runt letheo perfifapapauerafimno.
K TEM-
PIANTAIIVM HISTORIAE
TEMP VS.
Vcüitur Inflate vbi maturitatem conficutum fue rit, qux fane duabus ar^itmentis intelh^itur, intu~ mcfcente femine,vel flauejimte celorc.
TEMPERAMENTVM.
EJï in primo online catidum,ac humiditatii amp;nbsp;pecitatisauodammodo in mediofitum,
VIRES. EX DTOSCORIDE.
Semen Lini eandem Feenogrxco facultatem ob» tinet. Omnem intus fortij; inflammationem difeu^ Ut amp;nbsp;emoUit, cum meUe, oleo, exi^udqne aqua decofl»m,aHt melle coda exceptnm, Vitia cutie in facie crudum, varofque cum nitroamp;fc» ilU-tum.Cu lixiuiaautemparotidae , duritiéÃque difi eutit. Idopctas invino decod um, t^fauospur^ gat. Ungues fcabros cumpan modo Plafiurtii amp;nbsp;mellis eximit. Cum meUevict eclcgmatii fumptu, eaqua in thoracefunt educit.Tufim lenit. Vene i remflimulat ficummelle amp;nbsp;pipere mixtum pro placenta largius fumatur.lluius decodum inteflh-norum vteriq: erofionibus iniedum medetur, adj; excrementorum edudionem prodefl.amp;d vulua int fammationes in defefionibus baud aliter quant tanigrad perquam vtile efl.
EX GALEN 0.
Lini fernen efumflatuofim cfl,etiam ffrigatur, adeo fanè excrementitia humiditateplenum ed. Vifceribiutamenqua circa hypochoiidriafuncvt ft quid
CAPVT ClXXVIir. »58
ÃquidaUud^ff atum cxlÃit.Quidam hteteÃo sm: flar opfonii mn Ãeus acfaflitiofale cägaro vtun* tur. Invfu efi(^ melle conÃerjum.lisfcrunt isom nulUpansbus qmque. Stomacho amp;nbsp;oncoftioni re:i pu^at. T enuiter corpus alit.QMdÃcclat ad da ieUionem,nec lassdandum, nee 'vituperandum, perexi^am tarnen vim motudx vrina tenet, quse iistosla eppeaeior cÃ.ldem quoquc aluum magstÃo fiit. R.uf{sci Ãepenumero toirefacto adieda por^ tissue mellis vtssnlur.
EX PIINIO.
l^tnifemestcumaliis quidem intfueÃ. Et per fe mulierum cutis vitia emendat infacie.Oculorii ade Ãueco adiuuat.Epiphssr/u cum thurc amp;nbsp;aqua, aut cum myrrha.Cum finsifcdatparotidas. Cum-nseUe , aut adspc,aut cera,Ãomachifilutiencs ins ÃerÃum poleta modss. Anginas in aqua et elco dero clum,amp; cum aniflt;s illitum.'T orretssr ft aluum Ãs flat.Cceliacis amp;nbsp;dyfentericis imponitur exaceto. Ad iecinssris dolssrcs eÃur eu tua paà a et adphthi fins ftilipimè. Scmincfiunt amp;nbsp;edigsnataMufius losum,nerucrum,aiticultirs!m,ceruicusss duritias, cerebri mehranas mitgatfarinafeminis,nitro aut (alc,aut cincre additie. Ladern cum feo item concos quitac maturat.Cüradice vero ascumerisfylue* Ãris extrabit quacüq; corpori inharent.Sic etfras da efa. Serpcre ficus ist fines décoda prohibe t. F = ruptissnespituita eu meUe emedat.'Vngues fcabrsss
K ij cunt-
PIANTARYM HlSTORIAE
cum fari modo Ã^aflurtii,^ tcflium vitia.amp;rd» mices cum refina amp;nbsp;myrrha, amp;â gan^xnas ex a* ^uu. Stomuchi' dolaren cum Vteuo^e^co Jextdriit ^ârifyuc decoflit in alt;jua mulfaAnteTimom et thu a'ee ''y*^ ^ââ'^â^perniciofa vitia,clyflere in olcoamp;mcUe.
D E LICHEN E. GAP. clxxix.
NOMINA.
tiebatica A ^^'*â' Gracu,l.ichêIatinii,ojfieinu amp;nbsp;her* Lichen ^ââ^^^ Hepaticafierm. Stein,oder Bruna quare di: '^^^^^^^^^^^'^^â^'â ^â^â'â¢^^lt;^l^ââgt;eâââlt;teâ»Gr^^t amp;nbsp;^^ latini nominauerunt, quod contra LichenM omni-hut remediis anteponatur:aut d re tpfa nomen de* dcrunt,quoniam faxaquibutharet Un^a modo tiebatica ^âquot;ââ^â*^ ⢠Hepaticant 'verb recentioret vocarunt, quare ^â*°â^ iednorum fibrit fimilis conjpiciatur. ° nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
folio piccipleno, crajjb (igt;â oblongo conTlat^roru tentu petris adharentc,Cub quo cauliculi,pedicul» rumforma,capitula ÃeUata habcntes,excuigt;t.
L O C V S.
HaÃitur in rofciditamp;^rauitcr olentibmfaxü-T E M P V S.
I ulio menpe ea qua pida eftforma decerpitur.
TEMPERAMENTVM.
Abflergentem ac modicè refrigerantcmfaculta tem,vtranque verb reÃccantem habet.Abfiergen* tem quidem atque exiccantem à petra^efrigerau* tem autem ab aqueo humore.
vr»
CAPVT CLXXX. nbsp;nbsp;nbsp;If 9
VTRES. EX DIOSCOKIDE.
liehen illitus fan^ms cra^tiones fiflit,et inÃaa mationes compefcit. impetiÃnesfanat. inuncha cnm meUe regio morbo affeftis ^rotlefl.Orif amp;nbsp;[in gM4 defluxiones arcet,
EX GALEN O.
Lichen qui in petris nafcitur, efl veluti mufcM quidam, p;d rede ex plantarum genere cenferipot tefl.Sicnominate Vtdetur,quid lichenatfeu impe tigines curet.Zxteigentcm amp;nbsp;medioeriterfrigida facultatem obtinet.Porrb quad ex talibm fubflan tiis componitur, aduerfum effe inflammationi nie hil mirum efl. An verb fanguinis cruptiones fislar, ft DioÃorides ait,id neutiquam dicere quco.
EX P H N I O.
Sanguinemfiflitfulneribus indiUatm, amp;nbsp;cole lediones illitsts. Morbum quoque regium cS mcUe fanat ore illito amp;nbsp;lingua. Stigmata etiam delet. fans tm t meeui DE LINOZOSTE. CAP.CLXXX.
Agt;vi5^®7(f ,S ipfiov ^07civlov,iï neice, Gra- tAercuria cu , Mercurialis latinis amp;nbsp;ojficinis dicitur. Ut'
Ges-manu Bingelkraut, Mercuriuskraut. oder
Kuurtz,(GdZ((lt; M.csc\sxiilie)lAercttrialisdida MercurU lt;Ã,quod à Mercurio inuenta Ãt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lu ettr di-
GENERA, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;da.
Duo eiste genera,svas amp;nbsp;feemina.qua facile ex torundem deÃeriptionibste difeernipoterunt. folia
' fere maribus nimora,feiminis candidiora.
K iq f OR-
PIANTARVM HISTORIAE
FOKMA,
'f^iercurialisfolia Ocimo fmilia habehact Heb xina foliorum f^ram accedentia,minom tamca. Kamulosgenicuhttos,alarum caua multa amp;nbsp;den* fa habetes.Vamina fernen fert racemofum amp;nbsp;mul turn.Mat vero iuxtafolia exiguum.rotundum^ge^ minorum tefliculomm modo coimexum.Totiufiit tex dodrantaliSiüâ nonnunquam maior-
LOG VS.
HafiMr in camfeÃribue cultis,'uinet!ij:,allquit but locu tarn cofiofa amp;nbsp;efficax,vt ftpore fito vb »a etiam infeiae^i^ bibentibus in^ata reddat.
TEMP VS-
Au^?lo menfefiminefra^nans efl.
TEMPER. AMENTVM,
Calidam amp;nbsp;flecam in primoordine effe ajferSh VIRES. EX DIOSCORIDE.
Vtraque aluum mouetolerum modo comefla.Co Ha in aqua amp;nbsp;epota aqua,bilem amp;nbsp;aquofa due it. Creduntur praterea famina folia tritaamp;pota, autpofl pur^ationem pudenda appoÃta.vt fami» na concipiantur ejficere. Mafcula verb fimiliter adhibita, mares pro^enerare.
EX GALEN O.
ÃAercuriali omnes duntaxat ad ventris pur^a* tionesvtuntar. Verumenimuero fi quiseiusfacere periculum volet in cataplafinate,fani di^ereutis admodum facultatis efe experietur.
EX
CAPVT CLXXX. iSo EX PLINIO.
fAirum eà quod de vtfoquc eoramRentre fraa dUur: vt maresgifftanMr huncfacere, vt famine iUam lloccontia^reà à couccptufuccta jgt;rotim(t bibatw inpajfo.edaMÃrvefalia decocla ex oleoct Ãitle,vel cruda ex aceto. (ÃÃdam decoquunt ea in noM Ãemi cü heliotrofio^amp;daabueaut tribut J^icit,donee decoquatur. Decoctum dari Ment amp;nbsp;herbam ipfam in cibo altero die furgntionis mus lieribut pee triduum ^quarto die à balnea coire CM. Hippocrates miru laudibus in mulierum vÃi pradicauit iUae. £afque ad bunc modunt adhuc medicorum nemo nouit. ïUe eat vulua cum meb le, vel roftceo, vel irino, vel lirina admouit. Item ad dendas menfes, ÃeundaÃfue .Hoc idem pros flare potu fotuque dixit. Inslillauit auribus fur* dis fuccum, inunxitque cum vino vetere. AM fas lia impofuit, epiphoris, flranruria amp;nbsp;veÃea. Df coPlum dus dedit cu myrrba df tbure. AM quis dem foluendx , vel in febri, decoquitur quantum manus capiat, in duobus fextariis aqua ad dimis dias,bibitur falc e^ meUe admixtomecnan cu vns ffslafuis, aut i^atlinacco decoPlum flubrius. P ur* gationis caufa putauerc aliquivtronque dandam, flue cum malua decodum. Tbarocemportant,bis lern detrabunt,fed flomaebum ladunt.
DELIBANOTIDE CORONA«
KIA CAP. CLXxxI.
K Hq RofilU«
PLANTARVM HISTOEIIAE
Roimarinum corooiriarn tantum pingit, quodpalTim luxuriet.
NOMINA.
Ãl^avor'}. Groeit, Kofmitrinitt latink ^ officinit,Germanit Rofmarin,(Glt;»/Z« Rof nns- marin) afif/eUatur.Libanatis Vfio diftaefl,qnbd Libanon odorem thurii reddat. Libanotida autem non earn tis c»r di- qua fimpliciter Ãc nominatur à Grads intedige, fta. fed earn qua cum adieflione, coronaria Libanotis Libanotis appeUatur. FORMA.
eoronaria. Hofmarinus r^ua nedentes coronas vtunturtVir» tas habet tenues, circa quas funt folia tenuia.cre-ra,oblonga dr^^acUiajintus candicatia, exterior re autem parte viridia,grauiter odorata, Florem, quad Oiofeorides omiÃt,in cartdido cceruteum,ra^ dicem n!^ram,multis fibris capidatam.
LOGVS.
Kodie paÃim in bortis (^fidilibus vaÃspldta tur.la idarbonenà autem GadiafuaÃonte proues nit tam copiaf , vt dus incola aliud lignum non vrant, T E M P V S.
CarpiturMaio menfeamp; deinde vfque ad So ptembris medium. Floretque bis annuatim, vert amp;nbsp;autumno.
TEMPERAMENTVM.
Calida amp;Ãcca eÃ,id quod ex ^flu amp;nbsp;viribut Coniicerc quinquepoterit.
VIRES. EX DIOSGORIDE.
Calo
CAPVT cixxxrr. ilt;r
CalfMit. Ke^ium morbum fanat.fi quis earn in aqua decoxcrit,amp; ante exercitia bibendam dede* rit,dein poft exercitia lauerit, amp;nbsp;vino pttaiterih Hifietnr etiam acapis,amp; miisÃo oleo.
EX GALEN O.
Libanotidii, qua ad coronat efi vtitis,quS Ro* mani R.ofmarinum nuncupant, decorum re^o morbo laborantes potum adiuuat, Omnes enim Li* banotides ab^fer^ntis amp;incidentisfacultatis fint participes.
AP PENDIX.
Kccentiares Koftnarinum fijfitu tuÃim (^ de* ÃiUationem fedare tradunt. Ãt quad inprimis no* bile,tatam praTiare in peflilentia domum crema* tam, nidore improbam aeris diluentcm perniciem. Adiiciunt f^ alias facultates, eai nempe: R.ofma* rinus corroborât cerebrum,fenfus interiores,memit ria amp;nbsp;cor. Succurrittremori,rcfilutioniq;partiu. Loquelam amijfam reparat, amp;nbsp;alia maltapoteÃ, qua commemorare [uperuacaneum efi.
DE L IGVSTRO. C A P.C LXX X IÃ.
Liguftrum troni»ofFicinis dicicur. toi/n^^onZ-o^).' NOMINA.
y^^lrum Plinio aUi/que latinis naminatur.
OjÃicinis inufttatum , Germanis Bcinholtzâ lin, Mundtholtz, Rein oderSchuluueide n, ^Gallis Du Troefne) dicitur. Quo autem nomi* ne Grads appedatumfit, nondum certo nobis on* flats
PLANTARVM HriTORÃAE
^ï^fl^ flM ; nequc enim vt fere omnes hodieputant Cy^ nS eft Cjs pros efl, qua Plinio lib. xq. teTie, finten habet Co pros. riandri,peregrmâque exifiit arbor. At Li^flrum
Jemen non Coriandre fimile, quod rotundu ac fub^ flauum efl, fed petius atrum, amp;nbsp;altera parte latd modice'que concauuminracemis^profert. Nfc ai^ hor efl peregrinatedJponte in Jepihus Cl^ fenticeM Phidyrea vbiqueprouenit. ilea tarnen fententia Phillyreit videtur patins apud Diofeoridem erit, quid hae Cypre co ^}fâ Ligit- ^ner ac Ãmilis Ãt, eafedémque quas Liguflrum fa Jlrum, nbsp;nbsp;cultates habeat.ludicium tarnen penes prudentem
le^lorem été volumus.
FORMA.
ZiguTlrum arbor eflparua,foliis Olea fimilibtu, floribus paruulis^candidis amp;nbsp;odoratis,racematim florentibusjftudibus initio virentibus,procejfu Kgt; ports nignSiVuorum more congeÃlis.
LOC V S.
nihil frequentius Liguflro in vepribus occur» rit,nihilq; crebrius in dumetis inueniturfeta vt hoc nomine contemptui habeatur. Q^apropter hue re» Jpiciens V irgiUus in Hucolico carmine, eins flores negligià paflorib.acinutiliterperire canit,dices:
Alba liguflra cadunt,vacinia nigra leguntur. ^ T E M P V S.
, M4M menfefloret, autumnoautem cum matu» Tis baccis nigrefeit.
TEMP EKAMENTVM.
itÃ
CAPVT ctxxxrir. zei
Etfiforma nonnihil à Cypro diflet Ltgafirum, temperamento tarnen eodem eÃpraditum. Eim ea nimfoliaamp;farculi mixta qnalitate conflant:difi cutiens enimqniddam cum aquea fubfiautia,' maa dice calida,amp;quidda etia adfirUloriS ex terremt fubflantiafi igida,amp;' fine morfuÃccate, oltinenh
VIKES. EX PLINIO.
Succm eitet neruis,artiaflis,at^ribiti,folia fbi* que veteri vlccri cum falis mica,amp; orii exulceraa tionibm pnfunt.Acini contra phthiriafm,ite cona tra intertrigines,folidve.Sandtamp;âGallinaceor»m pi tuit at acini.
APPENDIX.
Kecetiores Lifftflrifuccu vlcera oris,ver étriqué finare tradunt. Idem etiam paffe folia in vino dea coda adiiciunt:vt hinc euideMiÃimüÃc.foliisLi-guflri,haud fecutatque Cypriaut Pbillyrea,ada fricloriam ineffe vim, propter qua comanducata f^ decocla.oru potifimum vlceribut opitulantur.
DE LVNARIA MINORE.
C AP. dx XX n I. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Z
Lunaria minor inuentu hic rara, quan-quam nomen herbariis propeonunbus in ore eftfrcquens,tum eins,turn etiam ma ioris. NOMINA.
DIu maltumq;dehuiusherba nomendatura fuimiafalliciti,at Vteuq; multos itenv^auea rimae.
PLANTAIIVM HrSTOHIAE
rimus.titmen uliud nomen quant iJipfum quo nunc af^eUamus cxlgt;iÃcari baud ^otuimui.Vocetur itaqt l,»nitr!a Lunaria minor donee certiorema^ptdationem bau minor, here eonti^crit.Germanice Klein Monkraut, vt
fit nd Latinam nomendaturam aUufio quadi,nun cupetur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;F O R. M A.
Kotundo en coule, eut folia vtrinque /êpte an* nexa,cordis ferè bumani formam babetia:infum* mitate caulisfernen amp;eta fmileprofert, LOCV S.
Ã^afcitur in montibus. Co^ioffiimè outem Tst» bin^a in ^edemotis ^.uflrioci jirouenit.Profebac nunquam non Opbris.Je qua fuo dicemus loco,in^ nemtur,
T E M P V S.
Ãn fine Hau amp;nbsp;lunio menfe inuenitur, dein fia* tim euanefeit.
TEMPERAMENTVM.
T erreÃre quid fra fie fertgufata.atque forum addrin^it,'vt bine mediocriterfri^tdam amp;ficcam effe verifimilefit.
VIRES.
Vis foliorum dus bouddubiè vulneribus efireax. glutinadi nanqucfacultate fradita efl. Cbymieo* rum nugas,quihus dus berba vfus fiequentifimus en,lubcns fratcreo.s. .onflat outem exfcrientia,ad Juffrimendos menfis, amp;nbsp;album muliebre frofitta uium,mirifieè conferre hanc herbam.
DE
CAPVT CIXXXIIII. 16i
I^E LEPIDIO. CAP. CIXXXIIII. __.^^ Lepidium iam in bortisfrequens, tritum A / nbsp;nbsp;^^
olct Gnapi, St illius ac pipehs eft atrimo-
nia.
NOMINA.
AtZJliflop Cr^ciStLefidium tatinis apfieUa»
tur. Vulgiu herbariorii Pipcritimnomiaat. Ptperitit Qi^am demminariontm fcquentes Germani noÃri PfefFerkrauG(GdZZor»ngt; v»Z^s Paffe rage^Ko» tant. Nowïfni'ero hoeapipcrttraxit,cums acri« moniam herba bac^u^ata refert. Diuerfa efl -vc^ ro yt obiter parum attentes moneam,ab ea planta ^Ham Plinius Piperitim nuncupate de qua fuo loco dicemus copioje. Sut qui Lepidin alio nomine Ra-phanumnominent,quodno»aliafitrationc,qudm ^â*fhaa quid herba hac quod ad folia attinet,P.aphano fyl ââquot;^ ^*ââ ^* ueflri,que Amoraciam alio nomine dscuntjadgt;no= ^â','^quot;'' ^'â dum f mills fit. Lepultumvero appellatum,quod^jâ*f,' PsiZSl^afj hoc eFi,huamas amp;nbsp;maculas in facie deleat amp;nbsp;repur^et.
FORMA.
Pruticofum e?1, in cubitale altitudmcm fisr^es, foliis laurinisfed mollibuSjamp; maioribus. Sic quids Lepidion depin^t Plinius efrPaulus.Vndefide da rias fitJjerbam cuius pidiura damns ejfe Lepidion: cubitaUs enim C^ interdum bicubstaUs eft,caulefa lido amp;nbsp;rotundo^folds oblongis amp;nbsp;laurinis,maiorio bus tarnen amp;nbsp;mollioribus,gufiupiperrefertntibus amp;nbsp;acribuSima^operc^ lingam vcllicdtibus,floti ribus
PLANTAR.VM HrsrOMAE
rihits candidis,exi^is admodum,Ãcinine farue,rai= dice oblongit.lnfumma, forma totius herba R.43 fhano,yt diximusfylueflrifimiUi e?f, LOC V S.
In hortisfotiÃimumfrouenit,mquibus quot;vluaci-Mcm fuam tfque ad multos annas ftara^at.
TEMP V S.
Viorel lunio i^r IkUo menÃbus, deinde femeu frafert.
TEMPERAMENTVM.
I» ordine t^uarto calefacit^vt Kafturtium, exic^ (at autem iffi minus.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Sal^amamm morefale cum laite condïtur.Voa liorum vis acris amp;nbsp;exulceratrix efl. QMprojiter iÃhiadicisprafentiremedio illtnitur, tri turn cum radiceInula,amp;quartavnius hora farteimpofia turn. Similiter amp;nbsp;lienofis predesl. Leproside pela lit.B.adix colloadadigata, dentium dolorem Icuaa re creditur. EX G A L E N 0.
Vacultate TsJafurtiofimile eÃ.
EX PLINIO.
Jnfacie cutem emendat exulccrando,vt tarnen ceraamp;roficeofacilè Ãanetur, Sic lepras amp;nbsp;pforas tollitfemper facile,amp; cicatricumvlcera.Traduut in dolore detium adoUigatum brachia qua doleat, campefeere dolorem,
APPENDIX.
Lcpidloit
CAPVT CIxxxV. 1^4
l.e()icli«n craffos ty glutimCos cib«i amp;nbsp;humores txtenuare, amp;nbsp;incidcre valet : ideoj; culiitaria cH l/erba,Gâfalfamentis idenea.
DE LEVCOIO. THEOPHIlA- a.^ nbsp;,
STI. CAP. CLXXXV.
Leucoion Tlieophraftii Maffario in ^^^^^^^^â ^A ? ix.Plinn depiehéfum eft.quod nobis cit-^ââLy ,y*.âK' ca natale Chnftianum etiam fummis tri-gorib. floret pafsim in fyluis,amp; nuc quo» que in hortisquibufdam.
NOMINA.
AWM^Ãop TIicophrafli hoe loco defiribimus, quid plane diaerfum es{ à Leucoio Diofco» ridis,qHod jufrd dcpânximus,id quod tamcnfleri» que etiam dofli viri non animaduertet-unt. Lijs tints Viola alha dicitur.Germanicè Vueid Hor Viola ab nungfzbluméjoder Mertzenbiumé (Gallicè ba. ViolettCjOU Giroflée.)No» auttm ab re Viola Viola al^ albadicicapicfloscnim huius herba colorem ab bacurdb bumtó'Violarum odorcmrcfcit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fia,
FORMA.
'Folia habet P orraÃmilia,tcnuiora tameamp;moi liora,ex radice bulbofaprodeuntia, Pediculit etia profert dodrantalem , tenuern aefere tunceum^ ht quo candidus fios eÃ, in medio croccus. Violarum purpurearum odorem referens, quo decidente, ca* pitula Nucis aueUanx quantitate erupunt,in qui* busfemen Sinapihaud diPimilecontinctur- Quoti fiad
PLANTARVM HISTORIAE
Ãad hanc defcriftione adhibcMeaquttde'Viola alba Thcofihraflut libre fcxto,amp;feftimo deÃirâ fium hiÃoria tradit,certèfole manifeÃiiu erit her b/tm hanc citim fifluram damm effe earn, ^uam Tbtofibrä ^wiiop ThecphraÃm focat.KShuefrimaÃte Ãi alba rumÃe oÃendit.Emieafvbi talum elcmeMiu^,Ãa Viola- tim,ctiam non byeme exacla:yLt Vero immitiuf, foÃea.Celeritcr ijuo^uc cuanefiit.Kadiccm deni* que hulboÃtm amp;fiore odoratum obtinet.QuaÃn* gula etiam de hac noÃra herbavere dici fojjunt. flos feâ PrimaÃquidem florum,hyerHe etiam nonduexa* Iruarij Vo fla,fcbruario nimirum menfciCf die diuo V alen* catut. nbsp;nbsp;ttnoÃicro-vbi ealum elementiusfuerit^fifaret. I n
Aprili-vbiaffrofinquare iam eaferit Malm, eua neÃit.flos item eim-V iolarum furfurearum fror fut odorem refert. Kadix etiam adamp;ulbiÃmilitua dinem orbiculata exiÃit-vt hoc nominenemini du bium effe dcbcat,quinÃtViolaalbaThcofhraÃi.
IOC V S.
Vroucnit invmbrofisjyluit amp;â loeit,qualit esi nonfroeulaTubia^afaulo fufra amp;nbsp;infiamena* Ãerium Rebenbufum voeatum,vhi cofioÃfimi na feitur.Plantatur nunc etiam faÃim irr hertu.
T E M P V S.
In Februar io Ãatim hac erumfit, vt diximut, })erba,amp; inter initia Marlij ad fcrfediontm vc» uit.Semen in Af rilt oÃeudit ineafitulh^t in al* terafielura vides.
TEM»
CAPVT CLXXXVI. iSlt;l
TEMPERAMENTVM.
folia ferè qualitatif omnu exferfia: radix au^ tem dulcis amp;^lutiaofa eil,vt hoc nomine adÃrin gat amp;nbsp;exiccet,vt reliqui bulbi.
VIRES.
Digcrentem leuiter,amp; cum hoc adfiringentem facultatem,ficut reliquos bulbos,habere ex Us qua commemorauimui(atif conflat.Tame nunenuÃm, quod fdam, eine flirpis vfut eVf.
DE LITHOSPERM 0.
CAP. CLXXXVI. Pquot;âlt;^âJ n.«jgt;lt;- 4^ NOMINA.
Ãl^itwi^iaoy Graeù, LithoÃermuLatims, ojÃcinu amp;nbsp;medicis hodie omnibus iAiliuÃ= Miliu fo^ litalifeBatur.Germanu Meetlnrfz,oder Stein» lu. {osaea(Gallicè du Gremil.) Nome à laptdcafi* minudurttiaaccefit: neque enim LithoÃermon tithoÃicr aliudfonat Gracu,quim lajgt;ideumfernen, f^uum mon vnde itaque [emina tanquam calcules ferat,candore cl^ didum. rotunditate margaritarum , duritia vero laf idea, commodiÃimavoce LithoÃermon didum efl.Hh Hum veto folie recentioribus nominatü futo, quo d fernen eins candorefolie amp;nbsp;lüdeÃlendorefulgcat.
FORMA.
folia habet Olea {imilia,lon^ra tarne amp;nbsp;la* ttora,amp; qua inima fartefunt,humi iacent. R^» mulos veri redoSjtenucSiCraÃitudinelunciacuti, Ãlidosf.igmfosqi. ln quorum cacuminc biÃdidiua*
L ricatiq;
PIANTAIIVM HISTORIAE
rtcati^ cxortui^faul'CttlnruntJfecicm txhibet Ion» ^a habentes folia,inter qnx (omen lapidcum,rotugt;t aim,farHiim,mio xquale.Plinim^apbicè cado-fe amp;rotunditate margaritm rcfem dixit.NoJirtt antem LithoJ^crmonmuIto miitM quam DioÃori des amp;nbsp;Plinius tradidcrunt fernen profert, quodfo» li dinesÃtati acceptum refei-endum erit. Kadix c^ tiarn Lithofpermi, quad adiiciendum ef'; arbitrer, exteriorefui pat te rubore perfunditur.
L O C V S.
Lithofpermo ajperis (^Ãuhtimibus locisgaudet, Satnm etiam in hortu proitenit.
T E M P V S.
floret lunio amp;nbsp;lulio menfibur, eóque tempere fernen etiamprofert,
TEMPERAMENTVW.
Semen l,ithoÃermi,cuiits maxime vfm eÃ^co» lld»m amp;Ãccum ejfe facile ex eiufdem facultati» lus coniicitur-OmniaÃqatdem vrind eientia,Gas ⢠lena libre v.deÃmpl.medicam, facult-cap.xij. tef ' fie,calida ü-Ãeca funt.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Semen enm vine albopotum^calculosfaxitÃ^f Vrinam ducit.
EX PA VLO.
Semen cum vine albe potu,calcules cotitcrltiamp; vrinaspeUit.
EX PLINIO.
Eapillit
CAPVT dxxxvir. i-ee Tii^iUiscius dntchnmpodere fotisvino albo ca l culosfian^i feUiq; confiât,amp;firan^aria dificMi-
DE LYSIMACHIA. CAP.
CLXXXVII.
LyGmacliia officinis nomen non habet. i)/r7lt;-«-yri-N OM IN A.
IXrifni^^tófj Grace, Lyfimachia Latinè,.
A valgo Salicaria , Germanicè Vueide^ iich(Glt;i/Z.Cornelle,oufoucy deauc
OU Pellebollè) nominatur. tyfimachiavero ab Lyfimao dus inuentore Lyfimachoappe!ïata,asitquiaTiis chiaynde tanta berba, vt iamentb dificordantibsis imfiofita diela. iu^o,afiieritatemcohibeat.Ã}Mareà dijjolueda dil'^ fidétiumpu^ta, iwn mepte Lyfimachia videbitur nominata. Saticaria vero quid filiafiaUcit, atte Salicaria quid interfalices itafiatur,dicia eïï.
GENERA.
Lyfimachia duo efic genera ex Dioficoride d^m mofatu liquct.Plin'd enbn purpureum florem haa bet,bincnos idam purpuream appcllauimsts, Gcr^ manicè braun Vueideiicli. Diofcoridis vero r»= fis, hocefi, aureos, vt ipfimetinterpretatur,fiores obtinet, ideoq: lutcam nominauimsts, Germanicè geel Vueiderich.Et hac quidealtera maffs ad* Jlrin^it,i.:q;vfumcdico hoc nomine eide prafiren^ da. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
Gaules profert cubitales, aut etiam maiores, te^ nues,fiuticofos,quorH a^niculis filia excunt^s^-a= L ij cilia.
PtANTARVM IlrSTORIAH
eilia,frlici Ãmilia,guJHi adflringentia,flores rufoS, aut ad am colorent déclinantes. Ex qua piSlura uhIH non notumÃt,plantas quas piclas dam as eÃe l^yfimachias Caalcs enim emictunt cubitales, amp;nbsp;multo quoq; longiores,tenues amp;nbsp;fiuticoÃis.Volia e* fiant habent falicis cunt lentore quodam adÃrtn* gentia. flores bac rufos,illa ante fiurpureos habet, ft no contemnendui autor efl Plinius. His accedit locus nataru,amp;alia qua referre non attinet.
LOG V S.
Hafiunturpaluflribus locis,amp;profe aquas,po tâ^imum vbifrUcesproueniunt.
T E M P V S.
Tunio amp;â iulio menfibus florent, ac fubindepur* purca in Ãtiquis ohlon^u [entenproducit, lutea ves ro decidcntibusjloribus,finten exipuum.Coriadro baud diflintile profert, quod^flum nonficus aiq; folia adflringit.
TEMPER. AMENTVM.
Superantem adflri^loriam qualitatent,adcóque exiccatoriam vim obtinent.
V r R.'E S. EX D t O S C O R [ D E.
Succtu foliorum eius,cui aifirin^ndt facultas en,ad fan^inis excreationes,^ dyfenterias potuS amp;nbsp;infufus confert.Siflit amp;nbsp;mulieru fluxum appo fitus. Contra crumpenteinarih.fan^inem herba ipfi vtiliter inferitur. V ulneraria ettam efl,amp;Jan ^ine compefcit.lncenfa acerrimu habet fumü, vt ferpentes
CAPVT ClXXXVIir. 1^7 fermentes quidtm abi^at.f^ mufitu entect.
EX GALEN O.
'Vulneraglutinat,erunifentemq; tx narlb-Can» guine emptaÃfimado iUitafiflit: qumamp;reliquat fanguinu cruptiones comjitflcre turn iffa, turn fuc* au eim multè tnagiffoteŸi.Pota d^fenten at,fin* guinu reüiliones^c muUtbreni fluxumfanat-
E X P LI N I O.
V ân eiui tanta eÃ.nt iurnentis difiordantibm lu* go imfofita, aÃitiitatcm cohibeat. Pota yel illita, Vel naribui indita,fanguiiiisprofiuuium ÃÃit.Nul wribus its friuatim qua caleeamento faÃa funt, tontrita amp;nbsp;arida infricata efficax eïl.
DE LAGOPO. CAP. CLXXXVnr.
Lagopus in tiitico meffibus frequensbic inuenicur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;k'^fenuejp tut^ratuütt/
NOMINA.' '
AayUJTSf GrachjLeptrintufes luttinifÃCri
foliühumile amp;Trmitafà tribui folits her^TrimtOt, bariis dititur . Ojficinis noÃris ignora csl herba.
Comann Halenfufz.oder Katzenfelee, oder
Katzle(Ga//(fcPied de Lieaie')nominalur, Sic
yer'è Craciatque Latini batte herbamaffellarüt, 'Lagofut quodl-eporinopedipmUempanicuhim habtat- curdiUa.
FORMA.
A nullo,quodfeiamÃagoptu defcribitur.Pïttba aute qua pro co exbibemtu,eaules habet rotundos, hiiÃutoSifoUa L»fo trifolia qua in pratisgignitur
L iq ÃmiUat
PLANTARVM HlSTORIAE
[tmilia,fcmen infMicuUs mufeofis lanu^lnofisjiJe^ forino pc4i fimilibut admadii adfirm^etis
LOCV S.
I» fe^^edbu^,?Imio etiamauthore, amp;nbsp;inhortf rum arasyt teflatur Dhfiorides.gifftitur.
TEMPVS.
luUo amp;⢠Augufla mmpbut potiÃimum apparct-TEMPERAMENTVM.
'Exiccaatlifacultatcm obtmct,Galcno tcfle,Laâ ^OpM.
VIRES, EX D lOSCORIDE.
V im habet La^oput herba ÃÃendi aluum cum quot;vinopota. Vebrietibm autem cum aejua dada. Al* U^atur eadein contra in^umum inflammatioiKiâ
EX GALENO.
Fluxm alui probe exiccat.
EX PLINIO.
La^opuififlitaluum è vim pota,i(ut in febri ex aqua-Hadcm in^aim adaUigatur in tumore.
APPENDIX.
Ea: Us omnibus abudè confiât,berbam ea quant depidam damtos effe La^^pumfiquidem ennome amp;forma idi aptiÃime reJpondent.Locus etia con* uciut:nafi:itur enim copioÃfitme infi^etihm . Nee temperamentunt abhorret, quod idi cfi adfirif/o^ rium amp;nbsp;exicca)u.llisomnib.acceduntvires,vul* gó enim omnes hac planta in dy^atteria, amp;nbsp;alui profiuuio vtuntur.
DE
CAPVT CLXXXIX. llt;rS DE Lgt;RTCE. GAP. CLXXXIX. Larix in alpibus delphinuin frequens^fo-iiaeius in noftrate manna funcplurima, , quod ex hac arbore ferè decutiatur.'quot;^cvÃââ «*â7quot;âquot;ââ NOMINA.
f^^tf^^rieciiflarix amp;⢠tanxlatims,officif ï^ffxfeit
A nii amp;nbsp;vul^o Largit, G ermanis Lorch= L*â'**» baum (GaUicè V n arbre retirant a va
Pin, ou Sipin'jappellatHr.
FORMA.
Citrix arbor efl ma^a, Picca fimtlis , craÃiort lauioriq: cortice ,folio viUoÃpeUinummodo^pin^ ^i ej^ dcnfi,molltqueflexa, materia prafanti,ru bente odore, acri. Hinc crumpit nonnibil liquoris meUeo, Diofeoride ac Plinio teflibm, colore atque lento,nunquam durelccntis,P.fl autem reÃna quam KeÃna la Lari^iam,aut certî Laricinam vcl Lariceam foâ ricina ho^ cant,qua bodie omnesferè oÃeinx pro terebintbi^ die pro te na, non fine errore vtuntur. Terebintbina cnim ca rebinthi^ dida efl,pcllucida, amp;nbsp;in modum coloris vitri ccegt; »a Vtuttir mica eäquot; odorata. Li^jum eitu propemodum i^h officine, bm inHi{tum,ncque fiagrat,neque in carbones re* cidit,ncc alio modois^is vi confumitur , quimfa* xum infomace ad ealcem coquendam adhibitum, quod quidem nee flammam recipit, nee carbonein rcmittit,fed lonn fpacio tarde comburilur.P. ramie eitti panicularsi modo nucamenta dependent, quoi ptcluraajpabre ofendit.
L Hij nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I. O *
PIANTARVM HISTORIAE
L 0 C V S.
Larixift autor efl V itruuitu,clrea rlpamÃumi nis Padi,amp;litora maris Kdriatici nafcitur.Cofia fiÃimi autcm in Silefia preuenit, vnde illuÃriÃi* G E O R.= msu Princeps GEORGIVS Harchio Ãran-GI V S denburgenfis, dominsts metts clementiÃimtts,plut Marchio res arbores OnoltsJsaehistm tranferre curanit, Ã Rranden^ quo fani hanc etiam cuius bic damsts pifluram ad Lur^nÃs.meTubingamtranfmiÃtAn Silefia ex dus arbo* ris liffto hypocauÃa conÃruuntur,tantus iUius ibi* dem prouenius eÃ.
T E M P V S.
larix nulla exhilaraturflore, Ãed turnens tan* turn aditgermina.
TEMPERAMENTVM.
Kinimum in dus temperamento ignis amp;nbsp;aerts, Jiumoris aute teirehiplurimum.Hinccumno ha* beatÃada foraminum qua poÃit ignispcnetrare, Ãt vt dus 'vim,queadmodum paulo ante diximus, reiiciat,necpatiaturabeo dto ladi. AdÃrifloria itaque facultatemÃaudÃicus atque picea,dus fa* lia amp;cartiees,vtÃatim dicemus,obtinent.
VIKES. EX DIOSCORIDE.
Cortex dus adÃringit, ae intertriginibus tritus t!r illitusprodefl,amp; vlceribusfammam cutem oc* tupantibus ambuflisq; cum lithargyro amp;nbsp;manna thuris.'VIcera in teneris corporibus cerato myreino txceptus adcicatriccmperéludi. âTritus cum atra* mento
CAPVT CLXXXIX. 1^9 mento fittorio,fer[icntiacohibct.Fat»$ (^fccundat ftjfitu didt.Potus atuumÃÃit,amp; vrinam mouct. Foliit dus trita iUitajiinflammationes lentunt,amp; Dulneruah inÃammatione vindicant .Tritaverd amp;nbsp;in aceto cof}a,calida coUudone dentium dolo» rem mulcent. Kefina dus vt onnes aUx , emoUit, ealefacit,difiutit,exlgt;urgat. TuÃiendbus ae tabh dis in eclignate per fc aut eu m elle conucnit,^bo* radsvitU expurgat, 'Vrinum edam ett, maturat, amp;nbsp;aluum mollit. Pilos inpalpebrisglutinat-Cotra leproos cum eru^ine,atramento fittmo,amp;â nitro in* un^iMr.AunbusfaniemÃUlantibus cum melle amp;nbsp;tleo,amp; ingeniluliumprseritu.Mifcetur etiarn em* plaÃris,malaffnatisamp;acopis. Latcris doloribus perfe inunéla amp;nbsp;impoÃta uuxiliatur.
EX GALEN O.
Cortex eius Vincentern habet aJÃricloriam fa* cultatem vfijutadeo,vt amp;intcrtrijrines bclhftmè fanet,amp; ventrempotusÃflat.Sed amp;nbsp;ambuÃis da catrictm inducit. ïn folds arboris, vt qua multa funtcortice humidiora,vis ineflvulnerum^tutinae ( ⢠toria.KeÃna eius deÃccat amp;nbsp;calcfacit.
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EX PLINIO.
Laricis folia trita amp;nbsp;décoda in aceto, de tin do* loriprofunt. Cinis corticum intertriginiamp;ambu-; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;flis medetUr.Potus aluumÃÃit.'Vrina mouct.Suf*
! ftuvuluas cemgit. R.cÃna larignatufi ejpeax 1^ habetur,pollet^: contra vifeerum vlcera.
DE
PIANTARVM HISTORIAE 'me-Alf.- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE mELISSOPHYLLO.
Zeri-fi-^- ^- ^um nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C A p. C X C.
-meeAn-n-t^t- Vulgari MelifTophyllo affricant apiaria ruftici, vt illucapes alliciant,necinfoli-ciccr.
NOMINA.
Tl TEAlwJepu^AoVjH fH^iifvXKiv Grtecis,A* KelljJa â iy/Jif/'^fi^i*ÃueGitra^latinis,offlcinisMelià fadidtHr. Germanis Meliffen,MeliflenJcraur, fUcUifo» Honigblum (GaUicè dcia Meliflè.) HeUÃo^ fhyllum fhyUtun mn alio nomine affeUatum eÃ,nifi quod vndedi- ftfes eins folio magnoperedeleSlentur:nequc enim flum. nbsp;nbsp;nbsp;pi^^iipuXAoV aliud quant af um folium ÃfftiÃ^
cat^ MelifhyUon verè, qua voce Oleander vfus eÃ,mcllis folium indicat. Sicitaque nominari cir* fit,quod hme af es meUis materiarn codi^ant.Pari Alâia/lru. â^â^^quot;^ Latini AfiaÃrum hauddubiè dixerunt, quodeahcrbaafesflurimiilittetur,adeovt(i ea alucaria cofricentur ferun^anturve, detetu in cis cl trafo. ^^â^^^'* nonfu^iat. Citraginem aute ab odore do tri:nares enimà cenfulantur Citrium malu olchit.
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;GENERA.
CooifiAr ti^tf/n jy,foÃfâffg.f,^!^^iâ,â berbariorum fententia lAeltÃ*^hylli^ettcra.'Vnumverum,alti'rumadulo n-A'rtfiâ^'/' tlt;^rinum, quodGerminiVuiaizertknatnomio »ant,vtfault fèf dicemas.
FORMA.
Volta 0â cauliculi veri Mcliff«fbylli,Zallotiflu üarrut
CAPVT CXC. 170
Vldrmbtc ni^o ftmilia^tfuttwaiora tätnen amp;nbsp;tt^ nuiora,nec ita hirlMa,citri mali odare. Perferam Ixidieofftcmafrovera KeUjJdvtutur herba fafi firn in hortisprouenKnietquam Germani, vt dixi^ tna^^qnia cimices clerc videtur, Vuantzenkraut nominät.pledits itaqnc ctim hitifts herbx oder fit, nm efi cur apes ea delcfl-entur,neque eifiorenti in* fident, fed eamfotius fugiunt. Centra ida quant fro veraf iSlam damns vnicè ob!eS}antHr,quod il Uns tamgratus odorfit,vt in adibusflrata,eas ^a tiÃimo adore comfleat.
LOCV S.
Nafcitur inJyluis vcrum,adulterinum autem in hortis.
T E M P V S.
Carf!turiefiate,luniofotifiimummenfi:,quofl» ribus fra^ans efi.
TEMPERA ME NTVM.
MeUffiphyUon ex fecunda ardine calefacientiü cenfitur,dcficeat vet o non aquè,fed iffum quifiia in boefrimi ardinis eÃe fofiuerit.
ViPcES. EX DIOSCORIDE.
Polia cum vinofota aut iüita, contra ficorfionti fbalangiorum.canumq; mor fits frofiunt.rtccoflum eorundem, fi eo ferfundantur, idem fotefi: In in* fepionibus ad ducendos menfes vtile efi. DenWa eodem indolore colluuntur. Dyfentericis inienum frodefi. Eun^orum firan^lationibns, folia cum ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nitro
PLANTARVM HISTORIAE
nitro potafuccurrut. Torminihut auxilimtur- Da* tur in edegmate orthofnoicit. 1 Uita cumJahÃru* mM Jifcutiunt.'flccrafurgant.Artiiularios dologt; rei illita mitigant.
EX GALEN 0.
t'icliÃophyüon Marrubio facultate ÃmUe eÃ,fed flurimum ab co vincitur : quamobrem nee ftitur iUoquiÃiiam. SuperuacancumÃquidem foretpra fente MarrubiojCnim tantm eà ybie/uc terrarupro uëtm,yeüe fti MeUffophyllo. Caterum f cut forti ad manum quando^ue Marrubium non fuerit.iüo oti quacunque yti licebit, modi quato ab hoe exu* pereturco^itum habuerit.
EX PLINIO.
Mclifophyllo Ãue Melittana à perun^antur al* ucaria^nonfugicnt apes: nuSo enim magu^audent fiore, Copia iflim examina facilimè contmentur. idem prafentiÃimumeà contra if lue earn feÃa* rumq;,amp; arancorum,itimfcorpiomim,r(medium, Jtem contra vuluaruÃran^lationes addtto nitroContra tormina è vino. Toha dutÃrumis idinun* tur,amp;fedis vitiis cumfale dccofla.Succtuftrmi* nat pur^at,amp;inÃationes dijcutit,amp;vlcera fan at. Articularios morbos fedat,canisq; morfus. Prode^à dyfintcricis VcttribMs,amp; cccliacif,orthopnoicis,lic* nibus,vlceribus tboracis.Caligines oculorumfucco mm mcüè mun^i eximium habetur.
iX SIMEONE SETHI.
Ai
CAPVT cxcr.
»7«
Ai Ãomitchi ex fri^ditatc morÃtt, ti)â d nigra bile triflitiM amp;nbsp;timorés qui Ãne ratione ex ilia funt.confert.llilaritatem ejficit,amp;- ad mclancho licumacpituitofitm hnmoremfrodefl.fcrtitr rjuod indnflriam aj^crat^r^ quodante fomnum famptu, bon tfirnnia faciat,cptraria ratione c»m hraÃiea, qua mala inÃumnia ajfert.Ãubones ladit,
DE MAR.ATHR.O. CA P. CXCI. NOMINA.
MA^9^v Grace.VÅniculum Latine, ojp^ f^ara* cina antiquum amp;nbsp;Latina nomen retinue^ thrumeur runtfiermanice Fenchel (Gallic's du Fenouil) apheUatu dicitur.fà aratbrum Grads di/dum putant à mart cc(cendo,quod ad condienda flurima cum inaruct rit commendatiÃimum ftt.Fceniculum autem did Pimicuo exiTlimant, quod fatum magno cum f enorc fet lum. men reddat.
FORMA.
faniculum fcrulacdgeneris cH , hominis^: plet rumq;froceritatem (uferat,caulegeniculate,fun^ gofa intus medulla, leui exterius cortice amp;nbsp;herbas ceo,folio febrotoni.fed longiorc moUioriq;, iucundo odore,vmbella rotunda,amfla,lutca, in orbem rao diatim cirdnato, in qua fernen nudum def endet, radice Candida,longa amp;nbsp;odorata.
LOCV S.
Pafirn in hortis fatum frouenit.Sua etiarnff o* te interdum feu érnetbum nafcitur,
TEM*
PtANTARVM HrsTORIAE
TEM P V S.
CaUi^tur caule turtre^ete.Vloret Tunio amp;nbsp;XuHa menfibm. TEMPERAMENTVM.
Fanicutum tam valëter excalfacit,vt ex tertio ordirte excalefacientium cenferi foÃit.Exiccatve^ ro nigt;naquè,fid ijiftm quifpiam in heefrimi effe erdinis pofacrit- Proinde lacprocréât, quod,fiad-modumdeficcarcttiionfaiK efficeret.
VIRES. EX' DIOSCORIDE.
Paniculi herba camera mammas lafie reflect Idem fotefl fernen potH, aut dccociH cum ftifina. Coma decofUifubditum impofitiimve,reitum amp;nbsp;Deftca vitiis vtilerquippe quod vrinS cierepotent. CotraÃrpentium têtus in vinopetumpredefi. Me» fes ducit.In febribtssnaufeam,amp;flomachi ardore ex aqua fri^ida potum,fedat.Scadices contrite amp;nbsp;cum melle illita,morfbus canum medetur. Succus caulibits amp;foliis exprefis in file Ãecatus,medicos mentis qua ad excitandam oculorum aciem confia ciuntur, vtiliter adiicitur. Extrahitur etiam pact eus ex fimine viridi,foliis,ramulisq;, ad eade fti^ Us. Kadix in prima ^rminatione exprimititr. In eccidetaU Iberia tiquorem^^mmiÃmilem reddit, Caulem medium dum herbaÃoret incola deme^ ttintjgnif admoue»t,quigt;fitcilius vi caloris exu, dans gummi remittat- Hoc eÃscacius Ãtcco est ad medicamenta oculorum.
EX GALENO.
Ece»
CAPVT cxcr. 17»
Tantculum lacprocrtM, SujfuÃs auxiUatur-Vri nM menfes^; cit. I» condimentis aÃidiim Anethi i'fM^.'FanidtU ven amp;in opfiniis.Apudnos in hoc rtponunt,no fawac Pyrethrum amp;nbsp;Terebinthum condientespvt in totitm annum vfuifit,qucmadm» dum amp;nbsp;cep Of amp;nbsp;rapat,amp; alia buiufmodi ^uadS infolo aceto,alia in oxalme afjcruantei^
EX PLINIO.
Adfiarpionum iClus amp;ferpentium ,femine in vino poto valet.S»ccitsamp;auribusinfliUatur,yer^ miculófque in his necat.ldipfum condimsMis pro^ pe omnibus infcritur, Oxyporis etiam aptiÃime. Quin amp;nbsp;crisflisfitbditirrpanisSemenfiomachum diÃolutum adÃrinff t. Piaufeam ex aqua tritiifc^ dat~ Pulmonibiu amp;nbsp;iccimribus landatiÃimum. VmtremÃÃit cum modicèÃtmitur, vrinam exci= tat,amp; tormina miti^at dccoflumjadisq; dcÃclu potum mammas replet. Kadix cumptifana pota renes pur^at,Ãue decodefitceo ^Ãue feminefum^ pco.Prodeà (^ hydropicis radix ex vine codante conuulÃs. lllinuntur folia tumoribus osdentibut ex aceto.Calculos veÃcapeUunt. Cenitura abune dantiam quoquo modo hauÃum facit-Vaendis alt;gt; mieiÃimumÃue adfouendumradtee cumvino coa daÃue contrita inoleo illitum . Kulti tumoribus t^fuff^iatis cumcera illinunt.'Etradice inÃeco Vel cum meUc contra canis morfumvtuntur.i.t cë* tra multipcdem ex vinot
Ex sr.
PLANTAR.VM HISTORIAB
, EX SIMEONE SETHI.
Zac procréât,amp; fujjvÃs remetlio efl, V rinam dt, amp;nbsp;menfes ducit.
DEMELANTHIO. CAP. CXCir. Melanthium nigella Romana ofFicinij, nobis eft femine oigro ex rure amp;nbsp;Cartu* fianis.fcmineiteni rufo quibufdä odora* tior,nobis eft donatum à Claudio Daui* de medico amp;nbsp;optimo amp;nbsp;dodifsimo.
NOMINA.
myriL-
^^!lâfâ '\ ^LÃcU^lov Grads,Japanerni^um,t^i^b X T X/4 amp;Cith Latinisdicitur,ÃGallicèNiel* le.ou Poiurette. ) Offtcina amnes Ni^Uam ap* Ktlathio pellant.Melanthionautem amp;ni^cUa, à ni^oflmi fnde di- nij colore hac herba hauddubiè dida efl.
GENERA.
â¢w an^f),', ⢠nbsp;nbsp;£^/j ^p^j Diolcoridem alió/que veteres fna duo
l.idimA^x ^â^^^^ Nt^cUaJpecies repenatur, nobu tarnen doo t- Ãffxin /n'ax medicos amp;nbsp;bortenfes tres videre conti^it,lt;juar»m -â ctox.A-M^,, j^^ quidem habentfemina ni^a,tertia verofitb* flauum.ïnter CM qua habentfimsna ni^a,prima febuuartz kom mich Germanicè appcllauimiee, alteram autem fchuuartz Coriander, quodfo* lia eins CoriandrifoUis non diÃimiliafint. T ertia i^Mmrm*./ilr-'P quod ad folia amp;nbsp;flores attinct, prima per omnia ^i^Tnaoi- âfi^^^^ e^gt;in fimine tantum quodflaueflit, vtdio C-oo-xAtt^ ximus,diuerflt,Herbarlj huius temporis Nippeilam citrinam nominant ⢠Prater hos tres iam cememoo
ratat
CA PVT CXCIT. 171
mtäs e?{ quitrta, qua lytueÃris Niella dicitur^ quôdfcitKet fu tÃote in arms nafcatur. Germants Vuild fchuuartzer Coriander nominatur. Via detur autem effe potins tertiumgenui Cummi^l ucflris. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
^idanthion frutex eT{ fuÃUM, ramulis tennis JAeîatlîio Jius.altitudine falmorum duorum vel ampltor^foo liis faruis,Senetionis herba Ãmilibns, muite tame exilKribus,capituloin cacumine exiguo eeuPapa» ueris, oblongo, intercurfantibus interne diÃindiec nibus loeuloÃs quinque autfex, inÃimmitate exe trinfecus corniculatis,quibus fernen ni^um, acre, edoratum includitur. SylueÃre alteri hortenÃfere fimile eÃ,folia Ãquidem anetbi babet,floresprime Ãmiles,nifi quid celereÃnt ele^antiores,Capitulamp; plane Aquileia reÃendet, atque mfe femina ni^a:
^ oderata continet.
LOCVS.
Mclantbien demeÃieum non niÃin bortisfatu» prouenit.SylueÃre autem,vtdidü e^fin a^isjua Jponte prouenit.
TEMPVS.
Kelanthien floret Ãunio menfir^ulioautem (^ Au^Ão femme pra^ans eTl.
TEMPERAMENTVM.
ÃAelathiü excalefacit atq; deflecat tertio ordint. VIRES. EX DIOSCORIDE. Capitis doloribtss itlitumjronti Melanthitm,amp;-Mi inciptta*-
PLANTARVM HISTOIirAE
incipientibui fuffuftombin cum irino tritum lt;iââ tJ/t ribuf mfufum frode^ï.TollitlentiffncSjlefânUaitiie mata vetufta ditrititij; cum accto iUitum-Circuna feariÃeatös clauos excutit cum vetere vino irnfoÃ* turn. Dentium dolorihits cum accto amp;nbsp;tedadcco^ clum,fieo colluantur,Ãuccuir!t. Kotundofventris lumbricos exlgt;eüit,cx aqua vmbUico illitum. Trh turn autem amp;nbsp;inlinteo coUigatu amp;nbsp;oÃaclumj de^ fiiUationc laborante! adiuuat.Pluribut dtebmffo* tum,'vrinam,mcnfis amp;nbsp;lacproiiocat. DiÃieuttaa temÃirandi cum vinofotumÃiiit- Phalangiorum morfibm drachma fondere cum atjua hauflu au-xiliatur.\ujf:tuÃerjientes fugaatur. Tradunt lar-gius epotum cnccare.
EX GALEN O.
Tcituium e^partiü M elanthium,-vigt;dc deÃiUao tionesfanat caUdu inlinteoadmotu,ati]Hc aÃiduo olÃaflu. feinet lam à intro in corpmÃumatur, vel maxime flatta extinguit, Hine confiât eÃentia ta fÃm effe tcnuis,amp;ad vague à calid.tate deboraa ta. Propterea /anè eliâ amarum efi. Itaq; mirum non est fi hibricoi interimat iton efum modo,fid ea ti.imforii impofitu . Nequefane etia mirandumà lepros,clauos,myrrnecias eiiciat.Sic verb etiam or thopneeam iuuat,amp; menfesproHocat,qui ob craÃia tiem aut vifeedinem reteti fucrint.i nfumma, vbi mcifione, exterfione, deficcatione, excali faPlicne e^i opitts,prafiantiÃimHm id remeditini cfi.
E X
CA PVT ex CI h. 174 EX PLINIO.
âMchorthien medeturfirpentium fla^ amp;fcor« flonum. IUini ex ace ta amp;nbsp;nielle reperia, ineenfiq; Jirpeutes fii^ari. Bibitur drachma contra arancot, DeÃtllationcm narinni difeatit tufom ht lintcolo ol fadum.Capitis dolores illitum ex aceto, fif infit* fum naribus miti^at.Cum irino eculorum epiphoa fas ^timorés Icnit.Dcntium dolores codum cum aceto.ylceraoris tritum amp;nbsp;commandueatum.l,e pros amp;nbsp;lenliffnes ex aceto tritum emcndat.r)iffi= eultatesfbirandi addito vino potim . Duritias tu^ more'fque Veteresamp;fitppurationes iUitu. Lac mu= Herum äuget continuis diehusfumptum.Colligiiur fucetts vt Hyofyami. Oculos purgat, Vrimtni amp;nbsp;menÃrua cict.Similitcr largiw Venenum efl,quod miremur, cum jimaigratflime panes etiam con-diai.Cminimo lintcolo alligatis tantum grains trio gintaflecuudas trahi reperio.A iunt Cn elauis inpe dihus mederi tritum in vrina.Culiccsfluffituncca* ttnteni mufleas.
EX S I M E0 NE S E TH I.
Lfl tenuiu partium,lubricos inventre necat,flao tus difleutit, pituitamp inetdit. Ad orthopnnas amp;nbsp;defluxus capitis facit odoraiü,praflcrtingt;poflquam cale fad um fucrit.Diciturvero quedà tcratur,amp; cum aceto ventri imponatur, etiam Ãc lumbricos recare. Et ft cum mclle fermentctur,amp; calidaa^ equa hauriaiHr,calculos inrenib. amp;veftca minuit.
M q vrinam
MANTARVM HISTORIAE tgt;rlnam cit,menfes ducittamp;âVehitiremedium cona tra venena eTf^f quis ipfum ieiunus affumat.
DE MALA CHE. GAP. rnM^rvi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c X c 11 r.
NOMINA.
Malua A ^a^ctyjl GrxcfMalua Latine, Officinis la ^aare di^ JLtinum name retinuit,Cermanicè Pappel, lia.. ^GaUice M aulue)Ãclt;/»r. Malua autem Grads ffStÃclT- ab emoUienda aluo name lraxit:feoÃtt.T^(IIJ enim XSp., nbsp;nbsp;nbsp;mollirefignifcat. Qwnetiam Latinis Varro Malua eiuafmoluamjijuod aluu mollMt, ditlam effe cou tendit. Antiejui enim ea vtebintur in acetarUs cü Laduca ad fubducendam aluum. Vnde biartiaUs Ifbro decimo ait:
^xoneratftras ventrem mihi vidica maluat AttHlit,amp; varias quas habet hortus opes, GENERA.
Kortenfis fAatua.:!â
Haluarumgenera effe diso Diofiorides t^ Galt nur tradunt. V na enim hortenfis, altera fyluefirii
Malua dieitur.Hortenfsjqua in hortis fttafroMa \vmt.-t--,orffy nit, Germants Romifelie Pappel, vel Ernrofz, quodfeilicetmeffis tefore florcat,vel Herbftrofz
nominatur. Unitts iterum varia funt genera : alia Ãquidem rofas furjnsreas, amp;nbsp;has Vel Ãmflici vel multipUd foliorum textura conÃantes,vtfidua, ra m^ÃrattaUaeandidas amp;nbsp;iterum foliorum tex-turn differentes producit.Nos vna piel um quatuor ^^^uefiru haç hortenfis Haluagenera eemflextfumus. Syb
CAPVT CXCIII. â nbsp;1 75^7 Jgt;.A Pr ^''-^v
ntflru nonqux mfyluu, autafpens ligt;cis,Jia ^»* tn^entA-in incultii lock (ùaÃionte naflitur, intcUiff debet' id quod Grxca vox y(^^}ierctlci,qua Viofiofides V« X^'^o2ti titur,maxime dacet-ü^tc enim Greecii mculta amp;nbsp;inelaboratam terram figniÃeat, quälte in femitu, frutis^Uisq; huiuÃnodi ruris amp;â a^-i fartibm efi. irreitica hete feu ÃflucÃris Walua itide in duM di firibuiturJpedesequeedii inim pumila eÃifly humi P Unifia, [erpes, hancGermani Genfzp appel, Rafz oder Hafenpappel voedt.Ã^da altias attollitur,amp; feriarborefiit,hancGermanicè Rofzpappel »0« Arbon^ minant, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;flens.
UortenÃs 'Malua ^randeflit in arborem, eiusq: Horlanfls fleapus tanta ma^titudineproflcit,vt baculi nÃim prabeat-Folia huk ampla, circinata rotunditatu, multis in ambituflffnentis.GaudexÃmplcxÃuxu riofa proceritatis attoUituria mediofere ad vertice pulchemmisfieribas decoratM,brcui admodupeo diculo dependentibus .quivenufiatc refis non ccâ dHnt,amp;' fijuppeteret odor,dcprincipatu certaret. Colore confiant purpurea,vermiculatóvc amp;nbsp;cadk do.Capitulaquadam breuibus innixapctiolis, amp;nbsp;leuiter inmueronem faÃi^iata primü è caulepra fihuntdisqipaulatimintumeflentibuSjpra^nantia floru inuolucrafatiflunt,in quibus dehiflentes rofle. fiflpadunt,amp; explicantur in folia quinque,inters dum ÃrufHli quadaferie, rt diximsts, numerofa, calycibus apicespaucos complexis,qui lutci mediis
M iq emkant.
PLANTAKVM HtST.0R.IAE tmicant, guihtn decidcDtibm crumputitpin'lgt;iire4 fl.irninn.iïit fatiufiiccrcfiit mn!ti[ilicitcr tunica^ titiyatj; in vmbilici farmam namcro/i (èminc coa* gmëtatiii,m quib. Am decujfa funtfoUa.reliqaa* Sylucftris rum Mnluarummadofimiimrecluduntiir. Sylue* pumila. firn fimita amp;nbsp;!jnmirepegt;is,fo!tü rotunda, pin^ui, amp;nbsp;in ambitu Ãeimta conflit: caulc mn^noiÃtribm Sylucflris ex cAudidopurpu,â¢afcentihut,radiée cadida. Syb praccrior. ueflru altiorfolio ma^u laciniato nafcitur,fioribM ex caruleo pHrpureii,radice Candida,
1 O C V S.
quot;Hortenfi in hartes fata proucnlt.Syluc/lru aute loeit incultu.pin^uibui potifimum,amp; bumidit.
T E .M P V S.
Uortenfs floret Tulio çl^Au^uflo prafertim me* Ãbitt : neque enimflos it vt rofa fugax en, fed diu yigor vitaq; durât. Sylufru pumilaper iota afla* tem,amp; in maximam autumni par lern durât. Ar* bore/cens autemXunio (^ [ulio meiiflbus,floribuf quam maxime abundat.
TEMPER.AMENTVt4.
Haluaf/lueftrii digerentb paululu,^ emollien til leuiter eflfacultatii.liortenfis vero quato plus habet aquea humiditatii,tanto facultate imbecil* lior efl-Prudui eun tato validior en,quatoet fle* eior.Inter Lanuca,Setam,amp; Malua id efl diferi* Sylueflria minii,nempe quodfleeiora ÃMfylueflria,fatiua h» fatiuiifice midiora.Permifium efl Ma'uxfucco aâiquidgluti* eiiwar nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mfum,
CAPVT cxcirr. 175 nofim,ij»o LaSfaca caret. A repi^eraniii facilitate manifeflè abeTl,vt ante fumptione cernere licet^ f ex ambohus particulatim oliribtis,qtiemadmoditm faditare homines cogt;t!ueuerunt,cataplafma ad ca lidum quempiam ajfedum,qualis ef eryfipclai,cS fonaStmoUinfcula folia diU^der tundens donce ad leuorem redadafint exadifimum.Tum nanq: cor ^lofces laducam manifeflè refri^erare, Maluam â¢Vero modicum,et quafl tepidmnquendam calorem obtincrc.fatilè hoc olm deorfum labitur, non tan^ turn qu:a humidu esl,fed etiam quia ^lutinofim, Si borum trium oleriifuccos inter fe compares, te« nuis amp;abfletfirius Eieta,crafiorglutinofiorq; Mal ua,in quot;vtriufque medio Laduca flatuetur-üae Ca lenas lib.ij.de Alimentorumfacultatibia.
VIRES. EX D I O S C OR I D E.
ffui aptior hortenfis multb quà mfylueJb-is.Sto^ macho m\ia,aluum bonam cficit,prafirtim cau^ les,inttflinis (i^* ncflcx vtiles.ioUa ernda i!lita,amp; cum modicofale addito mede commaducata, agia lopM fanant.Ver urn in inducenda cicatrice, eafine fale vtendum e?{. Contra apum vefianimq; idut idita prodesi.Utfi emdatritaq; cumoleo anteafe inunxerit aliquis,nonferitur. AchorM,furfMréfque cumvrina idita fanat. Sacris j^ibus amp;nbsp;ambuflis décoda folia tritaf vtiUtcr cum oleo imfonuntur, Idius dccodum vuluas infcf ione mollit, l^rodcTl c^ rofionibM inteflinorum ,vul»a fedifque clyflere
M Hij infufum.
PIANTARVM HISTOKIAE
infufum. Ãuf ilecofta cum radiée fia omnib. letoâ libiu venenis auxi!iatur,à continuo à bibentib.re* uomatur-Contra fhalan^iorümorfitremedio eTh Laefroritat.Seme citu admixto Loti filueflrisfi* mine potunt cum vino vefica dolores lenit.
EX PLINIO.
lAalua contra omnes aculeatos id tu efficacior '»ls,pracipuè Ãorpionum,vefiarumfimiliumq:, amp;nbsp;muris aranei. Quin amp;nbsp;trita cü oleo tjualibct card ferundi antè.vel habetes tas nonfcridtur-folium impoÃtumfiorpionthm torporem affert.Vaient co tra venena.Aatleos omnes extrahut lUita emda, â f alias tust cum f- anetho pota. Décoda vero cum radice aceto, fiajeporis marini vencnareflrin^unt:amp;vtquida dicHt,fivomatur. Decifde mira amp;nbsp;alia tradutur, fed maxime,fi quotidie quisficci ex qualibet card firbeatcyathum dimidium, omnibus morbis carh turum. Vleera manantia in capite Panant,in vrina putrefada lichcnas,amp;vlccra oris cd melle.R.adix décoda furfures capitis amp;nbsp;detium mobilitates.Eo iiu qua vnu cauâcm habet, radice circa dente qui dolcatpunpre,donccdcfinat dolor . Ladern fir um as etparotidas panosq;,addita hominis faliua,pur^at citra vulnus. Semen in vino niffopotum,à pituitis amp;nbsp;naupeis liberat. Kadix mammard vitiis occur* rit,ada0igata in lana ni^a.Tufim in lade coda, â¢amp; firbitionis modo fimpta,quinis diebus emedat, Stemacho inutiles Sextus Nigerdicit. Olympias
Thebana,
CAPVT CXCIIT. 177 ThcläM,abortiifM cjfe cum ädipc anferis. Alitai fur^arificminas, foins c4rum manus plenx men* fura,inolco amp;nbsp;vine fumlitis.V tique confiât partie rientet fubfiratis foUis celerius foiui,protinus à par tu reuocanda, ne vulua fiquatur. Dant amp;nbsp;fuccum hihendum parturientibutieiunis,in Dmo décoda hemina- Quin 0âJemen tritü adaU^ant brachio, genitale non centinentium ⢠Adcoq; ea Veneri na* fcuntur, vtfernen vnicaulis ajperfumgcnitali.fa* minarumauiditates augert ad infinitum Xcnocra* tes tradat, I tem tres radices iuxta adaliigatas, te* nafimo amp;nbsp;dyjcntericisvtilifiimè infundi. Item fie* disyitiis,velfifoueantur- Melancholicis quoque fuccus daturcyathis ternis tepidus, amp;nbsp;infanienti* bus quaternis.Decoda comitialibus hemina fucci. tJicamp; calculofis,ct inflatione,amp;â torminibus,aut »pifibotonico laborantibus tepidus idinitur. Et fa* cris ignibus amp;nbsp;ambuflis décoda In oleum folia int ponuntur, (ir ad vulnerum impetus cruda cum pa ne. Succus décoda neruis proded, amp;ycfica, ó» inteflinorum rofionibus. VuluM amp;nbsp;cibo amp;nbsp;infiu* fioncmollit tolco.Succus décoda pori meatus fua* ucsfiaot.
EX SIMEONE SETHI.
Ventriculum facile fubit,non folumpropter hu* m,ditatcm,ycrumetiamglHtinofitatem,atq;impri mis ficumoleoamp;'garoojfiratur, vino quo editur temport irrorata.'Vcficam,theractm,pulmoncm^ iuuat.
PLANTARVM HISTORtAE
tuuitt,amp; raucamvocem lenlt.SylueÃrii malua,Trt ferunt,C0mcfla,doleres cxveJjiMHm morÃi tallit.Si qu'u morfm à veÃiii aut allibitilrucco Maluwe,pr^ fertim/ylueflrk,plt;n un^atur,confcflim dolore Icua^ tur.Dicitur etiam quid haim decoiltim fotum,la pides cottterit,fimmmi conciliât, facilemq: partum pr^flat,à muller ea crebrius ytaturAllita inflam* mationes lenit, cdque qu£ indurata Ãmtcmollitâ Ãllud M alua peculiarc cfl,vt impoÃta iclibm ve* Jparum amp;nbsp;apum, dolores leuctgt;
DE MYR [CE. CAP.
c X c 111 r.
Taraarix in GalliaNarbonenfiluxuriat, nunc etiam in horcis regiis quos fons bel læ aquzirrigat,amp; in bonis Reuetédi Bel laij Parifïcnlïs epifcopi amp;Cardinalis,Po fterorummcmoria,amp; noftra omnium re-2^rutueif^to nerationedignifsimi, vt qui nullis parelt fumptgt;bus,quo partem medicinæ planta* riam reddat illuftiiorem amp;nbsp;«ertiorem.
NOMINA,
Tamark ftut.
MvptWt Grads Myriceamp;Tamarix Lat mit, offidnis TamarifimjGerma.y^miTiïcii.
amp; fos^^Gallis ituyete(nominat»r.
GENERA.
Tiiofcorides duo Tamarids genera facit.Vna e* nimfylutflris efl,qua!isefl eaqiiainplerifqiGer* tnama lodsprauenit,quamq:hi!: plÃlamdamust Alttra
CAP VT cxci ir r. 178 Alterd fdthidfijuttpriori in cdtcrisÃmUis c^, nià quad fmdifera esi,amp;minime,Ht illa,flerilis.
FORMA.
Sylncflris drhuflHmfrutexHe humilis cfl,ramlt tx herbdcco fulmij; colore Vdriegatii, foliis Sabi* ^â^ dut f.rices, flore mufl:ofo, qui dcninm nt pappot CHolat. Satina cateraflmilis eà JylncÃriÃfuClum tarnen^aUd non diflimilcmprofert,quifftflu ina-quatitcradflrimrit.
LOG V S.
Proxime palndes,refides fla^aantesq; aqaat na flitur, Sylueflriiq: copioflain Germania ad P^hcnH amp;nbsp;lftrnm,infi^ncsfluuios,pro»enit-Satiua in Syo ria amp;nbsp;Aegypto, vbiproceriflimoi aquat arbores, giSnitar.
T E M P V S.
Perpétua comafrondet.
T E M P E R A ME N T V M.
Hyrice abfler^entis csl ac incidents facultatls, dbjqueperjpicuadeftccatione: habetverô etiaado flrifiioncm nonnndam . Caterum fruClus amp;nbsp;cor* tex nonpaucamfortita eft adflri^lioncm, adeb vt gdUa omphacitidifeu immatura proxima fint,nifi quod acerbitas cuidens esl in ^aUd ,fed Myrices fmflui tempa-atura incil inaquaUs : immifla est emm natura ciiu multa partium tenuitas, arque quot;bis abfler^endi, quodÃanè^aUa baud ineïî. Por» fè Ãyrica combu^a ciifis admodum deflecatoria faeultatis.
PLANTARVM HTSTOIITAE facultatif eft.flurimamabfler^eitili facultateha* henStfauxiUam adflrin^ndi.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Vrufiitvice gaHa in oris oculorum^: meJicami* nihuf vtuntur.Cruentis Ã:utis in lgt;ot»,caliacif,fce^ minarum fluxionthm^morho regio, amp;phalang^» mm morÃbm prodef,Ocdemata iUitiu re^rimit. Cortex eadem quafru^-us potefl. Decofbum folio* mm cam vino potum lienem minuit. Ad dolorem dentium in coUutionibuf falutare efl,amp; mulierum fluxionibui in defefionibm. Aptè hu inquibitf pe* diculi amp;nbsp;lendes abundant circunfunditur.Cinif li* gnorum cim appofituf profluuium ex vtero fuppri* Calices mit, E trunco dus nonnulli potorios calices fabri* potorij ex cant,quibsfs in lienofspro poculo vtuntur,quo da* trtmeo tas tus in iispotus prof dat.
maticii. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EX GALEN O.
Myrice prodcfl admodum licni indurato,decoPHs cum aceto aut vino radicibuf,fucfoliif,fue extre* tuis ramuliS'Sanatvero etiam dentium dolores,
EX PLINIO.
Lenaus Canari ea carcinomata in vino décoda tritaque cum melle dicit,Ad lienem pracipua efl, fiJüceus eins exprejfus in vino bibatur, Adcoque mirabilem dus antipathiam contra folü hoc vifee* rum faciunt,vt affirment,f ex ea alueis fadis bi* latfses,finc liene inucniri-Lt idea homini quoque fflenedco esbumpotumq; dant in vafis ex eafa* dis.
CAPVT CXCV. tz?
^is.'Lif^uni amp;nbsp;fl«i amp;nbsp;ÃlM amp;nbsp;cortex in cofjem gt;[w adhibentur, ejuarujuam remiÃiora.Daturfim ^inem reiicientibus cortex tritus,amp; cotrafroflu-»iafa;minarHm,ceeliacis quo^uedjem tufus impôt Ãtüfefue collectiones omnesmhibet,'Poliis exprimé turfuccus.Ad hete eadem amp;invino decoijuuntur: ffAVero adletlo meUegan^xnis illinuiitur . Df» coftum eorum in vino potam,Vel impoÃtum cum roÃteeo amp;cera fedat-Sic amp;nbsp;cpinyflidea fanat.Ad dentium dolorem auriümque decorum eorum fa^ lutare efi.Kadix ad eadem,Ãmiliter amp;folia.iiAC amphus ad eaejua ferpuntjmponuntur cum polen ta. Semen drachma pondéré aduer/us phalauffa amp;nbsp;arancos bibitur-Cum altilium vero pin^i fut runcuUs imponitur.Pfpcax amp;nbsp;contra ferpentium iéiusipraterejuam aÃidum. N cenon morbo regio, phihiriafi,tendibs!fquc decoflum infisfumprodefi, abundantidmque mulierumÃÃit.Ciait arboris ai omnia eadem prodeÃ.
DE ME CONE R HOE A DE., CAPVT CXCV. Z'-r^rj^ectafp.-'â^ NOMINA. re^-'ir^^cecÃquot;
MHMav poids Grads, Papaucr rhieas,h»e eÃÃuidum auterraticum Latinis ,Papao
uer rubeum officinis amp;nbsp;herbariisâCermanis aÃre Papauer pitH quem ludentes pueri harumfoUis concauo pu rubeum, ^ impoÃtis , altera palma ineuÃa adunt, Kla p= fenofen , quaà die as crepitacularcs rofas, amp;nbsp;Glufclicn,
PIANTARVM HTSTORIAE
Khniiu fndcdi* iï»m.
Glitfclié,cgt;â vuild Maen,4c Kornrofen,(G4/. Coquelicoc,ou Ponceîu)algt;pcllat.lihÅ!u aif tem à Ãore,qui ei protium deciJit^difium eÃ.
FORMA.
Volia ^rucx,aHt CichorioÃmilidj^ ineiÃa hd^ galias m^ betjoffora Mmcit amp;nbsp;aÃtera. Cdulcm f lanugim^ ceum, f»m,rcÃum,aJpcritm,cubiialim. ftorem puiiiceu, amp;nbsp;aHqudndo cadidum, ÃmUemÃlucÃrii Anemo* nesflori.Caput oblo^um,minm tdmen quam Anf moncs.Semen rufum.Kadicem oblon^amÃubalba, minorisdi^iticraÃitHdine,amaram^i.xqua delif neatione omnibus perÃieuum fit,berbam qua Pa* fauer rubeum bodie vul^e nominant, iÃe Khaa* da,qMd fitfolio Pruca,laciniato,fiabro fly loffo* rctcaulc lanuginofi,rcilo,afpero,citbitali: flore fl* uefiris Anemones puniceo, nonnunquam atbo, ob* lon^ capite:fimine rufo,radice lonp^a,fubalbida, Papduer ^ââ^*â di^iti craÃit»dine,^fiu amara, Girant i* rubeü non ^â^'*â quiAnemonem eÃe arbitrantur,qubd folia efl Ane* â**^*^â*^ CoriandriÃunticuidentiÃime redamenh mone nbsp;nbsp;nbsp;^°^ Khrradis vtriufquepiélurm damus-Vnim at* que adcoprimi, quod Eruca folia habet,altcr!!U , quod Cichorq. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠f
LOCVS.
Nafeitur in aruis amp;nbsp;fi^ctihm paÃim-TE M P V S.
quot;Vere amp;â aflate dumfrumenta meÃem appelut, florct.-quo ctiam tempere decerpitur.
TEM»
CAP VT CXCV. 1SO
TEMPERAMENTVM.
Kefn^cratj'vt alia genera PafaKcrilt;.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
H»»« Paj/auerif quiixjuc fexVe capita cum tria Iw vim dathis dccofla donce ad daas reducatur, fotui dabis quibtufimnum accerfere volucris. Se» mcnacctabulimefura cum aqua mulfafotum,ah uum imiter cmollit.A.d idem fraÃandum meUitis amp;dulciariilt; immifcctur.Polia cum calycibits iUi» ta inflammatio»esfanant.P.orundem^erfufioite amp;nbsp;fotufomiius alUeitm-,
EX GALENO.
Pafauer quodda P^hceaf nuneufatur, qubdfch licet eeleriterflos dm defluat.üuim fernen vali» dim réfrigérât ,itavt nequaquam co quu innoxiè folo vtipofit,velutifatiuo mclli admijiens.Admo» dumverb itafumftum fmnum conciliât. Scd amp;nbsp;fuÃdum eim inffergtir.t iis qua ex mclle confciu» tur bcllariis,flacentis amp;nbsp;fanilm.
EX PLINIO.
Aluiim exinaniunt capita quinque décoda ia vini tribm heminisfotafimnumfadunt,
EX REGEN TIORIBVS.
Sacro igni mcdeturMulicrum nicnflruaproflm ui a compefcit.Sanguinem è naribmflucnlent icco» ri impoftu ÃÃit. Lingua ex decode dm lota,ardo» remfaucium [anat. Pudcdoriim tumores dtlumc» fecrefacit. Teporibm ilUtum^fbrcnctids fimnum coneiliat.
PIANTARVM HISTORIAE
eondliitt. CaUdts oculorum dolores Imteo imjâoÃtlt miti^M.Vnderurfm omnibm liijitet, Papauer hoc rubrum no efje Anemonem,qubdfcilicet h^cc if fit' contrarius flanèfacultates obtincat.
tgt;E MECQNE S A T I V O.
CAP, C X C V I.
X nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NOMINA.
MHK»V l!ft^at^aci,Pafauerfittiuum la» tinè dicttur-Ofpcina antiquum nomen re» tinuerunt. Germanité Magfomen oder Man,. (^GaUicè Du Pniot'tvocatur,Di(}üautem Gra» Jtleco qua ^.^ fj,ün^]i à fiurjvè'I, hoc efi , non minifirando, re af felle quid finis fun^ muniis refcentes nonfatiatur. ftX'. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;GENERA.
Satiui Pafaueru duflex»enus,album videlicet cuimflos amp;nbsp;Jemen candidum:amp;ni^um,quod fie» mine ni^o confiât â N os vtrunque^mu vna ficlu ra comflexiJumsts, EO R M A.
ToHis confiât lon^,ferambitum fèrratisinulló» que fediculo cauliadharentibusfioribus vel can» didis, vel ex candido Imiter fur furets .⢠cafitibui obton^fin quibus firnen atrum vel candidum..
LO C V S.
PaÃim in hortisfiatum frouenit, TEMP V S.
Aefiate fioret,ac fiibindefiemenfrofert, TEM.PERAM.ENTV M.
R-efiri^ett,
CAPVT cxcvr. Ijl
Kcfii^erat, (teut omnia alia Paÿaucrû ^ncr^i in quarto ordine.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Communit iffis refiigerandi vu efitfroinde foo lia amp;nbsp;capita in aqua décoda fotufimnum accer* funt.amp;ibitur amp;nbsp;decodum contra vi^Haa-Capita trita amp;nbsp;cum polenta cataplafmatis mixta, igni= buspderu amp;nbsp;inflammationihmprofunt ⢠Oportet autemviridiaippa tundcre,amp; inpaÃiUos confirm mare^Ãecatifque reponereac vti. Capitaperfi c^ tiam ad dimidiar in aqua decofla,dcin itcrum di nielle dum humor denÃtur crajfefedtque decofla, ede^a medicamentum e^ciunt,dolorem miti^as in tuÃiifluxfonibm arta'ia,amp; caliacu affedionio bus- P.jficaciui redditur adieelo WypodÃidis fuc= co Cm Acacia. Papaueru ni^ i (emen tritum cum vino bibitur contra Ãuxiones alui amp;nbsp;faminarum profluuiaAnperuigiliisfionti temporibiifque cum aqua tlUnitur. p-iifdem liquor plus réfrigérât, in= ffiffatficcatque.Prui quantitatefumptus dolorem lcuat,fimnum conciliât amp;nbsp;concoquit. Tufi atque caUacis ajfcdibusauxiliattir.Maioriautcm copia hauftus nocet, Icthargicos efficims, amp;nbsp;intcrimit. Ad dolores capitis cum rofaceopdfufus facit. Au-res dolentibus cum amygdaline, myrrhaamp; croco inÃiUatur.ln oculorum infammationibsts cum too Ão oui ^utco (^ croco, Ignifacro amp;nbsp;vulncribus cum aceto ,podagris cum lade mulicris amp;nbsp;croco.
PLANTARVM Hr STORI AB
Ãdipro balano Ãubdftin,fQmnHm alliât.
à X G A L E N 0.
Satiui Pa flauem fernen panibusvfiliter cat dul tiarium inÃiaf^itui^no Ieeu4 ac Seftmum. Candi* ditunigi iorcpraflat/vimj: rcfi igerandi habet , i* dto^ifomnifcum cfi. Si Pero libcraliusfumalnr, lei forem-etiam inducet, a^eef, coneoejuctur. TuÃim frai er ea ex thorace amp;nbsp;fulnione comfefcit.Cofert aduerfui tenues ex cafite deÃillationes.Cosfori nul Ium notatio di^num exhibet nutrimentum,
EX PLINIO.
Cadidi fernen toÃum in fecundamenfa eu melle afudantiejuos odebatur. Calyx ifà teritur amp;nbsp;bi* litui Ãmm caufa.Semen elcfhatis medetar. E. »i* ^0 Pafauere laelttts fucetufeafo mcifo exprimi* tur,ejiii defatur^Cn in paà tilts tritus in vmbra Ãc* tatur, mnvi Poporiferamodo , verlsmÃcopiofar liauriatur,ctiam mortifcraper fomnumiopion vu-cant.Seminc dus trito inpashdosfe laffe viuntur eld fimnitm. Item ad capitis dolores cum rofacco, Cum his aurium dolori inÃillatum. Podagris illii» tue cum lade mulici'um-Hc amp;foliis ipÃs vtuntur ud facros ignes.Itcm vaincra cu aceto., E^j tarnen damnauer.m ,collyriis addt,multof magisquas vo cant lexipyraas^quasf pepticas amp;nbsp;coeUacas . N« gram tarnen coebacis in vino datur.
EX S I MEONE SETHI,
Uelius eà albu quam nigrum. SomniÃeam vim habet.
CAPVT CXCVIÃ. xS2
I}alct,amp;' diffià ln efi locofHoKiSjpMitmq; nutrit. Si autem cü nielle edatur ,fimini^emtali ndUcit.' Pndefl amp;nbsp;thorMi,amp; afpcrie artcrinejae tuÃi.Vt^ trem ÃÃit^ctà quidafalfo putaucrunt ipfum nieué i e,cim eemtrarittm habeat vim.Lxdit caput,p co-piofitufumaiur , itemj: arp^rauat. Sunt i^ui ipfum (ontcrHnt,amp; vigilantium fionti imponunt, in hoc lâtfomnumconciliet.C.itterttm ni^um Papauerfii gidim efi,amp; ma^ fimniferum, adeb vt à tjnh eo iinmodicè vtaturjomne profiindo fîmiliter lethar-^iciscapiatur.Ciimrofaceo impofitum cupiti duf dem dolores à caloreortos fanat.Dicituretläquod Hlitum cum laffe muliebri amp;nbsp;croco,podagricos in uet. Huius lachryma iâtncnum eà . N»^i gt;nbsp;autem fuccus cflvocaluniopium.
DE MECONE CERATITE.
CAP. GXCVII.
In Papauere corniculato mirumcurDio. fcoiides omiferit nüuin,£cu colubn in funima filiquaconfpicuuni,notam pU' nèilluftrem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p
MKHMV Hi^aTÃTIf Grads, Papauer cornicu
latum Latiids,oficinis Papauercornutum, papauer Cermanis GelbolmA^etiappcllatur.Cornicula^ cornutu-turn à f-uclu quempre~lucit, cornu medo htflexo,, wminatum ifl,
FORMA-
N q Polia
PLANTARVM HrsTOMAE
Volia habet candidajiirdtta, VerbafeoÃmilia, fer ambitü Pafaiierh Ãluejlrh modo ferrata:cauâ lern etiarnfimilcm.floremlutcum faUidûm ve.fa^ flum faruum vt coma inflexam/famgraci comis culo fimilcm,vnde amp;nbsp;nomen inuenit. Semen]gt;uftlâ lam,niff-urn quale Pafauerii.Siadicem in fuferÃo de ta ra barentem,niff-am,craffdm.
LOCVS.
Diofeorides in maritima t^fajpera locii proue» nire ait.ïn Germania tarnen noÃra non nififatum fuerit,nafiitur.
TEMPOS.
lun!»floretmenÃ- Semen autemcirca melfes lefftur.
TEMPERAMENTVM.
CalidumCf ficcumeffe facultates eim jö'ln ^uflu n:trofltat,fatis oflendunt.
VIRÃS. EX DIOSCORIDE.
Kadix ad dimidioi coda in aqua capota, if chiadM,amp;iciinoriiajfedu) finarepotefl.îia c» tiam qui craf u amp;nbsp;araneofas fadunt Vrinas pro» defl.Semen acetabu'.i menfura eu aqua mulÃa po» turn,aluum Imiter purgat. Foliaprxterea floresq; cumoleo iUita cruflas emarffnant.Padem inunda iumentorum arffemaacnubeculas emendant, EX GALEN O.
Papauercorniculatum nominatumquidem eîl à fludu leuem inuerflonem habentc.veluti amp;fcc»
numffracum.
CAPVT CXCVIIT. 1?5
Hum^/tcum j vt bouu comu pmUe efje videatur^ V im habet incidendi amp;nbsp;abfler^endi. Proinde ra* dix herba in aqna dcco^a ad dimiditm, iednoris affedut adiHtMt.'Foliaamp;flores, fordida admodii amp;nbsp;maUs^avlcera iuuant.Sed ab bis abflinere o* fortetvlceribus iam fur^atissadeo enim ab^er^c* re valent ,vtamp; fura quoque carnis nonnihil eli* quent.iïocfacultalum robore m fordes duntaxat, fid amp;nbsp;cruflam vlceribus detrahit, EX PLINIO.
Semen alnum purgat dimidie acetabulo in mul fo.Folia trita cumoleo, argemas iumentorum fa* nant.Kadix acctabuli mefura coda in duobus flx* tariis ad dimidias,datur ad lumboruvitia amp;nbsp;ie* cinoris.Carbunculis medentur ex meüefolia.
DE MORO. GAP. CxCVIII.
NOMINA. rnoL-x^é'^/fZâ Ccom M0^a,ilirvnff.ni]iïa.Gracls, Horus tati* nis,ojficinis amp;vulgaribttsherbariis Mo» Mor«« rgt;tlt; celfl, Germants Maulberbaum, (GaSi» Vn eelfi. ^casiet^ap^eUatur.
FORMA.
Morm arbor notior eft quim vt defcribi deflde* ret. folia autem rotunda ferè habet, nifi qubd in fummo fint acuminata,ïextremitatibus ferrata,et ad Methx hortenfisprimit^fecundigeneris folia accedentia.Vlores lanugineos,fiudum flatim ab or tu (andtdum,citm pubefcitrubrum, vbi maturuit
N tij atrum-,^
PLANTARVM HtSTORIAE
lt;»tr«.No» cfi certcfilmtio tranfiunJH, quoJ Mort finis quailragintafirè diebas à Verff Harum exor irres ver^ tuvfi; adfilÃitiumpafli vermicidhqui (rü^fgra omcisti vit cisjatsnis bombyces ac Seres nominaatarfiriceam de natrid' vellus,quo turret vterHS,pedibus explicantes CoÃo tur,amp;eoo ciuntmuUa enim in re alia natura fagacior defies rudern mi heditiir.nec ars aliquid ab iis accefijfi videbitur, rada me- in quo in^enleÃus laboraucrit,à tam multas du id tamor3 vellus ferÃeitur natura mutationes,amp;â artis du ad f!gt;oÃs. nbsp;nbsp;vita vÃum diÃgt;onitur,!abores aÃimemus.Ap^eten^
te Ãquidem vere oua, piÃeiu ouis baud diÃimilia, linteolo ebartaue adbareÃcentia, qua proximo au^ tumno produxerunt, radiisfilis exponuntur,aut ea lido in loco , bypoeaufta nimirum,Ãrudtur. OitoÃt vtvermiculi excludantur exi^i,qui mox Morifo liis nutriuntur,quoad^â^randioresfadii fuerint. tum Ãatimpmula cuiq; cbartacea, velpotitts inuoluo era conficiiitur,quibusincluà mirabili natura ope^ re lanitio Ãefe inuoluunt,ac congcftoglomeri fe cd* dentes,poÃquamÃtd nendiobierut munus emeriu-tur, adeo vt ÃmeÃris tantum illis apud nos vita fit. Mor tuis teÃbacea Ãubinde tunic,i inducitur, qua aliquot diebus obduffi reuiuifiunt, ac afiitis fibi alls in volucres papiliones deyxnerant, qui ajô fiduè inulcem incidentes coeunteÃque, tandem re^i limits ouis milq Ãoma amp;colore,quibitsÃHa rediuh ua prolesÃquente anno rcnaÃcitur,iterum moriun* tur,atque adeo cu nullius pratereafint vÃus abii* ciuntur.
CAPVT CXCVm. 18 à untur.Oua aMem ad veris vfque initia feruatur, Vlanc rniriÃeam metamorphoÃn quant Mit rari ftónmacutn admifatione ac delcClationcÃtnt con tcrt[gt;latitt, non potui non commemoräre, quo fl un dtojisvcmticulorunt istont qui ^{ori foUispaflun» tur natura prorfus perfpeda elflet.
L O C V S.
idafcitur in hortis quibufdam. Amat autent in primis loca calida fabulo^aj;. Gaudet foÃione amp;ftercore. TE MP VS.
^ouiÃimavrbanarumterminât,neenifl exado Moral friere,ob id di^ba japientiÃima arborum.'Proindc fapientiÃi eu banc reminare viderimm , frions minime th tuet arbo-mendum erit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;runt-
TEMPERAMENTVM.
Ãmmaturiii Morifrubbus vbi exarucrit admot du adftrinfft. Maturuis ante mediocriter adflrin-^it.Cortex radicis arboris amaruudinit cuiu'da et purgantis facultatif partieeps efl.foliaamp; ^ermh na quedammodo media tempcric inter adflrifliae nem amp;nbsp;puroatoriamfacultatem funtpradita.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
iAorifrufbus aluumföhnt â facile conumpitur^ Stomacho inimicus eÃ.PraÃat hoc idem dasfuc-cus.DccoPius aut area vafe,aut folatus^map^u ad* flrtft.Admixto mellis exi^io.adfluxior.cs,nomat amp;nbsp;tofidaru mflamationcs facit.Au^etur vis dus adiedo feiÃili aluminey^alla,croco t^ myrrhadte
N hq tamÅ
PLANtARVM HISTORIAE
tamaricisfcmineJrUe amp;nbsp;thureMoraverè immit twaÃcca tufiq;,Khois vice o^Ãniis miÃent»r,amp; cicUacos iuuant. KaJicis cortex dccoSltu ân aqui t^ po tuf aluum filuit-lattos ventris l»mbricos ecâ feUitnis qnoq; auxiliat»rijuiaconitnm hauferit-folia trita amp;nbsp;c» oleo iUita, ambuflis igne medcnââ tnr. Decocla in aijna ctelerfi cumvitis amp;nbsp;m^-it fd finis capidos tingant. Succus foliorum cyathi menfurapotits,phalanriorummorfibitsauxiliatiir. Corticis (Ss*foliorum accoflo coduuntur vtilitcr in dolore dentes- Codigiturper meffern Cucctu,circii-fijfa (Sr feUa radice arboris: inuenitur enim pofiri die concrete,qui in dolore dentium vtilis efl. Tus hercula difcutititp* aluumpurrat.
EX GALEN O.
SAorifruclui maturus ventrem quidemfubducit! immaturusarefadus medicamentum fitfatis cent flrinrens,adeo vt ad dyfenterias amp;nbsp;caUacos affe-Slus,aliesq; omnes qui exfluxionufuntgencre effi-caxfit.Cotunditur autem ér opflniis mfcetur,vet luti Khoisfruitus: autficui itavideatur,ex aqua autvino bibitur.Porro quod maturorumfuccus ad flomatica medicamenta fit vtilis, propter earn vit delicet qua ineft idi adslriclionem, neminem la* tet.Praterea ad alia coplura particularia,qHa me diocrempofcunt adflriÃionem,Copetit, At imma = turn prater acerbitatem acuhtate ettam participant. Tota quoque arbor in omnibtssfltis partibus mnlam
CAPVT CXCVIII. iSj tnlflam aliquamohtinerefacitltMtmex consÃrina rmte amp;nbsp;furgante compofitam videtur.Attamtn in radidi cortice furgatoria cum quadam amarh tudine exupcrat,adeo,vt amp;nbsp;latum lumbricumi)vâ terficiat.lu aliis autem fnrtibus conTiringens vim cit.lnfolüs tarnen amp;gcrminibiu media quodam^ modo cofrimentis amp;nbsp;fabducentis facultas eÃ.Cao ternrn mora vhi inventriculum furum, Optima fucrint ingcÃa,citiÃime per interma tranfeunt,et aliis cibisjuo veluti duflu viamÃraunt.V erumft cundo loco affumpta, aut prauum in vend e humo* remin»enientia,celerrimè aliis vnà cum cibis con rumpuntur,extraneam quandam atque inexplica bilem corruptelam inducêtiaÃmilitcr- Cucurbitis. Tametf enim fugacibus bacomnia fint efculcntis innoce tiara, corruptione tarnen nifivclociter dearo furnconcédant,nonfeemae Pepones,vitiantm'.Vor ro quando ventriculi as fqualidum caUdumf erit, turn ficutpepanibus, itaamp;morisvtendum .Talc naque iecur etiarn tune eÃeneeeÃe eÃ. Xmmatura iAara ab arbore dccerpta,ficcatdq; in hyemen repo »hnt,vt Ãbi medicamen ex us parent,vtsle addyà enteriam, aluiq: dinturnumflorem perfanandum. ty^d quidem facile defceruiant forte eis vfuuenit filafubfiantia humiditate amp;nbsp;lubricitate,fortè e* tia admifiione acrioris facultatis,qua fiimulanda ad exactione aluo fitfatis.Nam adifringens qua-litas adeo nihil ad deiedionem apitulatur,vtccii réprimer*
PLANTARVM HrSTORrAK
rc^rirnereflijtarc^; Ãt ndt4. Proiiule Moré exi^H quandam eim facultatis poftmnculam ineffe cöii^ doicuim fermar^ inpur^dntibin medicamentii habetunqud facit nanfolum vtfacUedeiiciantur, â¢voumetiam vt dintim moratain ventre corruma fantar.Qmd à corruptione ejfiigiant,omnino ^ui* dem humecbant,fcd non plaitè refri^er4nt,nià frh ^daaccipiantur. Pardfime corpus alunt ,fimilia ter vt Pepones, baud tarnen vomitum dent, nee Ãemacho vt illi adaerfantur.
DE MYRRHIDE CAP.cxcix. Vt'^^X feK^t Mytrhis etiam in fegetibus nobis frequês.
NOMINA.
Cicutaria
En'or de duplid Cicuta.
Mi^pl(gt;H puppet Grads, Mytrhis latinis, vulgar tints herbarUs Cicutaria,quod feilt eet caule amp;nbsp;foUis Cicuta fimiliniafit.ldacÃmUi tudine quida decepti,vcragt;n ef e Cicatam putanea rut,dim tarne ab ea,viribus potiÃimum,diuerÃfi mafit.Gcrmanis VuilderkorfFel appeUatur.
FORMA.
Cicuta caule amp;foliis Ãmilis eÃ, radice obtlnit longam,teneram,rotundam,odoratam,in dbo non infuauem. Hxc tota Diofcoridu dclineatio, milla prorftts réclamante nota,herba cuius effigiem damns pMamfuJfragatur.Siquidem caule firiato,fo liis amp;nbsp;flore Cicuta flmilima eft,adeb vt earn nont
nudiaCicuta difcemere nefl:iat.P,adiccm ctia has het longam,tcneram,rotiindam,cibo iucundam amp;nbsp;tdoratam. L C»
CAPVT CXCIX. iSrf
L O C V S.
VaÃim in hortis amp;quot;nbsp;gratis nonnuUis frouenit.
T E M P V S
M.n!omenfe loca inquibus nafcltnr huius flo* ribus quaft cnndicant-
TEMPERAME NTVM.
Ex fecundo efi ordine cxcalfacientium,adlunt!it fartium tcnuitatc.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Phalan^iorum morfibus radix Myrrbidir fac» currit mm vino fota, Menfes furgat (ÃP licundat rdncit.Cofla inforbitione tabidis vtiliterdatur.fe runt fraterea aliqui cam bis térve die potam ex vino in feÃUcntiaUbus conTUtutionibus, à morba feruare incolumes.
EX GALEN O.
Kadix eitts menfes mi)uet,qHaq; in tborace Ã* pulmonc funt expargat.
EX PLINIO.
CitmenTirua amp;nbsp;fartas mm vino. Aiuntquoq; eandefota inpeÃUentia falutarem effe. Subuenit etphtbiÃeis in forbitione.Auiditate cibifacit.Pba laiigioru morÃis refirinf^it-VIccra quoqiie in facie aut cafite fuccus das in aqua triduo maccratit fanat. DE MELILOTO. C A P.CC.
Ab Ttrique tua Meliloto noftra eft diucr fitSc odoris gracia nobis iucundiffiraa.vt ctiain cubicula præiertim dum recens eft, aut
PLANTAR VM HISTOMAE ?C^^? âââ®â*⢠*1â⢠cocluin fitæftatepluuium, ttiÃ^jf^ odoregrato repleat.
NOMINA.
MlAi AuTof Gr^ci'jMclilotM, Serluld dtm^ pana,(Sr Corona re^ia latinü dicitur. Meti Scrtula loti nomeno/fidna retinucrunt-Strlulam veró dd cur dicla. xernnGquodflos eiiti coronamentis dicatm fit, amp;nbsp;quia ex ca antiquitm corona amp;nbsp;ferta faShtata Corona fint.Coronamautemregiam,qiioniam Intdsflori-re^ia. nbsp;nbsp;nbsp;bm fnpernè coronetttr,
GENERA.
Vnl^arit nbsp;nbsp;nbsp;Tria Sieliloti hodiefaduntgenera. Prirnti vul*
MtUlos parent,flatim à radicefrudcofam, cubitalem folio tut. fanigrad minuta ac lente fmhriato ,flofc»lo in ⢠teo,odoris fuauti,teretiper ramos dijjvfi femine. Primum Hoc quanquam tertio nneri,quod nos verum ejfi genui non putamm,foliisamp;floribui fimile fit,tarnen di nul efi vera lamgufiu frafefcrat adfiriHionem,quam fummi HelUotui. requirunt Diofi:orides,Galenui,amp; alUvetcrcs me did,amp; prater amaritudinem baud exiguam acri moniam babeat,fit vt inter Melilotos,mco quidem iudido,rtfH conumerarinonpafit. Hincefi qubd nos infra,hone alio nomine dignati fumm, S axifia garnis luteam appellauerimiu. KlterumaJpePlu ca no,Crociflore,foli'u Trifolii,minutiÃimu,vtpaulo Germann phÃÃfÃ^f dicemm.Hocfanigenm nos Melilotum ca f^clUo ^^^,^-^^^^i,^^^-jjj^^^^j illa,amp; non prior in *â^â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Germania nofir a pro Vtra lAelilotofit vfur panda.
