ocr page 1

ocr page 2

Dit boek hoort bij de Collectie Van Buchell Huybert van Buchell (1513-1599)

Meer informatie over de collectie is beschikbaar op: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732

Wegens onderzoek aan deze collectie is bij deze boeken ook de volledige buitenkant gescand. De hierna volgende scans zijn in volgorde waarop ze getoond worden:

This book is part of the Van Buchell Collection Huybert van Buchell (1513-1599)

More information on this collection is available at: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732

Due to research concerning this collection the outside of these books has been scanned In full. The following scans are, in order of appearance:

ocr page 3

o. oct.

ÎO2

ocr page 4

ocr page 5

ocr page 6

ocr page 7

ocr page 8

Medici

'Octavo n*. 102* t.

'ÜUoU^oAI/aJ ^-^2-

ocr page 9

W'i


^/Ä^ ' ^^j^-er4

^^IP Ç CM^CCC wtlï^


i»Vgt;4r*. ^nó'nw/^t--^.


'quot;^.*7/


.'vi-o5*‘lt;lt;ij7'» in-.itótói»i4^''j*-


óAe^ip


C*^ jléj^P?Hï


ocr page 10

ocr page 11

ocr page 12

ocr page 13

?:gt;i.z

ocr page 14

ocr page 15

Sonæbrcutan (o litt bed ©««£« Ölt;W«ttj

Üt^ «ntcfcptt/ wuft we man ïgt;uvd? biefetbigen nlkrbnnb trancf^ betten vnb gebtAtben IdcbtUcb beUenfoU

©nreb

Öen gec^d^lc^!««« Sew«» 3nibonlt;um SOïtpttmm au^Jrantfreie^

lt;r|lU^ m£«t«niflt;^erfpt«lt;|? «u^^angen.

3lt;Qnnb Aber neuwHeb wttentfdxtquot;

Sure^ (Se0ïÖlt;rt4B«rt»flt;b »önÄartfdb : vo:i iji^rfómÏrtitfbfrrpï«»^ nit^tf fc^enwQjtcu.

§» Sufelbeji ?peeev$pewt(t,

«no Ki. Siy. tn«y. j'rtviiciiy^g^r',;,^

M. P. LXXV. M^^kxA

ocr page 16




t t I



ocr page 17

©etnSbUtt wnamp;ßeRwn^Crt tarnen / ritcUufcn von Datfîatt/ ?^ittcrn/Scifcrlii^cr^4tffïft Ka^t/îcittcw nein ^rc^^önflt^en-ßcnen.

lt;0 ^At (£gt;oti: bet äUmed,^ tt^ bem wenfeben vn^ebUebe vnnb bertUdje ejaben vetUe^ bctt/lfbUr (ßcflven^cr t?c«/ Vrttce benfdben ebev allen tflgute tjefunb bett btc beff mb anmütigjï. Wann betfelben/wtewan gewetnUd? fagt/ tanntemanbtefattwerben* (ban erfebvet ;war wol / ba^ etner offt au^ vberbru^ Xetdnbutnb / wob lu|l/ bertUgbeit/ mnb bónsltd? Mi^ fagen / alles fannnen verwtrffet/ and? offtmals bas leben felbsntcbt wftnfebet/ bte gefunbtbett aber ab letn bat ntmwebv femaubts ver^ wotffen, -i^s bat aber ©ott bic (lOebiänverotbnet/ bife fein gaben 5u verwahren / welche fold?es ver^» richtet fftrnemlid? burch bie ein;» fachen 3rçneyeu/ pmçltcta geilens net/vnter weiten bte färneinfle ab

X #

ocr page 18

ÇôoîteÙ#

bfein btfêbôd?Un2(ntbottfti6lt;1Of^ 2i«;lbu8 bcfdincben/ÏJcnn erbarm* nen bic traiter vnb beum/ fo tn ben «(Arten wadjfenvnb qemetnltd?al* lentbaiben wol $ubetommen/vcv# jddmet/vnb lehrt/wte manbureb lgt;tcfelbert aUerbanb brandbdten curtetnt vnnbbâlen móge/ welch« arbcit^warfïjrgro^x'nb bod? bil* hdi 3« aderen/ vmb mier vrfacben wtlU».tgt;Ann jum erffen/fo bringe lt;rwibcrumb an bas liedje bie alte/ fdjon lang verbergen weij? ju arç* nen/bureb bie «eweeb^/fo au^ ben gärten ju rberrommen. 5um an* bern/fojeigteran vnb beweifje/ bj tnanbiegcincincbrcuter nit p gar veradjtcnimnb vernichten fol/ ab folt man bie ^randbettê allein mit frembben pmplîcibuô abwenben vnb vertreiben. Ïbenncóbntjum ojftermal ein garten braut vil ein grower braffe vnnb tugenb/aU ein feembb au|î lt;V?orenlanb berge* brache gewäch» / bey welcfjcm jn be*

ocr page 19

Süoifeù.

Befolgen ob es recht biteben obec »evfelfchtfeywovbe.Öotft k^tUeb fold? werrfUn f^v gem^K Uut vnb »btoten gav n»j;ltcb. wcld?e nid^r al tregetm bcö vennogen«/ b«}? fk etn nr^t beboininen/obev fbewre nv^^ ttcyctt erbauffert mogett. i) few eil »tun bei» alfo/ vnnb alle nteußhen lt;tu|5 betnfdben groffen nu^ vnntx ftud?tfd?0p|fctt ttjogen/fo babiiij brt(fclb/wcld?c6 evflUd? tnCateinw fdtetfpiad? außgangen/tn ceufd?« fptrtd? gcbrad?tvnnb antagbom^ «tc lrt(|cn.$)tewctl aber auch bey bc altcgcbicuebUd? gewefmb^ 0« btc arQnetengewtffen tempclnvngot^ tern haben ju befd?tcwcn vnnb ja bewabrett vbergeben / fo hab ich aud? bifeo bwd?ltn einetn fórnem* tuen Patron abbtneren w^Uen »nb bafplbl^. lt;5. be^baiben vber *;dcbc/»on wegen baß A^.iß. mit al len guten tugenben begabt / andr ^o||c lieb gegett allen ^ünfbeft/mb jonberUebStge ber ntebiein trage»

ocr page 20

fold? fd?mct »nb ^aben nicht vet/ sichten/ fonbern biefelbtg gûnfîi^* Itd? Äuffnemett/ vnb in^.©.fd?»t$ vnnb fdgt;ttm benobUtt Uffen few. iOtewit tbun id? Xt. lt;5. b ê 2lllmcch* rt^en inn Ungwkrigev gefonbbdft »nbfrkbenbcucblw. ©eben ju ^4fel/bctti4.noucnïb«; im jdv/i F 7 4»

^ani^fi?flli#tgt;

6»ï|^fntflt;^»w’ ®(»rtMgt;«

ocr page 21

îltt(^0ro'tt«W^î)««^M

Cb weiß wol/ freuttbtlp K^^cbevlefec/ baß ethc^ev^ bet: btfem meinem furnemmen ^on ben nv^neyen/fo einjeber lt;^uß feinem garten halb vnb one 0vo|fett Sofien mag betommenz bie nafen vnmpffen/bnflelb vee «ebten/vnnb fpieeben Werbern XSy/foltbasnitUd^ene werbt fem/b$ man jetziger jeit bie arç «eyen/ mit welleen bte leaned beiten jubeilen/auß ben garnit will be weifen 5» nemmenz ab bet man nicht gnug 2lpotecBeit vnb pnlnerUbenz inn welcbeit aUetbanb ^Ir^neyen follen gcj» fnebtvnerBanfftwerbend ifi wol waar mbgewiß / bas ber anfang in allen fache 5weiflt;

)C «n

ocr page 22

feî^AfFtîSt vn fdSupffcvig/ vtt^gt; febewe btef« fach SCbpwtcbhÖ mnb fd)wcc jufetn/ fonbedteb 5« dicfa^eü/inn weidser «lU® nuff ben getQ mb gewm wirbt nnejefebe/ fo mußmanbennoeb mât vertage/fonbern bicf^cb getrojl für bü banb «emmert/ weil bteemnen cm geödet vimb betlfammcrnrt^juboffêJt/frtt^ («cmh'cb für bie jcingcz fb tags igt;ttb nad}t3 chrtmtcrUf arbeü« ten »«b m û j b^^em werebn Vrts fpeffert mb erbaUen/Alö ba fmb gememe Ärtwrs rnnb werden leut/Vrtb Artbere/fb lottert felbs in'dgt;t rattert/«04 «« Ar^ter»« Urtgert/bber bteACQrtete«irt2(j’ pbtceiJert^Att|fertC5rtrtert. £)ert* fclbe« «amlicb beFenc« wir mö pfltdidg vtmb fd)«lbig^« bdp fe» mb 5» biene»/ nA4 bem fic

Vrt9

ocr page 23

Sfntbottff i^^f^nlbt l^nó bu feuchtau^a/bcûcn/ fe* yctt/fcbneic^m/ i'nö mit fcbwi*

? nbsp;nbsp;t5C5ï/u«4gt; 0$f fmuls mit fcraueF*

çttten berummett 511 md fuh=* Uh.0oh^bc» anïnunbjfev»* fee «ebett angeftmgen bic buu^ 2(r^tt€yeit fo AU^ ben (Bntteit wetbert genommen / nach o:bgt;« ttung $u ctï(4«n vn jn befebué-beu^Pub wem i(ló vnbewift/ bas lt;gott bem ^tUmcebtisege/ fAUen / bnlb nneb AnfAng öec ÏOeltbieetfÏenvnnb futnemb^ , (len Avi^neyen Auff bem Vilbt WAchfen 5» (Affen / vnnb bem/» ttAcb/AufföApmAttfie uit weit gapte jnebw/tn« ben gACtemT ÖobAbenAueb^ie^eiben rot Seiteu bem Alten 3bgott bet ƒ ^çneicn/^iefculApiuô gênant/ tnn wnibeu vnnb mitten in belt fttAffen/Auffertbalb bet Ötet^ X »

ocr page 24

ten / tempel gebAwet/ ««50^ genb/ bap bte alten vnbetpen nc^neten fiw bte hancf^beitett t ntcbtfeien tuben ©tettert mb 21 potecfen gewefen / fonbern awlfbemlanb mb in bettwal^ ben/tnn welchen gemeltet 21b* got mb vecmetnter nothelffec angeruffenwoiben* XPerweip a«cb nicht / bnp bne Xlt;$mïfch volcBvbetbte fechehnnbert jac tn guter gefnnbheit gelebt/mb bennocht Éein âpoteefer noch 2(rt5t gehabt/©onbemniiral lern bte etnfelttgz mb fd) lech te arçueten brawd)t/welche leicht 5« firtbê vn jn vbec^omert rffbe »?elb mb garten^ 2(10 bann fol* chee bezeugt tn, Cato tn feinem nbsp;nbsp;*;

buch von bcm velbbauw/ wel* | lt;her alleinbiebeeilter/fo er fel* ber h^( gtppattBt/ vub fonber*

It^

ocr page 25

3(tttbottif(î0î$4lbf.

lidgt; ÖAsfaböBtaut/nebvrtUd^tZ Vttb peb fdbö fampt feinem ^c^ ntAbclz @obn vnb baupn^Onb btf AuffUngc $ett fetfeb vnb gc^ fnnbbebaltêf Welcberinebwiï eitere cjccmpclbcgcrtj» w:|fett/ bet lefe VU* Panonem/ba wire et halb vernemett/baf bec weife watt Heflo:/welcbec $u be t jeit bes ^coyattifebett Kriegs ge^ lebt/ em ^v^tgertett veefwetp bef^nebê/ mitweld^ettnamett wir tttt^btpvttferwercHittb« be» gettettt/femem exempel nach ttolgettbgt; Öb b«^ lt;^»cb 0abi# nus Cyro em bttcb gemacbt/v$ bett garte» ge w4lt;b fe»/ weid) s er/wicpimmófagt/bcm nie* cættati jugefebdebe», iBs fagt betbalb ber weippoet vnarçt •Macer. EJcas anti^uis hortus ditbat i^ medicina^. ÏJp’fï/ÖU^Uettb^’bc jre

ocr page 26

fcc rP^ïVvttttbarQrtcteitAttpbcrt 0Actctt0enommctt/ vtibi^nn» biegamn 2lL'3neybeyb?n^ógt; mccnbtCAlktccd vn ftoanb^ jtewefett. ^lófüatepbctbïe peböbuttbert j«v btefcib ge^JVA» ebet/rttnbjegewftUgtopvttttb meebng wotbenz auch nlkrUy Uficc bcy jb^cn jugettomme«/ fottbccltlt;^ bas vamcflig kbett in faufferey vunb b»vcrey/ ba tgt;At pÄ biefdb end) allgemach revlobKttvnöaup bem brauch tomme» muflem ÏJennfobalb nach gcmelte» jweie» latent mancherlei traneBheken ent^ panben/ mnb reidjthnmbge* tnnmphîf et / fo ba: man von panbanaup (Hnechenlanb vnb anbern otth^n «r^t beruffenz welche bes lebens vu tobe h^tu (dgt;ergewefe»/ v»nb tp bie fach

ocr page 27

3tttbon{/ (tOfjalbt

(tt foïc^c blut Ötgt;eitgcrab tenCaIs bAn Ancbb’^utï3€C5Cït^öAö pdgt; emfcberbeit AtQUtt/ fottitvcm tittel vttb fletbung eines Ati^fs bcttett/bAló vetttA wet/ fo hoch inn ^’elfter Ingen grojjeegefAbn 5ubc|0tgcrt, 2gt;iefelben^Abctt ttunettvAs itewes betfarbtin* gen wollen vtinb von jlunöArt ^ic SAtten Arzneien sntAbbeln vnb in verAchtettAngefAttnen/ **i»fF bAffelb b^cnAcb I^U’^e ^nb pv4^ttge 3potecFcn Aufp gm'^tvnb biefclbenmitfcemb îgt;cn vnbinno: vnetb^ucn ai-q^* ^2icn gefitlUh iSs b At Aueb bife pAd) biß Anffvnfee seit fo mit «ngewnrijelt/bAs nw fAfï^’ein SAnenn!d)tfeiit/inweld)enbü Rlbennitbtinfeb^tt/ wivtAlfo ^ie febkebt AKQitey vevAdKetz kfeingvofleVwnR/ bmitung ober

ocr page 28

eher frcmbôc vemtfe^uttg be^ barff; 2?«nnenbcrcógepbibet/ t A^ mAtt bic Acijttcyctt Aitp peti* ftcrt/lêgyptctt/ JttbiAvnbAtt^# beniwcttligcnbcn^cnbcrnbo^ let/ vnnb rermemt/ es fcy mtt rus AupmAtt t»clff vnó ben mtt frembben/ Boebadfeben vnnb f bewr ecFAuffrcn At^ncicn/wd d)cbodgt;0fftvccfclfcbtvnb vee bnebt. Öogefebtebtsjumofp* fern Alen bA^cmïleingcfcbïvec rnb leichte Wandbett mit ACÇ* neien/ [0 von bem roten tHîeer ober newen Unfein berfomen/ fnupgcbeiltwerben/fobo^bie w AAren/vnb gar nicht verbAdgt; te Arzneien vno fut bet nAfen vnb ein lebet bicfclbAUentb^^l^ 1 ben mit fuflen tritt in garten vu s^dben. 3fî Aber bns nicht ein tb0tb^^^'^^l^^0^lt;^f^ blmbbeit/ !

bA^

ocr page 29

Sïtttbottff^l^f^rtlht

brt^ wAtt bicfrcmböc vnb Auf^ kitbtfcbe gewAcbp betmaflert «nmmm«/ vnnb vnfccefobcy xgt;ntt5 gewacbf«« vecwicffcti^ Poliert bAttrt bte I^enltcbe gc^ Wed)^ Vttb «r^ttcutt w bertgat:;^ tcttfdveracbtct üge»/ Aló wc^ m pe ben baud) tuméfié ob cv bicAi^cn^ucvluflt'öcn evfebap fen ƒ 00 vrtbt ich «»»/bap mart hiebe 2(tçttcyc braweb fo emetw ebett 0cwAlt;bf^rt/im beBAttt/vrt Hflt;b vnb rniutfclfd}:: 5« vbee -omett fern/ fo offt es not tb«^ ;6rtb nitit a«ge5ct0tctvrfalt;feert Mbenbtf ^üc^Htt gefebubett/ in welchem bee weg angejetgt ßcmelte g4ctett Brentee ju bvaip ^cn* UTan foil aber tttebta ^cfl0 wettigee nneb bie fremb^ belt pmpUdn ober compoftÄ fgt; eeebt betäubt vnnb nufede^

ocr page 30

^^^^«^^(ntbonffcT^^rtlbf« fettfetd/mt grtm^ mb gat ver* debtettvnnb bic^tpotedert vtt* «»^ $« fem vcrmaiiKd/ welche • ich t»t nuQ mnö gut h^’t t'unb lob/ WO fern in benfelfac gelebt* te/ erfahrne mb trewe meiflec fern/welche mît rechten muer* buchten vnnb fnfehen mar elicit gefaflvnbwoiberein öaefcy nu gungiimbcm anfang vrfetö Slt^tgarteno gefügt / welchen wir au ff cm ne we form auf ge* theiltz begeren b aber niemanbt un biefelbc gebunben haben/vn mag etn feber auf berfelbengc* (laltfmfelbóemglct^e fotmie* ten/ fey bciwo^ emgebend/ baf emit etwan mit emanbent fire ttenbe^reuter ober böume ' beyfamen pPange/welcheö free vil JU thun gewohnt» ^iemit fey(^0ttbcuohlen«

ocr page 31

SScitbevutnpten lonn? boct^gcUbwen (VZgt;cbïct/2ltt-toiiq ÖO^rtlbi rtujj ^mneFroM^»

^Ï^nCcmaltc^mttï ^ allste J^nb furgenom^* ^ nurt/mcF^tvobcmefcI^ ^S fcblt;*Wttgt;K«tlt;inf«gt/ fonbern von Oen ar^^ neven Oev garten freu* t^viufc^retamp;en/wefcfje/aïe «Uenverßen* ^tgenbewuß/betoe armen vnb rete^en/ jungen »nnb aften nû^tieb »nnb benfam fem/fo bubtebe für gutangefeben/wa Kb biefe meine befebreibung non bem ge«* meinen fraut iattub ober fakn/anßenge, ^ie^t aber/baft ieb in willcne wer baffetb für alle fpeiß vnö garten freuter^u erbe«* Un/ vit fur bav fürnemß vit nu^licbff^u achten/ wtber bic meinung tSatonie vnb ^(inii/melebe beibe baamp; folfraut vmer al kn garten freuternfür bao obet fl vu beße galten/ wie bemneb äumelben/fonberrt 4

ocr page 32

t 3(nronffint'$4!bf

ticl me^ï au^ Mcfer wfac^/bKwcHu^ wriß/ba^ öcr Uettc^ eth gefunb vft gut ge btatmac^enbfrdut fep vmer a Uè gorten freutern/wcfc^tr wfgeb Balbè ee mefet »n 6iHtc^cm gefegnetfMut/beucht c(um o-(u^/ven amp;em boc^gefe^nê arçt 2tui«nna genennet wnt. öJ^an {Kfetaucb/bai^ baf-fe(b wegen ferner fugent mb f ruffe b? uP ten bermuffen gefallen bab / vnb mit jo^ c^em fïeifi vnb folgen gepfïan^et woiben Ùa^ oÖ bemfetben fieb ethene au^ b? Mup »nb gefc^feebt quot;Valeria nicht gefebempt Çabê (aetueinoo/bî iß/iatticher îu «effen/ wie^ünmefchreibt. -^aeiflba« fraut/ bnreh welches Äetfer ^etautan. in feiner tangwirtgen off Jweiffclbaffhgen franef-hett/auhrbatbes fûrtreffïichc ar^ts2(no tonif 0)î«fæ/erha(ten ifî woibenz weUh^® Çafbêfmgemeiter Reifer ein hipfernbiib neben bègo'^en 2teffu(apio bat auffrieb* ten (affen/wie Suetonius febreibt. Äa^ fepnungnugoon bemiob besiattiebogt fagt. boffen befbalben feine frdfft ber-nacb befebreiben/onb onfer gartiin inn ftweptab onb bett an^tç effen»

ocr page 33

Sw et;(îepllt;ttjîgt;e6 vlrr,t(i«v( Ime/welcb er etUetje fpei^tre«-tccin Jelzin betten ßegeef^»

.©er iatdib fampt femenar^neiot. ^48 aflc^ctr.

