LIBELLVS

DE LACTE, ET OPE

RIBVS LACTARUS, philologus pariterac medicus.

CVM EPISTOLA AD lACO bum Auienum de montium adnüratione,

Authore Conrado Gefnero medico.

AD LECTORBM/ tvii^Troifj.iviKOft JVûjo^Ivtit'KoyTO)) oirâajOf TWfOÙÇ, ^ov7u^ùp, Hj yt^K Atl/KOJJ Û(Uû?’.

TlGT'R.l ^P^D CHILLI flof^horum ?rofchouerumgt;

CLARISSIMO VIRO

n. I A C oB o AVIENO Conradus Gefncrus medicus

S. D. P.

ONSTITVl POSTHAC, Auicne dodiffime, quam diu mihi uiia diuinitus coceifa fuc rit, quotanis montes aliquos,

aut laltem unum cófcendcrc, cuqi in fuo Uigore plants funt,partim earum cogni tionis,partim honefti corporis exercitij, animi^ deledationis, gratia. Quanta enim uoluptas, quâtæ funt putas animi, ut parcftafFelt;Si,dclicis,niontium moks immcnfafpeââdoadmirarijamp;caputtan quam inter nubes attolkreï’ Nefcio quo pado altitudincftupenda mens percclli' tur, rapirur^ infammiiilius architedi confyderationc. Quibus uero focors eft animus, nihil mirantur, domi torpent, non prodcuntin munditheatrum, latk tantinangulo utglires perhyemem, nó cogitât hominum genus in mundo con ftitutum effe, ut ex eius miraculis maius quidpiarn, fummu ipfum colligcrct nu-

AD lAC. VIENVM

men» Tanta laborant ignauia, ut tang Cues femper in terraafpiciant, nunquam orefublimi coelum intueantur, credos nunquam tollant ad fydera uulrus» Vo-« lutentur igitur illi in luto, lucro amp;nbsp;illibe^ raUbus ftudijs attoniti iaceant. Sapidix ftudiofipergentterreftris huius paradij fpedacula coporeis animiep oculis eenquot; têplarinnter qu^ minimèpoftrema fünf, ædita prærupta^ montiumfaftigia,inquot; accéda præcipitia, adcœlum tendens la^ terum un ma ni tas, rupes ardus, opaex fylus» Quæfo te, quæ res cft,ut fapienquot; tiffimi uiri Grynæi noftri nerbis utar, quo minus cumulatum faxetum tâtum, tants uaftitatis pondus, cedente femper folimollitia,inima (quoetiam fuapte na cura uergit) afTiducfubfidcndo non con datura præfertim nufquam, quàm ad ilquot; lorum radices,tenerioreautpaludolîore terra: ut uel immenfæ profundi taris fun damenta effe oportcat: uel lie, quemad» modum radices arborum,Iatifrimèfparlt;' gi. Quid quod farpe, uelutinduffna,fie pendent fcopuli,utnulla ui prohibcri, minans totfruftrafeculis ruma^poffeui-deatur:?

CON. GESNER! EPIST» J deatur;* Et quem in ufum ifta fefe tanta faftigia tollat^ In his nempe fomicibus, illa inox tan to cum agmine erumpens aquxperennitas concipitur, duminclu fus intra la terum caua fpiritus, repereuf^ fu gelido inguttas afTiducdeftillattquac max corriuatæ, fontes iam aAiduitate fiuntjacubus,Wagnis, fluminibus abun detantam aquarum uimfuppeditantes» Ecce tantum benefïciu molibus iftis de* bemus,abditointustam Aupendo nam** rp miraculo. Cæteri ucro minores iam, uel fpacia, tumore eollium apricorum, terræ plants in alios ufus abfumptis,lar* giora præbêt: uel mundi latus infeftum, tanquamuallum oppoAtnm arcenttpix runty curfus fluminû in proximos cam* pos auertunt, riuant^t haud raro etiam ferramenta fuppcditantîfupelleâilé non folum eolendis agris, meenibusœcon* dendis,Iigna,faxa,fcrrum:fcd tradandis negotqs,argentum,aurum, HæcGry* nxus in fuis annotationibus in Ariftote lis librum de mundo: cuius ego uiri iudi cium,ac orationem cum faciam maximi, £lt; ut maximephilofophica in primis am

A 5

. AD IA C. A VIEN V M quot;nbsp;plcdar,apudtcrcdtarcmalui,5m£is uér bis inepiius agere, quibus fi itcrumad niontes paucts redeant, ueniani dabis«

Inquä igitur inimicü efle naturæ »quif* quis non magna contemplatione dignif fîmes effc montes exedfos iudicauent* Certe altitude montium æditiorum iam inferiore forte fuperaffe uidef, noftras^ tempeftates effugiiTe, tanqin aliomun-' do fita. Non cadem illicpotentiffimi fo^ lis, nóaërisamp; uentorü uis«Durant per^ petuü nines, res mollifïïma uel digitoru ladu diffluens, nullos ardoris,atitusep folaris impetus curauneq; tempus fugit, fed potius in duriffimam glaciem, perpe tuam^ cryftallum gelatur,01ympi ucr^ tex inlcriptas einenliteras poft annum quoqj repræfentat. Quis animalium ua rietates, amp;nbsp;pabula aita ferarum in monti bus, fatis recenfeat ;' Quiequid alqs in locis fparfim amp;nbsp;parce natura profert, id inmótibusaftatim ac unmcrfim tanq in cumulo quodam monftrat,porrigit, ex* plicat, amp;nbsp;ob oculos omnem thefaurum, omnia fua KujuLtjAta ponit. Itaq; omnium dementorum, natutaos uarietaüs admi ratio

CON. GESNER! EPIS T.

tatio fumma continctur montibus * In his eft uidere TSiXiftafi c^Soir âpoujiKÇ, ue-lut oftentante natura * amp;nbsp;uirium luarurn pericuium factente,tancum pondus tant altum eleuando,quod tarnen ultro fem^ pcr^rauiffimo^ nixu deorfumlabafcit» Hincfcatungines aquarii larg(flïmj,qug fatis orbi funt irrigando. Sæpelacusin cacuminibus funt, tanq ludat geüiat^ natura è profundiffimis fpccuum puteis liquorê procul furfum attrahere, Aerem nero longe latecp fufum eft dreumfpi^ cere,cundem montanis aquarumattex nuatis uaporibusaliamp;augert Eftquan do cauls inclufus antris terraernotus dec eoscp nonnullis in lods perpetuos«Ineft ettatn ignis, cuius opera intus mctalla «anquamartificis,fabricantur. Alibi fa-lubrium thermarum fontes igneam præ fentiam teftantur,quod plurimis Helue-dæ noftræ locis fit. Eft ubi flammæpro-rumpunr,utin Aetna,Vefuuio,et monte ' iuxta Gratianopolim.In alfis aüt licetin-didû fui nullû faciat,Iatettamê in pénétra libus ignis. Nam cur montes no longa feculorû feriefubfidüt, nullis têpeftatib’j

A 4

AD IA C. A VTENVM quibus obnoxii funt ppetuó, non aquis imbrium torrentibus abfumuntur;’ Ni-niirum ignis caufa, quæ turn generation nis niontium,tuni perdurationis eadent cd,quod Philonis philofophiteftimon nio probatar» Quum etenim natura ig nitain terra condita furfum uerfus rapiquot; tur ui naturali, ad proprium locum ten» dit,acfi quantuluin fncunq;fpiraculum nada,fublime rapitfecummultum terre næ fubftâtiæ, (quod in Aetnæ crateribus apparet) amp;quampoteft piurimum. Sp mul ac ucro terra ipfa crupcritjerf conv pcndiofa uia. Eaporro cerrena natura igncmfubfcquicrumpentem coada, ad altitudinem multam aiTurgés, in ardum contrahitur,ac tandem in uertice définit mucronatum, igneam naturam imitan* do. Siquidem tunc neceiïe eft, ut leuifti* ma natura SC grauiftMna^qux funt aduer farix, inter fe conflidentur, cum utraq; in locû fuum fuoptenutu urg£atur,con= tra^aitchus uiolentiam altrinfecus dix ftrahatun Proinde natura ignea terram fublimcm fecum rapiens, deorfum uer* gere cogitur cerreno degrauahte : terra ucro

COM. GESNER! EPIS T. «ÿ Heroin infinmin libra men to fuo depref» fa, contrat^ ab igne furpcnfa,qui fuamet ipfe fponte fublime attollitur, uix rädern ipfaà præualente poten ria atq; fublcua-trice euidia, furfum in fedes ignis protru ditur, atq; ibi confiftiu Hoe paâo ignis habitus ertmontium, ut loquebantur Stoici, hoceft, uinculum quocohiben* tur, quod ufqucqiiaq; intétum, à medio incipiens ad extrema ufq;pertineu Itaq; cum omnium elementorum amp;nbsp;totius na 4 turæ uishiefeiTe cumulatiiTimèprodat, non mirum ueteres diuinitatem quanda | in montibus admiratos eiTe, ac proinde monticolas multos deos fibi finxiHe, ut Faunos,Satyros,Pana,quibus caprinos pedes addiderut, femicapros, a/yoTróT'aï ctTfa7'öo'RïX«(’appcllantes,ob hirta mon , tium afperitatem,amp;quod hæcanimalia montanis pafcuis dcleclentur. Eofdem terrorum authores habuerunt, quod ex huiufmodi fylueftrmm ac æditifTimoru locorum contéplatione, nefcio quis ma-ior,quàm qualcm incunut res humans, ' ftuporanimis oboriatur. Prscipue ucro Pan montium incola uniuerß fignißca»

A y

AD I A C, A V IE N V M eionê habet: cuius, ut dixi,pnmanæ parûtes montibusinfunt, oriunturinde, ibi uim fuatu exerunt copiofiffime. Quare pincoquoq} ferto redunitus cftPan,qd pinus montanum quidpiam, fyJuehre, magnificumep polliccatur. Eius hliutn Bucolionem faciunt,qui boum pafcua primus docuerit. Omnia nympharum antiquitus exiftimaxa numina in diuerßs montiö rcceffibus eft inuenire, d^taJ^aç, ii'Xa'iHrißa^, tÄdovifJioiig, utf'fiiJ^ai^,K^i^v7/'alt;i, l7riirofa^ilt;f^alt;i, Äi^vaiZ^a^, vxtai/^aQj^^e^uvi^ KJ^ag,\7riMHÂÎlt;/^aÇ, J^fyäJ^aii, a^atPpva/oLi-Montes amat Diana uenatrix. Bicipitem Parnafum et Hdiconis amoenitates, Aogt; numœamp;PienæcacuminafequüturMu fæ. Hæcquanquâ fabulofafint, ueri ta-* men nudeß fuis inuolucris tegunu Por^ ro (utredeä unde digreftus fum) quatn obcaufam nullum æui damnum motes decrefcendo experia ntur, amp;nbsp;quæ fitcna^ fcentium ratioplancignorât,qui dicere non uerentur, ipforûnatura nihil quic^ quamabarborumdifterre« Nam utilise temporum uicibusamiituntfoha, alters ais^repubefcunt, eodein modoetiain montium

CON. G ES NERI ERI S T. 6 Inontium partes quafdam abrumpi, amp;nbsp;quafdam uiciiTim adnafei,tametfi no nifi longinquitatc téporis agnatiohæcinno tefcatjedreo qd arbores natura cclcriorc pr^ditae, incrementu fuum cito capiant, montes uero tardiore. Inde fieri ut ena^ tæ eorum partes uix fenfu hominu perd piantur,nec nifi longo tempore. Iftos igi turcu fua fententia relinquo. Sed quid eft quod montes tantisfpeluncarûatriis. tanquam domidliis quibufdam,quæ no fine operofa induftria uidentur extruda, cauanapparent^ An torrentes aquarum olim fibi iliac uiam ui feceruni,terra fecu ctrupibus raptis^'An ab initio,i^nis mo^ tu tellureinæqualiter furfum ia crata,forte latenbus conuexis medius inanis reli^ dus eft locust An deinceps fuprema pe.» tens ignis, quod obftabat, id rarefedt^ An uero terrxmotibus,quibus tones in-feftaniur, partes idæ fatifeunt hiant^j^ Illud quoq; no caret miraculo, qd mon-tium fundamenta fintmollia, amp;leuia, fi cacuminibus conferantur, quorum fere filiceu ingens pondus eft, Nimiru aqua defiuens molliores efficit pedes,qui neqj

AD lAC. AVIENVM roll's neq; uentorum uim admodum fen* tiunuVertex foli ueniis^ obnoxius exic catur, quicqd humidu elt defluit, ipfum relinquens aridum : pcrcolatis igitur Ie-» uionbus amp;nbsp;aqueis partibus, quiequid durum eft, craffum, amp;nbsp;maxime terreftre id folumfupereft,quod deinde Hue ftp gorum ui, ftue calons uchementia (quz in duris folidis^ maior eft) nimirum ab infito igne lapidcfcit: qui perparum in panes inferiores SCcircumiacentes, plux rimum in caputagitper fuam pyramidis figura, Cur igitur nines in faftigqs du rant, liquantur circum latera amp;nbsp;radices^ Infimus acr radi}s phcebi refradis calfit, foluit^ nines, non autem ad caput ufqj pertingit reciprocatio illa geminatis in fc radius. At cur nó à natiuo illo igne liquet fmnt,qui potiftimumin nerticemagit^ Terminatur uis ignis pauló infra fummi tatem ( aliter emergeret ut in ardentibus montium) habet^ fibi terra,amp;faxa den filTima uelut operculum, quod no pene.' trat conus ignis iam uelt in fummoni* mium attcnuatus,acimbccillus,terra au tem grauiori folidioncp oprimente, Ita finem

CON. GBSNERI EPIST. 7 fin cm fuurn citrafummura habet: nines a neem acre frigido,hiuntdis gdidis^ uz poribus uclut alunturamp; permanent.

Vndc fit quod montofa Ioc3 fyinamm fintferacia. Q.uoni3 alimenti copiam ha bent,fcihcet aquarum fcaturigincm,fre.-quentiam imbrium, 8C niuis multitudi-nem, quae quidem magnopcre prodeft, cum paulatim colliquefcens fubeatfolu, nee uniuerfus humor influxu corruens Unico diiabatur. Ica enim et terra fermen tari optimèpoteft,calorccircumobclufo atq; coéreito. Quippe forinfeco courtin paru, eópreffu^ frigons calor internus äuget (quod in puteis hycmccalidiori-bus pa tetris radicibus attradus toti plan taediftribuitur, Accedit qdferefterdes fint,autfaltem non ita frudificando ut urban^luxurientur,quodmultüaduitae breuitaté facit.Neqj morbis,Theopbra-fto tefte,utreliquæ centantur. Vndc tan tam uim aquarü montes fubminißrant^ In fi tu s ignis multos eiet uaporcs,qui cauls fpeeubus concepti,cum exitum quf-runt, à frigoredeprehenfi denfantur. Id quod in noßris etiä corporibus ufn uc«

’AD IA C? À VIEN VM nic,quæ calfata exerdtiis halitus emicgt; tut, moxabacre frigidiufculoinfudons guttas ucrtcndos. Idem cótingit in uafis illis chymiftarü inuentis.quibus ignis ui exhalâtes liquorcs cliciuntur ♦ Permuk ta funtalia,quorü gratia fpedaculis mon Cium fupra modu capior, qui cum apud uos altiffimi fint, ac praeter estera, plan* tis,utaudio,foecundi(rimi,ineefiitmecu pido eos inuifendi,ad quod fimul amici* tia tua meinuitat, Ne taméabfq; munere aliquo tantum amieum aceederem, uo* Iui,quicquid ex tempore fe mihi ofFerret deladeSCoperibus ladarfis à ueteribus proditum, in tuam gratiam utcunqj con fenbere. Videbaturenim non ineptum' genti ueftrs hocargumentum, quorum' magna pars ladarfi funt, uarqs lac ciba* rqs accomodantestè quoru numero hagt; beturnobilisilleeafeusrafilis, quieondi tus aromaticis herbis, magnam gratiam apud externos meretur, ad quofcuq; defierri folet, Condonabis autem fi nullo ordine multa fuerint congefta,memor plcruqj talem uarietatem fine tsdiolegi» Vale Tiguri,menfe lunio, anno faluiis humans, 15 1.

tlBELLVS DE LA^^ CTE, OPERIBVSQ-VB laâarqs.

B^AC SVGCVS MATERNVS O cß, quo animalia nutriuntur, ut Gram* M matici deßniunt. îAedici uero excre* mentii benigni ac utiUs nutrimemi : ud «limeruum exadè elaboratum eße dicunt. Alif, pri* num animalis nutrimentum, exfangumis alterations failum. Alij, lac fanguis efl conco{tui,no corruptus, ulborcm m deßmatis er ßigidionbus animalis par* tibus acumens. Alimenti conco^io prima in uen* triculo, fecunda in hepate, tertia peragitur muenis. quot;Venaru marama eß,quam cauam uocant,qult;e dgibb4 iecinoris exorta parteßwfum deorfumq; dorß uerte* bras perrepat. Ab hoc ceu truneo ceteris membris nt midi uenarum diftribuuntur.Ciuamuis autem potuif* fet natura ab eodem hoeflipite ubi propè mamimllas eß redd er proxima uiaramosinipfaspropagare, naluit diuerticulis uti. Prmum enim dextro cordis «uriculd truncum ilium infmuat,er per omnem tho* facem eleuat,deinde iuxta iugulum er clauiculas bind fatis magna uafaè uena caua, totidemq; ex aorta ar* teria deorfum in mammlhs remittit, qua lUic anßa* ihioftsmultisambagibus ut uitiumcapreohcirctait»

Îgt;E L A CTE ET

dguntur.quod etum 'm tcßibm, er cerebeüo 'm reti^ ßrm texcußt. Quorum hi circuits,into Lbyrmthi: Voluit natura benignißima parens, ut longo ambitit (prafertim per pedut quod perpetuo motucalefat) fanguis dium uafis mor atm quam fieri poßfit élabora retur abßolutißime. Porri etmt omne numbrtm quod attrahitnaturalifacultate altmentum fu£ fubfianti£ quim finubmum reddere conetur, idem fiuditim efi mamillis,quar(im eßemiacum glandulofa fit aibaq;, concolorfibilacefficit, Haudfecmaccidit mfeminis genitalis elaboratione. Kon autemfolum ua[a fuperne mamdliscomunicantur,fed alia etia infinie ab utero fub cute afcendunt,quit menfiruifangumis partem,ut copiofum lac habeatur, iÜuc denuant. Videtur fanè mhi natura aßcenßum uafis mperafi'e, ne craffus etia er impurui fanguisfurfiim firri po(fiet,fid leuior dun taxatacfubtiUor.ltaq} quicquidficulemum eft,fubfigt;‘ dit m utero àpartu expeUendu. Prius eii'tm menfiruM fiuxus cohibetur,ne quod utile puriß'imumq; foetus alt mensumfitturu efifimid cum corrupto chinât. Qjiod autem mediocriter fe habet,ad mamiïlasfirtur,ubi co âumfiquidlabis 'merat,exttit.lta(^ Hipp, dixit yi» 7icoîfii\âvou otJ^iTitpx s,7ri/a.Hlgt;ia)fi,idefi,laccogna turn effe menfibus. H^c de lade, eiiu ejfentia,er ge» tteratione prafari libuit.

Ladarum opus,ciborium efi quod ex laik confia dtur.