CAPVT CC.
l 87
ob adÃriHiene iUâ manifeflam quam gu^upra-fort, fsccednt folia quapingHiaflnit,amp;flores Cra ci eolorem referentes,qHos Diofiorides requirit-Se* tentiamnoVham coflrmat antiqutu manufriptus herbat^iMS^quihanepro Meliloto pingit. Neq;oba flat quid bac herba non admodum odorata flt:fa= temur enim non rfle laudatif imam l!gt;lelilotum,fcd earn quam Germania noflra profert. t^am quant Plinio lib.xxi.cap,xi.tcfle,Melilotuf vbiquenafca tur,fuamquauis habcatferè regio necejfeefl. N»» bil igitur mirum fl huic berba non adÃnt Ãngula nota,quas iUi veteresgracié latini attribuut.Sa tis autem efl ci mt?lam qHandam,nempc adflrin^ ^^ MtJu gentem Cf digerentem meÃe facultatem,haud fl-^^q qtoern^^â eus quà m optima. Germans banc berba nominan^fy^-n^iXui^ Vnfer ftauuen fchuclilin,rcZ VuildenkLe
ÃGalU Du Melilot.) Tertium^enui nosofth mam amp;nbsp;légitimant effe arbitramur tAelilotS,qua nos maioriidifcriminit caufaltalicamnnncufiauh Ãtallca mus,quoi mos Ãtfatritu Germania noÃra omnia iAeUloa feriferegrinavocare italica.Germa.itaquc baud tus. inepte Vuelfcher Steinklee nominabitur.
FORMA.
Vulgaris M eliloti defiriptionem inuenicsfuo lo Melilotm co.Germanica,herba efihuniilis,palmialtitudinc, Germania foliopratenÃs Trifrlii,pingui amp;nbsp;ca»o,florcpiÃ,mi. ca. ttoretarne,luteo,fimine in ÃUquisjradicerufa.itai Ãtalica. liea,quam è Campania allatam in Germania ara bitror.
PLANTARVM HISTORIAE
l)itror,cdul(m habetfHbrufunt,rotna^um,foliüfit uiffâaci,in ambituferratum,fiere luteo,edorato,fie* mine infiUtjua lMiMa,'vt fiflura lucitleitter ofiew dit. Tota etiarn herba odorat a efi,vt hine etia con iiem liccat veram ejfie MelUotum.
i O C V S.
Cermanica pafiim in fratis Ccrmania,mo»to-fis potifiimum,nafi:it»r. ïtalica in Germania, nifi fidta fuerit,non prouenit. Ãn Campaniavero circa aolam,rgt;ieficoridc tene,copiofè nafcitstr.
TEMP V S.
floret fiere per inte^'am a?{atcmvtritmlt;jue ^â nM. SiliejuM tarnen in fine lulii amp;AugHslo mette fi: proférant.
TEMPERAMENTVM.
MixIa efifiacultatis : habet enim quiddam adt Jlrii^cns,fied amp;nbsp;dfficutit amp;nbsp;maturat : copiofior e^ nim in ca efifiub^antia calida quamfiri^ida, VIRES. EX DIOSCORIDE. KclUotns adfirin^ndifiacultatem obtinct. Mol Ut omîtes infiammationcs , pracipuè auiemocif lorum,^vteri fiedis amp;nbsp;tefiium in paffiodccoela amp;nbsp;illita, Aliqaando autë addito oui Itueo affiato, aut faniffaci farina,aut linifemine,autpolliite molar rio, aut capitulis Papaitcris,aut Intybo recentes ' meUceridas per fie cum aqua, amp;nbsp;achoras cS crer \ ta Chia,et vino aut^aUa illita fianat. Stomachi do iorcm. cum vino colla,ei' cruda cum autedidis If nat.
CAPVT CCI. îS8
»at.Aimimi etiam dolores cruilit expreffmjucem^ O'cum faffomÃiS.UMfedttt. Capitis delcrcmlc-nit,fum acete O' roüteo injperfit.
Ex' P LINIO'
Jdelilotot ocults medetur cd lade, aut cum liai femme, ^axillam ejuoq; dolores lcisit,ct capitis ca S'ofaccodte aurid è pajfo,qHa^; ia manibsts iutume» fcuntvel crumpunt. Stomachi dolores issviao de. coda,vel cruda tritaji-^dé cjfedus efi ad viiluae, TeÃesverö amp;fede procidua,quaq; ibi (untvitia, reccas ex aqua decoda,vel ex paffo.Adiedo fop. ceo illutunlur ad carcinomata. Defcruefcit in vin» duld. Peculiaritcr O' cbtra meUceridas ejficax.
PE MANDRAGORA. CAP.CCIy
NOMINA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cidv.^c,
MM/J^py.yi?J^{,n MpHMaGracii,av^pa..
Utiftup^os Pytha^ora,l.atinit canina aut tertefiris mülui, off'tcinis Mandragora Germanis Circ.ta. Alraun(GdZ. Mandragore ) dicitur. QuqCir= quart di-caa vocarunt, nomen ills à dree feccrut, quonia da idlan» creditur radix eins ad amatoria cöducert. Pyl hago dragora. ras hauddubie ab humana forma, quim radix es Anthropo ins reftrre videtur, Anthropomorphon appeUauit. morphos iHnc Ãsmpta-occaÃone,a^riaOâ impoÃorcs tlli curnomi-circUfsranci radices humana effigie infignitas dra nata. cufcrunt, quat Madragoras effe tcflritur,cu tarne Agyrtaru eeÃet cas effefdilias. O' manu fadas ex ednarû cometum. radicibushumanaffecie fculptis,poften platatu' ï^afcuntur
PLANTARVM HtSTORfAE ï^afcimtur autemJïtbiiKleradicul^farHXjqu^ re^ fr^CmtantcapilloStbarbaittefliniiliilos,^ ex ter^ ra eum acqufrutcolorem,vtraJKCselfeapftireat. Simt amp;nbsp;alia malta qua nebulones iUi fabulantur, i ftfeamiam abimferitis exttrqueant, qua corns memorare in prafintia nihil attinet. Terreflre ma Terre» lumKomani dixer»nt,quod mala froferat,necin Ãris ma» altum vt rcliqua arbores Ãnr^at. lus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;GENERA.
Duo Diofeoridi amp;nbsp;Plinio Mandragora fun tge Mas. nera.Mai Candida efi.faaptav Cracivocant.iï»» iiti bic efftgiem,citra tarnen poma,qua haberenon fotuimuf, damns. Pamina nigra, Gratis èpiifix» Pamina. Ht at à fimilitudinefoliorum appeUata.Theap liras Loewi nbsp;nbsp;nbsp;fus tarnen li.vi.de historia plantarum,ca.ii .tertiu
Theophra quoddam genus Mandragora conflituere videtur: fli expUs cuiusfrudusfit ffiPouS,'^ pecpà J'HtyW^ wâ -tu discis ibui TCO ^pta,hoc cft,niger,acinofits,amp; (âpore lis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vinofiis.pt nià hoc genus à priorihus diuer/um e/fe
fiatuas,difcrepare inter fentn kuiter Theophraû amp;nbsp;Diofcoridem necejfe eftfatearis.Mam Diofcori des palam afieritpomapriorum duorum oenerum Vitellis ouorii efiefimilia, amp;nbsp;pallida: contra Théo» phraÃusnigra,acinofit,vtdiximus, amp;nbsp;fapore vino fit efie tradit.Kceeditquod idemTheophraÃus eos dem loco Mandragora caulem tribuat,pcrinde at» que P linius, quem Diofcorides penitus aufci t : vt । hoc nomine necejfe fit hac omni.i ad terfium hoc
S^â
CAPVT CCI.
^f^y^ ^Xtindra^orai refefre^quod nos täJnen infrà inter Solanigcncra recenfebimus^ht etiam eins pi flnram äffendes.
FORMA.
Taminn an^Tiienhus amp;nbsp;minoribus cjssam Lni tamin^, /fucet foliis efl,^auiter odoratis amp;nbsp;'viro/is^fer ter ramJjtarfiSjiuxtnq; folia f omis âviteUis oniÃniiUb. fallidis,odoratis,inquibus fernen quäle pyri^radit â eibus ma^if^binu ternisVe ,fbi inuicem implied tif.in fiperfiie ni^ù,intKS candidu amp;nbsp;crafi cors ticis.Caule Vero ni fert. Maris folia fitnt ma^a, candida,lata,lauia vt beta. Mala duplo maiora quam fiemina,croei colorc^cu aliquaffauitate odo rata^qua oomedetespaÃoresquadantajusfoporan tur.KadixfupradiUafmtlûymaior tarnen candi» dioiffOrbata amp;nbsp;bac efl cdule.
Loevs-r
Prouenit infyluis amp;⢠vmbrofis locis.lÃunc in hor tis etia pldtatur.
TEMPERAMENTVM.
Mandra^rm/incentem habet facilita tem refri geratoriam,adeo vt tertiift ordinis rcfne^erantiu.' Veruntamen nonnihil etiam caloris incfi.amp;in po» mis humiditatu.Kadicis cortexnon tantum refri» ^erat, fed amp;nbsp;deficcat.
VIRES. EX D rose OR IDE.
Succus collifftur è cortice recentisradios tuf amp;⢠piaturuhietlo,qucm infolatum cim iam concreuc» , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;O rit»!
PLANTAKVM HISTOR-IAE
rit.mfffili vafe remontre of ortet. CoUi^itur itiJe c fom^sfuccMjimautortarnen. Delibratw radkis cortex,amp; traicüm Uno ad vfum fujfeditur. Q^k dam Mandragora radices in vim ad tertias decos quant, üâ traiefiam fer colum iiu firuant, vtetes cyathi vniiss metsfura in fer»igi!us,amp; dolorsb.^â in bis qsios fitte dohrkfinfafecare aut vrere volne» rint. Potm oboltrü ditorumf andere cum mulfta» qua Mandra^ra liquor,fituitam.ni^-amq: bilent veratri modo furgat.yerS maiore cof ia f otter vis tamadimit.lA'fcetier medkametis ocularibiti, amp;nbsp;ks qua dnlorcsÃniunt.feÃis quoq; emoUietibut. P er fefemioboli f andere affofittes,menfes amp;faties tra hit.Sedi fro balam lubdttM fomtumfacit,P,adi.v ebur cmollire fertur,fifenis Iioris cü eo decoftaÃt, amp;nbsp;in qua valueritaliquis formant fin^i amp;nbsp;forma ri facilem reddere.Folia recentra,ocu'ord amp;nbsp;quar ykera excitarant inflamationibus cum folenta ik lita frofunt.DiÃutiunt eadem omnem duritië,abfi certes, flrumM,tubcrcu!aq;,quinq; aut fixdiebm leniter confricata. Stigmatafitte vkcratione de-lent.Volia condttafiele (cruanturin eofde vfier. R,lt; dix ante trita exaceto i^tibtn facris,amp; ferfentiu klibtes ex mcUc aut olco medetur. Strumar atque tubcrcula ex aqua difikit.A.rtkulorum dolores dé fdenta fedat.Coficitur citra co dionem vinu è car ticetadicis. Teraa mina in vini duleis metretam coftikitintftr. Dantur ex eo teriti cyathi, its qui fia , cati.
CAPVT CCI. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;igt;o
Mrhäutvri dcbcnt,vt ante th flam eÃSi^uide nul lo tunc ajpeiuntur dolore, eo tjnod firnno quodam freÃi tarpcfcant.'^iala olfaflu,amp; cornera fo^ore aJfcrunt.Potefl idem amp;nbsp;eorumÃuccus-tiimius tas men eorundé vfus obmuteÃcerc facits Semen male* rupotu vterum ^urgat, afjioÃtumj; cumfiilphurc, ifftem non experto rubra fieminarum froflaaiaÃ-Ãit.CoUifftur ex radiée liquor, eafeariÃeata muh tifaria,amp; co quod cruÃt,in eauit vaa recefto.E^ ante liquorficco ejpeaeior.Sednoferunt omnibiu locis liquorem radices,idq; experientia oftendit.
EX GALEN 0.
Sonorem conciliandi vim habent Mandra^or* foma. Kadicu cortex valentiÃimus eÃ, reliqaum quod intus eà imbeciUum exfflit.
quot;ex PLINIO.
⢠SaccusÃt amp;è mails et è caulcidecifi cacumine,ct radicepiitln ajjcrtaautdecoela.vtilis bacvelfur rulo. Concifi quoque inorbiculos feruatur in vino. Saccus non vbiqise inHcnitur,Ãcd vbiliotcÃ,cir ca vindemias quaritur.Odor^auis eius,fid radis cis amp;nbsp;mali^aaior. Sidla matara in file ficcans tur. Succus ex iis file denfatur: item radicis tufa, Vel in vino nigro ad tertias décoda. Polia feruatur in misrits efficacius, alias rceetiH fuccus feÃis efi: fic quoque vires noxia.Grauedinem afferut etiain cilfadu,quanquammalainaliis tetris mandantur nimio tarnen adore obmutefeunt i^nari.Potu quide
O q lar^ore
PLANTARVM HlSTORIAE
lar^Jerectiam moriütur. Vu fomnijicapro viribm bibentium. Media patio cyatbi viiius-Ribitur amp;nbsp;contra ferpentes, amp;nbsp;ante fefHones punftionesq:,nt Ãntiantnr,Ob bac fatn cà alieinibut Pomnum odo» re efuappJ'c.üibitHr et pro Elleboro duabus obolis in muljó.A,dflrHmai radix Mandra^ra ex aejua bi* bitur.Articulit profimt fotiaiü polenta,vel radix recens tufa cum cMciimcre fylucflri.vel dccofta in alt;^na, Cum cerato apoÃemata amp;nbsp;vlcera tctra,fa* lia Mandragora reemtia fanant. Kadix vulnera cnmmcUc autoleo.
DE MALIS IN 5 ANIS-
gt;rx.^Pgt;nA nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CAP. CC II.
Potniamoris etiam Eodie rulgo dicutar, mala hæc infana.
NOMINA.
QVa mala infana hodie appcllatur, et a NM politann Melatiana,ab aUis amoris poma,. ^â^aGermanisvero Melantzan pCallid Pomes damouis)»»»gt; veteriba* co^ntafnerint aÃeuerarc non auÃm.Non latet tarnen ïîermolan in CoroUario Cao in ea effe fententia, vt putet eÃe ' tertian Mandragora Ãeciem, ejisä M orion yoeSt* MalainPa GStsam tarnenfententia enr non probe,facit inpri* na nifunt mn T heophraÃsu qui lib-vi-dc bifloria Ãirpium tertia Ma ca.i/.eitii fruéhnn eÃe ni^^-um,acinofumq; fcribit, dra^ra qualia malainfananonfunt.Deinquód Morqfiu* ^tcies. nbsp;nbsp;hm letalisft,móla veri infina minimè,ytpaulè
CAP VT CCir. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;151
fifl dicemuiMiilit autcminfana difia funt.non Mala in-quad letaUafint,fed quad difficultcr concoquatur. Cana cur Amom autem fmma,quad profiter elegant iam amp;nbsp;dtda. fulchrititilincm di^afintqnx amentur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Amoris
G ENE RA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fomaquit
D»o funt mnlorum infanorumgcncra.kUqutt c= re quot;vocAto^ mm purpurea ferè t«ta,aliqua Vero lutea,aut can dorem aliquemprafieferentia.Primi^cnerupema Cermanicè braun Melantzan , alterius autem, geel Melantzan -vocantur.
FORMA.
tiala infiana infrutice nafcuntur,qui PerÃmatia propemodum caule amp;falüs refert. Dijfcrut autë huiui folia à PcrfiniaM,qui:d lon^iora,ma^qi la ciniatafint.Plores habet purpureas,Jpeciofos,fex fa hu e calatho fiellatim radiatis,fiâuflsi4 ohlo^i ma liforma amp;nbsp;mafftitudine,in quibmfernenfiliquaa firo nandifiimUe.B^adKcm multu capmatamfiquot; brislutedmque, hO CV S.
Iii hortis apud nasferuntur, fed frequenter Infia fiUibus ci)â penfitihus feneftrarum hortis.P.t eadt cultu quo eucumeres amp;nbsp;meloncsgaudent,
TEM Py S.
Ploret Au^upa amp;nbsp;Septembre mcnfibuSjAcfuba mde ft uël urn profes t.
TEMPERAMENTVM.
I» bis malss hauddubie yt incucumcre efculem ta âtutfun^o,fs^ida Cr humida tempcries fuperat.
O tq VU
PI ANTARVM HUTOKIAE
VIRES.
Ã^itUujjuodfciaiinmcdMnavfum habcnt.Kilii* tur anti à nonnuUis ex olco^file amp;pij)cre fun^rü modo coHa^ Alii iibipauMn inferbnerut i^»,iit or bicults vel taleohu di^erunt,amp; in acctariis ex o-leo, vel filiere amp;nbsp;aceto comedunt. Sal^amani in mufia acidaferuantiCibo per hyeme amp;nbsp;verori^ra to,fed tamen qui a^rius focoquatur. cy^^d multa? delicatorü amp;nbsp;omnia diguÃare volcntid cibut cn malu infanu. Q^are qui fanitatisÃudio aliquo tn netur^qÃatim nomine ipà tcrriti,vfum illorü eui-tabunt.DE N Y M 1â H AE A. C A P.cci H.
NOMINA.
NVftepclici Gradl, Nympbaa latinii,offida nis Nenuphar barbar a voce nominatur.Ger phar. nbsp;nbsp;manif SecblumjVualTermahen (Gadicè Blac
Nj'n« nbsp;nbsp;d eau,oii laulnctlt;i'eau.)Nymphaaautemno*
phaa cur menÃbivendicaÃevidctur,quid aquoÃtamet lo^ dieda. ca:vc!,vtex vcterib.aliquifahulatifitnt,a Nym-pha:,qua vlotypia Herculis intabuit amp;nbsp;mortua tÃiin^paluÃrem banc plantam mutata.
GENERA.
Duo dus^nera.Vna enim à Ãore candido,ti!q da.Ãf^jij^^^^^j^ ^l^p^H^^^^^Q^^^^^ Yufif^ See-blamea. Altera itidem à floribus,qui luteifuntflu ^ff'*' nbsp;nbsp;teanominatur,Germanicègeel Sccbliimeu.Po/
fentetiam radicibus difier»i,c'umprior niff a^altt ra veri Candida confiet,adcb vt hoc nomine prima candie
CA P VT ccrir. asi taniida,itIteM äiitem nigra dicereturMuIto vc* ri confnltita eà aÃoribm, tjuim radice diferitnen fumerc,quöd Illi nuitqnam nonoculis expoÃtiÃntt radices atthm non nià effojÃa intiKrifoÃint.
FORMA.
PrimaÃolia Ciborio Ãinilia habet,minora tarne Cf longiora,qsiad anten ns fu^er aquam eminetia, aliqua tarnen etiam Ãtb aquis,f!ura ab vna radice prodcuntia, Plos candidns, Lillo Ãmilh,inmedio quad crocenfit obtines.Hic cu deflorueritrotudus, amp;nbsp;malo circKfi:rentia,aHt Papaucris capiti fimia lis,colore niger fit. ( n quo fianè fernen ciaiiditur nis grüflatn, dcnfiini,gufluglntinofum. Caulis illi la* nis,min,mècrapfus,niger,Aegyptia faba fimilis. Kadix nlgra,aÃpcra,c!aua perÃmiUs. Ha Ãngula nota alten i^enupbariyocato quadrat, folio mint conffidtur i»biculató,lani,hcrbaceo,amplo,!n fia gnantibm aquisfapernatante: flore candido, Lilio fimili,in medio croceum habcnte,amp; enm dejlorae rit capite Papaucris, in quo fernen latum, amaril, fingiu.Caulisgracilis efl etlaui5.R.adix nigra amp;nbsp;ampla,dulcis,nodrfa,cloua formant rcpralentans, Altera folia aniedifla fimitia habetfed radice al bam amp;⢠afperam flore luted fplcndcnt(m,refa fimi iem. Q»« itidern nota inymuerfum omnes altert ^cnuphari,qua lateis eflflorihtis,rejpondtnt.
G i L O C V S.
t^afeiw inpaludtbui,f:^ aquis flagnantibw.
0 iitj TEM«
PLANTARVM HISTORIAS
T E M P V S.
V lores in fine tiaij amp;nbsp;lunio menfie coHi^nturt Kdiiiees antem in antumna efivriiuntnr. TEMPERAMENTVM.
t^ympbax tumradix,tumfernen refri^erandi dr citra morfitm Jcficcanli vim obtinet,
VtR.ES. EX DIOSCOMDE.
Kadix prieris ficca cum vine pota,cee!iacis amp;nbsp;Jyfenterkis prodefl. Lienem abfumit. S tomnebi vee fic£q;dolorihus illinieur.A.ipbos ex aqun exterit^Ae lopeciMcumpiceimpofita fanat. Eadè contra Ve nerts infomnia bibithr./iquidem ea compefcit.Pait cis diebuf,fiqub co tinna bibat,^nitale infirmât, idem fernen potitm efficit. Alteritu qua iuteadici tur, radix amp;nbsp;fernen contra muliebria profluuia ex vino ni^o bibuntur-
EX GALENO.
tjympbaaradix amp;nbsp;fernen,vetris profluuia cobi bet,femenq; genitale flue per famniaflue alio patio immodici profluens retinent. luuant dyfentcricos, Caterum ^ympbaaqua Candidaradicem babet, potentioris e/i facultatis, Vt amp;nbsp;muliebri profluuia medcatur.Verum amp;nbsp;bac,amp; ea quoqua qua atra babet radicem,ex vino nigro auflero bibitur.Porro nonnuUd efd abfler^endi vim obtinent,ita vt al-pbos amp;alopcciM fanet. Ad alphas vero maceratur aqua,ad alopeciaspice liquida.Scd ad hacaptior eft ea cuius radix ni^a efl,flcutad alia,cuius alba.
E X
' CA PVT CCIIir. 15 J
EX T HE OP HK AST O:
^ymjgt;lâX,t trita plag.t im^ofïta fangainemfixere traJttitr-VtUu et ad dijficultatcs inteftmorii ^ata»
EX PLINIO.
Venm in tota adimit ï^ym^haa, femel in qua dra^inta dies feta. Infomma quoq; V eneru à ieiu^ nofata,et incibofumfta.lUitaquoqueradix^ni» â¢â ' talibus, inbibetnon fold V enere,fed effluentiage* nitura: ob id corpusal.cre,yocemq; dititur. Semen cum vino potii djfintericis auxilio efl.Tenefina radix ciuÃdem ex viisa bibitur. In vino quoquepeta lieitcm confumit.Dolorcs vefica fidat ex vino.^a nantiafanat vlcera-Haculas omnes emedat. Trita pla^s imponitur. Vlceribus,priuatsm sis qua cal» ceamcntofa^afunt,prodeflarsdainfricata.
D E N A P Y. C A P. C C 1111. »»quot;/K'^JT^ NOMINA.
Nelm,HiTlvmi Grace, Sinapism Smapi
Latine vocatur.officinanomeretinuerunt. Q^ic!âa» Per per am tame faciunt,quod altera gcisere pro t-- ^j^ error, rssca,quam fua loco depinximsis,vtuntur.Germani
« Zamoder Gartenfenff ( GaUice Seneue) nominatur. Sinapis autem nomen e Gracia venit Slnapls in Latium, cenfetq: didum Athenaus libro nono vndc dia Hypnofopb. Sinapi, oTl ixlwiou, n( uwaf cJt da.
TiT 0^'ftH, hoc efl,qaod olfadum luminibus offi» ï^apy CUT dat. Plaraque Gracia Piapy notninat, quafi Mn yoeaturn, phy,Vt idem codem hs loco intcrpretatur,quoniam non
PLANTARVM HrsTOKIAE
win fine nalnra Ãt,fed am amp;⢠fininde incommcJit donctur. Alii Ã^a^yper friuationcm viddiceivn-* dov, qua ft immitc did volunt, quoniam acrimo^ nia vchcmcntis partictfisÃt.
t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;GENERA.
Sinafiis duo inucniuntur genera, foli!s,floriiM fly femine dhlantia.Primum ftquidewgeum rapi tiam frondem exprimitÃoremq; lutcu obtinet, ac fem en album profert. Nos à jloribin luteis Cermoe nice geelé Garteienffnominauimus Alterumin à truca^Uum laciniaiur,flore'quc albicantt, eiy femine veftco puüóque constat ⢠Nos genus hoc ab albicantibusflortbits Vueiflcn GartenfetifFrtp« pcHauimuit'vt effet huim aliqua ab f ruca nomenâ datura dinerfttas,quam Germans fimpliciterVâ ueiflen Senff votant.
FORMA.
Primum caiilem habet I)irfutum,longum,ramoâ fum,folia rapi, minora tarnen amp;nbsp;afperiora,flores lutcos,ft!iquas rotundas ac hirfutas, plenas fcmini candiiante. Alteru genus itidein hirÃsto caulepra ditum eÃ,minore tarnen,foliis Eruca,maioribt{s ta men ac latioribus,laci»iatis,floribns albicantibus, crucuq: effigiem rcfercntibusÃliquis terctibus 0â eblongis,feminepullo rufe/centéve refertis.
L O C V S.
V trumque in hortisÃttum proiienit.pt quamuis nullo cultuplansnquegerminct, terram tarnt aroâ
CAPVT CCIIir. igt;4 fitw cgt; cm^cÃitiam ma^it amat.
TEM P V S.
floretvtrStjue lunio ac Ãulio menfiJitKiedilem* ^ue temport firnen infiliquis fuisprofert^ TEMPERAMENTVM.
Sinapi citïefaeit amp;nbsp;defieeat quarto online-VIRES. EX DIOSCORIDE. Cal faciendi,extenuandi amp;nbsp;extrahendi yim het bet-Commanducatum capitispi^uitam elicit.Suco CM dus hydromeUti mixtus contra ton f daru prêt-dures tumorcs ,ac veterem caUofamq; artcria fief britiem conucnienter ^ar^arixatur ⢠Tritum naria bus admotit,flernu:amcnta ciet.ComitialibM quo que auxiliettur.famin.-ts vuluaÃrägulatuopprefi fas cxciiat.Lcthar^icis.derafi capite-illinitur. fio cis ammifium amp;nbsp;impofitum donee rubefiat loetu, ad coxendieum emdatus, lienes, (igt;â omnisgenerit diuturnos dolores confci ticumpermutanda paÃios nis cauÃa ex alto in cutis fuperficie aUquid trabe re volucrimus. Alopeciis iUitum rntdetur. Paciem pur^at.Su^illata cum melle, aut adipe, aut cerat» delct.'Ex aceto contra lepras,amp; feras impetigintf pcrun^ilur.Aridum contra febriumcircuitus Libia tur,autpotuipolenta modo infperfum. ^xtrahen-tibus emplafiris, feabiemq; extenuantibas vtiliter ammifcetur. Grauitati amium amp;nbsp;fonitui, tiitum cum fieo impoftum prodef.Succusod bebetudines oculorum amp;nbsp;palpebrarum fiabrititm idinitur.
^xpria
PLANTAKVM HISTOR-TAE
'S.xfrimiMr a»tcm ex viridi adhucfemine CuecM, amp;nbsp;in fileficcatnr.
EX PLINIO.
Synapi PythagerM priacipatum habtre ex hls, querum fiblime vis feriftur,iudicauit: quenia non aliud ma^s in nares amp;nbsp;cerebrum penctret' Ad fir^ Pentium iclus amp;nbsp;fcorpionum tritam cum acetohl* linitur. Fungorum venen/t dificutit. Contra pitui-tam tencturinore donee liquéfiât, autgar^arietsf tur corn aqua mulfa. Ad dentium dolorem mandie tur. Ad vuam ^ar^orixatur cum aceto amp;nbsp;mede, Stomacho vtilifiimum contra omnia vitia,pHlmoo nibdlque. Excreationes faciles facit in cibo fam. ptum.Datur amp;â fifpiriofisAtem comitiaUbus tepi dum citmfucco cacumerum . Sen fis atque flernuo tamenta capitispurp^at,alaam moUit,mcnflrua amp;nbsp;vrinam ciet,amp;' hydropicis imponitur.Cumfcoamp; cumino tufum ternispartibus comitiali morbo. Ee vuluarum conucrfonemfujfitum excitât odore ao ccto mixto. l tem lethargicos:amp;fi vehemetiorfim^ nas letharpicos premat, cruribus aut etiam capiti ilUnitur cum fico amp;nbsp;aceto. Veteres dolores thora* ca,lumborum,coxêdicum,humerorum, amp;nbsp;inqua* clique parte corporis ex altovitia extraheda funt, iditum cauflica vi emcndatpuflulas faciendo, At in ma^a duritia fine fico impofitum ; vel f vehe* mentier vrigo timeatur,per duplices pannos. V tu* tssr ad alopecias cum r»brica,pfirasjepras,pbthi* riafis.
CAPVT cciiir. ïÿî riafis, tctMHCos,o^iÃhotonicos ,ïnim^ntlt;jUlt;gt;que fcabrasgeniKiiiut ciiligantes oculos cum mcUc. Suc cttij: Inkm niodif exfrimitur infifUliiCalcfcitqtie in coin file modicè. hxit amp;nbsp;è cauliculofuccut la* ^f em^qui itaemn indaruit, dentium dolen mede* tuniemen ac radix cnm immaduei e mufio^cente* ntntuiymanu/quc plena menfura firbentaradfir* mandas fauces^flomachum ,oculos, caputfinfw^ omnes, Midicmm etiam laÃitudincsjfalubetrimo medicina généré. Calcnlos qnoque dfiutii pet urn ex accto.]lijnttM' amp;nbsp;Uuoribut fugiUalilq; cu nielle amp;nbsp;adipc anfcrino,aut cera Cjpria .fitamp;- olcS ex femine made fail o in olco exprtÃoqae^qno vtumnr ad neruorum ri^cs,lumbonimquc amp;nbsp;coxedieum perfiifHones.
EX SIMEONE SÃTHI.
S'napi vim habet dijfoluendi amp;nbsp;diÃmiendi h» miditates qua in tapile amp;fiomacho(unt. Confert etia lienis aÃdibm ab bumiditate (irfiatu pro-creatis. 1 tem quartanis morbis,qMi ex aduflapitui ta contrafli funttad hac amp;nbsp;poda^ù à pituitafa* {lis. Officitvero Vifii, amp;nbsp;calido capiti, ae iccori. Adiauat coneoélionem amp;nbsp;diPributionem eihorunt craffarum partium.Minuit qua in Ventrieulo funt humiditates -lUiium lcpris,cas inmelius mutat. Lm^^as etiam humiditatc^auatas ficcat. Si cum mellefiumatar,laà es refduit.l'um caricisverb if* fhiadicis illitum, amp;nbsp;UtnoÃsvtileeà : trahit enim qua
PtANTAJlVM HrSTORTAE
^tt-t iMiuf»nt ad corporis faperÃeicra. SuJptum Vfro amp;nbsp;incenfitm,lirpcntcsfitgat.
aileAtt^ DE NERIO. GAP. CCV.
NOMINA.
NHf (o» ,N paJ^oJ^depvn, 1! po/i/imd^ov ^a cis, Nericon amp;nbsp;Khododeitdron latinis, ojps Olcadtr- cinis amp;nbsp;harbaris Oleander, Cermanis Olander, Khododa (Gallis V,.o{ige,ou^oligine)dicitur.Khododa fhne cisr fhnen autem Graci dixeruta rofafloribus amp;nbsp;lau difla. nbsp;nbsp;nbsp;rifiliis,quafiaticishaissspracifuc 'untnota.Ntc
refert quid Diofcorides amygdala foliis eiusfilia comparaucritjauro enim amp;nbsp;amygdala non diÃi* milis magnoperefoliorumfigura eÃ.Fecit idem roo Kl)odode^faflosamp; arborist eadem gens R b ododendrum isa dros quoo minaucrit.
re. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
idotus frutex, amygdala longiora amp;nbsp;craÃiora folia habens,florcm rofarumfigura,fiuclum amy* gdala Ãmilem,veluti cornu,qui dehificens lanea na turaplcnus efl,pappis acantbinisfimiU.lkadix illi tfl acuminata,ionga,lignofia,guftantiPdlfit.
LOC V S.
idaficitur its bortis, maritimis, amp;fiecundum a» tunes locis.
TE M P V S.
Quo menfiefioribsssamp;fiudtu pragnans fit Nf= rion,non fatis confiât: mq: enim vel flores vel fi u* flut dus nabis videre Ikuih Hinc ëfl quid etiarn pidura
CAPVT CCVI.
figura ijuam exhibemus iifjcm citrcat.
TEMPERAMENT V M.
V^irlum Arabes calefacere m friacipio tertij or* itims,amp; inficundoficcare tradunt.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
flores ^i^folia canes,aÃnos, mulos flr quadrut fedcsplurimos enecant : bominum Veri cum vina fota contra venenatorum morfus fraÃdia faluta^ ria frnt,prafertimfi ruta comifeucrie. Jnfrmiora Verb animantia,vtoucs,capraiq;, (i aquam bibet rintin quafolia dm maduerint,moriuntur.
EX GALENO.
ZeriumaufR-hododaphnenoties omnibus csl futcx.forisquidcmillitusdifcutiedivim obtinet. Intro aute in corpus affumptus.perniciofusacVet nenofiu non tantum hominibus, verumetiarn plat f'fif^ ^tcitJibtfi'
EX PEINIG.
Khododendfos nc nomen quidem apud nos inliet nit Latinum:R.hododaphnenvacant,autî^crium, nimm,folia dus quadrupedum venenum eÃe,bot mini verb contra fer pentes praÃdium, ruta addit ta,amp; g yiâg pgg^_ Pecus dia amp;nbsp;capraà aqua bit berint in qua folia ca maducrint,mori dicuntur, â DE OXYACANTHA. CAP. CCVI.
NOMINA.
OZvciHCüi^ci Grads, Oxyacantha Latim^, officinis berberis, Cermanis Paiffclucer, bcibcru, Saurieb;
PIANTARVM HISTORIAE
Saunch.ErbfeIjVcrfich/Grtfi» Efpine vinet» te. ou du BerberisJ^ocÃf-w. Hauddithiè Cneci OxyactM^ rt Jpinarum acuminatis cuj^id:btct Oxy/iCMtham tha vilde dixcrunt.
difla. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
SylueÃri pyn firm lis arbor efl , fed minor amp;nbsp;niâ tnif flinojd.fruflum fert Myrto fimUem, plénum cöfcrtumvc,rubetcm,flaüufacilcm,inlus imclcos babcntcm.'S^adicem multijidam amp;nbsp;aham.Huiui delineationis nota,nulla prorfiui réclamante,arbori ^uam vul^ Rerherim barbara voce nominat,ad-amuflim reflondent. Nanciue arbufcula esipyri ^lucflrif afleelu,fed humiliar,ramis ex intcraallo Jjgt;inofis,folio lente per ambitum aculeato , acinis rubcnt!bus,in pcdiculo iuxta amp;nbsp;racemo pendulu, pefluaetdo (Ir fHbauflcro,duobus intus^anu, ref dice numcrofa.
L O C V S.
Hultis nafeitur locis,fiyluis nempe,fiutetls,camo fefirtbui,montante,ficcis amp;nbsp;a^uofis.
T E M P V S.
Germinat incunte vcrc,ab occafii autem 'Vcr^â liarumfiuftifera.Per Septibrem itaj; ac Oflobrt menfes carpilur,eampos jyluas^; exomans,
â⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TEMPERAMENTVM.
Oxyacantha aflrin^it amp;nbsp;deficcat ,atlt;jue adeo ^utrundam fententia fri^a amp;nbsp;ficca infecundo efl ordine.frublus tarnen tenuium eflpartium, amp;â paululum
CA PVT CCVII. i$7 faulutum quidjam incipuum habet,
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Kuimfiuftm potui O' comeÃm.aluifnfluuiu, amp;nbsp;muliebre fluxu ppit-Kadix tiita (Sgt;â iUita acu^ hos amp;jjgt;icu!a extrahit.fibortum facere tradutà finÃm venter ter radice feriaturaut perun^atur.
EX GALEN O.
Oxjaeanthus arbor vtfyro fyluefiriÃmiltm ha ^'*^Ãâ^^'tm ,itaamp; facultates minimi diÃimUes, Q^inamp;ipfifruclm PyriquidefylueÃrisprorÃtm arque abpilutè auÃerus eÃ,Oxyacäthes autem te^ nutum fartiü eÃ,amp; modicè ineidit.Porrà arboris huius fruH^ui,pyriÃlueÃrisÃmilis no eÃ,Ãd Myr* tipotiiisÃunui,rubesÃeiheetamp;⢠irarus.ilabttve ) à /p'f r« amp;nuchos.Cateruno tantii (fui,fed amp;nbsp;bibitus videturle omnesfluxionumaÃinuscohibetatquepÃit. nbsp;nbsp;nbsp;nedum vt
EXRECENTIORIBVS. nbsp;nbsp;^Piapud
E baccifvinumexprimiturcodemferevfu,quo Oiofeori.
yinumexmalopunico.Condiunturitcm acini vel meUevel faccharo ad reÃringendam ptim,dcpelleâ damjifebricitatium malaeiam,quorum morofirn nimupalatum eibum ferre qHenicuquerefpuit.^^ la^efts appetentia^ato hum acore recreatur.
DEOSYRIDE. CA F. CC V 11. n,^; NOMINA.
O^vpuGraeu^Qfyrti Latinis,tffie!nts Lina^ ria,ââonnullilt; herba vrinalisappeUatur.Cer^
»»4M»ccFlafclifzktaut,Lyniraut,Harnktaiit,
' F Y nfer
PLANTARVM HISTORIAE
Vnfer hauuen fladifz, Vuild flaclifz ,kro* ï-iMria tcnflachfz, Nabelkraut. Liaariam autem rH* lt;]»are diâ xcrunt re^entutres afoUiiqtix Uni faciem refit re Ãa- T/identur.
FORMA.
Vir^ltumftrmcntnmvc ni^um efi o^rn , te* nua vir^M lentafiuc hnhes.ïn quibitsfoliotafunt terna, amp;quatcrna,m9i{o quitta,interim amp;fena, ten l^ini m^'a initi», dein colore mutato fitbrube* fientia. lam fi rem diligenter expendar, nullam dtlincationis nota afiridi traditam,tn Linaria di* fla Iiodic deejferejtcries. Stquidem baccaulicuUs fruticat ni^ricatibus,amp; qiii obfuuni lentere baud facile fran^untur,tenuibus,atris quoquefitiis,ti* ni facie .Concoloridcnique fimine tantifier dum maturcfcit,fofiquanj ematuruit rubefcente, Sene* feentes quoque rantuli ni^itia in ruborem vertut. iïis accedit antiqui amp;nbsp;manufirifiti berbard tefli* monium,qui Linariam cam efe herba tradit,qua Diofioridi oÃrisdicitur,floremq; habere lutcuiiW quit.Kefiondet etiam per omniapidura,,
LOCVS.
faÃimin camjgt;eflribits prouemt-TEMPUS.
Eloret afate tota amp;nbsp;autamna.
TEMPERAMENTVM.
Ofiridi amara inefl qualitaa, amp;nbsp;obÃrudioitel ^ericnli,adeóquc ft cahdafit necefc ef. Amorti nanquegt;
CAPVT CC VI r. iss
naejiie,Galeno lib.iiij,cajgt;.«.ieÃnJlgt;l- meilicamfn^ to.facult.tcfle,ijua!itatejgt;râedit4:^lt;)mHia£alidafÃt. Sic ctmm codcm authorc lib.ytcap-xi.ciitfdcm tra (tatimisÃngula ^uaporos O mcaius expurgant, ab infraftuj; libérantmedicameta, calida funt Gquot; teniiium partium. Vthnifnttr itarjue errant, tjtti Zinariam f ixidam G humidam effe afcrunt, T.t p^iâar!a terteprater ca f^ua iam di^a,Ãunt,tâcl hoc Vnoarc f,^ fÃÃi.^ gumento erroneam illfrum.'fmttntiism Confutare ir^l^, omnium maxime liccbit.Ciim etenim Vinaria vri^ nam mouendi facultatcm iniffefribant vulgäres etiamhcrbarüjColliffturillam nS cjfe fri^t'fimamp; humidd,qMandlt;tfii}ienodi^ro iam citato cap.^ü. attcftante,om»iaqtiayrinam ducuntexacriu at^ que adfo eaUdorum amp;fiectrum (int t^nere..
VIRES. EX mOSCORIDE, Huius dccodupotu morbo regio a^èflos iuitat.
EX G ALEN O.
of/ridi, ex qua médicamenta ad exteredam ha uigandamp cutcm,Graci y^pHpceCTK vocantÃcri filent,amara inefi qualités,amp;obÃrufliones expe^ diendi facultas.quai e amp;nbsp;in ieduort coiÃÃetes obÃrufliones adiuuat.
vjfH/lt;«^enitn non foin ra lt;fopas,vt qui» Additiv. dam arbitratur,ïctumetiam tt^rpinTpa,. Suida amp;nbsp;Phauorino tellibu» , hoc tft , corn-jtoiw amp;nbsp;venuftajilu faciem raedicamenra
P i) Giscci
P LA NT AR. VM HI S TO R. IAE
Græci dixerunt : è quorum fanè numero Ofyn'jeft.qiixcdm amata fit.extergtre e-tiam quae I'unt in corpore,facie potiisimuin, maculas poteft . Hinc reâè Plinius ci eius foliis mulieribus,vtpote quç plus ahis come re amp;nbsp;venuftarefaciem (oient, fmegmata fie. ri tradie.
EX AETIO.
Ojÿrù efl herba fubfiuiieoflt, tenurhif virent, Jraflionirenitentibufjfoliii Lino {imilibui ynif^ù frimo,foflcaÃnbrubc(centibitt,^ufl» amaril, VnJe re^io morbo conferunt.
EX PLINlO. '
Sfüè^ata mitlicribm cxDlyridis foliis facint. Kadicum decoftnmfiotumfanat arquatos.Ladem friufjuam maturefdt fernen concifle,(^ filefieca^ ta,alMSÃflunt.Pofl maturitatcm vero collegia,amp; inforbitione decoSla,rbeumatiflnis ventris mede» turiamp;perfe trita ex aqua calefli bibuntur-
âEOCIMO. CAP. CCVIII.
io*rff'*a^aeo^^raOS~
NOMINA.
Kt^ov Grads,Ocimam Latinis,recentiorh hits Grads ^a.!Tl\tR0V,id efl,rectum appel*
latur,quBd nomen apud omnes noVlra atatis her* bariosamp; ojficiiias vfnrpatur- Sant tarnen quibits Odmum^ariophyUatum nominetur. Germanieè Bafilien.vcZ Bafilgram, fCadieè du Bafilic) Jicitur* Ocimum autem quibufdam anafcendi eeleritate
CAPVT CCVIir. 199 celcritiitedidum efl-Ãquidem à fata terti» flatim die cmicat. Quad veritti Ocimo videtur couenire, quodpabHli amp;farrajrinii quoddamgeDm efl ,Ãc naminatam abdmt Crxca difHoae, qua cita Ã^ gHiÃcM-ProiHdefimt quiÃgniftcaiitiui ferx. ferp hendum dacantOKtmiiinb ond),quod redolere de^ ommunt notat,quoniam herba tota fitauiÃimumÃirct odo^ ^^^ JifH^, rem.Ahetdem odorCiquod baÃUea amp;nbsp;re^a domo difflumÃt,Ãlt;tÃlicum hodic iMncupatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;RaÃUeu.
GENERA.
S unt qui duo Ocimi cemmijcatur^erti; vnum laüora folia habens,quodpriuatim RaÃticum: ab terum an^ufiora, quod Ocimum ^ariophyltaium appellant. N os tria tibi exhibemsu ex vno promb fuèfemine nobis nata. Primü maioris difiriminit ratione Ocimum cxiguum,Germanicè Klein Ba fillen nominautmus. Altcrum medioirc, German nice Mittel Bafilien.Trrhow magnum, German nicearofz Bafilien vocauimm.-Ncq: enim niÃfa Uisfolis diflare videntur,qua in primo genere exb gua admodum fuut,in altera vero paulo latiora, in tertio primirefpeédu latiÃima.Odor ante omnibus tribus -rntis idemq; efl: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â ' gt;11 .; .
FORMA.
Odmumpedali altitudine proflit.furculofum, ramulis rotundis, folio Mercurialis, diluti viraris. Â¥loretparticulatim,primo parte inferiore,dcmum fuperiore :Ãofculo caitdido ,Ãmine pudo nigove, ^ '^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P iq tui
P LANTAKVM HirrORIAE
cui c-ortcx obducitur. Kadix vna defiendit in alt!» tudinfniCraÃiar amp;'lifffgt;fa,cater« à lateribm fun duntur exila tiepreUxa.
LOCV i.
PaÃiminfi^lmisvaÃstmilieres extra feneÃrat ttrliitm fanent Oci/num,in hertis etiam fatä fn» uenit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T E M P V S.
lunio C^ Julia meÃb.flaret.deinfimepraducit, TEMPERAMENTVM.
Oeimutn ex fecunda efl ardine calefaeientium, cum excrementitia rjuadam humiditate.
VIK ES.. lEX D I O S C O K r DE. '
Co^ioà comeÃum acularum adem hebetat, al» uum entollit,flatiti maHCt,vrinam dt, loc euacat, ^X'^i' ''^ 'gt;âtntre mutatur. I Uitum lum polenta fa» rina,r»faceo amp;nbsp;aceto,inflammationibid,marinijs draconis amp;quot;nbsp;feorpionis idibits auxilio esl.Per à au tem cum vino Chio oculoruht doloribiu.Oculorum caU^ines fucem dufdem abÃer^t, corundemque Ãuxitnes exiccat. Semen potum putbus atra bilis gi^itur, diÃicultati vrina, iiifiatifyue conuenit. OifitSlupernares attraél»m,copiofa Ãernutamen ta mouet, Qwdidemherba eÃieit, Porto infiantq flemutamento ocnlos comprimerc oportet. Sut qui Odmum caneni minimej; comed!lt,quandoquide manducatum, lt;gt;nbsp;in file poÃtu vetmes gignat, Li» byes autem adiecerunt,quod à feriantura fiorpio» ne qui Odmunt ederint,nHllo delete confiillari.
EX
CAPVT ccvrir. 300 EX GA LE NO.
Ocimum cxcrcmentiam bumiJitatetn habet, freimle nee commodum eTl qniid in corpm fuma* tur. Caterumfiris iliitum,ad digcrendum (^ een* tequendum vtileeTf, Plaiique hoe etiam vt^pfi* niovtunt»r,exigt;leo amp;^arti afferentes, \itiofioris autem fucci e?f. .\dmentiuiitur ob hac quidam di* centes,fi tritufiSbUi noua indatur. celerrimè intra faucos dies feorpioneseignere , prafertim vbi quit quatidie ollam foli expafitam caifecerit. Sed hac fane a vera abe?l.ldporta Verèdeeo dixeri.,pra* ui fucci,Ãomacho inimicum,Cgt;'concoCtupertinaie olstseffe.
Ex pLrN10.
Ocimum ChryÃppusgrauiter increpsilt,!nutile effe dicens ftomacho,vrina, aculoram quoque da* ritati.Pratereainfaniamfacerr,amp; lethat^s, amp;nbsp;ieciisoris vitia,ideoq; capras id ajpernarbhominib. quoque fuptiendum cenfet.AdHeiiint quida, tritam à operiatur lapide,fiorpienemffgnere ; commun* ducatumjdt in file poÃtam,vermes affem. Alijve ro,à eo dieferiatar quifpiarn à fiorpione, qui edi* derit Ocimumfanari non pofe.(Ãsmimo tradunt aliqui, manipula Oeimi cum cancris deeem mari* nis vel fluuiatilibns trito, conucnire ad eum flor* piones a proximo omnes. Diodotus in empsricis, e* tiam pediculos faeere Oeimi cibum, Secuta a tat alaeriter defendihna id effe caprat,necmintts qua
P iiq mentham
PIANTARVM HISTOR-IAE mëtham amp;rKtlgt;amfcoi-[iion!i tefreÃrium icTiiM, marinorûmque venenu mederi cS yino,attdito act to exi^uo . VÃt quoque compcrtHtnÃcÃc-etibui cx aceto odoratum Ãalutarem rffe.item lctlgt;ar^icts,et inflammatisrefri^crationi. lliitum cafitis dolori* hm cum raÃaceo^aut myrteo,aut aceto. Item oculo* ram epiphoris impofitum ex vino.Stomacho qm^ effe vttlc,inÃationes amp;nbsp;rufbum ex aceto diÃblucre fumpturn. Aluum ftflereimpoÃtum.Vrinam dere. Sic amp;nbsp;morbo rc^l» amp;nbsp;hydropicisprodeffe. Choleo rat (0 Cr dcflillationesflomachi inhiberi. £rgo etia taUacis l^hiliflio dcdit,amp; codam dyfcntcricis amp;nbsp;colicis Plifloniem. Aliqui amp;nbsp;m tenafino, amp;nbsp;fam gainem excreantibM,m vino.Contra duiitia pra^ (ordiorum illinitur mammis, Extt^uit quoq: lafiu prouentum. .Auribits vtiliÃimum infantium pra^ cipue cum ad pe anfermo . Semen tri turn amp;nbsp;ham fim naribus,flcmutamcnta mouet,amp; défit Hattet nes capiti qaoïjue illitii. V ulu.u purgat in cibo ex aceto.'Verrucas mixte afiamentofittorio toUit.yf oeremftimidat.
EXSTMEONE SETHI.
iaÃUca ocima olfaëta cor amp;nbsp;caputiuuant, Si aqua iirigmtur,humidiorafiunt, amp;fomntim cone ciliant. Semenearum cardiacisaffePhbus fuccura rit.Animi mirrorem ex atrabi'e ortam, in Idlarh tatem amp;nbsp;httitiam mutat.
APPENDIX.
ridet
CAPVT CCIX. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;301
Vides in refcrendisOcimi factsltatihns non fa rum interfe dijfentirc DiofcoridcmjCnlcnit ^PU» niunji ita vt vix fusantes illorumfententias con* ciliarepoÃis» Q^are confultum évitât hic,^nem* ad nodum in alUs etiarn , Galens amf^leélaris ofi« nionem,lt;iui quodammodo inter hos medim intcrie* Ãu^t commendat exterioretn eius vfum in iis qua c^fi'C^'^ipiiud S^id.cpiçiis'ty, id efltConco^ione amp;nbsp;dtfeuÃionem defiderant : damnat yero internu eb exertmentitium humorem quo^rauat ^ ladit intcranea.Etadhunc etiamfiofum rc/ficicnSjfla rafque aUa^ Diofioridu amp;nbsp;Plinq contradiiHenef tollere foteru,
â¢DE ORIGAN O. C A P. C CI X. l|?iÃi W4tgt;e NOMINA.
Ofiyavef Grxiif, Ori^anmvel Ori^anSLf timt^fiemis nomenfuum retinuit, Germaâ nie Vuolgemut,Doften Braüdofté.vcZberg-rountz. [Gallis Maiioleine dâangletctre) nos minatur.Ori^anum vero quid montibus i^audeat OnganS afpeUatiene apud Gracos initenit, à .î!là 'm cpHf, vnde di* id e(},monte,amp;^a.^;,^audio.ïïcrodianM quod £lum. vi/um exacu^nome duxifp; tefiatur, abóqjipvi* dere,amp;â yava dariÃco^qua/iadem oculorum lUu* Ãrans- 'Theodorus^ammaiicuinomcn ex aduerfi datu patat, a çtyu,quod efl al^eo, fieri çiyotvop, quafi ri^r)S,eenfi:t,amp; tandem ajeita btera princi* feojn Origanum eÃe ctnfiflum, contrario tarnen fienfu.
PLANTAR-VM HISTOKIAE fenfi.qaà d minimi rcfii^cret.
GENERA.
Kei-acleo^ nbsp;lt;yi!gani genera feu rediut cofftomina quatuor
ticum. effi conflat.ifl enim Hcracleoticum,OnitK, Xra^ ^rii!;anumjamp; ^lutÃre. Primüab Heraclea Pon^ ti dictum, ca fera à peconbtes coffiomenta définit Onitu- pferunt. Onitis, quadabaÃnis impeteretur, acin Traÿirh cibo^ratum eÃet. Traroriganum, quafi hiremum ^anum. Origanum,non alia forfitan ratione quam quèd Sylucflre, dutpabulivoluptateanimalhoccarperctur. Syl^ HeÃre,quodÃnc eultura, amp;Ãta Jponte proueniat, cognomina turn fuit. Catemm quum in tanta cum Mmcnclationum,tum hiÃoria ambiguitate varier tateq;,tam Cracorum quam Latimrum non fach leÃt quiequam in folidum de bisÃatuerc,fltiiÃt fnum genw,PylueÃre nimirum amp;nbsp;-vulgäre,pro o« mnibid piclum exhihcre,quod, vt Paulm ait, vt^ euque nominibm diflinguantur,vna tarnen omniu Ãt facultaf,adcoq; in re admodum incaXa, multü Opera aut labors temerè infamere minime neeeÃa* dum putaui.
FORMA.
Vulgare, nbsp;nbsp;Origanu vulgäre fiuticulut efl,tam foUis quam
ramu Serpyllo ÃiueÃri Ãmilu, cornante fipra ca « cumen vmbclla, in qua flores baud ficus quam in Serpyllo in albo purpurci, adore iucunda praditi e^ micant-Xx qua fine dclineatione fatu liquet, O rh ganu hoc vulgäre, Tragoriganu, vel faltem ciufde f^eciem
CAPVT CCIX. 30t
Jfiede qimnda tffe,quod hoe vt Diofiorldcs rtfert, foUis amp;nbsp;raniitlii fytatfiri SerpyUoÃmite cxiÃiit. toc VS.
Kaittiiiu cUuo/tsà loch gauJet Origanum no* Ãrum,^aÃimà in hii frofterfiftinafiittir-TEMP VS.
floret luUo nienfc.
TEMPER. AMENTVM.
Omnes OriganiJpecics,Galena amp;nbsp;Paulo teflio iiu,calefaciunt amp;nbsp;cxiccant in tertio online.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
HeracleoticU excalfacityvnde decoflum eim di fino fotum venenaiorum morfibm ^rodeîl : cum paÃo autem iis qui cicutam,aut mcconium:cum o* xymeliteiis quigyffiimaHte/ihemerumhauferHt. Kuptii, conuulfis, hydropich cum fico manditur. Aridum acctabuli menfura potum cum aqua mul~ fa,atros humoresferaluumducit, menfesque det. Lindum ex mette tuÃibm medetur.Prurigines ith dcm,fcabies,rcgiumque morbum,decoflugt;n cim cü in batnea defeenÃum c?i,iuuat.SHCcui dufdem ad* buc virenth, tonÃUM, columellas, ori/que vlcera fanat.Per nares cum oleo irino infisfus trahit. Cumlafle aurium dolores mitigat .ConÃeiturex eo amp;nbsp;ce^is, amp;rhH oqifoniorum vomitorium nedh camentum, omnibits iis in are Cyprio Ã.b Ca* nis ardenti aÃu per quadiaginta dies in/olatif. Ãti ba verb ÃibÃrata ferpentes fuga/. Onitis eaiiem
PLANTARVM HISTOMAE
tadem ijax HcradcetKum Ori^MUm friiÃat,ntn tarnen eadem effleacia.Sylutflrt priuatim foUis tt fioribin cum vinopoti!,venenatorH morÃbus auxi^ liatur. Omnia autemTra^ri^ani genera califat ciunt,vrinam maiKnt,bonam faciitnta!Huni,fi de* cndum eim bibatMr:bUiofa mim deUcimt. Lieno* fis cum aceto fata vtilia : cum yino autem bis qui Ixiam hauferunt.Menfis ducunt.TuÃientibusÃe* rij)ncumonicu,cx melk inede^ate dantur-ifiet ejficax fotilt;),quare cibum fafiidientibsts,(ir fioma ehe mak affedHs,e^ acida rufiatibus daturAtem *tias re* iis quibus f à maris iadatione naufea, amp;nbsp;byfo^ tiettane. ebondrioru cakr excitatur. Oedemata cum fokt^
ta iUita dificutiunt.
EX C A L E N O.
Ori^antts Uerackotica efficacior eH Onitide. Sylueflris vere vtraqut valentior.Omnes aute in* cidendi,extenHandi amp;nbsp;calfaciendi facultatem eb* tinent. Tra^ri^anus quiff iam etiarn adfiridlio* nis afiumf/it.
EX PLINT O.
Orls^anifnuatim yfus contra terfioncsfiomacbi in tefida aqua,Cf ouditates.Contra araneos fcor* fienefque in vine albe, l.uxata amp;nbsp;Centura in aceto amp;nbsp;cAco Cf tana.Tra^origanum Vrinam ciet,tuma resdifutit, centra vifium fotum viferaq; iel urn tfficacifiimum,fiomachóque acida rudati Cffra terdiis. TiuÃientibus queque cum meUedatur, Cf fkuriticis.
CAPYT CCX. joj
fleuriticis,amp;pcrijiueummicif.ïïctdclium ferjien^ tesfugat.PereuÃis efui datHrdcccflum. Pof» vri* nam dcl-KulttiStConuulfis medetur ca Panacis ra= dice. ïïydrojiicis enm fico,aut cum hyffopo, aceta* buli meufucis dccoSfam ad (extam. 1 tem feabiem, fm i^ntm.pfinUtindefienÃone baincarum Sucâ ciu auribits mfunditur cum laffe mulieris. TonÃh lis quoque amp;nbsp;vais medetur. Capitis vlcfvihm.V ec nena opv ^gypfi extin^it deceffum,fi cis cinert ^Jk^,\ -oi Oâ vino bibalur.Aluum mollit acetabuli menfura, âgt;⢠» Sugillatisillinitur. Item dentium dolori, quihm e-tiam ^ candorem facit cum mcUe amp;nbsp;nitro. San^
^scuinem nariumfiftit. Adparotidas dccoquitur cu
hordcacea farina. Ad arteriös af eras cü gallo amp;nbsp;melle teritur. Ad lienem folia cum meUe amp;nbsp;fait.
Craflores pituitas Cf mgr as externat coclücum
acetoamp;falefumptumpautatim.Kcgio morbotrh 'Æ' turn cum oleo in nares infunditstr. Lafiperunguno tur ex eo,ita vt ne venterattingatur. P-pinychdae Cum pice fanat. Purimcuios aperit cumfico trita.
Strumas cum olco amp;nbsp;aceto amp;nbsp;farina hordcacea. Latcris dolores cumfico illitum. Pluxioncs fanguiâ nis ingenitahhus tufum exaceto iüitü. Keliquiaa purgationum apartu. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_
DE ORCHI. CAP. CCX. nbsp;S^it^fhif/lt;âfÃfâ
NOMINA.
OPXK H mvot opx^fGracis.Orchis et Cynog Tefikultn orchis iatmis, tejficulus canisofficinis,Gcrs cams.
maiiis
riANTARYM HISTORIAE
OicJns manii Knabenkraut,(Glt;jfi« Du Satyrivin)r» cur diff a* CAtur^Orchis dida h^c herbA esbftjuvd radices /t^ Cynofirt b, inuice baud fictif atijue duo tefliculi coharcat. this, Cynofirchis vero, quod canum tefliculii fintUew radicem habcat.
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;GENERA.
*} quot;Orebcosduo effegenera animaduertimuf, ma^ 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_^^ui nimirum (^ faminam, Hasjnvniuerfittnma
Peres- etd^^ tor quiun firmina froccriorquc cHrVtpib^bura iffa quot;^ **** *â*^^ pulcbre dedarat^^fiq; duoruntp-cuerum, \aum [a tioribuijoltisamp;'candicaittibus fcrefioribui, quod btoch nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^â'â^^'â'gt; marem latifeUam vocauimui, Alterum
/ quodyutguflioribusfiliis, £gt; macu!oÃsmapfi,fio= ribu/que-pur pur eu confiât .Nos maioris diferimia â p^^fl^tt^ nu rationem babentes, Orchin marem an^fiifor '**y'fii.y liant nucupauimtiSffiamina itidem duorum efi treA ri^ tr^ittepp. nerumtynfLcuimmaioryalteïaminorcTijViptfluo ra fatii demonfiraf.
⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
. Volta habet circa caulem amp;nbsp;tma eim parte per terrant fir ata^lca molli jimiUa, an^ufiiora tame^ leuia amp;nbsp;lonpiora-Caulem dodfatali altitudinc, in quo purtiurciflores.Kadieem hulbo fintitem,obloHa ââ ' gam,dupliccm,mmodumoliuaanpufiam,fiipcrioe rem alteram,inferiorem alteram:^ hatte quidem möllern acru^fam,illam -rcrà plcnam.
L O G V S.
Ãiafiitur lociffiiofeoride autore^petrofis et arc* no fi s.
CAPVr CCX. 384 noÃi. T » Gcmait;a cote noÃra io hortis amp;]gt;rati!, loci^ÃÃabuloÃs cofioà jiroufoit.
T £ W P V S.
In Maio O lunifprindpio carjötur^
T £ M P à R A ME N T V W.
Kadix dm maior caUda amp;nbsp;humida eÃ,^Ãan tibmg: duldor tjÃc apparct. Minor admodum daâ borata cTf,ad calidim Ãedm^i tendit,
VIRES. EX D I O 5 C OR I D E.
Radix editier vt bulhm coda, tertur de ca,à maiorem edat yiri,gt;nares^cnerari:minere ver o fit minxfirm-nm.Addnat ctiarn in Theffalia mielies respamam cum caprino lade bibedam dart,yt ad Venerca excitcntiaridam verè ad iabibenda atgut diÃipanda.Altcinm ctiarn alterimpctu rcfolui, EX CAIENO.
Radix maior Orebios multam xiditnr babert bnmiditatcm excrementitiam amp;flatuofam:quao propter pc ta Venei cm excitât. Altera Veri, minor yidebcct.cÃtra non mede nonÃimulatad coitiem, fid plane cobibet ac reprimit. Eduntur huibentny morcajja.
EX P LI N 10.
Tumores ^vitiapartiS carum crumpdia,ctim polenta illita radix fedat^ydpcr/i trita, Eade ex lade oieiUo neruos intendit^ ex aqua remittitâ DE ÃRCHI SE RA PI A DE.
CAP. CCXI.
NO
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MANTAR.VM HISTOMAK
N O M r N A.
Ofy^K a^drsnnf , h T^i^X^f gt;nbsp;Pâ'*^'â f^ Actio teflib.Grtecis dicitur. Orchis fi»e teâ flic ulus Serapios Latinii.Ojflcma eins cognitione non habct.Gcrntanice KagülirtZjfGrtöjee Efpe» cedeSatytium qui a trois racines bulbues) Serapios dicitw.Serapios autem ah Andrea medico ob mul ^uare di* fm radicis rfus^vt inquitDioflorides,appcllata efl. ^*' Suntquii Sarapi Alexandrinorum deo nominale tam veUnt, propter lafliuiam impudentem, qua is deus Canopi, vbi tcplum amp;nbsp;cultuamp;rcligione ex» cellens habebat, eolebatur : de quo Strabo mxvq.
Triorchis fluageo^aphia libro.Triorchis vero,manifcflo ex cur dica^ caappeHationear^meto,quodnonduabsis,fledtri f*â^â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bus tefliculatis radicib. in terra nitatur- C^ua fno
quide re facile à priorib. difcriminatur Orchibsu.
GENERA.
Duo efe Orchis Serapiadis fluTriorchisgenes ra,res ipfla fatis monftrat.Etfl enim infolUs acradi cibus nihilautparum difcriminis habeant, tarnen Tnorchis infloribus manife/lè di^rre videntur. Nam alten »tas. rumgenus,quod nos marem vocauimus,florib. con flat purpurciSiCfparumper albicantibus. Aherum verb,quad nos vt certius à priori dfcernerctur,fie Triorchis minam nominauimus, flores obtinct diuesfls colon flemina. ribus diflinllos,purpureo videlicet,candido,viridi ac nigricontc, mferioreq;parte fuciplane effigiem exhibent.
FOK*
CAPVT ccxr. joy V
FORMA.
folia ljabctPorrofimilia,obl(iga,latiora Ã'fltt guia in alarum cauls inflexa. Cauliculos dodratt* tales,fuhpurjiureosfiores. Kadiccm minimis teÃia culisfimUcm. LOCNS.
Prouenit infratis amp;nbsp;campeÃribus.
TE M P V S.
JnfneMaü menÃs amp;â initio lunij hoc genus a^ faret,dein nufquam inueniri fotePL
TEMPERAMENTVM.
quot;Valentiusquà m frimo ordine exiccat,
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Kadix illita tumores diÃieiendi vim obtinet,atq; flceracxl)Hrgat.lierlgt;etMcohibct.FiÃulasabolcl, inflammatione laborantia illita mitigat,Sicca noo mat comlgt;efcit,vlccraq;futrefcer.tiaamp;âmaligna 00 ris fanat.CumvinofotaaluumÃÃtt. Ferunturde hac etiarn quacunque de CynoÃrehe did afunt»
EX G A I ENO.
Orchis Serapiofad Venerenon ÃmiUteraccom modus efl.Oedemata illitus diÃutit,Cy vlcera for didafur^at,amp; hcrfetesfanatSiccatus multo ma gis deÃccat,adeo vt amp;nbsp;futsefcentia contumaciaq; vlcera Canet.lïabctetiarn quippiSfuhadjliingcnSi aefroinde ventrem in vinu potus ÃÃst,
EX P L r N I O.
Pius radicesfanat oris vlcera,thoracis^ituitas, aluum fiÃunt « vino fotas
jii-^^l-gt;.k- PLANTARVM HISTORIAE quot;* DE OENANTHE. GAP. C C X I G
NOMINA.
Siix!fi^ f'~\(vlt;ivamp;it,N ^ivurm^of] Grâtcis,Oat!(ntJic La ga rubea, \^tinis,Vitipcn(litllt;toffidnis,amp;Saxifiagaru^ OenSthe ica, GermanisKotSzeiabrechnominatur.Oc* ^uare di= nanthe autem die la haudJubie e?{ quid cum viito ^a. florcat, Leucanthon vero d Ãorum quos froducit Tilipendu candore. LiU^endulam A tsumeroÃs idu amp;nbsp;ntun^ la. du in radice caÃtibus tuberibiiÃâC.qua quaà cxÃ* lo quodäpendere videntur, aÃcUaiam effe coÃat, FORMA.
Valia Paflinaca fylueÃris habet,flores candidaSi caulem craffum,dodrattta!em, fernen A trip lieu, radieem magnam, malta habentem capita rotan* da-Vx qua defcriptione palam apparet, Oenan* then earn elfe ha bam, quam atas naÃra fUipena dulam vocat, quid nuda proifiu fit nota qua illi non conueniat. FoUisenim Pafiinaca erratica eTh qua plane eins berba qua vulgo P ctrafèlinan ho* die appcllaturfaUisÃmilia fitnt.lîinc eil quad in vulgaribus herbarUs firibatur folia PetrofeUno fi* milia habere : quamuis Staphylina legendum ejfe putem , Manuferiptus etiam herbarius Filipcndu* lam folia Daud agreflis habere tradit. Flores de* nique illi albi.caulu craffas, dadrantaHs, AtripU* cisfernen. Radices qitoque multa, quinque interdit autfcx,nonnunquam ctiamplura capita rotunda, tanquamdfilo pendentia, vt aitantiquus herba*
CA P VT CCXIT. jotf fiuifhabentcs: ita vt hüte cjfc Oenanthen alundt conflet, Sed demut mn el]e,iiil)i/ tarnen indeperi^ euli erit,tjitodfeUicet Omanthe eaÃ!cm quM fili» fcndulaficutexpaulo post diccndiipatebit.facul tates obtintat,
L O C V S.
Kafdtur inpetrn amp;montibut ajperit. Tubin* ga certè in monte Aufiriaco nominato copiofiÃd mè proncnit,amp; inJylna non proculab arce eim op pidi diflante.
T E M P V S.
hinio menfiflorct,quo fanè temport,qnta facile exfloribnt agnofcitur,carpipotefi. Hadiccs tarnen inter autumni initia coUigenda erunt-
TEMPERAMENTVM.
â A mara adnodum eTi Filipendula,!ta vt non te* tneri banc recentiores calidamamp;fccam in tertio ordine Ãatuant.
VIRES. EX DIOSCORTDE.
Oenanthes femen, cauln amp;nbsp;folia cum mulfi ad fecundas eUciendM bibuntur.Kodix cum vino con tra Ãranguriam conuenit.
EX PA VLO.
Oenantheficiindai eiicit,vrinaÃilliciilio, mori lóque regio medetur.
EX PLINIO.
Canlu dut amp;nbsp;foliacum meUe ac vino nigro'po ta,facilitattm pariendi praÃant,fccundäfquepnr»
PLANTARYM HISTORIAB
^Mt.TuÃim è mellc toUunt.^rinam wnt, ^adiK yefic^vitiis medetur.
EX RECENTrORIEVK.
FiUpcndula in lotüflilliddio (^ frinx remora* ta.ncijue mn rcitum dulorihm^att^ue lapide cormt« dcm,ciumit.F.adem Ãomachi inÃationcs difeatit-, medetur amp;nbsp;fiiÃmofis amp;â anlgt;elantibfti,amp;iimngt;» bm morbis tjuos caufafri^da cancitauit.Farinam Q:igt;eramp;^^^e^ eiafdem cibis comitiaUum infpervunt.
DE OXY. C A P. C C X I r I.
N OM r N A.
TrifoUn (''^^^? Graeè,Ãxis 1âtinio amp;nbsp;Latinii,Trifoliti Meto/üm. 'â' â»cetofum zlr Adeluya ofÃeinis, vul^b Panis Adelnya. ^'quot;^â*^*â 'â¢''^Ãquot;^^euculus auis co ncfiatur, vd quia Panis cn^ hoc crumpetc, csscsslsss vocem Ãtam adere incipiat eu'i, Gerw4»«SiureiJilee, Bucl klee, ÃuehSpffer, Oxysejua Buvlibror,G.iuchklee,Gui kgjuchklcc ft Ha rediÃla. ^^^^^^^(.CaUis Paul à coe]ingt;)appellatifr. Oxys verb ab acido faporc dida eft,
FORMA.
PlumiUs herba c?i,tondis tantum pediculis,tri/t Pummatm folia perinde atque Trifoliü proférés, exiffia,amp; in cacuniinc laeiniatafapore acido. Flo rem habet candntum, in Ãmpltci flylo inter folia profilientem:r»fum in lunatis Ãliquisfernen. P..adie cem in tranfucifitmlomeim.ercni' ulatä ac rufam. Anliqans et mannperiptus het barius patat bac her tam eÃe Lotiifall nam,emus certefeiltet tarn,cjitod dDiot
CAPVT ccxrrr. 307 i DloÃcoride nö Jedribatur l6tUi,iKc]UC frolo nc^ Quc impr0bigt;.'' Ur tame mn fcijua-,fMit quid her* ba quam AÃeluya barbari yoeant, non fitfatiua, fed faÃim in fyluu amp;aliis locis vmbrofis nafcatur futura tempeÃatu franuncia-Siquidem affrofin quante aliqua tcmfeflatCtairifftur contra tanqua tempeflati eolluciatura.
LOeV S.
Hultu locuproumitma infytuis circapetrofa et aquea loca nafcente cofpeximuf-NuUibi autem coo piofiorem quam Tubinga in primo flatim cofcen-fumotù Auflriaciad dextram prouenire vidimits^ T E M P V S.
Aprili atque interdum Maio menfeÃoret, dunt filicct cuculivox primum exauditar, atque hinc Cuculi panem dit tam eff ⢠puto, vt diSium efl ano tea^Obfiruatum autem eà anobis^atqueadeo mul toram aliorum experietia cognitum,quod eim her ba copiofiÃores, crebraa iUtuf annipluuiai, amp;nbsp;ao quorum inundotioncs teltóportendant:paucicona traÃccitatem.
TEMPE RAMENTVM.
Quum acidu in^iÃu faporem pro fc ferat, ide cum Oxalidc habere temperamentum ,fri^idum nempe amp;nbsp;Ãccum,cuidcntiÃimum en.
VIRES. EX PLINIO.
Datur adÃomachum diffolutum:cdunt amp;nbsp;qui tnterocalcn habent.
(^Iq EX
PLANTARVM HISTOMAE
EX RECENTrORIBVS.
VlccribM^vtiliicriljtii amp;nbsp;pflulit, fotiÃimum au tern om,mcdetur.Sitim arcet,amp; vt CHmmMim di cam,eafde i^uM OxalitjOcctcfam noÃri nominant, faculties obtinct.
DE oPHRi. cAP.ccxriir.
Ophns vulgó Elleborus albâ dicitur,pra« â' téfis herba qua: præcedût, aut nobis lunt, J sut nomen retinent,ob id 3 nobis omitf;.
NOMINA.
OPbrin banc herbam naminare placu!t,lt;^uod inuenerim plantam binb duntaxatfoUis co* flantem bac appedationc infi^niri. Germanicum nomen niiltum extarquere potnimm : nequeenim ea efi qua DatchaaicbiS.boc csÃ.Perfoliata vo* catur,idcóque band ^eminis fibif Zuueyblatt nominauimut.
FORMA.
Caule à radiceÃn^ularcm ac rotundu emittlt, fer bina qua tantum babet folia penetrante,à eu im medio adfummu vPque calyculi multifunt,amp; in bis veluti Uny'ua df'cfla nutantesflefuU. Ra* dix veto iUifuben tenuis, adnafeentesjibi radieux lot multas,obliqHas amp;nbsp;odorataa obtinens, to CVS.
Nafitur in motibfis,amp;nullibi maiori copia quS Tubin^ainpede mantis Aufriaci proucnit.
TEMPVS.
Hast
CAPVT CCXV. 50S
Nrfw ö* Ãunio menÃbittfloret, dclnflat^m CH^^ tiefl.it.Qua/irol: ter hoe ^otiflimu temfore coUigin^ da. TEMPERAMENTVM.
Cuflati^!utigt;ioflacfl'eaffarct,lt;igt;'lt;jUolt;ïarKmotligt; daleis,ideeq; eaUdaamp;flceam effe ccniicerelicebit, VIRES.
luxta difiarum eiuaUtatam miflionem coirtra* Jiendiamp;conflringedifacaltate praditam effe oe* mini non confiât. Hine e?i quodadrufta, amp;nbsp;val* liera con^lutmanda hac hm ia commode vtanlur iccentiores.
DE ORMINO. CAP. CCXV.
Orminu oruale quod autu valenamp; toute bonne ab infigni vit tute Gallis dicitur.^, NOMINA.
OPHlv6p Cracis,Orminum amp;nbsp;CemmaUs la
tinis, GoUitrieu officinis, Germanis Schar- GaUltr'icS lach (GaUice Afparge fauluage. ou duale) affcllatur.Orminon autem Grads hauddubie di* Orminon tium es 1,qui a V enerem extimalat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cur diflür
GENERA.
Orminidao funt^cncra.ynam flit!uum,quod GaUitricum flm^lidter nominant, amp;nbsp;Cermanice Schallach.Mtemm f)lueflre,qHodalio nomine SalulaJyl Saluiam Sylueflre herban., vocdt.Germani'Vail- aeflris. den ScharlachjOderVuilà cSalbey.
FORMA.
Grminumflatiaum herba eà folds iiariubioÃ* Orminon Q^ iiij milis, flatiaum.
PLANTAIIVM HISTORrAE tnUis.caulc (Juadran^h.femicHbitali,circa ejuon emindttiaÃlitjuif Ãmilcsprotieunt,alt;i radici y era Ãn nittantcsÃn qui bies Ãmen efl. Ex qua dclinea * f,yrrAy **®â' abundè liquet herbam qiiam hodie GaUitri* / turn vecSt.efle Orminum pttiaumihac enim foliis Marrubio flmilu eff^nià quodflunt maiora amp;⢠mi* rifice odnrataicaulc fimicubitali, quadrangulo,ab imo rufeflente, calyculis circa caulem flUquarum ^ffiZ'â feeminetibui,amp; ad radice deorfum Jflefla* tibtuÃnquibuifernenni^um amp;obtongumindu* ditunflofcuUs in candido [iurjiureis,aut in dUulum Sylueflre- ruborem inclinatis, ^yjueflre priori non admodum 'yrSt irfln^jf diÃimi'c e^, foliis fatis ad Saluiam accedentibut', rH^ofaqsaJferitatepraditisicaulefcfquipedali, Ic* niter hirfuto,inquadra^lum Ãriatoiflonbus è ect* ruleo inpurfurcum ycr^ntibus,ad aquiliui roflri ^lf'Sâ^^ falcatis,calyculis pluribus in terrant incli natisjn quibus adfummum quatuor femind, par* ua,rotunda amp;nbsp;fulucfcentia reperiumur.
LOCV S.
Satiuum nujquam non in hortis fitumprouenit, Sylucflre autem paÃim omniaprata exornat/uaq; /ponte in iis nafcitur.
TEMPVS.
ytranque Tunio men/e floribstsamp;femme praâ ^nans cTl. '
TEMPERAMENTVM.
OrminS calidu amp;nbsp;mediocriter/iccu efl.idquod 0 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amaritudo
CAPVT CCXV. 3â5
ttmaritudo Mque adfiriflio in^uÃu fatis mofirah v-.^
VIRES. EXniosCORIRE.
Creditur ftmenjatiui cum vino pa^um V entre fimularc . Cum nulle ayi^emn (^ oculorum albu* glnes furgat- llhtum cum aqua adematn difiutit-Surcutos extrahn.ïierbitipÃaiUitacadcm poteif. SylueÃre vehemt ntitrem facultahm hiebet, qun* re hnguentis miÃetur-
EX PAVLO.
Orminum V eneremÃimu!at,eculorü craÃiti'es turn meUerepurgat,n-dcmaia diÃutit,amp; extrithit ttculcos.SylueÃre domeÃieo eà valcutiui.
EX PLINIO.
Semen ad Veuerem flimulandam,amp; ad oculos ru argem a amp;nbsp;albugines valet.Vtroque genere tui à extrahuntur aiulci ex corpore, perÃe iUilo ex a* qua,Folia ex aceto impoÃta, panos per Ãvel cum nielle diÃutiunt.ltemfurunculos,priuÃpHam capi» tafaciant,omnesq; acrimonias.
EX RECENT! O RIB VS.
^ecentioresetiam eaÃlcmfacultates Ãto Gallic trico attribuuntipotiÃimum autem conferi'C ad ah bugincs Cyoculorum caUginem tradunt, vthinc etiam colligipoÃit,herbam hac Ormiiio eÃe Dio* paridis.
DE OROBO- CAP. CCXVI.
Eruum prias femme in cunei modum fi-gutito,cicetcul» magis videtur.
N0lt;
PIANTARVM HISTORTAÃ
NOMINA.
OfoCof Gfxcw,Er»»»gt; Latims Jidtur, Ojfi» cinit Gracamajifettationcmretinuerut.Ger manis Eruen (Gallis noer Vefle. ou. des ers) «d mitatione Vatini nsgt;ninis,a^^cllari-^ojJu)st-GENERA.
Duo funtgenera Etui: vuum caim candid»,ala tcrum autem rufuminumitur.Uecinterfinififlo* rihm amp;nbsp;radteibus differut^quemadmodum fidu^ raajfabiè mouÃrat-Kufum veto ÃlucÃrcc^Ãuä* queJ^onte in aruis^amp; inter dumetajgt;rouenit.
FORMA.
T.xlfftusfiHtexeÃ,tcnuis,an^Ãisfoliis,floriiM vel candidis,vel in candido aeruleis autfiuniccis, feminibus infiliquisfiaefi^to cylindiaciis,queada' medum piÃt/e inuicem tan^entibm.
L O C V S.
Latatur loco maa-o, non humido, quiaflxrun^i luxuria corrumpitur,
T E M P V S.
TlorctTunio^ luliomcnÃbus,iifdcinq;Ã:mina frofirt.
TEMPERAMENTVM.
DeÃecat quidem üruuin exceffu Ãcundo inten* Ji,calefacit verb frimo,
VIRES. EX DtO'CORIDE.
Cajgt;itisff-auitatcm facit Eruum,ventri turbat, fanffiintnijf fer vrinam duettft comedatur.Conu tarnen
c A P V T c c X V r. â no tarnen apfoÃtum boucsfa^inat.Varina c!us bonam facit a!uum,vrinam cit,cor^eris colorcm commen dat. frequentior in efi aut potufn^inem cum tor minibus peraluutn amp;nbsp;veÃeam dugt. Vlcera cum nielle purent, amp;nbsp;Icnti^incs, amp;nbsp;aÃreJinem cutit infacic,eiufde'mque maculas amp;nbsp;reliquum corpus, Nomos.^an^ranasq; cohibet,amp; mammarum dut ritiascmollit.fcraielcera,carbunculos,fauosq;runt pit.invine macerata canum,bomlnum,viperaruq; morfus iUitaÃmat. Cum aceto autem difficultates Vrina,termina t^teneÃnos lenit. Prodefl etiam iis qui cibo non nutriuntur, nucis ma^titudinc frixa amp;nbsp;cum mcUe/umpta.DecoHum ciusfouendoper-uiones.amp;m corpore pruritus fanat.
EX GALEN O.
Orobus quatcnusamaritudinis eÃparttcepSjeau tenus imtdit, exter^it, atqiie obrirunioncs expet dit. Catcritm à fumatur copiofe ,fant;uiitem per In inas euocat. Hominum cibis prorfus hoc fernen damnatur: eà euim amp;⢠inÃtauiÃimu amp;praui fuct ci, Erao autem inPlar lupini praparato ex nielle 'Vtimur.vt medicameto craÃospulmonis thoracis^ humores expur^antc. Cand dum minus efl media camentofum, quam id quod ad flauum aut palli* dum colorem tendit,
DE OR.E OSELINO.
CAP. CCXVII.
KQ»
^ rLANTAdVM HtSTORtAE jâr^^y^Atn^r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NOMINA.
pwo^voii, S 'limfois-i^yov Sy^tav Gr^t O cis-Sy!ucflgt;e Petnfilinum, amp;⢠Afium mon* tanum latinis,igt;fficinis amp;nbsp;barbamm Ciftan tibm medicina PetrofcUnum dicitur.ld ijuud hint Petrofeli* accidiUe jJuto^quôd Un^a Graca infcitia,Oreo* nimojfi- feUnum di^lionem in Petrofelinum mutauerint: cinarum velquia fimliliciterenunciaHcriiitquod cum ad* Vetrofeh- ieflione nominandum erat Pctrofilinum fjlue^re, '*'*^fybi eld dijjirentiam nimirum Macedonici, quad veri IteÃre. efl Petrofelinum vetcrum. Germani PeierClgen gt;oc.ïf.Noj tcutfch Fttetfilgcn,oder Pecedin (Gd/Zidu Perfil des montaignes) nominaut* miu, vt difcerneretur à Macedonico ,dcquofut dicemutloco. FORMA.
, Cantern habet vnum dodrantalem à radice te* nui excuntem, circa quem ramuli amp;nbsp;cahituU Ci* cuta Ãmitia, multi tarnen tcnuiora. In hu firnen »blon^m, acre, tenue, odoratum, Cum^no Ãmilc. Ex qua fane defcrtftionefole clarine affiarct. Pt* trofiUnum officinarum ejfe OreofiUnum veterum: caule enim vno frouenit dedrantaU ex radice fer* tenui, qui per ambitum ramulos fiargit capitulis Cicuta, tametà multi tenuionbiti: in iisfernen,a* crimoniam guslu praferens, odoratum, tenue,Cu* DioCcorl* minoproximum. l^eque obviât quid in plarifque dis local exemplaribus Diofcoridis capitulorum Papaucris tmedatur faf mentio ; error enim baud exi^m fubefe, quid fciUcct
CAPVT CCXVII. jn fcilicet mn p.HHmiCiZra^filt;pi^H,hlt;icefl, Papa» uerifimiha, feti Kdnd'tf, id e/f,CHHtx Ic^mdum Ãt. \d e/usd in primit enfirmant ea ^uit fcribit PUtuut libre decimonmo capite odattopn buiic mo dii: OrtofeUnum tfi CiiutK foliis,radne tenui,Ãâ mine knethi, minutiore tamen. Qii'odà tarne bac fentetia min»am(ci'it,nihti mtmrlt;iuin diia^ Pc» tro/iUnum^irmanicum, lùm formaparum admoe dum à â¢veto Peh oÃiino di?iet,vtpalamÃt vtrinà que ptfluroi intuenti,
I. O C V S.
Nafcitur in loeit petroÃs amp;nbsp;montanis^Viide etia nemenaceepit. Ãn Germania veri noïha in bonis paÃim plantaiur.
T E M P V S.
Xnnioamp; Julio meÃefloribut amp;Ãmlnepranas tfl. TE M P ER A MENT V M.
CaUdS ef in feeundo^adu extenfo, Ãecum Vt* rè in medio ttriii,
VIRES. tX DIOSCORIDE.
Semen amp;radtx invino pota frinam eicnt,M.e fes etiam ducunt Mif(eturantidotis,ncenon media eamenti' vrinam eientibu^ amp;nbsp;cxealfaeiitibui.NS hallueinari nos oportet, exiThmante^ OreoÃclinum *n^ ejuod in petits prouenit: aliud emm ab hoc eà P etrofelinum.
APPENDIX.
Vteunque aunm dsli^enter hoc monuerit Dior Ãcondes.
PLANTARVM HISTORTAE
fcoriJcs, tomen caucre non fotuit quin pooler!tot medicorum Oreofclinunt cjfe Pctrofilinum certo crediderit.
EX GALEN O.
OrcofeUnifimilu Afio vis efl.
EX PLINIO.
Oreofelinum vrino amp;nbsp;menfirnif efficox- E o tt tiom pur^antur famino e vino, ^^^^^ nbsp;®® °â^' CAP. CCXVIIÃ.
f*^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NOMINA.
Sorlus.
Sorbo,
OHGrocisjSorbm Latinis, efl arbor cuists ft it flus Grocis oa lud cSa,Cale. tefle, Latinis verb Sorbo appeUantur.Ojfidno Latinamnome^ claturam retinuerunt. Geimanis Speierling, vel Sporopffel corrupta puto voce pro SorbopfFel (Gallis Vng Ct)tmiet)nomitidtui-.'/clficabauo flcritatcvocatafunt,quaà mala auflera.
GENERA.
Sorberum duo genera tradit Ihtoplsraflsts Ub, tsuo/unt jii.ilc hifloriaflirpium,cap.xü.faminamfiuflifco genera ram,amp; maflulaflerilcm. Difperre quoique fiuflio Sorborum bm jilcmferibit, quèdaliaorbiculatum, alia oua^ Theopbra tumferant.truflusaulemorbiculatiduleioresfin flOâ tisintur, ouati (apenumcro acidi, minu q: odorati-Plin. lib xv.ca.xxi.in Sorboquatuor diflèrentios Plintus latinos noffe memoria prodidit:alii' enim eoru ait, quatuor rotunditat mals efl,aliis turbinatiepyri,alsis ouao to
. CA PVT ccxvirr. 31Ã
lt;4 J^ecics cru maldrum. Q^'.rtitm rmus tormina Jlffcreno le apliellant.^ospiéiura eim^nerii damm,quod tins Sort turbinatum pyri inflar fru^um adit,t}iii German borum ^, nis Sporbim corrufta voce fro Sorrbitn aut nit-quaÃa»llerum fyrum dicitur,
FORMA.
Sorbm arbor eflproccra,reflo caudicc,corticc le ui,pin^iufiulo,colore ad flau» albicatc, cuimfoo liapediculofln^tlari prolixe,neruaccoq;, in verflut condita, ala modo à lateribuf exeuntia, tanquam ex omnibmvnum fiat,ad ncruu vjque laciniatS, verum ampUufculo interuado diftantia. Omnibui ramulisin extreme pedicuti folium impar promis nct,cuiui acceflione impar numerut ejficitur.Vi^ut ra laurum tenuifoliam imitantur, verum ambitu ferrata, breuioraq; fHnt,necin extremum acutum mucrenata,fed in rotundim orbiculata. Vlos race* matim fln^ularipctiolo,e multù minute fiv candi , nbsp;nbsp;nbsp;â
du conflans. Vrutlus vcl orbiculatm, vt did U cd, nbsp;nbsp;⢠'
Vcl ouatuf, vel pyri instar turbinatus. Radices haud mu!tas,nec alti defeendentes,validai tarnen
amp; cramas amp;nbsp;incorruptibiles agit-tOCV S.
toca amat humida,moatana ^frigida,codon Theephrafle autore,
TEMPVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
Autumnefrudui fuos Sorhm oflenlat,
TEMPERAMENTYM.
AdJhtn»
PLANTARVM HTSTORIAE
Adflrinf^entcm oltinet gualitattm Sfrhugt;fi4 multi imbcciUionm quant McÃpitm.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Str ba malorum colorent refcrcntia,nccdum mat tUrefcentia,di[fefla ^ in foie ficcatajciint madun tur aluum ÃÃunt, farina eorum cum mola terh tur,polentx loco in cundem vfum fumitur. fotcfi idem amp;nbsp;decorum corum.
EX G A L E N O.
Sorba quidem adftrin^nt, fed multo fortius Me fiUaquam Sorba. Quamobrem alua fluenti in ciâ bo accommodatiÃime exhiboitur.Sorbamaiori cu foluptate Cumuntur: fror/us enim initio nihil acer bi vti MejpUa habent,fedfuccits corum citraacer-bitatem duntaxat: auflerus eÃ. I Rudporri nemine futo latere,hac omnia parce,non lar^è vtficus, v* - uasq: effe comedenda. i\ equaquam enim cis ft ci-bis,/cd mapris vt medicamentu egemus-
pg OPHIOGLOS SO^CAP. CCXIX.
NOMI NA.
itpli^ yfMlt;rt Cov cur dtÃlh
Hfrba hac appoÃtiÃima voce Grace cepii.^ yAuiTlt;rov appcRari potcfl,non quodfic earn Veteres aut recentiores Craci nominauerint, fed quid cu Germanica nomcnclatura optime quae dret. Neque enimcerto confiât an Gracis, amp;nbsp;fub quo nomine het ba ilia cognita fuerit. Quapropter vt nouam ci inderemus appeUationemneeeÃum ee rat: mclieremvero hac ipfa quamretulimusÃnuee nirt
capvt ccxix. JU
nirt hand potuimm-Latine Ophiog!offum,itut lin iJn^it ^uitferpcntmadictfotefl: Germanict enim ïdiâfer^etin4, teizan^linfGaUicè Langue de Serpent)vécu tur,A forma amp;nbsp;jl^uraquamrcfert- fc Ãn^uhtnana quefoUis Ãn^ulari fediculo frodit, qmd U^lam ferpentis firmafua refitre vidctnr,vt pk tara afi fabrè monTlrat. FORMA.
Folium vnicum obtinetpin^c,di^iti lou^itudine Flanta^mi aquatica vocata baud diptmile,è cuâ iaifinu inferiore pediculta exit,cuiquippiam her* bacei coloris inÃdct,qHod ferpentina lingua yoea-ti lapillifimUitudinem refert.
LOC V S.
Copiofi in monte prope Tubingam Aufriaco no minato prouenh. Arnat amp;nbsp;alia prata in montanit fita. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T E M P V S*
Maio menfi reperitur, fihmde autem euanefcit, acnufquam apparct-
TEMPERAMENTVM.
Citra caliditatem inÃ^nem cxiccat,id quod ffts flm fatudocet. VIRES.
Vutneraria efl herba,mali^a fiquidem amp;nbsp;cu* ratu dijficilia vulntra fanat. Tumores etiam difi CHtit,amp; ferè Symphytifacultates obtinet.
DE XANTHIO. CAP. CCXX.
Xanthium ad portam Antoninamfre-quens, caneiorum atdori extinguendo effreax.
K NO,
«Ã^ ir^7^^-^^^^â^''^'^ HISTORIAE NOMINA.
tappa ^^^ o(v9iov,H (pderyxvov Grxcè.Xanthium La » nuerfa. ^^^ tinè notninatw.Ab herbariis mflix tepefla Xantbion tb Lappa minor et LappainuerfavocatKr-Germa fnetedb nieè BettlersleufZjodct BabenleaPz.Xanthion Hum. diHu,quodfaj/Bi)L{,hocefl, flaues capiUos faciat.
FORMA.
Caulem habetcubitaâem^pin^em.an^âofum, â¢amp; in ipfi alat multas.foUa Atriplidflmilia, in* eiÃfras habentia,odore Naflurtii. FiuHum rotuna dum ecu ff-andem oüuam, aculeatum vt Platans pila,conta{lu vcftibm adharentem.Ex qua quids delineatione nemo non videt herham cuists piHus ram damns effe Xanthion,quèd illi omnesnota ad amuflim reJpondcant.Caule enim efl cubitalt.pin* gui,an^lofli,crcbras fundente alas, foUis Atriplid cis ineiflirof habentibusfl'iaflurtiS manifleftiflimè olcntibus,fi uHu ma^sx oHux modo, rotunda, vt Plalani pilaflinofl, contaHu vefles appréhende» te.KucIeus qui in echinata pitula clauditur à pus ris eflur duld amp;nbsp;grata dbo,
LOGV S.
ÃLafcitur Ixtis amp;nbsp;pinguibus lods,amp; lacubus pa ludsbiisve exiccatis,
T E M P V S.
TruHus autumno maturefdt, quo fltne temport (oUtgi debet,
TEMPERAMENTYM.
Cisirt
CAPVT ccxxr. 314â
C^m cliÃcuticndi vira babcat, facile colligitHf temferameto efe calidoamp;ficco})radit«m,id tjUad exJdliorc etiarn, qui cfi amarus amp;nbsp;fubairis,de(re* bendi foteft.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
PetcTi fruflus antequam jicnitus inarefcat cola Icctm, tufus,amp; in JifUli vafe reconditus, cafilles flaues reddere ,fi quu cum vfus cxigit,tryblüpon* dus ex ee filmens, tefiddque aqua madcfaciens,niâ troprins capite praparato iUinat. Alü cum vin» tufum ipfum reponunt, Prutius etiarn cemmedè tumoribus idinitur.
EX G A L E N O.
quot;Xantbvnvoratur etiarn P ha/ipanim ⢠Prunuf
C X X I
NOMINA.
Xylon amp;nbsp;Coflipium Plinio amp;nbsp;aliis latmis dicitur. Craci, quèd ('dam, dus nufquam tneminerunt. Rarbaris ac Arabibus Cotum^ÃSs lax feu Rombafum,C,ermanis Baumuuoil( Gab lis Plante cotonicr) appellatur, tinum dus co-tonium vul«o vi)catur,flcut lanu^ ipfa cotonum. Cotoniu. Ab huius generis p'ant ave fles xylina,amp;linaxya CotonS, lina nomina ta funt. lurifconfulti lanamhanc Ib xylime
GoÃiptoru Cotum.
gneam nuncupant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;veftes.
FORMA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pana H»
trutex eft exiguus,folio vitiSfed minore, flori-gnea, R ij bus
PLANTARVM HISTORIAE
bm luteii in medio fur^ugt;-aÃ:entibiii,fru{iu baria ta nuci fimiUdanu^inc plena, qua netur in li num candidiÃimu,molliÃimumq;,Plux autem ipà cum hiaÃcens fatifcit.lanupnu globos reprafintat.
LOC VS.
Superior pars Ae^pti in Arabiam verp^ens,Pli^ nio lib. xix. capite primo teïie,fi uticcm bunc gh ^itAn Creta etia nafcitur,amp;in Apulia,ac Mab tha prope Siciliam in/ula. Nunc in Germania no^ Ãra hortis plantatur,vtplurima alia percff'ina,no bis anteaprorfus incognita.
T E M P V S.
T am fertile hic frutex eflsVt Ãmulatque ado» leuit,quod duorum menÃumJpacia accidie,nXqua 'j. ^': nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;deÃnatflorem amp;nbsp;frucluhi profirrc,donec aÃerita te amp;nbsp;inclementiahyemh impediatur,
TEMP ERA MENTVM.
Arabes,vt annotauit Strapan,fruticit huitts la nuginem catidam amp;nbsp;bumidam effeflatuunt,
VIRES. EX ARABIBVS.
foliorumfuccus medetur infantium aluiproÃaa via atque torminibus. Semen tuÃi amp;nbsp;thoracis vit a tUs.Olcofeminis emaculantur lentigines amp;nbsp;faciei puftula,Semen etiam eistsgenitale ferne procreah DE PARTHENIO. CAP.CCXXII.
Jj.Lf â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NOMINA.
jsd . tm ti^6iwv,ift.éiJiiiiiWv,P(^x,ia)Xjlftilt;\eivCra l.cis:^arthenium, Amaracum,Solss oculw, tAilleftt
CAPVT CCXXir. ÃIJ
iAlSefoUum Latinis: Thufiis Cauta , o^dnis amp;nbsp;Cautit^ herbarUs CotulafiftiJa dicitur.Cermanis Krotté Cotu!a dilI,Hund!zbluni,Vuild Chamillen (GalUcifatida. Efpergoutte,ou Matricaire«) Ctetcmm cogitao hunt hoc loco fludi(ifi,Amaracum de auo nunc agit mus diuerfum ejje ab co ^uë alio nomine Sam^ij^c chon Gract vocant,vt fuo locofufius dicemus.
FORMA,
folia Coriandro Ãmilia habet tenula.Flores per ambttum candidos,in medio lutcoSiodorcgraui amp;⢠fubuirofoy^uÃuq; amaro. Hac Diofcoridis defcri* ftio pulchre et per omnia herba Uli qua hodie vul ^0 Cotulafatida nominatur,rejpondct. Siquideno eafoliisefl Coriandritenuibus,florc per ambitum alho,intus lHtco,oderc^aui,amp; flapore amaro, foo Uis autem Coriandri,non quidem iam erumpentis t^paulôantè enati,necdum maturefcentii,qua Ãunt quadantenus lataamp;fubrotunda,atquc in ex» trcmitatibsu indfafled maturi, cuites quidem in al to folia ad ChamameU aut faniculifolios urn forâ mam accedunt,capillataq;runt,conTiarefcias, Sic enim vtriufque folia Ãmilia Ãsnt, tt Coriandrum lParthcnü,amp; rurfus Parthenium Coriandri pror» fus referee folia videatur- Quod vtdifirtè innuerct Hiofco. lt;pijXh.Ct AtOTToi, id efl,folia tenuiadixit, ft fdliccthac voce latiora,qua in inflma punt Coo riddri parte,fedssdcrct,Quod aute de qsfoliis Dio feorides locutus ftt,cxtraclandiordsneahuside lio R tij quct.
PLANTARVM HISTORIAE
^uct. Detribm liquide herbis,Chamxmelo, Part thenio amp;quot;nbsp;Ãuphthalmo,qux faiK inter fc een^ne* rcs,ntque finis admodumfimUesfint,ordinc a^it, quad nunquam feciffetifinulla inter bits fimihtu^ do intcrcederetfiliorum,adde etinmflorum.Hu^b* thalmum tarnen filiis ad Faniculi firmam pro» flus quant rcliqua dua accedit, Sententiam hanc nofiram confirmât, quid aliqui Parthenium, ob fimilitudinem quam habet cum Anthemide, Cha» mamelon dixerint. Tam fimilis enim efi Chama» melo,vtfiequcnter etiam ab imperitis fro ida car» patur.ilis accedit amp;nbsp;hoc,quod ob foliorum tenui» tatem nonnullis MiUefiliumappeUatu fit Parthe» tiium,quodfieri minimepetuiffiet fiad latiora Co. riandri filia Diofcorides refiexijfit. Pratcrea effe Cotula PartheniumCotulam,nomenquadiüiThufci in» igt;ox fade diderunt fittis dedarat : Cautam enim appellaue» deduila. runt .vade diminutiuum Cautula dedufiumefi,
amp; tandem corrupta voce Cotula.pictidam autem t]fe, »rauis odor qui in ea omnilt maxime fentitur, cuideter dedarat, Ncquaqua itaquc ea effe herba Parthe» potcfl,quam matricariamvulff) vocant,vt Hfii nium non molatts,Cgt;' alü multidodiviri huefiquetes putat: efl Matri» quid huim filia latiora fint,quam vt eu Chama» caria, nbsp;nbsp;nbsp;meli, Ruphthalmi aut Coriandritenuibusfiliis co
parari queant,tâtùm abefi vtfimiliaÃnt,Iiuc ac» cedit,quodomnium maxime euerterevidetur ad» uer/ariorum fintentiam: uem» Vaquant ex recen*
tlorihu
CAPVT CCXXir. u# horibut Malricaritt herbie bilit amp;pitukt per in^ fc'na tradricern fMultatem tribuit,ejuam tarnen Parthenio Diofeorides, PaielHs,amp;alii veterts afi Ãfftant,vt etiam hoe nomine Parthenium no pof, fit efe Matricaria herba dida vu'^b.
LOC VS.
tdafcitur inter fe^etes (^ iuxta femitas , inter* nixta ferè temper Chamamelo. I» hortorä etiant fepibns,Plinio tcfle,proHenit.
T E M P V S.
Primoflatimvere.K tiopotiÃimum menfe,erü* pit,ac totam afiatem durât.
TEMPER AMENTVM.
Hd»^ inflrcnuè,Galcno autorequi Amaracu vo* cat,ealefacit,no autè vehemeter defircat.itaq; in caliditatt ter tu efi ordinis^nficeitate verb ftiüdit VIRES. EX DIOSCORIDE.
Sicea cum oxymelite,aut fait po ta,non [ecus at* ^uc Ppithymum bilem atram amp;nbsp;fituitam per in-fema ducit-Afihmaticis amp;⢠melächolicis proden. Herba ipfafioribm deptis à calculofis amp;nbsp;aflbma* ticilt;vtiUtcr bibitur.Dccoflum dus ad incidedum prodefi in vulua duritia amp;nbsp;infiammationc.illini* tur cumfloribus facris ipiibus, amp;nbsp;infiammationh EX P A V LO.
Partbenium aridum inpotufumptum atram bi» lern perinferna deducit.
Ex PLI NI O.
R hij Siccaa
?tANTARVM HISTORIAE
Siccatitm cum melle amp;nbsp;aceto fgt;otum,hilcm tra Jiitatram oh hoc contra verli_^nes vtilu amp;nbsp;cab culofis. A d in/idcodum JecoHum in duritia vuluao turn amp;nbsp;inÃammationihui, I Uinitur amp;nbsp;facto i^ni, itemÃrurnif cum axunffa inueterata . Ma^ con^ SttferÃte tea tertianai finifiramanu cucUi earn iubent, dh tiefum. nbsp;nbsp;ci tejue cuiM can fa vcllatur,ncc refficerc'dein cim
folium aj^i lin^a fbiicere vtmox incyatho m qua dcuorttur-
, _ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE PoLYGoNATO.
c^p. CCXXIU.