®3v nennen (5 (bic fpeibfremer/fo nu)f katern o(eM ^ftlfen/ öiefelbä gorten freueev vnö pflnn^cn/wd ebe mebt düdn in ^ lt;n fuppen vnb biuberi É^breu^Uc^/ bcnfelben einen guten ge* febmatf ïuwac^en/ foneem auch mit ge* Hagen folgen won ben urmen gefauffeo-ber gep^un^t vnö für fpeiffen tdglieb genügt werben/ eç fep im fuiat/über fonfien nuffeirtunberwetp. r^Öunnen^erfprif^^ i^otuttuè in ber epifid ub ^suarn:

si pranderet olw pAtienter,regibiK vti Noört Atiüippui: ß fiiretregibtuvti taftidiret oltlf,ttc. basiez

Wenn 3(rifhppd straat geßd/ ttad^ Kimgen er mept (tagte viel/ Solt a bey greffen petten fein/ , jDcs frautipm ntlt;ptw«tbflt;pmecfen feitii

^ir wellen «bet bie ©ramatteo# bu* 0 *

ocr page 34

4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3(titom)lTYij4of

won üKett bifpufirn / wae o(uß fep / auff welche wcij; wir auc^ m vnfer ^cutfe^cn fpr5c^öa6 won frane ^ebrauc^en/bed-|}a(bcn bic tugent beo ütitd^^ für »no nt-men Ju befcfweiben / wefe^ fruut ( wie 4Ue fokbeo wiffeti/fo bic ^ifîonett gekfen fu^ benjbep ben uiten 3ïdmcrtt bemtuffen m brunch gewefen/oß für hoch getuite wot-benmud^bem ber Reifer 2(uguguo bureb buffclb fein gcfwibfwit bat wibererlanj^t/ baf; man Kefet/ee fep in boni^ejftg einge* «Mf^t »nnb burefj ben winter Juin liefen brauch ge^ake woîben.iî’o ifî ein fe^r ,^e-funbee fraut / wie foiebee ^ofumeUu bei Jeugt in feine ^ûnen verfen/ ba er 00 bem ftiben/w/gè bee Reifere ^iugufîiCwek^er bureb beffeiben braueb gefimbt war wok benjau|f biefe weif; rebet:

^ama^falutari properctlaSlucd fäpore, TritUd qu£ rcleuitjongifdüidid morbi- 04« tß/

5gt;ctUtticb «(let« gutefpetß/

i^tlfftfroncfcn auff/ma^tgefun^en ki^»

^er fafft vo btefem frant anffbiepirn ^efa(bf/ntac^fff^(a|fen/wie^(oienfinu0 febreibk weiebcraueb fagt/bap txvjsni^f ber

ocr page 35

Ärtjtjfdttcn, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÿ

î’cr nüchtern lattice ijfetz fan frun^èOete Îgt;c|ïctbaî tage emp^nbet / über hab / Mfj ^er lattice fame deßoffen »ft ßctninchn/ Öen an^ßnß beo natftrhe^en faweno vertreibt/ foil be^balben von ben jentgen des» brane^t merbez wefeben ßeto im febla^cn trdmne von e^ltc^cn beifcbiaffenfmlom wen/ wie man auefjinn bem demeinen ^tv^Pfledt9U faden:

Semen lailuc£ Venera ludibria toUit, Cum vino bibitumfiuxum quo^i comprimitaluL amp;«8tiî/

triad; Icttfdb («men oivgcmetrt/

0o win Ocin träum mlt;»tvnBeuf4gt; fetn/ 2(ult;^ ttmeFeOen mitrcbcu f«|ftz ÖoOldsterbaijd;ßu{gt; plageroffe,

Q^'ö faßt aneb demeftei^^-loienhnuózbaj; ber (attieb vnter bas bettdeledt/alfoéaó folcbeo bie franef en nicht wiOen/ fonber^ (idj auff biefe weib/bab bas frimt voz ber lt;Sonnen auffdentä mit ber lincf en banb fampt b’ wurdet außderiffen fep/bie fran* de febfaffen macht OJïan fan mit biefem fraut ben fchlaff auch auff biefe weib ma chen/wo man fünft bletter/ober bzep/obev dneo vnter bas fuß'en heimlich ledt/ hoch

lt;* 3

ocr page 36

It

Mntoin^ÏWtïrttei'

öhr afföZ ï^a^ ^affe (b Hat/wefc^e^ »ncfh «m flen^lt;( iß abgebrochen/ ju ben fößeni weicheo aber oben abgebrochen zin bent fopff gerichtet foi fein, (f o fagen auch bic , ^ /.• ©ritchtßhlt;»ß«opottilt;izbaß bie manner/ ^ weiche finberZeigen woUe/fich hüten foP lennoï ßeten gebrauch beo iattfeho/onnb benfeibeauch nicht Su vici auff einmai ef-fen. ZÖenn foicheo foi nit allein biefrucht barf eit fehmechen (beiibalben bie^pthn-goïiei biefeo fraut «sCi'^z'op / fpaboniamz bao iß / ein ongeümachenb fraut/genant Çabenlfonbern auch oerurfachc/ba^ auß ben finbern/wei^e hernach gebozen werben / aio vnfinnige onb nngefchirfte ieut werbe/ weiche fren eitern gar nichto nach fehiagen. confer dr^et fagè auch/baß ber iatfich fehiaffenb macht/onb foich gebint fchaffet / wetcheo weber böß / no^ gam^ mb gar voifotnen fep/bennech aber oui beßer aio non ben anbern freutern. ^ei-cheo beibeo ber hochgeiehtt on weitbenint ptepoet Q:obanuö.^)eßuö angeleigt inn bem bûchiein/oon erhalt ung ber gefunb-iheit/außbiefeweiß.

Hor-

ocr page 37

avQtg^rteH. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y

Hortorum laüuaidecM.qióafrigetcyhumctt Sitpe hues fomnos conduire fokt.

^t^; 'Pt corporibiurcliqua omnia vindt alendis. Sic viui fuccui fanguinis inde venk. Ö4ö 1(1/

5gt;c» Utuci^ö «t iß feudal vno tak/

©em ßetet bw«4gt; mnà^t ß^Idß^n $45/ ®ibt gut gebijt vnb nebtet fan/

?Druiti6 lu($ Otts wol befoblcn ßm»

«©annen^cr ÇdU ic^/fcV Cè ^efe^eÇm/ ^lt;gt;^ ©aUnuó für allen anamp;ern fpeipfreu-t^tn ^Kfee anem er^ ebt / »nö fagt / ee geb lt;w gutgeblik in einem svotumpernten *ttf nfeben / vnb Die be|ïe narung/ aie fon-Pt» fein anDer frant. ‘^Better iß »Ö jm in ^ißen/ba^ ee Den warmen mdgenfeßr nü^hf^ VH be^üßieb fei/fein ßeter brauch lt;’^trfcb«amp;€tDenocb Den äugen/»n macht lgt;iefeiben tunefel/wie wir ba(D fagen woV ft». lieber fc^ ich Dae auch / î’^^ lt;^ ^w f^chenDm/nuD Denen welche blut auß-fpewen/ftem Den pituitop» nnD falten na tuten groffen fehaDè thüt ^ber Dae/Daß fein vbermeffiger brauch nit weniger ge^ ' dffdhrlich pp/aß Dee wü^erlinge. “^ir‘ ^tau^enim fpiTler Dee latticbö mehr für lt;in ur^nep / aie für ein nahrung/nemlich

« 4

ocr page 38

g nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(«ton^lTTtjrtte£

îJCtt fci6 tiamit 5« feuchten vnnb i« erfâf-ten. lt;®enn fern naeur tfl fait vnD feucht ;SÔtewet( ttim bem alfo/fofan fù^ nû* nwnîgt;t$ vewunîxftt / warumb ôte lt;îr^te fôgen/î)a|j taffeîb cm gut vnb rem geMûe m »rtferm (eib mac^e / wekwee gefe^t^eez wegen ferner f«bflani^/fop4 wk amp;er»n-fernuergletc^t / beim ea Ont vap em ntti* c^tge vft fûffe fubfinn^/tjî vber üae/ree^c au^gefoc^t/verenôertfif^ affo (eù^f m 11(10 geamp;(ût/»tmîgt; m(tf^t auch viel mtl£^0. ^i(? fraut tß due^ gut fârîiiegefc^wm-te vu gefebrlïf^e fr(mif Çeit/îue man efjo-(eram nennet/bae tß bue bauc^grimmen ba einer viel gelb maffer feget vnaufffjöc (ic^/wie fokwee ber alte poet vnnb argt/ ,O.©erenu0 be^eugt/mit biefcn verfen :

Noxw ƒ penitut cholera fauire venena Perj^icieSjCoiia Ittäuca fronde leuabis: Proderit (^ coules affumerefape madentes,

^aamp;i^Z,

Xüddtee vosgeemmen batnn Sewd?/ JDetfrfO geredeten Utrteb OMMcg.

Ylnö gebetet FolFrcut ege gern/

©o treibt ctOiefefwncFgertfaw» gt;

ocr page 39

2(rçtgrtrten, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

Qfô fagcnauclj bic dr^t/ba^ lattice ben «tb fc^lüplfevig mac^t/ vnb bic ßülßdng prbert/ weidjee befibafben gefebtebt/bajj hitte feuebti^feif vnb faite bic vbernteffp öc ^ib ber leber miltert / tveifbe fonße ben bauefj »nb gebdvm afl^Subroefnen pPe-gcf/m bent pc bic fpei^ mb tränet iôÇcfp pg vnb mit großer epi où ficfj Sieget/ »nb in ben (etbau^tbeiiet*

'Sap folcbco gewiß vnnbbemeÇtt fep toon bent iattieb/ vnb er biefe tugent b^bz IXnicibffbiüpflFcrig nn (cicbtînmacbcn/ Ï’lt;t6bc5cugetaitcbïi)ïartiaii$ mit biefem verßi

Vrimd tibiidbitur veatri Ia^uc4 mowndo

Vtilis.

ta^i^f

tOer Äamd) wirt Biflrtbl fünfte« «HZ

quot; ten batten kib et »«(pen fan.

“iX^nbincinemanbernott:

y tere ldâucii,ucî moUibut utere malak, t^dmfAciemdudivm^Phcebe^c'dcantiihabef.

baoißz

Äöttteb vnö wetdoc päppeln boauibZ Qo«gt;ir|t«b«n euiUnben banep.

et 5

ocr page 40

M Sfnttftttytnt^Abi

QJÏan fagtauc^/ba^ötefee fraut ö«^ geßc^tvertunrfdt/ wie Juuoï «n^erüre/ »namp; lgt;m augen fc^aöct/öenn cemac^t he augengeißer/ober au^enbünße bief/ »nb iftfammlt;rt getrimgcn / »ertunifeU a(figt; benÇumoîetn c^ï^jUttmum / ben fpu^et bes gepieptô/wefe^er ^nr fankr nn bure^ Rc^ti^ / fc^gt;ïbct au^i ben geirem bcö ge* Çtmô/ fpmeuinmmaK/ von wegen ferner f4ïte/e$ fep bann / wo mit bem iattic^ et* wan anbere freutet einer warmen natur »ermifebt werben / ober mit einem trunef beo beßen weino foic^e faite gemiiferf on temperiert werbe.^cnn eefebteibt^ip' poeratee / ba^ bie faite bem ge^irn / bem maret im rugfgrab / ben neruen / beinen/ »nnb lanen fe^tfeinbonb fc^dbiirb fep/ be^^aiben ee auep gefebiebe/ lgt;e*^ bergaf* tiefe für ein fefeia^macfeeubfraut gehai* tenwirt/wieauefe oben gefügt / vnb@a-(enus foiefeeo mit feiner erfafemü^ beße-tigr.^enn fo fagt er: ^o feaben ifeter et* iiefee biefen btauefe / bab jie ben (attiefe ef* fen/ efeeer |ü einen jlengeiauffwacfefef/ foefeen benfeibenin waffer. ©oiefeeofeab

ocr page 41

SiitjtgdttcM. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n

t^ te^unï) von ba jdt «n/af^ mir bic sdn ï’crbcrbt fan mojben / nn^cfangcn «ü« tl^un. 2((f) einer au^ meinen freunben fa* 9^/ l’a^ ic^btefeo fraut nun von meiner jugent an puts gehaucht f vnb aber bcn^ ooc^ ein verbrui fc^on bran Çette / Çat er Hiirgerat^en/icb foie baßHbe foefjen. ^n »seinerJugent aber/baic^vielbe$ gelen ’’’upero pdte im magen Çatte/Çab tc^ro* Iw lattice gebraucht / fen magen bannt îûerUlten. 211^ ich lt;*fer anßenge fc^on Ulf îûtverben / vnnb vber bic jungen (ïar* rten jar Ufcljicitè / fo bat mir biefeo fraut ße^olffcn für bao lachen / ba iefj beo ^ebf6 ni ebt bab einfcljlajfen bonnen, ^^ennïubtrfelben Jeit babteb mir felb^ ben fibhif gemacht / tveldjco ieb^warin meiner jugenbuiebf getban/bajfelbfï a-f er fbim müifen/meil co mir bcfcbmerlie^ mar/wieber meinen willen Juwa^en. ©plcbeo wachen aber ijl mir wieberfa-renvmb ïweper vifac^en willen. 5ür bao erfl/babicb mte^ in meiner jugent fdb^ ber jiubien halben 5ft ben watten bat geweinet. 5ür bao anber aber/ ba^ fen^en

ocr page 42

«t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(i)tönó' tütj^tef

öw affen fcÇz geneigt fern Jûbê wachen/ »nt) nie^fUfb etnfc^hffên fonnen. @o ÇaMc^ttunbee abenamp;e tn öemnac^fep fen/oöer ^û ber felsen puiW/öa tcfj m wiU (en$ war nnc^ Ju beft flukgen/ gefochten iatnefj geffen / vn t jl nttr ein güte arßnep gewefen für bag wachen. lt;2gt;t^Çdr ©aie«« «Uô/au^wek^entwir öiefe^ißoti Çgben erîefen woden/OteweH fie fc^dn »nd nue* lic^îûwiflren. Æ)te aften Çaben meßt im anfang bee effene/wie bep »ne gebteuc^* Kf^ iß / den Xaffic^ pflegen auffjößetlen/ fonbemauffote leef / wie folebee OJfar* dafie mit biefen »erfen befc^zetbf.

