Dit boek hoort bij de Collectie Van Buchell Huybert van Buchell (1513-1599)

Meer informatie over de collectie is beschikbaar op: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732

Wegens onderzoek aan deze collectie is bij deze boeken ook de volledige buitenkant gescand. De hierna volgende scans zijn in volgorde waarop ze getoond worden:

• • nbsp;nbsp;nbsp;de rug van het boek

• • nbsp;nbsp;nbsp;de kopsnede

• • nbsp;nbsp;nbsp;de frontsnede

• • nbsp;nbsp;nbsp;de staartsnede

• • nbsp;nbsp;nbsp;het achterplat

This book is part of the Van Buchell Collection Huybert van Buchell (1513-1599)

More information on this collection is available at: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732

Due to research concerning this collection the outside of these books has been scanned in full. The following scans are, in order of appearance:

• • nbsp;nbsp;nbsp;the spine

• • nbsp;nbsp;nbsp;the head edge

• • nbsp;nbsp;nbsp;the fore edge

• • nbsp;nbsp;nbsp;the bottom edge

• • nbsp;nbsp;nbsp;the back board

vs

INVSITATÆ MAGNITVDINIS amp;nbsp;fplendidilïimi luminis apparitione, amp;nbsp;de eiufdem ffcellæ vero loco conllituendo.

^diuncia eH ibidem ratio inuefligand^eparaUaxeot cuiußunt^ue Phi^nomeni, eiußue à centra terrée di-flantia 3 Adeteorologicam dodÏrinam mirißce illa~ firans: nunc primum conßrilfta amp;nbsp;édita,

PER

Thaddæum Hagecium ab Hayek, Aidæ Cæfareæ Maic-ftatis Medicum.

Notatio eorum quæ huic libro adiunda (une.

Stellid notice ojel nothinpotius, in calo nuper ex-ortiSj amp;nbsp;adhuclucentis,Pbanomenondeßri~ ^tum ^ exjjlicatum,^uthore Paula Fabricio Aded. Doél. amp;nbsp;Cafaris APathematico.

Stellte peregrins iam primum exortte 3 amp;nbsp;cœlo conflanter barentiSjPhanomenon vel obßr-uaeum,diuinte Prouidentite vim ,^ gloria APaiedlatem abundè concelebrant 3 per D. Cornelium Gemmam3 Louanij APedicina p^rfeßorem Pegium.

loannes de APonte Regio de Cometaanni !4/j.

Signißcatio Cometa,qui anno ij^z apparuit cum paßionibus dutßitu iucundißimit3a lo-.^it^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^avsgt;^ limoge lino Haylpronnenß, P^iennenß

APatbematico demonPlratis.

3

■ MNES qui^CæûrClementiffi-me, grauioribus occupaci funt ne-gotiis, velquieti (è dedere_, vel iur-cunditatibus animum recolligere confueuerunt: quando vel negotiorum grauitas, vellaboris moleftia ipfos defatigauit. No enimitageneratus eft homo, vtludos iocólve tantum quærat; Sed eiufinodi eft vniuerfi corporis iphus ftrudura, vt ad feueritaté, negotiaque grauilhma, fe fact um elfe, vel inuitus, confiteri cogatur. Quamuis auté omnes natura ad quietem,amp; recreationem feramur: vbi grauibus leriilque à nobis latif-fadum eft rebus, tarnen in earum deledü, non omnium, vel idem eft mos, vel eadem voluntas, vel idem indicium; alii enim a-mœnis inambulationibus,alii iucundis quibufdam Ipedtaculis, alii chartarum amp;nbsp;aleæ ludo, alii potati-onibus, alii denique aliis rebus,prout naturæ im-

A x

EPISTOLA.

petus quemque fert ad hæc vel illa, relaxare animos, amp;nbsp;darde iucunditati folent. Ego verb, quo-ties mihialiquid temporis lupereft^àlaboribusmeç vocationis, id omnefabfit iadantia didis ) honeftis ftudiis coniecrare conlueui: amp;nbsp;qùoties vnius ali-cuius, diuturnæque ledionis me cœpir faftidium; id permutatione in aliud genus, aut alia quadam meditatione depellere, amp;nbsp;excutere conor. Quem-admodumenim ciborum amp;nbsp;obloniorum varieras, etiam ventre laturo, gulam irritât: ita ledionis varieras amp;permutatio nouumquoddamdebderium noublque quofdam motus in animis hominum excitât: vt alter animi labor,prioris veluti quies, amp;nbsp;no uævoluptatisperfruitio eflevideatür. Maxime verb nos afficit repetitio eorura ftudiorum, quibus aliquando iuuenes eramus dediti: inter quæprinci-pem locum fibi vendicant Mathematum dilcipli-næ. lias enim in aliquot docui Icholis: amp;nbsp;propè foins, fi dicêdum ell:,quod verum dl, ante annos plus minusxxv,inilloMaiefl;atisveftrç Arcbigymnalio illam conlèruaui: ac meo quantulocunque ftudio amp;nbsp;laboreiuui, vtdeinceps ablqueinterruptione,in hanc vlque diem fuerit cbtinuata. Namcumeflem vnicus auditor clarilf viri D. Andreæ Perlacbii,an-nopropemodum integro, relidus: amp;nbsp;alii, qui eum tum temporis vna mecum audiebant, vel vitade-cefliflent, velalib ftudiorum caulacommigraflent, inter quos fuit Georgius Dralcouitius,nunc Reue-

5 rendilT. Epifcopus Zagrabienfisj amp;c. quem honoris,, amp;nbsp;meæ pcrpetuæ erga ilium oblèruantiæ cauû nominoded amp;mihiinde alib commigrandum elle Medicinæ caulà^lciebam.-cuimeiam turn addi-cere incipiebam, audiendo profeflores vfu artis ce-leberrimoSjFrancilcumEinericum,amp;: Wolfgangû Lazium, amp;nbsp;alios: ne tarnen MathematurnHudium penitus conticelceret inifta vrbc,ac Lycæum red-dereturlurdum, priuatim docui inBurla Agni di-éla: amp;præparabam animos plurium excitabamq;^ vteflent idonei ad audiendum Perlachium: cuius, vt dixi, vnicus eram in Mathematicis, reliélus auditor. Nec infelici ter ceflerat ille meus labor: v^ qui, me deinceps hinc abeûte,quinqj iph rclique ri nîati-ditores. Excolui imtur iuuenis Mathematû lltidia quapoteramdiligentia: in grauioreetiamætate ab cis abhorrebamnimquam: tarnen amp;nbsp;Medicumllu-dium, amp;nbsp;vitæ ratio prælèns me, tameth inuitum, eademdelererecoëgitiam perannos plurimos. Nunc verb duminlolenshocnouumlidus alpeëla-rem,ac mirificam Dei prouidentiam ineo tacitus mecumexpenderem: amp;nbsp;de eointerea varia: variorum prodirent opiniones, quæ amp;nbsp;alienæ erantab arte Aftronomica, amp;nbsp;leuioresquàm vt pro debito illuftrarêt Dei mirificam prouidentiam: Ihidiohus, quatenus fcientia Aftronomiæ fuppeditabat, cogitate, amp;nbsp;dudumintermifTaftudia reuocarecœpi:ad quod etiam excitabar, amp;nbsp;amicorum literis amp;nbsp;fcri-

6

EPISTOLA.

ptis publicis. Sedmeipfum quoqueftimulabatflatus præfèntis temporis turbulentifïimus_, ac futuri non vanacogitatio: denique illi ipfi euentus inter quos iam nunc videmur confiftere ob caufas quæ præcefTeruntj ac videbarnon modbmirificè recreate animum meum ifhs meditationibus ; verum e-tiam ad patientiam comparare,confolationibus fir mare^adfpem vitç æternç erigere^atquein eius me-ditationeretinere. Etquamuis nonea me præftare videbam quæ fieri debuerant in eiufmodi opinio-num controuerfia: tarnen quia mediocrem in ob-fèruationibusadhibuidiligentiam^ iucundum mi-hi vifum eft, qubd vel hac occafione licuerit mihi adhucftudiaiuuentutis repetere. Iam verb prope-modum abfoluerammeumlaborem_, quando pro-dibatfcriptuni eruditifiimum de ea Stella, Cornelii Gemmæ, quodmeo iudicio verè Gemmeum eft, fi aliis conferatur, fiue grauitateni didionis, fine a-cumeningeniiquisfpedarevelit. Paulo pbftetiam prodiit aliud fcriptum Hieronymi Munnozii Hi-fpani, fuægentisidiomate. illud quoque eruditum amp;nbsp;elegans; acameo fenfu amp;nbsp;cogitatis haudita mul-tum difcrepans; imb in plerifqueidem veritatis pu-dum mecum feriens, quod ex eodem veritatis fonte deprompta efTent, cum amp;nbsp;temporibus diuerfis amp;nbsp;locis magno interualio difiudis, vterque eidem rei explorandæincumberemus. Etfiautemhorumdo difiimorumvirorum fcripta crediderim dodis fa-

EPISTOLA. 7 tiffacerepofTcj quod gemum habere videantur, amp;nbsp;propterea vidura effe: tarnen cum a me quoq; que-dam pleni^ effent pertradata: fi ea â me protruderc-tur,adiundis aliorum eruditorum virorum fcriptis qui anoftris cogitationibus non diffiderent, adad-ftruendam veritatem plurimum momenti apud po fteritatemallatura effe exiflimaui. Nam confenfus in dodrina veritatis, argumentum eft probabile, non tarnen neceflarium. Longeplurestamenfunt, qui non modo â me, fèdetiamab his clariftimis Ma thematicis, vehementer diftentiunt ; quorum opi-niones neceflarib mihi erant refutandæ: non tarnen ftudio c6tradicêdiidfadum eftame. fedcommuni omnib’ ftudiofis philofophiæ iure eaprotuli ab om nibus dodiftimis viris iudicada, quæ nonnifi ipfo-rum opera plana elTepofTunt. Huncautem meum laborem tuæ maieftati, Cæfarpotentifiime, infcri-bere volui, amp;nbsp;gratum tibi, acceptumque futurum omnino confido. Cumenim metibiDeus amp;nbsp;natura ftibdiderit, ac infuper etiamfèruum eiufdem,in-dignum illum quidem, amp;nbsp;Medicum fuæ aulæ effe voluerit.-quidefte,quçfo,poteftin me,quodmeritb tua Maieftas,ftbi vendicare no debeat, vel non poft ftit.^autviciflim quod ego non agnofcam tuæ Ma-ieftati addidum effe, tuifque feruire vtilitatibus de-bere? Non enimmeaomnia tantum, ftd mams me ipfum ei debeo. Hoc nomine igitur noftri otii amp;nbsp;ftudiorum iftum tenuem frudum tuæ Maieftati

8 EPISTOLA?

deuoueo amp;: dedico;quem vt dementer tua Maic-ftas accipiat, cum omni animi fubmiffione rogo amp;nbsp;obfecro. Dominus Rex Regum cum Filio luo coæterno Dominonoftro Iesv Christo Sc Spiritu SandOj te nouis in liifcc afflidiffimis tem-poribus_, diu florentem amp;nbsp;incolumé tueatur ac con-(èruet^thronum tuum luftitiaftabiliatj folium equi tatej liberet ab hoflibus profeflis amp;nbsp;clandedinisj ac impendentibus malis, det pacem^ amp;nbsp;largiaturfalu-taria confilia, plurimos Zopyros, quos Darius de-fiderabatjtotidem etiam Crateros potf quam He-phællioneSj quorum Alexander Magnus ille, bunc philalexandrum, illum verb philobafilea vocarea-pud amicos lolebat: non obfcurè oftendens, quantum adulator à fideli conliliario différât. Verè e-nim de temporibus hiffe dici poffe videtur illud verfibus antiquis expreffum.-Annis mille iamper-adis, Nulla fides eft in padis^ Mei in ore^ verba 1a-disj Fel in corde, frausinfadis. Cumhismetua: Maieftatis patrocinio amp;tutelæcommendo. Vien-næ Auftriæ ex Mufeo noftro, die 4. Mar tu. Anno Domini 1574,

’Tu^v Afaieflatis obßq Tbadd^eiis ab Hi^d^

IOHANNES CRATO DE CRAFFTHEIMj CÆSARIS AR-chiatroSj ^Thaddæo Hagecio ab Hayeks S.

O ST 1 iUud ^uodAT Cicero'^iuS'ii-mós^iov appellat,fj-ii^ SïK^cu '^i\daYii,'r^ftv df/.(^oiv/M)%v AK^óiTVi. E^oojcro a^rma-re polJkm non eij'eneqiteptijj'e mihi tan-tf{m ot/j a Adedids occupationibuSjVt legere eaßripta, (june de Stella iUa, ajt ap

pellant, noua, diuulgata junt, ^ tuum magis, 'vt ij qui ar-tißeibusßdem adhibent,qudmßuni iudicium interpone-re ßlent, inßexßc. Q^d autem ad Stellam iUamni^-'m^rtfßu Cometam dt^^^^ri attinet, exciderunt mihi inter occupationes omnia, qu^eßum appareret) de accura-tißimu obßruationibus D.Pauli Heincelij conßlis^ugu-Hani,quasadmeßater illius D. Iohannes Baptidla Hein-celius mißrat, cogitaueram : C'iUa ipß qult;eaccepi d D. ITeincelio,iam inter tot meas chartas, ad quas nouas quo-tidie accumulo,nußuam reperio. Exißimauiautem C e-tiamnumßm in iPlaßntentia, cum cœperitatque euanue-rit, exhalationemßuiß ex materia pingui, er aßt, calida, atqueßcca,qua incendiacinflammaripotuerit: amp;nbsp;Cometa iUius qui anno AI. D.LKI.deflagrauit,ac in Libra in-eeßus 'verßispolum Zodiaci aßendit, amp;nbsp;ad ZHerißnum

lO

Caßiope^e peruenk, quaß rcü^uia^. Sed cum tu per parallaxin probes longius ipß Luna à terra hunc, cjuemßperio-ri anno 'vidimus,abßuiße: Lt egoßquidem demon/irationu •ver a ßnt fundamenta, eas impugnare non didicerim, li-beter do locum meliori iudicio,L' me hoc ^uod nefio neßi-refateor. Pie ilia qu^e^e fella ALagis oHenß aßeruntur, dicifateor^Sed non tam bis ofientis quam diuini manda-ti amp;pœn^e grauitate no fier torpor excitandus erat. In-genießt autem ßnt quor undam commenta magis, quam probanda,qui extinUi animam adpolum lucereßripßrut, Ea ex Dioneßtmpta arbitrer. Is enim de Eladriano Imperator e, cuius a täte eiußnodi Hella in coeloßulßt, refer t. Ei ad neßio quas artes Alagicas, in quarum traHatione fuit nimius at que immodicu^s, opusfuife bumana viHima. Hd earn cumß .Antinous, quem in delitqs babebat,obtulißet, Lt 'voluntariam mortem oppetqßet,conßeHam deinceps eiußnodifiellam,quam Hadrianus ^ntinoi animam di-cereßlebat. Sed quem non 'virtutis egentem abHulit atra dies, is per 'vim oceißts esl. ILecvt^ntinooßmulacbrum 'vel HatuaiUi collocata,ßd a rdc^Ksei, acpôtius L xlp^sti raptus.K?rumamp;huicper orbem monumentafunt,non minusfrma quam quibus._y^ntinoum Hadrianus celebra-re fluduit.Sed htec mittamus. Tuo'veroßripto Ltibio-rnniafelicia opto.

X IST IMO D.Thaddçumâb Hayek decreuifle inlucemederea-liam exadiorem, amp;nbsp;copiofiorem commentationem de Stella. Obfe-cro itaque te, vt illum meo nomine falutes, exhortenlque vt ab incœ-

pto nondefiftat,memor illius fententiæ Solomo-nis;Tu quodcunque potes facere, inftanter opera-re: quia tempus amp;occafio deeftdelcendentibus ad inferos. Ingeniumenim amp;nbsp;acrimoniafvelut exvn-guibus Leo' mihi notaeft. Nec minus oblècro, vt incœptum de parallaxibus opus abfoluat. Hoc e-nim videtur ab antiquis Matliematicis aliqua ex parte traólatum:fèd ad Colophonem, quoddicifo Iet, non eftperdudum.

HISTORIA STELLÆ NOVÆ, APPARENTIS IN ASTERISMO Caffiopeæ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. i.

L L KJCIT ßdas(juoddammbare dplendidoj rutUantiq^Jn imagine Ca^i-opea: mati/s augadiidjàue lt;^uàm ulU in-errantium,qUieprimi honoris eße dicun-tur: cisifis magnitude tarnen,ßue cum i-pß loite amp;nbsp;Äfarte,ßue cum ^r^uro,

aut Canicula compararipoßit: capitqjßulgereßb initium IVouemhris anni /2: cjuam^^uam non deßnt t^ui illud circa medium Oälohrisß'vidiße teflentur: verum dme non prius (^uam anteßlennem Matiuitatis D. ac Saluatoris noflrimemoriam conf^eélum edl. Ädenßhus adßntmum (quatuor amp;nbsp;amplius,'velutißax cjuadamßulßt: inuariato imminutoque lucis ac luminisßi djgt;lendore amp;nbsp;maiefiate: tandempaulatim ccepit diminui, ac rutilumßum colorem inpallidiorem conuertere uidebatur: vt menß Adaio anni 73. guohaeßribendo recognoßebamus,propemodum exa waueritß relu^uis in eadem imagineßeUis: ac non niß ab his, (^uiipßmßpius anta contemplati ßnt,dignoßi potu-crit. Con/lituebatßguramquadrilateramanormem,hoc

DIALE. DE NOVA STEL. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;13

efijinaquaUi/m laterum^qu^^ a Gr^ecis Trape'^on'voca-tur^cinn tribfi^ mßgmoribus ipßus Caßiope^eßeliif:ex ^ui-bus prima in peéîore ßu dorß,^ numéro ßcuncla: ^Ite-raßper cathedra ad coxas, numéro quarta,tertiain medio aßenß cathedriC, numero duodecima, coUocantur:om-ncßue tertia magnitudinis eßeßatuuntur. Produéî^e ab bis replie, à noua inßcundam,amp; rurßusa Quarta in duo -decimam, diße-ßebant totu Tra-pe^^onin duo tri-angula Scalena, ideß inai^ualium lateru, -vt inßb-ieidaß^^uraappa-ret. ß/dnouaßd-la a (juarta, inuen ta eß,per dimen-ßonem Kadß di-fiitiße part. 4, ßrup.ji. d duode-

cima^part.j-.ßrup. i/.Sed amp;nbsp;c^uart^ed duodecima^per e-andem obßruationem, dißantiainuentaeß,part. ^.ßrup. i^: (quanta etiam ex calcula eße deprehenditur. Porrd not maior certitudo acßdes haberetur noßris obßruationibus, placuit etiam reliquarumßellaruminipß Caßiopea,di-ßantias obßruare,edßue diligentißime conßerre cum illis dißantß qu^e ex calcula haberi poßunt. Deprehendi au-tem eas alicubiadmodum dißerentes,quod cumßßedas

mihiredderetmeds obßruationcs: edS tandis repet ebam, doneecertomeas Deriores eße co^noidlj'ent. IVemo mira-bitur tarnen ißarn dßenßonem, ^ui memoria répétét com-munemamp;diittitrnamillam omnium peritiorum ^ßrono-mid querelam de inemendata codißellati deßriptione.

Qj^ enimde hoc hodie habemus,ex Ptolemao^^ ^1-phonß, emendatione egent, ob erroresplurimos, qui uitio ßriptorum, amp;nbsp;diuturnitate temporis paulatim irrepßrb’e. Zdedras igitur haße obßruatas didantias ,pro 'verior:-bus azurnere non dubitauimus, quamßnt iUd, qud ex calcule hauriuntur:prdßrtim cum earuplurimas cum DoZl. Paulo Fabritio, Cdßris Adathematico,aliquot diebus, communicatofludioßequenti iteratione explorauimus. In quo etiam conßrmatusjumßntentia, amp;nbsp;veluti tedtmonio njiri eruditißimi Hieronymi Adunno^ß HiP^ani: quod ipßm quoque inßo libeUo HiP^anico idiomate, de hacfiel laedito,eadem mecumßentire,ßdßue quaßarn obßrua-tionesad xtn^uem meis conßntire animaduerterem: 'vbi ta men dißentimus abinuicem,id lapßu quodamßuo,potius quammeo accidijß,exßequentibus perPfgt;icuumßet. EPl enim inobßruationibus valde procliue labi,niß quis omnia diligenter circunP^exerit, acfipius obßruando rem e-andem explorauerit: not notum ePl illis, quialiquandópe-riculum aus reifee er un t. Lubet autcmhic ilhus obferua-Collatio tiones conferrecum noPlris.

obferua- Ponit Adunnofius diPlantiamnoud delldd duodeci-toriscum ^apfrt.j.Jcrup.co.nospart.ffcrup.cj. DiPlantiamno-obfcraa- ud afecundaponit illepart./fcrup.jo: nospart. /ßrup.

Mûnozii.

DE NOVA STELLA. 15 47. Inhis dijferemiafcrup.s aut 3 to/eraripoteÛ. Sed nouant à (juarta remouet iÜe part.f.ßrup.zo: nosßltem pa-1. 4.firup.fi. differentia edi firup. 2^. Nodiramautem ob-ßruationem 'veriorem eße crebra experientia conßrmat^ adeof-jue etlam ratio gu^ßmitur ex conßderatione parti-culariunt didiantiarumin 'vnum colledÏarumj 'videlicet no uaab 'vndecima,amp; buitts rurßus d i^uarta: qu^e tres fieUa cum nonßnt in eadem redla lineaffu non cadant in ‘vnum arcum circuli/nagni (ßcundum quem illarum interdlitia fimi debent )ßd triangulum interß condlituant: dißan-tia noute a quarta,ßcundum breuißimam lineam,ßu ar-curn ilium circuit magniper casfleUas dudlum, minor erit ida didlantia^qu^e coUigetur exparticularibus illis amp;nbsp;cur-uis didlantqs. Esd autem nouit ab -vndecima didlantia, part. I.ßrup. 2^. Ktdedm^ 'vero à quarta part. 3.ßrup. 4^. qu^e ßmuliundaßaciunt,part./.ßrup. lo.dißantiam curuam nou^ a quarta. ^tqui d^dunnoßius ponit illam part. IJ.ßrup. 20. maiorem hac^ qute multo minor effe debebat.

d^urßmnou^e fieU^e à Cynoßraponit intercapedinem P‘^^f-z,i;.ßrup.^o.cumdme nonmaior deprebendipotu-ent part. zj.ßrup. jo. Kndecima 'vero d Cynoßra obßr-Uata edl^part. z^.ßrup. jj. licet calculus eandem oflendat ^ß^part. zf.ßrup. j^. Sed non recle: oportebat enim perpétua maioremeße dpolari dißantiam 'vndecim^e,qudm noua: vtpote qua iUißmperßuit propinquior,remotior autem 'vndecima. Si igitur vera effet noua d Cynoßra elon-^atioj remotiorem illam eße oportebat ipß 'vndecima^ cui

DIALEXIS

non modo réclamât obßruatio^ßd Çy ipß oculorumßnjtts. ^dbacpond elongationemßeand^e d quartapartium integrorum /.nospart, ^.ßrup.j^. cjuam ojeriorem eße ilia, noflra repetita conßderationes confirmant. In dißan-tiaßeundad duodecimaplanè conuenimus: amp;nbsp;in ojuart^e aduodecima,ajnicoßltemßrupulodißidemus. In^uibus 'vero dißentiamd Cornelio Gemma, idßaUa collatione e^ ius obßruationum cum mets facile cognofi poterit. Hac commemorare 'volui, non tam fiudio inßHandi viiros ali-0(^ui eruditifimos, diligentißimoßue, gudm ‘veritatupa-tefaciendi£ cauß: qu^e omnibus grata eße debet, g^r“ omni authoritate amp;nbsp;amicitia potior.

Lapßs iHifacile obrepere potuerunt viris alioquido-Hif.merentur tarnen vernam. Fieri poteHvt idem mibi quoque in alijs accidat, in quibus me iUorum amp;nbsp;ali or urn iu-dicioßb.mitto,C'ß medeerrore commonefecerint,aut e~ tiam redar^uerint, illisßmgratiam babiturus: modbßr-ta teUa clique 'veritas maneat.

De colore buius noUr^eßelU nibil dicam. is enimß~ pißime ob medq craßior'is, vel tenuioris interpoßtionem, amp;nbsp;ob organi vißis dißoßtionem, variari conßieuit: quem-admodum etiamßintiUatio ob eaßem caußs, g^ inßper motumvaporum dißurrentium,accidit. HincfaHum eß quod alßpalleßere, rutileßere ,ßintillare, comas dißun-dere videbatur: in quibus'vißis facile decipttur. Illud've-ro monflroßm eH,quodquidamillamforma borrida,amp; cum baßulis quibufdam per corpus ipßus traieclis,calum niosepingant g^ ßngant: alq terribilem nominent. Etbni-

cum au-

DE NOVA STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ly

cum autem ^ ^^lane delirum efl cœleflibus corporibt^ ßn-tiendi'vim,ad€0(j; ajß^liisattribuere: (juodcultaç^^ado-ratione deledientur. Isßtus d nabis expoftus, ^^ dü^oßtio huius noUicßeU^c ad relit^uas apparuit^, in eademq^perßue-rauitmenßsplurimos. Q^nquam autem pbtrima inue-niantur circa hoe iubar^qiSiC merito in admirationem hommes traherepoßunt (ut quodpluribus menßbits inuaria-to lamineßlenduerit, quod ajßxaßuerit uni cœUpunélo^ à quo ne latum quidem unguem reeeßeritj qubd item exacte Aledium cali tenuerit cum Coluro (squinoéliorum) tarne hoc quoqi non leue ^^ exiguum cenßndum eß,quod primo omnium rudibus amp;nbsp;illiteratis homini-bus innotuerit.

18 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DIALEXIS

Stellarumin imagine Caffiopeæ inter le amp;nbsp;ad Cynofuram obferuatæ didantiæ.

Afterifmus Caffiopeæ, reduótus ad initium anni 1575.

DE NOVA STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ZI

Recitantur variæ opiniones de hac Stella, eædémquediluuntur. Cap. x.

^ R. I ^ opinionespint i^arße de hac noua ßeUa publice aditis libellis, multo-rumque animi 'varietate iUa opinionunt in diuerßm adeo d^racli^^t inß^ne hoc prouidentia Dei opus pene in deß^ecld abierit. Ego igitur recitatis aliorum opi~ nionibuSj adßngulas reßondere, errores reprehendere, amp;nbsp;arrogantes quorundam^voces retundere^m conatus^non quidemßudio contradicendi(a quomea naturaabhorruit ßmper)ßd 'veritatis inquirenda amp;nbsp;aßerenda cauß: amp;nbsp;quot;vt multorum bonos mentesßalßperßaßone imbutastad ampleélendam amp;nbsp;iufla poßeßione retinendam veritatis cognitionem adducerem: 'vtquepraelarum hoc prouiden-tio Diuin^c munus balbutiendo eelebrius redderem, ne id quot;ynquam è memoria hominum elaber^tur,

Suntqui hanc Stedam^non nouam,ßd veterem, ac à Raimun-primoua rerum origine conditam, adeóque illam ipßm, ‘li opinio quo e/i numero vndecima, in imagine Caßiopeo eß con-tendunt: quam opinionemprimus omnium ßarßt tuer iß, ^^^^^[ß^ ^^^ El-^gt;^^dalKaïmundus Keronenßs, ac pluri-mos ßa opinione inßatuauit, libedo de ea Stella edito: in quo tarnen prêter nugamenta amp;nbsp;ineptias quas aßert,om-nes alios diuerßmßntientes,nimis audaâîer (^proßm-ptuose erroris arguere nonveretur. Rationes igiturßi in-flituti examinabimus libertate P hiloßphica.Harum pri~

‘2.2, DIAL EX 15

mam produdt ab aathoritate, ^ concordi omnium con-ßnßijquemdumßlo uerborum crepitu^coque incondito, incongruo amp;nbsp;barbaro, crepat: interea non unicum quidem autorem producit ^ nominat: niß omnes iUos inteUiga-mus in uno Raimundo abßrptos eße^ac unicum Raimun-dum eßeinfiar omnium.

Hine ad alt er am rationem progreditur, quamßmita ßnß oculorum, quH nimirum appareat earn ßeUam ta-lem locum amp;ßtum tenere in cœlo,qualem habetipß un~ decima Caßiope^e, diflare'que dpolari perticisßx. Qj^ ratio nil probat. Hon enim omnia qute oculorumßnßts lu-dicat eßuera,ratiocinatio amp;nbsp;demonfiratio uera eße a~ gnoßit. Oculi iudicant Solern eße infiar orbiculiparui, eu maiorßt terra centiesßxagiesßxies. Ädala igitur conß-cutio. ^pparet aßeflu eum locum ^ßtum tenere, dißa-re'que d polarißellaperticußx: er^o uerum efl. Ham non ßlam intuitionem aßerre debuit Raimundus,ßd organis ^flronomids dih^nter dimetiri flcUarum diflantias: oßendereque, eas uelueterum obßruationi congruere,uel ab eißem dißrepare : quorum cum nihil d Raimundo ßt ßaflum,ßacile apparet quam procul d ueritatisßopo de-clinauerit. Sedprêter ifla, eodem in loco, etiam eoßipßm ßrex prodit,qudmßt egregius .Hflfonomia artißex:quod perticis calumß dimetiri poßeexifiimat.

Tertiam denique rationem hanc adducere uidetur: quod, praeter illam undecimam, exeeptis quarta amp;nbsp;duode-dma Caßiope^,nullaaliainccelo ßtis longa diflantia de~ tur: edmque iterumßlo intuitu comprobare nititur. H?~

DENOVASTELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XJ

rum h^ec a^^aè vtprior a Jknt inania, ^ à 'veritate alieniß ßma. Confiât enim euidentißime,printerfi/am iUam unde-cimam,aliam paulo infierioremj^verfits (juartam Caßiopea dari: (^ua etfifib initium adparitionis nou^ fieUa, (juando amplifiimofiulgebat lummel hebe rata eins radß iegrè cofi^i d pomit: tarnen deinceps decrefientefifbinde luminej da-re,perf^icnè amp;nbsp;didinde videbatur, amp;nbsp;etiam nunc appa-ret.dc quodiUa ipßfit'vndecima,tumßibiminiiobßuri-tas(fic^uide magnitudinu ^uaru eßeponitur) turn difian-tia areliquitilludrioribus m Caßiopea fieUu^per dimen-. fionem radq, ac etiam per numerationem inuenta, dar iß -fimè confirmant : ut fi^]?icari oporteat, liaimundum aut. iuminibus captum fuiffeßußaucomateobdudos habuß ß oculos,quandoexßeneflridaßicubiculiintuebaturcoe-led es illos ignés, quod darßimam lucem tenebras eße iu-dicauerit:autfiortaße mentem ambitione corruptam attu-^Hfi^ ^^‘^ ^^^pof^l^ ß[(^ capax tanti luminis, admirabilißi odenti,'vt illud uere nouumDei opus eße agnofieret : ac hineßadum eße,ut maiedatefiulgoris op prévus caligaue-ritad illud,nonßcus acueßertiho ad darißimum lumen Solls : nee potuerit dißernere nouam ab dia qu^e in initio conditi orbis, die quarta, a Deo, cum c^etens in ßrmamen-tofiellis, ci eata ßuit.^^dhucuero eandem ßam rationem confirmât expofitione dislantiaßai fitelbe a polari fiella, quarn dU dicit eße part. 2/.ßerup.j8. Sed ea confirmatio non modo efi infirma,ßd etiam uana amp;^ inepta.Nam pr^-Raimm -terquarn (^nodearnnenaccommodetadobßruatamdifian ^‘ P*^^^*^’ tiam, efi etiam fialso indituta: in quo grandem Çf puden- anaa.

2-4

DI ALEXIS

dam fiam ignorantiam prodit: quodßeUarum di/lantias inquirendas effeputetex illarum declinatiombus.Annon hicfimamfeßeprodit, quad ignoretquidßtßeUarum de-clinatio, quid item didïantia,Çf per quemcirculum ma-pp2um dix inueddi^entur^Turpu proßedlbamp;fœda nimis eß ißa i^norantia: ßd tantofœdior, quodßolidx ambitiomßt coniunâîa, quam tarnen deßnoperßqui.Qjßcquidhie macula veritati pulcherrimaque arti ab hoc nouo jd/irono-miaßdbricatoreaißrßm efl,idomne tyronibus artude-tergendum ac'vindicandum relinquo.

Q^rtam rationem vibrât hanc: Q^d nulla aliaßel-la detur3 excepta illa vndecima, qua ßt inter ^ amp;nbsp;/ ^ra-dumTauri3amp; habeatdeclinationem ^o.^i.aut ^z.gra-duum :propterea non aliam eße poiß quam undecimam. Pdac ratio eadem propemodum e/i cum priori)^ aquè ßalß. IVam aliamßellam i.gradu,2^.ßrup.abvndecima dißantem iam ofledimus,^ noflraobßruatione compro-bauimus.Itaque ßuHra quarit Raimundus3 inquiens : Si hac ßeda noua efl3quo ß vert ent ßellaCaßiopeal Fru-ßra etiampetitßbi darialiam3quaabvndecima iUapau-lo minus duobus gradibus dißet.

Q^ntum argumentum aßert ab authoritate Higinij, quod is injùo libro hacßripßrit:In quadrato quaßella de-ßormatur in angulis vtrißue clarius cateris lucentes. Ex quibus verbis Raimundus colligit modernum iubar eße ex iUarumßellarum numero3quain quadrato,quaparteßella coßituitur3invtrißi;angulis cateris clarius eßulgent.Sed huncßnßm ego ex verbis Ediginij elicere baudpoßum3ne-que di-

DENOVASTELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2j

tjuc diumaret^uodnamiUifdßt quadratumjquoßje angu-los inteUigat eo loco : Daaus ,fateor ,ßi)n ,non OEdipus. Raimundi partes er ant dißrte accommodare omnia adpi-éluram Caßiopae ßn^uldt^ue diligenter exp Hear e. K’-rum ßcutin alßpaßim omnibus, itahicquoque Raimundus deceptorem agit, amp;nbsp;principium petere 'videtur. Sed eflo qubd hiec,(jua vult Raimundus,probari poßint ex textu Higinij: (juodnos haudquatjuam concedimus: nun-quam tarnen adduci poterimus, vt Edigini^fiellarum deß-gnationes anteponamus Ptolem^ei ac modernorum deßri-ptionibus. EElßateor,anti(^uusßriptor Higinius:ßdan-tiquitas non debetpraiudicare veritati,

Podlremb, concluditßamßntetiam talißUogißno by-pothetico. Si nouaßeUa eandem habet longitudinem,la-titudinem, declinationem, Çj diPlantiam à relifjuis, lt;^uam habet vetus illa, amp;nbsp;numero vndecima: erunt duo corpora ineodemloco:ßd nondanturduo corpora in eodem loco. Ergo noua ßeUa non eEl,ßd vetus.

Non mir um eil Raimundum malum eße Logicum, Raimun-cum deprehendamus eumineptum ^fironomum. Non ^“^ ™alus

L odieus« enimßcutin aßumptioneconßquensplene tollitur,ita e- amp;intptus tiam antecedens:ßc igiturconclußo inßerendaßuit,Ergo Aftrono-noua ßella non habet eandem longitudinem,latitudinem, declinationem, amp;nbsp;diHantiam cum veteri illa vndecima: atque itaeius argumentum pro noflra ßabitßntentia,ac Raimundus proprio telo conßodietur. Poßumus etiam ex eodemßoßundamento tale in ipßm contorquere argu-mentum,eóque itaproElernere,vt reßrgere non valeat.

D I A L E X I s

Si nondanturduo corpora in vnolocOjnodaßeUanon ha^ bebit eandem longitadinem, latUadinem, dedinationemj ^didantiam cum'veteri'vndecima. Sednondantarduo corpora vno codemt^ue loco. Ergo noua ßcUa non babe-bit eandem longitudinem, latitudinem^ declinationem, ^^ didantiam: ^per conßquens 'vndecima Çf noua non e-runt idem.

Q^ deinceps offert Raimundus contra cos qui Come-tem hanc fiellam eße opinatißint: ^'ß eo capite ‘veritatis patrociniumßßeperit, tarnen adeo ieiunè, inerudite, in-ejßcaciteramp; inualidèproea depugnat^ut nißproßipß loqueretur veritasjßis ilhs ineptis,ipßlßs amp;* imbeUibus rationibus citius adduceretur in dißrimen, quam tuta co-' ßderet. Edam omnia iliaßta munimenta leuicula oppugna-tione euertipoßint.

Podremo^^reffutateos quinouumplanetam eßexidi-maruntj argumenta àßintiUationeßmpto, quodßintilla-tioplanetis non inßt,cum b^ec maximeßintillare viß ßt. Recleßntit Raimundus non eße planetam:ßd inualido argumenta idipßm probat. Qßamuis enimßintillationis Longin- cauß ponatur e ffe ipß longinquitas, tarnen non accipitur eftabfo^uJ^^^ ^kß^^^^ (^‘^^ß: quod etiam ^riflotelemnon latuiffe ta caufa cx eoapparet, quodcum inz.lib. de Cceloßßquidem ip-tion^^' ß^ S^^^^^^fi^^)^‘^^ß’^ ßintiUationis dixißet eßeßxaru longinquitatem, addidit verbum dubitationis ’ißui.Et vi-demus Adartem multo magisvibrare lumenßum, quam Saturnum: quemconßat altiorem eßeillo.Sedneque om-nesßrmamentißella: crißantßum lumen. Hac bre-

DENOVASTELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;17

uiter,pro 'veritatisaffertione, contra Raimunditfn, dice-re oportuit: tametß plura erant dicenda:ßd ea conßlto pr^terifimts.Igitur ad aliorum opiniones nos conuertemus.