N O M I N A.
nO\Vy0va^v Grade,Polyt^onatum latmu d.âcitur.ojficinif, item herbariis amp;nbsp;vul^, Sl^iHu Sa Ã^.du SalemtniijCcrmanh Vucilzuurtz, fGalâ Itmanis. lit Signet de Salomon^hocefljradix albancmi Polyana natur . Poly^natum autem à yadke^eniculorum turn cur frequentibut nodis ex interuallis tumente aft^tb diclum. laucrunt.
GENERA.
Dao eins genera damns. Vnum verum, latiork bus fdik:altcrum multi anf^Ãioribus, qisemadâ modum piftHra^afthice oJicndst.A folks vtriqut nomina fuut imbta.
FORM A.
Prutex eÃeubito altior, folia lauro fmilia ha» besfatiora tarnen (ir lauiora,fapore mali cotonea autpunicea :^ufiatum enim adÃriclioncm quana dam
CAPVT ccxîcrir. 317 JamreÃfit. PerÃnr^^osfoHo um cxortus caJitios Ãorespnmit numéro maiolt;e ijuöm fo!ia,fKpputaiâ tionc à raJice facta. Karlictm habet candi Jam, möllern,!on^am,p^cniculis p!enam,Jcn!dm,^^a«eoo lentem di^iticraÃituJin'mobth enttm.lamÃfn^ fftlac Salomonu pgitU notai hbeat preà qui, o« siceiHnnt mnes,ne quot;vna quidem réclamante, adeÃe riperies. saiff^g, i^anquc in montibmÃi^^ilar ,fiulirc iiihito pro^ nium ceriorc,Ãoliigt; lanri latioribitt,amp; leHioribiCtqHa^ Ãata quendam mail cotonca aut punica Ãaporem référant cum aliqua adflnflione. flores per fin^u» los fotiorum eruptiones exihunt candide, qui folia numéro tenuè fuperent,à radice ad carumen Puppu tata.Siquidem bini,terni,autptures abvnoquoqut fiiliorumÃnuprodeHnt.B.adix illa Candida ,molâ li!,longa, ertbru nodis artieutata,dinfa,p-auiier olens.difftaü eraÃitudine.floi ibm exeufu bacea fififerè ma^niudmc dependent, ex viridi niffâll cantcs,amp; in quendam orebnem di^Ãa.
LO CV S.
'NafcItur in montibm, TEMPV S.
Ka!o menfefiorct,q«o etia tcmporecarpl debet. TEMPER AMENTVM.
Polylt;i;onatum mià am habet quaUiatem,in e* nim in co adfrinionis par iter amp;nbsp;acrimcnia quipa piam, neenonfaÃidioÃt cuiufJam amantatu ex» (licatu diÃreilis.
PIANTARVM HrSTORIAE VIRES. EX DIOSCORIDE.
KaJiv illâta vulncnbui auxUiatur- QmneMM Kultus macitlas delet amp;nbsp;aufert.
EX GALENO.
Kadicem Poly^^nati quidam vulnerihm idinut. Stmt etiam qui iUo nauos maculdjquc in facie detergant.
APPENDIX.
Kodie quoq; muHeres pgido S alomonufhi facie extergüt amp;fucant, vtplane nullit pibft dubium, quin Polygonatum efe conflanter credamm.
^^.'^^quot;â¢^â'f ^E POLYPODIO. CAP. ccxxtiii.
NOMINA.
nOAvTrüPloV Grace, Polypodium, Plllcula LatiM,officma Gracam appcllationcm re^ tinuerunt, Germanies Engelfufz, Baurnffarr, . ^^^ Dropffuurtz/Grffficè du Polypode^oMWr. d it vgt;tdc^'ââ^^°â^'^ â^ââ'^^^ tadicequa polyporum modo diflum â^^^''''^ obtinct, inditii cfl.Filiculam autem Latinid fiUcula fi''âf^gt;fquot;â^'^f*^i^â''*ââ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lüUice nuncupaucrunt.
Uerba eft patmi altitHdine,Pilic! flmilbfubbir fttadnei/uris diutfa,non tarnen add tcntiibua. Rtf* dix illi c7t tgt;irfuta,cirros polyporum modo habens, minimidigiticrafitudinc. Derafabacintus viri^ du efi,accrba ,guflu fubdulcis. Parte auerfa folia fuluis maculis mtatafnefemine.
IO
CAPvT ccxxrrrr. 3,5
L o C V S.
Ci^itur in muÃ:igt;Ãspetrit,amp;in a^efiihu quer tuum truncit.
T E M P V S.
Kadix in fine Au^fii carpenda.
TEMPERAMENTVM.
Polyfodium dulcem fimul amp;nbsp;auÃeram habet tincentem qualitatem.vtfacultatisfit admodun dcficcantis,citra morfitm tarnen,
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Fur^andi vim obtinet-Coquitur aatem lü^al* lina, autfifiibiu,aut Reta,aut Malua ad fur^ao tionem . Arida aqua mu!Ja infiaifiafiilem amp;nbsp;pia tuitam durit,S^adix trita amp;nbsp;iUita luxatis cofert, (^ adfijfiuras qua inter dittos funt,
EX P A V LO.
Polylgt;»dium exiccat admodum citramorjüm,(^ fotum fer inferna lgt;urgat.
EX PLINIO.
Kadix in vfiu. Px^rimiturfiuceui aqua madefit ^a, (^iffa concifia inficr^tur oltri, amp;nbsp;Re ta, o Ha!ua, velfialfiamcnt». Vel cum fulticula coquia tur adaluum leniterfioluendam vel infiebri â De» trahit hilem amp;nbsp;pituitam. Stomaihum offindit.A* rida farina inditanaribm Poâypum confumit, 11* lita luxatis medetur.
DEPRASIO. CAP.
. . i â ; ccxxy.
NO*
m^nc- PLANTARVM HISTORIAE
__NOMINA.
MinruUti TTâ Pavlov Gneci-,Marrubium Latinu, Pra^ PaÃium, X 1. (tumofficims vacatur. Germanu Andorn das vueiblin , Vueilz Andorn , M.irobel, Go;tfzucrgclz.(G4ÃK du Marrubium.)
FORMA.
PrutexeÃab VnaraJlce ramoÃn, fùhbir/utuf, itlbicans,virgis tjuadranfftlis.palium paUici aquaa le,fubratugt;idum,hir/'utum,ru^ofùm,ptftu amarü. Semen per intcrualla in caulibus efl. Flares aÃeri quot;VerticillorumÃgura . Uac dclineatio adamuÃim Marrubiu Maârubi» hadie diflorej^odet. Liquidem Ãn^ulaa ri radice,an^laps ramuHsÃuticat, lanu^inafum: faills ferè arbicu!atis,poUicis tna^iitudine,incanù, hirtis,amaris,laffeo flare,vcrtiallato cinllu eau* lem ex interuallo ampleflente , cuifuccrefeit tci'ts O ajferum flmen.
LOCV S. »
t^afeitur drea damicilia caUapfa,^ Ãter rudera
T E M P V S.
CaSi^tur herba in aflate, I uliapotiÃimu men» fi,dum femine efl f rainant.
TEMPERAMENTV M.
Marrubium in ealiditate quidem fecundi ardi» nisiam completsefl, infledtateverb terrij medq, Mt complets.
VIRES. EX DIGSCORTDE.
iluitu folia arida cum fimine décoda in aqua.
Mil
CAPVT ccxxv. nj
Mt y iridium expreffitrfuceuf, datur cum melle a« ÃhmitticihtuÃientibm amp;nbsp;tabidii.CrapJa e thont^ ce cum iride ficea ducunt. Dittur mulicribuf quit turnpur^aiitur, vt menftrua amp;nbsp;fecundae fcllunt. Item dijfleilè pariëtibui.his t^ui à firpentibtie mor fifunt, amp;nbsp;rjut letale ^uid biberimt. Vefica tarnen amp;nbsp;rcnibnt noeent. Folia cS mclle illita fordida vl^ cera purgant^ptcrygia nomaij: eohibent ⢠Dolores latcrum mitiçiat.Ad eadem pollet exfoUis contu* fis exprejjus fuceus amp;nbsp;file coaëltu. ( urn vim Cf mclle iUituSioeuloru claritatem exaeuit, Horbum re^ium pernares expurgat.Aurium doloribtts per fe,auet.um roÃaceo inflillatttsprodcft.
EX G A L E N O.
Prafium vt^ftu amarum efi titafiejuis viatur conCentientem buiefiapori adionem habet,iecur ac lienem obflrudione libcrans,amp; thoraeem puimo* nemque expurgans, ac mo jes promouens. Scdamp; iUitum deter^it ac difeulit. Smeo dits cum meile ad acid oeulorum claritatem vtuntur.Quinctiam amp;nbsp;per nares morbum rc^iumpurgantfCf ad auriS dolores imicteratos adbibentdn quibiu vfique ebs firudionem dtliiccrc,mcatumq;ipfum Cf expiant tationes membranarum expurgate neceÃe efi,
EX PET NI O.
Wuius foliafemenq: cotrita profunt cotraferpet testpedorum amp;nbsp;latera dolores,tufiim veterem-lit qm Can^uinem cUciuteximii vtHe,fiapis dut cunt panic*
PLANTARVM HISTORIAE
fanico aqua decofUsiftaÃtcritas fuccimitigetur^ Im^oniturfirumis cum adijgt;e,SHnt qui viridis fe^ Men .quantum duohus di^itis cariant, cumfarris fusilla decef}um,addito exi^o olei amp;⢠fa!u,färben re iciunos ad tuÃim iubcant.Alünihil comparant. Ine adem cau(a Marrubd amp;nbsp;TcenicuUfuccis ad fextarios temos expreÃ^, dccoPUÃque adÃxtarios duos,fi cochlcarü menjùra indiefirbeatur in aqua cyatho-V iritium vitiis tufum cum meUemirépiw defi.Lichenaspurent ex aceto. B^uptis, conuulfis, neruorum contrafHonibus fà lutare. Potum aluum foluit cum fiate dr accto. 1 tem menfirua amp;nbsp;fecune dos mulicrum. Arida farina cum melle ad tuÃim fitcamefficaeiÃima efi.ltem ad^an^enas amp;pte ty^ia, Succus veto articulis,amp;è narihtis morbo re ^io,minuendaq; btli cum nielleprodeÃ. 1 tem centra venena inter paucapotens -Ipfa herba fioma^ churn amp;nbsp;excreationcspc^oris pur^at. Cum iride amp;nbsp;mede vrinam eiet.Cauenda tarnen exulccrata Vefica,amp;renum vitiis, Diciturfuccus claritatem eculorum adiuuare.
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DEPERISTEREONE.
CAP.CCXXVI.
NOMINA.
âVeiienat quot;1 T I.(l^^iüiV,i^dlfio'TC()/tt GracèiVerbcna» ca, X jL ca,\crbena,Co'umbaris Ãu Co'ubâna,bere Nerbena, ba SagminaUs Latinè,hcrbariisamp;ofiicinis Ver* benavocatur, Germawee E.iïeciks»at ,vel ti« fernEarr,
CA PVT ccxxvr. 310 fer nil art, (GaUiceVetaaine,) hoc eÃ.fiiraria, quoit mmenvt olim,Ãc hojiequequehabet. Perh PcriTbe* flereon nomen inditum à columbis^qui in ea verpik reon cur ri plurimum deleflantur.ilierobotanc autem, hoc difla-eÃ,facra herba idea difta,quod ea otim apud Ros ïHeroba* manos domuspur^^abatur,familia luÃrabatur, los tane^ uh menft adfacriÃeium amp;nbsp;epuâaslâerrebatur, amp;nbsp;foeciates in facris le^ationibus iUa coronabaturtyiel quot;Vt Diofiondes inquit,quod in expiationibus fuÃ^o /a amp;alligatamire vtilis ft-Sa^inaUsverc,quod Sabina» interfa^mma,hoc efl,gramina ex locofacrotpra^ /u, fertim arce Capitotii,cu fua terra cHulfa,frimum hac honorem haberet.
GENERA.
Dao 'Verbenaca eä^ Grad amp;nbsp;Latinifeccrüt^a nera.Diofeorides C alü Grad à planta babitu re* dl am t^ Ãipinam,Plinius à fexumarem ^Ãentia nam. R cdla PrioÃondis^efl Plinii masjalioq; nomi ne CriÃagallinacea,äfetrath foliis qua ^aUinaeca CriÃa^al triÃa fjrmam referunt.didtur.Keflaaute nomis Unacca» nata cfl,quod reflis ramulis ajfur^at, Supina ante DioÃoridis, apud Ptinium fiemina cÃ, Komaahq; Ctndnnalisvocatur.Supinam porö vocarut, quod femper humi fupinè procumbat, Germani etiä per fexum genera itta di/lin^uunt, voedntque redam 'Verbtnacam l ifenferaut das niLniile,i»2gt;inrtw» yeri) das V uciblc.
f O R M A.
Keila
I
PLANTARVM HISTORIAE
Keita. Keita fiue masherba eà altittulinis falmi, alia ' e^aaado ctiagt;n maiori^, Folia h»ic incifajubalbida, t caulc j/rodeuittia.ijid ei vnitt efl m t^aa ex partCi ^uemadmodifm amp;nbsp;radix vaa.Flos latem.ijao folo fere afaemina differre vidctur.Uac defcriptio pul chre V erbenaca marl rejpondefefl emm herba do drata'is, interdum vero proccriorjepHCinadmodutn ea efl qua in Germania mflraproucnit: nunquam enim aut rariflime palmi altitudincm no excedit. Folia habet ineifnris diuiflt,alhefl:entia, erumpena tia e caulc. Sinful aril dcniijue illi,vt plur.mUtCau Supina, ^^^ ^ radix vna. Supina flu fiemina ramos pro* fert cubita!es,aliqHando etiam maiores,an^loPos, circa quosfoliafunt per interiiada auernis fmilia, angufliora tarnen cp' minora per ambiium ineifa, colotefubcaflo.Kadiccm habet oblo^am. tenuem. Florespurpurcos, tenues. Cuim itcrum deUneatio* nis nota, V erbenx fiemina adamufiim conueniut. nbsp;nbsp;1
Siquidem multis Ãatim à radice an^lofs colicu* ) lit confiât,coma fubtusincana.fiilioquerno no difl fimi!i,nifi quid minus eà amp;nbsp;an^fiius,mHltisper ambituminefuris ,floflulo ex albore amp;nbsp;purpura Verficolore. Qmhus omnibus manuferipti codicis, qui Periflereon interpretatur Verbenam, accedit' ; tcflimonium,amp; co munis omnium conpenfus, à qua fine manifieflis ceniciluris amp;nbsp;rationibus nuquam efl difeedendum.
10 C V S.
y traque
CAPVT ccx X vr. JU
Ntraque inflanis amp;nbsp;aquopslocisprcucnit.
T E M P V S.
KiKcitiw qiiam faminaajâfitict. CcDi^i Jeâ Icnt^potiÃmum famina, [iren Canis onum^ nom hoc temf orc floret.
TEMPERA MENTVM.
V traque i{tflccatamp; adflrin^it.
VIRES. EX DIOSCORIDF.
KeShefl/erbenaca folia cum foflteco, aut aJife fuillo recenti aplgt;oÃta,vuluarum dolora flnire fu* tantur. Ifftemfacrim cumaccto iUitareprimuut. Putrefcentia vlccra cohibent .N ulncra ^lutinant, fetcraque ex nielle ad eicatrieem pcriiucut,Supi~ nx autem folia amp;nbsp;radix in vinopota illitaq;, ad^ uerfut rcptiliaferpcntéfvcfaciunt. Ladern dracht mx pondère cum thuris obolis tribtUitif vim vete* fis hemina,quadra^cnis diebtu ieiuno contra rc^iS morbum hihuntur.V eteracedemata, amp;inflamma tioncs iUita miti^ant.Sordida vlccra purgant. To* ta autem berba in vino deeoela to fillarum auf at abrumpit, amp;nbsp;oris nomas^ar^ariffata cohibet-Ter turjfarfo aqua triclinio qua maducritilxtiorcs co* uiuasferi.Ãatur potandum intertianu febribut tertium à terragcniculum cum adiacetibiu folOs: quartanis,quartum.
EX GALEN 0.
Vim habet adeo depceante vt vulnera^lutinct. EX AETIO.
S V dbenaca
PIANTAKVM IirSTORIAE
VerbcMca rclta ad capitis dolores fummo pra» Ãdio eÃe teflatur Archivées, à ea coronctur patiss, autà teratur eu aceto (^ rofaceo amp;nbsp;HUnatur, aut oleo dccoqnatur,acfoucatur caput.Nectantum ca pitis dolores fedat,fcd capillos quoquejhsentes com^ peÃit.B^adicis dccoUum calidum ore retentum de^ tlum dolores mitigat,ac mobilesÃrmat.orisq; vice» ribus medetur. Ad calicos radices Ãmicontufas in aqua ad dimidiam decoquito, amp;nbsp;diebus quinque dccodum potadum datoselficaciÃimum id eÃe exo perientiacompertum eÃ-üaeit amp;nbsp;ad calculas atq; ad inchoantem elephantiaÃm, à cum melle propio netur. Vterc itidem ad epilepticoS:,amp; ad quotidia na,quartan,tvefebre laborStes.Adpoda^icos veo ro amp;nbsp;coxedicum morbo affedos, i/ino decofla exo hibetur. Suedè radiceexpreÃi coUutio adÃÃula^ commodiÃima efl. ^tfi mororum liquori ac meUi mixtus cxuratur,et acidas tllinaturÃflulaa fan-tt. Potefl etiam meUe aÃumi^amp;Ãflula tanquam eolo Ijrium iniici,ac mirum m modum prodefl.
EX P LI N I O.
Aiunt à aquaJpae^ttstr triclinio qua maducrit Verbenaca, latiores conuielus Ãeri- Adsterfits Ãefo pentes centeritur ex vino.Omnibus vifeeribus mro deturÃateribuSj pulmonibus, iednoribus, thoraci, peculiariter antepulmonibus,amp; quos ab iis phthio fis tentât. Dyflentcrias emendat ex aqua data cao rentibus febrc, aut ex vino aminao cocblearibus quinque.
CA P VT CC XXVI I. 311 quinque adJitis in cyathis tribut vtai.
EX SIMEONE SETHI.
Vcrbcnaca rc^ta facit ad capitis dolorts amp;dct fliientcs capiUcs inunfla.Detium doloresfidat, amp;nbsp;motasatque concitffbs conflrmat.Oris vlcerafanab Decoffum dits calicosamp; calculonsiuuat-Pota iit quiprimum elcphantia labararc incipiunt, ^ co-mitiali morbo affects fitccurrit . item quetidiana amp;nbsp;quay tana tabor antesÃmilittr iuuat. Podaj^i^ cos vero amp;nbsp;coxendicis morbo captoSjVulncratófque illitafanat.
DE PTEMDE. CAP. CC XX V 11.^*»^''«â ' NOMINA.
nT^djH'^f^tov Gracis,Pilix Lathtif did- PUix, tur-O/pcina Latino nomine vtuntur. Cerâ
tnanice V aldtftn, (Gallice Feuchiere.) Ptcris Pteris car autem amp;nbsp;pterion ab alls auium,quarum forma in difla. ramulis diffofta dm folia refirut,Grads dicilur: pennatutenim, amp;nbsp;pennatit foliisfutex Pilix csl, GENERA.
D»o Pilicisfuntgenera,matfciUcel amp;fiicmlna,
Pias Grads fmphciter'TdÃpli Latinu Litix mat, Pteris. Germants Vualdtfarr niennledidtur.Pocmina Grads 6n^fiffpit,Latmis Pilixfccmina, German Thclypte tiis'yuildifirt'VaeihicappcIlatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ris.
FORMA.
Filix mafculafolia habet fine caule,fine fiorefiâ Filix maf nefemine fCxviK pcdiculo cubitaU lon^itudinc eula.
S q excuntia.
TUixfie^ miiM.
PL/NTARVM HISTOKIAE txeimt!a,incifa,a!arHm auüi modo explicita,mlore fuh^auia.Viadiccm in tetrafaperÃcic foeii nigra, craÃ'am,ob!ogam,adiiafccntia4 appendteej've miib tM habentem. E.v ijuafitjuidcm dcfcrlptionc fatit confiât banc ejitam fitb hoc nomine piflam damuf hcrbam,efie 'Filiceni mafinlam .⢠bac enim neque caulem (quod enim in ca fupra terram cxtollitur, pediculifo!:orum,no caulis rationem obtinctquot;) neq; fl6rem,ncqne Jemen habet:folia ex fno pediculo on bitali à terra fiatim,aut ex fiipitc eins excunt, v^ troque laterepinnata,fifbgraui odorc.B^adix deni, que Uli efi perfumma ceffitum ni^,'a,amp;' vt T beo, phrafiM ait,crafia,ob!onga,mifltis adnatis amp;nbsp;co, pillamcntisfibrata,atquc,'vt Jummatim dicam, 0« mncsillinoia adamuÃim rc[pottdcnt. Filix firmi na folia priori fimilia obtinet,non tarnen vno fin^u lariq: pcdiculo ft ilia bxrcntia,M adnafeentes ra* mulos multos altiorcsq; babentia.Kadix Uli longa, obliqua,!n nigro colore fubfiaua,a!iquado veto rts, befcens. Qua deferiptio iterumper omnia cum ea her ba cuius piHuram exbibcmus ita conuenit, vt nulla prorfus fit nota qua Uli non rejpondeat-
LOG VS.
tUafeutur vbique,fcd maxime in tnontibus,^lt uis amp;faxofis loeis.
T E M P V S.
'Effodiuntur V ergUiu occidenlibtts,boc csl, au, tumna.
TEm=
CAP VT ccxxvrr. jij TEMPERAME NT V M.
Arndt « firnt filices,fgt;aHluium habmta adfirb dionis, ft cuidcntiÃimtimÃt hx^ calefacm amp;nbsp;txiccxrc poÃc.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Vilicis mafculx radixpedit latos lumbricos pü^ dere dracbmarum quatuor cum aquamulfapota, Meliut autcmÃcum Scammonia, aut vcratri nh gri quatuor obolis detur:vcruntamcn oportet fume tes allia pralumpÃÃc.LienoÃs vt reftituantur proâ deÃpota, Kadix etiam cum axun^ia illita contra idut ab harundine fades ftilis cÃ.^itu aute hac probatio. PcribitFilixquampcr ambitü copiofor harundo coronct:amp; citra euanefiet barunde,qud ebfepiens multa Filix in orbem cinxerit ⢠Famina radices cum mcllc in eclc^matc fumpta,latos luma brices pedunt* Cum vino autcm pondère triu dra» chmarum pota,rotundas lumbricos eiiciunt. Mulle ribtudataÃerilitatcm faciunt.^tÃpra^ans fuâ mat, abortum,Sicca üâ in farinam trita, bumia dis amp;nbsp;Us qua difficultcr (ananturvlceribus injper guntur-Medenturiumentorurn ccruieibus. Folia eâ iw nuperprodcuntia olerum mode eUxa comeduâ iur,aluumq: mclliunt.
EX GALEN o.
Filixmas radieem habet maxime vtilcmt latü enim lumbricum interÃeit, fi qws cam quatuor drachmarumpondéré in aqua mulÃa fumpÃerit.Ad S iq eunder»
PLANTARVM HISTORIAE
cunJem modumfatS quidem vtmm necare, morâ tuum autem eUccre mirum non cÃ. 'Vlcmbui imâ foÃta valenter deÃecanJi facultatem obtinet, non tarnen mordax efi. Similemei vim habet Thcly* fterisnominata.
EX TIIEOPHRASTO.
Tbelyfiterisfeufxmina Vilix contra lumbricos Ventris amp;nbsp;latos amp;nbsp;graciles vtilis eÃ.Contra latos quidem cum mcUe mixta, contra tenues autem in vim duld cumjgt;olenta data. Qmnetiam mulicri à detur,{gt;ragnantiquidcmabortum:Ãmf Heiter auâ tern fieminis Ãei'ilitatem faccre affirmant.
Ex PLINIO.
VÃts radicis in trimatu tantum,neque ante neâ que feÃea.Pcllunt interancorum animalia.Ex his tinc.ts cum mellc,catcra ex vim duld triduo f ôta, VtraqueÃomacho inutihÃima.Aluum filmt,priâ mo bilem trabens,mox aquam. Melius tineas cum Scammonijparipondere.Piadix dus duûm oboleâ rum pondéré ex aqua,peà vnius did abflinentiam bibitur, melle pragufiato, contra rheumatiÃnos. Feutra dandafieminis,quoniamgrauidis abortu, caterisÃerilitatem fadt.Parina earum vlceiihus tetris in/pergitur. !umentorum quoque ceruicibus. Folia dmieem mcant, fi-rpentem non recipiunt, ideo fiubflerni vtile efl in locisfufipcdis.Vfia etiam fugant Isidore.
APPENDIX.
Falfum
CAPVT CCXXVin. 3ï4
Talfum amp;nbsp;c-ommentitium futuddubie cà tjuict ^uid ncotmci aUqiu de Filicii femmefabulmtur: YiUxfe* ^mdfeilicet vnafilflitiitlinofbefloreatjcademque mine pror hara c»m defloruit matHmm in terram fernen ca fus caret, datddcoij; nià qniÃiia tnnc ajfuerit,ncc hideri flore,nee coUigi fernen foffe^ quia incredibiUa funt, turn quid omneSjThcofbrcfliofeUieet ,Qa!entu, r)iofcorides,Plinit{«,flcrilem e^rfine femme dixeâ ruM.Ã'icque etia medicivel Arabes vel P erft, ad ma^ica^ vanitates nalifcminis huius memincrut-Quafrofter omnia bac agyrtarum comenta cjfe Videnliir bumana ignorantia adquaflum impu-denter illudentium , qua certè vel vna bac ratione abundèflatisconfutaripoffunt,quid cunfla iUafl^ eri amp;nbsp;obfleruari natali no fie dim I oannis Raptifla pracipiiint ,eumnatalis eattox amp;flo/flitia!is iUa duodecim dierum numero nune inter fe dflent.
DE PEVCEDANO. CAP.
C C X X V I I r. * NOMINA. â--C /
n'ZVK-S'ötl/o; Gracii,PeuccdanM Latini!,ofFÅittcit-feinis et berbariis noftra atatis Pcenicuâ.m lus porch porebnisdicitur-Germanis Har(trang,Seüufen= mts. cliel.odei Schuuefeluurtz, (Gallis Peuceda= Peuceda^ me,ou queu poiceAUj^quidlaebiyma è radice nus vnde fulpburi aut thuri flmslis exudet. Tâeucedanu aute diéla. nome inuenit apiiiu quagracis ttS^ Kd dicitur,cui PinaÃeh folio par eft .nine poftcriores latini PinafteUumlus.
S Uq cum
PLANTaRVM HISTORIAE
eurn vocauerunt.
FORMA.
Caulem emittitten»ein,macilcntum, feenicuâo flmilem comam habet circa radieem copioflam amp;nbsp;dcnflam.florcm l:tteam,radiccmforii ni^am , in» tus albam,ff a»i odorc,cralflam,liquoreplena. Hx flanè omnesnota ,nHlla prorflits réclamante, huit ofpeina» quampifiam exhibemus herba comieniunt. Ojfi» rü Peace» cina^qua non raro adalterinatpro^enuinis ve» danus no dunt herbas^ Peucedanum oflendant radice no fiic eà renui» coja,fled li^noflt,nec ^aui odore,fled iucundo ; vn»
lia.
defatii conflat e potefl verum non eÃe.
LOCV S.
Giffiitur in montibw efacii,fotiflimitm in mo^ te profe Tubiniram,cuiolim arx impofltafnit, in itinere verflof P^etenbar^pim /ito. TEMP V S.
floret luUo amp;nbsp;Auouflo mcnÃbits, atj; Jeinceps flemen producit.R.adix foditur exit» a»t»mni.
TEMPERAMENTVM.
Calcfacit ordine ficundo iam complcto:dcficcat vero tertio iam incipiente.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
S^adice adb»c tenera Pe»ccdani cultello incifli lit^uor effunditur, profluensj; flatim in vmbra re» ponitur.in/öle pquidem languefleit. facit cam col» liptur capitii dolores amp;nbsp;vcrti^ines,nifl q»is antea roflacco nares praanrat, amp;nbsp;caput iiri^at ⢠Biadix afflata
CAPVT ccxxvirr. 315 a^iita inutUis fit-CoUi^itur amp;ex cauUbui amp;nbsp;ex radicefiiitt è M mirador a liquor MqMfucem. m i* nm tarnen cfficax fneo liquor, amp;nbsp;velocius exfi^ rat. Interdum etiarn concreta mieniiur lachryma tburi fimilis,caulibus nulicibufquc adharem. Ex aceto (^ rofacco iimuftm lcthar^iciâ,fbrciictieis, Vertigin»Ãs,comitialibitf,diuturnis ca^itb doloris bui,rcfotutis,ifcbiadicii,coi)u»lfis : in vniuerfumq; neruorum aÃefliombw ex olco amp;nbsp;aceto inu^mr, Stran^latu vulua laborantes olfal^hts, foporeque frofundo correptosreuocat. Suffitu ferjicntcsfu* ^at.Aurium doloribut cum rofacco inflillatia pro-defi. Caun dentium ero^s inditus eorundem dolo= resmitigat .Contra tuÃim in ouo fumptus facit. DifficultatiÃii-andi, torminibm amp;nbsp;inflationibut fubuenit. Aluum leniter mollit. Lienem minuit. Difficiles partus erre^è adiuuat. Advcfcaie» niimque dolores amp;diflcntioncs potus confert.Afe^ rit vuluam.Kadix adeadem vtilis csi ,ftd inefÃ. cacior.Eiusdccoflumbibitur. Sicca tritafirdida purgat vlccra, oÃiümque fquamas detrabit,vete^ rdq; cicatrice obducit. Ceratis mala^matijque ca^ Ie faciendi vi praditis mifcetur.^ligi debet recens, non cariofum,folidu,odoris plenum.Sucem ad pon tiones amaril amy^dalis,autruta,aut pane calido, aut anetbo diÃaluitur.
EX GA LE NO.
Veucedani radtee quidem maxime, fed tarnen etiam
PLANTARVM HISTORIAE
ttiam fucco amp;⢠liquore â vtimur.Sunt autem h^tc o^ muM eittfJcm Ãxcie facultatif ,fcd valetier lirjuor, admodum excalfacicns amp;nbsp;digcrens. Quart ajfccti-hus omnihm circa ncrues eeÃfietibuf couenire ere-ditur, tü morbis inpulmone amp;nbsp;tborace cx crafi-tudinc atque vifcoÃtate humorum faflis. Et intro quidem in corjgt;tcsfumptajed tarnen ttiam olfaélu projunt. Porri quid incidatatque extentsct,/ape etiam dentium perforaterum dolores cauitatiim-poÃtm protiiiusfirbtuit.quia videlicet efl tenuium partium,amp;cxtalfaflorius. Quinetiam licites in-duratos iuuat,ncmpc incidendo,digerendo amp;nbsp;exte nuando crajfoshumores-Sed amp;nbsp;radice ad hac vti liccbit.qHaamp;fiuamas abofibus celerrimè detra hit, quia videlicet validé defecat, minus tarnen quant fuccus cxcalfacies.Etvlccribus malignii a-rida illita optimum eà rcmediumiipfa eitim expur gat,carnem gcncrat,amp; ad cicatricemperducit.
EX PLINIO.
Peucedani radices coneiduniur in quaternos dt-fftos ojfcis cultellif,funduntà fuccu in vmbra, ca-pite prins amp;naribus rofteeo pcrunflis,ne verti^v fentiatur.Et alius fisceus iiutenitur caulibus adha-rens.ineifisqt maitat. Probatur crafitudtne mcllea, colore rujfo,adore fuauiter graui,ferucnsguÃu. Et hic in vlu amp;nbsp;radix,amp; decoflu dus pluribus me-dicamëtis. Succo tarnen ejficacifimo, qui rcfolui-turamarps amy^dalis,aut ruta, bibiturque centra
CAPVT ccxxrx. JKT feilientes,amp; ex oleo pei-ü^los tuctur.ïjem pecTorit Joloribieifubuenit, Pituita amp;nbsp;bilcm delrabit Peno cediini radix. Eadem decoSla lieiii amp;â renibu^pro» defl. Pcrun^unt amp;nbsp;radicem fadoris caufa eUciedi, ^Honiam cauflica vis ei c/l.Peitcedano ad recentia Viilnera taata vis efl,vtfaniern oÃibus extrahat. Cum femme CupreÃi bibilur, Ãfanguisper os red» di tits efi,fluitj: ab infernis. Stranpilatus vulua ni» dore vfium recreat,laxanturj;frffoeationes eofed quidam ammiflent ia vino fëmen CupreÃi contri* turn. Potum eum coa^lo vituli marini aquis por» tionibus comitialesfanat. Succus infantium rami» ci,amp; vmbiliciscmincntibus inungitur.Stranguria cum melle medetur.ïtem femme lethargici excita» tur, amp;nbsp;vtperhibent ex euphorbia nanbus tadlis Peucedanifucco. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
DE PERSICA ARBORE.
ytoqrk VrP^fl^oó^
CAP. CCXXIX. NOMINA.
ïpS'lKt putKioi Gracis,Perfica malus lat n tints ' antiquum nomen herbarà vulgäres rctinucrunt : Germants Pfeificlibaum, (Gallis Vn Pechieilappellatur.Perflca forti diâ Perf ca dia,quod exPerflde primum aduefia flt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^r diela.
FORMA.
1âerflea foUis amygdala maioribus confiât: flore fuhpunicca,, porno carnofo, fucculcnto, foris lana» S^fisdura intus C fcabra nuce, in qua nucleus
qualit
PIANTARVAIHISTORIAF.
qitalh amy^dalis. L O C V S.
PaÃim m hortis,vineii ^otiÃtmu,nafciliir.Cait» Jet autcm aquofis, T E M P V S.
Tlorttprimofiatim vcre,frun»svero ciusau'^ tumni ferè exitu maturefiftfCelarimè marcefces. TEMPERAMENTVM.
PerÃea arbor in ^erminibus ^foUis yincetem amaram qualitatem habet,y t hoc nomine calida eÃe nemo liubitarc fioÃit. Prüf Ins eins in feenndo ordine frigidas amp;nbsp;humidus cxiÃit.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Perficapoma flomachogratafrnt,maiura bona faciunt aIuHm,crudayero a!u»m confiringut.Sic* catayehementius adfiringut- Siccorum decoftum hauÃumÃomachi amp;nbsp;yentrisfluxiones ÃÃit.
EX GALEN O.
Polia PerÃea trita amp;nbsp;fuller ymbilicum impoÃe talumbricosnecant.fdioquifane etiam difeutiens medicamentum eÃ, Pemorum verb ciusfuccus amp;nbsp;ve'uti caro facile corrumpitur, omninoq;noxaino fert,quaproptcr haud foà alios cibos vltimcq;, Ãt cutnonnullifolcntddaoffcrri oportetmam infum-tno natantia cormmpuntur.iiuius verb,quad omni bus commune cÃ,mcmiiiiÃc oportct:quacunq; vi tioÃfucci,qua bumida amp;nbsp;lubrica iunt,facillqne defeendunt ficedHntve,prx aliis comededa eÃe: Ãc tnimamp;ipfa ccleritcrfubeunt,amp; aliis pracunt,ac quafi
CAP VT CCXXIX, }17 quafiitermuifiimt. PoÃremi autem fHmjgt;ta,tfni fccum alia lt;juoijue in corruptionern trahant.
Ex PLINIO VALERIAN 0.
Perficorum cibus cà qui Jem ÃornachoinutiUs, to quid citofitecus eins inaccfcat,amp; can aque in Ji^esiione vitietur, vertim minime ff auilt;,dumno diutins in inte^inis moratur,ctad imaÃ:mper exi tu céleri feÃinat. PerÃcorum abus negatur à medi cis membra nutrire- Scdamp; GalenitsÃuadet nuqua omninofoà cibum Ãimere,co)rKmpi affirmant à cibis catcris innatent- PerÃcorum folia trita amp;â im foÃtaventris animaliaperimunt amp;nbsp;expeUunt.Pa demÃcca amp;nbsp;in puluere tufa,récentes plaças cruen torum vulnerum claudunt. Nucleus PerÃcorum ca pitisdolori cum oleo c^ aceto tritits iSinitursquans nis quidam cumflo refacco tcrere malucrint.Gum mi attaquant PerÃei truncus illachrymat.Ãueno ti aluo medetur. Vadem mixta cum vino etiam in VeÃca lapillos franst. Trita ex aceto impetiff nes rcprimit.DccoSla cum crocotumoresfaucium mi^ tfft.AÃeram artcria canalem Icuierefacit.Ex-creantibus finguincm miromodofubucnit.Thoroo cis obsiridos Ãnus reÃerat: vitia pulmonis expurs Sat. APPENDIX.
Flores P erf ca Caccharo conditie inslar rofarum aut violaram, aluum baud kuiter mouent atqui Jubducunt.
X nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PLANTARVM HISTORIAE
DE PEPLO. C A P. CC X X X.
NOMINA.
niZTÃof Grxcis,Pcflos Latinis,âgt;fÃcmis^ vut^o Efula rotunda,Germam5 Teufcllâz» timiia. milch,(Glt;»Sw RcueiUe matin des Vignes)«^ pellatur. FORMA.
Exiguës frutex efl alba liquare flenitt : filiis f antis vtBoutte,latioribm tamcn-y ota cim coma tlodrantalis,roMnda, bumifitfa : flmine fab foliis famo amp;nbsp;ratumio,minore quam caadidipapaueris. B^adicc vna.ex qua totus frutcx frouenit.
⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LOCVS.
Ãlafciturin hortis amp;nbsp;vineis.
TE MP VS.
Codi^itur mtflibus,ficcatürquc in vmbra, amp;nbsp;continue vertitur.
TEMPERAMENTVM.
Idem cum T ithymadis habet tempcrametunij atqueadeà ex quarto calefacientium ordinc lt;fl.
VIRES. EX DIOSCORIDE. nbsp;nbsp;'
Tlcrba il^fa multos habet vfus^radix verb inuti^ lis.Semen eins tujum^feruidaq; aqua madefaamp;um nbsp;nbsp;;
reconditur. Pituitam amp;nbsp;bilem acetabuU pondéré â cum hydromcUtis cyatisopotu ducit.Opfoniis mi- » xta herbaaluum conturbat.Gonditurin muria.
EX G A L E N O.
Peplosfrutex liquoremflmilcm Tithymadis ha bet,cum in atiis,tum quiapurent ecu idi.
EX '
CA PVT CCXXXI.
JIS
Ex AETfO.
Vitultam ac hilem ducit acctabuli menfura cum mulpecyatbo bibitum Ptflifimm.Sale ctiam her ba »iaecrMur,flaMiq; difcHtit,'vtïIilgt;lgt;ocrdtcs ajje rit. Summopcreigiturconfertflatuojis affiSbibus qui inmelancholia domin!lt;nlur,itcm diuturnis lic nis amp;nbsp;riteri amp;nbsp;colifiatibui, tumefadisq; cedcm.t= tibus in itbJrminc,
EX P L 1 N I O.
Semine Peplipoto aluus filuitur,bilis aepituita detrahitur. Hedia patio efl acctabuli menjura, ia aqua mutfa heminis tribus.it cibisinjjicroiturop finiisqs ad maUiendam a'uum.
DE PILOSELLA. CAP. CCXXXI. â NOMINA. -mr^/tio tdieff
QVo nomine vetcribus Graris aut Latinis no mistataÃt hac herba, inrenM fatcer me i^ »â ffiorare. lüeque enim efl faVot óüf Dio Ãoridis. Cum itaque Gnaco amp;nbsp;Latino nomine de-Ãituercmur,barbaro vti nobis neeeÃe fuit,nifi pla^ nè herbam banc vulncribus trlutinandis mire vth Icntipr^^terirc yoluifjerfitts. Hcrbarii itaque noÃra PtlofiHa atatis à copioÃspiUs quibus veslitur,i ilofella,Ger vnde di* maniMcaCzQTVinj'vocant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;da,
GENERA.
Duo dus berba mènera repcriuntur, in nuUo fc^
rèniÃfloribusdiflantia.'Vnum^^nusmaioribusfos Maior.
UiS)amp;quaÃe à foloÃuÃolluntÃoribusq; luteis,ma
ior
riANTARVM HISTORIAE
lor PitoJiUa mminatm-jGcrmuHif prajifii Nagel« Kinor. nbsp;nbsp;krant-Klterum minmibMfilin,igt;i terra/cfililm,
Ãoribmpurpurd^,amp;quap inpappiim (uanefccnli b(n,Ccrmann Meulzoilin,oder Hafenpfatlin pcculiariter appcllatur-Sicetiarnfuam PilcfcUam manuPaiptur herbarius in maiorem amp;niinorira tbi^iÃit. FORMA.
Herba cfl foliis interramgraminh meilo [palt;ps, piIoÃs,albicaiitibM à terraPfupernè virt]itiLns,Ãogt; ribtu lutcis aut purpureb, radiee in exilitate mul* JAyofett! tamextcnuata.Pxquadeferiptionefiile elarituft, nc csl Pd cam herbam qua à Gradt Myofotis, à Latinu au* lofclla. tem Auricula muris dicitur ,noneffc P lieà Earn: nam,ft reliqua taccam,ncqHc maior neque miner Pilofella cteruleum Ãofeulum velut Ana^aUbob* Auricula tinet: vtnonparum errent berbarq neshi tempe* muris non rb qui PUofdlam alio nomine Murb auriculam ap efl PiloÃel pcllari tradunt. LoCV S.
lugt; NafdturTtrunque^enui locb montoÃs amp;nbsp;eoEd bar ten-enb.Maior autem inucnilur etiam in aÃe ru amp;nbsp;incultb a^orum limilibui.
TEMP V S.
Maio tlr Tunio potiÃimum menPeÃorent. Minor tarnen PiloÃeEapauli pbà initia iunq meÃt diÃe* rit,amp;nuÃquamfubindeinuenitur-
T E M PERA MEN T V M.
P-Pfe calidoi amp;nbsp;Ãccas PilofcEafffiÃuf palam déclarât: habet ent adÃrbdione di exi^ua quada aerd
CAPVT CCXXXlI. 315 ammonia eiiunela^vt hoc nomine ad pui ifieanda acfubinde^lutinanda vulncra pnt mirifee vtilcs, VIRES. EX RECENTIORIBVS.
FcruntfuUoium farinavulntra mirum inmo^ dum^luthMre. Hethie lecetu fuecii exprimunt ad cohibindos quartanx febrit borrorcs. Pode tin^nt ^ladiorum acicm,vt omne ferrum aUuddomct,fcâ cetq: : ferrum enim quedhuitufuceo cimaduitta^ tarn contrabere duritiam,tamq; magnum induere roburprodunt,vt cbalybu aciem ref natdia, ecr-teomnes faeultatet manuferiptur hcrhanui Pilo^ fella adfcrihit,R.eeentiores huiiu herba radiee Ma io menfe epjoffam , Ãccatam,amp; in puluerAn reda= (lam,ac(ubinde potam, autin eibodatam,ejficaiâ cifimit ejfe aduerfui ramicem remedium tradunt, DE P I M PINELLA.CAP.CfXXXIf.
Neutra ex h s PimpineJiis noftram ex-priniit,qu.T eft odore ciicumeiis.coliculis rubentibus,amp; fiofculisin c.ipiiellopuipu rafeenubusjquam poft fanguiforbam vo-
NOMINA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
fit Crteds aut latiuis herba b'ec^^-*''-'*'â^'^
cat.
V lt;juam bodic vul^in herbariorutn amp;ojficina ^'*^'â'â'' rimpincUam vocantinondS nobitcerto fare licuit-Sunt qui Pamfiinulam amp;⢠bifienniillammminat. ^ , .
Germani Bibinelle O BiLerneHcn^Ga/Z« Pim â * pinellcjou Pimprenellc) appellant, GENERA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!
Vuûm
FLANTAKVM HIS-TORIAE
Duüm cfigencrum Vimpinclla.Vn^iamwitili fe admodum longa,foliismultifitriam fUÃiStiiCaquot; ra baud diÃimdibuS^aidib^ ani^lelïs,flaribMj;iii Ãmmü cxi^ft! amp;nbsp;candida^ Altera gt;ninor,Citulibm ritftfcmtibm,falttfqnc minoribm,amp; non dijJeSlh )nuUifariam,fed iernuis tantum, alias priori per, amnia firniUs,. ,
F O R M A-
Herba efl folio mneronato, difleélo, aut In exâ trcniitatibm Ãerrato , caulibm ab cade radice bi* nis aut trinn, an^tlafs, amp;nbsp;interdum rubcntibiu, in quoru fttrnmo nafiantur flores minuti Cfcadidi, amp;nbsp;Us decidentibus fmen e.\iguum OrcofeUni fc* minifimilc,S,adicecralfa,loigt;^a,amp;fubrubentc,a* tri admodum.
LO CV S.
Lucis amp;opacu lads minus,inpratis aulem ma* tus,alf.itim citra cuâtum erumpit-
TEM P V S:
deflate in autumnum vfqueflorch
TEMPERAMENTVM.
Quum acrimoniam non exi^uam m f^uflupra ft ferat,bauddubie infleundoordme ealida amp;nbsp;fie* ca crit, into fecundum ealefaciendi ordmem exesâ dcre credibUe efl,amp; ad tertium fere acecderc. VIRES. Ex RE CENT IORIR V S.
PimpincUa Ãseetts bibitur contra ferpentin mor*. fus,Ex vinopota calculas terit, Stra^riam ctiam decoSla
CAPvr ccxxxiir. 3^0â dicoda leuat- Sitccm dm fotm omne venen» dif-mtit. Aqna dmignnvi exfrejja oculoinmcnlh' ^inëdiCentit.lïx funt fneultates qum UU nntiqnm herbarim tribuit, filii traduntfitccum einfdem fx-dd maculai deter^ere poqJc.V.à ante radicis Pim^ fineUa turn vfm pradpum,quum Ãxuientis popm latim pcëiilcntitecont.tgia arcerc-conamur : vnicè' tnim venenu aduerÃatur, amp;nbsp;corpora ab- bac lue Vindicat, vt adfirmant, à tantum in orc teneatur. Qq^d eertè nonpotefi caquambodie San^ for^ Sa^u Ã^r.^ bd vacant berba.Ã^arc mirum in modum errant, ba nomsl qui banceum Pimpinellaconfundundvtfufimfuo Pimpinc.igt;^ dicemm loca, bt.-
DE P A ST OKI A B V R S A.
CAP. CCXXXUI. 'ë^vf^-niâjS'tr N OMINA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
QVo nomine bcrbaquamvul^m PaÃoriainâ buifam appeUat^Cracis amp;nbsp;Laiinis medicii
â¢â dibia fit,ignorare me in^nuè fateor. Rarfa autt
Suntqui peram etiam paflorisnominant,Ã fol/b perapai culisin exq^ua vulga ÃmiUtudinem cbprcÃis,tur- Ãoris car binata cordis effi^ic.Gcrmanis Ddclielkriu: O difla-Hirtenfeckcl vocatur.
FORM A.
Herba rara pede altior,r,jmoÃt,P.rucie folia baâ hens,at minora,Flores cxi^uts,candidos.Scmcn in Villon! mniutum amp;nbsp;niff um. R.adiccm candican-^ tarn amp;nbsp;oblon^anii
r ij lOi
PIANTARVM niSTORTAE
LOC VS.
liallMrfrotter viasfapim.amp;m bmetinh.
T E M P V S.
Junio (Ir laUo menfthm Icntur.
TEMPERAMENTVM.
^ ffi ^^^f^M amp;nbsp;diiÃriit^it.
VIRES. Ex RECENTIORTBVS.
Ex aceto teita coUce/ioitu inflammattoites eeprif ^crat^ac co conÃuetes humons cohibet. Ãtn^onititr Ãtcris ignibus.O- tjuibus ftomachm xÃHat.Suceus eists Itut'ulentis auribus infunditur, Cruenta Ãanab VulncraMcdeiur dyfinlcricis,fait^uinem excrean tibus,nequc non muliebrifrofluuio- Mannfiriptus herbanus addit hanc fitn^inem è naribus froflue '*â1 temfiÃere miriÃce folfe-llcrbam quoquemanutS^ f^m ^eflatam,mox idem cfficcre/radit. Q^id mul ta? mirè cjficax eà in comprmendi^ omnibtu Ãw» o'uinü crulâtionibus.
6vHVtAV^ ^uvhv^.fp.
DE PEDE LEONIS.CAP.ccxxxuil.
NOM IN A.
QVam vulgui herbariorum Pedem leonisnoa minat,gt;ion eà r)ioÃ:oridis Leontspodion, id â¢â quad deÃriptio fatis monÃrat. Quo ve fcoridii ra nomine Gracu amp;nbsp;Latiaii appeUata Ãt, mihi non en nodum conÃat.Suntex barbaris qui AlchimiUam, Pes leonis alii etiam qui plantam leonis nommant. Sic ante herbaria' diela, quid folia habeat innar leonini pedis lata rum. (^ rotunda, Cemanis Synnau Louentapë,l o» ueofufz,
CAPVT ccxxxiirr. 331 uenfufz.cÿ'vnferfrauucmantel (Gallis Pied de Lion) yocatur.
FORMA.
Doilrantalis cTl herba, fjlia lata, cri/pa amp;nbsp;re* tonJa oSlo ferratis incifuris diïlinHa ,nois tarnen âd pedimlos v/que, ^^1 ftatim è radies exeaat, fiffd babeiss. flores item exi^uos amp;nbsp;lutcos profert. Kadieem digito craÃiorem, amp;nbsp;fifquipalmo lotit ^iorem^Pabrubefeentem.
L O C V S.
PaÃim inprati ,in altopotiÃimSÃtis,nafcitur-TEMPOS.
M«lt;o rnenfe crumpit,ac inter I utiii initia floret. TEMPERAMENTVM.
folia amp;* radix adjlrielione vehementi participant, atqaeadd exiccant. fiecentiores idipfum in fecundo ejÃiccre ordine tradunt,
VIRES.EX RECENTIORIBVS.
Vtslneribns^lutinandis aptiÃima efl.Deco^o ct nim illins lanantnr vtihtcromnia vulnera.Lintcif quoique in eo madefaPlum tllis commode imponia tur-PAuticrum mammas impenà taxas linteä des coPlo eiuÃdem intinûum amp;nbsp;impoÃtum, duras flo» lidasq; ejfieit. DecoHum denique hoc epotum in* teranea vuâMcra,ruptuid/qucÃutinat.ftquod di Plu mirum efl, tanta dus planta inÃutinando vit â¢Jl.vtramiees inteflinorum,inpuerupotiÃimum, fanare poÃit.
T iq DE
iPLANTAR-VM Ht STORTAE
DE POLYGONO MARE.
yvi:crÃj't-)^
Scmmalis cur diffa. Sanguina lis.
CAP. CCXXXV.
Polygonum mas herba innocentium vul= go dicitur, quod Parifiis in CÅinitciio Innocentibusfacrato luxunat.
NOMINA.
oAuyovoV amp;^^iV Gr^cè. Proferfiiiirtca^Se^ II nbsp;minalis à femmis multitudinc, amp;nbsp;Sanguh
naUsa cohibendo fanguine nominatur. Ojji dnis corri^iola ^Centumnodia. Germanicè V-Coirmn^ ueggral2,Denngr3fz, Vuegdtitt afpeUatur. bt Ccittü^ Pi,iy^ononagcniculorumfrcqucntia,amp;miiltitudi uodia. tiediclumefl. FORMA.
Herbet cTlramis tenuibHs,teneris,clt;ipioÃs,geni!' culis interfetbisdu terra^-etr/tinis moda refëtibus. FoUis Kuta ÃmUilusdon^ioribus tamen-luxtaÃn gula foliaÃmine.viide maÃulum vocatur. Flore abba autpunicco. L O C V 5.
Pdafcitur paÃim.ciuotidieq; pedibus tonculcaturt fa Ãoate in aggeribus amp;nbsp;fimitis proueniens.
T E M P V S.
AeÃateflorct.rpuo etiam tempore leditor.
TEMPERAMENTVM.
Vti adfiriblionemquaitdam obtiiiet Foly^nü, infanè vindt in eo aqueum fri^idum,vt videlicet fieundiÃt ordinis medicaminumrefri^rantium, â .aut etiam quodammodo in initio tertii. Efletiam xxiccaloriutn.
V r»
CAPVT CCXXXV. Jïi
VIRES. EX DIOSCORIDE.
V im habet ad/lrm^endi amp;nbsp;refi i^crandi fuccM Polygoaifotiu. Prodeflfin^itinemtxlutecibm, amp;nbsp;aluidefluxiontbits, cholcricii amp;nbsp;vrina fliUicidio. Vrinam enim cuideterdinit. Cu vino potui yene^ natorum moi fibm aHxiUatitr.Vatet etia adfebrUi circuitui'vna hora anteacceÃioiKmfumptm.Wuâ' liebre profluuiam appofitmÃftit. Aurium dotoriâ buit^ pnrulentit aurihm inÃHlatUf confert.Cum vim decochu melle adicf{o,eximiè ad fxnitalium vlcerafacit- folia contra Ãomachi ardoreÃan^io nisreieflionem,hcrpetiu-, i^s facroi, inflamman tioncs,rcdcmata,amp; vulnera recent ia iUinuntur.
EX GALENO.
Volygonum Us fanè quibui flomachui aÃiifer* net extrinfeem illitum auxiUatarrveluti etia i^ncs facros amp;nbsp;calidai phlegmonai maat. Porri talc cS fit^üf Ãuxiona reprimit, amp;nbsp;hacratione videtur exiccatorium effe.Quare earn herpctitm, turn vice rum.aliorumj; bonum eïi remediitmtefftcaciÃimu aiitcm inflammatione amp;nbsp;fluxionc laborantiü par^ tmm,f.ft e^ cruentorum vulncmm^lMinatoriHm , 3cdamp; aurium vlccribus prodefl:amp; à velfitis pu ris infit,hoc tarnen etiam deÃecat. fa^dem obfaâ eultates amp;nbsp;mu'iebre profluuit!,amp; dyfintcriani,^ ftn^uinis eiefliones,amp; Vndccunciue aliunde immo dcratiores irrpetusÃÃit. Kefert Diofcorides quod Crvrinamproiiocet exhibitum fliUicidioaffédii,
T üq NtM
PL^NTARVM HISTOHIAE
VuiJvrX^f
No» tarnen ajfe^nm exakte difiriminatin quo dit ri ipfum expédiât.
EX P L I N f O.
Sneeuw eim infufm narihmfipprimit fangume, amp;nbsp;potm cum vino, cuiuÃibetpartisprofluuiü ex* creatimesqieruentas inbibet ⢠Viseiies JpiÃdreac refii^crarc. Semen aluum lar^^iusfumptumfiluit, Vrinam ciet,rheigt;matilmos cohibet:qui à iiöfuere, no prodeTi,Stomachi fernorifolia imponuntur.Ve ficadolori iUinuntur, amp;nbsp;ignibusfacri}, Succus amp;nbsp;auribus purulcntis infliUatur, amp;oculorMm dolori per fc.Dabatur et in febribus aaté accefioncs,duo* hits cyathis in tertianis quarcanifvepraepuè.1 tt cholcricis,dyj'cntericis,amp;â m flutioneflomachi.
DE PEGANO. GAP. CCXXXVI.
NOMINA.
nuyetvop wtSivrov üracè,B^Hta hortefsLa tine : ojficina retinuerunt nomen Latinum: Rauten amp;nbsp;VuemrautéGermanice (GaUicè de la R.a-:)vocatur.Peganon Graci, Plutarcho tibn tertio fuifympofi tèflc,a faeultate.quód calorc Ãc citate'que^nituram coa^laret,dixcrunt:-!:^Hyw ^CU enim coaffslare, amp;nbsp;quafi in'rladem contra* here esï . Hinc vterum^eÃantibus inimica etiam coronis infer ta putatur.
FORMA.
Prutex eà Kuta hortenÃs^auiÃimi adoris,fem perforé f trens:folio exi^uo^penè rotundo, caÃi co* loris.
Pe^anon quot;mde di* clum.
CAPVT CCXXXVr. 33J loris,JenfiiÃfrculoÃs ramis:flore lutco,aM^loÃs C4 lyibtts,inqtiibiu Ãeme» album continctur, L O C V S.
ProumitpaÃim in hortis, amat aqirica amp;Ãccn loca. T E M P V S.
floret aflate^feme autem Aatumno mature/cit, quo etiam temjiore carfendum venit.
TEMPE RAMENT V M.
GuÃu nonÃlum acri,Ãd amp;nbsp;amaro cÃ,ex tertio erdine excalfacientium, amp;firenuè deftceantium.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
^rit,calfacit,exulcerat,vrind mouet,menflrudo que dueit.Aluum ÃÃitfota amp;nbsp;comefla. l.ctalinm venenorum antidotum en,Ãfernen acetabuUmen* fura in vino bibatur . fohaperà ante eibum Cum* fta, amp;nbsp;cum nucibm iuglandibits, aridi,ffcis,in* effuacia venena reddunt. Contra ÃiÃentes Ãmilio terfumptaprofunt. Genituramtam in eibo quant fotu extin^it.Coflum cum anethoficco, tormina ÃÃit.fadt etiam ad later is thoracifque dolms,dif fcultalem Ãirandi,tuÃcs, fulmonis inflammation ncm,coxcndicum, articulorumq; cruciatus, riffires circuit, bus certis repetentium febrium, vti f radio flum csÃ,[gt;ota. Ad inflationcs coli,vtcri Cf refU inteÃmi,décoda cum eleo Cf infufa.VuluaÃran~ gulatu libérât trita cum mcUe,fi agenttali vfq; ad fedem imÃonatur.feruefafla cum oleo Cf Iâota,tiéo bricos excutit ⢠Aïticuloium dolen bus cum melic, aqua
PIANTARVM HrsTOKTAE
aquA inter entern, qn^i hypofarcadkitnr, cam fi* 'cis ilUnitnr, Eifilempota auxiliatw ^ in vino dcci^ éÃa ad dimidiagt;spartes^C^à ca abfler^antw^Cnt» dafialcq; condita ac comefia, vifioi aciem exacnitt ^ocnlomm dolores cum^folenta illitafiedat. Cum rofacco amp;aceto capitis doloribusfuccurrit.Sdguit* nis narinm profinuia trita c^ importa ÃÃit. Te« Ãium infiammationihus cum Lauri foUis illita, C^ exantbematis cum myrto 0* ccrato prodeTL Cum vino autemjpipcre e^ nitro confriéla^ alba vitili» ^int medetur- Cum Ufdem illita thymos amp;nbsp;myrme das todit^Cum melle e^aluminc impoÃta Uebeni* busprodeit. Succtts in malicorio calfaOfts (^ im flidatus aurium doloribus Ã^ccmrit.Oculoru hebe tudinib,cumfucco Ã^aniculi ^mede inunflui fub* uenitA^nes facroSjberpetes 0* aebores cum aceto^ ceruÃaf^rofaccoinunffusfanabCeparum O ab Uortfin acrimoniam commanducatadomat,
EX G A L E N 0.
Kutaincidercatque di^ercre crafos lentujque humores poteTLob earn autem vim '^ vrinas mo ^^^' Qj^^edam tenuium eTi partium, flatusq; ex* tin^mt ⢠Qf^read infiationesprodcil, ac Veneris appetitum cobibet^Difcutit atquc exiccatflrenuè: esienim ex eorummedicamentorum numero qua valenter exiccant»
EX PLINT 0.
Quacunque P^uta^ per fc[n'oantidotovalct,
CAPVT CCXXXVT. 334-
foU'is tritii ^ ex yinofumptis^Cotraaconitu fnav âxime amp;ixiamAtetn fttngeSjpnc in fotu detursÃne in cibe. S imili modo cotraferfentiunt i^tu^^'vtfott ejuH mU'ficllt;⬠dimieaturte cü bih^f^t^^frif^i eden dofe mnniant, Maiet amp;nbsp;contraà orlgt;ionü iflu^, f^ arancoruta^nmacrabrontim^vejparum acnleoS) amp;nbsp;xatbaridas,ac falanjadraSjCanifve rabiofi morfw, acetahuli tnefurafi fuccus è vinohibitw^C^ folia tritayd comandneata imponuntur cn meUe et fa^ le,ycl cüaceto amp;nbsp;lgt;it:edecoda,Sftcco ve^'b ferun^ doSiaut etM habetes,ne^dtferiri ab bis malcfictis. 5erpetes^hfi yratnr P,:ataynidore fu^c. Efficacià Ãma tarne eÃÃylucÃris radix tu vinofrnjpta:cdde adiiciut efficaciore effeÃab dio potam* Pytba^^ras oculis noxia putartitfalfo, qnoniaÃculÃtorei i^fh /lores hoccibovtUtur oculoru caufa.Cu fiane quo^ que y cl naflurtiofatitta atq; (ylucÃris propter yâs [unj.Vtaiüt, tnultiÃteeo aus eu melle attrito inu^ di difeujferuntcali^^neSiyel eu lade mulicris pue rum enixaiVelpurofucco audits oeulorum tadis^ i-pipboras cum polenta impofito» Lenit autem ca^ pitis doloixspota cum ymo,aut cum aceto f^rofas ceo idita^Stycro fint cepbalaa, en farina bordeas ^ xea,ycl aceto , Vadecruditates dtfiutn,mox inÃas tiones,do!ore5Ãomacbi yeteres.Vuluas aperitiCor^ '^*^^i conunfaSiidita inmeUe toto ydre amp;pcdoo re, Hydropicis cum fieuj amp;dccodaaddimidias fartC-^potaque ex yinQ»Sic bibitur (^ adpedorU dolores
PLANTARVM HISTORTAE dolores latcraniq; amp;nbsp;lugt;nborum,tuff':s,fitJpirM,ful monu'n,iccinorum,rcnism vitia, honoresfit^idos^ Ad cra^»lse^-auedines decoquimturfolia [gt;oturil-Kt in eibo vel cruda vel décoda coditave frodefi. Item torminibiu in Hylfojio décoda,amp;eum vino-Sic Cffangninem ftflit interiorem, amp;nbsp;narium in^ ditafc amp;nbsp;codutis dentibns jâroded.Auribsts quo* que its dolore Ãteeus infunditur, euÃodito vt dixi* mus modo, E fylueftri vero contra tarditate amp;fi* nitum cum rofaceo,vcl cum laureo olco,aut cumi* no (iv melle . Succus amp;nbsp;jshresteticis ex aceto tri ta inÃiUatur in tempora ^ cerebru. Adiecerunt ali* qui amp;nbsp;Scrpyllum,amp; Laurum,illincntcscapital Cülia.nederunt O tethargids ex aceto olfaciendu, r)cderuntamp; comitialibsis bsbendum décoda Ãue* cum in cyathu quatuor ante aceeÃiones, quarum fti^itt intolerabUe eÃ.AlfioÃsq; crudam dari in d* bo. Vrinam quoque velcruentampcllit. Famina* rum etiam pur^ationcs, fecund auf, etiam emor-tuospartsis, vt Hippecratividetur, ex vino duld niff o pota. r taque iUitam amp;nbsp;vuluarum caufa etia future iubet.Diodes amp;nbsp;cardiads imponit ex aceto amp;nbsp;melle cum farina hordeacea. Et contra Ueü de* coda farina in oleo, ùâ veUersbus colleda. Aiulti vero amp;cotrapurulcntasextreationes fecadrach* mat daas, fulp hurts vnam (^ dimidiam fumi een* fent.Lt cStra crucntat,ramos tres in vino decodes, Datur amp;nbsp;dyfenterkis cum cafco in vine contrita.
Dederunt
CA PVT CCXXXVr. 3JJ Sederunt C^cum hltumincinfri^ampetionifro» fter anhclUufn, l.x alto lapÃi feminin tresmeiof, ex old libra,vintquefextariodUinitw atm olco co Ãü foliis partthmquiu fri^iió adujÃrit, Sivrina mottet,vt llijgt;pocratividctur,mtrttm cH nttoÃlam dare velut inhtbentempotui' conh'a htcotinentiam yrime» Pfora^ amp;nbsp;lcpragt;f cum melle amp;nbsp;alumine ib Uta emendab I tem vitiU^ines vel ru^a^, ftrum^f, amp;ÃmiUa, cum hrdno ^adipe fittllo,ac taurino feuodtemi^emfacrum ex aceto C^olâ¬o,'velpÃm^ mythio» Carhumu'u ex aceto. Konnuüi laCerpitiü yna illini iubent,Ãne quo cpinyflidof puftulas pu^ ratdmponunt amp;nbsp;mammis tur^tibui deco^'ld,^^ pituita cruptionibus cum cera. Teflium vero eph phoris cum ramis laurcte teneris, adcopcculiari iu yificribu) bis e feeju, rt Cy lucÃri Khm cü axü^a veteri iUitos raniiccsÃtnaribradât. 'Frafta ejuaque membrafemine trite m cera impafito. Kadix R»» ta faantiné ocalii fiijfafum, amp;nbsp;intete corfwe ei. catrices aut maatlos illita emendat. Ex rebquis quoque qua tradtintHr,mirum eil,eam feruentem KatA naturam eÃj'e eonueniat, fafeicutum eim in roldcce deeodum additameiaaloes, ferunflis lu. dorem reprimere. t témqi:c ^enerationes imjiediri hoccibo,ideopreÃtnfio^enitalidatnr,amp; Venerem erebre per fomnia ima^inantibus. PracaHcndU tTf grauidis,abflineat boe ciho,necari enim partus in. uenie,V.adcm ex omnibas fatisquadrupedum quo.
que
PLANTARVM HISTORrAE
c/uc morbis in maxima vfn c/i, fine difficile Ã/iran tibiK,(iuc cotra maleficorum animabum iftuc,in^ fufa fcr nares ex vino: aut à fan^uifu^am exhaue fcritjcx aceto,amp;â quocuque in Ãmib morborum^^c ntre vt in homine temperato,
EX S I M EONE S ETH I.
Inctdit craffos amp;nbsp;tenaces humores, feront vrie nam vaciiat, amp;nbsp;ad infiationes canducit, ajipctene tiarntjucVeneru compefcitiac firenuè exiccat. fid. inflatas aquM inter CHtcm,amp; anafdrcam,morfus à vipera,fuccum Papaueris aut acanitum bibentes, calic0Ãjuc,pota amp;nbsp;iniefia-Traduur epued cameÃa-ViJurn acuet, ab id antitjui picores liane aÃtdue deguÃabant ⢠N annuli i amp;nbsp;fuccum dus mclli comd feentes,medicamentum adocutorum aciem acueije dam canÃciunt.Succurritdifficultati vrina Ãcum-elco cotpuatur, amp;ea veÃca foucatur. I fern dijfi-cultcr fpirantes cum melle data, confeflim iuuat,-Lethargieu pota,amp;pcr clyjlcres iniedia remediu-Ãt, IntcÃma corroborât, non falum taliditate,Ãd proprietaicquadä-Pcrturctiam quad fipragnans mulier ex ciusÃicco bibat, abortiat. Ef Ãin dies quindecim fo'.iaaffumat,idcm facit.ObÃruSdones, iecoris amp;nbsp;licnis todit. Siieiunusquifquam ipfam ajJumpfcrit,eö die à veneno nan ladetur-
DE POTENTIEL A.
CAP. C CXX X VII.
N OMIâ
CA P VT CCXXXVIL jlf NOMINA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4xy*^ATtgt;
QVo nomine Gmei O* Lätini banc berbarn apfeUarint^t nnllo, quod (ciani,adbucIgt;ros »^ ditum esb Keeentiores bcrb.irü rötens PoteiiHil^ tmAnhaliqui obÃmilrtudine A^itnoninm ^Tar Tanaectii-naattimfylueflrcnuncupant.Germanij quodber^JylucÃrc.» ba dia anjerei in tibo delcÃeturjGcnîcïichÃGal IkTà miû [mü^^e^vocanb
FOR M A-
'irlcrba quot;EulJatorio^qued A^fimontambodie voa cant^baitd diÃiwilu. Gaules ex quot;Pna radice multos frofcrt,bumi firatos. PoUa Eulgt;atorioÃjniUa,fue perne y^-idiatinfemecandicantia.Plores lutcos Ãn ^laripediculopendentes.Kadieem cxtrinfccu4 ru^ feÃentem^intM candidam,
L OC V S,
Nafiitiir papin circa finirai O hca aquofi^ arque :njluiiiorun hpu ac mar^inibm.. 5
TEMP V S.
Aefiate floret,quo etiarn tempore legi debet,-TEMPERAMENTVM.
C^rt 'tj folia dus amp;radix adfiriugant,temperas meto à Pentaphyllo feu Quinqucfotso nihil differ^ re videtur.CiStsare haCtpoiiflimum autem dus ra^ dix,ex tertio ordine dcficcatoria cs{,minimsimqsse emdentu caUditatis habet. Errat itaq: mirti in mo dû recetiorcs,qui hatte humidd effe patuunt,nul. Pol ent ida la alia moti rationc, quam quod in humidis loeit no eft hu* proueniat: mda.
PLANTAJIVM HISTOHrAE
frouem^Ctjuaà vero Naflurtiu Acjuaticum^tjuoil SiJÿnibrium cardaminc DioÃcoridi vocctur, hand vbflante quid in aquoÃs nafiilur^mn etiam in ter tio deÃccet ordinc.Dcbuilfttcertè iüos ab hacfen* tetia deterrere non leuis tUa adjhiüio, qua certifi Ãmm esifiicitatis indcx:adfirin^cntia mim, Ca* leno libro quarto deÃmpha. medicament, facult. capitefixto tcftc,tcrrma funt amp;nbsp;craffd corporis co fificntia,atqueadeó Ãcca.
VIRES.
Kcccntiorcsfotentillamfluxionibsts amp;nbsp;punflu* ris oculorum prode/f â¢, recentia ruinera frlutinare, amp;nbsp;exedentia fanare, mulierum menftrua compe* | f :crr,artus amp;nbsp;membra confirmaresreftè tradunt: namidipfarn poffc,adÃrifHo, qua mhac h er ba baud modica eÃ,abäde docct.^t cü habcat Quin* quefolq trmpcramcntum,cM! etiam facultates ob* tincat isecejje cTt. Dentium itaque dolorem finit-ixedentiaoris vlcera fanat. Dyfentends amp;nbsp;alui profiuuiis, coxendids articulorumq: dolonbue fitb* uenit-San^inis eruptioncs fiflit, afafipoteà qua à Dioficoride Quinquefolto trihuuntur.Quèd Vero ! adiiciuthanc ctiam lubricosextermmarepopje, id j ïïerbarü minus rcflè fadSt .IbaÃquide facultas non htde, ; Potentida (cd illiinefiherbaqua veri Taisacctudidtur,qua cu Tana* quide efl tertia,vtfuodiximusloco, ArtemifiaJpe ceto confia des- P roindc no Ãne m.tgno errore, PotentiUä di ca J derunt. quapropriiTanacetu vocatisrhcrbaccnfiisdcrut. ,
D E
CAPVT ccxxxviir. nr
DE PRVNELLA. GAP.
C C X X X V 111. NOMINA.
NOndum nahn ccnïlat qm nomine httc her* ba veterihm turn Grads turn tatinis â^* fcSata/it.Vulgus tarnen medicorum amp;nbsp;herbaria' Prunella, rum PruncUam nominant. Cermam BrauneHcn oder Gottheyl.
FORMA.
Gaules habet in medio flriatos.jtin^es ^ hit* futos:folia Qeimo pmilia,c»torisherbacei, amp;nbsp;acu* minata.Tèloresiniummis caulibttsJbicatos,Lauan* dula vocata herba non diÃimiles.Kadicem tenue, multis caÃUamentis fibratam.
L O C V S.
L^afitur pafirn infratis.
TE MP VS.
Kalo amp;nbsp;Tuni» menftbus floret.
TEMPERAMEN TVM. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3.
Calida amp;nbsp;peeSeffe conftat,id quad ex^flupa â tet-^lutinofa enim admodii amp;nbsp;modicè amara est.
VIRES.
'Vulnerariam e[fe herbam euidentifimum cTl. Succum dus cum aceto amp;nbsp;rofaceo mixtum, fehe* mentes capitis dolores fedare recentiores vno cona fenfu traduntip tempo-a ex co inungantur. Apha thus eis' oris vlcera,fauditmque vitiafuccus ciufl dem fanat.
DE
Yr^VnyctA»^)-^â^quot;'â^â^^®-'''^ HrSTORIAE â »/ffti«- DE PENTAPHYLLO.
CAp. CCXXXIX. NOMINA.
IVTÃiJiV^ov Gritci!,(^iiiqucfo!itm la^ n tiiiif amp;nbsp;officinis^Germanis Funff finger« kraut,oder FunfFbIatt(Gd/ZM Quinte« Quiaquc' Ãaeiile'âfpcUatHr.Nommà numérofoUoiH InP folium Vn bct:in vnoq»oi^uc cnim pedieulo ejuinj; effe tltpre* de diflu. henduntur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;GENERA.
/ âMinus, llbr u ASts^
^t/î Diofeorides vnum duntaxM Pentaphylli^e nus faciat,titmcn nos ad noÃras reÃieientes terraa Maias Pe tria cistsgenes'a in vniumfum produximus. Vnum taphydu. quedmaitts appeUauimsts, prorftts ad Diofcoridis piSlura acecdens/vt boe nomine verstm efe Gpuin^ quefoliumputemus. Pfj; duumgenerum : Vns:m ejstod padsdos feu candides flores obtinct, hine c^ qued Quinquefolium maius candidum appedaucs timus,Germanicè grofz Vueilz Funff fingef» küüt.Alterumfloribsts ornatur aurieolorem amu lantibtts^ÃulMeis.Nos vt difcersteremas à priori, QuinquefoUam maius luteum nominauimus.Dio* feorides etia hac duo genera innucre vidctur, dim inquitflorem habere vet caitdidum vel auri amu lum.Tcrtiii missus diximus, quod priori Isaud diff Ãmite eÃ,non tarnest paÃim vt idud quinquefolia obtincns.Hoc cum no baberemus aliud nomest quo ipfum appedaremusjinter quinej^uefotqgenera costs numeftareplacuit.Vi'dctur vero ïiippocrates etia 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;duo
CAPVT CCXXXTX. 338 -duo Quinqucfoiagciirran-n!^c,vt ugt;n himiHitt}, altcrunifroccriMytit hoc mnimc nobh ctla Uitat minaiamp;ntaUnfialucre. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
FORMA.
Kamulos habetfeÃuearum inÃarff'acilcs, do^ dratate!,^ iniis fimcn.folia KenthaÃmUia, in Ãn^Us fedicuUs qHii;a,rarc f iura,f(r anibiiu fer ra modo ineiÃa : florem in Candida fallidiiaùri a^ malUfKadieeÃubrubrdm ,ablan^d,illcb6ra nigra craÃiare.Ex qua fane defcriftione omnibus liquet, Maias mains C^iinqucfrilium eÃe leg titnum. Ex-ma Ã= Q^inque^ quidem radierÃubrubra ci?quot; ablonga iramHiasfrof folium efl fert tenues,acprorfUs fCÃu(aeeos,amp; inUsfemtn, -verst Pena folia Mentha,quina itrjingtilispcdieu!ts,pcrarnt taphuis, bitum ferra modo crenata,flortm luteum, aut au= rcum.Quibtts aceedut natalis loeui (in riguis mim nafcitur')amp; immefa adÃrin^di facultartqua qui demÃngula -verum eÃe Quinque folium docent. A* deoq; mirarifatis no foÃum,cur nonnulli adultérin na bac eÃe Pcntaphylla fibi ferfiiaÃrint.
L 0 C V S.
Prouenitaquoflslocis,^ iuxta aquaduflus.Tn^ terdum etiam in incHltis,Ãeeh amp;nbsp;arenofis lotis.
T E M P V S.
Ploret Maio cit* iulio menfibui potiÃimum. TEMPERAMENTVM.
Vtriufque certè felia,flores amp;nbsp;radices veheme^ ttr adfiringunt:atqueadeè.-vt Galcnus ait, radix.
v ij
CU 'sts
PLANTAKVM HISTOUrAE
Culftt multit! cà vfiu,ex tertio cà ordine deÃecan» tiitm^inimum habens eifidcntis caUditatis-
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Kadim Qmnquefold decodlum ad tertiof deo frelfum deduftümveÃin ore retineatur,detiu d»^ loresÃ:dat.Pntrefientia oris vlcera coUntione pÃit-Arteria aÃeritatetgar^ariicatum emendat. Con^ tra alui profluuia,amp; dyfintcrias auxiliaturdtem articulorum amp;nbsp;coxendiium dolores potum Ãmat. Cella in aceto amp;iUitaÃerpetas cohibet-StiHmas diÃ:atit,duritias,(rdemata,ancisryfmata, abfieÃus o^ÃpelataÃlfftorum pteryyria,condylomata, Ãa^ bieÃqueÃrnat.Tenera radicisÃteeus,contra icciit»^ ris pultnanisq: aÃ-eHioncs amp;nbsp;venena prodeÃ. 'Polia cum hydi omelitc,aut'rino di!uto,amp; cxiguo pipe* re,contra febrium tircuitus bibuntur: inquartana quidem quatemorum ramulorum folia,in tertiana Veri triü,in quotidiana vnius. Tricenis diebuspo* ta comitiaU morbo medentur. Suicits foliorum per dies aliquot trium cyathorum mcnfurapotus,cele* riter regium morbum fanat. V ulneribus ac fiPlu* lis cum fate amp;meile illita mcdcntur-Pittcrocalicu, id eÃÃnteÃinorum ramicc laborantibusÃsccuirut-Sanguinis cruptioncs potum amp;illitum Quinque* foliumÃÃit.lnciditur adexpiatitnes luÃrationef* fefan^uinisproÃuuia amp;nbsp;caÃimeniaa.
EX GALEN O.
Pentapbylli radix deÃccat vehementer, mini* mimt
CAPVT CCXXXIX. 535 mum vero acris cà : quare in muite cfl vfu, vclut alia quoque emnia , qua qiiumfint tenuium paf tium,citramor!um Jeficcant,
EX PLINIO.
(^nqucfolium adhibetur pur^andis domibutt Strumismedetur, amp;pcflorit quot;vitiis.ldcm ifichia* Jicit bibitur amp;nbsp;impenitur. Panos fanat, Impofi^ turn articuhsvtilifiimum . Fifiulii qua inomni parte l'erpunt auxilio eft cum fale amp;nbsp;metle. Pha» lanrio aduerfatur , liebenat emendat. Succus de Quinquefotio potui cyatbu tribut angina medcâ tur.ldem iecinarit amp;nbsp;pulmonis vitiit,fitnguine'm~ que reiicittibut,euicunquefian^inis vitio intut oc currit. Multi fupra omnia laitdant ad deploratos dylintericos Quinquefolium, decodit in lade rat dicibui amp;nbsp;potis.ltem decodum ad tertias in vino idericit dari atque iUini Vtibfiimum efi. Hut fo» lia ex aqua comitiales fanant .item contrita ex finefumpta tri^inta diebus in betonica farina pS do denariorum trededm cu aceti fiiUitici cyatho, comitialibut morbit liberant.Celerrimè fuccut ret ^0 morbo medeturjribut cyathit cufale amp;nbsp;mclle potut. Qmnqucftlif folia quidam tema tertianit dedire,quatcrna quartanis,plura caterit,omnibus tbolis tribut cumpipere ex aqua mulfit.
DE PISIS. CAP.
CCXI.
KO^
PLANTARVM HlSTORIAE
NOMINA.
I Sâoit,H AiKuSof GrâtcètPifum La:lnidic!*
n tttr. nficiiüs hoc nomine notum. German nice Er[?fz. oder EruueylTen, (GaUici Pifum Pois.) Sic antem à PiÃt loco in quo olim copioÃÃh qu.ire di- me ntfeebatur, nominatum cÃ, ^i»^- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;GENERA.
Duo a^ud nos genera Pifirumrejierluntur.'Vnu in aruis cadueum,humiferpcnStquodo-niin Gcrmit ni Klein fold EtuaevSeanomina/it.Huiiet.vt-fote â¢vulgaris, jnflurum Isaud damns, klterum in nltumfcandit, arboribus dutIâaUs quibus accubet adÃKis,quibusfife cagt;gt;rcolis vinciens illi^at. Hoc Germani Grofz girren EruucylT.'n vocat.Ges nusboclgt;i(lumexhibcmus. FORMA.
Gaules in terra fpar^it concauos.ramofosq; pras tenus furculo:folio frequents prater exterorum mai rem lon^iufiulotfiorc papilionis forma,circa ymbi^ -licum purpurea :filiqua oblonfrafeu cylindracea: granisrotiidii,amp;,vt Plinius lib.xviij cap.xq, ait, â anvulos multos inxquales habentibus : radice ims becilla:vt mirarifatistson f ifiirn, vnde plerilque fufpicio orta fie, vt PicumnoÃrum lefftimum ejfe nbsp;nbsp;nbsp;1
dubitauerint. Scio autem effe qui Icfrume hoc quad â hodie pa film pifum appeUatur ,putcnt ejfe Cieer arietinum ,quod fcilicetvaluula feufiliqua cius cornu arictiniformam babeant.Qmrum certe fen» tentiam probare nonpojfum,qubd,Plinia tefie,Ci»
fer
CAP VT CC XP 5 40 «r itnctlnumÃc mn Ãt illflum,quit yaluuht efi f^^cm arictini camu exprimant,fid quia Icgumen ^Pfi*^fatff'anum Cicerisarietino capitifimile Ãt. 'Eam autem formam le^umen hoe quod Pifim^no* minamus non refert.
LOGVS.
Aprimfandet loeit,fa^orum nanque imptuleno tiÃimHm.Tepiduni itaque locum ,amp; calum fre* quentis humoris deÃderat.
T E M P V S.
lunlo amp;nbsp;ïulio më^busfloret, amp;nbsp;Culinde etiam Jemina in valuuUs profert,
TEMP E RA ME NT V M.
Q^um PiCumflmile quid tota Mflatia cumfa^ {gt; t,vt teflatur Culcnus,olitineat,neccjfl; efl vt non multum à medio temperamento in refri^erado amp;nbsp;exiccando recedat.
VIRES. EX GA LE NO.
Simile quid tota fubflantia cum fabis obtlnent piÃt,nee alio quim illx modo manduntur-ïn duo^ bus autem cuariant.No enim fimilitcr aefaba in-flant,ncc abflcr^cndifacultatcm babent,idcoq;Ãe^ ^ius quim ilhe per aluum fecedunt, E X P A V L O.
PiÃtrn molle quidem titquot; laxum efl, non tarnen adeo inflate
DE POLYTRICHO APV» LEIANO. GAP. CCXLI.
lt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;V Hij N O»
PLANTARVM HTSTOUrAE â â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NOMINA.
NOn temerè adief/um e^i Apulev, ne fcilicet ! ijuiJpiam Diofcondii C^ aliornm Grxcorum ^e^yti'i^ inteUigerct Polytrichon, ^uèd fanè forma ab e» chu ApH= qua^âif^f- defcrfbimas a'icniÃimum esl. German led cur di nice à colore auree quant habet, Guldiner Vui* ^um. derthoa vocatur.officind inco^ntacs}hacker* ba. Polytrichon dicia cf à ramulu,qui capiderum infar tenues funt.
GENERA.
Doo Polytrichi Apuleiani damiu^nera, Vnu maiM.altcrum minusmeque enim differuntnififi la ma^itudine.
FORMA.
Kamulos habet capiUorum inflar tenues, colore aurum référé tes, dreumj; hos folia multa capiUa* â cea,in fummo capitula lentis aqua: ica ferè forma, eiufdem cum ramulis coloris.
LOCVS.
Hains nafitur in pratu humidis öquot;r!i^!noÃs, ' Hinus in petris ac mûris humidis.
TEMP VS.
Menfe Iulio vtrunque reperitur.
TEMPERAMENTVM.
I» caliditate amp;nbsp;figiditatefymmetra ftnt: de* pccanttamen,extcnuantamp;digerunt.
VIRES.
Decorum eorudtm ia aqua autlixiuia capiUo*
runt
CAP VT CCXLir. J4I
rum ratiices firmat,ijeoq; in alopecia ca[âUt '^!alirii capiän veflit.fotum, vijeofirum cralfiorumqiè tha race pulmonej; excreatiombui non meJioenter co-fieri:lapides fran^t,amp;â vrinas ducit. Marbo re^o correptis amp;lienofis auxiliatur, Strumaa dificutit, amp;nbsp;in Jumma cadem qua Adiantum potefl.Kecen* tiores fiuperfiitione quadam dstfli idis multa ridi* tula ûquot; incredihilia tribuunt.
DE PERSICARIA. CAP.CCXLir. n
NOMINA.
NOn clam me csi quam Trarii à multis diui* ^, natum fit,quo nomine Perficaria vocata ve Perfica* tcribns fit.Sedmea quidemrentetia in vniuerfium ria, emnes coniefiuris vfi non fiatisfirmù,dccepti funt. Et ego quidemfiateor ingensu ,ncc mihi conTJare num à veteribus deficripta fit,tantum abefi vt fid-re queam qsta illam appellauerint nomine . Vulgue herbartorum'vno confienfiuhodic,quodfiotia Perfi Perficoa cahabcat. PerÃeariänominant.Germani Floh= riagt;nde krautj(G42rCurajge.) nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dida,
FORMA.
folia Perfica arboré habct,fu(ca in medio moa tula plumba^nevctcaulegcniculato ,rubcntc, ion. go: flore f}gt;iceo, primum cadido, dehinc purpurea: fiemine minuta,radtee lutea,numerofia, L O C V S.
In humidu amp;nbsp;palujlnbus locisfi equentiusproe ittnit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TEMP VS.
Iulia
PLANTARVM HrSTOMAE
lulio amp;nbsp;AufftÃo menftbasfloribus omatw. TEMPER AMENTV M.
'Pr[^iditm amp;nbsp;admaiium Ãcc.-tm ejje fftflus abun* dé monjlrat:mirificè emm^^uÃMa adfirin^h
VIRES.
Vidncrdrlam berbtm eÃe temlJeramcntum etm frtis docet.V^eflè itdque iunioref medici in vulnt^ ribin, (^ maxime fifiuUs curandis vtuntur. VtHii handditbiè in dyÃnteria, aliisj; maas qua repi^e^
â â rationem amp;nbsp;adÃrieÃienem requirunt. ^ax^vaS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE PERFOLIATA.
i^ât^ y»nH^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CAP. C C X L 11 I.
NOMINA.
AN hac herba veteribm capita fuerà Grif c'a amp;nbsp;Latinis, aÃirmare cet te non pofjiim. Eço plane Cotyledonem putarem Diefceridif, nià radix in däterÃim me traberet Ãntentiam, qua o^ liua inflarrotuda mn eÃ.llodie tamen,quod eau Perfolla^ liseitit Ãn^u'a foliadijfecatatquepe.tehat,Perfa tacur dia liataabomn bMafpeUatur. Germanicè Dutch* fld. uurchfZjO Bruehuuttzihcitur.
FORMA.
Caulk iUi rotundm, rubefiens, felia Ãn^la pe^ nbsp;nbsp;nbsp;i
netras^qua PiÃrum feliis baud diÃimiliafunt,te^ nbsp;nbsp;I
nuia admedum amp;nbsp;i^labra. I»fummo coliculorum capitula, amp;nbsp;in iis flores lui ei,amp;⢠fleminaformSfea rè Tit'hymalli,quam vulgo Efulam nominant,pm fe fercntia.R.adix Candida,flbris capidata.
10»
CAPVT ccxtrrri. 341,
LOCV S.
gt;Jafc!tur m hortis fata,amp; intcnlumfuaJjonte in arenoÃslodsproucnit.
T E M P V S,
Floret Inliomen^ti;^ ÃfbincleÃmlnaproducitt'i TEMPERAMENTVM.
Amara modicèefl amp;adftrin^t ,vt hiiKcoüi^
Uccat calidam amp;nbsp;ficcam effe.
VIRES.
quot;Vulaerihm et vlccribm tam extemit ^aam !na
i temts carandu aptijUma efl herba: hac emm^lu^ tinat. Valet autem fotiÃimum ad ramicesfntero« rum l'aaandos.Auxiliatur etiam exulccrationibut
( nbsp;nbsp;et Ãnminentiis vmbilici.flurimm huiitt apud chi
â rur^os vfm, D E P O R R O. GAP. C C X L 111 r.
; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.1 ⢠NOMINA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ep-M^i
firop Grads, Parrum Latinis amp;nbsp;»ft^ /
11 cinis,Germa. Lauch (Gallis Poureau) appeUatur-Porriiautem diflumputant, pu^yj^y,^ quodporro eat,amp;longè latégue ^raÃetur.
de dielu.
Capitatii Forrum. Secliuu.
Ifia'f^üfiL
GENERA.
( nbsp;nbsp;nbsp;- Vorri dsfo^nerafiffMuit anfIquitos. Vnum ca
j pltatum,fic nominatü quodeim radix in caput inâ crefeat atq; exMeret. AltcruetiJepHuum,cui fronâ dens comafuper terram emmens aufertur amputa tiirve. Hoc Germanipulchrè ad nomen tatinum aV,std»es,^c\tWÃM(isfKminöt,etüvjiTda\ich.
*-quot;gt;5gt;gt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;F 0 R*
PLANTARVM HISTORIAK
FORMA.
Capitatum fimfiHci ca/iite ex alba ceruicis au* gufliis extHberaMe conflit fronJe ptper terrain ca rinata,amp; inan^lum oblon^a.Scctiuo veri caulis tà lon^mjntut caunt,multii in verticefloribnt a* ceruat m cei(c^is,amp; in Jpeciem abÃluti orbis con' glomcratis.iJ quod in bimo accidit .⢠quodetiam /ê' inentefcit,fparfo per eimcacumenfemine, amp;nbsp;emo* ritur. Kadix candicans,crajfa,multisÃbris capiUa* ta,ac tunicit quibufdam veÃita,
tOCV S.
Latofilo fandet,odit ri^^a, TEMP V S.
Duodeui^eÃmo die à fdtu f/rorumpît, bimatûme que ferfert.
TEMPE RAMENTVM.
Calcftcit t^extenuat perinde Mquccepa/nt ex eimfacultatibiu cuidentius innotefeet. Simeon S e-thi calidum û'ftcciim inficundo facit ordine.
yiB^ES. EX DIOSCORIDE.
PwHOT capitatum inÃationemfacit.tioxiufucr turn créât, difpcilia infimniaparit. Vrinam cict. Aluo accommodum. Exténuât. Oculorum obfiurir tatem facit. MenfespeUitiVefcamexuiccratam, renesq; ladit. Cum ptifdna verà coflum amp;nbsp;corne» fum, ea qua in thoracefunt educit. Coma eins in aqua maris amp;nbsp;aceto caSlaÃn deÃÃionibiu adpra» eluÃones vulua ü-duritiaftHtihs habetur. Vnaamp; altera
CAPVT CCXLim. 341 »Itéra alt;]ua conum,aM aquafri^ida maceraium, dutccf(it,amp; multi minus inflat.Semm acrius cil, amp;nbsp;ijuandam adÃrifloriam vim habet. Quare fut* eus eilis cum aceto, addito thure aut mâna,fan^ui» nem,max me è naribus frorum[)entcm, fifiit. Ve= ndeÃimulat.Contra omnia thoracis fitiafro de* linflu ejficax cTb,amp; ad tabem comeÃum, Pursat etiam artcriam.Sedà aÃidue cÃur, viÃs obÃuid* täte iiiducit.StomachoaducrÃatur.Succus ex mel* lefotus,contra heÃiarum moiÃis auxilio cÃ. I dem guoejue iOitus potcsl. Cum aceto, thurceSr laffe, autrofaceo infliUatus ,aurium doIoribusCsâ (oni* tut frodeü, Varos toUunt folia, cum rhoc o^Ãnio* rum illita. fpinyflidimedcntur.CruÃas cxfalcU lita rumfut.'V ctcrcsÃtn^uinis reicflioncs cohibent femints drachma bina cum aquali baccaru Myr* ti pondère pota.
EX G A I, E N O.
Corpus calc facit,amp; crajfos in co humores exte* nuat,g!utinofosq; inesdit. bis tarne aut ter manna dccoffum, aertmoniaÃoliatur .â epuanquam ncÃc quidem vim perdit extenuandi.
EX AETIO.
Pom capilati acris faporis veluti amp;nbsp;cepefunt, cuius ratione corpus calcfadunt, crajfosq; humores atténuant,adentos inctdunt,vrinam prouccatfan ^^inem parmant. PraÃantiÃimus vfus cotii qui bis toquuntur: itaenim acrimoniarn deponunt, neque amplius
PIANTARVM UrSTOUrAE ampliui dcfrauatum fuccum retinmt-EX P A V L O.
Pon«»» malified eà e^ acre. Vt aute Dlofco^ rider ait,^rauia facit infimnia,aluumqitc Lonam, frind cit amp;nbsp;exteniiat. Habet amp;nbsp;abÃer^ndi vim aliquam,cum ftifanaÃquidem cef}Hm,eaqHa in thoraeeÃmt educit.SemëVerb eins nefbriticismi» fcctur medicamentii. Polia etiammnnihil adfrin ^nt.ob camj; caufarn fuccus ifforum fan^uinem ft^frimit.
EX PLINT O.
Poirofiëtiuo profluuiafanguinis fifli in naribus, centrito eo obtKratis,velgaUa mixto,autmentba. Jtem exaborlu])nfuuia,piito ÃuccocHmlade mn licru.Tufi etia veteri,acfc(loris ^fulmonii vp tiis mcdctur.lUitisfoliisfananturambuÃa, efinyâ f}idts:ita vocaturvlcus adem hebetans,amp; anffl^ lo oculiferfetim humor cmanans.Quidam eodtm nomine appellant fuÃulaa liuentes, acnoflibiis in^ quictantes.it aliavlcera cum mette trito. Vel be» fliarum morfus ex accto.ltcmferpcntinm.Aurium verb vit ia cumfelle caprino,vel pari mëfura mulâ Ã. S tridores cum talie mulicrii.Capitis dolores fi in nares fundatHr,dormiturtfrc in aurcm,duobusfucâ d cochtearibus,vno mcllis.Succus amp;adferpetium fcorpionumf idus inpotu bibitur cum mero^amp;ael lumborum dolores cum vini heminapotus.San^iâ nem verb excreantibus amp;phthiÃcis,deÃil/ationiâ bus
CAPVT CCXLIITI. î44
Imlon'^iSt'vclfuccus, yclex ijifo dbusproilcfl. Ite morbo rc^.e, vclhydropicis.ïtad renum dolores, cumftifamtjucco acctabuli mtnfrrei.ldem modus eu mellejVuluM fur^M-TeÃusverö editur amp;con trafun^orum vcncn^,imfonitur amp;vsdticribus.V e nerem lfnsulat,ptim fcdat,cbrictate diÃutit- Sed oculorum ueicm hebetare traditur, inÃatiouo quo'» que faeere, quit tarnen flomachononnoceat, vena tremq; molhat.Caqiitato maior eHad eadini effea flus.San^umem reiicientibusfuccus eius eum cau^ le aut thuris farina,vel acacia datur.iïtpf ocrâtes amp;nbsp;fitte alia mixturadariiubct,VHluaâq; contrat flos apenriputat, facunditatem etiamfeeminaa rum hoc eibo au^ri.Contritü ex mcUc vlccrapur gare.Tufitm amp;defiillationes thoracis.Pulmonif et arterixfanatvitia,datum inforbitioncptifanx:vel crudü,prxtcr capita,fine pane, ita vt altemis die* hitsfutnatur: Velfipurulcnta excreentur. Sicvo:i Vel Neneri,fomnóqHC multam confert ⢠Capita bis aquamutata cocla,aluu fiflunt.amp; infiationcs Vf teres.Cortex decoflus illittnq;,inficit canos.
EX SIMEONE SETHI.
Nrinam cit,amp; malifucci efl.Afiiduè comeÃum âfifimhebetudme cfficit.Tsiffialia inuehitfomnia, amp;nbsp;fiomacho nocet.Semen genitale calefacit,amp; ca pith dolores excitât.iecut ,renes amp;nbsp;veficam Ixdit. Cofert ad hxmorrhoidas.amp;u verb aqua coflu, amp;nbsp;aceto,C^aro amp;nbsp;oleo,CHminoq; ceditu,Ãilubrc efl iis
PLANTAKV M HISTORIAE
Us cjHffif^ido funtflomdch».
®^ PVLMONAR.IA. CAP.
/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C C X L V.
NOMINA.
VT vetcribitf Gr^eci^ amp;nbsp;Lat^Hà nomiinttit pt hxc I)erbii,noilum fcirc liatit. Noiitcmi tem* forti medici amp;hcrbarii PulmonariamvocaGGcr mani Lungékraut, (Gadi Herbe à Poulmó.) Pitlmona- Sic t utem bauddubtè dffcdariccefitfCjubdfitlmo fia citrno num vitiii, exulcerationibmfotiÃimum coriindé, minata. frafini rcmcdiumfit,
FORMA.
Polia mollia habet,muicem incumbentia,imiter laciniata,cauii multu fradita,lufcriore farte vi* ridia,infaiore in luteo albicantia,ac feluti piiflii aut fufiulii quibufdam notata, atque hoc nomine aliquam fulmonh humam formam rcferentiaivn* de ttiam Pulmonariam diflam eÃe conUcimiu. LOGVS.
Prouenit in queren arboâ e,amp; Ãaxofis locis. T E M P V S.
Tota aflate inuenitur locn iam mondrath, TEMPERAMENTVM.
Kecetioresfii^idd Cy humidam eÃe,mea quide flntetia,falfi flatuunt admodu enim adftrin^Gft hoc nomine idem cum querca in qua na/citur ha* beat tcmfcramenld-DcfiLcatitaque ct faulb infra media calefacit, in^cnere eorum qua tefidafimt.
VU
CAPVT CCXLVr. 34y
VIRES.
ricpccMdi amp;nbsp;adJJrii)^cndifacuItatem ohinct, quamobrem ruinera recentia^lutinat^fotiÃimurn autem jiulmonii. hd incifientes quoque ac mfeen tes fhle^onas vtilif : nam qua iam ychementes funt,adflrin^enM refluunt.Confert autem baudquot; dubic ctiam ad muliebre frofluuiuni^amp;Ãm^uinis tx^uitioneS;amp; diutumos aluifluorés.
DE PTARMICE- CAP. ^^^.^^^ CCXLVI. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;
NOMINA.
nTOUfi^lHH Grlt;ew, Sternutamentaria lath stemutat nu did foteH.Suntqui lylueÃrc Pyrcthru rnentaria nomincnt,qubdfl:ilicet Pyrethri modo,nHanquam Syluepre mitisuPin^am veUicet.Atque hinc ed quodnon^ Pyretbru nuUiproyero Pyrethro flduélieiustitillanteacrh monia,defl:gt;ipferint.Cermanis Vuilder .Bertram appeUari poteTf. Ptarmiee dida c?f,quid flores e^ p tarmice im naribitt obiedi flemutamenta eUciunt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^. Jipp^
FORMA.
^reuu frutex eTt,paruis,multis,tcrctibus,0'A^ Irotonofimdibus ramulit, circa quos folia muita, oblon^a,olea^inisfimilia. I» fummoChamanieli capitulum, paruum, rotundum,o!fadu acre,pcra nutamenta dens, vnde nomen inuenit. Uaderntt l)iofcorides.QiMd fl itaq; naturam atqueimagine tiusfruticu redi expendas.vndiquaque ci planta cuius piduram damns, hac defcriptio quadrabit.
X N^m
PLANTARVM HISTORTAE
Na furcults fiuticitt eniffiiftmifltiiirotliclit, Abn» tom) runs ttspintUibaStkiitè rufcfeenttbHStfaifiliis fieqitcigt;tibusji)n^iufcuiis,olcâcÃmHibm, an^uÃis, ftrinque leniter ferratis arnbiut^cacumine Anthe^ midis vmbcllam obtiiuntc, qax acri faa adoreim^ res fcriens Ãentutamentum irritât.
LO CV S.
Ãnueniturpépins in mätib. altis amp;nbsp;fixofis lacis.
T E M P V S.
Vlaret reflate : radix eins extrema effoditur ans tnmna. TEMPEKAMENTVM.
Eins temperier efl ealida amp;Ãcca,viridis ctianis num ardine feeuinlo^ecatx tertia.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Eolia cumfloribns illitafuÃUata emendare pop Ãsnt.E lores flemutamenta cffieaeifiime mouent.
EX GALEN Ã.
Etarmices flares ciendx flemutationis vim ob* tinent, vnde amp;nbsp;berba nomcis. Su^idata amp;nbsp;reli* quas ecebymofets difiutit.
EX PAVLO.
Etarmices folia flemutamenta mouent. Totits autem frutex viridis fu^iUata, liuorefque alios diflicit.
l^fuA^Atÿ
DEPYRETHRO. CAP.CCXLVII-NOMINA.
nuftflfop Gr.ece, Saliutm Latins dicitur. officine Grata appedationem retinuerut.
Cermanici
CAPVT CCXLVII. 34e
Germ/tnicèRex'.tim,(_Giillicè Pied dalexandri, Pyrethro OU pied de lilialt;!Lte')nominatur.Pyrcthrlt;inautë airdidu^ iferiiido,ac i^^isfiiniU,qui incitts radice e?ffa^o SaUuam re,Graeci dixerunt-SaUuarn vcro,qiiodmtnfaycl berbaqua ore tantum detenta eim radix, copiofam faliuam re mmio cUeiat,KamaiM ajifcUataeTf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nata,
F O S. MA.