Clduiere gu£C£nMld{lucdfokbat auorum, Dumihi curnoftrdf inchoat iUa dapesi baeiß:

jDeclt;Cdtn'cb bötvoïvnpt5^ft

lÊtn cnö bes ßbenöinöblsß^tx^ü’t / ^4ttii!in /XVatumb 511 OiepcfrtH 5C)er|c!b bes mrtbl» etH «”^*”3 t|l^

^ele^ee niebt ongcfa^zlieb gefebeben/ fonbern ee baben bie alten jive »:(acb ge* Çabf/warumb fie folebee getban. ,®enn ber lt;£aftiefe iß einer falten »nnb feuefeten natur/

ocr page 43

’U^MiJjjJjq ,ydo^ uîQ Quua/unJ U)5tt|)9 -j^nu «Upoi 113(3 ujpuuj 361ij3UU3qa IU3Q tiort 31Q /J^diupo 3ïq 3.t3QUl^ QUa }3)13U3J 43 ini30- 'U3qivq 331»^ U3u:olt;}3ßut, «Q (U3UU3U /i»^»3i«è»7« U3tlH)U U3«t3j 10313 f33 3110 U3q33lîÇj^gt; 3tQ '33^13)301) 393(0340»^ COQ 3^333343^ QUOO /333^03^0043 43Q 3^ *31)45(13301 QOO 3:^301 IfUj 43Q / 3^Vj 0003 f(I/43qon(W 033^ 000 '93 ^I0^ *43^3) Q00 ^43^ 3^191^ IO3Q idUll'j /O343.l43dU(33 043Q *0 03Q 03 9301436 93q ^0| 3tQ (pOO /03p ^3(043 43Q3.1CU 031)3 UlO® ÿo} 034^0)430 ÖI^ 43q 000 QOO 03110)^31303 3.1Q Q00/03^3jl4 *43 036001036004 03q lom 0003 ^0Q/03q *joy O3^3oJïa 43Q 9343J0J Q00/JP qoa èj^j / 611)3 3304 31)3 30)01 03Q 903D3 93q 600J *00 40.3 0030 4oq / 033)0436 43qooj36jnl Ö3 343034340 333ï43jO(3 Og•3)3333 63301343«! 0434)36 O13Q 343)3 03 / 33346334303143Q 036 ^gt;303 000 33:4314343303 OQ ol /0543i)43Q)ïcn QOOO 03:4303 333403430043 43q 4300 / 03p *043434330 431)34 40.3303 434 jld3üp4 34036 *33i)D00 3.34 400/03630334110) 431 034 ^04 0i)34 43 00^ 01/1)03)43134 034)310334 3310 031)3 404 0001003 034)04^34 400/4030)1 iï ‘Mî340â)304)C

ocr page 44

dimj

jn« ^jv / 4tu»u ujuiwot «up U4Pn)4j «ijquv Jim jju^ nu^J ooi/uujo ójJ 9J/U3j »J) pw)^3tU 9^pt»Vy Ö3Q / UjqjJ QUr^J^J tut 3^3)3av?ßtu3.b|q u^qjv^^jq M^noJ ^5) •jgvJa^zouttj ÿjnp $3^3)oJ am «ai / guv q«)U3?j«j^3 «quu?y3iqu3ijuoj j^jp) « «ujq/noJ UJ^onuzq pta v«}tuu3qpJujq uvtu ^uq/u?j^tainfi|i«qv lt;poQvu5q;olt;u #vai }?puj4n«a upai^quoa^^^jpoi /pj d«43$ 3^3lt;«)4nv^ $uq qua j«qut^ jp^u? 33unaî 3iq « jpowiq/ujqîooi PUU3U36 yü /ujputuw« /yt qDq/fcy»x?^w/otj,§d^ ojnic î^4v u«Q uoa (pun^ «q ^vq / ujy f3^3j3^ q? Ôy /^3JJJV^/4^^U3UUV(5' *§Htl|3f QUA ^uj MK» U ql tp.lt’û qj3123Ql

/ßunj 43jjig U »3 upj jom ^»m «»lt;2 lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;qoj unqpw?« 3pqti?;{3un« 3,104

/J0« pCpumpr J^ytjtpuivy .13(2 jy.t qpq

•j/j tuipi •»;]}» ^’^iui^nj^’iiqy»poui ipuPMj quot;nbsp;’ :s3Â0^pJ 3jl3po44)unp3^3 3inci»jnj}p} tupping

‘nlt;»J«3qp«.»aqua U3UÖ4U 3P^U3pun4î 3tq «VÎU JtOi /pîp ’ «uq tu ^tjw îjîiq Jjnv luqjvq^’aq îqpml /ujVtoi^jjwajtu ^3nuquu3«Q 'X^mx» quua jjod J^JiJÜJPJjiJ 43q}v^u3^3)oggt;

ocr page 45

3(ttJtg4rteBlt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rÿ

' ; matchs/ »nnb îx^*

*®oîî)Crt / oDcr Ixi^ man eman Den befkn J’«nöarau|f^ab getrunefem ^lt;(«^ea-wim célibat leben/ alp bie poelier/ mttn* ^Qf-'Ï^onnen vnb anbere l^lopeUeuf / We* IJJbenmdgen^emelte freutet auplaffenz jyi hufe^ leben bamit iûerÇalf en/ welras ®^«n bet -(aftic^ offt gebwuefjt/êûtBûn fn^â^ ?Öïan fell bepÇalbenbee iattw^j ^’t gutem raht btanc^cn/vnnb «üuo: ein lïî’ev fein natur vu temperament betrat^# J^n. ^i^ö^afQ^aUimac^oö burc^einuer-Jlöwbte bic^tung nic^f vnrec^t gefd^ne* ^n/bapbieab^ttin ‘^enue jÇîenbûte# 2töomn in bem iattie^ §ab »erbotgen. *^«1 babureb verpanben / wie ^t^eneu# F^gv bap bie jenigejuben elfteren wer# rfenfaul vnb fc^wac^ fein / welche pdf# ^eeiattie^e gebrauchen, ^e mt^gen bep-halben bie weiber auOïe^en/ bap ,re man «trbeßelben nicht où viel effen» 3l(hi« «’ill ich nicht verfchwetgen ein bewehrt experiment / welches mir opTtmalp iß wo! gerahten für bie weiten pdp ber weiber»

ocr page 46

»^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3Cnt«nf/ttTit$4amp;gt;(

^6 Wirt aber auff biffe wet^ gemac^ft 5îîm-ta«tdî famen/U^ biefelbebn^mm ^em walfcr/ba ein ßa^ci au^^elcfc^t wo: ücn/ trurfnac^matf? ben fafft auf’ / t^w f lern gcjïoffen puluer non ^el^enbcin bar ïtbifc^cn/önnb brauch bae für ^nneUe francf^eit.^cijtvin^ïUfl? albieniebt »^^ febweiße 11/baf beriatfieb famen geftep fen/vunbin einer biöblt;^3^fi‘”gt;irft»/ î’^^ waeben vertreibt/ wann einer nicht (eiebt fan einfebiaffen.^ite feine bietterin ßer^ (len waffer gefotten vn getrunef en / meb^ renbiemifeb wunberbarlicb/wo bernacb hie biüß mit (inber bunb geimft werben. amp;o leigt aueb ©aUnub an / baf man ben {aniebfafft mit effig vermifeben foÜ/ mb mit bemfeibenben fopffverbinben/ wann femanbb berfelbe webe tbüt von ber bi^en wegen. OJlan bmuebt auebbie bietter in ben bt^igen fefjaben / vnnb für ben bmnbt/auffbiefe weif.OJîan müf bie bietter wot lerfioffen / vnnb ine biet ver* wiefeln/bae au(f ben febaben (egen/vnnb offtmatf verenbern / bamit foteb pflußtif baruuflfnicht erwärme nveb erhörte

2(bcr

ocr page 47

- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SCn^gcrten, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ilt; 46lt;r öa^fep nun gnôg ôlt;flt;*âf wn Öen Jïljneifc^tn (reiften î^ee -iattù^e. ‘îBiU M^alben «uflTÇdîcn fearuon meÇ: îft^ K^îeiben / wo ù^ auffôk Icçt noc^ bkfes ^«0 angejeigt |aben / bap ber Xattk^ «ntweber m ber fpet^ gebwuebtz ober au^ ^«nbig dUffgelegt / fo wóibtefnwenbtge lt;gt;l^ au^wenbi^e ^t^ mUtert vnnb au^Jft-J^cl^en pflegt ©olc^eo ^at 3nlt;omit# wïufaz beef eifere 2(ugu|Ït (eib4r$f rooi ówupz ^atbe^^4lben/ ba fonflen fern ‘'ï^nep^elffenrooUz bent Reifer gerÇo-*«rt( welcher vonerÇt^ungroegett bêrle-^« mitetnem fWrlicben^uf^von bnupt ff^wertic^ befümmert waf gewefen ) bap (tbeniaftte^biauf^en foU/ wteane^o-^^*^84agt ©o tjlber Äetfer mit beffeh ben ^Uff wieberumb gefunb rootben/ »nb bannenMrber -lattice »errümptz »nnb gleich a(^ geabelt

rootben.

ocr page 48

I«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ntont/tnOobC

' ^40 fólöt^cv fabß^atU/ quot;nbsp;fampt feinen arenden.

Ï)46nn^cv^ctb.

/ij^Sift wtr n!f{gt;i »nbetvint/bafrlU ^^ dato/berbefleonatlenSivei^el a* ^ derntanewdeïjer nui^t aUetn ein defender man ßcwepn/fontein auch «u 3îom friumpÇiert f^at/ vnB etn fc^aemev fier gemefen / meiere ampt ôie Xanm (Jen furam nennen) bae Âdlfraut allen an^e* ren fpet^frentem voigesogen hat/ vnn9 Da^ am^ 'pimine Raffelte für dae für* «emße garten haut gehalten. ÇOber öae/ öa^ee Pptbagotaeancljfür allen gepiei fet / vnnö ba^ \r^tpfippu6/dn berümpfer aret/ dn eigen biidj von öemfdben ge* fc^nebenhat/ welebeö er bure^aUeghe* Î)cr beô leibe geflirt ^at / ba^ anc^ lt;Iato feine tugenb vnnb frafft / weldoe }ù ben arenden gebraucht werben / bermaffen bem Ovdimfdxn void angejeiget vnnb fürgefchdeben/ ba^ bie pattOïom vief fat ebne allen anberenareneoen bat gefunb leben

ocr page 49

kbcn fdnnm. Q3tcw£gt;t ««nïxmöCfo/ l)ücïj bat mü^ foUl^es ntd^t bewegen md-gen (wegen der obevjefjlten »tfac^en) öa^ in biefer ^ißoh bev gureenfreuter bne ^dl fraiu »oï bem iatticfj foli befe^neben werben.

^a6 (^nb^fraut bat von wegen fep i^eê großen ßaino vnb breiten b letter/ vo« «Henfreittern biefen namen bef ommen/ M w (^miüe/baoiß/fovielat^ ein pen^ gd/bepben iminio wirt genennet/vott welchen bno Xentfeb« wou ^o( auch Mr fomt. ^onenie^tfeinear^ne»? befehlt-ben / vnb ben anfang nemen von etlichen ^’Iten experimenten / welche OJ?.'^atobc-ff^iieben hat ©o fagt nun gemdter lïa-* io von benen / fo trdpflwhi barnen / ober *ttit ben barnwinben betómmert fein/ ^uffbiefe weiß. “îlim fdifraut/thó bao in dnfiebenb wajfer / faß barinnen fiebeni biß es halb gedocht fev/gieß nachmalß bi Wader ab/boch nicht alleo/ thó bariwi-khendl vnb fal^/vnnb ein wenig film* Welz laß ein wenig fieben / fnpfe hernach ba^ fait bmlin barnon / vnnb iffe auch

ocr page 50

X» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Äntont)' ttTWOt

tdô Ädlfraut fdbß / tÇû fokwee edk^^ tag iKîdj etnanber.

(Se kgt gemeker (ïato aüc§ guff «He gefc^wuJß wnb offert fc^äöert / aac^ guff Dk afcen/gejloffm 5vükraut i aber Ogo fe-nige/ivclcf^co dn fIdrtcn jengel hat / onO Oärtrte blette: (Ote geleÇtfertnertrtertOaf* felb I^ramben.) Reinigt guc^ »rtO betit mrt eben Otefer gr^nep Oen frebo/ wdc^eo few grtOer giertet} t^ûn mag/ wte et fe^tei bef.® oeb ebe er Oae fraut gufflegt/ fo ma fdjet erOgffelb mit viel marmert maffer/ oOer marmert mewemte 0)ïaeer fole^eo (t-fet) legt eo Oemnac^ gesoffen beo fggeo ïmei}mglgrtffbertfc^a0ert«^5:artc^fauc^ Otefe grerte9ftlr Oie verre tiefte vnnO ge* fe^lagert glteOer / vrtO fOr Oie gefc^mer vn freb^OermetberbïilfÏert. SOïag Oer offert fc^aOen oOer gefd^mer Ote f^drff beo frautorttc^tletOert/fo mifcbet er gerffert weel barunber/vnb legte alfoauff.

tjojeigtaueb gemelter éato gtt/0a|^ Oao sipperle oOer gefift^f art ben gelen* efert bureb few grtOer Owg fo mol mag ge bdmpfft merOen/glß wit rodent fólfraut/ manrt

ocr page 51

^t^gMen, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;21

wann baffefb îer^ncf f mü muten vnb eo# hanger wire gejfen/ ober mit fa(ç oft ger* penmeei vermengt / vnnb où rechter leit lt;'M|fgt(egt ©oJe^eo §at ber poet/ (o von tenfrenterngefc^neben/ am^ nic^tver* febwiegen/vnorebet bauonntfo^

Horded quam dederint cauli mifeere farinant^, idem pr£cepit, rutam quoq^ cum coriandro 'Edfdlepermodico-.fjc omniamixta terendo Apponi dirlt;e docuit cataplafmd podagra. Hoe etiarn morbo me^^abitur articutorum, baaiftf

9^3 bat Ver alt Coto g efagt/

Wann remanv vas po Vagram pb^/ Wer mtfeb mrt gergen mebl Ven fól/ 6a(Q/co:tanVu7 vnVrauten wok Sfergog Vieg alles / mach hinfort Kin pfiager / Icgöas äug oen ort. ©owirtvaspooagram gebellt/ Sinebs ftpperlc nut gleteb^m GegbefV.

^^tfiemanbovbel(fagt noc^ vo:gelt; Weiter ijnto ) ber $er(io^ Ädlfmut mit wein/trutf ben fafft nufi/onb treiffe beno felben warm in bî o^v fo mirt er balb wol - i^óten. 3|ïttielanfole9voïftanben/ finb bie milb gefc^woUen/t^üf bao ben? web/ bie leber/lungen/ober gebarm/ folebeo al* 3

ocr page 52

« 2lt;Mtdiitytiitij«fet.

(ce wtîf gezeik / mtt einem wo« Söfngen/ »Ott bem Ädlfrautz wae nur tnwenbtö ^ee (eibe ein fc^mer^en bemeßt ^etefjer ittc^îwittwilîm von berhafft bee Ädh f r«utö / ber fefe bne bue^ lt;f ntonm von bc lt;ieberb(?w/baivtreerf?nben/bei6 )bm ge* ftiHe» mag.^tc fern aber eine: fagen / 5« ber metfle teil vox^emefter nr^ttep fern niebf miffmifcrv^anett feJl j^ebemet wev^ ben/ von weichem bte «mt jünnfer^eif îîbei^eî^n^tiâFsm. 'Æ^w mpub wirtän^ beromo ange^eißf warben, ^iä w^t wo* m fc^:eUen/»nb btegeopemteoe fürj[wnb nemmen. .^tefe fd^ieibeit / baf; ba» fol gefmun / »nb mit füffen wem getrunefen bettwetber fïu^ ber monben $eif au^fi^ tret ^ff’^t/baft fern fafft mit bembepen Çonig öernnfe^t/bie äugen bei!t/wo man mitbemfelben bie äugen windfei falbet. J^di jemanbö gifftige pftiferlmg ober fc^wdm gefîen/ bem wirt geholffenz wo lt;r b en auijgcbmcften fdlfa^t ertnef t.@ie fagen auefjz baß ber leib viel na^mng bar öon empfa^et/bermalfen/baß mangelt;gt; meiniieß glaubt / bie fntber waebfen eher

ocr page 53

Sfretgarten, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;sy

ou^/wck^c bae ^offrant fffm.^cr faf^ nut tveijfm wem yj. tag fang getvund^m/ Çdîf bie wiï§ vnb gf df^drugen/ wü 'pa^» X‘tniU6 fc^rnSt ©agt aueb / öo^ Me ^ót witrimtsm afaun (fo m efftg §üuoï gc^ Bd^t woïben fcv)vmm|c^t/0icrau0 vnö ten außa^ reinigt ^ann öae aber gc-fotten »nb geffen wirt / fo mac^tô ein gu« tlt; jtim/nnb beift ber heien gebieß. ^^»eß“^ halben pßegen bie fenige foie^eû haut gern Stieffen / weiche ein gute fmn Baben tnib bebaken woßen.^ie bietter vnb fein fanten mtt^eißerwär^ (lt;Sifp§to) vnnb ^fftg gefonen vft anffadegt / hedt ben biß dnee wütenben / ober aueb anbern Çum» bee. ^nb wo eofemanbo wteberfitve/bS lbw von ber fcbmippen bao Sôp^in im taffembiegurgdßele/ ber feg ben faßt von einem rohen Offrant auß ben fopff/ fowirt bao Sdpßin wieber îô fernen o:t aiiffruefen. Sönb foUbaofürein fonber-fieb gebeimnüß onnb feeret ber natur ge* haften werben. ‘îSif« hiehar bie ©neebi« ffbfn geeponici/bie von bem aeferobauw »nnb bawten gewerb gefebneben haben» 4

ocr page 54

z4 3(ntont7 tütjalöt.

^ilt; mcbtd flimmert tn bem »ba em^Z ml» pgen eirtheUig/b^ baó Ädi offt in ba fpei^ gebwuc^r / eirt melaneo (ifcb geblüc fcblt;’^f z »»b baffdb iü »berflüjt’â *»lt;§«• Cem fttbflangt; befebabigt a«cb bè munb bee magcn$/»nb »ertunefeU bue gefieb^z wie wir Bernaeb f(»gcn möllert. (Soll be^* Çalbenvon ber galber gefunben fpeifett rtufjgefeblofîert/vrtrtb niebt brauebf werlt;* ben/man bab ben fern anber beffer fpel^^ frduter/ bap mano aifo notturf^ Btilben môflebmucben. (Sein roher faffe mi( wein getrunef en/ifl güt für bie feblangen bi^/»nb berfeibe mit boefob’^^ü »üebl »a^ mifcbt»nnb auffgelegtz foU einbemeh’f ar^nep fein für bao pobagram »nnb Üp* perle.(^e lüfft aueb gemeUer (afft ben »n reinen »nnb alten fc^dben/ boeb »nuer* mifebt / reinigt auch bao haupt in bie na* fen gefloßen / treibt lepheb bie weiber «eit mit lülcbmebl »ermifebt/ »nnb an bie ge* mdebtgelegt. .iÖie bletter für ßcb P^^I^ auffgelegt/ ober mit gerflenmehlgcflof* fen/ finb güt für bie ent$ünbung »nb ge* fcbwulfl: finb fie aber mit fa($ »ermengt/ fo bteeben fie bencarfundel »nnb web*

ocr page 55

Sitotgrtrtc«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îj

fünftem öu^faUen bee Çaare» ^-benbie* felbe robe bletter mit effig vermengt/ finb gut bem mif^füebttgen / vnnb wo fie mit ^omg gefotten fern/foifi ihr m^nep gut für bofe vmb fteb freffenbe febdben vnnb fût bae faule fieifeb . Äiegranefiengei f’^mpt bet wurpcl verbrennet/vub mit at* 1 t^ntfebweinfebmatp vertief (et/mittern ^«ô (angwirig feiten webe, ©etebe b^ït ï^ poetaueb gernupz »nnb in feinem freutet Heb nit verfebtviegen/ben a(fo fpriebt er:

Cwm vtten pingui cintres caulis benetrUi, frofunt ad vetera lateris,coxlt;eqi dolores. Sit licet hic vilis,tarnen eü medicina fulHbris.