Eandew cam Raimundo tueri conaturßntetiam Cor- p^^j^g^“ nelius FrangipamtsgentiHsßuSjplaußbilioribasalii^uanto ni opinio argumentis:ßd^eque mentis acßiaolis: in (^aibtts tarnen a- refutatur. deo immense accijat, -vtß Delphicis Sacerdotibits compa rarey amp;nbsp;Sibyllints librisßa exat^uare non vereatur. Dicit hancßeUam eandem illam eß 'vndecimam:ßd quiedpri-ßino ßo loco in Bor earn z.gradibusßt digreßa^ac inßper augmentatam eßehtmine. lUudßmßieiter récitât, non au-tem probat: nef^ue oflendit,cjuomodo eo motu propreßim eße deprehederit-.hocautem inconßltead Lun^e iUumina-tionem accommodât. B/os quidem verum eße apnoßimus h ulus nou^e maiorem,quàm vndecima jcß latitudinem: ßd adßimus bancab ilia eßedißerentem,acßlo intuitu vtranque dißerni, amp;nbsp;dimenßone difiantiarum,ac accurata animaduerßone ad veterum deßpnationem luculen-ter comprobari poße. Neque quiS^iam d nobis diuerßm ßntiet, cuißltem mediocriter facies Cali, amp;nbsp;ußefijmus Caßiopea cognitaßnt. Qpßdfinulla e/i inter eas fieilas

~ dißerentia, neceßarioßqueretur aut duos eße in ealo vn-decimas, autfalßm eße Frangipanum.Sed efio,fuerit hac fiella illa ipß vndecima, ac iuxta mentem Frangipani di-greßa in Boream ad duospradus: Faten mox Frapipanum oportebit,etiam r cliquas fellas fixas, eodem motu pro-gredi oportuiße:ßd bocfalßm amp;nbsp;futile efi:erpo illud quo-que. Eat igitur Frangipanus ad opiliones, aut nautasßos

DIALEXIS

peritiores ß in cognitioneflellarum,amp;'vndecifnam ßhiab illis monßran petat ß nobtißdem adhibere recißuerir. Q^d 'uero de auélione lammisprodidit,atque id exempla illuminât ionis Lun^eßprobarepoß exißimauit, nimirum quodßellaperinde ac iUa, lumineauaeripoßunt: in eo ad-modum quoqueßalßis eß. In Luna enim propterea augeri ojidetur lumen: quia propre luminu habet nihil, ^tfieda ßrmamenti deßo perpétua lucent: idea etiamßguram non mutant,ßcuti Luna,qu^!e nobis propinquior, 'varietatem f”có^en dl um mat ißi corporis promptius oßendit. Reliqua qua ta Sc præ pro conßrmatione falßßa: ißiusßntentice de augmenta lu ftigiæ. nbsp;nbsp;minis,adducit:'vt exOuidio de occultatione Eleälrce,ßb e-

uerßone Traite:item deßellapolari,quod ipßus aße^lupri uemur, inde 'vß; a capta Conßantinopolißuod'velutiarcanum quoddam inßnuat) penitus nihil hue quadrat,me-rdqueßnt commenta Lrpraßigia, qua non merentur a-liam reßonßonem, quam vt 'velutißalßßima, reqeiantur. Sednequehuc quiequam facit miraculoß iUa Solis defe-élio inpaßione Domini, aut altera ilia in 'viiHoria^ga-CurfteUæ thoebs de Chartha^inienßbus. Peregrinum quoq; prorßes queînter ^fi ß^d, quodßella quandoque interdiu 'vißßnt, Lrß~ diu vide- Uto maioresfulgentioreßue. Id nos crebrius accidiße me-minimus, Ls pofe accidere quo ties lumen Solis dilutius ap-paret,ßimus: 'Vt nonßtnecefe illud, veluti oßentu quad-dam, admirari. IVouimus etiam interdumßeUas quaßam luminoßores ßlito conßeuiße apparere: ßd ad exi^uum tempus, ac illam apparitionem ventorumfuturorumfip^nu eße. K?rum quid hoc adpraßntisfulporis perßuerantiam

DENOV A STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;z^

feu durabHitafemf Quod vero interdum lubitenA'dars, Planets iritcrdiim aut alius planetar urnßlito maioresficond^eéfibus noßris^^i^^Q'^, offnerant i id etiam Alßronomi^eßudioßs prodigioßtm «o/^ioresappa habetur. /Voruntenim tale Phenomenon admotuum hyP^'^^quot; potheßs, ab artißeibus tradttas,perpetuo conßquißlere^, aciUud indußrie longe ante,nonßcusacdeßeälusluminu, preuideripoße. Et .Andreas Perlachius APedicus ^ ./Î-ßronomie proßeßor ordinarius in .Academia Kiennenß, ohm preceptor meus charißimus, inßis Ephemeridibus^ j^^j.^ jj^p^^ quas in annum ij2^ ,amp;pluresalios magno artißcioamp;la litæ majoré' immenß ediderat,dißrtein eifdem predixeratfore^^^^'^^^'

^ .nisquan-'vt Adars eo annojoiito maior appareret:propterea quoddo appa-in oppoßto ^ugis Eccentrici amp;nbsp;Epicycli verßretur,mul- ''quot;'• teßueignaros coeleßium Phenomena]/, nouam (^ pere-grinamßeUam, alios Cometam eße arbitraturos: quodßa-dlum efpA euentus illam predi^ionem conßrmauit. Cum enim inußtata magnitudine\ ^ horrendo rubore corpus ipßus conßieeretur, nouam ^prodigioßmßeUam in cœ~ lo accenßm eße, aliqui etiam Cometam exarßße crede-bant,illamque fußeprenuntiam aduentus So^mani in ^udlriampaßim dice bant. Sic etiam anno ij^/, pau- Venus in-Ibante obit um pqßime benignißimeque Eegme ^nne,^^^^^ ^^quot; amp;nbsp;vere matris Bohemie,genitricispotentiß. Imper.Afa-ximiliani,'vidimus ßedam Keneris inter diu, diebus ali-liquot continuis. Et- annoßquenti, inßneeflatis, aßexi~ mus ßellam louis multb maiorem g^ fulgentioremßlito. EPec C' ßmilia, quibus notaßnt, nonßnt admirabilia,ne~ queprodigioß,vt inde aliquid ominariPeipublice quiß

f-

piam curtoßisßiturorM'/n inda^ator^^ne dicam Juperdiiti^ oßs^ßrologafler,debeat ac poßit.Sunt emm,vt dixij Phenomena, f^ux neeeßarioßospoßtus inßis orbibus co-ß(^uuntiir, amp;pradici^mper anteq^m eueniantypoßum:. Eiußnodi Ph^nomena non poßunt ullain habere co^natio-mo?e?nT ^^^ ^^^^otiis^peregrinßßelHi^NamqttK'vnquamau Aftrolo- ‘htcu/i^i' pradidîionem eiußnodi pere^rinarum ßellarunjj gaftri. nbsp;nbsp;quod hie certo ç^ infallibiliterßntapparitura,ßbiperßa-

JeriEQ^d ^Hrologi de illisßribant non meß^it. Qjßd it em modemi quidam ^Plrolo^adlri de hisßabulentur,nd ßmneßius:ßd nugentur quicquid 'volunt^pr-xdicant ^ comminißantur magnot euenttts, amp;nbsp;adparitionetprodigi-ofis ex mendlruis congreßibus, ^ infarciant rudernple-beculamac curioßs hominesßis commenté, vt lubet: ego eos non mor or, qui quantum veritatis inßt ^idrologta, amp;nbsp;quoadußue extenderepoßitßapomeria,nonignorem:ac ßortaßußbßtmuidia dido)plus tacendo,quamdli ambitiöse recitando,amp; Koßiosß eße mentiendoßntelligam. Pliec quod dicam, non iadantia,ßd ludus l^lus aduerßs illos impoßores mihi extorßt. Qjptmquaautem inter dum quorundam pradidionibus re fronder int euentus: tarnen idßortuitb potius ^ coniedura prudenti(qui enim bene coniedatj hie optimusvates) quam certießientia aßriben dum cenßo.Saturnus enim Adartißn^ulispene tribus an-nis congrediturßpius multo APars Ädercurio copulatur: rarus ed etiamannus abßue EclipßbuSj^ tamenrariß ßme Cometes amp;ßeld peregrinie eßulgcnt. Certeß 'vera ^ inßaUibiles eßent cauß dlaßmper eoßem aut ßmi~

les producerent ej^ech^s. Q^dhicplurimi comminißan-tur de habdit at e mat er ia^ 'vt elabi poßintj non 'voloea ex~ cuterejnelt;^i{e tempus edl. Sed ad Frangipanum redeo.

Is hancßellam reducit ad coniunHionem proximam Sa-turni amp;nbsp;Alartisj veluti iüa ah hacprofluxerit: ac dicit il-lam eßeformam, miniUram amp;nbsp;executricem huius coniun élionis: parum memor iUiuSj^itodpaulo ante condußratj non nouam,ßd 'veteremßellam eße. Poßet (juißiam ab eo petere: Si noua non eUßd 'vetus, cur ex ea comminißatur tamgrandeseuentus? Licet autemcallide Kertumnum a-gatjnonpoteHtarneneßugereproprios la(^ueos, quinß il-hs implicet. ^ßis illts nugis amp;prafUgqsadmaiora cur- Frangipa-ßm capeßitj 'vt iam non ineptum modoßd etiam bene amp;nbsp;^^ *™p«-gnauiter impiumß declaret. LLam corruptibilitatem omnium ßellarum,ßlo loue excepto^ ex eoßuturam eßeargu-tatur: quia Dauid Pßl. coz. canit: Cœli peribunt^ tu au-tempermanes.Hac ellfutilitas (ßbtilitas dicere nolui) i-mo plußuam Ethnica impietas Frangipani. Hoccine e/l specimen ChrißianßnP Q^ enim Spiritus Sandus de aternitate Dei, ac Fege atemoper os Dauidu 'vaticina-tus eß, bic inconßlte, temer ar ie ç^ impie transfert ad cj^'e-aturas, adeoque ipßm louem. Sic exßagitio infacinus, amp;nbsp;exfacinore in horrendam blaßhemiam proUbitur. Flmc Frangipa-rurßus ad alias inanitatesprogreditur, in quibus itaßbi ipß quot;^^^^^/^ placet, 'Vt in bisßlisgloriamßamßtam eße exißimare,cer tbqueßbipolliceri 'videatur,futurum eß, 'vt eas'^ Tarqui-nius quißiam 'veluti olim libres Sibyllines, tretentis forte Pbilippeis redempturusft. Dicit Kenetes dißeßiße dfœ- n““^Só

DIALEXIS

imputât 4ere 'volente Ca'lo,potuilJe(^ue illudprteuideri. ^t curnd ned^fe- pf‘^i^^dit? Curßtantus eJi'vateSjamp; diuinorurn coßliorum dusrupc- conßius,amp;cuiDeoruinmenteißaperient,(ßcenim ßß-met deß lot^uitur, ajtßbtiliter 'uaticinanti, vel potius fu-tiliter nuganti, tanto maior adhibereturßdes,^ quodoc-caßoneßi inßmnij in cognitionem ißmsßeü^ peruenißet) patriaß^enon conßluitjVtßndlio illiusßcederiißeretpro-ßtio calo, condita ßle,ßaKentibns numinibus ac patronise quibus cum tantapompa (^ apparatu Perßco litatum eß: luibui' etiam tantaßpßicationesßußßnt?d\/on ccelum nuTp^erdu P^ß^^^^ß^ Frangßanics ^ferduellionis ßet reusßmalum cllionis quod venturum eßeßiebat, d patria ,ßuoßltem iudicio, reus. nonauertere conatusedl. Certe qui nonpraslat id quod potefijperfidiaaut negligentia indiciumprabet: qui verb id größte tur quod implore non poten, impudentia notam prodit. Itdne adlra vimßam in K?netosexercuerunt,vt prudentia mutarinon potuerint? Qg^m tuhteneeeßita-tern ^nrorum nobisparturis,Frangipane?Procopius in^ epteolimcadem Belßarqiußu in Connantianumperpe-tratam excußns, inßatisßuiße dicebat, vt tali morte in-teriret Conflantianus. Tumultb ineptius illo dißeßionem ni^u- ^^‘^^ dßcedere, imputas cœlo. Sed neque hanc quoque im-dentia. pudentiam ßlentio praterire poffum, qubd produmonem Chriniana claßisaduerßts Turcam,buic nouaßella ad-ßribat, qua tarnen longe poneriorßuit ipß claßis appara-f^3amp;‘celebriilla pugnanauali. Oportuit hie iuxta Frangipani philoßphiam inuerßm, caußm poneriorem eßßo ßcclu:acßliumpatreßopriorem. Cateraque deßrage Luthe-

DE NOVA LVN A. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JJ

LutheranorMmjde/ïrMélionefji^e ipßrum Legis^f^orte i- Frang^a-rem cuiußam Re^smtraDecemlrem anni iJ73,amp;Ia- v^ticinia. nuar^m anni if/4: praterea de conuerßone hd^eorumj amp;nbsp;m^tatione legis^Jjyriori/m ^ Chaldt^eoruw^f^iritu njano amp;nbsp;mendaci 'vatidnatur : (juomodo item applaudat amp;nbsp;ad^letur nouoßo monarch^,ciii nkgasßa^ßl^P^^ß ß ßus nomine nobis tarnen non incognito, dedicat, ißumt^ue fuis iineamentis deßngat, 'ueluti bac omnia ab bac vnaßel la deducerentur,prudent praterco./^et^ue enim merentur 'vllam re^onßonem, amp;nbsp;de bis ex re amp;nbsp;euentisßet indicium ,amp; 'veritas temporisßlia, omnia proßeret in lucem, cognoßeturque (^uam verus 'vates ßuerit Frangipanus, qudm've 'veraßuerintilliusoracula,abinßmnijsamp;pban-taßnatis incboata: amp;nbsp;per vaga, incerta,fabulas ,nug4S, inanitates dedubla, amp;nbsp;in qßemßnita. Feliqua qua inßo iUo dißurß,Italicoßrmone edito, reprebeßone dignaßnt, minoribusßbßellqs relinquimus.

Keniat 'Ut etiam illosproducam in medium, ç^ cum il- Diluinir ludecertem,qui prorßs elementarem effê bancßellamopi ^°™’^ °T nantur,ac'vere Cometennominari,amp; effevolunt. Et quia-cleméta -rationibus ^rißotclicisßtuentur ,primum recitabimus ^^^ ^*^^ breuifimeßntentiam ^rifiotelis,deinde expendemus,an denmt,amp; nofiraßellaßb ea comprebendi,Q37‘ad Cometarumgene- Homeren ra'verè referripoßit:poßremodiluemus iUorum rationes, ronu^^

Duo genera Cometarum in vniuerßm ponuntur ab Cometa-^rißotele : 'vnum globoßm, quod comam babet circaß raXT”*^ 'vndique in orbem ßarßim: alterum, quodin ionium porveel urn efl,^ aßo corpore velutiiubamaut barbd quan-

DIALEXIS

dam demdtere ojidetur: 'vnde amp;nbsp;Pogonia appeUatio iUi indita.Ergp omnia Cometarumgenera ex ^rifloeeUsfèn-tent ia, aß^uraßmptaßnt, vel rotunda, velredîihnea: a-h^e enim differentia ,(jualeßun(jue iUa tandem ponantur ab ahjs, vt à colore,ßtu, motu, magnitudine, in iUa duo genera referripofunt. Eorum rurjus alij,in(juit ^rifote-les,ßibaliquo ßdere inerrante vel errante accendi viden-Comcta- turialijper ß abj^ue aliejuo ßdere feclantur. Æoueri e-rum dim tiam eos dicit ad mot urn ßd ßderu. Morum ßngula ß ex-nouo fide p^fj^l^j^fi^y confer antun^; cum nouo ißoßdere: nihil quod lUi competerepoßit, inuenietur.Edam neque comam in or-bem circumß ßarßtm, neque in longumporreélam habet: ßdßla rotunditas,quald aliorumcorporum cœledliumcu ßmma claritate acflendore coniundla,in eofeélatur: qualia alias in apparentibusßeUis crinitis exhalatione cali-da,ßcca pingutquegenitis, nunquam legunturfuife confe 6la.Q^dvero quidam exiEimant caudamßrfum porri-gere: quaßacilitate id ab illis aßritur, eadem rurßs reßi-tur. Cer te audacius illud proßertur, quam vtßltem proba biliter declarariprobariquepoßit. Edec etiam ratione vl-la, nee vUis exemplis conßrmaripoten,Cometas tanta claritate aliquando ßulßße.._ydrdent qiiidemilli,vt opinatur f nbsp;nbsp;^nfoteles, in materia vißoßt ç^ pingui. Sed ea ßamma

aut admodum en obßura, aut nuUa, autßltem qualis carbonum accenßrum, neque vnquam eoßulgore luciditati ßeUarum compararipoßunt,quemadmodum hoc quoque nonrumßdus tanta maießate ßlendmt, quanta ipjum lo-uem aut Phof^horum aliquando intueri licuit.Adde quod

DE NOVA STELLA. 55 cum omnesßerecrinitic haéienus,praeterprimum ilium mo tum,alio peculiari (juodarn motu,Juißderu motumßecjuen do,ferrivififint,aut(ajfvidefuretiam 'veile ^rifiote-les)ßlo duch amp;tradlu ipßus materia 'vißoja,per ^uam ipßflamma ßrpere, amp;ßlgt;i ^i^^ßpeculiare iter.pabulo al-ledlaßacere conßeuit,prjrepere'vißßnt: hoc noßrumß-dusjuulloeiußnodi motu^plurimis menßbus,el^ ad hunc 'vßue diem, motum eßedeprehenßm edl:ßd cœlo ajßxum perpetub 'vnum amp;nbsp;eudem locum amp;ßtumßruauit,ßrudt~ ^ue etiamnum : (juodßeri tanto tempore haud cjuaijuam P^lß’ß ^^ ^xhalatione or tumfußet, ipß ratio euidentißi-medocet. dVam quomodo tarn diu materia illa exhalatio-num durare, amp;nbsp;pabulum eiußnodiflamma eß poßt? quo-modo item materia illaßu pabulum ,concipienda flamma idoneum, in vnum ilium cœlipunélum, in tanta copia po-tuitdefcrri,acm'vno eodemque centroßgi,ibiqueßlum fla^rare,'vt non latiusß dißuderit, aut non ßltem aliquan-tulo fj^atioßcundumßecies('vt 'vulgo 'vacant ) mo tus,ante, retro,dextrorßm, 'velßniflrorfumßpromouerit? Gerte clementorum parttbus innatum efl vagari, (^ hue illuc-que a^itari, G'nullam certamßdemßxamßruare. Q^-modo item pabulum illud'vniuerßmiamdiu conßmptum non efl? Praterea quomodoperpetua 'velocißimaque eali 'vertigine, qua ignem amp;nbsp;aerem 'vnaßeum violentißime ra pit,materiailla nonpenititsdißipatadißeclaqueefPQui bus enim 'vis vel impetus infertur,dißolui neeeße efl,ac diu ßbßflere nequeunt. Denique, quomodo in tantapernici-tate motus, amp;nbsp;longitudine didiantia d terra, ipß materia

DI ALEX IS

ßrßtm in eundem aeris locum, in (juo concretio faéïa e/l^ deferripotuit^cum antequam noua iüa mat er ia,ßu nouum fomentumßa lationepriHinum locum aeru attingat, is in alium iam, motuprimo,ßtabreptus locum. Nec^ue enim la tio exhalationisßrßm reßondere potefl conuerßoni in . orbemßpremiaeris. QjMre ne^^ue natura, i^ßtjue rei eß ßntia,nequeea qu^viß adiunclaßnt,ilßmque neeeßa-rio comitantur, declarare poßunt, hocßdus, iuxta placita ^rißotelis, Cometen appeUaripoße, niß quis n^^^y^çi-xdlçomne nouum amp;nbsp;inßlensßdus Cometen nominan uel-let, in quocunquc loco idßuerit,

Porro diluamus adhuc alias rationes illorum, qui elementare hocßdus eßeßatuunt. Dicunt illi:Pdoua hacßel-la efi, ^ nunc demum emerßt.Item,paulatim diminuitur ac decreßcit,ßuturumque efl 'vtpenitus euaneßat: qu^e mu tatio materia elementari amp;nbsp;caduca propria eil, d caleßi-busuero iUispurißimis pcrfedlißimißue corporibus pror-ßs alicnißima. .^bßurdum etiam videri in calo illam col-locare: cum ealum nullasperegrinas impreßiones recipiat: cum nulla ibißtaßccdio eiußdemgeneris cum hisaßedlioni-bus, qua in elementari regioneßunt(dißerut enimper cor-ruptibile amp;nbsp;incorruptibile) nulla itemaßedliocontrario-rum.Qp^re eorum qua oriuntur C intereunt,non ealeße illud palatium,ßd elementariumrerum domicilium illts aß ßgnandum eße.ddac quidem illi ex Philoßphia itaar^u-tantur,amp; redie quidem,ßecundum opinabilem veritate. Poßremo etiam Theologicum vibrant argumentum,inqui entes: Indignum ^ temerarium vidcri homini Chriflia-

DE NOVA STELLA. ,37 no affererenonO'SßeUdsmfirmamento crearidiumitus:Çy operi 'vnde(jt/aijue abßlutißimo,ßibinde alicjuid adijch amp;nbsp;'uelutirecognojckimoiniuriofim mmisjadeot^; impiitmin ßmmum ilium Opißcem ejjekaßntire. Scripturam enim dißne locjui,omnes res à Deo condit({S,eße 'valde bonos: deinde quieuijß Deum ab opere, hoc e/ij nullas nouas ße-des ampliusposi creationem 'vniuerßhuius theatri conde-re 'voluiße. Proinde dicere hancßellam in cœlo conditam ç^ collocatam eße, eß in crimen laß maießatis Diuina in-currere.

^d has rationes omnes ego quidem ita reßondeo, ac primum ad primam. Dico nonßqui neeeßarib, ideo elementarem eße, quia noua ßt:ßeri enim poteß vt ßtibi uel alibi, prout Diuina voluntati placuerit. Si enimßella iUa, qua nat o Chrißo Adagis illuxit,in elementar i regionefuit, adeóque terrapropinquißima,vt etiam ipßm locum ho-ßitij,'vbi Chrißus aternus iUe Kex,naßi dignatus eß,md-ßraret: cur amplius haßtarevolumus,gj‘ ratiunculis Phi-loßphicis agitari, an in ipß caloßmilia contingereftpoß ß^^^^‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Caufxco-

Ouodveroconßmptionemillius amp;euaneßentiamob- fumprio-ijeiunt, edmque Jubinde 'urgent g^ inculcant ,quarentes nis^ena caußtmßa diminutionis: quam quoniamagre ex Peripa- nouifidc-teticadodrina aßirrepoßumus,quaiUisßtisfaciat : inde «sexcuti-injerunt,^'intempeßiue nimis,imo vanepenitus triumphant hancßellam Cornetcn ac elementarem eße oportere. Pgo verbßmpliciter reßondeo, nos hic d Philojophi-caßholaprouocare ad Chrißianam, ibique deeißnem to-

tiashuius controuerß^ petere.IVam ßcut diminutio ma-^nitudmis cor^forisfiella nos torquet^îta -vieißim darabi-litas ac diuturnaiUa perßuerantiaiüos mirißce exagitat^ ac doéïrinlt;£ illorum Adetevrologicoe no leuem ntacitlam in-uritj'ut 'vclint nolint ^ tandem eo (^uo^^ne (juo nos, recur-rant, amp;ad eundem ludicemprouocent. Sed de bis plura ßbßnem huiits libeUi. Sunt tjui caußm diminutionis ip-ßns magnit udinis reßerantnon ad conßmptionem materia,ßd ad motum^îtendam re01um,ßcundttm quem fiel-la nunc altior,nunc humiliorapparere lJoßit: quomodo in ßanetu fieri asidemus: qui cum ojerfintur in ,^gogaoßi circuli, longißime difiantaterra, ideo minimi conßiciun-tur: quandoxieroßntin Perigao,tuncßnt terra viciniß ßmi,amp;maximiapparent. Sed ratio ifiaeSl admodum infirma, quocunque in locofiatuaturfiella,fiue in elementari fiuein athereo orbe..^bcprimumefio,JicUa haefiuerit in elementari regione, amp;nbsp;quidem in ea parte aeris, ubi crini ta fiella, iuxta Peripateticorumßntentiam,generantur: acaßenderiteaßrßmaßo prifiinoloco 'vel'vßueadip-ßm concauum orbis Luna: hinc conßquitur neceßarib,al-tioris ^ humiliorisno^a fiella à reliquisfirmamenti fiel-lis inaqualesfiore difiantias: ac maiores quidem humilioris, minores altioris. ,^tquiidnunquam deprehenßm eSl:ßd perpetuonouum hoeßdus eandemßruauit dildantiamad polum amp;nbsp;Caßiopeaßellas. Sunt praterea alq qui caußm amplitudinis amp;nbsp;diminutionis huiusfiella refierripoße exi-fiimantad medium, hoc efi,diaphanos'vapores, qui inter-ponuntur inter aße^lumnoPlrum Ltfiellam: quomodoß-

DENOVASTELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jp

inusaccidere'videmasSoli^x Lunte! item denario injun-do vaßs af^uarepleto^qu^enon oßerunturvißdea magni-tudine^qua ^erèßnt, ut ex Opticu notum efi. Kerum etß de Sole, Luna,aliiJqueßderibuSjpotißimum circa horizon tem, veletiam interdum in alß cœli regionibus idipßtm li-bent er conceißrimui: tarnen ut id noLlraß elite aquè accd-modaripoßit, conßanter negamus. Nam medium illud,ß-ueßtuapor aliquußue nubes,per quod ßßmßellam intue-mur : tametß multiplicet radios uißuos, ut res ßß maior appareat: tarnen iUudipßm medium ex naturajua diu permanent eße nequitßd ueldißellitur uelcouertitur in plu-uiam, rorem, uentos,penitußiue euaneßit, ut eflperennis C^perpétua talium exhalationum generatio amp;nbsp;conuerßo. Knde medio illoßublato, res ipßßatim minores apparent, ^ddequod medq illius interpoßtio non ubique locorum unoamp;eodem modo contingit,ut notum efl, ob diuerßm regionum amp;nbsp;locorumßtum. Hincßtutquando bicefiß-renitas, alibipluuu ^grandines tempeflateßue irruant. Q^mobrem cum hocßdus in pluribus regiombus amp;nbsp;mul-tum aß inuicem dißantibus, adeóq; iamperplurimos me-ßsßb eademßorma,ßlendore amp;nbsp;magnitudineßuerit con-f^eflum, nonpotcrit hic altcuius medq interpoßtio ullum habere locum. Sed nequeabalimento quodam earn maio-rem turgidi)remquefafÏameffè dteere poßumus,niß ue- SteUx nó limus approbate deliria Epicureorum,aßerentium fieUas^^^^é omnes uaporeè terris inßublime eleuato tanqbam pabulo æ. hume flati amp;nbsp;nutriri,aut item ßequi fintentiam Clean- ' this, qute habetur lib. 2. de nat. de or um, apud Ciceronem,

4^

vbigr,uùter contendit Solern amp;ßdera reliqua ignea eß, edq- aldnentum ex OceanopeterePnde'queßtflentari, no .ali^rquami^nunoßer lignisfouetur. Cer te ßfiella ali-mentovtuntur,etiam excrements abundabunt,à quibus quotietß exonerarent, toties horribilieluuione hunc mu-dum defœdarent, aepenitits obruerent. lam verbßatua-turßdus noflrumßuiße in atherea regione, ac aßendße, vti dl du eß, quomodoplanetainßs orbibui:dico,hoc exemple nihilpenituspoße prebari. Namplaneta aßendunt amp;nbsp;deßendunt inßis or bibus motu proprio quem habent ab occaju in or turn. Si probauer int modernamfleUam tali ali-

(^HO motu motam . tionisßel’a talem

confiât multiplici experientia, amp;nbsp;aliorum eruditorum oji rorum 'vnanimi conßnßi^nullo alio motuprater primo illo, motam eße:ßxam haßlß vno ^ eodem ccelipu^o^ intere-a tarnen decreuiffe. Qptareneque aßenjus aut deßenßs, cauß eßepotefî magnitudinis 'velparuitatu huiusßderit, ^®'p™ nbsp;nbsp;Q^oduero dicunt cœlum nonßßipere ojllas pere^ri-pcrepcre- ^^s impreßiones, Reßondeo, id me liRenterconcedere^cu-^rimsim-pere autemhanc theßm in propoßto negotio applicari ad ncs^uo- ßypof^ß^-Ri^lt;^^^^emm nôndumprobatum efl euiden modo in- tibusrationibusßdusnoflrum eße elementare. Poßume-d^F*^' ^^‘^^ itareßondere,aßentirime cœlum nonßßipere vP lam peregrinam impreßionem, videlicet ab vllo ente na-turali:propterear^uodan eonuilaßtpotentiacontradiflP onu, reßeflu alicuius entu natural^. K':rum coUatione calißafla adßum Creatorem, à (^uo cœpit eße,quodprius

non erat

DE NOVA STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;41

^on eracßeripojje 'vt incœlo ßepotentia contradi^ioms ^d eße c^no eß‘:imo no modo reî^eâîußi eße banc in i^ß cotradiélionem eße dicoßd etiam reßecdu cuiußunt^; im-p^ßionis^ejuamßbi vellet imprimere creator: vt ejuod lo-ß^ temporeßlemßareßecit, E‘:^ecbice retrocedere. Sicut enimpotentiaadlittaßmpereadem eßinßmmo rerumo-pßce,itavicißimpotentiapaßiaaeadem manetinipß cœ lo.l^?l breuius dico^Ccelumndßßipereperegrinoi impreß ßones,poße autemßßipere alßtiam (jualitatemßti dißo-ßtionemßunouam(^uandam impreßionembids,qua: ha~ beat proprium bypoßaßm,caußm autem naturalem nulla, amp;ideo ipßcoelo non eritperegrina. yldTbeologicü illud argumentum reßondeo, dgnoßere me verum eße illud, Deu non er ear e amplius nouas ßecies in natura,cuius materia velßmilitudo non pr^eeeßerit ad operisßiperßedio-nem. Eß enimßabrica mundi huius abßlutißima, cuiad melioremperßedionem amp;ornatumnibilprorßsaddipoß bumano iudicio proßteor.Interea tarnen aßero,Deum,cu ßt agens liberrimum,non cobiberi quin amplius agat in ter rorem amp;nbsp;commoneßadionemnofiri,ßue in ^tbereo,ßue in elementari orbe. Edebat iam obm, edit nunc, amp;nbsp;edet de-

inceps miracula. Diuißm erat mare Rubrum, vt contra aqu^e natura (quafluxibs eß, amp;nbsp;proprio termino claudine-quit)ßaret laEar muri vtrinque. Curßtsßlis repreßus eß, amp;nbsp;multa aba.ylc de omnibus buiußnodi inßbtis euentibus Scriptura teEatur,vtquando dicit,Super hoc turbabo cœ lum.Etin Euangelio:Eruntßgnain Sole amp;nbsp;Euna.Et ite-rum:Daboßgna in Caloßrßm amp;prodigia in terra deor-

DIALEXIS

ßm.Ckmigiturdicitßriptura^Deum f^/deuijßeab operr^ inteUigendum eße dico (juietemßn celJationem iüam eße a creatione nouarum ßeciemmpro abßlutione ^ ornatu isdißcif iflifts: non vero cjuod amplius contra comwitnetn naturae curßm agere deßnat. Prodijt etiam (juidam mire impudens tenebrioamp; praPiigiator ^qui hancßeUam in collo Caßiopete accenßmßuiße aßenerat,acindeprogreß ßm ad burner um dextrum eiußem, interßcundam ^ iji ceßmamprimam fleUam conßeciße dier um jj curriculo i^ ßrupulaprima,ößcunda,amp; t tertiußrupulum.H^ec tarn alienaßnta'veritate,'vtnullaalia reßgt;onßone egeant,niß 'vt'veluti mera phdtaßnata,nugie er pr^ePUgix^quibus v-bique redundat^reUciantur. IVam quod nugator iUe mo-tum PleUieußue adtertiaßrupula deducitjOjeluti accurate ^ exqutßte obßruatum,purumputum ePbeommen-tum,^ßadißima impoPlura.Q^d ‘veroaißeHam ima-gini Caßiope^e adnumerat,ac nouam banc in collo eiußlem collocat,plagit caPligandam inßitiam atq; etiam malitiam. cenßemus. P^eque enim in imagine Caßiopea ojlla nume-raturzißella,'vtpote qult;e nunquampluribus quam ijßue-rit inßgnitaßeUis. Pdeque ^erb in collo conßditßd apud poPleriorem 'verendam corporis partemßrma amp;nbsp;ßxa per-Plitit:'vt ibidem etiam euanuerit. Fortaßis autemillear-delio autreligione quadam duPlus abborruit turpe 'voca-bulumjicet illudItalicum magis quam Latinum: maluit-que id per paronomaßam quandammutata litera- 'v in 0j amp;“ adiePla altera l,potius bonePla quam ‘veraappellatio-ne exprimcre. ^utßorßnßalß: imagine multiplicationis

DE NOVA STELLA.

JleUarutn in Caßio^ea,^ metamorphoßs uilioris meml^ri innobiUus^n mente concepta^delußa efl. Qj^modo alias in ChryßiJcea arte/^uam lJroßtetur,eandem dece^^tionem ßpe illi vß venijje baud dubia ßde aceeßmus: (Ruanda tranßnutationemßumbi in aurum, eiußemjue multißica tionem,cum magna multorumpernicieproßeßus e/t^^ im pudenter t^uibfßldperßaßtßaßmmo Cbriflian^e Kei-publiœ Principeßipendio conduälum.Hinc prudentes ^e-ßimatores^non iam ex‘vnguibuS:,'vt dicitur, Leonern ^ßd ex to ta pelle,(^y^ vniuerfo corporis babitu integram buius metamorpbeutici naturamßacillime cognoßerent.

Poflremonon deßuerunt,(jui buießeU^emotum t^uen-damzierßs Boreamtalii titubationisjVtrun^ue lÜtsipßs ignotum,adßribebant:ßd 'verius efl omnibus iUis mentem titubaße.Et t^uiamotum iUumnon explicant,eo ipß per-ßadent nullum eße. H^ßueruntopiniones debacßeUa^ quasnon modo recitauimus,ßd etiam promediocritate no ßra diluimus. Knde palam eße poten bancßellam non eße 'vndecimam Caßiopeainetjucvllam exßellisßxis,autpla~ netis,ne(jue elementarem eße, neejue cometen rede appel-lari poße. Renatijtinßequenticapite noßramde eaßelld exponamusßntentiam.

Quodhæc ftelk penitus noua amp;nbsp;prêter natur a: or einem in ætherepofita fit.

Cap. 3.

F 2.

DIALEXIS

^ Huimui- omnes^'vtarbitror,rationes eo-

rum, ^ui hancßellam ex ifst^ua inßr~ | mamentoaßmmooßßce conditie funt, eße afferebant,item eorum lt;^ui Come-ten in regione elementari accenßm opi^ nabantur.(2^n(juam autem ex bis no obßure cognoßi potuitquid tandem nos de bac ßeda een-ßamus,tarnen peculiari capiteid ipßm dißrte exponere, ç^ bretiiter,'veluti 'vnoßaße compleéîi 'voluimus.bVouum igitur,^prater natura ordinem,d Deo in ipß atbere,ßb afterißno Caßiopea,boc iubar coUocatum eße,ßßicien-tißime euincipoße exiftimauerim,quod neque veteribus il lis diligentißimts aflrorum inueftigatoribus,neque recen tioribfts,denique neque illis,qui noHraatate 'iiixerunt,vel etiamnum 'viuunt,quique conuerterunt oculos,ac conuer-tun t ad contemplationemßderum caleflium,amp;de bis mo numeta 'viua nobis reliquerunt,cognitaßuerit,ßdnucpri~ mumobßruatione deprebenß. CerteßTetus t^d prima-uaßellarum creatione hac quoque fußet,ßeri baudqua-quam potuitj'vt earn tanti artißcesßlentio praterißent,'vt qua tanto ßoßlendore,^ lucis maiesiate omnium oculos pra omnibus aliis in imagine Caßiopeaßellis,adß conuer-tere debuiffet-.maxime ajero cum aliarum ibidemßellarum adeoße in eodem propemodum,autjdltem ijicino iUis loco, quo hac noua con^eéla efl,alterius cuiußdam ßellula,qua numero 'vndecimain eadem imagine ponitur,accuratam deßriptionemab illisaccepimus. Qui ergoßeripotußet, vt tantam facempraterire potuerim, qua non modoprimi

DE NOVA STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;45

honorisßeUas^'verum eriam i^Jas errantes, magnitudine, corußantiijaeßo Umine hn^è prieceUebat ? Deinde ipß ^ecies,ßgiira,magnitudo,paritas htminis^duratio, quitus à reli(juis dißemieur ßeUis, nouaprorßts amp;nbsp;peculiare t^uan da natura manißeßearguunt. Sed amp;nbsp;diminutio acmaniße-ßa euaneßentia iUius,eandem nouitatem certißime conßr-mat: ac inßper quad huius cum illis aternis cœU ignibus nd ßt eadem eßentia.llli enimindeußue ab initio ß^e crea-tionis hadlenus inuariato imminutoque lucis ^ f^lendoris ßi lumine f^lenduerunt: hoc ajeroßdusßcut nuper eßulßt, ita vicißimpaulatim conßmitur amp;nbsp;euaneßit. bVon tarne ob idßatim quißiam intulerit,illud ad elementarem re^ 0-nem referendum eß. Muic enim reclamant durabilitas, lu mints ^furitas, cum quadam admiranda maie/late ccniun-Ha: deniq; aquabilis amp;nbsp;x/niformts illius cumprimo iUo motu circumgpiratio, qua alias propria eß omnibus corporibus cœleflibus: licet ^riHoteles etiamßpremum aerem orbi Luna continuum, eodem motu conuerti exißimet : quod haud abs re dubium efl apud me. In ea circumadlione no-uaßella non eßunquam dcprehenßm, vtd locoßo qua-qua verßmprorepßßet, quodalia^lementisac illorupar-tibus, alüßue natur is ex illis pro^natis innatum ell, vt 'videlicet nulla certaßdeßxamaneantßd vapo ^ incerto motu agitentur,quorum nihil aeddiß noßroßderi, cuique palam eßepotuit. Hue acceditßintillatio : qua enim in a-thereßnt,eorumplurimaßintillant,'vtßint ßella firma-menti, amp;nbsp;quidamplaneta.In elementari 'verb nihilßintU-larepoteli. Hoflrum i^iturßdus quoniam cris^are lumen

DI ALEXIS

ßmm ‘vißimefl,eoipß etiam conßrmattir locum ipßfts ^ ßdem adatheream, non autem elementarem regionem re-ßercndum eßeSed de loco ßßusßtpra an inßa Solernßatu-endum ßt, ex parataxi certißimê iudicabitur : de cjua in-ßerüis agemus. Et ejuia loci cognitio adnotitiam ipßusßtb-fianti^plurimumßacere ‘Z’ideturj cenßbitur etiam hocß^ dusmaterilt;eeße caleßü^non elementare.

Qubdcometæ amp;nbsp;ftellæ fècundæ tam in æ-therea quam elementariregione geiieranpoHint. Cap. 4.

^ ^ ^ ß^ip^ores omnesßellasßcund^e amp;tiouiterapparentes,nominecometa-^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rum appellauerint^ quos ex exhalatione

^^ ^^^MC ^‘^^^^^ ^fi^^^ pingul que, in elemen tari ^^^^^^^^ regionegenerari exEdimarunt:propte-rea qubd ex ^rßotelu receptaßnten-tiajn iCtherea regione nuUa generatio corruptióque dart poßit,ßntq- inibt omnia corporapura amp;ßmplicia,nulli al-terationi obnoxia: tamffj^ an omnes illlt;i nou^eßell^,quarum ßb cometarum nomine mentioapudßriptorcs habetur,ac int er dum etiam ( populariter loquendo )ßella nominantur, in regione elernen tari, ex materia lUa pingui naßantur, amp;nbsp;accendantur, adebque omnes elementares duntaxatß-ant,dubitari potedl. Fuerunt enim quidam Philoßphi,vt K^naxagorasamp; Democritus, qui exiPlimarunt come tas ealeßes ejße,g^ àcœleflimateriagenitos,haud dubiêpro~

DENOVALYNA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;47

pterea quod tales quandaquein ipß athere deprehendiß ßnt. Sed Aristoteles jqui omnia rationibus ex natura hu-mano ingenio erutisfulcire conatus efl,ßntetiam illorum ßo quodam more, euer tit. Fieri autem poteA ojt vtrique ßnt deceptiepropterea qubd de bis abßlute pronuntiaue-rint.Fdametiam Galenus tedatur bancpotißimum in ar- ^™'^“'” 1 c r - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■ r ■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'' r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;caufain

tibus Qsjcientqs jieri errorum caujam, quando ea qu^eJe- attibus Sc melaut iterum aut etiamßpius obßruataßnt, eodem mo- feientiis. doeueniße in^niu€rßmpronuntiantur,acßmper itaße-rineceße cenßntur. K?rumß vtrique reAriAiusßuißent locuti, dixißentq; quoßam cometa^s eße elementares,quoß dam atbereos, aut illosßmpliciter cometas, qui in elemen-tari re^ionegignerentur, bosßellasßcundas,qu(e in atbe-reafulgerent re^ione ,appellaßent : vtrorunqueßntentia potuißetßluari, quod credibile eßet vtrorunq; teßimonio, tarn in atberea quam in elementari conßeAos aliquando ßuiße reßone. Equidem crediderimßequentius in elementar ißulßße: interea tarnen non negauerim eoßdem etiam in cœlo, licet rariusßortaße, apparere potuße. ,^c quod in elementari regioneflagrentßußulgeant,probatione non e-get. lam enimidabundeab ArifloteleprobatUm, amp;pluri-bus conßrl^atum efl:ßdomnium exablißime demonflratu Horum à Kegiomontano in eo comet a qui luxitanno 14/j:ç^ à finTmhu’’ loanne Kogelino inalio cometa,qui luxitanno ij^z: qui- i-is libclli bus obperitiam ÂFatbematices,(F euidentiam demonflra- ^^^ß''}^” tionum longe plus credendum efl,qudm 'vlUs probabilibus diofihabc rationibus amp;nbsp;pbiloßphicis argutqs: quaßuidem etiamd^K^p'' non ignorarentj demonflratiC tarnen veritatißum locum aandi co-metas.