OPE R lÖ. LA CT A RUS. 9 e{f«r. NrfW qui ludicmia id genui hodic appclUni^ barbura e:y' uulguri uoce utuntur, Üec quad nomen idinquodamlheronymi libeUo leg^tur, argumenta fit receptum id à dodis fiiiffè : aUoqui non confiât Hieronymi fit nee ne oput iUud. Ladarim efi, qui eihosex lade parat. Spartianmin HeUogabaliuita: Cidciarios {mquit) er ladariot tales habuit,ut qua» CUM^ coqui de diuerfis edulijs exhibuififint, ucl firu» dores ucl pomarij, tUi modo de duleibus, modo de la^ darijs exhibèrent. Idem Caniü inquit Heliogabaluni exhibuijjc alia die de oleribui,alia de pomis,alia de dut tiarijs,aliadeopereladario. Lades ßuemefenteriu Grtecis didum, fiuegraciliapinguia'ueintefiina, fine peritoiuum O“ omentum interpreteris,certantenlnt Grammatici, nomen habent quad moUtcie candoreq^ tac amulcntur. Plinius li. if. A.b hoc uentriculo lades moue GT homine per quM labitur cibus. Ladaria her ba, id eft tithymaüus, laduca^GT ladorisftiquore lx» deo turgent, unde nomina. Conciliât tarnen laduca 'm cibo quoque ladis ubertatem, cum fanguinemprlt;e alijs holeribus plurimu optimumq;gignat,nifiquàm par fit ßigidior effet. Ladefeere dicitur quod m lac tranfit. Cicero libro}. de natura: Omnis fere cibus matrum lade feere 'meipit. Plinius eodem uerbo figni'» ficauit ladeimplcri. lib.z. A finie prägnantes conti^ nuó ludefcunL Laducinorumfamilia apud Kornet*

B

DE LACTE ET

nos 4 laüucis appcUata fuit. Lailat nutrix,h^atur et ladet infaiis,dum lac fugit. idè abladatur cum 4 ladis ufuad foUdiores cibos ranouetur. Ladentia frumeta Verg.lib.i. Georg.dixit,ideftladeplena. Ladarep translationëfignificat aliquë inefcare,blanditijs iîlice redecipiendu.Terë. in And.üifi me ladaffesamante falfa jfe producens. Idem, Eoru animas ladas. tadeu uocatiir quad ex lade cß. Quando^ candida, fuaue, fucculcntuqi,ut colla ladea:et ladens qui lade alitur: TaXoidHvófj id Gneci noinät,et U7i:op.«^iop: Ladaria pifiorë,ya.'Kaidov^yop Ladeuf circulas Gracia yot ^aiHaQ 4 colore nominatas eß, de quo t^afo ceemit: E/i HMfublimis calo manißßa fereno, Ladea nomen habet candore notabilis ipfo.

Galaxiam praterea Grteci uocant pultem hordeo^* team cum lade, eodemqi nomine feßum in quo id ge» nus edulij parabant. raAoodtap eß turgere lade,ut tnàmiÜ^folentgrauidis. ovôodaa'tpgfyiaVToc. Pollux uocauit. Kam cum fine lade turgcnt, fratrareuocaa tur, quodßt circa decimumquartum annum. Gala» dophagi,populi Scythiie funt lade uiditantes, Co» lamella h. 13. Lac quibufdam nationibus ßamenti ex» pertibus uidum commodat, ex quo Komadum Geta» rumq; plurimi Galadopoti dicuntur. roÄixidoTeo» Tt7p eß lac potare. yaAoudou^^yp, c^ ya.7i.oodo» T^cepdp lade nutrire. raA«, id cd lac,didum apud

Cracos

OPERIB, LACTARIIS. , Cracos uidetur, irafa. to KoKof} iiq «ÿoi,rçcipH/j \ivou,id eft quad pulchrum crgfiitum fit nutriment tum.Lac autem apud LatinoSyd Uciendo^quin admos tu mammis infantes aUiduntur : aut quad ipfi fügen» do id eliciant. rciXouiJoKO/Jtog paftor eft, qui lada cur am habet. Lac fubducituragnis apud Vergiltum, hoc eft emulgetur. Preßi copia ladis, apud eiendem pro cafeo. Galatea ftiit nympha, Polyphemi Gyclo» pis amores : cui nomen à ladeo candore mditum, ut ttiarn Galax£r£. Sum qui fimUiter Gallos à laüis co lore numcupatos uelmt. Nam montes er rigor ccxli tb ea parte faits ardoré excludunt, ut eorum corpora Kon colorentur. rotAixKltaJ^iti aptiellatur,quodmqj calidum ncq; frigidum eft, fed tepi ium utlac. Latini uidentur etiam egeUdum appellate,ut docuit Coma» dus, qui pro Gneca uoce Latinn ladojum reddidit apud Galenum,qui fepe alibi tepidæ caliditatts mcmi» mt, e^ aquofe tepiditatis,ut m atriphcc, ^ cytifo.

Galadites lapis,quafi ladarium dixeris, fuccum ex feladeum remittit, einer eus ei color ,fapor duleis, Korochthum quoq- lapidem iionnulli à candore gala» xiam, aut leucographida nominani. In Aegypto na» fcitur. Vtuntur eo lintcariorum offidnie ad candorem ueftium, quoniam moUis eft, er fadlimè diluitur. A Uerbo lado,aliqui etiam dcledo etobledodeductmt.

l^dana columna erat mforo boario,dida quod aft

DE LACTE ET

CdW infantes laite alendoi deferebant. raTiHi/ôfJ Griff ciatranquiüum et ferenum mdigetat, quodnimiriMf inflarlaitis lene ^ lt;equabilefit. Lacleimeloqucthe flumen in Liuio commendatur, quodieim oratio can* dida,puranitidaq;fit. O^vîSapyaÂayhocefigaUi* naceum lac,mter piramiaf numeratur^ m opulcntos, Gquot; quibut omnium rerun copia fuppetit. Aut de re* bui muètu raris,ideo^ predofis. Anaxagoras m ph^ ficis lacgaÜinaceum, album in ouK liquorem effe fcrl ptumreliquit,quod Athenaut fccundo dipnofaphi^ fiarumlibro tefiatur. Liliffloscoronarius,cmacula tifiimi omnium candoris^ob nobüitatem regius à qui* bufdadidua^Zr lunonis rofa: nattes enim ex dus laite dicitur, cum dortmente dea admoto uberibus dus lier eule, uago pueri G meerto fuitu diuinum lac inter' ram decidifièt. Noshoctetrafiiehofigtnentumeont*-prchendimiis.

Cumpuer Alcides diuafagus ubera fuxit lunoniStduîd preffia/opore fititz

A mbrofiumq; alto lac dcfliüauit Olymp»

In terras fiefum^ LiUa nda fumas.

lActa lailis, efi cafeus ad(àrmâmeteefaitus. Hart, fert iüe ceris cana cum fuis mdla, bictamq; lailis Saßinate de fylua.

Camelinum ab hominis laite duldßimü, prlt;tdpuè

1

OPERIB. LACTARIIS. ll 'Jiidunam menfuram tresttqu£ addantur. Bos ante partum nonlaäefcit, afina protinus. PuUocim, ubi pingue pabulum eß^ biduo àpartu maternum lac pref fijjc mortijirum: genusq^ morbiuocaturcoloßratio^ XX infantes eoloßrati, denfatolaÜe 'm cafei ffeciem» Ex proximo femper à partu coloßrafiunt: quæ niji .admifceatur aqua, durefcant m pumicem. ;Eft autent coloßra, pue ut Plinius, coloßru, prima à partu jfon giofadenfitaslaéiis. Kartialis: Surripuit paßor, que non aßantibut hoedis, nbsp;•

De primo matrumlaiie coloßradamus.

Theodorus Gaz^pro coitu laüis quoeuq-, coloßrum plerumq; accipit : itcmq; pro eo, quod ab Arißotele trophalides appeUantur. Decoloßrocr Martiahs poeta meminit , cr LudUus, er Plautus 'm Panulo: Kea (inquity colußra,nKum cor, meus moÜiculus ca feus, inter opera itéra ganea pretioßßimu ex lade caput uocatum: quod Britanni atq; Belgacremorem hdis hodieq-, naminant. Conßeitur g‘ quaß^uma la dis dicitur infubriaßupra memorati cremoris anuda, quam Graci aphrogala, ut mquit A'ctius, appellant.

Vtrinq; dentatorum lac non edit. Tenuißimum Ca melis, mox Equabus, craffifimum Aftn£,ut coaguli Uicem impleat. Omne lac igne(fiffatur, frigorefere feit. Spiffatuigni pyriathes er pyrihephthon uocari 4 Gr£cis,author eß Aëtius. Keminit et lulius Pollux.

B 5

DE LACE ET

Äeuf I^i[fatum coagula pyües, qd’ ruftici itoßri(lcri bit HcrmolaM Barbarut^lac iuncatum 4 iunco cr est rice^aut quibm alijs fegejlribus muoluitur,appellant, AthentM ueto primum lac pyrihephthen et pyrihe» phthon tradit uocari. Photion primum lac èi Gracif etiam pyos er pyon diduoluit: alioqui pyos cr fin» gau concretut eß.quod er put dicitur.Pultem ex ouo er lade oogala medici cognominant. Ruigere, lac efiè mammis exprimere. Verg. Itb.f. Georg. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4

Quad furgente die mulfere, horisq; diurnis, Hode premunt. A^i\yamp;/j idem Gneis innuit, amp;nbsp;^J^al/^êgt;J. vfurpatur etiam emulgeo. Colu. libro s. Sed priufq hoc fiat exiguum emulgendum eß.Teren» tius in Phormione per translationem dixit: Emulfi itr gento fenem, quad eil, fine labore fußuli. immulgeo Plinius ufus eß: Pabulofum, mquit, arbitror defirigi» bus über a eat mfantium labris immulgere. KulUrd ipfum lac mulilum, uel ipfam ladis extradionem, vel uns m quad mulgctur,fignißcat. Sed pro uafe mul drumquoque er mulUralerepcrituriapud Gracot rti.'l^et er aja.o'Kyiui^. Verg. Itbro j. Georg. Kmc largi copia la£iis.

Quam magis exhaußo ßgt;umauerit ubere muldra, l^ta magis preßis manabunt ubera mammis, idem, B« uenit ad muldram, binos alit ubere foetus. Idem M Georg. Impie hunt muläralea uaecte.

Kordt»

OPERIB. LACTARIIS. it

HordtiN Epo. lIUc mit^^ ucniut ai muKlra capetbe, Ucmimulgeo caprimulgiiiaifCluot Arifioteks ^lyöbHÄaQ uocat » Auesfuut grandiores meruU a^ ^eüu, litres noilurm, mterdiu enim uifu carent. i«« trant paftorum jlabula,eaprarümquc uberibus aduos lanty ob fndum laÜK: qua iniuria über enwritur, ca» frisai ita maints oboritur c^cttos. 7rï^av5»f, M di ^ nbsp;nbsp;citur qui mulget, aut ipfa mulUray nempe utu paßora

k,fcaphi{Drme, latiorem habensfunduntji/nquode» mulgetur lac à uerbo ttiXîxu, id eß cultro quidpiant fabrico, unie or iriÄueuq, id eil fecuris mßrumen» turn fahr de ad ßeandum. A peUa noce Gr ica dimina tiuu habetur nti^îq, à quo fieri poteß Latinos filant peluimmutuatosefje. tuiKloqotfJioXyopapudllo» titerum diuerfimode exponunt: fiunt qui tempus quo mulgenturoues, ut uejfiertinum aut matutinum ere» pufculum accipiant: fiunt qui noiiem mtempeßam, cum nulle pecudes mulgenturt alij deniq; aliter. A» M0A7C1 etidper translations nomindtur,quiR.emp. tmulgent, or compilant. Coagulare lac. Grid it • cunt KHyvlivou yaXot, «) T^i'pep, «) a-uv/scéi'ou. Occupari circa lac, eduliaq^ de lade, yoAo j^yp/j, CT yot^aiiJou^y^fi: ut circa cafietim, TvfûK0f^ëp^ Tu^oKVH uero or TVfÓKVKSi^, inßrumentum eß co» quinarium, quo firammato cafieus dißeritur minuta» tim, iwAo^ aut yotvAi^ idem eil quod Trisha, ^

DE LACE ET

tfiiatpîq, fciUcet Uifi ad mulgendum deßinätd. Epi« grammita yavAou^ yTiayoTrnyaii cognominunt, quad lac m ipßs coeat. Siquidé y^ayoç pro y«7ilt;i poëtùum eß. Hinc y'ha.yi^oticr yÂa.yôeg ,hoc eft, ladetu, Tu^ow/xeop, fifeeUa eß m qua cafeM feruatur, ToXoc^oç, calathut,m quo coagulatur.ra^ coq cr TO-fpoq, er K^ijmas^affifciUiefunt ’vnqu^ butfuj^enfutexiccatur. tianq^TÎ^cetf] eß ßccare, Merpres Qdyßea Homerica docet etiarn q.uyop uel •f-wlqpa idem eße quod Kx^^dltTKOc, fcilicet mßru mentum mquo cafei formantur, tßiön lp auroîq 4-yyiTOU n yi^a. Ma^ap «.fjic'KyoUHp Hefiodut paßoralem er craßarn mdzlt;tm nuncupauit. Caht' thum Scruiut iiiterpretatur um aneum in quo lac,uel recescafeutdißrahitur. ScdOuid.4. faßorumcanitt Hac implet calathos lento de uimine nexoi, ilmc diminutiuum calathifcut extat,

Eifceüa,Uiis uimineum, aut ex iuitcit, quo lac coi« gulatur,dum cafeu^ exprimitur,uel m quo cafei ßrun tur. Pollux T v^oifo^eop appellat. Tib. Tune fifceUa leui detexta eü uimine iunci,

Raraqi per nexM eß uia failafero.

HuiusaUud diminutium ßßinula.l^amßßinama ior cd,qua ßrutur palea,foenufiodes,er idgenus re liqua. Licebit qualu et quafillü codemfenfu accipere. feßui: Calathos Graa nos dicimus quafiUos. Pifcelü uodtati

o PB RIB. LACTAR’IIS.

I Uocitdtifunt moUiicafeidppetitorei,quenmdmoclivnt catillQnes,catiüorwmliguritores. GdUionherbuno^ tuen tultt, quod pro coagulo Idäi fitjubet enim quan dam acrimonidm,GaÏli mufquctum minta mdigetdntt Germdui megertrut/lt;*11} »nfergruwen Gett* prow. nbsp;nbsp;Apdrine palkra uice coU utuntur, pilos

cx luik dufirentes, nimiru circumdHis per Idc ßhjs, quorum dfpmtM ddeo tendx cß, ut facile quiequid tetigerit dpprehenddt, nam etueßibw hxret prêter* euntium,ed cdufd (pt'havi^ai'aTOfi dppeUant, 'Verudd tuld ImgUd fUterFru t/ GdlUcè grateron didtur.

ColLiéieut, ofJioyÛÂaKfoç, o'uTf/aAaKToç, qui ' Utto er eodem lack nutrits eß. iunenaln: Cltiid dicdt notie coUdäea tAaure.

tAdtureldc imitdturdmygdaldtutn,quod tum dd itticMt, tum ad famtatk beneficium letdf noßra fies quentißime parat. Amygdale circiter libre pon» duscalida rcfoluuntur,ut faciUutcorticefiolientur, deindecumpaneexcauatotunduntur. Tunfe dedifi folute recenti aqua in cacabum perfetdeeum fitnduns turret proeul flammd m carbonibui agitate cochleari propter fiimum,co quuntur.Sdebar is adi^ citurfclibra. Parum coebire amant. Liquidü enim hoc firculü mas gu quam fiifium placet. Sunt qui et aquam rofaceam addant. Anferis lac uocamits lingua uernacula,ans ferinu pingue Uili mcoHu^fachare uuisq^ pa fis adies

B 5

tiE L A CTE ET

(lis:bocmieriMtel^xrecêfetur. Libet bucafcribere uctÇm aliquot ex 9- Ub. Odyffetede Cyclopii antro: Kap7co!.7i.'i/JMq J' laf avr^o/j oKpiKO/J. i^} oucAj /xip

tV^OM-ifJ. Ül^' WfJi-iViVOfXOp KoîfàimûVKfJiÿÂlX» £Z6ôi;7tç lt;ß wç avr^iop tô«tU/U.iu^Ja ««sa. la^tfoi ^ifl n^Sp êt^iSop. Silvovto /'i trUKOf A^viuV Hiß i^îqmp, ißlaKiK^t/J-iVOU ißt tKa^Olî fj‘)((in- Xcû^iQ /^ 7[‘jgt;oyciVoi,')(ajgt;tq j/jiiTa.lt;X!âtigt; Xufi'q cß bô/6’i^lt;reii. Naopiß ófw «Tj/ta n«vra, r« izAûi'ît.o'Ratfizi/'tgTtîiTU'y/xtva. ToZç tva/xiA

Egoutcunq-itarcddidi: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(ytp» '

Mox antrum fumtu ingreßi,non mcola nobit lnuentut,pecude$ aber at per pafcua ducens.

Satgula n^sfoU contemplabamur in aatro.

CafcM in calathn multut,flabula omnia plem

Agnis atq; hoedii. Dijlabant ordine certo^ Priu£maiorcs,nKdiaq; £tatc feorflm, Priuatimq; recent nati. Mulciralia cun!h Plena fero ftabant,quibuf mmulgerefolebat.

Etpaulopoß:

Vó/xtve^ ß H^i'Xytp 0Ïlt;^, Hj ^HKaßou^ ^tyai», Piv7a Koifa. ^oT^eep, Hj utt 'tfo-èpiiop mip iuxsX, Aul'iKa eßuMa'u /^ dpi-{.alt;ï Atu«o7o yi^amoi^ P'?\.igt;cfo7Q W laXapoia-ip apLHa-aju.ivoq KoHiÖHUt-U^AI^U /quot;éé/TiSlia'ip^p vypio'lp, Otf^XOI tin

fl!viip

OPERIB. LACTARUS. 14 tl'ivilfj i^dlVUfJiiva,I^OI TToli t^ÓfXSIOfl iln.

Latme uertific poteß:

Ülefedcns mulgebat oues,ßmdtq; capcUtU

Rite feiens operisjubrumos matribus inde Subiccit feetus. Turn pulchra coagula laÜiS nimdij impofuit ffeis de utmine lento. Quiequid erat reliqui uafis bene condidit amplis, Vt biberetyceenieq; ßbi feruaret m ufum.

Oogala,id eß lac ouis permixtum, cibus eß dyfena tericis commodus, tU/tn ab Aëtio lib. o- cap ^f. turn Paulo lib. i- cap. 4». proditut, ad acrcdinem humoru contemperandam, fu^ca nutrimenttm quodabunde inde corpori accedit : quare etiarn ut rcfocdlandu ui» tibtu devais congruens, ab eodem Aëtio lib. u, cap.

18 pnefcribitur.

Oxygala quomodo fïat. Verba funt Colu* mellælib. u. cap. s.

OXygala ficfacito,ollam nouant funüto,edgt;ttqi iuxta ßndum terebrato: deinde cauum,quem ficcris/urculo obturato,çr lade ouiUo quant recen» tißimouas repleto, coq; adijcito uiridium condimen» torumfafciculos,origani,nwnt£,ceplt;e,conatidri. KM herbas ita in lade demittito, ut ligantina earü extent, Poß diem qumtum,furculu, quo cauttmobturaueroi, tximito, er ßrum cmttito. ÇvM deinde lac coeperit

DE LACTE ET

indnlt;ffc,eodcm farculo cautim obtutrato, mterwilJo^i triduo,itit utfupra diäum efi,ferum emittito, erfif fciculos condimentoru exemptas abijcito,deinde exi* guim aridi thym,crcutüllt;e arid£ fuper lac dißrmgi* to,concißq;feihm pom quantum uidebitur,adijcito, erpermifeeto. Kox mtermlfo biduo rurfut ferum emittito,cauum^ obturato^or falls mti, quantum ft tiserit,adqnto,Grm^ceto. Dernde operculo mpo* fito,^^' obUmto, non ante aperueris oUam quim ufm exegerit. Sunt qui fatiui uel etiàfylueßris lepidq hera bam cum coUegerunt, m umbra fleet nt: dernde flit eins, abieéh caule, die tT noch muriamacerata ex* prejfaq; laäi mifceatßaecondimentis, et falls quail* turn falls arbitrantur, adijcidnt,tumclt;etera,quefu‘ pra prtecepimus,faciant. UonnuUi recentia fUa kph ^cum dulci käe in otta mifeent, ct poß diem tertiu, quemadmodumpriecepimut, ferum emittunt, deinde compertam fatureiam uiridem,tum etiam arida femi* nacoriandri,atq;anethi,crthymi, ZT apij munum benetrita adqciunt,falemq;benetoßum enbratum permifeent. Cetera eadem quefuprafaciunt.Ha^e^ nut Columella. Qui etiam alibi carminececinit : Po* nitur amp;nbsp;lahts gußus que condiat herba: lepidium in* teüigens, quam Paulus Aegmeta in coxendicis cura* tione lib j. cap. 77. ßuticofam effe herbam docet,lau r'mls ßlijs mulio maioribus. liane effe iudico, cuius ß

lijs

OPER IB. LAC TARIS. iy ^snoßri loco finapif utuMur^impofuo mde nominee

De eodem 8i butyro Plin. lib. îS. cap. si

ELade fit (y-butyru barbararum gentium laiu datifiimiK cibuf,zy qui diuites à plebe dificer» nat. plurimum é bubulo,cr mde nomen: pmguifiimii tx ouibm. fit cr ex caprtno^fed hyeme calefaîlo U* ik, xfiatc expreffo tantum, crebro iailntu in longH uafis^angufto firamineffiiritum accipientibusfub ipfa ore^ahâi prteligato. Additur paulumaque ut acefeaU Qgod efi maxime coadu^m fummo finit .• At id cxein ptumadditofale , oxygala appellant. Keliqua deco^ quunt 'm ollu: ibi quod fitpernatat,butyrum ep,oleo^ fum natura. Qgod magit uirut re^iùt, hoc pnefian» tiui ludicatur. Pluribus compofitionibut mifietur m^ ueteratum. t^aturadusaftr'mgere,mollire^replere, VulfUbti purgare. Oxygalafit 0quot; alio modo,acido lads addUo *'quot;““* in recens,quod dum acefcitjutilifiimum efi fiomacho. Ad calidam uentriculi mtcmpericmfalubriter propia natur. Oxygaladmus ca[eus,id efi ex acido lack pt fatus ÀGaleno probatur. Oxygala non ledit dentes, M lacpurum,nifi fiigidiores fitefmt, quibus aliquant do fiuporem mfirt. Sic er m frigido uentre no probe toquitw. In temperato,difficulter quidem,non tarnen prorfut 'mco^ile efi. Cuteru calidus uentriculus pr£a ter id quod nihil offinditur eins ufii,

DE LACTE ET

Ciumetiam fi print niue refrigerate frerwt, fine moà lejlia ipfwm firent. Adeà plurimorum aUmentoruM facultates no debent abfoluta ac fimplici orationetrlt;i di,fed pro diuerfîs utentitvm affèilibut difiitigui. Eß autan m genere oxygala frigidum,craßiq; fucci,qtM» lictcunikl crudum générant bumorem, er calculas in renibut/t infra calidiores frterint.,neq; fatis amplos ht buerintmeatut. Habet autem oxy gala nonamplitti acrem call dam fr feri quilitatem,neq; calidam ac pm»» guembutyrijcdfolamcafeinaturam. Hoc Confran» tinut oleo mieilum, aut terebmthi friijs muolutunt tenerum permanere fcripfit.