Kerkt eft caulemfoliaq; fyluefiru Daucitif pat niculi infiarproferens.N mbeUam knetbo ÃmHem orbiculatam ⢠ikadicem foUicii craÃitudme, hnâ ^am,faltore feruidiÃimam.Hac nioÃarides ⢠V bi nobb monendm vemt ledior, Pyretbrum noflri foU nonex omnifarte buicdeferijniomrcIjionderc.Pio PyretbrIi enim vmhedam anrtbo ÃmUem, fed antbemidb iioflrum fotim orbiculatu cafitulH, qmd Ptarmici tribuit Piarmitcs r)iof:arides,habcrcdcfrcbettdilur. Cateraomnia flores ob-adamuflim reJfondent.Siquidem habetPyrethru tinct, cautes amp;nbsp;folia Dauei f/lucflris amp;nbsp;FiTnicu!i,radi -cem foUicis i:raflitudine,^fltis ardentiflimi.
LOC V 5.
I» Germaira noflra,quodfleiam, non mfiflan = tatum prouenit.
T E M P V S.
Ploret.aflatis maxima farte, TEMPER.AMENTVM.
Pxcalfacit amp;nbsp;ficcat in tertio ordine ,vel vt aliqui futant,in quarto.
VIKES. EX DIOSCORlDE.
Pitaitam
PIANTARVM HISTORIAE
Vituitam elicit radix : ideoj; dentium doloribut dccoSla in aceto,colluto inde ore,aMxi!iaiiir,Manf fapituitam cxtgt;ahit.Siidores ciet,inimcia ex o 'eo, Diuturnif ri^orib.cjficax.Contra refrigerattu par tes corporis ac refilutas eximiè conducit.
EX GALEN O.
Pyrethri radice potiÃimum utimur vrentemfa caltatem obtinente, ipua vtiijue dentium etiarn re* fii^eratoru dolores miti^at.Et adri^res ante cir* cuitum cum oleo infricatur.Ad hacfiupidos ^re* folutos adiuuat.
EX P A V L O.
Pyrethri radix adarentem poteflatem occupât, dentium quifriffiri patuerunt dolores lenit. I tem ad febrium rigores ante circuitum infricatur cum oleo, Ad hac iis quorum corpora ex refii^eratione Ãupent,amp;refoluta funt,cjficacifimè adhibetur, DE PYXO. GAP. CCX LVIII.
NOMINA. nufofGraciSiEuxui Latinis, Germanis Bnquot; clifzbaum(Glt;ïZ?« Du Ãouys^dicitur.
FORMA.
Arbor immortali coma virens:folio Myrti, exi* ffio,fsbrotundo:flore herbacco ;fcmine rufo amp;nbsp;re» tundo,omnibus animantibus inuifo.
L O C V S.
Gaudet filmdis amp;nbsp;apricis,plurimaq;ybi^; B«*
T£MPVS.
XIU.
Ptr^eiM
CAPVT CCXLIX. 547 Verpetuafronde i'iret,ncijue ei vUo temfore décidât foUa. Qito nomine fetiÃimum hitnc célébrât germanica ida cantilena,dufdem ac Salicis conte* tionemcontinens.
TEMPERA ME N TV M.
Keet nt lore s tem/scratam eins arbore eÃentiam eÃeflatuunt,id quod ob multas caufas, quas recea fire fupci uacuum efl,nonvidetHr veriÃmUe. 'Hautl düble verb adflrin^t,atque adeo exiccat.
V IRES.
Non admodum maffias Ruxi in medicina vfitt efl. folia diss in li\iuio décoda rufant,aut flaue* fiere cjftciut Cupidos. Scobem dus decodam in a* qua aluiprofluuiuflanare tradunt. Somnum cape* re flub hac arbore,cerebro vehementer incomodat, quid dus odor natura prorflus aduerfletur. fer ant firpentes vulneratas dus radice dcffiftata .flatim flanitatem recuperare.
DE PETASITE. CAP. CCXLIX.
NOMINA. fiefrt^nbi 'rvotftC nattms Grads, VetaÃtes tatinis ap*
11 pedatur. Officinispenitus ignota, Cer* mams Pcftilétzuu nz nominatur,quid nimirum dus radix prafintaneum fit contrapefti* Vetafites lentialcsfebresremediu.fetafitesautcm apetaji, quare di* pilium figniflcantc,dida e^,quod folium dus pe* da' diculo flupeipofitum,petafi modo amplum, vtfun* ^ dépendent.
X iq FOR-
PLANTARVM HtSTORIAE
FORMA.
PeJiculm efi cubito maier,craÃitudiiic lgt;o!licif,!n ^M petaÃfigura folium magnü, vt fungui depend det.Pxquafanè defiriptionefatiipcrfiicuumfit, herba cuiuspi/turam damut ef e Petafitem. Hac enim flatim inter initia Martii, flores fuos in albo purpureas, agglomeratos,amp;â batri figura referentes profert,eitra quide folia,quod rsiefeorides osnifit. Ui mare-efcetes finefruSlu abeunt ac deeidunt.Po fiea purpureas eniiuit pedieulos, eaues, hiifutos, quibtts folta fisperpaÃta funt magna,pilei ampli figuram abtinentia, Ãipeme viridia, infernè verii candicantia,qua its fantam erefcuntamplitudine, nbsp;nbsp;।
quot;Vt Vnum interdu, orbicularem menfam prorfits te» gat. Kadix iUi erafd amp;nbsp;longa,intsu Candida,ve» heméter odarata amp;nbsp;amara. ÃUtibus accedit,quod Tires huius herba à Tiribtu PetaÃtcs,'vt ex fiequen tibuspatebit, non difcrepent : Tt hoe nomine nihil euidentitu fit,quà m earn herbam eÃe plane Teterä Petafiten. I o C V S.
NafeiturcopiofiÃime in prat is humid is amp;nbsp;ist» xta riuulos fitts, T E M P V S.
initio Martii menÃs,vt comprehenÃum efi,fio, ribusfisis confpieua efl hcrha,qui Aprili imminen» tefiatim citra fruHum decidunt.Qga faPlo folia cum pcdiculisfuis prodcunt.
TEMPERAMENTVM.
ix tertio efl ordine dcÃccantium,idquod arna» ^ ritudo
rM dut, quà m gun^ deprthtnJhnm. fadli inonTirab
VIRES. F. X BroSCORIDE.
facit ad malâgna ^ fhandanica virera tria tKmamp;ilUtam.
EX GA LENO-
Ad m^iffta amp;nbsp;fhagedanica vlcera^ea vtutar. idem etiarn de Petafite tradit Paulm.
APPEND! X.
Pxperimeato cemprebatKni cÃradicem hdc mi riÃet canferrepefiilcntialibitsÃebribut,qa6d fados rem vehemder meiicat.Ãin fulucrcm redada eü Vinefiimatur.Piccminori cjficacia bibitur à mulle ribits qua» vteri tormina ^prafocationa exercet^ \alct etiarn vniee ad enecandos lumbrieos.Suceur rit qtioque iis quifpiritus dijficultate laborant.Du cit vrinam amp;nbsp;menfes. PfÃeax efl ad vulncra prao humida,amp; ad reliquas cutis fÅditatcs.îïac vero pol]e,amaritudo dus cuiddiftmè docet,cuius qui-dem ba Ãunt facultates,vt ex iisquafape iam â^la^f^ckeSi ximsts,amp;Calcnus lib.iiq.defimpl.mcdica.facul.l.^â ^f^.^e^ cap.xvq.fufists doect,manifcÃum efi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. firuÃ-^Si
DE PER I C 1 Y ME N Oi C A P, C C L'
NOMINA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sylux ma
nipin\â'faucv Gratis, Volucrummaius La- ter.
tinb, Scrihenio Largo Syiua mater,vulgb Caprifia Caprifolium amp;nbsp;'M.aterJylua.amp;nonnullis'Lilium lium.Lia mterfpinasdicitur.Comanii Geyfzblatt,Speek Uü inter
X iiq oietfpinm^
PLANTARVM HISTORIAE
Verkly oder Viialdgilgeo, O 7,eutiIing(Glt;i/Z« Che menon mefaetile^Sic ^anè di/}um,quigt;ii drcumuolucn* vnde di- daad fe vicimti arbores aut fratices vocet.
FORMA.
Simplex frutex efi,cx interaallis filia/parpens ipfum ample(ientiafithcandida,lïedera Ãmilia: flores Candidas, Paba Ãmites, Ãubrotundos,lt;]uaà in foliumprocumbentes: fernen durum,amp; quoddiÃv eile veditur: radicem craÃam,rotimdagt;n. Ex qua quidem deferiptione pcr/picuumft,frueicem que piflum exhibemus eÃe Periclymenon : Ãquidem caulibusfais vicina amplcflitur,^minaper inters ualla vmbilicatafoUa habeits,à tara caÃisfaper^ nè berboÃsad Hedera ÃmUitudinem:flores albos, Paba non diÃimiles,fubrotundos,potiÃimum antee quam dchifcant,baccas hederaceas aut Slt;ufci,ra^ dicem craÃam.
LOCVS.
'Nafcltur inaruis ac fepibtn,ronuolucns fe vich nis fruticibus. f^unc in hortis etiampaÃimplanâ tatur. T E M P V S-
floret Panto amp;nbsp;Pulio menÃbta. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;
TE M PER A ME NT VM.
V ebementer calcfacit amp;nbsp;deÃccat, id qaod^ flu etiam ipà deprebenditur. FoliaÃquidem acri-moniam qaandam pra fe ferunt^flata.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
lluius fernenpoÃquam maturuit colledum.ó*
in
CAPVT CCI. 34j in Vmiraficcatum,drachmefonjere Jatur tn vi. no qu^draginta diebm, vt liene minndt ab fumât* quot;»et^ laÃitudincm difcutiat. Ortbolmrcx amp;nbsp;fin* gultui prodefl.Vrinam cita fextodie cruentam. Partum acctlerat.liabent caflem vires amp;nbsp;folia; qua trigintafeptem dicbitspota, flerilitate facere produntur. F nperiodicis febtibsts cum oleo inü^la, earum horrores mitigant.
EX GALEN O.
Periclymenivtilu efl turn fruf lus, turn folia,a-deo Vehementer incidcntitiamp;excalefacicntisfa* cultatis, vt à plufeutum bibantur, vrinam fan^i nolentam ejficiant.Principio quidam vrinam tan* turn mouent: porrè forti cum oleo illita calfaciunt. luuant amp;nbsp;lienofis,amp; difficulterfpirantes-Compe tens potionu menfisra efl, drachma vnists pondm ca vino. Caterum deficcat quoque fcmtn,i.tqui* dam aiunt, p copiofius bibatur,fierilitatcm omns* no hibentibus afferre.Sunt etiarn qui eert urn dieru numerum ad talcm potionemprafimunt, quem ad* modum Diofcoridcs,quifeptem ^triginta dies cos tradi refert. Hic quoque cruentam vrinam reddi à fexto die memorat.
EX P LI NI O.
Semen dus in vmbra ficcatum tunditur, tSf in paflillos di^eritur. Hi refoluti danturin vini albi cyathis tribus, tricenis diebusad liencm,eumq; vri na crucnta,autper aluum abfumit,quod inteUigi.
tuf
PLANTARVM HÃSTOKIAE
tur à decimo flatim dic.Vrinitm cient amp;nbsp;folia de-co^a^qHa (^ orthofnoicisfrofunt-
APPENDIX.
Ex iam commemoratis facultatilus nemo non , intelli^itfruticem hune ejfc Peridymenon: enm câ nim f^upu acrimoniam ^rafe firat, neceffeefl om^ niahac e/ua vetera Peridymeno tribnHnt^frofit, f^ibus accedit, quid recentiores etia herbarUfio Caprifolio eafdem vires af intent. Exiccare enim iffitm tradunt vlcera humida amp;nbsp;fïgt;rdida,fanare impeté^nes.ei^ alias cutis fÅditates, licttcth abfu^ mcre,dijficultatifpiranJi conferre,partus eeleritat tem faccre, calculaspcllcre,facicimaculas abslcr-gtrt,amp; alia paffe qua nonaltinetrcfcrrc.
DE PYRO. CAP. CCLIv
NOMINA.
T T Vf Cf Grads/Triticum Latinis dicitur. (yffi JL A cilia antiquum latinum nomenretinuerüt. Triticum Germa.VueySeiiÃGal.ble, ou formet) appelé vnde diâ iââtââr.'Triticumvcrodicitur,quodtricumexJpicis dlum. ftiVtautorep'M.arcus'Varro,
GENERA.
Tritlci fumma^nera tria obferuantquifrumet Vrlmum . taria rei periti fuut. Primumppuod R obus dicitur, quoniam Cpondère ^nitore praslct,Cermanis Secundi!, fimpUciter Vutyffeo nominatur. Secundum tri-meflre, amp;nbsp;nonnullis Sitanium dicitur. 'rrimeUre. quidam,quad tertio ferè fatum menfe maturefcat: id
CAPVT CCLE 3^0
id quod tarnenmfln in m bc nonÃt,in ^uo Mania menfe fatum^quinto tandem, hoc efl, lulio menfi metitur.Germanis Amelfeorn diciturfljauddnbiè non alia ratione, nifiquad ex hoc^enere tritici a» mylum optimum conflaatur. Ziuspi^uram dart hoe tempore non potuimus.Tcrtitimgenus tritici, Yo-rf)»)»' nonvndiquaquenotum Germanis V achdiCt V- u:aoTâfl^-LtydeibCT'Vucyfrcnkolb(//«tH)'. â â¢Â»vry»'
FORM A.
Primum triticigenus culmo efl quam hordcum altiore,tribusgeniculis con[late,folio arüdi»co,Ãpi^ ca à foUis remotiore,incondita,amp; in nullos y er fus difloÃta. Exterieur in area,'Vt alia quadam flume ta. Altcrum culmo,gcniculis,granûq; prioriflmis le,necab eodijflcrt,niÃqHodjpicam multu arislis vallatam.tix in duos verjus dijpoÃtam obtinet.
Tcrtiumgenicula habet quaterna,aliasprace-dentiper omniapropemodum fmile.
LOCN S.
'PaÃimproucnit^riticumprimi (^ficundige* neris. Poflremum in Alfatia,amp; agio Tiubingifigi gnitur. T E M P V S.
Florct,vt alia fcrè omnia frumenta,Junio mens
fe: in Ãulio autem metitur.
TEMPERAMENTVM.
Triticum vtmedicamentumforis impofltum,pri mi efl ordinis cxcalefacicntiü,no tante nee reÃecao re,nee humedare manifeflo poteft.Porto quod ex
eo
PLANTARVM HrSTOMAE
ro conÃcitur amylii,eo tu frigiJim eÃ,tumÃccittl. VIRES. EX DIOSCORIDE. Optimum aJ ÃecunJa valetudinii vfum T rit!* rum habetur tjuod receus amp;nbsp;iamperfefbe adultu, amp;colorem malt rcfert. Crudum in cibis rotundas lumbricos gignit.Canum morfibus fradeà mafum amp;nbsp;iditum- Cofcclus ex einsÃmilaginc jgt;anu,plut alit tjuam cibarim, ijuem Grad iTV^W/al^ov va* cant. E Sitanii farina pants leuioremcibumpra-' het,amp;â qui facile in membra demandetur. farina eim cum hyofcyamifucco iUinitur aduerfus nernaa rumfluxiones. Item contra inteTiinorum inflatio-nes.Lentigines ex oxymelite toUit. furfures autem acri in aceto eUxi amp;nbsp;calentes iUiti, lepraspeliunt. Incipientesetiam inÃammationes omnes iUiti lc^ niunt. In R uta vero decoflo eUxi^mammas turgen tes fedant.V ipcrarum i^ibus auxiliantur,amp; tor» minofs proftnt.Confeflum ex farina triticea fcr-mentum calefaciendi extrahendiq; vim habet.Pri uatim ejuainplantispedum funtexténuât. Gate* ra tubercula,furunculotq; cxfale cencoquit, amp;nbsp;a-perit.Sitaniifarina contra venenatos iflits cu aceto autvino commode illinitur.Eadcm Ãdecofla in glut ini modum deUngatur, cruenta cxcreantibui fuccurrit. Contra tufim (^ exafgt;cratam arteria, cum menta r^ butyro decofla cfficax cÃ, Tritici pollen à ex aqua mulfa,aut hydrelao decoquatur, *mncmdifcutitinfiammationcm.Vamiamp; di mc-licratt
CAPVT CCLI. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jp
licrato coflus O' crudtts mflammatlones omaes illittu mulcct,ciim cmolliM,amp; qitadanteniu refri-geret,mixttu herbu fiiccüq;qnibufdam.'Vetits xit^ tem amp;nbsp;itridm per fe,^^!^^: aUis quibufdam,ci* tam alum cohibet-Kceem muria maceratui amp;nbsp;il-litttSjVctusl.u impetiffnesfanat.Clutinum exfmi lawine amp;pollinc, quo charts glutinantur,fanguit nem cxcreantibm prodefl, à liquidiiu actepidum cochlcaru menfura dctur forbendum,
EX G A EEN O.
^riticum quidda lcntoris,amp; ohflruentt! natural babet.Quad verb ex pane fit catapla(ma,vim ob-tinctmagu digerentcm,qHam quod ex Tritico: nit mirum quum amp;falcm amp;nbsp;fermentumpanu adiua Ha habeat:quippe cumfermentumvim habet att trahendi digercndiq; ea qua inalta refidcnt.Plura de Tritico petenda eruntex capite primo, libripri mide aUmcntorum fdcultatibus,quo in loco varia panisJpecies exponuntur.
EX PLINIO.
Grana Tritici ferro comhu?la,:is quafrigtu vfi feritprafentanco funtremcdio.Farinaex aceto cot {ia,neruorum cotroHionibiu auxiliatur: cum rofa cio verb amp;fico fieca myxisq; decoHif.ltcm fuppu ratis neruis cum hyofcyamifucco iUinitur. £ x ace* to o mclle lentigini. Furfures tonfiUis faucibiuqs gargarix.atione profunt.Sex.Fompeiiu pratorUvit rtpater, Fli/pania citcriorit princeps,quii hoireis fuis
PLANTARVM HISTORIAE
f»is vmtilandis fr^ÃdereMmfttu dolore po Jlt;f ff'x.mirÃt in TritieS fifc f«pcr^cnuadcuai-iifijut ficcittispcdibitf mirabUimodo, hoepoÃearemedio vÃes efl-V« tanta efl,vt cados plenos Ãccct.Palea quoque tritici vel hordei caUdant imponiramicié incommode cxpcrtHubcntj quâque decofix Ãnt aquafoncri-
DE POTAMOGETONE.
CAP. CC LI 1.
NO WIN A. mapioyeiTiavÃ^apÃirut Grxcè, fonta^ lis amp;nbsp;Potamo^eton Latinis dicitur. Offici nis ipenotaeà berba.Cermanis Samkraut
Votamoox â
. p vocatur.Potamo^etonxMemqna ittuminilinsyi-ton vndc. . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i L i
, . enta dti i-a eÃqtquidcm aqnoÃs amp;nbsp;paluÃribtts loo d'' cis nafdamat-StachyitesveroqaaÃppicatajob castle que ex Ãe mittitflorihiu clr fern inc ÃieatS.
FORMA.
Poliam Ãetx Ãmile habet, denÃim, amp;paulum extra aquam eminens. Ex qua quidem breui ado modumdeUncatione Ãatis intcUigipotefl,herba cur ins pifburam damtes ejje Potaniopretsna.Caule nao que rotsusdum habet,geniculu intcrÃeflum,è quio buspcdictiliexeuâstfolds Ãctx aut Planta^ims ve-fiiti,paulugt;n Ãipra aquam emhsentibsts. Flores etia Ãicato!,Plataginis inÃar,profcrt aefubindeferne. Quid malta? folia h ulus herbx plane refcruntfoo Hum Indum vocatum ojfidnis.
LOt
CAPVT CCLirr. 3ït
LOCV S.
IfJtifiititr in lacuÃribm amp;nbsp;aqtaÃs lacis.
TEMP V S.
floribusprx^niinscfi lutio menÃ.
T E M P E R. A M E N T V M.
Kefii^crat amp;nbsp;exiccat.vt ^uÃM etia nbunde don
set. VIRE 5. EXDIOSCORIDE.
Kefrigcrat amp;nbsp;adÃrin^it: prurit ibustyleeribstsq;
quot;rctuÃiSjCjr iis qux pafeendo firpunr.confert.
EX GALEN O.
AdÃrinaitamp;rcfri^rat Ãmilitcr Polyana,fed effenlia eins craÃior quam Paly^ni efl.
EX PLINIÃ.
Vatamoreto ex vino dyPentcricis lt;^^ ctrliacis me detur.P ecuUarilcr refrigerat.Jpijfat.Vpits in finis, cruribits vitioÃs vtilia,amp; contra vlcerum nomas, cum melle vel aceto,
DE PEDE A N S E R I N O. tf A-r./7?« Vetÿ-
CAP. CC Lill» ^* ^rÃlf-nÃ^äcei^
NOMI NA.
Vo nomine veteribus turn Grads turn tad \^ nis fit appeUata hacplata, nondum cogno* fierepotui:quapropter nouam vt iUi no tneclatura indere neceffefuit. Alia ante amp;nbsp;come* diore non licuit inucnireprater cam, qua aUudetes adgermanica appellations impofuimtis- Nafi fo- Pcsanferi lia eins fiedes in ambitu laciniata, plane an^ermi nus cur di pedis firmam ac fimUitudine reprafintant. Hinc (la.
â*PP°fiâ
PLANTARVM HISTORTAE
ttfptlitiÃime Germants noÃris vocata efl Gen fz« fuflz.oder Genfzfufz'e. Qui vero eadem here ba fuibus inimira admodum fit^tqueadeo mortem inferat.faftum efl vt à muliereuUs etiam fit nomi nata ScutoJ, amp;nbsp;ScLuueinfztod. Etfiverè in officinis eim herba nullas fit vfies, tarnen cjuia ^afi flm nafcitur, amp;nbsp;fernere fortaflis à nonnulUs vires eins i^mrantibus vfurpari fojfet, ea filentio trafi ire noluimas, qua fcilket famltiu tam vulgaris herba omnibttspateperet, FORMA.
Caulemfrofert cnbitalemflriatttmrfolia ad Iï4» licacabiformam accedentia, in ambuu tarnen las einiata, atqueadeè anfirinipedis fleciem re feien* tia: flores cxi^s rubentcs, feme raeematim,velu* ti in atriplice p)luesïri,fin^utis ramis infides: rŠdieem obliquant,multasj: adnafientias habetegt; L O C V S.
Paflim in bortis, aliisq; locis vbifimum reponiâ tur,nafci filet.
TEMPVS.
Junto menflpotiflimum floret.
TEMPERAMEN TVM.
hlatiddubiè in fleundo refri^at ordine,nonfl* eus atque Solanum hortenfe.
VIRES.
Suibiu exitiuajfert herba hac comesla,id quod txperientia cops:turn efl.ln humano corpore idem potefl
CAPVT ccLmr.
3n
fatcflquad Solanum hortenfe. Q^nre faculties Câ iufdem f uo quares loco.
DE PETROSELINO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o
CAP. c c L1111.
NOMINA.
tTfoffiAlVov Grads, Afiium faxatUc Latb Afiium fa ÃT nü,amp; PetrafUnum afificllatur.Germanice xatile.
frembder Pcterfilien Gallicè Perfil, ou Perfil des Koches e^ lieux pierreux) nomina^ ri commode,ad a'ter fus quod OreofeUnum cfi, vt fuo dtximus loco,differentiam,fotefl.Ojflcina dus Offidna. herbacuiusnuncfiillurâdamusÃcmincpro Amoâ rùerratu. mo vtuntui^non tarnen fine ma^m errorc,quu con^ flet omnibus, modo conferre inter (e vtriufque hia Jioria non figeât,Amomumabea herba efe diners fifiimum.Nosvt tandem feiremusè qua Ãirfe firne hoc dccerferetur,terra itlud maiidauimus,amp; bar cuius picTura foimim oftendit herba erupit,quam nos verum efe petroÃclinum,vt faulô fôfl oÃendf mus,credimus. FORMA.
PetrofieUnum, inquit Diofeorides.femen Ammi pmilc obtinct: odoratius tame,acrc,amp; aroma oies. Rreuis qui lcm delincatio bac cfl,atquc imperfes fla.vt nihil mii-umfit,nos baflenus quod verb efi fet Petrofilinum no potuiffc cognafierc. Mérita ita^ que hocloco,vt comfluribus ctiamaliis,Diofioris rsiofeori. des negligentia infimularifotcfl,vt qui mancof ac des ncglb mutilas plarafq; foÃeritati relinquere fiirfiü hù gentia int Y fiorias
PLANTARViM HISTORIAE
Ã/nulai tifr.
flori.uvoliicrtt. Si verà quil'Ãamiiatic.-t.s ctiahot notiif expenditt,hM,îdubiè berbam hitnc cuius fi^ filtrant oath'sfubiecimus, Petrofilimim eÃe comité riet, Semeiicnim dus Ismmi tarn Ãmile eÃ, vt ab eo vix dificmi qucatiodoratius etiam exifiit,^ at ' cre,ac aroma olct.in fi{inma,nulla eflnoti qua ilU non refiodeat, vt boe nomine verum Petrofclinum eÃe credd. Quiitctiamtota eim herba forma, qua. nimuhä à nofiro amp;Germanico Petrofclino abefl, atque edor, S clini Ãecie eÃe docent,vt fro P etrofee lino vfurfarc hatte iffimojpdna tuto foÃintiÃme enim quohodievtuntur, non Maecdonicum Petrif ' fcUnumifcd iïifpofclinü,vt fuo diximus loeo.exi' Ãit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L O C V S.
I» Macedonia frequens oftimumq; nafcitur,hii)C Maecdonicum dicitur : inqae faxis amp;nbsp;fraruftis fotiÃimum locis, vnde défit affeUari PetrofeUâ num. MafciturCi! aliisin locis, vt lib.i.de antidot â tis tesl.itur Calcnus,at minuslaudatum.
T £ M P V S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t
Plorct Aurusio menfe,atque fubindeÃmen f rot â fert. TtMPERAMENTVM.
Petrofclinum vt ^u^u acre est cum amaritut dine,fic amp;nbsp;inoferibus calidum. Pucrit itaqucamp; i iffum tertii ordinis turn cxcalfacientium,tum de* ficcantium.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Vrinam cit,^ mcnTh uaducit,Stomachi amp;nbsp;o*
CAP VT CC LV. ;v
tiinflitmgt;ndtionibusiiuxiliatur,amp;* terminibus,La terum quoque, renum fi;â vefted doloribut in fota fumptumfuccumt. Mifcetur antidotis yrina den-tibus. EX GALEN O.
PetrefeUnifimen maxime vfiti cfi, quum tota etiam herba vnà cum radiéeÃmilcm,Ã:d imbecile liorem facultatcm Certiatur, ïncidendi etiam vim habet:hinc mèfisamp; vriiiiu largitcrprouocat.pta^ tus quoque extin^uit.
APPENDIX,
Sunt qui baueberbam quam pro Petrofelino das muSj Sifina eÃcputeai: quorum fententia cur non maptofere repu^iem, facit inprimis Dioforides, qui Sifina perinde atque PetrofeUnum fuis notie baud defcripfit. Dein quad viribui non difere-pent, atqueadeb in vfu buius aut itiim nullum fit periculum.P!os tarnen noTiram fintentiampropttr addudias paulo ante rationes defiercre,nifi euiden-tibui conuiniar^umentis,nonpojfumm.
DE R 0 SA. CAP. CCL V.
NOMINA.
Pi^ov Grace,Pcofia Latmfoffidnis ecdemferua
to nomineappcllatur.Ctrmanicè Rofcn(GdZ
tiee Role.) Kbodon autem Cracb, Plutarcbo paboden autore, nominatur, quid lar^um edoiis cffiiuium ^^f^iPl^^ tmitttat.
GENERA.
Theopbrafius libre fextoicap.yi.deplantar» bis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Æ
Y ij nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fi or: a.
PLANTARVM HISTORTAE
fioria.^eneranfarum mu!ta efje trgt;tdit,^ult;e folia-rü multitudinc, llt;aiKitate,ajj)eritate,imitate,cola» re amp;nbsp;adore dijfcrunt.PUniM etiam li.xxi.caji.iiié, ex loei diucrfitatc multa roÃarumgenera colligit, idos fimjiliciter duo duntaxat iUarum^enera fa* ciemM,l'ylueflrei (cilicct amp;nbsp;domeflicof-Sylucfres, gua etiaCanina rofa vocdtur,aÃlgt;criores tu vir^, tu foins funt,ac adore,eoâorc, ma^itudineà dome flicis fuperantur.Gcrmani HeydrofenjOquot; Vuil-tlrofen vacant, I» vtragueveri y^cnere du^lices exifunt,fHnicea nimirum amp;nbsp;candida.t^os vtrun gue rentes vna fill ur a camflexifurnus,
FORMA.
Vul^o onmihut nota cfi rofa-Vir^as figuide fuâ feu maculis tinclM,amp; aculcisflmas cmittit:folia incifuris diuifa,ni^ icantia amp;affcra .Germinat primum inclufa granof cortice, gua mox iittumeâ fcëte,amp; in virides alabafros fafli^iato, pau'atim rube(ccns debifcit,ac ^cfe pandtt,in calycis media fuiflantis complexa lutcos apicesÃaminag; capil-lamentis i»ltdcntia,guie prapriè flores dicutur. Syl ueflrn flonriolas etiam producit,gH.ts plerag; o^gt; cina Germania naflra, non fne deteflando errort pro amp;cderar vfurpantfulium guogueparit rotiM dum,initio viridcm,deinpuniceum.
LOCV S.
Domefica paÃim in hortts prouenit. Sylue/lru tquot; tia nufgua non in eäpeflnbus amp;nbsp;dumetis na/ciiur-TEM
CAPVT CCLV. 35? TE M P V S.
Rofa vt muipima inter vermis flores eruplt, itit etiaflatim deflcit.Oeeerjieda itaqueerit hinio me» fevbi jn ima eru^it,ne mox nufquam eompareaN
TE MPERAMENTVM.
KoCarum vis ex aquea calida fubflantia dualm lt;tliis qnalitatibitffadflrtnrenti videlicet amp;nbsp;amant misia, com^oÃta cfl. Flos carum ma^is etiam iffis KoÃs adflrinrit, aeproinde fanè exiccatoritis esf» VIRES. EX DIOSCORIDE. F^ofa refrirerat amp;nbsp;adjirin^it, fed fleea magit adsirin^it. Sitccm reccntibm foliis exprimendM, detraddo forflee vn^e,SicappcUatitr qnod cadidu tfl in folioireliqitit mortario premi amp;nbsp;teri debet in vmbra donee denfetitr,amp; ita ad oculorü circülitia ttcsrecondiSiccantur etiam folia invmbra crebro verfata,ne mueefcant. Ex aridis rops in vino deco dis exprejfits liqmir,ad capitis,oculoril,auriu,gin* p^inarii fcdn, rediinteftiniae vulua dolores penna illitns,collutus infufi(SVc,coducit. Icade fine expreà fione co tufa amp;nbsp;illita,pracordioru inflamationibus, flomachi bumiditati,etfacris i^ibus medetur.Sier ca ac trita fcemoribanflcr^nturMifccri filent co pofitionib.quM antheras vacant,amp; vulnerariis an tidotis. Vruntur folia ad boneflandas palpchrae, Flos qui in medUs R.ofls inuenitur Ãccatusi^inffua rum fluxionibus ejficaciter infler^itur.Capita po-ta,aluuprofluente,amp;fan^inis reiedioncs fiftuu t.
y iq EX
PLANTARVM HTSTORIAE EX PLINIO.
Vfut facet ad aares,onf vlccfaj^ingiitMttöfUM, gar^ariKiCtH: fiomachugt;n,vuluM,fcdiivitia,capiâ ta dolores. In febre ferfe, vel eu aceto adfamnos, â naufeas, folia Vruntur in caUiblc^harum, fflccit frmina afierguntur. ff^ifhoras ejuoquearidas Ict niunt.Flosfomnum facit.Inhibctfiuxioncs muUf rum maxime albas,infofca potta.et fan^inis ex* crcationes.Stomacliiquoque dolorcs,quantti invi^ ni cyatha trtbtts. Semen ha optima crocinum, nee anniculo vct»Ãita,amp; in vmbra Ãccatur.Iiigrum inutilc.Dcntium dolori iUinitur.'Vrina ciet.Stoma cho imponitur.I tem i^n facro non veta'i.Naribus fibditum caputpargat.Capitafota/jnruinem amp;nbsp;ventre fifut.Vnprucs B.oCa epiphoris falubrcs funt: vlccra enim ocalorum Keft fardefeut^praterquam initiis epiphora ,itavtaiida turn pane impona-tur. folia quidem vitia Ãomachi, rofionibtaiöâ Vitia vetris,^ inteÃinorum, amp;nbsp;pracerdiii vtilif Ãma vel illita.Cibo quoque Lapati medo condiiino tur- Cauendus quoque iniisftta ederiter infidens. Etarida amp;exprepaaliqua rfia.Diapafmata iif . de funtad fudorescocrccndos,itavta halncis it» ' arefcantcorpora,deinfriffdaablHantiir.SylueÃris ' cum adipe vrÃno alopecias mirijicè emendat.
EX SIMEONE SETHI.
Odorata calidis capitibusprodeÃ, humida vero opcndit,eaq; dcTiillamni obnoxia reddit. Sumpia ver»
CAPVT CCLVI. 35^ fei'« ad febrcs ex flatta bile procreata^ imiat, amp;nbsp;roborat flomachum amp;nbsp;iccur. Proprietate autem quadam telles lädiert ebibetj; acres exbalationcs nc in caput ferantur.
APPENDIX.
Spon^iola ac fntflus Cynoribedifeu flylueTiris Kofa miriflicè valent centra calculu,amp; vrina dif^ ficultatcs,fl leui^ata in puluerem cxhtbcatur.
DE RAPHANO. CAP. CCLVI.
NOMINA.
Petcpatiot, iSfetcpcait Grads: Kaphanus, Rrf-dtx,Kadicula Latitns^GaUtf Raue,oil Ke-fott} dicitur.llac ante generis flint nemina,idcóâ que errant lien paucinoHra atatis medici amp;nbsp;bers harii, qui Kadicula nemen ad flatinum duntaxat ^^^^.^^^j^ P.aphaniimtransfcrunt.R.apbanusautemfibinos jj^^^ men à z^oieS pu. (pcW/dV,id eft,quid facileappa p^^^jy. rcat,adfciuit: nam die tertio i fatuprofllit. Kadd cisvero nemenflbiarregauit,quodcaleras amplis tudine corporafluperet, velquà m paucifimis mas giitudine cedabptenimplarunquc in tantam mes Icm cealefleit,vt frigidis locis quibus p^audct.fîcut in Germania, Plinio lib.xix.cap.v.tcîlc, infantiu puerorum magnitudinem aquct.Pt memini meflu penda magaitudinis Kaphanos Erfordia, Purins gia celebcrrimo oppido,vidiflc.
GENERA.
Kaphani Graci duofaduntgenera,Ãttlui amp;fyls
Y iiq ueflris.
PLANTARVM HTSTORIAE
Kajgt;ha^ ueflris.SaliumofficInK hodie jiccu'iaritcr Ktiphif nuf minor nmminor didtur,Gcrmiliücè Rettich- SylueÃrif ^rmora^ Latimi Armorariaa^jpeUatur. Gormani ad vocent cia. KomanamaUudentestMettetiA amp;nbsp;K ten nomi rt ToStji^ nant NoTiri hodie berbarii,fuapotim quim vetco rum autoritato fi eti, Kadiccm Ãmjgt;liiiter,^enerü Kaj^ha- nomine,vecant' Nonnudi Kaphanum maiorem ap nus ma- pedant,propter folia ipfa,i]uafadHi folia ma^itu K»'â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dineluperanttaut quia acrimonia maiore,aut viri*
bus eÃieaeiortbus praditsos fÃ.
FORMA.
Sattua Kadixfatiua caudice vno afurrlt nonnunquam radix. nbsp;nbsp;arboreo,radiée ad Kapi Ãmilstudtne,foliis laciniat
tis.anpeuluq; borridafonbus candidis,amp;femine in Ãliquu, Sylueflris difla Armoraeia fronde copioi SylueÃruÃQr lju.im eorpore,folia Ãatiua ferè fimilia habet, maru tarnen ad Lapfanaformam accedentia. Ion jea amp;nbsp;acuta:radice^raeilem,mrillem,Sinapi inÃar acerrimam, adeè vt caput tentet, amp;nbsp;lachrymas ineitet. LOC VS.
Kaphansts inhortis naÃeitur.Amat autem terrS pin^ysem, Palladio lib.ix.cap,quinto teÃe, folutam amp;nbsp;diu Ãuhacld.SylueÃrif etiam hodie in hortis ha betur,Ãcq; tranÃatstsadculta,edomitafcritatc mi tefcit meliorq: ft.Crefeit alias cireamar^ines itine rum,eygt; loca arenofa,inq; pratis nonnunquam fua fponte copiof prouenit, vt fitinprato ad oppidum Tubin^am fito,facrifcorum Vocato.
TEM»
CAPVT CCLVI. 357
T E M P V S.
dim fifigarii fatieutiÃimtu fît KttfihanUf, non folum teflate,vcru'netia hycmc coHigipotefi. Sjlj: iltim vfin quotidianm.Floret xTlatc-
TEMP ERAMEN TV M.
Kashanis fatiua excalefacit qitidcm ordine tor* tio,defccat verofecundo.Syluefiiis autemin Vtro* quo eÃ-xador efl. Q^in amp;nbsp;fernen iffum f tanta ef-feaetm efl.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Kaphanm fatiuns excalfacit,flatingigiiit,ori fitanis esi,fed flomacho inimiciti.R.uSlut amp;nbsp;Vâ rinam cit. Rona facit alunm. Si quis à cibo ipfunt fomlifiritjdiflributioni eiM magir cofcrct.Fraflm ftm ante,cibum fublcuat. Prodefl ante cibum da-tus vomiture.Senfus cxacuit.Dccottut cotravete* re tuÃim,Oâ er aà iti cm in thorace natam prodefl. Cortex eim cum oxymeHtefumptus maion ejfica-ciavomitiones citat.Hydropicu vtilu.lUitut lieno fis etiam confert. Cum mellc ea qua firpendo pao fount fflit. SugiUata toll t.Contra vipcrarii ittut auxiliatur. Alopecias pilis explet. Lentigines eu fa rinaloltacca exterit.Uis quiafungis flrangulano turjubuenit. Menfes trahit. Semen eins vomi turn proritat,vrinamq; mouet.Curn acetopotum lieitcm extenuat. Coftii cu oxymeUte ealido angina labo-rantibus vtilitcrgargarixatur.C.otra Ceraflis mor* fam ex acetopotum auxilio eÃ. Cum aceto lUitum
gangraaat
PLANTARVM HISTORIAE
^an^xnM ejficaciter diÃumpitfcarificatvc, Sylâ ucsiris tam folia quam radix olcrum modo in da ba coquuntur.ExcalcfadtaHtem,vrinam dt,xÃuo futeïï. EX G A L E N O.
facultas incfl Kaphano difiutiediÃtaq; adfu^Ua latUiZp' alios id^enus tiuores oh tam facultate con ducit. S^adix dus ex eoru numero eflqua opfinij potins quant nutrimenti nomine fi-cquenter cornea dunturgt; Vis iUi extenuatoria,cu qua confpicuè vna excalfaeit:aquis enimin ca qualitas exuperat.V er no tempore caulem in altum affur^entem producea re filet, ecu alia qua nata funt cxcaulcficre, Hic elixus eflur ex oleo,^aro amp;nbsp;aceto,vt S.apx caulis, Sinapi amp;nbsp;Lacluca.ft fanè caulis bic magis quant crudus Kaphanus nutrit,yt qui acrinsoniam in aa qua deponat:quanqua minima Ãane amp;ipfe alendi potefiate habeat.Quida nonfilum caulem,fid vna R.aphanos ipfis elixantes comedunt Kaparum mo do.Cateriim cum medicos, tu idiotas iUos mirari fubit,qui à ceena crudes ces concoPlionis iuuanda gratia edunt. Ipf quidemfi experientia id abundi compertum habere dicunt, nullus tarnen exemplu iSorumfine damo imitari potuit. Haflenus Gale nus,cuius equidem verba cb libetius redtauimus, qubdvulgierrorëS.aphanosa ceena comedentis le pidè notare videatur. EX P LI N I O.
B,aphani decoOi manepoti ad terms cyathos, tbminuunt amp;nbsp;didunt calcules, Iide inpefica decoa iii,
CAPVT CCLVr. 3 5 S fH,contraÃerfcntium marfiu iUinitntur. Ad tuÃint etiam manc iedMis firodeft Kafhanfu cuM mcUe. Semen carHtn taihtmdf'fiiâVj; commaducatum ad la^onoponen : I» aqua filiis dut decodis, bibere felfuccum ifÃus cyatbis binij.Contra phtegmoni ipfos iUimretufisvtile. ïnebaantibus autem reeën tem cortieem cum melle, feternoÃs fere quam a!-eerrimos mand ere. Semenque toslum^dcm centric turn cum mctlc fiiÃirioÃs. lidem amp;nbsp;contra fene-naprofunt. Caterum ceraTliSjfcorpiombusaduera futur,vel ip(ô femme infodis manibus impuni tra dantibus. ImpqÃto Kaphano fcorpiombus,moriuf tur. Salutares amp;nbsp;contra fun^orum aut hyo/cyami fenena aque,ft Nicandcr tradit.'Et contra ixiam quoq: dari duo ApoUodori iubent, fed Citiemfeme ex aqua tritum, Tarcntinmfuccum.Lienem item exténuant,iccinori profunt amp;nbsp;lumborum dolorib, Hydropicis quoque ex aceto amp;Ãnapi (umpti, Ã* lethargicisgt; Praxa^ras amp;nbsp;ilioÃs dandes cenfet- Pli flonicusamp;â coliciS' Inte?linorum vlcerafanant.At purulcntapracordioru,à cum melle edantur, (Quidam ad hac coquere cos in luto illitos malHnt,Ãc et faminaspurgari.Ux aceto clP mellefumpti intefi* norum animalia detrahunt. Item ad tertias deco~ do eorumpoto cum vino cnteroctelisprefunt.Saiu guinem quoque inutUem fic extrahunt.Mcdius ad hac amp;nbsp;fan^uinem excreantibus codes dariiu-bet, Ptpuerperis ad ladis c»piam au^endam.
Idippoquot;
PLANTAR.VM HISTORIAE ïïilgt;^oi:ratescalgt;illos muliemm defluoifricari lid* phâ-ifüs,amp;luider vmbdicttm imptjw,conh'a tonnen ta vulux.B^edacunt amp;nbsp;cicatriccrp adcolorem,Seâ mcnqnoqneexaciua impof.tum ftjUtvlccraqua f bandanas vacant. Democritus Venerem hoc ci« j bo ftimulari ^atat, oh id förtaÃts voci noccre ali« qui tradiderunt. Folia qua in oblon^is tantum na« Ãcuntur,excitare oculorum adem dicuntur. M bi ve roacrior R.al)hani medicina admota fit, Hyffopu dari[irotinus imberant.Hac antipathia csl. Et au rium^aaitatifuccu Kapham inflidant. Nam vo« mituris,fummo cibo ejfceos.vtihÃimum efl. Sylue pris vdna duntaxat eUcienda vtilior, efPertim DEKIBE. GAP. CCLVII.
-aâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NOMINA.
7 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;R.acis cognities fucrit nee nc à utcxille,non« \ \Jdum compertu habeo. Mauritanis amp;nbsp;ojfici«
quot; â nis hodieKibes nominatur.Germanis S, lobanfz treublin. oder Bscilin, quad feiheetcirca diui ! Ioannis Ãaptifla diem frudus eimfruticis ad ma« turitatem fertilisant.
FORMA.
Frutex efl nullis /finis horrido,lid toftarius ma
Sls,vitis fuÃUafoliis,baccis rubentibus ex pedieu«
lis Ionels dependentibus rcfcrtus,vt fUlura if fa a« bundè docet. Vnde manifeflum fit Mauritanorum Ribes à nofiro diuerfum effe, quod no vitiifcd la«
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ta fotiuis ma^a,r«tunda amp;nbsp;viridiafolia habcat.
Qt^nquam i
CAPVT cctvtir. Jï^ QuMquam non latent Arabes etiam in Kibes df feriptione non admodum concordes effe.
LOC V S
PaÃim in hortis nafcil ur ,ac eorundcmfuluinot amp;nbsp;arcM fepit.
TE M P V S.
Circa diui Ioannis Rajstifia natales ferias, amp;nbsp;luliopotiÃimum mcnfc,baccis acvuis rubentibns f ûtes. iUcornatur.
TEMPERAMENTVM.
Tolia amp;nbsp;fritftsu yehemetcradfirin^St. Mauri^ tani frigidum amp;nbsp;Ãecumfasiunt in fecudo ordine,
VIRES. EX MAVRITANIS.
amp;acca acidofaporeplaienl.P.efi!^erant aÃuan tem fiomachum: fitim reÃin^unt, ejua cumalios, turn maximi fébricitantes excrueial.Cibifaflidia dgt;fcutiunt,C^appctcntiam inuitant.ftcdam vetrit proluuiem cohibent. Vomitiones ÃÃunt,ftomac/gt;ii firmant Atuiprofluuium quodbibs attubt^retinet: erofiones amp;veUicationes eiufilcm todunt. San^i* nis feruorem demulcent, 0- bibs aa imoniam do* mant.Scplaftariifuccum cinsfrufluscondiuntjad anni totius vfum,R.obdci ibe appellantes.
DE RHODIA RADICE;, CA P.C C L V I ir.
NOMINA.
Püj'ia fi Ja Grace, R.odiaradsx Latine nomi* natur. Officinis i^iota, Germanicè Kolen -uuttz
PIANTAKVM HrSTOHrAE
Rhodia uurtz vacatur. Kbodiam aute tarn Graeciguà m radix cur LatinidixcrHnt,tjuoniamcontritaP.afitf redolet. diüa. nbsp;nbsp;nbsp;Quafiro^ter rigt;fi,ejuas Graci ^{J^a naminant, mn
Khodut inf»la,vt imperitifutanGhuic radici liât men fccerunt.
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
Kadix rbodia CofloÃmUb efl, lauior tarnen m!â norlfliue fumderb, amp;nbsp;inaqualb, odorem Kefarum cum teritur reddens. Keliqua dus facies Telcjsbiü re fert,nifl quad flore amp;nbsp;femme carere videtur, id quad Galenus etia ajferit,amp; iis CoroUario fan aa* notauit Hermolaus.Dioflarides etiam iUorum nulâ lam facit mentionem.
LoeVS.
Hafcitur fotiÃimum in Macedonia nunc in mul tu Germania hortisplantatur.
T £ M P V S.
Kadix autumno ejfodienda.
TEMPERAMENTVM.
Kbodiaradix in calefaciedo fecundiordinthaut certè tertq incipientis.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
y tills e?l capstis dolor ibus fl madefada fronts amp;nbsp;temporibus cum modico roÃaceo imponitur.
nX GALENO.
Tenuium partium,Crdfcutientu eftfacultatis. DE SAMPSVCHO. CAP.
ceux.
4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NO»
CAPVT CCLIX. Jfo NOMINA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I^
â^/â¢ââ âï^X.â^^^à -f^Mp'MopGrxc!i:Maioi Maloraaa
S ra:i.i,gt;Lgt;ndracm Lati!M:ojficinx l^tina dppcUdtione rctiniicrunt,Germanis M a« ioran.vcZ Meyra,(Glt;«ZZ(lt; Mariolaine,ou Ma» roiie) dicitur. fininiaducrtcndiimautcmniisbic de fimitraco at loquiqH^ iitcudoplacetodorc-Ditâ Duplex plex enimGrads Amaracitt cl}, Vna qua Diofeo^ Amaracus ridi alio nomine Parthenium dicitur,inff-ato pror^ futamp; viroro edore pradita,mcritóque ca de caula hodie Cetulafietidanominata. Altera de qua bic iigimui,igt;dorata, quant Sampfuebon Graci priuan timmminant. ïd, nc imperitif vox iUa ISo^wTS* pt»! imponeret,monendum effe duximm,
FORMA.
Herba eft SampfucbumfurculoCa,per terra fer* pens:foliis bir/ûtis cl^rotundtsX.alamintba teiiui* folia Ãmilibni,admodum odoratii-Hac dclineatia ad amufim berba Maiorana vulgb diPla fauet: ell enim furcuUs lente rubentibM,foliispiloÃs, (in rotundii, iucundo adore,femine copiafo, quod buh lulif quibuÃdam continet: flore caitdido amp;nbsp;exi^uo, Serpitetiamper terramtverim idnonvbiquefit, inter dunt enim retla Pur fit in altum,
L O C V S.
Paflim in bortb amp;nbsp;ficlihb. vafls prouenit.Cau det autem loci}.'ymhrofl!,aqua amp;flnia,
TEMP VS.
Aeflate
riANTAKVM HISTORIAE
AeÃate dam floribm pra^^nans eficarpitur-TEMPERAMENTVM.
Sampfuchu tenuid parti«, amp;digercntis efifa* cultatisideftccat enim üquot; calcfacitordme tertio-VIRÃS. EX DIOSCORIDE.
Calefaciendi vim obtinet,amp; coronametis apta. Decofhem einspotnm, incipieti atjua inter entern prodeft, Cr ris ijnos Vrina dijficultas, Cr tormina difcrucidt. Arida folia ex melle illita,Ãugillatatols lût.lnpcffofnbdrta menfis dneunt. CStra feorpias nis iflum ex falc Cr ace to tllinuntnr.Luxatis cera to excepta imponütur.Similiter Cr adematis. hd* tserfits oculorum inflammationes cnmpolhne polen ta lUinitur. Mifientur acopis Cr mala^atis calf faciendi ff-atia. Ex PLINIO.
Sampfuchn fcorpionibits adnerldtur ex aceto amp;nbsp;faleillitum.lAcnflrnis ^noipuemultum confertim* pofitum.Minor efi cidem poto vis.Cohtbctocnlorïi epiphoras enmpoleta.SuccnsdccoSH tormina difi tutit. Vrinis Cr hydropicis vtile. Mouct Cr nar in fiemutamenta - Fit ex eo oleum quod Sampfuchis deSAtria ââ*ââ quot;Vocaturjaut Amaracinnm,ad excalfacicndos racinum, ^âquot;âUiendosq; neruos.Vuluas catefacit. Ft folia fis gillaf cum mcllc,Cr luxatis enm cera pro^unt-
DE SPANACHIA. CAP. CC LX-
NOMINA.
zsâ«va;(^iaGf«CM recentiorthut, Sfmachit vel Spi/iaccum olies Latinn ap^cUaripoteft' Arabic*
CAPVT CCLX.
J^I
Arabics fafHonu frindlies ïïijpanacli,hoc cÃ,Hi fianicum olm nominant-Germani S filmet, oder Spinnst ÃCaUii des tfpinartz.) Sfanachiam Spana» btifdditbic ab olerii raritatc dixcriintGraci;rarè chia cur fnim dlo vcebantnr medici^ qnbd cibo ma^forp» di^a» tan,(ju-,m mcdiciiix nataej^hnecquicquam illu» flrc firtita.Vcl, quod etia prnUe neri tsi, ab aliis nationibm emcndicatoJpinacco nomine. Spinacia Spinacia yul^è difla efl ab inÃfftiJeminii fpiculorum nota:Vnde voca ttft enim hcrba ipfapalabra amp;nbsp;moiïù ÃtÃmen ta»ta.
men injpinaa occalefcit.UiJpanicum t'cró olm no= Hifpani» - ^ ^ minaocre .forÃtan ijuèd indeprimum duxerit ori» cü olm-pincm,ad esteras tandem nationcs tranÃata.
FORMA.
Jixitfeptem diebmà (atu,folio primum triapu* lo,molli,mox intybi,plaruni]iic qua pedieulo coha ret laeiniato,inc) tifaporc,cxipua radice, tenuihm eapiUamentii fibrata,eaulc cubita/i, nonnunquam altiore, intm cauoiÃoribm myerticcrotundù, ra» cematim coeuntibui,extpuu:ÃmiiieJpinuln boni» do. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;toev S-
Nullum folum rcÃâuit,Ãd ybicuiiquc fatum fue rit hic latifimèprouenit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' gt;nbsp;iKt.
T E M P V S.
Seritur Septembrimenfe, non harrens hyemù 'A* fipora,yt vamo tempore cibum fuppeditare pofit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
Martio etiam menfeferitur, lunio autem amp;nbsp;Ãulio menjtbm fernen amp;nbsp;fioresprofert.
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Z TEM»
MT^NTARVM HISTORTAE
TEMPER AMENT VM.
Spanachia frimt refn^crantium (2^ huweCl-ii^
tiam ordinis cfl» V 1RES.
Aluunj- cmolUttMelius Atrifliccfiipf éditâtali* menttimtfcdaluoparti harens facile cxi^tut\ 'Pla tm coUi^iti^ vomitioncs concitatt nifiexcrement tttim humor abUciatur.V entrent découla lus fro* luibStomacho inutilc.'Et cateragt;s fere omna Atri* flicis Vires Ãbi fertur arro^ajfe .
DE SANICVLA. GAP, CCLXI.
$nyirjlt;^-e nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NOMINA.
HErba quam omîtes hodic SMÃciflam vocat, à nullo,quodfiiam,vetcrum defcri^ta esf, fid à reccntionbiu iimcMa ,'vtmis!t« aUx vuilte» Diapefia. raria herbx.Suntaute qui niitfinftamuomineiit-. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' CermaiiuS3nick.e\fiGallis SiDicle)dicitur.tie
Saii!cul,t gt;»â» Saaiculam à Sattandis vuhieribus truxiÃc eur dida. ^ti^So â»quot;Ã^f- ,
GENERA.
Duuin efl e^eiierum.V na qux frofrii ajifidalur Saniculaddeeq marem, vt certius eÃet difirimcn, 'tnAuid^- ajijieUituimus Cetmitnice Sanickéî mennlc- Ai» teraab omnibus fere herbariis fro fiecie Oferifi Vul^o vocatiJiabetHr,fedfalfi,quaigt;do neq; in fo â . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;liis,nequeinradicevda affareat aerimonia,fid
ferinde atque in mare Sitnicula,amaritudoamp;adâ ftridio.Germanis errore etiam quodam die klein Meifteruurtz nominatur.Hos cande cum dyfor^
Wil
CAP VT CCLXt. 3tft
ma ügt;'facultatc ad veram Saniculam, qnam ma^ rem feiimuiifroximè acccdcrct,Saniciilam fami na raicupanimM.Gcrmagt;iicè Sanickle Vucible.
FORMA.
Samcula vera , atqae adeo mas herba cfi folio 'iâ!tis,aut Afij,in quinque partes diÃcfltaubentib. infne [edionum maculis quihufdamfurculis quo= que rubris ad radieem, qwe multis ei capiUanietis fibratafbcTl'.eapitults infummis coliculisfuÃllis, berbaceicolorisamp;fubniff is. fammaquèdadfu* lia attinetpriorifimilis,rubentibus tarnen maculis carct,itcmq; rubris ad radieemfirculis,quèd in ca bacfabula Candida fint, flores infurnmo eädidos, ac/ubindefernenfiriatum amp;nbsp;oblon^m profert.
LOC V S.
i^afiturinfyluis amp;vmbrofis lotis.
TE MP V S.
Carpendacumfisis capitulis Maio amp;nbsp;funio me* fibus.
T E M P E R A M E N T V M.
No» efifimpheis natura, fed, vt iiutidó efi gu* (lus, adjirin^itfimul amp;nbsp;amara efl, vthoenomine calefadoriafn amp;nbsp;exiccatoria efie nulli dubiü fit.
i Statuunt autem calidam amp;ficcam ordinejecudo. . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;VIRES.
! Sanicula herba fuccum vulncratis inpotu miri^ ' fee conferre experientia compertum csl. Tumores j quoquereprimere deeodam herbamimpofitd,aut , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ 9 das
PLANTAIIVM HISTORIAE
eins fuccum illitum tarn in homme quam iitfeca-ribus confiât. Neque enim aliud jsnefentius efl aus xilium, mm ad fauces velpulmones vitium deem buit ^-t infumma,omnia qua Sym^byton,prafiat etiam Sanicula. Potifimumvero fan^inisfimto, dyfintcria,rcnumq: vitiis medetur.
DE SONCHO. GAP. CCLXtl. t^iCren^f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NOMINA.
oyy^oç Gracè,Sonchus,Cicerbita Latinè dis citur. Sunt qui Lacluccdam ^Pafieronem appellent, qubdficilicet caulis dies difiefhts copiofi dijfluat lalde. Germanicè Mofz.odet Genfzdi* ftel,(G4amp;tèLatteron,ou Palais au heure) va Sonchns catur.Sonchsu autem fibi nomenvendicauit Atro eurdidda. TSI iTCaop yy.oy,eo quodfalubrem fundat fuccum, ntpotc qui /ua förbitione fiomachi ropones leniat, amp;nbsp;taédis abundantia nutricibusfifmminiflret,*es nitalibusq;locis colleddionelaborantibus prafidio Cicerbita fit.Ciccrbita tarnenvocabulum,quo omnis lïctiu ria adhuc vtitur, recens ejfe adiedditiumq;,amp;ex non multo tempore Dio/coridiacacuiffe videtur.
GENERA.
Sonchus nbsp;nbsp;nbsp;Sonchiduo fimtgenera. Altcrum fylueflriits,acu
afiera. leatius,amp;nigriM,quod Genfzdiftel Germanicè Non ajpet vocatur. Altcrum tenerim efieutentumf, ac minus ra. nigrum,Germanis Hafenkol dicitur. Et Apuleio ^ali^^rhHe Lafluca lcporina,qüoSmtn Icporcm animus defies eit afiu,bacfibi herba mederifioleat.
FOR*
3^3
CAPVT CCLXII.
FORMA.
Citbitalisamp;â an^lofiu Soncho caulis en,canut amp;nbsp;aUquado rubcfienSiamp;quifranut cofiofi iade manat.Folia habet fa' interuaUa in ambitufeijpt. Tiere luteum,qui,Tgt;t Scnecionis,brcuidigeÃut abit in faf^oSiVanefcitq: in lamines-
LOC VS.
V bique ferè in macerUs hortorum.fotiÃimum au^ tern in vineis Senchus freuenit.
T E M P V S.
Tloret Junio (i^ lutio men/ibus Senchus vtcrq:. TEMPE RAMENTVM.
âremferamentum dus quedammodo mixtum efiteenflatenim ex aqucaterreaq;efp:ntia, vtraq; leuiterfrigida i^am amp;nbsp;adflridienis cuiufdam efi partice^s.t-tÃue catalilafinatis inmerem tm^ona^ tur,Ãue edatur, manifeÃe refii^erat. PeÃea veri quam plane reÃecatw fuerit, terreÃre dus tempe* ramentum rcdditur,medicam habeas ealiditatem.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Nisytrique Sencho refrigerateria, mediceque adÃrin^cns.PreindeÃemache aÃuanti amp;inÃam-matienibus illitipreÃsnt.Succus ceruminforbitie* ne datus Ãemachi roÃones merfiiÃve miti^at,etla* flis abundantiam efficit. In lana appefittts,Ãdis ac Vu/ua inflammatienibus opitulatur. Tam herba quam radix illitaÃorpionum idihus Ãbuenit.
EX GALEN O. '
Z ià Senchus
PLANTARVM HlSTORIAH
Sonchiis vbi ddolencrit, exJpinofis p'antis eÃt. Cxtcrum viridis etiamnum üâ teuer efiur/tcritide vt cetera olerafylucÃria.
ÃX PLINIO.
Albusqni e lafïenitor,vtilis orthopnoids Ladite carum modo. ^riiÃÃratus calculas per vrinam pel li eo monÃrat, amp;nbsp;oris ^raueolentiam commandu^ f alias obo ''ââ^ââ torri^iSucciiS triump cyathorum menóra in lorum ^^â^ ââ^^^ e^alco catefadus adlunatpartus ita vt à potu ambulent^^auida. Daturamp;mÃirbitione, Ipfe caulis dccaelus facit laclis abundaittiam nu^ tricibas,coloremq; meliorem infantiumtvtilifimns its qua lac Ãbi coire Ãntiant, InÃiUatur auribus j Ãtccfss,calidüÃuc inflrangaria hibitur,cyathi me^ ; fura: de inÃomachi roÃonibus cum femine CucH^ i metis, nucleifquc pineis. lUlnitur amp;nbsp;Ãdis called flionibus. Ribitur contra ferpentesfeorpioneÃque, radix verb illinitur- Rade'mque décoda in olco pit | nicimaU calyce, aurium morbis praÃdium eît. ' üae omnia ex albo. Clcomporus ni^tv prohibet i vefi, vt morbos fadente, de albo condntiens. ' A^athocles etiam contra fm^uinem tauri demons Ãrat Ãucco dus vei gt;nbsp;KeÃiÃcratariam tarnen vim eÃe conuenit nigro, amp;nbsp;bac caufa imponendam cum polenta. Zenoradicealbi flran^uriamdocet fanari.
DE s E RI D E. C A P.
CCLXIir.
NO«
CAPVT CCLXIir. 3i?4 NOMINA.
Efif Grxcis,Scrii amp;nbsp;Intuhm Latinis voca tur.(GaUii Chicorée.) S^cHqitaqua iUi [»MnominaJn^cnerudiflinflionemoxcliccmtii, i GENERA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CMdtn^r
Serm Grxd induo fafima jiartiuntur,!» ftitlua
^Jylufftrem.Sic amp;nbsp;Intubum Latim in duo^ene^ radi^efferunt.infatiunm amp;nbsp;erratidi.SatiuS, qui Satluut nomtifi cultu amp;â bumana diligentia prouenit. Ei« Intubus. raticum veroiqui fitte fpontb amp;⢠liber,Jub nulla on Erraticus litoris U^e va^atur amp;nbsp;errat,dixerlit. Satium Inn tubm,quempriuatim, Plinio lib.xx.cap.niq.teÃe, Scrinnominaruntvetcres,in dum difirahitur/pen cies.Vna latiorefolio cofiat,Laflucafmilior.Ãac corruptaabtntubovocc,lnlïetrui-iapafim Pnn Endiuia. diuia appeUatur.üt debet in omnibus pro fera E»= diuia yfurparioff-ieinii.Nam qua hodiefub bac va ce vtuntur,non efl vera Endiuia ,fed Lafluca ^ b ucfrigt;,vtfuo diximui loco-Germanieè Endiuien Hoeari potefl. Altera an^ufiora folia babet,etfib» amara efl.liacdiminutiuoà Seris nomine Seriot Seriola. la dicitHr,quod deinde corrupentes recentiores Sca Scariola. riolam fccerunt,Germanicè Scariol appeUaripon tViHf c-rfirân-terit. Erraticus iterum Intybin induo^ Jpeeies, Plinio loco antea citato autore , dégénérât. Vna, qua Grads ab infini amaritudine mxfifj wKl» )(psptop nominatur , tatinis autem Ambubeia.
Mul^Ui berbariorum amp;nbsp;ojficina Cieboream Cichorea.
Z iiq vacant, ^dJ, ifi rpan-ti.-
PLANTARVM HISTOMAE
vocitnt,Cermani Vue^uuittcn,q»jfiviarfim at Ãodem , vel V ueguueilz , quid ftre'^imt qM^ vlam indicare vidcatur. Altera, qux latimc folio Hcdy^ frodit,Plinia Hedylmois nominaturjiaiiddifbiino fnois, nbsp;nbsp;nbsp;âlia ratione, nifi quid fuauitcr dormire, fmnilm^
queirreperefdciat.'Veltfifaulo duriorh^c vide* turiMerprctatio,quidfloi dus fritter alias Seri* des (uauiteradmodumJJiiret.Theofhraflo librefc* ftimo de flatarum Igt;iÃoria,eafite felitimo,amp; Pli* Afbaca. nio lih.xxi, caf. xv. Afhaca alio nomine aff dia* turtdiuerfa tarnen ab ca quamfufrà deÃriffmus, Densleo* amp;qua alias VitiaJÿlucfris dicitur. Vulgo Dens nis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;leonis.quèd folium Ãnuatim fer lacinias dentieu-
KoÃrum latHmÃt,amp; KoÃrum forcinum nominatur.offici forcinu. nis noÃris,qux barbaris deleflantur vocibus. T'a* Taraxa= raxacon,aut Abaraxaco dicitur.Germanis Kotl' een. kraut. Pfaffcnrorlin.Pfaffenbktt.
â se.ilt;no.-gt;^t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
Satiuus Satiuus Intubus caulem edit magnum,rotundu, Ãntubus. ÃriatumÃequentibus furculis brachiatum.Germi nat foliatuÃatim a radice venoà . Pios ills in ra* mufiuUscoeruleus, amp;nonnunquam etiam candi* dus emicat.Primaautem eim fiecies, vtdiximus folio latiorc,altere anguÃiore conÃat. Eiratici in* Ctcboriii. tubi genus frimum,quod Cichorium Vecant.gei-* minat à radice feà V ergiUas ,folio beta lacinia* to.ferefemfer in file frocumbcntc:cau!c magno,Ã* ÃulefeÃangi contumace , multis ramulis brachia* to,ad
CAPVT CCLXIU. 36 y
to,tldvindum ^uetjuelenth-flore carulco,inlcrdii albo,particulatim vfq; in autumnu ernfente, qui nubilo etiam die fblis cxortupundilur, amp;nbsp;cum co circumavitur in occafum, nodufemper copreljui, amp;nbsp;interdiu hifces.llinc panditur rudiÃimm qm* rundam error, qui bane herbamquarrt Cemiani Vueguuarc nommant, HclKtropium eÃe content dunt,cum tamenprimum fotiarepugncnt,qua no funt Ocimo ftmilia,neque candida, fed ni^ieantia ma^ii.Dcinde non candidum,fcd mappta ex parte carulcuÃorem habet.Kadix denique ciu4,yt He« liotropq,non inutilis,fcd,cxpcricntia teÃe,mire efi feax.Qmhus omnibui accedit manifefla cum aliit fatiuis intubiifimilitudo, qua vna fatis docet in* tubum eÃcfylueÃrem,amp; non Heliotropiu.V t quo* rundam temeritatem nonfatis mirari queam , qui contra apertam Tgt;eritatcm,amp; omnium medicorum conÃnfum,fccus pronunciare audcnt.Altcru, quod heonis dens nominatur,foliis multis confiât,ytrin= Leonis que denticulatis,in terra feÃiUbus, cauliculis do* dens. drantalibue,concauis, Icuibui amp;nbsp;cnodibus, fiere lutco,fiipantibus in circulum foliolis coronate,qui fineftens cuanefeit in lanuffncm,qua cum aura ra* ptimfertur.
LO CV S.
Satiuus non prouenit nifi in hortis eu'tu dr dili* ^entia humana:haud tarnen dijficulter vbi fatut f»crit,cmer^it.LrraticiprimaJpcciespafim iuxta itinera
PLANTARVM HISTORIAE
itinera nafcitur.Alicra in hortis,cir (laÃimfere c» tiamJponte fnagÃniiur.
T E M P V S.
Satin^a Tunio amp;nbsp;ïnUo menÃbns floret.CichcriH todem fere tempore ineifitfiorcrc,amp;in autumnit quot;nfijuc durat.llcdypn«idis in Martio crumpnntflo^ res, amp;nbsp;in aÃatem vfque perdwant.
TEMPER. A MENTVM.
Scris olns efl (itbamarum, amp;-marn quad fylue^ flre cfl,qiiad oh idipfum Picrida quida nuneupat, quidam vero Cichorium appellant. Efl autem ea peca fri^idaq: temperatura,vtrunque (ecundo ah* feeflu. PoiTo dameÃiea map^h etiarn quam fll»e^ flriirefri^erat.SedCr humiditatis mutta admflio jiccitatem extinpçuit.'Vtraque autem adflrin^entu qualitatis particeps efl.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Omnes adflrinpunt amp;nbsp;refri^rant,amp; flomachu adiuuant. Aluumfiflunt cofta, à cum aceto aflu-matur, Syluefires autemflomacho meliores. Corner efii imbeciUum (Ir afluantem leniunt. Cardiacu perfe aut cumpolenta vtiliter illinuntur. Poda^ru dr oculorum inflammatiombusPuccurriint.ïïerba amp;â radix illita,pcrcuflis a ficorpioneflubuenit. ipmie bus (aa is cum polenta medetur.Succus corum cum cerufa dr aceto vtiUtcr üs qua refrigerations de^ fiderant inun^itur.
EX P LI NI O.
Entubi
CAPVT ccLxirr. j^ij
Intubi quoquc non extra remedia fitnt. Succitt Corum cum rofaceo amp;nbsp;aceto caliitis dolores len/tt Ãdemj; cum vlno ^otus, iednoribus amp;nbsp;veÃcx amp;nbsp;eÃÃjans impomtur-Cichorium refrigeraten cibo pimptum amp;nbsp;illitlicolleélionesfuccufq; deco^i Ve^ trem foluit.lecinori amp;nbsp;renihit!, amp;fiomaebo pro* defl. Itcmfi in aceto decoquatur gt;nbsp;vrin'C tormina difcutit. r tem morbum re^ium è mulfo fi finefebre ft.Vefed adiuuat. Mulicrum furgationibusquide decoftum in aqua adeo prodef, vt emortuos paro tui trahat-Adiiciuntmagi,fucco totim ciim oleo pcrunflos fauorabilioresfcri, amp;nbsp;qua veUnt fad^ lius impetrare. HedypnoisÃomaibum difblutum ir J adÃringit cof{a'crudaq;ftflitaluum.iE,tdyfcnteri*^-^^l . cisprodeflmagis cü lente.Kupta amp;nbsp;conuulfa vtro ^^^^^ quegencre iuuantur.ïtem quibusgenitura valetu= dinis morbo efluat. Seris vtraquefnmacho vti^ lifima, pracipuè quem humor vexât. Cum aceto in cibo refigerant vel iUita^df :utiuntq: f^v alios quam flomachi. Cu polentafylucfriu radices fa* tnachicaufaforbentur,amp; cardiacis iUinStur fuper finiÃram mamam ex aceto.Omnes ba amp;nbsp;podagric cis vtiles,amp; fanguinem reUcientibus. l tem quibut geniturafluit,altcrnodicruntpotu.
EX SIMEONE SETHI. . â¢
Stomacho bonum eà lntubum,f cum aceto quit eo vtatur-PoÃquam decorum cÃ, alun ÃÃit- Ob-ÃruÃiones aufereitdi vim habet Vt nullum aliud oins.
PLANTARVM HISTORIAE
elus.Sit^inisfcruorcm fidM,amp;inflamationcs ie* corisdiCcutit,amp; i^iericosiuu4t. Iccur^refrietate ^uadam comborat.Hediocriter firnnum inducit. Xradunt quidam foà vena Ãe^lionem, aut tueur* bitasà quit cum aceto vtatur, iecinoris fanitatem conferuare. Veneris appetentiam extin^uit, amp;Ã* mengenitaie in its quifri^idam habent tempera-turam,minuit.Vtile eà adfan^uinis excreationem. Huias etiam decoct urn iednori admodu vtile. Sc*
men febres cxÃaua bite ertas iuuat:at lient nocet, p/Ãj-malt*. /xict
DE STAPHYLINO.
CAP. C CL X 11 I J. NOMINA.
^Ã' Ta(pv?üvoS Grace, PaÃinaca Latine did* tur.Germanicè Paftiney,oder Paftnaché PaÃinaca {Galiic'e Des Paftcuades, ou Panetz ) Pasli* fnde di- naca verb nomen apafcendo diclum videtur : na* da. tura enim ei calent ,Ãpor vehemens , alit corpus, amp;nbsp;Venerem cit.
, GENERA.
/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Duplex PaÃinaca genus. Vna enim jatiua est,
quaitcrum duorumcÃgencrum.Vnügenus quad Vulgo Carota dicitur, Cermanict quot;Z-am Pafti* _ ^Dcy^amp;totKaben.Alteriim.qutdquidam inter f^a^iiii^^an^'*^'* tonnumerant.HinceÃquodGermani Geel ' nuf Ruben vacant.SylueÃris altera,quapropriè Sta* 1 , fhytinus Gracis nominatin', Germanicè autem 'Vnkf^^^ ^â**â^ PafleneyjoderVogelnefl-.
CAPVT CCLXTIir. 3^7
FORMA.
Polia Gintridii habet Paginae a fyiuefiris, latio» ra tarnen (^ fitbamara- Caulem reffum, aÃnn'iima qiKtVmbcUam anetho Ãmilem obtincntem,in q»a florescandidi, exi^uum qitiddampurlgt;urci in me* die habentes,amp; ferè ad croeeum accedetis. Kadix digiti cralsitHdine,dodrantalis,odorata, qua cofla manditur.ïïortenfes fylueftribus fer omniafimiles pMt,ni(lquidflores in medio purpureum quidda non habeant, amp;⢠radix vnius infupremafui parte purpureafit,alteriut autem magis lutea.
LOC V S.
Paflim circa itlnera,locapetrofa, amp;nbsp;hortorum maceriesfua jponte proueniunt erratica.Satiua in hortis nafuntur.
TE MP V S.
Julia c^tquot; AuguflomeÃbm flores(If/eminaDa» coflmiliaproducit vtraque,
TEMPERAMENTVM.
Calefacit amp;nbsp;abflergit vtraque, magie tarnen fylueftris.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Ptratica fernen potum aut appofitum mefes du* clt.Vrina dffficultatibue,hydropicis,Cf plcuriticit in pot» con fert. Contra venenatorum morfus (!gt;⢠i^us vtile. Perut non ladi à venenatis qui id pra* fumpferint.Conceptus adiuuat.Kadix ipftvrinam citiamp; Vencremflimulat.patus ex vtcro peUit ap* poflta.
PLANTARVM HISTORIAE
pofitit-VoUa trita cum mcllc impoptavlcera défit» fientia cxfur^ant.ïJorteiifïi PaÃinaca cibo af tier eÃ.Ad eadcm,Ãd minori ^icadaÃrodcÃ.
EX GALE NO.
PaÃinacaÃttiua imbccillior,^lucÃris ad omnia fotcatior. Vrinai mouct, amp;nbsp;menfis frouacat cum herba quidem tota,tHm maxime fernen amp;nbsp;radix. Habet forto etiam abÃerfirium in fi quiffiam: quamobrem fafientiavlcera quidam foUis eins eu mc!lc,quo fura reddant,i!linunt.
EX PLINIO.
PaÃinaca erratica fernen contrilumtCir in vino fotum, tumentem aluum,amp;fuffbeationes mulic» rum doloresq: lenit in tantü vtvuluat corrigat.il» litü qnoq:e faf o ventri card frodeÃ. V iris verb eu fanis fortitne aqua tritum.Ex vinofotum contra ventris dolores. Pdlit amp;nbsp;vrinam, amp;fhagedanas vlcerüfiÃitreces cummclle imfofitum.y/elarida farina inÃerfam radicem eins Dieuches contra ie» cinoris amp;nbsp;licnis,ilium,lumborum amp;renum vitia, ex aqua mulfa dari iubet.Cleofhantus amp;nbsp;dyfinte ricis veteribus.Philifiio in lade coquityamp;ad Ãrd guria dat radicis vncias quatuor-Ex aqua hydre» ficisfimilitcr amp;nbsp;ofiÃhotonicis, amp;nbsp;fleuriticis cos mitiahbus.Uabdcs cSferiri à ferfetibus negatur, aut qui anteguÃaucrir.t,non lads -PereuÃis imfo» nitur cum axungia. Polia cotra cruditates madu» tur.Orf heiss amatorium ineffe Stafhylino dixit, fortaÃis
CAPVT CCLXV. ''jifS fortäÃn tjuoniam V euerem flimulari hoc cibo cer^ turn efl:ïdco coneejxus itdiuuare aüquiprediderut. Ad reüqua amp;nbsp;frtdM foUet,effiCttcior tarnen lylue* Ãris.Semen fariux quoque eötraÃorjiitnum if lui, ex vino nut fiofiafa'uiarc efi. P^adice eitu eireun^ fcal^i dentes,doloi eliberiintur.
DE STKYCHNO. CAP.
CCLXV.
Halicjcabum pciegrinum amp;nbsp;Stramonia ex horto fanóU Germani pratenfis iam vulgariamuttwfunt. NOM I NA.
Tfu;(;izoÿ Grace , Galena fcr vnt»s liters
S abicilionem T^û^voi, SotanS Latine,ojfi^ s olanum, cutis Solatrum,vulge Cuculm, Vualuph natVua vulpn, MoreUdquedicitur .Germanicè Morella. Naclitfcliatt.(Glt;zö/fè Morelle.)
GENERA.
Gmatuor,Giofioride elr' Galeno autoribm,Sola^ Solanum ni fuiitgcncra.Primum hortenfe dicitur, quadfih hortenfe, licet olim in hortis cum atiis olcribus qua edendo funt,fcminabatur.liodie fuafponte,amp;inuitis culâ l,4(J^â|i'|jâl toribusproucnit, Nigrum alio nomine, à nigris ni. j- .^^ . ^ ^^ iPâ^a mirum folgt;is,autin extrema maturitatcfruflunia ^fuit ^ee gro, appcUaiur. Germanit Ãmplicitcr Naclit= ichatt, ÃGallu Morelle) vocatur. Secundum Ualicaca quadpriuatim Hahcacabum nominatur . VeÃca- bum. riam qtioquc vacant à foUiculu quos producit, VeÃearia veÃcarum
jt/«HX4/-^. PLANTAR.VMHrSTOR.rAE , riKfA-PHoj.., y^Ãearum in nnimantibui fjiccicm imiiantibuf, vel quad vcficx catculis medeatnr, Oficinx Ara^ Allulu^ besficM^fCormfto lialicacabi nomine, Aik.isi'.en* mxekaiHf. ginplicUant-GcrmaninoÃri rudenhutlm,oder nii,«.»«digt;Ã^, P°â^^''quot;- ludenkidei),Schlotten,Boberdlé, / Rot Nichtfcliatten.(GrtZ/ii Baganaudes-jE/ï j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fnetcrea aha lialicacabifpeciesnupemmè inuen* yinà inri^ljA ta,amp;aliunde in Germania allata,cuiin nemo ant doxrMvu.^ tiquorum Ãriptorum,qMbd Ãiam.mentienem fecit.
' Nosdifcriminispratia HaUcacabum fere^inum nomiiiauimtts.Gcrmanicè'huelbch Schlotten ni Solanum inepte nuncupanimus. Tertium filanumfomni-Jimnifeu. Ãcum ab cjfielu Ãcilicctnommant. Sunt qui Solaâ trum dormitorium vel marinum dicant, quad ru* Solanum pibus non Ib^ à mari inueniatur. Q^rti Graâ furiofum. cis laaj/igt;iiv,hoceÃ,furiofumnominatur,officinit Solatrum mortale.
FORMA-
Hortet^. Solanum hortenà frutex efl cfculcntus, exilis,a-Im multas habens,folia m^a , Ocimo maiora amp;nbsp;latiora, fruflum rotundum, viridem , cum autem r » ^i-, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;maturifcrit,nigrum,aut rufum.Tlos huic cadicat.
,^iïattcaca HaUcacabum foUis prioriflmile,latioribus tante, bum. Gaules einspoflquam increucrunt in terram inclU nant frublumfertinfonicuhs rotundis veUcis fâ milibits,rufum,rotundum,lcucm, vuaru acinis ftâ milcm, quo coronary vtuntur texentes ceronas.
V eregrinum,planta efl perguUs opcriendis aptifU ma:
CAPVT CCLXV. jffj
n?a: latià me eiiim fuisclauiiulisfifecl-fftiidit. F» lia habet hblcn^a,^ laciniata.Fiojcs iar,itidos,ve Ãcida« HaUcatabefimilci,m ambusJimminduJi turÃÃsaut liceribus fmitc,in cuius medio cjfie ^ics Vcluticordis humant infculfta ^ incifaap^a ret. SomniÃeum fi utex e?{ ramos habeas multos, ^lt;»â*»gt;Ãeu denfos amp;nbsp;ligntÃsÃiÃtdlcfra^ilesjilih f mailbus refertos malt cotonciÃmilttud nCfÃoi cm i ubi urn, grandtm. Scmcnin filiejuis croccum.R.adtctm cor tieem habentem Ãbrubium,^andcm.FurHÃimÃgt; furtoÃum, hunt obtint t truca Ãmilc,ma:us tarnen, fatis ad ffinam cjiiarn Paderota vacant accedtns.Caules à radiccfroecros dectm aut duodtcimcmittit, vhtaa rum euhitorumve quatuoraltitudinc, caÃtulu cfi f^c oliua inÃd(ns,Ãd hiiÃtlum vt Platani filua la,mams tarnen amp;nbsp;latius.Florê ni^um,l)oft huiic find urn racemofum, rotundum,ni^um,denis aut duodenis acinis conïlantem,ïicdcra cor^mbisÃmi libus,mdlibMsvtvua,Kadieêcandidam, craÃarn, cauam,lt;ubitald Caterum flamatur nunc in hor^ thCermania heibaJtalisvocata Stramonia, amp;nbsp;pomum ff inofum,quam nonnuUi inter Solani ffe* des numcrant, non quid deÃ:riftioni rcÃfondiat, fed quad eiusfotiaofiiodorcm refemvidcantur. (^afevt ahis occaÃontm darimus cc^ilandi de hacflanta,hoc loco eins ficluram infirt lef'acuit, flores huius herhafuautm Lilitffirantodcre.Vit detur viribus fatuma foÃerioribtts ^mir.bus Sts
AA lani
PLANTARVM HISTORIAE lani disfare. Germa. Ã pomis jtppeUare libuit) Stcchendoderraiichopffclkraut.
L O C V S.
Kortenfi paÃim in opads lacis, amp;nbsp;fimitis obui» eÃt^ilafcitur amp;nbsp;in bortis^'üalicacabii in vineis co^ piofiÃimsproucnit. SomniÃenmin ÃaxoÃsneepra^ ent à mari lacis prodttcitnr.VarioÃnm in monranis, ae venta perflatis lacis, amp;nbsp;vbi Platani naÃuntur.
TEM P V S.
ïiartenfe tata ferè afrate florct,aMumna autem fru^lsts dits mature fcit^iialicacabum veÃeas illas faas inÃnc Augufti,amp; inter initia Septebris men-' Ãs calare primum viridi,moxpaulatim rubefcena te prafert.
TEMPERAMENTVM.
Ãiartenfe réfrigérât amp;nbsp;adflringitin fecunda ar^ dine, medium autem abfolutè in humeflanda amp;nbsp;exiccanda,Galena lib.vfmp.cap.ix.teflc.ldcm fa dunt lïalicacabifalia.Samnificum tertii efi refrigerant ium ordinisManici feufarioà cortex radicis fefrigtrat fecunda ordineincipientc,amp; deÃccat in fecunda iam campleto,amp; tertio indpiente.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Hortenfe refrigerandi facultatem obtinct,qua= propter folia igmbus facrilt;,l)crpctihus asm farina polenta illita prafunt. Perfe autem tri ta amp;nbsp;impo^ feta agilopas, capitifjuc dolores fanant. Stomas cho aiiaanti auxihäiur- Paratidits cum fate trita amp;
CAPVT CCLXV. 570 tbquot; iSitadifiutiimt. Succuieitn valet aJaerfinic gnes facros, amp;nbsp;herpetM, cü cerufi , rofacee amp;⢠li~ thar^yro. Ad xgihl!.ti vcrè cumpane. Iigt;faatinra quoque ardori, quem JyriaÃn vocaist Greed, cum rofacco perfuÃu preÃeit. MiÃetur ccUyriii pro a-qua aut oiio confi a acresÃuxiona ad inuudiones, Aurium dolori inÃillatus prodeÃ. Muliebria pro-fluuia in lana appoÃtua ÃÃit- 5 uceut fiituogallic narum in domibus oberrantiumÃmo fubadsts amp;nbsp;lintco appoÃtfts a^Uopis remedio cfi. HaUcacabu Vim vÃimque bertenÃs Solani habet, voum non comeditur. fruSius eiuspotKS,eö Ãsodvrinam mo Hct,regium mórbu'm expurgat.Vtrorumqiic herba exprimitür,^ fucctt^Ãccatus invmbra reponilur, ad cadevtilis.SoniÃci radicis cortex in vinodrach na pondéré potiis,fomniÃcam facultatem obtinet fapaueris fucco mitiorem. truejus vehementer v^ rinam eit- Corymbi einsfere duodecim hydropicis dantur.Pluresaute potieeÃapnfaciunt. B^emedio tà aqua malfdcopioÃi potui data. Succus eins me^ dicamentis dolorem Icuätibus amp;nbsp;paÃiüis mifeetur. In vino decedus amp;nbsp;in ore retentus dentiu dolori» busÃtccurrit.B.adicisfuccus cümeUe inunffusocu lorü hebetudines toUit. furioà radix in vino drach ma vniuspondcrcpota,no illepidas ncque iniucuna das imaginesÃeciesve epficit.Duarum Vero drach narum pondéré po ta,ad tres vÃjuc dies eeÃaÃn afs fa t. Quatuor autem drachma hauÃa interimunt.
AA q Kemedit
PLANTARVM Hr S TORTAE
Kemedio efl tiqua muflt nutiorç copiapotaiamp; vo micione reieeda.
EX GALEN O.
Solanum cfculcntum quad in bonis naflitur,«» turn cfl omitibus,vtu»tu) q; Ulo ad ca omnia qua re frigerari amp;nbsp;adflringiposlulant, Caterorum vero no cÃculmtoru viium quidem nuneufatur ISaUcat cabum fruft urn habens rufum,acitio vua fi figw ra,tH)n magnitudine aiiliini!em,quo etiam ad coro nas vtuntur. Altcrum autë fruticofum,quad firn-â nrflcum,amp;â terttum quedfuriofumdicitur.lïalicatt cabum igitur in foliorum facultate hortmà fimile efl,fruf}um babes eienda vriiia idoucum: froinde multiscompofltis facultatibus qua adieiur^dve fleam amp;nbsp;renesaccomodantur,mtfl:ctur.Soiani ve-ro fomniflei cortex radicis Ãcum vino bibatur,Com num accerflt drachma pondère flsmptstt.Sed et ad catera Papaueris ficco perÃmitis efl,nifl qubd eo-ufque imbedUmr efl,vt ipfle tertii habeatur ordinis refrigerantium,quum bic in quarto fit conflitutus-Huius firnen vrinam mouendiflicultatem babeh Si autemplus duodccimcorymbis baulcruflimcn tiam furidmve adfciflet.Porro quid reliquu efl ex ditlu Solanis,ad medicationes qua intro tn corpus adhibentur,inutile efl.Na à quatuor eins drachma fumantur,mortem inferent: à pauciores, injas niam.Vnà cette innoxiè oflirtur,caterùm nee ipfa ftilequid obtinct.Verumfiforis corpori iUinatur, yleera
CAPVT CCtXV. 57,
â ulcéra maligna amp;nbsp;defa/emtia citrat.Sed ad talia radicis cortex optimm eÃ,
EX PLINIO.
Strychno^quam quidam Trychnonfcrijgt;fcre,titit nam neccoronarii in Argypto vterentur, quos mui tatHedera ÃorumÃmilitudojn duahtts dus genet ribus. Quorum altern cut acini coccinci,granofifol liculi,lialicacabum vocant.NoÃriautem veÃeat VeÃearia r/am,quoniam vcfica amp;nbsp;calculis fgt;rodeÃ. Prutex tT{ÃsrculoÃu verists quam hcrba.folliculis ma^nis lat't!q;,amp;' turbinatis,grandi intus acino,qui matUs refest l^ouebri menfc.Tertio folia funt Ocimi,mi^ nime dilinntcr dcmonTlranda.Kemcdia cnim.non O nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
Venena traflamstssquiliqie infania facitparuo quot quefucco.Quanqua amp;nbsp;Grad autores in iocit vert tore.Drachma enim postdere lufum pstdoris gigni dixcrunt,Ãccies vanas imaginesq; copieras obrer uaridemonflranles.Duplicatum huncmodum,legi tima infania facere.Quicquid veto adiieiaturpot dcrl,rcprafcntari morte, üoeeà venenu quod inno ccntifimiautorcsfmplicitcrDorycnionappcUauet rc,ab eo qu'od cupides in praliu tingerentur iUo pafirn nafccnte.Qmnamp;altcrumgcntts fiporiferü eÃ,atque etia opio vclocius ad mortem.Laudatum Vero à Diode amp;nbsp;Euenore:quippe prafcntaiicu re-medium ad dentes mobiles frmandos,à cobueren-tur: huic tarnen exceptioncm addidere, ne dittlisu idfcrettdeliratione cnimglgni eo.Comendatur ^
AA üj ii»
PLANTARVM HISTORIAE
in cibis tertinm^enM,licetfrafcratur hortenfisfit foribm.^t nihil effe corporis malorum,cuiiKnfits littarefic StrychisoSiXcnocratcsfr^dicitt. Somtiiquot; fci rndicem bibunt ijni funt vaticinandi caUentes, quodfurere ad confirmandas fuperfiitiones ajpici (i Volant. Kcmcdio efi(id enim libel nes retuterim) aqua copioCa mulfa caUda potui data. Nee iUud frateribo,ajpidum natura Solanumfimnifeum in tantum aduerflem, vt radice duspropius admota foporenturjUudfipore enecante vim earum. Er^ trita ex oleo percujlis auxiliatur.
APPENDIX.
QupdnosfomniÃeum effedicimtes Solanum,aU qui hortenà non fine maximo errore ejfeputdt,plu rimumque fteibus conferee, ac eafilem à letahbm morbisprafei uare afierunt. Nos tarnen non labos ramus magnopert quomodo fuibus fuccurrat, fid quid in homine pofist magis confideramsts, quum connetplaraque aliis animatibses effe cibum, qua hominivenenum funt.Hxperientia verb cognitum efl,geminos pucros flatim ex efu acinoru huiusges neris Solani mortuos ejfe. Quad fane exemplS nos mouet Vt fomniferum efie credamus, potifiimum cum in vniuerfum fieri iUi deficriptio quadret, vno hoc dempto, quidfiemen non habet in fiUquis erv' ceum. Sunt autem nota quadam inhortenfis etiam delineatione qua illi non conueniunt. Neque enim txilis eTi frutcx,fied propemodum arboreficensmes qut
CAPVT CCLXV. ï7t que ctlam flerem camUdum ,fidÃidJiceum obtiâ net. Q^d verb ad flores amp;nbsp;fruflum attinct,vi^ detur accederead hiïloriam Solanifuriofl.vtfli^ flirio flerè fit duorum herum generum hStori.-» eÃe confufits: quam quidem aiigetThcophraHui, qui in eirundem deÃeriptione nonnihil à Diofcerh de variât. Quiequid vero fit, certum efl Solani efâ /ejpccicm,quod forma ipfit foliorum abundè do-cet:atquc huic vehementem refrigerandi vim,ma xime fipaulo copiofiusfumatur, inclfc,vt hoc no-minepro fomnifcro Solano dus vfusmedicis nudo pcriculo ejfe queat.^os vulgi fententiam fcquuti, appcllauimus DoUkant. Voffetetiam German nice vocari Schlaff Nachtfcliatt.SHwtg»; Seu« kruit nominät. C^uod fitarnen hac nonullu haud fatisfeccrint,certè neeeÃe crit Madragora ficciem ejfe fatcantur tcrtiam,qud pingit âTheophrafius li. vi.de hiTio.planta, capiteü. iis verbis iJ^iot ^i oHMpiitotJov picu/J^pjtyipcutcfipciKafTiVM çayûd'ai um cltdidH! à vote ref ^(ybi-^^, hoc eTl,fruflus Mandragora peculiaris, quia niger, acinoftfique amp;nbsp;vino fus fuo fapore fentitur. lia enim omnes nota in frucTu huitu fruticis repc-riuntur. Sed plura eadere in capite de Mandra^ gora diximue.
DE SYMPHYTO MAGNO.
CAP; CCLXVI.
A A itq N 0
\\-rgt;^\^o-c^ PLANTARVM HISTORTAE ^^«»vp^i/it nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NOMINA.
vurpuTo-j,» nuff'rrov p-lya Grads,Sy'» S fhy tü amp;nbsp;Solidago latiim,officinii amp;nbsp;hen bariis ConpiUda maior, Germaim Vual-Symlihy- taxez. Schim it txtiaetz.SchcneTititetz, groTe turn cHr beynuuell (Gallis delà Confyre ) NommiUi dtclutn, ajgt;ud Gracos Latinos j; egregia condringendt amp;nbsp;cong'atinandi vis feeit- FORMA.
Caulem emittit biniim cubttorum,aut maiorem, leurm, craj'fugt;n,angulofum, Sonchi modo inanem, dreaquem folia fantnonmagnh interaadn diflan tia,hir/!tta,angufta,oblonga,ad ÃugloÃi foliordf-garant arcedentia. Habet caulis fi cundum angu-los eminentias quafdam produ^as. Volium tenue expngalis alit prodit. flores lutei,amp; (èmen Ver-bafn.Touts vero caulis amp;nbsp;folia quandam lanugie nem modice ajperam,taclu prurituntmoucnte,baigt; bent. Radices in ruperfide extrave nig'a,intus can dida amp;glutinoCa,ej»arum ef vfus.Hxc Ãeimdem dtlineatio adamufirn buicherba ^me vulgb Cofos Conolida lida maior appellater,cöpetere videtitr,^uod nud maior, la prorfes Ãt nota qua Hit non quadret, Sed obtrua det quijpiam,florum eolorem non rcÃgt;ondere,qHem Diofcorides luteum elfe dicit,quum in noÃra Corn Obieblio folida alius Ãt.Cui ita refponfum volo.Coltris ina diluitur. infloribus diuerÃtas no tanti momenti eÃ,vt aliud a ConÃlida maiori Sympbyto efe, conuincerepof fit: neque enim vbique terrarum, etiarn carundon herbagt;
CAPVT CCLXVT, 375 hfrJjarumjflores [tmiltspint. Exempt cslÃu^lop fttm^eiuod èora^nem hodieofficinie vacant: hoc enim intend albas, quas nos ^orimher^a ^ Cub fnachU (ape vidimw: ma^ia autan ex parte pur» pureos producitflores. Sic quoque Symphytum fre» quenterflore fubrubro,vel IcniterpurpuraCecte^ vt: QnoUi^bachttjrariuf candido confpicitur. Tubin» ^a tamé omniaflore albo vifluntur, Luteis flor thus nullum in Ceimania vidiffe me memini.Q^od aus tern alios quant lutcos nonnunquam proÃrat flores Symtgt;hytum,Patu docct Apuleim incommentario» lo iUo quem de herbis confcrip fit, qui jUius flores ni ^ros effe tradft,fubrubrosaut fubpurpurcos hauddu biè innues.Uos vna pi^ura vtrofqueflores exhibe mus.Germani caitdidisfloribus Symphytumfeemi nam, fubrubris veto marern appellant- Caterum non efl quod in Symphyti defiriptionete perturbée aut remoretur,qubd idem caulis fimulIcuü amp;nbsp;ans ^lofus dicitur:id enim fie inteUi^endu vcnit,quôd caulu non perpétué Icuü aut an^uîofus fitted mo» do hunc,modô ilium producat pro foU diuerfitate»
LOC V S, Locu aquofis,paluflrtbusq; abundèprouenit»
TEM P V S,
Ver intc^'am aîlatem floret. R adix tarnen in autumnocarpenda venit.
TEMPERAMENTVM.
Bodice, ordmefciUcet fecundo, calefadb ^^^^^ cat
PLANTARVM HISTORTAE catamp; contrahit»
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Radices trita amp;nbsp;fota cruenta exlâucntibit),rin ftisj; profunt. Kceentia vulncra iUitaglutinaiit» Camesà vnà coquantur cogunt. InÃammationi~ bas^Ãedis fotiÃmum, cum SenecionufoUs vtilitef illinuntur.
EX GA t E N O.
Symphytum ma^umÃmilem petraofacultas tern habet,non tarnen^Ãantibusdulce, iiequeo* dorantibus odoratum apparet,fid Us fane ab ills di uerfum efl. Caterum quatenut viflofitatem quana dam amp;quot;nbsp;mordacitate obtinet,Scilla flmile efl.Vti-tor eo ad omnia qua petrao.potefl autem pctraum coUeSlu in thorace,pHlmoneq;pue expurgare, Hat bet etiam contrahendi vim, quafan^inn eiedio* nibus auxiliatur-'Enteroccelds imponitur,amp; ad cot uulÃa amp;rupta cumoxymelite bibitur.Invinodet Collum ad dyfenteriam,amp;profluuiu muliebre rubrum consfrin^endum exhibetur.
EX P 11 N IO.
Symphyti radix illita,enterocielM cohihet.Vnine rihusfanandh tantapraflatia efl,vt cames quoque di coquutur,con^lutinct addita,vnde amp;nbsp;Grad nt men impo/uere, oflibits quoque fraflis medetur.
SYMPHYTI PETRAEI VIRES.
C^um Diofleorides amp;nbsp;Calcnm ad Symphytifat eultates
CAPVT CCtXVI. 374 cultates leflorem in Symphyti ma^ni hiÃerM ab^ lèvent remittantj;,ncceffe efliVt liions ordinc connu neremm more quidem no/lro,^rimilt;- ex Diofiorii dcjdeinde ex Caleno amp;nbsp;Plinio.
EX DIOSCORIDE.
Decoftum ins aqua nmlfaamp;fotu Sym^ibytHin petrxu,quit in pulmonefunt exfnrgat. Säffiincm teUdentibus amp;nbsp;renum doloribui cum aquadatur^ Ad dyfinteria amp;nbsp;rubra faminarum profluuia in fino dccodlum bibitur.Ad c^uulfa amp;nbsp;rupta ex ace to mulÃo fumitur.Comdducatum Ãtim arcet. Gut« turu ajperitatibus prodefi.'R.ccentia Vulneragluti« nat,amp; inteflinorum ramices iUitum coerced Car* ties dim vnà coquitur, con^lutinat.
EX GALENO.
Sympbytü fetrau ex cotrarUs confiât facultatif bus:habet enim inddedi firn quampia,qua colle* flum in thorace amp;nbsp;pulmonefus expurppare potefi. Habet etia quadam contrahendi facultatem, qua eiedionibus fian^uinis auxiliatur:amp; tertia ad eat inefi humiditas quada no tmmodicècalida,p qua gufiantibusdulce apparet, amp;nbsp;oderatu iucundum^ Manfum fitim extin^uit,amp; arteria afientates fa nadPorrèficundumomniumdidarumvirium mi fiionefimuldi^erere abide potefiÃimulq; corpora cotrabere amp;nbsp;cofirin^cre^Proinde enterocteUisim* ponitur,amp;ad conuulfa amp;nbsp;rupta cum oxymelite bibitur.Caterum qui ipfum ia vino decorum ad dyfente*
PLANTAR.VM HTSTORTAE
i éyff»telt;-iamfamp; rubrum mulicbfe proÃuuru exbi^ tgt;eigt;t,tanciu.im deficcante amp;contrabente Vluntur-Q^yero adnefihritin renumve Jolorcm,tanquatn txpU'gwte amp;nbsp;incidente.
EX pLrNro.
V tiliÃimum lttteribusdienibiu,reniiHS,tormina bui.fefftrii fulmonibus, ftn^inem reiicientibus, faucibiu nfperu.Rihitur radix trita,amp;in vinei de* teSla,amp;â aUejuando/ufierUnitur.i^n amp;nbsp;comma* ducataÃtimÃedat, pracijiucj; pulmonem refii^f rat-Luxatis quoepue impon-tur amp;nbsp;conuuÃs, lieni, interaneis. Aluum ÃÃit coafla incineres, Detra* fiuquoijuefolliculistritacum piperis neuem ^a* nu,amp; ex aqua pota.Vulncribite fanadis tatapra* flantia eÃ,vt carnes quelque cum coquuntur,coglu tinet addita, vnde amp;nbsp;Grad nomen impofuerunt. OÃtbM quoque fraedu medetur.
DE SICY SATIVA. lynsneevc^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CAP. C C L X V 11.
NOMINA.
^^ l Wf ,Pj fflwot Hu^ii Gracu.Cucumu^ Cucumer Latinu dicitur. oÃieina latinä ap feUationem retinuerunt.Petites angurium ctiS vo* cari tradit, GermaniCuciimetn (Galli Con» Cucumer combte) vocant.Cucumer autem,vt Varronipla Vnde di* eet,dicitur à curuore, quap Curuimer. Sicyn vero flut. Graci ex aduerfo ini TW ff^ av 0 xuav, quod Sicjs. fedieet appclentiam concumbendi minimeÃimu* ht,
CAPVT CCLXVri. J7Ã
let jiiorn mäÃe videnttfr. Il me celehrettutn Creteil fnua bium cTÃ'yt ex Atbcneio annotauit Hermon Adagitt, laas: TexensfaUium mulier eaCHmerem deuoret, Textricet ^uid textrices mt^na expartCjfi AriÃotcli eredie ma^aex mus,imjgt;udicxpitt,amp; opforttune V encri.V t er^o parte im* üs impetus infrenctur amp;nbsp;elan^Ãat, adagium e^pudica. dendas eiKnmcres tcxtricibus confulchate
GENERA.