DIALEXIS

eUè maluemnt, Q^d^vero intetherea regions lucere poß ßrit^nonab omnibusco^nkumamp;acceptum eß.^rißote-les amp;nbsp;uniuerßtßbola Peripatetica, bancßntentiampeni-rus exploßt: acpugnatum eß bicßlummodo rationibus:,cur idadmitti nopoßif.indeijue concilium nullosßeripoße co~ metas in cœlo^ non autem meju^tum accuratius de rei exi-ßentiaßueritne aliquando qui^iam Corne tes incœlo,an ßcus: imo auditaßntentia aliorum aßerentium caleßes eß ß moxadcontrariam tuendamßntentiam conuerßßmt, non caleßes^ßd elementares eß ojiortere, cumprimum omnium oportuiße inquiri exißimauerim de rei exißentia • quam de illius caußs: quemadmodum de eo ipß ^rißote-j^ . lesnosedocuit in z.poßeriorum ^nalyticorum,cui etiam nó eft in- Galenus adßipulatur, nimirum rei alicuius rationed eau-ueftigada ßam non eße inucßigandam.niß prius conßiterit quod eà nifi prim/ r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• ■

conftite- ^^^p^- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^‘^ ^^^ ^°^ J^^^^ ^^ '^^ ^^^ afjirman, ita ne-

rit reefle. queßribiquodßntreuera,poßunt.Äcßßlisrationibusin-nixiprobareuelimus reiexißentiam,in multos neeeße eß incidamus error es, quemadmodum darißime widere licet in boc'vnicoexemploßuoderat apudprißoslUosPbiPß^ pbosagitatum) de partium terra commodaojel incommoda babitatione.llli enimßlis rationibus nixi,quas ex radiorum Solarium reßexioneßmebant, tandem concluß-runt extremes ßonas eße ratemperatas C ineptas bominu babitationi amp;nbsp;vitaipropterea quod in illis nuUaßeret radiorum Solis reflexio: ideo etiam zißnas illasperpetuoßig^o-re eße borridas, amp;nbsp;nebulis caligare. Mediam quoque 'ßo-nam eße inbabitabilem,propterea quod radijs Solis dire-

\

DENOVASTELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4^

^if,C^adangnlamreplum reflexb^ac ojeluti dupUcatisj perpétua afiu torreretur.R.eli(^uasfiatuerunt temperatas^ (^habitabileSjob radiorum reflexionemad angulos obu-ijuoi:(jui temperatum calorem cient amp;gignunt.Ex hk ra-tiombus priores tUi Philoßphi certbß inueniße rei exifien tiam^ inexißentiamexifiimaruntjhoc efi^hospartes eß ß habitabiles^aliasminime: in quo tarnen Idgßimedijeri-tate aberrarunt. Confiât enim experientia, amp;ßb ^qua-~ tore,^fib TropiciSj amp;ßb ipß etiamfiere poloj eße habP tationem, Ideo vanafiutt caußrum inuefiigatio rei de qua exploratum non erat^vtrum ea eßet velnon. Primo igitur omnium inquirendumfiuerat an resfit nee ne,quodubi con fiitißet,tumdemumad rationes fiuißet tranßundum. Sic in propofitaqu^fiione.'vtru Comets in atherearegione^e Quæftio neraripoßint^noneratnecejßriumfiatimconuertereßad ‘^“ Com« inquifitionem caußrum, curibieße vel nonejfiepoßint, ac æodo°* ex eo infierre nullos ibigenerari poße:ßd inueßigandum penra-fiuit initio an ibidem aliquandofiulßrint:acqui idafifirma-rent.vlterius confideradumfiuit,poßltnealiqua repugnan tia ßu implicatio contradiSlionis dari, quominus idfieripa tuer it. Namfidaretur aliqua repugndtia,fiiuolueßet con uertereß ad inquifitionem caußrumreiilliusquic non ext fieret:amp;quiecunq;inuenirentur,fiäließltem,amp; vanafiu tura eßent. ^rei cognitione, quod eafit velfiuerit,tranfi eundumfiueratadid,vt inquireretur anlocu^^ conueniens cometis ccelumfit:Cran ccelefPs naturaiUi repugnaret. Et fi nil hor urn obfiare videretur,tranßundum erat ad exempla ^ obfirrationes artificum, amp;nbsp;accurate peruefligan-

ƒ0

dum an idaliquando ab aliquibusfuiffèt deprehenfum, vel non. bVamßconßaret aliquando eiujmodi Cometas appa-miße,quid prohiberetquominuinuncquoq; tales appare-rent? Si ver o nullis obßruationibus idoßendipoßit, cenß-bitur omnino ne nunc quidem acciderepotuiße : in quo te-ßibuspraclaris^nonßßedlisßandum erit. Q^dßvtraq; parsßiis te^ibusfulta eße videbitur, quorum illi ajßrma-uerint rem ita contiaiße,alq negauerint : maais rationabile videtur,aßßrmantibus potius^ quam negatibus,ßbßriben dum eße. dVam c^ua raro eueniunt,paucis nota eße conße-uerunt:quie veroßequenter,pluribus explorata eßeßlent. I-Unc accidit ^ vt rara iUa à multis exiflimentur, velnun-quamßeripotuiffe,cum illorum neqi ipßadeptißuerint ali-quam cognitionem,neq; ab ahis edoceripotuermt.Si igitur velipßßeaaliquandoobßruaße ,vel ab aliis conßderata accepßeßdtebuntur,acßuerint qs dotibus praditi,quas .^4-riß.cap.z.hb.i. odTheodoälen in teßibus, vtqßdem apud auditoresmereantur,requiritytuto producipoßunt: (;^ iS lis,vt dixi,aßirmantibuSjmagis quam negantibus, creden-dum erit. Itaq^cum ^dnaxagoras,Democritus^ Pythagori ci^Hippocrates Chius, Hipparchus,Seneca, ^ Äßrologi quidam,vt Älbumaßr, Ädeßhala,Hali, dißrte proßtean tur,Cometas caleßes, (yj^ ex caleßi materiafuiße genitos: tampr^edaris teßibus aßirmantibus potius credendum eß ß cenßmus, quam idipjum negantibus. Ita tarnen illorum aßirmationem limitatam eße volumus, vt quod illi vniuer Jaliter de omnibus Cometis dixiße videntur,nos ea ad quoß dam ßltem reßeramus. Hon enim hic ex integro illorum

DENOVASTELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^f

.fententiam t demur:ßdfiltern tjuatenus cceleßes ejße xiolue runt Comeths, dico non eßeßententiam idorum inconßde-ratèreUciendam. Erant emmomnes hidarißimi Philofe-phi amp;nbsp;Mathematici. Anaxagoras certè (jui vixit tem- Anaxa-pore PericUsyCUift^ etiampraceptorfuit.inßgnis ^prada S‘-’‘'“-rus in contemplandacognofiendd:j;rerum natura habitus eß:qui etiamßatale exterminium totius Gracia longé ante pradixijße dicitur. defio tempore eßulßrat ingens iUeCo metes qui continuesßptuagintaquinq; dies arßt:que tanta 'ventorumtempedasficuta eß,^üt lapidem,'vehiculimagnit udine à rupe auulfim in fib lime turboßerret,demitte-retq; ad nsrheThracia Migoßotamos didamjaut( 'vt ajult drißoteles,in i.Met.)in ipfim Migosflume Thracia.Nd minori laude eelebratur Democritus, quem aiuntattigifie Demo-annum 109. ac Theologiam amp;nbsp;dflrolo^iam didieißeaMa gis(^ Chaldais: deniq; in omni genere Phtlofiphia adeo proßeciße ,'vt pentathlos flue quinquertio dici meruerit. Aam naturalia, Moralia, Mathematica, liberales dißi-plinas,artiumq; omniumperitiam callebat. Pliniusetiam nominat illum virumfigacem, ç^ vita vtibßimumßuiße dicit. Cicero etiam in libre de natura Deorum,g^ libris de diuinatione, virum magnum,non obfiurum Phyßeum, gj^ grauem authorem appellat. Habet alq quoq-ßia iuflapra-conia, qua vt hue aßerantur fiperuacaneum eße videtur.. Exidimauerim,ß omnium lUorum Philofiphorum, quorum driflotdesfintentias reprehendit,integraßripta ex-tarent, non dißicilecognoßi poßequa obiter ,quaue deli berate,^'ex proßeßo(vt dicitur) abillis didafuerint. dc-

DIAL EX IS

ciditemmfipedoSiißimis^l^erJj^icacißimis 'uirk,'vt Hit t^uofj; nonfimper altering affeijuanttirßntetiam, into eant ßec^uenter contra autoris mentem alio detort^ueant, cist^ a-criter exagitent : briefer tint quorum animusfludio contra-dicendiflagrat. Sic quia illorum quida pronuntiarunt Co-metem eßeplurium uagarumfleuarum radiisßß tangen-tiumcongregationem ,propterea quod aliquando cometis dißolutisfleÜavißßuerinf.fiatim reiidehatur illorumßn tentia,amp;rede quidemßin vniuerßm de omnibus ita eße illißntiebantßdfl de illis tantum idfieri inteUexerunt^qui intra Zodiacumßnt conßedi,^ apudaliquem Planeta-rum^minus rede reprehenßs eße dixerim. Cum enim nullus certus Cometis locus daripoßit in cœlo 'velaere:cur non posent velßb Zodiaco,^elextra ilium, Ctquot;ßl^ bac velil-lafiellaapparere^ Qgâdfiidemapud illosßuerit Cometas in ßellasdißolui,quod apudZridotelemJùb fldere nafli, ßufldus ambiref Certè ipß dißrteßatetur,aliquddo etiam abßue vlloßdereperßßedatos fuiße Cometas: C^ßdcHe cdcedi potefl,ßpius multo id potuiße accidere, quam prius iUud. Sic etiam qui opinatißnt cometem unum eße ex Pla netisjpoterant int eiligere,non ilium ex quinq; perpetuisßd alium quendam nouum (^peregrinum, ç^ Planetis quo-dam modoflmilem,ac talem qui ipßm Zodiacum nonßuiß ß^^^teflus. Pdeq; enim cogitaripotefi,adeo rudes iUosßuiß ß Pbiloßpbos,^t Cometem d quinque Planetis dißernere nequiuerint. Proßedoqua de caudadixerunt,quod aliud nihil effet, qudmreßaSlioradiorumßlis,non male dixiffè %'ident un cuiusßntdiaßuit ohm dodiß. ille Gemma, can-

DE NOVA STELLA. ^j deme^; tuetur lufia har edit ate Cornelittsßlius^ doélrina (^ iudiciopatre minime inferior. Q^id Seneca, lih./. natur. e^uaSHonum de cometarum naturaßribat,non adducam ea in medium,nec ratiopraßntis inßitutipoßulat. KeSlat 'vt hanc noßram ßntentiam aliquot exemßis cofirmemus. Sedne (^uis hic meperßringat, quodßlu inartißciahilihus argumentis contra receptam oßnionem f^ugnem, primum proßeram unicum argumentuml)hiloßphicum,amp;('vt exi-ßimo ) expropriis deduélum, adeoq-, demoßratiuum in hac materia,(juodtaleeß: i

Nullum Phænomeno quod fit inferius orbe Lu-næ, velpcius pcrfecHulq; moueri potcit motu diur-no iplaLuna.

Plurimi Cometæ deprehenfi funt velocius per-fediulq; moueri ipla Luna.

Ergoplurimi Cometæ non funt inferiores orbe Lunæ jfedfupra illam^adcoque ætherei.

SIC: ’

Omnequod velocius perfediufq; circumagitur motu primOj quam ipfaLunadd fupra iUamelTene ceife elL

Quidam Cometæ velocius perfediufq; circum-agunturmotudiurno, quamipfaLuna. Ergo quidam Cometæ fupra Lunamfiint.

Alaior efi nota ex Phyßeis.Qma e^uo quaq; fharapro pior eß primo mohili, eo ^velocius perßeHiußq; mopietur motu primo, tardius autem motu proprio: ac uicißim,qudto à primo mobil Idgius remouetur,tdto ab ilia velocitate rece-dunt. G j

54 DI A LEX IS

Hfinor probatur ex plurimis deßriptionibus Cometa-rum,qua extant. Qpd enim legunturßuiße njelimmoti^uel tardiorisgreßus quam Luna^hosuelocius perßeSliuß; motu diurnoßuiße conuerßs certum efl : ide0q;ßpra Lunam collocandos. Hoc argumentum ex principiis ÂrHotelicis dedudlum aßerre njolui:, vt aliquomodo ßtisßacerem ^ri-floteUis. Sed nos euidentiora aßeremus capiteßquenti. Hunc iam exempla aliquot colligam, qua indicate ^iden-tur calefies quandoqßuße Cometas.

Blipparcbus^quiijixitanniscirciter z^o anteChrifiu, (■yttefiis efiPlin.hb.z.c.2^.)nouam ST KELLAM,Caliam, in auoßtogenttam deprebendiße dicitur.

Keßert Seneca,quodpofi Demetrq Kegis Syria interi-tum Cometes eßulfit totos triginta dies ,non minor Sole. B dem narrat fib Ârcbelao in Gracia Cometem ’vißm eße, qui ade bß dißuditj'vt Hi quinoâîialem circulum attinge-ret,ac ojiam laéÏeam compleret.

Sub initium principatus Heronis Cometes à Septen-trione capit, d meridie in occidentem tendens, ^ durauit

Horum nullum putauerim egofuilJè elementarem,ac multo minus iUum cuius meminitloßphus lib./ Belli lu-daicij^uHannoprimo imperij Heßaßani integro annoß~ pra leroßßmam enßsßecießulßrir. Qj^^rogoHn^ote-taus mihi banc reduxerit adßcos exhalationesl' Q^modo in lapidoßcircum leroß^majamp;ßticuloß regioneitanium exhalationis ßppeditari poruit ^vt flagrare potuerie anno intégra ? Q^modo halitus illi qui aßenduntper me-

diam aerii regionem algentißimam^nonßuntibi retenti, ne^j; obriguerunfvtaltittsnonaßenderent? Haeproße^do ßßßclam reddere ‘videntur illam totitn huitts intercapedi nis inter terrarn amp;nbsp;concauum Lunx, in tria iUa domicilia ßu receptacula^ßu regiones aeris,diflindîione. Plurimum etiam me mouent ut eredam,non omnes elementaresßuiß, nee eo modo ut uulgo er edit ur generates. Q_^ ßejuis diU-gentius expenderit,^egrè proßedloßbßßet cum rationibus ylrißotelicis:ßd deßedlionem meditabitur,ut potiu-s dicat ^ credat cum lacobo Ziglero, ^ aliis modernis Chrißia-nis Philoß^his: Cometas inßcretis natura relJonendos, eß Cometa-ßji occulta opera non natura,ßd Dei: ac eos oßedi ad tem fer^no” pus terris, ut eßent nuntijßuturorum. Sedßbiungam ad~ veriffima. bue aliquot exempla caleldium Cometarum, ut resfiat eui dentior. ^nnotarunt Proßer (^ij“ PdicepborMS,quodanno ^.imperij Gratiani, qui fiuit Cbridii Domini j^j,appa-ruitfignum in calo quafi columna pendens amp;nbsp;ar dens dies jo.lnopmata,inquitPdicepborus, ^inßlens STELLA in cœlo, media noélis tempore,prope lucifer um refulgens, ap-paruit circa eum ipßm qui Zodiacus dicitur circulum.Ea quodpropter corußantes radios ingens ç^ lucida eßet, non admodum lucifep eeßit:paulatimuero adeam ingense-tiam aliarumfieUarum uis aggregabatur.Spedîaculum'id, fi uidißes, apurn examini, qua circum ducem fuum in or-bem obuoluuntur,contulißes.

'Senbit Michael Glj/causßb luPliniano Imperatore, circa annum Cbrifli j2o,fidus peculiare conßeclum eße to tos zë dies.

DIALEXIS

^nnotauitZonarasTomo j in Iu/liniano,amp;etiam T^tcephorus ,(^uod anno / Imperij lufiiniani Cometesßt conßgt;ech{S,acßapraH!t (debus 20, qui ob radiosßtrßtmin-flarfacts porreéïosjampadias dicebatur.

Zlbumafr quoq; qui 'vixit circa annum Domini S^-^j prodidit Cometem quendamfpra Zeneris orbem quot;viftm. Scd adfribam bic quoq; illam STELLAM inflitam quam deßribit Haliftp.z.quadrip.P tol.c.^.tesiaturq; ipfam vi dijfe cum mulctsfapientibus viriSi cum adhuc efer iuuenist amp;nbsp;liter is incumberet^dicitautem illam enitutfè in /j gra-du forpij,cum flefetexaélè ingradu ^fignoilli oppof-tOj'videlicet if graduTauri. Figura rotunda fuiJfcjaca-quafe magnitudine ipfm Zenerem,tanta luminis clarita-te,’vtilluminauerit'vniuerßm hort^ontem,tantamq; ab eaprofluxifè lucem, quantam quarta pars Luna lucentis dare pofct,aut etiamamplius.Scmper (inquit) apparebat^ harebdtque in eodemfgno, nifquodfrmamentimotu cir-cumagebatur: neq; prius extindlaefi, quamflperuenifet adfxtilemiUiuSj hoc effgnum Virginis. Durauit igitur adfmmum menfs quatuor integros,

Fulfrunt etiam duo Cometa anno tjif.a menf De-cembrivjq; ad Februariumannifquentis, alter ALarti di citurfuife coniundluSj alter intra circulum Zrblicum con fitife.Defriptus'uterq^efdquodam Colonienf'vtappa retjcuiusmanufriptumexemplu'nidi, amp;^legi,qui ifdem quibus ego pftsßm argumentis : potifimum aut erna Pa-rallaxhamp;aquali diPlantia,euincit vtrunqueadf^haram ■ Adartis referendum efe. Obf ruent,rogo,fiudiof hos hi-florias.

DENOVASTEL LA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;57

ßoriaSj'vt f^uaphirim^m cum modernaßeüa cogruerevi-dentur,conßrmare^(^; noßramfenrentia,ßeripoßcojtetiam lt;(ethereißni Cornette,ßueßedtißeundiC ,(^Uits altj repenting'vacant. Etß(juts accurate expendere'voluetit aliasß-milet come tar um deßr ip t tones, t^uas aut hor es quomodo-cun(j; nobis circumßripßrunt (ßltemab bis t^ua in oculos incurrebant) id deprehendet,nonßmper Cometas illosßu ' ßeUa^s nouas jßb eademßorma,magnitudine3 caloreßulgo-re,mobilitate 'velßxionefutße conße^los. Qj^modo ergo omnes'vnius g^ eiußem natura: eßepoterant? CoUigedum potius indeßuerat, quacunej; illorum durabilioresßulgen-tioreß; cateris apparebant,ac quam propinquißime puritat e luminisaccedebantad illasßrmamenti faculas,cœle-ßespotius quam elementaresßerioportuiße:ac Deumpe-culiariter illa formarum C luminis diuerßtate, amp;nbsp;bis qua omnibus in oculos incurrunt,oßendere voluife naturarum in eiußnodi nouisßderibus diuerßtatem:'vt 'velbinc rudio-res dißernerepoßint elementaria à eale/libus : non autem inconßderate confundere, amp;nbsp;mtrißea Dei opera,g^r minas per ea nobis intentatasßcure contemnere,'vel conßlationes 'veras in iißem propoßtasßmnolenter expendere: quodo-mnia iflafierent in bonumßdelium, g^ panam inßdelium. Certe diuturnitasßellarum, g^ augu^us in illisßlendor, ‘ ac motus aquabihs, qua omma luculentißime in moderna ßella apparuerunt, elementari natura baud quaquam com petere 'videntur.

Cum igitur nouas quaßamßellas,ßu Cometas atbe-teos,in cœlo quoq;gignipofe abunde oflenderimus,Cplu-

DIALEXIS

ribus exemplis conßrmauerimits : expendendum deincepi 'videtur an iüa generatio cœle/îi natura. O' lt;^uomodo con-ueniat. Certum eß,ßaliqua generatio in cœlo concedenda eß,eam penitus dßormem dißimHenuj;ßeri oportere,ab eogenerandi modo cjuißt cum tranßnutatione ^ tempore inljoc mundo ßdgt;lunari. d^am pcnitus negate veile ^Uam illicßerigeneratione,aut alicuius (jualitatis impreßionem, ojoluntati (^ potentiaßmmi opißek derogate videretur, cuius eßpoße ^ veile nouasßaces, (Qualitätes, vel ejuiduis aliud,vbicuna; ßbi libuerit,collocare:quod amp;nbsp;anteßmper idßacere conßeuißet, amp;nbsp;quominus nunc t^uoq; idipßmßa-ciat,nulla repugnantia daripotedl: tjuiaßcut ab aterno Detts perßam prouidentiam ordinauit vt talis ordo ^ talis curßts in rebus naturalibus eßet, ita ab aterno ordinauitß auandot^ßadlurum prater hunc ordinem rebus indi-tum: amp;nbsp;ideo abj^i mutationeßtaprouidetia eß, lt;^uod quan doq; prater hunc ordinem inßitutuoperetur.Ethuicmul-tis in locis atteflari videturßriptura,quando reßedlu no-tabilium Ç:}' inßlitorum euetuum dicit, Super hoc turbabo cœlu,amp;c. Et,Eruntßgna in Sole,amp;c.Et, Daboßgna in cœ lumßrßm,amp;prodigia deorßm,amp;c. Sed htc inßabunt Â-rinotdai,^ quarent a nobis modum lUius generationis in ccelo.Q^bus ego libéré amp;nbsp;ingenue reßondeo,ilium me igno rare, eße autem contentum eo,quod etiamß quomodoßat ignorem,dummodo quodßat inteUi^am. Hacßß^cereexi ßimauerimnon contetioßs curioßsq; natur is, quod aliquo-uß;exphiloßphiaßatprogreßus. Cogitabuntilliphiloß-phiam non omnia indagarepoße, neque in admirandis Dei

DE NOVA STELLA.

59

operibtis oportereîne^uirere illudußtatum QVOMODO. lÜißlißä operk via amp;nbsp;ratio rehrK^uatur. Q^ enimßpien tia amp;nbsp;virtute adeo excellit,(^i{omodo no operabitur ita mi~ raculoßjVt operumßtorum ratio metem noflram eßßiat? ^gnoßendHm (guident eß inßpne Dei beneßdum in ar-tiurn propagatione,amp;multard reritm im^uißtione:ßdvi-eißim etiamßatendum eß multo maioraDeum ßbi reßr-uajße,multa in naturae maiefiate abdita eße, t^uoruplenam co^nitioneßum hanc vitam viitimusjn hac terreßrißho~ la m^nquam aßecjuemur. Ex bis igitur t^u^ b adlenfts ad-dudaßnt,palamfieri potuit non omnes CometaSiamp;ßellas (ecundaSjf^u^e badenus apparuerunt y natura elementaris fuße: aut,fi (jua amplius apparituraßnt,neceßario eas elf mentaresfuturas eße,ßd earum nonnullas atbereas.

Quod modernum noftrum fidus non fit affi-gendumfublunarimundo amp;nbsp;Cometarum regioni_,fèd ipficælo,Aftronomicæ probationes. Cap. 5.

IRIFIC^î Dei bonitosamp;Pbildtbro pia erga bumanu genus in eo elucet, quod mentem bominis tanta luceacDiuinita~ tisßaparticula illufirarefit dignatus, vt ex boe bumili domicilio terredri cœlum ipßm

nes, amp;nbsp;qua illis aceidunt contemplari, ac longè ante quo in ß^^ßntßutura,prauiderepoßit: nonßeusaefi ad arcanum

lt;?0

Dei defuturis euentibtis conßlium ejjet admijjus ^aut per ßalas in ßßm cœlum conßenderet ^ amp;nbsp;praßm pr^eßmia contaeretur aedinumeraref. ka^uegeneroßmentescon-templationecœîi,amp; totii^ huius mundane machinajßm~ permirißceßobleéîar/^nt. Nequeßukravidetur Deus promißionesßasßnälii illii Patriarchiißadas ^ ^ crebro repetiras ßgnoßu ßmilitudine dinumerationisßeUarum cdprobaßei'vtßentßeUa ab homine dinumerari net^iieuntf itaßutnrumejßßmen^braha. Sed hacobiter,necpror~ ßcsextraoleoi. Plaélenus rationib^s exßholaphiloßpho^ mm ofledimuSjhocnouumßdus Cometem dici amp;eßc non poß} niß quK Ks^^^^'^’edii locaal velitmei^;ßublunari mun ^^ ßj^^^'^d^'^ ßß^‘ d^unc ad idem comprobandum ^kro~ nomicas etiam probationes conabimur aßerre in medium, quaPhiloßphicis multo ßnt certiora euidentioreß; jVt méritas ipß ^ndei^uaq; ehteeßat, nec^Uas amplius dubitations locus reUni^uatur. Qpßd igitur ad atheream, non ad elemetarem regionem accenßndaßt bacßeda, duo ßnt ßrmißima ^ua id conßrmant: quorum alter um eil aquabi-Is amp;nbsp;perßedla ipßus cum motu proprio couerßo. Q^ enim in elementariconßflunt regione^non poßuntea aquabiU-tate conuerti:^lterum carentiaparaUaxeos. Tametßau-tem njtriuß; borum magna visßt ad demonflrandum locumßeda, longe tarnen maxima parallaxeos,neq; banc ab-ßlutißimam demonkrationem vdi Pbiloßpbi euertere autjaltemeluderepoßunt.^rikoteliea paradaxis pror-. ßus incognita ßuit, qubd ^dflronomiaßo tempore rudis amp;nbsp;incultaadmodumßuerit, Excepißet vero earn paradaxim

DE NOVA STELLA.

^^rifîotelesobui^s'vlni^,^d^llius igitur paraUaxeos ex-l^lorationemjadmitterctne aliejaam nofirafiella,an pendue excluderet^nonpiguitmeahauantulum laborsimpedere^ x^t TjerUd5 constare,'vcrdq-, ßientiadehac fiellaconflitui poßity^raßrtim vero cum idad neminem tentaße videam. O^tejitot enim baélenus, quos mihi videre Hci^itj alic^uid de haefiedaßripto prodiderunt^ßHi conieéîuris vßßnt. b^nde accidie'vtajariaopimones de iUimàterradiflaneia Variæ opî ßneddiuerßsproditie.d^am alites jo^alius i^,alias Ui^bas'^y^^^^^^ iz ßmidiameeris à centre terrée earn diflarel^roealit.Ieem fteHçàter diametram ßeUa t^aidam dicere aaßes efl ßaiße i grad. ’^®’^‘“^“ ßrap.zSj^tatriplomaiore Lanaßaiffeoportaißet. Elites gnieuJi-eandemßobßraaßeproßtetar loßruljuloram: ^aodijero ’^‘^' ßmilias eße po teß: alias rurßes ipßas magnitadinem aqaare dicit /j-o miliaria Germanica. K?ram is ßeatin Chy miels mentiri amp;nbsp;hominibas imponere didicit, ita hic t^aoejae eandem mendacij amp;nbsp;impo flattée carßm ßruauit,in arte o-mniam palcherrimanobilißimdp, accertißima,caiits ipß penitas ignaras efljicet Ls Gr.€ci:^ct Ls Latini:(etgracii-las ide inßis idis nagis. lda,in(^uam,varietas opinionam de loco baiasßedadndeprofeißitar, qaod non exfandamen-tis artisßed exßalß opinione quamßbi ipß qaiß; fingit, lo-qaantar ^ mentiantar. Sed reliais bis nagigerabs ipßtm ßientiam amp;nbsp;'veritatem perßqaamar, qu^e vt euidentior ßeret,plaçait idamßqaenti ^dogißnoßietifico proponere. Syl’ogif-Omnecorpusqaodvelnadam habetparadaximj^velmi- musicien . norem qaam Lana, nado modo accenßndam cd elemcnta-ri regioni,ßd^thereo. L/oslramßdus nadam deprebeßtm

DIALEXIS

efl habere paraHaxim. Ergo non elementare,fid ^there^t regioniaccenflenduefl. Maiorefl endens ex ratione paral laxeos. Minoremprobo prxfinti proßUogflno démontra-tiuo.Omne corpeis^^uod^et^n^lemßruatperpetuo amp;nbsp;'vbicf; adflelUsdiEantiam ,dlud nullam habere poteE par alla-xim. Nofirdflditsa(jualemfiruaait omnibus temporibus amp;nbsp;locis diflantiam. Ergo nullam haberepotefl parallaxim.

Sed ea adhuc euidentiorflet exfle^uentiflhemate Çx ar gumentatione Geometrical (juarnßbUcere placuit^ut veritas con/iare, vera^;flientia de hacfleUa conflitui poßit, Maior projyllogijmi nota efl^ ex doélrinaparallaxeos, qua hicfluflus excut ere non efl necejje. Minorem euidentemfla-ciunt no/lra ^ aliorum eruditorumvirorum ,praflrtim Cornelq Gemma g^ Hyeronimi Adunno’^q Hisfani ob-ßruationes.

Sit Meridia

nus A za B jin quopun^umver ticis flt Z. Medietas hori:^ontis A E B. Locus vi-flts o. Kerus c.A Polusmundi aß quo per locum vi ßm ipß momenta obßruationis aaatur arcus ma-

ximi circule a os

DENOVASTELLA. £j

(^ circulus altitudinii z o M; in^iioßgnetur lociis 'vertts ßelU Gjacexi^olo H ducatur ad lUum arcus circulimagni H G.Ducatur etiamexeodempolo H perpunólum o pa-raIlelusße[l^e,(^uißt F o K^in (^uoßeUainuariabilder ,non ficus ac Sol in E cliptica^moueri inteUigitur : fi(juidein nullam habearparaUaxim. Punélum F indicatlocumvifiim in prima confideratione ^t^uando videlicetfiella ipfim me-ridianuminfieriorem attigit,(juodfiuit hora 8 firup.z^ poß meridiem diei ë d\Paß^rcus italt;^; B F eritaltitudoßel-lameridiana^i^uaper (^uadratem inuenta eß eße zo grad. If ßrup. lam ver o punSlum F motu primi mobilisverfis orientem promotumeßeinteUigiturvfiueadpunSlum o, per tempora z^ firup. jo^vbi altitudoßelhe pen^uadran-teminuenta eß zi grad.exaélè,arcus videlicet M o,acdi fiant ia hori^^ontahs d mendie verfis or turn, nimirurn arcus BM^graduum izplenè.Tempusficundteobfiruaiionis fuit hora lo firupu. / (juod ex altitudine (^uart^e fiella in Caßiop^ea 1/ grad.^f firup.innotuit. Ideb tempus intermedium inter duas confiderationesfiuit 1 hora 38firupul. fiu(vt paulo fiperiusannotatum eß) temporum 2^ ßrup. 30.1am concipio hic duo triangula ambfigonia, (quorum al-terumefi z H o^alterum z h G. Primum autem afiumo triangulum Z H ojnfjuoangulusad 0 efi acutus:ficate-nim parallelum fiella: circulus altitudinis in parte ipfius infer iori (dtfiperiori, ac ipfifiella commoratur in (^uadrante parallelißa inferiori. fidam fifiellaß{b eiußnodißtu ver-Jar etur in (^uadrante altera verßis Juperiarem Aleridiani partem, eßetangulus ille obtuß(s,fid fi ilium tantummada

DIALEXIS

^ofJfi^ilJètffitiJJèt remits. Latus z H no turn cß,'videlicet complewentum altitudinispoli. Latus z o datum esl^ni-mirum complementum altitudinis ßeUa hora conßderatio nis: Deni(^ue angelus ad z^etiamnotus eß,per diflantiam hori:(^ontalem,(2r arcus B m, (^uempojuimus effe izgrad. exadle.Dabiturigiturperii CopernicitertiumlatusH o, partium zSjßrupul.e:^^^“ angulus z H o obtußus,partium ^Sfß'gt;'^p-‘^J:ejUodßorßmnoto. Hurfus,ejuoniam inaltero trian^ulo z H G,'vnumlatus Z HjCU duobus angulis G Z H acutó,^ G H z obtuß,nota ßntii^uare per 12 Copernici relii^ualaterainnotcßent,“videlicet,H g part.28,ßrup./: ac angulus G H z,partium ij'j,ßrup. jo.lamviides latus

H G,aciuari laten H O,acetiamangulum G H z,ai^ualem eßeangulo z h o.LLamv!niusßrupulidißerentia,imone~ ^ue trium,pro nihilo reputari debet, cùm ipß Ptolemäus “vneiis contentusßuiße'videatur inßeUarumßxarum obßr uationibus. Concludimus igitur nodlram ßellam nullam prorßisadmittere parallaxim,^propterea neeeßario il~ lam eßeßpra Solern,amp;ßortaße in ipßßellato orbe.

,_x^ N D R E A s Ldolthius Adathematicus inßo Ger-manicolibello,(^uemdehacßellaedidit,ßlß ßomate per-ßringiteos e^ui elementarem eße bancßellam negant,di-cens ,religioßquadamobßruatione itaeosßntiremaluiß ß,(juam Cometemßateri.Itaej; cum addlruit elementarem eße,acparaUaxim in ßperiori ALeridianiparte habere ^^ßrup. nimiumpropbane in errorem lapßs esl, “vir alio-ejuidocliß.(^ ASatbeßos peritißimus,aßumendo tempus coßdcrationu iuAo minus. Cum enim arbitrareturßellam

DE NOVA STELLA.

effe in Aferidiano^ea ilium nondum at tiger at. Hine puHu-. lauit error ille,in (juem ualdeJjrocliuefuit labi^tum ob exi~ guumaltitudinisßelU circa ijpßtm Äderidianum cremen-tum^tum Aderidian^e linea minus exaSïam deßgnationem. Herußßellainlocoßtperiorihabuit parallaxim ^^ßrup. (^ in dßantia i^ßmidiametrorum a terra^-vtojult Haith lus: certèin inßeriori Aderidiano oioortebat iUamßuilß triplo maioremjautampliu^s: (quanta dnemineojni^uam, toto apparitionis ßeU^e tempore ,d^p^^henßißuiße legitur. Hecj, enim tanta dißerentia imperceptibilu eße potuißet: nonßlumhisjquiorganis adhibits altitudinesßelU illiuß que areliquisdißantias explorabant:ßdetiam quißloa-ßedluoculorum communiqiiudicio'vßßnt. Hullo igitur modo parallaxu Holthq admit ti potefl.Hxc ego liber täte liter ata, nee temere,nec 'vUo mßdlandi ßudio,pro ojerita-te proßerre ojolui : qu^e Holthium, 'vbi hece accuratius ex-penderit,redle amp;nbsp;candidè accepturum eße conßdo.Ego vi-eißim mea,^ Holthq amp;nbsp;aliorum dodlorum iudicio li~ benterßbiicio.

Quomodo ex duabus meridianis altitudinibus explorari potuiffet môdernæ ftellx pa-rallaxis.. Cap. 6.

Ihabuißem'vtramque meridianam altitudi-nem noßneßelbeßaahui inde iudicarepotuiß ßm de parallaxi, habere'tne aliquam aut nullam. Coniuxißem vtranq; altitudinem : cuius

66

DIALEXIS

dimidiumßfuiffetacjuale altitudini polare tui loci^ colle-giffèm inde nullam höhere paraUaxim : aut minimam alti-tudinemdeminoridempßlJem,reßduidimidio adiecijßem minimam altitudinem : ojel item illud dimidium detraxiß ßm ex maxima altitudine illius,c^ cjuict^uid reßltaßet poß additionem autßbtraälionem ßßuißet at^uale eleua-tioni poli,pronuntiaßem nullam ibi eße I^arallaximßdß illud dimidiumßuijßet minus altitudine poH ,dijßerentiain-. dicaßet dimidium parallaxeos duarum altitudinem. Hoc dublicatum monßrajßet baraUaxim duorum locorum con-iunälam ^maxima 'videlicet amp;nbsp;minima altitudinis meri-diana. Q^nta autemßbaratimßngulis illis altitudinibus meridianis tribuendaßtßie ali(^uidßudif amp;nbsp;obéra re^ui-ritur:ad i^uamßbleuandam conflruximus beculiarem ta-bellambarallaxeoSiCuius 'vßis exßejuentibus clarius inno- • teßet. Porro hac doélrinabarallaxeos accommodaribote-rit omnibus P hanomenis,(^ua alßuandiu durant.Sedijuia oberoßadmodumßuißetillius inuedligatio,neq; omnibus obuia ßudioßs harum artium ßccurrere volui ^ac digre-diendoboulißer abroboßto argumento,monflrare hoc loco viamblanam aeßacUem^ber quam abß; omni moleflia,v-nico intuitu cognoßere botcrunt (^ b'^''^'^llaxim cuiußun-que Phanomenij (^ diflantiam illius à centro terra: quod broßecloßitu ber quam iucundu eß: nee inanis efl tantum-modo obleflatio:ßd eadem aßertßeum ßßus veritatis in-ßalhbilem co^nitionem (^ßientiam : d qua Phj/ßologi ^ Aleteorologici, qui tria illa domicilia oer is commentißnt, longtime haflenus abßuerunt. Cumigiturveritate nihil

DENOVASTELLÄ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;6y

ßt piikhrifts amp;nbsp;amabilitis ,gratum hoc no fir umßudium mukufore conßdo. Cognoßent hic^hac aceeßioneparaUa-xeos omnibus phanomenisaccommodata,noncontemnen~ dum auflarium Aieteorologica doclrina afferr^per quod ^pß amp;nbsp;l^cis amp;nbsp;authoritatuplurimum aceeßurum effe con

fidimus.

Quomodo inueniatur parallaxis amp;nbsp;diÜantiaacenr tro terræ eorum phænomenûm_,quæ aliquan-diu confiftunt_,necprotinus euanefeuntj amp;fuprahorizontemapparentjnec fubducuntur. Cap. 7.

KEM^DMODKM inßeHaafff xußb aliqua cali inclinât lone, conode-rare ßlemus qu^e illarumßm^er ext entj aut item qua prateruehantur circunr-ßerentiam hori^ontis,illumq;ßlum per-ßringantiautrurßis qua aßendantßu-

prahori:^ontem,ac inßaeundemdemergantur. Itaetiam de f^hanomenu aceißendum eß : quodeadem illis accidere poßuntjnimirum'vt'velßpra hori^^ontem abßq; demerß appareant ,circul0ßue parues circa po Ium mundi deßri-bant: uelprateruehanturßnientem : vel eundem prorßs ßbeant,amp; rurßm ab éodem attoUantur.Q^ omnia excu tiemus hoc loco^, docebimuß; quomodo omnium eiußnodi phanomenum,qua modo aliquandiu conßflunt, nee proti-nus euaneßunt,parallaxes veruß; illorum in acre aut ealo

locus, adeoej; à centra terrœ dißantia inueniendaßnt. Pri-mùm autem in hoc capte agemus de his ph^enomenis, p^e noéle integra nunquamßihducuntur à con^eélu noflro, ne^; 'vnquam hori';^ontemßtheunt, donee euanuerint :ßd continuo circa plum circumaguntur : de reliquuinßquen ti capte prtraéîaturi. Ohferuabis autem eiußnodi phæ-nomenis ßmpr aparentibus quadrußieem pßtum pße contingere.y^utenimpopnquaeruntplomundi^quomo-do Krß minorsßede, amp;nbsp;bis vicing : vt circulas pruos, integros^matu diurna,circa illum deßribant: aut ab eadem plo remouebuntur amßius,ad tantam dißdtiam,^'t diur-nacircumaâîionepr verticem loci exable tranßant: aut rurßtseum locumoccupbunt jXitultraverticem p^eter^ uehanturpßtnqj intra ambitumßi circuit includant: aut deniq; in eum circulum incident, qui eß exßmpr aparen tibusmaximus ,amp;adquantitatem altitudinis pli exeo-demmetplo deßribitur, hori:^ontemfolum in deuexo Ade ridianoprßringens. Inhocquadrußicipßtuomne phenomenon bis deducetur ad Aderidianum circulum 2^ ho-rarumßacio,ßmel inßa polum mundi,ßcundoßpra eun-dem. Qppmodo uerb in hisprocedendumßt, ordine expli-cabimus.Primumßphenomend‘viciniusßuerit polo mun-di,ita tamen'vteonuerßoneprimicœU non attingat ipßm 'verticem,ßd cis illum conßAat,ita operaberis.

^ccipiesper quadrantem exadle adlineam Aferidia-nam collocatum vtranq; phenomeni altitudinem, maximam 'videlicet ^ minimam. Adaximam voco,cum in eam Al end tant partem, que vertici imminet, phœnomenon

D E NOVA STELLA? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cq

attoUitur : mimmam, cum ah ipß polo in hori’j^ontempro-ximèprocitmbit. Hos altitudinesßmaliunges^ amp;nbsp;quod ex additione conflatumßueriti conférés cum duplicata altitu-dinepoli. Si enim ^(jualiafuerint,phenomenon nullam admittet parallaxim : ac altitudincs illius meridiane per inflrumentum accepte, cenßbuntur vere, amp;nbsp;non apparen tes: deni(i; ineophenomenißtu,terranullamßnßbilemha bebitproportionem, ad ipßmphenomeni à centro terre e-longationem. Siajero due ille altitudines iunéle minores ßuerint duplicata eleuatione poli,illorum dißerentia quantitate^araUaxeos indicabit:que vtriq; loco,hoc eft,maxime amp;nbsp;minime altitudiniphenomeni debebitur: amp;nbsp;ideb vo cabitur a nobis duplicate par allaxis. Qj^nta aut cm portio parallaxeos ex iam inuentaparallaxifn^/lis altitudinibus attribuendaßt, tabede nofire adminiculo ,ßc inueSligabi-tur. ._^ccipeßngulorum altitudinum meridianarum tui phenomenißa complementa ,'vt conßeias diSlantias ipß-rum a 'vertice, ^ cum ßngulis diflantiis ßorßm tabellam ingredere ,querendo ^radus diflantie à uertice in prima columna : duplicatam autemparallaxim è regioneßb qua-cunq; columnarum in area tabeUe queres, que non modo il liparßt aut propinquè reßondeat, 'verum et iam ea^veldi-midio minorßat.Hoc tantum memineris,'vtßb qua colum naprimam parallaxim accepish,ßb eadem etiam alteram accipias. Afox in capite eiußem columne notabis cuidi-flantie a centro terre eaparallaxis debeatur.Acceptas hoc , modo parallaxes, addeseasinuicem,ci7'qeod prouenitex ca additione,ßßueritequale duplicate parallaxi priusin-

DIALEXIS

uentajcertißimum indicium eritßaßeparallaxes ex tabel la acceptais eße ojerißimas, veram etiampb^enomeni d centra terra didlantiam inuentam eße. Paßes etiam hune print um madum bac via abßluere, amp;nbsp;eodem res redibit.^u-ßer minimam altitudinempbanameni d maxima^ reßdui di midium acdpedlli^i minimam altitudinem adde.Haeßa-^uale fueritaltitudini pah, nulla eritparallaxis. Si minus, deme ab altitudine pali : reßduum erit dimidium paralla-xeas duarum altitudinum meridianarum. Duplica bac dimidium, amp;nbsp;babebis duplicatam parallaxim,cum qua vlte-Inquifitio riuspracedes,vt didumeß. Q^dßcantigeritvt pbano-. xcol^^A ^^^^^ exadè ipßm verticem attingat ( quadßtquanda phæno - maxima meridiana altitudapbanameni intégré quadran-fhm verd” ^^^ expleuerit)ßmiliter iunges vtranq; altitudinem: amp;ß cem cxa- quadprauenit ex eaadditiane,aqualeßerit duplicata ab dè attin- fiti/dini pa li,nulla erit parallaxis : dminus, dißerentia illa-quç voca- ^^^ ^^^^ paraUaxu,nan lam vtriujq; altttuaimsphaname-mr fecüdi ni,vtantèin prima mada,ßdß!ummado inßeriaru, amp;nbsp;mi-pofitus. ^^^^^ altitudmu. In vertice enim abßrbetur amnis par alla xiSfVt na turn esl. Idem prarßs eueniet,ß banc viamfueris ßcutus : Äußeres minimam altitudinem d maxima, reßdui dimidia accepta,illud demes de quadrante,^ quad reman ßrit,ßßuerit squale altitudinipali, nulla erit parallaxis : ß minus, dßerentia erit parallaxeasßli minima altitudini débita. Curn illa itaq; parallaxiamp;dillantiadverticeß-lius minima adit udints,mgr edieris tab ellam, amp;nbsp;quares in eaparallaxim mada iam expaßta, quamß exadle repereris, adbibita vbiq;parteßt vacat)prapartionali,max in ver-

DE NOVA STELLA.

tice eiußem columnul^ejn (jua l^araUaxim accepiHi^habc-bis diflantiamph^enomem d centra terrai. Rurßisftphxno inueftiga menon eum occupauerit locu in acreßu caloj 'vt diurna con 00 paral-uerßone citravertice prieteruehati{r,acipßiniintraji(um phæ°o_ circHlum comprehendat,nondiim tameneum locum attin- menâm gat per i^uem circulus maximus exßmper apparetibus du- ^^^^^^æ citurjambens hori‘:iyntem. Qjwmamigitur in tab poßtu, teruehen altitudines mendiant ph^enomeni non iam ab eodem loco hori':^ontisnumerantur,ßd minima dBoreali, maxima ab tertij po-jdufirali hori:^onte,duplici ojia iterum hie vtipoteris:pri- ^^':^^-ma erit h^cc. Complementum maxima altitudinis iunges i^uadranti, ut conßeias arcum integrum Aderidiani, qua-drante maiorem, a Boreali hori'^onteper uerticem nume-randum. Muicarcui addes minimam phanomenialtitudi-nem. Q^d reßiltat,ß eH ai^uale duplicata eleuatiom po-. lari,nulla eritparallaxis: ß minus, different ia indicabitpa-rallaxim utriij; altitudmi debitam.Secunda uia eß ißa,ut non habita conßderatione diuerßirum altitudinum, quod uidelicet una accipiatur à Boreali, altera ab xiußrali ho-ri^onte, transféras te to turn ad Aunralem partem,acß ibi utraque altitudofuifet accepta. Hac enim nullum in opérande errorem par ere poßunt,ß modo poßtum phanomeni uerumememorianondepoßteris. .Außeresigiturßmplici-ter minimam altitudinem de maxima, reßduique dimidio accepte, ac eo de quadrante detraAo, quod remanet,[ißue-rit par altitudinipoli, nulla admit teturparallaxis: ßßuerit minus,Jùbtrahes ab eleuationepoli,^ refultabit dimidium parallaxeos duarum altitudinum phicnomeni. Hoe dimi-

DIALEXIS

dium duplicabis, ^ cum duplicata, ac ßngulu distant iis à ajertice, ex tabella elides ßparatas parallaxes ßngularum altitudinum: demp, etiam didlantiam phœnomeni d centra terra;. Kides eundemplane eße aperandi madum, t^uifupra traditusefl. Sedne diuerßs ph^enameni paßtus alit^uem Inuentio ßrupuluminexercitatisßaceret,repetereilia 'volui. Side-Cos^'phx ^^T’ p^‘^^o’^^non incider it in maximum circulum ex ßrn-romcnii per apparentibas,vt dori';(onte/n in deuexo meridiano lam ^tus'^^ ^° batJolum (f^uod ipß aßwdunotum eßepoteß) non aliter 0-peraberis,eiuàm 'vt inßcudopoßtu pdanomen/ diélum eß.