Lacetiamfine coagula enici femine er floribiit alba frima: coit. item fr calfraób frigidum acetum muU fum,u»iumuemulfuin tt^ergamm: nel fr in ipfum UM frigidfrimam aquarn contmens demittamm: hanc la» £lts partium difgregationem Graci c^ïa-ifj nominant. Colofrrum uero frue protogala, uel parent 'm calido cinerefiruefailum friante fua citra aliorum opem cal gulatur. Vbi mei er coagultm ei mifcetur, tenuit cr aquofa pars feparatur : utuntur autem aliqui 'm cibo,tanttmt coagidata parte,qua cafeofa,er coagu^ lifacultate calida igncafr,er melle confiât. Alijfrmul Crferumbibunt,frue ex aqua, fruealteram altera abundantiut.Ciuamobrein uentermagit minésue de» tur,pro[eri portione. Euidens et hoe efijpltts aUcor

OPE RIB. LACTARuy. 16

piM eorwm qui tantum quad craßim fß, fumpßrunt: mima qui panter ferum commifcent. Eadem ratio W coloßro difcrimen efficit, etenm fine nulle agrim toquitur,fucci craßioris eß^tardua defeendit. V trif^ mixta er lüorum contraria contitigunt, er corpus uniuerfum copiofiut nutritur.

Differentia lattis ab anni temporibus.

LAilis ab anni partibus non exigua habetur difa firentia. Vernum, ut proximum à partu, liquid dißmum,progrefiutemporis craßefcit. Aeßatc mea dia ipfum quoq; mediocre fit. Probatur maxime afit* uim ueluti conçoit u facile,er odoratwm.

Ab xtatum differentijs.

Vigentium animalium lac optimum, iuniorum ltquidtu«,feniorum aridius cß.

Differentia laólis ab animalibus,

Bvbultvm quidem pinguißimwm, craßißimwm^ nutriendo er moderate penetrando idomum. Canulmum liquidtßimü temußimum ac minimè pma g)te,licetq^ plurimofero abundct,tardius tarnen fiecea derelonga experientia comperttiefl. Equmimi uero ocyus defccndit,fimiliqi modo afinmïi,quod er pana •ißimu pmgucdmis particeps eß, propterea rarà in

DE LACTE ET

eUcuiuf uentriculo tranfît m cafeu. Capnnum [uh^ fiant 14 temperatum, purgando quidem bubulo Me» ciUÎM : ad reliqua uero fatis idoneum, cr nutricnda non paruin efficax. Craßios ifto ouinum eß,ßcd dut frequens ufm cuti uitihgines albM inducit. SuiUunt pniguißimumomnium,ut adconcretionem coagula non indigeat, aeperquam modicum fed exccrnat,de» codurnqiocyßimecoaguletur. Idea neq^ facile fecc» dit,neqi uentriculo congruit,fed naufeamgufitaitibut excitât.

Lxiiis differentia ab habitu animalium.

ASaniori animali falubdut femper lac emulge tur. Pecorumautem morbi deprehenduntuf cutifgrdcilitate,glabricie, panis, impetiginibut,fca» bic,macilentia. t^igdarapccorarobiijUora firéfunt, quodctiamcarniufuarufipiditatedignofcitur. Can» didiora magna ex pade imbcciüiora deprebendmut.

A pafcuis.

^feuoru uadetate lac pludmum diffèrt. Dtuerfa enim animaha diuerfat herbat depafcunt. Virent igitnr berba, ac prope aquat nafcens, liquidiui pau» citaqi lac fuggerit. SoUdior ucro ac montana,ad lailit probitatem copiamq; parandam commodißima efi. tabula afirmgentta lac gignunt, quad afiringit, ficut acrid

OPERIB. LACTARIIS. 17 tcria er pneipue citthirtica,utf:dmonia,ueratrutn^ er Idéldrix herbit, quad aluum cuerUt: 4 cytifo uero àulceacpingueproducitur.

Quitus competathe, PLurimi fucci,plurimiq; alimenti omnium propê qu£ cibo ajJumMttur,lac effe iudicatur,qd’opti mum fit, Qjtoniam uero aduerfis fibi partibis atq; uiribui componitur,deijcientibiis,mqu(tinyer fifien* tibiu, obfiruètibut er attenuantibus,debent eiiu qM Ututes ab utentK natura non alterne elfe. Itaque He ufurui, apertos uifeerurn meatut, uenMq^ latM er umplat habere oportet, ut mtegram utilitatem perch piat. Ladii quidem commoditates à prifcis quoque medtcn recenfentur: moderata 'mquarn alui deieHio, boni^ fucci generatio: er quodper uenM digelium bonam quidam carnem meliorem facit: mordaces au* tem humores expurgat, quofeunq^ inueneritt qua de caufa urin£ dijfcultatc, er acri fluore uentrii labo a rantibut non tantum bibitum,fedmliriut quoq^per cïyjierem inieHumconlirt. Ad acres er erodentes defluxus utilißimtm efl: baud folum quod eos 4 mem brisaffcilit abluat, humiditate abftergente, quam m parte ferofa continet, fed etiam quod membris iUitunt craßitic er pinguedine fuanon finatnudis bumoret acres mfluêtes oceurrere, Ergo ad pulmonis, mteftno

C

DE LACTE ET '

r««, rmum, ueßcx, uteri^ ulcéra, ad exanihemato, dothienox, catera^q^ cutis aj^eritates, cfficacißimwra medicamentum eft. Ad cantharides ettam er bupre ßm e[gt;otam: denies aduerfus quacu^qi putref iciuat cr exulcerant. Contra hyofcyamum peeuhare pra* fidium eßjUico enim prudëtiores affedos reddit. Ad faucium quoq- ulcéra,à quacunq; caufa eueneriitt,fed pracipueabangina,autab ephemeri fumptioneore coïlutum conßrt. Potum his qui non aluntur, arefa^ dis, er qui poß morbum non reficiusttur,fummopere opitulatur. Ad acres oculorum fluxiones, er hypo» f^hagmata utiliter adhtbetur: extra uerogenis lüitunt horafomni, cum ouo er rofaceo, inflÓmationes ipfa» rummtigat. idem facit er'mfedK,pudendorümque ulceribux, prorfusq^ad omniaquamitigatione mdi» guerint, ob inflammationë aut erofionem, aut quant» piam corruptionem, efficaeißime adhibetur: idea er medicamentis, quaanodyna appeUantur admixtum, cancrisiUinitur. Qualeilludeßquod diapompholy» gosdicitur. Omninoenmlac fedandi uirtute pollet, pracipueftdccodione,aut aUo artißeio copia[eroß humoris exhaußafit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;

De modo,menfura,ac tempore utendi.

aVi lac ebibcrit,fumme cauere debet,utm» terim à reliquis cibis abflineat, donee illud exodè

o P ERIB. LA CTA RUS. 18 mâè concodumßt, att^aluo fecefferit. Nam ß co ttondum conßdo nouum alimentu ingejjerii,prittcr quod ipfum putrcfcet,etiam quicquid adiecerK^ßmd ad putredincm trabet. Kane uero bibendum nuper* rime mulüum,atq} interimmagnolabori parcendum, fenßmqi dcambulandum, intericiiis quictibM,qua: td men citra fomnumßnt. Hw enim coditionibua potum facile fecedit, educensfecum qute fuperuacua ßcrint. lUud enim prit c^terii maxime obferuari oportet, ut primum femper fecedat : quod ubi fecefßrit, nouum bibendum eß. In prindpio igitur fecedit quidem com rnedè, purgans no qu£ m tota corporis mole fuHt,fed qua m uentriculo,mteßinii, proximiiqi membrit con tinentur. Poßea uero iamper uenax dijlribuitur, at^ optime nutrit, neq; ampUut deceit aluu/m,fed potiut ßflit. Kenfura autemfumcndi omnibm comunif prlt;e» figi nequit : ßcut er relique alimentK non aliuf mo» dut imponitur,niß quatenut facile tolerentur. idem contra erodenteshumores, er pr^fertim quimpadi ßnt,ßmulcummodico melleutiliter exhibetur. ita enmfaliciiu fumitur, magiiq; et ahßergit,Gr aluum dcijcit: poteß er fapx, aut paßi quidptam admifcerif utßomacho magis conßrat. Addito fale magit aluum citat,fed miocundiut eH.

QQuibuslacobfit. ExGaleno.

Vod quidem plurimofero abundauerit tu» C a.

DE LACTE ET , tißimum, licet temere quis utatur, Cui uero modicU feri, cafei plunmum incß, eiw frequem ufm non om nibustntutefl, Kenibia enimoffiatadcalculumge^ nerandumptiratis, objirudiones^i er morbos hepd^ tit iUii ddfirt,qiiosaptos inuenent. Tales funt qui ttlt;t forum ab ßmu adgibba hepatis alimentum diftribuett tium fines angußos habent: fedneq-capiti comodu/in efl,nifi cui ualdc robuftu fucrit: ficut mq; hypochon^ (trijs, qua:facile mtumefcuntt plurimn uero irftatur, er perpaud funt, qui hoc uitium euadant. Eiufdem ufut aßidum dentes inédit, er gingiuas flaccidas mara centesq- reddit,dc dentes ipfos putredini crofioniq; exponit, prxfertim craßim lac. Nam afininum ob tenuitatem nedum dentibus nocet,fed etiamdbfter^ gendo prodefi. Igiturpofi rcliqui lades ufum denies coüuendi funt uino diluto, quad potius cummeUefite rit: dut fi cdput non offendatur, etiam merdco umo^ Quiequidenimdentibus 'mhafit,itddbfiergitur. !«• utile lienofis eriocinorofis lac eft,uertiginofis,conü tialibut,neruorum uitijs, fibribus et edpitis doloribus-Nifi quis purgdtionis edufd, quod feißile uoedat,bibc rit, vnfiriui exponendum, quo paido fiat,

De laólis decodionc.

LAedecodum abfumpto fera, nuUdtenut dluam ducit:exhibetur quibus uenterab acribus excre mentis

o P E R f B. L A C T A RI r Î. 19 Dientis croditur,cr his qui dyfenteritt,ttut bilioftßu* xioneàieiunointeflino crumpentemßßantun Mo» fdm conßeiendi duplex: out enim lue decoquitur,quo» ufque purs feroßt exhàluuerit: uutßruidi lupïtli a^a duntur. Sedquod perlupillos,purutur, crußiuseii^ idea mutilius. Sunt qui cremutorum lupiüorum eine remm lueconijciant, quod ud putrefcentiuuleerueffi taeïus medieumentu cß:bis ergo omnino offerendum, quod per lapiUos eonßeitur, reliquis quod deeoqui’^ tur, Keéliusdccoqueturußiduougitutu,nefeeernua tur.Atßquid orilebetis wfcderit,ffgt;ongidpuraex‘i tergendum efl: pept enim rcliquo deeoäo eommißeea tur,ue totu eorrumpit, Uu Uero per lupiUos eoßcitur. Lue prius exeoquit’o,donee plurimu humoris exhalet. Inde tot durißimos lapiUos meëfos m lue coijcito,quot [erum prorfus abfumunt. iJeeßegnim lupillis,imo er potentiuf,lamin£ ffrreu: ignite mlae conieHeident effidunt: meß enim ßrro uis aßringendß ideoquum plures jirreiK rotuks muerone uirgule infixa prepu ramus, ut comode ueluti cupulo ßrrum cadens toUua turßuudßeeusquum 'm cuutcrijs facere conßueuimut.

Lue tarnen itu conßHu mßomucho ud cdßeißgt;rmam facile permututumproptereututius quidpiauquead» mißectur,quod plures medici faditant, totum prius ße rum abßumendo, mox fincerum uquum 'mptndendo: neq^ uero ßeri humiditutem, fed ucrir,'

’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c 5

DE LACTE ET

quijlimuldturalum.

De larte in generc.

LAcnobiscr dbi et medicina piiriterufumpne fiat.Salubre qd’fyncerü purumq; efl,nulliui ont nino amaritudiniiyUel aciditatis,uel falfedinis^l acri monice,uclfatoris particeps, Sed,ut ita dixerm,be» ne olens,uel faUem odore carens: quad ß ei quippiam iucundi odorii merit, confiât (^ idem nannihil dulce dints habiturum. Sitfibijpfi continuu optimu lac, un» ^ui mfiiUatu non defluat,et prout ladi couenit,^len dens. Super omnia, quoad eius fieri potefi, fimiles hi beto partes. Non enim exaHè hone dotem, ut mel oa ptimum,rccipit. (iuouero talelacfiat,cridoncis nutriments alcndum animal efi, cr exerdtationibui nudiocribus admouendum: ar pullus, ft quern ladat, auferendus.

De his quzcum biQe cibi gratia coquuntur, LAc cum aliquo craßioris fucci edulio quam ma* xime decodu,abijdt quicquid eifiatuofum me» rat, ac magis nMrit, aluiq^ fluxionibus, çr tenuibus i capite ad pedus defiillationibus congruit. Aduer» tendum tarnen ne quodpiam uifcerum latenter offen» dat:diuerfa enim multorum natura efi. Ne^- fatis tu» tahuiufmodi alimenta funt, namheparfadUmeob» firuunt erratum calculas gigiium. inlade coquÜtur amyUif

OPERIB. LACTÄRHS. lo imyltim,ßml.i, chondruf, tr:tgu^,oryza,olcraqii£* iaat, panes,qui er ipß cnßi funt ßucd^ßrion probe cocii,^-^;^^ parati fint,ncquc falls er ßrmenti, quantum fufficit, habeant.

De laiflis fero, ex Galeno.

SEr« obfua abfergendi uires ad ahd deiedionff, tum potum, tum per clyßerem mieiium affumi^ tur: abf^ eroßone enim abluit, extergU^ ab inteßi» nü aermmiM, ut optime quifpiam fcro,utceaquie, ideera acri fanie manantia lauare poßit. Imo ey me^ didne quaru uü eß difeutiendi enchymomata et nie» lafmata, id eß fanguinem fub cute concretum, er Ü» uores,fero rcüius quam aqua è cute abluuntur. Eodê ad liuores oculorum er hypofphagmata, id eßfugil» lationes, idoneis medicamentn commixto utimur, qd! ita praparatur, Lac(excepto fuiUo aut ouino,utrun» queenim fero reddendo 'meptum)uegctiori igne deco quito,afiduè aquaUterq^ uerfando:quo efferuefcéte, tantifper eeßato, erßadhuc magis eßferbucrit ,m proßadumuM adhosufiu paratumfrigide plenum^ repente ollain imponito, iüico enim conßdebit:quie» feetHe firuore rurfu decoquito:cumq;fatK huilier it, bis aut ter oxymelite autpofca con fr er git asiatique ita ßatim ab cafeo ferimfecemitur. Secretum cribro fetaceo excolabis, at^ ubi craßaerpituitofaexere^

c 4

DE LACE ET

Wpnf4 reâudare opinaberii,oxymeliti admise ehi5:ubi Kero acrid et biliofa,tum pofea potiia adijcies. Seri U^Mdd imbeaUos eß, er mediagrauiter affédas, pri moq- ferum cum fale exhiberi oportet: ubi uero pur^ gatio meoeperit, tune fal remoueri, idente^ per mter^ ualLa alternatim repeti debet,donee fatu materif puf gatumßt: copia pro uirium ratione expendenda cd» Ac licet non multam peccaueris,ß'plut etiam exhibue rü, eerta tarnen menfura ad hemins quing; accedit, Talif igitur fit praparationis modut, tametfi Cares fe cut conficiant,trito enim enicifemine lac coagulant tes, poflea excolantes,adie£lo fale aut marina aquar rurfut decoijuut,atq^ ita propinant. Quod quidem ficuti cßicatiusßta longé 'mfuauiuf eß, omninoq- pro lixic decodiones medicamentofius ferum eßieiant. Si uero quißiidm uehementiori euacuatione indiguerit, thymi triti admifceto tres aut quatuor drachmas: qua fiadhucaugeri uelis,pro thymoepithymi tantandem adijcies. Medicainenta tarnen uitari oportet,nifi ma» gna neeeßitas urgeat. SerumfimpUeißimum moUio» ribus corporibus priccipuè conuenit, quorum uentres tantum er mteßina abluere purgareq; cogitamus. Item bis quorum mteßinum àquacunq; medicina fa» ciUimè ulceratur: er quorum uentres biliofa mtempe ries uexat: er quos angunt 'mania egerendi defideria quatmefmi uocantur: er quorum renes, uefica, er uterus

OPERFB. LACTARIIS. H

ufo'«« ukerii periculüfubeunt:^ gracilibM qui non nlunturpurgatione nibilominut indigcntcs-hi^ omm* buf ferum exhibendu,nccfale,tuc quopiamedicamen to adicäo. Puerii,melioribut, fenibm tutißimc da* tur hic mediciiM uel fub ipfo canif feruorc, quo prie* àpuè tempore rcliqua oïamcdicamëta fuß/ediafunt. Pfficatiori fera utetur aliquif ad corpora er morbos, qutualidioribuf praßdiji mdiguer'mt,prafertimai diuturna exanthemata, liuentesq; uaros, ad omnesq^ humoru deprauationes in cutim tendentes, ut lepram er conßmilia, ad antiqua ßrma^ ulcéra, ad capitis nchores,cr huiufmodi. Item ad oculos aßidue fluent tes,ad palpebrarufedbiem,ad faciei maculas,into et ad diuturnof ßbritm periodos, er ad has qui ab aduerft ualetudine in hydropem pergunt. Hec ßre Galcnus, Serum uulgm medicoru aquam laüis aut cafei uoa cant, tenuior enm laiiis er aquofa pars efl, er tan» quamfaniesdiluta. No» laudoquilaccorruptivm,aut lailis ßcem deßnierunt. Verg. Acrernq; Koloffum pafcefero pingui. egpop Grlt;eci ewm dupUci aut ßm» phei piaproßrunt. Videtur à mafculmo articula er poor compoßtum, quæ uox fluidu liquor cm mdicat. Aut àfolo yooç per metatheßmopogfailu ejfe.Vtro» uif modo feriptum fyîlabam ultimam acuit. o^jor enim paroxytonum per duplex plt;a tantum inuemtur, idè quod opponvytop, uel o^omytop, uel ov^o-nifa

C Î

-DE LACTE ET

y 10 P panifie ans,hoc ejl infimum I^inlt;e dorß parlent,-ubi uertcbrlt;e dcfi!Mt,mcipiunt nateSi Phauonnui Ci mers Serum,'mquit,lt;tltîslvpôya.'X.a. uoatur. Ofjûv» bMcji ferejeere, id efl m ferum abire. Plmwi, Omne autem Uc ab igné I^ißitur, frigore f refeit. LuciliM tarnen Latino uocabulo pro ferenefeere et ßccari ufM uidetur, cum canit: tiemt^ fludiuago fu^penfe littore ueßts

Vuefcunt,tandem candenti fole ferefcunt» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i fortaßis ey ferum appeUatum ^erit, quodfere* mor hec pars ladis,mnür urn magis clara,tcnMS,lm’‘ pida mftar ac^u^^minusqi craffa fit. Sereum or fero*. fum, Gr£cis'‘ofjS)c^i.lt;i, non aliud quim aquofumfiu» xum er tenue fignat. Serum iam multo potentißi^ mum quidam ad tertio decoquüt, er fub dio refrige» rant. In Erytheaiuxta Gades infula uniut fiadij pa^ tente fi-eto, lac fine fero premi tradunt, ut Strabo re* tuUt,tanta pmguitudine,ut m cafeo conficiendo,aqua diluatur. Bubulum ante omnia orthopnoicis prodejl cum nafiurdo ferum. Afininum potum podagra chi* ragräue multos prorfus liber auit.