^a»i^/

2tltfd)niôIçvnCgt; «fd;von gebrenntemfd/ SirgofJcn/vnOvetnufdxtivol.

fcer feiten »no nud? btifffen plag/ 60 Ung bat gwebrt/tbut wenOen ab« ÏDa» igctn kid?tearbneyïwar/

2ïgOocb betpebw/ößs glaub ffttwi^«

^iü iemanbte ben feuebten magen ^'uOttotfnen / ber neme fdifraut/ (aft baf-f«(b bep bem ferner ein menig peben/ gte^ ^debma(6 bue vong maffer ab/pnnb thu b $

ocr page 56

^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2lt;rttortt) Hltj^fof

»Ott ftöttbiitt cfttanöeir warm waffer ö«* rdn/foc^ «(fo wtheramb bae fraitt/btf; murb vnnb wcltf werönfolc^eo gefc^i'l« ntcljt / wart» matt bao fdlfram/jluJ^an^ êumaf^ett^ebrauc^t ,®anttcnlwrbalc K^/hab)lt;ttcr»cr|? irntber ©afermfana fc^ofa fa» mfprttn^ renomme»:

lus coulis foluit,cuius ßth^iäntidßringit- 048 ii^ JOte btamp;b 0^8 Pols/wfc nun ptgt/ JDfeb4rtcrt ktbev offen mad^t«

©cm f«bfi«ii9 bßt rf» önOetfrafft/

S'entât gt;fgt;5mcn/4k cm bttbet

^^üfesanfo vnb noc^mc^r/BatOro* banuo^clfiio mit büfen »crfett MnjWicè begriffen/»»» fern befeBrieben:

^rAßied ventris onus bis coâ4,comeâd^i ß^it, Sed femel er modice co0id,refoluit idem.

Pro fuit hdnefuceo confßergere pinguis oliun, Ldc Mget,multam femina effefdeit.

bdö s|î/

5D es jwcy um! gfotten f rants tg »iV JDae Pan oen Ganebfînf? belten flitl.

□jls prant n td;t wel gfotten/nifjOann JDen harten band) es Offnen Fan. Befprengo mit «Îl/oas fff raft gut/ îOafi mild) »no (anten mehren tbnt

^dj Wiß aUbte nicBt vetfe^wetg«»/ ba^

ocr page 57

lt;in fctxô félfraut/ wie ob^^efa^t / ben au« gen fc^r fdj^ïbet. ^^ foUen bef?ha(bcn bic lenige beß'elben fic^ enthalten / weiebe bee nachts tünchen vnnb jtubieren. 0:5 gibt ein geringe na^vung/mac^t febreeÏJ» hebe träum / wegen bes meianebohfeben f«ffte / welchen ber foi/ wie obgefagt / int leib verurfaebt. Qlwiter / ijl aneb wol bne wirbig «n wiften/baO man votleiten bao folfraut ïn Uitben ben finbbetterin^ nen bat gepflegt in ber fpeip für ?ii jteUen/ »nb gemeint/eo vertreib alle gefpenß vnb gifft/wieOltbeneuo fcbwibt.iSe fagtaneb ©nibao / baf; bie alten vmoeiten inn ben ma^eiten ben fol gebraucht baben/ boeb ivclcber Sum anbermat gefotten war wot ben / bermaßen / baf er tin vnwiUen be-wegt bat. 4)anenber bat bah fpriebwoK bep bè ©riechen fein »rfprung / baf man • fagt/efîçxfajttCn 6mkx.t(^. .©erSwepmal gefocbtefólfepber tobt, ©i?beiil’aefdl:« fraut ein fonberlicb frafft wiber bie trun-efenbeit/benn eo b^bert nicljf allein baf einem bie voUbeit nicht fehabe / wann man baß’elb »ot bem effen ober nach bem

ocr page 58

st nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(iiton^tntj4folt;

lt;((lt;« fiât Braucht / fonbem îerfÇeiftauc^ »nnb »ertrdbt oae Çauptwefic / wc(c^cgt; »onbertrunefen^ett fc^on entganben« ^ill allste au^ »tekn nur jnxn^cugert anîte^cn/ bic fotc^eb/wae ic^t gefagt/bc^ ßetigen, «iÖcr erße foil SOt t^ato fein/ ein fûmemer vnnb gdefirter mann in «û (en fachen/trie ^hniuè fdjretbt:3ßk' mnnbu inn wiUenß/fagt er/ein guten tranef in t^nnnuff einem ma^i/ber e^ ro^tn föl mit edig not bem nne^teffen / fb vidj^m geliebt:»nb effeauc^ nac^ bem nne^tma^i/ fünffbietter/ ba^ wirb iÇn p gefe^affenmne^en/abÇe« ernidjtß gep fen nodj getrunken/vnnb wirbt fo viel mögen trincf en nie er will. .sOer anber ieugift (Ei. ©afenitß/wddjervöbemfdl fraut fo fc^reibet : ^ie biettervö bem fol in warmen maffer gebeiçf/vnbvmbben fopff gebunben/ wehren ber trun^en^dt mt^ angebomer eigenfefjafft/biewdi bas fapó fraut ein wunberlic^e feinbfebafft Çat mit bem wein/wie 2(griuo mdbet bep bem SO^.S^Öarwne. r^annen^er^at^t^ tfieneub nie^t o^ne vrfac^ gefagt/ ba^ in ben

ocr page 59

«wiïddV))^ u)(^ imtttuoj qmj unudti« jy uuvai/ioqv^ ïdwnvjw« j^om gt;0 y,^ pavpjjdtupQJö oJjv uum ujq Au)p|j»m 104^1 urn loqjrm ni j^oujß j« ^^q ô)^ pj Qua/iuipiInfilonjejydjOjnvjj edw j^op^up «ajjj U5jq(u3nv •ivhïqiu^jj öttjujqjij quua anqtn^ jtcu ) ujqjyà UÏ^3Vj4a 4)j3tq lUqj JWddtP)^3tq ^yj «gt;qv§ 0^ ♦ à3j bi)_^v.t^ jp^napunj) Mq wat« LopJa^vq/ujpujqag «? u)q:oai aPjaijg (ppa^J «nimiq^ ^auVopguvjoy )tai)«qd3oiqM)^ uuniu ^poi jjq /^|,i »ja w^jpoi ^»JC -«jq^oi ujj^toauß upej «jq urn «ïPH ïpöuvw uuveu / jq^via 3ö )^34 ni qunwqioi «qD Q4Jav3qnq4)(^ «PJ S3qq3m)t'quuapvmlt;pju3q ^34i,q öjvj uuq ut upe» 43q ^vq / smuij^, qu^ •u?q:oqna y.i 9vq /jqaicwuaqjupa« gS «jq ^«w^ «jq ^4nq qjoOq)! 43gtqu3q «^jup guq/ó«ï|v4^do3^^ ^3nt)3qï)ji^jj 0^ ntpmiu^q quua/usqjiupomjqnm ï|t gvq /u^oj qt(tt J3ïïrGJS w^Q ïtw qpjj^q gt;V^ giV^3jïqupi 3lt;piiqVlt;Pj 3lt;Plü( UI.^ •pj^ovm «pm jjqavaiqjJ up / ja^jy jn vw •ddviavquj^qpai uut /uajavöupai wq ^z «n934tgt;d4óJ)2;

ocr page 60

J» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SCntonqtnt'ï^Ibt’

(filbert vnfer anöern vêlcfan / fonbeHK^ GicTciiffdjcnnac^gcfoIgt/ vnö bufe ge* won^cit bc^afeen. ;ècnn inn TGUicb^ lanö ijle nuc^ gebreucbtieb/ï’^P *w«« öas f^pofraue tm anfang bee e^cnó/vnnb’ Bt^wetUn nach bon effen färßett«/ bte trunefenbeu babnreb^u^tnbevn/vnb bte

' bdmpff bee wetn^ aHuwenben/wefeben bte ïZ^eutfeben nut fegenetgferÇanboW* tnneten/aU fie benfelben auch fetbe»«^ «erbroffen au^fnutfen /fonncnfonpeit anber arben mol (etben/ ben bnv|ï aber gar mcbt.^lüffbtefemeinnng babieb vor etlieben faren mit meinem guten freunb ^eruafe^îarfîaUer auf? sèriOgaw/ge-feber^t/nnub fb^n biefenverfj ju fagen gemobut:

Gennänivdrios norunt tolcrdre lahorcs.

O vtinampoffent tam bene ferre fitini:

amp;in Cewfepev kibct menebe nobV 2(n «rbcftfcin verDitj}? ntd?t b«t. Wok ©otc/ec Eennt öuc)ï IcïOcii aü^/ XVïcOös pmffenéei'ngina'nctrGmcb.

933aG noeb vbngijr ^n fagen/bae iff feel ait merken. Äie afeb mb bte gefo^ ten

ocr page 61

(en brû^e von îxm fapefrauf/mnt^t bae Ihdupt ven Dm fc^upen / wann es «ut gCquot; «Kherbrû^ »nö «fdg« wirbt geswaget ^tem iin wurm brû^Uw von tolfr^uit «ttffbm bru^m gc|«u?/«K§rf bic niikb. •^ba bao / bic o,'eb mit einem epwei^ ver rnifebt/bciU ben braubt / vnb bao maffer/ meUbeeau^ bem ff engel beo fólo/wann t^ brennet tropfft/vertreibt bic neme ffee^ t^n/niebtanbero aio aneb bic rinb von 3^engelwur^ gtfewetvnb auffbieffeeb-lt;lt;rt gefalbt. ©o wirbt aucb ein gute arf}^ ^«9 gemaebt für bic bipigc ffuf; ber augt/ J’^nn man bao ból braut nimpt / «erfnu-Rct baffelb/vermiffbt co mit einem flein ô^mabUn gerffen meßl vnb (egto auff bic ^Mgen. 3fcm nim geboebte bblblcttcr/Ser-■«tûtffb biefdben/ tb« cffig triVenbarun« ^^t/jmep robe eperbotterfampt eine wc-’’’g rofen oio / vermiffb alleo wol bureb-«wanber/vnb la^ warm werben/fo baffu dn bewehrt experiment für bao poba-Ö^nm / folt aber ingebeneb fetn/baff foieb Pnafferofftverenbert vnbitrlcr einnew-^^ baraufffou gelegt wcvb(mlt;^ieftô bbl-

ocr page 62

9z nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Vtitottifanifal^i

fraat fott auf^ fût fù^ felbß/oöcv wft fc^wdttcn fc^maf^ ^clÏoffcn/mffTtc^ ö«ï few für öK^artc en^dnamp;unge/p^fegntö-nae »nnö rotfatilf/ auffötefe tvnfhQJiiW falbt Öen fc^abcn mît röfendPunö îgt;ie ^f^ meU matert wirb ^epoffen pflaperê wdß nuffsibunïxtt.

^urt Ça(f tc^/fevme^föme^r vbrijV wae itt ötefer §t|lo:p von Dem fél folt wd ter gefaßt werben / dfl|?genonimen b‘W greffe wunberweref ber natur/ wek^e^ ic^ allstebefc^reiben muß/nemUd^ ba^ tip frauf (ven weichem bic Weinreben vet terben/wie ebgefagt)bem fewbret/pcid^ mine ) vnb ben beften feinb vnb su wiber ift / nlfe bnp ee verbeiretz we biefe freutet neben j^m wne^fen. (fin feieren nnge^ beunen vnb heimiicbenÇnffj haben biefe freutet wiber einanber/nie^t nnbere ui# nuc^ ber fof ben weinpeef paffet/ vnb ^er wiberumb ber weinpeef ben fei. @e ip fein wunber / bnp we iemnnbte nuff ben nuffwnßenben vnnb feebenbenféi/ein wenig guten weine trepffet/ fe fee^f ber^ fefb niefet weiter / fenbern verliert feine frnfft

ocr page 63

Ät^tgftrten, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jî

frafftvnb fatten/ vnü verbivtef/wie^a lt;nbsp;lamuô fetveibtt/einev auf? ten ^heett** (eten^coponieie Qiufiivelcbcn alien wol magoerfianten retten / taf? tie jentgez welche viel weine trineten wollen zonnt tae felt in tern fauff gefteeb befalten/ teilen fol fût ten ant etn (petzen effen fot Un / tap fie niebt/ wie obgefagt/wunefen * werten. ^o febreibt ©uilielmue ©ra* tarolue/taf folcbee ein gelebvter man in feiner gegenwart bab probirt. ^Öenn aie terfelb auffter maUett ware/batter allen tenen / fo ihnen ÀugetrunÆen / guten bc= febeitfönnen tbun/tieweil er Suuoicin bUtlin von einem roben toten fol hatte tittgenommen.

Äno fepnungnugvontefolgefagtz wo ieb noch tiefes hintan wert gefept ha ben/taf terfelb f 61 / weUber in tunen 01* ten weebh/em fehr intifebe ont infamen liebente natur bau weUber aber in war« men on fenebten one wacbf«t/t er bat gar ein unter natut.^tem taf? ter rettich wel eben tie ©neiauch X’pó.p-'óriv nenen/eben foUbe frafift bat/alo ter tob ^w wir foU

ocr page 64

J4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3(ntonlt;Jtnn4l0lt;

c^ce tn fcinfm ou weiter beweifen wont’ll laveert cpficß/ot’cnKCevpl^^ fampt feinen tu^enben.

ïJda Sritte ^eth,

frantwirtbep Den gefebrten«-pium fattuu genennet/bei ben ©ff de rtXivoy/ gcmcinlicb aber »petr^ fclmum/onb bep ben^dfeben b« perft-le. OKoden nun aa^ie nach bent fel feint turent»nnbfrafft befebrdben wefebejn waneberiep Franeffteiten im brauch f^’^ ^■?fnöt3to:entinu6 in fdrengeotgietf/ bà ber fpßeb nut bref pftaßere weif' au|f-gefe^t/bè rotlauff bettt/wekb^ ^’n franef Çett/fc bep ben gelehrten facer ignie beiff-^em gefotten waffer aber treibt ben peut nuf / innwenbig ober au^wenötg ge* Brauebt^^^nt/ baf feine bletter vnb wiir* #el ein gute arpnepfepen für bae trdpfe-licbtee bamen/vnb Franefe nieren, (sol-rbeeb^taueb berpoet/welcher bie Freu* ter befebreibt/auffgejeiebnet/ ba a »btt tiefem frautfofaget:

frouacit vrinofhiec crit'ilinmeüa.reIbtUiHdj

sd

ocr page 65

2(cçtg4rt«n4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fi

iciJ mge rdUcum freiet decoHio fumpti-

Hoc itidè fernen operatur fortuit bmstutn^dS f(V ÎDcr robe epf^d) tretbr ben bat«/ 3n fpetO/(H,cb irtîiiceg«brfli»lt;b«w«rm/ 60 iilO;e gefottenwueQetgut/ X)nô noch »tel mebtoerfernen tbwt

^® («Öt^Joiêtinue werter/ 05 Die bfawi «»allen vergeben »ft Die vongefu*b wibe# ä^hac^^t werbe / wo biefelb mit be gefotte »bafTeroo epfiib famengear^net werben, ^agt a«c|j ba^ man bie barti’ butten mit ^f «p|»c^ buttern woe^ê fan/woman bie« Wb ierfloß »nb aufffegt. 'PUntus fc^rei-bet/ ba^ ber epfreb famen mit epwei^ »er* «'«»»gt »nb auffgeUgt/ober mit wa ff erge ^m »nb getruurfen/ein gut ar$nep fep p he nieren bre|l.@o auch wo man ben Wben in faltem waffer 5erßd|Tet»nbge-btauebt / fo fott er bie gefe^war im mungt; «tftreiben/wirt er aber mit ait ent wein ge ttunrf en/ fo bne^t er ben biafenflein/weU ^cfrafftaueb bie würfel ^at. Ü’ben bie-fm famen gibt man awc^ be geiffte^tigen in weitem wein/oft feieren ^a we/wefc^e W irer gewißen «eit nif gereinigt werbens ®lt;in gefotte wur^ef/ober auch ber fatal

ocr page 66

Ji nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(nton^' iHuabt

Carau^ ^cmac^t mit effig »11 of foil mart me^r bee mintcre / im lenrt »nb »mb baj enî) tee fertile aie tee fernere brauchen« SÖnt fokbee im anfang tee imbi^ eter nacijtmaie. -©enn fie^iehen tie bumetee ven ten eberfïen gUetern tee ieibe bk nunter/frtbren a(fo tiefelben au^ ten (eib , »nnt machen Hamen«

2ilIÇicijîaucb tae weiwrtrtigluwif-fen/tab ter garten epfieb nie^t aOein ten mere brallen bebüffïicb fep/fentem auch für taè bauebgrimmen/tie eefiea/en an* terefranrfbeiten gutijl/wcicbe »on tert tgt;(4|ïen »ermfad}t weiten / fo fein a»)^ gang haben »nt auf; tem feib nicht fa|^ fert fennen. ^km/taf; ter epftch (apt mit Çenig getrunef en/ tae ger iinnen bint im magè/turch tae folk au^werffen macht' Sönt fein famen inn effig »nt waffer glt;gt; fetten/bewegt ten barn/ent fört (btt auf; tem ieib. Ägt;ae fraut aber felbe geflofld^ »n in tae gemacht t weiter gdegt/oenebt tie fmebt »on ter mutter auf; / fampt ter antern geburt.QBtrt aber ter fufft von te fraut getrunef en / feicbee reinigt voit ter muftcf

ocr page 67

2(e9t{j4rtcit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;st

gutter bit »bcrflulpgc fätd^ft^Mf»

-^ioffonbee melbet fem getvifTc franeJ Çdt/ in weteber ber epficb ot’ev pctcrplg/ gut wer / fagt allem / er fe^ on vmerff^eib fur alle mffattonee/ bue tj/ blaß vu wm«» iJeim (etb/nû^ltc^.^en fo fc^reibt er ^ar ^ür^Ut^/ Soluit inflationes,vertreibt bic b(d(f.^oc^ mc^tb be|ïommb(r fpuebt er/ ^up ber peterfilg febr frefftt^ fep fur bte eo tiea/ welcbb em fräef heit ijï m bè geberm. 3tè fitr ba$ magèivee. ^en fo fagt er/ber petering iff ein ar^nep für bè magen vnb ïgt;ldfibergebdrm vnb baß bauepgrunen.