P Oteris autem vtrap •via 'vti. Pdulla enim edi 'varieras ope randi,niß quad cum phenomenon lambatßlummodo hord ■^ontemin co poßtu,nullamß penitusibi habeat altitudi-nem,ßlaßuperioraltitudomeridiana pro duplicata paral-laxi ßjßciet.

Pdota,ßacciderit vt in tabellaparallaxeos, in lt;^uam du plici introitucumduabus didiantiis dvertice,ad elicien-dam parallaxim tue duplicate parallaxi red^ondentem, inffrejßuses,eam exadle intotaarea tabelle non reperias: ßdßmper maiorem tuaparallaxi,inde collides,ac libéré pronunciabis,talephenomenon altius eße orbe Lune. Qpß locupletiorem tabeUam deßderant,poterunt eandem, vel inßngulosgradus propagare,vßue ad ipßm Salis orbem, ßcundum dodlrinam Regiomontani, lib.j.cap.z^.ßi Epi-tomatu,aut Copernici,lib..^,cap.2p.ÂLihi tantum adj non ßuitvt plenioremtabellamcdßceremßdneq; aliud meum mdlitutumßuit, quam oßendere quomodo locus phenome-ni in aere an in celo eßet,cognoßipoßit,.

Explicatie

DE NOVA STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;75

EXPLICATIO TABEL-læ parallaxeos.

0 CTI{Iparallaxeoseßresad^ mirabilis ^ ç^ omnium pulcherrima. Nam ea ^ corporum cœleflium ma-gnitudmes ,amp; à terra diflantias iedi^ pfes, ac plura alia nobis patefacit, t^ua imperitis impoßibilia,ac humano ingé

nié imperuedigabilia 'videntur. Sußepi igitur aliquan-tulum laboris,ßudioßrum cauß, in conßcienda ida labella, ut deinceps de quibußunque ph^nomenis certius quam badenus fadum ed ,iudicari pronuntiarique poß ßt. J^niuerß area labella continet inß parallaxes reßon^ dentes determinata,à centre terra,iuxia eiußemßmi^ diametri menßram,didantia,amp;ßngulis quinisgradi-bus didantia dueriice in meridiano,per integrum qua-drantem,ßu^ogradus. Initium tabellaßecimusàdißan-^ tiaduarumßmidiametrorum, deinde ^,podea 8,binc loy inde 2o,jo,^o. Et quiaCepernicits minimam diuidua lu-na a centre terra remotionem , crebris obßruationibuSj ß deprebendißeßatetur j2 ßmidiametrorum, amp;nbsp;inß-per 1/ ßrup. maximam uerb ë8ßmid.21 ßrup^ßd noua plenaße luna minimam ff ßmidia. 8ßrupul. maximam uero^f cum ßmißetiUbis quoque parallaxesßppu-tauimtis, acßbleuarunt bic nonnibilnodrum laborem ta^ bulaPrutenicaßmmi artißcis Kemboldi. Sed nos adbuc ultra orbem luna progreßi ,propagauimus tabellam vßut

74 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' »lA'lFXIS

ad di fiant iam too ßmidiametrorttm terra ^ vt aids etiam necejjarid inaßronomiaußbitsßruirepoßit: ^ hic ßi/ß^ fiere plaçait, Ingredienz igitar in tabeUam cum di fiant ia a vertice amp;paraUaxdmoxßupra eandem columnam in ca-ßte tabeÜaoßeretß tibi difiantia tui I^hanomeni à centra terra, ^ut rurjusß bac tibi notaßuerit^paraUaxis max ^ Quoique tibi innoteßet. Kerum omnia qua hafienus toto plunb ^^^ caßtedifiaßunt^^vnico exemßo illufiriora euadent.

Georgius Bußbiusßfior Erpbordienßsßribitin ßo libel lo^quemdebocnouo ßdere lingua vulgari ediditß obßr-uafießr quadrant emßb eleuationeßli ji grad.ioßruß •utramq-ßderis altitudinem meridiand:,ac primam,edm-que maximam, inueniße /^ grad.zo ßrußßeudam, edm-que minimam,zz grad.io ßruß Libet binc exßorare pa-rallaxim,amp; difiantiam illiusà centra terra. lungo duos lilas altitudines ,(^ßunt zoz ßrt. o ßruß dußiea etiam ßlialtitudinem,^ créant zoz part.ßrußzo.Dißerentia borumßnt zo.ßrup. Hacefi parallaxes congruent nitrique altitudinißderd,maxima videlicet amp;nbsp;minima. I-Ianc parallaxim,dißriminis cauß,dixißpra duplicatam eße nocandam. Inuenies eandem etiamßcundo modo,quem fit prapoßi.Äblata enim minima altitudine à maxima,relin-quiturjó part..fo ßrup.Huius dimidium ßntz8 part.zo ßrupul. Cui adieda minima altitudine, aut iUo dimidio ex maxima altitudine detrado, fiipererunt jz part, oßrup, Iduiusdißerentia dpoli altitudine efi zoßrup. Iflud efi dimidium parallaxeos duarum altitudinu meridianarum: quod duplicatum créât zoßrup. parallaxim duplicatam:

DE NOVA STELLA, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;775

GUte etiam per primum modum mHentaßtiit. IdfU vero cum ■hac duplicata parallaxi, ^ diflantiis duabus à vertice, e-iicio ex tabeÜa geminas parallaxes. Prima ref^ondens 10 grad.^0ßrupul.diflantia à'vertice(dimidioßere minors lt;j^amdupliçatailla prins intienta)efi ^ßmp.primorumj '^lt;^ßmp.ßcundorum.Omittonuncßudioseßmpula cju^e ^° grad.dißantiie adhérent: nullum enim errorem illorum negleâîio parère poteß. Secunda par allaxis reßondens ë/ grad. 20 ßrupul.ßcunda diflantix à'vertice j efl fere ^^ ßrup. Tabella non habet 6/ part.ßd ëj^^uibus retondent ^8 ßrup.prima,ç^ 1/ ßrup.ßcunda, duobus autem gradib.congruitfere zßrupulusadiiciendus.Sic confciun tur ^^ßrup.prima,^ 1/ßrup.ßcunda,ßcunda difian-tia débita: idji fub columnadifiantiaaterra ^j cumß~ mijfeßmidiametrorum terrée. Colligo in 'vnamßmmam 'vtramjue parallaxim excerptam, ^ procréant paralla-^l^S7-43- Hac collata cum illa duplicata prins innenta, 'videlicet 20ßrup.deprehenditurtriploferemaior.Q^~ re alt erutrum indecolligi neceßeeß,authocßdns inßha-ra luna eße nonpoßßd ipßßhara multo altins(minuun-turenim parallaxes,quo longinsßdera^ phanomena re~ mouentur à centro terra : ßcut 'vicifim augentur tjuopro-prius ad eandem accedunt,vt ex ipß tabella adßnßm col-ligi poteß) aut altitudinesmeridianas non fniße veras fateri oportebit. Bußhins igitur, quifatetur veras eßeßas altitudines, inepte contendit elementarem eße hancßel-lam: nee animaduertitßbi ipß htc vehementer adueißri. Sed plura habet errata inßo illo libella : vt quod motum

7lt;» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DIALEXIS

^uendam erroneum ^ retrogradem iUißeU^^ adßribit: ^uodßgnemßpra hori'^^ontem emergens^ tempore aßen-JesßeÜ^in ßo par allelo, ab inßeriori meridiani parte^uo-cat aßenßonem lUius obU^uamdtem t^eod diametrumßel-• /‘e i grades zSßrepelorem eßeßateit: 'vndeß^eereter ßeUam triploßere maioremßeiße ipß Lena : ^ aUaplera^ ^etinon libetperßqei. Quoniam enim ignares e^i artis^ C^ mechanicesßlem ^ajeniac^ commißratione dignem eße cenßmes. LLos hac obiterßlem^veritatis

quot;v indican die caeß,annotare 'uoleimes.

Keßduum tabella Parallaxeoi.

DE NOVA STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j^

Quomodo inuéniantur parallaxes amp;nbsp;diftantiaa centro terræ eorum phænomenûm^quæfub-eunthorizontem,amp; fupraeundem attolluntur. Cap. p.

/ tale alilt;juod pha:nomcnon e^ulßrit, ^Hodaßendat ßprahori:^ontem,acrur /us inßa eundem delabatur, cuiiisparal--laxim, adeocj; etiam locum ipßus in aeref ac d centro terriC diflantiamßire deß-deras: principio diligeter confidera lt;^uan

do illudphenomenon cum alic^uaßeUarumßxarum tibi co ^nita,peruenerit ad culmencali. Sitautem ßellaeiußem a^eéiionif cum phenomena.hoc eß, 'vterq-, vel in Boream^, 'uelin ^ußrum declinet. J\dox eo ipß momenta per Radid ^ßronomicumiaut quadrantemjeu quaduis aliud in/iru-mentum^imetire dtflantiam phenomeniaßella : ac ßrnul etiam accipe eiußem meridianam altitudinem, quamßr~ ua. Qj^dßphenomeni ^ßeUeßesacceperit altitudinei meridianas, minoremß de maiorißbduxeris ,habebtsdi-ßantiam. Habeas etiam in promptuex tabulis diligenter ßpputatam declinationem ßelle:illius enim adminiculate-tiam phenomeni declinatio ^ reliqua innoteßent ^ hoc quoßequitur modo. Coßdera in ipß cœli mediationsßtum ßeUe lyphenomeni,vtrum illorum altiusßt. Hamßphenomenon altiusßeterit ipß ßella, diHantiam interßellam èt phenomenon,per radium inuentam,declinationi ßeUe adiicies, amp;nbsp;conflabis declinationem phenomeni apparetem

80

puaf^eâlabilem. Hacdemptaexßtaalfit^dine weridia^ na,red/'irjMct inclinationem (elt;^uatoris: c^Hi^ffuerit a(jnalif • ^eraßi^ inclinationi,ßfi complemcnro eleuatiomsJw/i^nul lam iUudphi^nomenon habebitparadaxim : ßautemßuerit minor,ßß dißerentia er it par allaxis. Adaior ajero vtßt ra tioparallaxeos non admittit. Cum ea parallaxi amp;nbsp;difian-tiaphanomeni d vertice ingreßiss tabellam no/ïram,cogno ßes locum illius inßa anßipra lunamßt, cjuotueßmidiame , tris terrée ab eademremoueatur. Q^dßphenomenon in ipß meridiano humihusßuerit ipßßella, dißantiam obßr-uatione acceptam außerddeclinätioneßelle, amp;nbsp;conflabis declinationemphenomeni apparente: t^ua rurßu^vtprius, exßameridiana altitudine detradla,relin(^uet inclinatio-nemequatoris.Ueliquaabßoluuntur^t didlum eß.

Si autemphenomenon amp;ßella in auSlrum ambo prpcu buerint,eodem penitus modo proce(des,'vt prius : vt ejßcias declinationemphenomeniapparentem.Etßrurßts phenomenon altiusßueritßella, äußeres dißdntiam,(^ue efl inter illos,d declinatione ßelle, amp;nbsp;prodibit declinatiophenome-niaußrina. Idiec additaße altitudini proßeret altitudine e equator is apparent em: r^ueßexacle reßondet complcmen toaltitudinis poli,experserit phenomenon omnis paralla-xeos.. Sedßphenomenon depreßiusßuerit ipßßella, cum ejua meridianum tenet, didlantiam illorum iunges déclina-tionißelle meridiane,amp;t habebis dechnationemphenome-ni apparentem:cuiß iterum adiecerisßamaititudinem me ridianam, conßeies altitudinemesjuatoris :‘cx qua,ßcun-dum iam diSla de parallaxi (^ loco iudiciumßacies..

hierum

DE NOVA STELLA.

8r

J^erumßphenomenon amp;fleUa^ (jueßmulmeridianumpof ßdent:, alcerutrnm eorum decUnauerit in Boream, älterem in aaflrdßcprecedes. Eßo declinetphenomend in boream^ fleUa^ero in auflricm : declinationem felle ex difantia, i^tieef inter iUos,de trahes,^ emer^et declinatiophenome ni borea : t^ua eblata aßua altitudine meridiana, relinquet etjuatoris altitudinem. Sedßdéclinât phenomenon in aK-ßrum,ßella ver o in boream, iterum äußeres decUnationem ficUe ex diflantia, amp;nbsp;habebis decUnationem phenomeni au.dlrinam:cuißiunxeris fuamaltitudinem meridianam, reßultabit equatoris altitudo : ex qua de parallaxi ( vtfè~ plus diélum eß)iudiciumßacies: per earn etiam,auxilio no-fire tabelle, difl ant ia phenomeni d centra terre non igno~ rabitur.

Scholium.

Supra in cap./.locutifiimus de quadrupUcißtupheno-meni: que vt melius àfiudiofis harum artium percipi pof fint,placuit oculisßibiicere delineationem, que omnia di~ dia etiam huius capitisperf^icua eßlciet.

Sit igitur meridianus circulus A B C D. Hori:i^on BED. .Æquator F E G. vertex A.polusmundi 'X.. Primus poßtus phenomeni deßgnatur par alle lo MTN. Secundus par allelo Q^ A, in quo cum A.fit vertex loci per quern phenomenon trunfit, idea vnicam tantum modo in eo fitu habebit paraUaxim, videlicet infieriorem. Tertius pofitus phenomeni ofienditurparallelo o R P. Qj^rtus defignatur pardllelo aza, qui hori:^ontem inpundlo d. firingit, ^ vocatur maximus ex fiemper apparentibus.

Prlt;^terhos (quatuorpoßttts ijuici/nt^ue alijßtnt,pertinent ad eaph^nomena r^ua oriunti^r amp;nbsp;occident,de (^uibtispr^e-ßnticapite, (quantum pr^ßns in/iitutum in(jnirebat,egi~ mfis. Poßiimiü in primo ßtu Ph^tnomenon uerticipropin-tjuumj'veluti in preeßnti diagramatein puncio yßeUam autemipfi inferiorem inpuncio i.^rcus i^itur Merida ani i v j erit diPiantia Phanomeni ^fleUa. Declinatio ßeUa Bore^e f i,altitudo Phanomeni B v. ergo adiePJo ar-cu i V ad ar cum F i, conßatur arcus F v ,(jui ePi declinatio apparens Pheenomeni: quoablato ex v B^relini^uitar-cum B ¥altitudinem^i^uatoris.Sedponatur Phenomena mpunPlo ifeUa ver o inpunéÏo v. ylhlato arcu i V, di-

DENOVASTELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S5

flantia 'videlicetflell^e ^ Phcenomeni,exarc(i E V ,decli-natione fiella,reß{ltabit dedmatio apparens Phxnomeniy arcu^ 'videlicet i F; quo de trad o ex iB altitadine APeridi aria ph^enomeni, relinquit arcum B Tc^^quatoris inclina-tionem. Sit iam ^ßella ^ iib^enomenon ambo ditdralia ac Phenomenonßt K,ßella Lydidantia interßellam (;^ Phenomenon L K,déclinâtloßelleaußtrmal. l-:ablatoLK ex^-i, rclinquitur K F declinatio Phenomeni apparen.s Kudrina. Addi to autemarcu K F arcuiK. ü^quied altitude Phenomeni ÄPendiana, relinquitur arcus B F altitude .Æquatoris.Sed ßßeUaßtin iti. Phenomenon verb in L, additur L K ßß K ^y'vtßat F L declinatio apparens Phenomeni: cui additus L B elicit totum b f. Sit 'vero Phenomenon Boreale inpundoi,ßella autem^udraHs in pundo K,disdantia illorum ent K v.ablatoarcu F K â tota K i j relinquit F i decUnationem Borealem apparen-tem^ qua ablata à toto i b APeridiana altitudine Pheno-mem, relinquit arcum F B. Sedßdelläßtini, Phenomenon in K, ablato I I ex toto i K,relinquit F k declinatio-nem dußrinam Phenomeni : cuiß adieceris arcum k b, conßeies arcum'^ ij qui eß^quatoris altitude^

Quomodo muematur vera declinatio cuiulcun-' que Phænomenidndeq; vera latitudo, amp;nbsp;verus illius locus in zodia-

L 'z

DIALEXIS

NfieUis amp;ph^nomenk,ßiie h^ ßnt ex eorum numéro, lt;^U(€ ßmper circa polum circumagunturjßue (jU(€ mergunrurßh hori:^ontem,ac uieißim exonuntur,^ ßnt expertes omnis paraUaxeos : facili admodum negotio ex dlorum altitudini

bus meridianis declinationes ojera inuemuntur. ^dn H^ lis^uaßmper apparent,ßbducitur minima altitudo me^ ridianaßeUiC à maxima, reßduumdi/iribuitur in duasa^ ^ualespartes,(juarum altera exintegro guadrante demi-tur,aut item poli altitudo à maximaßeUa altitudine detra hitur, reßduum rurßts de t^uadrante außertur. Ktrocunq; i^uisoperatusßuerit modo,habebit ojeram declinationem ßeld. K?l rurjusßbtrahitur minimaßeld altitudo à pola~ ri altitudine,ac reli^uum demitur ex quadrante, ^ r eßltat declinatio vera.Sic etiam infiellis,qu^e labunturßbtus hori'^^ontem, außertur altitudoßell^e meridiana, ex altitudine iequatoris,aut econtra, ^ procreatur declinatio ßel-la. Hcec(inquam)inßelluamp;phanomenis omnemparalla-xim excludentibus ita habent. Kerum in iisßeUis ^pha-nomenis, qu^omnino aliquam admittuntparallaxim,ex illorum altitudinibus baud quaquam declinatiovenaripo-teß,ob paraUaxium inaqualitatem.IVam ß quis cum minima altitudine declinationem inue/ïig^,re vellet, cum in eo ßtumaxim^ßantparallaxes, maxima bic quoq^ neeeßarib ßet declinatio. Si autem aßßumpfirit maxima altitudtnem, vbi minimaßunt parallaxes, minima etiam ibißet declinatio. Sic incerta,inaquales, neq;ßbi conßntientes, neceß

DE NOVA STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;8^

far io prodibunt dedinationes : ejua tamen 'vbiq; etidem (^ acjualesejje debent. Oportet igitur pro inquißtionedecli-nations eiußnodi pbnenomehum,aliud principium z^uam il-lorum altitudines ponere, cl^ t^uidem tale,ejuodßt certum amp;ßrmum: cuiußnodißintßeüarum inerrantium déclina-tiones:'verùm tarnen ex illii non nißapparentes declinatiô-nes colleger is,-vt oflenß.imßuit capite przCcedenti.Hisß ad-dideris parallaxim,ßcundum eiußlem capitis dodrinam inuentam, e^ßeies'veram phienomeni hori:^ontemßubeun-tis declinationem. Porroinbis phiCnomeniszjua circapo-lum circumagutur,acbisß nobis in meridiano •videnda exhibent, diuerßtas quzedam in operando apparet: prxßertim inparallaxeos inuefligatione. Inuda,'vt expoßtum eß,de-clinatione apparentipbienomeni,idq) circa inferiorem me-ridianipartem, außer à declinationeapparentißam altitu dinemmeridiana,vt rclinquatur altitudo ^quatoris: qu^e quanto minor er it vera, tanta erit ipßus par allaxis. Scdß pbanomeni obßruatioadßtamflellamßadaßucrit inßipe-riorimeridiani parte prope'verticem, tum declmationi apparenti tui pbeenorneni adde altitudinem ipßi/s meridia-nam,^ à reftduo deme quadrantem : (^ reUnquetur arcus minor altitudine poli, tantaßcilicetparticula, quanta dus loci parallaxiseße cenßetur. Poßunt etiam ba parallaxes ex noßra tabella excerpi,de quo ojt plura loquar non eß ne eeße. PLe parallaxes additießiisdeclinationibusapparen-tibusgignuntveras tuipbxnomeni dedinationes. Habita no er a dec Unat ione i)banomc;ïi,requiriturvt per aliquam flellam ßxam habeas tempus ^ er urn culminationis cccli tui

L 3

So DIALEXIS

phi^noniem-f^uod templis exhibebit tibipradum Aded.cœ-h. Knde f^uoi^; innateßet uera latitudo, verlig; loens ph^e-nomem in -^odiaco. Exemplum hnins dodlrinie babes in mo dernaflella^lE eapiteßqnenti. Poter it etidii^ni uolet^con-ßlere fj problema primi mobilis Regiomontani,

Quomodo verus locus nouæ ftellæ in zodiaco iecundumlongitudinem amp;nbsp;latitudinem inueniatur. Cap. n.

f-^ONSTK^TKM efl capj bdc nouamßellam omnem prorßis excludere k p^'^^'-dlaxim. Loens i^itnr ilhnsvißis ide eritcum'vero. O^modo antem is inne-'^^^ niendnsßt,tres bicpr^ßribemns modos: priores dnodocebnt enndem innenireex alterntraßeUa meridiana altitndine,vera ipßns declina-tione,^ pnnólo mediationis cœli: tertins 'verb enndem in-i^niret ex illins ad 'vicinasßbißellas diflantia.Priornm mo dornmalternmperßripßeram iam ante ad BartbolemiCnm Keißebemm, ejnem illeßo libeUo adinnxit,ßd obiter ea à me turn eßnß xerius/^namperßriptaßnernnt:ac demon-ßrataex altitndinemeridianaßell^,non ea ejnidem exa-dlaßd (jn^e tnm 'veritati i^ndm propinquißima,aliornm in dicio baberi potnit.Etßantem à 'veritatebanditamnltnm abcrret : tarnen enm ipß deinceps rem experiri enperemy crebrb repetitis per i^nadrantem, magnitndine mediocrij conßdei‘ationibns:accnrata diligentia deprebendi altitn-

de NOVA STELLA.

dinem. ipßus meridianam eße 20 grad, ij ßrup. nimirum Altitudo quadrante maiorempriori. Fuit autem h^ec conßderatio o- ^^^ j^jj^jZ mnium aliarum postrema die ë J^aq^ anni i J / j. hora ma noux S fcr up.2^ pofi meridiem: quo tempore planum meridiani ^‘^^^æ* cum plano coluri aquinocliorum,ajnum erant exaéÏê. Faal titudoßuit in decliui meridianiparte, amp;nbsp;uocatur minima: qUt^detraelaabeleuationepoh k^iennenßs .^fS grad.2z,re~ linquit 28 gr ad. /: cuius duplum yë grad.14 additum al-titudini minima:,efßcit ^ë grad.2^ aJtitudinemßella ma- Akitudo ximam. Huius reßduum ad quadrantem indicat dißan- meridia-tiamfleUad^erticenennenßij grad.^i.Iamveroabla- „^ nous ta minima altitudine fleUaexpolieleuatione,aut hoc ex fteUx. maxima altitudine, reßduoq; ex quadrante detraélo,pro-ferturdecUnatio ßelU. .^ut rurfis minima altitudine de maxima dempta,reßduoq; bifariamfeélo: Ft horum altera ex quadrante ablato: emergit dióla declinatio, videlicet part.ëißrup.jz. Eademquoq; inuenitur,additainclina- Déclina- • tione^equatoris minim‘s altitudinißeU^e. His inuent 'is,amp; tionouæ poßtis,ad reliqua, qu^e inuefliganda propoßiimus,per ^e-rißima euidentißimdq;mathematices principle ßqaenti deduâîione peruenimus. Eßo inß^bieclo diagrammau arcus coluri JolFtitiorumafîiui C A g K,in quo c ßt palus ::^odiaci.polus mundi A, circus ecliptica G e d, Areas a-quatoris K D^Punélum aquinoAq verni D, Arcus ABD, ßt arcus meridiani circuli, qui concidit cum ipß Coluro a-quinoAiorum.

Arcus c B Eßt areascirculimagni expoloT^odiaci du ^usper centrumßdla B,cum ea eßet in mendiano ,cum

88 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DIALEXIS

ipfafi^ionel^er-na,Jeu Colufo a~ tjuinoéHoru. De^ clinatioJlcUa D B e/i nota. Ergo e~ tiarn B A notum ent.reßduunivE dclicet ad t^uadra tem. Sed amp;nbsp;A c non ignoratur,m~ mirum difiantia poli mündig à polo

Zodiaci^qua perpetuo a^juat magnitudinem maxirnti declinations Sols,2jgrad. zS^rup. Knde etiam compleme^-turn illius arcus A c, men^rans angulum B d E gr ad. ë^, ß^^P' 3^ innoteßit. Dico dari e^uot^ue amp;nbsp;longitudinem amp;nbsp;latitudinem JelE, 'videlicet duo latera E D, ^ E B trian-guli E B D. Q^mam c po lus e/i circuli G E D, erunt ^jUadran tes maxi mor urn circulorum c e amp;nbsp;cg. Simili-fer lt;^uia A polus efi circuli K D, erunt etiam quadrantes circulorum AD,amp;^AK. Eurßis quoniamarcus c E tran-ßf per polos ipßus G e D, ideo ficateum ad angulos reélos per 77 tertq de Triang. Regiomont. amp;nbsp;zo. Theodoßj: ^ ■fnguli ad E erunt reSli. Et iterum quia g e o circulus ^‘fximusficatcirculum c B E ^d reólos angulosjdeo tra-E^ per polos eiuspert/primi Theodoßj. Habemus igitur f^ngulum reéiangulum BED, m quo Utus b d notum ^^•-gt;nimirumdeclinatioflellaiamp;angulu,s B d e cognitus: Dabun-

Dabiinturitaquel^er ^/qaarti Io.de Aponte R-^^^o^aut

3 Copemici eriam rehi^ua latera ^-videlicet nil ,l^^dudo Latitudo flella f3p^^^-Ssßrtilgt;.amp; E j) longitndo eitißem 3^.part, nouçftd-ji.ßritp.abaefjtiino^io'vernoßi'/npjontimerationis initio, Longiw-hoc eÜ in ö.gradit,jz.ßrtip. dodecatemortj Tauri:quodi- do nous nitio inuefligandum propoßuimus. ftcllæ.

Locum Stellæ nouæ verum fecundum longU tudinem amp;nbsp;latitudinem alia via quam præcedeiis caput docuit inue-nire. Cap. iz.

LTER modusdeßnitum eudem locum fleÜa inueniedt, efl prorßs idemferè cum priori, licetßb alia diagrammatis forma proponatur: eum hic quoqueßbiungere placuit,ßforte hic magß aliquibus arri-deat. Sit horten A c B Dßper centro i

deßriptus, A Or tus aquinoóliaUs, B Occaßis, d Sep te trio c Meridies, arcus A e b ^ ^Equator ex polo mundi K de^ ßriptus, amp;nbsp;alius peg Zodiacus, cuius polus L : interje-cho iUorumpunólumLprincipium^rietis. ATeridianus C E1D J punctum H locus fiellxin Aderidiano,per quern amp;polumZodiaciL ducaturquadrascirculi,quißtMH L. Manifedium eT in hoc diagrammate quod ^ edl incli-natio Equator is ad hori^ntem, squalls arcui i k, di-flanti^e verticis dpolo mundi: K D edlpoli altitudo Zien-nenßs,illique arcus {tqualis 1E. Sed K H edl didlantiafief

ß I A L E X I s

^ a polo.Ergo totits ar-

^^^ altitudo ßell^ Aferi-diana ah ho-ri^nte. To-tusautcin ar eus H I 'S. de-clinatio fiel-Ixj acpun^u

E mterßäUo 'uerni.y£(jui noélij, cum ^ud fleUa ca hculmen te-

nebat obfiruationis tempore, ^rcus E M longitud') eluj-dem: M h 'vero latitudo, hoc eH diflantia dus ab ecliptica. Qj^oniam igitur H e nota est ex obßruatione altitu-dinis Aderidiana, item notus eß angulus MEH exfubtra-éhonemaxima declinationis Solisd (^uadrante.QjMre in triangulo HEM datur ^num latus amp;nbsp;duo angult: nam ide adueflredus.Sicigiturargumentorper j Spharicorum CopernicijHel34 ejuarti lo. deAdonte Eegio,Sicutßnus Uteris H Eßhabet adßnum Uteris Müßßcßnus anauli réélitadßnumanguli M E n.Sedtria dantur:ergo ^y (juar tum,peri/ßxtiElement.Euclidis,nepeßnusUteris M h, ^per conßf^uens etiam latus ipßm id n^id efl Utitudo

DE NOVA STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;gt;I

ßeOiejpertain citât a problemata. Cognoß^tur etiam tertium latus trianguli hem, 'videlicet M E longitudeßeda: (juodfacere oJJortuit.Si quis calculum hic adhibueritjdem prorßu' inueniet quod inpr^ccedenti capite:eadem enim bic qua ibi habentur data.

Qjiomodo eadem longitudo amp;nbsp;latitudo nouT Stellæ inueniatur ex illius ad vicinas fibi Hellas diftantia,amp; exiUamnipræco-gnita longitudine amp;c. latitudi-ne. Cap. 15.

INT in f^ropoßto diagrammate A ^ B duaßellaaÜerßni Caßiopea^quaru-Aßtilla qua eß apud Ptolemaum nume-^ ro xq.in imagine. H 'vero quartaeiußdem imaginis. Portio ecliptica, ad quam refer untur loca ßellarum,fit D E. Po lus illius BoreuspunHum C.Exeopolo ducantur duo quadr antes per puneda ßeUarum A B pradiéÏa,qui ßnt c A r» glt;r C B Edocusßellxnouacolloceturmpuncio M.Namipßa-ßecdus ér conßderatio pofitus huius ßella ,paldm indica-bat illam cateru Borealiorem eße. Perpunßum M demit-taturquadranscirculi ex ecliptica polo, quißt c UG.E-rit itaque locus G, locus'vifisamp; ver us ßella in ecliptica, quemquarimus, ér arcus G M, latitudo dus ver a. Sit et id longitudo ßeda A verißcata ad praßntem annum /j in zSgrad.j9ßerup.^netis. LatitudoIlUus^ d A,szgrad.^

fleU^ B in /gra~' ' (hi^^ßrup-Taa- ix ri, latitudo illifis Y B, ^^ partium exa01e,'vtriußue Borea.Iungantur punéla ABM per arcus circulorum magnorum,ßatqi triangulum AB'M. Adaniße/ium eil ^uod arcus D E

ent differentia longitudinis duarumfleUarum in Zodiac^o, ^ult;e inuentaeflpart. 8.ßrup.jo determinans quantitatem anguli D c E pue A C B ;ßd amp;nbsp;AC amp;nbsp;c B cognitaßnt, 'videlicet complementalatitudinumpradiéïarum fleUaru. Sit etiam A M diÜantiaßeÜ^e duodecimo in Caßiopea à nouaflellapart.f.ßrup.if. B M 'vero diflantia quarts ßelliC anoua part.^, ßrup.fi,qute omma olßruatione co-gnouimus. Dicoexhis theßbusper triangulorum ffbairi-corum doélrinam dari nou^e flelU longitudinem ç^j^ latitu-dinem • Primum i^itur concipio tnan^ulum ^^hicncum A c B, cuius duo latera nota ßnt.dVam a c eil complex mentum ipßus D A ,latitudinisßeUiC in A,part. ßßrup.. 20. B C 'vero reßduum latitudinis e B,ße!Ja; in b partium integrorum. 41: angelus'vero A c b nctus e^, (^uia ilium déterminât arcus ecliptica D b, differenna'videlicetlon-

DE NOVA s TILL À. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^

gkudink duarumßxarum. Ergo per 28 quarti Io. de Mon teKegio de Triangulis^aut per ii Copernici, lattis quoq; A B innoteßet^dillantiavidelicetdttarumfieUartunpart. é.fertip.ï^'.quemadinodutnperexperientiam quoqueHa-dtj adminiculo idipfum cognottimns.Tribtisigittir later ibiis trianguli A C B cogmtis,cumangulo A C Byetiamangu-lus c A B aut alter c B A,per iam citataproblematajnd ignorabittir. EU autem angtihis CAB inuenttis, 111 part, y^ ferup. Trianguli igitur ABC dataßnt omnia latera amp;nbsp;anguU.

Secundoproponitur Triangulum I^haricum A M B, cuius iam omnia latera notaßnt,vti diximus: nam A M êr M B per conßderationemßnt deprehenß : A B vero nonßlum per obßruatiünem,ßd etiamper ar^mentatio-nem innotuit.Ergo peri^ Copernici,aut 34 lt;^uartißu 3 (^ ^ quintide Triangulis,angulus BAM erit ^^part.ö ßrup . Hunc außero exangulo c A B in primo triangulo inuento, qui erat 111 part.j^ßrup. ç^ notus euadit angu-Ins M . A c partium lt;^2ßcrup. 47.

TertiumpropoßtumeHTrianguluml^haricu c A M cuiusduodatera A c ^a m cumanguloc A M iamin-uentonotaßnt, 'vt diximus. Q^reper 28 quarti Io.de Monte Tegio, aut 11 Copemici de s^ha:ricis Triangtalis, complementum tertq lateris c M patefiet : quod complex mentum edi aquale lateri m g inpraßntidiagramate .ni-mirum part.f^ßrup. 49: ^y hac edi njera latitudo nou.^ ßeüa. E)atis autem tribus lateribus Trianguli dj^harid A c Minon poterit nos latere angulusj^ c m per ^^ Io.'

de Monte Region, aut 13 Copernici: (^uamui^ cum illiuf Trianguli ^nus annulus notusßt, relicjui anguli etiamper ii Copernici innoteßere poßunt. Porto ilium unguium ACM metiturßgmentum Zodiaci D G part, y^ßrup. 54. Cumigiturßuperius longitudinemfledgeßx^e in A po-fuenmus eße in z3 grad. ^^ ßrup..Mrietu,ß idißgmen-tum D G iam inuentum adiecerimus, codigetur Tier us locus nau^ ßed^ein Zodiaco 6' grad. 54ßrup. dodecatemo-nj Tauri: (juodinuefligandum initio propoßimus. Hine patetnosTbßueipJum Teritatisßopumad amußim atti-giße: nam dißerentia 5ßrup. in latitudine, Çy 3 in longitu-dine apud érudit os non habetur alicuius mom enti.

De fignificationibus noui fideris.

ZID portendatrebushumanishoe0-Üentum,ejuaueßnt idiusßgnißeationes (e^uod Tnum maximoßudio aut curioß-tatepotiuspert^uirut mor tales) alios au-dire i^uam ipß proferre madem. Nam non modo res en omnium dificidimafu

turorumprxdachoifcd etiami^uicciuid exalßuaperßica Zitate ingenßadiumento artu dicipotcsl, id crane plus ß-cum inuidia i^uàm 'vtilitatis aßerre conßeuit. Nudus e-nimeTt t^ui audire ajelitßbimala amp;calamitates deßgna-rh^quot; a cceloportendi exitium : omnes ad bona apprehen-dendaßmus auidißimß licet non omnes parißudio con-

D E N O’V A s T E L L A. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;?;

tendamui eorum bonorum reddi ca^aces. I^otaßint pluri-ma exempla, cjuam male accepti fuerint 'vates ejuidam ob prtediéïiones. ^c nuperum efl cum quidam d calumniator urn morßbus propemodumßuißet oppreUus,amp;dolore a~ nimi exanimatus, nißßapranti l^prato roja haUtu ßuijßt recreatus, ç^ rhododaéÏjilu proteélus: tanta efl hominum peruerßtai yUt nihil tam modeße ,piè amp;nbsp;Chriflianè did poßit, quod non mahtioßi interpretatione deprauetur, nullte tam moderata amp;nbsp;ampla admonitiones, ac commémora-tioneprateritorum cajuum Çf exemplorum munitapradi-diones à quoquam proßeruntur,quibus non delicatuli,quos conßientiaßimulat, clamitent ßperdringi, crimen perdu eÜionis committi.Hanc e^o njnam (udjolampotius) ob eau ßm maluißemprorßa abdinere ab omni proppioß. ^c-eeßit amp;nbsp;alt er a grauu ilia quidem^ ingens ßtis,nimirum quod bate atas nodra non videatur vlhs egerepradidioni-bus,cumipßeuentanosvrgeant. Vidimus maxim^ts ^ crebras inundationes,vißjunt aluei marts itarupti,vt mul tasvrbesabßrpßrint.Hac populorum eluuiem praßmi-ßeabant.Terraßo mugituamp; concußione viß ed nobts, veluti voce,concionari de venturis ealamitatibus, ^ quaß conqueri de tetro abußßü. Et nunc ipßa terra humanoßan gume quaß inebriata,nonßeruere tantum,ßedßurerc vide-tur, ac tales exßgignerc, qui nihil magis quamßnguinem ßttant. Sed quid opus cd longa hör um enumeratione?Ker-tatquißueoculosin quamcunque orbispartem,'^ conß-deret qute m eoßatißacileprcßedo mihißbßribet, nos qua €uenturaßnt,nGn tam expedare quam perpeti,^ pradt-

;gt;6 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DIALEXIS

él tones t^uaß in manibt^ eße,ob caußs tjua olim extiterunt amp;quot;nbsp;antes^eßenint j'vt 'verißime liceat nobis •vti prouerbio ßn^li Katis illius, (jui ideo dicebat dentes poélerorum ob-ßitfgt;eßere,cjt:od illorum maioresuuam acerba comedißet. K’■il^o'vero dicißlet,Q^ intritaßuert{nt,ea longo tem-poro uarie quaßcocjitinandoßt Platttino -verbo 'vtar)mi-fia conßißquepoßenorißculo tandem exedenda relinqui, Salomon derogauit diaina Legimale 'viuendo,amp;ßlius Ko boamobßquittus malis cdßlß,tt(litpaternorum malorum panas. Et nos internos dißentimfts animis,^ in noflros dites, aßßnes, cognatos,agnatos,ßlios noidros,noElra'iiiße~ raßringimasferritm, expoliamus amp;nbsp;deghibimus alias,cùm ßmas units catusab uno lESV CHRisTO cognomi-natits. Ferunt Kitelliitm,Komanam illam bellitam,citm inter cadaiter a caßor um duium obambularet,nec qttißuam prater eum, teterrimum odorem ferre pof et, palam dixiß ß,Beneolere interfeéîumhoflem,melius ciuem. ^t nos détériorésillo,quandoperuerßmnoFlram uoluntatem no nißßelere explore quarimits,etiaminipß cadaueraßui-mus. Hac, inquam,ßnt illa ipß euenta,intra qua conßßi-mus, g^ quibus urgemur. Q^ igitur hic diuinandi uis quaritur,cumipßleälio prateritorumannoru docere nos poßit,tummaximeßuire iram Dei in homines, cum animis dißident, cumßälarum numerus excreßit?E/ec enim cauß dißidiorum quarenda efl, quam iußam eße proß quißue exillimat,sitne obopes,anobimperium,ob iniu-rias illatas,obpietatem: cum eo truculentiörßt diPraclio uolitntatum,quopietatis amp;nbsp;religionis nomepratcxitur.Ea uidet

DENOVASTELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;57

•videt àtds noßra^cju^cßtperioritm ^etatum Âflrologi, rjuud effent euentura^ nunc^uam pr^euideruntj nuncjttam co^ita-runt. Si quispr^dixiffct ignemffore ut non caleret, acjuam 'vt non humeSÏaret, injanire dixijffemus. .^t nos videmus maiora: çv^y^v naturae magis inßtam amp;nbsp;coh^rentem,eluant igni calorem, aqu^e humorem,odio dilutam euanuiffe:frater ßratrem^ßhus qfatrem,%)xor maritum, ad mortem petit: amp;nbsp;vice verft ab hisparantur illis necis inßdi^e.lVon de-fnt etiam quibus nee ara,necfides, neq; vlla durantficede-ra,vtcum Arifiophane loquar. Deniq; eo propendet malum, vtcumquis ad hos animiperturbat tones, qux ommu hominum mentes occuparunt, ad hac difidia, ad hanc fa-uitiem Dei, quamala noßraamp; errata maiorum noßroru punit,quafùnt prafntia, ilia qpa futur a effe è cœlo prodigies amp;nbsp;oSlentis quiuisf piens ^gnarus artisprouidet,ad-dere velit , atqueprafntia futures conneélere : vereor ne cumrationedefiperevoluijfefit exisUmandus. Olimd-do-ratiusfua atatis mores inf élans cecinit:

Delida maiorum immerims lues Romane,donee templa refeceris, Ædéfque labentes Deorum,amp; Foedanigro fimulachrafumo.

Et paulo pofl: Fœcundaculpæfecula nuptias Primùminquinauere,amp; genus,amp; domos. Hoc fonte deriuata clades

In patriam populùmque fluxit.