De butyro, ex Gateno.

BVtyrum ex ladis prafertim bubuli pmguißima parte fit maturandi uiribus, cumaliqua fimul difcutiendifacuUate, qua tantum facer e potefi adhi* bitum

OPE RIB. LA CTA RIIS. ii bitum nudijs inter duritiem miUitiemq; corporibut: horum enirn inflammationes maturat^ac facile difeu* tit,ut parotidas, ingumayOrK inflammationes, aliosq; non paucos affèduf in pueris cr mulieribusfepe hoc [olo pr^ßdio fanauerimus. fiam duriorum corporum tumores prater naturam butyru nunquam difcutiet: fcreatibia uero thoracis ac pulmonis,et laterum mora bis cum nulle mirifleè confirt: acflfoltm quidè lama batur,efficacius maturat : ßn eu nulle et amaris amyg dalis,minus quidè maturat,fed magis fereatus euocah

De cafeo ex Galeno.

CAfetm quan probern nuUu habeo, prater qui oxygaladinus dicitw,quoniam ex acido laite fiat. Omnes enirn concoitu difficilesfunt, rudus acia dos excitantes, uentriculumq; flatu replentes. Pro conditura uero ratione ab coagido acrimoniam corna parant,humoremq; penitus, prafertimueterafeentes amittunt : quando etiam feipßs acriores, cahdiores, fiticuloflores,conco(hidifficiliores, pciorisq^ fucci fiant : ut ne id quidem ad noxam toUendam fuffteiat, quod alioqui confirre folet,mifccre inquam cum crafa fioris fucci cibarijs, quod attenuare poflit acrimonia fua. \n cafeo enirn antiquo longé malus à fucci praula täte, er ab incendente humiditate nocumentu acquia ritur,quam quod attenuandi uis corriger e udeatdett*

DE LACTE ET

^lendm igitur huiufeemodi cafetu, nullité omnina partieels boni. Recentiorem ucro omnibui ^r^fi* rendum cenleo,e{uegt;n oxygaliUmum uoettridiximM^ Cibo enm iucundui, er flomacho pritrcliquiscunllii mmxiia, neq; ita diffieuher cocoquitur, difficultérue diUribuitur, neq- adeo cruffbfucco tonjint, qu£ om^ itiwmcafeorû communis mfimii eft. E cteteris recens femper antiquo prieftitr mollis duro: rarm laxusép volde denjd er compofh: quiq; duleiftmus eft,ei qui plurimo ftlfedine oftindit:fient moderate falftus^ei qM autnimium aut nihil faits habucrit: gujiuiucundus, vngrato:aftatuscrudopritfirtur. Cafeus ueroelixu^ tusJonge foUdior eft,omaes tarnen reprobandi.

Medkamentum Galenicx cafeo antique ad caUofos nodos podagrarum.

CVm arthriticus quidam caUofos m articülis no dos habats ad me m curru delatus effetyoeeur» rit animo crus fuis falemaceratü ac peruetuftumdea coquere, er dus decofh uetuftißmum cafeum ma* defacere,quemde'mdeinmortario exquifitè fubaHu edUafis nodis appUcarem. Re ita peraàa curn fine m* dfione effraya effet cutis ultra, quotidie nodorum partes replebantur:quam utilitatem uir iUc expertos, fimilem cafeum fecum detulit,non alio 'm pofkru me* dicamento ufus. Cum^ exadè proficiffet,aimcos hoc

OPERIB, LACTARifS, ij ipjb morboLtborätes nd idem peragendu hortatus ep»

Dc ui rccentis cafei, ex Galeno,

CAfeui recentißmui humeßensq; ndhuc credit turmnximobKejJè adiumento, qui ßumant urge Ml biberint,ß aßidue pro cibo oßiratur. Po te fi er iUitiu fanguinolentct fimpUdaq^ usinera glut mn^ re,additif uitif,aut la(lucte,aut betx filijs,aut lapathi, nut platani. KepeUit enim CT mcdiocritcr réfrigérât. Cafeut uero oxygalidmuf ampin etiarn uulneniglu» imat er difcutiendi uim habet.

Plura de butyro.

BVtyrum uim fuam in moUibut priecipuè corpo» nbuf ofiendit. DeMieMibut pueris continué ülitum, nihdo frgmut nullegfrigiuat atténuât, unde deMes emergunt. nbsp;nbsp;Item oris omnes inflammatorios

afrcäus,pofiquahumorinflucnsreprejjuseft,difcutit er concoquit. Itaq^cataplafmatismifceturfirinfecut imponendis ad parotides,hypochondria, er bubones.

3ö\iTu^oqautêgt;ouTugüfi (iue marts (tue neutra generepronuncietur,nihilrefrrt. E pmguißimaer oleofa ladis parte fit, mterdum unicum cafeis relm* qwtur ,feiundo foltvm fero ; unde cafei quandoq^ tam opimi, ut adipofum humorem deftiUent. Butyru/m ^uma ladis eft,concretius quimfertvm, Hippocrates

• DE LACTE ET

tilicuhi uocauit picerion, interprète GalenomgloßU Kippocraticés. Butyrum i boue nominatur,è cuM copioßßimü confit,ut nüretur Diofeoridem Gd* lenuf,quod ex caprino er ouiÜo confici Uâe dixerit» Ex caprino tarnen fieri folere,teftK efi Plmiuf.

De butyro,ex Diofeonde.

COmnundatur m primis è pinguifiimo laâe bu tyrum, taie autem ouillum efi. Paratur etiant de caprino,inuafis lacie concujjb:quicquid enm mefi pingue,iaihtu à reliquo fecedit. Natura ei oleofa,la* élis firè uim fequitur, eo^ ciet uentrem affatim hau^ flum. Abfcntisoleiutce, contra uenena,fubftituitur. Cum nulle gmgiuii affricatum dentitionem promet uet. Pruritm quo^gmgiuarïi ante dentitionem mitilt;t gat. AphthM,ideftoritulcera,puerorufanat, Porit lüitum.pmgue corpus er nitidü feruat. PufhilAS,quM Gruci pfydracia uocant,arcet. Yteri inflammation nés duritiatqi butyrum fanat, quod uirus non refipit, mq; uetuflumeft. Meflinis inijcitur ad fua tormina, qu£ dyfenteriam uocant : eir ad Colon exulceratum. Vtileficritnüxtu his quu fuppurationem accélérât. In primis neruorum, membranarum cerebri, uefleae^ colli uulaeribui applicatur. nbsp;nbsp;Replet,expurgat,car»

nem producit. Ajflidis merfut alexicacum efl. Oki laco in ob[onia,adipis^ uice in dulciaria conijcitur.

tuligo

o PE RIB. L A C T A R11Î. 14 - Fuligo ex butyro quo modo colligatm, ex Piofeonde. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

BVtyrum in lucernamnouam ingeßum accemü*

turfimUq; opercidato, qd’fupemè m pphun» cuUpgt;ecian definat^cr infima parte cunicttlos cliba» ni modo habeat,crematur. Subinde aliud m abfumpti locum fufficitur,dim coaceruetur fitUgma modut, quemfacere mftitueru. Penna pofi deraditur ad ufw^ Eu« effiélut eft in medicamentis oculorum exiccare^ er afirmgere. Pluxiones cobibet, er ulcéra ad cica» tricem perducit.

Pbniuilib. n. cap. f4. Qtudamrurfiuexiguogu pufamem aefitimfedant, conferuant^ uires^ut bu* tyrum,ut hippace,glycyrrhizon.

Ex Plinio de laflis ufu aduerfus ucnena.

ASminolaékpotouenena reftmguuntur. Pe» culiariter fi hyofcyamumpotumfit,autui» fcum,autcicuta,aut leput marmuf,aut opocarpafum, autpharicon,autdorycnium: er ficoagulumaUcui ttocucrit:namidquocjiuenenu/m eft in prima lailis coagulationc. Sed mtnünijfioportebitrecentiuten^ dum,aut non multo poftea tepefaéh. üuÜum enim ce leriuf euanefcit. Lade equino ucnena leporis marmi^ er toxica expurgantur. Sic quoq; lade buhulo cun» dn ucnena expugnari tradunt, maxime fupra didi.

DE LACTE ET

erß ephemerum mtpadußt^autß canthändes datier uomitioncomniaegeri. Sic er caprins ture canthä* rides. Contra fanguifugax potlt;u butyrum renudio eßt tum acetoßrro calefaih,quod er per fe prodeß con tra uenena. Namfi olewm non ßt, uicem eim reprise fentat, Kultipedü morfus cum meüefanat. Caprinuf cafeut recens, bis qui uifcum biberunt : lac uero con^ tra cantharidos remedio eß, er contra epbemerum p9 tw» cum taminia um. niée Plinius.

Lac muliebre temperatißimum eß,mox capnUum, bme aßnmu,ouillumqi,poßrcmo uaeemu. Aegineta.

Aßninum conßrre aliquid candori 'm muUerum cute exißimatur. Poppea certe Domitij Ueronis con iunx,qumgentdsper omnia fecum fatas trabens,babgt; nearüetiam[oho totum corpus iUo laüe macerabat, extendi quot^ cutem credent.

Ex Diofeoridequzdam delate,in fuperiori-' bus minus explicau.

LAc 'mteßinorum er flomaebi mßationes facit.

Aluum minus mouet capr'mum,propterea quod caprlt;e multo aßrmgente pabido utuntur,quercu,len^ tifco, olea zy terebintbo : quam ob caufam flomacho etiam utile eß. Bubulum,aßnmum, equimim^ nut gisaluumfoluwit. Aluum flomaebumq; euertitlac, ubi pabidumßeritfe ammonia, ueratrum,mercurialis

/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;herbdt

OPERIB. LACTARIIS. 1^ fco-amp;4, ««( clematK. In lujlinis montibui capra ue» ratrialbitencra folia depafcentes turn ipfe uonuwt, turn lac uomitoriam reddunt. Datur lac recens cum crudo melle, admixta aqui er exiguofalc cotra fuma tn£ cutis prurigincs,papularum eruptiones,zT cacos chymiam, id eß paruos humores. Semel decorum mi ma inflat. Alui fluoribus, er cxulccratK intcranciS nedetur ignitis calculs addimidiasdecodum.

Serum lailis bis datur, quos ßue dertmonia purgd re uoluerimus, quales erunt, atra bUe laborantcs, co* mitiales, lepre, elcphantiafcs, er toto corpore papa lorum eruptiones. Secernitur outem omne lac, er fit quad Groei q^iso/j, ld eß feißile, nomiiidt, ’m neun fiädi ßruens, recenti ßculnea rude agitatum, ubi bis téruc mßrbuerit, totidem aceti mulß cyathifuperma funduntur, quotla{iishemin£funt,fic enimdifcedet d ld£lc ferunt. Oportet tarnen,ne dum coquiturßrua reredundet ldc,fßongiaexfiigidadqua continué ßx Mis labra per fr leave, argciiteumq- fextarium frigia da aqu^plenum 'm lac demittere. Datur bibendu hoc ferum hemnis per 'mteruaüa temporis ufque ad quia nas. Veruà potu eius jfatiari bibentes per mteruaUa iüa temporis oportet, facit prolerfupra diM recent lac ad Ictalium ueiunorum erofiones meenfionesq;, qualesm cantharidibusfiunt, picearumerucis,falaa mandra,buprefride,er aconito. Contra colchicMH

O

- DE LACTE ET

Pue ephemerum priuatim funmlMdem habet buiu^ lum. CoÜuuntur lade falubriter oris er tonfiHarUM exulccrationes. Aftniniimprlt;ecipuègmgiuMC'^‘^^ tesgargansâtum confirmât, TinefinK^aluiq^fluori^ bus ulcerate calculif littoralibus ignitts decodum Uc prodeft. idem infitnditur elyfiere per fie, aut cum pti* fana, authalictfucco, minficè kniens mtefiinorlM erofiones. infitnditur er uteri ulceribus. Laefehi» fionuocaturpuafifiißileac diuiduum, quotiesuide* licet concretam dus partem, qua: cafeaUs did potefi, ab ferofa, ut Gakno placet, feparamui. bnproprie M men fchifion, inquit, lac nonnuUi appellant id in qua aut littorales calculi,aut firrum ardens refiindumfit:

De humano ladle.

DVlcifiimum efi hominis lac,idem maxime no* trit, Prodedfiomachi, id ed oris uentricuU erofiottibus,e^ tabi ex ipfo ubere fudu. Bibitur con^ trapotummarinumleporem utiliter, InfiiUaturcum thure cruentis exiduoculis. Contra podagras cum ccra cr opio utiliter inungitur, tiutrids lac probatt dumgufiu er uifu: iUo fit dulce: hocalbu er aquale. Interfidatilitatcm er crafiitiem mtdium. Vitiofum e^ nim aut crafium efi er cafeo plenum, aut liquidum d ferofum : aut pallidum, autjfiumofium, aut uirofiM, ■aut tetri odoris, aut quod uelociter ace fiat, aut quod gufiant

OP ERI B, LA CT A RU S. 16

^ußjmi am^ntudmii ,uel falfcdmis, uct aUcuiuicli* ucrf£ quiUtatis j^ecië mjirat. Sint h£ tibi uitiofi cr inutila bâis notioncs^qmbui conijciens muUerê mor bofaineffc,adaliam uertaris t diuitibus ucroprlt;tfiat flares habere nutrices. 'Vtilißimu lac cfi cum ex iffis fnammilis quis hauferit: ueluti Euryfhon, er Heroda tuf,er Prodiem ccnfcnt,qui tantam in eo ad corpora reßdenda ßduciamhabuerunt ,ut etiam quiphthoc contabueram, ex ipfa maUeris papilla lacßugere iube treat. Verum cum hoc plurimis non placeat, melius eß calés adhuc ex mätmUis id in agri uentriculum quam oeyßime transßrre. Ac optimum quidcm,Utpote coa gnatum, muliebre lac cß. Sed quoniam id exhiberi ßbi ceu pueris plariq^ recusant, utiq- afininu ipßs da ri conueniet. Ad uehementes oculorum dolores^ ac inflammattones lac iuuencullt;e,fimulq; boni fuccifoc^ minx, ut dolores mitiget, humorumq; leniat acrimO'* niam ex uberibus exprimitur mi cotem, in quacolly^ ’ rtuin teritur, quo calidum adhuc oculis w^ndatur^

Lac maliens anteßptimum menßem inutile infalu bre'q;. In omni ufupraßrturcius,qu£geminosemxa ßicrit:tum dus qua marem ßre.lncfficax dus quafe gator cm ßxum edidit. Elus qua marem pepcrit lade gußato, canes rabiofos fieri negant. Archigenes oa mne lac incomodum eße calculofis pronundauit pre

quod [ubflantia tenuißimum eß er feu*

DE LACTE ET

ciUtdtis fdcilimc dijfoluentis. igitur mirabiliter Artica lorum tumora er nodos (quos ad caUofr duritiei ma dum cx uitioß ladis ufu pum fuflincre coguntur') le* uigat er dclet: unde admonendum duxi, ut ipfum eal* eulofis aßidue bemint menfura exhibeatur, pofl ma* tutinax deambulationeSfatqi id adferuandi à lapidisgf norationegratia, prie omnibus alijs fiat. Keminit ho* rum Aëtius in curatione lapidis ucficie, idemßriptof alibi defuppuratisrenibus tradans, hisuerbis utitur: Lac itaq; cum melle poft puris eruptionem eis praben dum: i^ primuin quidem afminum aut equinu, ad ul* cera enim repurganda conducit:quum ucro repurga' tione ampliits opus non habent, zy morftts fiunt obtil flores, mdigetq^ager nutfimento,tuncetiambubu* lum lac eis exhibendum 11. aut 111» heminarum men* fura, Ampltus autem omne lac recens muldum cali* dum prabendum eft, animali in domum ubi ager de* cumbit dedudo: hoc (:y aliorum internorum ulcerum optimum eft pharmacum, er graui puri maxime ami cum, zr corpus probè nutrit,

Aetius de cura tenefmi.

POÆ clyfteris ufum, ft quidem ftercorum multittt do in œco mteftinofit : fm minus, poft ftmenta pedini inguinibusq;admota, exhibendum eft lac ca* prinurecensmuldum benunamenfura,nequaquam minuit

OPERIB, LACTARIIS, I7

Minucuerum non aceruatim, fed figiUatim partitum^ Sequenti deinde die lacipfum ad dimidiumdeeoquaB tur, abUto coquodmdeco^ionc concretüfuperßat^ allaita exhibeatur.

Qjjomodo aluum fluxione laborantcm curare oporteat.

IN biliofisfluxionibui lac bubulum aut eaprbiu te» pidamrecens inuKiumauxiliattirin potu:autad ignent decorum aßidue^ agitatum, donee ad tertiM fit redudwmiquod ipfum et per fluuialespUces (na^ ?lt;HKaç Gr£ciuocant )limß laminai igni candefa* üiuac in lade extindai, fieri potefi. Clt;eterum m de» coquendo fuperfiantem concretionem fine ffiumant tnyfiroaut pinna aufirre oportet. Hoc enimnutlmn compendiofiiu remedium ad fluxiones biliofairepe» rirepoßis. Qjiandoquidem autem fibricitantibin lac ipfum m nidorem aut etiam acorem conuerti confue» tttt,maiws^ nocumentum quarn comoditatem wfirre: tutte fanè m pr^fent, ipfum exhibere uitabimM:aqu£ uero quarta parte ad lac ipfum affiifa,decodionent faciemm,donee dimidium eim eonfumatur, atq^ hoe modo exhibebimm. Hec eadem ^rè alibi tradit in cœ liacorum diata, ita exhibitumfimulfifiere ac tempe» rare fluxiones mquiens,

D 5

DE LACTE ET

Delate in gruinos coado.

LAc coagulttum multam dut acerMtimhälißu, fujfocationem dUqurndo frequentem infirt in grumos eodlefrens. Auxilidtur dutem hif codgulü ont ne, mdximeucro leporinum, quad ex dceto bibere fe plus cogimuf. Siquidem coagulum reces quidem Uo cogit ey- infrijjdt, quod uero idm codclum efl, ex nd^ turd fud difrbluit. Dantur eis çr cdldminthlt;e uindis aut drid£ frlid, dut fuccus. Item bdcc£ iuniperi, ld‘ ferpitij radix,Idfrr cum pofrd,thymum ex uino, lixi^ uiafigulorum, çr quiecianq-ddfanguinemingyunun denfatum funt prodita. Scd nulla frlfrlago obqeidtur, quomam magis lac coiret, çr W cafrum denfaretur^ Neq^ iUos uomere conuenit, ßquidem concretum lac fefr inguU angußus mßiiuans, ßrangulat, Clt;tteru nonfimpUciter lac coagulatum uenew maleßdum hi bet, alioqui nullus efret in ciba dus ufus: fed quod an tequarn concreuerit, admixto lÜi coagulo, aliquis bi^ berit. Coit enim in ucntriculo, or coaguli ui, quod admixtum habet, concrefriti» grumos,concretione^ iüa mteriores obßruit meatus,obßrufisq; bis ßrangu^ Idtiones fadt. UiedAarccUiVergiUj frntentia eßin fuis annotationibus in Diofeoridem, à qua cum nulla duthoritate defrndatur ipfr dijjentio, er fimplidter lac in uentre coagulari accipio, quauis nullo ei mixto coagulo,frdob aliudquodpiam uentriculi aut ladis uitium

OPERIB. LACTARdS. 18

uitiumAubent enim medici Idcflittim muïHum bibere^ er mphthißex ipps ft fieri paffet uberibm fugi. Sin minui animal m domum legri ducendivm,ut fatim ad» hue calldam bibatur.Tale lac nimirum nondu fibi mia Mum habet coagulum, neq^ enim cafeii faciendii de» ßinatum eß, periculum tarnen ne in uentre alilt;j[uibus cocrefcat,niß fal er mei addatur.Solu afininumhuiM pcriculi expert eß. Caprinum uero prlt;£ c^terii faci» liui m cafci ßgedem coit. Sed quanta hoc periculum file ac meße mixtit cauetur, operipretiu fuerit opU^ miquoq-, meUisnotax callui{fe,funt autemhlt;e: Mei fubßantia er qualitatefit optimum, fbi undiq; cok£ rens erfimilare: digito etiamglutinif iMre,ium ele» uatur pertinaciter firmatum, m terrain non defluaU Hon craßtui fit, nam ita cerofum: nee liquidité,quo» niarn excrementofum fret: ueru utriufq^ exceffut me dium fit oportet. Colore pneterea eßo flauo, odore fuaui, non admodum thymum, er nihil omnino exter numredlt;Aent. Gufudeiiiqueacuto,iucundoq;. Hua iufmodi meltcpidumladi pcrmixtum,ipfum m uentre coalefcere non finet,qumimo difiributionem per cor» pui quoquo uerßu accelerabit. Afininu itacum mela le mixtum Galenui iuueni, qui firé contabuerat à bal neo fiatim exhibuit. Hicandri Colophonij uerfui, quoniam grauiter cleganterq; la^ii in uentre coagu» loti remédia proponunt,ui[um eil hue aferibere, qu£

D 4

DE LACTE ET

W Alexiphtcmidcii extant, utfequimtur: n/j J^'imSpo/a.^iäÖH waAiÇ ^aXaTtux«quot; ylt;^^oi*t (PlITrOTi TOp d^iTi 7rViyfXÛlt;i »ä^oßofxivoto d^d'

TW J^Hlol T^IOi^dQ'KOa'IA^ TT0^l,fJLilt;alt;X. JUiif} o£i»5 d^oioi^ JV yAwioQ, siyaXH/j d' UTroffüfio vid^vp' n'iTI I^ AlêimSi TTof^ïyKVHÔiO fl^aÇ tfiTd^'av aüSt'.oTom'ia, vi/xoi^ d t/i ê)i/J.p.drl

T«^aç.