©alenue flimmetvbereinemit Æ^to-Koiibez vnb fagt weiter/ baf; berpeterfitg ^(tttmunb gefettig vnb lieb fep ♦ 'Pliniue flt;*gt/ bab gemelter peterfilg in bas waffer gelegt / vnnb mit bemfelben eingefotten/ öem waffer ein guten gefepmarf gibet/ fnb lieblieb macht 511 trinefen.

^VH fuift inn einem biffin tv eiffen brotö au^gefangen/ vn auffbie gefcbwol len augen / ober briifl gelegt / heilt bie ge«* fchwulfï.@okhe6 hut auch ber poet nicht »erfchwiegen vnb fagt alfo vorn epftrht e 3

ocr page 68

I« SCtitem^niMf/

IRIm[uccoß cdndUa mica terendo

Fdnu iuttgiitur,oculK fedare tumoren» rticiturtenipIdSiritnoiiufitperidditdmoreï Sic^ferunt mammis prodejji tumtnübus iUanb 048 tfl/

Ï^crcpfld) fafftwenncngtrnftbrot/ Vertuibrocr öugcii gcfc^wulßwnO noW liaff ficgkgtpfluPcvt“ ivet^ bes nadfU» ?Dtegfd;wolIc6nj|i felcps btü aud^ madl^t» ^6 ^dt ^^ip fippu6 Der ar^t »nö ^to* npfiua gcmcint/Od^fcirt gefebUebt De« lt;pftcl?ö(ttgt;cl)crï)dó mdn«(e noch wàbW inn iJcr fp«^ fed gebraucht wcrbenfwiV^ wol co àu Den Jetten Splint) ^nr bjcuc^üc^ gen? ejen/tne auch bep ono/ba^ Per epfte^ inn ben fuppen tun proffer menge ge ƒ febwummmunb bcnfclbcn cm fonbertt-eben gefebmaef gemacht bat/wirbtbc^* falben von bem ^^bcop|r«po ^^«/i^ef genennet/ bao ifi wolnccbcnb ) benn fie fdgen / ber epftd? fep ben trawngen mdi* iati ) ugecignet/wef ^e mdn pflegt Ju bot Itn/tpdnnfemdnbto gejloxbenijl. -Ober/ wie ^piutar^uo febretbt/bdfbiegraber mit epßeb gefrdnt fern motben. ^dficn^ betrat bue dit fprie^wott fern vrfpnmg/

ocr page 69

^(r^^d^tten« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ÿ

^lt;»8 man fa^v :xpto mbïg«/ ^'â tflfÇme 9R öonnöti^cn / non etnem ftabeno c^n/an wde^em man fc^on »criwetf^cf 5lt;»f. ^ber bae bunt ntebte 5u ben fraff* ^tt bee epftebß. 0)ïan fagt/ba^ mn bent pingel bee wetbhne/ würmfe roacbfcn/ *Hnb ce glauben ethebc/ba^ welcher bic-When iffet / ber werb unfruebtbar / es fc^ J^ob ober mann. 2(ufb bap bic fineer ®K febwere franefbeit bef ommen/ wd-^c nacb bem epfr^effenbie brüß gefo-bm baben. 4)ocb fage man/bae m^nn* « fep mebf ber ma pen febeblieb / mie ^K-’''^s febreibt/fieb werlaffenb auffbiejeug J*^^vnbmamang ber alien, ©oißnun ’^mwunber/bap biear^t îu onfer {eit/ ^ö^ rbat beo 2(ui(cnnæ / ben fadenben i'^fbtigcn ben ep^eb verbieten / on fagenz ^lt;1^ berfelb bic gemelte fuebt betoegt/onb ’’tittrfacbe bae anpoffen.

^ueb iß fein wunber/bap bic ©riceben ^cn feugamen onb febmangem pramen/ *web finbbetterinnen cp^cb 'dn ber fpcip gt;« brauchen verbotten b^^en. ^iemol «web «in anbert vrfacb mag baben/

lt; 4

ocr page 70

4» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(ntoniy tnodöi

irarumb fofe^fö gefdxßen fep / nemhe^/ 1)«^ î)erlt;^pftc^ att^troefnet / bk mtlc^ mmDertvinWOKlcmge fo|^n elfen/geil ' machet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!

(^e feixet! t (Seffnö/baf ber epfteb ein jU ruef treibend vnb fn(t macbenbTraut fei/ fagt bel^bnlben/ba^ berfelb mit dl »er* mtfebtbiebteigefeber vertreibt/ wo man ben leib mit biefer vermifebung falbet/ welcbee f^rerviel mit groffem nue ver^» ! fuebt haben /wirb auch von bem poeiert (Sereno befebrieben nuffbiefe wei^:

Sin autem ealidte depafcent corpora febres, Tuncapij fuccui leni foluatur oliuo, KM.embraUne,fotuqiferui mulcebitur iÿiK. ' bete ifb/

’öatt Oed) ein feber grtoffin an/ ter epbd? fatfr btt baffen fan. inifà) brunber ól mrt gutem fid^/ Vnbfalbbwb/fo vergeptbet f^tvet’^.

^ ^m febon auffhdten von ben frdjftert beo epfiebo Jufagen / vnb nur bao hi^^^^^ fc^è / baf ber epßeb bie franefe ftfeb in bê teueben ober weißem erquiefetvnbfrifeb tnaebet ^tneb/ba^ ein frifeber vn grimer

ocr page 71

2(rçtgftrtc«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;41

lt;Vßt^ Ô^f^'^f* «w 9«tcn at^cm mac^t^ taf;«ncmbermuni)meßt ßtnrfc. (5ol-ebeewtjïenbie gemeine mcijè auch/ effett pâte eppeij/vn trugen Den bep ficb / wot^« lenbumubengepunef vertreiben / »nnb ein guten at^em befemmen.

^tefe l^tpe)n von bem iïppe^ Çet-te tel) fester befeblopen / ba fommen mirbiep bingtn finn. «^ao erp/bap man ben i^ppeb niebt effen fol / man man pc^ ’’oieinfeoipipn bip befolgt/mie fotebeo 3llbubatei an^eigt/ba er an ben f onig 2tt Wanfoifcbieibt. -^aeanber bjbic fdebe ^^e epig6/vnb bie memfebend' beo meine f^^tveren gerucb mit S'ppc^ vertreiben/ ’’’ie'Pimiuo fdjieibt. -Sue biitfe/bap bep ben ^erbarijo/'Petrofelinum / ^ippofep-ttum/ Q-leofetmumz •Cieofeltnum/ vnnb Silber i^ppeb/apium rupieum / fo glei* ebe freuter fein / vnnb mit gleichen fruff-ten begabt/bap fap einee fürbaoanber genommen vnbverpanben mirt, ^as bao .^ippofclinum anbelangt / bap mirt ron bem @aU auff .lateinifdj (^gua^ pinmgenennet/baeip/pferbeppieb/niebe

lt; 5

ocr page 72

41 ^ntótnjtn^^^Iot

»Ort wegen ber grojTez wie eefte^e gemeinf filbert/ jbnberrt ön^ biepferb öiefcó fr«''*^ gemeflfertvnnb gefitnb baruon werb^tï* lt;So(c^ó bat fomente nuc^ gewu-lz**jf fc^jetbe bfphalben niebt onreebt / ölt;*^ ^ cbiUco öenmülfigert pferben bet (egafenz fovortbcin^^fp^e vnö (p^oertieeïüi^rt gefdjirft waren worben zwilben (^ppi^^ (pahiflre apium/ob deofeünunt/paiuba* pium)§ab fürgeßeUef.^Iutarc^. sagt v:lt; fach nn/warufH fólc^ö gefc^e^e/ ndmluè ba^ biepferbz wann fie von ber gewbdn* liefen arbotmifffig fein / bofe beinober* fommen/onb fagt/ baß ber lt;?pfïcb bie be* jleaitnep fep fUr benfeiben bidden. ^(* Çie wirf ^leofelinum »nnb ^ippofeb' num für ein fraut gehalten / »ongfeteft* Reitwegen ber frdlften »nb engen* ben. 95iß hie^dr von bem garten (ipftefe vnb ^eterjiigen.

€9ur#e(

ocr page 73

Äri^tgart^ti. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4»

Sîwvtjd fva«c fdmpt fet^ net lu^cnc- Ppf-

tuUca.

Ditdvtatc^etb*

^^© eSun^dfrauf ifT dnesau^ ten 6«rt(nfrcutcrn / wirt f^ß matte bitt-Ç^ ÎÛ ferner jeit emgewojffen/vnb fenge *lt;’• fffen an hç reichen utt armen mit 01/ ht^/»nb effig vermengt 3^ ^’ï* fait vnb vue^tfraue / heilt be^^alben bie hmige p^/HKofaó fiuponee : bett es »erenbert ^’^ibW/vßfdltet/aufwelf^ewei^ es auc^ ^lt; ftwigefeber vertreibt 0okf)tô ^at V P”^* «uc^ geiruß/ba er alfo gefcb»eblt;m ^“’»»44 uKtiuf, erfi'igida diciturrße. ^’^ifiuuatfebrem^ t^ium dicit Gracia caufum. Tw* fuper jùmMèwn uiridifß pçnitur herba-^tüit idntlHtfutßßmtitur, btrba^ monfa.

baeffl/ ^OsBunjcIProuttp feuert vnO Pof y V emcibt 04« biRig febet 6alo.

^^0® 0‘'»n gepoipn auffoen baneb / Cnncb pen (afft/vnoig sPraut awO?.

ocr page 74

44 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;StntonO* ttïijatot

^enn einem bte «dn eUt^ fern/ von p'p‘' ern/^eramp;en/ober fatten fpeiffen/oöevtfdn efen/ber e^ nur Ï5ur$etfrant/fo wtrt j^t^ feefer/ee^eitt auch öèOÏoelauff/bncfjtl”^ getli^fett/nnnb vertreibt bk fi^ierflieb^ tremne/Imbert ba6 Çaupttvebe/fo von ber Tonnen empanben iß/mit rofen w «n bie ßirn gefallet/mirt auch mit ö^*^* ßenmitß ninßicb nuff bie offen fc^dben vnnb fok^ewunben^ete^t/ bep wekken }übrfoïgen / baß ber fake bianb barein lotrt fe^fagen. dKan (egte auch nöpliffe ouff bte beuef) ber finber/ wann f^nen bk ndbel fanen.3tem/eo perrft bte beweäiß^ îdn offt in ber fpetß geb lauert/ vnnb f^k fafft^eik biegefefemer bee munbovfi bet manbet im hälfe. /Ttcibt auf bem kib bte fpuimürm/gefotten/ ober fein btßilliek loader/ vnb heilt bic rote rhot in wein ge^ trunefen. .©annenhdr faget ber votge^ mette poet

^lt;tnfd uel häußä poteft nimiti rcB:ringere fluxuW SanguiliKjCr uentrinimium cobibcrefluorcm-

baeiß/

X!0«tt Ölt Oie rotpe tb^ï tbwt bdna/

ocr page 75

2(vçtglt;«;tèti» 4f

BwutbÂBtQdtnamp;arfp«'^ vnö tr^ncF.

^conttn«g/dn ^«cc^tfe^a aut^o: et** quot;Jfw^ ïgt;cn@eoponKt6/fcè«ïh/D$ dn -®ur^d b(at ben burptgen vntcr bic inn* Ö^tt gelegt/ ben burp vmreibt/vnb wann ^'dtm bic warden etliche tag bamit fais» ®lt;V|b vergeben fie/welc^ce anefj 'püniue *^*^t bat verfc^wiegen. Kiefer fc^icibc JWf^/bap bic enininbung ber hüp / vnnö Je$ 'Pobagrame mit Söur^elfafftvnnb Ç’^ttigz ober freiben/gebeilt mögender« J«n.^e(c^c ein falten magen haben / bic ^üen ben bureel mit mün^/ fenced/ ober J^vgUichen haut einer warmen natur ’‘•^[^,e^bcn vnb eonigiren.

.Leiter ip 5)4 wißen/ bap ber ^Sur^et *’?wgerpen me^l gepoffen / vnb unter bic J'^ppen auff bic leber gelegt/ alp ein wun-oerwerrf bic hingen feber linbert. 3iem/ ®lt;’^ er mit (wnig vermengt/ gefewet/vnb ’m munb gehalten/ bic fc^emme unnb ’’’uubgefcbwer^eilet

. ^udj bap fein geb vite würfel mit Ço-mgîerpopenîù einer falben / gut fep für ^’t fpaltung ber lijfacn/vn anber glwbcr/

ocr page 76

4^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(nWtt^' ïntjrtÏ5f

OCuc^ wirt Ocrfc^mcifçcn ter effen fc^^ ten »nntwuntengejlittet/wann manrt s©ur$et mit tJI vnnt gerpen mó^ )§»lt;” aufflegt

quot;iSur^ef^efoe^t/ wire für fraffei^ .lt;î^* galten wiöer ten Hûtfïu^/ emit tie ^elt; meirça^iae/gulten ater.

^a^ Uff K feudal fein, ^te agença* Sen erfatien/t« ter ^nr^eifafft ten aiü? wurff tee tlöte wnntertarfie^ (Ïiflet.fot* c^ee tbut aueb tj frant fcibb/man braueft » lt;0 wie man wolle. 'Wann ce aber mit ep fig geffen wirf/ fo iß ee güt für tie ^iç be^ magene«

#art^0U 0bct:25ap-toi. Beta.

;©a0fwnff« B«b*

lt;@ fagt ©autine ®a(enue/ta| tiefee frant ein fainitrifebe natur ^ot/tnre^ weiche aneb teronßaf im leib von im wirf au^gewefe^t vü aup* getrieben. lt;©frweiffe‘2^angoff bat tiefe Iruffil

ocr page 77

Äv^görtc«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4^

^lt;îfrf meß’vnb fierder an 0f^ / alfo ba^ ^auc^jübfn pufgangbetvegt/vnöïxn ^aaen^trekamp;er cm jlarcf fükn Çat ) Bdp fff »nb pfeift/ fc^dbet «ffe auc^ oer (eter ff’^dö, ^tefee bat ber tvettberümpt« vnö Çoeb^etbert poet (ïobanuo ^effu® mrt Steepen oerfen fein befd^tuUn/ ba craU format

^rudanocetbeta, hanccoiidmfumppffe itiMbit,

Sumpta fiet^ums ßonmehum ucUicat tt^ itettf, baeigz

J)«-rot«tn«ngolt fepftOe« tJ)5t/

Äoep oenfclben/fo wirt cc gât..

feu IcBcc vnO ßuep oen magen/ 5ö offe 0eb:a«lt;pt/lt;v tbßt nagen.

^tpÇitee/dn ar^tonnö geoponfeuPZ feb^eih/ Oa^ Per weiffe SO^angoU Pen ßul gang macht / Per rote aber bewegt Pen ham. t^tUche halten Pen fehwarhen OXangoh nicht für gnt/Pieweü er ein me-laneohfeh gebluf foil fchalfen, lt;©cr SÖÏan golf fafft inn Pit nafen gepoffen/rnni* get Pao haupt : eingetropfft inn Pit Ohren/pillet Pao ohîff'tPtht: gefalbtf «uff Pit jdn/ htilt Paoçanweh^

ocr page 78

4$ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SfntöntilTIiwIOf

3îeï6e vnb wcfc^ben fopffmtfCOïan* goltfaffi/fo veradyt V ärmO îxe B aup«/ »nnöötcteufjfucljf*

lt;3(0^ amp;m fafftvon ber ÇSJîangoff wuf' ^(I m bic nafen / fo wirt baß ianweße «e* fliOet.

@c^(a^ gefoffen man^ofe»ber bie ^e* «eben fup / p vergehet ber fcßincnien. ^of^ß«aberbiebleuer/fo feilen fiebert bianb,

^lenpetafopee/bae tjî/ bhnrtau^^rt foUen bee mangoltö pare blaueren in bec fpeip. benn er ^ilfft iÇnen, Oüb mangolt mit OJîelbencnfrtphfOvfi geup baß in bie fe^am ber treib er, (riebet »erenbert bieblaßenber mötter.

Ä*cr fe^mar^e ober rote OJ?angolf gc^ foc^t mit (infen/ßidet ben bauebpup/ b^ wetffe aber bewegt ben ßulgang;

OVeiffer 0J?ango(t geboeßt mb mit ce^ Çè fnoblaueß geßen / treibt bie fpiilwünrt anp bem leibe: ©eßaßt beffern nurt i*c nitng berverßopfften leber/ alp bie p^P' pe(n / fonberließ wo man )ßn mit fenß^’^ bcrejfigbiaucßt.

ocr page 79

âttetartrten, i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4P

©0 ÇdU er auc^ auffgleiche wei^ glt;-hauefet öié müofüefjttge/wunöerbarheè.' lt;©«^ mani§nalfome^ï für ein ar^nep/ «1^ für ein (pet^ obéir narung buhen fott/ wunneraufffoU^e weiß gebwucH obeè Reffen wirt

i^ô fugt ïEKenunber / einer nuß bert ^nee^ifc^en geoponieib vnnb mebiete/ ^’«ß bie gebinten Ö)?ango(t wurdet bert bój'enfcbmuebbeó fnoblàuc^ô vertreibt/ Wb mann biefeib nac^ bem fnobfaue^

^etefje ein rote oberrbtlic^t würdet ^lt;'ben/biefelb5 netten f rafftiger/ mae^ert ^^w ein birfer gebint ätß bie bletter.^abe ^üf^ bife eigenfe^afft/ bi fie tombé f^afa few bleiben fonßen nicht lang im leib. -^

lt;^iefee fraut/wie auch Wlt; anberen/ Öibf ein geringe narung / wo man aber î’effelben viel gebmucht / fo beiß onb na«* öet e$ben magen/wie oben gemeibet tß

.^ie iß auch Uwißen/ baß ber wein/fp iw faß von bem luibraui abgefaUe/ ieiiht tith lieber invecht gebachtmagwerben

ocr page 80

burdy f^n geruc^ bee OJJangoffe / tvo man feme bleuer barem jloffct.