Elacprofeclo baud incommodenoßris etiam biffe tempo-

DIALEXIS

ribtis accommodaripojjuntjed nos diuina amp;nbsp;humana,pro~ phanaßeuritate cotemnimusdn hoc^jnum int enti,utßb^ ieéla nobis alßuaßli l^ortiuncula, in ea noßrisperßmamur adßtietate uob/ptatibi/s ,cœb^mre!in6i!/amus Deo. Pro^ I^tereafuturum eß utßcut (quondam ^myclasperdiditß~ lentium('vt edl in If rouer bio ) ita etiam nos euer tat propba-na iÜaßcuritas^eßßcidt(jue utpoß iucundam illam amp;nbsp;duP cem uolujotatum conßetudinem, trifles admodum amp;nbsp;ama ros perßntißamus euentus. Q^niam igitur plus malorum praßntium habeamus, ejuamutauisuelit ßis pradiflio-nibusplura addere, D maiora advue hisfataliter impende re uidetur,nißßlius Dei ea auerteritßperuacaneum pro-feed o eß aliejuid de futur is euentisßribere.His duabus eau ßs profedlograuißimis amp;^iam olimpermotusfueram, ^ nunc quoq; ,ut ab iflis jdßrologids pr^didlionibus abdii-nerem. D';rum cum eßm excitatus adßribendum de hoc nouo oflentOj acplurimi aliud nil e^uamßgnißeationesßi-re cuperent, de loco felloe ipfus^j eßentia par umßliciti: il-lis hac in parte obßqui uolui, amp;nbsp;anßm criminandi eßttge-re,^uod abß; expoßtioneßgnifcationum manca amp;nbsp;mutila eßt huiusfeilte tradlatio. Dicam igitur alie^uidhoc loco deßgnißeationibus, amp;nbsp;ita attemperabo mea dicda,utßßc ripoßit) iuflam reprehenfonem euitem: Dei uoluntati D iudicio omniaßbmittens. Hac prolixins forte quampra-ßns locuspodiulat ^ died a eße à me uidebuntur, non tarnen pendus extra oleas excurriße uideor. P raß ns rerumfaciès, ^ hominum malitia, cogitatioq, futurorum, expreß ßruntiliamihi.Q^ dieprimùm exortumßtnouum idlud

5^, ßdus, nemo efl, arbitrer, ejai certo reflerre poflit : quamuis lt;juidam aflezer en t,menflc Ochbri conf^eâîtim efle: tarnen ] caidiei exortits iliums 'verißime adßribendttsßt, haÛenus audiui neminem. Cùm i^itur principid exor tus incertum ßt,caleflis conflitutio, ex quapotißimum ybflrolo^i augu-rari conßeuerunt, connitui non poter it : turn, quod etiam hocfldusßt in ea cœU parte qua nunquam hori:^ontem at-tingit:fed quomodo aliaflella,ortum amp;nbsp;occaßm ignorantes,circules circapolum mundi deßribunt : ita hoc quoque ßduscircapolumrotatur,neqi cuflidem'vndecima domus attingens,neq; nona domus initiumpratergredies,ßd bis njeluti limitibus coercitum, eadem perpetuo cum Kernali amp;nbsp;j^utumnali fléÏione(cum qua meridianum attingit)'ve hitur amp;nbsp;reuebitur 'via.Q^dprater boe amplius Änrolo-gus baberepoßit, vndeßaspradiéliones deducat, non 'video: nißflorte iflius flella apparitionem ad proximum Autumnale aquinoélium, aut ad proximo ipßm pracedens nouilunium referri cupiat:in quo babitudinesflgnorum amp;nbsp;flellarum interfl^ ad banenouamflellam (•vtaflro logo-rum mos efl)conflderet. Kerum bic etiam induAria qua-dam requiritur,'vt bancflellam riteinflguram colloces.Ac videtur omnino nonpofle conuenientius collocari,quamß-cundumgradumcumquomedium cceli tenet 'velipß no-uilunq Autumnalis tempore, 'vel proximè antecedente no-uilunio, autplenilunio.Et quanquam Hali in deßriptione ßi cometa aßumpßrit nouilunium proximo ßquens apparitionem illius, collocaucntqj ipßm come tem inßgura cœ-lefli infla terram,'vbi neq; conl^idneq; lub illud tempus

100 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DI AL E X IS

ad ilium locum deuolui po ter at, ac Cardanus idipßmi miri ' ßce,^}^^! magnum auoddam arcanum, pnedicet : tarnen ego,ßluo vtriußj; iudicio, iUis bacin parteßbßribere non poßum. Qg^modo enimßgnißcationesßeUaßimi poßint ex locofi0lo,ciuemßella corporeßo non attigit,ßateorme i-gnorare.IUud'vero tempus proprincipio conHituere'veile, ^uodcui(^; primum oCcurrit,planeßatuum eße iudico. O~ porteret enim tot eßeprincipia, cjuot cuiuß; intuitus : deinde tempus illud non iam ex natura,ßd vel ex contingen-ti,vel ex arbitrio hominis penderet: ^^uodnullo modoad-mitti poteH. Ptolemausvbideßgnßcatione cometarum . traélat, nuUamßacitßgura cœli mentionem:ßd ex duobus ßlum locis ßgnißcationes depromit,nimirum tjuando iUi velvnoßgno velvndecim abßnt aßle, hoc ell velmatu-tinivelveßertinißuerint: matutini c/uidem, ç/uando ante ßlem exorientur: turn enim vndecim ßgnis dP labut dßle, intelligeßcundumßcceßionemßgnorum. K?ßertini verb,ejuando poßßlis occaßm apparebunt : tum enim vnoß-gno àßle dißabunt contraßgnorum ordinem. ylddit Ptole mieus,matutinos cometasßgnißcare mortem Kegis, t^uan-do videlicetßuerint in talißgno c^uod aßendit in natiuita-te alicuius Kegis, autpr^cipui in regno : autßetiamßuerit in aliis cardinibus,idemßeripoße.^lij contendut, eum tan tum cometem ßgnißeare mortem Kegis, quißucrit in aßcen dente,non autem in ahis anguhs. bVamßßuerit in medio cœ lo beneuohs irradiatus radiis Sohsaut APartis,potius aug-metum regni ßgnißcare, quam mortem Pegis. Hah ^ben Phodoan muhis rationibi^tsperßtadere nititur,qubd'cch-

DE NOVA STELLA.

101

ffii amp;nbsp;coK:cta damnentfelùm illio',(jM ßmt ßlie^liß^^no irK^Ho ßnt. Sic Ptolem^ei décréta iliis tantum cometis ac-commodari poße videntur, lt;^ui oriuntur amp;nbsp;occidunt ,poß funtq; eße mat ut ini aut neß’ertini. NoßraßeUa necjuc eil matutina netj; veßertmayne^; vUa aha cah domicilia per-uagatur tjudm nonum ^ decimum y-vtßprd diSlum eil. Q^re ex Ptolemaißntentia, mortem Kegis denuntiare nonpotePl. Q^dßacciderit 'vtßb hoc tempus aliquis P e ^um aut Principu huius lucis xijuram amittat (quodhaud proculd'veracdieSluraabeßeexißimo) dicoeum^itx exi tum aho amp;nbsp;peculiari cuiujq;ßato obuenturum eße, de quo nunc non Hl etpronuntiare. S/oshic in généréjolum alias quaßdd huiusßeUiC ßgnißcationes elicere conabimur, tum ex naturaßgni in quo ePi, ^ cum quo ccclum médiat, tum ex natura domicUiorum qu^eperuagari diximus: exnatu-ra item êrproprietate imaginis cœleidis quam occupât: de-' niq; ex comparationeprateritorum prodigicrum, coUatio-neqjßadla rerum prxtentara cum pr-^ßntibus, amp;nbsp;harum rurjus veluti analogia quadam ad ea qu^e aventuraßnt. Q^niam ißturhoc nouum ly^peregrinußdus in imagine humana collocatu eß, quaeßcoditionis recalls,hommibus, Hsq, in eminentia conßitutis, adeóq;ßmmis monarchs de-nuntiat. Deinde quiaperuagan diximus decimam ^ no~ nam domos cali ,ac etiamßubiiciatur ßp^no Arietisßellati orbis,occupe'tq; ipßm colurum aquinoéliorum in meridia-no:indicat jubicclas res,in qu

tur,tales fore qualesper ea loca deßgnantur, nimirum religio, D qu^ad reh^ionem, le^es item diuinas amp;nbsp;humane

pertinent,reges,regna,ref^ublicif, magi/ïratuf,amp;c. P7on exattiam h^c lerupuloßus autß(per/l:itioßus:id ßlum re^ peto, rem conßderatione dignamejße ,lt;^uod exacte cu/mi-net cum ac^uinoéîiorumpundits: c^tu (juantduim babeant in ^enerahbui buius mundi euentis,re^norum (^rerum~ publicarum conuerßonibus,le^um atcj; conßtetudinum mu tationibus,deinde etiam inparticularibus euentu,moribut amp;nbsp;internisßngulorum bominum, c^uid attinet commemo-rare? Sed'vt certu ueluti capitibus breuiter compleélarß-^nißeationes buiusßeUa;,dico,auguflum buncßulgorem il-lußrantem memorata cœU loca,n(^i cuiußlam Regit exor-tum, g^ noui regni conRitutionem aut reßormationem, literarum item amp;nbsp;reUgionußeruensßudiumportendere.Di Ç0 etiam,minitari quibußlam euerßonem dignitatis amp;ßa-tus,aliisxgt;erorediitutionem:cxcidiumitem R.amp;magna-rum ^uarudam ajrbiu,de quibus dicipoter it illud KirgiUff •

Et campos vbi Troia Eut.

Denic^ue mirabilem regni amp;nbsp;rer urn metamorpboßn, amp;nbsp;inauditamaßeulis. Nam

V enitlumma dies,amp; incluól.abile tempus Dardanix.TuimusTroeSjfuit Ilium —

Pr^eterea dico, cum boeßdus unico illo motu 'vniuerß-tatis,(^ui 'vereßcundum Deum eße dicitur,inßo parallel circumuoluaturßtß penitus expert omnit alterius motio-nit, cuiut cauß gener ationes g^ corruptionet, augmenta-tionet, diminutionet amp;nbsp;alterationes materia elementorum in corporibus mixt isßunt: bine non prater rationem eolligi amp;nbsp;expeólari p^e, vnius acßliuspur a putaji cæleRis do-

DE NOVA STELLA.

élrin^e per fideles att^ue prteclaros in Ecclefia Dei doélores propa^ationem longe late't^;fiutiiram efie : interea tarnen or hem terrarumgrauiter concutiendum, acpios mirifice va-riisperficutionumgeneribi/sacprocellis diuexandos,imo amp;nbsp;opprimedos.Eam autemperficationem à domeflicis ^ finitimis,magis cjudm ab extemisfiHtitram efie, ea ipfitfiel-la immobilitasfirma^i uni amp;nbsp;eidem loco afifixio (ut Ptoló-maus uelle uidetur) indicat.

Poflrcmo dico hac nouafiace, reges,principes, ^ ma-giPlrattts populiadmoneri fi/i ofificij,ut inprimis fiudeant luHitia,paci, amp;nbsp;publica tranejuillitati, ac de rebus diuinis nonjomnolenter neque difiimulanter curam ç^ cogitatio-nemJuJcipiant: relaturi trophaum,qui in eo certaminefire nuè deJudauerint.EIac non obfiurè infinuari uidetur con-fiderantibus ipfiim Cafiiopen,fingulaq; circa earn diligen-tius expendentibus: ut quodinJolio refideat, quoditem ra mum palma,antiquifiimum uittor urn amp;nbsp;pacis infigne,fini firamanugerat. Q^duero rur[useademitainjuo illofolio federe pingitur,uelutiexeodem effet deiicienda (nam cœUprima illa circumaólione refupinato capitefiertur, tur piter^i ibifedere dicitur) hac imaginefapiens amp;nbsp;ueneran-da illa antiquitas, uidetur delineate uoluiffe iuPlam immo dicifiaflusffuperbia, arrogant ia amp;nbsp;Dei cotemptus panam manfiram elfe omnes ,cuiufiunq-, hi flatus ^ conditionis fiuerint. Dicitur fuiffie Caßiope Cephei régis ^thiopum coniunx, omniumßo tempore mulierumfbrmoflßima, ut EZereidibus nymphisfe anteferre non uereretur: ob quam illius iaZlantiain indignationem illaru incurrit. Q^muis

Autem njirtute Perßi in cœlum dicatur tranßata, attamen — Qjßd akapetmit K?rtice Caßiope verß, interßdera fer tar. Q^df bicfatumfandd cHidam ipß Caßiope^iS ana logo exarat um en f Qgfidfetiam Cepheus, Andromeda C Perßusßnguine amp;nbsp;ajßnitateßbi inuicem iunni,ßm-bolaßnt rerum grandium amp;“ admirabUium, qua nunc per analogißnum diffciles ßntcognitu,per epilogißnu autem deincepsperßicua ßent ^ Caterum'vnde aut d qua plaga mundi ßeretur 'venturus nouus ille rex amp;nbsp;reformator: cuiitempotißimumparti terra euentus ifii impedent,non eil facile pronuntiare.Si tarnen bic quoq^ ex conienurk a~ ßrologicis de eopronuntiandum en,dicimus, aut ab ar^oa mundiplaga paralleloß, qui per ëi aut éz gradum aba-quatore ducitur,expenandum eße( nimirum à loco in quo feUafabat )autfortaßk d meridie eb ad regnum acquiren dum C' conflituendum uenturum eße : licet crebrdts accident ajt ojerßn auflrum maxima imperiafuerintpropaga ta.Omnes etiam euentus iam diélifunt futuri conßicui in illis iißem Iods : ac deniq; in 'uniuerß ida conuexa tellur is ßperßcie,quaproportione reßondet 12 aut rj gradibus d ßmmoßellafaßigio ojltro citróq; numeratis. ß^d tantam enim dinantiam banc ßeUamßos radios,adeoß occultam ßam uim amp;nbsp;effcaciam orbiculanter dßandere pofe,non difficile probari pofet. Ergoßacium illud terreßre d borea in aunrum.pemjniuerßm ambitum terra acceptum com-pleEleturmilliaria Germania j^o aut adjummum 4jo.In boe 'vniuerßßatio,ßu gona terrenri,qua loca nrieti ^ Libraßibienaßnt, eaeuidctiusahußntient 'viresbuius ßella

DE NOVA STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;io^

Jleüa. Q^do autem inchoaturifnt idi effe6îus,aut quan-diu duraturi,htc aflrolo^ia cacutire 'videtur. Si quid tarne hic quoq-, proferri poteÜ^ajJlfaret cito incœpturos effe euen tui :fed initia iÜorum futurafintadeo tenuia ç^Tquot; obfura, 'vtuixapaucisanimaduerti poßint, donee manifeha in-crementa ipfniqiojigorem amp;nbsp;fatum fuerintafecuta. Et quia diu durauit fulgoriUe, diuturnos etiam crediturpro-duéiurus effeéïus.S^ddo coroUarij 'vice,cuicunq; princiqgt;i hoefidus benefeorum planetarum radiufußultum culmi-nauerit inßa^enitura, amp;nbsp;nullum impedimentum adfue-ritjhuicmaxima diÿiitatu augmenta ,aéîiones falicißi-^^ amp;grandes,adeoqÿregnum pollicetur.

Multi ex hacfella augurantur pefem:,bellafamemyamp; nefio quid non, etiam ipßm articulum tempora déterminantes, acfideorum confliis interfuifent, aut quafidisfills diuinis cœU aperti effent. Deniq-, quicquid olim de corne tarum dirisfgnifcationibusfiriptisproditum ef,ea omnia citra dele cl urn accumulant : ac quo quis impudentius hic fingit,^ nefiio qua hieroglyphica ment uur, tantofipien-tiormagisq;fiientifcusrerumfuturarumamp;interpres my feriorum effe exifimatur:fid nuga deleélant imbecida ingénia,feut monfira in picluns. Nos easfignificationes proferrefumus conatijquaab arte non effentpenitus aliéna,amp; qua noua ifi natura maxime efevidebatur confintanea, quod etiam pluribus exemplisfmilibifq;prodigits luculen terprobari confrmariq;poßit. Sed nos duo filummodo af-feremus.Eorum alterum ef idud,cuiusfip.eap.^ memini-mus, ex Nicephoros anno Domini j^ß. Sequuta efl idam

ÏOÖ^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DIALEXIS

ßeUam irr updo Gott hor um in ItaliaWi (^ dedruc^io Ro-ma per y^/aricum. Deinde Jandali ^ ^lani tranjgreßo Rheno GaUiam inuaßrunt. jdlterum exemplum recitaui-mus ex fide manußripti amp;nbsp;^veteris libri^deduohus athe-reis cometis,(juifiulßrunt anno /^rj, ^ i^i^.Hosßejuuta efiflatimgrauis cotentio de Imperatore eligendo,pofi Men rici /.obitum, Dnde dißidentibus eledorumßßragiisßuo ele^ißnt caßres,Ludouicus Bauarus,Çx Fridericus Âu-finacus : inter quosfiatim inte/lina emerßrunt beUa, qua durarunt annos odo. Meneta etiamßditio hoc tempore vi ^uit,^ Merona motus ac Pifisfiuere. lUam xiero Mippar-chi nouam fielldm,D alias quarumßp.cap.^.ßaäla efi men tio,qualesfintmutationesßquutayhidoria conßlantur: e^o ab illis coUi^endis amp;nbsp;recitadisfiudiosè abfiinere volui.

Quidpiè dehac Hella dici poflit,amp; de vtilitate infpeótionisoftentorum. Cap. 15.

TV cap.z.nodra traélationis cumprouo caremusaphiloßphicaßholaad Chri-fiianam in excutieda fiella natura^pro-mifimus nos peculiariter de ea, ex Chri-fiianaphiloßphiaaliquid ex profießo di clurosefie: quod nunc in hoepo/ïremo

capite pradare conabimur. Etfi autem exidimemus nos nunquamaChridliana pietate reeeßißeßue philoßphice fiuemathematicè de hacfie lia dßutauen mus: quinpotius ita omnino nobis perßademus, eadem (^philoßphice ^,

theologicè,hoc cslßcudum -veritatcm^diela eße, (jua'vnet in omnibus rebus eft (in cjuaßntentia ^ olimßui, amp;nbsp;nunc ßm,maxime uerb conßrmatus iudicio magni illius ^poly glotti Benediéli ^ria Montani, editionis regiorum biblio rumfacilèprincipis-.deinde NicolaiTaureUt^^hiloßphido ^ißimi ^'verè Chrimanidn libeÜo cui titulus eslTnum l^busphUoßphite) tarnen cum (^uidpiam amplius adhuc ex folo Theolo^iafonte de eafleUa dici poßit,peculiari capite idipßm abßluere infl it uimus.Confi at exßperioribusßoe • nouumfidus eße ex eorum Dei operum genere, (jult;e ipß ex prouidentiaßa ab aterno, contra -vfitatu natura ordinem facere conflueuit, neq-, id negare quenquam Theologumpof ß exiflimo : nifiquis adeo ignauus eßet tanti operisfiefla-tor,autfortaßecacitate ^ereußusaDeo,^thocprodi^iu agnoßere nollet.Taha opera Dei nos ijocareßlemus mira-cula,admirabilia,prodigia,portenta,monflra,oslenta,fi-gna,quia aliquid oflendunt, por tendant, monfïrant,pra-dicunt:quorum plurima ßunt fiecies êr diferentia,^' paß firn inßcris BibUis recitdtur:'vt efi increpatio maris,exic-catio, tranfitusper illud, liberatio à Pharaone, deletio ho~ fiium,fills fiatio amp;nbsp;immobilitas, eiufdem retrocefiio,pue~ rorum in accenß fiornace incombuflibilitus, amp;c. Talium miraculorum fiientiam,deducendo eaperajfitatas caufis, admodum exiguam,obfiuram amp;nbsp;pene nullam haberepoß ßumus. Sed tarnen aliquoußq; progrediin inquifitioneillo-rum,plurimumadpietatem Ctquot; voluntatis Dei cognitione prodeße profiteer.Cum igitur no fir a caufifiax ilia colloca^ tafit a Deo, omnino vult earn a nobis no ociofis animis con-

108

templari Et nos igitur metem no/îram in ea exercebimuf, expendemujciue qua cauße hic locum baheant, qua non. Primumautem ordiemur ab eßieienticauß. Dubium non efljVt omnium miraculorum^ita huius quoque, Deumß-premam eßieientem caußm eße ^nec iUi 'vllam aliam coope

' rari. APateria bicpenitusfere àßn/ibus c^ intelleélu ab-ßraePaeß. Nam qualimateria Deus vßsßt meßormando iUoprodigiojdici baud poteß: cui aquèpromptum amp;ßa • eile eß,ex nibiloßlo 'verbo^veletiam qualicunq; aßumpta materia,quiduußacere,^ qua maxime dißordantu natu ra interß ^identur,eaßmul concordipace ligare,ßacereq) coniunälißima.Ktßußra timere 'videatur hic Arißot, ne-quid macula aßergeretur cceleßibui,aut ea collabi aliqua- ' do ^ interire necejßeßt,ß quid elemetaris natura illucde-ßeratur:aut vieißim calelli natura indignum incopetenß ue,indomiciliocaducarurerumaliquandiuboßitari. Cer teßella qua nato CbriPlo illuxit,'verèßuit diuinum meteoren: amp;nbsp;tarnen in elemetari regionepoßtum,ac adeopro-pinquum terra,vt amp;nbsp;duxßuerit 'viaßu itineru Ma^u, Cf domum 'vbi naßebatur Kex ille aternus, exaPlißime mon ' ßraret. Non abßmileßuit illud quoq; diuinum portent um inßella K?neris, cuius ex AP. Karrone meminit .Pu^uZl. lib.ai.de ciuit.Dei,cap.8.in hac 'verba: in calo,inquit,mi-rabile extititportetum.Nam inßella Keneru nobilißima, quam Plautus K?ßerugium, Homerus Heßeron appellat,pulcberrimam dicens, Caßorßribit tantum portetum cxtitiße, 'vt mutaret colorem, magnitudine,ßguram, cur-fum:quodfadlumitancq^anteanequepolleaßt. Hoeßa-

DE NOVA STELLA.

Slum Ogyge Ke?e dicebant Adrafitts Cy^^^icentts amp;nbsp;Dion NeapoUtes,mathematici nobiles.

Qj^lis igitur materia huius nofira ßeüxfiter it non in-i^uiramtti curioßusfed potitts Dei maiefiatem amp;nbsp;potentie celebremas. Pojßet tarnen (juk^Jalua piet ate, dicer e mate-riam in qua, eße calum, quod in ipßßdus hier ere conf^exe rimus. Abateriam ex qua, diuinampotentiam :ßd mate-riam circa quam,eße euentus,ßu eßecPes. Formalis cauß efl ipß effigies quamintuemur,cognoßcimüß; illam,diflin clam abaliisfiaeribus, Mamßbil;antialemßormam,aque ac ipßmmateriam exqua,hic penitus ignoramus. Finalis efl illuPlratio, amp;nbsp;pat efaâîio giorite amp;nbsp;potentite diuinte,con ßlatio,commoneßa0iio,amp; conflrmatiopiorum de ^nolunta-te Dei, de liberatione eccleflte, amp;nbsp;de terrore amp;quot;pcenis irn-piorum. lUu^rari autem melius gloria ^ virtus Dei non potefl,quamexeo quodquandoq; pr-eter ordinem naturte aliquid operatur,promitß de theßurisßisßa ofleta: qua-lia plurima repoßta habet in archiuisßis j^velutgloriam (^ maieflatemßam declarer, vel vt vmdiclam de impiis ßmat.Q^modo degradine amp;nbsp;niue Deum lobo dixiße le gimus: Munquid, inquit, ingreffus es theßuros muis aut grandinis,qute reßruaui in tempus hollis, in diem pugnte amp;nbsp;belli? Dicimus igitur hanc quoque flacern prodigioßm, produélam eße ex iißem theßuris Dei, in eudernq, finem. ,^c quod Deus eaßace declarare volueritßuam volunta-tem,autßltem de ea homines commoneflacere, non obßuru ^]fi P^^^fl ilH^^qui modos amp;nbsp;formas patefaólionis Dei fute-que voluntatis inßeris Bibliis,)ion ignorant. Mam i^ in-

f

DIALEXIS

terne arcana t^uodam mentis aßlatu, deinde externe, idji velper angelos 'vipbdiß^ecie nonnun^uam apparentes, aut per homines,perß)mnia,per creaturas rationis expertes (in ciuarum numéro omnis generis miraculaamp;prodigia com-preheduntur)aut denup ejuihußum^j aliis ac eiujmodi me-diis,(jua no/lro captuiepeßlentaccommodatißima: amp;nbsp;ijuibus homines permoueri conßeuerut.Sic Adagosvoca-uit adß Deus noua ^ inßlito illisßderepropoßto,propte-rea (juod eßent afirorum ßudioßßimi indagatores. lud^eos ßripturarum autoritäre, quod illarum volehant eße caUen tißimi.Et D.Paulus etiamplurimos ex Athenießhusad-duxitinouile Chrin:i,exara ignoto Deo ah ipßs dicata, Q^d igitur prohihet,ß dixerimus, nos quoq^ hoc oPlento, quod omnium oculisper vniuerßm orhem expoßtum eß, a terrenis amp;nbsp;elementalihus ad ealedlia, à caducis ad aterna, a tenehris ignorati^e ^ vanitate humanarum opintonum, ad lueem illam inacceßam,amp;ßeUam veraßientUjquce eß Chriflusßlius Dei uiui, vocari D impellP Adoneri etiam peculiariter omnesguhernatores amp;prßeclos in hoc mundoßi oßießtampoliticos quam eccleßadlicos (guhernatio enim utrumque inß compledlitur, regnumpoliticum (^ eccleßam) 'vtpriedicatores,dodlores,epißopi,inßar huius ßeUa lumine cceledli illußratißnt, daélrina rutilent,amp;vi-taprohapralucedtineccleßa. Tahhusguhernatorihushxc ßellaßutura eßßalutaris:contra aliis exitioß:quomodo I-de rodi,aliisße tyrannis ,perßcutorihus amp;nbsp;hypocritis,ßella Chridli. Concludimus igitur, Deum,hac nouaßace homi-nihus inohedientihus , contumacihus ^ praßaeds ,item

coUußrihus mk concienarheojejue ad ver am pœmtenâam ardentem^^ ßti inuocationemj benigne ojocare amp;nbsp;inuit are, ne sternum pereant : pios 'vero expeéîatione liberations amp;fine mißnamm conßlari,'vt in fide firma confirmentur, amp;nbsp;in communi mundi triflitia amp;nbsp;anxietate, fj^em uitue (t-ternlt;e,perfiliumßum coteternum ^ dileâîu, 'unicum mediator em amp;• redemptorem noHrupartam accipiant.Ha:c ^^^P^^ ^^^^ ^iidm dißrte dicer e uolui.

Keniat xit paucs (^uo^ioH^endam vßm confideratio-ns taliumportentorum.Muciuam eafiufïrafierijOmnibui confiât. Qfdsenimfiacem eßenefiraßa domusnoflurno tempore temere expoßerit? Omnibus atatibus iudicatum efl,amp;comprobatum verißime, omnibusprodigiis, oflentis ^ ß^^^^ ideam amp;ßriem euentorum delineatam fiuße: i-mo quandoq-, etiam dißrte illsexpreßaßuiße'Ventura fata: -vt-velhoc nomineprodigiorum inl^eflio amp;nbsp;trutinatio nobis debeat eße commendabilior. Nota efi hifioria de Bal thaßre rege 'vltimo Babyloniorum , cuius oculis obiefla efimanus in parieteßribens decretum in arcano confilio Dei latumddiomate Chaldaico,cotraß ^ regnum Babylonia. Huic alia hifioria perfimilis extat etiam apud Zo-naram tomo ^, in luliano.Eodem enim quo perUt die lulia-nus,paganus quidam, eiußem cum deßrtore religionis, ex or dine iudicum Antiochia iuxta pratorium excubans'vi-dit congeriemfiellarum in calo,literas in hancßntentiam exprimentem,Hodie lulianus in Perfia occiditur. No tat o tempore poflea cognitum efi,eodem diefuijfe interfeflum. Zdmonet nos etiam ifia confideratio prodigiorum 'vita no-

112,

ßr^,amp;ira diuina.Qj^madmodum enim(vt pius i^Htdam ojirßripßt) in repub.bene infîteuta vtile efi duesfer to ad~ moneri nonßlum de dementia amp;nbsp;a^uitate principe,ßd longe-vtilius eudemßuerum g^ rigidum iuris executorem eße. Etßcut olim populus Romanusßmbola eiußnodi feue ritatismagno conßlio 'videturconßlibusßisadieciße^'vt erantfafesßcures, njirga, amp;nbsp;ipßspraterea minidroSi h- . dores:quibus inter dum dicebatur d conßle^Lidor expedi 'virgas,iniicemanusßcurißerias.Et in redomedica iJtili-ter puer is inter dum mondratur ojirga^adduntur minaßa tuituretiamcorredioni terminus. ,^d hunemodumßa-tuendum eße iudico de diuina ira ßmbolis. ÄEonßrant di-greßum eße mundum a legitimo rerum ßu^peecatum d no bis^expeditaspraterea d iudice Deo -virgaSjßpereße tantum corredionis terminum. ldßire hominem vtile eßjmo pluscjudm -vtile,imb neeeßarium: ne inter oßitantes boni etidopprimantur, amp;nbsp;neimprobi non monitosß efe conque rantur. Proinde hoc rerum genus hominesprudentesfem-per magnißecerunt,amp;diligenter annotarunt, quoßiret po ßeritas qui eßedus ad eiußnodi oßenta conßecutißnt. Bar baros etiam amp;nbsp;omnis religionis rudesßmperpercelluerut, ßu nouitateßaßußecie inßlentiorißu etiam natura di-danteßuturi alicuius mali eße praßgium. Hac breuiter depraßnti conßderatione,'vt eam ^'vtilemamp;neeeßa-riam inteUigamus, Monigiturßmusocioß animaliaaien-trisj^t torpentibusanimis inßieiamus Dei opera : euigile-mus è 'veterno, ^ attollamus capita nodra,ac inßrudiß-mus lampadibusjcumprudentibus illis virgimbusßonßq;

iamiamvenienti occurrarntti »vt cum illo ad nuptias ^ ^audiajempitèrnain^rediamur.

Appendix contra Raimundum amp;nbsp;Theo-dorum Graminæum.

DID IT Raimundus alter uferiptum de flella^ßrmone patrio ^ contra ^uen-^ dam,qfiem iUe excelletem compoßtorem nominat:contedentem cometem eße hac ßellam.Hoc Taimundißriptum etßß^ ro admodumperuenitad manui meas^ni mir urn poUt^uammeam lucubratiunculam omnino conclu ßßem: tarnen eo perleélo^cùm cognouißem Raimundum ßambraßieam recoqueuf ,ßu0ßq; erroreivanu^jriuolif tjuibußam ratiuculispalliare:oßicij à meßmelßßepti ratio poßulare 'videbatur,'vtad ea ejuoci; ßbßnem buius no-ßra dißeptationis reßonderem,Tbraßnicamqi Kaimun-di iaeîantiam retunderem. T'r^et iterum Raimundusßo ßriptOj^ßla t^uadam (-vt apparet )peruicacia contendit, 'veterem eße banc fleUam, non nouam : ac auélionem accepte ab inteperie raritatis aeris,ßu aßumoßtateßcca, tam late dißußj'vtobtexerit'vniuerßm Caßiopen ^ Drßm minorem: indeqßa^lum eße,'vt 'utriußf; imaginisßelD lu-minoßoresßlito apparuerint.Qjßd vero 'vndecima iUa o-mnium ßledidßime luxerit,euenißepropterßißiores den ßoreßueßumoßtatesßb ipßm colleras:in quo nititur author itate Ptolemai^quod is lib.z.quadrip.cap.'vltimojd

P

114

ipfim •voluiffè videatuKj^uando confiderare luizetfiella-'i rum magnitudines amp;ß^leudoresßUto maiores vel minores,hiße verbis: Inerrantium etiarnfiellarum quaß turbu-las aßiciemus, t^uo iU^e colore quaq^ magnitudme videan-tur. d^amßßlendidiores.^randioreßueßlitoappareanr, quacun^; inplaga cœU luxer int^ ab illa ventos concitabut. Qj^ verbaßtjuiscoßderauerif, deniejic^uidtoto eo capita Ptolemäus tradere inflituerit ,li.(juidb deprehendet ßai-mundi opinionine in minimo quidem fgt;atrocinari,ßdex diametro repugnare. Confiât enim Ptolem^cumeo capite docere inflituiß, i^uomodoparticulares ßnguloru dierum pradifliones mutationis aërisßmantur, ex quibußapba-nomenis in aere amp;nbsp;plerißue fiellis.Inpr^enti vero textu, quem adduximus, deßla ventorum pradichone lot^uitur, f^bi tria potißimum conßderand^ß oßerunt : principio ^uodPtol. ibidoceat tjuomodo pr^^edifhones ventorum in ßngulos dies ßmantur ex ejuibußam particularibus aße-cliombusßellarum,vt colore,ßlendore amp;magnitudine: nee (juarumuis ßeUarum abßlute ,ßd ear um dutaxat fjue conglobata turbeUaßacere videntur. EiußnodißtntPleia des,Phi/adesßueßcula.Deinde quodvniusßltem generis euetus hicpradicuntur. Poßremo quodeuetus iUi nonßnt plurium dierum,ßd vnius tantum:propterea quod idorum euentuupradiflioßmatur non ex remotaßdpropinquiß \ ßma materia, iamqi praparata: qua neeeßarioßatimpro-. ducere debebat eßeHum. Hali commentans eum locum,re. Piequidem talium apparitionum caußm transßert in ßu-1 moßtatesßecas : nam illa quoque materia ventorum eße

DE NOV'A STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;„-^

ßatuuntur.y'erum neque exPtolemai texti^ neq;excom-^ mentatore colh^^ipoteß,^t ea mdiß'erenter aids quoq; flel-r 'la accdmodariyßmileqj ex illis iudiciumferri poßit, queni-■admodam Haimundiis aceißt. Etiamfi autem illudßeri poße conceßerimia,tarnen ea pradidiio nonniß diariaße-ret. Quaremanißeflum efl Kaimundumßaboß tueriau-thoritate P tolem(ei,ac per Herse transßerre ipßus mentem ad aliasfleUas. Pueri in ßholis R aimundi argumentation nemreiieerent adflallaciamàdidîoßcundumquidyad'dP éîumflmpliciter. Namquod Ptolemi:eus certa ratione d ‘-caujà(ijtfit in hypothefi)protulit3 ex his ille thefin efificere nititur, qua reliquas etiam flelias inß comprehenderet. ■Q^muis autem dicat pluresfleUas eße in ealo ,qua fimul dunéla turbellamfiaciant decem,quindecim amp;nbsp;'vigintiflel larum : tarnen quia difirtenon indicat in quanam imagine 'ecelefii tales conf^idantur, merito taliaphantafinata reii-'cimus. Placßßicerepoße exishmauenm'ad euerfianem ■eorum omnium qua a Raimundo porro comminifiuntur. 'Sedtamequoniamtotofio libelloinJuisillisfiumoßtatibus ^^olutaturjOJtfiiierroreseo magis eßent conßncui,paulßer hic pedemfigemus. Primum demus Raimundo iUasfiumoß 'tates caußmßuißeilluminationis noflra flella. Ea caufia no potuitalium eße cl urn producer e quam^ventorum flat urn: quot;^fidurauit caufijdurare etiam efieclurn oportuit, yltqui mon^erant afiidui,^ prater filitum,eo tempore 'ventorum flatus,Ergofinmofitates ( qua fint proxima’ventorumcau fia.) illic eße nonpoterant : deficiëte enim materia deficit efi-f^ëius.lnterea'veroperfiuerauitflellafiuigor. Cdfiquitur

P

igiturfumoßrates Kaimundinas caußm ißuminationisfiel larum, fgt;r^terßlitum, eße nonpoiuißeßalßßime^i ab ipß aßrmari vtriuß; imagine ßellas ob earn caußm lumino-ßoresßlito apparuße.Deindeßemus etiam Raimundoßa moßtatesßastarn latedßußt5ßuiße,'vtobeederint totam Caßiopen ^ Kßm minorem : rei^ondeat vicißim, cur ßruata magnitudinumfleUarum analogiam non etiam reli-^u^ßeUa amplius ßlito ßulßrintjpraßrtim'vero iUapar-ut/lavicinanouanoflra. Etenimnuncdemum ( tarnetß o-biter3amp;^uaß aliud agens) conßtetur iUanjii^ui prior ißri-pto accerrime negabat'vUain dari poße in magna cali dir ßantiay'ualideqj detonabat in eos qui contrarium aßeuera-^ bant.Ker um nepalinodiam canere, amp;ßa opinioni cu tanta audaciaaßer ta macula aßergere'videreturtmoxßam conßeßionem,quam ipß 'veritas extorßc^ßisfumoßtatibus oßußat. Cur3inquam3iflaaßconßeßaßeUula,quamnos 'vndecimam eßeprobauimus, non aliquo modoßltem lumi noßor apparuitjob eaßem ßßiores deßoreßßßumoßtates, quibusobte^las eße voluit omnes'vtriuß; imaginisfieUas? Si dieet nullamßumoßtatem illifleÜula obdu^laßuße.non modoßbi ipß contradice t, verum etiam mirumßuerit quo-modo tarn angußo eo in locoßumoßtates iUaß cogere potue rintjVt non amplius occupauerintßatq, quam quantumß la iUaßa vndecima. Hic iterumpueri inßholis vnico ver bo reiicerent Raimundi eauillationem ad eum locum qui dicitur in Logicis à no cauß vt cauß. Etßquisßngula ex-cutere vellet, vbiq-, deprehendet illum eße aßßaton. lllud quoq-, quam ineptum eß,vbi dicit,ideoßamßellam vnde-

DE NOVA STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;117

cimam nouam eße non poße ^ quiaßt diminuta corpore c^ lumine’.Q^dfalßßimum eße nemo efl qui non 'videaf.con trarium autem huius ojerum eße, ideo nimirurn deereuiß fl decreflereq^quianoua. Keteribusenim nihUdecedere neq; deeeßifle animaduertimus. Sedquidmagisfatuuma Raimundo didpotuit, quam phantafiieisfliisfumoßtati-bus liber tads ojoluntatem adßribere ? Q^dmagis à ra-tione alienum, quam normam illarumßumoßtatumflatue-re niues,glaciem amp;nbsp;ojentos? Kt interea taceam,quod duo i~ flaflbi inuicem è diametro aduerßntur.Namßerriadn6r^ mam alterius,amp; moueri libéra ojoluntatCjß mutuo tollunt. Rurflis alio in loco, easflumoßtatesin -^ona temperata cohi bet, indeß ojaticinium extruit ,fluturum eße aliquando vt ea in parte cali, amp;ßb tali conilitutione aéris,flmile pha-nomenoflt exoriturum, quod rerum i^naris admira tionem ßt allaturum.O egregiumpropheta, qui exßumoßtatibus, Dei opera admirandaß prtedicere pojße cxi^limat ! Pra-terea, quomodo hac quoqueflmulflarepoßunt qu^ aßert, ojideUcet color fleUie croceusamp;fllendidus qui Keneri ad-flribitur,cumfumofltatefleca? Kenus enimfumofltatis hu mida ePi eßedrix, Marsflee^. Klis amp;nbsp;pluribus antilogiis mirifleè adtatur Raimundus : ojt quid certi ex eo colligas, habeas ndjil.Idacciditiüis,iit quiJemelaoïeritate aberra-runt, in maioresßbinde incidant errores amp;nbsp;abßrditates: ex quibusflipfis dßculter extricarepoßint.Pergamus ad reliqua. Ktßaluaret durationem tanta illuminationis, ite-rumadßas fumoßtates relabitur,quas delatas eße dicit ojßq^ adßpremam aeris regionem: ibiß tranquillas diutius

Il8 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’ ' D I A L E X I S harcrel^otuiUc. /^am,inqMt,ßiU^e in mßma aëris re^iom ßibflitißent(t^ua vetorum domicilium efl)illorumvißuiß ßnt dhßulße diße^laqy.at inßipremam aeris^regianem der lat^e non item. Q^d exempla altißimorum montium con^ ßrmat:in quorum ßmmitatibus dicit aerem eße quietum, ßbinde'q; quietiorem quanto kßtblimiorßuerit:propterea etiamßumoßtates altiu^ßblatai 3amp;d v enter urn agitatio-ne liber as,diutius ibi h^erere potui^e.._^ddit Raimundus, impoßibUe eße, quin inßprema aèris regione remanßrint ßumoßtatesßcca,abßj; accenßone illarum, tum cum deßen der it nix. Ego vero dico ,ß eaßumoßtasßcca de lata efi ad ßpremam aëris regionem,diu illtc commorari non potuße, quinaccenßaliquodigneum meteor on produxißt :modo quis ipßm materia habilitatem efßeientemq; caußm con-ßderauerit. Dico etiam, ipßm naturaßumoßtatum baud ferre paße vtvno in loco duos, très, quatuor, eistquot; amplM mehßs barere quaat.Inßper addo,easfumoßtates,byber-no tempore,obgelu confriëlam terram, minimum genera-^^P^JJ^’ lt;gt;dtqui nullum igneum meteorond nobis conße-Eîum efl. Sequitur igitur nullas illucfumofltates deferripa tuiße.Sed neque altitudofumofltatum neceffaria cauß eß potefl durabilitatis. Vidimus enimßpe amp;nbsp;cametas amp;a^ lias igneas impreßiones illic aceeßs, nonßmper diu duraf ß, quas tarnen oculis conßicere, amp;nbsp;de materiaßbiecda a^ liquo modo iudicare,potuimus.

Hic vero an Hius materia fumoß quidpiarn eo dela-tum ßt,ßlummoda pbantaßiata ßeculatur Raimundus. 'Q^d ad tranquiUitatem aëris attinet in lacisßbUmibus

DE NOVA S T DL LA.