Cueumerumgenera funt Pepanes amp;nbsp;Melapepa^ Pepones^ nes in quos flatim dégénérant, figura tantum amp;nbsp;Melopep» quantitate inter fie diÃiacntes.Siquidemqui ma- nes, gnitudinc cnccdunt,aut in iongitudinemprocedut, qualcsmultis locu naficuntur., Pepanes quondam nocati fiuerunt.Sedquiformamamp;tÃtgiem mali reficmnt,amp;humi retundantur, Melopepancs Cra* cu vocantur,fdflo ex Pepone amp;nbsp;mato nomine ene» que inter Pepanes amp;nbsp;Mclopcq oncs aliud qua quad fiumitur,ex figura quondam,ut diximfu,dijcrimett fuit .Tatum h^egenus P.aUadiuiMtioncs, quafi Alelonei pmAcivaltid eft,pom cas,a maloium figura appeUa cur di^io uit, qua nomine maior pars bodte medicarum Ã^ mul cum offieinis Iâtitur. Sunt itaque in vniucr-fumtna Cueumcrum fiatiuomm genc a, Priâ mumgenH^alfiodulf C ucumis,à nafira atatisher Cucumili bariis,cum adtcfltanc Cucumis citrinui , hoc esi, jf-ojomer flauusà colore quem habet ihm maturucrit,appel latur. Actins,quodequidemfieiam primus Anguria Angurio, focari tradit, qua vetcribus CtMa, idefi, Cucu* meres
i PLANTARVM HISTOR. lAE
tneres nominantur.lîorKmfanèplura Ãnt^^cnera, nos quatner potiora commemorabimus , quorum etiam piPlurat exhibemus.Primigeneris efi vub garis Cummer Jrudum obtinens obtongum amp;nbsp;ma culofam , Cermanicè yocatur gemeyn Cucu-mem.Suntqui iliumpriuatim Anguriam appel» lent. Ad quod puù nomen alludcntes Germanino» ^'^r^. iigt; flri,alio nomine Gatclten nommant, Altcriut n 9'*'quot;»âgegt;Kris CucHmerefipercgrinus,qucm vulgus Tur» cicum nuncupat, priori multi maior aeproeeriof filiis,floribus amp;fiuélu,qui vt in primo noeÃma» culo^us,Ãd tarnen oblogits etiam.Cermani T lire» kifeh Cucumem Appellant. Prudus dus admet dumÃauus exi/lit.'Hine efi quid multi eundem Citreoli priuatim Citrulum ein Citrcolum.quaà citrinum, aut Citru hoc eÃÃaiiumvocent.HiiittsÃemina alba amp;nbsp;lata h ^k ^â*^'' 1^'^^g^'n^â^^'^^^^eresÃquimarinusdi» yt /vrvmns. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^J^^^Ãn^^Ã^g^ fÿ,Ã^fj^^ ^^
tlftct, fieri fimilis'.niÃquid In hocomnia fint mit
nora.Vru^iu vtro rotundits, vtfitclHr.-ttnmÃruf. Vul^M 7.UCC0 'marin âvicat-. Gd mani nicer Cuââ Cumef.Offcinii ferinde atijneTurcicut 'îgnettii-Qi^arti ^nertf Cueumer e?l,ijHam offirint hodiè Citrulum'Vocant. Voüahabetferè C.olocynthidis, multifariam d'ijetla amp;nbsp;incifa : fiuft-um retun^ dum,herbacci coloris, amp;nbsp;in eo femina lata,amp; co^ loreIpadicca, hoc eÃ,in rufi atra. NosoJpcinas reo ^icientes nominauimm hune Cncumerem citrito
âCA PVT CC LX V IL 371?
lum,Germanicè Citrullen.A/fowm ^emu Cue» nicrii eÃt^uin»ncÃm{âliciter Pc^ongt;a7S^o 'TSl WÃ= Pepe. ttamiSw., hoe cT/y matmefeere dicitur. Jsenim Ãe^ecrn^ nitis ac tetter niiituritMcflaeeefeit.GermMii Pfes hen altfieSant. Tertium^enm Cueumer» hodie Melon ab ornnihm voeatur,Germant M claun nos Melon, minant. A priore forma amp;/Mauitate disert: rotu^ mramp;eru diorfiquidern amp;nbsp;malt cotonei quafiformam refe» rtns,mitiorq: cxtfht.mfirimen hoe ÃentientespaÃe riorcs Graei mww fmplieitcr dixerunt.quem nos priuatim modo Cueumerem â¢vocamus. Adieéla au tem peponis foec, hue quem noÃra ataspriuatim Peponem nommât, itliUiU quot;SSiztovct, id efl, Cueu^ merem Peponem dixcrunt,mitcmfeilieet amp;nbsp;ma-turitate tenerum Gueumim innuentes. Sub quo eu etiam,quem à tereti ac rotunda mali effigie un-^WK peeuliaritcr dixcrunt,eomplcxi fHnt,
FORMA.
Cucumis farme tis wiculisq: pralongis fcrpitÃn Cucumlst ramójque vitis modo pc diffundit,tamen ob caulis infirmitatem humi flargitur, ni propio adfit cui caducus incumbat: folio angulofi,flore lutco,fiu^ du cartilagineo,amp; interdum maeulofi, coloris tu berbaeci,tü citrini,tum nigri.Pepo viteÃrpitprat Pepo. longa,flageUit vitro eitreq; reptantibus, vitigincis ferè frondtbits,feabru, flore luteo ,fruclu eartila-ginco , orbiculatim flriato , prominulis puluino^ rum torts ,flrigilibiis in verticepomi amp;nbsp;vmbUico coeuntio
PLANTARVM HISTORTAE
cceunt buftibijenij:ÃcUatim JtcuffatiStdUeitJjif ra Velut teniiginibus odupataiiarnc intus f»aui^ fcminibm m yten liratim iligcfik,
L O C V S.
Piri^fgt;gt;g'»iâ^ât filoilodij: apricis yberiorpmie* nit Cucumis, Nafemuur Crpefoncs bene cnltis !eâ cit^ccijne latiM fifubindc rigentur. Amant tarnen africa loca,amp; file irradiata: ideé^ue dim anniu efl plHHiofus amp;nbsp;nnbilttfjno aquè vt in fictif annis pronemunt- L'bcrtateetiamgaudent, quapcÃint V tn vagari.Ha^na copia Peponum amp;nbsp;Aidonom apud dotimbcr'ram^cclcbcrrimum Germania intâ fira oppidum,proucnit.
TEMP VS.
Ac?}atilt;fine,iuliopotiÃimum menfi, mature» fiunt. Citim tarnen Melones quampriuatim Cucu meres didigt;
TEMPERAMENTVM.
Jn Cucumcribuifuperat bumida amp;friffda te» pcries,nen tarnen ychementcr,fcd quafi inficundo cenfitur ordine. Attamen fi quis autfernen aut ra» dieem arcfaciatjhaud etiam bumida fucrit natu» rafed ram deficcantisfidq; in primo quodammod» » dine,aut infccundo incipiente.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Satiuus Cucumis bonam facit a!uum,fiomachó» que acebmodatus efi.KebÃerat nee corruptionem fentit. Proden veÃea. olfadu animo déficientes reftituit-
CAPVT CCLXVir. Ã77 reÃituit.Scmm dm mediocriter frinam dt. Cum lade aut fajjuvefica exKlcerationibui fitbucnit, ToUa ciiu cum vino iUita,mogt;fM canum^anant,cii melle verb cj^myfUdaa, Pclmnis aulem caro come-flavrinam citAnfiammatiofta ocnlorum illita fe* dat. Superior ciin cortex contra aduÃionem infan tium,lt;juamÃriaÃnvocatjyncipitiimfonitnr. Vrolt;â ti vt oculorufluxioncs aucrtat, imponitur, Mixtm farina,amp;⢠cum femine in file Ãccatus fttccui jfme* gma ft ad extergendam CHtcm,amp; nitorem in fa^ de conciliandum.B.adix fcca,amp; cum bydromeld te drachma podere pota,'vomitio»es mouct. Quid Ãquis modicè à corna Tomere cupiat,gemini eboli fatis erunt-Sanat amp;nbsp;vlccra in modumfaui cocrc= ta,ccria vocant,cum meUe illita.
EX GALEN O.
Cucumis efculetus maturus ^uidem tenuioru effent ia eflrqaiwo immaturm cfi,craftoru.Scd et abÃer^cndi amp;nbsp;incidendi facultate participât,ijua re amp;nbsp;vrinam moucnt,amp; corpusJpledidum reddut: at ma^à quitfemine arefado contufq; atq; cris lrato,vicepulucris abferfria vtatur.lnfcmine et radice maior abÃcr^endi facultas,quant infiudus ipfius carne.Vniuerfa PeponS natura figidior cum lar^a humiditate cxiÃit. Habcnt Cf quanda abâ fterqredi vim,idcoq; quot;vrind eient, amp;nbsp;deorfum expea ditists quamCucurbita Cf Mcloq epones rapiütur. Quid porto abfergat, difccre liectfordida cutem
BB defieddo.
PLANTARVM HISTORIAE dcfriMndo.QMmebrcm macuhu etiarn /aHi cah» re fantas,amp; tentieuhufaciem occiilgt;ates,amp;infif f erfde alphas externere pefunt. Seme t^uail in cat rum veluti carne continetur,ad hoe cfficacim, a, deo Dt renibus etiam calcula infeÃatis fit accom* modatum.Giffüt in corpore vitiofum/uccu,potifiu mum quando nsn recH concoquitur.Tu vero mar^ burn etiam qui cholera diciturfinducere confucuit. 'E.lcnimpriu/quarn ad corruptionemperuenit,vo^ mitioni quoque idoncus efidarffufque ingefiuf,nir à quit aliquid corum qua boni Ãunt Pucci fupermar dct,omnino vomitum concitabst. Mclopepones mp nmhumidiquam Peponcs (unt,necadeo praai ÃteeiÃ^niua item prouocant vrinam, tardiufque deorfum defcendunt.Ad vomitum excitandum non tandem vim Peponibus obtinentÃcut nee celcritcr invcntriculo, quado iUicprunus humor coaccruaâ tur^aut alia corruptionis caufa iSum infefiaucrit, corrumpuntur. Ventriculo haudquaquam eeu Pegt; pones officiant. Cucumcres autem vrinam moue^ di facultatem,perindeatque Pepones habcnt,fcd imbecilliorem: minus nanquefubflantia humidifie deoq: non facile, vt illi, in ventriculo cotrumpun^ tur-lnuenias qui hos eeu alia malta,qua bont hoâ minump arti concoqui non poffunt,confidant, ob to tins fcilicet natura cum eis proprictatem.
EX PLINIO.
Pepones qui vocantur,réfrigérât,maxime in ein
CAPVT CCLXVir, 378 l»,amp; cmollinnt aluum.Cttro corum efii'hmis ocu-lorumtaut doloribui imfomtHr. R adix fduatvlcc-ra cicrcta in modu fmi,qux ccria vocnnt- Tüadim ctntra vomitiones Ãccalur, inf/irinit tnfj dalur, quatnor oboâ.ii innqua mul(n, ilaTt quibibciit, quin^etos foflea paffut ambulct.H^cfnrin.t amp;nbsp;in jmegmata adiicitur.Cortex queq; 'vemitionem ma tut, facie pur^at.iîae amp;nbsp;folia cuiufiunque fatiui iUita. i.adem eu melleepinyfUdasjdnaCcumvin» cams morftts,Cucumis adore dcfcflum animi.
EX SIMEONE SETHI.
An^^ria,qua Cucumcres diciitur,ficuiidi! vero communem fermonemTetran^uraobfri^idum amp;nbsp;humidum temperameiism noxiafint,(ir malifuc^ ci.I.K iisaute parua maquisanteferre oporlct.ilac âVrind ducitt,amp;ft in aceto macercturjnacutis pra fertim fcbribtts,mitiorem ealore reddunt.Crebrior quot;Verb bord vfusfimm^cnilalc minuit,in\enerem* que impetum aufert.Semenautem horum deÃecau turn, ealiditatem quandam poÃidet,eontrariäm^ que bis aflienem eÿîcit,vrinamq: ma^ preuocat, fituitd^lutinaftim Tetramra intêtriculoff^ut, qua cruda per Vcnai di^nditur. Propicrea qui bis crebrius 'vtunlur,illipropter humores temporit jpatio in venis, amp;nbsp;alUs corporis cauitatibm coa^ flos, longis corripiunturfebribsts.Semenvero bo^ rum vrinam cit ,fed minui quam Peponum, qua* nid celerius m ventriculo corrumpuntur. Meliora BB q in bit
PLANTARVM HISTORIAE
inh 'uÃnttqifx habent fernen exiguum. CalulosM tem amp;nbsp;fiecos flomachos muant,amp;à in ardente fc^ bre eu aceto porrigantur, valdc proÃmt. Proprium fero horum est naufeat Pentriculi calore cxcitaâ tas, fedarc.ïdorum autem interiora effe oportet: nam qua forisfunt,malifucci exiTfunt.e^ diffieul teradmodum concoquuntur , amp;nbsp;ferè venenata, Habentverb amp;ali.ts praprictates,vt animo défis dentes propter excedentem ealorem reficiant, Si autem pituitam in ventricule nancifcantur, nau-fi-as faciunt,amp; coUcos ajfedus.eix hypochondrias cas paÃioncs.
Y'S,^^ o[ eÃett DE SrCY SYLVESTRI.
Areww nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CAP. C CLX V 1 [ I.
NOMINA.
I W{ Syplof, 11 iKmvplov, fic autem pros
Cticums S prié vocatur fuccus eins Grads, Cucumis an^uinas. anguinustfyluefirh c^ erraticus tatinis,of Cucumer ficinis amp;nbsp;barbarie Cucumer afinintss , Germauis afinintss. Vuild Cucumer, vel efels Cucumer (Gadis Concombre fiaa^ge^appedatur.
FORM A.
Solo fine tu a fatiuo Cucumere difiat,quem mul' to minorem habct,glandibissq; loiiffuficulis fimde, Folia amp;Ãtrmentafatiuofimilia, Kadicem atbam amp;nbsp;mamiam.3iotits fiatex amartts.
LOCV S.
R.isdcribusfabulofi,Ã lochptouenit.Kufqudtas men
CAPVT CCLXVIII. ?7gt;
men in Gcrgt;nanin,i^nrgt; JfeiamjniÃfatta nafiitur^ T E M P V S.
Au^flo mefiflorct,iitijuefubinJe autumnof ut cl urn tem^eftiuum producit, auifeminibu^ ac Ãtcâ co plaint e?i, qui decerpto pediculo confeflim exi^ lirefoletâ
TEMPERAMENTVM.
Calidm amp;⢠ficemefl CucumisfylueÃris, vt ex viribus latins patebit.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
toliorumÃiecus inÃillatui aurium dolori coueo ni t.Illi ta ex polcntaradix omne vetus adema dià âcutit.lmpoÃta cum reÃna terebinthina, tubcrcula rumpit. Dccocla ex aceto amp;nbsp;iUitapoda^-as diÃuo tit. tfehiadieis infumUtur eins decodum^eäque in dolore dentes eelluuntur . Arida trita, alphos, leâ pros amp;nbsp;impeti^inem abslerp^it. Cicatrices nieras, amp;nbsp;in facie maculas expur^at : Kadicis ÃsccnsÃà quioboUpondere, amp;item cortex acctabuli quarta parte, bilempituitamque deiiciunt, prafa tim in bydropicis.Pur^atvero citraÃomachiiniuriam, Kadicis felibram accipere oportet, Inque duobut Vini.praÃrtim LibyeiÃextariis contcrerc^c dan^ di ex co terni cyathi,doncc tumor abundè fubfedec rit. Ciuod verb P.lateriumvocatur.cxÃutlu buâ ^lateiü iuÃe Cucumeris paratur ad hunc modum. Hipto confefHi. Cucumeres qui ta^i faUendoÃiccum exfc profund dunts ac noble Vna repoÃtos dimitte. PoHridie
BÃ iq cribrum
PLANTARVM HISTORIAB criimmrariits neque mbra foramina habens era* teri fu!icr^onitoftpinóqnr cnltro furfum verfusa-eiem habentefgillatim Cummem ytrifue mani* bm prchenitcnsdiuiilito,amp; fer cribrum infubie^ * fbum craicrcm humorem cxprimito,limulgt;j; catw ftm in eis quod iam cribro adharet exprimito, vt (^ iUud defcendat-Qua exprefa funt inparatam peluim coniicito.Coaceruatisautem in cribro qua antcadifeda fucrut,ea dulciaquapcrfimdito,amp; cum exprelf rris abiicito.lïumorem inpeâui agita* turn amp;nbsp;lintco opcrtHm,folicxponito, dump fletc* rit totamfupernatantem aquam^cum bumore con creto,percolato.'pacitóque id fpius donee Superna* tans aqua/ubÃdat,quam cum diligenter excolaue ris,conicfturn in mortarium fedimentumterito,amp; 'Vires 'Ela* inpafillos conformato. Elaterium yero à bimatu terij. ad decennium purgationibus vtile. Integra quan* titM obolus cd,minima pemiobolus, pucris chaici duo.CopioÃui enim potum^periculum adfert. P/= tuitam amp;nbsp;bile per inferna pariter amp;nbsp;ftpematra* hit.Optima autem per ipfum difficultcrjpiranti* bus ft purgatio. C^odf itaque in ammo efl per aluum purgare : adiedo falls duplo, amp;nbsp;flibq quod colorari fiiffciat,cx aqua catapotia crui magnitu* dine dato.PoÃea cyathus Vnus aqua tepidaforbea tur. Ad citandas yero yomitiotics aqua diluent Elatcrium,fubicdM lingua partes penitif me pe* na oblinito.Qifdfiquilpiadijficilim vomat, olco aut
CAPVT cctxvrir. ?So tut Vnguento irino dUuito.Somnum inhibcto.Pori ro Us quifupra moJurn pur^antur, vinü cum o!eo mixtum continuo dare conuenit: etenim vomendo tmedantur-Quodfi vomitioiKs nonÃniatur, aqua figt;^ida,polenta,pofca,poma,amp;qua fiomachu den fare pojfuntojfcrendajunt. Ciet Elatcrium nicnjès. Ecetus enecat in paÃo Jubditum, Morbo re^io mede* tur,cum laflc nartbm infufum. Dinturnos capitis dolores Ãnit-Efficaciter an^na laborantibstsinuis* pturicum vetere oleo,mcllc,aKtfcUe tauriiio.
EX G A L E N O.
CucurnerisJyiueÃrUietÃitaHs ipÃus Ãicctti,que Elatcrium vocat,amp; no minime radicis acfolioru, ad medicationes pcrutilis efl.Elaierium itaqi mot* Ãcscict,amp;fatum interimit appoÃtum, ccu aliao-ronia amara amp;nbsp;fubtiliumpartium,maxime à ali* quant habeant caliditatcm,veluti Elatcriu.Sümè Ãquidem amarum eÃjeuittr calidum,vt exfeeun* do fit ordine calcfacientium . Pom talc protinui quoqut di^crendi vim ebtinct,Sici^itur co angina laborantes inungunt quidam cü mellc,autolco vc* lerc.Eonum item efi regio morbo ajjifUs fufum cu laflc in itarcs.lïocetiam vfu dolores capitu fanat. A tque Elatcrium quidem ciuÃnodi efi. At radicis fiiccus, vt amp;nbsp;foliorum, licet fimilcm vim babeat, imbeedUorem tamen.Sedamp;ipfa radixadfimilcm facultatcm pofidel,abflergit nanque, digerit atq; tmollit.Porri cortex co potentie dcficcat.
BB ii^ E X
P LANTA R VM IIISTORrAE EX PLINIO.
Ex CucumercfylueÃ^'iÃt medicitmentim quad yomtitr Ãatirium.ÃtccaexfrrÃo eÃuclu. Cuiut tau fa nià matmiitf incidatur, fiiccut exilit, ocular rum ctiam pcriculo. OhfeuritMes amp;nbsp;vitia oculo^ rum pt)iat,^narümquc vlccra. Trxdunt hoefucco taShi radkibus vitium, non akin^: vuiuab ank hm. B.adix autem exacetocofta fodapit illim* tur ,fuccóquc dentium dolori medetur farida cum refnaimpetip^nem amp;nbsp;feabiem, quampfiram amp;nbsp;lichcnM vocant. ParondM amp;nbsp;panos fänatj cscaâ tncibies eolorem reddit â Et foliorumfuccur aurk busfiirdis cum aceto inÃiUatur. Nullum ex medk camentis Elaterk lorioreauo durât. Incipit à tek matu, Melius autem quo vetuÃins crit.quodiani dacentis annis feruatum effe,autor eTi Theophno flsss.Etvfqueadquimjuarefimum lucernarumluo mina extin^uit.Hoc enim veriexperimentun: eÃ, fi admotum prists quim extin^sat,jcmtillare fssr-ÃsmacdeorÃsm cogat.P.ff'icax eà contrafecypionu s^us Elaterium^cyr adpurt^andisyterumj aluum o que.Modscs portione virtuns à dimidio oboto adÃt lidum . CopioÃtes necat. Sic amp;nbsp;contra phthiriaÃn bsbitur amp;nbsp;hydropifes. Iditum, an^sinat amp;nbsp;arter rias cum melle,amp;-otco veterefanat.
DE SMILACE HORTENS I.
CAP, CC LX I X.
NO»
CAP VT C CL XIX, jïi
NOMINA.
p.!\a( wsralix. Gnecè, Smüax horteÃs 'ton«^ , S tatinè, Officinit inuÃtata ; receatiores
Grxdac herbarii, amp;nbsp;gin KiâJibiim,frf fenim Scrapionii amp;nbsp;fiiiiccnnteÃflanlurflacita, PhaÃolos vel Pafiolos.Galenm et am veterts Gr* fhaÃoH. ei DoUchosalgt;[gt;cllant. Germans Fafelen, Vuel- Tiolichh fell oder Vuild BonenfCaZ/i PhafioleJvoc^r.
FORMA.
Polia ïîedera Ãmilia habct,molliora tarne:cau^ les tenues, amp;nbsp;capreolos vieinu fruticibus fi impti* eStes,m tantum ineveÃentcs,vt tabcrnacula eÃen* â ^â¢epoÃint. Pruftum peeno^aeo fimUemprofert, lonppiorem tarnen maioremque,in quo femina rent* busÃmilia,non vnius coloris, fid ex partefitbrufa continentur.Px qua certe delineationefiile clarius fit, Smilacem bortenfim Dioficoridis non eÃe nià Phafiolos vul^a vacates, cum fint foUis Kedera, modioribus atque vcnofis,cauliculis tenuibus, dao uieulis propinquis fiuticibus fe implicantibus,rae mis incrementofiso tentoria e^ bortorum cameras fornicefve facientibas , Ãiquis Pano^ aco baud difiimi!ibus,lon'fioribus autem Gcmaiorihaifimi* mbits intus VerÃcoloribus, tir renib in VniuerÃum (Imihbus-Clua certè vnicanota ad docedum Smh lacem bortenfim eÃe Pbafieelos fuÃiecre paÃet/see cedit quid Phafieolorum apod Scrapionem defies ptio non fit alia quam apud Diofiondem Smilacis bortenfis.
PLANTARVM HrSTOMAE
horitnfis,id (luad mdnifeflè fatchit vtrit/quc conft finti. C^t^cmm ctfiduo Phafeolorttm videatur efgt; fe genera:funt enim altqiti cadidi, nonnudi vero m bentes,Mineii quia infoliis nuBa efl frorfm diucr^ ÃtM,amp; DioÃoridei quoque inniMfemina bic w efjcvitiits color'll , fcdvt Serajiion interjirct/ttiir, quidam ad candore, quadam vero ad ruboreacce dant,idco/»b vnkifigura vtriufque colorii Pbaâ feolos exbibmuiiincquc mim diÃant alia ratione, quant quad albi jirodacant flores caigt;didos,riibenâ tes vero furlgt;urafientcs. Licet non a l Candidas amp;nbsp;i^^^doa,. rubetes tantü hac Diofluridis verba,irflui^^a!)!, referenda e/fe exifiimem,fld ad alias etiam ; ftint enim nonnudi fafci, aâi) vero gilui, carulci amp;nbsp;ca* fii,alti maculis amp;nbsp;orbibai atris varicgati,mÃquif amnes iam dittos colores fub cand-do O* rubro, ex quibusq commixti efe videntWiCom^ledivelih
LOC V S
Smilax de qua bic agimm , vt ex nomine fatii conflat,in bortis fata f'roucnit,amp;â cum lögn ferfat flagcllis,fro[âè foni ridia falive dcbcnt,quas ciC freolis fuiSjvbi incrcucrit,comlgt;lcclatur,
TEM PV S.
Aeftateflorent, acfubindcÃliquas ^ in lisfe» menfroducunt.
TEMPE RAMENTVM.
Simeon Sctbiamp; Mauritani injirimo ordine ca Udos amp;nbsp;humides eÃe Phafeelos flatuunt. Galt nut
etiam
CAP VT CCLXrX. J81 thdm in liln prims de A.!tmetsrugt;w famltatibuff hnmidiores natura effe afferit,
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Qlcrum modo cfm apta efl filiqua cum femine AJparari modo elixa. VrinampeUit, injomniaque ff'auia amp;nbsp;tumultuofa facits
EX GALEN O.
Dolichino minsu quà m Pifa nutrlunt^Ãmillter etiamflatucarent:fidquid adfuauitatcm attinct amp;nbsp;dc:e(iionem,peiogt;es Ãunt. Alibtlesitaque faut, niü quado inte^i amp;nbsp;etiamnum virides vnà cum (un filiquu cxolco ^praroah hominib.inscrit tur. Aliqui vinum etidadiiciunt^Scd borum in repof^ tionc^vt Piforum,nullui cà vfm: quippe quum na^ tara fint humidiores, citi corrumpi confucuerunt. Attamen fi quit hos tuto reponcre cupiat, ficcare prilu diligenter amp;nbsp;exafièoportebit.Siquide co ma do i^a putrefaH-ione et a corruptionc tota hyeme findicanturtcunde que nobis Pifa vfum exhibâtes.
EX AETIO.
l Siliqua fin Lobi qui nuncpafiim vocatur, apud omîtes antiques Dolichi amp;nbsp;PhaÃoli appeUati, de genere Pifirum funt,fimilcs iUis quantum ad nip nimamflatusgenerationem: quantum vero ad ma cunditatcm cibi amp;nbsp;egefiionem pciorcs. Peculiaria ter autem Lobi dicuntur,qHoniam ferè ifli tantum eorum omnium quafiliquafcfliütur.cumÃiiquis fuis comeduntur.
EX SI.
PLANTARVM HISTOMAE
EX SIMEONE SETH I.
Q^ ex iis â^aÿs rubri funt,cnlilt;ltaresMttnifeflit ^uaqite it iis humiditM,quà ti citofutrefianl. H« morem^encrant craffum amp;nbsp;pituitafrm . Medium locum habent, y tait Galcnus, inter ca qwe facile amp;nbsp;dijficulter concoquutur,celeriter amp;tardè trafi cugt;tt,injlant amp;⢠non inflaut^parum amp;nbsp;multum un triune. Ante alias cibos cum fail afurnfti, ventrem profitant. Cumfnapioblatitplurimumnoxa depo nunt.Alsbi igitur PhaÃoli craÃieres,amp; dijficUtoK ris cofiionis,ac humidiores funt quant rubri. Proâ prietate autem quadam turbulcnta famnia facit, fed ad bonam habitudinem ctrparis conf runt, amp;nbsp;Vrillas mouent.^t horum decadum mefes mouct, SATYRIO TRIFOLIO.
DE s
GAP. C CL XX.
NOMINA.
enópiofi TplcpuXAa)J Grads,Satyrium trifoliu Latinis, Ojficinis noÃris inco^ni TeÃteuU tu autinuÃtatu: vul^b Tefliculusvulpis vulpis, nbsp;out ftcerdotilt;,Germ. Stendeluurtz, (Gallis Du
Satyriü à trois fueüles^nominatur.Satyrio aus Satyrium tem nomenfecerunt Salyri, qui primifylueÃres dif Vnde dia eolludetes nymphis perfyluas amp;nbsp;antra,adfirmiaa dum. rem Venerem herbam hanc inuenerunt. Trifoliu Trifoliu. verè,quoniam triafertfolia ad taram verfa.
FORMA.
folia tria fert Kumici aut Lilia Ãmilia,minora tamett
CAPVT CCLXX. 3S} tMm amp;nbsp;luhcntia.Caulein nnJum,!on^m,cubh talcm.Florcm Lilia Ãmi!em,a!bKm.Kitdicem hub bofimilegt;n,mali modo cxlabei antem,foris rufam, itUits oiti modo Albitm^^itÃu dulccm amp;nbsp;ori^-atH-Q^^d vm bic dicimm Lilio (ïmilem, nonfic intel U^endum venitqaitfi cjunntitatc amp;nbsp;Maf^tra ti lio ftmiluflos fit,lt;juando euidcntiflimum fit Liliü quantitatefua Satyrnflorem multis modis fupci'a^ re.Denique nee fi^^tra etiam per omnia reÃondet: quare bac fimilitudo ad eolorem amp;nbsp;fioris e/fentia referri potim debet, qua plane cadem efl cum Lh lij colore amp;nbsp;cjfentia, id quod conferenti bos duos flores manifrflum flet,
L O C V S.
I» montofls amp;nbsp;aprieis najeitur.
T E M P VS.
I» lunio menfe potiflimum comparet. TEMPERAMENTVM.
Calidum amp;nbsp;humidum cft,q»aniobre^flu dul cc apparet,
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Kadtx in vim auftero, ni^-o, ad opiflhotonum bibitur.Ferunt etiam banc impetum ad V euerem excitarc. EX GALEN O.
Satyrion excremcnlitiam amp;flatuofam humidi tatem poflidet, quocirca ad V encrem incitât, üae vero amp;nbsp;berba ip/ius radixpraflarepeteïi. Porri Vt nonnulli feribunt,cum vim ni^ro auflen potum opiflhotonum
PLANTARVM HISTORIAE epifibotonumfinat.
EX PLINIO.
Kadix cu Satyriogeminafit, dus inferior part etmaior mares^i^nit,fupcrior ac minorfieminas.
C^^yl^vcms DE SATYRIO BASILIC 0.
CAP. CCLXXI.
NOMINA.
ctTuptop fiactiAiMp pofierioribut Grach, ^j^. nbsp;nbsp;.^J Satyrium return Latinis, officinis Palma
^quot;.'\*â . Chrifii,ArabibusÃHcheiden, Auicenna Digiti ch Digiti ci= trini,Cermanis Kreutzblumen,(G^ffij Du Sa* *ââ*'â*⢠tyrium loyai^vocatur. Palmam Chrifiipropter fimilitudincm quam dus radix cum humana haa
bet maiiH,iiixcrunt.
W*f.
T am mil.
G ENER A.
D»o clui funtgcneTa,ijutirum alternm maefiUtt tgt;on maculoÃt.ÃoreÃjuc fugt;lgt;ureos habet.Altemm famina maculoÃt eYi amp;nbsp;pauto latioribm folbs, fioribminpurpurce albcfccntibue.Kaiiicumetiam tn colon eVl differentia,quod maris quidem radix flauc/cat citra albed:ncm, famina autem cum ale bedine. Qitam fine differentiam Auiemna etiam expreÃffe vidctur, dum vnam ex fiauo amp;nbsp;alba commifiam effe colore, alteram fero exfiauofine atbedine inquit.
FORMA.
Volia cum reliqaafupcifcic Cynofirchofimilia fimt,S^adi.x tarnen cifubefi lutea autfiauefees, inâ fiar
CAPVT CCLXXir. 384
Plt;r mallid ramofamtodo enim qnatuor,mlt;itlo quit que,modofixautpluresradices frodcunt, qimfii rt humanos digitos imitari videntur-
L O C V S.
Vroiienitinmoiitil)id,amp; locdfoli exfoÃtis. TEM P V S.
I» Mdlt;o amp;^ugt;iio menfibm inumitui Ma-i qui* dem lunio,fiemina verb Maio.
TEMPERAMENTVM.
Vtrunque amarum df, magis tarnen amarum quodmaculofis confiât foliii.} deóque non perpera cenfient Auicenna amp;⢠aid quidam ex recentioribus tnedied, qui eaUdum c/Jc amp;nbsp;ficcum inficcundo or* dinetradunt.
VIRES. EXRECENTIORIBVS.
y (id cild ad eru^andam cutem, ad nemorum do bgt;res,amp; ciStra noxia medicamenta.tcrtur'amp; ama Ictum efie radix^fiata. Semen ex vino fumpttm nouem diebtd,comitiales fanat.ln eunde cjfcPlum vinum diluitur herba dccoflo.Scobsradicispropiâ naturinvinoad arcendamquartand,quam amp;vo mitione curatpaulo ante aceeÃionem pota , Pluta inprafientia reficire dehuiid facultatib. non licuit.
DE SVCCISA. CAP. CCLXXII.
NOMINA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;» «r y^.-ta ii-cP
QVo nomine veteres aut poficriores Croit appeUauerint hanc herbam , co^itâmque ^^illam habuerintnccnepiobis nondit coivi
fiat.
PLANTARVM HISTORIAE
Saccifa. Ãat. NannuUi Geum eÃe arbitrantur. No; Succb fam nommare voluimus, partim quad id naminis Latinum eÃet, amp;nbsp;pulchrè buicherba ^uadrarct, cuius radices dreurafaÃtnt,partim tjuid antiquus manufcriptus herbarius Ãcrocarct, Vul^s Puper^ flitiane quadam motum credit cacadamona,tante effieade radice inuidere hominibus,at^Hc bacra^ tianevbi ftecreueritft at int eum Vndiejuncjue drâ Mar fus nbsp;nbsp;^»'â¢'«'iere.lïinc efl quod Diabalt morfum appelle
diaboli. ^^â'^ ' ^iiSâââ edam fuperflitionem pluPauam mu^ liebremfccutiGcrmani'TeuffelsMiffz.^Calli Mors de Ãi'i3iiie)hocest,premorfamadiabola,
noMtnant»
FORMA.
Ãinum cubitorum fafib^iaturaltitudine ,foli!s Plantaginis minaris, aiit Cirfii leuioribus,falilt;{ioââ r!bHsq:,lmgt;tcrlacmiatis.floribuspurpureis.R.adi^ cibus fiibm^ris,faccifis amp;nbsp;circunroÃs.
LOCM S.
Nafdtur lacis iucultis amp;nbsp;montiinisÃaltibus, ac intcrdum etiamfratii amp;nbsp;dumetis,
TEMP V S.
r» Aii^flo eiasma^naefl paÃim m lacis lam diclis copia,
TEMPERAMENTVM.
Supra modum amara eshynde caUdam amp;Ãc-cam eÃeÃttis canflare cuiuisfatefl.
VIRES.
PraÃntaDco remedia ad maturandas, atj; adei fanandos
CAPVT CCLXXIir. 38$
fanandos carbunculos adhibetur ,fi btrba viridit trita im^onatur, tint yinum in quo décoda faerie bibatur. Kadix ferfc eflitr, aut finum dm dcco* di in Vulua dolonbus bibitur, Hacmanufcrijâlut herbariut.'Hodie,cti habcatfacultatcm difcuticn* di amp;incidcndi,ytuiitur ea ad di^olucndosfan^ui* napumos,
DE SCABIOSA. CAP. CCLXXIID- , NOMINA.
T hac berba quo nomine Grads yocetur,fao ty^f^y « f^i' temurnos ignorare . Sunt qui Actio s^GJ^p
diflam yclint:vcrum cum nomine tenses cum tassa
turn frofequatur sson adicfla dcfcslftione, nshil certs coÃstuifote?l.Vuluses Scabiofamyocat^quo
Scablofa,
tsominc nobis ytessdum erit donee Icgitimusn coma fertum fucrit,Germans Scabiofen, oder Apo= ftenikraut, (finds La Scabieufe) nominatScaa biofam verb aut à Jeabro ber ba habisu, autquod fcabiei medeatur,afpcUatam effe cuidentiÃimum efl: id qseodetiam Pfrayox fratendcreyidetur. Stäben Diofcoridis non ejfe mullss argumentsi con fiat,qua pratcreo. ,
S cab sofa yndedd da. Scabiofa no efl Sta be.
FORMA.
VoUa carno(a:Pruca mode ladniata ciy muhifi da habet, fubhirfuta, noss tarnen aculeis horretia. flores Ãieciofos,diutumos,colorst ex cafe autour* furco albicantii.Kadicem crafam.
L0CV S.
CC PaÃim
PLANTARVM HrSTORIAquot;
VaÃim in omnibus,fotiÃimum autem humidii gratis ^rouenit,
T E M P V S.
FnXunio,dntequam famine denudentur^rata, faÃimfloret.
TEMPERAMENTVM.
QinimÃt vehementer amara,calidam eS^Ãeca eÃe nemo neÃit, ide'mque cum Suceià tem^ent» mentum habet,
VIRES.
FaÃlcm quits SuceiÃÃacultatcs obtinet, Patois mum autem feabiem amp;⢠tuÃim fanat.
DE S MILAGE ASPER A.
GAP. CC LX XII tl.
VrCtp- \vMn^e^ Smilax afpera etiain foliorum ambitu fpi of-Ãssoirk-Ãiamp;y nolo modo folo ftipitc in GaLiaNarbo-nenfîvintur.
NOMINA.
Xÿ^ ftlhetl Tfety^etu Dio/ioridi, falAcef Ga^es no, S milax aÃera Latinis dicitur, oÃieinis noÃris incognita,Cermanicè Grofz Stechend oder fcharpfF Vuind[,46 aculeis quos habet,noe minari apteÃteÃ.
Smilaxet Mlax.
FORMA.
Volid habet VeryclimenoÃmilia, vel, viTheet fhraÃus ait,bederacea:raniulos multas,tenues,Pa Huri aut Kubimodaaculealas.Ciriumfioluituraf baribusfurfum dearfumfe circuma^ns. Flore cao» didum,
CAPVT ccLxxrirr. s^g did»m,fru{lum racemofum fert, mm maturuerit ruhnitcm,gitfia Imiter mordentcm-Kiidice craji fam amp;nbsp;duram.
LOCV S.
Jnfalufiriitts amp;nbsp;ajperis nafcitur,?lin!o autem teÃe in conuaUibus opacis.
TEMP VS.
SmUacem ^»idem afperam intfcentcm^onvidi: ficca enim aliunde ad me trartfmijfa cÃÃta vt icr^ to indicareijuo temporeflorcat aut fruflumprodu cat, baudÃoÃim.ld quad idea referre volui,ne nos ealumniadi anfam habcat ofirperuerfus, Ãnon ex omni farte ficluram natiua iffius herba forma reÃondere vidcrit. Co^itet enim non viridcm,fed ficcam nos f intendant tantum dedife. Theofbra* flus tarnen lib.iii.caf.vlt.de hifl.flant.bastc Verno temforc florerefcribit.
TEMPER A MENTVM.
(^uale flt dus temferamentu, viresfatis declao rat,amp; folia if fa atque fruclus,qua finita ingu^ flulencmquandam mordicationemfra feferunt, Vt calidam e[feamp; ficcam baud dubiumflt.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
lluiusfolia dvfrudus fiantè amp;nbsp;f ofibibantur contra Ictalia venena ejficacia lisnt.Traditu eil, quodfiquis tritum eorum aliquid nufer^enito ina fanti bibendum dederit,ntsllum idi f often venenü itociturum.Conciditur etiam in alexifbarmaca.
CC 1) EX
PLANTAS.VM HISTORIAE
EX GALENO.
Wlax aÃiera dauimUsplena csi, vt arboribut finfum dcorfum dinerfimade cimmualuatur. folia ^uÃata acrimoniamaliquambabent, amp;alioqui fi illis vtarn,calcfaciunt.
EX P L I N f O.
Corona ex cafaefam impari foliorunt numero, munt capitis doloribus mederi. Contra venenaia ejpeaeiÃimi acinorum corymbi, in tantum vt ad^ norum fucco infantibits fape inÃillato,nullapoÃea venena nocitura Ãnt.
y^tef. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE SMIL ACE L AE V I. CAP.
eflL.«;^^««.- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CCLXXV.
^x^eA- Smilax læuis Lifet amp;nbsp;Liferon à Hgandis quitus adnafeitur plantis hiepingitur.
N O jM I N A.
ValubUis n!7M;AftCi.Diofcoridi, faiÃK^ Calcna, amp;nbsp;maior. j^,a Paulo dicitur.l.atin:i Smilax lauu. Ojfiiio funis aiv nu CrberbarHs Volubilis maior,Ã .mimullisCam^ borum, ponella, amp;nbsp;funis arborum, Germanis Vuinden* Smilax kvJut,glatte Vuinden, oderVueifzglocken lauis cur (Gallis des Phafcclcs) tocatur. Lauis ante non nominatas aliaratione,niÃquad aculeiscareat,dil}aeÃ, f O Râ5*1 A.
fledcreÃmUia folia habet,molliora tarnen,la» uiora et tcnuiora.R.amulos fupra diela Ãmiles,ac» leis caretes.Couoluitur amp;bacarboribus,vtprior, liuclum fert Lupino Ãmilem, nigrum, paruum, Ãiptr
CAP VT CCLXX V. 3^7 fitter ^uemfimjiey flores albi,cop{ofl,0'orbic»lati fer totam Smilaccm exeunt. Aeflate titbernacu/a fcriffamfltutt,autHmno aMe folia cadüt. Ex gua defcriftioise flanitm ft omnihu^herbam hac lt;jua Vul^Ms herbartor» Volnbilem maiorcm vocat, ejfe Sniilacemlaucm, quod UlifctlicctÃnfft'a nota lt;» »«bis commemorata conueniant. ld quod etiamfi flura Smilacü afleraà cuoi hac co feras, fath de* monftrat,qiiam vno hoe nomine dedimus, vtex e^^ iufdem collatione manifeflius heuss iffa a^swfeco retur.lïis accedit asstiqui amp;snanufcrifti herbarij teflimonium, qui SmilM em lauern,M olubilem ma iorem issterfretatur. t-isss ctiamfiflura, Velubile quam maiorem affelliimus,fcnitsts exfrimit, LOC V S.
ÃHafcitur pafim ferfiuteta,amp;fcfibsssfife inuoh uit.Amat culta,amp; iniis etia fotiflimii^i^itur.
T E M P V S.
Aeflate floret,autumno fernen frofes't.
TEMPERAMENTVM.
Kodicam amarstudissem infftÃu fra fefert. VIRES. EX DIOSCORIDE.
Huius femess cum Dorycnio,amp; vtrunauc trium obotorum f andere fotum,fomnia multa amp;nbsp;turbue lentafacerefertur.
EX GALEN O.
biilax lauis facultate quodammodo fradiéla flmiUs eft.
CC iij E X
PLANTARVM HISTORIAE
EX PLINIO.
t^ullim eà eÃiflin.
APPENDIX.
TLm^irict hfidic Ãteco Voluhitti maïot'ii ädcah* Jm vtuturpaÃii)nes,capitu foriÃimü d^ oculoiit DE SISYMBRIO. CAP.
yvahx tw nir
--rv o trr fv^is'
CC LX XVI.
Sifymbriumalteram feu Cardaminecre-fciOjicrefcendi eelentate tulgo dicitur.
NOMINA.
^ m/J-i^^tCU Grxciâ,Stfymbtiu l.atinii,(Gdl ^ lts CieSjoo)ajtpeUatur.SilymbriS dicipuâ tat Vatro à Si/ymbrio, ^ua fuit tetertbus connût Corona â^^*^ meretricula, Coronam etiam V eneris mmniHf âVentris- dixerunt, vel quad ob odaris luauitate quant pra ÃferGeo muentus qu-e ansoribitsgaudet corenata, in comejfationibus fuis blanda odaris abledamen^ tofitas illecebras commendaret. Velfotitts, quad Sifymbrij caulis articulatim per internodia veilt* cillatoforum ambitu concinnè coranetur-
GENERA.
Sifymbrq duo funtgenera-Vtium quad fmplici* Ralfami* ter Sijymbrium dicitur:hoefeplafiarijÃalfaniildj ia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^t manufriptus etiam teflatur herbarius, vulgus
Mentha ante Metham aquatieam. Germant Fifchmütz, aquatica. Vuaflerinuntz.oder BacEmuDtzvocrtwt.AZ« ynalaumnnt-rumcum adieflione^Ãymbrpumcapfaminenomi* Maflurtiu mtur. OÃteiuts ^afurtium aquaticum,Germanis aquaticS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yvAtet-evoef' BruDDenkrefz.
CAPVT CCLXXVr. 388
Brunnenkrcfz.Sjciâoo di{ïu,quódfafore Car* damumjioc efl K.-tflitrtium,imite tur,
FORMA.
SiÃmbrium hortenà Mentha ftmile, quadrate SiJÿm-caule,quadantenuspurpitrafientei foUis Mentha, brium, ferrathilatieribm amp;nbsp;odoratioributtfloribiu inter* Dodia peniculatim mronanlibitf, verticiUatofern* per ambitu, SiÃmbrium coâmomciito cardamine Si/ym* folia inter initia orbiculata habet, cum autem ere brium car uermt vt âS.ruca folium laciniatimfndimtur. Cau Jamine. Itfrofilit cauo,fcfquipcdali,ima fuif arte fluribm radicularum fibris fubinde cafillato, è cuim alaru eauii cirri fréquentes Ãnuatim erumfiint,Flore ca* dido-Semine Eruca infiarin fiUquii acri amp;nbsp;exiâ S^o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L O C V S.
V tranque ri^uos traplui amat. Primum autem fotifimum circafia^a amp;nbsp;fifdnas nafcitur.Altt* mm nufquam non in aquatilibui.
T E M P V S.
Aeflate,fot^imum verb Au^uÃo menfe, cum
Kentha flor ent.
TEMPERAMENTVM.
sisymbrium frimum excalfacitatque refecat in tertio ordine. Alterum autem quum fecum en, itidem tereq en ordinis excalfacientium amp;nbsp;exic* cantium:quum bumidum ^viridctfccundi-
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Sifymbriuin frimum vimcalfaciendiobtinet.
CC iiij Semen
PLANTÃARVM HlSTORTAE
Semen dm ail flran^uriae (^ calculas cü viMpaa turn fradcÃ.Tomina ^Ãn^ultus fcdat.reliatetn foribus amp;nbsp;fionti iUinuntur contra capitis dolorem. Aduerfus etiam apum amp;nbsp;'oefparum iclus valent. Vomitiones fatum ft ft it. Klterum cardamine co^ gnominatum calefacit, vrinam cict. Comeditur quoque crudum.Lcntipnesamp; cutis à file niff-ide fis- aÃieritatem cxterit tota node illitum,manc au tem ablutum.
EX GALEN O.
Sifymbrlum frimum tenuium partium ed.diff rentis.calefacientisamp;'exiccantisfacultatis.Scmen quoque eiste tenuium partiü cd amp;nbsp;calidum. Qÿoa circa ipfum quidam cum vino exhibent ftnfftltiem tibits, amp;nbsp;tormina patientibsts. Si/ymbrium quad quidam Cardaminess vocant,quandoauidem Cas-^ damoftd est.Nafturtiofimslc quiddam^uÃu fra^ fert,cademferè potefl.
Ex PLINIO.
Vtruque Sifymbrium ejficax aduerftts aculeata animalia,vt funt crabroncs amp;nbsp;ftmilia, Sedat capia tis dolorcm,itcm epiphoras. Alu pane addunt. Alp perfe decoquunt in vino.Saisat amp;â epinydidas.cu ti/que vitia in facie muliera ints-a quartum diem nadihstsimpaÃtttm.diebstsqidetradum.Vomitioa ttts,ftn^ulttis,tormina,ftomachi diffolutioncs cobd bet ftueincibofumptum.ftue in luccapotum. Non edendum ff-auidis ni ft martua conceptu. Qmppe etiam
CAPvT cctxxvrr.â js^
tttam impofitam eUcitMouet Vrina cum yin» po* turn, SylueÃrc amp;nbsp;calculas. Q^as violacé opus fit txcitat infufarn capiti cum aceto.
DE sro. CAP. CCLXXVir.
Sió feu Lauer diuerfifsimam pingit ab ea quam medici amp;nbsp;ofFicinxfyllabarum me» tathefi vocant veria, amp;nbsp;ad nepbriticos af» feftus vfi amp;nbsp;Cardamine plantam petfimi lem amp;nbsp;coneenerem féliciter vfurpant. ,
N O M r N A.
lop^H ivayaXfitf tvu^po^ Grads: Sion,La* uer amp;â KnaraUis aquatica Latims dicitur.
Ofiidnis i^nota herba. Germaitis VualTerpun-gen,Bachpungen,oder Pungen (Gallis de Ja gj^^y^^ Berie) appeUatur.Sian autem nomen fibi adfduit jj^^^ a coneujju, quad Grad tret dp dicunt: nam exen-ticndivim nadum eft.vtpote quod à renibus cal- ^^^ ^^.^ culos peUatiVrina amp;mêÃes ducat, Ana^aUts aqua:: o . tica, quad flores dus Ana^allidisfÅminafloribus per omniarejpondcant. Lauer nomen hauddubiè à lauandocontraxit, quodfionantibus aquis eaatum femper dui^audcat.
FORMA.
Pufidus esifrutex, redsts, pingais, foUis latis, Glufatro flmilibus,minora tarne,amp; odorata. Qua deUneatio prorfus aflipulatur huic herba qua Ger mani \'uafTerpungen namindt liaccnim riuu* Us^audct,frutcxpufillstspin^lfq; cd, latis foUis, Hippofilmo
PLANTARVM HISTORIAE
tUf/ioJilmo ÃmUibm, amp;nbsp;di^tis Icnitcrfriattiiti' cundum cxfgt;irantib. odorem.floribm camlci!, A.â Ba^oUidafeminam refcrcntibtn, LOC V S.
Inuenitur inaquit citato laqgt;fa reptntilut, aid ttiam refedibm.Safe vero intumefcentibut deiner pun videtur-
TEMPV S.
lunio menÃfloribusfra^Mns eÃ.
TEMPE RAMENTVM.
Q^ amaraadmodufit hacherba,vtcalefaciat
lt;^ exiccetnecejfe eïi. Atq; hme itcrum colli^ete li* cebit,vtpatebit ex verbis Aetq,eam eÃe Sium, VIRES. EX DIOSCORIDE. Sij folia co^la o uddque comefia calcules comi-nuSt amp;nbsp;excemunt.Vrinat mouent.tertus amp;nbsp;mea fes cducunt.Dyfentericis vtiliter comeduMur. ' EXGALENO, Sium quantSgufiu odoratum efl,tantum etiam calefacietii facultatis eÃparticefs. Disentautem amp;nbsp;vrittam mouct, amp;nbsp;calculas renum f aillit, amp;nbsp;menfes cuocat. EX AETIO.
Sium quatenus^Ãu odoratum e^i, ealenuscae lefacit,amp; exiccat, Difeutiendi etiam vires habet, Vrinam moucndi, calculas in renibsu dijfolucndi, ac menfes ciendi.
EX PLINIO.
Prodesl vrinis,rcnibm, licnibus, mulieriimqae menfbits.
CAPVT CCLXXVIIT. 350
menftbiu, iiuc ifjüm in cibo fnmptum,ÃKe im lt;!(lt;⢠conhliue fernen è vino iirachmilt; dnabtn-Calculos nmliit.aqttiij; qu^^^nunt eos^reffit.tiyfentcrio
j eisfrodefl infufuniAtein lentiginiillitil,amp;mulie» mm vitiis in facie, noein iUitum momenta entern emendat,amp;i amices lenit,amp; Ãeabicm equornm^
APPENDIX.
Veterinarij in hodiemum vf^: diem bac herbet m tHmoribtu dfeutiendis,^ (labieequorüfanadn 'lt;'tttntur,vt Iliac manifc/lum fiat dlam efe Slum.
DE STRATIOTE MILLEFO»
1 IA. c A P. CC LXX V111.
NOMINA.
7fgt;iZTtcÃTHf ó;^-lAl(^(J)uAofG)â .«o^,S^r4 -
S tiotes millefolia Latinis,ojpcinis t^her* Mitlcfoliti bariis, hHUcfoUitm, Germann Garben, Schafgarben, Schafripp, Taulendtblatt, ö* GeruueJ, (Gallis Millcfucille.ou Cumin,ou
Aneth fauluage) nominatur . Stratiotes Tcio Stratiotes Cracisfid efl,mUitaris diamp;a cH, qiiadvulnerafer Vndc dira faSia fanet,atque adeo in militia amp;nbsp;caÃris mul da, tus dus vfusÃt. r O A M A.
'prutex cd exi^uus, dodratalis amp;maior. Polia ^ habet puin auium pennis Ãmilia.Sitntque folioru exortusadmodum brcucsfincifurisdiHsÃ.Eicuitao tevero amp;aÃeritatc Cumino lylueÃri maxime aà Ãmilantur, ^ etiamnum breuiora. duius déniquot; quevmbella dcnÃart^pleniar: furculas enimin cacumine
PLANTARVM HISTORTAE cacumine faruos habet, inquibus Anctbi muia VtnbeUa ptat.Flarcs ilU canJidi amp;nbsp;exilai fuut.
LOC VS.
yiafcitur in a^is aj^ci-is,amp;â prxcfuè circa viat etefemitM,
TE MP V S.
Per integram floret aflatem, TEMPERAMENTVM.
NonnihU adfirictionii habet, atq; adeb exiccat. VIRES. EX DIOSCORIDE.
Pximiè vtUis efl herba if fa adfan^uinis eruftior Item, amp;nbsp;ad vlcera vetera ac recetiadte adfiflulas.
EX GALEN 0.
V ulnera^Iutinare fotefl,^ vlceribm vtilis efl. Sunt qui ea adfan^uinu eruftionesvtantur, amp;nbsp;adfisiulae.
EX P LINT O.
Ketruria Millefolium affeUat herbam infra^ tis tcnuem,a laterihus cafiUameti modo foliofam, eximd vfüs ad vulnera.Boum neruos abfcijfos vo^ mere, filidari ea rurfufj; iun^ addita axun^ia affirmant.
APPENDIX.
Kecentieres ad eofdem v/iu tntdcfoliü (imm ad^ htbmt,ad fananda nimirum omnis generis vulnes ra,diffoluendum fanguinem concretum,amp; ad ona flringendos menfes. Vndea Stratiote miUefolia no effe diuerfum omnibsts ferfiicuumft.
DE
CAPVT CCLXXÃX. 5 91 DE SARRACENICA SOLID Aâ'
GINE. CAP. CCLXXIX. iui^fnPwtnh NOMINA.
QV V M nobif non conÃet quo nomine vetert bM nomina ta fit herba hac.flaeuit vÃtata ^â-ac tritam noÃri temporis herbarit! ap* peUationem vfiHpare, donee veriorem comperire continuât. Nontametf latetà nonnullis corrupta iderbafor foce C.ariaplavinem,vel mavis depranata tdavit tn non e?l nemnominari, cnmdicendum eÃet Ceratophylat CartaÃla em, quia nimirum partent oculomm ceratoida, ^o, feu vt boe eÃ, corncam defendatÃaluttquc pereuÃam ac rcfUtis di lafamreÃituat. Cur verb~'gt;ocnomine non appel- cÃ,Cerat9 landam cenfeam, facit inprimisquod deferiptio pbylax. CeratopItylacis iüi non conueniat. Dem quid pit dura eiufdem in manuÃripto herbario illi herbit quam Wörtern vocant,prorfus non reÃondeat- Her ham ttaque fortem, fel vt alij habent Sortis, na^ minamuseam qua Germanis heydnifeh Vund. kt2ütvocatur,quódfortèa Sarracenu repertapu tetur.iîinc,nifallor,à quibufdam ConfoUda Sar* racenica dicitur.Fortis veri à vehementi odore.
⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
^ Caulem rubcfcentcm,duüm triumvecubitorum ac canum habet, è quoprodeunt folia oblonva, in extremitatibus ferra modo incifa, Saliciq:Ãmilia . flores luteos inpappos cuaneÃentes-iCadiccm mul tifdam,foris^; rubentem.
10«
PLANTAR.VM Hi STOKTAE
LOG VS.
^aÃcitUf inÃluis amp;nbsp;in montibxi aids. Copio/ê aatcm inmonte fofl arcem Tubin^citÃm,lt;jue Gif manico mmine die odeDbaT^vocantt^rauenit.
T E M P V S.
Ait^tfla menfi floret.
TEMPERAMENTVM.
Guflu adflrin^it,migt;diceq; amara efl, atqucadcè flccare cuidentiflimum efl.
VIRES. EX REGENT! OKI BVS.
quot;VulnerarM berba efl, id quod Germanica ap» fellatio abundejatis monftrat.imfofita itaq; vul^ neribus carnem frimum generat,dein flatim glati* nat. Sicca in fulnerem trita recentia vutnera,fi in* ff ergatur,celeriter fana t. Fiftulis etiam medetur, malgnafl flcera mundificat,ac confleflim Ãanat.
DE SAXIFRAGA. CAP.
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CC LX XX.
, NOMINA.
k Afllcf^yov, H iTtUjiitfluyliv, H i/am-
S nbsp;nbsp;7f ou Grads, Saxiflagon amp;nbsp;Saxifraga
Latinis. Ofpeinis quibufSam ferperim Capidus Veneris dicttur,vt in Adianto docttimus. Kedbius murariaruta vocaretur.Sant qui SaluiS Saxfra* vitam hodie nomment. Germanis Maurraoten gon cur di e^ Stein rauten appellatur.Saxifiagon,quodcal* flum. culos è corpore pcllat flangatq;. Lmpetron yero, ijnpetto. quoniam infaxisproueniat. OJptcina hodie alhu frater
CAPVT CCLXXX. 35gt;1 fréter banc latincirtim Saxtfragai oflenJunt, de ^uibm fit diccmuf loco.
FORMA.
5Hrculofusfiutex faxis hxrcns,!uncis teimibetf, t-fithymi mn diÃimihbm, ni^ù, breHibin,f»liis Trichomanis, maioribm, interim IcuUtitf , auerû fero parte annexa puncta habcntibnt,Ãneflerc,fir nclcniinCiraJice nigra fuperuama.
LOC VS.
InPaxis (jf aà er is locis prouenit. Tdeo eim ma* gna copia inuenitur apud vetuÃa sediÃeia, in lapt* dnm commijfitrif.
T E M P V S.
Vere amp;nbsp;aÃate inueniMr,potiÃimitin autem I» uio menPe.
TEMPERAMENTVM.
Satisex facultatibiueimgnÃujidn^uo mani* feÃa quadam adÃriPlio apparct, eolligitur hanc herbam calidam (p^Ãecam eÃe.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
In vino copia amp;pota.febricitantibifs opitula* tHr.Ãranguria amp;Ãngiiltui medetur.Lapides veÃt cafiangit,amp; vrinam mouct.
EX P A V L O.
Saxifraga vrinam det, amp;nbsp;calcnlos couterit.
DE SIUQVASTRO. CAp.
CCLXXX I.
Siliqua-
PLANTARVM HISTORIAE
Siliquaftrum amp;nbsp;pipeiitisquç quibufdam piper Indien diciturjaliis cardamomi ge* i nusputatur.in filiquis Pyramidalibusie- | 'men habet rufum,latum,iura croci eolo» re tingens amp;nbsp;piperis faporecondiens.
NOMINA.
Siliqmt- ^TUquafiiHmconumicntiÃimonomlnea Plinh i firum. »J lib. xx. caf. xvü. diCta efl herba hlt;ec, a ftUâ quis nifnirS ma^is amp;nbsp;oblèigd quas freducit. £lt;« Pi^eritii- dem dia ab egde Pipcritis, quidÃmen eitnguÃa^ turn ÃlâcrisÃaperem amp;nbsp;acrimonia fra fè ferai,m^ minatur.Alia tarne efl ab ea qua vul^o piferitit» apfcllaiit,vtÃupra ctidmeauimui. Sunt qui piper Piper 1»= PliÃianü, aliipipcrindianum, nonnuUietidpiper dianum. ex CbalccbutVocant-AuicennaT/idetur appellate 7.inr^ber Zingiber caninum .Germanice did poteïï Chi- j (aninum, kehutifeher oder IndianifcherPfeffer.
GENERA.
Æ 'Æ^ââ â¢âiajKdu Haim amp;minuieflSUiquaJiru. MaimflUquat producit maia-cs, amp;nbsp;coloreflebnigras, autfufcaii Minm contra minores profcrt,amp;.colorepunicea)-Nos tarnen ftruitque^enus yna pi flut a coplexifit mm ttq; hiantes dua pin^erentur filiqux curaui^ ! mm,nöfanè quo dJpontefuafic rumpatur ,fed vt quale intus effet fernen cemeretur. Prêter bac,^e^ ncraalia flint bina^quorüfnum tongiÃimas amp;nbsp;co lorepuniccai, altern verb latiores multoà breuiot rtsproducitÃliquas. Damm itaque quatuor Silit quaflri
CAP VT CCLXXXr, 3igt;5
^».tflri t{ij}in^agenera,'vt ex piflura manifeÃiÃh mt dcjirchciiditur.Horum primä diferiminirgra* tia maim,alterum mimu, tertium lon^um t^ttdf^urit-tum latum appeltauimin SiUquaÃrum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;)âigt;J-ni
FORMA
Herba, efl caille rubra amp;nbsp;ldffgt;,crcbrif ^eniculis, fol fi Laurijflonhus caiulidtsflnune infiliquis ob= longéi amp;nbsp;magnis aiho,velpotiitfflau(flciitc,tenui, ptflu Pipcrii acerriruo.Kadice vtifcajiibalba, ca^ fMametis fibrata.Px qua nimirü dclineationeflttii coflat herbâ cu m piiluram dantiii,cffe P huit Si-bquaflrù feu Piferitim.Caulcflquidé Tgt;t ex. Caflo^ ce codegit P linim,rubro amp;nbsp;lon^, deufli etiam geo niculù,vndt folia Paurifoliis jimilia erumfût-feo ruine albo^tenui admodum,guflu pipiru . Ã^ibm cmnibm etiam Siliquaflri amp;nbsp;Piperitidis nomen» datura,qua buic optime quadrant,acccdunt.
LOC V S.
I» G ermama iam inffhlibtu ac teflaccisfatum fafimftrè prtuenit.Perpaucis antè annis Cerma» nii mcognitum fuit.
. T E M P V S.
Aeflate quidem floret,atquemox decidente flore filiqua primum hcrbaccddeinpunicei autfufei co loris (ubnaf untur,plena firnine.
T E M P h R A M E N T V M.
Valèter excalfacit atqucdcficcat,idqHod femh nis immenfa acrimonia ,amp; foliorum amantudo DD cuiden»
PLANTARVM HISTORIAE tuidentiÃime moi!flrat:vt certè non temcri flxri^ qne hoefiminc loco Veri Vipcris vtantnr: enfdcm enim facnltates hauddnbiè habet, q»M etiem ex Diofioridefumftasfubiiciennn,
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Piper comuniter calcfaciendifacultatem habet, quot;Vrinam moHcndi,conco^ttmdi, extrahendi, difcH* tiendi,amp; qMpupiUM oculorum obtenebrant exie rendt. Prodefi ripporihm circuitucerto inuadenti^ bm potum amp;nbsp;inundnm. V enenatorum morfihat fuccurrit.fietus ex vtcro ducit. TuÃi amp;nbsp;omniboe thoracis ajfeflibus in ede^atc amp;potu fumptum auxiliatnr-Cum mcUe innndum antina correptos iuuat.Tomiina cum tencris Lauri foliis potum fel-uit. Pituitamex capitepur^atcum StaphyPi^ria commanducatum.Dolores leuat, valetudinemque tuetur. Appetentiam mouet. ConcofHonem adiu» uat ad intincins addi turn. Strum as cum pice exet ptum diÃatit.Cum nitro alphes ahflergit.
EX PLINIO.
S'liqua/lrum vtilc^ingiuis,deMib»s,orisfuauu tdti,amp;rudihus.
APPENDIX.
Auicenna Zingiber caninum abflergere cutis amp;nbsp;faciei maculas, lentéjque tradit.Itcm firumas a» liéfque tumorcs,cifts fernen digerere firibit,vt hinc etiam eafdem cum Verb Pipere habere faculties coUigere liceat.
lt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE
CAPVT CCtXXXir. 394
DE SCORODO. CAP./ l c c L X x x i f. ity^rk.
NOMINA.
Ko^J'oiz Grxcè^ hUium latine ajtltellai S tur.ojfninx Latinum nomen retinuerunt.
Germa. Knobloch ,olt;icr Knoblouch (Gallieè Aikou Aulx) Scondon ante dicitur, Scorodon vt nonnulUs flacet,quafi (XKlsU èv ^Ij'ov/d eÃ,ru vnde di~ dis S^ofa,quod aj^crèfiipra modum redotcat,amp;' al flum. facientium nares ojfendat.Latini Adium à Graco Allium, fortaÃis -verbo à éXAiâ^tid eÃ^exiUre vocatiquèd nimirum exiliendo crefcat.
GENERA.
Tria in Vniuerfum Allq funt^cnera.Viiu horten Allia hora fi ^fatiuum domeÃieamve, quod Cermani gar- tenÃe, /am ten oder heymifeh Knoblouch vocdt.Alteruâd'â^ ⢠ffueÃre quod Grad b^ploar^^ÃcVjid eÃjüngnia tf^Ãoi^ num Alliunominantjinaruis ac campeÃribasÃdte Antina uaÃens.Cuius nos duo genera damas, quorum pria Allium, fnum CeïSi^!gt;gt;i Vuilder Knoblouch dicitur, al^â^^ââââ^JâorL terum veri feidknohloach.TertiumitidemJyl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' iieÃre,VrÃnumcofftominant,iitÃ)luis proucnicns,VrÃnHmi Germanisyuildkaoblouciiappellatur. lt;gt;v«»»lt;- Ãaeo^ker FORMA.
Allium hortenfe fronde virct cepitia, eaute terea Uortenfi. ts amp;nbsp;inani.ïn cacumine flores inglobu dreuaguna tur,in quo feme emicat.9,adids balbus tenuis, vea DD q lutur
PLANTAIIVM HISTOR-IAE
Uiur memhraiüi.mox plurthM caagmentatHf nat cleis,amp; Hi feparMim vcÃiti5,in cuius Vértice cota flares Ãbrx cirrorum exeflo criffatur, tadiofa hat SylueÃre. bitu amp;nbsp;aff era fafore.SylueÃre foliis confiât frat loigt;^,tcrctthas, intus concauisfiuccam Ãeciern ret frafi:ntantibus,caule frocero,lcni,furfureos flores igt;flentante,cacuminc tum colore turn forma conflit cao,radice butbofa c^cafitata, nucleis flicatim co faeHUbm intumefienteflummo vertice cafidamet Vrfinum. tisfibrato.'Vifinam odore molli, foliis^â adibiis,amp; ifhemeri non letalis foliis fimilibus ,floribus in funtmo candidis,cafite fratenui.
LOCV S.
Uortenfe f af int m hortisfatum amp;nbsp;f 'atatu fro* uenit. Syluefreflonte m aruiSift diximiis,amp; cant fcHribus nafettur.V ifinum autem in nemonbut.
TEMP V S.
KortenJe amp;nbsp;fyluefire aflate florent. yrÃHU aat tem vere, A friti O'Maio menfibus.
TEMPEKAMÃNTVM.
Adia deficcant O' calfaciunt quarto exceffu. VIRES. EX DIOSCORIDE.
Vacutt.ts Adio efl acris,calfacit,flatus excernift aluum turbatflomachu cxiccat.Sitim eÃieit. f»â le^dusn flationesfermutat altcrdtvetOâfummam corfora in Dioflot cute cxulcerat Eademfoteil An^uinüadiu.Comt ride, KM eflum latos Ventris lumbricos exf edit. Vrinasdu* iTTlcpciUSt cit. Contra viferarum morfusOâ hamorrhoidum frodcsl.
CAPVT CCLXXXir. ;jgt;j fndefljta ftiKnaliud ma^if^Ãvinum iugito fu- at iTufiO. malar,aut in co Jem tritum bihatur.Contra rabio= jav iA* forum morfm vtilitn' iUmitur. A ilium ffirm in d^ HUJIK^^ bofumptum contra ^Hamm mutationes confert. Aberas arteriös clarificat. V eurem tuÃim cruJä amp;nbsp;cofium comefum lenit.Cum origani deco{bopo ^m,pédicules amp;nbsp;lender enecat.VÃum Ãquot; eu mel* le fubaclu iUitumq;, hypepya amp;nbsp;alopecias fanat. âExanthemata eum nardino vnlt;ruento,fale amp;nbsp;oleo curât. Alphos, impetigines,lcntiff nes, achorasjee pras,furfuresf eximit. Cum teda amp;nbsp;thure deco* dumà in ore contincatur,dcntium dolorem leuat. Cotra mûris aranei morbus cum fcHlneisfolüs,amp; Cumino iUinitur. Coma decorum in infeÃionibus menPes amp;nbsp;Pecundas trahit.Eiufdemgratiafuffitu. Eaclum ex eo amp;nbsp;nigra oliua mtritum,ejuod Craci HVT^aréwocant.vrinam cit,amp; obfruPhones aa perit.Vtile etiam hydropicis.
EX GALENO.
Excalefacit corpus, erases in eo humores extà nhat.glutinofisj; inddit.Ris tarnen aut ter in aqua dccoPlum,acrimoniaÃoliatur : quanquam neeÃc quidem vim perdit extenuandi,veriim facultatcm quandam objeuriÃima alendi corporis acquirit, cu hts antea qua coqueretur, nihil prorfas obtinebat. Caterum Allium non modi vt opfonium, verum* etiam vt medicamentum fanitati accomodii,quod eifrudafoluire amp;nbsp;difcuterepoÃit,vlurpatur.Esi
DD iq nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;autan
PLANTARVM HlSTOUrAE
Mtcm Allium cx tot urn cibonimgeitere, ^ui amp;nbsp;fiatum difcutiMt, amp;nbsp;minime Cttim inférant. 0' fhiofcorsdoitdomeflicotvcircliqu.t omniaJyluf flria,valcgt;ttim efl.
EX AE T r O.
Allium cameÃum flatus diflutitjfitim refrimit. craflos amp;lcntos humores inddit. Habet tarnen quidpiarn virofum,amp; mali flucci, quad amittit fi aqua clixetur.Ab ciM afliduo vju fraflrtim call* dat tem^eraturM cauere oliortet.
S.X P LI NI O.
Adi» ma^na vu,ma^,ia etiarn vtilitates contra aquai ü amp;nbsp;quorumlibet lecorum mutationes. Ser^ pentes abi^it amp;fleorpiones odore:atq;,vt aliqui tra didere,bcfliarum omnia iUibtes medetur, potu Vel cibo,velilUtu.Priuatim cotra hxmorrboidai pror JeÃ,CU vino redditü vomitu. Acne contra araneo^ ru muru venenatü morflum valere miremur,aconia tu,quod alio nominepardalianches vocaturÃepclo iit:itcm HyoflyamUxotra canü morflus,inq; vulne ra cü mede imponitur.Adfirpentium quide i^us potum cum refibus fuis , ejficaciflimè ex olco illu nitur.Attritisq; corporapartibus,velfi veÃea intti muerit. Quin amp;nbsp;fuffitu eo ,fecundas partus cuoâ cari exiflimauit Hippocrates : cinere eorum cum eleo, capitis vlccra manantiafanitati reslituens. SuÃgt;irioÃs coflum, aliqui crudum id dedêre.Dio^ des hydropicis cum Centauren, aut infico duplici
CAPVT ccixxxrr. jixr »i euacuandam äluum:quod efficadutprlt;tÃat 'vilt;i ride, cum Coriandre in mero fatum. S ujfirioÃs ali grd amp;nbsp;tritum in lalle dedcrunt. Praxa^rÅ amp;nbsp;contra niorhum return vino miÃutamp;contra ileu inoleo (^fuite,Ãc illinens. Strumu Quogue. Anâ tigui amp;nbsp;infanientibui dabant crudum, Dioclet fbremticit elixum. Contra anginas tritum imfos .niamp; garrarixetre frodeÃ. Dentium dolorem trù bur cafitib. in aceto tritis imminuit:vcl,à décoda aguacolluatur,addaturg;iffa in caua dentiu.Auri iâu etid infl iliatM fuccut cu adife anfirino.Phthi riafis amp;nbsp;frurigines fotum,tufum item in aceto amp;nbsp;nitro.Comfefeit amp;nbsp;deÃiUationes cum lade codu, tel tritum fermixtumve cafio molliiguogcnere ct raucitatem cxtcnaativclfhthiÃnflnfaba forbitio nedn totum autem codu vtiliiu efi crudo,clixHmâ gue toTioÃc de vocifltu co fert.Tineas amp;nbsp;» eUgua animaUa interancorum feUit, in aceto mulfo co-dum. Tenafmo in fuite medetur. 'Temforum dos lortbiu illitum,elixum,amp; fuÃulis codum cumcl le,dcindc trilum.Ttifli cum adife vetuflo decodu, tel cum lade. Aut à fanguis etiam excrectHr,vel furuietaÃnt.Zt fituita fubfruna codum fotum, amp;⢠cum mcllis fari modoÃmiftu.ConuulÃs amp;nbsp;ruâ ftù cum fale elf oleo.i^dcum adife tumores ÃÃgt;e dos fanat-Pxtrahit fslulls vitia ett fulfhure ct re Ãna,ctiä bartindines ci fice.l.cfras,lichenas,lcn-tigine} exulcerattfandlgue cum origano,vel dnis
DD tig dus
PLANTARVM HTSTORfAE
tilts ex oleo t^garo iUitus. Sicamp; C^cros ignes. SUâ ^iUata aut Uitcntia ad colorent reducit^comltuflu» ex mede. Credunt amp;nbsp;comitialcm morbiim fanare, pquis eoin iibo vtatur autpotione. Q^artanaf quoque exiuterepotum caput cnum cum Laferpiâ tiiobolo.In vino ausieio tnpim,amp;alioniodoacce ptum.Suppurationes qaStaÃibet fanat,fraffa int coplnm faba,atqtte ita in cibo Pnmptnnt, donee fat uitatem rcfittnae. Facit amp;famnos,atque in toiitm rubicmvliora corpora. V enerëquoque flimulat d Coriandro virith tritutn,potiiniq; è mero.Catcrunt contra pituitani amp;gallinlt;e amp;^adinaccis prodesl, Mixtu fane m cibo, iumentis vrinam rcddcrc,att quenS torqueri tradunt,(i eo trito natura tao-atur, EX SIMEONE SETHI. â^
CommodiÃimum eà cra/fum amp;nbsp;tcnacê,aut cru-dum humorem ag^re^antihus : eugt;n enim inddit, amp;nbsp;obflruëhones ab co facias todit. Habet ver3 quippiani maliÃtcci,quod decofhim aqua abiieit, Jnfin^idis temperaturis ftpe fanitatemprafiruat. Temperatur a verè calidos ltedit,amp; maxime ocut l'gt;s,caput,putmonem,amp; rents eorum. Proprietate autem quadam fitim afalfi bumore fa dafidat, amp;nbsp;lumbricos eiicit,amp;flatus diJcKtit.F.tÃvcrb fat num v,fum offcndatanbUomnms tarnen eiui hebet tudinem propter humiditatem ortam fanat. Semen in calidis corporibus exiccat.Infrigidis veto amp;bu midis corporibus ide calefacit, Venerêqs excitât.
'CAPVT CC LX XXI II. 55 7
Eyï etia retnedili contra vencaa et morfm venenata nm, jtcrinde atejne theriaca: vnde amp;nbsp;Gal.hoc the riacam ruiiieori vocat.lloc tjtfttmfugittnt ferpen» tes,tanqitam Kutam. Quapropter Perfa eoejninat iffirum Adiis repient, Nonfilü autem flatta dif-cutit,fed etiam horum ^encrationem prohibet.Co-licos aflecha dfiatibm ortos,amp; diuturnos coxeiu dicum qm à pitnitaprouemunt dotorespunat.AUt Mentum amp;nbsp;fan^inem extenuat,amp; faciem rubifl* cat,alperamq; arteriampurgat.St vero aÃctur,amp; corroÃs dentibta aut propter hnmidttatem doltnth bm imponatur, prodefl. Non flolum verb Jumptunt ad venenatorum morfta confert, fed etiapoftquarn tritum eji, fitpcrpofitum.Ledit plaçantes amp;nbsp;laf ^cntes,menfl:sq; ducit,
DE SANCTI lACOBI FLOKE.
CAP. CCLXXXIII. âSA^^ro^fflè^o-^ NOMINA.
NVm herba hac vetenbus Cracis amp;nbsp;Latinif coffiita fuerit, nondum certo affinnare aut inflciart audeo. Vulgus tarnen herbariorum fanidi lacobt florem aut berbam nominat.Ojj-icinu ince-gnitneft. CermaniS- Iacobs blü (GaUt Lâherbe de 3.l»qucs)appeiiant.
FORMA.
Herba eÃfruticola, cauliculorubente, multifof riarn finato, foUis exists, Eruca inflar confeHiff flortbm luteif) forma Chamamelt flonbia baud difimif
PIANTAIIVM HISTORIAE
JiÃimilibus.railicc adnafeentias multM habcaftl LOCVS
âNafiituria a^orum mar^mibus, amp;nbsp;aquarum rlfis,locisj; arenoÃs.
T E M P V S.
Iulia amp;nbsp;Au^flo menftbusflarct,
TE MPERAMENTVM.
Amara efl amp;nbsp;adflrin^it,ideo^; ealidam amp;nbsp;fleca eÃe constat. VIRES.
Keeentiorum medicorum exjserientia so^itum efl,berbam hanc vulneribus miriflei mcdcri,amp; ad interanea frodeÃc. Fiflulas quoque iidem curare, time vitra firmant jgt;rohibere,impofltam trodunt. ti^x faite omîtes facultatcs fulchrè dus temfera* mciito reÃondere videntur.
â DR SELINO HORTENS!.
CAP. CCLXXXI III.
efff nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NOMINA.
(Atvov hhismIov Grads, Af iu hartenfe aut Apiuhor, S fatiuum Latinis vocatur. oÃieinx laciuu tenfl. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;retinueruntnomeniGcrmanis Epffich, o»
Selinon der Eppich f Gallis da Peri l cultiuée.ou de quart dkliidiaynominatur. Selinonautem Grxcivocant, ftum, quafhAdt lt;Ttuifia))ov,hoccfl,faludibusimpuh fum: paludofls enimfandet ,amp; in ils citatum lx tins exurgit. FORMA.
Afiiim hartenfe fepe cubiSalem xquat altitudi nem: caule rotunda, tenuiterfliiato, multisj: ra-mulis
CAPVT CCLXXXITTI. J^S fnulif britchiato:figt;liii triliartito dilfe^ïis,^ lent-ter crijjiis,m extremitatibm lacimittis:flo^ielii ca* diiis,amp;â quibat minores haud fernere repertM: fe-mine exigM:radicefingitlari,lonlt;ra,calgt;tllatsi.'Hac itaque herba,CHias figura damns,efi veru kfiu, quid ldi omnes re/pondeanf nota ,ade'o vt temeri Omnudi^McM ejfe Duigare nostrum Petrofilinu, lOCVS.
Ia bortis fatum jirouenit : amat antem loca fo* tiÃmam aqiiofa. Pline eflquäd fua fronte no proa cul à Canftadio Dacatns Vuirtenber^eiiÃs oppido in paludofisproueniae.
T E M P V S.
tunio elt;y luUo meiiÃbns floret,ac feminepra-^ans eft.
TEMPERAMEWTVM.
CaUdum efl mfleundo ordint,amp; flcciim inme* dio tertij,
VIRES. EX. D10 SC O RIDE.
Ad oculorum inflammationcs ciim pane ani te-nuipolenta iditumprodefl. Aefiumflomachi mul* eet. Kammasgrumis induratas diflicit. Crudum autcofhim eomeftum vrinam mouet.üeeodum e-ius radicumque potum, letiferis mcdieameistis ada ucrpttur,vomitum eiens. Aluum cohibet. Semen efleacius vrinam cit.Siiecarritamp;ferarum morÃa bus,e^y iis qui Utbar^yrum hauÃrunf. Ãnflationes difleutit. Mifleetur etia VtiUter medicamêtis dotorë leuantibntf
PHNTARVM HrsrORTAE S tenant ihm,the^'iacis,dr tuÃi medcntibm,
EX G A L E N O.
Apium vf^ueadeo cabdum eÃ.vt dyvrinmd}' menÃs drat- flattu quoique difcutit,amp; niagy^emt i quint herba ilgt;la.Ori,flomachoq;graiiÃimum.
EX PLINIO.
Kami Aftii tarais fotionibus per Iura innatant, amp;nbsp;incondimentis pcculiaremgratiam habcnt.0â cutis ilittum cum mette, ita vt fubinde feutantur j ferucnti(uccedecoS}i,atihq;menibngt;um Epipbo^ ' risperfe tritum nut cum pane,nut patenta mpoÃt ' turn,mireauxiliatur.Pifces quaqueft a^atentin â piÃciiiilt;,apio vindt reercantut,Verum apud erudb tos non atiud erutum terra in maiore fententiarutn autoritate efl. Ad cibos non e/i admittendtun, imi i omnino nefaf,nam id defundtorum epulis feratibiU ' dicatum extTiimant. Ipfius quoque vifis claritati inimicum.Eos qui ederintflerUefcere marcsfitmi-nMq; tradui.lnpuerperiis vero abeo cibo cemituu les qui vbera hauriunt. innocentiorem tarnen eÃt mare. Eaq; caufa efl,ne inter ne fait os flut ices da» nctur.Mammarum duritiam impoÃtis faliisemob 1 lit. Suauiores aquas potui ineoedum praïlat. Sucet maxime radicis cum vino lumborum dolores min.-gat.Eodem iure inflidatograuitatem aurium- S» , minevrinam ciet,menflruaacfecundosparlM.it fifoueantur femine deeoéto fusillât a reddit eolori, cum oui albo ilittum. Aut ex aqua cobiuni potumq;
renibiu
cAPVT ccLxxxrriT. 353 tenAiumciletur.in fii^ija tritiim orif vlceribm. Fernen cum vmo,vcl radix ci veteri vino vefiett cakulos fran^it. S emen datur ex tribiu cyathu ex Vino a!bo.
EX SIMEONE SETHI.
Vrinam eit, obÃrufHoaes toUit^non inflat,m/rit Veri flatm difl:utit,amp; menfes ducit, Di ficuller au tm concoquitur, atque oh earn eauflam oportet ip* (urn in medio ciborumfumi, 1âauMumquid vene tri flflit. Proprietate veri quadam comitiales la* dit, c^ oportet bos omnino abflincre. Sape enim quidam qui fere ex hocmorboconualucre,parati autem eum incidere, ex eins vfu itemm comitia* In fam. flint. Oflenditetiam te?ies. Semen autem quam folia vaU liueamp;' efficaciM,et eo radix- Pc«« iefl ad fln^ltiu à craflis excrementis profedos. kbfler^trenes (ff veÃcam.ObflrufHones invenii amp;a teriis faff-teaperit.SemenprafumptiS,ebriee ^j^j^^-tatem arcet-Confert etiam ad bonum 1 corpora o* ^^^ iorem,multiq;crebriore huius vfugrauemf corpo- ^g^^ riiodoremabegcrunt.Mulieres ad rem vencream pnmptiores facit. Si in huiusdecofto ralculoflde-fidant, calculas, vt ferunt, elicit, amp;⢠difpcultatem Vrina fanatamp;renes curat. Lardentei mulieresoe f ortet ab dus vfu abflinere: minuit enim lac.
DES. BARB ARAE HERBA.
CAP. CCLXXX V.
N 0»
PIANTARVM HISTORIAE 'Ptv^Aiid. ny/l- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NOMINA.
N^^ue huim herb't altuci iiom;n, rjuà m qm vulgo uppcHntHriaffcrrepctuimM. Suftf fittmie enini quidam duUi frioru ttmfom hn-S-aarba- y^iriiidiua Barbara herbamnominarunt. Kecnil ra herba ^[/^^ nomen vtcunque inueTiigantes ex berbari* curdiCba, ff^ptfitif extorquerefotuimtis-Cermanis S Sitquot; barakiaut(Glt;«Z.Lâherbc de S.barbc^ focamtâ
FORMA.
Caulcm habet rotundum,folidum,Ãriatum,f»' lia Eruca modo laciniata,flores luteos^flUquai te-retes, Cemine refertos, radiccm ex obliqua Freddie tem, amp;nbsp;eblongam.
LOC V S.
Paflirn in campesiribus nafeitur» TE MP V5.
Maio (if lunio menÃbits florct,ac fubinde inÃ* liquis fernen profert.
TEMPERAMENTVM.
Cuflantiprimum fubams eÃc,dein parum etia adsh mgere videtur, ftcaUdamCr Ãccam eÃe nemo dubitare debeat.
VIRES.
Vulnerariam herbam eÃe tir temperamentiitn ehu amp;nbsp;experientia docet.Hu vero potiÃimum vh ceribus medeturqua imputa funt,amp; inquibus«! rofupcrcrefiens fueritmam quia Valenter fccat,iâ deofordes extcrgerc,amp; cames minuere potefl.
Dl
CAPVT CCLXXXvI. 400
DE SAXIFRAGA M A I o RE. iV'i^A' âf L CAP. CCLXXXVI.
NOMINA.
N vctcribus Crxcis amp;â Latinis herba hxc ca gnita fuertt,nonitum mihi conTlare in^nuè fatcor. Vutgia herbariorum amp;officinx Saxifrot gtm mai»rem,amp;â albam, quad fiUket mirifîcam incomminuendis frangendisj; calcHhsvim, ac Æ o» fes alboi hitbeatj hodie vacant, Germani hohen SteinbiechjVfZ Vueiffcn Steinbrech aqipcUdt, FORMA.
Caulem habet lanu^inofum,fubrubicundam,fo* ha exima, roMnda,in cxtremitatibtn inci(a,flores eandidas,radicem exilcm,eui^anula Coriadrifit minis quantitatem referentia adhxrent,fartim al ba partim rubca, quibus ojficina pro femine eittt ftuntur. L O C V S.
I» pratis (^ montibuSjpotifiimüficcis,praHeiiit,
T E M P V S.
lAaio men^efloret,deinflatim euaneflit, TEMPERAMENTVM.
Qmm flores,folia amp;nbsp;radixguflanti amara fint, ealidam amp;nbsp;ficcarn in ordine tertio effe Veriflmile ' exiflit. VIRES.
Vrind mouet,calculos frangit(itquot; conterit.Stran ^ria itaque confertsabHergit entm expnr^dtque, 0 qua in vents efl craflitiem ,ficut omnia alia qua amara f mt, ineidit. hienfes quoque cit, tfafi
PtANTAR-VM HTSTOiHAE ^^'''^fkZ(?t,,l,,/at2; rtc ^lutimifa ex thorace edueit.
» e S A X I F K A G A L v T EA.
' CA F. Cd XXX VIT. l^f^tfiKf^'^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NOMINA.
^'I^te^' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T Omen hoc in friefentia finstre arilubuit c'uii
JL N /edicet aliud quo hei bam hac ajifdlaremul non occurreret,vt hac ratione a priori difcemi pofâ Saxifia^ fet. Saxifra^am autemvoeareplacuit,quid niniiâ £acur di- rum calculosfraitgat.^d quadfanè nomen alludeil ^^ tes Germani Stcirik.[eenom nant, quadidemvif let,aefiTrifolium fransens lapidem dicerent. Alio nomine gulden oder geelenklec ,O, quad fem tentiam noTlram confirmât,Stctntgt;techen,à corn minuendo lapide appellant. Luteam feró diximos à luteir fleribus,valentes earn ab alba diferiminm re Saxifra£a.CömodiÃinie itaque^ermanice ^eç^ . nbsp;nbsp;nbsp;^^f Steinbrech Vocahitur. Perperam ea officina
Ãicmai nonnullapro MelUoto vfiurpantiVt fiuoetiamlon rit error, indicauimui. FORMA.
Caulcm cubitifere altitudine obtinet,folia feenoe graco fimilia,in quoun pediculo triatfioribus pifi, multi tame minaribus,lutcis,»doratis,deorfum am tantibus,fcmineper ramulosdtffufo rotundo,radice Jubcandida,
LOCV S.
PaÃim in aruis (^ fegetibus proucnit. TEMP VS.
Sbret tota âtÃate,potiÃimum autem Iulia mem
CAPVT ccLXxxvirr. 401
fejnqiio Ccmmctiamfroilucit.
TEMPERAMENTVM.
CaUditm amp;ficcarn cffc^uftui abuiniè docct : o* nara enim amp;nbsp;fubacris ix^it.
VIRES.
Abjlerfft,exliurgat,amp; qiÅ in venh cfl,cr/tÃitje inctdit,atqueadco obÃruflisnes ieemoris lt;^ liciiii tnUitSrina mouef,mifis cit,laaidefiiinfft,amp; qutt in thorace funt^lutinoÃa extenuat amp;nbsp;cducit. Rca ^e itaq: recetiores in obÃruaionibiK rend ty ve^ pc^,car»ndeniq; partium calcuUs bac berba vten^ dum effe docet-Sucan etia dus berba aefiorü (c iufdem ad caU^nem oculorum inflillatus confirt, DE S I S A R O. C A P. CCLX'XXVIII.
Sifarum pingit quod in hortis hodieeft ftequentilsimuni.Panacis nomine à ehe. milia diâa diuetfum, qua Luie Si/çt eft. fatiuum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' -trt^u^
NOMINA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
quot;V' I ffCUftöv QraeisjSifer LatiniSiVul^a PaTld Sifer-.Z-j naca quod d -congenerfit, afpeUatur. Sunt qui extritis prioribus Uteris diminutrice forma, Serullum,aut ScruiUam,aut ChcruiUd,pro Siftr* Serullum cuit nominentyCermani ad corrupta baifc, appela pro Sifer* iationemrifpicientes ,Gctliaamp;-Qeil\ia (CaUi culum. Cherny) vocant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.,,\-,
GENERA.
tiuofunt SifarifPiinio lib.xx.cap,v.autore,^o EE
»era
PLANTAKVM HlSTORIAE lurA.Vnu fatiuu^quoJ iterS duum eÃ^cnerS : v»^ enim ma^nu dicit^r- Germams grolz zam Moren. hltcruvcri miimf,^uod iide^riiiatim Geit-lm, Vucifz Morden , klein zam Moren, vtl yioïchelennomiiiSt.Kltem erratieuquad VuiH Btuchts. Moren Ap^cUdt.Ojficinisnoimitlli!HauciMdiel' tur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
SiÃirum sifim fitiuum cattle habet an^leÃm,folia ob fatiuum. lonra amp;nbsp;in extremitatihut incifa, flora ma^u tn teos^minus verè candidos,fernenlatu C foliaceut radices intits cddidaa,iucitdiguftfei,cfiiij;^atifli' iErraticu. mos. ErraticA caulc eà bicnbita!i,foliis Pimfineà lâe,fcd maioribtesflore Inteo ^ vmbclla Anethifl' tnitte lato df rotMdo,vtÃitiitA,radice teniii ac lö^a, LOC VS.
Copiefi in Germania iioflra prouenit ; fandet f ttimfli^idis loeit.Satiuum quidem in hortis,errat ricum nerb paflim in incnltis.vberius autem in a' pricis pratis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T E M P V S.
V trüq; aflate floret,atq; fubindc fernen prodneit. 'âTEMPER. A MENTVM.
Sifaron Pattlus in tertio ordinc^Galc/ntt aittcrn ren-iin in fecundo calidiim ejfeflatnit. Satin« ont tem Ãccum qiiideih Ãmttl in primo ordine, quado' quidem V enerem ftimnlatteiraticttm verb,qnonii adiefdam amarltudinem qnandam citrit imicula adÃricÃione.Ãccius exiflit.
VIKP.S. EX DIOSCOR-IDE.
Suanii
CAPVT CCLXXXIX. ^q^ Suauii ori clixa Sifari rttdixjlomacho VtiUs fri^ VAm cit,amp; appacnt 'Am excitât.
EX GALENO.
Sifari radix codajlcmachoff'ata e?{,f^yi.!3 Mm nicuct.
EX PAVLO.
Sifariradix coitajlomacho vtilis ef,^^ vriim deda.Sementenue eà amp;difculforium falidum^;: Udreo in qHos Ãn^ltm amp;nbsp;termina malè habet dim fine exhibetur.
EX PI. INIO.
Sifer erraticumfatiuofmile efl amp;nbsp;rffcflu.StoA lathum excitât ,faflid:nm difutit. Ex aceto la-ferfitiate fum(itHm,aHt cxfijicrc amp;nbsp;mu!fi,vel ex ^Ara,vrinam cict,vt Ofte credit,Cf Venerem. In eadem fententia efl Dieclcs.Praterea cordi cenue* nire cenualeficntium, aut fofl multas vomitioncs ferquam ytUe.ïleraclides contra ar^ntü yiuum ' A(iit,amp;Veiieri fubindc efflnfanti,affisqi fl recel* lirmtibue. Satiui priuatimfuccus cum lade capri* tw potusififlit aluum.
DE SYCE. CAP. CCLXXXIX.
NOMINA.
YKH Hpi(^o{ Grads, ficus fatlua tatinis ^i^^ S amp;nbsp;efficinis,Ccrmanis Feigcnbaü,(Glt;#/»
HsVa ts^üier^dicitur.
FORMA.
tictts fatma arbor e^ non ma^opere frocera, ££ ij quan^uam
PLANTARVM HISTORIAE
^uanquam amfUÃimx quidam inumiantur, vel fym xmula ma^ütudinc , caudicc breui, cortice l^»i,medulla camofa, folio fcrqita »ta^io vmbroe Joj:,profunde admodum laciniitto,pne flore ^ponio quodflupra foldpediculum nafcitur,tubinato,molâ li,iigt;tus granojofucco cum maturefcit laUco^bof^ ea melleotradicibm multii,obliquisac longii.
LOC.V S.
lam inplerifquc Cermanbe noflra hortis flan^ tatur,at inpaucifimufruclusmaturos producit. Cahdiora amp;nbsp;africa loca amattarbor enim omniti fei è tenerrima amp;nbsp;delicatiflima,gclicidia amp;^ae des horree.
T E M P V S.
Cerminat fub Ardurumfofl verbauefaulo M* tefolflilium,
TEMPER A MENTVM.
ficus arbor calidx temperature esf, tenuium^ partit, ceu indicant turn liquor eius,tum folioriira fuccus.Valentcr enim eorumvterque caliduseïl. ficus quoque recentes amp;nbsp;aride primo ordine com plet» calefaciunt,autfecundo incipimte: deficcant vero ht medioprimi.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
fici mature,tenere recentefveflomacho noxie. Aluumflgt;luunt,fedfult;:ilè ab cis contraria fluxio fflitur. Exanthemata amp;fudoresprouocant.Sitim fedanttCalorcm reflinguunt.sicca nutriunt, cale* fadunt.
CAPVT CCLXXXIX. '40} fitciuitt,fitim md^is affcruntibonamfadunt aluu. tluxionihm tarnenfiomachi amp;nbsp;vetrit inutfles:ar» teria ven veÃea amp;nbsp;renibiuytiles.Kmica etia iii ^nas H^a valetud» decolorauit,afllgt;maticii,comi* fiali morbo labordtibw amp;nbsp;hydropkii.Decoéla eii ^ylP'pf amp;lgt;ota,qiia in tboracefant,purgdt. Velt;â terituÃi,amp; diutumispulmonis ajfefUbusprofunt. Aluum modiuntitupa cum nitro amp;nbsp;croco maduca^ ta.DccoHum earum artcria amp;nbsp;tonfillarum inflar nationibui^ar^arixatu cofert.Cum hordeaceafa rina cataplafmati mifcetur,amp; in muliebria fome^ ta turn fienograetiâ, aut ptifitna.Cà ruta découla, in torminibus iiifundutur-Co(la,trita iditaq;, duo ritias difcutiütyarotidM ac furuncutos emoUiunt. Panos maturant,maximè iride,nitro,aut calce ad* dita.Cruda cum antediClis tufa,cadem effiidunt* Cum malicorio,pterygiapurgant.Cum atramento futorio dijficiles curatu amp;nbsp;malcficas tibiarum fiu xiones fanant. Quin cum vino decofta, addito ah* fintbio amp;nbsp;hotdeacea farina,hydropicis illita auxi liantur.Cremata amp;nbsp;cerato comixta,pcrnionesfa* nant.Cruda çy tritafinapihumido excepta,acau ribus impofita,fonitus amp;⢠prurigines curat-Succut tam^luefiris quim fatiua Fici,coa^li modo loc coanlat,concrctumq; vt acetum diJfoluit.S.xulce» rat corpora,ac venarum ora aperit. Soluit aluum. Nterumlaxat,cum amygdala trita potusMeftrua del cum luteo oui appofitui,aut thyrrhenica cera.
Eii, tq Poda*
PLANTAILVM HISTOMAE foda^icomm cahtlilafmatis cum fitrina fani^^ ti amp;nbsp;acetovtilis.J.etgt;r,tf,Iicl)enM,!{ifcolorcm à file cutem,a!fhi)s,fi:,tbies,aclgt;arat, cum polenta tx* purrM.lnfiHtatum pla^ pereufits à fiorpionibutt 'Venenatorum luibui,amp; rabiofi canii morfibuia» xiliatur. Detium doleribiu lana exceptwprodefit amp;nbsp;cams eorum indiim. Hymedam todit cum o» dipe circunlita in nmhitu carnt.
EX GALENO.
Pici arbom liquor, O fuccus foliorum eim neU mordicat ta»tum,aiitabfler^et vebementerfed Ãâ 1elcerat,amp; ora vafirum rcjcrat,amp; myrmceiM eiu cit.Verumamp;pur^arepotefl.ficus arida tumorts duros co!icoquunt,eosq;fiatim difeutiut. Atque ip* ft perfe illita dufmodi vim obtinent. Sedamp; des coda carum eiufilcm vdq: natura efl, Verum vbi marris cocoquere confilium efi, niifcenda efl farina triticca:vbi vero plus di^crcre,bordcacea. Panis ho rum in medio efl. In prafintiarum harde caricu nouifefufficiat.Scire vero oportet, quidquapiiu flores funt, ma^ùpoflunt concoquerc : qua verb ffeflu acriores, ma^ù turn exter^re, turn difeutf re.Caterism quid ex iu plurimum in aqua cod is tfficitur,fimile eslmeUi nonfolum confiflentia,fed amp;nbsp;faculeate . Porri ficus viridcs come fa propter admiflam humiditatemfansltatis flint imbcciUies ru: fubducunt tarnen aluum vtraq; turn humida turnficca, Praterea fiem commcabdesflint, amp;nbsp;facile
CA PVT CCLXXXrx. 40 fictie in Mum clt;irlgt;ui pcruulHM, pciKhiintque» Hum amp;nbsp;abÃcr^nji vi foUme haud akfeura ; cu^ iii:^aM cemmanÃeà calculefis renibm ai cnulof run vim fn olxHunt. Caria licct multipüci vtiliâ tae cammendelur ,à quit tarnen crebri lar^iierq; tÃtauerit,Ãntietnon eÃe irmoxia^.Nonadmodum etlim probum Jan^tinem ^i^nunt, quafroÃter fe-dtculomm qu/tque armen ear comitattir.} neidens dl extenuandiq;Vim habcnt,quo ntmincaluuÃi» muiant ad excretionem, renesq; cx^urgant. l ecori aittcm licnià inÃammatieme obfclÃie officiant, ve* lut Ficiu quoque, communi rationc omnium dulo dum e^ularum.nonfccitliari quadam eximiafa^ cuitate. Obflruflù autem iüu , autfein ko tentai tu,ipfx ex fefe frofrOt viribui nihil froÃunt, nec obfùnt:fidincidcntibM,extenuantibM, amp;nbsp;abÃer» gttibiei iunfta,no mediocriter auxiliantur : ideo^ medici nonnuUi in diflif licnis iccorit^ affcclihm CM ton^ ante cibum cam thymo, autfixere , aut türffbcrc,autfulcffo ,autÃtturcia, aut calamco* tha,aut origano,aut hyffefo darefoliti funt-Ad eu dem modum cü alio quouis aerem qualitatcm, aut â¢mnino incidendi extenuandiq; vim gereute caria du aÃtmere,no folum ita affl fluffedfanis quoque exvfu fuerit. Siquidem iecoru meatus, fer quos ferturaUmentum , patentes apcrtofffeiuari non folis laborantibiu.fed bene Valcntibus etiam tutifr Ãmum eil. fninde hoc fado fictu exténuante
EE iiq file
PLANTARVM HISTORIAE
file,aceto ^anj; conditai Vul^o comedunt, expf rimcMo id veile effe comfirtum habentes.
EX P L I N r O.
'Ficificcfts lakens,aceti naturam habet: ita^te coa^uti m»do lac contrahit. Uxeifiturante matf rita!epomi,amp; in vmbraÃecaturad aperienda Vf ccra,cicnda mcnflrna,algt;jioÃtni enm luteo oui, ait fonts cum amylo.Poda^ii iUinitur cum farina ft niff ad amp;accto.Pilos quoique detrahit.falfebri^ rumq: fc.tbiem emendat.ttem hthemts amp;nbsp;fforiu. Aluumfeluit.Laflisfculninaturaaduerfitur enu bronum,vefiarumq;,^ Ãmiliu venenis, friuatini fiorfionum.ldem cum axun^ia verrucas tollit.Po lia elf qua non maturucre FidÃrumis idmunlur, omnibus^; qua emoUiendafunt difutieddve.Pra^ flant hac amp;f erfe folia,Pt aid Ffis eorum,tdqua infiicando lient amp;nbsp;alofeciilt;,amp; quacunque exub cerari of tuft,amp; aduerfis canis morfm . Mamoru teneri cauliculicuti imfonuntur.lidcm cum mcUe vlceribmqua ceria vocantur,i!linuntHr 'ExtrahHt infiacla ojfa cum Pafauerisfiliii fylueflris. Canu rabioforum morfm,folio trito ex aceto reÃrin^nt. E niff a feu candidi cauliculi iUinuntur furuncur lis, mûris aranei morÃbus cum cera. Cinis earum è foliis,fftnff'anis,cenfumendifqué qua excrefcut. Fidmatura vrinam ciunt,a!uumfotuut,fudoregt;n mouent, fafulófque ⢠Ob id autumno infilubres, quoniarn fidantia huius cibi of era corpora refi^
CAPVT CCLXXXI*. 40$ gefcunt-ticcÃtmachovtilcs,fid adbreHetemfm-Ãeevei contraria intcUiffmtur. Kouipima falu^ briores quant primaMedicata verb nonnunquant tuuenumvires auvent. Senibus meliorcmvaâietit^ dinem faciunt, minii/que ru^arum. Sitim fidant, calorentrefri^ant:ob idnonne^^ada infcbribiu conflridis.quMflfgnoi vocant.Sicca Fici Ãoma^ churn laddt,^utturi amp;nbsp;faucibut ma^iÃei vtiles. Ãaturaiisexcalfaciendi. Sitim ajferunt. Aluum nolliH!tt,rhcumatipnis eim amp;⢠Ãomacho cotraria. VeÃea femper vtiles,amp; anhelateributtaeÃuÃtirioâ fis.ïtem iccinorum,renum,lienHm vitiis. ('.orpuiamp; 1gt;ircs adiuuant, oh id ante athlete hoccibo faÃe^ ' bantur.Pytha^oras exerdtutor, jirimui ad carncs tos tranÃulit. KecoOi^entibufÃe à lon^a vaictudi^ ne vtiltÃima.ltem comitiaUbsts û'Iiydreliicis, o-nniibusq: qua maturanda aut difiutiendajunt,im ponuntur. Ffficadus calce aut nitro admixto . At coda cum hyjÃipo pcdits purgant,pituitam,tuÃim 'Veterem.Cum vino autem ad federn, amp;tumorcm tnaxi!larum,amp;furunculos,panos, parotidat dcco^ da iUinuntur. Vtiles amp;nbsp;décoda earumfouere fa^ minas. Décoda quoque cadem cüfienograca vtia les funtpleuriticis amp;peripneumonicis. Cum Ra» ta coda, tarminibus propunt. Tibiarum vlceribuf cum arisflore.Ptcry^iis cumpunico malo. Ambu* Ãis,pernionibus cum cera Hydropicis coda in vi* no, 0â ettm abÃntbio (^ farina hordeacea, nitr» addito.