ZB-o^S^axi lt;5V ôfVTffamp;ÿcip Imytii^aifoiîo nov''!\xpt uiviop èfuiivla 6vpLou sixyp^ a/S^oï ?x.p.vvamp; €oT^oii\uKVMpiOiâpn'ya. èçiy^Sîvloqip olvn, 'ip JÿTrou Iom'kxoio -KÔJipirii)(iyc£lo 6fópi.èov^, KOdX^Oifxl fJiîvdKg a.-rrolt;py7^^iÇ, Ht/xiXlasHt^t ^igt;^ip sÛepOVTl7roTM/J.i^0^iiy/aîvlt;Xl Û^tUÇ.

Hlt;f 0 nos ita conati fumât Latina facere: Ingrumos fiterit ß lac in uentre coaàtim, Ingens difcrimenfit fujfocatio prüfens. Tu mifeebit alexicacum, quad habebitaceti Partem unam,paßiqi duM,hoc hauriet ager: Radicésue bibet LibyaeteUurisabimnat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

Laferit,aut fuccum quem uit diffoluit aceti, Aß alias cunile moths medicamina potu, Aut thymi flores facliciter experietur. Et botrus potuit mixtut prodeße lyao. Qjfmetiamgrumos potata coagula detente

Et

OPBRIB. LACTAMIS. 19

Et uirides menth£ frondes, sJUiU melle f^apxo lungK,opem j^erare iubcnt,acidóuc lit^uore,

Decoagulo.

COägidum 4 cogendo, id eft coagmentadoftids tur ea pitrs uifrerum,qiMaddenfandumlac utmur. TibuUtK,

Et mifrere twuo docuilfr coaguta lade.

Quiequiddenfat O' coniungitcoagülumdicittir.. GeUiui, Vinculum illud coagulum animi atq; amoris. ^ftcrhefbicoagulurntfru potins frongia aquarum dulcium, quam aUj confrruam 4 uidneribcu ftrrumi^ nandis appeUacunt. Grlt;eci coagulum TTlKTvcup o* niTuaf) uocanttinde KiTUVH,id eft cnicus,uulgo car^ tamuf quod dus frmine lac coaguletur. Ta/auCofi poët£ uocant, frrtc ob freernendi urn, nam Ta/xvet Dor« pro Titava, quod eftfemdo crfeparo. Plmim ex hoedo laudat, Ariftoteles ex hinnulo, pr£cipuu ta* men da^ypodis, hoc eft lepormum, unius utrinq; den* tatorum,quod\0' profluttioalui medetur. A pity £ pitymam mlgo dici ( mquit Hemwlaus ) concretum igniferum, o' quod m cafrum coire non potuit, exi* frimo. n/Tua frrte dici iriiTTUa debuerat,à uerbo Trii cüa o-AtticèrrKTlu, ideftcoagulo. Inquibuftdam exemplaribus TTUTlalcgitur. Efa.Tco7iaiQip yaAx, lac eft in uentre coagulatum. Coagulate uerbum habet alia quoq^frgniftcata. GeUius, Semen in Mero

» 5

DE LACTE ET

tttulieris primis feptem diebui conglobatuft C04guUt tur,fit^ tld capicndum figuram idoneum,

Galenus de coagulo.

OMne co4gulum acris ejl cyquot; difcu^ori^ facuU tittii,et proinde ftccantu ctiam, quad ad fupe riora neceffano confequitur. Cieteru leporu qui^ dtm comitiales fattare proditur cum aceto bibitu, (y muliemmfluxiones ßßere, lac m uentriculo coaguläo turn foluere,cuius nos quoq; periculumßcimus, no 'm leporino tantum,fed er aliorum animalui/m coagulo, duamuKiUudpraßantißmußt. Diffoluitpratcret fanguinem in uentre conglobatumfimiliter potum,lclt;i ponnum ßrtc pr£ caterK, non tarnen folu ut quidam tgt;-adidere,fedhoc etiam omnicoagulocommuneeß. Sant qui fanguinis è pefhre jfuta in potu leporit coa gulum cohibere feripferunt, fed cum acre hoc phar^* tnacum ßt, œq} ego aufus fum uti, neq; alium utentettl uidimhuisifmodiaffiiïu,qui aßridhria eget opera, lioniudli cqumum adinteßinorum tormina er cœ^ liacos priuatim conßrre liter is mandarunt, Diofcolt;i rides addit uenenatorum morftbus obfiflerc cum uiM trioboU fumptum pondéré: quo modo ad fuperiores quoq; affiilus, iam è Galeno relatas, ufurpare iubet. Pares leporino uires habent badi, agni, binnidi, dor^ cadii,capreie,quam 4 Utitudme cornuum platycerota dicunt

o P B R I B. L A C T A R 11 S. 50 dtcunt,dorci,cerui, uituli, er bubaU coagula. Omnia contra aconitum è uino, ut ad fanguincm concreturA ex aceto pota,facitwt. Arijiotelcs coagulo laUnfuba fiantiameflèfcribit.

Iterum de cafeo, c Diofeoride»

REcent cafeut fine falc multum alit, facUtut dige ritur,corput atiget,aluti leniter mollit. Diffirt pro laÜK uarietatc ex (luo conficitur. Elixut, exprefs f^q;, mox a^M, retinet aluum^prodcji oculis mflama Watts illituSffugittatisqi.Mmus mttrit recens et nuper falcaj^erfits,quinimàcorpusmnuit,ftDmacho'muli* Us^alutim cr mtefima tentans. 'Vetuftior uentrem filt;* fiit. Cafeiferum canibut plurimum aUmentu pr£^ fiat. Hippace cafeus equrnus cft,uirofo odore, mut turn tarnen nutrit, or bubulo quodammodo fimilis eft.. Sunt qui equmum coagulum hippacen nominaucrunt..

Hippocrates maximus nudicmlt;e author, cr totiut natura: peritißimus, Scytharwn muentum hippacem eße ßcripfitycßeß quod m equino laék 'm alucolis fub ach m fitndo fubfederU, quo gens iüa quotidie ueßea^ tur. GlycyrrhizaJd efi dulcis radix,fitim refi'mgiüt, fi teneatur 'm ore. Qj^a de caufa Scythec hac contenti, decern, duodec'imq; dies degunt, CT uitam non aliter quam hippace efu prorogät. Quod Plinius undecimi ttoluminis adee confirmât, Ojiedam enim exista «ia

bE LACTE ET

ihfitmem ac ßtim fedint, conßruintq; uires ut buty rum,hippM,glycyrrhizon. Hippacem apud Theo phraßü Theodorus equeßrem utrtit,quaß radix eßet duld radid par mgenio ad abigendamßtimfamtme^^ Sed Diofeoridii Pimijq; teßinunio confiât hippicen cqurnum eße cafeum, non radicem aut kerbam. t^ec id prodigiofum uidebitur,qui Plmium audiuerit reß* rentem Zoroafirem in defertu cafeo uixiße annis ui^ gmü, ita temperato ut uetufiatem nonfentiret. Plü^ tarchuf Sympoßacoru quarto, memorite prodidit con fimilc nonnihU, Sofafiru iiuUo alio potu ciboue quant lacktotiucuittecurriculouiditaße. QuapropterM alterutro mendi uix faeeßet ßtßicio,niß utrolibet ea^ dem uox leditetur : fed aliorum fit hoc iudidum, fat nobis fierit huim diuerfitatii obiter hoc in loco com* monaißc. Hermolaus tarnen una Utera difcernit,fic id hippice herbam,hippace cafeum defignet.

Cafeus à coado lade didos uidetur : nom fit lade coagulato,hoedmo in prims uitulorumue coagulo.Pri mus id coagulare, cr cafeum,ut uolut, conficere man firauit Arifieus Athenienps. Tv^op Greet uock tant, à uerbo rvfia uel ruytw, idejl confido^paro, ex aliquado perturbo. Eadem in uocepaßiua, ut ru* fooiO'Ott, MJ cafeum denfari notant. n^SJ^ cafeo^ fum indicat,quod plurimum fubfiantU cafei, minima fieri obtinet. tv^owhsI^ mftrumentuiamdiilumeß idem

OPERIB. LACTARdS.

Idem uero ciuitutK cuiufdänomen d multere quitdam appcïlnt£,qu£ prima lac m cafeos fj^iffauit. xn/aad* veid^igt;{jlt;X^/£iXTi iuiÓAasop. CafealeapudColua meüam Ub. i. cap. i^, uidetur locu fignißeare, wj ^mq tut ßt,aut [cruitur cafem.

Ex Varrone de re ruftica.

Est lac omnium rerum, quM cibi caufafuntimuf, liqucntium maxime altbile, er id ouiüum, inde caprmum. CluodautemmaximeperpHrget,eßequl^ num, turn afininum, deinde bubulum, turn caprinum. fed horum funtdifcrimina qu£dam,er apaßionibut, er à pecudum natura, er à mulóbi. Apaßionibuft quod fit ab ordeo er ßipula,er omnino arido,erfira tno cibo pecudc paßa,id alibile : ad perpurgandum, ii quod à uiridi pa{cuo,et eo magie fluxè ex herba, qM eadem ipfa fumptaperpurgare corpora noßrafokt, A pecudumnatura, quodlacmelimeßa ualentibuf, et ab ijs,qu£ nondum ucteres funt,quàm fi eß contra. A mulgendo,atq; or tu optimu efl id,quodneqi emun» Hum longé abefl à mu^o, neq; à parta continuo efl fumptu. Ex hoc laék cafei quifiunt,maxinü cibi fuut bubuli,erquidiffictlimètranfeantfumpti. Secunda ouilli: minimi cibi et qui faciÜimèdâjciâtur, caprini. Eß etiarn difcrimen utrü cafei modes ac recentes fint, an aridi er ueteres. Cum molles funt, magis alibiks, m corpore,non refides: ucte es ©” aridi contra. Cit»

DE LACTE ET

fcum[âccrc mcipiüt à uergilijs uernii exortii ad tßi^ UM uergUiM. Kiulgent uere ad cafeumfadundu mane, aUjs tcmporibw meridianit boris^tamctß propter lo^ ta çy pabulum dif^artle, non ufquequaq; idem fit-Ladis duobit! congq! addu»t,coagulum magnitudine olclt;e, utcoeat: quodmelim lepormum z^ hadinum PartmhcR quàmagnmw». fCapitautemcongiusoleiUbrMne^ bis Varro» uem,umi dcccm,meUn tredeem, et dimidiam. Sextan nisinterfe» r 10 nomen quod etm fexiescongiut capiat. Videtur runnus. » nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

er d congio fwmtn no^r£ menjurte natwrn^quam digetamits ein ó^opff/Gritcè •}^ouQ dicitur,tdem firé pondut,ficut 0- cum quartario noftro chexnici uete^ rum. PorroUbramji. unciaruaccipies. Uoftraenim cui namen ein pfun^ à uoce pondo Komanamina potiui dicenda efi q libra, uncUt capit is. media inter minam Komanam qua xo. confiât uncijs,Qr Atticam Aegyptiaqi unciarü fedecim,qualis firè hodie in Ger mania ufurpatur,nos tantu duabut uneqs excedimut.) Alij pro coagulo addunt defici ramo lac,et acetu, et afiiergüt item alqs aliquot rcbut,quod Grieci appel lant alij oTcop, alij d^^aKovrlop. No negarimfinqua, idea apud diu£ Kurniefacellum à pafioributfatamfi* cum. Ibi enim folent facrificare lade pro uino, e^ pro ' ladentibut. Mammam enim rumim fiuerumam ante dicebant, e^ Me dicuntur fubrumi agni ladentes. Qüin ajfiergi fold faits,mehor fifiilif quant marmut.

Pah

OPfiRIB. LACTARliy.

Palladius de cafcofaciendo.

Aio menée cafeum coagubbimM fyncero ha ik,coagula uel agni,uel hadi, uel pellicula,, qua folctpuUorMnuentributadharere, uchtgreftis turdui floribtts,ucl hik ficubw,cui ferum debet omw deduct,ut ZIT ponderibM urgcutur. ybi foUdari ccea perit,loco opaco ponatur,aut frigido,cr pre^Meub^i 'mde adicéia pro acquirendu foUditate pondcribuft trito,dc torrefach fede debet afvergt, er hm durior ttehementiui premi. Poß aliquot dies foUdata iam formula per crates ita flatuanturne muicem fecon* tingant. Sit autem loco claufo, er à uentis remoto, ut teneritudinem feruet ateß pinguedinem. Vitia cafei funt,ß aut ßecasfit^autßßuloeui: quod eueniet,aut fi paru prematur,aut fales mimicos accipiat, aut calore folis uratur. In recenti cafeo conficiendo aUqui ruia eleos ukides pineos terunt, atq^ ita miflo laék gelant. Aliqui thymum tritum, er frequenter colatum con* gelant. Qu,alemcunq; etiam faporemuehs, effreers poteris,adicih,quod elegeris, condimentOffeu pipe» ris, feu cuiufeun^ pigmenti.

Cafei faciendi ratio, autliorc Columclfa.

CAfei quoq; faciendi non erit omittenda cura utiq; longmquis regionibus, ubi mulilram dé* ueherc non expedit. Ir porrô fi tenui liquore confici*

DE LACTE ET

tur^ijudm cclerrimè uendcndus eft,dum adbuc uiridli fuccumretinet : Si pwgui çr opimo,longioremçgt;ati^ tur cujkliiim,fid Idék fieri débet fyncero, oquot; quint recemißimo. tiamrequietum ,uel mifiurn eeleriter acorem conduit, ld plerunq} cogitur agni, nut hadi coagula,quamuis pofiit c:r dg^refin citrduiflore con» duet,et feminibui enseignée mittMficulneo laéle,quod emictit arbor, fi eins uirentemfiaudes corticem. Vc« rum Optimus cafens eft,qui exiguum medicaminis ha* Cnum’quot;e* ^^^' ^^^“^ autem coagulmn redpit flnum ladis nus eftuaßs argeutei pondus deuarij. Ncc dubium quin fid ramu^ cut amp;nbsp;gat li^è^itdatus caflus iucundiflimè fapiat. Sed mutdrd kola. Verg, cum efl repieta lade,nü fine tepore aliquo debet eße, amp;h“JcnbV ^CCtarnenadmouedaeflflammis,utquibufidampUa iibaPriape cet,fedhaudproculigneconftituenda, er confifina ex peftare ^‘^gt;^ concreuit, liquor in fifcdlas, aut in ealathos, uel Oenarius ß'''’^^^^lt;^^^^fl’'''^'’dusefl. NdW maxime refirt primo idem quod quoq; tempore ferum percolari,cr aconcreta mate» tinqmntit r^“flp‘‘^^d. C^uam obcaufamruflid nee patiuntur «Der ferrer, quidéfita j^onte pigro humore defluere ,fedcu paulo folidior cafeusfadus efl, pondera fuperponunt, quitta bus exprmatur ferum. Deinde ut firmis, aut calathis exemptus e!l,opaco,ac fidgido loco, ne poflituitiari, quamuis mundifimis ta buUs componitur, afliergitur trtiis fallbus, ut exudet addum liquorem. A tq; ubi du ratus eft,ucbem(ntius premitur,ut eójfiffetunet rur* fui

o P ER IB. LA CT ARKS. ^^ fut imrido fait contmgitur, rurfut^; pondeributcon denfutur, Hoc cum per dies nouent faUum eil, aqua duld eluitur ^ er fub umbra craUbut w hoc fad is, ita 0rdin4tur,ne alter altera cafeut contwgat, ^ ut moa diceficceturtdeinde quo tenior pcrmaneat,claufo rua que Uentif obnoxio locoflipatur per complura tabua lata. Sic neqi fifiulofut, neq- falfut, neq; aridut proue tut. duorumuitiorum primumfolet aeddere,fipa* rum preff(t:fecundum,fi ni)niofaleimbutut:tertium, fi foie exuftut eß. Hoc genat cafei potefl etiam trans maria permitti. Igamis, qui recent intra paucosdies abfumi debetf Icuiore curaconfidtur, quippefifeeUis exemptas, mfalem tnuriam^ demittitur, er moxin folepoulußccatur. NÓnuïliantequampecui numeUis Numdi* inducam,uirides pineat nuces in muldram demittunt, f“''‘ quot;'quot;=“-er moxjupcredt cmulgcnt,necjeparat,mji cu trans= inferto cap« miferint in format coadam materiam. ipfot quidam ^^f^'^ “^ uirides conterunt nucleos, er ladi permifeent, atque ita congelant. Sunt qui thymum contritum, cribro^ colatum cum lade cogant. Similiter, quahfeunq^ uea lit, faporit efficere poßis, adiedo quod elegeru.cona dimento. lÜaueronotißimaeßratio fadundicafei, que dicimas manu preffum. tJanq^ is paulugelatas M muldra, dum eß tepefadut, refemditur, er fruente aqua perfufus, uel manu ßguratur, uel buxeit ßrmit exprimitur.Eßetiänoningratifaporismuriaperdua

DE LACTE ET '

rdtat^dt^ itamaUgni ligni, uel culmi fitnto coloratmi Berytius de cafeo faciendo apud Conftanti-' num Cæfarcm dere ruftica, quern doâifîimuS uir [anus Cornarius nuper Latinitate donauit. libro iS, cap.ip,

Llt;tri(j; cafeos conglutinM^co ijuod aîiqui fuc^ ctim (tue opon, plurimi auté ex agricoU^ pity dit, id eß coagula nominant: prieflat hoc ex h(cdis:quan* quam amp;nbsp;fai torrefaHui lac coagulet, orficifuccuf, tJquot; teneri ippui ramuliaut folia,et pili qui w ucrticu* lis cinara: herba: enafeuntur, qui alias mepti funt ad ci burn, (y piper, ^ domeßiete gallins pellicula, qu£ ÄUethxc *^^‘fff^gt;^i’^flt;^^^ßfgt;‘corideßinatt(eß,echinM,ideß tedditafunt erinaccut ab afßritudine Greets appeUata, ceucor» Cornatiuin ^^ quidam pecora cum acerbo pabulo utuntur, prx* ßantiuslacreddunt,cr multomagisacytifo. Durât lac ad triduu,ß pridie quam reponax m uas effufum ac feruefaüu rurfus in aliud tranißderis, er ßrulaaut harundine moucris, donee ßigefiat,modicumqi falem infferferis. Teuer er molhs diutius manet cafeus,cni d femine ex aqua tepida exceptas,aut codé cum melle tepido adiedo. Perdurât integer aqua potabili lotus, er in foleßccatus,fiinfiäilibus componatur cum thymbra aut thymo, feparatts inuicem quantum ße^ ri poteß cafeis, qui ßc componuntur, deinde aceto duld, aut aceto mulfo affufo, donee liquor per omnes •* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pro»

OPERIB. LACTARIIS. 54

ProgrejJai fuperemineat ^ Quidamcafeos'maquam marinam comeélos afferuant. AlbM manet cafem m muriarn imcitin. SoUdior nero cracrior fuper^s nam pofitiK. Videtur autem omnis cafeuf,ß m légua men er maxime cicerculam aut pifum conijciatur,du rabdior fieri. Si nero ob uetufiatem durât aut amarm fit, 'm omelyfi permade feat. Eft autem omelyfisfitri» na ex hordeo non torrefado, deinde m aquam cafeut nittatur, er pofteaqd’mfuperfiac beret adimalur,

Probatio lattis, an aquam contineat. Ex eoJem.