^ montihui' altißimü yConceßcrimiHicßepias t^uietiorem aëremfieri: non tarnen dixerim penitns uentoram expert tem,cum infima hac aeris regio, proprium vent or um domi cilium,dr ca terramßrfirn dux ta philoßpbos)aliquantu-lumßadum obtineat: t^uod Plinius ex Pofidonij fient ent ia, récitât efie ^o fiadiorü. Sedficutplurimi loti in Plinio de-PUmj lo-prauatijunt,pr^firtim vbinumerorum fit mentio: itahic ‘^ com’ quoq; fi pro ^0 quadringenta legere velimus, ejfiet dignum ^^''^’ tanto viro : ea enim diilantia conuenit fiere cum ea quam Geometrical demonflrationes indicant. Humiliora verb locacrebriusetiamcontrariis perflari ventis,tumob in^c-. qualitatem terra,vicina flumina,^ montes , turn ob alias caufiisiquod non fit in altifiimis montibus,vbi vent us fit v-niufinodi,amp; veluti aura leuis. Qgpamuis igitur iUaifiumofi-tates immediateßbfecundaaeris regione confidijfient,0-. portebat tarnen idle quoq^eas autaventis perfiari,autin ventos dtb diffiolui, aut Jaltem inaiquahtatem afigt;eclus, ob r adios refiados,par ere.Qj^rum nihil efi obfiruatum: fid eademflellaperpetub,tamin accliuoquamin decliuome-ridiano eandem fimper vija ePl refierre p^ afiech^ts fior-mam, amp;nbsp;ad reliquasfie Has diflantiam. Dicere verb etiam fiumofitatem illam ita vnacumfiellamotuprimotraclam, rationi répugnât.Confiât enim infierioremaëris regionem, non ita conuerti primo motu, vt [uperiorem illam, in qua fiiedes igniumconßieiuntur. Cum igitur neq; inßprema neq-, in infimaaë'ris regione locus eße vllus pofiit ifiisfiumo-fitatibus, relinquitur easinfiumojo Karmundi cerebro na-

, tas,ibidem adhuc harere, Cparturire noua deliramenta..

Se d'Ut hac omnia lt;^u^ haSlenus diSiaßint de ifiiscomen^ tititsfumoßtatibfCSj vno 'velutifaße colligam, hoc ße^ueni dilemma ex hypotheßbtts Kaimundi in eundem vibrabo. Illießamoßtatesßnt aut inßprema aut inßmaaeris region neßfunt inßupremaalhc eas accendi amp;nbsp;aliquod igneü me-teoron producereßuit neeeße. Si ininßmajOportebat eas autmoxdojentis dißipari,autmaejualemaßeclumßella no bis oß'erre:,aut in^e^ualiter moueri^tqui nee/; accenßu fuiß vidimus jVt produxerint alit^ua meteora ignea: nep, dißipatas amp;nbsp;in ventosßlutas conßexim^esmeeji vÜam e-uariationem vijus deprehendimusmeij; in motu vllam ano maliamobßruauimus. Sequitur ergo t^ubd innuUaearum regionum aeris cßcpotuerint : c^per conßquensnußuaM ßuißenißinßla phantaßa Kaimundi. Hac pro veritatis ajßertione in ißa appendice dicere^aeßumos Üaimundinos, quosnobis obtrudebatjn ipßm repeuere volui. Hisßumo-ßtatibus enim bonus ifle Kaimundtts non modo armatunt ßputat aduerßm cornicum roflra( cum ipß nihil aliud a-gat quam cornicetur) verumetiam ßultaphilautia ebrius fallus efi : dumprotefiaturß deinceps nihilßripturum de hoc negotio, etiam contradiSlionibus aliorum prouocatus. Q^d vtphiloßphicum non eß,ita ab officio boni viri val de alienum. Eß enim amp;nbsp;minime aperti hominis,amp;eiußem etiamahtioß, cum degrauißimis rebus dißeptetur, eorutn notitiam omnibus detrahere:ßverb omnium rerumßnge^ reßietißcum,amp;ßbpromißa contefiationeßlentq) trium-phumßneviSloriacanere. Sedßlentqpater pudoreß,^ pudor ab abiechßimis etiam metuit ignominia^ repre-henßonem:

lit

henjtonem:cti)n'verecudianon nißaffiid^rlt;x^antiores,cen ßram timet. Q^nto igiturßitni^ßuerat in primoßlen-tio authoritatem retinere,(^(tameutilgataißarumßt(mofi-tatumßententia,aut potim anjentiajuamprodere inßien-tiam^earnq; poflremo.eoq] turpißlentio veUe deßendere^k enim docdißimus eß,qui -veritatis eß cupidißimiis, non qui eam'velimpugnatj'velmalitiosè occultât: ^ qui deßua v^ mus iudicat quidemßntentia,pro ßperbo potius quam e-rudito habetur. Huieflulta Kaimundi arrogantie ego op pono hoc Platonispreceptum,ex quinto de legibus.Omniu malorumßtmmum nobißum naßitur, cui omnes •vernam dant^nec eius leuationem deßderant: quod'videUcet •vnuß quifq-,ßbi amicus efl natura,^ fuis opimonibus deleclatur. Sed reuera hic mor bus,quo ßnguli nimiumßbi placet, fans e^ omnium err or um Çj deliélorum in vita. Quia amor efl cecus,Affadie decipitur circa rem amatam. Ex quo fit vt non rede iudicare pofiit ea qua iuda,bonaamp;preclara fiunt,cum anteceptis opinionibus impediatur. Nequevero magni viri eEl,fießafi immodice amare,fied acquieficcre in iud:efiadis,fieupropriis,fieu alienis. Nam hoc errorefiafiE nati putantfie multumfiipere, cum nihil intelligant,cumfi omnium rerum ficientiamfibi arrogent ,nolunt artificibus cedere,atq; hocmodo turpiter hallucinantur. Proinde de~ cet hominem fiugere ç^fiormidare flultam admirationem fiui. Deprognodico quafiribit,ea impugnare nolo,tu quia in his minus errare videtur quam in ahis, turn quia hecpe culiaria amp;nbsp;velutiflgt;ecifica cuiußue ingenq eflefioleant, ae procedat (vtredèPtol.protulit) anaturafieugenio cuiuß

^ue^èràIcientia:ß tarnen lUad coßderetur^tjuod R^aintun-dus cuidam Herat deieélionentj altert euelïtonem omina-tur^non muit urn al eße 'videtur d mais cogitationibus.

IncidietiamßorteßortunainlibrumTheodori Grarni-nai Colonienßsj de hoc ßß negotio (vt tituluspraß ßere-bat)lingua 'vemaculaßrßtum : magnum ilium ^uidem,ß numerum fjaginarum (juis ße^let, exiguum veroß rem i-pßm expendat. Ham cum de nouo hoeßdereßribere milt tuijßetßauculas de eo flagellas conßmpßtj ac tenuiter ieiu-neßßtis: eju^ nueßußusproßf^ui no libet,proßterea t^uod t^ua no lira eßt de eoßdereßntentiaj abundè a nobis inß-perioribus ßt expUcatum. Inßarßt Gramin^eusßo Hi libre plurima^ 'variaient 'vniuerßts liber nomine Q^dli-betiaptißime inßribi poßit. Ineoenim prater eaejua de ßella commentatus ell,t^ßhara circulas tradit,ci^ cœle-ßes imagines ex Hebraorum (“vt ait)ßontibus nouo modo explicat,^ cometem ilium annif^ deßribit depingitq;, amp;nbsp;de primat u Romana eccleßa disent, ^ cumlaruispu-gnat,amp;ßriptadHaq^aliorumcalumniatur: maUtiosee-tiam acp€rßd€,ßb nomine Sennacherib, Habuchodonoß ris,^ntiochi^ aliorum,ChrHianos principes crimine ha reßos amp;nbsp;tyrannidis notât, tquodßiüißnt perßeutores Eccleßa Dei, dißrte nominat. Dicit enim Septentrionem ßmper dirum ^ execrabileßuiße Eccleßa Dei,acSepten^ trionis matrem eß Saxoniam,ßlias verb ÄEagdeburgutn, Brandeburgum,Adißiam,Ädechelburgum, Çj-c. Q^so-mnes accepte dicitßiritum venenatu contra Dominum: deniq^pret extußgnißeationum huiusßella,multa commi-

nifeitur ,ß:elerateq-, ad ßam viruletiam obtegendam abu~ titurßicrarM.m literarum teflimoniis.Ego igitur^qui baEle nus pro 'veritate cum quibußam de bac ß:ella placide amp;nbsp;citra omnem animi amarulentiam depugnaui, buius t^uoq; Gramin^ei ßripta,ex ßylueÜri ^ incultogramineto bau-fia,baud quaquamßlentiopratereunda eße exiflimaui. Principio qua deflellaßnbit, nouam earn eße cenßns^non habet in quo à me reprehendi poßit, niß quod exißimaue-rim ex officioßo (qui ^ftronomiaproßeßore illic agat)po-tius obßruattombus ^ demonPlratiombus mathematici ßam illam aßertionem amp;^ alia, quam cabaliPlicisßutilita-tibusffulcire debuiße. Qy^ uero deßgnißeationibusßeüa proffertffn eomagi aßeälum ßum prauum quam reâîum iudiciumßqui uidetur: quem tarnen malitiose obuelare co natur ßcrarum literarum teHimomi ßalso amp;nbsp;inique de-tortis.Q^neßariaßaus amp;nbsp;impoPlura, ^vt euides ^per-ßieuafiat, hicpedemfigamus oportet,idqi tantofludioßus, quanto nobi charior effe debet pietas amp;nbsp;'neritas^acßcrarum literarum incorrupta autoritär. Ndperßquar autem omnesßas ineptias amp;ßcophantias,ßdßlumfiumma qua-dam ^ pracipua. Probare nititur Septetrionemincolasß illius,perpetuoßuße, amp;nbsp;etiamnum eße, APeridiei, hoc efi Eccleßa Dei, infiePlos : acpolo Arälicoattributas eße b^r-ßs amp;nbsp;Dracones, ad defignandum inde exorituros eß va-flatores ^eccleßarum tyrannos: quosfignificari dicit per Kßas amp;nbsp;Dracones. EPoc 'ut adfiruat,colligit quiequid'vß piam de J^rfis inßacris Bibliis prodit um efi. P^?rumßquis 0-mnia ea teßimonia accuratius expenderit, ealumniatorem

Grammlt;e/im fatebitur. bVam neej; ex citato àp locis, nelt;j} avilis aliis ( ejuod equidemfciam ) deprehendi potefl,'vt Kr-' ßrum nomine perßcuioreseecleßarumdenotaretur. d^e-que Teglatphalaßrem,neq; Salmanaßrem^neq; dVabu-chodonoßrem,neq; Sennacberibum, neque d^/abußrdam, neq-, 'vUum Ecdeß^e Dei hodemßriptura ^ßiam Krßm aut Draconem appellat, Peraprosautem amp;nbsp;lupos ßpißi-me tyranni amp;nbsp;populi Dei bodies ßgurantur. Peritiores tbeologi,etiam exmodemis,ex quorum numero 'vereprin-ceps ed,^ meo iudicio quibußis antiquis eccleßadlicisßri ptoribus pr^eßerendus, autßltempari lance conßerendus, Benedidusadrios J\Pontanus,quadruplicemßgnißcatio-nem Krßrum,exßcris Bibhis, inßo apparatu Regas Bi-bliis adiundo haurit,nulla perßcutorum eccleßa mentions ßada:quem,qut 'voluntj'viderepoterut. Sedeßojdeßgnent Kßamp; Draco perßcutores illos ob quandam proprieta-tem nature eorum ammahum: quid dieet Gramma^us de aliis imaginibus^qUiCßnt meridionaliores?Si Draco amp;nbsp;Kï ßgenitoresßntbodium Eccleß^e Dei, cur eoßdem bodies procrearenon poßint Serpd,Lupus,Hydra, caput Adeda ß(e,diaboli 'vulgo didum, amp;nbsp;alix bedlia,non modo aquè tru culenta ac Krße,ßd etiam ob 'venenupedlißer^ nocentißi-m^eq^.Si quis etiam accuratius introßexerit 'verbum Pro-pbetlt;!e,quodadduxit Graminicus, cognoßet Deum non lo-qui eo loco de perßeutoribus Eccleßa, quod illi perpetuo ab dquiloneßnt venturi ad opprimendam Eccleßam :ßd minarißlum populoßo, quod ab^quilonan Cbaldaa ca-lamitas à Deoßluta venturaßt contra incolas^ terréeßnr

DE NOVA STE'LLA.

riam ChaUaam re^ionemßgnißeabat y^ipßim regiam ’vrbemBabjilonem^tquodea pars IßaeUtk Septentrionem ajerßisßta eßet. Int er dum etiam Adediamßgmßeabat, ra-tione ad Babel relata. Q^d i^itur Deus peculiar i proui-dentia gentem peregrmamChaldaos ,(^uam rationeßtus ßptentrionalem ^ocabat,interdum exciuerit ad diuexan^ . dum ^ aßli^endum ob peccataßum populum, heie non poßunt ßmiUter accommodari adomnesaliasregiones,ni-ß-velimus Scriptunc'vim ßacere. Et nunc Chriliianitati ejuis ma^is inßellus (judm Turcus, qui non uerßis Septen-trionemßd^erßis^Örietem ^ Meridiemßtus eß^Qp^d quodinßacris literis inter dum aquè Septentrio njt ÂuHer, tribulationem ßgnißeat ? Sic Eßi^e zS Deumßem aSe^ ptentrione,vmbraculum à Meridie 'vocat. Mon minus a-butitur Gramin^etts eo diSlo Prophetie dicentiSi^Mb ^qut Ionepandetur omne malum^ quaß Alquilo Meridieij id eil populo Dei(ut tpß interpretatur)perpetuo eße debuerit inßeßus. Âtqui Propheta eo diclo non aliudß^nßcare quot;voluit, quam diuini 'verbi impetum ,vim^ eßeadtatem, nubes omnes'vanitatis dißicientem,quot;vt erudite amp;pie in-'terpretatur magnus die (^ doclus Arias Mont anus. Sed dicat Cabahsla Graminaus vnde Gallia amp;nbsp;Belaid va-flatio ? Q^a pyß illue penetrauit Ißrjßne aut Draco a Septentrione,an Canis amp;nbsp;caput Meduß,viiolentißimaß-dera, a Meridie C Occidente,horrendam illam beUorum facem excitarunt ,qua tantoßnguine needum reHin^til potefl. Sic i^itur,iuxtaProphetam,a Septentrione ingenti ,

diuini 'verbi vi,^ maxima impeta I^atefaéla ^ diße' éla;ßtnt sanitates iU^e ac commenta hominitmjquibfts o-bruta (^penults ferèol^prc^a eratEccleßaDei. Deßno perßqui alia. lUud autem libentißime coneeßerim Gra-x minao, quod typum Eccleß^e Romanaßaciat ißam Caß ßopen, exißimoqj nihil^verius ab ifß dtci, nee ulli alteri E magini cceleßireälius comparari.jjotuiße. Kerum an ideo mala SeJ^tentrioni denuntiariuideantur ^qubd dorß illi pin^atur obuerß : Æeridiei autem bona, qubd facie illam intueatur,nonfacileßbßrfßrim.Nam Caßiope non nuc ßlum itaßdereßngitur,ßd iam olim ante multaßcula. E taqueß^nißeatio illa Graminaießßiuola,ridicula amp;ßa nefatua: imo,ßbtccum Graminao ineptire licet, cum noua ßdla conflit er it ad dunes Caßiopea,ac illos amp;nbsp;dor-ßm njniuerßw,nonvero anteriora illuflrauerit,curnon dunibus ^ dorß bonum ^ lucem,faciei verb ^ ante-riori parti econtrario malum (^ tenebras ominatur ? Sed omittamus iflas ineptias, qua ißo loco indignaßnt: at tin-gere autem easoportuit jVt palam fer et Graminaifuti-litas ,amp; calumniandi ßudium cum virulenta iniquitate coniundum,

D^auit hoeßdus à primaßiapparitionevßuead pie nan^am dßßationem^^l amotionem ab oculis3menßs integros i^. Nam lanuario menß huius anni /^ afe-dante me cedum, nußuam conflict, ac ne vedgium qui-dem,vbi conditerat,amplius notaripotuit.Q^dnunc dl-cent illi quiacriter contendebant non nouam,ßd veterem eße ? Gomigraße forßn in remotiora d nobis domicilia,aut

STELLA.

^^^^^poßtam ejje maceriem, vt neqaeat conoid,commini-fi(^^t:ur.Sed qniaßnßmdimintii'viß. eß,ac tandem etiam penitlis deßity ipß veritate 'vidi,'velint nolint,tandemfa~ teri cogentur ipßrum in aßetieranda opinione peruicacem amentiamfuifje. Deo aterno Patri, cum Filio ^

Sßritußando,propatefada'veritate, fit lans amp;nbsp;gloria.

IN NOVVM COMETEM

T H. B.

lUe nouai nuamp;furiaU crine Cometes,

Et radianspuro eut nitet igné iuhar, ■^Ec^uidportendat terris, De as die Deorum Nouit, df oUendent temporefatafito. ^uodji humane ali^uidpofuntpraf sfeere mentes,

Taliafrutari nee mthsfgna nefas:

Die tile esi, olimparaam Dau/dis ad'vrhem Duxit ab Eoo ^uiprias orbe Magos,

Et ^ai nafientipraluxit,nanciat idem Ecce redax reducem rarfas adejf Deam, finie igiturfelix o turba applaudepioram: Ta ver o fier odesfngainolente time.

In eundenijMelilli.

Proxima Cafiopegyro ^ua eireinat ÂrÜon Par radiisfella,fellafrena, louis, Ef oeulas Chrifli,earam ^ui luminefxo

Cautibas in duris afieit Andromedam: Andromedam rigidis vinÜamfa eolia eatenis, Cui var lis inhiat belluafua modis.

Euge metas inter medios Eeelefagaude: Seruator Perfas hie tibi veras adef, Jfa Babfoniaea eaput abfidit enf Medufi. ille etiam dedet eatera montra neei.

0 tubapraeentrix venientis in aêre ChriHi, Optatosmifra elange repente fnos.

s T E L L Æ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;up

NOVÆ VEL NOTH Æ PO-tins,in cœlo nnper exor tie amp;nbsp;adhuc lu cent is,Phenomenon cleß:ri^tnm ^ exp heat um.

Autorc Paulo Fabricio Mcd.Doft.CæfarisMathcmatico.

SERENISSIMI S PRINCIPI-bttsac Dommis. DD. APatthie amp;nbsp;APaximiliano archi-dncibtis\_yPnPlrie,^c.Imperat.Kom.Maximil.II.fibis, Dom.ßiis clementißimis,^c. Paulus Fabricius AÎ.D. Ceß AIathe.de Phenomeno noue Stelleßripturus, S.

^ 5 ^ mctuiflcm,Screniffimi Archiduces, forevt officio meodeeffe diccrer, de no-uahac Stella nihil feripfiflem, multas quas ’^^^ omitto oh caufas. Vecum quia illa tam ^ ‘^^^^ ^quot; ^*^’^0 confiftit, amp;: multorum bono-hteræ frequenter me inuitant addi-fentetiam meam, cÓmittere non poffum quinipfisgratificer,Slt;: officio quoque mco debitam praeftem V eftris ferenitatibus operam. Itaque primo hiftoria Stellae cum appofitafigura exponam. Poftea quo loco confi-ftat, quis eius motus, vel proprius vel alienus, quod tepus ap-paritionis amp;: durationis, qua: magnitudo, quis ortus ie occa-fus, qui color ac radij, naturalilnc an praeternaturalis, qualis haberi debeat,fixane an planera,meteorónne an aliud often-tum cometæ confine,amp; fimilia,cofidcr abo: amp;nbsp;quid inde Ipe-rari dcbeat,conie£turisnonfallacibus colligam,faluo omniü qui de bac feribunt iudicio.

Anti q^ i t a s ftudiofareturncoereflium,memor’Ç caufacertumnumcrumfteUarum figuris fcaftcrifmis cireii-fcriplit.Exhis efiamp; figura Caffiopeæ,quæ infra depidainfd-lafedct,fub cuius tergo magna apparet Stella, quæiUa ipla eft R

1^0 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DIALZX IS

de qua hic agi tun Dico igitur intra afterifmum Caflîiopeæ in lede apparere præter i3.ab antiquis annotatas, dccimamquaf tamftellam, quæ incrcatione mundi cumaliisnoncondira cft,fed lub Odobris finem anno 1371 lucere coepit,amp; ho-dievfquead 6.Aprilis,ideftadfextum menlcm,duratamp;lu-cer.Primbquidemlucida,valde magna,ad fenfumnó param maior lucida in cane maiore:quç ftella maxima cd amp;nbsp;lucidif-lima earum quas nos cœlo fixas fpedamus:cuius etiam colo-rem (ficut amp;nbsp;louis ac V eneris) adhuc in Dccembris principio refercbat.Tuncenim(quanuisæger cn'cm,amp; aeris periftafis mihi aducrfa) fxpiufculc ex hypocaufto fpeótaui,ftc]lafquc proximas notaui. Quumprimumpervaletudinc Iieuit,ina-perto acre vidi,amp; alios quoqueafterifmos contuli.Cocpitau-tem adhuc in Decembridiminui,amp;:fcnlïm magis magifquc rurilefcere.6.Aprilisanno 73.circa io. horam nodurnamvidi adhuc,earnagnitudineamp;colore prorfus quo lucida cani-culæfulget,videtùrq; minus quam ante rufFefcere: quanqua hocaccidcrepotuit propterluccntemLunam.Omnibusau-tem Caffiopexlucidisduplaadhuc fercerat,cü lucidis pro-ximis in Cafliopex aftcrifmo trapezium rhomboidi pro-pè limilc conftituit,vt pidura oftendit: qux amp;nbsp;parallelum x-quatoris quotidianareuolutione à ftella defcriptum, circulu arfticum amp;nbsp;viciniorum afterifmorum pofitum, vtrunque c-tiam polum,tum ecliptica: turn æquatoris commonftrat. Linea tranliens per lumbos Cephei Sc facicm Cafliopeæ,à polo ecliptica: cduóta,eius circuli eft portio,qui per primamAr rictis tranfit. Arque exeo apparcthancftellamài.*Ar.inlon gitudinem S.partibus i4.quafi fcrupulis primis infphæra ftcl larum fixarum locari:ab apparent! veró xquinoeftio verno verfris colurum folftitioru vna duodena 6. partibus, 14. letup. diftare,id eft poft 6.gradum in 14.letup .Tauri(vt vulgo loqui mur)verfari.Locuslatitudinisabccliptica54.gradûi2.fcrup. primorum propè.Quantum autem diligent! obleruatione ac infpeftione notaui,immotum dcprehcndi,eodem inloco quem adfcripfi.Proprium ergo motum adhuc vfque nullum habuit.

ill '1

DE NOVA STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1)1

babuit.Iamveródelocoeius àcciitrotcrrxvclhuius fuper-ficie cogitans, inipexi earn in diuerfo politn amp;nbsp;in meridiano amp;;fernicirculieclipticçappapentismedictatc,ideft yo.gradn fuperius ad vcrticciri,amp; inferius ad horizontem,iteni in abll-de dccliui paralleli fui, quo motu quotidianæ reuolutionis in latera traduccbatur.lnueni(iicut amp;: alij periti quidem amp;: feor-fim obfcruantes)femper eandem «à ftellis fixis diftatiam. Srel-Ix autem fixæ parallaxim ad fupcrficicm terrx nullam habet, quia remotiamp;imx : Ergo amp;nbsp;hxc ftella parallaxim nullam, aut infenfibilem habet. Ex quo fequitur quód neq; in elemcntari regione, neq; infima ætherea circa lunamlocetur : fed fi non lub fphxra ftcllarum fixarum,faltcm louis fphxram attingar. C^x quidem res mirabilis eft. Aliis enim cometis hoc no con tingit, qui inferius flagrant, amp;nbsp;motu feruntur quoq; proprio, amp;;crinem velcaudamhabcnt,nectam puroluminc vt hoc phenomenon lucent,ac vt fixx alie fcintillanf.fed lumine lu-ridoquafi agitata in materia imputa flamma apparent, terre proximi funt,amp; parallaxim magnam val de adinittu.it. Hmc etiam colligi debet valde magnam effe amp;nbsp;terre molem fupe-rarc. Si quis planetam efle contendat, tanto portentofius erit oftentum, fi hue loci planera vagetur. Verùm id non efle cœ-lum ipfum teftatum eft: quia toto Nouembri omnes plan ctas numeratim vidimus. Et ne de Mercurio dubiû oriatur, teftor me meis oculis eum fxpius vidifTe: nullo cnim têpore melius • fpeâ;atur quàm inNouemb. Decemb. amp;nbsp;medio lanuario, vt quotannis folitus fum obferuare. Optimè tarnen eum amp;; darum , quâtitateftellxfecundæ magnitudinis fulgentem, cum nullafixarum quoq; amplius luecrct,nubibus minime impe-ditus fpechiuidiegogip^.Noucbrisinaurora.EtLo.dicNo-uemb.itidem integra media hora ante 7. matutinä obferuaui cum Saturno coniunelumiSi deprehendi fecundum longitu dinemeius locum cum Copernici calculo bene conuenire. Delatitudinenunc nihil dico, que quidem fi aberret,nonfta tim tabulis culpa irrogari debet,donee par allaxis Mercurij fit refee confidcrata. Sicutince tabulis ftatim imputandum fi

I^l nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D I A L E X I s

ecliplîum tempora non rcchißimc conueniant, fed potius Ion gitudines locorum diligentius prius indagandæ. Fuit autem Ircquens Mercuri) cum Saturno commercium,cauiafrigidif lim æ ac fæuiffimæ hyemis,amp; non hæc Hella, quæ potius lèrc-nicatemac ventos excitaredebebat. Nuncconftat itaquec-tiam nouam SteUamnon ede planetam. Reftat vt confidere-mus an hoc phænomenon fit ex iis quainter meteoraCo-mctævocantur. Id nec omninonego,ncc omnlno aifirmo. Q^a tarnen cum vulgo apparentibus cometis (hoc vocabu-lo amp;: alias Ipecies globorumardentium comprehendo) accidentia pauca habet, amp;aliafcre omnia cum fteUis fixis com-munia,in earnpartem, quod ftellis confinis fit,magis fleclor. Sed de hoc cum nemine verba commutauerim, iudicium liberum cuiuis relinquens. Motus accidentalis, quem cum del lis fixis habet communem inquotidiana conuerfione,Stel-lam nouam nobis nec occiderencc orinfacit, prop ter Iphçrç nodræ ampliorem inclinationem. Expofui hadenus,fercni(-fimi Archiduces,aftronomicas circumdantias noux amp;nbsp;no-thæ (ficenimlibet nominate) Stellæ.Sciomagîsàmc defidc-rari adrologicum iudicium: vaticinia namque curiosè amp;nbsp;aui-diufculè rcquiri fcio.Quandoquidem autem hæc Stella adeo multa præter naturæ habet naorem,nontantum eum qui in adris amp;nbsp;eclipfibus ordini naturæ conuenit,(hæc enim in por-tentis haberi non debcnt quæ prædici ex ordinatis caufis pof funt,amp;àprincipio fefceodem modo habuerunt) fed etiam in illo qui meteoris amp;nbsp;odentis vfitatus ed: quid dicam fecun-dum naturales ordinatas caufas ? Certc quin magnum habi-tura lit efFcâ;um,dubitarenemo débet, Scd quia indicatrix , caulaed extra naturæ ordinem propemodumremota,eucn-tus etiam t al i s erit,qui humano iudicio ex naturæ vfitato modo non facile patefiet.Vtriq; tarnen fatisfieri fpero pod'e,ita vt nemonifi malignusfuggillare podit,amp;: curiofitatis argucre velit. Siquis dicat frudracollocafle in hoc amplo mudi Thea tro Deum opt.Max.interStellas primitus conditas, tam illu-drero amp;nbsp;femper fupra horizontem nobis verfantem hanc no

DE NOVA STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;135

uam SteUam(qua(î noninfpici vclit,imó confidcrari etiafin-gulariterpoftulet)istcmerariusamp;: fingularium Dei operum improbus xftimator mcritó habendus eit. Quarc ego primi-tus omnino coUigo vnum elle, amp;nbsp;quidë primariu exiis Hgnis, quxDeusferuator noftcr humanifsimus prædixit proximè prxceflura calamitates fupremas mundi,amp; nouifsimumdië ipfum.Vulgó nuper fparfum eft/uiflequihuius Stella: appa-ritioneinduäusdixeritji.Martij anno 73.fore nouifsimum diem. Quifquis illc fiüt,vt temere amp;nbsp;blafphemè tempus diffi-niuit,itadepropinquitate nouifsimidici non male iudicauit. Qjwd reliquum eft,committo Theologis, qui admoniti hoe fpedaculopra:tcrnaturali,admoncbunt homines de pœni-tcntia,de fide,temperantia,vigilantia amp;nbsp;oratione, amp;: conferet cœlefti illi oftento etiam qua: inter régna,imperia,hominuni denique priuatos hunt mores in terranoftra.Reliqua qua: ex Aftrologicis afferrihue poflunt, nÓ abludunt àdodrina eoe-lcfti,ncmpeimpcriorumfignificariamp; legum mutationes,literarum interitum amp;:fueerefcentem barbariem,in primis au-tem ingentes turbas religionis ergo. Qua: quidem omnia of-fieiorumhumanitatisfubucrfioneminferüt. De magnatum morte non auhmcxprcfledieere-.alij quidem Cometæ ide-uentu fere femper eomprobarunt. S ed quia hæo tam dift'or-mis illis eft,nolim mihi vnam hirudinem ver effieere. Interea tarnen magis metuotriftes eafus quam bene fpero, quia diu-turnitas illa me non narum mouet,amp; immobilitas,amp; locus,vt non tantum diuturna,fed multa amp;: varia timeam in omni ho-minum ordinc. Neque euidenti vllaconieduralieet aflequi quam diu adhuc durabit,aut quid aliud huie Srellç eucnire in motu,loco,luminepofsit.Siquidtarnen eueniet,non prxter-mittam obferuare amp;nbsp;indieare.Hoe ego vno verbo dieo, me-ritö ifÉtim infoletem de cœlo prxeonem nobis magnum me-tumincuteredebere,eùm propter faeraoraeula quæ nôfal-laciafunt,tum propter eaquæ ex aftrologia non omnino vana conieduraadducuntur de loco fcilicct,de immobilitatc, deapparitioncfuprahorizontemperpétua,quæ quidemap-R 3

154 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DIALEX^S

paritio omnibus regnis amp;nbsp;nationibus per medium globuni terreftrem ab æquatoread polum vfq; Boreum minatur, ma ximè tameiiTurcis amp;:ChriiHanis,quibus in verticali paralle-lo amp;: vtrinq; ad ipgradlt;reuuluitur:quod quidem fpatium zo-nam 4y0.mil. gcrmanicorum latani inambitu terraeconfti-tuit. His ß radios ad Hellas fixas addamus, nempe quadratuni ad cor leonis,rationabilitcr coniicere licebit, religionis caufa multos principes multacum infortunio fuo amp;nbsp;fuorum fadu-ros:prx{èrtim ciim trigonus bonus ad fpicam virginis horai-nibus potius quam religioni ipfi mala cuentura arguat. Stelle autcmquæCaflîopcæ vicinæ funtjVelutpleiades, turn caput Medufæ, ills amp;nbsp;populates motus, amp;nbsp;confidentem ad feditio-nes plcbcmfore, experimentoaftrologicoportendunt. Sed hæc An:rologicaparciuspropono,quöd fciamquo locoha-beri debeant. Sacrorum tarnen oraculorum authoriras nullo modo bic infringi aut eludi poteft. Igitur vigilemus amp;nbsp;oremus. Sed de his publice Theologi,amp; quifq; priuatim apud fe viderint. Dcpidurahoc feorfimmoncredebcogt;fiquiscuni cœlo conferre velit, is vrfam minorem ad dextra habeat vcr-fus fcptentrioncm,ita vt Caffiopca ab orientali parte ad meri-dianum capite tendat, ftellaq; inferius fpedetur, vt bic depi-da cft. Quando veró à meridiano recedit,ad occidentem fi-guraminuertat:tum cnimfuperiorhçc Hella alias Hellas CaH fiopcæfequetur,capite verfus occidentalemhorizontem ten dente CalTiopea.Q^dfupcreH, me veHrisllluHriffimisSerc nitatibus comendo, amp;nbsp;humillimc vt boni hoc feriptum con-fulant rogo, quas vt Deus regat, amp;: vnà cum Sa. Czl.

MaieH.amp;c. ac tota domo AuHriaca confcruet, quotidianis precibus fup-plcx oro.

rienn^Außn^e /ƒ/ƒ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9.Aprilt,

Paultii Fabridu^-I^-

DE NOVA STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;155

SAC. CÆS. M AIESTATIS CON-SILIARIO AVLICO, VIRO AMPLISSIMO domino I OH A NNI TvNNERO. KI.Do^. Dommodi“ amico obßyKaf^d paulins Fabrici^^i Cæ^Mathem.

Medic. Do^f. nbsp;nbsp;S, D,

Ergo polus, Tunnere, nouis affucfcere ftellis Cœpit,contraâ:o répit qua Mœnalis vrfa Trarnite?Sifpeö;es Aquilonera amp;nbsp;frigoramccum. Et Hellas vdo metuentes square tingi, lamne vides ignem clara fplendefccre luce Infuctum, amp;nbsp;fulgerelocisradiifqucluperbis?

Ante quidem Luns maculis obfcurus amp;nbsp;atro Corpore deficiens Phœbus,Luna ante laborans Signa deditjtriftes arferunt antè Cornets:

Ar nunc infolitum magis amp;nbsp;mirabile fulget

Sy dus,amp; (vnde tremor meritö terrifque marique nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

Defuper impendet)fublimi voluitur illud

Vertice confpicuum:metuit fed amp;nbsp;squoris vndas Ha6tenus:vt liquidé fpedtantes difcerepoffint Et tempeftates mundi amp;nbsp;crudelia bella, Quo pcenas deliciorum delidtaque virent.

Nunc homines,nunc tempus adeft agnofcere fata Vltima,nunc temerè fuperum foedlacula temnunt Nefcia diuino monitu maniuefcere corda.

Tendite nunc igitur dextras, amp;nbsp;pofcite pacem, Dum veniam votis dat adhuc, iralque remitric Qui moner oftento Deus;illc precan tibus olim Surdus erit,furdumóuc amp;nbsp;inexorabile fatum.

Lucentes ftclls, luftixaque fydera coelo, Dicite quid veftros noua ftella irrephtin igncs? Qriis locus?aut qus fphsrafuo fufceperitillam Hofpido-Certc ü non fublimior eflêt lllis,qui mundo fulferunt fspe Cometis, Ifta fitum varium cœli verti gine nadta. Ad nos,iam variam ad Hellas fe oHenderet vlcro, Aque loco afpedtumverodeduccret.Atiic A nobis idem fpatium fortitur in imo Sublimique loco, decliui amp;nbsp;in abfide cy cli.

Dicite vel qus materies,qua pafcitur ingens

DIALEXIS

Flamma globi?neque enim priinæuos ætheiis ignés Accepit quondam, magnum cùmconderetorbcm MensæcemaDei.

Si nec in bis arcana placet nunc pandcre cœli. Quid nouafignificet, luipenlos Hella docete Saltern animos.Diótisrelpondenttalibusilli, Fœliccs illi return qui nolcere caufas Ingenij potuere acie curaque fagaci.

Quæ noua ipedantur nagrare incendia cœlo Aréhoo, amp;nbsp;populis tota fc oftendere noclc Europa: atque Afiæ,multis amp;nbsp;menfibus vno Per fe Hare immota loco (fas credere Hellis Caffiopes alto fixæ quæ fydere pendent) Quas non portendunt clades mortalibus ægris, OHcnfi Hgnat cœlo quas numinis ira?

Sulpiciunt orbéfque alij feptemquc Planetæ, Miranturque nouos ignés numerumque priorum Stellarum augeri'Hupet hinc Acrifius héros PerfeusDanaes,illincHupetipfaMedufa, Serpentéfquefugat, caput vtlubGorgona coudant, Andromeda infuetumlydus,fcra Parrhafis, Anguis, Cepheùfque pater iuxta fua régna reuolui Mirantur,circaque polum dcfcriberc certum Orbemquotidie: SedvosmagisiHaminaci Mortales deccat cautos incendia cœlo Mirari,vobis impendent triHiafata, Arma,fames,peHis,fatlfque cadentia régna, (Quodquc Dij auertant) magnorum amp;nbsp;funera Regum, Præterea lummûlque dies ,mundique ruina, lura cadent,legéiquc ruent, lacerabitur atris Religionis honos rixis bellifque cruentis.

Vos ô vos prohibete minas,auertite peHem, Qui très perfonis fed rc Deus vnicus eHis: Et varios inter motus durôfquelabores ChriHiadûm feruate gregem,gcntemque fidelem, In Turcam pœnas amp;nbsp;acutum vertite ferrum: Cæfaream feruate domum, feruatenepotes Illorumimperio,amp;populumdefenditeveHrum: Dum tribus è vobis labaturin æthera index ChriHus,credentes amp;nbsp;in vnum cogat ouilc.

B7

s T E L L Æ

PEREGRINAE lAM

PRIMVM EXORTÆ, ET CÆLO CON-STARTER HÆRENTI S,(palt;v0/«H1Z,V EL OBSERVATVM, diui»,e promirentM vint ç^g^orite maießatem abunde concele-, brans.PerD.Cor»eliumGemmam, Louan^Medf-einig frofejjorem Pegium.

TOTIVS PHÆNOMENI CAT A. ftafis Aftronomica.

OVVS hic phofphorus (liccat veto fie ^propter apparenterafitnilitudinem appel lare ) cœpit fulgerc priraùra anno hoc à ^M Chrifto nato 1571. nona Nouembris,dic TO Dominico vcfperi, cùm taraen obferuan ^jtibus proxiraura cœli locum dicoftauo, etiara fereno æthere non apparuerit. Eo-deraferè tempore acceflît Luna ad puftura Signifcri,in quo deliquium pafla eft lunio precedente : ftabat enira in 15. Capric. vbi amp;nbsp;Mars nunc circa horam 7. copulatür cum cap, Drac.exad:è,amp;: Mars in ly.Capr. Erat lub huius exordialupi-ter retrogr.ftationariusincpicyclo (quodadinfluxus poten-tiara ac diuturnitatem plurimum facit) inii,Arictis,nonpro culacornibus eiufdem amp;nbsp;triangulo, fubfcquente copula louis,Martis,Veneris,Lune,amp; cap.Draconis.Illudinfuper ob-fernes moneo,quöd Vcnus in Libra,Mars in Capric.cum Lu naexaâiflimè omnes 4. in fignisauttropicis,aut equinoä:. Sol quoque à coniunQione Saturni defluens paulatim ad tri-gonum louis amp;nbsp;limites Galaxie cum fteUis in corde fcorpij nat.Saturniamp;: Marris.

Sedlocusapparcntisftcllæ (vt per doftrinam tfiang. maxime liquet) ftarim ab initio inter Cephei fydusamp;Caffiopee latit.yx.gr.4o.minut.longit.6. gr.5o.minut.Tauri exacte confi Hit, vbi fefe decuffarim interfecant lirabus borealior galaxie, S

158

amp; coluriis æquinodij verni.Eft autcm hæc via hélen ecu eoe-li caminus quifpiam,atq; exhalationum perpetuus fomes: de quo pbyiici plura,amp; adhuc fub iudicc lis cft.

Parallaxim certo non dcprchendi,nifi forte minutorum 4. fub auroram:quod an oculorum errore contingat,in tam an-gufla differentia,non facile dixerim. Quanqua fub idem tem pus eadem fax multo maior apparcat, credo propter vapores intericólos,vtiuxta finitorem folet.Idquoqucamp;multisim-ponit,vtmodö pallidior,rutilantior,auélalumine,vel diminu ta, faape amp;nbsp;caudam vel crinemgerere videatur, quemadmo-dum amp;nbsp;planetis ftellifquc exteris vfuuenit,

Porto cum tribus infignioribus ftcllis Caffiopcat, in lum-bisvna,altcra in pcótore,tertia in cathedra conftituit rhom-

DE NOVA STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I55gt;

bum elcgantilTimum latcrum propè acqualium^fic vtex an-gulis 4.duâ;çlineæ Kgt;']z^a.cn?,oi’ crucis imaginem forment ad angulos rcétos: qualis profetfo fpccies vix vfpiam in alio lyde re reperitur. Obferuainterim ftellam hanc nouamvelut in fummo hguræ vertice conftitutam.

Equidem id rationiamp;: obferuatis confentancum puto,non fccus arque in hominc boni maliq; prçfagus animus notiones cœlitus hauftas,pcr fpiritum corpori velut côiugi refert,nunc per quictem atq; infomnia, nunc etiam vigilantibus nobis ex improuifo : Similiter in humana republica,return futurarum imagines ab animafæpc communi per fpiritum exarari in ip-famaterie.Idq;tum adfalutemmortalium,quosfandiinfan-diqj memor vocat ad pœnitentiam Deus, turn ad nuntiadam numinis prouidentiam,contraEpicureos,qui ventris vnius arque libidinis fuæ modo vniuerfam vitç fœlicitatem metiun tur. Præterea videmus illam haftenus in reétaferc linea cum infigniore in lumbisCafliop.cumPerfeiclaraatquePleiadi-busirurfum ex altéra parte cumftellapolari,amp;eaquæeft in natibus vrfæ maioris.Declinatio illius ab æquatore amp;: diftan-tiaàprincipioarictis fine æquin.verho 60.gr.40.minu. id eft pcrfcxtantemferècirculijfiue afpeftum fcxtilem : à polo di-ftantia p.gr.40. minut.à ftcllapolaripropcmodum i^.grad. 48.minut.aloue yy.gr.39.minut.a natibus Cafliop.4.grad.x8. minut.à cathedra 4.gr.4®.min.à elarain fummo humcro vel dorfo Cafl)o.6.gr.58.min. vt per radium aftronomicum ten-tanti facile liquet.