PIANTAIIVM HISTORIAE ^ddito.Muil /tflutmaJucat^.Scorfionuiflibio ci fait tritt illiitimtur.Carbüculot txtrabunt in vino calix Cy imjiefitx.Carcinomati, ÃÃnc vlcere efi, tfuam fin^iÃimam Yicum imponi,feneÃngubtre nbsp;]
remedium cfltitcmpba^edxnt. Cinis non ex nlbi arbore aciem purent acrior, con^utinat,replet,nd» Ãrin^it.bibitur amp;nbsp;ad diÃutiendum fan^inem co cretum.JtepercuÃit,prxcipitätis, conuulÃi,ruptii, cyathis Ãn^nUs aqua amp;nbsp;olei. Vatiir tetanicis amp;nbsp;fiaÃicif.Uepotm vel in fuÃet cccliacit,dyfentericU^ V.tfi ^uis co cum olco perun^atur,excalfacit.ïtem cum eer a amp;nbsp;rofacco fubac'lui,ambuÃif deatrieem tenuifimam obducit, tufeiofis ex oleo illitiu emen elat,dcntiumq; vitia,crebrofiieatu.Produnt etiam fi quit inclinata arbore,fupino ore aliquem nadum dut morfu abÃulerit nulla vidente,atque in a'uta idi^atum licia è collofujpcnderit,Ãrumat C^paro* tidas difcuti.Cortex tritut cum oleo, Ventris vice* rafanat.Cruda y^ofi verrucas amp;nbsp;thynios nitrofa rinaq: additie tollunt ,Ãadi.q: vieem exhibetfutio cum à radice excuntium cinis. Ris toÃus aditedo pÃmmythio di^eritur inpaÃiUos, advlcera aculat rum amp;fcabritiam.
EX SIMEONE SETHI.
quot;Picut admodum nutriunt, ne tarnen adÃrielam t^ robuÃam carnem ejpeiunt.Vt panit ac caroled laxam,VentremÃxtibut implcnt,niÃprobe coqua tur.Mnitf veri quam catcrafopara fuut maUfuco nbsp;|
CAPVT CCIXXXTX. 40* t'.O Ventrem preritant, amp;nbsp;facile exemt. Vffatie diplom extcrpnJifacultatcmobtincnttproiniieae renofa multafi edantur nepbreticit excemuntHr. Matma fiem nihil ferè obfiint, prexime^; ad ca* ticas accedmt,^ua multavtilia habentMalu hoe iHis ineflpuodfdn^inem non admodum bont! pi* glimt,Viole amp;pediculiprecreantur. Oportet am tem poft vfum Picuum,alimetum ijuod extenner, ingci erc.fid hac Picipulmone amp;nbsp;thoraccm iHHat. Aimt infuper contra venena facultatem habere,fi ^MK finpuln diebtu ieiuniuiisvtatur. Carica pe* dm iHuant,amp; tufes.Vrina ciunt,fatisq; nMriüt, coiporu etiam bonam habitudinem ejfcinnt.Ante cibum fampta, ventrem irritant, fed nip ceterim Ventrempertranfeant,nonbonum fanpuinem gi* gnunt .â Quapropter fi ad fatictatem vfijue edun* tHr,fcaiiemamp;pruritum excitant, C.ihtu autem lonm efi,amp; adueifm venena regt;nediü,fi cum nu» eihiu aut amygdalis comedantur.Kenes expurgdt, amp;nbsp;iec«ris,licnisq;obfiru(liones auferi!t,verùm cm lefaciunt,amp; ptim inferunt,^flauarn in calidio* ribus temperamentis bilem procréant.^ mpoptapa rotidibiu amp;nbsp;reli^uis abfcefihHS,emolliunt amp;nbsp;con* co/]uunt,potifimumin ih ^nibusfunt carnes mol* liores.Podagiicu cum fanograco amp;aceto impofi» ta,non paruin imeant.
DE SPARTO. CAP.
CCXC.
Spartum
PLANTARVM HISTORTAE ^^nci*(^ ii'^â) Spattuiara Pariflis frequens in calathis ââf-* ^'''f' ficuum Sc vuarum paffarum vfu frequen* ti/Iinium. NOMINA.
zrMpnVfHiTZraU^rlov Gr^ds.S^artuKo mMi(vacatur:0ff)cini( inco^itum Gemiif S^ditum »« Pftimmenf'Grf/.du Geneamp;)af^ellarifeteïÃ-vnde Jd s^afton vm dixcrüt,qU9dfumcudi ac vincuU r-^»gt;n' futa ia aHi^aadif vitibat prxbeat-
FORMA.
Tratex eà vir^xt lon^Mproferens,Ãnefigt;liii,väâ Ud.Hidifftcultcr frtt^les,q»ibKt vites ligtnt.SiUâ quM fhafcloritin modo fert,amp; in iis firnina lentb farmam babetia-Klarem luteum, veluti teuccitin-LOCV S.
Aridum folum amat,eÃq; veluti terree iuncut-TEMPVS.
Floret circa idm lunias, ac fubinde filiquM froducit.
TEMPERAMENTVM.
Calidum amp;Ãecum eÃe,amp; ^Ãui amp;nbsp;vires indicant. V i Si E S. EX DIOSCORIDE.
Spartifimcis amp;nbsp;flores in aqua mulÃafotaquia» que obolorumpondéré, per fupema cumintenfione Veluti eUeborus citrapcriculum purent. Semen per inferna pur^at.Quinetiam maccratu in aqua vin gis eius,deinceps verb tuÃs amp;⢠expreÃu, ÃPuccus cyatbi vnius meÃtra ieiunu bibatur,iÃchiadicis amp;nbsp;angina laborantibus auxiliatur. Quidam etiam muria,
CAPVT ccxcr. 407 fii«rânt,aut marina macerantes,ifihialt;licis dyÃert infundunt.Stri^mta autem cruenta elicit.
EX GALENO.
ifarti,^uo fyâ yites afud nos alli^ant, turnfi» mtn^tum virgarum fuccnsjwn mÃrenue traheatis eà facultatif.
EX PAVLO.
Sliarti,quo vîtes lisant,amp; fernen ^flos eu mul fa pondéré quinque ebolor»m pota, perÃiperiora partant veratri modo Ãne periculo. Semen per in-ferioraquoquepurste. Virga ipfistsadcoxeadicS iolores proÃeiunt.
EX SIMEONE SETHI.
Sparti,quo vîtes UganlurÃemcn amp;nbsp;Ãores cum aqua mulfa à bibanturpondo obolorum quinque perfupcrnapurgant,vt lûUeborsn aibus,Ãncperi* culo. Semen autem per infernapurgat.Virga vera ifchiadicis profunt.
DE SMYRNIO. GAP. CCXCI. .
NOMINA.
Hipviov Gratis, Smyrnion tatinis, officlnit
S LeuiÃicum,Gcrmanis Liebftockel,(Gdff»
LeueflCjOu Lioe(clt')dicitur.Smyrniondi flt!,quódhuicidfftt odor qui myn ba.Jlrratqui Smymioo l-euiÃicum hodie nominatam herbam.eam eÃe pu cur did»* tant qua Diofc. Ligunitumappcllatur. Keq:cnim LeuiÃltu caultm geniculatum,neqHe etiam folia Meliloto noneà L» Ãmilia profert. Tolerabilior ePtfcntcntla eoru qui guÃicutn, arbitrantur
PLANTAR.VM HISTORtAE
itrbitrantiir fccitnditm effe DaudJpedern-FORMA.
Cau!cm habet Apia fmilcm,aiînafccnti.te ebli-Benton mnlta^.'FoUa latiora Afh,ad terram cm-fiaf{a,fibfinffiia,nbHfl.i,atm aerimonia odotiU ta,mcJieataj;,amp; colorefublntea-V mlellamfupra caulem Anethofimilem.Scmenrotundum^niff Utii, /af ore acre . Radicem acrem, odoratam,tcntram, Jaccofam,fauces mordetem,forts ni^am,intus fah .â lidam,autfubjtbibd,Catcritmf^uis fn^la^bas ff^f^ y^ijf exfcndcre,fadlè f erf endet Smymitm tj e i-tut*^^^ ^ip, i,ifi,^fâ quam hodie Leuiflitum nominat-J icum. nbsp;^iquidem ea vt Afium caulem frofert concauim,
acfolonesmultos.FoliaquoqueAfii.at latiora,ad terram cifrafla,fubfinguia,firina,(umquadam aa trimotiia odorata , odore tarnen medicato, colc^ re in luteam ld^ido:mufcariHgt;n in cafitibus casts Hum Anetho fimUesfimenretundum,nigrum, acri faforesradicern odoralam,acrem,^flu fauces mor dentcm,furcofim, möllern,foris atram,intus Cubais , bidam,autfallilam.Mitacceditquodl,euijliciinf LeuiÃicu forma amp;nbsp;odore Afio valde fmile cf,itavt nonuls firma amp;nbsp;H hac rationc moti futaucrint ejfe Af H Jfecieia edore A- quandam: vt congenerem efe herbam.quemadm» fiofmile, Jum teÃatur Calenus,ncmini dubsum effe debcat, ynde itcrum Hijuido codi^i foltfl eÃe Smymion, qubdeertè flatimabAfio Diofcorides,t.tnquam fimUem co^nere'mqasc Igt;erbam,idtffum defcribad
Conuf
CAPVT ccxcr. 40Ã
CanueniuM ctinm vtrammjue hcrhurum Ãtculta'^ tts,vtjiaulè ]gt;oflmigt;nebimtu.ïttm niofcoiidcsfcri bit Pitoniam famina felitt Smymii babere, Q^id â»m folUi Pteonix fifmine,qHtim folia LaiijHd bodienominati ma^sÃmUclvtnemo dubitare de-beat[iibindc Smyniion effe Lcuislieum,
L 0 C V S.
Ãafciturhodie fafim inhortis.lïumidaantem locaamat, T E M P V S.
floret afi^o tempore.
TEMPERAMENTVM.
Calidum amp;nbsp;fccum in tertio ordine.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Calefaciendifacultatcm habent radix,berbatif fernen.Olcrum modo comcduntiir folia muria ma terata,alutimciue fsfunt, KadixÃerpentium mors fibm pota fuccnrrit.Tnfes amp;nbsp;ortbopneeat miti^at, Vrina dijficultati medetur. I Uita recentia ademao ta,pbtc^mona), (1^ duriti-ü dif utit. Ruinera ad eicatricem perdncit.Peruefafla Cr fubdita, abor-tiufacit.Scmen eim lienis.renum amp;nbsp;veÃea viiia prodefl.Menfes amp;fccundaspeUit.Commodè datur ifibiadicii cum vino. InflationcsÃornaebi lenit. Sa dores CrmtlHS det. PotH pecHliariter hydropids, Cfcbrium circuitibm prodefl.
EX GALEN 0.
Smyrnionefl elufdem^ncris cum Apio CrPc-tnfclino ;fueritj; Apia ^uidem validitu, PetroCco but
PLANTARVM HISTORIAE
Uno autem imbcciUiui. Mefis itaijueamp;vrintu mot uct. Cilices in Amono montemttitm PetrofeUnitm vocant.ETl quiJem amp;ipÃiim Smyrnion,miniuye ro Petrofilino amp;nbsp;Smyrnio acre eÃ.Proinde amp;nbsp;vl-ceribus imfoni jgt;otcÃ,qu:a videlicetfine molcTlia deficcat-Sed et di^crerequa induratafiunt,valct-Keliqua facultas eins Apio amp;nbsp;Pctrofelino fimilis efi.Quocirca amp;⢠femine vtimur ad menfes, vrima et aÃhmata.aac Galenui.Px iis Galcni verbis li quido a[gt;^arct duplex effe Smymion, vnum quoi alio nomine HiffofisUnontde quo fuo diximmioco, dicitur: altcrü autè qtsod m Amono nafcitur motp te,de qsso bic nobis fcrmo efi.
EX PLINIO.
Vrinam (^ menfes dunt foliaamp;radix, Aluum fifiit fernen. R.adix fuÃ^ssrationes recentes,amp; collt fUones dfcutitsltem duritias illita.Prodeft contra phalan^a,ac ferventes, admixto cacbry autpollis ne,aut apiafiro in vino pota,fid farticulatim,qiioâ nia vniuerfit vomitiones mouct,qua de caufa non-nunqtsacum'rutadatur.Partstsadiuuat,amp;fecuni dasfellit. Medetur tufii amp;nbsp;ortbopniea radix vel fimemitem thoracis,lienis,renum amp;vcfica vitiu. Kadix autem ruptis,coijuutfis auxiliatur. Sudores i ciet amp;nbsp;rudus,idco infiationem fiomachi difcutit. Vulneraadcicatriccmperducit.Datur ifchiadicis in vino cum crcthmo.Pxprimiiurfiuccus radicù,v^ tilis faminis,thoracis amp;nbsp;fracordiorum defideriis: j calcfat '
CAPVT CCXCII. 409
tuit facit enim,conclt;iquit,amp;' jâur^atSemen fecu-liaritcr hydrof cis datur foM,qinbfts amp;nbsp;fuccm il-linilur.Concodioncsfacit.Saltorcfiniiliniafite i, ideo ad offinia vtuniur cum mulfo, oleo amp;^arlt;i, maxime ineUxii carnibue.
APPENDIX.
Confer cum iam di^is facultatibus cm quas Ze uislico recentiores tribuunt, amp;nbsp;comjicries frorfut radem ejfe. Traduntettim citerfimenmouere men fes CfVrinoi, inflationcs toUcreifcrpcntium mogt;fi hut mcdcri^calculos confrm^crc,fudorcs cierCiful nera con^lutinaredicntiq; obfltufHones auferre: a» deo vthinc iterum conilct,Leuificum à Sniymio non ejfc,faltcm yiribtUjdiuerfum, DE SïLPHIO. CAP. CCXCII.
Laferpitiura Germanicum in horco diui
Germant Pratenfis eft multum. me/ttexvefui ââ¢'i.»â:'â NOMINA. mer-^r^^e^f- e'ij/ein l^cpiov Grads, Lafer amp;nbsp;Laferpitium La*
S nbsp;tints dsdtur.Vul^amp;officinis corrupta vo
ce.deflexa tamenquadam à Laferpitio psi fininomints vmbra,Oficritium vocatur-Primum ftquidcm,vtdidu efl, Laferpitium,dein depraua* ta mmenclatura, Ofieritiü, posïreme Ofritiu ca pit appeUari.Quifanè lapfusfacUisadmodufuit. dtbiedananqueprima litcra,.gt;sflcritium,amp; dein amutato in o,ofieritiü, aeposiremo ma^is co cif Gfridum OÃritium nominare imperiticaperunt. Veterihm cur diaS.
Cero
FF
FLANTAIIVM HISTORTAE
Gcrmanii hauJJubiè Laferuurtz Jifla enhlt;ic liaba,qua q»iJemviice,vtliote/imilatina,figt;Ãcri nm reflèinteUi^tes.in Meyfieriiurtz mutant-Qqta quids al^fiellatione adhut bodic omnes vtuiu tur Germani, (GaUi Benjoin,ou L herbedont prouiêtleBenjoin.) FORMA.
Caulcm ferula fimilem habet, foâia verb Apü, ' aurei colors,femat lat»m,fiiliaceum,radicem qua corticern ni^-um obtigt;tct,a qua liquor etiam moJu ce rubens.tranflucidia, myrrhamqp.c redolent, ac odoratw desliliat. Ex quaquidem defcriptionebu ce clariw confiât,herbam hanccuimpiflu'am da Ãaifcrpi, mm,e]Je Lal'erpitiuni,faltem^rmanicum.Caulit flu^erma enim eifimiculaceut, jeu ferula,hoe eïï,^enieulagt; nicunt. tut,folia Apii in auri colorent lan^cfcentia,fernen foliaceum amp;nbsp;latum, nempe quod fffora exile fm , liolum exprimit : radix cra/fa amp;nbsp;multa , forti ni- , gleans, intM candida,mirdque flamant iucumli-tate, quaà vulneratitr, liquor profluit IcntM, ac modicè rufut,fltauiflimumq:Ãirans adore, amp;nbsp;lint i ^uamfua acrimonia vedicai,vtfanè nuUa ftproiu fui nota qua reclaniare videatur.ïïii accedit quod facultatcs Oflritii nominatia Laferpitiivinbul non difcrepant, queadmodu exfequetibuipatebit.
LOC VS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|
Ãaflitur in Syria,Armenia,fiedia (^ Aphrica, Quod ex Armenia et Aphrica afferturfitauflimS ndorem habet, prafertim Cyrenaicum ,vnde amp;nbsp;èmf,; J
CAPVT CCXCII. 410
ilSQfiidcfl,ÃHCCtttCyrmaicu^apjieUatur.'Nechac Sucau larferpitium aliiid cfl rjuim conerctutiUe fucctn, Cyreisah ^uè officine !gt;clij*â»ii,vclÃm ltiin»m vacant, cm. Q^od vm cx Media amp;nbsp;Syria affirtur riiofcoride Ãchfiinti teï{e,virofiim odarem ohtinct,ac piitrila^incm re^ efi Lafirt fipit,idecq; videtw ejjc id quad hodie officit^t paf ⢠pitiiim. firn A.!amfietidamnaminat.(^odctiamhinccolo Afa fatir tippotefl,quad in bodiernHmvÃfue diemex Syria da, . Atexandrina^^p* hincVenetiaa deportatur.NaÃrü hmonteÃs lacis praucnit,ac in omnibus perè harr tis nunc plantatur.
TEM P V S.
lunia menfeflores admodum exilas ac candû ias,inftar Agt;iiÃ,profert,atquc fubinde fimen tatS.
TEMP ER AMENT V M.
Si'phiiliquor caUdsflimus eft, Vcrumcnimitcro amp;falia, amp;nbsp;caulis,amp; radix flat ftrenuè excalfa-dunt. NoPlrum etiam taferpitium in vniuerflum calidius atque acrius eftpipti'e ipfe,adeóque tales facit amp;nbsp;exiccat in tertio ordinc.Kadix autem amp;nbsp;flemen, folia amp;nbsp;caulem fluperant, vt in eo etiam efi fleaeiÃimus omnium aliarum partium fit liquor, ' flecundo loco folia,poftremo caulis.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
âLajerpitu liquor acris eft,inflat.inuntius di vu no,pipere amp;nbsp;aceto,alopecias fanat.Oculoru atiem exacuit.lncipientesfuffufiones cum nicUe inunHus diÃipat, Cauernu dentium in earundem dolore ins ff ÿ ditur,
PLANTARVM HrSTORIAE
Jltur,aut cü thure in linteo circnmpmitur,aiit col» luitur eo os cum HyUofo, (i^ 'F ids cMs in fofiii-HfS fnJifi.quos beflia in rabiem efirata mamaf derit, vulncribus imlgt;oÃtugt;n. Valet aduerfas omgt; nia animantia qua virm eiamlantur, veiicnaia IrresMi- *tla,^etut autinunflm. Scorjiioaumfila^oleoili â ' nbsp;nbsp;nbsp;' lutin circunUnitur. Gan^xnui- anteafcarifcM
'^blnu'l nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â Carbuncuüfque cum ruta, nitro amp;
â, melle, vel perfe. Clauos, callôÃquc frim draim-â¢Â» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' fcarificatos teUit, cerato, aut aridmum Ficuu Mf
nc pramoUitKi. R.ccenteslicbcnai exaceto fanat. ExeteÃentias carnu,jgt;olyjgt;éjque, à aliquot dicbul cum adamento futorio aut xrugine iliinatur.Exlu* berantia cumforfice cxtrahit.muturiiii aÃera ar teria aÃeritatibui oÃtulatur. V oeem fubito exâ â t^eratam irt aueeÃentemve, dilutm aqua amp;nbsp;alu firptui confeÃlim rcTlituit.Vuam cum mille inuif flutrejirimit. Angina laborantibin ex aqua mub fa vtilitcr^argadxjttur. Colons bonitatem iisqui eo vcfeuntur au^ct. Infirbiliouo datas tuÃiauxb liatutiJileHritidsqsinfirbitionibut. Suffit fus feile, amp;nbsp;bydieficis cum aridis Fids vtiliter exhibetur. Cu fixere,thure amp;nbsp;vino jgt;otus,ri^res foluit. No'â uoru diflentione laborantibus, oÃfthetoniedq;das tur obolif andere deuorandus. Elxrcntes^lx hb rudincs,^ar^ariK.atum cumaceto ddidt. Ad lac intus in^rumos concretum, Comitialihus ex oxys nelitc fumptus fuccurrit. Menfes det cum fff ere amp;
CAPVT ccxcrr. 411 amp;myrrb/tpiitus. CaUiteos in acinovux fimptus iuuat.Cumlixiuiop»tus,repcntinis conuulfionibus amp;rupturis proJeÃ.Ad potionesdiffoluitur amarif âUny^ddlihatit ruta, auf calido pane. âFoliorum li* ^Mr cadem patented milité minori efficacia.Cum exyinelite manditur ad expediendam aà er am ar* teriam,prafertim amijjam vocem.'Vtuntar eo ciira ladneisipro eruca comedentes.
E X G A L E N O.
Ontnes sUpliiipartesflatulentama^ funt-ef^ fentia,ac proinde conceflu difficiles. Paris tarnen impact a corpori,efficaciares,amp;amnium potiÃimii lirjuor,admodiim trahentem facultatcm obtincns. Attamen excrep entias imminuendi, amp;nbsp;liquandi 'em quandampropter iam diflam tempcrierh haa bentem, 1. iquor Cyrenaicus qiiidem omnes (^ ca* liditate amp;nbsp;tenuitate exaperat^acproinde etiam a* nnium maxime difeutit.
EX PLINIO.
Polia 5ilpbii ad expur^andas vuluae,pellendófi que emortues partits,decoquuntur in vint albo ado rato, vt bibaturmenÃura acetabuli à balneis.Pia-' dixprodefi arteriis cxafferatis,et colleélionibusfan 1 guinis ilUnitur ,Sedamp; m cibis concoquitur agri.
Ãnflationes facitefrruftus.Vrina quoq; noxia.Su* gidatis cum vino ei^ oleo amicifima, eif cum cera flrumis.'ferruca fedis crebriore dus fûffitu cadut. Liquor dus perfe algores excalfadt. Potü neruori ip iq Tritia
PLANTARVM HTSTORIAE
vitia extenuat. Feeminis datier in vino.^t Ianis mtl Irbits admitetur vulua ad menfes eiendes, [âechini clams circunfearifieates feiro, mixtus cera extrits hit. Vrinam eietciceris maffiiMdine dUutiu. Andreas I^endet,cigt;pi»fiits Qimptum nee inflationcs fa ccrc,amp; coneoilioiiiflurimitm cenferre fcnihusamp; fieminis. Item hyeme qudm afiate vtiUits, ventn. tarnen aqua bibentibiis,eaueditmqi ne qua intusfit exulceratio.Ab a^ritadine recrcationi effeax in ei bs.Temlgt;cfliHe enim datits,cauteriuni obtinei: af fuetis etia vtiliui quà m exjicrtibus.Ad extera ee'P poriim,indubitatas eoiifefinnés habet.V enena teh rum amp;â ferfentium extin^it potui: ex aqua vub neribushis cireunlinitur.Scorpionum tantumplai gis ex oleo.V leeribus vero non matHrcfcentibus,eii farma hordeaeea,velfeo licea.Carbuneulis eurm ta,vel cum nielle,velferfi vifioftperUtum vt ba reat. Sic amp;nbsp;adtanis mor fus. F-xcrefeentibus circa fedem,cum tegmine punici mali exaceto dccoCtus-Clauiipedu qui vulgo morticini appcllantur,nitro mixto,antè fubaclus.Camcs replet eu vino amp;nbsp;crm co,aut pipcre,aut murium fimo et aceto. Perniones tx vinofouet,amp; ex oleo coclum imponitur:fic amp;nbsp;callo. Clauis pedum fupcrrafis prxcipuè vtilitatis. Contra aquas malai, pcslilentcs tra^m,vel dies. I n tufi,vua,fellu veteri fufpulïonc,liydropicis, rau citatibui:confeflim enim purrat fauces,voce'ntqHe redditK Podagritt,in Jpongia dilutits pof a lenit.
Pleuris
CAPVT ccxcrr. 41*
? leur!tick inforbitione vin« foturis dat»r,e0ntra3 dimihui, of fibotonicis, ciccris magnitudine cera cinvnhtid.ln an^ina^argariKiit»r. Anhclntorib. amp;nbsp;i» tuÃi vctufla, cum Pom ex aceto datur, atj; ex aceto bis qui Coagulü lattis forbuerint. Pnecor* diorum vitiis,Jy»tcfHcis, comitiaUbM in vino, in uquit mutfalni^iix faralyfi.Coxendicibm amp;nbsp;lum* lorum dolorihm di dccodo meUe iUinitur.VSS een fiicrim,quidautores /undent, cauernis dentium in dolore inditum cera includijmagno exfcrimeto ba minis quife endem caufa frneifitauit ex nlto-
APPENDIX.
LaferfitiumnoÃrumextraditionerecentiorurn , ,. Vnice venenis aduer/atur.Xtem feÃdenti^fofula« âV'^r^ ritert^affmtis arcet contaffa. Lentitiam filHito-^âiâ^^â^* * forii humorum inddit ac difcutit: quafrafter tuÃi quitmÃ-i^sattulitjmedetur.Cra/Ãiqux intbara cc cocutÃifcutit.Coloriscorfaris bonitatem iis qui eovc/cuntHr,efficit, Concretum in carfare lac amp;nbsp;pinguine refiluit-Stamachu e/ucorroborât. Pituiâ turn ventriculi deiicit,amp; elan^icfccntem aff eten tiam inuitat.Menfisamp;vrinam ciet,R.abioÃca»is norfu,autÃcrfcntis idu liberat,à catritafaUavul Mri indantur.iïyfoebadriarum vitiis auxiliatur. item lumborum dolaribus. Carbunculos cumfale^ ta tritum (/^ imfoÃtum fanat. Cum vina fotii ri= ^resdifcutit .iierbaifÃt invinoamp;aqua ct/la Vulnera interna ^lutinat:amp;infumma,omnia qua
FF Hij ' Angelica
PLANTARVM HISTORIAE
Kn^Uca vocata herlia,amp;â maiori cÃcacia.fotefi: ft bine efiani emflet Ofleritium à nofirb mmi» natant, eafdam babere quoi veterS Laferfitiunh inefficaciom tamen.fiicultates. (^Mre dim metm fit nc Laferjiitium a(iiilterii}um,aitt faltcm non o» ptimum ad nos afiratur, fraflat nofiro vti, quoi feUicet exigua admodum pecunia comparari poà pt,amp; viribus (atis efficax fit. Nam eadem qua Dioficorides amp;⢠idinius Laferpitio aÃi^santircccn* tiorum teÃimonio praftare valet.
f- pE S ^Psrtefwy a^a,.,^ nst£d.â afgm^ fVefi
TACH Y. CAP. CCXCIIÃ NOMINA.
Tctq^t Grads, Staebys Latinis didtur,
S ojpdnis ignota . Germants riechender
Andorn (Gadis sauge lauluage.ou Staebys de montaigne^nominatur. Staebys verb dida, Vnde die quodVertidllato florum ambitu , amp;nbsp;orbibus Ãi* fia. earum caules cingentibus coronetur.
FORMA.
Prutex efi Marrubio Ãmilu.Ãd attior,foliaferes plurafid rara,birjHta,dura,odorata,incana, Vif gas ab vna radice plures emittit Marrubio candi* diores.Px bac defcriptioneperfiicuu fit omnibus, berbam quampidam damus,efjc Stacbyn: ed e* nim fruticofa.Marrubi'j: fimilitudinem refert,ni» fi qubd altior est:folia quoqucplura,at rara obtd net,item birfitta,dura,odorata,clyalbicantia.Vire ,^tas deniqHe,etfiptclura idtpfum non ofiedat, ab vna
CAPvT ccxcirrr. 413
yM radice places emittit,candidiores quam Mar* rubium- Quibus omnibusfioram purpureoruver* ticHlatm accedit ambitus, ac orbesJpicarum, qui caulcs circundant,
LOCV S.
Ajperis locis,montibHS ac coSibus prouenit.
TEMPVS.
F lore t lunio amp;nbsp;tulio menfibus.
TEMPERA MENTVM.
Stachys^Ãu acri amp;nbsp;amaroeïl, tertiiq: ordinii excalfacientium.Vndc iterum liquct bac herbam effe Stachyn,qubd^Ãata acris etamara Vâdeatur VIRES. EX DIOSCORIDE. Vim habet excalfaHoria amp;nbsp;acrem. I dcoq; dec» dumfoliorum dus potü,mcnfes amp;nbsp;Ãccudas pedit.
EX GALEN O.
Mefis prouocat,abortum facit,amp;fccudai dicit, EX PLINIO.
VeUit menÃrua.
DE SECALE. CAP. C C X C1111.â NOMINA.
S^cale dicitur Plinio lib.xvi^.cap-ievi.t^Var* raffgt;,Cermanis Rocken C*Korn(Gà du Seioïc^mminatur. Maffioin errore terfanturqui bocfiumentigenus Sili^inem ejje exiÃimant. S»« quidem ex hac, Plinio lib. xviij.cap.ix.teÃe, lau* SeCale itS tiÃimtssfitpanis,tener,candidus,amp;primatHmte* eà Siliot, nens:exidQ cibariw,ater,amp;podere pracipuHs,ad arcendan
PLANTARVM H I ST ORT AE
ttrccntl^in päufierutnÃimem tantum vtilis,qiii vt tera/tens acorem eMm coMnthit- ttern SUi^ ha^ betipieam crefb^tm, Plinio loco iam citato, cap.x-autore, necrorem cont net, qua rubiffnem facial: hoc verb procumbcntem,Gâ idea quid imbres reih neat, ruhij^ini opportunum. SUi^o praterca ^ano tVi candidQ,leui amp;nbsp;maltipUcitertunicato: hoe con tra niff o, firiato, amp;glumis fere explicita. Déni» que sm^Ãnearifla efi,hocvero ariflis horret.fe Jiremum ex SUi^ine piÃrinarum opera fiant laite datip!ma,exSecale nullum fci'c tentatum cif. Kil itaquerationibus euidentiÃimum effepiito,hocfiu mentipeenuf quadGermaninofiriRocken voedt, non eÃe SUi^inem,
FORMA,
Secalcfiumentigenui vulgo mtiÃlmumftipi« la eà eulmo triticeo,graciliore ebtâ proceriorc,gcnie culu vt plurimum quatuor,pica innocentioribid arifia horrcnte,non eredla, fiedfiemperpropemodii procumbente,granoglumu explicita, amp;nbsp;ob id caâ duco,trifti,nigricantc,Ãrigofii. Pliniiu cap.xvi. liâ brixviq.ficribit.Secale foecunda, Ãcdgracihftipue la elfte praditum, nigritia triftc,ftedpodcrepraci-puum.QiiaÃngulafatumanftrdt,fi-umcntu quad Rocken vacant Germani, effte Secalcn,amp;noJilu ginem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L O C V S.
Gignitur qualicunque ftolo,ideaq; paftim in Gero mania,prafertim Khoetia,^ V indcheaftritur.
TEW»
CAPVT CCXCV.
414
TE MP VS.
floret fiinlo menfe,metitur aatem Xulh-TEMPERAMENTVM.
M4^ videturcxcalfacerc quiint Triticumtmiquot; nm tarne refri^^erare quam Hordeum. Ma^ item exiccarequam TriticHm,miiifn tarnen quam Hor deunt out Zea.
VIRES.
Haltet aliquid Ictttorit amp;nbsp;obfiruentù natura. Hine fams ex co confeflus,foti^imumfii furfur rihuf muÃt frohe furratus , flomacho ^auis eÃe folet,P.eliqua vires ex cafitibus de Tritico amp;Hor deo codigenda.
NOMINA.
â^â' iJ^Hflrii Grads,Sidcritis frima tatinisdi Chamaft citur. Marrnaoifteinaru fars hac herba fro tys adub Chamafityveravtitur, non fine errore,eum fails terina. exfoima illius conftet,vt faulb fofi mofirabimus, non efieCbamafttyn.Gcrmanit Glidkraut(Glt;ïZ lis de Lefpargoutte, ou apparitoer) affeda-htr.Sideritisvero nominata,qHod^lutinandu vul SideriM ncribusafta,fracifuum inbcllohabeatvfum. curdicia.
FORMA.
HerJ^ efi folia Marrubiofimilia babens,lon^io-ra tamcn,adfaluia ant quer cm figura accedentia, Veru minora amp;nbsp;aff era. Caulesfundit qaadratas, dodrano
PLANTAllVM HrSTORIAE
doiirantales,itut hnjrioreSt^Ãu non iniucuilos,tiliâ quo modo adÃrint^cntes,in quibuffer interuuBa vt lut in Marrubio vei tiätti in orbtm circumaiti^Ã' in hit fernen ni^-um. E» qua quidem delineationi file dariui eöfiat, herbam cuiiu hiefiduram ex* Sidentii hibemut,effc Sideritinprimam^Siquide folia Mae frimn, nbsp;nbsp;mbu hübet,fid lon^iora ad faluia fimilitudment
afiera amp;nbsp;ru'^ofa,minora tarnen. Caulem quadra* turn üâhirfulum,r,on iniucundiffiflui, aliquantu fubadfrin^ëtis,qHem ^er interuaUa verticiBati of bes coronant, vt in Marrubio videre licet,in quib. fioresfubcandidi ac lutei, amp;nbsp;fubindefernen nigrü. Kadicem exlguam (Ãrftblutea,quod flentio trof Siderltis tuit Diofiorides.Non ejfe vero hanc herbam iuain noeà iuu arthriticamjsccChamafityo.sgeneribuefojfean* arthritica numerari,hinc cenUcere licebitfrimum,quód non Ãtfumila,fed in altü furent,Ãuticis verisu, quam herbaÃecie. Q^d verb neque frimum nequefe* eundum^ensu Chamapityos dici queut, hinemoa nifeÃum fit,quod vtrunque foUis Semferuiui mf norssÃt,ä quibut (aluin, qualia hac habet,diuer* fiÃimafunt. Neque etiarn teresum,quia folia eiM non[unt exilia,
L 0 C V i.
Na/citssr ajferü,petrofis amp;nbsp;sncultis loeit. TEMPV S.
lunio mefeflorert md^it, nee définit nifi in Au* tumni fint.
TEM*
CAPVT CCXGVI.
TEMPERAMENTVM.
⢠SideritishabetqManditm abfler^cndifacu!taté, id quad amaritudo cimfatis indicacamp;fiauculam adjlriffime. Vlurima tarnen dm fan humida est, amp;nbsp;mediocriterfriffda.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Polia dot idita vaincra glHtinare,amp; inflamma tionem arcere fofiunt.
EX GAIENO.
Phlcgmonem fiedat,amp;glutinandi vim obtinct.
EX P L I N I O.
Sidcritis tantamvim habct,vtquam»ii recent tigladiatoris vulneri illigata,fitnguincm elaudat.
DE SORGI. CAP. CCXCVI. d^ Sorgi panicum Indicu Parifiis dicitur.-^ NOMINA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
PâS.rc^inum efl h«c^cnmfrtimcnti,amp; ex lUs lia ad nos aliat»m,idcoq; Germani Vuellché
Hitfz (Galli Ble.batbu.ou efpece de Paniz) â»ocit.Alii Sotgümen,qHod/cilicetinltalia Sor ^i nomineturMeqHe constat quo nomine vetedbm fitaffeUatum, nififarrisgenat fit, quod in Gallia nunc rubrum amp;nbsp;barbatum fiumentum nuncufat. Probe cnim iVi hacnomenclatura yidelur couend re,quid nimiru dutjiica rubra et barbatafit-Ger to tarnen nibil affirmare audemas, nam Panicum ttidreferre.quauis magnitudo refugnettVidetur.
⢠««:'!»
F O R M A.
Culmos
FLANTARVM HISTORTAE
Quintus habet auatuer aut ^uini^ue altos, craà Jôs,geniculatos,rubicunJos,foliis veÃitos tongù, ht th, amp;nbsp;infummitate acuminatis,harundini no difi ÃmihbussÃicam quant Panicum maiorem acdc» fiorem, rufam amp;nbsp;harbatam, in quafernen rufum, rotundum,lentii ma^itudinc,amp;acuminatü.llo* rem luteum.R.adicemmultiifibris cafidatam.
LOC V S.
No» frouenit niÃfatH,amp;â nunc in multoru boft tis colitur ac flantatur,non tarnen facile cmer^it.
TEMPV S.
floret Ãulio (in Aufftflo menpbue,fiore,'vtdixu niu!,luteo,nec nifi extremaferè autumniparte ad maturitatem feruenit.
TEMPERAMENTVAl.
Semen dulce eSi,amp;Panieumplane in^Ãu rc* fert,ideóque temperamento ab hoc minime differ^ reputamus.
. VIRES.
Tametà deillius facultatibus nihil copertiboa beamus,tarnen quia Panicum^Ãurefert,eafdcm idi facultates obtinere cxiÃimamitt, quas fui loco inuenies.
CE SERPENTARIIS OFFICI.
»igt;«X ^ N A R V M. CAP. C C X C V 11. NOMINA.
QVo nomine veteribtts medicis Crads clyta tints appedata Ãnt, nemo haflenits, quod «^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fiant,
CAPVT ccxcvrr. 41#
faam,indicarcpotitit.R.cccntiorcs herbartj amp;nbsp;ojp= Officlna lt;nbsp;cinxnon fine ma^no amp;nbsp;intolcrnnJo emre^Serpe:! rSenatS. tari.u vocant,no certè ejuèd in nomcncliUura tan^ tnm fit fitum, (cd ejubd forma amp;nbsp;viribmplnrimH ah caherhaquam GraciéÃjiKiimop, Latinian* tem Dracunculnm ac Serpetariam nominant.pln* rimun' dificrepent, vt fio loco latimdemonfirabh tinee.Germani nofiri ha^herbas Nateruurtzfaa lingua appellant. G EN ERA.
Duo fitnt Serpentaria recentiorum amp;ojficinae rumgenera,forma non multam variantes. Vnum Mati ^uod leuibas admodumfohis, amp;nbsp;radiée in fie con^ torta confiat.Uinc e^quód herhariisnofiri tempo Ki fier ta. ris Ãifiorta dieatur. iioscertioris d feriminisgrao tiamarem fecimus,germanieéque Nateruurtz neaDÃevoeauâmtts. AltcrumrugofioribusfoUis, niaiortque radice, amp;nbsp;minus intorta,ac multu ca^ Vermina. pidata videtur. Vulgäres herbarijColubrina nunr Colubria eupant, Kos faminam eonfiituimus, ideéqueCer» na. manicè NatcruurtzVueible vocauimus. Serpes tarias vero vtrunque genus dixerunt, propterea quid vbiprimum e terra prodeunt, linguaferpena tinapelle tenus veftita,formam obtinent,
FORMA.
Cauticulo confiant tenus de iunccOfglabrefieete, per ima taistssm folsato^fpseofifiotum vertiee^qui^ bus dUutiorispurpura color ineft: folio Kumicisd terra cafio^fuperis'eviridi amp;⢠hes baceotradice maa quidem
PLANTAR.VMHIST0R.rAE
guident draconis moda inuoluta amp;nbsp;cotorta,firrniâ na vero oblonga, maiore ac calgt;iUata, extra n'^iâ catitc^intM ruhtfeente,
LOC V S.
KaÃtmturloeit vmbrofis amp;nbsp;bumidis, gratis^e tiÃiMum Martianalylua.
TEM P V S.
Florent Main menfe amp;nbsp;Junto, quo maxime tem forc,vt omnes alia qua floribm ornantur planta, di^noÃtac inumiri foÃunt.
TEMPERAMENT V M.
VtriuÃque radix miriÃei adÃrin^t,vt refii^eraâ di ac ex ecandi facultatepraditas eÃenemini fit dubium. Antique manufcriplm herbarim fri^' dai amp;nbsp;ficcas effie in tertio ordine cenfet.
VIRES.
Kadices iSarum glutinantvulnera,firtum inv tero retinent, oomicum biliofium reprimunt, dyfenâ teriam/anant.Jrlacantiquus herbarius.Nofira ve ro atatis medici,atiorii errata impudenterfecian^ tes,ad lon^ dmerfi, vfus Serpentaria vtriuÃl; rÅ dices adhibent, nempe ad eos ad quos Dioficorides, Calcnus amp;alti veteresfuum Dracontium.ium taâ men viribus inter fie maxime diÃerepent, quod^ fins etia abundè teflatur, cum Dracontu radix aa crisfit.iUarum vero. vehementer adÃrinvat.N t i^ tur errorem bunc relinquant, fiubinde medicos amp;nbsp;feptafiarios hortor, nifi forteperdere ma^is qnà m Ãaitare
CAPVT CCXCVIir. 4,7 fanaremdelitiis habcat:(iiantq; Safentariatfuaa nm aliat quam Ãritanieam haberefacultates^ad^ Ãrin^endi nimirum, friuatim ad ea qua in ore Ci» tonÃUis funt defaÃxntia vlcera accommodât as,amp; ai omnia alia quibus adflriUtonc opus efl.'Folia es tiam infarinam trita labiles dentes confirmant. DE scoRDio. CAP. ccxcvrir.
Scordium i.im ootius efbquäm vt fitplu-libus dedarandum,nomen retmec. Vi'iiirs.rfiirni.g^
KOMINA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i'nuCsss.s
\^ Mpd'lcp Gr^cis, LatmisTrtxago fa/uÃris .^^ dicitar.O^cinisferè ornnib.inco^nita. Cer )nanis allufione quadam ad Komanam apfellatios nemafti Vuarfferbatenig (Gadif delaCer-enaniliée'jnomiiiabitur.Scordis autem Grads ab A lliis diHa cà herba hac, quidmmim eiw folia affriS}a,Allü,qiiod Graas Scorodon vocalitr,odos rem référant. Ab hocmali amp;nbsp;in^ati odoris fenfu, iifdemctia^'viroffuov al!pellataeri.'Vtveri7ris r r -xa^o ditta j!t,fimilitudo ficcitâTrsxa^nt emm, y^/fi^o-g qua Gratis Chamadrys ncminaturÃmiliscsl.Pa *^/ân^, luflris autem quoniam humentibus ac falufiribus '^^ yocas tods nafasur.
Scordion vndc dh élunt.
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ta.
FORMA.
Volia Trixa^niftu Chamadryifimitia habet, maiora tame,necfic in ambitu inefia,adore aliqua turn A Ilium referentia,fitfiHadfiringentia ^ama ra.Caules quadrangulos,in quib.flosfubrubefees.
G G Hac
PLANTARVM HlSTORrAE
Hac deUneatiofic refeU herba hanc.cuïM^i^n^ ram damui,vt ouum ouo non (tt tamÃmile. folio Ãqnidem eft Trixa^inio.maiore, amp;nbsp;per ambitum nonita profunde Ãirato, amp;nbsp;ineÃo odore aliquatf nia Allium reddetc,adfirin^entii amp;nbsp;amarigufliu, quadra^uUs caulibm:flore in caahbia,infar Cho mcdiyos et Teucri,fubrubrotamp; minime in fumntu caulibia,vt aliqui putant,quemadmodum pitiur* quot;.^, ^.. ^^ ipfa abundè docet.tîaeitoque berba in theriacos . ,..â¢â -S paftiUos inf'errndaerit,0â nonfylueflre Allium,vt Seplafia^ maxima t errore verfinturfeplaftarq infliteres,qiii rioru eiu pro re tamfalutari atque omnibusputi'idû marco^ rar. ribia,Galeno lib.i-deantidotisautore, aducrflaitfi fylucfre Album vJurpant.Sed indi^niia erratum, quam quod multif explodi deheat.ln bunc auto» eofdem vicinitate vocabulorum potiÃimum into difle crr»rem,l,bro primo Paradoxorum,ca,xxiiijâ abundè monflrauimm. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
L O C V S.
Nafciturinmotanuamp;bumetibmlocb.Ncc iio ter fc posant Diofcorides amp;nbsp;Plinim, du hie in ta . pu bumidu pin^uibiaq:,ille aute in montanit nafd ' fcribit. V terq; enim verum dixit:in campeflribul fiquidem amp;nbsp;montanii,non tarnen omnib-preuenit, fed,quod Diofcorides etiam adiecit,bumentihtaio turn. Plantatumautcm S cordiu non dijficultermu fcitur,amp;polfunt de vno duntaxat rama camp lures pro»enire,modà felo bumido committantur.
TEM«
CAPVT ccxcvirr. 41s T E M P V s.
Xmlo amp;nbsp;lull o menÃbm fioret,flos tarnen no nh fidiem vnnm Jurare videtur^Ãc continuo vnui a» lium fequitur.
TEM P E R. A MENTVM.
Turn ex fa^eribuijtum etiam facultatibm faa lo fèfl exponendufatu confiât Scordium calidum tjfi:.liam,Galeno etiamtefie, amarum quid obth gt;gt;ct,amp;acre.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Herba vint cale faciendi habet, amp;nbsp;vrind cit re^ cens trita amp;pota. Arida quoque cum vino decofia contra ferpentium morfits, amp;letalia venena bibi= tur.Adflomachi rofiones,dyfintcrid,amp;vrina dif= fcultatcmpondéré duarum drachmarum cum hy^ dromelite.Purgat era fa puruleta è thorace. Vacit ad veterem tufim,rupta,conuulfa,cum nafiurtio, nicllc amp;nbsp;reÃna in eeUffnate arida commixta.Hy pochondriorum vetujias inflammationes excepta ceratolenit.Succurrit eadem poda^iscuacriacc^ to circunlita, aut ex aqua illita. Menfes fuppoÃta gt;nouet,vulncra^lutinat,vet»fla vlcera pHrgat,amp; cum meUe ad cicairiccm ducit.Siccata carniu cx-creÃecntiaireprimit.Succus praterea ex ea expreà fus ad pradidavitia bibitur,
EX G A L E N 0.
Expuraaifimulfexcalfacit vijcera,tum mefis hrinamq; mouct. Praterea conuulfa ruptaque amp;nbsp;CG ij laterum
PLANTARVM HTSTORIAE
latcrü dolores ab sbflruftionc amp;nbsp;fri^ore nato fa^ nat fotum. Deniqne virnle iUitum ma^a vnlncâ ra con^httinarverum fordidaf)ur^at,amp; mati^ ad cicatrieem ncrductt,iUitam ariditm.
E X P A V L o.
Scordium varium exiftit,ve quad arnarum,acer bi amp;nbsp;acre fit. Puri'at igiturÃmul amp;nbsp;cal facti ri» fcera,'vrin.n amp;nbsp;meflrua cit, refrigerata omnia re* calfaeit,vulneraglutinat,refurgatquet aridnm dâ titum cicatrieem indneit.
DE STICHADE. CAP.
b^Hf^A^nyt' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CCXCIX.
NOMINA.
TlX^f Grace, S tich.tt -vel StachM Lit* Streb at g tmè apjicllatur.Officinacognomento Aâ aralnca. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rabieam vocant. Germaan nominatur Stiedrat Stichaskraut (Gallis du Stechados citrin.) vnde di* stiebas vero nome accefit à Stiechadibtn ex ad* ââ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uerfoM aÃiliaÃtis Gallia inÃtln, ia quibus froiu* ait. Araba failionis autores patnam Stichadare* ^ 1. nbsp;nbsp;nbsp;Isqais omaibits pratalerunt, hincfcquaces iUorata
^t^tilicogiiomeatoArabicamnuacstparunt.
â iderbaeà tentiibsesramalis,eomamÃmileTbp mo habeas, longiorctamenfolio,amp;guÃttacriâ,amp; aliquantam fübamara.llaflénut Diofeorides, qa* flores atqueÃieam prorfnt omiÃt. Sant autemfle^ res,vt piel ara abande mcflrat,exigui O* caralei,
CAPVT CCXCIX 419 j}âgt;lt;^âtvcro flauefcit.fimine refertaexi^o, triques ^âi amp;nbsp;coloris J^adicci, ^adix iUi cfl tenais amp;nbsp;li* S^ofa.
LOCV S.
^dfcitvr^vt sinled eà commemoratum,!n inÃt* IhGaUixè redone MaÃiliie,lt;juie Stichndesaffel* httitur,li quihm ctiam^^entUitiam djipcUatione at» ccliit.Prouenit ctiam in Arabia, alHi^; complurib, lociSjGâ in muleis etiarn Germania noÃra horiis.
TEMPVS.
floret co quo hauandula tempore, nimiru ante ~ol(litium aÃiuum,hoc eÃ,lunio menfe.
T E M P E R A M E N T_V M.
Sfeechadis quaHtas^Ãu quidem amara cfl, amp;nbsp;nedioeriterÃubadÃrin^eni.X emperamentum verb compofttum ex terrena eÃentiafriffda cxigua,'vn* de fani adflrintÃt:amp; ex tenui,altera, qua terrena esT-,copioÃorcÃi qua clique amara cÃ.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Geeoem dus queadmodum amp;nbsp;lïylfopi,ad tbo rads vitia efficax cÃ. ViiCcetur antidosis vtiliter.
EX GALEN O.
ObfiruUione libcrarc,extenuarc, externere, ro* borareque turn omnia vifccra,tumtotii corpus eVl nata. EX P LI NLO.
Menfis citpotu,thoracis dolores Icuat. Antidot fis quoque mifcciur.
DE STRVTHIO. CAP.CCC.
GG iq N 0»
^'J$âcZ'7^yl- *I.^NTARVM HISTORTAE NOMINA.
Kadicula quot;^ ' Iftiètop Gr^eds.Kadtcula.puc Landrlitfief | tanaria. ba Latinis, Mamitanh amp;nbsp;ojfn:iiiii Ctndifi Condifi. nonnuUisherbafullMUtViilf^'oSalxinariatGcmiit- i iapona^ nis Seyffenkraut (Gallis lâHeibe à foulon)^ na. dtitr. Vnde verb Craci hanc herbam StruthuM f Struthiu appellaitcrint,nofitis confiât, nififurtèafoliorutn l'ode no- pofttura, tjua aitiom alas quadantenm imitantur, miaatum oomiiUi mdnlcrint.Nam gens ea ^viop amp;nbsp;Sp'ii* 6(01;paÃerem,amp; minorés alias aucs appellat .'/e^ forfitan ^uod Venere flimulet. Graci enim, vtdti flnmeH,^iSamp;avpafferem vacant,amp; ab eins Mil falacitatela'ciuos, amp;nbsp;in venerem proctiuiores bo' \ ^aiot. mines 5f)sbis!,cjuaft pafferes vacant. Patri firnâ ) theum,vteft apud f eflum,nuncnpantobfiana viâ rilem partem,Qua imitatione MartiaUs amp;Calub lus pafferem pro virili mebro in fuis verf,bus vfun Lanaria paffe videntur.Lanariam vero dixcgt;uiit,quod ad curdida, candorem amp;nbsp;moUitiem lanarum c,i vfa fueritam tiquitM. Na cumfuccida lana a^po fpurcata colores rcfpucrent,prolHta huiusradicuÃKco,äd , quofeunque fujfefltts imbibendos praparabantur, । quibus aeffpum erat impedimenta, Sicfirdefcentes Kadicula lanas veterts hac herba clHebant,ad munditit con â quare ape trahendam, quaprimttm ab infedlaribus quareba peUata, tur,fordidis colores afJtcrnantibus.Sic quoq; à pré' Sapona » cipua amp;nbsp;vtiliare parle,B,adicula S.omanis eflap' ria cur Vo peUata.Saponaria recetioribus dicla eÃ, quoniarn
clhtndft
CAPVT CGC. 410 (lumdii veflimentorum maculii , fi)rlt;libiift]uc la^ narum exlgt;urgandis ,fa[gt;Bniivicem exhibet. Ho- Herba ba autem fullonum nominata eTi, quèd ea inters fullonum. feUandis feÃibm, amp;nbsp;man^onio ftoliendiifuUoiies quot;»tantur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
Struthion herba ci{ caulelanH^inlt;gt;fi,foIi!io!ex frodeuatibm ex intcruado quaÃgcniculatinâ,pla= rumque quinis in '»num coeuntibm,infummo colh culorum floribui candidn:radicc,qHam Cu-nmo cc^ Jpiti non in altum vitro citróquefcr longitudimm fundit, magna, tereti amp;nbsp;oblonga, qua conciditur furgandis lanis.
L O C V S.
KaÃiiur iiiAÃa Syridquc,faxops amp;nbsp;aÃ'er'n lot eu fraciimt.Hune in bords quibufdam^lantatur-
TEMPUS.
'Floret aflate,Sunio maxime menÃe,fl:d ferdum continuas menflesfloribuf fragnans efl.
TEMPERAMENTVM.
Calidum amp;nbsp;ficcü tcm^cramêto,cx quarto quor dammodo ordine,
VIRES. EX DIOSCORTDE.
Kadix eins acru cfl,vrinam cit,itcinorofis auxi â ,, liatur,tufli amp;nbsp;orthopnais cu mede cochlcaru men furafumpta.Aluü fiibducit.Fade cum Panace amp;nbsp;Capparis radicefHmpta,caleulosfragit,amp;per vri nam exturhat.Lienem induratum minuit Subdita mëfls eUcit,amp; fatü manifeflè enecat- Cum poleta
GG Hij amp;
PLANTARVM HISTOMAE
Ã* Aceto iUitdJcl'riis toUit.Cum farma honledceil in vino clixa,Mbcrcula difcutit.Mfietur frittered coUyriis amp;â nMla^atn ijut ad claritatem ocuttiâ ram cmÃeiantur.Sternatammta eit,amp; trita cum rnedt naribm mfitfi,fer os furent.
Ex G A LE NO.
Strath ij radice fotiÃimam vtimar,gaflu aert ^aidem exiflete.Sed amp;âabfler^t,amp;â irritat,idealt;f flematamenta mouet.cca cetera omnia qaa^aÃa acriaÃunt,amp; temferamento ealida.
E X P L I N I O.
Medetur morbo re^io if fa radix deco{îa,amp; ins fotam ; item thoracis vitiis.'Vrina cit,aluufilait, amp;vulaas furgat.Ea amp;ex melle frodefi ma^ifie ce ad tuÃim orthofncea cochlearis menfura Cum folenta verb amp;⢠aceto lef ras tollit.'Eadcm ca Pa* nace amp;Caffaris radice calculas fian^it,fellitfi Panos difcutit, cam farina hordeacea amp;nbsp;vino de» coUa.Mifietur amp;malagmatisamp; collyriis,(laritaâ tis caufa-Ad fiernutamenta vtilis inter fauca.Lie* ni quoque ac iecinori.Padefota denar^vnius fon^ dere ex mulfa aquafulfiriofisfanat.
DE S C 11 L A. C A P. C C C I.
NOMINA,
XlAa Grads, Seida Latinis, Squida, S exemflo Vanonis,omnibusnucofficiais
Vacatur. Germanis aute Mccrzu uibel (Gadis StipouIlCjOu Charpentaire.}
FOR»
CAPVT cccr.
4«
FORMA-
Sciün radix cafa modo miiltifliciter tunicata corticofaq;,ex q»a (irittt,vt in mco, canUs proÃlit turn ex e» flos in lutea candide emergens inÃdit, qui cum finuerit folia demum multis fofldiebut emicant lata,nudo nixapediculo, capitia quadam Jpecic,amp;plaraque exais in terram deflexa, LOCVS.
ScUla,'vndique,vtcapa lt;^ allia,prouenit. TEMP V S.
Scillam ter florere,triaq; temporafationu eflena dere/rheophraflut libra feptimo capite duodecimo tradit. Primum enimflorum prouentu, arandi pria mumtempus Ãgnificare fcribitfecundummedium, tertium nouiftmum. Qmt enimfuerint ifli, totide amp;arari tempora ferme occurrimt. S cilla praterea fios,-vteft 6erytiusautor,nigrataJpecieprofiliens, modà celeriternon emarcefcat,largos frugumpro» urntm,ac vberem annenam nobis promittit^
TEMPERAMENTVM.
Admodum incidentem facultatem obtinet, non tarnen admodum calidam ,fedfecundum hoceam quijpiaficundi ordinis cenflat excalfacicntium, VIRES. EX DIOSCORIDE.
'Vimacrcm amp;feruente habet-^jfata verà mut tiplicem obtinctyftm.Vaftaautluto obUtaÃn clh banum conUcitur, aut carbonibus obruitur, donee circunlitapaflafujfKientertaflafucrit.Ãluaamaa ta,fi
PLANTARVM HISTOMAE
amp; itceto iUitailefiritf tolUt.Cum farma borJeaceit in vim elixa,tubercula difiutit.Mifteturpr^tterca collyriis amp;nbsp;mala^atii qim ad claritatem ocular rum conficiunMr.StimuMminta citiamp; tritacum mcUe naribus infufa,ptr es furent.
Ex G A LE NO.
Struthij radice fetiÃimum vtimur, fuÃu acri quidcm cxifletc.Scd amp;âabfler^t,amp;â irritât,idea f flemutamenta mouet.ceu cetera omnia qua^uÃu acria Ãunt,amp; temferamento ealida.
E X P L r N I O.
Medetur morborej^ioipfa radix decof}a,amp; ins fotum : item thoracis vitiis.Vrina cit,aluli foluit, amp;vuluas purgat. Ea dv ex mede frodefl ma^Ãa ci ad tuÃim orthopntea cochlearis menfira Cum polenta verb amp;nbsp;aceto lepras tolUt.^adem cS Pa' nace amp;nbsp;Capparis radice calculas fanait,peUit'Ã Panos diÃutit, cum farina hordeacea amp;nbsp;vino deâ colla. Mi/cetur amp;malagmatis amp;nbsp;codyriis,clarita' tis caufeAdfemutamenta vtilis interpauca.Lie' ni quoque aciecinori.P.adepotadenar^vniuspon' dere ex mulfa aqua,fafiriofis fanat.
DE SCILLA. C A P. CCCI.
NOMINA.
klXbci Grads, Scida Latlnis, Squida, S exemplo Varronis,omnihtisnucofficiaif vocatur. Germanis autêMeerzuuibel (Gadis StipoullCjOU Charpentaire.)
F 0R=
CAPVT cccr.
4*1
FORMA-
Scilht radix cap a modo multif Heiter tunicata eorticofaj;,ex qua priHt,vt in croco, caulis proÃlit turn ex et flos in lutea Candidas emergens inÃdit, qui cum fenuerit folia demum multis pofi diebus emicant lata,nuSo mxapediculo, capitia quadam /pecic,amp;plaraque exdis in terram deflexa.
LOCVS.
Scilla,'vndique,vtcapa amp;nbsp;allia,prouenit.
TEMP V S.
iciUam ter florere,triaq: temporafationSeflens dere,TheephrafiHS Hbrofeptimo capite duodecimo tradit. Primum enimflorumprouentii, arandi pri» mumtempstsfigniflcarefcribst,fecundummedium, tertium nouiflimum.Qisot enimfuerint ifli, totide amp;arari tempora fermé occurrisnt. Scilla praterea flos,vteft Serytius autor, nigrataJpecieproflliens, modi eeleriternon emarcefcat,largos frugum proo urntHS,ac vherem annenam nabis promittit-
TEMPERAMENTVM.
Admodum incidentem facultatem obtinct, non tarnen admodum calidam ,fidflcundum hoe earn quiflid/écundi ordinis cenflat excalfacicntium,
VIRES. EX DIOSCORIDE.
'Vimacrem amp;ferucgt;tte habet-Ajfata vero mul tiplicem abtinctvfum. Vafta aut luto oblita,m dia banum coniicitur, aut carbonibus obruitur, danec eircunlita paflafujfidenter taflafucrit. (^a amoa ta,fi
PLANTARYM HISTORIAE
ta,Ji non tmoUefcat, altera paÃa aut luto circimliâ nitur,amp;caJem ijua JriM funt. Nam qua ita non etffatur,noxiama^is cÃ,prafirtim interaneu data. Torretur item in oda indito ojerculo, amp;nbsp;in cliba* num conie^ba.Sumiturex ea.adieflis extimis far^ tihuf,quad maxime medium eÃ,quod cocifum,cfi fufapriore aqua, coquitur,i/igt;uaq;ÃiperinfuÃttjq; dum nee amaritudinem, neque acrimoniä habcat aqua.Siicatur aute in vmbra dtÃc(1a,amp; lino tra^ iefla,ita vt ne taleola inuieem je cotin^at-Sic i^i^ turfee la,ad oleu, â vinu,acetumq; fciUitieu ttimur.
Ad rimas verb pedum a uda S cilla interaneapars ' in olcofvrucfaJla.aut eu reÃna liquefafla impuni* tur . Decocta in aceto demorÃs à vipera cataplafi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
ma csî, AÃa eiufdempars vna toÃiÃalis partibtu eclo Jubi^:tur,datiirque iciunis cochlearis vnitu duortimve pondéré ad emoUiendam aluum. Addi* tur potlonihus amp;nbsp;odoramentariis medicametis,amp; iis cum quibtts vrinam eiere voluerimits, hydropi* dsq; amp;Ãomachis,quibus innatant cibi, amp;nbsp;morb» rerio,torminibus,in vetcre tuÃi,aÃhmaticis,crue-tareiicientibsss.Trium verb oboloru pondus in de* lindu ex melle jumpÃjjcÃttis eÃ. Coquitur eadem cum melle ,jumiturque in cibo ad eadem maxime ( ceflionem adiuuans. Strigmentitiaper aluum du* cit Coda amp;Ãmili modoÃsmpta,idem potcii. Cd uendiu Scilla vÃts iis, quibus intcratseum aliquod txulceratum erit. ProdeTi verrucis amp;nbsp;pemioni* ^ but
CAPVT CCCT. 4XX hut affam inun^ere.Semen ei tu fritum, cam carit cis aut mellc cxcefitarntfimanditarialaum cmol-lit-Profiribits domusfujpettfa toMamuletum ell, EX G A LE NO.
Vr^flataffamaat elixam famere: ficenimvl* riarn dits vehementia exoluitur.
E X 8 L I N I O.
SciBarum inmedicina alba eà qua mafculits,fa tninani^a.Scilla qua caiuiidiÃimafuerit.xtiliÃü ma erit-üuic aridis tunicis direftis^qued rcliquum t vine eflyConÃtum ruÃenditHr lino modicis intoquot; uaUis,poÃea arida fruÃa in cadum aceti quant a-fporimipendentia immergantur, ita ne vllaparte Vas contingdt.PioeÃt ante Solflitium diebus qua* draginta oUo.GypÃo deinde oblitus cadtts, ponitur Ãtb tegulis,totius diei folemaccipietibus. Pofteum numerum dierum toUitur vos, Scylla eximitur, acetum transfunditur , Hoc clariorem ademfa^ cit.Salutaree?i Ãemaebi laterumq; doloribtts,paâ rum fumptü binu diebus.Sed tantaviseÃ, vtaui* duts hauÃum cxtincla anima momenta aliquoÃe eiem prabcat. prodeVl amp;nbsp;gingiuis amp;nbsp;dentibus, Vclperficommanducata.Tine.ts amp;reliqua vcn= tra animalia pcllit ex aceto amp;nbsp;mcUeÃtmpta. Lin* gua quoque recesfitbiedaprafiatne hydropici fie tirnfintiant.Coquiturplurib.modisin olla,qua cos üciaturin clibanü autfurnu,veladipeaut luto He lita,aut fiuflatt in patinis.S.t cruda ficcatur,detde concidie
PLANTAR-VM HISTORIAE
conciditur,C0quit»ij; in aceto,tum firfentium iS}!^ bus imponitur.Tofl^ qntquefurgatur,amp; medium eim iterum in aqua toquitur.V/bsfic rofta ad hy* dnpicos.Ad vrina dendam tribus obolis cum mei le amp;nbsp;acetojiotaAtem adJfgt;leneticos amp;âftomaehd tos,finonfentiantvlcus, quibus innatet cibus. Ad tormina,regios morbos, tuÃi^p veterem cum fujpiâ rio.Difcutst amp;nbsp;ex filiisflrumas, quadrinisdiebus filuta.Furfures caÃtiSyt^ vlcera manantia iUita, ex oleo cofta. Coquitur amp;nbsp;in meUe cibi^-atia,ma xime vti coitionem faciat. Sic amp;nbsp;intcriorafur* gat.S.imatpedumfinatin oleo cofla,amp; msxta re fina.Semen eiuslumborum doloricx mede imponiâ tur. Pythagoras Scidam in limine ianua fujpêfim, malorum medicamétorum introitum pedere tradit,
DESTAPHIDE AGRIA.
p nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CAP. CCCI I,
NOMINA.
Totiplt âyp!» Grads, berba Pedicular S ris et Vituitaria latinis,oÃidnis Staphifa* Pedicular gria,Germa.'Rifzmâtz (Gadis de lâEfta» ris quare phifagrie,ou lâherbe aux Poulx.) Pedicularis dma. ante Pituitariaq; Latinis à viribus quas habet,dir Vituitaria da eÃerupentibus enim è corporepedicuUs ex oleo Vnde, inunda aduerjatur, amp;⢠comandueataferuore mul tarnpiluita trahit. FORMA.
Folia habet Labrufca incifiris diulfa, etüculos redos,niodes,niff-osq;, flores 1 flati Ãmiles,flemen in VafleuUs
CA P VT CCC H. 4XJ DafcuUs virüiibus pmiUbifs Ckeri,trianfft!um, at JpcrumJit ni^of»brufum,intui candiilu)n,gH?iu aac.thec d^cri^tio hnba hukcitifu bic effi^em damuiaperomniaquadratjfloribui titntu excefth, qui mmimè Ãfati fimilcsfuut, neque in colore,ncq; in quantitute.lfitis cnimflora luteifunt,amp;â cxi^ ^i,huiut co tra fubcaf^, ac muite maiores, vt hine ferèflufliccr cam herbam non effe qua veterts fin^' gunt Staphida agrian.Cxterum cumproximè tarnen adpielurant accedat,neque viribusdi/ietad* modum,inter Stapbidis agriasJpecies rcHè ipla* rifque hodk herbaria reifludiofls conumeratur.'Po lia enimfertplarunquefeptcm,aliquado ctia pau* doribus indfitris diuifa,celiculos rcflos,nigros,cSfâ infollkulis herbaceisfernen triq«ctri!,in nigi-o fub* rufrm,inlus cadidum,guflu acre,ita vt ills onnes nota,demptis floribus,rcjpottdeant.
L0CV S.
Nafcitur,Plink authorc,iu opacis.^a cuiuspk duram exbibemtes, niScpaÃim in hortùplätatur. TEMPVS.
floret ablate.
TEMPERAME N 7 V M.
Q«BOT vrends vim babeat Staphis agria,conf* quitur cande in -quarto erdine eÃe cxcalfacientiu amp;nbsp;deficcantium.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Husgi ana quindccimfl quit t. ita in aqua mulfa
deden t.
PLANTARVM HISTORrAE
deJcrit,craJ]afcr vemitum jmrgant.SeJqui bibf rint^mbulare debent, (^inet am aÃidue attendelt;= re olgt;ortet,amp;âa^ud mulfam potui dare,tjuid Ãra»^ gulationis fericula inférant,amp; fauces deurdt. T ri ta eadem,amp; ex olco inun{ïa,pediculationi, prurit gini amp;nbsp;feabiei auxUiatur. Pluriniam cit pituita commanducata- Décoda in acctii,dëtium dolorif ea coüuantur,fubucnit. Gin^iuarum rheumatifmu fiflit- Vlccra oris, apthat nominant,cum mcUe fi^ nat.M.ifceturpraterea vrentibus mala^atis.
EX GA L E N O.
'Vchcmenttr acrem obtinct facultatem,adeè vt ex capite purget pituitam, abflergatj; valenter. Itaque adfeabiem accommodata eÃ. Sed amp;nbsp;vrem di vim aliquam habet.
EX PLINIO.
V^ucleis dus ad purgationes vti non cenfucrim propter ancipitemÃrangulationem,ncc adpituita orisficcandam:fauces enimladunt.Phthiriafca^ put amp;nbsp;reliquum corpus libérant triti.Pacihui ad* mixta fandaracha.Xtem pruritu amp;pforis.Ad det tium dolores decoquuntur in aceto. Ad aurii vitia, rheumatifmumgingiuarum,vlccra oris manantia. Vlos tritus in vino contra firpentes bibitur. Senten enim abdicauerim,propternimid vim odoris.f^o ddeam Vituitariamvocant,amp; plagis ferpentium Vtiqs iUinunt. ItemphtbiriaÃ,qua Sylla didalor confumplus eÃ, Nafcuntur quoq;infanguine ipfo hominis
CAPVT cccirr. 414 fgt;i»ninii animaHa exefura corpus.S^cpfiitur Stoa phidis a^iM fucco,cü oleo pcruPlis corporib.iixc ^uidê in aceto dcco{la,ctM vefles eo txdio liberat. DE SESELI MASSILIENSJ.
GAP. C C C I I I. iriM- lt;5 6-^nf.-NOMINA. 0^tr^rr,lt;rfice
ln\l Tü f.ia.sTS'ticKliaTlHaV Grxcis, SefeU
MnÃilienfi L.^inis,Ojficinis Sslcr montai ^â^^^ ^^^
num dicitur.Semcn tarnen quad à fiP^â^~ /â^t^^ ^ partis hocnomine venditHr,non bs^ââÃilicnps,CcdJ^J^â*^^^^^ fiamaritudine refpicias, ^etl)iop^cJ,vel quad ma^
gisveropmile cÃ,PelQponeÃaciQgt;cutrius enim i»a te^ram imaÃnem vidimus') Sefcli fernen eÃdatius enim, odoratius, amp;nbsp;carnopus Mafilienp exisbit. Cermanis incognita bafbenut planta fuit, ob id Sefel reibe iUam appeUabunt.
FORMA.
Voliagcrit Fceniculi,crafiora tamen-Cauleve-getiorcm,vmbcllam Anctho Ãmi!em,in qua fernen eà oblongum,anguloÃtm, amp;nbsp;deguTbanti confeÃim acre:radicemlongam,amp;odoratam, E.r qua Dios feoridis delineatione fatis conÃatÃirpem,cuius ph iburam damns,efe Sefili MafilienPe,quod huit ni I mirum^iulla prorfus nota rcclamante, tota defiria ' ptio fujp-agetur, (fuid mu!ta?data ctiam quad pu» l gula iili non rcfpondercntnotaitamê cum cas quoi i feteres Sefeli attribucruntfacultates obtineat,cia tra omne periculumpro eo vfurparetur.
LO«
PIANTARVM HISTORIAE
LOCVS.
Qptlmu iuxta MaÃiliam,tcÃc DrofcorideiGitl-liit vrbcm aitfcitur,Vode etiam co^ominatum efl MaÃiUcnÃ, Pnucnn autemalUs ijuoque in loeit ea!idieribuf,amp;'»lt;lt;cinplierif!jue CcrmMiiit hoi'-tKifid non niÃÃatum amp;cultugt;n.
T E M P V S.
Floret xï'{atc,amp;fernenÃbindeproducit-
TEMPERAMENTVW.
I^****».« - Galefacitamp;â deÃecatinfecundo ordine^ VIRES. EX DIOSCORIDE.
Seme amp;nbsp;radix calefacicndi vim obtinet.Stra* yttria,orthofncea,vterifujfocatienibus amp;nbsp;comitia libntpota medenlur,MenÃs C^ fetus ex vtero dn» cuMAnterancis omnibus profunt,amp; diutinas tuf-fes fanant, Ipfum fernen cum vino potum coSlioni confert,termina difcutit,amp; epiaUsfebribusvti-le cÃ. Ad arcenda in itinere fri^ra cum pipere amp;nbsp;vim bibitur. Datur capris ahuf quadrupeds bus bibcndHm,vt partus iuuct,
EX GAIENO.
ScÃli amp;⢠radix Civfema vfjucadeo cxcalfacit, vtadmodum vrinam moucre qucat, Sedamp;te-nuium efl partium, vt amp;nbsp;comttialibus,amp; orthos puteis compel at.
E X P E I N I O.
Vrodefl homini ad tufim veterem, rupta, com uulfa,in vino albopotumAtem opiÃhotomds , amp;nbsp;ieduorum
CAP VT cccirrr. 415 teemmi 'vitiis,amp; torminibM^fl^' ftran^uif^ttdud» rumauttrium liffilarim nicnj'»ra. Sunt amp;nbsp;folia ytUiaiVtoiua partie adiuuent ttiam quadrupedu. Hoc maxime pafei dicuntur muaparitura.lUmi tur amp;- i^m facro.Multum in fummo cibo coOioni-bui confcrtiVel folio,velfimine. QuadrupedS quo^ que aluu fiflit,(iue tri turn potui infufumfue ma^ dendo commanducatim « fale. Boum morbu me« detur,vel fi contritum infunditur.
DE SANG VI SORBA. ilüefnry(..^l); CAP» Cecillia gt;um^ 'mdia
NOMINA.
QVum ipptoraremm quo nomineÃirpem bac Vetera Grad amp;nbsp;Latini,Ãmodo iis eo^sita â¢^ fuit,appellarint, maluimm interca vul gari vti nomendatura, donce aliud certiM nomen inuenerimus. Elatinen tarnen eÃe iudicarem,fl folia pulïlta,pilofa,amp; rotunda obtinerct.Nücquum nequepu(illa,neqHepilofa,neque rotunda,(id mu-cronata effe videantur,certifatuere nihilpojfum. San^ui^rbaveri dida eà hac herba,non quid San^ifor Vulneribus inieda ferrum amp;Ãieula facile amp;nbsp;eu ba cur di-tra fenfum doloris cxigat,vt nonnulli arbitrantur: Ha.
j idipfum enim non poÃe mirifea qua iUi ineà ad-Ãrinredi facultas abunde oÃenditfedpetius quid ei infiÃendofanguine vndecunque emanarit, mira ' admodum inft ejficacia,adco vt hunc ipfum quas fi abforbere videatur-Errom aute huius nuUa alia HH caufa
PLANTARVM HISTORIAK
Eriwci)â caHftefl,»ilicjuoilhatteflirpemmulticum eaqua riiqiti Pta hodie Pimpitteda vacatur, confundant,tjua certe f incUam profiter caliditatemquamobtinethaudcxiguam, cum Saip quandametiamtrahcndifacultatem habete vides guiforba tur,adec, vt infixa carport extrahere facile qaeat. cofundut' ÃiȈ dvcr'o cum pimpinellaconfuderint non alia far lam efl nomine, quà m t^d buitte folia froxia mè ad Pimpinellafolia,qua itidernvt hacfeiras ta fHnt,aecedere videntur.Sed hac confnlionö cas ret crrore,vt paulo pèfl dicemut. Girmanis hac herba Kolbleskraut,« capiteUit qua rufifcentia bits puitcbu maculattijunt,dicitur.tionnulli etiam Germanorum Hergots Bardin nominant, Z^is dametiarnà Ãftendo fdn^uine Blutkraut.
GENERA.
D«o funt citu herba qua Sanvuifarba vacatur San^uifir genera,Vna enim maioribus confiât foUis acloffos ha maior. ribue,coliculis tarnen tenuiaribus,idcoq; ab hacfo-Hinors liorum forma maior à nabis difta efi. Altera mi-noribus foliis,colicalis autem maioribus efe depte heditur, quare ab ifia foliorum effigie rede minor 'appeUari potcfl,vt inter cas aliquoddifcrimen effe herbaria reifiudiofi hac ratione animaduertaut, FORMA.
Herba eÃa radice craffa amp;nbsp;longa fiatim folios fa,minor potifimHm,coliculos habens plurimos rus bcntes,feliaafpera,in extremitatibus late ermata t^ferrata, in fummo coUculorum capitella ruffes * . * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;feentibus
CAPVT CC Cllir. 4itf \ [(cntib.ftuncT:! maculata,cjult;i fi h iaat flora cxcut herbacci, in medio enceam comam oftendentes.
LOC V S.
Kafluntnr locis inc»[tir,aridioribut, z^ foli ex* fofltis.Vndc iterum coUigcre licebit non effe Elati* nen, vtcunqued facultatibus illiu» non diflerepet, quod Diofeoride amp;nbsp;Pl^io teflibuf,Elatiae in cub ^^ amp;fr^ctibusprouentat.
TEMPV S.
tlorcntMäioamp;luniomenfibui.
TEMPERAMENTVM,
Cuflantibm adftriSHonêbaud yalgare ac viÃeo-fitatem berbafritJe ferre videtur.Ã^aprofterfle* cam admodum confiflentiamnacla cft,fimulq; cor^ fora conti aberc,amp; censbringerc potefl^atejue adeb emplaflica.cs quod^utmofaflt.facultate obtinet.
VIRES.
^.xiisqua diximtuabundè cofafotranque San* guijirbam in reflrinprendis acfupprimtndu fan^ia nis profluuiis ejje efficaciÃimai, adeb vt nonnudi tonflanter aflerantjCM etia manibm geTiatm fana guinem vndccunipue manantem fifterepoÃc.^xfe* rientia certè copertum eft admuliebreproflunium fanandum,nullum poÃe repeririprafentiw iis fl ire films frafidium.Glutinant etiam vulncra ill arum folia, careinomatiÃue amp;nbsp;fflulis medemur. Gme-rtfum denique ac flrenuum remtdium eafdem eÃe nd dyjcntcrias,amp; reliquos yetrisfluxusfli exaqua
HH q aut
PLANTAKVM HliTOH.IA'ï
aut vino bibanturinemini non mtu ejl.Quid mul-ta? Elatines herba, cuim ccrtè ha duaftirpes ^i rimpinel nut effe vidcntur,facultates habcnt. Quart tot» ae la non fi- lo mant qui herbai haitVlfifjiraetiam comemot
lum facul ratum eÃt cum Pimjiinclla cenfundant, quid hac tatibui, ifÃa acris admodumfit amp;nbsp;multum calida: ida con veructia tra fafiorc,bami fiecmatqu^Elatine,adÃrin^nte. firma à Verumnon tantum differunt facultatibtn, into c* San^i* tiam odore,coloreq; filiorum,maximè veriflorum fiorbadrâ diucrlitate,vt quiuu exvtriufique her ba figura uerfit, coUationefiatim defrehendet, i auh-r^^uP- DE SCOLYMO. GAP, CGCV. f'ixnèârCito.r; Scolymus Artichaut Gallis.
uerja.
NOMINA.
CarduM. '^ nó\Vfiof Gracu,Cardui(t amp;nbsp;Strobilm La» Strobilitt, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;linu,Columclia Cinaradicitur. Sunt qui ho Cinara, die Arcocum corrufia voceHomincnt,lirimam vo* cis lyUabam articuli vice fiafonentes, AlUfaulo Alcocalfss redit» Alcocalum vocant; Cocalifiquidem nomit Qocalm, ne,nH.v pinea,cui Scolymi capitulumfimile eft,ve» nit.Nunc vul^o herbarioru ab articulefiatim dua Artic*ca- biu interiedis Uteris Articocalf»,aut cxpunflavo lm. cali,a,Articocli»,vel mayfis curtalo,vtfirèfit,ve» Articoca. cabulo,Articolsvel Articaca nucupatur, Germani infiar vul^i ArHcoct,(Gal, Anichoutfiomina Strobilus bimt, aut Strobildom. Strohiluauie R,om.hanc i ur dtda, fiirpem non alia ratione dixerunt,quant quid dus capitulum, vt diximui,firudtli nudeorii firic pi-
neam
CAPVT CCCV. 417
â néant nuccm referre vidctitr.Cinarä vero pint qui Cinara a^hcllatam putent, quódfitum amp;nbsp;cultum cineri- quare ajig hut vaudeat. Alii à anarajiotim fuclla,qua in ct pedata, iusipecid Carduum mutata cfl,di^am eÃe volut.
FORMA.
folia habet Chamxleontis, amp;nbsp;Jpina alba vocan ta Ãmilia,niff'iora tarnen ac,craÃiora. Caulent ca mittitoblon^m,folicifim,io qua capitulum Jpinoa fum. e^adieem veri ni^am amp;nbsp;craÃam Hac Dio« Ãorides-Catcrü caput dus amp;nbsp;vertex inÃquarofum extuberatglobum, corticoÃs vn^uibus tur^cnlem, /picisq: fquamatint coa^entatum, quorum orbis exterior viret,intcrior niuco candore nitefcit. flos purpurco rutilât colore,qui tande cuanefeit inpap^ pos.Caput vetuflate tande diÃilit in cortice as la* minai,fernen ölendem CniciÃ^ra.Nos tarnen ina tepam Scelymi fadem ac piPluram hoc tempore dare no potuimus,quodprimo anno fruedum fuum no oflendat.Curabimus autem alio tempore vtÃua dioà inte^ram dus habeant piduram.
L O C V S.
f}uÃiuam,quod Ãciam,in Germaniaprouenit da Scolynius nara,niÃfata et eulta. Quare Scolymusqui in hor hortenÃs tu colilur amp;nbsp;plantatur,verè Cinara exiflit.Quod proprie ideo monendum eÃe duximus ,quia inter Graces Cinara eÃe conflat,vteà Paulus amp;nbsp;Aetius,qui Scolymum dicitur.
à Cinara dÃcriminant.Non eà autem aliud inter icolymin eoiÃirpes diferimen, quam quod Scolymus férus
HH iq tfl
PLANTAIIVM HrsTORIAE
dtiara. Carduits dltilis-
*ft ^ fyluefler,Ciitaravero domita [ultUiidcoq:^ ttotmulUs Cardans altUis nominatur.
TEMP VS.
C^iMm Solflitiam afliaam agitur, Scolymlflos erüfitjîîefiodo in hb.ij.cui titulus Opera amp;nbsp;dies, teÃe, qui eaflorente cicadas acerrimi cantus effe, amp;nbsp;mutieres libidinis auidiÃifnas,virosq; in coitum pigerrimos,capite,genibus, actoto corporepra Si* rij aÃu arejeentibusÃeribit.
TEMPERAMENTVM.
(yuafecudum qualitatem editur aflio,calidum inficundo ordine completo,aut tertio incipiente, medicamentum indicat,Ãccum veto infecundo.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Spadix fcolymi iUitagraueolentiam alarum, amp;nbsp;totins corporis emendat.ltem fidecoPda in vino bi* batur. Vrinam etiam copioÃtrn fietiddmquepedit. Herbaciim recens nafeitur tenereCcitve,aJparago* rum modo in olera tranÃt.
EX GALENO.
Scolymi radix copiofim vrinam graueolentem elicit,Ãquis earn invino cocT-am bibat:ideoq;gra* ueolentiamfinat,tum alarum,turn totius corporis, Atque hocÃme medicameto ex tota ineà effentia, vtpote eins facco exiÃentc purgatorio. Et in libra fecunda de alimentorumfacultaiibus -prauiÃted edulium eà Cinara,pracipue cum iam durior cua* firit:tHm enim bilioà humoris copia abundat, to* tuque
CAPVT cccvr. '418
I t^que elMfubÃantia duriorexiflit,adcoj; vt ex
i nbsp;nbsp;ipfr meldcholkm,ex fucco verb etm tenais amp;nbsp;bk
liefus humor froduentar. Preinde coPta edere frx»
i nbsp;nbsp;fikerit adieno coriandre,dein ex oleo,garo, vinous
fumatur.Sitamenin Patina autfarta^inead efim fraparctur,abfque Us comedatur. Plarique enitn fic dus veluti cacumiaa comedunt, quaÃondylos
i nominant. tX PLINIO.
Vrind dere Scolymu fracipuè traditur. Sanare
। nbsp;nbsp;Uebenas amp;nbsp;lepras ex aceto.Venere ftimulare in vi
no,PieÃodo et Alcao teÃibus,qui Ãoretc ca cicadas nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'''
acerrimi cantus cÃe,amp; mulieres lihidinis auidiÃk magt;,virófque in coitumpi^errimosfiripfire, velut prouidentia natura hoc adiument» tune valentifi Ãmo, Itcm^aucolentiam alarum emendat radk cis emeduUata vncia, invinifalcrni hem inis trk bus dccofla ad tertias ,amp;a balneo iciuito, itemq; poft cibum cyathuÃn^lispotaMrum eÃ, quod Xenocrates promittit experimento , vitium id ex alis per vrinam c^^uere.
DE SPHATVLA FOETIDA.
GAP. cccvr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r^ry^t ^i^ccaf-
SpbatulafÅtidacû Xindemagiscouenit.
NOMINA.
Htrba qua ojpeina Sphatulam firtidam Voc Sphatula cant,qubd ff^auem exhalet odorem,qHomolt;â fectida i ur doveteribus Ãt appeUata nondumcertb feite pof^ dicla. fum, Nomen quidem ipÃmXiphii fc» Gladioli
HH iiq Ãeciern
PLANTARVM HISTOMAE
Sphata. fpecicm effe doccf Sfihatä Ãquidem LdtinisglaJiS Sphatula ÃgaiÃeat.Non effe auum Xiphiumradix cita cui^ Ãetida no denter admodum igt;Ãcndi!,lt;jua non efl buUoJd, nee e i Xiphia ^emina,ita vt altera alteri inÃdeat,Ãcd caÃUame^ nm. tiiflbrata ⢠Neque etiarn Spar^anmm eÃe fartim S^on eTf folia eimjqHa interram non firoeambant, partim Spar^a^ etiarn firnina,qua mni» pillais, fedfollienlis aut niant. filiquit profert. No» vidctitr etiarn eÃe Xyrit, No» cï{ quod iUa radieem habeat lon^am amp;nbsp;rufam,spha Xym. tula vero fatida nedon^am nee rufamfed rotund dam,atbam amp;nbsp;capillatam.TamenquicquidÃt^e tilem M eÃe foliorum Ãmilitudine confiât. Gerâ mani cam Vuandtleulzkraur, à necandis limp cibin appellant.
FORMA.
Volta IridifimiUa habet,minora tarnen amp;nbsp;anquot; ^ufliora.Caulem ex fi mittit,in cuiutfummo filinâ culos aut fiUquai Paonia famina non difiimiles profert, qmbm dehifientibitt fernen in iis apparct rotundum amp;nbsp;rubrum .Kadicem obtinet capilia^ mentis multisfibratam,
LOC V S.
Circafepes amp;nbsp;dumeta nafiitur,fiequens in Ita^ lia.nufquam tarnen in Germania,quad feiam, nifi fata prouenit.-
TE M P V S.
Vruflum feu Ãliquatfuas autumno profert, ac fubindc in iis,vbi dchifcunt,fimcn ofiendit.
TEM»
CAPVT CCCVII. 419
TEMPERAMENTVM.
Vehementer acrem qualitatcm obtinet,adeo yt guÃata,fauces quaà vrere videatur. Preinde cali dam amp;ficcom admodum effe conÃat.
VIRES.
No» multum à Staphidis a^'ia viribus abeÃe a^paret:valenter enin^abÃergit.Hinc adfcabiem, dus potifimum fisccses,abi^endam vtdis efl. Surâ culos etiarn amp;Ãicula,pertnde atque 'Kiphium amp;nbsp;XyrisJins dolore extrahit, Cimices quoque necat atque fu^at.
DE TRICHOMANE. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
CAP. CCCVir. VrtAfwé
NOMINA.
TPip^^i/aai/lfGracè/Trichomancs, CapiOaris Polytris
Latinè Vocatur. Ojf/cinu Pelytrichon faljo chon oÃio diciturdd enirn nominis Adianto herba,quant ho- cinarum, die CapiUum Veneris vocant,Diofioride amp;nbsp;vete» ribus aliu teÃibus,debctur. Germanicè Vuidei» todt, oder Abthon (Gallis dn PolytrichonJ Trichoo appeUatur. Trichomanes autem à facultate fua manes cup Graci nominauerunt, quidÃcslicetfluentem capilâ diHum, lum expteat,amp; ÃubnaÃt faciat: fi Ctxov enirn ca^s rarum vocant,7fiy(ot autem capiUum.Hoc etiarn Capivaris nomine Capillarem latini dixcrunt.
FORMA.
filiciÃmUe cà Trichomanes ,paruum admoâ dum, ix vtraqueparte ordinequedam folia haâ bet
PIANTARVM HISTOMAE
bet teniu'a,tentisfyura,contraria inuicem ,inra^ mulis teimibittj/^lendefcentibmtfitbniffâis amp;nbsp;a»^ Ãeris-Cnius eguidem deCcriptionis nota omnes,nul^ lap enit in réclamante, herba idi quam bodie ojpo cina Poly trichon vocant,pulchre quadrant. Siquilt;â dem cauliculif iunceis, quincunciaUbut, à radice flatimpent foliatis confiât,^Uis rotundu,lenticu^ la forma, aduerfis interfefediculh ramuliffubnbâ gris amp;nbsp;»itentibiu,fineflore,finefemine.
LOCV S.
t^afiitur inpalufiribiu atque vmbrofis locls,hit mentibm muris,amp; iuxta fontes, baudfeats atque Adiantum,
T E M P V S.
Carpitur aftate amp;nbsp;autumns initio,
TEMP ERAMENTVM.
Trichomasses in caliditatc quide ^fi^iditate fymmetru efl,verùm deficcat,extenuatamp;digerit, VIRES. EX DIOSCORIDE.
Eadempotefl qua Adiatum, Cum itaque AdiS* turn aliunde in Cermaniam fit deportatsdum, amp;nbsp;Trichomanes paÃim proueniat,li cebit hoc in alte rists inopia vti. Et confultists multi vt Trichomaquot; ne vtantur Offidna, quam Adianto adulterine, Prodeft igitur Trichomanis decorumpotum afib* maticis,dyjpnoicis,f(lle juffufis,lienofis,vrinaq; dif f cultatihus,Calcules fiangit, Aluumfifiit, Nenes natorum morfibfts,amp;fiomachifluxionibsts in vi» nopoo
CAPVT CCCVir. 430 wpotum meJeturMenfisd^fecundat ditcit,fan* guinii autem reiefHonesÃÃit-Crudum iUinitur ve nenatorü gt;norÃbm.A.lopeciai explctÃntmiti diÃh M.^urfurcs amp;achores cum lixiuio exterit. Cunt ladano,myrtino,Ãfino,aut hy^opo amp;nbsp;vino capiUos dcflucntes continet.Decorum etiam eine cum lixi» uio 0â vinoà co abÃ^antur,idem poteÃ.
EX GALENO.
Alopecia! denfat,amp;Ãfumaf amp;nbsp;abÃeffu! diÃua tit, lapidéfqucfrangitpotum. VifcoÃrum ci'afÃ* rumque ex thoracepulmoneque exereationibm no mediocriter confect. 'Ventris profluuium ÃÃit, nul* lam tarnen manifeÃam ealiditatem ajfert ,Ãcut ttecfiffditatem.
EX PLINIO.
Calcules è corpore miré pcllit,fian^itj:, Vtique ni^um , QiM de caufapotius quam quid in (axis nafceretur,ct à noÃris Saxifiafum apptllatum ere diderim, Ribitur e vino quantum terni decerpfere di^ti.'Vrinam cient.Serpentium amp;nbsp;araneorS ve* nenis reÃflunt, in Vino decoéli aluum Ãfiunt. Ca* pitis dolores corona ex iis fedat. Contra fiolopen* dra morfus iUinuntur, crebro auferedi ne pereant. Koe dVinalopeciis-SrumM difcutiiit,furfuré/que infacie,amp;capitis manatiavlcera.Ciccoelii ex hit prodeÃfu/pirioÃs,amp; iecinori,amp; lieni,amp; felle fuà fuÃs,0 bydropicis.Stran^ria illinuntur,amp;reni* bus cum AbÃnthio . Secundo tient amp;nbsp;mensirua, San^inem
PLANTARVM HISTORIAE
Sa^^uinemfiflunt ex aceto^aut Kuhs fucco f»ti.Tii* fanées tjuoque vlcerati ferun^untur ex iss cum ro^ faceoamp; vine jiriits. Folium in vrinapueri imfuâ bis,tritum quidem cum ajgt;hrlt;initro,0â iUitum vet tri mulierum,ne rugoftssfiattfiraflare dicitur.Pert dices amp;^adinaceospu^Mciores fieri putant,in cit hum eorum additis,pecoiiq; ^r vtilifiimos.
DE TELI, GAP. CCCVIIf. loni t^er/s- Fernumgritcutn corrupte. Vulgus S?ne» ' nbsp;nbsp;nbsp;quot;nbsp;grec.pet S loco F.
NOMINA.
THKi(,gt;(^oi£rit cdyon^u{,^vK^^a( Grat cisiFcenugracum Latinis: ofiicina genuinum nomcis retinuerunt: Germanis Bockshorn, oder Kuhotn.fGdZl« Fcnegtei,ou Fenegree) diet* turMagnagi-acarü appedationumpars à ftliquaâ rum quasproducit figura defumpta efi ; ha enim Ceraltis tomiculis fimiles exiftunt. HineCeraitis à cornu cur diPla. fimplkiter dici capit: H^pa! enim Grads contu Kegoccros ^Ãâ ^â^â^^e^ autem à caprini contufimilitudine, Zuceros quemadmodum à hubuli amp;uceros, quod fianè m* men Theopbraflus libro quarto de hifloriaplantât rum idi impofuit.Cùm itaque corniculis fimiles hat beat filiquas, fat lam eft vt idam Columeda finit plicitcr Siliquamnominaucrit, Plinius Siliciam, yarro Siliculam.
FORMA.
Cauliculis emicat txilibus, rubicundis,folio ptâ nl
CAPVT ecevrrr. 431 »e Tri fini,flore candido amp;nbsp;exi^o, femme in flli* qiiie obloH^is,ac cornu inflar incuruis fleluo- Kadu ce flubrotunda amp;nbsp;oblonjr* innititur,
LOCV S.
Sittum Feenogr'ecum {laÃimferi frouenit.
⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TEMP VS.
lunio £gt; lu!io mefll^floret,amp; Vnà filiijutupro ducit. Semen tarnen inAu^flo maturum le^itur.
TEMPERAMENTVM.
Ftmum^acum calidum efl fecundi ordinis, dc* ficcatprimo,
VIRES. EX DTOSCORIDE.
Uodieiidi amp;⢠diÃieiendi facultatcm habet fane* ^ad farina, Facit ad inflammationes ijua intua firtsj: funtfi cum aqua muljd dccofia trita idina* tur.Lienem cu nitro amp;â acelo fibacia amp;nbsp;idita mi* nuit.Dccoclü eiat infeffu ad mulichria mala,quie* (mq; per inflamationes autpracluflonei confiflut, Vtile efl'F-xpreffm Fimoi^aci in aqua decoflifuc* cfti,capidos,furfuresCn achores exterit.Cum anfe* rino adipc pefli'rice apponitur,loca quaiuxtatte* rum firtt emodiem amp;nbsp;rclaxani-V iride cum aceta imbeciduC exulceratis loch prodefl.Decoctd eine adueifii tenefmos, (pt^^auiter oient ia dyfcntcrico* rum excrementa confirt-Oleum eim cum myrtinu capnios 0â ingmitalibuf cicatrices abfler^it,
EX GALEN 0.
Fctnumff acumfcrucntes inflammationes irri* tat.
PLANTARVM HISTORIAE
tat.Qux veró minus fuut caUdst j amp;nbsp;mn^ts dHr^i cos di^crendo curate
E X AE TI O.
Fanumgfxcum habet etiarn abÃcra^endi vires-VarUs modis comeditur,fed cojgt;iofiusfamptum caa fut tentât. At cremor decodi fano^aci cum mo* dice meUe exhibitus, omnes deprauatos inteninoâ rum humores educit. Permodieu ejfe oportet quad permifcetur mei, ne erodat. In diuturnis veri doh^ ribus qui ftnefebrithoracem infeÃant, finies Ãâ tnulpalmuhe elixantur, indeJiKco exprejjo mei* léque admixto fuppofitis carbonibui rurftts deco* quuntur vjque ad congruarn conÃÃentiam. Datur id diu ante cibum, obferuariq; oportet ne iis exhi* beatur-qushus facile caput dolct.palmula enim ca piti infefia [unt.
EX PLIN IO.
Vis eins Ãccarc,mollire,diffbluere-Succttsdecodi faminarum pluiibtts mails fubucnit: Ãue duritia, Ãue tumor,Ãue contracUefit vulua,foucntur, in* fidunt.Infufum quoque prodeà . [urfurcsin facie extcnuat.Splcni addlto nitro decorum amp;nbsp;impoÃ* turn mcdetur.Itcm ex aceto. Sic iednori decofli. Diodes difftcUèparientibsts fernen citts dedit ace* tabuli menfura triium in nouem cyathisfapa ad tertiaspartes bibcrc,rt qui biberent in calidala* ttarentur, E t in balneo fudantibus dimidium ex re* lido itcrum dedittmox à balneo reliquH, profum*
mo
CAPVT cccvrir. 43t
Wo auxilio.quot;Farina fmrii^'xdcum horded aut Uni femine decofta aquamulfacotravulux cruciatui /ubiccit.ltemqsiw^ofuit imo ventri. LclirMdcntiâ ffncSiCtdfihurfrfâariportionemiftafarina curauit, nitro ante praoarata eutefapim die UUnéstfenma ^iq;ptacipies.Tbeodorm Feenc^acomifcuitquar tä partem pur^ati Ã^^furtq acerrimo aceto ad le^ pros.Camion Fani^acifemen acetabuUdimidia menfura cum fipa (ir aqua nouem cyathis admë^ fes eiendos deditpotu. Ncc dubitatur quin decoflu eins vtiliÃimum fitvuluis, mteraneisf exulcera-thjllcutifernen articulés atquepracordUs. Si verb cü M.alua dccoquatstr, poÃea addito tnalà petits, ante catera vuluis intcranei-f laudaiur:quippe eu vapor quoque decocUplurimumpefit. Alaru etia graueolcntiam dccodum FÅae^xcifernen ernenn dat.Farina porriffnes capitis furfuresq; cum vino amp;nbsp;nitro eelei'iter toUit. Ãn hydromdite autem den coda addita axungia^enitalibiis medetur.ïtepan rotidi,poda^a,chira^a,afticulis,carnibuiq: qua receduntab ofibus.Accto verbfitbada luxatis.ïln linitur amp;nbsp;tieni décoda in aceto,amp;melle tantum, Carcinomatafubada ex vino pur^at,mox addito melle perfanat.Sumitur amp;nbsp;forbitio è farina ad pen dus exulccratum, logamq; tufim.du dccoquitur donee amaritudo deÃnat,poÃea md additur, DE TELE PH IO. CAP.
CCCI X.
Tekphium
PLANTARVM HISTORIAE
Telephium pingit vulgo Gallorum Orpin diftam hetbain,in qua tamê quidam defiderantur.
NOMINA.
TEKîtplov, N iet^aov äppiov Grads , Telea nbsp;nbsp;I
pbium amp;nbsp;lUeccbra Latinis,ojftcinis amp;nbsp;vub CraÃula ga Craffula malar appeUatur. Sunt qui Faba eraf j maior. nbsp;fam, Ã foliorum quam cunt faba habentÃmilitua
Faba eraf ne,nominent.Gcrmanis Vuundkraut.Knaben-fa. kraut, Fotzzunang. Fotzuuein , (Gallis du , Telepbiu Chicottin)dicitur.Telcphiuvcrodifluefl,quod Vnde diâ vlceribus maUgnis amp;nbsp;deploratis,quibus Tclephus Slum. nbsp;nbsp;nbsp;My fia rcx ab Achille vulncratm cofenuit, qua ea
Telephia etiarn ob rem Telephia vocantur,auxilietur.
vlcera.
GENERA.
Diofiorides duo genera fitcit.Vnumfloribw ah quot;Telefhiii bis, quod mbu Telefbium album nominale fias album. cuit,Germanicè Vuundtkraut das vueible. Ab tcmmfloribiu luteis, quod Norimberga me vidifi fi memini.Damitf pro iUo Telephiumpurpurafib tibusfloribue emicans quod ad differentiam prioâ Telepbiü ris Telephium purpurafcens apfcllare volumm, purpura^ Germanici Vuundkraut das mennle . PMtfr [cens, nbsp;nbsp;nbsp;fiares qui in primo candidi funt,in boe au tem puis.
A rrual/ulü^btulâpurafientes, foliorum etiam colore dijfcrunt, qui âivèl^ta^'^uni! '^ candido viridis amp;nbsp;herbaccus exi^it, inpurpu^ A'eu.iâ^Pjitei, fofcentc autem paulo paUidior . Catera ernnia xóDaetiS ricê in üsfimilia apparent, folia potiÃimum , qua
CAPVT CCCIX. 433 fabacea fror fits funt,nià quod fin^iora, ^ craà Ãora exiÃunt-
FORMA.