LAc probabis an aquam habeat, iunco acuto lm» mifto er extra^o, ladeq^ ad unguem inftiUato» Si enim cito ab ipfo defluxerit, aquam ammixtam ha » bet: fi nero permanferit 'm ungue, mtegrum exiftit,..

Cafeut non fit ex utrinq; dentatif. Bubulum caa feo firtdius quarn caprinum lac, ex eadem mcnfura,ut Ariftotclestradit,pcnèalterotanto. Quepluresqua ternit mammMhabent,cafeo 'mutdia:er meliora que binât. Cafeut 'mfumatut laudabatur àuetcribut : nee hodic contemidtur. Omnit porro cafeut fenedute fit falfut,fedm muftcum redit faporem acetoèthymo maceratut. Barbaros cafco non ufos tradunt, fed m iocundum tarnen acorem lac folitos cogere, quod er oxygala uocatum fit^cuwt mentionemfupraficmitt,

E X

DE LACTE ET

Cafei genut fapru, quafi putrem dicas, fadunt Utiletlt caUacis^ In Plinio legëdum fit epityru, an capraruin in mentione cafei libro n. controuerfum diu fiit: Ipfe non epityrum (uerba funt Hermolai Rarbari') fed ca^ prarum legomo quia epityrum oliu^e fraillegcnM fit, nt quidam putant,quandoquidem oliu£ genut itlud pi tyrum cr pityrida,non epityrum uocari conftattSed ilia ratione potiut, quodnifi capraruin gjregibut fa4 laus eft, m recenti maxime earn augite ftmogratiam: cr reliqua ft legamus,uix ftabit fenfus,nifi plane quit extorqUeat. Pneterea cum de bubulo cr ouillo cafeo differuiffet author,maximefequens erat,ut de capric no quoqftoqucrctur: ne quia fit omnium fere deterri musftmprobari omnino ludicarctur. Adde quod infù» mari non alius magnopore cafeus quam caprinus aff» let. Nfc fire placet nifi mufteus atq^ recent.

Quamuis aut Hermolaus refragari uideatur epity» rum oliu£genus ponentibus,eutdenstarnenfiet, qui lAarcum Catonë legerit, epityrum ex oleis cuiuftun^ que coloris condimentum effe, cum accla,oleo, cori* andro,cymino,fixniculo, ruta,menta. Hoe Varro fieri pfît edulium Sicili£, quam ltali£ fiequentius efitaru Kentionem quoq^ Plautus epityrificit, Errant igituf etiarn tüi qui cibumcafieatum mterpretantur. Diuer^ fum ab hoc xeriam tyron Pollux uidetur uoeafte, si' eulum edulium id effie affirmant. Dubitat Hcrmolaus an

o P ERIB. LA CT A RIIS. ?$

lt;« pUcenti genus hypotyrii idem fit cu epityro: Sed longe diuerfu efie,confiât ex Athenttiuerbishypoa tyridM hunc in nudum parentis. MeJ or lue conie» Htm exprefiumqi 'mfiailemittitur, ^ cogi coalefce fe^; finitur, çr m tenuid, fi adfint, incemiculd[ub» teHouafe mifid conijduntur, ut feruprofludt:fin dea fint, utendum fixbeUis, quibut ignis ucntilatur, num eorum fupplcnt mopiam. Cum futts uidebiturconcre uifiè, in drgenteü UM trunsfirendd. Hetudfcio an fc« etiarn argyrotryphemata liceret appeïldri,(JU£ con* fidt eue IdHurium oput. Trans mariit cafieus ßithya tius firè ingloriderdt,Sdlonites ab oppido appeUatut, lt;Saüicifapor medicamenti uim obtinet : nunc à Cifab pina GdUia comendantur Piacentini maxime. Pora naginem Theodorus pro Cifiocurdixcrit,aut quem Formjgo autoremfecutus itauertcrit, quodArifiotclcstropha o*'*'’‘^ Uda fcripfit, nifi quod m Columella firte legit concre ' turn lac m fifceUas aut m calathos,uel formas transfer» rifolitum,nonuideo. Aliubi Theodorus idemtropha Uda eolofirum Merpretatur, neutrum fat is probat» Hermolaus ait. Cafei difcrimina pulcherrimè Antia phanes poëta reddidit. y^Astpop, id efi recetüem atc^ mollem Latini mufieum uocant, qualis mfifcellafèr» tur,ob id fifceüisuocatis,quia mdecafeu abUgurimt: Ixfop, id eft aridum, atq^ ut lulius Pollux interpréta» twr,maeilentwn: ua-nföpfid eft pritdurumtnarnzjquot;

E 5

DE LACTE ET

(opU khodict, or capta ßeu^ hinc nomen tulere: l’j^ sé/j, id eß tonßlem atq; rafilem: nam zy horttfic di» cuntur: T/a.HTÓp,id eflfcißilemtTTHiÜo/jßd efleoagu latum coloßratumqi. E“”* quiacefcere mcipiat, ^ béte ßculneo coierit, opian uocant. in Creta cafeoi quibtes lata ßrma eft, fed gracilis, ènT^ziaQ, hoc c^, ejuaßfeeminas appellant. Athenteus Latina uoce ufas fumofos cafeos appellat. Laus cafco ï^cmaufcnft,Leo furlt;e,Gabalictc[; pagis. Alpino duobus genmbus.Doa cleati ex Dalmatia. Vatuftco ex Centronia. Cebano è Liguria, GT Apennino maxime hóles ouium. Auxi^ mati ex Vmbria. Item Lunenfi magnitudine cojfieuo fingulis quandoq; nUlibus podo. item Veßino Cruftu minoq- Acceditio capo. Siculü tullus Pollux memmit ey Ariftotcles ex ouiüo et caprino mixtu hdc.Qjaod hodieq^ßtubi utriufq^ copia habetur. Hue Athemeus praßeri putat omnibus, utiq; posl Achaicumexop^ pido Tromdia, unde Tromilifcus dicatur, er d Simo nide Stromilius ex caprino lade. Extat zy Phrigius apud Ariftotelê ex cquino aftninoq; fieri folitus. Velt;t labrenfes cafei diüi caprini, quodfumo apud Koma* nos m Velabro condirentur. Prima nobilitas m Italid tafeo datur Parmenfi his temporibus,cum olim fecun da lanis daretur. Si cerebrum muftele coaguload^ ditum fiterit, mq; d muribus, neq; d uctuftate cafeos corrumpi'm Plinij comentarijs legitur, Audio etiant

Ari

^O PERIR LA CT ARM S. 56 f^rißiii mpoßtii cafeos d jirmibm defindere, cim herbd: nomë integrum Ungud nojlra ferudtur. Fit quo que cdfeut, quemSecunddrium uoeant, exfero pri*^ mi cdfei, lento igne ,fiue potius tenuifldmmuld, ma» dico tdmen liais dddito, tdm diu ebuÜiente, donee dd fuinmu ndtduerit, RecoUdm Itdli pdßim uocdttt,cdngt;i didi eß, er qudß ß^ongiofd,necgußu mfuduiSy muU tisqi herbdcen pulmentis ddhibetur, Sdlitd etidmntm MeeCdfei utunturrußici,femipdgdni,er tenuioris cenfus, pdupertmeq; conditionis homines in cibdrijs.

Allium fylueßre retinetodorts fuiuirusddeopern tiiux, ut pecudum Idc, qua comdm dus depduerint^ aUld fubokdt. Et licet in butyrum er enfeos eodluca rit,non exuit idim odoris grduitdtcm,pr£fcrtim in co quad uejperi nudgetur. Sed cum in plungenerd dl» hum fylueßre diuidatur, inprimis uirofumeü quad in opdeis fyluis exilit, folio ßre liUdeeo, minori,unica ut plurimum, inter dum bino, cum cdulefcit ut ßorem erfemim mdturet,quoduerndculdlingud Rdmpfea ren uppeUdt, flores dlbifunt,eodemq; colore rddix, bulbo tenui oblongo, cdule dodrdntdli, fluune nigro. Fortdfis hoe opbiofcorodon fiterit. Vt dUud quod in aruis fl^onte ndfcitur,cdninum 4 noßn gente dtdum, ampeloprdfum uidetur. C^umetidm hominis dllio in cibKufi,mdximècrudo,urindflxtet. Sivou^vroui^ Tvfi0p,hocefl J^enoerdtis cdfeolusin prouerbiwn

E 4

DE LACTE ET

de cito c^ui diutißimc durai, antequam confumaturtf ’Tradunt enimfrugalißimum philo fophum Xeno* craieI^penumero obfonia iam rancida abiecijfe,ne{p rarenier eueniffe, ui cum cadum aliquem rclmerc ud lei, iam uinum reperirei m acorem uerfum. luflinut libro ij. Arijlcam in Arcadia laie régnaffe feribii^ eumq; primum er apumçr meUii ufum, çr ladis Çf^ toaguli hominibut iradidiffe,

Mêler prseparatio compendiaria. Paxami, P^R-iCparaiio tÂclc£ exiemporalii cr praßantior fieihoc modo. Nimirumfi 'm fidilia uafa noua aedum acre immiferis, pofuerisq; ipfa m caUdum ch nerem, aui ad lenium ignem, id efl adprunas, cr ubi paululum efferbuerii dcetum,ui àuafiscombibatur, uafa de priinii deiraxeris, cr in eadem uafcula lac mi ferti, atq; ipfa m arculam aui ciflam, aui ubi immoia maneant depofueris, Sequenii cnim die melcof miilio prafianiiores babebif, quam funt que muka arie pa^ rantur. Vafcula iamen,pofiquafemcl aui iierum ipps ufui fiterif, permuiabif, Hec apud Conflaniinum Cefarem legunturinfinelib.is.dereruflica. Men^ tioncmNielcepcii Galenuilibro7. Methodiihera» pcuiicead Eugenianum hisuerbif: Vidißiigitur cf tu quofdam uno die, uel potiut hora frigida potione leuatos,quoru alqt non a qui modo de^fontanam re^

centeot

OPERIB. LA CT A RJ IJ. 57

tentent, fed etu c^lM nine effet rejrigcratd^uclut Roa m£ pritparare folent, pracalfademes prim, qua ipH decode dppeUctnt. Cibos pr£tered ad eundent modtt Nero in tx» tefrigcratosidentidcinme ilUs permittere uidifli, in d^fperado-quibut eH et quant melcam uocant,unM is quoq^ R.o= “ ^q“î«« tit£ldudatoruntctboru,uelutieti4nt aphro^ala. tiae ennapota/ Galentu de euratione calid£ uëtnculi mtemperiei : m ^‘‘'■“’ ??“'

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;~ ncnsdixitt

quicuranda Aegmeta quoq; melcam exhibet,^^ oxy Ut hsc ea gala,cr pofca. Rurfm Galeniu m Ubro de cibis bom ^«’^ (T maU fucci Kelcam uoeem eße Romanam aperte tejlatur, eiM^refrigeratte cibummediocremajiatis tempore conuenire,quanquam non omnino ufum dut probet. Apud Germanes uox melca ladts fignißa cationem habet,^ ex Graco a/aiKyiifj fach, luderi poteß. Hermolaus ruflicos butyrum non aliter ßre quam melcen appeUare fcribit, er effe quofdam qui» bus melee idem quod oxygala ludeatur. Sed non idem ejfe ex Aegmeta loco iam citato patet, quoniamfi» mul utrumq^nominatur: aliqua tarnen dut f^edes in» telligi poteß. Vetut mterpres Galeni loco mek^ luncatam reddit,ita enm uulgut italoru uocat lac re» cens coagulatum,ut firmam elegantiorê acipiat,iun» cis calathisuc iunecis inclufum. Calepmut iunculos hoe operis laëhtrij genus appellat,authore nuUo cita» to. Prius tarnen ibidem iunculos ex opere dukiario ci burn nttcrpretatur,qui adfimilitudmcm imeorumfi»

B 5

bE L A CTE ET t

gttrlt;lt;t(M lient, t'aides hodie 'm o^ere piftorio uenAÏet conlj^iduntur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

Quid aplirogala.

Dkendum ordo pojhdat a^hrogak quid fit,fult;‘ periuf 'm Galeni uerbis punter cum mdeu W“ minutum : fed cam neq^ nomen idcm,neqi interprets* tio eiits spud alios authores fiue Griecos fine Latinos, quod quidem fiant,extet, agendum nobis comeciura fiierit,ut fulficari,ß no certo interpretari liceat. Igi* tur m promptu disante ui nominis aUud nihil accipio, quant quod idem nomen apud Germanos habet,nempt lacfpumofum, quod adeo longis uafis concutitur,ut tiihil iam prêter (fiimam appareat,quare mfuperiori Hcluetia 'm prmis hyeme paratur,quoniajfumatum fiigoribus denfata diutius perduret, ^^ quo libet ue* here liccat,et rejrigeratu/mfiomachofitgratius. Hoc aliqui uocant niuem,quod ip/am jfeciefua reprefen* tet ^ quaUtategeUda. Qjt^anquam alibi etiamaUÄf parent. Si quit tarnen folam ladis ceu jfumam fuper* fiantem mtelligat, nihil impedio, param cnim refirt concufiamnean fine coneußione f^umam ailu figi* dam calido ueiuriculo propmes : mihi uero magis ar* ridet-concufia, utpote gratior,et minus p'mguitudinis commens. Porroy^aiS^c^ vtr'i7Ta.yoQ fignifeant arul bild ills que m laite,aut alio p'mÿà Itquore'm fiH“ perfide

OP ERIE. -L A CT ARIIS. 58 perßeie concrefdt^dum coquitur,et extantéjpumam, nimirum 4 colore caw. lime ioeM extat in anum qua: oUamcapite firebat 'm Pluto Comadia Anflophanif: Ka.1 ju.Hp TroÄtz' T(ü/} a^u/J j(UTp2|0 ravaVTza . äuTou Kûiûùa'i, rojg /ai/j a^oUQ yct/p X^T^oai^ i y^MQ OTts’ avuraw, TauTHÇ (f^i vop rîç y^wq, imiroAÜg'ivea'ifj ài yvr^ou.- Hoc eß, A deterif quam plufmumt ißa diffirunt Qllii,uidere 'm catcris enim licet Anum fupra oÜmJhc modo contrario Houo^i uidcM,quod ßt oUa fuper auum.

rça.ült;ien'tm er anum mutierem, er olcoßm 'm iu» ßulis laamp;qifuperßciem mdicat: praterea Imeäiüam 'm littore aut ripa, quamßurna deßribit. Pueri noßri floccos niuium cadentes anus effe damitant. Omnibut occaßonem metaphors dédit canidés.

De narijs operibus laflarijs.

E2.to'/Ua ucl oq,ó/j J^ioi yaAmroQ Grad ia“ fyium opus uocant. 'TpoqiaXi^ßa alij oblong gum cafeu exponunt,alij rotam cafd Skulixum enim pecoribus abundet Sicilia, optimu er pulcherrimum cafeum parat. Helicratum antiqui mdlis er ladis mi fcelam nominarût: poßeriores autem Homero ad nos ufq; aquam mulfam,id eß mei aque mixtu. KtAluotui dandicafu explicari 'inucnioprocibarioècafco. DM

DE LACTE ET

lutyru dpud Oribifium legist bene memini : mteK« gitur phitrnucu^aut ecleÿntt,id eß lüwÜM butyro et nuÜe conflanf utilu anaphorieu, qui difficulter ex* creant^maturat et coquit pituitam m pechre. opor* tet autem paulat'mfub lingua liqucfcat, ut hypoglot* tides,arteriacte, çr eligmataomnia. lioßrimciboru delicijshabent. Lalh autem potins nul calamnum id eß fachar adnttfcent,ut lauttut nulle,minus^ faßidio* fum. Ç^od in plurifq; noßrum ßculum obferuat, amp;nbsp;nuo quidem iudicio reili facit,cum nuloptmum non facile fit muenire. Sachar uero laudat Galenus quoc^ Ubro 8. f^ethodinudendi inter detergentia qua fi* bribus conueniunt, medio loco inter mul fam CJquot; oxy meli,idefiacetummulfumreponens. Plmij temport* but medicina duntaxat ufiü accomedabatur, nuc tam uulgarc,adeo^ gratum aß, ut prouerbialefit nullum firculu corrumpi fachare. Sedreuertorad inßitutim, Lac fachare conditum augere corporis habitum, amp;nbsp;genituram firtur. Condttur^r fachare nulcafiiue lac nuper coagulatum uiuicum butyro, qui cibut uariji fiofculis infixis coronatut conuiuijs mtrofirtur. Kaij nunfis edulium uocat,quod eo tempore maxime fiat, uerna pabuli fuauitate m lac et butyrum redundante.

Coqui oput quoddam tanquamex lackfingunt: Gryzam bene tritam cwm amygdalino laéie ( de quo fupra) coquunt ad (fifitudinem: effufum deinde re* friger4

OPERIB. LACTARIIS. ^lt;f fngeratum^ 'm tonus fecant,tum recens amygdarma lac affundunt, er amygdaÏM aura,alloue pigmenta co loratas 'imnüttunt. Lautiores auri uel argenti ßlia tiqua mulfa madefaih 'mijdunt, ç^ goßipio ficubi no beru 'mhieret,comprimunt, utfuperßeies plana fit, Manibut tanff non debent,er fi opm fit ßrßeibus lia gneis eleuari.Lac cccrulcumfifacere uolucris,amyg= dalmam cum cyanifloris fucco paradocoaque. Unie Cyinç dos deinde oryzam,aut far mcaquere licebit. nbsp;nbsp;Aliud ci U^men. quot;*

barium ex amygdale lac coagulatum référés. Amygdalatufa per fetaceum transfères cum aqua, deinde calfacics adignemfemper agftando rude,mifccbisq; ius pifcium,fiue de pedibui uitutmis aut oumisgelaa turn,acuterisfrigefaSio, nbsp;nbsp;Cafcusexamygdaïmola- Dthoc8c

He. Amygdalmum lac ouis temperato,falitum deca^ aoSuetîi quito,er fi libet crocum adijce,aut alia quolibet aro= infenus ex mata, lam denfatum igne cochleari diligenter permis P*’‘“‘*-feebis, er 'mpones fetaceo, ut quod liquidius efi de* float,tandem facharatum conuiuis appones. nbsp;nbsp;Cata»

tyron condimenti nomen eflè cafeo apud Athena:um.

Q^ demceps feqmintur edulia numero nouem, ex M. Catone defcripta funt. Libum hoe modo fa * eito,cafei pondo 11. 'm mortario bene difkrat: ubi be» ne detriuerit,farmte filiginea libram,aut fi uolcs tene* nut effe,felibramfiligfiiis folum eodem 'mdito,permia feeto^ cum cafeo bene, ouum I, addito, CT and bene

. DE LA CTE ET

permifecto. Inde panéfacito. Vohafubdito, in foco cl lido fub teftn coquito lenUer. nbsp;nbsp;Placentamfie facito.

ParmâefiliginejelibrM IL alicammaquamm^ndito: ubi hene mollK erit,m mortarium purum indito, fic“ catoq^bene. Deinde mitnibtudepfito: ubi bene jub* ddü eritfijr'mit lib. IH L paulitim addito, id utrunq; tra^h facito. In qualo,ubi arefeantyCoponito:ubi arclt;‘ bunt coponito puriter, tu fades infingula traéh.'Vbi depfucris, panno oleo un^h tangito,Gr circutergito, ungitoq^ ubi tracki crut: fieu,ubi ea coquM,calcfaci= to bene, et teftu. Pofita farin£ lib. 11. cojfergito,con depfitoq;. indefacitofolutenuecafeiouilKP.XIU. neaddumfiet, zy benerecensmaquam ter 'mdito,ibi niacerato,aquam ter mutato. inde eximito,ficcatoqi bene paulatim manibus, ficcum bene in mor tariu ima ponito.'Vbi omnem cafeum bene ficcaueris,vn mortal num puru manibus condepfito, commnuitoq- quant maximè. Deinde cribrum farinarium purum fumito, cafeumq^per cribrum facito tranfeat in mertarium. Pofea indito melhs boni P. ! 111. S. id und bene coni’* mifeeto cum cafeo. Pofka in tabula pura, que pat cat pedem I. ibi balteum ponito, fèliaq; laurea undn fup* ponito, placentam fingito. Tradn fingula in totiM folum primu ponito, deinde de mortario traih. linito, trada additofingulatm, item linito ufq; adeo, donee omnem cafcum cum nielle abufut em. infummum tra dm

o P ER IB. LA CT A R lit 40 ^ä pngula mclito, poßta fblum contrahito, ornato^ ßctm deiuniperOytemperatoq;. Tueplacentamm» ponito,texto caldoo(icrito,prundmfuper, Gquot; circus ^ operito.'Vidcto,ut bene,et ocio[cpcrcoquif,apcrito, dum mf^iciiu bis aut ter : ubi coiki erit, exintito, o* meUe ungito: htec erit placenta fcnwdialis.