Fulgorciufdcm facisprx exteris ftellis admirandus ; fu-perat enim amp;nbsp;Sirium amp;nbsp;Procyona amp;nbsp;louem omnéfque esteras procul dubio turn fixas turn erraticas ftcllas/plei^or^lu-cis ac magnitudine, vt prorfus toto aberrent cœlo,ac cæcuti-re ad apertiffimam lucem cenfeas eos, qui vel admoniti hanc non noua exiftimant elle. Mirum certè prins vulgo amp;: rudio-ribusanimisquamviris philofophisatqueetiam inartc vcr-fatiffimis patuilfe.Hoc illud cft arbitrer,quód nimium fibi tri buenshumauaratiOjintcllcftuidetrahitjVtvixquicquamfu-S x

140 • D I A L.E X I S-

praconfuctudincrnrcruniamp;natura: iura concédât.

Videturexlucisipecienaturaparitcrfiouls amp;SoIis prz fc ferre, fortafle nonnihil amp;nbsp;ipiius Martis: eft enim lætifsimus radij fulgor,ex illo argentco colore fuluefccns ac pene fubru-tilans. Quo d quidem temperamenti genus,ft cum figura reU-qua totoq5iyftcmatccomparetur,licebitforfira,fedfub idea duntaxat vniuerfali,ac velut adiuóta hypothefi (qua: pro rcei-pientismatcrixfinuac prxparatione diuerfa eft) de cuenrus turn fpccic tum qualitate paululum conieélari.DupIex enim Adraftia: lex à philofophis memoratur. Sed ne quid vitra quam homini fas eft, nobis fatfueritaltiùs cogitandi viam vel folo digito commonftrafte,prognofin aliis reliéturi.

Per tres fere fcptimanasha(ft:enus(quodmirum maxime puto)Ioco non eft digrcfla,quatum obferuare potuimus. Ea-dem verö analogia ad ftellas reliquas fixas impulfu primi mo-bilis, circa polos paruum quotidie circulü exarauit, attingens Mcridianum hora odaua lo.minut. plus minus,non proeul# vertice latitudinis noftræ.diftat enim ^.grad.fcre. Vnde amp;nbsp;fe-ptcntrionalibus locis magisincumbit.Cumeadem ferecul-men attingit ala Pegafi,amp; caput Caniopcæ,amp; corpus Andro-mcdx,amp;cauda c£cti,amp;c.cxaótiflimè veró ftella polaris. Quare ad hanc illius fedem figura vniucrfamcritó defcribeda eft, fiquis naturalibus voletant mathematicis rebus caufas meta-phyficas coaptare : quod tarnen quantum perfæpe vanitatis obtincat,aliorum efto indicium.

Qui naturam Saturni tribuunt, certi nihil ac firmi hab ent, eftenimvttota fubftantiaàSaturniluce diuerfa. Namquod ad ftationc perpetnam, debebat faltcm analogo mom ad Saturai i^us vel paululum regredi: vtin cometis aliis obierua-tum eft,quifu urn fere fêquuntur ducem.Atfi tam craffa fubftantia cft,vt huius nomine faturnina indolcs demonftretur, cur tam alte cofcendit fubitóatqualismagnitudinis ab initio? cur flamma tam pura,æquabilis longe lateque fcintillans?Po-ftremö inualidum eft iftic quod ab cftcclu ducitur argumentum. Namfrigushoc portentofumegopotius referoaddm-

DE NOVA STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;14I

tumam copulam Saturni, Martis, Mcrcurij, cum ftcllis fixis nat.Sat.Mar.mcnfeNou. precedente ctiam copula Sat. folis. Nam quid poffit vnus afpeftus Marris atq; Mere, potiflimùm circa ftationes, manifeftc oftendit hyems portentofa anni 1564. Soientenimafpeftus ciufmodivcntosciereficcosamp;: aquilonios,fiuc etcfias,qui pcnetradifacultate hybernumfri-gus adaugent, terreque fuperficiem expreflione humiditatis incruftant. Semel autem difpofita tellus deinceps facilè à eau fis confimilibus altcratur, vt infebricitatium corporibus ma-nifeftumeft. Verumfifrigus hybcrnumcaufequalitatemfi-gnificat,curperfiftentecaufanon etiam nuncmediolanua-rio eadem cœli inclementia perfcuerat?

Multainhoc prodigio fuperantmortalium fidem. Nam primo,vel quid fit,diccre non admodum promptum cft. S tel lam veró fiquis aHerat,non pbyficis tantum, fed amp;nbsp;matbema ticis demonftrationibus amp;nbsp;obferuatis hadenus conuincetur. Hoe enim duntaxat nobis aperiant, quo fydcre quam confti-tuat cœli partem. Nam amp;nbsp;folitç omnes apparent,^ nulla accc dit noua,cü eœli natura fit ingencrabilis,incorruptibilis: Hella autem pars cœli plané confimilisrationis. Videtur tarnen, quia fcintillat,matcrie tam ftabili pcrmanente,planctis ceteris quoq;fuperior. Minus multo cometen aut exhalationem quampiam efle docebis. Nam quado vfpiam comete fpccies iftiufmodi vifa eft, quin omnes aut coma, aut barbam,aut gla dium,aut haftam,aut tubam,aut cornu,aut clypeum, aut for-mam alicuiusPyramidis exhiberêt? Nifi folaremvelis,qucm Rofam obferuatores vetcres nuncuparunt, Sed vbihumana facies ? Vbicapilli ? Vbi purpurcus color ? Vbi motus ille ine-qualis,qui cxhalationes accenfaslege nature perpétua comi-tatur?Eft autem afpedus cometarum lubtriftis femper,atquc minacior, nunqua fcintillans, malorum non tam fignü quam caufaefficiês, dum rap rus in fublimem çtheris regionê à Sole accenditur,hac illac impulfus inequaliter,caudaq; iaciens iUi fempcr oppofitam fecudumlineam reél:am.Vndcamp; morbos cpidemicosaere iaminHamato,amp;2caccnatim infanosregum

S 5

141

ac populorum concitat æftus^vt phyfici voluerunt.Sæpiflîmc amp;nbsp;alicuius funeris velu t fax prçnuncia cœlitus comonftratuf-De hoc poïtcto idem fen tire non audeo, nam amp;: alia ipecicS alia longe materies:fortafle amp;nbsp;caufa efficiens proxima laten

Quicquid itaquefucrit, feu fax naturx legibus parta, hue prodroraus quifpiamatq; lychnuchus altenus aduentus Domini, hanc fpcciem lucis indutus, amp;nbsp;mtidi cardines vtrinque concutiens (nihil aflero) magnum videtur quod præhgnifi-cat,totumqj fupra nature leges ac præ portends cæteris cele-brandum. Semel duntaxat limilem vilain monumenta hifto rica prodidcrunt,fub natiuitatem fcilicct Domini Saluatoris, quæfalutemorbi partamteftataeft olimorientalibus Magis. Faxit omnipotens genitor,vt nunc fimili fere prodigio muta-tionemquoque confimilem innobisamp;noftris omnibus ex-pcriamur,vt pofids alfedibus prauis,faftu, libidine, auarida, crudelitate, amp;:c. nosipfi in Chriftoamp;iChriftus in nobis fub fui natalis circuitum renafcatur : difcufsifque fuorum lachry-mis, pacem amp;: à/zi/Jiçxcw prüftet, nofeem hanc obfeuriffimara luce iucundiffiraa, calicem furoris fui dolio pleno gratia; rau-ftoque benignitatis fuæ repente commuter.

Alterum non minus ftupendum,quód in pari fere rccelfu lupitcràprincipio Arietis,amp;nouuhocYydusà poli Hella rc-periatur: ac rurfus in pari propemodum altitudine ab ecliptica,atque eft latirudo noftrx regionis, yi.gr.fcilicet.

Maximum vero, quod fitin præcipuo puncto todus cœlir in contaduamp;nodo Galaxie circuli, amp;nbsp;coluri quiperaequi-nodium veris incedit,id eft per principia Arieds amp;nbsp;Librç,di-rimens dextra cœli pattern à finiftra,nonminus quam equator fuperius hemifphçrium ab inferiore, amp;nbsp;leges tumhuma-næ turn diuinæ reólum ab obliquo,errorumtenebras à verita ris ac iufticiæ luce diftinguunt.Credihile efl:itaque,totam fpc darc ad axim amp;nbsp;cardines mundi, cum ad illos habeat exactif fimam iymmetriam. Fiunt autemamp;rerum maxima: meta-morphofes Sole ingredientc principium Ari cds vel æquino-ftium vernum fub ii.Martij:quo tempore quç pene marcue-

DE NOVA STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;145

rant repubcfcunt, omniareiuucnefeunt, atq; vcl ipfo Hippo. teftc,qui prius internis elaufi penetralibus larucrant,a centro ad circumferentiam agitantur humorcs amp;: fpiritus vniuerfi, vnaqj cum ipiis partes lingula: mundi maioris atque minoris, contra quam foie in Libram ingredientc:quo fignaapparuit tcrribilisille comètes anni 1 j^.cumftellahacobtinenscxa étiflimam antipathiam. Eodem puncho Arietis totius orbis prima fuiffe cunabula omnes philofophi fufpicantur.

Non alias prima crefeentis origine muniü

Jlluxijjè äies,aliumue habuijjè tenorem Crediderim.rertlluderat — ExGeorg.a.

Quare amp;: ex illo antiquitus rede annorum circuitus numcrabant. Siquis autem diligcterobfeructin aftronomico globo, ftella hxc adamuflim ab xquinodij punebo diftat grad.6o.id eft per fcxtilc radium, à quinto Capricorni per quadrantem.

Plura qui volet, rem fuperftitiosè potius qua vtiliter qux-rcns,is amp;t eclipfim prxcedentcm,amp;: cometcm anni iyy6.amp;: co pulamSaturni,Iouis,Martisinprincipioleonisanni 1563 amp;nbsp;chafmata cœlo vifa fxpius, cum portentis aliis infinitis, ad ftatum prçfentem comparer. Idem quid Sol promittat{fi qua hic naturalibus fidcs)ingrcflu fuo fub proximum ver in Arictis amp;nbsp;Tauri dodecat. Martio amp;nbsp;Aprili mcfibus, prxfertim ac-cedente paulatimmemorabiliquadamoppofitionc Sat. lo-uis circa pleiadum fydus menfe lunij,qux bis repetitur poftca Nouembrismenfe rj73.itcm Aprilisi J74.cumadmirandis * aliis fyderum fyzygiis ad locum ftellx analogis.Hinc enim ini tiaforfan,virium progrclTuSjamp;c.quanquam quod ad porten-tifpeciem,menfuram vcl modum,pondus Sc tempor a,bolus iUc prudens futuri temporis exitum, caliginofa node premat Deus-.Ridetquefimortalisvltrafastrepidet.

V erum vt ex diuinis fpeólaculis frudum folidu confcqua-mur,multafunthodicnobisex purs SeChriftianx philofc-phix fontibus comparanda.Primum hxc omnia fefe habere, nbsp;nbsp;* turn in caufarum turn Ggnorum généré,prout eft animus cu-iufq^quicapit atque intelligit,vtqueipftdiuinx prouidentix

fubicóla materies morem gerit. Nihil etiam in hoe orbe mor tali abfolutc bonü, fed generatio vnius corruptio alterius, bC hc de exteris. Poftremó cum de contrario in contrariû perpe tub trandtus fiant,noxquæcrifimprxceditjVt inquit Hippo, maxime inquiéta eft. Vndcnccabfquc rempeftate traquiUi-tas parta eft, nee abfqj ærumnis vel calamitatibus fummis pater ad fœlicitatem via.Cetera qua: de terremotibus, peftilcn-tibus morbis,aquarum ignifq; diluuiis, amp;nbsp;fqualloribus diutur nis circa veris atqj æftatis initia iuxta aftrologia: methodum intricatam oppido dici duntaxat probabiliter poflenr, cófultö prçterimus: cùm etiam de natura ip fins prodigij minime con ftet.Multo magis ridendi qui annonæ caritatem,tumultus po pulares,ciuitatum cxcidia,afflicboncm ecclefiç vel triuphum amp;nbsp;id genus alia nugamenta profcrunt, ex præfenti potius re-rum ftatu atque euentu, quam aftrorum peritiavaticinij Ipc-ciem vfurpantes. Neceftquödadeodeprocul futuris foliciti fimus,ciim ne videre contingat fzpc qux ante pedes.

Scripfîhæc equidem non alio fcopo, quam ne tantum di-uinæ prouidentiæmunus vlla deinceps pofteritas coticefcat. Quodenimadipfiusgloriam fpelt;ftat,ca:lare nefas exiftimo. Mortales cæteros id paucis admonitos vclim,vt in cœlum iu-blatis oculis animifque quifque fe paret,amp; fortem præfenteni a:quo animo ferat.Cum enim fortuna temporis noftri ad nor mam excentricitatis Solis iam prope ad parui fui circuli peri-gxon fitdeuoluta,vidctureadem rurfusad augemvel apo-gxum conuerfo circuitu adipirare: fi nobis ipfis non defucri-mus. Atque vt metus in fumma abfidc,ita amp;nbsp;fpcs in ima diui-nituscollocataeft. Nihil autemin hacvita præftantius duxi, interforruna: vtriufq; remediaa rebus natura: fumpta,quàni fit illa de return humanarum viciftitudine freques cogitatio. quia, vt inquit Soph.in A.ia.cc,ôvit avril iû Minivan-rmgo^S.

PeraigU lethereos radio dumperß^uor ignés,

Vdiaßdlalis mcprogemerßiaijws,

EpilogiP

DE NOVA STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;145 ^-*

Epttegißnüi eorum qua in hocßdere nouopriedpue/int âd-mirofida.

■ r Subito natum arquaUs fere magnitud.ab initio, Lucidum pc ni tus Ôi ftcUarum inerratium more fein-tillans,

Locus refpedu primi mob. cxaólè in principio Arictis in comaâu Galaxie amp;: coluri æquinodij diftans ab æquin.6o.gr.

i Sedemtuam feruauerit toto durationis tempore in i^iod 7 hunc vfquc diem.

Nec ftclla, neque cxbalatio dici poHit, multb minus cometa.

Cum fyderibus qux vindam Andromedam intuen-tur, ibidem crucis fignum exprimât, Huius locus in Tauri dodecat. ex quadrato pugnct cum loco Zod.vbi cometes dclutanni t j j6. m-mirum j. Leonis.'

Rcrum bumanarum circuitus compendiofa peripbrafis.

rirtutumfiboles pax ejf,at copia pacis.

Luxuries opibta,luxu mauortia be/ia, Bcllopauperiesfua-,regno paupere 'virtM.

Aliter,

Pauperiespacem dat^opes pax,copia luxum,

Sedluxui beUuntybella^pauperiem,

Pons amor eß odiisyvita mors.turba quietù.

Staut qua deciderint,qua^ßetere cadunf.

Et capti capiunt-idf qui domuere domantur. Fit Tjiid fipplex, qui modo ‘vidor erat.

Sic plebi indomitaßcßntßafata tyranfi'c.

Sic Deue alternas verfit in orbe vices.

JOANNES DE MONTE

Jiegio äe Co fileta. ■

D i B v s lanuariis, anno Domini 14 7 f. vifus eft Cometa fubDibra, cû ftcllis Vir-ginis:cuiiis caputtardi motus crat, donec vicinaret fpicæ,nunc velocitabat finis in-cefliis per crura Bootis, verfus eins fini-ftram, à qua difcedendo die vno naturali, portionemcirculimagni 40 graduü de-fcripfit. Vbicumefletinmedio Cancri, maximediftabat ab orbefignorum 77 gradibus,amp;:tuncinter duos polos zodiaci amp;nbsp;acquinodialis, ibat vfq; ad interpedes Cephei, Deinde per pedus Caffîopeæ,fuper Andromède ventrem, poftgradien-do per longitudinem pifcis feptentrionalis, vbi iterum valdc remittebatur motus cius, appropinquabat zodiaco,tranfiens ipfum iuxta medium Arietis ; donec cum ftellis Ceti occafus Eliacus nobis ipfum occultaret,invltimis diebus Februari). Hoc mom fuo proprio circuli magni portionemdefcripfit. quo in feptêtrionem, amp;nbsp;cum hoc contra fuccefiionem figno-rumferebaturaLibrain Arietem in fineamp;principio proper tionabilitcr tardé: in medio veró cius apparitionis velocifli-mè mouebatur,vno dieferè per quatuor figna,à fineVirginis, vfque ad principium Geminorum : amp;: fccundum nataram fi-bi adferibedam, motum continuafTe debebat,doncc ireruin reuerfus in Libram apparuifiet : amp;nbsp;forfan talitcr motus fuir, quoniam in cius oecafu magnç adhuc erat quatitatis.Tamen propter figuram cius ad Solcm,amp; maxime in plagis fepten-trionalibus,non nifi parum in fine fiia: apparitionis videri po-tcrat verfus meridiem in diebus Aprilis, fi motu fuo reguhri-tatem feruaflet.

De motu caudte.

Cauda veró cius minus mobilis,continuê refpiciendo fiel las Geminorum,eas circuibat,nunquam ab eis per totum ap'

DE NOVA STELLA.

paritionis tempus dcuiabat.ldeoque in prima eins apparitio-nc caudam ad occidentem protendebat, quoniam illx Hellæ Geminorum putabantur. In fine veró cometæ fub Arictc lo-cato propter Solis vicinitatem, nifi in occidéte apparuit,pro-tendens caudam verfusorientem :quia in boe fitu ftellæ Geminorum ponebantur. Inmedioveró apparitioniscùm iret inter duos polos, caudam vertebat ad meridiem : illic tune e-raut fteliæ Geminorum: contingebatque tune nodte eadem: veftatim poft Solis occafum caudaOrientem refpieeret. Appropinquate medio noftis,rcfpexit meridiem. Poft medium nodiSjrefpexit occidentem. AnteSolis ortum ,indicabat locum feptentrionis:vndc circulus ftare confueuit. Hæc caudç diuerfitas in fitu ex motu diurno oriebatur, quem cometa ha buit:ex mom continentis infequentis primum mobile,qui femper eft ab oriente in occidenté,motuautem proprio ex-' tremitas caudæ(quamuistardius quàm caput comeræ) femper tarnen etiam ad occidentem, contra fignorum fucceflio-nem, deferibens parallclum à principio Libræ vfque ad medium Tauri mouebatur: vadens fub pcdibusVlulantis: per Vrfam maiorem appropinquando Perfeo: per quem circa Pleiades, ad caudam Arietis, ibat ferè in medio Tauri. Vndc pater, tam caput quàm caudam cometæ verfus occidentem, amp;: nunquam verfus ori entern, iuifte, non folum mom diurno, fed etiam proprio.

De diflantia Cometa à terra.

QuiGeometriæamp;s Arithmcticæ rationes noucrunt, minime diffentiéteis quxcxPtolcmæi traditionibus habentur: quibus in Almageftodemonftrauit,concauumorbislunæ 35 vicibus tantum diftare à centro terrç,quantum eft ab codem centro ad terræ fuperficiem.Semidiameter veró crræ(vt col ligi poteft)continet fere 91 i„miliariaTeutonica:amp; per ipfom (vtdicit Alphraganus 2,3 ditïerentia)ratiocinaraur diftantias fteUarum à terra. Confiderando itaque maximam diuerîna-të afpc£tus capitis cometæ a SpicafteUa fibi vicie 1 quæ iuxta T a

148 ' DI A L EX IS

poffibilitatem omnibus difFormitatibus redu^lis, maior com prchendinon potcratquam 6 graduum,inftrumentis con-gruis ad hoc ordinatis : ad quam afpedus diuerfitatem neceF ûriofequitur,corpus Comerxafuperficic terra: diftitiflein nonecupla didantia ad femidiametrum terra: : qua: ad minus eft odo millia amp;nbsp;ducenta milliaria:ponebaturque in fuperio-ri parte fupremæ regionis aeris, amp;nbsp;non in igné : fuppofita décupla quantitate commenfurationis clementorum : heut phi lofophus fecundo de generatione determinauit.

Q^modo inueniaturma^nitudo cometarum.

Quantitas verb cometarum comprehenditurexdiftan-tia illorum à terra,amp; quantitate anguli fui pyramidis. vifualis. Nam vni gradui in circulo magno correfpondent 16 miliaria de circumferentia terra:. Cum ergo diftiterit cometa à fuper-ficie terra: tantum quantum eft femidiameter terra:,amp; chor-dauerit eius corpus vnum gradum,crit diameter corporis ip-fiusi6 miliaria. Siverö in duplo diftiterit, dupla eritquantitas cius:qualis eft enim proportie totius finus (fcilicet 60 ad difta / tiam ft cl lx à terra) talis eft proportio chordae ad perimetrum ’ ftcllç. Chordam dico,quç hubtendirur portion! circuli magni in cœlo,quam talis ftella chordat,amp; talischorda eft bafis pyra midis vifualisiftiusftcllae.Multiplicctur ergo hafispyramidis vifualis per diftantiam cometç à terra, amp;nbsp;produdû diuidatur pcróo.Ipfc quorienscftquatitasdiametricometa::cuius de-monftratio altenloco competit. Diftantia veró cometæà ter ra comprehenditur ex diuerhtate alpedus iphus cometa^, vel alicuius eius partis,ad aliquod Aftrum fibi vicinum.

De magnitudine cometa.

Cum enim diameter capitis cometa: vndecim minuta cir euli magni chordarct: vt inftrumetis deprehendebatur:quo-rum minutorum chorda eft vndecim minuta,Sc medium fc-

DE NOVA STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I4lt;^

re : ilia ergo chorda,vt diäutn eft in prima parte, mûltiplicc-tur in diftantiam cometæ à terra : id eft oédo millia amp;nbsp;xóq mir liana :amp; producentur ^4 millia,amp;: 300: quae diuidantut per finum totum,fcilicet 3 milliaamp; 600 minuta,cxibunt inde 16 miliaria:qua: eft quantitas diamctri capitis cornets: coms vc ro circunquaque egredientes de capitc comets chordabunt fere 34 minuta. Fit ergo diameter earum 81 miliariafere. ** / Eufebius Ecclefiaftics hiftoris,li.3. Et cometes practerca exi-tialibus flammis arderc pertotumvifuseft annum. Ex lofe-pho : nulla impreffio aerea poteft ex naturaUbus cauhs exha-lationum flammiuorarum fufficcre materiam comets fpacio anni,fedveniunt comets ex occul-

tis caufis naturs, amp;:c. In qua fcn-

. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, tentia eft Meflala

Arabs. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;

150

SIGNIFICATIO COME

qy I ANNO M. D. XXVII. APPA- i ruit cum paffionibus eius, fcini iucundiffimisjàloanne Vo- geliiiHaylpronnenfi, Viennent Mathema-

tico demonftrads.

10. ROSINI EPIGRAMMA.

Vos ejuibu^ ^temimetiri fy^icra mundè

Ysi cur^f Vates dicite Jyderei^

Qjiiddiroi cahtoties ardsrf Cometa/

Certtimtti^ ^ pafsu triple rubere comts^

3ella neJaua manent mißros^ an acerbiorannii

PeÏhs in bumannmßguiet atra genm^

X)icite quiequid erit.minw effidt iradeoram

Q^ moniti ^uri$ tijura feront mantbi^^

REVERENDISSIMO IN CHRISTO PATRI | AC I LL V STRÏS S I M 0 SACRI ROMANI IM- i perij Principi, amp;nbsp;Domino, domino Bernardo tituli S. Stephani in | Cælio monte prefbytero Cardinali ac Epifcopo Tridêtino, fcrenif.

amp; potentif. Romanorum,Hungariæ,Bohemiæque, amp;c.Rcgisfu-premo Canccllario,amp;c. Domino ac patrono fuo clementidimo, loannes Vogelin almæ Vniuerhtatis ftudij Viennenfis ordinarius Mathematices profclTor, S. D. P.

V A N T O labore t^uantäi^ue tnduilria prifd CMathemalicipo^leroruw cof/^modd tKu/giU-uerinf, tameiji muitje alM,^uarufn auf hor esfu-eruKt, arfes, ^uibus om/sn'generisfeien fits, iwO efiam mill far is ars d^ res ciutlis, non par um ad-iuuanfur,el0cere po^nf: famen Aflronomia vt alps O^afhefêosparfibus anfecellif,ifaillueimii

ximèperfpicuumfacif. Nam^zif ex ea d0cemur)hi nonfolum errafica-rum^ellarummulfiplices mofus,fiafiones, f^^f^ffif^ypfogre^ij^ eß ßuxiones, occulfafiones, coniunófiones, alfernaf^trraehaf tones eerftf-ßmis legtbM aÜrinxerunf, ‘verum efiam rem(vf Plinius aif) efiam Deo improbamaggreßi,ßxorum ^derum numcrum,proprium mo-fum,loea'vera,figuras,magnisudines c^ nafurasposlens/raslidcrUt-Püfuiffamen(^uoslmiraculiesl loco) Comefa,ßue afernumßelus,J/~

DE NOVA STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;151

ue elemeKtarù ^Uiidam ßtjfi{fnigati0,eor»m actttißfna ingenia permet tdim^laboremy'velut co»tumax,Jrt(ytrari.Huic e^r^ni ^permul-taßcula {^Uronomicas leges afpemato, tandem non fine numine fit-peruenit alter Htpparchtts, nitnquamfat is laudatus, loannes de Regio ' monte. Is nobis opufiido tradito, 'viam os^lendit, i^ua Cometx verum locum in Zodtaco, motumdiurnum,diïlantiamtumab oculo fpeéla-toris, turn à centra terrée, magnitudinem etiam etus, aUaf^ paßoneSy t^iMper cunclaficula humanum latuerunt intelleólumjpofitmus co-gnofcere. Hidus insiruóftoneformatus obferuaui ego Cometam pui hoc annoyideß i^^2apparuit,ei(tspafitones exfitenttaTriangularußh^t ricoru Unearibus demonïirationibus hoc opufiulo ita comprobaui,'vt puæ a loanne de Mote regio ofiefiiefi via, nemini nifitriaguloru ßh^-ricorum perito accefiibilis, ame expeditiorfaila cuiuis CMathemati-cesßudiofipateat,vt^eam alipuis inpofierumingrefius,de Cometa exaóliuspuam egOjdfplura puam loannes commonefecit,firibere pofi fit. Hunchbellumvtfiuæ reuerendifi. çfi illußriß. dominationi conß-crem, hartatur rußieafortaßis dr importuna,non tarnen reprehende-dagratitudo animimei,puiplurimorum beneficiorum confcius, vtcu-pue ßudet habere gratiam. .^anpuam ipßß eidem tux dominationi commendarepoteïfpuodfitpremisnoïiris Rom.principibus, quorum tu vt prudentißimum ita dignißimumgeris conßliarium,profpera au-guriao^iendit. Raga igitur hune tua humanitas clementifionte acci-piat, mefimulvt cun^losßudiofis,perpetuoproßquaturpatroctnio.

Caput primum de tribus tbcorematibus, quibus omnia pro-pc, qu2 de Cometa fcribuntur, oftendentur.

Z^urus operxprecium videor,fiex acutßimi Ge-bri Htßalenfis i..Mßrogt;Mmtcoßuod breut monitu doéfifiimidr de Mathematica optime menti Ge-org/j Tannßetter Collimitf, Regf Medici, editu-rusfiim)tna theoremata, putbus magna pars tri-angulorumfihxricorum abfiluitur,huc tranßu-

leromon ßlum vt puas hoc libella admirandaspaßiones de Cometa put apparuitannoChrßi t^^2.firipfi,neceffirfidemonfirationibusco-

Ijl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D I A L E X I s

ßr}Mentnr,‘veru}netiawvt omnibus Aßroiwrni^e ßudiäßsßmutvl^ pateaf i» pofiemm harum paßh».'/m accurafi/ti objeri(a»(iarufK,ßf^K^ ahar^if» ^u^ aähuc latent, w»enienelar/tm anfißt data,

Primum itaquc Theorema eft.In omni triagulo Iphxrico, cuiufquc lateris fm’, ad anguli cuifubtendicur/inü, eftproportio vna,vtinrriangulo fubiedo ß^ A B D.Sinus lateris A », ad finum anguli . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/

cui fubcendicur A n b . Sinus etiam arcus /1 B n, adfinum anguli quem fubcedit b a d f \

Porro ipfiuslateris A D,finus adfinuman-

guliqucmfubtendit a B D, eft vnaamp;ca- 1 dem proportio.

Sccundum.Inomnitriangulofphçrico,

in quo vnus angulus eft réélus, proportio finusalterutriustcliquorüangulorü ad find anguli rcéli,cfl ficut pro-portio finus complementi alteriusanguli ad finum complcméti arcu* iubtendentis,vt in triangulo a b n, fit angulus b réélus-.Dico pro-portionem finus anguli bad ad finum totum,clle ficut finum com-plemcntianguli ad e adfinumcomplementiarcusfubtendentisa b» vclproportionemfinusanguli a d b, adfinum angulircéli,ideft â* num totumeftè ficut finum complementi anguli n a b, ad finumco-plementiarcus fubtendentis b d.

Tertium Theorema. 11 omni triangulo lphxrico,in quo vnus ait-gulus eft réélus, proportio finus complementi arcus fubtendentis an-gulumreélum ad finum complementi alterutrius arcuumreélum an-gulum continenthim,eft ficut proportio finus complementi reliqui arcus,reélumambiencis adfinum totum.Vtin prioritriangulo,proportio finus complementi arcus a d angulumreélumfubtendentisad iinum complementi lateris a b angulum reélum ambientis,ficutfinus complementi arcus b d angulum quoque reélum continentis ad find totum.Autproportiofinus complementi arcus A d, reélumführende tis ad find complementi arcus B n ilium ambienris,ficut finus complementi alteriusarcuseundemreélumcontinentis a badfinumtotum.

Horuw ahorum^ Theorematum demoßratioaem optime Leclet, breui videbisdnterea contentttsßs illis iißlem rudibusdn ^uibus te ex-er teas oportet, zit demofirationes lineares, ^uibsss inßi^nentibus capi-tibnszgt;temitr,intelligerepoßis:'variabimns enimut commodamfue-rit,dtllarumproportionKm ordmem,modb perm/ttatayinterdum cod-tterß vßtri proportio/talitate. Nuncrem ipjam a^grediemar,^^ v»i‘ cu?ft

DE NOVA STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;153

cum hocmonuerimus. ^uad ß ^uandobini termve occurreri»t tibi numerißnegraduummmutiarum'ueexplicatione,ßito primum nu-merumÿ'^‘^^^^Tfe‘^gt;ff^di(fff minuté ^tertium ßeundis inßrutre^.

Caput fccundum de quinque locis Cometæ ab Aftronomo conliderandis.

0met£ ^}uint^uefi»t locaab t^H^renomo conß-deranda: duo in circula altitudmis. Horum alter 'vißaßu apparent appellattn, ac inslrumento in-uentus, deßniturper lineam aboculo obßruato-risper centrum Cometa adcirculum altitudinif ^^ dtatraófam. t^ltervertisdtcitur,3’magno la-bore, calculi auxilio (vt if^à 'videbis) pateßit. Deßnit urautem per lineam reâlam à centra mundi exeuntem per centrum Cornette,produäli^^'vßueadaltitudinis circulum. Exempli

gratia. Sd circulas alti-tudinisßu lt;^zimuthus, præ cuius magnitud/nç^j terra inflar puneli esl, circulas abc, Circulas in ßtperßeite terrée h t. Centrum terra r., Linea reela tranßens per Zenith ßu verticem obßr-uatoris amp;nbsp;centrum terra A H E D, Oculas ohßrua-toris H, Centrum Cometa in acre pendent is G. Ah cculo igitur obßruatoris per centra Cometa adcir

eulum altitudinis trahaturHneare^la H G c.A centra terra per centrum Cometa reela ad arculumaliitudiniscicclaßt E G B. Ertt ergo panel as c loeas Cometa 'vißis,punclas autem b veras locus in Azima tho. Hac duo loeaßmper disiant, nß /Ruanda Cometa in ipfofuerit ob-

DIALEXIS

Jematorii 'uertiee,, tanc enim 'vm/s ent locm ^ apparent amp;nbsp;wrnijpi^’ , óf na fiihcet A. Praterealocui ‘ven/'sfimper eUZemth propior ^aà/^ 'vijèa,fiae in Oriente fiae Occidente Cornet a appareat. Zr eus Zzinir . thi dief a duo loca interiacens, z)ocatar diaer/itat ajpeófus in cirealo ^ titudinii. Ea radix ed amp;nbsp;fandamentam omnium qua de Cometa fd ripoßant. Tertitts loenst eïf in aere corpus Pianette circamfiribenteZ-Hants loci diPiantia ab ocalo ^aidem obfiraatoris definit ar infiprapO' ßtafigara per hneam h g. Eias ver o à centra terra diPfantiam detet' minatlinea e g. .^^rtas Cometa locos appedatar veras locos in Z^‘ diaco, amp;nbsp;ePlpancfos ecliptica terminant ar cam daHam à polo eclipth ca per locam Cometa ver om in^^zimatho ad eclipticam^,^intfit locos vocatur apparent locos in ecliptica, qaem oPlendit areas duclut ^ polo ecliptica per locam Cometa vifim in Zvimatho adeclipticam.En ram ^uinqae locoram filasprimas(id ePl apparent in Zzimathopnut' niturper objeraationem. Zt alp calcalo,aaxilió^ diaerfitatis afpectat in Zzimiitho, coparantar. ld propt ereafiibieófo capite docebimat nO' dam haiajmodt diaerfitatis afieHut inaenienda^

Caput tertium de ratione inueniendx diuerfita-

, tisafpcdus incirculo altitudinis.

^£C nonpoteli exaé/è inueniri,»/// t^uab^ ob-ßruai ioKibus, m0£bcotemporifigt;t(eriia//û difir^^ tibus, t^uo nid/a latitu^linü ß/^ibiliißat mat atm aat dechnattOKisJdpropterea obßraaai afmaCbtt fill f^ 2 diefixte menfi's Oó/obris, hora decimafi^i

ta, min. S, ins frame to ad earn rem apto. Inaeni h/tc obfiraatione altitadinem vifitm Cometagrad. S-minat. o.DiPlatiamveroZzimathiinpaofiait Cometa ab orta apah noófialiverfiitmeridiep. ij. o. Deindeeiafilemhoradecimafixtani' nato to.fecifieandam obfiraationem eodem infiramento: çfi inae»^ altitadinem Cometa vifiimin circaloaltitadinisgrad. la.min.^o.Dh Pfantiam autem t^zimathi ab orta apainoófiali verfits mendient, ta. o. Hos daas objeraationet aptaai Theoremati infiafiibieófo, çfi in-oenidiaetfitatemajpeófatin circalo altitadinis in prima obfiraatione

DE NOVA STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'l^^

3^. 31. i. In féconda autem obferuaÜ0ney^4. }g. f. Decrefeit enim di-uerßtasafpecIits'tantoafnpUtts, quanto Cometa Zenith magkappro-pinquat.

. Demonftratio.ln diuerfitate afpedtus comparanda,vfusfurn amp;nbsp;mo do demonftrandi amp;nbsp;fchemate, quæprinceps Matheraaticorum loan-nes de Regio montepofuit in fecundo problcraatelibri fui de Come-ta. Sit itaque,exem-plolo.de Regio mó

te , circulus meridi-anus ABC D, Medietas horizontis orié-talis BED. Polus horizontis , quem Zenith vocant z. Polus mudiardheus n.Azi muthfeuquarta cir-culialtitudinisin pri maobferuatione z c K. In quo locus Co-metæ vifus quidem o,verusautemG.Pa rallelus feu .arcus fc-midiurnus Cornera: veri A G E.Vifiauté paraUelus q__n s. A

polodeniquemundi ardtico trahantur arcus circulorum magnorum H o,amp;HG.Hscquidcmcircaprimamobferuationemfadtafint.Infe-cundaobferuatione,quadranscirculi altitudinisfeu Azimuthus fit z i R. InquoiocusCometæverusquidemfit l. Vifusautem M.Duca-turetiamapolomundiarcuscirculimagni h l, qui æqualiserit arcui H g: quoniamvterque cft expolo parallel! a G e ad dus circumferen-tiam.Conftituaturdeindeangulus lhn æqualisangulo gh odudto arcu H N,quiæqualiseritarcui H o. Addito ergo verique communi-terangulo n h g erit angulus to tus l h g æqualistotiangulo uno, ArcusitaqueLG amp;nbsp;n o,hisæquabbusangulisfubtenti,timilesctunt. Manifeftum ergo quod heutin tempore duabus obferiiationibus in-teriacente, pundtus g ad litum i motu primi mobilis,ita pundtus o adnotam n traducitur.Supponimus enim Cömetamtantnlo tempore, nullo aliomotu (quantum ad fenfum attinet) quam mobilis primi ferri. Demittatur etiam à polo horizontis z, per pundtum n , quadrans

10 D I A L E X I S

circulimagni zNP.Puntusdeniquc NcontinucturlocovifoComC' tæinfecund.-iobfcruationc,fcilicet punóho M,arcucirculimagni mH» Similiteriiingaturcumlocovero l arcu n r.Hisita delineatis ad de-monftrationemveniamus. Cuius gratia ex h pundo fuper quadran-temz K in partes z produftum, ciiciatur orthogonalitcr arcus circuü magni h t. Rurluscxpundo z fuper arcum hn orthogonalitcr ca-dat arcus z x. Deinde ex pundo m educantur arcus circulorum mJ' gnorum orthogonalitcr, arcus quidem w y fuper z n. Arcusautemgt;* F fuper L N arcum. In hacdcmonftrationeodoordinetriâgulosfphç ricos perluftrates,amp; in fingulis terna ignota perquirentes, adduceniut tandem in cognitionem arcus n l, quiarcui o c ideft diucrfitati afpc dus prima: obferuationis in Azimutno,ideo eft çqualis, quia duoruW triangülorum Iphçricorum l h n amp;nbsp;G h o duo vnius latera, æqualù fuut duobus alterius lateribus, nempe arcus h o arcui H n, amp;nbsp;arcus H G arcui H l. anguli prçterca his çquis lateribus conteti funt squales pet hypothe/irn:bafisergo G o çqualisbafi N l pcrquartamprimiMilci» Eadem operapernolccmus arcum l m , hoceftdiuerhtatem alpeduS fecundæ obferuationis in circulo altitudinis.

Primitrianguli h z t angulus n t z ex hyporheh eft redus, lattis z H nobisViennenfibuseft 42,o,cornplcmenrumfcilicetelcuationis polaris,angulus H z t eft Só^jqyjO.Namftbicontrapofttus b z Ktf' tidem eft graduü,ideoquodtantuseft arcus eum dimmens b k coiU' plemcntumfcilicetazimuthi prima: obferuationis. Latus T n inueni-turperprimumTheorema. Namfmusanguliredi h t z adfinuniat cusfubtenti z h ficut fmus anguli rt z t ad fmum arcus ri t fubten-dentis,quieft,4i,yf,i.Arcus z t inueniturpertertiüTheorema.Naro finus complemcnti arcus n t modó inucntiadfinumcóplemcntiarcus z H ficutfinus totusadfinumcomplemétiarcus z t.arcus itaque ipfc z T eft i,^,a9. Angulus t h z inueniturperprimüTheorema. Nam finus arcus z n ad finum anguli redi quemlubtenditH t z ficut finusarcus z t adfinumanguliquemfubtedie t h z amp;eft 4,1a,14'

Secunditrianguli t o h latus T o cft,87,t v,iy. Arcusenim z 0 complemcntum altitudinis cometç in prima obferuatione eft 8 f, o-Arcusautem z t vt modó oftenfum fuit, z,j y,!^. Latus h t fuprà inuentum fuit,41,y y,t.Angulus h t o redus. Arcus h o inuenitur per tertium Theorema. Nam finus totus ad finum complcmenti arcUS H T ficut finus complemcnti arcus t o ad finum complemcnti arcus H o amp;nbsp;eftipfc arcus h o 88,17,11. Angulus t h o inueniturperpri-mumTheorema. Nam finus arcus h o ad finum anguli redi quclub-tendit H T o ficutfinusarcusT o adfinumanguliT tt oamp;eft 88,jö', 48.Abhocfiauferasangulura t h z,fcilicet4,ii,i4.relinqueturan-

0

DE NOVA STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;157

gulus Z H o,84,i4,i4.Angulusquoique H 0 Tinueniturperprimum Theorema.Namfinusarcus h 0 ad(mumanmlirepiquerafubten-dit H T 0 fleur fmus arcus h t adflnumanguli hot quem flibten-dit,amp; eft 41,56'58.

Tertij trianguli h z x. latus z ii eft 41,0. Angulus n x z réélus Angulusautera x h z €1175,44,14.Namangulus n h o eft 10.30.0. Ideoquód arcusparalleli N o refpondetremporiduabus obferuatio-nibusintermediofcilicet o,hor.4i.minutis,quæ in gradus æquino-élialisrefoluta,integrant,io,5o,o. Sublatoergo angulo n ii o exan-gulo z H o fuprainucnto,fcilicec 84,14,14.reflduuseritangulus z h x,75,44,14.Arcus z x inueniturperprimumTheorema. Namflnus ailgulireéli z x h ad flnum arcus lubtendentis z h fleut flnusanguli z n x adflnumarcuslubtendentis z x,amp;eft59,58,6.Arcus H x inue niturper tertiumTheorema. Nam flnus complemcnti arcus z x ad flnum complcmenti arcus z h ficutflnus torus ad flnum complemen tiarcus h x,amp;eftipfearcus h x,i4,9,1. Angulus h z x inueniturper primumTheorema.Namflnusarcus x h adflnumangulircéli nx z quem fubtedit,fleur flnus arcus H x ad flnum angulin z x quem fub-tendit,amp; eft 11,15,46’.

Quarti trianguli z x n angulus z x n eft réélus. Latus z x eft 59, 58.6.Latus x N,74,18,10.Fueratenimtorus arcusHXN,quödefl'ctx-qualis h o,88,i7,i2.Aquoflfubtrahaturh x,rcliquuseritarcus x n. Arcus z N inuenitur pertertiumTheorema. Nam flnus torus ad find complementi arcus z x fleur flnus conjplementi arcus x n ad flnum complemêtiarcus z n,amp;eftipfcarcus z n,78,i,(5. Augulus ÄZ n inuenitur per primum Theorema. Namflnusarcus z n adflnumanguli reéliz x n quemfubtendit,flcutflnusarcus x «adfmnmangulix z N quemfubtendit,amp;eft79,46,lt;5.Angulus z n x inueniturperprimum Theorema.Nam flnusarcusz n adflnuangulircéli z x n quemfub-tendit,fleutflnusarcus z x adflnumanguli z n x quemfubtendit.amp; eft 41,1,56'.