Volilsamp;caule Portulaca pmilis herba Telct fhium . Alas binas inÃn^lis foliorum gmiculis inhärentes habet. R amuli à radice fini fiftenive frodeunt, refertifoU^caruleis, craÃisaglutinoÃs, carnoÃsÃores ills lutcs,'velalbi,vel furfurafientes radix ima, quod Diofio.omiÃt,snumeris tuberibsta fcatet.No eà autem cssr diuerfism Telefhium hoc nomine ab ea hcrha,quam herbarq hodie craÃula maiorem nominant,fiÃiiecmur,eum omnes reUqute nota à Diofioride commemorate , iäi adamuÃim conueniant.P.tfolenne certe efi Diofioridi vt mub tos notas,in hisfotiÃimum herbis quas iffi no vb dit,atqueadeb ex aliorumfide fingit, easq: maxb mi quidem necejfarias omittat,amp;filentio trafiat. Quibus etiam accedit loetss natali!,amp;facultates Tclefhq, qua eadem funt cum sis qua Crafiula maiorirccentes herbarq adferibunt. Suntqui alteo rum acetabulum eÃe futenti quorum fane finten^ tiam non admodum abfisrdam eÃe itsdico,
LOC V S.
Kafiitur intcrâvites, loess cultisamp;isscultiSfhuâ midis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TEMP VS, ''
'Vereflatim froÃlit, lulio autem amp;nbsp;Au^uTlo menfibsssfloret.
TEMPERAMENTVM.
11
Telee
PLANTARVM HISTORIAE
Tclefhium txiccat ordineficunda intenfi , aut certe princifio tertij, nontamm infigniter calida, 'verum in hoeforfan quijpiam ipÃum frimi effe orâ dims cenfint.
VrRES. EX DIOSCORTDE.
Volia finis horis illita,albas vifiUgines finUtfid ef ortet poften hordcitcca farina iUincre locum, Q^nctiam alphas lollunt^um aceto infile intfnâ fla.Scd vbi inaruerint,abfierguntiir.
EX G A L E N O.
Telephitsm detergendi amp;nbsp;exiccaisdifacultate efipraditum:proinde adputrida vlcera conuenit, amp;nbsp;Icucat amp;nbsp;alphas cum aceto (anat.
EX PLINIO.
lUinitur Icntiginiidr cum inaruit teriturAllini-tur amp;nbsp;vtiligini,ternis fere menfibsts finis horis not fl is aut diei,poflea farina hordeacea iftiisitur, Mf* detur amp;nbsp;vulncribus ^fifiulis.
APPENDIX,
R.ecentiores herbarijfia Crajfula maiori lit cu-tandis vulneribus, amp;nbsp;ftfiendo fanguinisprofuuia vtuntur vt eandem effe cum Telephio tel hoc fab tern nomine nemo dubitare debeat.MagnS aulem efficaciam habere in internis potifimum vulnerb buiamp; vlceribus, mirifeeque herniofis prodefi; ii* dem tradunt.
DE TRINITATIS HERBA,
CAP. CCCX,
Herba
CAPVT CCCX. 454 HerbaTrinitatis nobis Penfee. Ã-^tffâf^rnrit^j.
NOMINA.
QVonomiiiefriitatimflatal}âtc Critek aut Latinis aliJicUaM Ãt medicis , ignorare me âââfateor. Confiât tarnen Viola inodora genus ejje,amp; mcaijuidcmfintcntia Ãouis fiorem. Touts flos. Vulgut a triplici Coiffe floris, herba trinitatis no^ Herba tri minat. Sunt qui !aceam^ amp;nbsp;herbam claueUatam nitatis vn appellat.Cermani DreyfekigkeytbluinenjC^ dediéla. Freyfchan)kraut(Glt;ïfi»Herbede la Trinité} lacca. focant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
Herba bac folio efi initio rotundo,per ambitum firrato,pr»ceflu teporis oblongierc,cauliculo triant gulo,intus cauo,lcuitcrfiriato,ex intcruallis geni= culato,prodcuntibits ex alarumfinupediculis lon^ gis.inquibMfummatim elucetflorcsfigura amp;nbsp;fle» de violaru purpurearu,fiipcriore parte pnrpurei, in medio cadididuferiori vero lutei,radiis quibufi dam nigris diflinfli. Qgibus decidentibus fimina protubérant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L O C V S.
Sua fiote in aruis interdit prouenit. In hortis ta men vtplurimum plantaturfieciofioâ q; nafcitur. TE M P V S.
Vere viola hacpoflpurpuream emicat, amp;nbsp;too ta afiatefloret.
TEMPER A MENTVM.
Herba inguflu lentorem quendam, atque mo* dicarn acrimoniam ecu mordacitatem pra fifert, H ij atquea
PLANTARVM HISTORIAE
atqucitdeo à Sym^hyti temperamento nonadmot dum abeffe vieletiir,id quad etiam ex facultatibm quM illi recentiores tribuunt facile depreheditur-Calida itaqueamp;ficca efl.
VIRES.
Quum acrimoma ratiene incidendi vim quanta fiam habcat,ideo reSle recettes aÃhmaticisjpul monlfque phle^oaibui prodefe tradunt : collet Hum Ãquidem in thorace amp;nbsp;pulmotKpm cxpurâ garcpotesl. Ãac ratione puerorum etiam comh tialibm morbis auxilio effe filet.Caterum nonpa^ rum adpruritum amp;nbsp;p:abicm confcrlr,omnidque cu tu vitia emendat,idq; mediocris acrimonia amp;ficâ citatis rationc-V leera etiam,quia vifoÃtatem obâ tinet,^lutinare potefl.
^ . DE TEVTLO. GAP. CCCXI. NOMINA.
TZÃTÃoViH ffSHT^óv Grxcis,3ctaLatin!sap pedatur Germams M angolt, oder Pi (Ten c^tAo» (Gallis delà Porrée^oudela lotte.) tr^ÃrÃoi/ vnde dp autem Grad ab impulfu nominarunt, etenim cub Hum, nbsp;nbsp;tm ratione quadam incrementum capeÃit arboris,
ncque vlli hortenfumlatitudofiliorum maior.amp;e^ amp;eta cur ta nomenÃbi adfciuit, qtsoniamfi^ram à litera dtHa. graca dufemine turgetreferre videtur.Nam funp mitatem in cacumine reflexam obtinet. idquod teflatum nobis reliquit Lucirn Columella in fuo carmine de cultu hortorum ita canens.
i^omine
CAPVT CCCXI. 437 tiomlne turn Craio,ceit litcra froxima frimx, Pan^itur in cera do^Ji mncrone ma^ifiri, Sicamp; h»moping»ifetratx cu/}gt;idis ifht Dc^rimitur folio viridispede Candida Ãeta.
GENERA.
Pitna colore omnes duo genera faciunt, candis dam amp;nbsp;niff am. Candida alio nomine Sicala, vt Candida Theofhrafitn libre oclauo de hiforia plantarum, ^fta. amp;nbsp;P Uni tn libre decimoneno,capite e flaue,memo^ ria frodiderunt,appeiatur. E t nunc extrita Utera Vna fere omnibus noÃri feculi medicis Sicla nomi* sida, natur.Germanicè Vuifler Mangolt.N/^rdtfi/rfs ^4,^-4 Be trum videtur tendere colorem,^^ à Cermanis ro- fa. ter Mangolt vocatur,
FORMA.
Caulem habetfriatum,bicubitalem,foliufere AtripUcis,flares exiffuos luteos , Ãemen in caulibtts cepiofumtradicem vnicam in lonffsmprotetifamà cuitn lateribsn alia,mode /inffsla,modo bina,non* nunquam terna fisnduntur,flhris multis referta. to CVS.
In hertispaflim,(iP cultis lecis nafluntur Seta.
TEMP VS.
Julio amp;Au^uflo menflbus floribus amp;nbsp;femine turffnt.
TEMPERAME NTVM.
Nitrofa qualitateparticeps eft. Niffra tarnen ad-ftriflienisquippiam adiun(lumhabet,amp; ma^ in
II iq radice
PLANTAR.VM HTSTORIAE
fit dice t^uam in alin partibM- Simeon Sethi call* dam amp;nbsp;ficcam ejje in tertio online a^ent*
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Nigra amp;eta cum lente cold a aluum ejficaciiu co hibet.multoj; magii radix.Cadida aluo vtilis efl. V traque vero propter nitro fam vim qua habet ma lifucci efl.Vndefuccitt earutum melle naribm in* ditm caputpurgat. Aurium etiarn doloribus auxi* liatur.nccaflü radicum amp;nbsp;foliorum furfures amp;nbsp;ledes detcrget.Pernioncs fa tu mitigat.Crudis foUit alphas nitro prins perf ifios, alopeciasprurientes, atque depafcentia vlccra iUiniprodeft. V.oSla exa* thematu,eryÃp(latls,amp; ambitflu medetur.
EX GALEN O.
Reta nitrofa facultatis eflparticcps,qua tu ex* tergit,tum digerit,amp; per nares purgat. Caterum co^a nitrofitatem omnem exuit,fitq; facultatis phlegmonis aduerfe,leuiter difcutientis. Porro ad detergendum digerendumque validior efl Reta al* ba,Nam nigra adiunclum habetquippiam adflri* fHonu,amp; magis in radieequà m aliispartibus.Ãe* ta itaque abflerfiriiss ineffe fltccsss conflicitur, a* deo ft aluum ad excretionem extimulct, amp;nbsp;tson* nunquam flomachü demordeat,prafcrtim sis qui* bus nie fenÃlsor obtigst ⢠eóque largius commanfd: flomachum infeÃat.Huisss ceu aliorum olcru,cxt* gua esl alimonia. Iccaris ohflriscliontbus, quam Malua,aptitu accommodatur.magis autem vbi cu
CAPVT cccxr. 43ir Stnapi eÃur,itutacctu.LimoÃs itcmÃmllitcrmä^ dacata, mirifieë iuuat.
EX P LI N f O.
Nee BfM Ãne remedio efl vtraqac. Siue eÃdid^, Ãue mgra radix recens amp;nbsp;madefaftaÃuÃenfa fa »iculo, contra Ãerfentiam morfus ejÃeax eÃe didi: tur.Candida Ãeta cotla,amp; cam Allio crudoÃtm^ fta,cotra tineas. Kigra radices ita in aqua coda, fruriginem todunt ,atque intolum ejficacior eÃe traditurni^a. Saccus eins capitis dolores Veteres amp;nbsp;vertigines,item fonitum aariarn fedat, inf «fus iis.Ciet vrinam. Medeturdyfentericis inieda , ^ morbo regio . Dolores quoque dentium Ped-st iUitus fuccas-Et contraferfentium idus Valet, fed butas radici dantaxat exfreÃus. Ipfa vero décoda, f ero nionibus occurrit-Aiba fuccus epif borat fedat,fo* te illita.Alumlnis fauco admixtojgnemfacru. Sh ne oleo trita licet,aduflis medetar. Et contra era* ptiones papularu coda.iade cotravlcera qua fît: funt.lllinitaramp; alopeciis cruda.Etvlceribasqua in capite manat.Succui dus cum meUe naribus ino diius,caputpurgat. Coquitur amp;nbsp;cum leticula ado dito aceto,vt ventrem molliat.\'alidi»scoda,fs.o duationes fiomachi fflit amp;nbsp;ventris.
EX SIMEONE SETHI.
Eias fuccusmedioaiter abflergit.Hic etiam Ve^ trem ad ejpuxHmproritat,amp; (iomachS aliquadt teUicatiCorumprafertim qui hune valde fenÃlem II Uq obtinent.
PLANTARVM HTSTORIAE
chinent. Qua^ropter edulium eà flomacho infe^ ÃumÃflurimum comedatur.'Exiguum efl tiui aU mentumÃcut exteromm olernm.'Vtilis vero eà ad iecoris obflrueUones cum aceto comefla.Pari modo à edatur,amp; lienii chfiruilionihm hnum fit medi camentum.Confiat autem Reta ex conti'arUsfacul tatibm. Snccut enim eita cali/tm cfl,yentrem con^ Ãrin^it,amp; fitim affert. Ritte vero corpui ert^arii fiarti»ngt;,flatMofum,concefin difiicile amp;fii'^idum. vetremj: fiflit,maxime fi qua in aqua eoflum eÃ, fiubinde abüciatur.
^âârDE TINCTORIO FLORE.
CAP. CCCXII.
NOMINA.
ÃN herba bac veteribui cognita fuerit none dum comjiertH babemitstquafrolitcr adders manieam aUudentes a^lgt;ellationem, TindorHiflo^ rem interim dum certiue nomen nafHfiierimftf,na minabimut. Germani Gilb oder Streich oder Fcrbblum eu, quodflorum iUiui in tin^endù U-bris C^ aliis quibufdam vÃiifit,nunculgt;ant. Sant qui Ackerpfrimmen vacant.
FORMA.
GeniÃa no admodu diÃimilis efl bac berba : ra^ mos enim berbaceos,vt ida babet, acÃabrosÃalia tarne faulo lo^iora amp;nbsp;latiora,adHyj]olgt;i fiere fior« ma accedetia^ore luteli,PiÃÃmileÃme t filiquis Lenticula baud adfimile^radicemflanè li^ncam.
LOe
CAPVT cccxm. 437^
LOCVS.
Fmuenit locis altisiincultis amp;nbsp;iiridifiatque ff a» til nannulHi.
TEMP VS.
VloretTunlo amp;Iulio menfibm, atque deincefs femina frofert.
TEMPES.A MENTVM.
Amitra efi haud aliter qua Gettifla,vt caleface re illa amp;nbsp;ficcare in altera ardine fit tuidetiÃimä.
VIRES.
quot;Vtfarma amp;nbsp;temferamenta Cenifia fimilis efi, fic etiam facultatibus hauddubii eidem reffandet-Hoi ^turfuo loco referiei.
DE TORD Y LO. CAP.CCCXIII.
NOMINA.
To'fJ^vKonfi TogJ^uAtov,'» aimait k^htIjJ»
Cracii:Tordylo» amp;nbsp;Tordylio,amp; Sefeli Cre gifiH Q^g ticum Latinis. Paulas Gordylion affetlat.Germof (fg^ff,^ nu Becruurtz (Gallis du SefeU^didtur ,vt Jü^ fra in cafite de Dauco quoque diximsts. Na dim Daud femenbirjutumfit, vtcunque extera refilons dcant ,hoc vero mmime, non efi cur Daucum efie credamus.
FORMA.
Pruticofa efi hcrbula,fernen habens rotundum, ^eminatü, dyfeo fimilefiubacre,amp;odor atü. Qua Jane omnes nota huic bcrba,qua à Germanis Bc-cruurtz diciturirejfondent,yteius figura, quant in cafd
PLANTARVM HTSTORIAE
in calgt;ite de Dauco rcperfes,abundè docct-ïdac au^ ttm frojiteren radicum fimi'itudincm inter Ditw comm ejfi^es habere locum voluimut,
L O C V S.
Nafcitur in Amano CiUeia monte An multiieâ tiam Germania noÃra locis copioÃÃime frouenit^ TEMPOS.
Julio menfe floret,ac fubindefernen profert.
TEMPERAMENTVM.
Cal facit amp;nbsp;exiccatiVt tx facultatibtn ciuiabü* de collide licet.
. VIRES. EX DIOSCORIDE.
Potum ciiu fimen contra vrina dijficultatem, tSy ducendis menfbuffrodeÃ, Succtu verb caulu féminisai adhuc virentis trium oholomm pondéré häuften decern diehm infaftb ,nephriticos fanat. EÃicax etiam radix , cum medefiquidem linbla, jux in thorace funt educit.
âeX PAVLO.
Cordylon aid SefeU appcdant,vrinx amp;nbsp;menfte Im ducendis habile.Kadix iffim ex mede lincla, qua in thorace hxrent,educit.
EX PLINIO-
Combuflafotu cict menfes, amp;nbsp;feflord exerça* tinnes,efficacioreetidnumradice.Succm eim ter* nisobolis hauftm rents fanat. Additur radix eim amp;nbsp;in malaffnata.
CAPVT CCCXXriI. 438
DE TITHYMALIS. CAP. Vxi^^jfeâ^rwir cccxiirr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^t^/t^mt^
Tithymalorum genera pafsim luxuriar, Reueille matin Gallis dicuntur,opinor quód vrenteacrimonia infomnia pariât.
N O M t N A.
Tlèvfzdhof, ü 7l^fJ.cï\oi] Graas, J.aSiaria
herbu,amp;Lafluca caprina aut marina Lati» nis,harbaris amp;nbsp;oÃeinis 'Efitla,Gcrmanisy uolffsâ milch (Gallis du tithymale,ou herbe à laifl) dicitur.Laflariam autim herbam commuai afpel LaUarla lationc, oh commune omnibus lac, 'vniuer(um hoc herba cur genus vocaucrut. tafluca vero obeadem caufam, nominata quia feUicct ex hac herba haudfecus atque ex La LaUuca flucafeSla lac fluit. Capri nam,quo d capra T ithy caprina mails vefcantur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;GENERA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quare vo-
SeptemJunt,Dio/ceride amp;aliisveterib.tcflibus, cata, Tithymalarumgenera. Primus Characias, id esl, Characioi âvaUaris Jicitur,quad vallis feptisjsmuniendis idoo neus fit. Secundus Myrfinites, à Myrti foliorum fi^ Myrflnio gura aut à nucibus, quibusfimilem fert fruflum, tes, Caryitcsnominatur.Pluncfruclumfunt qui Nud yomicam,Germanis Kronagiin vocatam,effepu tent.Tertius Paralius,td efl,marinus,quod in ma Paralius. ritimisnafcatur,appellatur.Ciuartit^eliofcopius, HelioCcoo hoc efl,folifequus,quiaeius coma ad fills curfum plus,quot; a to'eis circuagitur nominaturtgermanicè Souenvuede» rfeamp;^£,.,e^-de V uoUEsmilch vacarifotefl. Adiis nominatur, '
grofz
PLANTARVM HISTORIAE
'Cyparij^ grofz VuolffsmiIcli.Q«(»t(«Cj,â)^ciJ?,'«lt;d Cut fiift-fniMi preÃtfimilitudme nUcupatHr-Ccrmanicè cypref* Dendron fene VuolfFsmilch nominarifotesÃ. Sextm De^ freies- droehlesà ramorum copia dicitur. Septimus Pla^ Platyr typf^doSjid efl,latifilius,a latitudine foliomm no phyllos. minatur, Germamd Brcytbletterte Vuolffs-^teÃr^ve^mitailch^lii grofzTeufFelimlIch vocat.Nos ex iisgeneribustria tantum depida damus,quodre-liquavidere noodumnobislicuerit.Preferentforo te alq lon^è plura,
FORMA.
tJosea tantum genera quorum piduras exhibe» mut, omiÃis aliis,deferibemus. HelioÃcopius itaq; Kehofeo» PortulacaÃmilia folia obtinet,tenuiora tarnen at» plus- nbsp;nbsp;nbsp;que rotundiora-Kamos autem à radiceprodeuntes
quatuor aut quinque mittit,dodratales, tenues amp;nbsp;rubentes, copiofi ladis liquore plenos. Caput huit eft Anethoft mile,amp; feme veluti in capitulis inelu fam Circuma^itur huius coma cum ftgt;le,vnde amp;nbsp;Cypartfi HeUofcopij nomen accepit. CyparifiM caulcm fiat. emittit dodrantalcm,aut maioremfubrubrum, ex quo terminant foliapinifimiUtudine, teneriora ta men ac tenuiora.pt in vniucifumpino nupernata fimilis ed, vnde amp;nbsp;nomen traxit. Abundat hac e» Platy» tiamftteco candido . PlatyphyUosVerbafcoftmilit phyUos, estfongioraqs reliquisfolia habet.
LOCV S.
Heliofeopius in ruderibuspotiftimum^dt' circa oppida
CA PVT cccxiirr. 43gt;
^lgt;lgt;itla nafeitur.CypariÃtM in eSpeÃrihm fiequt* tiÃimm occumt.Platyphyüos veri in lylun.
T E M P V S.
Senten Tithymalomm autumno le^tnr,fucciu 'gt;'ero incipientepomorum lanuginc.
TEMPE RAMENTVM.
Vincentern habentac^m calidnmq; facnltatem, ine^i verb amp;nbsp;amaritm. Ex quarto itaque calcfaâ cientiumfant orJinCiamp;valenter deÃecant.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Vint habet Characia liquor lafleui aluum per infernapurgandi,pituitdiamp; bilem Jucens, Jim» obolorumpondéré expoÃeafumptm.Cum melicra to autem vomitu cit. Appetente vindemia lafleui eolligitur liquor. Depilat liquor hie recent ex oleo indole inunflut, renafeentesqtflauos amp;nbsp;exiles eÃis cit, tademq; omnes deÃruit. Cauernu dentin indh tur,lcuatq: dolorcsÃed cera dentes oblincndi,ne ef» fluent fauces autlinguam vitiet.ldfinunflus myr mecias,acrochordonat,thymos amp;nbsp;impetigincs tob Ut. V alet etia aduerfits pterygia,carbunculos,pha gedanasgangrxnas,fifluldfque. Seme amp;nbsp;folia ca^ dem laflcofucco praÃant,dimidi) acetabulipodto repota.B.adix drachma pondéré cum Itydromelb te injperÃt amp;potaperinfemapurgat. Dccofla eu accto,collutoorc,dcntiumdoloriauxiliatur.Hclioo Ãcopius candem priori vim habet, non tarnen và queadeb intentam. Ncc diuerfam facultattm ebti* nent
PLANTARVM HISTOKlAi
MM CyliariÃiM amp;nbsp;Platyphyllos.
EX GALEN O.
'VaUdiÃimus Tithymaloru liquor cÃ, Secudum locütenetfenieit amp;nbsp;folia. Scdamp;radix carundem facultatumfarticejts effedno ex aquo. Sanè ipft cum aceto decora dolores deMium Pviat,maxime qui iltis croÃs froueniuM. tdliquores vt qui valcn tiorem vim habeant,in foramina quidem ipfiden tium induntur-Caterum à aliam corporis partem conti^erint,continuo adurHnt,vlceraMq;: quapro^ p ter forts illis ceracircülinitur.Sic pilos quoq; fuco eusinunfbustollit.forro quumvchcmetiorft,oleo mifcturiamp;'f idfape fiat,tandéprorfus radices pto lorum adufla corrumpentur,corpusq; depile redder tur. Eadem facultate myrmecias,acrochordonas, pteryp^ia amp;nbsp;thymos auferunt,detei-^cntq;liche)ias ^pforas^quiafcilicet ahfer^endt illis facultas ino efi,propter amaritudinem.Praterca vlcerumpha-gcdanica,anthraiade ^gaffanadc^quia valetcr calcfaciunt amp;nbsp;abfler^t,à m tepore Cquot; moderate quis vtaturpuuarepoteruM. Vcrumenimuero amp;nbsp;ffiularum callos,eadcm facultate adimunt.Porro hac omniagenere quidem Ãmiliter,imbccillius tao men amp;nbsp;folio C^fruduspraÃarcpoÃunt. Qmbus ftnè amp;nbsp;adpifces in aquaÃagnali capiendos vti af folent.Cclcn imè naque ab illis in vcrtigincmafli, acfemimortui redditi, ad aqua rupafciemferuM tur.Caterum quufeptemÃnt eorumgenera,valcn tiÃimus
CA PVT cccxrii'r. 44 a tifiimui fà quem Charäciam nominant,'(fy Mjr« finita,amp; qui in fetrif nafcitur aj moJum arborist deineejis qui verbafio aJfmilis rÃ, fÿ- Cyfarià Ãoft^bà Paralius,dcniq: HeHoÃopiiis .Profortione 'Vero eomprahenÃe iUoru facultatis amp;nbsp;cinii amp;nbsp;U-xiuiuni erst. EX P L r N I O.
Traduat totics pur^ri hydropicosÃcoÃimpta, quot^ttM la(lu Characia exceperit.Eà amp;nbsp;feme in vfu cum melle decodum ad catapofia Ãlucadic aluigratia. Semen (Ir dentium cauis cera include tur.CeUuuntur identes Ãteeo radicis décoda in t/ino autoleo. I dinunt amp;nbsp;lichenas fuccoÃsibiintque eum vt purgent vomitiona, amp;nbsp;aluo foâuta, alias fiomachoinutilem.TrahitpituitamÃtlcadiedo in potuÃUem aphronitro. Si per aluü purgari libeat, inpofcaiÃvomitioncÃnpaffo aut aqua mulfi.Me^ diapetio tribus abolis conftat-Picos à ciba CumpÃÃgt; fe melius eÃ.Pauces vrit leniter.Pà enim tarn fers uentis natura,vtper fi extra corporiimpoÃtu,pus Ãulas ignium mode faciat, amp;nbsp;pro cauÃico in ufu fit, HeUefcopisss trahit bilem per infema in oxys mcliee dimidio acctabulo.Catcri pfus qui Charas da. CypariÃia eade vis qua Heliöfcopio aut Chas racia-.PlatyphyUos pi/ccsnecat,aluum foluit,radi ce vel foliis, vel fucco in mulfo, aut aqua mulfa drachmis quatuor.Detrahitpriuatim aquas,
DE TRIPHYLLO.
CAP. CCC,XV.
NO«
^â (»wtn'-yl. PtANTARVM HISTORIAE NOMINA.
TfKjiUÃop Grads, Trifoliumodoratam La* tinù, ojpdnisÃmp Heiter Trifolium didtur.
^^cdoratum Cermanis Siben^ezdt,froptereaejuodfin^lu â* ewdidu diebtufef des odoremftum habeatiamp;toties etiam l ^'i^iffiiS-^tti amittat,quandiu in herto crcuerit.Decerftu enim jfent'tefHft- amp;nbsp;exiccatum,odorem Juumper^etuo retinet.Qm ^oi^^^yfi^Scerte pluuiofa temporis coiiflitutionc ac tempeflate ââ^'*â** tnulto vchemtntioreTf,ficfanèvttotasaâ tw^ ~ ramp; ^^ des,in quibtu hac herba repofta cd,odorefuo com pleat. Poteflatiamappdlari comodifime Vuol-riechender Klee.
FORMA.
Prutex efl cubito altior,virgtu babes tenues, nd 'ZxfvItZ â quot;Z gtisiiunceuqiadnafccntiismultispraditasjinqui» 1.1,1 r.C^-^n-dâ** filta Loto arborifimilia funt, tema infn^lis ^t- iiâ,,s,;r,i;,âÃl^ermiiiationibtu. Hisrecens enatisodorKutain* ^â*'ââÿj.i ( rKM efi,audK verb iam,bituminii.Plorcm emittitpur* pureum, firnen modicè latum amp;nbsp;fitbhirfutum, ex altera extremo apicem obtinens,R.adix illi tennis, lo^a,valida.Lx qua quidem delineatione fatis can fiat herbam, cuiiu piduram damiu, effeTrifoliu adoratumfiquidem cubito altior efi, caules tenues oblinens,vnde ramufeuli multi ni^icantes quoda* moda,ac iunceioriiitur.quifin^li terna folia pro* ducunt odorata. Flores etiarn habet in purpurea cÅruleos. Semen quoque Milio baud difimilein folliculis modicè latfs,pilofis,amp;infummitateacu* leunt
CA PVT CCCXV. 44r leunt habentibm.frefert. Kadicem Jeni^uelon^ gam,cattdiditm acvalidam habet.vtfrorfitf nihil Jltquod defcriptioninon re/pondeat.
L O C V S.
SpanteÃt/tm Germania mnprouemt. Saturn ferè nulla difficultate prodit.
T J WP V S.
Julia menfe floret,acJubinde fernen praducit, TEMPERAMENT VW.
Calidum efl t^ flecum in tertia ordine, VIRES. EX DIOSCORIDE. Semenamp;flo!ia in aquapata lateris dalare laba rantibin,difficultativrina,eamitialibur,incipien^ tiaqua inter cutem,tiuluaflÃrangulatianibm au xiliantur.Menfis etiam ducunt.Opartetautemfle^ minis tres,foliorum vera quatuor drachmae dare. Succurrunt amp;nbsp;venenatarum morflbits folia trita eum oxymeUte C'pota. Kefcrut quidamji tatiut fruticis radicis amp;nbsp;foliorum decoclo foueaniurfa^ Ãi exfirpentium morflhm doleres,eos mitigari.Si fera alim ylcus habens cadem illo decoclo quo quifpiam fanatus fuerit foucatur, eadem fentit quamorfi à ferpentibm .Dant quidam etiam in tertianis bibendafotia dm tria,aut totidemfemia na cum vino, in quartanis autem quatuor , Veluti qua circultus foluerepoffunt, Mifcetur vero eine radix amp;nbsp;antidotis.
EX GA LE NO.
KK Triphyllunt
PIANTARVM HISTORIAE
ârrifhyUtm potum latcrum dolores ab obÃrsi* flionc natos luuat^yrinam amp;nbsp;mcn/csprouocat.
EX PL INI O.
Trifolium fcio crcdi praualere contraferpentiü iêlsts amp;nbsp;fiorpionum,ex vino autpof af minis gra nis viginti po,tis,velfoliis, amp;nbsp;tota herba dccofla, frpcntefqisc numjaaminTrifolio aJ^ici.Praterea celebratis autoribas contr^omnia venena pro aas' tidotofujficcre vsgintirjuinquegrana eins.
APPENDIX.
Debet cists Tri fold odorati vfsss efe fubinde in omnibus o^icinis,quodmirificè vciscnis aduerfetur a^ ad vlcera malefica fananda perquam vtilcfit.
APPENDIX ALTERA.
No» latet hanc herba propè accedcre ad deferh ptionem Loti fylucfiris.Caulcm nanquefa-t bicut hitalcm, amp;nbsp;aliquado tnaiorern, numerofis alarum cauls. Folia Trifolio quod in pratis nafciturfimb liafmen Fanograco ita refpondens^vt nià minus ef it, vix ab inuieem difcerneres ; fapore item me» dicato. Tarnen non minus accedit ctiam ad Trifot lij acuti piSluram. Frutex enim verists efe quam herba videtur,cubito maior,virgas habens tenues, nigras , iuncofa adnata obtinentes, in quibus funt filia Loti infingulis pediculis tria, in ambitu cut fidibsts Ãrrata,vthinc commodifimè did mereat turiôfvefvXhop.iîac etiam odorata Ãuntvehemen ter,vtnonnullis caput ojfendant : amp;ad bitumiisis cote
CAPVT CCCXV. 44z ccrte odorem proxime accedunt^Ãd nonpitrum taâ mcnfuaiiior amp;nbsp;iucimdior e^.Flürempraterca ex fi mittit purpureum, hoc efi, ad purpura eolorem nonnihil acccdentcm:cx a^bo enim purpurcui,aui fubcarulem efl. Semen etiarn modicè latu,amp;fubâ hirfutum,cx alteraÃne veluti co^u abtmêi.Quod ego non de ipfi quidam nudo fimtnc,fed de eiutpoâ tius folliculo, quod in cacumine plane aculeatum ac veluti cornutum cxiÃit.intelligendumputo.Ka dix denique iUi langa,gracilis,amp;tcnax exiflit,niâ hilque c?l in tota defiriptione quod ciaptiÃime no quadret, ^cceditpratcreaamaritudo qua inÃerniâ ne non efl ohÃurapulehreÃbi etiarn Trifolq adoâ rati facultatcs vendicans: mouentenimqua amaâ ra/Hntvrinam,mcnfesducut,comitialibusprofunt, alidqucqua Diofcoridcs Trifolio huicadferibitef fccrcpoflunt.Quare iisrationibus motus, à conceâ pta fententia difiederc nondum queo, nifl continâ gat nobis aliam inlueri flirpem, cuius femina, atâ queadeo grana ipfa htrfuta, amp;nbsp;cemuta cxiflant. f^anquam non latent parum admodum refert e vtramfententiam,noflram aut aliorum ampleHaâ rif,ciim Lotus amp;TrifoliHmfacultatibus non mulâ tu autfi re nihildiflcut-in hoc tarnenfeminc,quod nos Trifolo odoratieÃe centendimus, nulla ineÃe apparct adfriclio, qua tarnen in LotiÃmine Dioâ fcor desrequirit-QMd pro confrmandanoflrafen tentia adiiccre veluimus.
KK tj DE
PIANTARVM HISTORIAE DE TRIFOLIO P,RATENS!.
CAP. CCCXVI.
NOMINA.
T^ïipvXKop ^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yiwtif^vóp
Gwis,Trifolium fratenfi Latinis dicitur.
Offidnie Latiuum nomen rctinHerunt,amp; fimflici* ter Trifolium v^ant.'Vumlujif vero illis effet odo rato Trifolio, quemadmodum altero ah hinc cafi* te diximut-Germanu Vuyfenklee (Gallis Tre-amp;e)nominatur,
GENERA.
Tria^ene Tria afud nos pafim inpratis prouemetiaTri^ ra praten fi^^ inueniuntur fajligia,quorum primum à florin ps Trifon bttspurpureis.'ïrifoliumpratenfepurpureum.Ger lij- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;manicè braun Vuyfenklee, alteru itidem aflo-
Furpureu ''^â^fi**^ candidis,Trifolium pratenfe candidum, Candidu, Germanicè âVaciCz Vuyfenklee, é»â tertium lu* luteum, teum ,Germantcè oeelVuy Fenklee appeUani» mus. Quad ad folia ipfa attinet, non admodii difi fcrHnt:qHoduis enim borum^nerum tribus coflat finis,qua in primoflsnt latiora amp;nbsp;herbacea,in fe* cundo autem longiora amp;nbsp;an^fliora,magisq; palier flentia candicantidve.ln tertioflsnt minora (^ rotunda,atque ad Fimiff-ad folia accedentia.Sunt quihoegemu Lagopurn cjfeputent.Sedde Lago-po fuo diximus loco.
FORMA.
Caulem rotundum, lubitalem obtinent, ramos exiles.
CAPVT CCCXVir. 44J exUcSifaliaper interualhi tri)i:flores infiimmo aut purpureas,aut Candidas,.rut luteostmdicem iè^am amp;nbsp;U^nofam.
L0CV S.
Scatêt iisprata amma,tgt;nde etiam name nafla.
T E M P V S. /
I^larent Maia amp;tunio menfi^us.
TEMPERAMENTVM.
AdÃriamp;aritt cuiufdam qualitatis fenfum in ^^ flu prafiferunt,nan tarnen multum admadum,vt nihilaminus[int tenuium partium amp;nbsp;exiccataria, quadaquidem etiamexi^a quafi aerimaniapra^ dita vtdeantur.
VIRES.
llauddubie mediacriter cancaquendi amp;âex!clt;â candi vim paÃident, vtnon temerè quidam ex rcâ centiaribus herbariis tradant, 'TrifoHa hac albo muliebriprafluuio miriÃce conferre. Eadem etiam inflammatianibut impafita,eaf cancaquunt,amp;'ad maturatianemperducunt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
DE TR AGOPOGONE.
GAP. cccxvii.
NOM INA.
ÃJtyiz^Wpûp, S Kapui Grads namina-
'T tur, Latinis Hirci barba, amp;nbsp;Cama: oÃllirci bar ficinis^ataeflherbagt; Germants Ão-ba.
eksbart amp;nbsp;Gauchbrot [Gallis Barbe de Bouc dicitur . liieran^musherbariusÃraunfihuuip^en^
KK dj fls
PLANTARVM HrSTORIAE fis maffia errare hypociphida in hac herba nafei futanit.Sicaute earn Cran vocitrKnt:,ijHà d à cof Traffpo , lyce eimfromijja fedeat barba,vel rc flitst quad gon cur nbsp;nbsp;lutei illitts flores in Volucres barbulas euanefeant-
â¢i^^tâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
Caulem habepexifftum,lonffim tarnen,^ bien bitalcm interdit,geniculatunufiUa Crocoflmilia, radieem longam amp;nbsp;dulcem,fupra caulem calycem maffium,amp; in eiusfitmma fernen niff urn, florem lHtcun,qui in canefcentes barbulas fatifcit.H.ac e* tiarn cum carfitur lafte manat.
LOC V S.
Sua lp ante in pratte nafcitur.
TEMP VS.
Maiotis' Ãuniomenpbusfloret.
TEMPERAMEN TVM.
Dulccdo qua inradice ac totafcrèplanta appa ret.fatis manTirat earn effe caliditate tepida pradi tam,amp; modteè humidam.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Herid amp;nbsp;cruda amp;⢠cofla edendo efl.
APPENDIX.'
Ex recentiorum traditione,amp; temperamenti ra tione, afluanti fiomacho vtilis efl herba, thoracis amp;nbsp;iecoris vitiis,rc?tum item e^r veflea mails. Sucâ cus emfde mirifice laterum doloribus auxiliatur.
DE TYPHA. CAP. CCCXVITI.
Ty-
CAPVT cccxviir. 444
Typha in Wagnis frequens^Marteau qui-bufdam dicitur,quod flos dura deufitate lo-gus, mallei forinam amp;nbsp;pondus imitetur.
Caetera omifimus, quód vel effent medi-cis nota, vel nomen vulgoamp; officinis non habetent, autfaltem non aliud quam quod 1 Fufehio diligenWHime fcribitur;Cuius do Sis amp;nbsp;magnis laboribus gratia imprimis eft 1 habenda, quos in plantis non folum defcri-tendis, fed etiam affabté pingendis, in ftu-dioforum gratiam infumpfit: Longè interim valere iuffis, qui omnia calunian, nihil vtile meditari folent.
j' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NOMINA, jPtfamp;,$3iy
Tvlt;pH GrMS,Tyfha latinu,officinis inuÃtat ta.Cermit.'M.olïfiiet Narrckolb(Grt2« Plante fembiableaux maffes dcBeaux)dici» no-. A ntnnuUn Knofpen vnd Liefzeo.
FORMA-
Polium profes t Cyperidi (imile,caulem leue^eno dem,CHitis infummo capiteflos obducitur délits, (Hadensia pxppum feulannginem.QiMdefiriptio huie platxfc quadrat,ft nuda Ãt nota qua reela* met.Polio Ãquidem Cyperidis erumpit^caule alto, Icui,plano,enodi,cuiut cacumen denfaflorum con -1 S^ '^ flipatur,amp; feluti fpffa cingitur lanu^ine, ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9** i» pappot tandem euanefcit.
KK Hij 10-
PLANTARVM HISTORIAE
LOC V S.
Gi^aitur inpaluTirihm amp;nbsp;fla^nantHuf ai^uit.
TE MP VS.
Ãuho menfi caulis lanofa floccerum deaÃtatt obducititr. Au^no autem ia pappas abit, amp;nbsp;e^ »aaeÃil.
TEMPERAN^NTVM.
Q^Mum ex viribm eiufdcm coUip^ipotesl^non eaideater, patiÃimum ew flas, calefacit amp;nbsp;rei friirerat, modiceque abfler^it,aque adeb exiccitt. Qmm eaim ambuflis mcdcatur,amp; ambufla,Pau3 lo libre quarto^ capite xi.tesÃe, medieameata quit mediocriter dira infi^em caliditatem autfri^idi tatem abfterffint,requirant,fcquitur bocquale di xitnitf temperameatum obtinere.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Plas eim earn fuido adipe vetuTio cloto except^ ambuflis medetur,
DE TVRCICO FRVMENTO.
GAP. CCCXIX.
NOMINA.
Hoefrumentum,vtalia malta,ex eorum e?à geaere qua aliundè ad nos traaÃaiafunt. E Turctcum Gra cia aute amp;⢠AÃa in Germania venit,vnde Tur frumentu cicumfrumetum appeUatum efl: AÃam enim vniâ cur didlu uerfarn hodie immaniÃimus Turca occupât. Ger» mant etia ad loca vnde affertur rcÃicientes,Tur^ ctifch kom, (Gal, Blede Tüilt;^uie)nomiaant.
GEa
capvt cccxrx. 445 GENERA.
Octuor hmm frumenti repmuntur generth (^Mitdam mim^ónd rufa,qitciddam vm purjgt;u* rea,aliqiK)d lutea^aHquod fubcandijd ^aM frlt;a fert- Spicarum feufanicularmn etiarn in iis efl dit ueiÃtM:ctJi enim omîtes muticd fint, tarnen alia Candidas,alia l»teos,^ia purpureas, proutficilicet grana eolorata erunt,flores obtinct. Aliâs,quodai formam attinet,in iis nulla eft differentia.
FORMA.
Culmum habet craÃum, rotundum, altum lom giimve,infima eim partepurpurcum,geniculis im terfieHum: falia oblonga amp;nbsp;harundinacea,in ftum* mitate paniculae,autJpicam muticam, amp;granis Vacuam,inslar ftcales florentem nunc luteo, nunc Candida,nunc purpurea colore,proutfruflm qmm profert coloratm eft.Prudum vero amp;nbsp;grana triait gula,diuerfis iam commemoratis coloribm tin^a, infoliacis, rotundis ac craÃis membranis ac vag^ nis,qua è lateribmgeniculorum ferèfingulorS pros deunt,contenta obtinent,coaceruata aepenitiÃine iuncla.inq: ofloautdece ver/m ordine dige^a, E faftigio vaginarum capiUi tenues,iam cadido,iam luteo,nunc purpure» colore maculltti depcndent,vt pi flora fitis ofiendit, qua vnica quide tibi omnia genera reprapentabit.Hac in vna vagina quatuor tibigranorum colores monftrat,eùm tarnen juauis vnim duntaxat coloris grana,nepe aut latea,aut purpurea.
PIANTARVM HISTOMAE
purpurea,aut rufatdutfubcandiJa omnia habtat, Q^dnos,ne aliquem pidwadeciperet, monen» dum e/fe duximm-
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LOCVS
â E Gracia vel Afia,vt di^tu efl,primiim ad nos feruenit. Nuncaute paÃim in omnibus hortispro* uenit. TEMPVrf.
Seriturmenfe Aprili,necnifi fubfnem Au^Ãi amp;nbsp;initia Septembre ad maturitatem peruenit, TEMPERAMENTVM.
Dulcedincm amp;nbsp;lentorem r^uandamgrana guTlu frafeferunt,vthauddubièidemcum Triticoha* beat temperamentum.
VIRES.
dim idem cumTritico habere videaiur tempe ramentum, eaÃdem etiam obtineat facultates neâ ceffe eTl.Grana itaque tcruntur incadidiÃimafa rind,qua inpanificiafubinde co^itur-Panu tarnen ide lentoris quiddam amp;nbsp;obÃruentu natura habet, mine eîi quod in AÃa amp;Turcia idius nudum in ctbo vfum clje,nià dim annona premit inopia,di-cunt.Cateriim foliorumfuccumrefrigeradifacuh tatem obtincre tradunt,hinc ad eryfipelata vtilem sidmodum efe coniiciunt.
^,^^. DE THYMO. CAP. CCCXX.
NOMINA.
ierpydS C^\ spl-ot CraciSfTi hymus latlnis,herbariis vul Komanu, \^^atibus Serpydii Kemanum^hauddubie ab edore
CAPVT CCCXX. 44lt;Ã
tiare que cum Serjiyllo communem habet,Jidtur^ officina antiquum nomen retinuerunt. Germanit Thym,amp; Romifcher quédel(G^öit du Tm, Thymut OU Thiin)vocatur.Thymus auté Grads ab exci vnde dia tando,quod 6ü^v dicunt,nomeninuenit. NonnulUs dus, fotius hoc placet etymum,vt Thymos qttaà thyai m0S,hoccÃ,Jan^incgt;^ impeUens dicatur.
FORMA.
Thymus furculoÃesfrutex cfl,mmutis multis dt* an^flis foliis circundatsts.inJummo capitula flori hits purpurds referta habens, ix quafane delinea tione omnibus confpicuumfit,herba cuites pidurS damus eue Thymum.Dodrantalis enimamp;furcu* lofus fi utcx eil,foliis exiguis,flofculis ex purpura candicantibus,fuauipimi odoris,capitclla Jpede co plicatarum formicarum, radice lignofa, cnafcen~' tias virides multas obtinente,quibus in terra radi* catur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l.OCVS.
Nafdturpetrofs amp;nbsp;tenuibus lods: neque enim locum pin^uem, neque ficrcoratum,fed apricü de^^ Ãderat.Hunc in hortis multis Germania prouenit,
T E M P V S.
Vloretpro,quid Tbeophradus etiamlibro fe-xto de hiT{oriaplantarum,capite ficundo teflatur, circa SolÃitia,cum da apes dccciput,amp; au^rium mdlis cd.
TEMPERAMENTVM.
T hymus vehemder calefacit.ltaque in calefa* dendt
PIANTARVM HISTORIAE citmlo amp;nbsp;exiccando in tertio ordine flatuedus e^t VIRES. EX DIOSCORIDE.
Potw cumÃile amp;nbsp;aceto,fitHitam per alunm dut cit. Decoctum dut cum melle orthopnoicit amp;nbsp;aÃh^ maticis prodefl. L umbricos vdru,menfes,fotus amp;nbsp;ficundas peUit.Vrinam ciet. ÃAixtut meUe in ecler gm/itc, excreabilia eÃeit thoracis vitia.Kecentitl cedemxta cum aceto illitus difcutit. San^inugru^ mos diffoluit, Thymos amp;nbsp;verrucatpenfiles toUit. Tfehiadids cum vino amp;nbsp;polenta impofitus auxilia tur.ïïebetibus oculis in cibofumptus opitulatur-V» tilis etiampro condimento in fiinitatis vfu,
EX GALEN O.
Thymus inc}dit,amp; calefacit manifeftdob id (fi* vrinam amp;nbsp;menfispronocat, fatum euellit, amp;nbsp;gt;ie fierapotus expur^at,educendis exthorace amp;pul meine confert,
EX AE T I O.
Uac experimentif de Thymo coperta funt.Doa toieiunisarticularimorbo laborantibus,Thymta-ridi minutiÃimi drachmas quatuor cum oxymelia tis cyatho. Rilemenim reliquófquehumorcsatque acrem faniem euacuat. Facit amp;nbsp;ad vefica mala, Ventre inflatis,lgt;bi intumefiere caperintfirachma Vnam dato ieiuno cum cechleari aqua mulfie. \d lumborum coxendicumque dolorem , laterijque amp;nbsp;thoracis, ac hypochondriorum fijpenfiones, ae infiationes, pondéré trium drachmarum cum oxya mtliti
CAPVT eceXX. 44'7
Mellte temper Ato, menfura cochleari icitino exhio leto.SimUiter etiam amp;nbsp;melAnchoUds, amp;nbsp;mente turbath^timorejidetentii drachmM tres cum oxy melitis temferati cochleAriprAbeto.Datoitem iei» nis amp;nbsp;Ante canAm AdHerfus lippitudinem, amp;nbsp;vehementem oculorum dolorem,fraterea contra po» dagram,ctiam qua mqfit omnino interceperit,cum VinovtiUÃime propinAtur. Poflremo ad tumefA-flos te^ies, ieiunis trium drAchmArum podere ex» hibeatur.
EX PLINIO.
oculorum claritatimultum conferre exislimao tur,amp; in cibo, amp;nbsp;in medicAmentis, Item diutina tuÃi ecli^Atc faciles excreAtionesfAcere cum Ace to amp;nbsp;fale. sanguine concrefcerenonpatitur è meh le. tongas faucium deÃiUationes extra illita cum Sinapi extenuate item fiomachiamp; ventris vitia. Medici tarnen vtendum efl, quoniam excalfactt, quanuisÃflat aluum :quafiexulcerataÃt.denarij pondus in fextarium accti elf mollis addi oportet. Item à lateralis dolor ft,aut interfcapulas,aut in thorace.Pracordiis medentur ex aceto cum mcllc: qua potio datfs)' amp;nbsp;in alienatione mentis amp;nbsp;me* lancholicis. Oatur amp;nbsp;comitialibtts, quos correptos olfacTus excitât Thymi.Aiiit dr dormire eos opom tere in mods Thymo, Prodeà amp;nbsp;orthopnoicis amp;nbsp;anbelationi.muberumq; menÃbus retardatis. V el, fi emortiÃnt in vtere partus,decoclum in aqua ad tcrti.is.
PLANTARVM HISTORIAE
tcrtiM.Vim vm contra inflationes,cummeile t!gt;â ateto.'Etfi venter turgeat,te^e'sve aut veÃea do^ lor exi^at.'E. vino tumores amp;nbsp;impetus todit imfo-fitiim. Item cum aceto,callum amp;nbsp;verrucai.Coxen dicibia imponiturcum vino.Articalaribm morbis trium obolomm fondere in tribus cyathisaceti amp;nbsp;mtUis.Etinfa?{idio,tritHn^»m file,
DE ^raafe irÃumeSn tf T
TEVCRIO- GAP. CCCXXI.
NOMINA.
amp;ix^lov, H y^a/S-ütlJ'^vi Grads, Teuer ion Latinis apliellatur.offidnis i^iotum.Ger-
Teuenn manis grofz Bathcngel didtur. Teuerium aute Vnde dt' Vocatum efl Gracisfariter amp;nbsp;l^atinu^fjuèd Teu^ flum, nbsp;nbsp;nbsp;eer Aiacis frater hoe inuenerit. I nuentum Vero ab eoÃc tradit Plinius. Quum exta in facrifcio fu* fer id jgt;roiefla fuiffent,lient adhaÃt,cumq: exina-niuit. Proinde quod cafus oÃenderattobÃruatuniq; a Tcutro fuit,ad atemum bumani benefidi dteus Teuere erfamam illi accrcuit.Diuerfiim tarnen hocTcUâ hoe diucr criumab Kemionitide, quad à Plinio etia Telt-Ãum ab crium afjtellaridiximus.Cbamadrysautcm nomi iJemioni- nataefthae berha.quid ChamadryÃmihmaft, tide, quod adebvtvidÃmi etiam Cbamadrys hoemomine, multi non ftÃuo dicemus loco,dida Ãt Teuerium. Kaius tagt; obÃruat. ^tn efl Teuerium quant Ãt Chamadrys.vt merité Cermanis ^testz Ãaiïen^el nuneupari queat.
FORMA.
Herba eÃvir^a referent effi^iem,Cbamadry flmilis.
CAPVT CCCXxI. 448
Ãmilis,tmiti folio,)Kn ntultH Ciceri diÃimUetHtte quancjuam breaiÃima fit Teucrii delincatio,tanie abundè mofirat herbam banc, cuim fiftm am cx^ bibcmuitcfic verum Tciurium,c!im nihil Chamte dry magis ftmilc dici qucat,fi diligenter VtriuJque f Untie notiu expends.
L^CVS.
ïüujquam^quod fieiam^ fientefim in CermanU frouenit.Satum tamencofiofienafcitur.lnCilicia flurimum habetur. T E M P V S.
Floret iunio amp;nbsp;Ãubo menfibitf,ac fubinde Je* men froducit.
TEMPERAMENTVM.
Tn ficundo excalfacientium, tertio autem exicâ cantinm exiTfit ordine.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Bifide cum jiofiajiotum, autaridumdecoftuni ae hauTfum, lienem potenter minuit.Lienofis mm fien zgt;raceto iUinitur.Vÿtenatorum autem morfio biu dim ace to lincfich. '
ÃX G A IE NO.
âTeucrium incidcndiiamp; tenuiumpartium fa* cultath efl,quart tienes fianat.
EX P L I N rO.
Ketens Teueria inpifia,ncifiica defcruefaSha, potu lienem cfiicacitcrconjumit. Item ex aqua HHo nitur. Pota arida amp;gt;nbsp;dccoüa quantum manui cao [iatfiacctihcminii trib.lieai medetur.Ad vulnui idinia
PLANTARVM HISTORIAE
iUinitur titdcm cum aceto,autfi tolemri mnfoÃit, exfico velaqua.SerJientiitmfla^im^onitur cum aceto tantum.
DE HYPERICO. CAP. cccxxi r.
, NOMINA.
''Y'Z!Satnav, aj/i'fio'mftev, y^ufCMTUTV! X Grxcif, Hypericum Latinu dicitur. Komca httinum in officinu feruat.'Vulmi heriarierd Per^ forata vocat,quod folia foli obieSla innumerisfoo Perforata raminihm (catere,amp; omni ex parte punflis qud bufdam fer lundi videantur. Herbam quoque diui Iohannis appellant- Germanit S. lohans Araut Androfa » ÃGallit Mille pertuis} nominatur.findrefemo ob IK°»â florem eiiu qui di^tit confricatui fan^incum e-Chamapi mit lit liquorcm,dixerunt.Ghamapitys verb ab de ty^â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dore feminit reÃnaceo nominata efl.Tu^am damo -
Pu^a da= num aliqui,quod fuperflitionequadamindufliyfu monum. gare poÃe damones crediderint^appellauerunt-
FORMA.
poliaKutafmiliahabet,fitrculofiisffutex,doe drantalis,rubc/cens.Plorcm luteum,qui di^itis af tritm ^anguincum emittitÃccum,qua ratione An drofemon,quafi humanum dixerit fm^inem, ape peUatur. siliquatgerithirfutatdnrotunditatc ob^ lon^asjhordcima^itudinctinquibut fernen m^u, refnamobolens.Guiut nimirum deferiptioaù nota ita herba illi,quam Perforatam vocal noTlri tems ports
CAPVT CCCXXir. 44, f oru herbariiireÃgt;0ttdent,vt nemo nififrorfm frite fiaiiofitanimo^ilypericum cffi deincefs rednmit repopit.Siquidem Ãwculo(à eà herbn,dodrantaln, fubrubcns, folio S^utx,flore littco,quem fldi^^itii lie beat tercrc^mänur frofedo inuenics fan^ineoface co cruentatas. Siliqua denique terere, hordei moe gnitudineÃmine inti^ nigro,reflntim olentc. Duo itaque ia ferforata inueaiuHtur,quit eÃe Hyferie cum certamtibifaduntfidem, cruentur nemfeflo ris tritt fuccKSjodorffcminis reflmtcem.quidiucr-Ãumfentiunthauddubiè Marcedi florentiniintere hiarceUi fretiuione falfla fedufliflunt^quiflore albo concilie Florentini â re Hyfericum aÃnit,cùm tarnen in Diofleoride flt, erratma^ âouiamp;os'ix°'gt; ftHl^VovÃoc efl,florem luttu babes.
1 0 C V S.
Cignitur in cultis.amp;aÃeris locis.
TEMP VS.
Agnate floret, lulio fotiÃimum amp;nbsp;Au^u^o tnenfibus.
TE MPER A ME NTVM.
Kyfericumcalefaiitamp;exiccatjtennisq; flub-flantia efi,
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Nrinam cit,menflrua ducit affofltum.A tertiae nis quartanisj; cum vino fotum libérât. S eme quae draginta diebusfotum ifchiadicis medetur. Folia lt;quot;m femme iditafanant ambuTla.
EX G ALENO.
EL Henfes
PLANTAIIVM HrSTORIAE
ÃAenfis «^T vrinM promcac: fed ad hac totus fit* mendits esi fritfhts,nigt;n tantum fernen^ CumfoUis illitusviridis ad cicatricem diicitcitm alia,turn f tiam ambufta.Catcrlim fificca contufit infiet-gM, humida Oputredinofa vlcerafanabis.Sunt nonul li qui ifichiadicis bibendum exhibent.
EX PLIN4Ã.
Katura femini Hyjiericifiiifidndi, Aluum fiïlit, yrinam cit,ad calcules vefica cum vine bibitur.
DE HYOSCYAMO. GAP.
CCCXXIII.
y nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NOMINA.
'' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ónvetfio} Grads, Hyeficyamus, Afoh
Alteicu. ^ linaris Latinis dicitur. Arabibus plinius Altercum vocari tcTlatur. officiniscor* rufta vecelufijuiamus dicitur.Germanis Bilfani» kt3ac,vel fimfheiter Riifen,^Gallis du lufquia inc,ou de la Hanebanc.) Hyefcyamen autem 'Hyofcyai Craci videntur affeUare quafi fabamfiiitlam at menvnde Igt;rindmvc,quèd,vtin hifieria fita Helianus in* didum. quit, faû huius herba conudlantur fites af rive, frafenti mertis fericule, nifi cofiefia aquafiatim fe feris amp;nbsp;intus freluerint.Adcuntqi aquas nen vt freluantfe tantum,verumetiam vt cancres venen* tur: iis enim nadis fretinus fitnitati reftituuntur, Atque hinc efl quèd à nennuUis etiam Germanit Afedina* Seuubon neminctur.Afollinaremvcrè Latiniab rij. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A fiedine medicina inuenteredixerunt.
GS*
CAPVT cccxxrir. 450
GENERA.
Triafiatlîyofcyami genera. Vnum purjiurcos Ngertiy fert flores, folia Smilaci Ãmilia,fernen nigrum, ofcyamus. eythinos duras amp;nbsp;[pinofis. Hoc nigrum herbarii appellant. Altcmm flores luteos eeu mâli cjfigic,fo lia amp;filiquas teneriores,fernenfubflauü ecu (rion, p 1,/^^^ flauum vocant-üt hoc^à quad t^icium damus.Ter y,ll,K^, tium vtile ad medicinam, ^lacidfemum exiflens, fingue, tenerum,lanuginojüm, flore amp;nbsp;femme can dido: album nommant. Qjtod à vero illud non ad^ fit ,viendum flauo erit. Nigrum vt deterrimum im^iebandum,
FORMA.
T'futex efl caulcs emittens crafibs,folia lata, ob^ longa, incifa,nigra, hirfuta. Per caulem dcitieeps flores prodcunt veluti mali punici cytini,clypeolis ftpti,femiitc,yt PapaueriSjplenis.Quid multa?fiue tc.v efl trifti ajpeflu,folio lato,longo,pingui,hirfu^ to,venofo,amp; laciniato: caultbus crafiis,è quorum latere flores prodcunt tanquam maloru punicorum cytini,muricatis calycibus,ramos continuaferit ve J}ienlibus,Ãmine intus Papaueris refertis.
LOC V S.
PrimumgenusinGalatianafcitur, ^.!tcrü paf firn circa littora, amp;nbsp;inter ruinas amp;nbsp;rudera proucâ nit.Tertium in Maritimis amp;nbsp;rudcribus,
T E M P V S.
Semen nullum nifi poflqua inarueritlcgendum.
tb q Plot et
PLANTARVM HISTORIAE
T^ioretfcrè per iiitc^'itm xflittcm,potiÃimum Im' lio menfi.
TEMPERAMENTVM.
Candida ex tertio quodammodo ordine refrise rantium efl.^eliqua duo genera venofa.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
V-xprimiturfiiccm ex t^ero ^emine,folid,cauâ libinq:, inquemvCum tunduntur omnia, expreà fmq: ill file Ãccatur.Vfm eim ad annum vfqueÃa^ cili earnputrefcit.Exprimitur prinatim etia Cuc^ CM ex arido femine,aqua caUda perfufo,tufo et ex^ preÃo.^fl verè fuccM liquorepraTiantior,^!^ mat ^is doloraÃnit-üerba aute virent contufa, amp;nbsp;tri* meÃri farina mixta in paflillos conformatur amp;nbsp;re conddur-prior veto fitcci exprcÃio,amp; quod à femi ne exprimitur,coSyriis dolorem lenientibtu commo de mifcetur,amp; contra acres calidafq;fluxioncs,do lores aurium,amp; vuluavitia.Cum farina ante aut polcnta,contra tcalorum,pcdum,aliaiq; inflamma tiones.Semen eadempoteÃ.Facit ad tufim, deÃil* latione,oculof!iÃuxionem,vehementes dolorcs,mu liebria profluuia, aUasj;fan^inis eruptiones,oboli pondéré cum Papaueris femine,amp;aqua mulfa po* tum.Cofertpod,t^u,tcfiibus inÃatis, mammisj: à partuturgentibsUffi tri turn cum vim illinitur.Hià fceturvtiliter amp;aliis cataplafmatisdolore Icuan* tibus.Folia omnibus medicametisdolorem fedantio bus,perfe,amp; cumpolenta mixta vtÃiter tllinutur.
Accent !a
CAPVT cccxxri r. 451 ...
Kecentiaad miti^andos omnts dolores illinuMur. Tria aut quatuor cum vinofota, hefialas fibres fanant.Decoda olerum mode, amp;nbsp;triblii menfura come?{a, mediocrem infaniamgi^unt. Idem effi* ceretradunt,pin collo vlcus habenti quisferdyo flerem infundat- Kadice in aceto décoda, dentes in dolore colluuntur. ^
EX GALEN 0.
Hyofeyamus cuius fernen atrum eft, infanta amp;nbsp;fixerem ajfert.Huic is cuifernen mediocriterflao Hum eft,pro[iinqHam facultatem obtinct.Fu fciidi ante vtriq; funt vt inutiles amp;nbsp;venenof, Catei hnt cuius Ãemen aefos candidtss ed,ad Janationcs vel maxime idoneus eft.
EX PLINFO.
HyofyatSium contra canum morfsts valet, inq; vulncra cum nielle imfonitur. Contufum cum fos Uis ex vino datur feculiariter contra afgt;idas.Uius fuccus fanzine excreantibus medetur-Nidor quo* que accenft tufientibus.Vfus feministf erfe,amp; fucco exfrejfo. Zxfrimitur [e^aratim,amp; caulibits fliuq; vtuntor,amp; radice,tcmeraria in totum (vt arbitrer) medicina. Qmppe ctiamfoliis confiât me tern corrumfiiÃplura qudm quatuor bibantur. E* tiam antiqui in vino febrem dcfclli arbitrabdtur. S-t oleum ft ex fcmiiie, quad iffum auribusinfu* fum tentât mentem.
L L iq DE
WuUjWemrââ P L A NT AR V M HI S TO R. T AB DE HYACINTHO .CAP. .ji.cf «, lt;%- Ilt;ö« tf- c C C X X I II I.
NOMINA.
«Kluflaf Grxcis, HyMinthas tatinis, offiâ Y cinis incos^nittis,Germanii Blauu Mertz enblumlinj quod videlicet eu Violafur* furca in Martio amp;nbsp;qâtimo i^re eru^at,apfellaturâ (Grt.Vne lacinthe.ou vaciet.) GENERA. DupUces (unt Wyacintbi.albi amp;nbsp;ceerulei.vt ex AmUya boe Columella carmine colli^i fotefi- 'Kecnonvel einthi. nbsp;nbsp;mxtos, vel cceruleos hyacinthos.Albos vero non inc
tclU^M prorfus candidos,fed eosfetiiu quifi cum cocruleis conféraipaUeÃere videntur, quemadmoâ dum pleura afabrè tibi demonÃrat.Germani ab bum fam inam,fient candcum marem vocant.SSt qui ad atatem banc differentia coloris re ferre gt;0» lunt,quorum e^o fententsam veriorem effe exi^i ' mo:cùm enimadolefunt,pallcfcereincipiunt.Ceea ruleil aute Hyacinthu nofra tara tripliceproduâ cit, vt è fdJura manifefiè cerncre licet: maxima, maiorëjdyminore. Minorfloribus differtflurimu a maioretin illo enim maiores ac fatetiores, in hoc autem minores amp;nbsp;quaà orbiciilati funtfiores. O» mnibus autem delcriptio,vt ex iisqua flatim fub* isciemusplanum fet,pulchre conucntt,vt binc con générés berbas effe conlicerc cuiuis liccat.
FORMA.
'Folia Sulbofimilia habet,caulem dodrantalcm, Icucm,
CAPVT CCCXXIIII. 4jt lcuem,minimD di^ito tenumre, 'viridem,coma adiit ceiitcm incumanijplenamflQrumpurfureorHm^ra dieem amp;nbsp;ipfam bulbofam.Hitte certè defiriftio ita ' fittum quM ditmui quadrat, vt nullaprorÃai pt dut nota qua idat nonappofitiÃime exprimât.Fo-UaÃquidem 3ulbiprotinut à radiceprodcunt,eau lis dodrantalis,leuis,amp; minmodi^ito tcnuior,her laceus,coma proeun^ens ineurua,plenaÃoru purs pureorii,radix hulbaeca.Verüpoff;t aliquis cauilla Q^l^p^jf^ ri,hos quos deÃripÃmtu flores non eÃe Hyacinthos, quid in iis difiurrentib.venit Gracaru literaru fleura au.,vtPli.li.xxi.ca. xi.prodidit,amp; Poetafla huldlurÃaudiÃriptaligatur.CuiÃc rejpodemus: Q^^y .â¢â Kyacinthum,qucm Dioflori.amp; alii hiftorici de- j^j^^ ihr fcribunt, diuetfum eÃe ab co de quo Poctafabulan f ' ⢠tur-Cuiusreiteftis efl Pauflanias,quircfertflorem^ c , â qui natuseP extinffo Aiace abud Salamina, non â efle liiactntbum,pd literu iiyacinthoflmtlcm 'bgt; y^ deri, ex candido rubcntcm,ac Lilio mimre,quemc fif^j^^f admodum Quiditet, iteniqucVcr^iUtu defiribunt. .^^f â Idem etiam autoi Cofmoflandalo dici florcm apud / « - â HermionenfeStTruceniis cosines teJlatur.Cum itas ijfff,,i j,, que confier duplicem eÃe Hyacinths, altcrum ro« ^^ ^^^ hentem,cum Uteris Ulis infleriptis, qui à Poetis det .^f^^^^f fl:ribitur : alterum verb purpureum feu carulcum , i , .' Ãnihil enim refert vtrum dixeru, quid Diofle.per ^~^ ^^ â
^ijd ffd ypaft^uia 0 zsAwv où M.,Ãlt;l/oÃoimo~t{ tst idheivt, Hiacynthus poetarum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hyacin
PIANTARVM HISTüRIAE
thus Dio ^urpureitm coloremviolactS ililutum,hoc efl,cltt^ fcoridis. riorem amp;nbsp;alttrtiorem, ejuem cmuleum vocamiu, intcl!e.verit:nam amp;nbsp;PUiiiM Itb.xxxy^'.dt.ix.Hyit cinthi colorem violaccum dilutum vocauitjÃne U^ teris,a Diofctridc aimj; hinoricis defcriptum: ni^ Terru^i- hil enim Diofco. infito Hyacintho de litem comeââ nei Hyas minit: Hand i^itur temere ii^Ver^ilioferti^ineos cinthi qui hyacinthos^mn caeruleos.fed rubentes adÃmiUtu^ afud Verdinem ferru^nis quifpiam interfretabitur,potiÃiâ ^ilium. mum dim Poetarum Hyacinthus, non cceruleus, V er. 'Ed. fed ruhens Ãt, quemadmodum alibi V ergilius amp;nbsp;tertia: Et PauÃmiae docuere.E.ubet etiam color ferru^neai. fsaue ru-ï^eque obÃat quod Nonius ferrugineos hyacinthes bens Uya caruleos interfretatus efl:is enim cceruleum tatum cinthus. Hyacinthnnouerat.QuidÃverb hac moroÃsqu!= buÃlam non probabuntur fid prorÃus funePia^ Ute-Litera In r.ts infiriptas eÃe contendantÃisitarejponÃrm voe Hyacstho lo. Q^as in Hyacintho literae appellant Poeta,ve qualcs, ras non eÃe,fid potins not-as quafdam ni^as, id Vir. Die quod hint palam fit. Plinius lib.xvip.cap. xq.vbi quibus in de lep^uminibus loquitur,literas lugubres in flore 0 tenis in- tiamfabaexfcntetiahl.Varronisreperiritradit, ficripti no^ in quo tarnen florc non literal vllas,fied ni^-as tan minarets turn notas, vt res ipfa amp;nbsp;pidura docent,infliccre naCcun- licet.Quodfinec iflaf'atisfeccrint,dicemus turn pe tur flores, nitus fabuloflim eÃe quad regum nominibus in/crit Pc'o.iÃ. ptum Pocta,floremhunccanit.Sicnimidcreden-dum ei it,credtdum etia quad idem expuero tranfi
fermât*
CAPVT CCCXXIIir, 4ÃÃ
fomuto itittus pt.V el,guod vmpmilius efl,de re^ ^iisflorum afpeUatimAiu Poeta iocum firuxiffe 'videtur,c!tm faVlorem inducitÃciÃcitantem,putbus in terris inferifti nomina rc^ napunturflores.funt enim comf litres flores ijuibus à fuis inuentoribus re ^bus nomina funt indita.Nequenune vüa jgt;rorfifs reffim permultorum^xtaret memoria,nifl inflorti nomendaturn,qui nominibus regum inferiftifunt, ajferuaretur.
LOC V S.
i^afiitur in nemoribusiatque hint eft quod Gab li,a^ud quoSjVlinii etiam tcsiimonio,eximiô pro« uenit,vt infuis comment ar iis de N aturaftirfium lâif cruditioncelarusToannes KueUius autoreft,ne«Huedius ? moralem vel a^eflem capam nominet. Pteius cerA^eftis tè magna eft copia verno tempore in nemore baud capa. procul à Vico tufehenau lux ta Tubingam fito,vt vel ex natali etiam fatis confletflores hos quospia flos exhibemus,effcgenuines Hyacinthes,
T E M P V 5.
Vere, menfibus nimirum Februario (^j« Martin, cum viola purpurea,Theophra^o lib.vi.de Stir« plum hifl6ria,cap,vltimo teste,erumpit:hinc Mar Martins tium flore Germanis no^ru diflu eft? fupra mon« Ã^g, ftrauimus. Hoc potiflimum tempore prorumpit is quem Hyacinthum minorent nominauimus. Hx it etia,eodem Theophrafto aHtore,cum Cladiolo,qui vernus etiaflos eft,C^ fanè tepore is maximefloo
ret.
PLANTARVM HISTORIAE ret,quem maiorem afpeUauimiu^Promde mm te» fut etiam conHeniatfncmoeflquiileincelgt;t 'Veros eJJc HidcintheSyclubitaremeritopoÃitaut debeat.
TE MP ER AMENT V M.
Ãyacinthi radix butbofa efl, ordinis primi in dcÃccando,ficundi verb completi,aut incipietis in ^âfrfgtrandn.Semen autem tiÿio quadantentu er» dine deÃccat, in medio caliditatit amp;nbsp;fri^iditatii conÃiicns.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
iiyadnthi radix pueril cum vino alba iliita im pubères feruare creditur. Sisiit aluum.Pota Vrina dHcit,amp;phalan^ierum morÃbus auxiliatur. Se^ men ma^ adprin^it, amp;nbsp;caliacispredefl, Potum cum vino regium morbum emendat.
EX GALEN O.
Kadixpucros diutiÃimi Ãruare impubères In vino idita creditur. Semen re^io morbo affedis in Vino exhibetur.
EX P L r N 10.
Kadix Hyacinthi in vino dulci iliita pubertate coercet, amp;nbsp;nà n patitur erumpere. Torminibus amp;nbsp;araneorum morÃbsts reÃÃit.Vrinam impellit.Con» tra fir pentes amp;nbsp;fiorpiones, morbum j;re^ium,fcâ men eins cum Abrotono datur.
DE HYSSOPo. CAP.
G C C X X V.
N 0#
CA PVT CCCXXV. 4Ã4 NOMINA. Jgt;(^^
ViraiSo} Grace, liyjfoftn fif yyÃ'ojium
Y Latine, ojftcint nomen le^itimum retinueâ runt.Germanicè Ifpcn.oder Ifop. (Gal.
De PHyffoppe) vocatur.
GENERA.
Duüm^encrumDiofcoridi liyjjolgt;us ef!,horten fisamp;motana. Horfenfisqua inhortisfrouenit,ac HorteiiÃs culinarumcaufacolitur, fitten Ilpen Germanif focatur. Montana qua in mentibm nafcitur, amp;nbsp;MentanO. Germanicè Birg Ifpcn apfeUari foteil,
FORMA.
Hcrtrf efi pcdali altitudine hortenps.fruticofi, folio Satureia fatiuafloribui in cceruleopurpuraâ fcentibus.thyrfosÃica modo veftietibus,radice Ion ypa amp;nbsp;li^noÃa. Montana priori baud diÃimitis efl. Errant qui neutram Hyflopum hortenflm mn eÃe HortenÃs fera putant:habct enim plane folium ori^ani, nifl (^ noftra quidan^fliut efl.Necplures funt dus apud Dio= PlyÃopm fioridem nota, Plam qua de fmbeUa quidam obâ eflvera et iidunt, nihil ad byÃopum attincnt.cumÃmpliciâ^numa. terflribat Diofcorides.Orig^num non habere fm^ bellam rotajpecieobtincntcm.ldquod ferum esl.
LOCV S.
In horth,Vt diximus,hortcnfls,in montihut feâ rè motana nafcitur.Catcrisprafertur qua inTau ro monteprouenit.
: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TEMPVS.
Ãeflate
PLANTAR-VM HISTORIAE
Aeflate floret,quo etiampotiÃimä temp ore ca f penda venit.
TEMPE RAMENTVW.
^yfiP^ talefacit amp;nbsp;deÃccat ordine tertio: fed tyquot; tenuium eÃpartiumlt;
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Vim habetextenuadi amp;calefacicndi.Decofta cumÃcK,aqua,meUe acruta,^ pota^peripneamo nicit,aflhmaticrlt;,tuÃivctufla, defliUationi amp;nbsp;orâ thopnaa opttulatur.Lumbricos necat. Cum meüe linfia idem frafiat. Decorum eiitt cum oxymeli-tepotum,craÃitudinem per aluum ducit. iÃur eu fieu viridthui, aluumÃthducens. Vchementiuspur ^atadiedo idi cardamomo,aut iride, aut cryfimo. Ctlorem bonumprabet.Cumficoamp;nitroiUiiiitur ad lienem,aquam intercutem. Cum vino ad inÃdâ mationet. Difiutitfu^Uata cum aquaferuenti dli= ta.An^na laborantibm cum decofloficerum opti^ mum^ar^arifma.DecoSta cum accto,dentium do^ lorem eollutione miti^at'InÃammationes qua cir^ caaures ÃuntÃuÃitu fluit.
EX PLINIO.
iJyjfopum in oleo contritumphthiriaà refitfit, d^pruri^ni in capite.Stomacho eà contrariu.Pur gatcumficofumptumper infema,cum mede vomi tionibue. Putant amp;ferpentium idibm aduerfiri, tritum cum mede 0âfale amp;nbsp;eumino.
DE
CAPVT cccxxvr. 4ÃÃ
DE HYDROPIPERE, â¢Vort/AT^riM GAP. CCGXXVI. f^âf^^nlyf-NOMINA.
Y^^Wtartfl Gr«;« , Hydrepiber Latinifi oJJ'icinif incognitum, Germanit VoiRa-pfcfFer,oder M uckeiikraut (Gallis Curaige) nominatur.Hydroitieraatem à tocis quibat najei ïïydrepl o tur,amp;fiferisfasere quempra fcfert,quaà dixes per quart rü piper aquatile,appeUatum estMafia deniq; ah diClum. eo vehementer abhorrent: neque enim id quod fucâ co eint ajperfam eflattingunt^bineó; adeo alteram appellationem Germani idi indidcrunt-
FORMA-
Caulem aditgeniculatum,robuflu,circa quem alarü concauitates,amp;folia MenthaÃmilia,maio^ ra,teneriora,candidiordque,guftupiperit acri non tarnen odorato.Semen inramuliifertfecHndumfo Ha nafcens,continua ferie congeflum, racemofum, amp;nbsp;acre. Kadicem exigua et inutile.ix qua defiri ptionefatis confiât herbam hanc, cuiut imaginem damutjeppe Hydropiper: nuSafiquidc nota ed qua ills non conueniat.Caulit enim eitetgeniculatttt,foo lidusadreaque ala panduntugt;yamp;folia Meth a coo Ãmilia,maiora tantum,hoc efi,lbgiora multi,tens riora etalbiora.Qieafingula facile diliges quijpid oculis lufirabit. Sivero Hnguam confulat,folia meo ram piperis acrimoniam refipiunt, nullam tarnen odoritfuauitatemin eit deprehendet. Quidfirelio quam
PLANTARVM HrSTORTAE
quam fadem cxcuffcritioffeiidctfemmpro^cfilia enatum raecmatim con^ftum , amp;nbsp;quadam ferit coharensPpfumq; acre. Kcceduitt denique iiatalei, facultatcs, amp;nbsp;alta,vt nuUiu plane ambip^edi locut reliSlusÃt.Damui Incetiam alterius berba qua in aquis proucnit piclumm,quam nonniilh Hydropi» peris jpedem ejfe arbitrantut^qua fit e Uedert fi lia obtinet,amp;fecundum eafernen, Ari feminibaud diÃimile. Nos à colore feminisappcilauimus Uy* dropipcrrubeum,pcrmanicè rot VuafferpfefFer. liuius herba amp;nbsp;racemofus frudus, amp;nbsp;folia acrd moniafuntpradita.
LOCV S.
d^ilur prope flantes aquae, aut qua leniter fiuut.Copioà prouenitadfiumen Pc^icum baud procul à Norimbciff).
TE MPVS.
floret feu^Ão menfefloribus albis fpicatim co* barenCtbM,acfubindefemen minutum profert,
TEMP ERAMENTV M.
Calidum cn,non tarnen vf^ueadco vtpiper, amp;nbsp;Ãecumtid quodgufus abunde docct.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
folia cumfemine illita,tedcmata, vetereiq; du* ritiae difcutiunt.Sugillaiadelcnt. Siccata amp;nbsp;tufa propipcre fall c^opfomii mifeetur.^adixparua, imlUui in medicina pfus.
EX GALENO.
Updropiper
CA PVT cccxxvr. 4î«r Uydnpiperalacis in qtiibui nitfiitur,amp; à Ãmi lUndine qnx idi cam pilgert In^Jîn cÃ^nomeÃr^ iitnrn cà , Cieternm calidum cÃ^Ãd minta quam f ijler.Atqne herbd ijgt;Ãt etiamnum viridü cSforti' ne cdtdjlafmatis inmodum imjoÃta,Ãi^illata amp;nbsp;indurates tiimores di^crit.
EX^AETIO.
Hydrojijer berba efi in aqueÃs nafeens, ramu* Ãuln aeÃaUis MenthaÃmilis, maior tantum,gut Ãu acerrima vt fifer,jgt;erexigHa feminaÃngulu fo Ins fercns.Calida quidem efl,non tarnen accedens Ãlgt;cri,qua recens ilUtaÃugillata ac durities fanat. HancnonnulU condimentis fijieris loco addunt.
APPENDIX.
Cum intcreatemjiorü dum jub praloÃtntnoÃri commentait,quomedo VetenbusÃtappedata hert ba quam Uydropiper rubeum vocauim tu,diligent tins cogito,tertiam DraeÃtq apud Pliniu liâ¢xxUf. cap.xviÃecie eÃe comperio:hanc enim itapingit: Tertia demoÃratio fuit folio maiore quam Cormts radice harundinea,totidem vt ajfirmabantgenicu lata nodii,quot haberet annos:t»tidcmq; eÃe folia. H« eaexvino vel aqua contra firp entes dahant. lt;^a quidem nota huic etiarn herba competere vi dentur,p.fl enim folio maiorequam Cotnus,ritdice harumlinea, »odifqucgeniculata. An vet o tot not dis Ãtgeniculatd,quot habet annos, totidemquefo liis, nondum obferuare potuimus. (Suinetiam vniuerÃt
PLANTARVM HISTORIAE
quot;vniuerfi turn foliorum tumfrufltu formtt,Mriiâj; ftfor, M M Dracont^^eitui effe euitlmter ofen* dunt. Facultiu dcni^ue contraferfentes,qua Dio» fcoridcsfuii etiarn tribuit DracoMiis,abunde quod contcndimut docet.Non efl aHtcm,vt quidam exi* flimant, Plinij AriSjquod dut radix oliua^andu magnitudincm atquefomiam non referat.lïdcno firam de hac firpe fententiom hoe loco referte ^la cuit^ne quit nos illam Hydropiperis efegenusper^ tinaciterajferere ac tueri veile exifiimet. \VCâ^lt;^rty^gt;'^^ PHLOMO. GAP. CCCXXVir. NOMINA.
Tap fis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?^ifto! GraciiVerbafcum Laiinè,o^ich harbattu. * nisTapfiiharbatitsdicitur.SutquiCds Candela nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;delam régis, Candelariam, ï.anariamq: nomlnent.GermanicèVallkriat,KeitzéktiU{, Vnholdenkertz, Hiinelbrant,Brennkraut, (^Gallicè du Boillon blanc ou noir) vocatur-Pblomos ^^^'gt;'â'â^'âquot;^â^ hauddubiè dixcrunt Graci, quid cur dicla *â*f^'â ellychniis vtantur.Candelaria quoque reeëquot; Candela^ ^^°â^^^ uoâfioarunt, quid caulibus eius alt;lipe,fiuo, ^^ vel aliquo pingui illitis,nonullipro lucernisvtStur.
GENERA.
V erbafcum omnium veterum tefimonio duo hf letfummagenera.Candidum enim alterum foUis, nigrum alterum ef.Cadidum rurfsss in marem amp;nbsp;faminam digeritur. Prater tria hac, (if fylueUre habetur, y uild Vullamp;raut Germans appellant.
Sunt
CAPVT cccxxvrr. 457
Sut etiarn Verbafiula duo, iju^ i noÃris heriariis herb^ faralyfis,amp; vul^o artheticlt;e,c!im arthritbâ cx diccitdu effet,vocantur. Germanicè Scliluflèl» bluinen. Hor»»» vnum eà odoratum, a!tcrum o^ dartsexjiers.Priiu Germanicè fimplidtcr Schluf» Iclblumen.oder gelb Scliluffelblumen, Hiâ nielfchluflcljoderS. Peters fchluffèl, alterum Vuild Schluflèlbluftié.oder Vueifz Himel-fchluffel apfedat. fà amp;nbsp;tertium Verbafcuium, quad Lychnitim,ald autem Thryadida af pedant, Germani Marienrofen vacant. Hacfuntgenera Verbafci quemadmodum à Diofcoride amp;nbsp;Galena cömemorantur,quorum fanè omnium pidurae da^ mut,excepto vltimo, quad hoc tempore nandüÃa* ruerat.Qudquam diÃinguigenera hac,vt Pliniut lib.xxv.cap .x.ait,penè fupcruacuuÃt,quumÃnt eiu/dem effcflue omnia. FORMA.
yerbaÃum candidum famina, RraÃieaÃmilia faliahabet,multa tammhirfutiora,latiara Cf caâ dida. Gaulis eins euhitaUs amp;nbsp;amplior, candidus, Ãtbhirfutus.Plores albi autfubpadidnSeme mgiu. B,adix longa, acerba,craÃitudincdigai. Candidu Cddidum mae à foliorum candore Leucephydon Gratis di^ mos. flum,oblongioribus amp;nbsp;anguÃioribtts foliis,amp; tes nui caule.}iigrumincuntliscandidofimilc,nià la t^lgrum. tioribusnigrioribusq;conÃaretfaliis.SylueÃrevir SylueÃrt. gasfertaltos amp;arborefcentes,folia faluiaÃmilia. Habet vero circa virgas ramulos Marrubij modo, MM Plorem
PLANTAR. VM HISTORTAE ^erbafciK Florcmlitteum^aurifulgorc. Verbafcula duo hirCu 1âtâ t.-i.trrr^ inhâereMia,humilidve:foUis rotunduiüâ malto minoribm,rnrops,èciuib. mediis fylm exh lit tcnuüypalmi altitadtncjincanfttjn cuiat yerti^ cc terni, quatcmi, amp;nbsp;flares etiarn défendent flo» res latei,lammis labris dentieulati,in alten odorat ti,in altero inodori,calycHlo in album fallefccnte, Ãychnitis Lychnitis ÃacThryallisfoli^ternis,aatqaatentis, aut etiarn flajlulis,craÃis,f inhibits,hirfatisqs,ad lacernarum lamina vtilibtts,floribus furfureis,
LO C V S.
Candida amp;nbsp;ni^'urn in camfeflribtis,ö' in fyb als etiarnfroueniant. Sylucflre in camfefiribus,fo tiÃimam fteds amp;nbsp;lafidoÃs,nafcitur. VerbaÃeula duofaÃim in fratis amp;nbsp;hortis froducuntur- Lycht nitisÃmiliter aliis in camfeÃrihus nafeifilet.
T E M P V S.
Verbafiala duo frimo fiatim vere emicant, eer tique bahts affetentis nuneii. Hoe fine te fore cas' fenda veniant.quödconfeftim fu^acia cuanejeat: vita enim ilUs earn flarimam menfiraa, nee temet re adfiimmum fefqaimenÃm excédant. Keliqua genera autumna, dam florentamp;fernen frofcrunt, codi^enda.
TEMPERAMENTVM.
Omnium folia deÃecandi amp;nbsp;deter^endi vim foÃident.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Kadix
CAPVT CCCXXVII. . nbsp;45S
Kadix f riorum duorum adÃrin^it:v»de tali luâ dim magnitudiitc in alui frofluuio vtiliter cu vh no in fotu datur-Decoflu eiufdem ruftis, connut fii,contufis,amp; antiqua tujiiauxiliatur-Dcntiu do lorcm codutione miti^at. Verbafeum cuiflosaurei coloris,ca^iUos tingit,amp; quoeuquereponatur blatâ^ tof tnfe contrahit. Folia in aqua dcco^a aduerfitt ctdcmata,amp; oculon^ inflammationes iUinuntur, Sydcrata vlccra cum meUeaut vino, cum aceto au tern vulnerafanat.ContraJeorf ionum iéhu auxi» lio Ãunt.SylucÃris folia ambuÃts illinuntur. Ferüt famina filial caricis interpoÃtajncorruftat atque d putrefailione immunes fciuarc.
EX GALEN O.
F riorum duorum radix^Ãu acerbacn,^^ Ãu^ xionitaÃefübasprodefi.Sedamp;addentium dolore tam nonnuUi coUuunt.Folia tarnen di^erendi vim habu.Sicetiam aliorumfolia,potifimum autem dus qua aureos flores obtinet.Capiïlos quoq; flaue* fleerefladunt. nbsp;nbsp;nbsp;EX PLINIO.
Contrafleorpiones bibitur radix cum Kuta ex a* qua maffia amaritudine,fid cjfcflupari. Verba-fleupriuatim tofillisin aquapotu medetur. Tribus obotis bibitur-Verbafleum cuiusflos arcus en, con* tra omniapefloris vitia,tuffem, amp;purulcnta ex* creantibus. Tanta huievisen, vt iumentis etiam ni tufientibus modè,fled iliatrahetihus auxilictur potus.Lateris amp;nbsp;pcfloris dolores V erbafleum cum WM ij Kuta
PLANTARVM HISTORIAE
Kom ex aqua fidat. Panos finatcum fita radice tuâ Ãm^Tino aÃserfitm.amp;ita chure calfa{l-um,vt im^ f onatur caUdum, Senten ex vino decofl-um amp;nbsp;con tritum luxatis medetur, dolorem ^^ tumorem tob lens. R.adicis medulla collyrif tenuitate inÃÃulam additur.C*ntuÃs,euerÃs,amp;fifcbrisfitpot,iturin aqua V erbafeii,cuitis flos auro flmilts efl. Polia ex aceto imponuntur inflruma.^emme acfoliis deco* fitsinvino ac tritis,omniacorporiinflxa extrabu^ tur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;APPENDIX.
Ikecentiores duobits Verbafculis bos efliflus afli flpiant.Trita imponuntur eflicaciter articulorum doloribus. Kadicis decaf to veflea rcniimque obflru fHones fsluuntur. I us herba propinatur amp;nbsp;ilHnH turaduerfieiruptafluxataamp;Uuentia.Qifld veto haceadempoflint,temperamentum eorundem pa= lam docet: parum enim adflritt^nttjrppiflaueris, amara, amp;nbsp;modice acria funttvt hoc nomine deÃeâ tandi amp;deter^difacultatem,quam illis Calenm adflcribit,haberenemodubitaredebeat.Noflrietia temporis herbanj calida amp;flcca effeflatuunt. Pt mulieres forma fludentesfucco efloribat illoru cx^ preflo faciem illinunt,quod maculas ru^asq;, amp;nbsp;alia eiuflem vitia mirifce detergent- Vt hinc euH dentiflimumfit herbae, quat Schluflèlblumen Vecant Germanijefle Verbaflula,
DE FKAGARIA. CAP.
CCCX XVIII.
NOi
CAPVT CCCXXVIir. ^ïgt;
NOMINA. â¢^clt;if^-jf,r, GKxcis vt herba (juxfra^a gmt nominate fit,ccrto cmfUtucre nabis nondu Heet. Sunt tarnen qui ^d^fSiS'edtiü/jbacejtiKubutnldieHni ^ubw !â t^fepatent,eum patiÃimum quiÃnejÃinisinuenH dausyidt tur. Quoiü cei te fententia ob multas variitsjscau^ tureffie Ãu;vtinfequentibi^icemus,minimèrepudiadam tra^aria, extÃimanim.Apitleius Gracis M/eapep appeUari fcribittquodà yerum en,aliaÃta Cornaro quant ÃKiÃtorides, Galenas amp;nbsp;Ãii_quidam dcpinpÃt,nc* eeÃe eTltbac enimarbor en,illa autem herba^ga tarnen vidi codieem manufcriplii, in quo hae y er* batComaronGraci, Komanifragum nuncupant: non habebantur. Quiequid yeroÃt,ex numero Mo rorum eÃe confiât eiuefruSlum optimi odoris: hinc afragro ycrbo,quod adorent reddaÃgnificat,herba ftagana ipfia Latinis tragaria,amp;' fruHus fiagum dici cic* quot;^»de di-perunt Gerpiani Erdtbect (G^ZZ« Fraifcs,ou ^â*' hübe portant fi2ibei)yocant.Graciauteà Co* maron appellaiunt,abfrui Ium arboris eiufdem na* minis quifragis iis terrefiribusÃmilis efijhauddu-bie fic dixerunt. G EN ERA.
Duo fragaria Ãtntgencra.Vna flores Ãuftus^ paulà maiores,altera minores obtinet.ldos vnapt~ (dura ytranque expreÃimus.
FORMA.
Kumi fine caulé Ãargitur,multis à radicetanu ginoflspeÃeuhs,quorum alq flore candida corona* , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MM dj tur.
PLANTARVM HrSTORIAH
tur,atij trigmino comagt;ilur,filio per amiitum fif rlt;tto atque venojo^alp fi'iiflum^erunt exi^is qui* dem Moris baud abÃmilem,cxter!im fui generis fi liiium,eallofim,teacrum,quum maturuit rubenté, tumgu/lu^tum etiam adore fiauiÃimum . Kadice foris atm aut rubéfie» te, intus candida, malto fi brata capiditio.
roc V S.
Infilms,dumctisiZlf in opacis motibtu,acfecM quot;»iae/ponte nafeitur. Vnde etiam codigipotefi e/je Kubum ïdaumiquddo eis' is in lacis proaeniat. In hortis etiam nonnanqaamvtgrandioremfradum niiniflret,colitur fragaria.
T E M P V S.
floret yere.tly tota afiate,inq: maximam auta nipartem.Frudm tarnen eim fagax, raro nip a* flatis initio inueniripotefl.
TEMPERAMENTVM.
De temperamento fragariarecentioresdiaerfa tradant. Serapio calidam amp;nbsp;fiaam infieSdoordi* nbsp;nbsp;nbsp;x
ne tradit.Alij fiigidam amp;nbsp;humidam in primo: no* nadi, qui tame prorfta meo iadicio haducinari vi* dentar,in tertioardine fcribunt-NóS fólia ipfigu* flamodicè effe amara,et ad/lringert deprehédimsti ftfiica e/fe hacratione,amp; minime humidaopor* teat. Quaproptcr in tantafiententiarum de cim te* peramento dimrfitate attimaduertendum,idcm de fragaria,quod derabo fe»tiëdume/fe,nepc quid f' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fielst»
CAPVT cccxxvrir. 4^0
folia,flores,Ã-H^lm amp;nbsp;radix adflringant. DiJfci rc â tameninterfe, quid folia fotiÃimum recens nata ToliaPra fturimü in fe habeant aqueafuhflantia, paru ve- ^arix. rè adflringant: adei vt veriflmile fit de iis locutos ^lft,quifrigidam amp;nbsp;humida in primo ordine tra* gariam flatuerunt. tft enim corum temperies ex terrenafli^ida effinaia, amp;nbsp;aquea tepida. trudus truflsa immaturoifriffdi^erreafubflantiapraditsts efi, eiufdem. ftfri^idus etflccM hoc nomme did mereaturMa turns autem no parti fucci teperati ealidi qui dub cis ell,modicamq; adfiriflionem habit,ita vt Calidas amp;ficcus dicêdas veniat.Defrudu itaque in* tcUi^ndi crunt,qui tra^aria calidam (^ficca efi fi afirmant. Quart yhi de teperamento tragaria afftur,nofiinptidter,fi;d cupradida diflindiore refiondendu cfl.Vnde cum idem fiere cü S^ubo tem peramentu habeat tra^aria,iterum hancab Idat Kuba nihil dijfierre versfimile efi.
VIRES.
Quum recentiores in comemorandis tragaria fa cultatibuspartim eas quasDioficorides R.uboidao partim etia quae Cornaro tribuit Apulcias, vires fragaria adferipferint, operapretiü mefiadurum arbitror,(i vtriufiq: de iis verba pramifero, vt nimi ru quifiq; hac ratione,quaproptcr iuniores iis fiacul* tatsbas f ragaria omauci ftjCertias stelligere queat, EX DIOSCOKIDE.
IdausKubtss cade potefi qua tubsss- Amplias MM Hij eins
PLANTARVM HISTORIAE
tiuifios cum meUe tritui amp;nbsp;illitui,oculorum inflS murionihus auxiliatur.Saeros i^tes extin^it-Stf machicis cum aijuapotui datur.
EX APVLEIO.
Ad lienisdolorcm hci bie fra^fuccum cx mellit fncia potui datum miriÃd projicere certum eÃ.Ad fujpiriofis eiuÃdem fuccus cur^ipere albo amp;nbsp;met* le mixtus,potui datus,miripcum efi rmediu.lïat facultates etiarn antiquus mamferiptus herbariut Fra^aria adfet ibit, nomine tarnen Apuleii in Diot fioridis nomen immutato. Addit tarnen huiuspu* flum comeslumflomacho conferee lt;!r cx fttcco f« ius os contrafcetorem collui,id quad Serapion quo* que tradit.
EX RECENT TOK IÃV S.
Herba fia^ariain cibo fumpta medetur liemps, item Puccus ex meUepotui. I dem cum pipere can* dido daturfujpirioÃs.fra^aÃtimÃdantÃomach» prolunt,fidprafertimbili»Ãgt;.Succus Fraais expria mitur,vetuÃate vires accipiens,prafintaneo reme* dio ad faciei vlcera,ocHlorumfuffuponcs,neque ne epiphoras.KadicisdecoPium iecinoris feruores mal cet matutino amp;nbsp;meridic potum. V tuntur hodiefie quenter Fra^ariaad Ãutinanda vulnera, aluuÃa Ãendam, menÃrua cohibenda,ffn^iuas cenfrma* daa,oris vlcera, eiufdemque fectorem tollcndum, qua Ãngula Kubus etia Idaus potcÃ,vt inde rur* fus coniicerc liceat Fra^aria ab code nihil diÃerre.
DE
CAPVT CCCXXIX. 4tfr
DE PHV GER M AN I CO. \i4Ã'tgt;ut-7 CAP. CCCXXIX. trut^-^r^y^t-N OM IN A. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tijffi^t^
/^ OPjN à yflâa v'M^/offf-tecis.Phu ö'Nardtlt NarJm fyluejlm Latmis.Vaitriana ojf'ciim amp;nbsp;her fyluesïrh barOfnafiritemforis,Gcrmani$ÃiUlion,üen- Valeriat nenmarek.odet Katzenkraut .oder Augen- na. i uuttzel (GaUii Vsietiiaejaji^ellatnrt^uod/ci* licet cati adore radicis eins, quo earstm aculi raba» rantur,imfenjê detcclcnlur.
GENERA.
Dl» funtpracijiua Phu^nera.Ma^num quasi^r,uA- ieufeao, alia nomine Theriacaria vocatur. Hor deÃriptio^ ni per omnia reÃondet. Gcrmanicè grolz Bal-diion,amp;Tiiick.sappellatur. Vulgusherharioa runs Valerianam maiorem nominal Altcrum vul» gare, quad alio nomine Valeriana etiam vulgari^etmi^kasjtu) nuncupatur. Germants geimein Baldrion , ö* Katzenu uitzel dicitur. Hoc et ia genus à pi^ura Diofcaridis , vt paul'o poslfusses docebimus, non abharret. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
folia plaphohoÃo,ÃHe OltsÃatroÃmilia habet. Caulem cubitalcm.aut procenorem, Icuem , tenea rum,purpuraÃcentem,in medio cancauum,genictsa lis intcrÃclum.Plorcsad flarciÃiflores accèdent tes,minores amp;nbsp;teneriores,in fisbalbida purpurafcea tes. Kodices in Ãuperiore parte minimi digiti cra ft fltudine.Adnaflccntes etid radsculas obliquas velu* tisuna
PLANTARVM HISTORIAE
ti luncus oJorMHS,aut veratrum ni^mm, inulcent implicitM,fobfiauM,beae odoratM,nardum in ^ Ãu rcfercntes,cum quada yiropi^auitate.'Ex qua certè dcfiriptionefoleclarimftyberbam quarn vul 'Valerias parent bodie Valerianam nommant,effe DioCcorbâ na Vulga- dis Pbu, qubd omniaferi fic iUi reÃondcant, vt ris, frorfus nuda redamare notavideatur. folia nanq: huius cumfrimu erum^unt^lafhoboftifrafeft^ runt imaginem: pofiea verb dum adolcfiit,in Olu^ fatri modum laciniantur.CauUs quoque eins cubiâ talis,amp;â maior (non enim raro ad trium cubitorum lon^tudinem caulis anobis viÃts efiÃauis potiÃi^ mum in infima eiM partc,deniquc teuer, purpura^ /cens,in medio concauus,^cnicutatsts, flores duÃe quifummis caulibus emer^tnt, t^areiÃi certa exâ primant efii^em,quanHis minoresfint, atqueadco teneriores, vt hoc nomine cum f^uedio in Grads codicibtss Diofcoridis liaxova pro fca^ova legenâ fini fois, du effe putem.Nifi quis exiftimet Pbu Poti, quod Dioficorides potiÃimum defcribit,faHentis ca!i beâ neficio maiupeulos habereflofculos.Pradidi ctiam flores accruatim eoeuntes in purpuram candicant, Kadices quoque in fuperiore parte minimi digiti craÃitudine obtinet, multÅq; radiculas obliquas, S chani,aut nigri Veratri modofibiipfis splicitas, Jubflauas,odoratas,^ardum,cH virofa tamengraâ tiitate,imitantes.Quum itaque ha omnes nota,Va ieriana noftra rejpondeant, multorumj; confi nfus nobis
CAPVT CCCXXIX. 4lt;ri nDbisfubferibtihdrfacultates tim quM iUi recent titres tsibuuntiflarsè cum iis ijua Diofcorides Pbu ^dferibit cÃiteniantjquid immédiat cur no certb af* frmemiu XalerianS bic vulgärem effe Pbu Dio* fcoridis nonvideo,friefertim ciim manuferiptM e* tiam berbarius Pbueffe Valeriana aperte doceat, ita vt mirarifitis n^ quea,cur aliquot dofli vin in Germania noÃra diuerfum aÃrucre valuer int, LOCV S.
Kiafeitur in humedis lecis,amp;prope aquas,bacf ad mirandam altitudincmfurgit.Prouenit etia in lueis amp;nbsp;caduis fyluis,fed hac in tantamprocerita* tern nonemergih
TEMPV S.
Floret integra aÃate.
â TEMPERAMENTVM.
Calidam amp;âficcam effe in fecudo ordine tradut* VIRES. EX DIOSCORIDE.
Pbu calefacit. Siccafotavrinammouet. Poteà idem amp;nbsp;dccoft-um eisos. hd lateris dolorem frodeÃ. Menfes ducit,amp; antidotis mÃetur.
EX GALENO.
Odorata quodamedo eà buius berba radix,Mar do viribusfimilis,fed tarnen ad plurima infirmier. Vrind plus mouetquà m Indica aut Syriaca Mar* dus,fimiliterautcm vtCeltica.
1; EX PLINIO.
Madix Pbu dafür potui trita,vel décoda ad Ãrd gulationes.
PLANTARVM HISTORIAE gutationeSiVelpeûorù dolortStfel laterumMcnfci ^mque cit.amp;ihiturcumvmo.
APPENDIX.
M4^» phu radice hodie multi,magno cum ef* rare,pro calamo anmatteo vtHnturiqmd hoe in If co montre flacuit.
-i4cQ^ CE PHACO. CA^. CCCXXX. NOMINA.
^*â^' fÃS*'^â^ âJâ^*^^^cisjLensamp;lenticula lat tinu dicitur. Officinis amp;nbsp;herbarUs latinum nomen retinuit, Cermani Lmfcn (Gadi Leotil' le) af Reliant,
FORMA.
Lens racemofum legmen efl ,foliis Vicia ,f(d minoribns,florgt;bus exiguis in candido furfstrafiet tibus, filiquis faruis ^molliter in latimdintm fuâ fis,in quibsts tria aut quatuor grana inter legume na minima,Jimt, i
L O C V S.
Prouenitfafiirn in agm fatum.
TEMP VS.
Julio menfefloret,amp; deincefs infiliquis grana frofert. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠t
TEMP ER AME NTVM.
Lentes medium tenent ealiditatis amp;nbsp;frigidita* tis,deficcant tarnen in fecundo ordine.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Lens crebri comefia, oculorum aciem hebetat.