Qütîtu aber batö eût efftg maeben/fde^ dn o er fl offen mangoUwur^ in ben wein/ nach btepenflunben wire er Ju efftß wer* ben* ^Üt bu aber wieberumb wein ba-ran^maeben/ fo t^ü nur ein fiJi wurdet barein.

Äsaiev fampt femev natur »nb tu^enb.

ßlitum-

2)40 feeble ^etb*

Ser ?}?aier wirf für ein »nnä^ Franc bem magen*gebaren / macht bm baueb betrübt vnb vngeßüm / affo/ ‘^a^ethebe bie eboferam baruon befeun-wen/wdebeeeinFranefbeitiß/ wann ei« net unten mb oben viefgdb waffer auf;« mirffct.tSoUbee foil aber von bem fidten »nnb vbermeffigen btaueb verpanben werben. OBirt be^haibenvonbem'fMi^ nioein faul Franc genennet / iner# eine/ vnb

ocr page 81

3(retgArt«n, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n

thbvon bcm poefen ^obano ^e|Ïo/igt; 9nauum/etnmü|fi^fraut/mö öno nuic ^cn Ruigang maeïjf. AÖenn fo fpne^f er.

IgnjKiwn Cthe honore blitum, fine uiribut cüur Hoe folo, uentrem quoi bene de^cUt^ b'Sôtjî/

tJertTïöfet bat Veto bpuOerfrafft/ tnacbtflulgängalktnnnt fctni pffh -bannen ^âr gefc^ie^fo vittet^t/ ba^ ^fp ben ^lan^ofen Où trdg nnnb faute '’nnöije teufh/bhtei gênant werben / bad i(î maicrif cb-^tbie aber iß wol wdrbtg ;ft ''gt;iffen/baß bte alten ben ÓJjaier vn OJïan óoU/betamvnnb blttum vcnnifcblet ha-bt»/»nb bte namen nit von etnanber vn-^ftfe^teben. Bannen hdr hat ©tarttaltd ï’tnOïangolf etnvngefc^jmacf vnb faut f^ut genennet tn biefem verf?.

VtfapuntfatUie fabroruM pfMiu bett, O quim fape petet uina piperq^ coqum.

0081^/

^et »ngeftbmaeft lllangolrajitlfctn Wi t wem vnb pfcff«r gemUt^ct fern/ Witll anotts/oaß ^ bab etn feb macf/ Vnb bein geftno own cm gfaUfn trag.

^enn ee hat ber mangolt etn fa(ntfnfcM b 2

ocr page 82

s» Äntomjtntjftfof gcfc^mac5/»nöt(lntc^tf«ü(/ï)4a ijîvtu gefc^marff/wie Der SOïdut

^m oöev jwep tugenö hot nodj t’es soldier. ^gt;46 gefötten waffer von few ÇVîaûr/ünî) fonöerhrfjöem roten/ fatnpt feiner wurdet / vertreibt Ote' (lauptjcbup« pen.SUnö öiebïetter vnter öer afeten gt-bwten / ober fonjigefotten/ finb ein be* wetzte dr^nep für ben bwnb#

©awevampfev ^nn^ feine tugenb. Oxalis-

j£)4ö fiePcnbc^etb*

^’’^ ©dtverompfer bdt ben nd* gt;^^^menvon bem fdwrenvnnb^er-^^^^benfdfft/ wirt bef;bdlben in id* teinifeber fp2dcb df etofd/ vit in ber gneb’* feben o^dho ge^eijfen/bep ben^zün^ofen oîeUd-ÿg «tveperlep/gro^ vn Hein. 0??dn pflegt beiben in ben foppen lóbzducfee»/ vnb in bem fdidt.

Q:r ferbt bdo ßetfeb / vnnb rndfijt W*’’ ein fefjdne grüne fdrb/ vnnb iß few beffen frdW*

ocr page 83

Âr^tgrtrteM. ygt; fr4it(/amp;tî$ m bù ^cfof^te fpd^ fo nü^hc^ Öcwo2|fcn trtrt. ' Äenn ù^ Çab ce »nur «nbem fernen tu^en b en erfaßzen / bj bas ßeifeb/ob e^gkieb febon ak »nnb kblt;;ic |art wer/ benoeb wórb gemae^iwirt / fo» man fawerampfer mkimfoebet/ob’bas peifefj m fawerampfer waffer bat gebettet. ,©enn ee Çat ber fawerampfer eïn fcbtüpferigennnb feuebte natur/ weicht befibalbenwaebartifi.^Sben ein foiebez ^ocb ßarefer fraift bat auch btc OJkngeU mur^/iapatbum / vn b5 Orpfapatbunv mirt be^b^^^f*^ k”^ f*’^*^ ‘^^^ btefen freuten beffer »nnb gewiffer aupgeriebv al^ mit bcm garten nnipfer.

^6 ijl ntebfö bieucbtieber / benn bas man ben fawerampfer iffet/bie nerkbinc l«|l Mtm effen jùerwerfen/ober wo ce von m^tenthät/ bk bmigeiebemnnb magen bannt in temperiren/vn îûmi(tern.©o(:* ebeo batber poet 0)?acer auch gewiifl/ ml nirbt oerfebwigen.f^enn fo f^rbieibt er im ©awerampfer.

MdncrfKidc multi comeduntin tempore ueris, txpertäfm^[erunt,ßbiqwd fafitdutoUdt. 9^5 t(i/

Îgt; 5

ocr page 84

74 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Kntoufj tUnöbi

?gt;ett lt;«itpf«t b#wdgt;en »id ôte (ciitb

3tn UnQ/maebt IwptgtäOer fpa^.

5)cr famen von betoem amp fer tiefte P fmz vnnö mit waffer ober wem t^etrun* «fen/ift güt für bie rote r^ür onnb ben etlt; liaeum moibum/fo eine ber fîûlgang »tt* feffen/ober oerßopfft iß/aueb für ben »n* widen onb »nluß beo magena.

Äie wurnel in effig gcfocljt/ober fo roamp; • ^r ein falb gebmn^tz helft ben au|flt;J? »nb rauben/co mü^ aber ifmox ber aup fa^obraub miteffig »nb fainiter in btr fonnengerieben werben.

3bxer»iei bxauc^en bao gan^e fraiü (wie äneb bie Heine Çan^wur^ei ) für ben rotfanffonnb eiffenbieomb fieb frelfen/ «neb in ben gefebwoUen augen pflafier^ wei^. OJïan bxauebto aneb für baamp; b^^ ^ig pobagram mit gerfien müp vernis febet/onnb für biealten hauptwehe/ mû rofen dl. '

Æ)er Sawerampfer/ wie ^iofeoribt^ fcbreibt/ füllet benfrawenffu^/ inn i^û febam gelegt / bocb aber nicht bie ge-* wdnlicbe ßü^ ber SJ^anbenjeit/wie ee ber

ocr page 85

ÄtotgÄrten» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ff

poet 5)?nfcr »aßefjet Riefer fc^îcik ^wc^z bâ^ fin ,elgt;ff bnuc^fïu^ mit tient fi’iverainpffv gepeUet tnrt.r^en fo festen

Gnnegenui fluxMuentrareft-ringcremirc :, Cm uino patata filet uçl manfifici^uenter.

bas

tDee^finpfct aetntneFeu mit wcin

OOer |Ut8 gdegt m ôte fpetfleöetH/ ©tiUttjlUnböMtpfl«# wurtOeritc^/ 5?ftP gUw6 nnr/»namp;bvö«4J6 ficbcritd).

-^as gefouen ivaffer wn feiner wur^ef ^’mmbtDrtójucfen/ wann man fic^ inn ^tm bb bamit reibet vnb wefe^et.

^8 (liüet auc^ bas Janwe^e / mit wein Óf^rducjjt

3^ï«r etiie^/fo ht^pfte^ fein/tragen bie ^«’Pferwnröet an bem ^ai^/tmb meinen bie froplf vergehen baruon.

/^öieTOur^ei mit mein getnmrfen/ijl lt;iu^b gilt für bie geeffuebt.

©oUbes alles t§ût viel frdffbiger bic wurdet von be anbn ampfer/meIcber ojn-I«patbüb’-ijt'n4m(ie^b fpioigt mtipfer, Olpnlcme beliebt ï’«« ©amerampfl^r 4

ocr page 86

1^ ^^ntontjUItjobf

id bcrt fc^Kcren in ^cn gcmdc^fcn. 3lt;w jltJjî öcnfdbcn çne f0($/mit altern fettic^z wekwee jwepmaf me^: fott fern a((; M fraut/tnifcljte wol ^ure^ lt;manbfr/mac^lt; dn fü^Kn baraU^z oerwtefeU bao mn ci« fdlblat/vn oergvahto onter Çeiffe afebenZ fc^fegtoatfowarm vfterbw fcfjlter/üccf^ cm Ïemin Wf^ün farftberz on verbmbef^*

Äoefe^awerampfenn gerben îôfaW men iteÇenoen wein / »nb (a^ ein fc^wart gerfraw barab trinefe/fo vergehet )gt; bk f ranct^eitzmaiaeia genantz wann fie ein (uflidfei^amefpeifenbefomtz al^ îû fo* len^dmenzonb be^gieie^en» ,©iefe fraffi Çat auc^ bj gefotte waffer von Zitronen«

Æ)a6 wafferz in welcb^ bie ampferwOf $ei geformt ob’ gebeizt ijl wotben z befonti dnfok^e geflaUzai^ wereoemrdtlub^’^ loeinzfan be^ßaiben ben febneitanten fik dn wein förgejlek werbet

.©ie^awerampfer bfetter mit papk bejogenzonb onter warmer afeten gleich al^ geboten z nachmals mit wenig rofm d( auff bie gefdjwulß ober beulen gelegt/ machen biefe|bt epterie^ vß. erfefewereb»

ocr page 87

^c^wei^ einen/welcheraUc roferbor îînt) tauc^fïuji Dev fineer / auff biefe wd^ ge^dUl^at. i^rf^atben fawerampferinn parefert effig gebeizt / nachmals grob weref inn gUic^cm effig eingetuneft/bae »nter heiler afeten ein wenig aie gebrn* ten / naebmnlo ben fafft an^geprejl vnnb warm §utrincfen gereicht.

^8 hat berfawerampfereinwunber* befje halft wiber biegifftig lufft vnbpe* ßiten^/wann man benfclben in effig bei* •jetvnbbeemoîgenûiffet. 'Sofdjeoba* ^lt;tt ihrer viel verfnebt / vnb ijl ihnen wol staten.

^ûreU^tSünfxrweiberîerjlojfenben HWrampfer/vnb legen ben anffbenpul^ *^w groffem nun/wann jemanbö bap ^t* ^‘äcfeberanpojfet,

©pince etfev Stneefe^/

©pinacea»

^oeneljtc^etb.

S^ ijl ein wunber/ba^bep ben aUm b ƒ

ocr page 88

.^ma

1^)0 wim « rq na z^noi jjqur up j^w w /4)J[|31U UtflJp^ WJUP JUU SVQ mUU )|3V^ oj /)rq U3:^o)43a ujqâJ U! jq ^vu «jjvöi 0u^nupj qua )pjSpÿtt)J J^p^ wïj u«« e) uwq^JV^C • u?2jopja «jv ^jp)^ quua /ujqtóqjjftïjyvj ju^jpjivjvu upjïuoi oj /eiaquv jjqv wql nq ^inqv; • lujquv up| j^jvqjq ya / u^qpJiujq uv Vuu? n'^/uj^p ^0^ wjq «ïua öïivj pta sqpj ^ij uoa jqi0$3UU3q/4gt;)yva*3u^o43ai4 wnj ugt;j ^r^ ttpup uui jnvjy «rq ïö)J zbm póJn« gt;4(ïj^JtaiUVÏÖ$ ’U)5pïUV SjOl U33^334 «jqquua /U3qp4^J 9vai3J uonavq uo» lUflCOÏ oJZU3UUp^ U3ÏP4)qne ^30UU3^J ?o^ J^3JJ }^3iu jjunaj^oJnuiq ïJjiq pta ptqi «qv jpotïiQ;- • P4iSpto4 oJjv quua /pj^Jtuuia wSutq u)W4rai ïtiu quua /jjqp^J uouwqj^uu uoïouiny louuya ßuua uîVwjjypoi / umuuu3iW4)P ujq uvw ooizjqutoi pta ua^.ww z qij) U4q U3gt; ^^tpj quuaz(pnvq u?q uj^poot 3iggt;u)é 4JPJ nç ywvq ^3tj quua z tuipil S 43jtq y3qjynv)03yd 43311343 3^Ï0j U3 jvi 43qUt y3UI4V quua U3^3P4 (pq ^joq UVUl oJ ZU3j pap^ upj3uuv33qua 433n333^j3JUtq 3tq

ocr page 89

Ärtjtgarten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jy

t^nîh^cwèbet/nafbnuté wacfjt mlt;»ttfÛ3ilt; lin barfuß vnb Freutet ßücl (alfo öni? ?ev vbrig fafft aenitSifb au^vorueft fep; 10)1 c^UntacJ^tn einer pfannen ober platieii mit dem bellen cl / ober frifdjen buderz vnb t^nt agreg wnnb em menig gepeKert Pfeffer barÀmifcben/batn« ee pepo bap Pbinadc »nnb bte patulenia pumibUaa lt;o:rigir( merbe. 3ber bauen fep gnug gefügt/wollen biefefadj ben fdefjen vber* óeben/wnb pc laßen baruon feigen.

23uvutfc() famptFemeii frdfften«

1040 ttlt;ottbflt; ^erb.

quot;Xlrietfeb foil bae reept bugleffuni y^Jfem. ^’Cine Metter (putmange* meinlicp in bte fuppe maepe ein be fonbernengefunbengefepmaefteß brau* ïpè ayep etlicpe im winter bie würfel / an Rat ber bletter/wann man btefelb/wegen ber Seit nit bef omen mag. Qiupberblumt Wirt im fotner ein falat gemaept/ enb fik Stfuubt gehalten. «iCiçp fraut pat einen

ocr page 90

ftebhe^en gevueb (bmn e$ fc^wceft wit cinpfebcttobcr placer ) fierst bc^^albcn bte ^rdffi/vn mache freubtg/tn bc wem 3lt; (egtvnb barab getrunefen/wte ©aCenu^ febreibt. ADannenhev babene bic @ræei ^cp/»óB’uw5i' mû einem fernen namen ge* iteüet/ba$ iß/ ein frolic^ mnehenb fraut/ F^îrcÿôfç/bab iß/bap bas trawrenvertreû 6et. ©oÇat man auch ein fokken »er^ ïoîîeitenaup bemnammen gemacht/

Dicit borriigo.^ättdiit femper ago,

basiez

JDos boîtetfeb Emut leg tn Oen tnefn/

60 iiicd;t es otd? flets ftóltcp fetn. .

50ïan fagf/ba^bi^ fraut gut fep fur Das ritten ber feber / vnb fein wnr^el/an^ welcher brep gerabe ßengd gewachfen fein/fampt feinen famenierßoßen vnnö in wem gefotten/neriteibbie breptuglr ehe feber : au^ welcher aber vier gerabe ßengel gewachfen fein/ biefelb vertreib bas viertdgliche/welchem auch (^iofeo* ribes beßettgt.

(Etliche fagen/biewurpelfep trefflich gut für aller hanb gefchwör.

ocr page 91

3(tt}tg4ltéN. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

©alcn«$ fc^Kibt/ba^ bie fmide/fo ein tanken rac^cn haben / vnnb be^^alben ^upen / bie foOen bunetfe^ peben tnn fio* nig waffer vnb barab tnneben/fo wirOê-ncng«hoï|fen.

. 'PUnme fagt/bap wannber bifnetfe^ ^ctbonef/fo fott man bas mareb auß bent O^iget nemen »nb bae mit fiben biettern '’otbemart|ïo(ïenbe$ febeteanbenhal^ ®ber puts btnben/fo vergebet bae feber i ^er poet fc^reibtvonbiefemfrantaifo:

Quod choleritm ruhram nimiofetuore peru^i^H ^urgat,cum vinofuerit pfumpta frequenter: Hutnorf $ noeuos pulmonis detrahit hauHat '^xtut aqu^ tepiiU p fucews fumitur buius.

94010/ fcö9g«ibewlt;»fret4«j5ïgt;cnt IdS/ SJet burjetfd) mit wem gnoflen treibt. €cin f«|ftmttw«rmen wöfléc ßrauep/ ©o cemigt er où hingen «wep.

^agtnber ba$ /baO berbuneffeb gut feifur bae berötveevnbufftwee.2(ucb ein 8ut gebecbfnul? mache benen fo eepetó •u ben wem legen »nb barab trinef en.

3th hab gehört cß fep verflicht Werbern

ocr page 92

i^M Äntonif tn^atóf

Qöann cmfraw nac^ her rebuff mtm«4 (rep gercirti^t weröen / Dte tnnrf Oen fuff^ von bunetfe^ / afdjUu^ vnb peterfUgert mit tbcin ober ét von füllen manbeln/ p wirtfr tounberbarliclj geboi^cn. ÏÖÏaeblï gberaiic^ ein ranef? von geiijflnwen vnb geif? börnern / fo tvirßu bienuuter beroet gen/ bie vbfige (aß außsutverffen/fo nach ber gebürt barinnen vberbliebeti.

®fe ©paveen fampcj^«« ar^net;enlt;

Dns $cbcttïgt;« bat).