Quintitrianguli z m y.Latus z m eft 77,30,0. ipfumcnimcftcom plemenrum altitudinis cometicæ in fecunda obferuatione deprehefle, feiheet 11,30,0. Angulus z Y weft réélus, Angulus m z y flcnotusfict. Aftgulustorus H z igt;, conftanspartialibus angulis h z x, 11,15,40.amp; x z n,79,4(5,tf.erit 101,11,5i.Reliquusergoadduosreélos b z p,78, 48,8. Porro angulus s z R eft 78. Ipfe enimeft complementumazi-muthi in fecunda obferuatione, qui inuentus fuit, 11,0. Subtraélo igitur angulo b z r fcilicer 78,0,ex angulo b z p 78,48,8.reliquus eritangulus M z y,0,48,8. Arcus m y inuenitur per primurnTheo-rerna. Namflnusangulircéli z y m,adfinumarcus z m fubtendenris v 5

IjS D I A L E X I s

fientfinusanguli m z y adfinum areus m y fiibtendentis amp;nbsp;cft,o,4^'gt; yp.Arcus z y inueniturpertertiumTheorema.Namfinus cópleméo ti areus m y ad finumeóplementi areus z m fieut finus torus ad finuin eomplemcntiareus z y amp;efl:ipfe areus z y yyjipjyif. Angulus z M ï inueniturper primumTheorema, Nam finusareus z m adfinuman-gulireótiquemfubtendit z y M fieut finus areus z y ad finum anguli quemfubtendiez m y amp;efi:,8pjyo,o.

Scxtitrianguli M y N.Latus M y efl:,o,40’,yc).Angulus m y n eft redus.Latus y N efto,3i,io.Relinquiturenimipfumpoftfubtraâ:ionc areus z Y,77,2.5),y(3,exareu z N,78,2,(î.LatusM Ninueniturpertertiu Theorema.Namfinustotus adfinum eomplementiareus n y fieuefi-nuseomplcmenti areus m y adfinumeomplementiareus m N.amp;cft ipfe areus M N,o,y6',y7.Angulus m n y inueniturperprimumTheorc ma.Namfinusareus M n adfinumangulirediquemfubtendit M y N fieutfinusarcus w y adfinumanguliquemfubtendit m n y amp;eft yf, 3y,2i.Angulus y m n inueniturperprimumTheorema.Namfinusar eus M N ad finum anguli redi quem fubtendit M y N fieut finus areus Y N adfinumanguliquemfubtendit y m n^amp;eft34,13,25),

Septimi trianguli m n F,latus m n, eft o,y4, y7,angulus M f n, re-dus.Angulus m n F,fienotusfit,Angulus r n h,quia æqualis angulo H o z,eft 4i,y6',8,àquofubtradus angulus z n x, 4i,i,3(y,rclinquit angulum l n z,o,y3,3i.Isvcrôdemptusexangulo M n Y,yy,3y,ii.re-liduumfaeitangulum M n 1,54,41,49. Areus w F inuenitur perpri-mum Thcorc.Nam finus anguliredi m f N,adfinumareusfubtenden tisM Ndieut finus anguli M N F,ad finum areus fubtendentis m F,amp;cft c,46\iH,Areus f N,inueniturpertertiumTheor. Namfinus eomplc • mentiareus M f ad finum eomplementi areus m n fieut finus'totus ad finum eomplemcnti areus F N,amp;eftareus mfe F n,o, 32, yó'. Angulus F M N, inueniturperprimum Theor.Nam finus areus m n ad finum an gulirediquem fubtendit m f n,fieutfinusarcus F n adfinumanguli quemfubtendit,F M N,amp;cft3y,i9,y3,

Odauiamp;poftremitrianguliL m F.Latus m Fell0,40’,28.Angulus L F M eft redus,Angulus l m f ell8S, y3,36',quod fie pater. Nam ex trianguloquintoinuentuseftangulus z w y,8ci,yo,o. Exfextoautein triaguloangulus y m n agnofeebatur 34,23,29.Totusitaque angulus t M Neft 124,13,29. Ac[uofifubtraxerisangulum f n ncomparatum cxfcptimo triangulo fcilicet 5y,i9,y3,rclinquetur tibi angulus l m f 88,y3,36'. Angulus « l f,inueniturper fecundumTheor. Nam finus totusadfinumanguli i m F,ficutfinuscoplementiareus m f adfinum romplcmenti anguli quem fubtendit m l f,amp; eft ipfe angulus m 1 j 1, 21,4.Areus i m inueniturperprimumTheor.Nam finus anguli m l f

DE NOVA STELLA. 15p ad finum arcus lubtendentis m r ,ficut finus torus anguli reâi ad finum arcus L M,§c eft 54,58,3i.Hæcefl;diuerficasafpe(Stusincirculoaltiru-dinis;fccundæobferuationicongruens. Arcus l f inuenitur per pri-mumTlieor.Namfinusangulireóti l F m adünumarcus fubtenden-tis M i ficutfinusanguli l m f ad finum arcus lubtendentis l f,amp; eft }4,j8,y.Cuifiaddaturarcus n f infeptimotrianguloinuentuslcilicet o,5i,ylt;ï,produee.turtotusarcus l N,5y,3i,i.diuerfitasfcilicetalpeä:us in circulo alticudinis,primæ obferuationi conueniens..

TanUmoUseratinuenire Muerßtatem aße^fftsi» f^zimutho! Hoc e^f funäamentum omnium earum paßionumje/utt de Cometa de-monsiraripojjtmt.

Caput quartum äc diftantia corporis Cornera: tum ab oculo obferuatoris, tum à centro terrx.

EHS omnium creator^ vt Ouid.primo (JH^eta-. morphoßos canit:

Oshomintfublime de dit-, cœlum^ wdere^ \j, Iußit,dr ere^îos ad ßdera tollere cultus:

Prona cumßeHent animalia caetera terram.

Nulla certe respenitius nos vel in amorem vel co-gnitionemDet perducere poteïly quam faperna-rum rerum contemplatio. .^^d^Sapiens teßatur cap..i^.cumin-quit-. nbsp;nbsp;nbsp;magnitudine/pecies dr créature cognofithUderpotePi Crea

tor videri.Eaproptervt ex hoe bbello mirabtlibus Dei opertbus circa Cometamintellellis, quijquisferuentius Deum amet, umpliuf^ Maießatem eins agnoßat, nonpiguit meßpputare dilfantiam etus turn ab oculoobßruatoris turn à centro terra, magnitudinem etiam eius, a-Uaß^paßiones. f^ccurato da^ calcule muent ddlantiam corporis Co-meta,ab oculo obßruatorismtlliapaßuum contineren 6Só. Germanica aut emmilliaria (quorumßngula quaternis conßant millibus paß ßum) 11 y i, Dißanttam verb dits à centro terra compleUi milhapaß fium 6140. Germanicaautemmilliariaif^f..

Demonftratio. Sit vt infecundo capite, circulus altitudinis(præ cu-ius magnitudine terra punétiinftareft) AB c d,circulus terrç fubieftus liuic,H L, cenuum terræ e , Diameter trafiens per Zenith obferuatoris

i6q nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DIALEXIS

amp; centrum terra: fit A h i n, inqueeafit a vertex, h ocu-lus obferuatoris, G fit locus Cometçacreusin primaob-feruatione, per quern reétæ lineæ ad circulum altitudinis traiedtæ fint, ab oculo quidé obferuatoris h o c, A centro autemterræ e l g B.Iam paruit B locum vcrum eflè co-metæin circulo altitudinis, c autem vifum. Arcum etiamB c diuerfitatem alpedus pri-mæ obfcruationi congruam, die 3f,3i,i.Porroducaturex centro terra:reda E k æquidiftans linea: h g c.Etquiatota terraprï circulo altitudinis abc pundi vicem habeat,arcusautcm terreftris circuli,redis h c,amp; e k conclufusmaioreft c k arcu,eritconfequen' ter arcus c k omnino infenfibilis. Arcus itaque k c b nihilo fenfibiH maiorerit arcu c b id dl 31,31, i.Poftremoproducatur c G h in partes H,amp;fuper earn ex centro Eperpendiculariseiiciatur e o.Etquiainpri maobferuationecomplementum altitudinis cometicæ angulus fcili-cet A H c fuit 8 5’,o .erit etiam tatus,per i p,primi Euclid.angulus ei con-trapofitus o h e.Angulus o e h reiiquusadvnumredum y,o,vtigi' turfemidiameter terra: h E dl finus totus fcilicet looooooo.erit o £ quidem5)f,6'ic)47,o h autemSyiy 57. Vtautefemidiameterterra:eft milliariumgermanicorum 89 y quadrantis (tantam demonllrauimus cam in noftro libcllo Theutonico de diftantiis corporum cœleftium) erit o E Spimilliarium trium quadrantium, o « autem 78.Rurfiisin triangulo o G E,anguluso G Eæqualisper 29 primiEucli. fuo coalter no B E K,dl 3f ,31,1.Angulusitaque o e g reiiquus advnumredum» erit p4,28,V9.Vtigitur E g dlfinustotus,eritoequidem ^809437. o G autem8139437.Idpropterea,vt o e milliariumdlgermanicoruffl 891 3.quadr. Erit e g diftantia fcilicetCometæàcentroterræ 1335 milliarium,o g autem 1249 femis,aquibusfifubtraxerismilliariare-Ipondentia o H,78,relinquenturmilliaria 1171 ferais, diftantia fcilicet Cometæ ab oculo obferuatoris.

Caput qnintum de magnitudinc amp;nbsp;corporis amp;: crinium Cometx.

DE NOVA STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;idi

B S E R TA n inßrumeto ^jnale ßthie^um est, primo tôt am Cornets lougitudmemi^ ccr-ptiô cit/s dt' crises complelientem, deindeßliw ^^ Caud£: operatuf^ Mathematico more, imieni to tamiUam Cometh longitiidinémiUiarium Ger-manicorum iS^i filorumautem crinium i S 2,. trium ^Kadrantium. t^updß hanc crinium dt-menßone a totiui Cometa miUiaribusßthtraxeris, reUm^uetur vßbi-lis eim diameter mßnßbiliter à vera dißerenSymidiare Germ.vnu cß quadrans. Ne cuihac abfurdavana^/vtdeanturjßtbieci demonltra-tionem..^ii enim nißMathematiefisaut ab eo indrKciiiiyVt tant am mole in aerependere credat,adducipoßtt? i

D emonftratio .Sit hafta inftrumenti a b ^^ê'^^co'^eïaJ^totuinfiibtédens c D.In-ucni obfeïuationc,haftæ longitudinem a B cotinere dimidiuinregula:,lcilicet Unea E B vigefiesquateramp;4j mi.Aggregauier go quadrato haftæ, quadratum dimidiç re gulç,amp; inucnilôgitudincmlineæ a e partium 14,40', 15 ,vt dimidium regulæ a b eft vna.V t igitur a c eft finus totus feilieet 10000000 erit c B 405709 arcus autem ei refpondens amp;; eft quantitasangulia A c, 1,18,49. Totus ergo angulus cad corpus fimul amp;nbsp;crines Cometçfubtendens 4, 57,38. His ita conftantibus,repetatur figura capitis quarti. In qua omniafintconfti-tutavtfuprà,nifiquôdpunlt;ftus n reprefen tet extremitatem caudç,ad quern ab oculo obferuatoris trahaturreôta h n.Supponi-mus enim cum loanne de monte regio, li-neam è centro mundi eieftam, per cetrum corporis cometici,mcdios crines penetrate. Nam licet res paulo aliter fe habeat, tarnen noftram demonftrationem non im-pedit. Et quia angulus h g extrinfecus vt lupra oftenfum fuit, continet 5y,5igt;i. In-trinfecus autem angulus n h g totum Co-metemconcludes 4,37,38,eritper Jipti-

I^x nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DIALEXIS

mîEucli.reliquusûitrinfecusangulus hng jOjÇ^ji^.VtigirurH G cft fimis ^133872 erit g NSozîyif.Vtvero h g milliariûGermanicorun! eftii7iamp;dimidij,erit g NhoccfttotuscometaiSqmilliarium.

Alia obferuationc,qua régula quidem inftrumenti fblos obtegebat crincs corpore exclufo, hafta autem dimidium regulæ continebatvi-gelîes quarer amp;nbsp;y4eius mû fimilitamératiocinationeinuenifolotuni crinium extenfionem 18 2. mill. amp;nbsp;très quadrantes contincre, Hæcab illalubtracla relinquit diamctrumvifibilem, corporis coraetici, mil-liarij vnius amp;nbsp;quadrantis Germanici-

NoK ofnnibi^^Jpe^ator^bu^^e^ual^^gt;^^kturmag»!f»^l^f^e Cûfnefif' ßd'vf culotte acnor eif actes aut hebettor, it a mater minerve appardj zitteäüeß Seneca cap.ji. (tbrißxttnatttraltum ^ftienitm. Et^id' dem crediderim Cometamnemmißtetttrnvidendntm exhiberez’ d^aproptertib/perß/adeas, Levier, oportet muite mater cm eße rent' ra earn, ^uam caicultts metis docet.

Caput fextumde declinationeamp;IatitudincCo-metæ:locis eius in ecliptica: diuerfi-tate alpedus ibidera.

■ ECLINaiTlONEM Cometareperiexpd-ma obßruattonepr^dt^fa Septetrionalem ad, ^Çj yz. Latttudmem 'vero eitts Sept entrtonalem puO-. ^ue ny, .zo, ^2. Locuvero in ecliptica zy, ^0,20, Leonts.Lecum'vißtmibidem tS,^, 7^, Etrßnit-Locus'verusfibtraelus ex wß relin/puit dtuerß-tatem ocellus in ecliptica ^2,2/, t^. fforunt tit' monslrationem ßtbieci.

Demonftratio.SiemcridianusK F g horizon orientalis EDH,xqui noótialis b d l. Circulas altitudinis in quo eft Cornera f a E,In quo pondus A Comctamnotet.EclipticafitK p h L,ExpundoA trahafl-rur arcus orthogonaliter ad æquinodialem quidem a q^b, qui erit declinatioCometæ.Adeclipricam autem a p, quilatitudinem eiusÜ' gnet.ExeodemAtrahaturarcusadortumæquinoôtialemfcilicet A o-Etquiahoraobferuationishocefl:horadecimafexta,min.8.dici ó' 0-chobrisfoloccupauit,23,ii,4i, Librx:culminauiC523,yp,Geminis qui fignaturperpundum K,afcéditautempundus H,25-,io,Virginis,Cu-

DE NOY A’' STELL Ai nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l^j

lus afccnfio obliqua 171, 16 fubtrafta ex femicirca nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;F lo reliquura facit arcum D L,6',54,10. His ita præftru étis, quatuor triâguli fphæ rici funt ordine côfidcraa âi, quorum auguli laterâ-ue, ignora quibus thcorc-matibus inueniri poflint, ofiendiffe fathabebimus.

Primi trianguli a e o, Latus A E eft 40,51,1.Cou ftat enim ex altitudinç vifv Cornera: primæ obferua-tionis fcilicct 5,0. amp;nbsp;diucr fitatc afpeftus in circulo altitudinis eidé primæ ob-fèruationicongruentifcilicct 5^,31,!. Arcus r» E,diftantïa fcilicct Azi-mutbiabortuæquinoâ:ialiinprimaobferuationCj3,i^,o.Angulus a B D redus,Arcus A o inucniturpcrtertiumTlaeor.amp;cft 40,57,19,An gulusA n EinuenitutpcrprimumTbeor.amp;c(l8(j,ii,i5. Aquonfub-trahatur angulus s n E,id eft complementum eleuationis poliVicn-ncnfis,4i,o,rcliquuscritangulus ad b,44,11,15.Quia verb angulus A D E maior eftangulo b o E, ncceflariôdcclinabitComctaabæquilt; no diali in feptentrionem.

Secunditrianguli a b n, Arcus a d modo inuentus eft 40,57,19. Angulus A D B,44,11,15, Angulus a b D redus,Latus b a inuenitur perprimum Theor. amp;nbsp;eft dcclinatio Cometç fcptentrionalis,fcilicct i6',y9,51.Arcus B d inueniturpertcrtiumTheor.amp;eft51,55,15.Isiun dusarcui D i,6',54,io.integratarcum B D £,^8,9,4^.

Tcrtijtriangulilt;ij L,Arcus B L(vtdudûoftédimus)eft58,9,45,An gulus Qji i redus.Angulus qj. b 15,50, maximafcilicctfolarisdecli-natio. Angulus b qj. inuenitur perfecundumTheor. Namfmusto-tusadfinumanguli qj. b ficutfinuscomplementiarcus n L,adfmura complcmcntianguliB qj. quem fubtendit.Eteftipfë angulus 71,43, 43. Arcus qj. inuenitur per primum Theor.amp; eft 40,5 5,4o.Isfubcra-dusex femicirculooftenditgradum eclipticç quicum Cornera veto cœlum médiatfcilicct i9,i4,io.Leonis.Arcusquoque b qjnucnitut perprimumTheor.8c eft 15,1,18.

Quartitrianguli P a qjatus q^A eft n,57,53.quodpatetfubtrado arcus qjçxdccluiationcCometæ s A.Angulus p q_Aeft7ij43,43;eft

X 1

ramp;4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. A.luD FA L E X i S

cnim xqualis fibicotrapofito angulo b qj. quem in tertio rriangulo notüfecimus.Angulus a p ojftperhypothefimredus.Arcus p aM eftlatitudo Cometçfeptentrionalis inuenitur per primum Theor.S-' eft ii, xo,f i. Arcus p ojnuenitur per tertium Theor. amp;nbsp;eft 3.48.0. Qui additusarcui qJ fcilicct 40,35-.40.conficitarcum p qj. 44,251 40. Isdemumexfemicirculo fubtrachus relinquit 4 figna 15 grades 36' mfn.ao.fcc. FuitergoverusCometælocus in ecliptica ad tempi's obferuationis prima:dieifextiOótobris 15 gradu 36'min.io.fec.Lco nis.Similiratiocinationevfi inuenimuslocumvificometçin eclipdiquot; 18 grad.3 min.34.fcc.Virginis.Locusdenique verusavifofubtraódus, diuerlkatem alpcótus in ecliptica explicat, fcilicct 31,17,14.

ride^ opertipreauf» ej/i, locum 'verum Comefte quan^uam w^“ ggt;ïolaborem/juirere?a4ltteremm plus vnojlgno errarctur.

Caput feptimum demotuCometæ diurno.

^^ T conUaref/^uaKtum ecliptica arcumCometih fith apparitionls fra /»itta, quibusj/g»ificati0 ei^^ longefortißtma habetur, ^uotieltc motu propria (ideß abOccaßt Ortum wrßts)peragraret,fi^f eiecimo die Offobris duos obßruatio»es. Prierez , t^uidem hora ló mi». ^/,ßc. ^0, ^ i»ue»iebagt;» dilla»tiam .Azimuths ab ortu a^umoHiali vet' ßts meridiem grad, f.mm.o.jiltttudmem vero cuts â.^^. Alt er am cO/f-ßderatto»emperegi hora 7 mi». ^2. d'-'eratd//la»ttaaz.i/»uthiab0t-

tuaqumoHiali'verßts meridiem i^,^o. Altitude'ver0 piperhortzo»' tem iS.^o.f/is iuxta terßcapitis doUrmamßhematiaptatis, c^odii eirss tria»gulis ßharicis accurateperluFlratis, i»ue»i diuerß/ateW'^' fielillist»circule altitudmis,prima co»ßdera/io»i co»grue//tem ^^1 57,10. Dei»de vfits via quamß.vtum docet caput, reperifilem eccuplt;i' re 27,27, .^5. Ltbra, Ca»cri autemgrad. 4. mi». 5^. culmmare. AjeerJt-re vero Libragrad. 5.mi».55. Porro declmatio Cometaßpte»trie»iil^ mue »ta eß parum differ re ab ea quaffprà cap. â. reporta fuit. L atif^ vero lo»ge alla i»ue»ta eß. Nam i»ue»i earn /./,^(gt;,^. Cumfxto die ef fit ij,2o,52.Dißere»tiaergoearumeß ^,25^10. Locum Cometamedt pt ica verum i»ue»i 2(1,17,5. Leo»is. Cum vero i/^xti dieiprima ebf^ uatie»ef/(erit i» / 5,5^,20. Leo»is,patet eum tempore duabus illis obfer-

DE NOVA STELLA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;16^

n.tt2OKibii6!Ntermedio^fc!l{cet diehM 4 hor.o min.sp fic.^o dimotum ejfegr4d:io^4o,4^. Hoc motu tn tempus dtsiributOyComfemefit vni diet gritd.2.mm.^p fecuf2d.21.Hacre coftfetjuemefe Cometam mprtttcipto fae apparittoffis Cancrum tef2U2jfe..^af2doi^uidem dr citer S. Ruperti diem f20f2f2'd/i vifetm affermant, .^wfit 'vt adducar cum tdo ipfe die ef fulxijfei^uotmperatoria femul dr regia maiefeates Htennam'uefterut. Equtdem non facile dixerim, vt Ari^ioteli vifeim efe, Cometas exfu-mea materia out exhalationefeeri.J^t emm tanta moles,feelementa-ris ejfetytot tam^ diuerfet motibus diuexata, no difeiparetur? tolf dies dur are aut certe eandem nobis ofeendereformamfeguram^feiffeceret? Ne^^crediderim, idçiuodSenecæplacuifeèintelligo,eos inter peterna efe fe ccdeUia^ corpora. Multæ feint alilt;e, praeter cas c/uas Hrfeoteles attu-ht,caufee,eiuasprudent nunc difeimulo. Magis arridet Damafeeni fen-tentia, Cornet am diuinum ejfe,non ettam natura opus, e^uo tanquam fgno Deus omnipotent nos moneat. Ergo fe qua mala bonâue Gome-tarnfequunturfelorum non caufei effecient,fedfegnum DamafeenofuiJ feputatur.

Caput odaumn de co quod Cometa portendit.

E A N HIS de Cometa feue effe^u feue fe-gnifecatione, aliot audire quàm ipfe diferere^ mallem, quia tarnen mearumpartium ejfe vide tur in medium aliquidproferre, placuit pauca proingenifmeitenuttate,feib doHiorum cenju-ra, de ea re conferibere. nbsp;nbsp;nbsp;Cornet a die adeo feib ipfam aduentum Auguïltfeimorum nosirorum Caferum CarolidfFerdinandifeatruminfuam Eiennam aduentum

apparuit, ciim feeuifetmus iHe çfe impudentifeimus hoHis, qui ore hian-ti i^uüriam fi iamiam abferpturum put abat, qxif idud verifet-mum quidem,fed aliter at que ipfe credit, cafurum, ore (ubinde verfet-hat, vnum oportere effe terra dominum-.turpifeimèfugeret, fcilicet no audent fortifeimis Germants, Bohemis, Hungaris, Hifpani-s,^ Dalis congredi. Infelotpuerot, muitereulas, aliof^imbcUetac etiamresfen-

JkfrMafafforti^. Coweta i^ie a^^ffaruiti» plaga Orientait, habeas éi' latit/fiHnewc^ileclinationem Septentrionalew, Loctts eins vei^r ^ftaudo wihi f^uitlew a^tparuft, fuit Leo, e^uccum rirgine, Libra,à'^'' ferambulauit: in prinapiotamenfia ex radffiianbi/t eme^onit (i^ crumfine ilubto tenait. zMoti/s tentJebatur ab Occiolente in Ortuw,'^ fiiprademonFlrauinms. Coudaporngebatar tn Meridiem. Exhd ah' tff diligenter penftatis colhgere heet, apfropim^iafê tam tempte tlludadiiio loanne in i^pocalypfpradi^um,^iio meretrix tslo Bab^' Ion defiingttinefin^orum chquot; martyr urn lefi ebria, omnü blafibemia flena, cadet. Cum t^ua multi Beges terra de mercatores fornicatififif-Cadet, incfuam, horribili intenta, ^aalemt^ngelus lapide molariigt;f fablimefiblatodein mare pracipitato,Ioannt fignfcaait.Sedoudia-musijuiddicat friptara. Flebant, ine^ait, tllam, de plongentfe fifii^ eo Beges terra, i^ui cam ilia fcortatifint, de in delictis vixerunt, cà^ wdermtfamam incendy eins, longefiantespropter timorem tormeH' tiems. Etnegotiatoresterrafent dquot; lugentfiper illa, t^uoniom nnf' ceseorum nemo emit ampltus. Caueant ergo Principes terra, de mtt'

cat or es ne ^uondocam hac merelricefirm cent ur, outf t^uifiortat^ fint, ea defirta fè potius Aejaila elella, tuPla,omnia viElura, affode/f^ legitimo piofifiæderis 'vinculo adapocalypticam merel neemfiibuertt^ dam. Neminiprofeólo dubium efepoterit,noPlros Cafires Babylonett^ unperato iy/^^ excifiros efie,Ji confderaueritprouidentiom Dei, cuift laas à quinque S^^^^^- ^^^ ^'^^ ingentia capita fidemprope temporibusfifiitaait, ahi yoculibusf^i^^^^fiUicetdomum^de Otbomannorum Tarcicom familiaitif fignifica- boe ePi meretricem Babylonem. Jlla ex paraisprimordfi,comttata tgt;t' re folc- pe ElabJpargeifiiper omnem Germaniam, magnompartem Italia,di' batjAjE, fantas, Ilungariam, Bobemiam, Croatiam, litora t^pbrica, Infi' * ’ ' nbsp;nbsp;nbsp;las mediterranei martspotentifimas, innumeras Oceani infilas, tét

ras etiam nouas, matonbufi^ noUris inaudttas fiam dominatione^ extendit. idtjuidem iure nuptiali ^ bareditarto,iusli^ elePhenibas. Mac tenui quo/yueprincipio, vt biPioria babent, paribusprope cum dx friaca domo interuallis,per omnem Af om minorem, Thradam, Mt-cedontam, Epirum, vtran^ue Myfam,noPlra ettam atate omnent *AEgyptum, PalaPlinam, Syriam, (fi (prob dolor!)Bbodum,ferro,i^ prodition/buf^fiamtyrannidem dtlatauit.lllafidem CbriPli contra

D E N O V A S T E L L A.' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l^/

intemós parit er ^extemoshofles forti^imè tutatae^. H'lt;ec antra cruelelißiwe inapugnautt. lila omnis pietatis (^ honetiatisßudiofi. H^ec omnispeler is amp;nbsp;turpituätnisfceäißimafintina. !üa l/terarum a-matrix. Hac hoßis.Hac templorum dfquot;publtcorumgymnaßorumfondât rix. Hac deuaßatrix. Cum ergo horum tam dtuerfirum mterß ca-pitum imperia, tarn nunc faéta fint confinta : quis dubitet noÜros Ca-ßres, diuinanumineconfe^iuroseßeßurcißimamßam meretricem Babylonem? Bis ante occidens congreßus eß cum oriente: bis occident orientem 'vicit. Prius lul^ Cæfaris, deinde Auguftt Cafaris aupictis. ^wdvt noßra i^m^ atate,ßcutfatale eß,ita maturtusfiat, omnis ge neris Chrtßtant pro viribus adiuuare debent,prudent cofßlio,fortis i»anu,diuesopibus,imbecillispiisorationibtss. Nemo verb princepsue mercatórue cum mer etrice iPia ß commißeat ,neinlu-élum ilium Jpocalypticum codât.

FINIS.

QJÄi SEQVVNTVR, AVTOR, cdito iamlibrojfic legi maluit.

Pag. 51 .ver .1 i.apatriafuo fairem indicio non auertcrc,amp;c.

Pag.j4.vcr.ii.poft verbum Dicitur,adde ifta: Notentur quæfo dili genter verba illa,quoddifcrtè dicat,nouamftellam,amp;aliam,fcili'cet abillis quçin firmamento initio orbis conditi aDco crant creatæ.Co-metem per ea verbanon intcllcrit. Non enim dixiflet nouam ftcllam, fcdvelnmpliciter cometem,vel differently caufa adiunxiffetcrinitam. Nifi quis dicere veilt ipfiignotos fuiflè cometas.

Pag.7 o .ver.(J.poft verbum Addc,lcgantur ifta, Aut illud dimidium de maxima phænomeni altitudinc detrahe. Hoc enim quodrelinqui-tur,fi squale,amp;c.

Pag.io 4.vcr.i j .lege Fortaffis ab auftro eö ad regnum,amp;c.

168 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, • ” nbsp;nbsp;‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;K '

INDEX C^PITNM DIÂLEXEOS de nouaßella D.Thaddiei Hagecif ab Elaych

FINIS.

COR N ELIVS GEMMA MEDI-

CIN Æ PROFESSOR APVD LO-uanienfes, Thaddæo Hagecio ab Hayek, Aulæ CæfareæMaieftat. Medico, S. D.

F-lt;ME L iterumqiJeriptasadmemi-^^ ßHi liter as de theoriaßderis noni: qua-1 rum vtrajque accept, ^irclarißime,ple-nasprofeélo candoris, amp;ßtrnma bene-uolentiaergame tua: eins vero doâîri~ ^‘!t ,grauitatis atc^ue elegantia, ut cum meipßm intueor,mihi inde magis magißj dif^heere inci-piam, pudeatßßimmopere illud crudum adeo ^ incondi-tum'venißeinmanus'verras: etiam d D.Fabricio tanta obßruationisatlt;jueiudicij'viro,inter aß^r^^-lfmi alias ad 'unguempenitus explorari. Cumenim id prias effundere, neßio quis mevelut correptumßubito perculit furor, etß non tam ex a ferenda •ventatis certaßducia, quam tentan di fludio atq; ardore inextricabili, quo pariterßruirem a-nimo mco,eadcmf operaperitiores cateros ad huiusfeeda culi pulchritudinemadmirandam'velutdfomno altißimo ocyusexcitarem. Neqivelimhanc noflri inreßondendo ^Jßcq moram mea'vel negligentia tribuas,'vel ruflicitati ingenßojelut in agnoßcendis benemeritis tardi,ab excolen-du amicitiis alieni. Noui tedudum ex viuk monuments

170 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;E P I S T O L A?

induflrU tMi€,amp;ßmper co lui att^; amauiJupra ciudm did fjoßic:pr^darum iUud opußulum d^s te dono datum (utru TnicmoTdäiju inteUi^o) etia inter xaifaiiÄia, coUocauißueramji iamdudumpromea'vinligratiam relaturusßtanta loco-rum intercapedine cuipiam certo adperferendum commit terepotußem. dVuncetiam longealiaresacceßit:,eiiuamt( nd ^uidem calare volui,t^uem interiorem habeam ipßmet animo me o. SedeouJejßißerredecreuerdnereßires,print quam amoris erga te mei ratio amp;nbsp;magnitudo adßnß(s tuot meliore paulo quam literarum ojßeio permanaret. IVunc verovbißeundasate perlegi ,ardentißimum hoc pécha meum amplius non contineo, quin prius ejßciam vt inteHh gas, quam cogitâtionepr^eceperim. Sunt amp;ßrius mihi re^ dit^e liters tua, quasßripßrasprius. Kenerunt etenim a^ manus Fehruario meß,quas teßripßße video Mouemhnt prater it i decimaßxta: ßc tarnen vt nihilgratius atque iu-cundius, nihil ipß tempore opportunius venire potuerit-Fdam tune in eadem commentatione verßhar, quodßri-pt um eß priusßb incudem reuocans, imoßcprorßis ampUr ßcans, vt non modo in multos quaterniones excreuerit,verum in volumen integrum: quemadmodum ex angudo archetype plerumq; adißcantibusßlet. Inßribitur vniuer-ßmdelVatura diuinis charaderißnis,ßu rarisch ^dmh radis ßeclacuhs in vniuerß. Didinxi duobus tomis:prior generalem praßgiendi methodum tradit, ex iis qua prater communem Fdatura curßm diuinitùs oßeruntur, cum to ta atiologia propri état is occulta in rebusßngulis,mon-flrorum,prodigiorum,inßmniorum,amp;c. Älter comme-

,E R I S T.O L K

morationem PhUoß^hicam habet:^ortentorum omnium^ ^ti^ Bcb^tca: teme ac locisfimtimis accidcrM ab anno iffy, 'vßue in banc iitatemi cum expUcatione 'vberrimaßfderu noui, confenfuß-, totius in rebus humants cum cceleflibus ac diuinis. ^dieci amp;nbsp;rariores alicjuot cafus artis medici cu 'vniuerßeuratione ad mbi anil nis methodi c^uae anobis a-lias exarata ebï.Itacj; cum nihilamplius expeblarem quam vt hoe o^us ad par turnflimulas expolitiuspaulb daretur in lucem^ac'velut lambendo matureßerettcerte ejuoßmpro-ff^jj*^ lo^^iti^)Co ^ßeUius quantum ingenio meo operiß; maturitati deßuerttyintellexi: atqueut paulatim minores •vmbras Solimpendens vertici facit, ma^is me quoqueßu-^^eßm ^ timidum reddidit obßruatio 'veßra, quam cum ßriptis meis contuli diligenter. Quagreßum extuleram, repeto, amp;nbsp;vebligia retro obßruataßquor,nihil hic tribu-ensnimiumnelßnßui atel iudicio meo: imbqudm maxima corrigenda ßngula, ^elut amußim quandam mihipropoßi ftiß^rlipcnv tuam: quippe quarn nonnififumma mduslria Iirmam,aliorumq-,plurium,fedinprimis D.Pauli Fabri-tq diligentia conßgnatam maxime venerabar. Equidem, 'vtingenueßatearßnplerißquemeno par urn hallucinatum eße deprehendi, ipßqjpublicoßcripto quid Dobis debeatur teblatum 'volui.Neque idf^ero agriuste laturum,etß ea candor e erga mefis 'ujus, qui nullam ( quam poter as iure ac merito tuo) licentiam abßue conßenßu meo, in partus meos tibivendicarevolueris. Tantum tribui doeInna integri-tatiq’, tua,'vt fiquaruditer a me acper abortum excluß fuerint,mihi tefifieptoreperfiebia ^ muit urn exornata

Vi E P I s T o L A,'

perßiaßrim. Ideoj; ^ hoc cocedes amori mco, tjuodeodef» in opere nullam à te vernam deprecatuSjohßruata tua cui^ mets contulerim: ne(jue enim ßero dedecori vohu vel if^' pedimentojorcy^uo minus (juod decreuifîijperagasfældh ter,tuamqihac de reßntentiam Çxaliorum inlucemprO' feras: quandopro rei traéland^e magnißcetia vix vUaßtgt;( vnquam ingénia reßonßra: ^ßquißuam e^l^d quo eX' pe^em eiufmodi ( abßtprecor adulationsßußicio verbid mets) vnum teprofeélo (prout leonem ex vnguihus) velKi lychnuchum ^ anteßgnanum accipio atque compleéloï animo meo. d^ec eovanaratione adducor vt eredam,vn'^ hoc etenim potent qui (quodin te video) praeter amortit ^ßudium indeßeßum,naturalium rerum cognitioni Mi^ thematica pariter ^ diuinaconiunxit. OpusnoßrumPl‘^ tino mißmus dudum, vix tarnenproditurum exi^imo an^ te aquinoiUium autumnale. Qjßdßintereaßagmentaff^ illud antiquum poffer ioris editionis ( id enim duohusßHj^ confiat)veflro volumini voies adjungi,erit quod iuregiO^ deam^gratulermaximopere mihimetipß,qui beneßei» tuo locum in tarn eelehrium viroru claße repererim. Qjdc' quidautem inter nos controuerß(€efi(quodßne exiguum video) nullam arti contumehamßaciet,poflquam ^tibi concedam inpluribus , amp;nbsp;memetipßm repetitis iamßp( multarum obßruationum vicibus cafligarim.Proindeß' cito pro iure tuo,atquevtconßltum bono publico cogitât' bis.lVam amp;nbsp;ego eadem libertate epißolam tuamadcalcem operis coaptauPpriCuertere cupiens aliquo pacloßudium ßngulareergame tuum,quomedeßribis non qualem vb

devis,fed pro amorti magnitudine dudum ftfçeperti in ani-mum tuum, ^•v^âZ'îOji f^ -n Çx^^uv c«^ ^ cp/As^x^^ov. Pro Cjuo tarne immor tales habeo grattas, recogniturus non pro merito ttto,ßd pro 'virUi mea, g^ t^ttoties occaßoßeret. Scriberem plura :ßd opus eße non puto,ße^uod pra mam^ bus eflpatienter expelt;^es. Kenit in manus meas libellus Hi ^anicus,cjuemamp; Hif^anus commodato dedit.^uthon efl Hieronymus Adunnoß, (jui certè (^ doclè ^ copiosè admodum de eodemprodigioßripßt. Illius dimenßones inter ea,quaanobisßnt annotata,perpetuam t^uodammo-doßrtiuntur dißerentiam,accedunt propius tuis: ambo tarnen ab dus calculoinßrupulorum aliquot ratione deß-dmus.Etfanèin minuttspauculis lapßus efl facillimuSi'vt ipß nofli. Idemporro demonUratione efßeaeißima docet huießden nouo nullam fuße penitusparallaxim:ßdßm-perimmotumpermanßße m cœlefliregione acfupra Solern, Ettamen(quodmaximèmirum efl) Cometamfadt,fla-tuensex opinione E)emocriti,huiusgenerationem perpe-tuoßeriin orbe cale fli:ideo^amp; cerium ipßum mutabile. (ßuod ad tun cl is author umßntentiis,^ variaratione con ßrmat, quam'veraautßlida, aliorum eflo iudidum.Con-traxi illiusquoque traditionem in compendium ,faflurus obiter mentionemßortaßis inopere meo. De hiße tabulis ^ charts, qUiCmitti poflulas ,curabo Dtquam citißime Emparent ur: nam propediem profeflurus ^ntuerpiam, diligenter exquiram ßngula,ac vel primo nuntio curabo vt veniant in manus tuas, vel mittentur cum opere noflro, ß breui exierit. Nam Çj D. Cratoniclarißimo viro,no-

Y 3

174 EP IS TO LA;

fi^^^i fii^diof^imo Jamdudum idvoui toto pe^ore.^^' ' ^uihoc certum habe^etß (ojt tecum ide xiel maxime‘voln-quot; ißet) in Caßr. Ädaie/i.gratiam ad vos pro return me^' rumßatUj'venirenonpotuerim: habitat tarnenuobißui^ hic animus meus,ßudiorum communione dulcißima,a[(li obßngularem beneuolentiamveflramamoredeincepsifi' diuiduo copulatus. Q^re amp;huncamp; D. Fabritium ^ me acRepubditeraria optime meritos,ßlutes nomine meo etiam te atque etiam ro^o.

Bene'vale,'vir longe do^ißime,ßriptumqj hoc conch tatius per negotia, etiam ßortaße prolixius,conßlas boni^ j^,Iulij is/4 Louanij.

s.

Hitjick^ Cafare^eauli^e Medico^Paiilus Fa-

0 N poflùm non probarc ftndiuin tuum, quo fteUæ iftius nouæ omncs circunftan-tias tanta diligentia feftaris, omniumquc fententiasac iudicia cognofcis. Quod verb prxterea multorum obferuationcs ac iudicia, ita vt ab ipfis funt fcripta, edis, amp;nbsp;alioni quoque cenfurx fubijcis,candorcin tuum apprimè déclaras. V ellem meu fcriptum omififfcs, turn qubd in mediofcrè ftatu crudcUfTimæ febris fcriptum, non potuit effe qualc debuit, tum qubdftcUa recens admodum adhuc fuerit. Recentem dico, quia integro adhuc anno poftea lu-xit : circa lanuarium enim 1574 anni adhuc nonnihil po-teratconfpici, poftea difparuit: quod accurate obferuaui. Et cùmvnàde fignificationibus huius non omnino non eflem

anxius,audiuictiam vulgäresmultos ominari,hanc exem-plis raris omina defignare iam à natura attributa. Verum hxc ad D E i indicium pertinent: noftrum eft Devm metue-rc,precari, Sc ex præferipto ipfius viucre, vt officium noftrum non neglexiffe vidcamur. Non autem fatis poffum mi-rari vfque adeo vilem haberi huius ftcllz apparitioncm,ita c-tiam vtaliqui non crederent efle nouam.Si non fuit, quomo-do difparuit? atquivifa eft aliquanto tempore. Deinccps quis nó ad ftuporem vfque mirctur hanc obliuionc ex hominum memoriaitacuanuilTc, vt ècoclo difparuit?Tibi tarnen, quia proinre amicitixnoftrx tibi hoc vcndicafti,vt infercres tuo volumini meum fcriptum, non obluftor, earn conditioncm

1^6

attexcns,vt amici fortcm fubeas apud ccnfores, qui noftro k-culo pleriquc maligni,omnes ferè iniqui fuut:quique q’-i^ mea tune cum illud fcriberem, negotia fucrint(vt vitam pW' pemodum deploratam taceam) nefciunt, Addidißem aliqua» fi fciflèm te, dum hoe tempore in patria abfui,ad Typogrâ-phum exemplar miflurum. Hancegoftcllamnothamvoco, quia ad earefpicio quç in cœlo nature primitiuo ordinc con ftantc,vcl etiam confuctudine quad anunter dum,præ ter m' turæ modum in meteoris repente apparent.Si exemplar non eftin officina ad calcem perfedumjpodesnoftras obferu^ tioncs,quas comuniter impendimus fyzygiæ Saturni amp;nbsp;Maf' tis apud lucidam in corde Scorpij (fcis quam accuratè amp;nbsp;fedn lo laborauimus) adiungcre. Fortèamp;alios excitabimus, StS' liorum conatusiuuabimus. De obferuatono inftrumento i!' , lo nouo, amp;nbsp;eo non modö ad vfum expedite, fed ad rei quo^s veritatem exado,ita laboroftudiosè,vt filuppitcr illc anti' quus viuar,magis me quam fuos Cyclopas impugnaturos

olim cxlum metuat. Hoe tibi de me optime Do-dor Thaddæe perfuadeas velira.Nunc te valere iubeo.