Spirant fic facito : quantum uoles pro ratione, ita Spiram funi uti placenta fit, eadem omnia facito, wfi fic alio modo orbcm° ón* fingito m folo traikt, cum melle oblinito bene. Inde “'’■“tofiX tanquam rejim tractesj-acito, ita mpontto m folo,de aium. implicis complete bene ardè. Cetera omnia quafi pla centam facias,facito,coquito^}. nbsp;nbsp;nbsp;Scriblitamfic fits

cito. In balteo tracks cafeo,ad eundem modumfacito, uti placentam fine melle,coquitoq;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Globuios fic Fortaire rat

facito. Cafettmcumalicaadeundemmodummifceto: ç^h^f^ff inde quantos uoles facere facito, in ahcnumcaldum eyeUos uw ungueii indito. Singulos aut binos coquito, uerfatoq; crebro duabus rudibut,co£los eximito. Eos meUe uns gito,papauerc tnfriato,ita ponito. nbsp;nbsp;nbsp;Enchytumfic

ad eundem modufacito,uti globuios,nifi calicem per» tufumcauum habeat: ita munguencalduinfiinditO'. hoc 'm reftm quafi ff iram facito: idq; duabus rudibut uerfato,pcrfrigitoq;. Item ungito,colcratoq;, caldunt ne nintium,id cum mellc,aut cum mulfo apponito.

Erneum tanquam placentam facito, eadem omnia indito,qua: m placentam, cr permifceto 'm aluco. Uta

DE LA CTË ET

amp;to in himeam fiililcm, ea denüttito in aulam Meant aqiM caiida plena. Ua coquito ad ignem: uhi co^uni Xthinww ^ihhiraeameÖfr'mgUOjitaponito. Samllumhoc fubityUu« modofacito. Farmtefelibram,caf€i pondo 11. S. unâ nommât, fönüfeeto quaß Uhu, meüis P. S. er omtm. Catmuni finde oleo ungito. y bi bene omnia commifeuerii, in catinummdito. Catittutcxtooperito:uidetoutbene percoquoa medium, ubi altißimu efi : ubi coilum eritt catmum eximito,meUe ungito: papauere mfiiato^fub textumfubde pault(ßer,pofle4 eximito : ita pone cum catino, er Imgulis. Pultem Punicam fle coquito. Libram aUcce in aquam indito, facito ut bene madeaL Id mfindito 'm alucum purum,eieafci recents P. 111. meUii P. S. otiunt unum,omnia und bene permifeeto. Infipito 'm aulam nouam. Yluc ufi^ M. Cato.

Empeptax triticem pants eft caum, crepida no dif fimilts,'m cuius uentrem caftarie placentuU ut m the cam condifolebant. tianos placentaceus panis eft, cafeo er oleo conftans. A cafeo er ufu ertbri ty* rocoftma dicuntur,quie fic parabis. Pre(fium bene ca* feum m nas mittito, er per Meum cribrum fuperpo* fitum ccrnito,cum offirendi tempus aderit faits meüü fuperponito. aproq «TraAeç, id eft panis tenet apudAthenieu,è laße modico,oleo,er fate fit. Qpor tet autem materiam ejje modem. Plie er CapadocutS

uocantf

OPERtB. L A C T A R rf S. 41

Vacant, apud quoi optima habetur, eßurq; ealidißia nut. Streptititu panic apud eundem Uäe pauca excipitur,cu pipere, o' oleo modico, uel adipc. A ra tolaganon quoq^ apud Athemeum eifdem confiât, fed additur parum uini. Cubi Athemeo quadrati fint panes, anetho, oleo, cafeo^ conditi. Idem author panent quenda ru^uvTa, quafi cafeofum uocari feria bit,qual(S autem fit filentio pratermittU. Alibi de pla centadicit apudGriCcos Tc^KKoe/Q TTTiaKovQadiea Hiuam ejfe uocent, ut fibinteUigatur aflo^, id efi pa nis:quemadmodum in a‘H0'lt;x^óslt;i a‘Wa^oïji^,cr tu foB^Tupovi^. StittitM ex adipe, nulle, fefamo, ca fco^ fit. tJanmefi placentaceuf panis è cafeo, ac oleo. Choria/unt cum lade meUeq; edidiat ut hy.gt; potyrides. Phthoëm ita fingunt. Preffus cafeus te» ritur, cr uneo cribro eolatur, dem nul er filtginis he mina ’m unum fubada coguntur. Pratereafiimt ex cafeo placenta, fcirbatiffus, bitullus, lucoüi,argy» rotryphemata,libi,circifiue circuit,uxaphu, cru» fioplacuntes, oryzita. Demceps m Gallijs uulga» ra placentas, quaquidem ladecafeóue confiant ex ^ueUio proponemus. 'Vulgattfiintuigitur apud Gal» los bellariïifingitur è poUine uelfimila cum lade,oua O' butyro fubada, confierfis ueteris cafei micis: hoc in circinata rotunditatis pafiiüum coUigitur, et firno nandatur excoquendii. Hoc quod uentrii nudo iuxti

D E LA CTE ET

umhilicumintumefcitt, Gillicofcrmoncgjßcr, udgî ftdlits nomimitur. Ex eifdcm omnibus iam didii eoa^ äam offum pißarcs in teninßim^i lamcUis digerut, et aliquo pingui,uel potim butyro ne membratM cooler fcant,ittterie{lo,craßiufcidtt omîtes muoluut crußuht figura or rotunditate fuperioris feruata, 'Vbique in Gallia gaßer ßUatus dicitur, quod uelut mßratK char taru ßlijs altera continuo fuper altera mfidente quan damlibrariam exhibeat imaginem. tdleutrum tarnen Cretenfemgaßrin effe coßat, cum ratio paradi longé varia fit. Hatronie placent am cum firiantur confia» ciunttriangulare, exfimila cum ouis,ladle cr butyro inpanificiumfubadla, capaci intus uentre, quern per dehifeentem rimulam uetere complent cafeo, etfirno dumcliquefcat,Gr torreatur cafeua,cxcoquiint: rura Calliegonarias uel goicras ab angulis ßrtaßis appelé laut. Elte non rnultu dißidere uidentur,ab ijs qua^ em^ peptasfupra diximus appellari,cü cauafii» panißeia, quorumhiantes uteroscafearijs implcntplacentulis: empeptlt;e firfan diele, quod mteßinä defy derent co* ilionem • Confimilc omninogenus tenent, que i calc cari figura uulgus GaUicu calccolos uel calfeonet appellat, quorum uentrisfinus cafeo, polline ex a qua uel laüe fubado refireitur, id quod etiam placentuU genus exißimatur. Ruri tarnen captures dijfcdis(ui^ Uorefartura cotenti ) frußatlm points exfoeniculife* mine

OPE RIB, LA CT A RII?. 4I ttiiiu comptent. Sunt qui capctcitatcmhitnc cribruto tenuiter cafeo folu offerdunt, qua: tyrocofcina Grlt;£». cè dici posent, i cafeo er ufu cribri donato nonüne^^ Alite etiam circinata rotunditatefinguntur ex con fimili materia mterieHo uetere cafeo creto: aut m ta. leoliii diffedo : Gaüi uulgó ratones uocant, quad lie» nis fart i modo tumeant. Hoc enim uifcus raten nomi» nant: quad ubi humore multo turget,m rotunditatent firè contrahitur: jfgt;leniaßrßtan Gracu dida, de qui bus tantum legi ea effe colore candido. Libi tarnen cir ci genus effe creduntur, qui ex farina, aqua er cafeo fiebant fitfo aqualitcr circuitu. Sequuntur pope» lini m Gaüiauocati, quafi popinales dicas. Fiant ex poUine, lade, Quorum lutea fubado : qua 'm circula» res off as conglomeratte dantur furno igne flagranti,at exterior pars m crufam occallcfcat, mterna 'm rimat cr caucrnulas debt feat: qua poftmodtifuperiore cru» ßa 'm orbem circuitûmue adempta, butyro recenti ZT 'mfulfoabundefatiantur: er ubi totum ebiberut noua imbuta, repofita crujla, molliufculo igne coquun» tur,er ita placenta: butyro faturata:,uel ut potius di* cam ebrue, menfts offertitur, nbsp;nbsp;E confimili panifcio

in latiores capatioresq; circulas cxplanatè fngüt,mar ginults obfepientes,ne qui mduntur liquores effluant, arcente ambitu. Capacitatem cafeo uel recenti uel ufi tuftocum momenta butyri complentmargine tenus.

DE LACTE ET

mterium colojlro, nonnuni^Uitm tritii nuciitu cm^ gdaia: aUquando tritis pomu, prunif, uuM quoq; m» maturis mftrciunttfed tarn concinnè, ut perftepe part capacitatis unacafco, alteracoloflro,tertiti prunif M pomis dignofcatur oppleri/emper tarnen ïM^erp facchari copia, utjruüuum dometw acrimoniaftnuA ut à laile cita uindicetur corruptio. nbsp;nbsp;Gallia uulgat

fualingua gauritem crgaurulam nuncupant,quafi efcharitem extritii aliquot literK,ßue placentaßue potins pantsgenut. P'mßtareile farina ueteris cafei ßußa conuolutmt, çr candentibus igne fubieüo gr an dibits firramentis, infauorumjfeciem mternè conca Uatis,qua longK manubrijscanceUatim coharentibut clauo comittuntur, ut pofint premi: quad mditu ubi codum eßab igni demtur fauaceam referens imagia nem. nbsp;nbsp;Kagno in ufu babentur,qui bunij nomine fea

candis menfis GaUorum circumfiruntur, quadßrfita tan in napi modu intumefcant: ij Latinis globuli mea opinionedicuntur,crSyracufanisepicyclij. Piuntè fimilagine, liquoribus ouorum CT btde refoluta, amp;nbsp;tantijfer fubaila dumcocrementum retulerint, uta^ liorum qua indi aut inuolui libitufit, tenax harens^ prahendat. Nam er cafeus qui uetuftatem fentit, po worum frufta, uua paffe, fici, er plariqi fruóius, qui communi funt ufu edendo,hoe lentore conuoluuntur, er in fartagintmuel patinant, qua firuenti oleouel ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;butyra

OPERIB. LACTARHÎ. 4; butyro axunguae recentideßagret, demittuniur,^ inibi fiiguntur abonde,et ueruculo ab igtii demuntur, fui^enfa dum quiequid ebibermt olei ud pinguis remi (ermt. Ea omiüa taganitii reßrenda putauerim, qux ipatdlis er fartagine nomendaturam deduxerant: ea bi^ quibufdam ah igne citatis extuberant. Ad* firëdu iam aliquid ex Platina Cremonefi coqua fcien tißimo. Igitur EDVLIVM ROMANVM ïfti perdre docet:ParinS purißimacum aqua fubadäm ta tulam extëdito,ut fit,cylindro. inde extrada ad latitt» dinem uniut digituli coddito.Vitam dices,adeo longa tfl: in iure pingui ac cotinuo firuenti coqui debet. At ft tn aqua pro tépore coqui oportuerit,butyru er fa* iem vndito. Codum m patinam cum cafeo,butyro,fac abaro, er aromatibus duldbut transßrri debet. F V« MENTINVM codent fèrè modofit, fed dliquanto ^oßiut, magisq; minutim conciditur: conditura eadë qua fuperior. Torta alba. Libra acfemiffem optimi cafei recenti5,prafcrtim minutatim codfam benetun dito. Tunfa ouoru albamenta ci.aut if.fclibrantfac chari, femitmeia gingiberis albi, fdibrant liquaminis porcini,totidem butyrirecêtii,ladK quanta fat ent, admifceto. Vbi crufiant,fubtilê ddnu)du,m textu col* locaueris, hacomnia indito, adficu pofita lento igne decoquito. Super, ut coloratior fiat, carbones 'm o* perc^um ponitOfCoda ac ex textu exempta,faccha^

f 5

» E L A C TE ET'

('UW) tritu cuin dtjua rofacca m^crga. Alit hiec imU turn, tarde concoquitur, hepar concalefacit,obftrMtf calculum generat, ocitlis ac neruK obeß. nbsp;nbsp;Torta Bo

nonienßs. Tantum pinguis cafei,quanta m al'- ' pofui ' coneides accontcres, Trito,betaf,apium,amaracum, lotum concifum, oua quatuor bene disßaüa, tunfum piper, paru croei, nwltum Uquaminis, aut butyri re* eentis addes, mißebii^ manibM,ut unum props cor* pus fiant. Hiîc item in textü fubcrußatu ad ßeum po* nes. Semico^l£,quo coloratioruideatur,ouu cum cro co dtijrailufuffundes. CoHa putato, Mßuperiorem cruflidam leuauerit, H£c er fitpenore deterior til,

OjfeUa. Cafei Parmenfis nen nimium duri paru/m, lantundent recents teres. D«o ouorum albamenta a* gitabis, papalis intégras, cinnami, gingiberis, croei modicum ammifcebis, muoluesq^farinx fubad^, er bene extenuatte,ad earn quam uoles magnitudincm,M fitmo demde non nimium coques, itaenmgratiores fiMt, parum tarnen alunt, tardé concoquumur, ob* firuunt, calculas créant. Cafeusfridus. TeßeUas cafei pinguis, nee planèueteris,nec planè noui,m pa* teUa ad id apta cum butyro aut liquamine fuffrigito^

Vbi tenella eße incipient ,uoluito, ac fiatim exi* tnito,faccharo er cinnamo aßergenda funt, er cali* d£ adhuc edend£. ALITER, ^ucceÜas panis bene vtrinq^ tofias, in patellam per ordmem coïlocato,tef* feÜAf^

OPERIB. LACTARIIS. 44 fcH.«^,- clt;i[ci tMqMm m tabulatumextendito. Adfi^ cum pofititm, textu operito, Liqucf^dum cafevm fite chitro, cinMmo,gingibcrc, aj^ergito, atq; ß-ttm e» ditOffieffe malam rem uii. Difficillimè enim conco^ ^uitttr,^' mde c(lit,obßruüioncs zrUpidemgignit» K«pum armatum. Voluere quiguUm mlittam hit hent, idrapurnarmettumdici,quadca[eotanqualoi* rica er thorace mttoluitunquaßeorum barathra w« greffura, neqMquitmßnearmistutauideMtuy. quot;Ve» rum quid prodeß^ quod ad tuteUm muentum eß, M totum ad perniciem raporu uertitur. Eum mahntgu» loß, tanquam ßrtißimi in popinis athlete, armatum hoßem quam inermem deuorarc. Kapam uel eUxam, uelfub cinere codam^m teffeUax concides.ldem etiarn facies de cafeo fubrcceitü er pingui. Subtiliores tamê h£fint ,quamqu£exrapis.ïnpateUam butyro aut li quamine un£lam,primumtabulatum ex cafeo facies^ fecundum ex rapts, er ßc deinceps, aromatu aliquid M butyri continuo mfundédo. Cito hoe pulmcntum coquitur, cito etiarn edendum eß. Sed emn fit perni» dofum,uoracifiimo Domitianoapponatur. Fn« ileU£ ex fambuco. Cafeo trito turn ueteri, turn rea centi, faring parum ouorum albamenta qu£dam, la« dis aliquid, facchari plufculum addesterfimul in eoa dem mortario contcres. Tritts è mortario er in catia ftun translatif, flores fambuci 'mtegrosfuperaj^erges

s 4

DELACTEET

O' mi[cehii, Hane codituram,aut manu aut coMcari aut aliqua alia forma 'm pateïlam mdita, ubi optimum liquamen,uel butyru,uel oleumfirueat, coquito. Ca* lida edantumecefje cji. Ex compofitione quid profit obfitue deprehendes. friiîeüa ex albamento ouoru, poüine, er cafeo recenti. Obferuabis ea omnia, qu£ paululo ante dixi, excepto lade, er flore fambuci. Hoe er fuperiori 'mfdlubriM, Prideüa ex cocreto lade. Lac concretumperdenfum fetaceumtranfeat facito. Serti quod exprimetur cum farina, albamento ouorum,faccharo, aquarofaceapermifceto. Kixta, cochleari paulatim 'm patcUam ex liquamine, aut bu* tyro Iirucntem,indao. LaduM ha neruos er oculos.

Efitium Siculum, Farina albam, ac bene excretam cum albore oui, aqua rofacea^ac communi bene [ubi* gito. Subada 'm pafliüos m modum palea fubtiles, fe* miffem^ oblongos extëdito. Hinc flylo firreo admo* dum tenui excauato. Inde firrum extrahens uacuunt relinques. Deficcata ad folem huiufeemodi efitia, annos duos ac tres durabunt. Maxime uerofimenfis Augufti lunafuerintpmfita. Iniure pingui décoda, ae rn patina fufa,trito cafeo,butyro nouoac recen* ti, aromatibiu dulcibus affergidebent. Hoc efitium duarum horarum coduram requirit. I« uermi* culos. nbsp;nbsp;Farmam co inodo quo fuperiorem fubigi*

tOffubadam mfrufU digitis refc'mdito,uermiculos dices.

OPE R [B. LACTARIIS. 4^ dieet. Ad l'oient deinde ponito, utßnt beneßcci, biennia et eo amplis durabunt. Copias per hor am in iure pmgui,patmteqi inditos, cafeo trito er aroma=t matibutcondito. Atfi diesieiuniilüerit,cumfucca amygdalino ac bäe caprino coques ; ucru quid lac no tantum coóhirx requirit/acito prius aliquantulum in aqua ebuüiat,demie lac ipfum addito. Cochs facchaa ro mjj^ergere memento. Bodem ommuexfarmaep^ tiorum coihtra eß,croco coloratiores fiant,nifi m la« üe decoch fitermt. nbsp;nbsp;Concretum amygdalmü in ie»

iunio. AmygdolM bene tunfiS ,facchari uncias duM, er aqult;e rofoceæ tantundem addes. ïnfitndes item ex lycoaut tinca paru iuris: ne nimiü fit faUtumcaueto, Tranfmittes h^c omnia perfetaceum in patinam,fi» nesq; per nociem quiefiere, mane concrete ut lac re» peries. Inuolui item,fi uoles, carice er fiondibM po» terit, atq^ inde in patmos tranfiirri. Saccharo fuffltn» dere,er annefo condire memento.Parum hoe alitfio» machum,crpe(lus lenit,hepar iw(at,gcnituram au» get,cr ardoré urmafidat. nbsp;Recolti póh. Libran

amygdolarum bene tunfarn, facchariuncios quatuor, aqult;t rofaceit unciam unam,medium cyathum ex ante didis pifiibut, in unum nufiebis, mixta in firmulam per fitaceum tranfmittes. In loco fiigido per wéien afferuari debet, fiquenti die in patmis aut pinacibut (onuiuis appones. RecoHam dices, nbsp;nbsp;Butyrumfiüu,

P 5

DE LACTE ET ■

Lihrttmamygdaldm tunfarü cum media cyathoat^ii eofacee dijjolues, de per fetaeeum denfum trafmittet: utautcmmcliuiconjir'mgdtur, dut pdrumfdfmie ex amylo, dut dimidiü cyathum iurif ex lyco addes. Sac* chart item uncitU quatuor, er parum crod, ut cola* ratius fiatyrequirit. Oec omnia in UM ad id aptum no üu indc$,mane fi in loco humido refederitycoiicretum inuenies. A fuperioribui nil divert, Hoc Germanies nojhr negat effe fuaue,quid non ungit. Hailenui Pld*t tmx Cremonenfn opera laiktria fcrippmiu. Gale» nui in libro de cibii boni or mak fucci. Qii£ ex laik creafeo placenta conficitur,eraßifuccialinuniam pntßatyproptered^ iocinorif meatuf obßruit. Eadem ratione qwe expmilagine amp;nbsp;lade, aut qa£ lagani uel rhyematK quiequam accipit,tum que ex muflo et fi» nülagiae, uel omnitio ex triticeafarma confiduntur, prauifucciomnia funt. Qumetia ipfaperfelagana, rhyemataq; er beüaria omnia, que ex tritico conp» ih funt,er firmentatione carent, ac turn potißmunt ubi iionihU cafei m fe habent,fucci funt craßioris, Scd mea quidem fcntentia,queanobK modo lagdna,dc rhyemata appcllaHtur,uctcrcs commuai appeUationc üria dixere.

De bis qux ladis ubertatem faciunt.