^Ï^bie wuß tfb anjeigen/baß bie ^| ©riechen bie erße funge vnnb $ar-te fcb«5ß(ein am frant/fo vo: bè bin * men b er fur fproßen/mit einem gemeinert nammen afparago6/ba5 iß/fpargel/ntn* nen* ^iraber Çanblen aühie aUcinvon ben fenigen ^pargen/kvelebe in ben gur^ ten gefaftet vnb geiltet tverben/vnnb bie«» fen nammen fonberlicb vnnb eigentlicb bekommen ^aben. $V?an fagt/baß biefe^ traut

ocr page 93

bcm magen/ t^iit man aber fûwmd ober dnt| in |Çm/ fo iert^edt eebtewinbim bauc^/nnnb gebarm/mae^t Çamen nnnb treibt ben |ïemau^.

^a pflegen jßrer ethene auf? ber wur* Wmit fûffem wein ein ar^nep sumaebe« für bie febmer^en ber beermufter.

3)(an fügt auch / eö werbe ber von bett binen ober fmmen niebt geßoebe / ber peb *''it ©pargen vnnb d( gefaibt bat(bie ^pargenwerbenjerpoflen vnnb mit dl '’^ïmifebiet)

'PUnino pbreibt/baf: bie ©pargen ein ’dvebrt ar^nepfepen fur bas brupwebe '’«b febmerpen beo ruefgrabo/maebe geil '’**b weiebe ben baweb.öJïan muf? fie aber ®«t anbern fpeiffen effen.^epbalbè tbun ^« fenige niebt reebt baran/ weiebe fie ^’uffbie lept auffben bifeb pelten.

^6 fügt ^ioftoîibeô/bapbie©par-Ôt« geróp ober gefotten / bas trdpffetieb* *eo harnen vnb roterbdr beiten.

© alenuo aber fpriebt / bap fie bie nie* ft« vnb leber reinigen vonbenvberPwp

ocr page 94

1^4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(ntomï tHMof

pgcn c^f rcmenu'e/fonbcrfic^ aber fr wur^ $el »nnb farnen. ©olc^ee ^at ber poe^ Ä. ©erenue aiub ««bt »nfcrlaffcn/vnO in ïwenverp verfaß auffbtefewei^i

Aut caput dj^iragi cum vinofumetetuSo Seu mauK appone-modut conducit vterq;.

JOrts nt'even wee »nö a«4? Vet knOeii 55ec fpargen mft wetn tb«t wenden, illagfl folebes tnn rfcn/oOet «ud, SUsVfcsgfck/IMben «»ff Oen baud;,

JÖav gefotten wdßcr von ber würfel iß ein gut ar^ne^ für bie f enige / fo niebi ivol tarnen fonnen/aueb b^^lft lt;0 für ba^ Idntvee / wad es im mnnb gehalten wiriZ ba einem bie Mn tveet^utt.

(fb fagen ethefje/ba^ bie Çnhbe ßerben/ wanfie bie brühe von bcn fpargen effett. Oßekbee ob eowa^rfe^/baefanbie er-fa^rnub beiveifen»

(îo iß aU^ie aneb M wißen/ba^ bi^ fpargen nicht fang woUen gefottenober gefocht fein / benn fic verbohren »nb ver^ weicfen halb zwo fie Julang beim fetrü geßanben fein. lt;©a«nenber hat ber ^«^.

ocr page 95

Är^tgdrteti, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rfy

fer ^rufu$ Stt fügen getvoFinfZ wann eie «twaô bat befohlen btilb au^junc^ten/ citius qnàm afparagi coquantur / g(lt; fc^winoer/ ab man font fpargen foebem ^^»■er vut pflegen fte mtt einer guten M^enJu rdjîen/fo bebauen fie f^red natürlichen gefehmaff. (Etliche aber in wap fer/gutem dl ober frifcher butter / fpreni^e fab vnb epig vnb ein wenig pfeffer bar^ «uff/onb hatten^ für ein herUieh elfen.

DeP nnberpU^

See 5,lvt^c^areltn6/ be^veffc etliche fpet^wur^ei inn vier Lethen.

(Sitten Inndjpjmptfetnennctjntyen,

1)40 erffeSSetb.

^^\ÿewei( ifh mir anbie hab furge^ nommert etliche garten wurptrt befchmben/fö wil tdj von bem afchlauchanfangen.

lt;Sotion in fernem buch von bem^elb hW / figt / baf der Uueh öirjio|fen »nnö

ocr page 96

rfÄ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Äiitön^noatot

lt;ï«ffâ^t^^t/ï’Kvergijftèbt0'5 öer fnVefjen^ ten wörmett c^er a($ ettvann cm nnttcif «r^neç ^«(et/vnnb fein famertmitemetrt fäffen tranif oöer mufcatcHcr g(trunlt;« rfenzfev gatfur bengefianbenÇam »nö trdpfcKc^t b arnen-Öcp auch bc§û(f|licÇ für öen alten vnb langwtngcn aufjivm^ Dee blufe/wannman ben laucfj mit gleicher mafi Der ‘ïSelfchen hciDelbcer(baeealt;’ rum mprtCober eçichap^d »nb roeiraueb mehl »ermifcljt/nnb mit mem/wo fein fe^ her voth‘i‘^^’f*^gt;'^“ trinrfen gibt.

^ippoeratee bejiblt/l’^^ man ihn oh*^ anevermiffhungbräufhenfoll/vnbver^ heutben vbermelKgenvnb lieten brauch bee (auche/benn er foil bae geßehf fehme-chen/nnb bem magen feb a ben. ^elchef fenhalben (S'obanue J^effuefem gefierte henhatcmffbiefemeilj:

Offidunt ocuUs capitatifegmina pörrii interiora graui vifeerd mole prcinunt.

^46 IflZ

5Dfi'l4uA öcrt äugen fd^öOen tb»t/ 3grtwdgt;0en oännen ntdjtfuggut.

©ein brauchjvirt vtifchablicher/nx^^ erp

ocr page 97

SCi'çrgartcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;67

Ct fo Un^ gcfottcn wirt / öaf; cv fc^ict vcr-welcfct / »mW gteidj ub auf;äcöo:rettßlt; ècnn fo glaubt man/ ba^ cv mebt ment* gev naOvung gebe ab bue fietfe^ fclbô/ wtemof er nicht halb uon bem magen veis bemet mag werben.

(£ö h^U ’pltmue bafnv/barber vber-’^tfftge^lft ö^ö rohen lauehe ein giffttg bing fei}. r^enn man fagt/ba^ OJMa ein ünbtuogt bc$ Ovitterotbene/abernon bem Reifer Tiberio fürs gericht ab ein fchulbner fürgefobbert War wmben / inn ber cufferflen neriwcifflung hab tauche Hibtev guintlin fehwer getriincfen/ fnb fet} von ßunban geßoiben ohn allen fehmenten.

Æ)er tauch mit honig îcrfîoffcn/rcinigc hie offen fehaben. ^Dnb ein wenig feines faffto mit frawen mtich gctruncbcngcflit let ben |lu^ / fo von ber mi^geburf entjie-het/heilt auch ben alten hußen/abbe« poetauffgeàeichnet/ba er fo fpricht:

Commixtut porrifucem UHi muliebri Et bibituiytußimfertur [Anare vetu^tAm: Ae tAriji vit^s ^uhnowmßubuenit Liicm.

ocr page 98

dt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(nt0tt($ iHijalOt

Vlt;t6t|l/

iîïtfe^ frôœen titild) mftbadt^fäfft wot VnO tvincfö/öen bull en heilen fol.

2tuel;bil(finfüvanötc6rè(len mebt/ @0 Old; Où lunzen placet fd;agt;er.

ÇÜÎdn ßtbtbmlduc^ mit trein îumn* rffnbfnfentgfn/tvde^e von but gt|f«-gen wurmen ober tbicren aelloebenfem woïben/vnb eo bilfl't jbnen tvot/jei man legt benfdben nut^onig 3 er popen/trie obgefdgiz duc^ mit groffem mm ‘mff ben vergisten btf|5.

0cinj'dfft mit einem britfen t^cd po^ nigo vermifdjt vu in bie ndfen ober ohun Wdringetropfet/piüet bie fdUen^dupt-fd^mernen. l^’ben berfelb fdfft mit eßig o-ber epeijupffd vermengt vil duffbie pint gcfdlbtz pillet bdo ndfebluten. Äepglep c^en mirt duc^ gefdje^en/ivo mdnbdO mif weirdue^ me^i inn bie ndfen pop'et. 2(uc^ peilt gemelte dnmep bie frdndpeit ber brup mit honig gebrunept.

^*6 fcpreibt ©dlenuo/bdpber Iducp fein ft tarife verliert vnb weniger blup be wegt/ wo mdn im fieben fein Wdffer Swep

ocr page 99

■ivjjjnii i^yj ifpvnwj S3pp3i o^nvii ijon :ui3pc3 iiqfM3 o33nJirn]nf,yii’i}P^)uoj

:^i3a»3j3iqünvwtïQ3 #)od «Q ^onuïqp/^jJjq önu wwpQ

^qv^ Pinq^b ip^jqupq JtQ )63pVjytn) ^IQUacU^n^ QUUa / 343QUIJ3^ 3§3a»U3QU3} «Dq / ujpuiu)3Ï^ upoi MUI ïjjvj ipnoi «q ^uq/3^pnU3a 3^3iï)3 iw^l 9Uïq»^ 05)

‘wqiooi jdiunu)« ua^JOi Mp;^ ó)J -3tq uoa qjiw] wq ojin iJi quu,% iqwj^j ömuijlt;(i jioi/uanoai U3j|3 ïv^ lojq nn^ ^nv / 94?quigt; 9J^3.1U 4J JP? 43^3)301 n« /U3noa4 U30uijïüg H3ai3iqutCu3jgt;lt;U35 M3tit.p| 43q 434^3) Up43^3p(W) 03irU0y^ tU3q JlUi 43 UMVOl / qU343ß3q M3^3VlUllt ^34ïtqvq null 3)nö up «qpj tul / luqocujg 3r^M3il3 n? jp MUI ^3npj«3q7ïvuou»ttit 3P« 431)10136 n}043(^43jp^43q ^vq /43q runamu^unu iji c^ •U3qiv^U3nin!i}| M3n3Q 43q 4«u /U3)|3 nï Jjuvj mq'jqn.tpj 93pJ0ï|14Ï(; 3101) 43U|iqd34 3iq ^311» «3$ #^3yd 4S4U3UUV^^ -US^jriU U3UllUnJ 33118 M33 qua U3i]i3j36^ny^ï3ttvq U3q ^poi 3j3iq yiw (pnono^^ •3311316 yniMVq 43ljvai ï|nj up Ojinu^pni quna/343qu343a pw ^» ‘M334»5404JJ

ocr page 100

ÿ® * ÄtttonijtnCrttet’ 9rt6 1(1/

Y*011 Uud) ein redit jcniftdjtcv fiiffc 5Dicgfd)lo(reii muttctbedetoffl» tnö^töucbamp;te frrtivenfT«d)tb«cfeinZ mann fieôenfelbcn nincPen vein.

Qjô fc^mbt ÀÙiofconüce/'PIinïiiô vnamp; Cdfue / Cnf; tgt;cr laucb cin^ufammen^ù-Çenb ndtur fiat/vnô bae blut fan »erßd’’ (cn/wte dueb ebgefagt.^^annenber fügt rO-Screnne:

Pr^iered nimios referait vulnerii amnes focnicuU cinii aS:ringit,velfimbria porri

^46 t|l/

9C»ie Uwdi vnb fcncbclnfdi gebvöwdietwol ^A8 vbamefrig binten vct|ïellen foL

.^Öcr (auc^ fdmenSerfnitfe^t vnnö trt dnem fnOïn trunefz ober gutem wetffeti wem / wie obgefdgt / getrunef eu / tß gut für ben gejianben ^arn/ruub öffnet btt Çdmgange. “^nub wo man mit betU laud? fafft ganfe febmaf^ »ernnfdilet/ »nnb ben Imf^ an ber beennutter bamit (albet / nach ber îOîonbenîett/ bas öffnet bieverfebloffen tub îufammengeîogeU ^eermutter. (Sben berfelbe fafft mit waP meu

ocr page 101

Ättjtgftrten, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tî

nifn wiiffet ßctrunrfcn/füfm büfruc^t ter fdjwanger fratvenn«^ bW (db.

3cI? Çdb von eftiKben fût gewi^ ge* Çdd / ba^ ber Ituicb famen ((impf mpr^ f^en »nnb wafTcr / ober wegviel fhOt Àer^« Ooffen/em bewehrt an^ne^fev furbeatt^ wurffbeo btuto au^ ber (ungen ober briV pen. ^Sepgleicbcn fentwebtbun beß'eh ben fameno iwe^-quintKn mn etthebe« granen heibelbeervnnb parcel waffer ge-trunien.

.^er bantplf vonben gefottenfaueb“* blettern/fnlbeten vnb (otbeer blettern nup bembepenwefn/burebben hinbern em-Pfiingen/éiueb bie warme (renter au|f ben baueb gftfgt / vertreiben bao banebgrim-«Kn/ aueb bao barmgieb t. Cofebeo ip offtvnbvon vielen verfnebt vnbprobirt rvojben / fampt ben foigenben/ nemtieb/ halber fcbnittlaucbfaPt mithonig/bic biirmutter reinigt vnb mit be bepen wein getrnncren/bringt ben fruwè ire binmem

0}?an fagtbap berianeb peto int elfen gebraucht / (ehr nutpieb fep §u ber fruchte barfeit. Çünnb wo man ibn mit wep^ lt;nbsp;4

ocr page 102

7« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÄntöMiJ tnïîïîlof

rauf^ oöcv cpcbopfcln Krpoffef/f nnö öü ttafen garnit füßet/fo verjhUct er 04$ n«^ fenblüeen,

Qïi3o jemanbe erfa^:en witt/ ob bad gWeb / hap man abpamen will / recht tob vnö gepotben fep/b’^erpop granen (auch/ rn (eg Penfe(ben ober nacht auff h J g(teP. 533trt ber (auch beo vc(genöè tago b(etch ober fehwarbiecht / fo bebeut er/ bap bao . glieb noch (ebenbig fep: wo aber nicht / fo ip bas g(ieb recht tob / on bephlt;^(^en von iidten/bapmanoabhawe/ bannt biegen fttnbeng(ieber»on bemfelben nicht auch »»erberben. (f o hat mir ein Spanier ge* fagt/er hab fo(cheo offtmalp pzobiert/wel Cheo ich auch allen nachfommenbenhab wo((en êûwiffenthûm

^ie fan ich auch bao nicht verfchwei* gen / bap weicher fümmeiKmoihatgcp P n/ber Wirt nach afch(auch nimmer pin* ^en/ob er g(eich beo (au ho viel folltef* fen. ^^enn ber pan cf beo (auchowirt burchbenfümmel vertrieben/ wie «So* tion jagt in feinem büch von bem felb* baw.

ocr page 103

2(1 çt-gcrtf w, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ti

^ür btîô (eßt/ fo :(î auf; bem ^etro lt;£rc:« feentio HwiRen / Oaf; Oer iaucljfamen m Oen wein geworffcn / mac^t Oaf Oer wem nicfjt abfaUe/ oOer effeleefjtig werOe/ fa «ucfj Oaf Oer effig wieOerumb iü wem tverOe/Oaeifl / allen fawren gefcfjmatf tgt;er(Kre.^ole^e6 fan man mtt leichter er Mmttß vnO geringer mü^c pwbiren/ »» fnialtcljennuß Oarauf; febaffen. .©oef? fino vnfere weinfebenef/ welche Oè wem febwOlieb verOerben / vnwörOig/ Oap pc f’gt;(ebeo erfab^n foUen.

^tc ^wobd Campe

Ibter arßuep.

ïOne eUffeeSSetb.

£^(S b^ïben Oie aften bawïen/ wie Ifo ^^lumeUa fcbteibt/ Oie Jwpbeln^-nioneo gebeifVen / Oaf; fie nur em eiußigenfoplfbaben / »nnO nicht web: wurßen oOerîebeniûfammen gefeßval^ Oer fnoblaueb. beleben nawen bebauen

ßoeb Oie 5tanßofen/ vnO beiffen Oie îwv«

lt; 5

ocr page 104

lt;74 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(llto»0'W4telt;

fcefn^tgnon/btj; auff ben leutige« W^-

-f)ippofrate0 Bat bie ^wpbefn meßt gC' lobt ber ^c(ta(t nl^ bet fpei^ Çatbembenti ff to/A^ h’^ dût tm anfe^nwen/ vnnö bd^ tm febmeefen / btewed fte beiffen vn? einer fuiken naturfeinbt

©often etn ^neefjtfefjer nufbot fefjjei^ bef / ba^ wo femanbe etn bUnne ^wpbel mif ^omg naë fn^ nuebfern t j(ef/ ber wire ' etn ßüfe gefunb^eif für vnb für behalf en. ©olcbeo b^t nueb ber poet Sö^neer oer jetebnef/bner von ben §tvpbeïn febteibt ««Ifbiefe mei^.

— quisciuis ieiunid folumt HlK, y lilt qmque die uiuetbic abfq- dolore.

ild^i^f

5^ ^irybd öcs moigcus aUeta^/

@0 fuift am UibPv’tn bïamp;ft nod? plag'.

^*6 febtetbf aneb ft ent elfer ©otton/bï bie?wnbeln bie gefebwer vnb offen feb«“* ben Wettigen onnb beaen/onnb bte fiedelt tmangepebf vertreiben / wo mnnbiefel* ben nn ber fonnen bnmit retbeu ^ueb bï

ocr page 105

' Ät^^gAJkM. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y?

fein fafftniHHuf^ fep m Cic cptchc^fco§-rcn^etroplfef.

^ic ïWpbeln auff bic Çaff? gefc^wcr gcfalbt/ vertreiben biefeib/ «If, auefj ben bulten / mannmuf: fie aber vnter ber a-febfubzaten/vnnb barnacb nnt reinem c( effen.

^*6 fa^en ethene / baf bie ^röné Vvv-beln mit effig vermifebef vberÇunbebif gelegt/biefelben innerhalb bzeper tagen feilen foUen. ^ineb baf fie bep einem fern gebtaten/vnb mit gerßen me^l nuff gelegt/bicaugenßüf vnnb offen febaben bergemuebt vertreiben, ^t^m / baf ber *’’grnie ïmpbelfafft mit frawen mileb nm bie obren gelaffen / bas fa uff en vnnb ben febmergenberfelbenbenimmet. ^e hüben auch ethebe ben fafft mit mafj'er ben lenigen «utrinrfen gereicht/mclcbe hldp-(ieberßummet fein, .©iefeo allee but bei: poet mit foleben verfen befebneben.