^fSri
CAPVT CCCXXX, 4tfj
Ke^e concixjititur. Stomacho necet, eumj: amp;nbsp;iif te^Dia inflat.Aluum cum corticefuo comefla fiflit. Praftat qux facilimè concoquitur,amp; nihUatri in maceratione reJdenstVim habet alt;lflrif{orid:qHa* propter aluam Ã^it, à detrach antea cortice ac* citrate coquatur,primitq»c aqua inter coquendum effundatur.Primum enim eim decoftum a/uü fait uit.Sonia tumuituoÃtä'^auia facit-NeruiStpulquot; moni amp;nbsp;capiti inutdis.MeUui fuo fungetur ojpeio contra aluifluxiones, admixto illicum aceto inty^ bo, aut pertulaca, aut beta niff-a,aut myrto, aut cortice punici mali, aut roÃt Ãecd , aut meÃgt;ilis, autfirbis, autpyris Thebanh, aut coteneis mà lù, aut cichorio,autplanta^He,autgaIlii inte^u,qua pofl decoflionem abiiciütur,autrhois qua obfoniif infparpptur. fi return autem cum eo dili^nter per* Coqui debet,alias aluum conturbat,Contra fubuer* fionem flomacht tri^nta iyana lentis Ãfis cortici* bus denudata deuorata profunt. Decofta cum po* lenta,amp; illita,poda^d lenit.Sinuscum meUe^lu* tinat.CruÃas rumpit, amp;nbsp;virera pur^at. Decoffa in areto duritias óquot;flrum as difrutit.Cum mclilo* to,autcotoneo malo,medetur inflamationibus oru* lorum C^fedis, addito rofaceo, in maioribus fedis inflamationibus amp;nbsp;Ãnu amplo cum malicorio aut Ãccis rofis,adicfio mcUe decofba.Contra nomas^a granicas fimilitcr vtuntur,aut adiunfla maris a* qua.A.duerfus autem pusïuliu,herpetas,eryfipela* ta,
PLANTARVM HISTORIAE
tii,fem!onesj;,'vtantea diftum efl.Contra m^mM ff-umofum lac continentes, amp;nbsp;lafiis copia turken* tes,in aqua maris co ff a amp;nbsp;illita auxiliatur.
EX G A LE NO.
lentes non valenter adÃrin^nt.ipÃim itaque tarum corpus deÃccat,amp;Ãflit ventrem ⢠caterum decoffum irritât. Proindt etia prior aqua abUch tur,vhirctcntioniscauÃt adl^mtur. Cortexeius Vehementer adflringit,carnea fubÃantia tenuiter, qua amp;nbsp;craÃiÃsed amp;nbsp;terreÃris eà . Saccus porri Letis adÃrin^enti eà cotrarius, QMcircaà elixa inaquaiuÃculüfalegaro oleoj; condltum bibatur, atuum deiiciet.At qt od ex bis decoffa Letefercu Ium apparatur,cotrariamÃucco vim obtinet.Nam qua ventri obueniStfluxiones deÃccat,os ventrien li,inteÃina,amp; totum denique vffrem coiroborSs. QiMmobrem cceliacis amp;nbsp;dyÃntericis aceSmedatus tà cibus. Lens vero decorticata, vt iUam adorinâ gendi vchcmcntia,cumq; hac alia videlicet omnia qua coÃcquuntur,amittit,ita aUbUiorquà minteo gra iUa efffcitur,craffumprauumq; fuccum gigues, tarde comeans : alui tarnen fluorés baud deÃecat, Vti ca qua cortice non eflÃoliata . lure igitur qui modü in hoc edalio no fl:ruant,elephantiaflm qua Vocant,(lr cancrum incurrut.siquidem craflafle* caj; cibaria facile in melachoUcos humores Vertut tur.Quare iis dutaxat quibus vitiofa efl habitudo eb aqua in came diÃuÃtm, Les cibo vtiliterpra be» tur.
CAPVT CCCXXX. 4^4 tur,ctu aridis flrfqualentibm ddmoJum damnofi. tandem obcau/am vifum intt^um amp;nbsp;inculfatH hebctitt,immoderate exiccans. Ei verö qui contrat rio modofe babct,himidiori vidclicchofilulatur-Keflruispur^ationibut inepta eÃteraffum enim et tardifluum fangumem faeit.At muliebri appeUa» toprofiuuio conuenieutiÃima.
ï. X|PLINIO.
Lens optima qua facilimè coquitur,eaq; qua ma ximè aquam abfirbet. Adem quidem teuloru ob» tundit,amp;flomacbü mÃatÃed aluumÃflit in cibo, ma^iÃ,difcofla caleÃi aqua.EademÃluit, mimte percocla-CruflulM vteerü rüpit, caq; qua intra os funtipur^at amp;nbsp;adflrin^it. CoUeciiones omnes im* poÃta fedat, maxime'que exulecratae amp;nbsp;rimofas. Oculorum autem epiphoras cum melUoto aut co* tonea. Contra fuppurantia cum polenta imponitur. Découla fuccus ad orit cxulcerationcs t^e genita* lium adhibetur. Ad federn cum rofaceo aut coto* neo. In iu qua acriusremedium exi^ntcumpu* taminepunidj melle modico adieeto. Ad iddemu ne eeleriter inarefcat,adiiciunt (if Ãeta foUa.lm* ponitur amp;nbsp;Ãrumispanifque,vel maturü/rel matu refcetibiu,ex aceto difcoda.Kimis ex aqua mulfa amp;gägranis di punid tegmine.lte podagra,(u po lenta,et vuluh^Cf renibus df pernienibuStVlceri* but difficile cicatrice trahentibus.Propter diffolu* tioneÃomachi triginta gratta Lintis diuorantur.
la cho*
PLANTARVM HISTORIAE
I» choleris quoque (^ Jyfenteria,efficacior e^ in tribut aquis cefia in qua vfu meliut femlxr eum tariere auttundere,vt quamteiMiÃima detur, vel ferfe,vel cum coianco malo,autpyrü , aut myrto, aut intuba erratic»,aut beta nigra,aut planta^negt; Pulmoni eà inutilis,amp;â capitis dalari, neruoÃsq; o» mnibue,amp;feUi ,Kec famna facilis. A d puÃulas vti* UsÃ^nique faao,amp; mammi^in aqua marina Je^ coelaiin aceto autem,iluritiat amp;flrumas difcutit. Stomachiquidem caufi,polentamada potionibtu inJ^er^tur.Qua funt ambufla,aqua fernico fla cu^ rat,poïiea trita,amp;per cribrü effujo furfure, mox procedente curatione addito melle.S.xpofca esquis turad^uttura.
EX SIMEONE SETHI.
CraÃifucci efl,elf aufleram vim atq; qualitatem poflidet-Siquis ei-^ in aqua coquat, amp;nbsp;ca aqua, tleo amp;nbsp;fap a cum fate mifeeat, potione faciet qua Ventrem fubducat.bis autem coda vdriculum amp;nbsp;ad ipfum defluxus flflit, Inducit autem flomacho robur,amp; inteflinii,amp; vniuerfo vetri. Quapropter Vtills efl cibus caliacis amp;nbsp;dyfentcrlcis.Si ver'o cor* tice ablato fumatur,vehemcntiam adflrin^di ab» licit,marii vero nutrit,cu tardifit trafltus,amp;eraf fi fucci,na tarne adeà Ãccat,vt antea dixi.Qui ve ro hacedulio crebri vtutur, elephantia cötrabut, amp;quot;nbsp;cancros amp;nbsp;duritiat,amp; neruoru d»lores,amp; me^ Ucbtlicos ajfedM.Aptus enim efl crafiusCrficcut fan^uis,
CAPVT CCCXXxr, 4^5 fin^is^ytjiatfuccHS mcltinchoUcus. C^iLus igilnr habitus quiÃiiam malus aquafus in carne efijis fis lis y tile efi cduliumiquemadmodumficcis amp;fiqua lidis maxime noxium.Similiter yifùm fialubriter fie habentem nimium exiccando habetatsCentrà Te ro.ajfcclum luuat.lSicquc etiam ad menfiruas pur rationes vtilis efl,e^ietid craffum amp;nbsp;difficultey fluentemfianguincnn^iiat.Ad hac feneris ajipe-tentiam fimen exiccando,cxtinguit:tdeo caslè vi-Hcre yolentibus ad hoc maxime confert. Grauia es tiam fimma facitsco quod ex ca melancholicifuc-ci in totum diÃribuantur corpus-Cù mentha décos fla,plurimüinflationis deponit. b^cnulli zir Ãeta huiusreiff'atia coquo dicoquitur teperc iniiciUt^ Zens vero probe dccofla amp;nbsp;trita,fi yulncribus ex iaculo aut telo faeda imponatur ,fianguinis fuâ xum vehementer compeficit.rarua verô Icntis de-codlum fiumptum,difficilcm partumfioluit-Auribus ex quibus pus emanat insïillatum,fiuccurrit.
DE PHI LYRA. CAP.
c c c X X X r.
NOMINA.
lAvpjc Graas, TiliaLatinis, amp;nbsp;offtciuü,.
«1 Glt;rmlt;ï.Linden(Grtamp;iTile£) appcllatur.
Alia ab hac eft arbor qua Dioft.cpiXhVpict yocatur. i^dnon animaduertentes viri etidnow nulli dofliÃimi,y trafique arbores magna errore cas fundut,quad forma admodum dificrcpcnt,ytex iis NN qua
PLANTARVM HrsTORIAE
qux ^nuH poft dicemui,^ è Diofcoride amp;nbsp;Thco^ fhraTio libro tertio de plantarum/)tsïoria,cap.x. iimcem collate, abuadi conîîabit-Di^rüt itaque inter fe Vhilyra amp;nbsp;PhiUyrea, neqne vna Vtraque voce arborÃgnificatur,ftd dtuerfte. -GENERA.
T ilia âTbcopbraflo loco iam citato autore,d»o habeittur^encrajmayfcilicetffffotmina.Diflantq; inter fetitm materia,tam totiui corporis firma et quid altera fruflifira,alterafterilis. Materies ma ri dnra,flaua,nodoftor,Cpin»fiorq;, firmina candie diortür cortex mari eraÃiiirfietiaelmj: inflexible lis propter duritiam eîî: famina candidiorflexibi liorq;,ex quo canoe faciiit:item firmina odoratior. 'Et motftcrilis, nulloq;flore cTlfloemina, cui us tibi pitiuram damns,amp;florcm amp;nbsp;fiaclamgi^it.
FORMA.
Polio efl liederaceo,nioUiore,amp; ia angulum acu tiorem rotandiore amp;nbsp;proUxiore,^ in orbem lente crifpo atqucfirratoflore tantifierdum colyculo cS tineiur herboceo,vbi emerÃtflaaofladus ma^ie tuilinc foba,flmilis acinis hedcra,gt;n quo firne prat tenue quantum atriplicis, omnibus animätibus in-^ratum, cam foliorum pabulo maxime ducantur, coramq; mira dulcedine capianlur, blunccam Os confer ea qua Diofcorides de PhiUyrea tradit, ^ fentiese/fe dinerÃÃima. Namquis Vnquamdixit Tiliam habere folio olea,amp;fruilumfirrefubdult cem
CAPVT CCCXXXI. ^fftf cem aj pmUitudinem l^ntifii,ni^Hm,vuarii mM re conrcflum?rhilyrlt;e enim feu TUix foliafunt he Jeracta atejue Cerrata,actcof ah oleafoUu diÃideo tia: frustum deniquefert nS modi nonfuhdulccm, fed qui à nulle mandifoteÃ,
LOC V S.
Hontes ei?quot; valles dUi^it T ilia, fed flus monti* busrassdet aquops»
T E M P V S.
flor et Ãunio menfe.
TEMPERAMENTVM.
Calidam effe Tiliam,vel ex co liquet quodf igi dis terebri malis,efilelifia,amp; id^cnusalUs mirif-ce conférât. Amaritudo etiam cum glutinofiate quadam in ea reliquis qualitatibus fraualerc via dctur,p hanc dcffsiles-Quarc abÃcr^endi flanèfa cultatcm cum modica adÃrifloria, perinde atque vlmtu, cuius faculties illi Vlinitis, vt ex Us qua paulipiÃfubUciemusplanumfct,tribuit, halen cuidentifimum cÃ.
VIRES. EX GALEN O.
\âImifoUis aliquando recens Vulnus glutinauia mus,conf dentes adÃrin^ente pariter amp;nbsp;extes-gena tem illis incjfefacultatem. Cortex amplius etiam fHbamaruscÃamp; adÃrid}oritts,itaque cum aceto lepra finat.Forro viridis etianum amp;nbsp;rccesfivul« neribus detip-atura vice circunli^ctur,ca^lutinare poteÃ.Kadices eande vim obtinent:proinde amp;â de»
NN q coPlo
PLANTARVM HtSTORIAE cofloenrumquidam jJcrfunduntfraL'lurMquibus calhi indufboopus esb.
EX P L I N r O.
Cortex interior Tilix beprat fedat, ebr folia ex aceto UiM.Multi cortkemcommandncatim vul* neriba^ vtilifimum efc putdt^FoliatritafOquaa* fgt;erfapcdugt;n tumorhHumorquoque è medulla ca fratx arborii ejfl»ens,capilli1(rcddit capiti illitiO, deÃuentesp continet. ^lunior denique cuti nitorem 'ind»cit,faci:mqigratiorem prxflat.Foha ad infan tium vlcera in ore commandacataprojünt.decobba amp;pota,vrinam dunt amp;nbsp;menfes.
'quot;APPENDIX.
Quu Plinim ferè omnes facultates Vlmietiam Tilix adferibat.vt e.v dufdem verbis patet^deo e Galcno qux idede Vlmo traditproduximus. Si ve ro quijpiam vires qux à recent oribm T ilix tri-buuntur.probe expendct^nibilab iis qux ex Plinq ^ Gaquot;cni fententia retulimut difèrre compcriet. t^am maculae facie ahfler^^ere fenbunt Tiliam.fi illa dusfucco lauctur. Mederietiammerbo comi* tiali bibitum eiusliquoremflillatitium,oculis clari tatem induccre,calculumÃanare,tumorcs difeutere iidem docent. Quid multalomnes facultates Vlmi obtinctTsliapdcaq; Vulncribus ctia recentibus Ãue currit,amp;âalia qux à Dio^coride amp;nbsp;Galeno in Vl-mi hisboria commemorantur.poteÃ.
DE
CAPVT CCCXXXir. 4^7
DE CHELIDONIO MAIORE.
CAP. CCCXXXII. ^/«.»rAe NOMINA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^./«»r
Xi^lJ'ivlov Z^iya Grads, CJididomum ma^
ius Latinii,Offidmi CheUdoniafiermanii SchelkrautjScheluunZjgrofz Schuualben-knat,(Gallis Chdidoine.ou efclere) didittr. Chclidonio aMem,^là mauis 'HirHndinaria,auis ebelidos birundo qua Grads }(l\l^ü)VvocaMr,nomcn in^nium vus didit,vc!,'vt autor efi Plimiss, quèd banc frinium Je diflu, inHcnit,amp; ca oculis fuUorum in nido refiitnit vit fam,vt quidam traduntiCtmm crHtis,vel quldflo-~ ret aduentubidlt;dinum,difceffisq; commarcefdt: id quod de minore verè dicitur.
FORMA.
Caulem emittit cubitalem lt;^ maiorem,gracile, adnata foliisfiena halcntcm.VoUa Kanunculo fi, milia, tencriora tamcn,amp; colore fubcaÃa,iuxtaq; Ãngula folia florem LeucoioÃmile.Succsts ills cro, ceus,acris,mordax,df aliqua amaritudine ZP odoe riigrauitatc.Kadix fufiernèÃngularis,inferne a» te plures- Prunus cornutiPapaueris infiar tennis, lengtes ycluti galca conus, in quo exigua femina funt,Paltaucrisfemine maioradiuius defcriptionis nota emnes Cbelidonio noÃro rtfpondddiquidem fruticofa efl berba,cubitali altitadine,caulieulis Ia nuginoÃs,tcneris, folio Ranunculi,magis angulofo, tcnuiori,aduerfa parte caÃo,auerfa ineano,flore tut'
NN iq teof
PLANTARVM HISTORIAE
teo, Leucoio conÃmUi, femint pajiaueris, quad lit corniculis feu pliquis loagit exibbm dauditur.Vul neratafuccum crcceum emittit,^f»m veUicante, Kadix in fu^cricre farte vna, in inferiore farti multis luteis fbris cafidata.
L O CV S.
Nafciturin ofads amp;nbsp;faritf^nit, T E M P V S.
Chdidonium birundinum aduentuflorem excitât,atque adeo toto deincefs vere amp;nbsp;anate floret, quibiu etiam temforibm carfitur.
TEMPERAMENTVM.
Herba hac tertii ordinis abfoluti eïbin caicfn dendo (^ deÃccando.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Succus Chelidonii mixtm méditer in aneo va, fe inearbonibm decode, contra oculorum cali^i, nem frodefl-Exfrimitur autem fuccut cxfdiif,ra dicibw erfloribua incifiente aflateÃccaturque in vmbra erinfadidos conformatur.Kadix cumA' uifo amp;nbsp;vino albo fota,rc^io morbo medctur.Saiui herfetas cum vino illita.Dcntium dolores comma, ducata fedat.
EX GALEN O.
chdidonium admodum exter^mtis amp;nbsp;caUda facultatis efl. Seder Ãuccus dits ad acuendum vi~ fum commodut cfl,vtique in quibia crafum quid, daminfufiUa codi^tur difeuflione indiens. Vfi
faut
CAPVT cccxxxiir. 468 funt quidam rajiceeitn ad morbumre^ium à iccoâ ril obÃrudione profici fiente^ in vino albo earn pos tui exhibenteSjeum AniÃ. Pari modo manfa,dem tium doloribtu confert.
EX P LI N I 0.
Plorentibm fuccus exprimitur, amp;nbsp;in arco vafe cum meUe Attica Imiter cinere ferueti decoquitur, Ãn^lari remedio ^ira caUgincs oculorum.Vtun turamp;perfe fucco i»coliyriis,qua Chelidonia aps peUanturab ea.p.adem acularum adem adiuHat,à addita aqua foueantur. Succm eimcum mille eus lices,nubeculai, obfeuritaternq; difiutit, cicatrices txtenuat. Albumines etiam iumentorum.
DE CHELIDONIo MINOR
CAP. CCCXXXIII.
NOMINA.
XtAl/Jyiov jUtXfov Griecis,Chelldon!um miâ nm Latinii ,Officinis Sera fidaria minor va catur, quidfirumofa radix muftis ff-anorum fini- scsisfuâas menti ^umis videatur coaluiffe : vel quad finis ^q^ minor mis,quai imitatiane Craca Scrofulas vacant, mes ^^^j. Jip{^^ deatur.Germanis Pei^auimen oder Blatern. iraut,K/c/?F/'c4n4,Pfa£Fehodlin, klein Schel uuicz,oderSchuualbenuurtz,oder Meyen-knatnominatur. CheUdonium autem bacherba vocata efi hauddubiè,quód,vt Theophraflm libra fiptimo,cap.xiiij. birundinum aduentufiorem ex* citet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P 0 R M A.
NN iiq Herbus
PLANTARVM HrSTORIAE
Herbula efl à flolonibm pediculisve fiendmsflf-ne caule^folus Hedersflfftra,ntinulioribiu minoi ribMikJtem teneris amp;nbsp;tiliquatcnttspin^ud}iu.R.a dices lgt;iibctlgt;itru.ts mKltM,ex code calloprodciites, tritici modo accruatim congcTiM, quarum très aut quatuor in [on^itudinempro^ediuntur. Hac Dio^ fioridis delineatio[irorÃus berba idi quam Scrofugt; lariamminorem vulgo nommât,conuenire vide-tur.Nambac hcrbulaefl à ^ediculù pendens, vidua caule,folifs îledera,rotüdioribM multo,min!gt;â ribusq;,teneris amp;nbsp;modice pinguibus. Kadices oflen dit ex eodem callo prodelites,paraam, complûtes m ^ranorum tritici morem aceruatim colleras,quas rum très vel quatuor in Ioniumprotenduntur. Flos ei R.anunculivtmaiori lutco colorenitens.lîis acs dunt locus,tempora,vires,amp; alia qua iam comme morabuntur,qua Ãn^ula Scrofulariaminoriada» muÃim quadrant,vtnemohanc CheUdonium mis ttus eÃe infleiaa ireflnemaffsa impudentia poÃit,
LOCV S.
I« paluTlribus.prope aquas,eloâ in limitibus bus midis, omnibu/que vliginoÃs trallibus ac bortis paÃim ^ignitur,
T E M P V S.
'Verno tempore,Maio menje,amp; praÃertim birun dinum aduentu floret, nee lon^o p'o/l tempore marâ eefleens cuanefi:it,ficvtirrigui limites,qui largo fos Herum florumque flipatu pubeflebant, confeHim
CAPVT CCCXXXIir. 46^ ik Ãtoliati glabrcfcere conjjiiciantur.
TEMPER.AMENTVM.
CheUdonium minui. Galena teflc,quai-tt ordinis alfilutieÃin calefaciendo amp;nbsp;deficcanda, idcóque ma^am fra fefert ammoniam.guflum erodetem. i^ofirumautem vfqueadca acre noneà ,ygt;t cem^ manducando fafe nullam prorfui fentiai acrimo^ niam,potifimum tf^fo quad in hiimido loco natum fit. û hoc autem quid lock ficcis frouenit, p;nties amp;⢠amaritudincm amp;nbsp;acrimoniam,finfim tarnen ^ufium erodentem,
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Acremvim habet, Anemones modo Jummacu^ tern exulccrantcm. Scabiem amp;nbsp;vn^uium lepras tollit. ^x radicibus expreÃui fuccui ad purgation nem capitis addito melle naribm vtilitei- inflillaa tur. Similiter decoctum dus cum mellegargariffao tum,capu t firenuè purgat.et omnia pet lork vitia.
EX GA LE NO.
Chelidonium minui dim acritu fit maiore, iUk turn confenim cutem exulcerat, 'unguesq; Ãeabros eUcit.Succus duspernares pur^at,vtpote veheme ter acris exifiens.
APPENDIX.
Keeentiores ca herba in exterendis ficubus mas rifidsvc,amp;Ãrumis,magna experientia vtHntur,vt inde certè Scrofularia nominari, quemadmodii di ximus,mcrHcrit. Antiquus etiamac manuferiptus herbariuSf
PLANTARVM HISTORTAE herbtrius,fHb nomine tarnen PedisvetuU, lt;jno A« ron nominatur,fc à qnodam qui experts fit eoffta quot;âlï^ fo ibit, quad bac herba contra marifeat ac Ãrumm mirificè profit.
.yru.S'u^ DE CHAM AE DR Y. CAP.
c c c X x x 111 f.
NOMINA.
ctUM^'gVf Grace, Tr^a^o Latine,ofiidr
X nis^acum nomen infedit, quot;vul^o Qi^cula minor,amp;⢠à firratisfoUit Serratula appel* SerratuIa^ââtur:GaUicè Chefnette, ou petit Clicfnc,ou chaman dclioermïndtée.ChamadrjsverB Grads dh drysvn- ^ac/l,quafi humiUsacterrefiris quercus,quodfii de dida. ^^lt;^tefolia Quercus habeat,^ buitte refpeclu quar Serrata, fibumi repat.Sunt qui Serratam nominatamide» putet,qui d ab ea ferra inuenta fit, Diofcorides bac Teucrium, etiarn, propterea quod Teucrio fimUii admodum fit,appeBari à nonnudisfieri bit.
GENERA.
'Etfi Diofc. alUq; veteres vnicam faciant Cha* madryn,tamcn nos,quia plures berbat ad elite for mamacpiduraaccedcre vidcmiie,duo eitte ^ene* ra produximue. Qi^rufanè primum veraChama* drysexi^it,amp;CermanicèK\eia Bathengeln«« â minatur.llliue aute rurfiis duo funt^nera. Vnu e* nim quodpra catcris omnibuspidura Diofcoridit maxime accedit,mae dicitur, alterum verofamit tM-rneque enim aliternobisdificrimenindicateU-cuit
CAPvT cccxxxrirr. 470 cuitttiÃfexusratioue. Aho-um^enus vulgaris â^^â ^'(^^^^^^ dtamadrySijuod iterum duum cfl gmtrum,maf sv^t^i^gj^^f^ fiilicetamp;fomina. Mits Germanicè Erdtuaei-y^ l ^^ ^ liüch^Foeminaveri Gatnendeile,Blauumeü-^ â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
detle^VetgiCzmeiaoitapfellatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;** j^xmlhv
FORMA.
Frutex dodratai^foUis exiguiStferma amp;nbsp;diuïâ furis i^uemis Ãmilil!us,amarisq;:florefubl'urfum, exili,fimine in calyculis atro. 0di,a vtiqut défait ftio ita herbis iUis quiufichu exhibemus refont det,vt nudafrorfies nota reclamarc vidcatur. Sut enim herba falmum alta vtflurimum,exilifoliot ^fiS*^ ^ diuifura Quercui,amar0,Ãtre feni furt furco amp;nbsp;exiguo,ita vtmirarifatis non foÃim,cur nonulii alteramÃedemgenuina Chamadryn eÃe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
negent,dim tarnen Gomanicaetia af fellatio fuit chrè ad antiquum atque adebgracum nomen alt ludat.SedinÃabitforÃtanquiÃiamdicens,Chat Obiefll^
madrys Diofcoridis falmum alta eÃ,hac tua me/u nis filsu
ra hanc excedit.tatctrfanè,attamennon multum tk,
exuferat.quodà etiamflus exuferaret, nb tarnen
hoc nomine alteriusÃeciei herba futdda eÃetsnet
que enim adebflatamatq; certammefura herbu tri
huit DiofcorideSfVtquandoque vitra citraq; cofit
fiere non liceatsverum dim alicui herba mefuram
adferibitfd earationefacit,vtmaiorifartiindit
uiduoru illius Ãteiei quadrare exiÃimet. In friot
rit itaqut inofia,alter ins ffi» eÃe fotefi.
PLANTARVM HlSTOMAE
L 0 C V S.
â H^cititr a^ms amp;nbsp;fcirofts loch, interdHm etiS in montofis amp;nbsp;camfeftribnf pilidis.
TEMP VS.
Primum ^fçenm lunio amp;nbsp;lulio mmfibitifloret'. Altcmm niftefn yere potiflinun.Cetrpunturflmh ne prxfftantia.
TEMPERAM H^ T V M.
Ex tertio ordine calcfacicntinm amp;nbsp;deflccan^ tium facit Galenit!. Germanica tarnen minui eai lefacere amp;nbsp;deficcare videntur, vtfote in regione fri^idiore nata,
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Rerei ac viridis in aqua decofla (Iv fota, counts Jïs,luflietibu!,lieniindurato vrina dijflcultatibus, hydropids inter initia auxiliatur. Git menfes,fÅ^ tusq: cxtrahit.Liene ex aceto pota minuit.Aduer^ fui venenata cum vino pota iiv idita ejficaxesl. Trita adfradiSta in fUulo! conformatur.cu melâ le vetera vlcerafiurgat.Gam oleo trita,inunfla amp;nbsp;iUita,ocul»rum caU^inem difcutit.
EX GALENO.
Chamadrys vincentem qualitatcm amara ba^ let,amp; e/lquodSmodo acris. Qmcirca meritb Hci nem colliquat, vrmam amp;nbsp;menfes mouet, crafitu^ dinem humorum inddit, amp;nbsp;vifcerum obflruclio^ nes expurgat.
EX THEOPHRASTO.
TriJfa^inis
CAPVT CCCXXXV. 471«
'^^^ââ¢ffmi folia aj ru^ta^vulneraj; in oleo tri* ta ValentjCt' ad depafimtiavlcera . Semen bilem extrahit,droeuUi qnoque benefcum eÃ, Yoliu ad albu^ncs tritam in oleoprodefl.
EX P LI N r O.
A duerfiti firgentium venena petit iUitaq; ejpea* cifima.ïtem flomaclgt;o,tufi vetuÃa,pituita in^n* la cobareÃenti,r^tfie,cenuulÃs,laterit dolcribut. Lienem confomit.'Vrinam amp;nbsp;menfes cit,ebid in* eipietibm hydropicis ejficax,manualibus Ãopis e* ius in tribus heminis aqua decodis vfqueadter* tias.Sanat amp;nbsp;vomicas,amp; firdida vlcera cu meb le.Fit amp;nbsp;vinum ex capedoris vitiis.'pelioritmfisc eus cum oleo,caliginem oculorum difcutit.AdÃle* nem ex acetofumitur.
DE CHAMAECYPARISSO.
CAP. CCCXXXV.
NOMINA.
XA/aM.WnltJjilos'OS PUnio dida ef, quaf pumila Cupreffies.Apud Cracos,quèd fiia, cimÃuticis nulla ftmentio, V ul^ Cyprejfus,Ger* mams CypteCT.,(Gallis Cyptes'jnommatur.Cy* Cypreffui preÃusab adore amp;nbsp;firma filiorum eiufde nomeif vnde di* datura arbaris vocata eÃ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;da,
FORM A.
Ãn arbuÃuUformam fruttcat,faliisincanis,AbaChamacj rotonifiemina modo f hÃis.floribus in fummo au* parijfusi,* ri inÃar ful^entibus ⢠^ottli f utex adoratus ed. eà Cha* tirant mapityhj
PLANTARVM HISTOMAE
Girant qui diamteftityn effe ärbitrantur.'neque e* nirnvt iUa humi. Ierfit,fid altim à tegt;ra,vt fictif ra moitfiratjConfurfft.
LOCV S.
I» hortispaÃim acfi^ulinisfroumit-TEM P VS.
deflate floret. Paucos autemJrutlces inuenies in quibiu flores intueri Hccat.q^ntloper Vniuerfam fitam na nifi y num h»nc,cinuf fi/iuram damm, flut icon in quo flores apparuerinttVidcrim, TEMPERAMENTVM.
Apparct in ea,ficutguflus tcfliflcatur,leuu qu!â dem acrimonia,fid maiar amarituJo,mulioq: etia plus acerbitatis iis totaplata. R.eflccat itaque abfi qucin/iffsi caliditate.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Quum cafdem quat arbor Cypariffas qualitao tes habeat ChamacypariJfus, neceffe eft vt etiam facultateseafdemobtineat^Arboris i^itur hafunt quot;nires.Adflrin^it amp;nbsp;refli^rat.Folia eisss cum paà fi amp;nbsp;myrrba modicapota, veflea fluxioisibsts amp;nbsp;quot;Trina dijpeukati mcdentur.Pilula tufa,^' cS vbâ uo pota,contra flenpuinis reic^lionem, dyfintcrias, aluifluxiones,orthopnceam,tuÃimj;proÃunt.Deco^ flum eamm idem potefl.Tu/a cum beo duritias câ molli unt,amp;polypos in naribusfanant-Leprofis vn pytes cum aceto décoda amp;nbsp;trita adiedis lupinis taUunt.lnteflinorum ramices illita coercenl- Folia idem
CAPVT CCCXXXV. 471 idem poffunt. Pilule cum coma fuffita culices ahi^ ^cre crcdwitur*Volia trita amp;nbsp;iUita vaincra^luti» naniilan^inémcjucÃupprimunt.Cum aceto autem trita,calgt;illostinj'unt. iUiniturferfeaut cumpoo lenta ad cryÃpelata l}erpcta^,carbHnculos,amp; ocu-lorum ph!e^onaa.Ccrato mixta amp;nbsp;impofita vëâ triculum firmant,
EX^ALENO.
CupreÃifolia,^eminapUuU reeëtes t^ molles, niapiavlccra indm is corporibuiglutinât.Pxçiuo darutp efl ejuod reficcadi vim habeat.abfqueinÃc gni actimonia amp;nbsp;caUditate-Tanta inefi ei acrimo nia caliditasp,quantafatisftt deducenda in altum acerbitatimuUam tarnen mordicationem out cali* ditatem in corporibus cfficit.Proindc in alto latent tes inflaccidisputrefcenttbiup afiëlilus humide tatetÃne molcilia,tutéque dcpaÃitur,quHm qua calefadunt amp;nbsp;deÃccant,eaa quidem qua cotenta funt abfumant, catcrum acrimonia amp;nbsp;caliditate alias attrabat. Sic intefiinorum ramice ajfcHos iu uat:fiquide exiccat amp;nbsp;robur addit corporibus pra fiumiditate laxis,vtpotc quum adfirifHein altum fubeat, eè quid cahditas qua iUi admifia cTl de* ducat, ad cam quidem menfuram perueniens, vt praire quidem valcat, nondum tarnen mordicare. Quidam ea vtuntur ad carbunculos amp;nbsp;berpetas polenta mifccntes,tanquam abfumat citra calcfa* fHonem cos morbos effscientem humiditatem. Sût qui
PLANTARVM HISTORIAE quiatl cryfipelatavtantur, admiÃanimimm pat lenta cum aqua, aut oxycrato aquoÃ.
EX PLINIO.
CupreÃi folia trita firpentum iclibus imponun^ tur,amp; capiti cumpolenta,ft à fblc dolcatj tlrami ci,qua de caufa bibuntur- TeÃium quoque tumeri cum cera iUinuntur.Capidum deni^-ant ex acelo', Eadem trita cum duabtttpa^bmpanu mcillü,amp; evino AminaofubaPÃa,pedum acueruoru dolores fedant, Pilula aduerfmfrpentium iclus bibütur, aut ft diciaturfancis . Collectionibus iUinuntur, Kamici quoque tenera tufa cu axun^ia amp;nbsp;lomeâ' toproftint. Eibuntur ex eadem caufi. Parotidi amp;nbsp;firuma cum farina imponutur.Exprimitur fuccus tufus cum femine,qui mixto oleo,cali^incm ocule^ rum aufert.ïtem vidoriati pondéré invinopotus illitusq:,eu fcoÃecapingui,cxcmptisgranis, yitia teÃiumfanat,tumores difcutit,amp;eufermento Ãru mas.B.adix cumfoUis trita potaq veÃea amp;Ãra* ^uria mcdctur,amp; cÃtrapbalan^ia.Kamcnta pota Chamacy menfesciunt,fiorpionumifliburaduerfdntur.Cha^ par iÃt fa^ macypariffos berba ex vinopota contra venenafcr cultates, Pentium omnium fcorpionumq;pollet.
DE CHAMAECISSO. CAP. eut-naenfilr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CCCXXXVI.
NOMINA.
Kedcra ~\^ Afttutüos'o{,}l-pïipfi(pcutofff'acis,llede* terreÃris. .2\^ra terreÃris,Xen a corona latinis appellat
turf
CAPVT CCCXXXVI. 475 **gt;â ⢠officine nomen Heders tetresïrii retinucrut. Germanicè Gundelreb.cona^fofanè nomine ïâo» catm^mm diandum effet Grundreb,Aoc e?ljiu-tni repensvitieula. Nominat»r etiarn Germanit ErdeplieuUjC^ ErdenkréczÃn/Gdfiieè Lierre terreftre.) Chamaciffos vero diétae^ ,quod Chanta* nunquam non reM humi ,foUis Hedene fimUi^ ^â1T°^ '*âquot;* bm. Corona terra^^id ramulos fnosper terram dediSla, ffargens ,foliofi veiati ferto tandem corenare vi^ Corona deatnr, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;terra.
FORMA.
Volia lïedera fimilia habet, minora tarnen amp;nbsp;tenuiora.Kamulos dodrantales multos, foUit pU^ nos,à terra quinque autfex prodeuntes.f lores teu coinÃmiles,minores tarnen,amp;inguflu vehement ter amaros.B.adixilli eà tenuis, alba, amp;nbsp;inutilis. Ex bac hiÃoriaÃttis confiât herbam hodie vocata Hcdcram terrefirem , effeDioficoridis Chamacifi fon.iiquidemfolüs îîedera confiat,minoribtti ta^ menamp;'tenuioribt{s,acincircuituinci^s.I.e^ê^dum enim effe pclH^Ti^oijtlf non fi.agt;',fjT^a.,rcs ip= ^itÃ'orf fa docet:na etfifolia Chamacifi aliquatcnus Ke= â^'^ ^'â^'*^ derafimiliafint,tarnen rotundiora,atque adei mi tmaculaa nora etiam amp;nbsp;teniiiora exifiunt, ï:tcflhic lapfus^ââ'' ab 1 in a apud Diofcoridem frequens,vt exaliis e^ tiarn loeit fuprà notatii liquct-Kamultt etiam do^ drdtalibus multis fill oft,qui tarnen antequafein^ dantur,quinque autÃx à radiée procedunt, flores denique
00
PIANTARVM HrSTOHrAE
denied HC eins Lencois Ãmites [untj non qiiidcm lu^ teis ,albis,aut jâurf streit,fid cirruleis : ita vr vehementer errent ijui eitts flores,neq»efigura,necjtee co lorefloribus Chamacifii, qui Leucois adfimUatstr, eÃefiniUes putant^tficnim colorencque albs, ne^ que lutes fint, carulcos tansen , qui color Leucoio^ rum esl,cÃc confiât- Ingufitt dusique,. peut etiam fiolsa,amari pent- Kadix quoc^ dus tenuis,^^ nut Hus prer/us vfis efl.His omnibus acccdit,qubd not men etiampulcbre quadratmeque enim Crsecssa^ ebamaâ liudfinatCbatrtacsIfioSiniflhumslem aebumiret cifibs. petem Hcdcram.Caterum tson efie Elatsnentprao Uedera ter alia multa qua re ferrefupcruacaneu '.arbitrer, terrefiris fapor tnanifefle oflendit,qui in Hedera terreftri a^ non efi E= usartes amp;nbsp;modice acris efl,atquc adeo ealorempra latine, fie fert.Elatine verb refiigeratatquead/lringit.Sic Koneîl non effie Afilepiada ,vt taccam qubd Sceuridaca Afclepias, fimile fernen non proférât, vel vnut loetts natalis fatis monflrat. Afclepias enim in montibsts,Hedera autem terrefiris in dccliuibtts locis amp;nbsp;vallibtts, vt Germanicum nomen Grundtreb abunde indicat, proucnirc holet. Q^a autem herba fit, Afclepias,. fuel loco dictum à stobst efi.
L O C V S.
Hafesturin cubit loc'si, iuxta etia fipes amp;nbsp;dur meta. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TEMPVS.
In Martie fiatim erumpit, amp;nbsp;floret in magnam vfqiie aflatis partes».
TEM»
CAPVT CCCXXXVr. 474
T E M P E R A M E N T V M.
Amaritudo cxi^uaq;it(rimoniafolieium d^Ã^f rHm/atu monfirant herbam hanc caUdam amp;Ãi- Eccor fjm cam eÃe , ita vt bi ejuif iffdam eÃeÃatuunt, rcâ runda na^ frehetifieme non carcant, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tatur-
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Volia dm trioll^bRondere in aqua cyathis tri* bm^quadra^enif aufquinqua^enb diebmpota, iÃgt; chiadicispiofunt.Morbum quoque reffum infinas feptenófve diesÃmUiterpotacmcndantaique cxâ parmant.
EX G A L E N 0-
ChamaeiÃiÃos quum Ãt admodum amarm,ita corn abÃrunionesÃolnit.Suntqui ilium end ifebia^ dicis exhibcant.
EX P 11 N I 0-
ChamaeiÃon appellant Hedcram non attellent tern pe à terra.Et hac ccnluÃa in vino acetabuli me fura lient medetur .Eim folia hibunt ifebiadiei tri* bmoboli:,in vinicyatbis duobrnfepte dicbm,ad^ modum amara potione.
APPENDIX.
Hlt;M omnes iam commemoratas facultates lie* desa terreÃri recentiores tribuunt : ncque dubium ePfquumÃt admodd amara,qssin cadtni babeat, amp;nbsp;alia etiam pofitqux ilti adfenbunt, vt moca* refappreÃos menfis,vrioam mouere, obtufum asso ditum remossere. Contra pePiem etiam tradunt 00 ij eÃi*
PIANTAIIVM HISTORIAE ejpcace effe:id quad équités quaque fiiuut:hi enim quoticsÃbula difiafeÃis equum corri^uerit-, hac montra eaudem herba nm^ita efpc/icia vtuiitur.
DE C H R Y S A N T H E M 0. . CAP. cccxxxvir.
NOMINA.
PUTCiUlSl/j.lt;ivgiâlt;xcis,Ch'y/anthcmum la^ X tinis,o^cinis inuÃtalf,Germants Goldt* blurn, Schmaltzblum , à pin^uedine qua contrito di^itisÃoÃulo appareti amp;â Dratblü. ( Gsadis Marguerites blanches ) mminatur. CbryÃanlt;â Chryfintheman veto äÃoÃu'is auriÃledarem amp;nbsp;tbemum colorempr£fefcrentibusÃiclum cÃ. fndedio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
flam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;Herba eà tcnera,Ãuticis tarnenÃeclcm obtlnes,
Icues profèrent caules,amp;multiÃdafoUadutcosflo^ res,vehemcnter Ãlendcntes, amp;nbsp;oculi inÃar circa* larcs.Ex qua fane defcriptione fads darum cfi,hcr bam quam pidam damns , effe ChryÃmthemon, quad ldi omnes à DioÃcoride tradita nota, nulla fror fus redamante,conueniant. Quibus Democriti in Hydrofcopico accedit teÃimonium, qui berbam banc qua Ãatradiio Ãmilis eà , Chryfanthemon Grads appedari Ãribit,Ãoliisq; Apf ejÃc,maioribuf tarnen, flore auri coloreÃlendente. Addit denique ab Aquile^iismire edebratam efl'e,coquod aquam fubeffie ccrtumÃt,vbiÃgt;lct emicarc. Qua quidem Ãn^ula herba illiquamdepidam cKhibemus re* Jpondent.
CAPVT CCCXXXVir. 47à JpondcM.Nam vtcxteraomittam, fbihiecnajih mr aqiix latkes fiitcfj'? non efl liublitm^ (^idam ferperanf Vualferhanenfufz Germanité mmk nantmam b»c nomine appedata herba, alia ab ta esi,vt in cafitc de Ãatracbio docuimus.Nam cbm bac noÃra acrimonia vacet,qnanquam Eatraebiis ÃmilisÃt,tarnen it^umero iHorum ejÃ⢠boc nomine nonpoteÃ. gt;
LOG VS.
NaÃeiturprope vrbes^ingratis bumidis, amp;nbsp;aUk locis aquoÃs.
T E M P V S.
Maio menfe eiuiÃoriburfrataamp;loca bumida Ãilendcfcunt.
TEMPEKAMENTVM.
Eiufdem effe cum Euphtbalme temjieramcnti, amp;guÃm amp;faeultatesdeclarant.Calidum itaque eÃe amp;Ãccum conÃat.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Eiusflores cum cerato tritiÃeatomata diÃeutere froduntur.V^egiomorbo correctif coloris bonitatem temfeÃiue reddità balneo poÃtongiorem in eo mo ram exitu fota.
EX PLIN IO.
Veflea calculosCbryfantbemon eiicit.
DE CHAMAELEO NE ALBO.
CAP. CCCXXXVIII.
00 iq XuÃM-
pe.-«V«/re nbsp;PLANTAKVM HISTORIAE
E H^xfvth^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;NOMINA.
CarJuHs nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;UfiCU-Kiiifj ÃiVH^t Greets, Chameleon
Juarius. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;x albus, Carduus fuarius amp;nbsp;varius Lati*
Cardopa- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nts,ojftcinis amp;nbsp;barbaris Cardopatiü ap^
tium, pellatur, Quod nomenhauddubii corruptum efb, deduclumj: à didlione ^dcration,nam Ãc olim eÃe nominatu Chamaleonem Apuletus teÃatur: auta Carduo varia,à cjua dit'l/one^^cilicctlitera inp, amp;nbsp;r in t mutata, in Cardopatiü facilis eÃt lapfus â Germa tis Eberuurtz, elegantsaHuÃone ad Car^ duim fuarium,nuncupatur. (Gallis Vneherbc efpineufe femblablea la carline, ou Arti-Chamas chaule fauluage.) Chamäleon ante à foliorum lean vndc varietatediciceepit. Mutât enim eu tara colores, dielus. nbsp;nbsp;nbsp;p littia teÃethte niger, illic viridis, atiubi cyaneus,
aliubi croccus,atque atiis eoloribus videlur . Suaa Suarius riusautem Carduus diffus eft, quodfucsÃinpo-Carduus Ipta cxhibcatur,perimat. Ob quam etiam caufarn quare no^ Ebcniürf2.Germanis nuncupatamputo. minatus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
Volta habet Sitybo aut S eolymo Ãmilia,a[pert»^ ra autcm,acutiora, nirroq; Chamaleone validioa ra.Caulc vacat,verùm è medioJpinam Echino ma rino,aut Cinara Ãmilem eri^t. flores purpureas, Veluti capillos.qui in pappas euanefcunt.Seme Cni co fimilc. Kadicem in pinppiibus collibus craÃarn, in montoÃs verb graciliorem, inprofundo albam, aliquatenus aromaticom, graucolentem amp;nbsp;dulce. , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Phnius
CAPVT CCCX X XVI ir. 47ff
Vlmtfslib.xxü.ca^.xviij.brcitius herbam bac Je-fin^tt^flc inquiem^^f^crtora folia habet, ferf it in terra EchinimoJoÃgt;inas erigen3,radice Julci,odo re^rauifimo,Qua eertè nota in uniucrfum omnet, herba qua hodie barbara Cr corrujita voie Cardo fatium vocatur,adamufim rejpondenhita vt nemo non efe Chamalconepcrfiicuè intelli^at-iluc accedit qubd faAf^ates etiarn eademfint. Kadix enim Chamaleonis albi haufia, venenis refifiit. Kadix etiarn Cardopatu ex recentiorum traditio* ne, mirificè venenis aduerfari, ö* contrapeflilen* tiam populatimficuientem,vtpaulo poft dicemus, effieacifimum ejfe remedium dicitur. C^od fi ta* men rediora quis protulerit,nongrauabimur hie, vt in alus quoque,mutarc (ententiam.
LOCV S.
Ãnglabretis montium prouenit,Cr infyluls, vt hine etiamjyluaticus Carduus co^nominatusfit.
T E M P V S.
Ãulio (^ Au^ifto menfibus cum fuisfioribus eà fodi potefl.
TEMPERAMENTVM.
Kadix eins calefacit fecundo ordine abfoluto, Jeficeat autem tertio.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Kadix pota acetabuli mcnfura,latos lumbricos pellit.Sumitur autem in vino auflero,CHm decodo Ori^ani. Hjdropicis commode drachma in vino 00 Hij Jatur:
PLANTARVM HISTORIAE tlatuf:etcnim cos cxtmuat.Contra di^icHltate vrt nx decoShim tim jm^inatur. Pro theriaca m viâ no pota efl.Occidit canes ^fnesMures itemnecat faba^a cum folenta,ant hydrelao madefada. , EX GALEN o.
Ãadix eins potui datur acctabuli menfura con* tra latos lunibricos cum vino auBero. Exhibent e* tiam aqua inter cutem labora^bur, EX PLINIO.
Hydropicosfanat Pucco radicis dccofla.Eibitur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
drachma in paffb. P edit flr intcraneotum anima» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|
lia acetabuli menfura fuccidufdem in vino aufe* ro cum Ori^ani fcoph. Facit ad difpcultatem vri» nx. Hic faccm occidit canes fuifjue in polenta, ) Addi ta aqua amp;nbsp;oleo contrahit m fi mures (if ne» cat,nipprotinus aquamfiirbeant. S,adiceeius ali» qui concifamfiruari iubent funiculis pendentem, decoquiintquc in cibo contra fluxioncs, quaa Crat d rheumatifmos Vocant.
APPENDIX. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Kccentiores radicem Carduifuard drachma pondère in vino fumptam contra peftilentix contagia prodefje tradunt-Eadem etiam in aceto decoplam, contra fiabicm,impeti^ine,amp;omnes cutis fiedita» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
tes curatu difilcilcs conferre firibunt,Ã eins deco* â flo lauentur.ldcm dentium etiam dolorifitceurrit, DE CHAMAELEONE NIGRO.
CAP. CGC X X X IX.
N 0*
CAPVT CCCXXXIX. 477
NOMINA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^oim^
XafiCti^iafi nihaf Gnecis, Cardum m^er '^â^'P aut yermlagium Latinis dicitur. Officiait latcflaata iacoffiita cxiÃit. Germanit aSuÃont nd Latinam nomendaturam fchuuaitzer Gil-téiiüel(Gallit Cirdanetteffocaripoteflyijuà d fcilicet in hartit tantum cultafroucniat.Suntqiti cam à candore fin^nominet Vuelfch Vueifz TaädÃedpriorafipcUatio ad difcriminadiu plan tas melior exiÃit.Chamalconverii didut eÃava chaman rietate foliorum, qua fro tara amp;nbsp;locorum diffe* icon nioxr rmtia,autadmodumtgt;iridia,autfubalba, aut can curdiilitt rulca,aut rubra inueniuntur, N/^er yerb hauddun . bii à radice affellari cafit.
FORMA.
'Foliis ScolymoÃmilis eÃ,minora tarnen,ttnuio* raque,amp; rubentia ea habet.Caulem emittit di^in taU crafitudine, dodrantalem,fubrubrum, qui in Ãummo habetvmbellam, amp;Jfinofisflores tenues, hyacinths amulos,verficolores. S,adicem craffarn, ni^am,dcnCam,amp; aliquando corroflim,qua dijfe» flajubflisueflit,^ comanducata mordet.Ha quia dem nota quanquam flanta,cuisse hiefidura dan msss,ferè omnes fideantur quadrareicaulem enim euchitdodrantalem, eyr altiorem etiam, dictum aquantem crafitudine,fubrubru,folia inflar Scon lymi,minora, fubalba amp;nbsp;leniterfunicea, candidu ac hijfidum florem, hyacinthina furfura variae tstin.
JPLANTARVM HISTORIAE
tum,railicem mgra amp;nbsp;fttigt;flauam:tanic» mm »on aJmodum linjvam vcllicet commanjucata radix, fit vt non param an le^itimm fit Chamaicon niâ ger addubitcm, V cram mm multi huia^ tempora viri eruditi hanc plantam Chamaleonem ni^rum elfe credant,nolai hoc tempore ab iis prorfia difica tire,ati]ueadeè eandem qua ills, planta huie indeâ reappeUationem volui,maxim^ciim nulla aliam eidem conuenire apud Diofc^idem defiriptionem videam, donee aliquid certists de ea nobis aut aliis tompertum fuerit.
LOCVS.
l^ufquam fuafpote in Germaniaprouenit,qua» re cultura indiget.Nafciturautem Chamaleonniâ ger,Diofcoridcautorc,ficca,capefiribus, cUaofiiq;, amp;nbsp;maritima loca,
T E M P V S.
Tunio menfefloret,ac fabinde incapitulif rotan da Augaflo menfi fernen hifpidam profert, TEMPE RAMENTVM.
Chamalconta nigri radix fieca efl in tertio orâ dine,calefacit verb infecundo abfolato.
VIRES. EX DIOSCORIDE.
Kadix trita additis exiguo atramento fatorio, cedrino otco,amp; axungia,Ccabk abigere pottfi.Abâ flergit etiarn impetigines, admixta fuiphure amp;nbsp;bi tumine. Decodum eita coUatione detium dolorem mitigat.Cum paripipere amp;nbsp;ura obhtaflolétibm dentibat
bh
CAPVT CCCXI, 478 dentiltm auxilidtur. (^metia fiiimtur ta Jentts, ^uum décoda in aceto, amp;nbsp;calent imp ifita fuerit. S criftorio Ãylo dolend denti cahda adnrota, turn fianrit. Cum faljihure decolorem ob folcmfacicm, amp;nbsp;alfhos emendat. Mifcetur medicamcntu enden tibut. fha^edanoi, ferinaj; ac tetra vlcera illita, ad mitiorem habitum transferens fanat.
EX »GA LE NO.
Kadix quiddam l^ale obtinet,quamobrem dut firn vfus adfiables,im[!ctigiigt;cs,al[ihos,ct in firn» ma, ad omnia qua detofionem jiofiulant. Praterca emoUientibul amp;nbsp;difcutuntibm medicamcntu mi* fietur,ac illitafha^edanica vlccrafanat.
EX PLINIO.
Kadice eim lichenes curdtur, cumfulphure amp;nbsp;bitumine 'vna codu : commanducata vero dentet mobiles,autin aceto décoda. Succo fiabiemetiam quadrufidum finant.Pt ricinus canum necant,, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, J
DE CHAMAEPITY. ^ar/u^afff C A P. C C C X L.
NOMIN A.
etHeillshuf Grads, Aiuga fiue Abiga, X autore Plinio,Latinisdicitur, Inuenitur
Cf lbigayocari,quod nomen, Hermolao iblgO. tefc,ferè firuat hedie ïtlyrid.Hinc abiedis duab.
Uteris i amp;g,iba, CfabAiugaabiedioneliterarii a amp;g,ïuamanauitin Vuigsnomendatione. ofi^ luO. dna Ãud cognomete mufiatS af Reliant, Germani
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ye IcQâ
PLANTARVM HISTOR-TAE
CKitmiiiiiYelen^erye lieber (Caltilüe Mufcate.)Clt;tlt; tys vuile teritm Charmepitys ilifla cfi, qunà humiUs amp;nbsp;brt difta. uHjhumiq: i{efreffd]gt;icca:iiam cittifeliapiceam o^
Abi^a leM.Abi^avero Vocatapropteriibortitf,qMs,cdit* jgt; quare voi eendis its qiix in vterofitM,cxcitarefilet.
cata. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;GENERA.
Primit. Trilt eim fiot^cnera.VnafoUis Sedifen AixÃi, Altera, quant nes fieminam fecimm.^teraramis ancho-Tertia. ra modo incuruis,quant nonaunt vidimus. Tertia tnas dicitur etiam Diofcoridi. Harum difirimina e defiriptionibus certius conto ties, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
FORMA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
PrimaÃerba efl fer terrant firfens,Jubcurua, folia minoriAixeo fimiliahabcns, multi tarne te* nuiora,fin^iora:hoc eïl, vt Seraf ion interfreta* turfuferfiflut humiditatis tinacis habentia, amp;nbsp;hirfuta,circa ramosfrequentia, odoreficea, flores exi^sfluten aut candides,radieem Cichorij. Al* fera cubitalibus efl tamis anebora modo incuruis, tenHibas,comafufradifla flmili,flore candide,fl* mineniff'o.Oletautemdv ifflaficeam. Tertia qua mafcula affellatur,herbula eflfoliolis,tenHi* bus,candidit amp;nbsp;hirjûtis,caule aflgt;ero,candido,flofi cutis luteis,fimineficusalM fufitlo.Piceamamp; ) bac olet,
10 C VS.
Sua fi ente,quodfiiam,in Germania non froue* wb Nunc tarnen in hortis flantari cafit. Plinius tertiam
CAP VT CC CXI. 4 75 ttftlam in petris nafei trad it.
T E M P V S.
Flcrctlunio i^fiulio menfibus.
TE M P E R A MENTV M.
Chamapitys^sfluquidem amarum faporem a^ tri validiorem obtinet. T-fl autem in calefacicnd* Jecundi^inJlccando^erè tertii ordinis.
VIRES. E)^ DIÃSCORIDE.
^oUa primée feptemdiebus intgt;inopota,re^ie merbo medentur, Q^draginta vero ex hydrome-lfte,ifihiadK0s fanant.Dantur peculiariter iecino* roÃs^Vrin^e dijftcultatibns, amp;nbsp;renü vitiis.Frefint etiam torminoÃs. Ea apud Heraclcam Ponticam, perinde atane antidota contra aconitum vtHntur, bibentesdccoflam.hdantediflaiUinitur, campon lenta iure decofli macerata.Trita amp;nbsp;cumfico pro pilulit dataaluum emailtt.Excepta mellcÃÃquama arii,^ rcÃna,purrat.AppoÃta ex melle,ex igt;tero ducit. klam marum duritias difiutit.'Vulnera glus tinat.V leera qua Ãrpunt,cum melle iliita cobibet. Sceunda amp;nbsp;tertia candem vim obtinent,noii tarne vfqueadeb ejficacem.
EX G A L E N O.
Effcclu cxpurgat ebamapitys, abÃergitq;vis feera plus quam calfacit,Proinde regio morbo cars reptis,amp; omnino quibtis facile iecur ohflruitur,bo num eà medic.tmentum. Quin amp;nbsp;menfes ducit tu pota,titm appoÃta cum melle.Sed amp;nbsp;vrina moues da
PLANTARVM HISTORIAE
die apturn cfl medicamea. Sunt qui etiam earn tx» hibentifihiadids decoflam inmeUcruto .IJerbit pom ipfa viridii ma^a ruinera con^âutimtt, amp;nbsp;vlcera puhefeentia fanat. Mammarum praterea durities difcutin
EX PI INTO.
Profint aduerfmJcorpienutf iel Metern ieclno^ ri illita cumpalmu aut cotdÃeii.P^enibuf amp;nbsp;veÃ^ ca decorum carum cum farina hordcacca. Morbo quoque rc^Otamp;vrina difficultatibm^x aqua df cofpa bibuntur, Nou firna contra frpentes valet cum meUc.Sicamp; appefta vuluMpurgat. Sanfftio nem denfitum extrahit potaSudoresfacit, perun^ Hu ea. Peculiariter renibui vtilu ef. Fiunt ex ea amp;nbsp;hydropiciipUula, cum feu aluum trahentes, lumborum quoque dolorem viPtoriaiipondéré in VinoÃnit,amp; tufimrecentem.Mortuosfoctm ex at ceto coffapotaq;,eiieere protima dicitur.
APPENDIX.
officinal P^ecentiores heibari,amp;magna offtcinaru pars, rS error â^^^'^ Chamapityn ofenduntfobo Saluia rimo Ã, ^»^fitorc tarnen,amp; ad radicem maiorc,florefubt candido ac luteo,amp;femine niff o;qua tarnen legia tima Chamapitys non eftfedprima potius Siderit tides, vt fuo diximus loco,Ãci. ies. DeÃnant ifftur fubinde hac herbapro Chamapity vera vti,ac ila lists loco has quarum nunc pichiras damns vfurt pent. Urroris autem huists nulla alia fuitcauff, quam
CAPVT CCCXir. 480
attain qttod Cham^epitys ctiam yetaibtuaUe no» mine di^a fit Sidentis. HincfUriqtfe decefti ca herba qua prinätim ac frofriè fienominaturjfrQ Chama^Uy vfurparc ceeperunt^Sideritis aute nul» la aUa de caufia dtcla efi ChamapitySjnifi quod U» U ruinera^lutinandi infit facultof.
DE PS^LLlp- CAP. CCCXLr,lt;^. NOMINA.
YvXf^lop Grâecè,hcrba Pulicam Latme^mme Grxcum mofficiiiisretinet.Ccrmanicè PS.
lienkraul (GnJlicè Habe à Puces')nominatur^
Titnt Gixcam a Mem quam Latmam ^flââ^^^'°'' PCylUufn nmt à fulicc, cuiM efft^emfernen eim rcferGfir= ^^ ditlum tita efl herba, V cl,tgt;t noimuUii videtuiyquiafivi~ riJis in domumfe ratur,generari in eafulicesfro* bibeat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;FORMA.
Pfjllion folia C oromjto fmilia habet, hir/ûta, tongiora, ramos do drantales .Tota herba ad feeni ^aminifve forma accedit.Goma eiusa medio eau l'cincipit,capitula b ina aut terna infummo eStra^ fbaconuolutdvejn quibusfernen fulicibmfmile, . ni^um durumque.
L OC V S
Pn aruis amp;nbsp;ineul tis nafcitur. i^ufquam tarnen, quodfciam,in Cerm anianififatum frouemt.
TEM P V S.
'Flores tota fere af ate ex cafituUs eius,qua ff in caformam obtinent,. erumfeates dependent, cani= n»
PLANTARVM HISTORIAE no cajiiti haml drÃimi!cs,vtjiiftura abundi: monâ Ãrat,Seinen veri autumnoprofert,
TEMPERAMENTVM.
Seinen eim ex fêeundo refii^erantium eà onli^ ne,intleÃcca!idoverö e^humedando mediü quo^ Hefacs dammodo amp;nbsp;fymmetrum.Commentum Mefues de cementü^ Ãthflantia eim interiore calida nihil moror.
VIRES. EX Dl^SCORID E.
Vis PJyllio reÃiteratoria^il roÃaceo, aceto,aut aqua illitum articutom doloribus, farotidibut, tu^ beiculis,cedematis,luxatis, capitisj; doloribuspro^ deà . Pnterocalisfiu inteflinorä ramicibuspuero^ rum, amp;nbsp;vmbilicisprominentibut cum aceto illitu medetur-Oportet autem acetabuli menÃtra tufum in aqua heminis duabm maderc,amp; vbi aqua con creuerit illinireieff-e^ièÃquide refii^crat: dcieclu enim in feruentem aquam,calorem dus reprimit. Prode?t eryfipelatis.Perhibent à viridis domu im^ portetur,piohibcrenc in ea puliccs^eneretur-Tufi cum adipe,fordida amp;nbsp;maliffta vlcera cxpurgat.
' Sucetss dus cummclle ad aurcsÃuxione tentatas, amp;nbsp;vermiculofts conducit.
EX PLINIO.
Nis ei ad refii^cranduin intens â Seinen in vÃu, F rond imponitur in dolore amp;nbsp;temponbus, ex ace* to amp;nbsp;roÃaceo,autpofca. Ad calera illinitur aceta* buli mcnÃura,Ãextario aqua denÃatac contrahit. Tunc terere ac craÃitudincm illinere oportet cud cunque
CAPVT CCCXLII. 4gt
cunlt;lf dolori,amp; colledioni inflammatiom^i.T enafi mo in aqua cü radicib. detofbum medctur. Omni* bm articnlorum morbis/dlntare cfl buim feme ma defaein in aqua, admifis in heminafeminis duo* but reÃna coloplxinia cochlearibift,thnris vno.
DE PSEVDONARDO.
dAP. CCCXLII. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Æ
N% M I N A.
YülS^Svcarji^ü} Crad amp;nbsp;Latinè nominatar, PIcadonar quid f ilicet noÃt vera amp;^enuina Nardm, dm vnde tutta Diofcoridei amp;nbsp;alij veteres memincrunt. difla»
GENERA.
Duüm cernitur generu. Alterum placer ins esî, amp;nbsp;maiorem Ãirat odorem^ec minus quam Nar* dus placet.Hoc nas Pfeudonardummare diximsts^ Officinxamp;vul^sss herbariorum Spicarn dÃiea* Spiati tisfloribusnominanl,Germani SÿicînaidiÃCaUi du Nardc,ou Afpic.) Alterum amplitudine amp;nbsp;adore minsts, quod nes Pfeudonardum famina ap* peUastimsts.Offlcina amp;nbsp;herbary recentiores Laud* Lastandss* dulam quot;vel Lauendulam,co quod balncis amp;nbsp;bomi* ist, numiauacris expetatur, elotdque omniaà permi* fieatur odoriscommendetf auitatc, yocant. Ger* mam ad hoe nomen alludentes Laucndel {CaUi-lAueade)nuncupant,
FORMA.
drutex tà feliocrafiore^catnofi^au^ufo colon SP ian^ida,.
PLANTARVM HISTOMAE
}ttn^ido,m eändidum tiergente, fUofiifre^aent!^ hm fpidi in ariflm Jjiarfis.flofculi! inÃiiai fcri ca rulei^,in Lantndula autem ^urfureit.
LOC V S.
Caudcnta^ridi amp;nbsp;petroÃs,Mntafunuitatii fi^ ^autia, vt fenè flores odorit inennditate vincant, qua dote Veflibm inferuntur.
TEMP v*;.
V traque perpétua coma (titu veris caneflitju nio amp;nbsp;lulio meflejpicaturffloribufque pra^nas eflgt; TEMPERAMENTVM.
Calefadt amp;nbsp;pc cat erdme fccundo,teiiuibiifque conflat partibm, baud multinn .1 natura Celeica iplardi diflidens.
VIRE S.
Antiqum manufcriplm berbarim eafdem fcre facilitates Pfeudonardo, quaa Celtica babet, trh buit,diim in bunc modumfcribit ; Stemaebi doloo rent fri^idum ciiifdcm inflationes, vieri dolores, lienis duritie,iecinorljque obflrufl tones toüit.Stid^ ffiria (^ diftcultati vrint auxUiatiir, Capitiadâ mota calefadt,ciiijque bumiditates exiccat-ttinc efl quid reemtiores tantijper dm vjum infii^idis cerebri amp;nbsp;neruorum morbis, apoplexia, paralyfi, amp;nbsp;ÃniiUbm commendent,
SequentiaduoCapitJ.quoniarn operead fincra iamferé perdutto.in cxéplaH Ger» manico
CAPVT cccLxrir. ^jj,
manico circafinéferó inuenimuSj amp;nbsp;nos ea fuo loco reponere uop potuimus. Bono igitur animo candide ledorjixcïn fi, neaccipe.
DE DIGITALT. CAP..^ /
CCCXLIU. * -^ 7ââi*/*^
. 1JO MI NA. .
QVèd afijicllatkne turn Grxca turn taiwa herba hxc hoate dcfluuta fit,nnüa alia de '~^eaufifitClifmcxiftimamuf,qnamqif'qd âveteribai mco^tita fucrit, Nospulchritudine eint illeiii,êjllt;iw/aoii effe diutintiKn fnmtis faÃt. Ap ftdaaimnt auttm Distalem, adudentes ad G,o.« ^^. , manicamnomcndatitra Fiiigerliut,ygt;c«»w,Gfi- ^amp;^â*^â manihaneflirfem in»»inaM,i flomm (imilitudh ne, qua digitale fulchre, refirtiiit ac exfrimuitt, iîae appeiatione vtcmnr,dwcctios Vel alij melioâ rem inuencrint.
GENERA.
DutimeÃ^enemm , 'Vnaenim purpureas obti= y. ,. net flores, idcóque Digitaiem purpuream appellat ^ uimns.Germanis BiaunerFingerhutdicifwr-AZ^ Æ. ..' tera luteos habet flores, ob id Digitalis lutea difla nobis efl, Germann Geclcr Fingerhut nominal tur,lnaliisper omnia Ãmilesfunt.
FORMA.
Herba eft cubitalis,foliis latis amp;nbsp;obltitp^gt;T^^* fP ij tagini
'PLANTARVM HISTORTAE
t-t^ini non iliÃimilibtif, in extrem i ta tibin ferra tit, flor ihm à latmbioi canlii Ordine defiendentibiti di gitalii formain referentfbm jfiurpurft! aut luteis. Qu,ibin decidentibiu,fernen in ealyabm latS amp;nbsp;ohlon^üfrofertS^adix idi ef exi^nn ó'cafUata.
L O C V S.
Ãdafiitur in montibni, vmbn^s amp;nbsp;faxofs lock. TE M P V nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
floret luUopotiÃimnm menfe,atqHefubinde Cit dentfbmflorihM/èmenfroducit. ⢠â -»^ TEMPERAMENTVM.
Imfenà amara efl herba, fermdeat^ue Getioa nn, vt hoe nomine calidam fiecam ejfe euidcnâ tifimumfit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢Â«âlt;».
VIRES, gt;â¢
H«c herbet hauddnbièquüm optu eà extenint* tione, abflerfione, furgatione, amp;nbsp;obflmclionn lia beratione ejfieax admodum ejfefilet. Nam, vt tcâ flatnr GaleniuUbro qnartodefimflici. medic.fa^ cutt,cap,xvii,amarifitforcsabfiergHnt,exfur^dt, amp;nbsp;qua in venis efi,craÃitiem incldunt, (f^uamob* rem menfes etiarn qua amara funtmouen fojfunt,. amp;nbsp;ex thoraee amp;nbsp;pulmonefus educere. (juid muh ta?poteïi hacherba ferè omnia qua Gentiana,eu ins viresfuo in loco inuenientfludiofi.
DE OCIMASTRO. CAP.
CCCXLUII,
N 0=
CAPVT cccxLinr. 483
NOMINA.
AA Mftid/if Gretas, OcimaÃrum Latin« Ji-citur. off:ein« inuÃtatumatqucinco^itu.
Gimanis Vuild Bafilg,(GdZ/« Bäfilic faulua» ge) affeUatur, Oeimoides vero Grads haud alia Odmoit rations dit lam eÃ,quam qaèd Odmo, Ãis potiÃi^ des cur di* mumfoUis fimileJit ⢠OdmaÃrum autem Latini, ftum. quaÃfylueÃre Ocim^m appcüaucrunt. NansÃc i*0cima* ffum nocarevideturlibro vi^eÃmo capite decimo*Ãram^Syl tertio Plmitis.
»eÃre Od
FORMA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mum.
Polin habet Odmo [tmilia, ramulos dodranta* les,cofdcmq:hir(Ht9S,ÃliqHasLlyoÃcyamopcrÃmi* les,Ãmine ni^-a plcnas,lr\elanthio feu NigellaÃ-mihdc^mdumcnim inDiofioridelolili'^f^amp;âno OloÃori* iontl^t, quot;Tt habeist altqua exemplaria.'J R.adix dis locus iUi efl gracilis amp;nbsp;inutUis. Lx qua quidem deUnea* emenda* done omnibus palämÃtÃirpcm,cuius eÃgiem at* tus. quepidura damns,eÃe OdmaJlrum.Ãquide folia fert Ocimi.ramulospatmares amp;nbsp;quadrates (quod Diofcorides omiÃfliirflitos,flores purpureos (quos itidem Diofcorides non explicauitj forma Ocimi florthus flmiles,qui tarnen colore,qui illis Candidus est, diÃantsdeddetibusfloribas flliquas Hyofeya* ma flmiles,feminis nigri,Melanthioflmilis,plcnas oÃendit. B.adice etiam nititur tenui amp;nbsp;fuperua* , tua, H« omnibus etiam accedit odor ,qui plané
PP iq ocimum
PLANTARVM HIStOMAE
Odmamreferrèvidetur: ita Vtnefno dubitarc deâ beat ,qui» bxc hei bti verton fit Oeifnnflrumtfiotifi Ãmum cbm iUi, Diofcoridii defiriftie fic quadret, vttuillttfrorfuinotareclatnJrevideittiir, LOG Vs.
Ãiffùtitr itrenifis in locó, Cofio/e autem iuxt/t Nirtin^itm ad Niemnn oppid^htmprsiienit, vbi idipfum primum vidi, ac rcjfntaHai, quad faam mihi nunquam vijitm.' . .
TEMP VS.
ElaretinfineSeptcmbrii amp;nbsp;Odobri menfe^f qiteÃmal in (iliquis fernen profert.
TEMP ER AMENTV M.
OdmaÃrum,maxime eimfernen, efl calida amp;nbsp;Ãcea tempcratnr£,quodfaporetiamfatis osiendit, qui cum modica adsdnbiienc amarue eÃ.
VIRES. EX erose OR IDE.
Semen OcitnaÃri in vinópotum,medetur vipe« ramm cinaliarum ferpentium morftbui. IÃhiadia eu daiur cummyrrhaamp;piperc... .
Ex G A LE NO.
Octmoidej quidem philitcrium co^Kminant. Kadix fifpemacanea efl, A tfernen tenuium parti», amp;nbsp;defecantü eitra mordadtatemfacuitatu efl.
Ex PLINIO.
Syliicïiri oeimo vis efficacisrad cadem ernnia, quafatiuo. Pceuliaris advitia qua vomitianibus crebris
CAPVT cccxtirir. 4S4 Cff^TO conti'afiuiitui-.'Vomicisj; vulux^contra^; In^ Ãittrum morfus ratbx in vino cà cÃ-tcaeiÃima, APPENDIX.
y ^eljylmÃre Plinij Ocimum diuerÃum e?î ab Ocima^iro, aut in vtrhis eiufdem iamprodiinif, error fubeÃ. Quum enim Ocimaslri radix^ Dio= fcoridu amp;nbsp;Calen^cÃiimonio.inutilisfttinon rcflè à Plinio diciturquif^ dus radix in vim conh-a btv fliari! morliisejÃcadÃimaÃt :fcdhoc jgt;otiHS,Tgt;iiis fcoride tcï{c,femini tribuendum erit. Quart in Pli P^ââ^ ba^ niolegendumjcontracjuc be^liarum morCus ftmen ^^^^â^ân* in vin» efl efficaeiÃimum. Quam fane Ic^liencm 'batur^ Diofcoridis autoritär abundè confirmât, qui Ocimaîtrifernen cum vinof»tuni,con» tra vi^oarum amp;nbsp;aliorum reâ ftilium iflus tfficax
eÃe tradit.
COMME NTAMORVM DE stiff ium Hiforia finit,
pp nij EXPID
EXPLICATIO QVA-
RVNDAM VOCVM TOTO hoe opere pafsim occurrentiumjn quitus aflequeudis non admodum peritus Icâorhære-re poffet^
Acetobu» la.
Adiiiti.
Ã;^A ji il Cctabala ab ac^o denommata fiJe* ^â ^â*ââgt;âgt;*gt;â ^^^ â^ acci^ientio didum i^i^VM^'putcnt, atqae hinc eflquod fcribant '^^^^^^accclgt;tab»!urn:vafiuldque fiierunt oi^ biculata, concaua^flnc marginis laMudme,qua a^ ceto flma ad intiitfltupsnebatur.Dchine vox ad omnia alia qua fimilem cocauitatem habcnt,trafi lala fuit- Primumq; fc cocautu partes in polyporu fla^elïis,quibm id animal nitftur.amp; velut adm!» nkuUsfultu exur^it.nominauerüt. T rafata etiam fox adfeminarü locos,vocaueruntq: acetaèula ve narii artcriarumq; ora,qua in vteräferuntur bia* tia.Tranftulcruntpoftremo etia hocnomen ad her ham,quam eaob caufarn AcetabulS dixerut,quod folia acetabulo fmilia in orbem circumacla.fen^ fi^jhfic vtfenfitm fallat.in cocauam laeuna defee* dentia habeatii^oiTvAil^ivit Grace neminantur.
Acintts no fatum ffrana interna vua, quemado tnodii quidam cxifimant,fed totumf udii,qui ex fuCCOf
it
EX P LIG ATI o. ^gy ficco,^ jiartc qux velMi caro efl,amp; ex viiiaceif, amp;nbsp;ambientefirinfeem cute co/iatJiffiiÃeat.Teflù Galen.qui lib.z.de facititatibm alimetoruÃc fert^ ^ ftum reliquit: Acini corf ut ex quatuorfartihut co fiat,ex ea fcilicct qua dut veluti caro efl:exq; bun j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;more fer earn dijferfo,vnde vinä: fraterea ex nun
cleo,atquceo quot^omnia haeforis cireSdudit me* bramà te^umento^eif Crxcii dicitur. Aculei, Aculei, quacunque duriuficMa in cujfidem turbinata fü= dione inflictfiiculoritmodo,nominantur. Acut Acus, furgamentüfiumenti,lcuiÃimüfiilicet in eo quod fentUabris extra aream iaculatur. Adnata, vel Adnata. Adnafcentia,Ãue Affedices,ramuli dicuntur quos 1 caulis nonnunquam ex fe mittit, quafi noua adfih titiamq; f rotem. Sic autem vocantur, quod quaà cauli adnafiantur amp;fuferaccedat-Graci irMfa-tpuoLJ^a,{, quod circu caulcm erüf entes accreÃeat, affeUarunt. Ala,caui inter caule,amp; ramulos an Ala. fradus.vnde Ãnuatim noua frôles egi-editur,folia ab humanis alis traÃatione,dicuntur. Groei ftu-^ocAaf vocant. Alabafirafunt feruandu odorh Alabafira bus ex folidiÃtma amp;nbsp;frigidiÃima materia folia
) nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vafcula,Ãc dilla^ocis,quèd ob louorem fun cafi
^ nbsp;nbsp;nbsp;tenerique manibus nonfacile foÃmt,lubricaq; dila
berentur.Wnc alabaftriteslafis que nunc Alaban firü vocant,quonia ex eo alabafirafierent,denomin natusefi, Alutafellis feu ceriu diciturfofiquam Aluta.
ad
VOCVM DIFFrciLIVM tli vfiim amp;nbsp;opiu ctlceorum amp;nbsp;aliaru rerü concin* natiim eÃ.Uiiic Alutitmen,fiue alutamcntS, afm ex cecinnatis feUibut fafltim.Zt Alutar^.fidUunt AlÃoÃt. (^ cormum conemnatmf. AlftoCa non dicuntur ea qnxfiigidis lodsraudent,fid eitra pottin quit Amulcta. al^orcs ferre nonpojfunt. Amtlcta rcniedi,tÃint fritfentanea aduerjin venenu ti^faÃ:inationes,qint lia ijttidd in annielis.df è coll^ufpefa^eÃare folet, Amphora Amphora menfura eà ijua capit duM Trnin,fia Apices, odo rondos. Apices qua in medio calycis fen fob liculi quo flos clauditur, eriimpiint,flaniiiia funt, qua velutifllamëta ab intima florh flau proftliut. Habet apices fap im in fumma quidpiarn craÃiufu Arbor. Inm, à qua flmHitudine nomen aceeperunt. Ar* bor efl quicquid à radice flatim flmplici caudice, brachiatum ramis, furculofum, diÃbiulaq; conta* Articuh. max affur^it. Articulifantpartesquainnodos quofdä intumefc!!t,à quibuiperfepe ramuliÃdeut. Afpara^i. AÃamp qua primü in ludprodcuntolerS^er mina,priufqua in folia explicentur, recentiÃimif, Ariola, turiones qui ededofunt,dicuntur. AriÃa,eÃqua tl acin tenuis, lon^a, eminet agluma.Infumma ariÃa quaf apices amp;nbsp;cornuafunt flicarum.
'Raccit. TJ Ace a funt flatus minutiorts herbarum ,flutb JJ cum,arborilmve, qui diflerÃm rarimq: enaà cuntunvtfluntpartus lauri.Atque in hoc ab acinis Virachla. différant,quid q denflus proueniant. Brachiaflunt plantarum.
i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EXP'tlOATEO. 48 g
fltmtarutntfr^dfuè uKiem arbarum ramui^quij inÃttr brachioriim in hominc extendantHr. Ruh Ruibi^ bi radices Cum rotunda tunicata,quales funt h^a^
lt; ctgt;ithiiafl^hodcli3amp; coUbich
Achijesfitnt oblon^a panicularutn mode nu Cachryci camema,qua Jquamatitn comparapropem dentè ramis.CreC^smhyeme,vmdfhi/'cuntinÃa ueCemtes Cquamul.K^amp; folio frodeunteÃecidum: j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quaiia iu abiete,fi^a^amp;aliis pcrmultis vidcrr U
j cet,Pliniusfilulasnominat. Calathus efi reclus Pllula. i turho,hoc efl, id qued ex an^flus in latitudimm Calathuc fi dtfundit.Calathi efficient plane referunt flores
1 nbsp;nbsp;nbsp;liliorum. CalyxfolliLuluse/l, quo flos prinum, Calyx.
' tnox ft minis fetus clauditur. Capillamcnta Capillar
| particula terctes amp;⢠oblonoa in capilli modum exr menta.
| nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â Knuata dicuntur. Caput eflid quodJuifumde» Caput.
; orCiimveinglobum extuberat aut m orbtm olome '
1 ratur.Si mapriitudine eejferit,capitulum nomina-
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tur.Rxtremä tarnen âvitis parte caput etia vocant.
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;id efl,v!timum amp;nbsp;produdtfimum flagellum. Ca CapreoU. preobCunt coliculi intortiveluti emeinni quidam ipfispampinu tentriorihus apparetes, quitus vitis vduti manibusquibufdam adminictdacompleCli-tur.,accomprthósdit,lienim vt vitem teneantfer punt ad locurn capicndum:vnde a capiendo capre-olidicHfiast. Caro dicitur id quod cortidfubefl. caro. Caudex dicitur in arboribus Cy fruticibuSjid quod Caitdesid . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;à radice
VOCVM DIFFICILVM
à radiceÃtpra terramÃmplex a/fur^it,amp; in quid Caulit. à radice fcrtur alimonia. CauUs veri idem quad fupra folum Ãmplex froftUtin herbis nomi/MM'' Sic vtique caudex adfrutices amp;nbsp;arbores,caulisad Ctruix- herbas duntaxatpertiuet. Ceruixefl pars iUa à capitatis radicibus prodiens. pralenga, teréfque: Cyathus. Ãc dida, quèd in colliÃcciem Ã^retur. Cya -thm Greets dzito Toil tdeÃ^a fundende Cytna. dldus,eà duodedmaparsÃenarU. Cyma herbaa rum delicatiores tenerioreÃque celiculi, quasi prima germinatiane, amp;nbsp;in fummaÃirpe proferunt. ' Nam cum Vernum tempM appétit, prima quoque faliorumpuUulatu, pracluÃs adhuc florum calydi btts, quoÃdam quaà turiones, oImÃubminisirat, in quibus Ãaris primum, moxÃeminis fÅtus conclut Csm^ ditur. Cirri fint capiUamenta qua cantorta cri* dauicu^ Jpantur. Clauicula coliculi funt,quibus quapma l^- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nibttsprareptans vitis adminicula comprehendit.
Cama. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Coma efl quiequid hitari venuftate ermiu ma»
Convins, doÃumma ramorum vel caliculoru exarnat. C an^ ^iuSjqui Grace y^ovf dicitur,fex fextariorum ca* pax menfuraeît-Eademetiam con^ariumappel* latur. Cansu Gracis,vel pyramis,eÃinHerfsu tur* Conus- bo,bac efl, id quod ex latitudine in arditu protra, hituracfafli^iatur. Cuicalathu,,.tdiximtu,cS Cof. trarius exiflit- Cor til quad in media ligni reÃ~ det, amp;nbsp;tertium à cortice cantinetur, relut in oÃd bus
EXPLICATIO. 487
iM medulla. Abaliis matrix, à nonnuUu medulla Matrix^ neminatur. Corymbs eà hedcrarumvua depen- Corymâ dentibm acinu coafla. Tramfertur tarnen ad mul bits, tos herbarum fi-uflits. Cortex pars efl vltima à Cortex,-fuhieclo corpore (eparabilil, veluti crufla quadam ad te^ndum data. Cotyle vox efl in Gracia nos Cotyle, ta,nam Aomani b^mina vocabulo vtuntur. Vide in dMione Hemina.^ Crena funt quadam in ex- Crena, tremis orls inciflira,a quibits crenata herbarum fo liavocantur,hac efl,fl!Trata,perambitumq;Cccla.
Cubitus efl menfura quanta patet à euhitiflexu- Cubitus^ ra vfque adfummum medium di^itu,qua fixpal-mu,di^t!sve vi^ntiquatuor contiat. Culmusfru Culmus, menti calamits efl,quiJpicam fuflinct.
DieuÃis antiquis ad X litcra fiffsram fiebat, GeeuÃis, qua apud Latinos decernfignificat.hîinedea
euÃdri en in Jpeciem litera X dièluci.
Dilatum dicitur,quod efl mixtum : vnde vinum Gilutum, aqua mixtum diciturdiluium.ailutum vero flub-flantiuum faflum, efl id liquidum, in quo aliquid eerto tempore maceratum fp- infuÃim fuit: vt ft in vas Vini appofttu abftnthiüfuerit, deindepofl in-terieflu tempus abflral'lu,id vinum ahftnthu dilua tumvocatur. Dodrans efl menfura duodenum dia gitorum. Alldspalmus maior Latinis, amp;nbsp;Gracis Dodrans-am^afld dicitur. Dodrantalis itaquc cauliculus vocatur, qui lon^itudine duodenos aquat digitos, Lehi nut
â quot;VOCVM DIFFrciLIVM
Td/imu. T? Chinm cfl ^uictjuid numcrofa connerie acüi Icorum flipatm^ flue tc^^cn, flue caput, put cacumenfucrit : fie didus âjuedglohcfo fpinarum agmine marts herinaccum mentiatur.
Tibra. ipitr« capillamcntisgermanapunt./puaherba J. rum arherumjt rUinutioresfuut radicula, its quM velut extremas,crafiiores^tffufa fipar^uatur, Timlrix, fimbriafiuitt vefitum extr^itates,a quibus amp;nbsp;fimbriatafiUa dicuntur,qua in anibitu in quafida Flagella, fimbrias excunt. Flagella dicuntur cyma arba-rum amp;nbsp;ipjarumfumma partes, qua ad cuiufique ventiflatum meuentur: vndeetiam nomentraxc-runtab eo quod flatibus petantur^ Flagella etiam flint fitium rami oblengioris, amp;nbsp;produdiores, as Uis tarnen minores,ab ipfis brachUs fiitfum afieëden TotUculus tes:didaflabedaprius,ayentiflalufcilicet, foU Uculus thecareicuiuflibct,quagranum yelflemen continet inuolutum. S ic mebrauofa cutis acini fiU Truebus- liculus dicitur, Fruëlfis,quad carneamp; flemine 'compallum cfl. Frequenter tarnenpm eo, quod in* uolucro perinde quafi carneamp; flemine coaclum Frutex. efl,accipiflolit. Frutex efi quod à radice caudice multipltci,ramofilt;mq:fcflcattollit,vt rubus. Frons Frons, interdumpro ramoponitur. Propriè tarnen dicitur id quod ipfle ramies circunquaque producit, multa interdum folia habeas,amp; nonnihil corticis,ac ve-luti cauliculi.
Cemma
EXPLTCATIO. 4SS
G'Eninia invite idem efl qitott ocitlus^rjuid vc Cenimar lutioccUiu quidam cen/picutu, autgemma quadam cxccUcm coi^in poÃit, mm primiim è vite prodit^autfarmento. Hac incimtevcre ftfeon ficndit,amp;abca primumflos, deinde fruflui proi dittaminipfis vitibm, quam arbaribus. Geni- Ceniculi, cnli pue^enicuia Cuntnodi qui in herbis, autlc^u* minibui.aul etiamjub fruticibits apparent.Siege^ niculata radices nom%antur,qua nodis quibufdam interjiinfta protubérant, rotunda amp;nbsp;Imiter caph tulata. Glumaesb fodiculusgrani quodinjpica Gluma, continetur, vel grani theca. GroÃe appedantur GroÃi, . f cliqua non maturepunt.Priuatim tameis in bifco raÃco eas fatelligimt,qua per meffes maturantw, Haagro/julosGraci vacant o^nioVS.
HEmina amp;.omanavoxefl,exCracoquidcm ^1'i^iaa, li/attru, quod dimidia fextarii parsÃt, der:, uata.Gracis RoTÃAu nominatur. Capit vnclof de, cenimenÃlt;ralcs',vtcopioà in annotationibus no, Ãris in quartum de Tuenda fanitatelibrum Gale, ni dcnionÃrauimtn . Herba efl quod à radice fi, liatHm,flnccaudice prouenit, fipiufque fernen in Herlnt. caulcfirt,
Internodium, quod inter anus vel^enicula me, Interna, dium intcrcedit,diciconfuettit. înteruenium, dium.
quad intervene iutci'cipitur. luba esl arundina, Interne, ceacomacjfufa,qualu inmdio efl: metaphora de- nium, fimpta luba.
VOCVM DIFFICIIIVM
ptnijtta à iubis,h(ic efl crinibw animalium à colla Mus. fcmlentibus. lulus tarn Creeds quant Latinii efl quad in corylo comfachti caUo raccmatim cabas
tacbry-ma. ranula,
Liber.
libra.
ret,amp;â veluti pralangus vermis, fin^laripedicus la penÃle nititur,amp;âfiuflumfracedit.
LAchryma efl st humor, qui flatim de^efio can dice,vcl ramo,aut tantum^ffo liffto,frafilit, amp;nbsp;affaret. Lam^ in herbis atque arboribus las nata quadam efl h irfuties,qua folia,colicullquc ca ne/cut. Liber pars corticis interior qua ligno frefi flus adharet. Is quibus fcribimus libris nomen des dit. Libra Komana cafitvncias duodecim mena Ligula. furales. Ligula quarta pars cyathi dicitur, hoc Loculaa cn,fcmuncia,dem[gt;tis fliUcet duobus flriftulu. menta. nbsp;nbsp;nbsp;Leculamenta funtfeminum inHolucra,qua velus Lomentil.tiparuacaffulaea recludunt. Lomentum fabaa Lacmia. rum farina e^i. Lacinia partesflent extrema far ticulatim deceris caufa conci/a,orarumq; Jummaa rum cajiira.lndefilia membratim ferflexuras di gefla,Vel natiuis fegminibus difcreta,laciniata vo-citantur. Sunt tamen qut ladniofumfrofinuofi va furfent.
tiaUcoriu A TAlicorium efl mâlif unicifutamen. Mala Malleolus XVx Icolus nouellus esj f aimes innatus frioris anm flagella,cogiiominaiusaflmilitudine rd,quad in ca farte qua deciditur ex vetere farmento,froa mincns vtrinq; malleolifleciemfrabet- Vel,quoi tafiHaet
EXPLICATIO. 4Sj» capillatinvtiinque,(!gt; furci»latittfilelat (iri. Ma M^niv. trix^vidcin Jifliane Ccr. nbsp;nbsp;nbsp;MeduUa, vide ibi^ MtduBii..
dem. Macro efl acumeninquod fars^uxamejuc Macro, deÃnit. Sic foliorum mu!torum,Ãliquarum quai an dam, amp;Jfitiaruni omnium extrema in macrenem acuminantur. Mufus eà id quad in iffa cortica Ma fus, fufeÃeie quarund^m arborum lanu^inofim af fa ret, veluti caifi quid,^ iffiram arborum viUi. In quibufdam etiarn quadam ifÃtrum arborum qua fifitur vidofafiofculoram con^rics,qua quod een ferta ftdciiÃqucflorefcat, mafias did conCueuit: 'rtinLi^ftro,amp;comflurib,aliis. Maficaria pint hitificaria inorbem radiata herbaru coma,cacaminaq; infao fees coafta : Aflabri fimilitudine, cuius Ventilatu mufia conuiuiis abi^untur, difta.
'Vcamentadicuntur eaqua eallo fiquamao Nucamen N tim comfaSlili fendent e ramisnucum, rit ta.
borum,f icearum: fie dida, quod fint quafi quadam natura rudimenta ,fincam nucem facet re condificentis.
OCulusgcmmula Ãla in herbaru fareuli',fiit Oeuluit mum^rminationis argumentum dicitur.
Almadiciturmaius vitis fiagedum, vnde Valma.
P naficunturvaa. Calmas veteribus duflex Palmiu, fuit.Minor d ià tor urn quatuor habcbalur, GracisZSaAötisüsvocatui.Maior diÃtorum duot dcciniiGVlijCiiaÃGracis didus. Palmites dicant Palmitcs, Q_Q^ tur
VOCVM DIFFICILIVM
fur t^ui e flir[gt;ibM acfircuUs quotannis prodcunt: Ãc nominMie,quod in modurn humitnarumpalmat Pampini. rum virgulm quaà digitos xdant. Pump mi fint frondentium mmufculorum com« coUculij; frudii foMcntes,amp; ab impendente vindicantes iniuria. H«jc pampinare,e^ï pampims fiperÃuos ex vinea Punkula, dctraherc,pofleaquimfronduit. Paniculadicipo tefl quiequid fublon^a vel fubrótiSdaejp^ic turnet vtqu« pendetè picearum rifnu. Lanofam quo^ que comam in milio, panico,arundinc, amp;nbsp;qualem in aruis cemplurcs herb«, amp;nbsp;in paluÃribm iund Pappus- gerant, Latinipaniculam dixere. Pappus tam Gfsicis quà m Latinu efl lanugo cxfloribtts autfru fiibus decidua. Sic etiarn lanoÃquidam villi, qui deÃorcf :entibus aliquot herbis remanent, amp;poÃ^ modum in auras euaneÃcunt,pappi Cunt,vt in fine* Pediculus cione,fancbo,amp;plariÃque aliisÃt. Pediculus,Ãue quod idem habetur,Petiolus, id efl quo folium,fru Pedamen flus, aut flos dependet. nbsp;Pedamenta quibusflat
ta. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;refla vinea dicutur, hoe efl, quibus velutipedibus
Pilula, nititur. Nominantur etiarn à quibufdampedami, Pyramis, na.Pilula,vide Cachrys. Pyramis,vide Conus. Propage. Propage dicitur vitis vctula depreffd,atque in ter^ ramper inflexes arcusfltbmerfa,vtex vna plures Pulpa. emergant. Pulpa in arboribus efi,quod nosin as Pssluinus. inmalium corporibus mufculu appellamus. Pul-uinus efl qued interfutcos eminulumprotumet, pc diflus
EXPLICATIO. 4 90
Ji^us quid quandam referai (uluincrum in qui^ bus Cedcmus,Ãmilitudinem.
QV incuneiaUs fi^ra, dusfi^ra qua deeuf firn antiquisfi^ifcabat,media en. 'Piebat â- verè deeuÃisad X litcra farmam,qua quidemapud Latinos deeemÃ^ifcat.Atque bac fi fer mediüfccetur^remanebit V fiffsra,qHX quin narium numerum, atque adeo quincuneem demons flrat.Scd bacquid^ multoties turnÃferius^tum etiä inferius multiflicata,figura facit, qua quins cuncialis affeUatur . Talern f lane Trichomanis cauliculi effidunt.
Acemus fro fua acclfitur. Keque tantum Racemus R if fus vitis efi, fid etiam bedera, Cr alias
rum berbarum,aut fruticum vuM quafdä froducentium.Dicitur etiam ramofum id, quo des fendent acini. Bjarni Ãint, quiincaulefÃi muh R.ami. tiflices Jfarguntur.
Armentafralongafuntvitium virgula,in Sarmenta
S quoi vitis luxuriansÃargitur : boc en,vis tisifÃus braebiorum amp;nbsp;caulium ligna,ta dum funtin iffa vite, quam du exefla, amp;nbsp;exefta funt. Scafus efi caulii qui in Ãyli modu furjum Scafus, froreftat, aut in altu fertur, duda à colunaribus fiafis Ãmilitudine, Scofus ramofum id, quo des Scofus. fendent acini. S efquivocabulum cü aliqua men Sejqui. fura vel modi,vel numeri, vel teforis collocatum,
nou
VOCVM ÃIFFICtLIVM
mnintegritm modo id cui iun^ltur ex^Ucat ,fed inre^nm amp;nbsp;finis. Sic fifiitulibra, libram vnam amp;nbsp;(imis li^ificat.Seflt;jitimcnfis,integrum méfient Sextarius cü dimidio. Sextarius capit VnciM viginti men SUi^ua. firalcs, SUiqua tegmentum e^,^uo vel^ana leâ^miiium, vel herbarum fiemina conclnduntitr. i^an non modo legumina,fied amp;nbsp;complnres quo* Sintts. queç^hcrb.eamp;'fiuticesfiiiquiuprofierunt. Sic Spica, nus alarä cauafiant. nbsp;Spii^ efl quod culmus exâ
tulit.iîdc antiquitus rufliciJpecan vocabant, amp;nbsp;afie videtur nominata:eam enim qiiod fierant fo re,Perunt .Tria vero continet,granunt, glumam, amp;nbsp;ariflam. Spica mutica efl, qua non habetari~ Spongia. fiam.Etmutica,quafimutilanominatur. Sponc gieu antiqui olitores vocarunt radical.es idigatM amp;nbsp;connexas. Hi-nc Ajparagi fatiui amp;nbsp;altilis roe dices multis irretita capidamentis coalcfientes,amp;' inter fi implicata, ac quafi in vnitatem cocuntes fipongiola,amp; fiongiaJpongiofaq; appeUantur.
S tamma. nbsp;nbsp;s tamina funt qui in medio calycie erumput apiâ
ces:ficdiéla,qttodvclutifilamenta ab intima floris Stipula, flnuprofiliant. Stipulafoli.ifiunteulmu ambien Stria. ti,t. Stria partes fiant quadam qua protuberant et eminet. Hine flriatus caulis,qui huiu/ntodifirUs est praditus, aut flriaturis exafieratus. Strigiles Stolones. ctiagt;n,ÃVitruuiocrcdimus,appellantur. Stolon nes appedantur Coliculorunfiobolcs , inutiHfijue è radien
EXPLICATIO, 4511
nilcihm fruticatia. Sufiiuiccs funt qa^ com^ Su^»tiâ plurihm ramulis furcuUfqueU^icifisfidtettt,fid mi ets.
niitii confiant foliis. S nrcuhn,quad exramii firn SureuhtS^ flex acindiuidiutm oritur,cfiq: vilitt ff;rtnë qnodâ dam ex ipfo trunco vel caudiceproduUum.
TUyrÃM efi cauliffidqucmmenfibivendicat thyrftSfi uit,quad vir^a in modum,Vel tcli refUtu^
dinem confurgat.* Tomentum Latinis omne id Tomentum quo culeitra ad moiliorem amp;⢠calidiorem quittent infarciuntur,dicitur,fiHe id lana fit fine pluma,fi* ue quod voluerit aliquis , excip tendis molliter amp;⢠(Irfouedis calorecorporibusnofirisaptum.Sic Die flamm folia, quod mollia videnturefie, tomentie tia amp;nbsp;lanea dicuntur à Diofioride, hoc efl, yvu-fpocAoa^H. Tori prominentes partium calli, ^â^1 amp;nbsp;infe pulparum modo ctücfli nominantur. Grae (i Hov^û\ÿt vacant. Kinc KovS'vXà J^Hf, id e^, f tQrofus,quod idem Latinis e^,ac nodi formant pra fiferens. Triens quatuor cyathi. Tunica est Tsiens, tenuts cortex amp;veluti mëhranaceus,quovelare Tunica.' lgt;or,velradix inueflitur. Sic: cape folliculis est tu* nicatum. Turbo dicitur quiequid ex acumine te* T«|-Jo. desinampUus flaciatur. Hinc Turhinatum, quad exan^fio continenter in latiusprodit. Sicturbi* nata confpicitur pyrorumforma. Permulta etiam herbarum folia in mueronem turbinantur.
Turionts funtteneritates fiummitatumipfarum Turionts^ Q5_ iq arborum.
VOCVM DIFFICILIVM
Tof lariS: arbtmm,qitxÃngulisanniscrefcunt. Tofiartum ofHS efl quad ex arborc,frHtice,vel ha ba ad dcco» rem comlxmrtur , in teÃadincs aut earner of famiâ catum. HincTopiaria did merentur arbores 'vel . herba qua nimirum huie operi,quigt;dflexilesfunt, ac fuo lentore fequaces,accommedantur.
Xafcula. I^T Afcula,fiminum inuolucrafiint. Venafunt quot;Vena. y quainflantarumfoUis apparent, e^ramu» 'Vermieu o lös ^ humorem habentes. t!ermiculatum quod latum. ' ro/itmodo,quafipurpuril]o,rutilat,dicitstr. Veto 'Verticillu ticillumÃorum vel foliorum ambitus, qui colicu* los aut ramulos herbaru coronat,cxiÃit:ab inÃru-menti muliebris Ãmilitudine diSlu,quodfufo Vers 'Vinacei. tendigratia folitum e?i adhiberi. Vinacei,gra» na fint acinorum, yiyMfi'^ Grads nominantisr, qua frefis vuis cum folliculo abiiciuntur.
quot;Virga. 'Virga eà qua ex radicibus,aut caudicis laters* btts exit. A nonnuUisvirga appeUata fsmtfoboles.
Vsrgultu. nbsp;nbsp;V irgultum furculus is efl, qui terra committi*
Viticula. tur,vt in arborem infurgat. V iticula non palmt* tes autfarmenta funt,fcdÃageUaquavitismodo rep tantia longé latéque vagantssr,ac vicinos fiuti* ces naftafic intricateos,vt iis perinde quafipedaa minibus abutantur:vel feandentiafuis irretiütcla* uiculis,quibus quaà digitis harent,quales in cueu* meribsss,cucurbitis, amp;nbsp;plarifque alUs inueniStur.
Vmlella. V mbtila efl Ãoris feminifve pedamentum, in pluses
EXPLICATIO, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;45»
filtres di^flum loffores pcdieitâ.os,quifmul ex faâ fligio codent orti in latitts continuo radiantuviÃnâ gnUque velflorcm, vel fernen fttfiinent, in orbem circumaflum. Graci hunefloris habitum cnid^ J^loy.Latinivcró quoniam vmbdbe.qua mulieres vultum vindicant à fole,amp; aÃum arcent^dreinaâ tam eff^iemgerit^mbella dixcrunt. V mbilicus ymbili* id in pomis en. quod in eis medium velfrominet, eus. Velconditur. Vn^es inrofisamp;foliatisfloribus Yngues. intellexcrunt vetercs, imasjuorum foliorum farâ tes,quibM in cafite fito coharcnt,decoloresq; defe* dent.Vel brcuiusiVn^isinfmafars foliorumro* f* alba affeUatur,
ERRATA.
Eo. X ⢠pä^- x â¢vcrf.ptnuU.le^e in hunc m»Jum,hy3 fochond rits iccimri f^c.
To. 3 âfit^-1 ⢠verf. 13dt^, Eadmfoteà fr^cHare cum Sapa aut Imticula.
To. ^.fa^.l,verf.i9.lt^e,Pliniut lib.ii.cap,i.Iâ . HarcmqHidemcamliel}reamp;£. ibide verf zz-le^ndum, emfdem nomtnclatur^.expim^enda itnque virgula pof dufdem. ibidem verf XJ. lc^e,quod mnfeulum appcllamuf,
Fo. i.fag.l.verÃ.io. E* Mdero Aemilio.
Fo. ii.fa^.i.vcrfll-le^,de Acoro Venafirmare.
Fo. li^fo^-i-vetfii. le^e,tiiberculafacnltatem obtinet.
Fo. iifa^A.verfA. Sic le^cndum eÃ^crhiyt fiper,etdmodum ft,
Fo. zs.pag.i.verf.i3.cumaxun^la.
Fo. iO.pa.i.vcr.ii.mollib.dKtaxatJpmifpritdit/t^
Fo. s'/.pa^.i.vcrf.ii.^pvavia,
Ve. 6}-pag.z.verf.lâ!.lege,raid'd
Fo. Si.pa^.z.verf.zi-Ieiuno iciunKm.
Fo. $$ pa^ z.vcrf.tZ-^Td'fJcil-
To, io6.pa^.i.vel('.7-y7cuhip^i^a-
Fo. ic9.pa^.i.vcrf$.aj^cr^la minor.
Fo. Z19 pa^.i.vttf-zo.I3trintdinariam.
Fo. 391 .pag. z .mihut contra minores.