QV'mquefóUum herba lac augmentai caprit ante potu exhibita. Itemdidanmuinentri* bM

o PE RIB, LACTAKUS. 46 bui ipfarü appenfit, aut lic. Cytifui m pxbulo (tecofa bék replet. Qjtamplurimu igitur ipfim in agro effe mMimè reßrt,qd’glt;iümis,apibiK,caprii,bubuf quot^i ^ omni genen pecudum utiUßimut efl, quad ex ea tito pmguefcit, er bHis plurimu probet ouibut: tum du quad o(io tnenfibies uiridi eo pabulo uti, er partit ando poßn. tAulieres quidë ß tidis mopia prémuni tur, cytifum aridum in aqua macerari oportet, et cum twék tota permaduerit,polkro die expreßifucci tera mt heminaf permifceri modico uino, atq; ita potan^ dum dari,fic er ipfe ualebunt, er pueri abundantia lailis confirmabuntur. Galenuf ßlia cytiß difcutiendi facultate prlt;editafcribit,unà cum tepida quadam hu* nüditate,ßcut er tnaluie. Non igiturnürum ß lac au* geat,nam malua quoq^ cum radicibut ßüi decoüæ lut lac ßxminif proritat. Anemonte caules er ßUa cii/m ptifanacoihilailK abundantiain 'mcibofadunt. Cir* c£lt;e fernen in forbitione fumptum lac prouocat. Vitis albefucem cum tritici decoëh potui ladis abundan* tiarn facit. Satiua laihicalac promouet. Ulelamhif ■fernen pluribui diebui potu,menfcs,urinam, et lac ci» tat, Vaeniculi herbet cibut, er fernen cum ptifana de* codum copia laëlis cfßeiunt. Echion herl.: cum ui» HO,aliMeforbitione lac augmentât. Halimi radixla» £lis parit ubertatem. Mouet lacßccati anethi comte^ efeminu iecoHum. Qcmtmherbalocupletat lac,

DE L'ACTE ET

Seiwn ägni, id eft uiticis laékum fuccu det, menfes^ trahit in uino potum, quantum eft denarij pandata Sonchi fucetu m forbitione datui lac exuberarepn^ ftat. Cicer copiofum laegignit. Nutricilacimminu^ turn ft ftterit, forbitionibus, GT pleniori uiéiu lüftens tanda eft,uinu/m dulce potui dabitur: pedm ^ma* mHatperft-icare oportet,quibufdacucurbitula quo^; deftxaabundeprtftitit. Kedicamentauero erftU fhgentrando proftcere quidem aliqtdd fciam,non ta^ men frequenter ipfts uti preceperm, ut qu£ walen* tiuiconfuntimt. HÏc Aegineta eademrecenfetadlac augendum,quewsftuperiw ex Dioftcoride, paftmaac tarnen radicem atq; fernen addit. Locus eftlib.i.ca.4‘

Galcnus libro quinto de fimplicibus médical mentis,ladis geniiricem faeukatem his uetbis cxplicat.

Communia que dam eftac pmilitudofdculta* turn efjeduumép promouentiü autftftentium er menfes,er loc, ate^femengenitale : quibus etiant adiacent urmat mouentia, er tufticularia medicamen ta, omnia fcüicet attenuandi ui donata. Efficiunt au* tem lac er genituram, quedam ut medicament a, qu£ pituitofumhumoremitacalefadut utmfangumismt turamabeat. Quedamutlt;dimenta,extotiu«fidgt;ftan* tie affinitate, prefertim ft boni fucci er mediocriter bumida fiteri/nt, tepida^ caUditate prédita, udut amp;nbsp;ipfum

OPERIB, LACTARri?. '47 ipfum Uc eji. Siquidcmfttiguu m animali moderatun habet calorem, nimium biUiflaua, ut pituita frigidba tatemnimiam. Lacautem mterfanguinem a'pitui^ tam mediti calorit gradu obtinuit,non tomen ex oqua utnnc^ diflantem, longiut enim 4 pituita, propiut cß fanguuum. üa^ fi lac m mamiÜK deßcerit, fanguiné confyderabii,qui nimirti,aut paucior,aut prauior m* uenietur. lÜe uiüui uniuerfa ratione humectante co/a hrificaói mdiget:llic,fi biliofiiffùerit,purgari print, mdeui^y qualis etiamalter oput habet. Atß pitui» tofut, medicamina quidem calida, ßue primi,ßue fe» eundi ordinis,no tarnenßccantia poßulat. Proßren* da quononfolum pharmaca funt,fed alimenta ßmul, uerbig!ratia:eruca,foeniculum,anethum. Accipio au» tem er ipfat herbat uirentes adhuc humidat^}, aridlt;e enim turnficcantjtum ultra quam oportet calfadunt. Sunt huiles generic quoq- fmyrnium,apium,lauer,po* lium,»empe uirides antequam arefcant. Quonia exic cantia omnem fangumit humiditatê depaßa,déniant, pariter^ minuunt ipfum : quodß calida jùermt, etia fupercalfaciunt: fi frigida,nimiu reßigerant. Requis rituraut moder atm color infangume abfe^ craßitie, utlacgenerarequeat. Quore qult;etaliaßuit,ut iam diximut,citiut extinguunt lac,quamgignunt. Atqu£ ita calfaciunt, ut ab initio didum eß, neq; euidenter nUomodo exiccant, um habere loditgenitticemnon

D EXACTE ET -

Immeritoaffèrtumefl, Sed hlt;ec numero paucu funti i cum non facile fit, gualem defy der amm inuenire tent ' periem: Infnita autë ea{irè,qu£ lach offdunt. ï^ant quiecuncp plui iuflo caloris,dut pccitatis, aut figorif obtitunt,ett uel qualitate nocendo, nel tota fubßantiit lac mmiituendo,generationem ipfim impediunt. thee quidem doitifimies Galenuf feripta reliquid lecur anferii proceres gute faporis bonitate contd mendant. tartilibiu crefcit mira amplitudiae,et quod mirabiliuf eß, exemptum quoqi laiie er mulfo augc^ tur. liartiaUf:

Affice quam tumeat magno lecur anfere maiue,

Miratut dices,hoe rogo creuit ubi^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

Quisprimui tantum bonum muenerit Scipione,an Vietelluiuiri }nfulares,an M. Seßiuteademetate eques Komanm, in queßione eß. Auium una ue^ ffertilio lac habet,ladàtq; pullos, time enigma Ger» manicK metric ufurpatur hoc fenfm

R^dtoori AuiseßquedamfineUngitat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

Nberibus alit alter-', pullos, Tertia letitiam nefcit,

Ojearta caret fanguineo fucco, trudu uefcitur ultima trimo. Griphum folue,cr Phoebus eris nithi.

Sunt autem he aucs Ciconia,Vejpertilio,tio^a, Apis,zr qua bacets iuniperipafcitur, inde normnata Germa

OPERIB. LACTARIIS. 4g Gn‘m4nis,quam aliqui tuniorumgetteri adnumerant* No mrum ucro uef^ertiUonem lac habere, cum etiant inter Gmeorum griphos auis non auit, ty noßra lm» gua uolucris mm appeUetur. ihec in preefentia habui Auiene charißime, qu£ ex tempore ad te darem de U ilis argumento, ex authoribm antique t^ recentio» ribm prim£ nct£ uim magna ex parte defcripta, qui futtt:iïippocrates Com,Galenm Pergamenut,tiican» der Colophonius, Diofcorides Anazarbeut, Aëtiui Antiochcnm,PaulmAcgineta,Athen£m,\ulimPol» lux,C. PlinimSecundi Veronenßs, L.lunim triade* ratiK Columeüa,M.Cato,Vi.Tercntim Varro,Palid» dim, Coßantmm C£far, cui Geoponicoru libri Gr£» ciafcribuntur,Ro)nerm,VergUim,VlartiaUs. E re» eentioribm, ticrmolam Barbar ut, Calepinm,Pcrot» tm,linm Cornitrim,Marcettm Vergilim,Gr ßrfitan aUj nonntdU. Potuijßem adhuc multo copiofim etmt aliunde,turn ex medicish£c omnia traikü-e,quodßr» taßit alias ßet,pr£fertm fi quid apud nos haru rcrunt peritißimos artifices addifeere licuerit tä in herbaria q 'm laflaria difeipUna. Siquide cafem ueßer Glaroaen fis aliquot efficaeißimii herbis conditur,quod liquida color herbacem,odor medicatm G'faporcu acrimo» nia quadam gratm,oßendunt. Q^re merito eim ra» menta iußculis adijduntur, utpote faluberrina etian puerpcrarum,

DE LACTE ET

No« mror,quod nuper accepi Baßlea ex D. Ofucilh Kyconto facrarü concionu antiftite doäißimo, pre* ceptoremeo, Glaroni dpud MslocueffecuiM mcoU gehdißmam niualem aquum btbant abf^ omni noxe, fi ntado hoc xyfto cafeo utantur, aliter incommodum [entire, in compofitionë enim ipfim calorifics herbs recipiuntur, de quorum numero efi, ut audio, nobilis iÜa aftrantia,quant alij oftrutium, imperatoriam, amp;nbsp;nagiftrantiam nominant,uernacula Imgua ofirent}/ er mcifîcrwurç/ quafi omnium radicu mogifiram crregmamapeUes. Radix efi digitali crafjamento, tranfuerfa repens, odorata, acris, amara, forti nignt, intut albicat,fucco prsgnas quali panaces,caulis ali* quado od cubiti menfuraattoUitur, in quo ßUa fmyr* tüj quod unlgo ligufiicum dicitur,tenuiora,latiora fer rata, in circuitu firè terna, fupra que umbeUa fiori* bus albts,fernen anethi firè. Prouenit infummis mon* tibut, er petrofis. Tranfplantatur etiam in hortos. Siue lafer hac GaUicum dicat, ut Rueïlius Angelicant, cuiut hec firèfpecies uideri potefi,ita utfixu tantum aliqtd difcernant, nam et laferis duo refirunturgene* ra: fiue orcofilinon, fiue petrofelinum Macédonien, baud multum retulerit. Mthi ad pofiremu animus in* clinat, cuiut argumenta plurafunt. Primo,à nomine, quia tteteres Pfireaticum nuncupabant. Secundo,i natalibus^in preruptis enim montiwn or petrofis, quamuif

OPERIB. LACTARIIS. 4^ tJUMuii Cf m pratis matants ncilit,Tertio,àfaporet quem mier ommaapiorurn genera acemmum amarif fimumqi habet: ita ut Galenuf uniuerfam eins ama.^ ritiemficifcribat. Et ^vJiêxi^ofaivap Galctw aferi ptorum author 'm abfentis Gentiana: uicem petrofeU» numconi]cit,ßcut Cf Helenium, licet id aerimonia Cf amaritudine aßrentM Hoirie cedat. Quarto,ab odore,eß enm odoratum admodû,ac idem ialiamp;ai\’» Aa/o-iva/j fcriptor apiumaromatiaan, ipfsmuocatt Qtimto,äßgura,lt;iuam ßlijs cf umbeüa quodamoda pmilem apijs habet. Ab c^cüibut, qui eidem omnet quos ucteres defcripferunt Cf praterea multi plurct inoftragenteeiatribuuntur. Galenut'wTheriacam 'mijd docet, quodhydropicosplurimumadiuuent, na - ßri aquam à pracordtjs cf uniuerfo corpore amoliri polUcêtur.Coli torminibut,utero,menftbus,Cf urin£ dendis, ueneni periculis, partibus Cf morba quibuf « cimq^ frigidis, er humidis,fibribut putridis,cri» pri mis quartane, calcula renum,pulmonum cf thoracit mtijs, ifchiadi,mortuo fatui Cf fecundis trabendit Utilißimäßaciunt. Sunt qui aluum etiammouerecon» firment, tumores Cf duritiM difcutere. Enumerat£ facultatcs omnes etta Smyrnio magna ex parte attri » buuntur, cf Cilices Smyrnium m Amano monte na» (cens petrofeUnon 'mdigetant. Eft tarnen 'mfirmius pe tro[elinOf ut apio uchementius, teße Galeno. H«

' DE LACTE ET

idco prolixins recenfui, ut cafeum ueßrum comment darem, qui etiam cum lafere,idefl Qattifilphto uiri^ but exccUeuMque certare queat. Sienîm Angelicit uulgo dilia bfer cß GaUicum, ut uult RucUius, aba^ ßrnntia profedo fuperatur. No« fum ignarut Hiero» nymum Tragumfaxiß-agamiüam, qua pimpindlM faderefert, petrofelinum Macedonicam cenferejed cum folum acrimonum fine aimtritudine babeat, non admittipoteau Eßueromontanum quoddamgenut huins faxifi-age, florinfiiè tantum colore dißßrens, qui m campeßri albut, m montana faxißaga purpu^ reut eß per umbeUam fßarßiS^utriufq; radix acerrimu alba. Montana'm montibut fupralacut Lcmanniinia tium uocallt Cettau^firedè memini, eaq; lac coagu^ lant,accedcre mdefiaporit quoq; gratiam affirmant tes. Altera herba quàm cafeo ueßro codiendo adr hibent ladarij, Germanien nomëhabet/^igcrhutf ideß Cafealitherba,cafcut enimdut odore maxi» mè mbuiturpr£ ci£teris,ut omnino (^ eafd et herblt;e idem^rè fit odor. Alq amp;tiinigt;trut/^hj nocat fy^ benge^e^tf uel quoi m omnes borat, uel qd’fcptiet in die tanium fuum odorem medicatum uarict, nunc amittat,nunc redpiat. Euulfa autem eundemßre con flanter odorem fibiferuat, tam uebementem ut non» nullis caput offendat, qui adfoenigritci odorem mihi uidetur accedcre,fcd nöparüfuauior er abundan tior

OPER. IB. LA CT ARII S. y^ ffl. Injlantc pluuia per omnern domum odor onfpar» git.Seriturin hortis apiidnos. Muhcrcukrumfuper* ftitio herbamfupra menfas cr l^iios fufj^endit,ut ue» nenimulorumqigeniorunt amuktüßt, Herba efi an» nua, rehilofcmiite perit. Caulu cauut,flriatut, albi» cans, fefquicubitalis, out circiter, multis lt;darü cauK, folia funt pratenfis trifolij, aut loti herbf, terna,[er» rata cujj^idibus m ambitu, flos canut, ex albo fubex» ruleus, minor quim pratenfis trifilij. Semina mucro* natis fbllicuUs fingula continentur finguUs rujfa, fir» ma floemgr^ci, multi minora. Radix alba,breuts, re* (ia, mutilis. Non pofict aptior flngi defcriptio ad fyl ueftremlotum Diofioridis, Nihilenmintpedimeiiti firt, quod lüic agreflis, apud nos fatiua tamufloreat, aam idem eueniat circa plurimas allai: fcatentlongi tradui Narbonenfis Gallige thymo, libanotide coro* naria, fflica fylueftri, CT alijs plicrisq;, qua bic nifi cu riofo cultit non proueniunt. Nec^ prohibet altitudo,fi, paulo procerior m caUdiflima regione quim mniuofa uifatur. Hec fit igitur lotus fylueflris, qua leniter a* Qærcoit. flringit, wiltus macula, ajfleramq; zir difcolorc ceu de». à fole cutem ex meUe munda exterit. Bibitur per fe etiamconcifa,aut cum matuafeminem uinopajjoue contra uefica dolores utiliter, Hac Diofcondes. Ga tenus fylueflris loti fernenfccudo abfceffu calefacere fcribit,cum abflerforia quadamfacultate. Equident

G 1

DE LACTE ET

tp/ê in abfemis focnigrfd locum fyïuejlrem Îotu fui* fiitucre turn dubitarem^cui cr figuramfimikm,multi mtgisautemeffiäus habere uidetur, ficutcrodore, erftporemquiinutrif^amdriufcului eft. Ndw çy fxiKgrtecum duobm gradibus mediocre temper amen turn 'm calorc fuperat, ficcitate duntaxat uno, abfttr» git » difcutit, er multiplices ufm m mediema prabet. HitdutttatttuherbMcondimentaritt, quibiu ueftrü cafeum Imbuitis haäeiiM 'mteüexi,rcliqu/is i uobii co rim auditunu. No eft opus hoc loco liieronymi Tra* gi mentionem facere, qui hanc plantam mterpretatw pro trifolio afphaltite, er eo quod Scriboniut Largut oxytriphyüi nomine defcribit, Kihi neutrum effe con fiat, Non probo cos qui 'mter quatuor elementa Hel* uetia iocofè ft^a Glaronenfem cafeum pro terra con» numerant,ut umum Tigurmum aqua loco,B,hetorum feu Leopominorü Imguam aëris uice,Vryburgenfium monetam pro igne recenfent: niimru quatuor hac een omnium uilißima felegerunt, elementa proportion» quadam nmninantes,aut quod ad uitam hac quo^ ne» ceffaria ftnt, Ymu ex agro Tigurino ad uidnos quotft tranfmittitur,huic aquauitium quod aufttrumfit,im» pingut. Uloneta rryburgi,quod Auenfici colonia eft, ex are fit. No« poteft autem uita commode abfq; mo» wta tranftgi. Rhctica Iwgua leuis eft, ex Ualica cor» ruptaftta^ ref^odet aeri, ex cuius repereuffu uox re»

OPERIB. LACTARUS.

filit, Ejl uero et ItugUie ad coirmodititcm uiuendi nea ce^itM. Cdfeui raßlii terra reßrt, ut iüii placet,ßrte quod duriufetdut acßolidu^fit, prefertm antu^uior, unde etiam raditur eultris, aut dolabeÜis ad id faclit^ Vit am autem fine la^ijs operibm non facile effet Ueluetijs agere. î^iufmodi iUi uidentur rationibut ufi, quoi ego non opugnabo, neq- umum Tigurinum, quanquantgentiletnihi, 'm prafentia defendant. Sei 'm Glaronenfetn cafeum, qui maxime huim argumeMi efi,miqui mihi effe uidëtur,quod ipfum ut rem uiltfiia mam omnium ekmentoru fici comparent,obhti quant pretiofmfit, quàm falubris, quàm iucundm, quantii deni^ gratia cibi potitfq;faftidtumrcnouet,ftomacho gratis c utiUs,fupmum cxcitat,abundances eim hua mores ficcando confumit, quaUtate noxios emendat, herbarum bénéficia quibus opt'mis Icähßimnq; tana quam antidotis et antipharmack quibufdam confiât, ut redè nonnuïlos cefiimare urn eim credam,qui loco theriacte facultatif ipfum commendant. Hat dut doa tes refirre libuit 'm gratiam D. Ofualdi Myconij prta ceptork mei colendißimi: qui Bafiletenuper mdoa üorÜ conuiuio aduerfut acres aceufatores, ipfum fui fententiadefindit. Sedbic finemfacia. Tedoüißime Auiene iterum rogo,fiqu£ü!.'n^oa‘ißi0rua'lt;i prêter feopumcrordinemferiptadeprehenderit aquaani^ tMlegatfZrfiaonli' .ffi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t congericmbxc

G 5

DE LACT. ET OPER. LACT.

appeüttto. Plerum^i aliorum authorumfentouijs re» citatis ,mtegrdm ipforum oratiorum feguutut fum, non in diuerfa locd,quodpojhildbdt ordo,difcerptitm. üoc folum lidhuc monere Übet^quod Pbniut afina lac craßißmtwtfcribit,errorcm £ße,quandoquidem Ga» leno er expertentia teßibui, omniu habetur tenuißi» mum. Demde quod idem author butyro alirmgendi repurgandiqi uires attribuit, fateri mnimè pojfum.

Si quid aliud ciufeemodi forte repertu fiterit 'm libella • ? uoflro,quod nullum aut raru fore opinor, authori fuo ex quo nos deprompfmut,afcribcndum fuerit.

' FINIS LIBELLI DE LACTE

CT openbus Lt^ifs.

2Mv»/^ t Jw^^UUl ^ ^ ^' • kT”gt;J^gt; ^)xgt;nx^ TV

MX ’ i'

«r

■i^ gt;Wï^?Ïquot;*fï^YW»op:-= ,«-)„^P ,a^tit^yiff «Q^IIfUUtJr

j«»»^^o4’ 14» JniJ?»

.-Jîi”«?’”!}««!^«^«#.»'- ’ nyta t^K^wm-tÿ »«igt;^ ‘ .Jt^b 4rlt;U'Ü ,ilt;«Atj 3^ ’ ; ■J ^i,niüc5i* J*^ ’«n3«nl^' ’ ’ A-^fKutitbjnii ajwfiiif g

^ 'AH A A^^-^ ^'^^ '^^r\M^^^yyÇ^^

^5^5559^^^A?lt;^^?^ ^ - - ^ W SSS-ïS??«?»!«#»#: ssssSSSSS««-«

:{'^^ S^oeÇ'^.^'^-^^^C 21 aZ- '^ilS^-^^