Appofttiis perhibent morfiK cararecdninoif

Si trit£ cum mette prim ftier int,uel dceto, Apponunt alij cum uino, metteef; trittis, TransdUif^tribmfoliiiunt cataplaßnii diebur^

ocr page 106

•fg ÄntonO’ tHijalOf

txmineo b^i commiüut[uccm earUWt Pe[lit[£pegrMeSyin[ujM ab aure dolores. ÏJ rurfum commiHus aqu£, bibitm^ iuuabit lUos^^uoslubUusfacit obmutefcere morbus.

^BabcnibKvvKtbKflWpM für amp;Ü Wfcrhdïgebwuc^f/auc^ verfuc^t öa^ fÜ für 0(16 Unöenwee feb: nü?Uc^ fern. 3* tem öcniwvbdfalftfampt öem^fne^ft^ fa^töen (»nfan^enben waffcrfüc^ttgcrt mit groffem nog jutnurf en gerctebt.

^6 baf auch ber impbcl fafft fampt rattfettvnöbonigöic vttflnmge (ivelcb^ ma« (cfbargif 06 nennet / bic pute fdjiaf^ fc« müffen/vnb faubek«) wieder auflf^e^ weetf ond fampt rofinUn oder feigen dit gefebwulß/ apoflemen/ nnnd gefe^weï gejeifigef ond bald gedfifnet

©emefter fafff inndie nafen gefbon/ reiniget dao birn von den febadhebert fenebtig/tüt« • vnndmit wallen für ein idpftininden leib geficffen/ reiniget dit gülden ader / fo verbanden war»

Äie 5wpbcln angeftrteben/ maeßt ^aar »aebftrt/pnd geroebf« oder gefebmeeft/

ocr page 107

Âtçtjftrten. Vf Çiffft î)cn gtcfjtbiücljttßcn mnb ton* tractcn.

Äu weiffe $tvpbd(Dcnn ce pint) 5wcû lt;rUp5wçbcln/rotvnD wdp) m^dlïcva* fc^cn ^ehatcn/vnO mit frifc^cr anefen o^ Îgt;tr butter verrntfe^t vnb gei v|l/ bemnac^ «Ungelegt / legt bu großen »nb gruufu«» bien feljmer^en ber gilIben abern.

^tf jmpbei fajft / fa(^ vnnb bonig em pflaper gemaebt/onb über ben bip fo ven tinemmenfeben ober miltenben bunb ge ffbtbtit/cin tag aujfgetegt/ip ein bplicbe bt^nep*

-èie Jmpbet mit buner febmafo ^eri Poffen/onnb angeßricben/ vertreiben bie ioten vnb bleieben maffen beo ietbo / fon^s berlieb beo angepebto. @otcblt;6 t^ÙÉ «Hebban blut von einer febmar^cn bnp Hen.

^ie^mpbet mit fa'6 ober benig Vt-fnitfebt/ vnb.ober bie maiR»n vnb gene« benfüp gelegt/ bellt pc ivunbcibarlicb,

^'0 fagt@aleniïO/ bap modder cm gja* iieljten o;t mit einer alten «ivpbei of ft to

ocr page 108

78 2f ntotif^'iHijrtlbJ

tet/ba machet baUdBiï^aar wae^fert.

^K Swvamp;el m wem oï)er waffer drt wenig gefonen/öemnndj ^erpoffetî / vn^ mn gemeinem dl gerdp/lei^lidj pjlaßer^ weifi anlf die maner gelegt / jiiUet öt^ fc^mer^en/ fonnebder gebart verlnffef fem.Sönd welcher die 5wpbel tn fteiß'er a-(eben geboten mit fawertetg vnnd Itlgert dlnermifcljlet/der wirtetn fdpKe^ arS* nep haben/ welcheseiugt/wetcljef/vnnï’ digerirt.

.5Öte owpbel ^te^en au(j dem gebirn w^ fcbleimige vnnd rozige materi/nur aliens gerochen.

1^6 haben die alten naff die $erfnttfe^ fe gtieder »nd elfen fc^dden aller tbieren' fonderlidj dee »tehe/ nar den IwçbelfafP gelegt mit großem nab / »nd gelebn/ da^ die $ wpbel inwendig gebmaebt / oder nui weitem wein getranefen/ die »erwandert Cp^ondenjejt an j/filren fdnnen / »nnd dd fafft den wol|f oder gerieben fûb beließ fan/mit baner fettieb »ermifebei »nnd »^ bergdegt.

QÉelcber die Jwpbel in heißer afeben ^lt;' biati”

ocr page 109

Îirçtgarterf. T^^ baten/vnt) mit cl vermifefjt/iO'et/ber »a^ treibt bas- beitsen vnö rote r^w w Öen bat nun/vnb Okhclfti^efcibmer^Ctt tgt;ergüh benaber.

2ll^iei^a6cr5uwjfrcn/ba^ficf}t)ie fcs nige/rveUbf ^gt;fß nackte lïuöiren/vnint' »Her ben fopffjerbtcc^cn müffen/ fttr Oen îWpbcIn büten foden / btefetben / a(^ ^'ueb ben fnobfuneb / ttu^t offt tJitttb viel tiaueben/benn fic feb^’ben beäugen/ mas tbtn ein tunef e( gelebt / bangen burji/nü ^ürpffen bie bunge geefe fen^tighit/ bicmanbiiem nennet.

^inb aber bené gefnnb/ fo fait fein von ^^tutzvnb fonberlieb beo wintere / bann f« verjebren inn /bnm bie vbeißiifftge fenebtungen:

Ore fagt weiter ©aienuo/baß bieîwv-bel/fo Jwepmai gefeiten iß / bie febttrpffe ’’ttliert/vnb febweeber wirt/benn ee wirf Ibrber bdfe vn beißenbe fafft alfo enpoge.

i^öißaberein groß wnnber/ baß bie îwpbd vnter allen fpeißfreutem allein/ tvie’Plufarebne fcbaibt / bae abnemen bee öJioiw nif empßnbet / vn bnt gar ein

ocr page 110

«o 2(titoni)' ttïi'ïdlöf

wtörnrerctgenatttv / wae öae Junemdt »nö abnemen anbeUngt. 4)ettn fic gnV nctvnö fdjUgt tvtbaumbaufj/tvannfd' monb veraJtet vnnö abnimpt / tvirtabef welft vnnb verßrupffit/ wann ber mon!’ wtber wec^fl »nno jummmet ^annen^ Çer tp es viUeü^t gefr^e^en / bn^ bte pn^ ^erirt3e^9pten5u 'peln^nm bieïwpbd verbotten ^aben Ju c|fen..iÖcnn weil fön' (len alle freutet / getreibe/baume vnb gt* t^ternac^ bem OJJonben in »nnb ahnt* men/fo hat bte jwpbel allein ein wibef* wertige verenberun^.

5nro le^t / will ic^ bao anSeigen. ^ j Jwpbelninßetffer afifjen gebraten »nn^» wann auff ein verbrennten on gelegt/Çn let ben branbt vnnb fc^mer^en/ fo von bem brennen entfprungen ijl. ^efiglti^ eben thutaufb fein auf;gebrncfter pfft/ tnn ein tücblmgetbon/vnnb fo warmin' anfang auffgelegt. -©enn er öffnet b'' haut vnnb fuhrt bie fcbarffebünfl vuni’ funcfle beo branbo au^ / fo inn ber birfn' l^aut verbolgen waren. @olcbeo b^’ï’ ^ vil vil anbere mehr offtmal verfuc^t »ni* probirt 0^

ocr page 111

ÂtçtgortiîB, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ft

lt; éau^rtfttobkuc^ fampt feinen ar^nepen.

Allium hortenfe.

Î)«0 butteret b»

f^^ifî niemand nnbewup/baß Ueic Q^fnebiaueb^ar ein gemein nnbfajl Z^toglicb fpeipfräut fep vnter öeit ôârten gewaebfen. ,©annenÇdr f^wibc potion in feinem bûc^ non bcm ^eib* w» / ba^ ber fnoblaticp inn ber fpei^ ge« J^^wc^t / ober aùff ben magen gelegt / bic Wwürmeau^treibt/ onnb einpflaße» J5«u^ gemaebet/ bienet wnnberbgrlic^ Fit fcblangen vnnb wütenber ^unbobi^i Ï‘iaucbTOanniemanbó fnóblancb Bfffeni Çat/berfollbeffelben tage für ben gif^i* Senwürmen »nnb fcblangen ficher blei-, J«n.@olcbco bcflcigtamb ^’obunuè J^ef fwinbiefenverferf.'

liinn^urtunittisnuliut u xuUa medentw fhurmaMflerpentfS lÜiM arcet ador.

, baßtRz

fett ïnebUiKp fürs glt;t OienctwoU

ocr page 112

«H

^tgt;^ÔiUU)(ÿ ‘MIlt;WÎ)UU)«3^U3W^4gt;a |)tgt;M.V^ wp ^3tniquaî^piu ^JövjqoupjQ ^PQ /«gt;^3y45«V5103^3)301 .^n)^ *J^«3^3^ üPii3jHvj^J03q lut (0utQ ^|)43au}iai up) tUOtP^WUtl, Q0ÎQUaîgt;6U3Q43^U^0q /ll?J-»gt;lt;IJ»4 ^31j QUU« / U31|3S^3nUH0UJ urQun^ uoa 43 try/ivot U3^3O4^^ quniu (Uj^Û U3Q ^34nQ Qpj tU3Q ^I^V 36UVJ^3j up ^JU U3^313lt;U UUt /U3j3ai3^d3j43aiV^ up IPS 43upj QÇ ^vq /U3q3p^3j3^)P§4amp;at pq jjtti 9nuv443ïv)o(;lt;}ry wqpy^3Q;

*Qutt)0 Fmoq 3111134’^111 ^pnvigou^jaaÉ

/Qunfjup 33’4 ujjjiqaB lt;p.iQ0lt;tt4)«jj;

«U^éufjqWA UVq 1)1] 31 UI 4510 Ölt;9 U3Sü»j43j QUA uauöidtojJ 3?^ 4311) IWQauJ 3UJ1Q S?/lU?Q3Hlt Z^IQ »qpj -«QO / tpntiiqoui ^C q|t dvq

lt;(0UiW} 3jj3ut w/m mJjieui tuttnjoij^p ^ fvwg ■inyi »inup smclM3j iiit^su3^jt3jfonJgt;^iPin2 ‘MVi^unui pu tunjuru—

•^3«vjqöu^ uijq uöa p i^vj ij uu3q /3u^)q3j35ouuqo5)Ui3q:oa)pï jgUUJ 43^3)301 Z433Ujfß}30d Pq ^3«)^

»jjoJ u?q3?m? A w?Dutgt;]4’J »iQ 4)twHnpQ

TOi^^gt;tuamp;uotu)c nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n

ocr page 113

snotgatten« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sj

bmb(e arbmmöe vnö batperekutb feilt beffer aronep für Janßen für ^ae gijfc »nnt» »crgtlfte chier ul J eben Den fnob* laueb. -^a^m hat ber poef ‘jöir^cK»® ^‘“e^ ï^efebenz m btefem feinen hipie^on/ bacrfpuebf.

Thfjlylif cr rapidofeßii meßoributtt^u, fi^^‘t,ßrpl[lumc^ herbai centundit olenics.

baii^z

fcilt;CefÏylrtj4Wcfet jcU ^toiïfnoSIawd^vflqucnOcI fini'bKleutV Öo nuffm fel© fn grofTet biçcn Äey ,bucn fd^net^en möffen fdjwt'oen, ^iewfac^mag fem/ba^ atteé waa •’öl reuc^f »nb febmerft/ben würmen vft fe^fangen feh: fc^damp;UfÇ tji/ ober/ èa^ bes fnoblduc^ hie mühen fpeWtue dV geiser bee (otgt;6 erquiefen fan/ vnnö hu fadenhe ^«fh ßerefen vnö auffhahen.iSo fpreebt ^'Wt^ber poet sondeer von biefer fachem

H« idea rntfeerecibit,mejßonbufeß mos. Vtlifortefbporfeßbsdepreßerit artus, ^nguibm 4 nocuif tuti requiefcere poßint.

Wan mtftÿtoen f^juina» en amp;ù f 2

ocr page 114

84 3(ntont'/tntWof ©er«elccE«i»tet/(4^ tdj votief joo^ we (te etwon f4?U(fe« woken/ Süf^ Oen fd^bngen fie fid;« rub^» Iamp;IW®»

Scr fnoHuuefj mit honig vermifc^J^ »«angefhic^ert/vertreibt biebUme mÄr fett / »«li birngt bie congé farben wiebel/ mex^t aneb wol hartten/nnt feinem fr^’W* imweitt gefotfenenb getrunehn/reitu* get bie meren/cn ifï gut für bue ianwebt/ m bem munb gebaiten/ fonberiieb wo l^’ febmer^tt »on einer fatten »rfaeb (lt;’” »rfpmng genommen*

^6 febteibt ^eifue/ ba^ ber fnob(a«4 »ot bem anftoffen beo »iertagUeben |^ bero genüget / ein biamp; bewegt/ weUbe b^^ ritten »erbinbert »nb»ertreibt*

(fo iß aueb enter anbern wo l gebeneî* würbig/bao Serapio febteibt/ baß wif* woi ber fnobianeb ben äugen f^abü^ beeb niebts beßo minber fo ergmeft t^ «ueb biefelben/wann fie mit obermeßigf^ feuebfigfeif »ertunefeU ober gefebweeb^ fein wotben.

^er fnobiaueb mit fainiterz fatten!’ cifig vermengt/»« bao betupf barmitgt^ febmitt^

ocr page 115

Ârçtgertr». nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«y

(euf: vnb m^/weU^e fluc^ verfnoMauc^föf fûi^ fdb^lt;^ùt/ ernwe^ eer getrunefen/ot^ angcflm^cn/wie pfp hwe «nb 2(uîf enna fc^Kibt.

(Je fd^c e^tofeonbee / bap man ben “Joblauc^ mttwoîgemôtnü^ltc^ gebw« fan/ce fep roh/ ober gefouenz fur bte M»nbm^.

^® feb’dbt ^dfuo/bd^ ber fnobfduc^ ®^nc oermtfejjun^ unber ar^neten/tn bec 'F^’^ehauc^f/bie fputwürme »ertreibtA 'Celebes duf^ pïufuo (ïpBefiuó bezeiget/ flt;$et bdriit / bd^ ber frtfe^e fnob« ^^^^«fftï^erfepdl^berdUe. f , nbsp;nbsp;nbsp;ijl beween funben / bd^ ber fn ob*

quot;^e^mudt vnnbfd(p dugeßncben/bie ’‘«terUtt ntebt (ejl dupfcbldgenntcm/ bd^ ^“^e bte fleebten vnnb «tttermdkr ver^ lt;retbt

•©erfnobfdueb f«’ wofgefpefetafpon^ J^foebtz bient für bdo dUe^upenz bec^ M ber ^tfeebt beffer fein d(^ ber robe/ '’ttbber gefotten bejfer di^ber gebidtenz J’nnb mdebt dueb mit biefer meib ein bd-«pmme.

ocr page 116

f if Äntönfj in/jate?

(fû ßt^Bcn mtr ftoefje für dn^ewfeg lt;|M périment gefaxt / Ouf; Diep fnoblaudjt^ •nitfe^weinen fetnrnfp vcrmifcbîet/ »nb gt;ùdner fn then gemaebt/em bcm eßnar^* nep ^emefen fern für öm alten bußen/p von Oer falt bdrfommm war/ fo offtm^jt ttefü^foknnnt Oteferfalb bep Oemfew! gefefjmtert fern wojOen / vnO Oe^gUteßtrt ber rugfgrao in Oem bett/ wann manb*’* feblaffen wöüen.ïOïan mü^ aber 0(0 tue! gents vnnOabtntodn btuptranef 5ùueJ ttdueßen.

^emdkfalb tpatteb güt für Oas feßÜ' «nonnO ritten Oer feber/ man müp abü tntt Oerfelben aueb Om pulp falben.

Qöer fnoblaueb iünot b^* d^ff^»^ / '’*'® Oemna^ dn gifft Oaraulf getrunrfe«/ bem febaOet Oaffelb ntebt. 93nnö wel(blt; «tebf wo! Oem en fdnnen/ ote mögen fneb laucb rntt greffem nup btaueben/ Obf^ beffelbenaucb ntebt otmtelwnO »berOü inlt;»^ : Oenn fonßen murö er Oen awgefl feß: fcbaOltcb fdn / wie Oer poef aup gt;;ep fen dnjeigf / 0a er von Oem fnoblaueb o^' fofpurbt

fr*

ocr page 117

StQtgaruH. . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fr

trilcru.co^umüe cü^o, cruiumueconmeßtiift

CtilfiicittZrftomdcßoihumiiidteltuat^ Verum oculii perf^^t nocet‘ßcopidlumpii ‘ JV^tdJit,^ficcd conceit ora ftti. ' ’ ■'*' ’ t)a^tß/;‘‘ ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;nbsp;-

Äwobbüd) tho obetgeföHen ^MUoltf ' jDetrktS ccœîtniet »nö etbtQt/

Ïgt;em feuditcr magen tjl ÿSuf-t)en migcn öennod) feböben tb^t/ Ïgt;«fi£lbcn 5Û wel etiigenommen/ Ö:mgt «»d; öê öwll / rn mag ntff)wi8Aif ^wyagorae Brault auc^ ben fnob^ *^uiij fur Die dcdfui^i i th wart mie corp ‘‘«Ber getrunken.

gt;^tppofratee fc^täBt/ Bap Blt;r rauc^ BWen auffgctalfcn/ Die anber geBurt aup R^rt/wcldjce dueB 'Plmiae Bezeugt#

•Blocke fagtBep Bern ^Knto/BapBe# »fioblducB ßcFüttert vnB ^(fmntfm/güc nP für Ben meren jlcttt.

, ©o fp’idjt aneB ^tBpmtt# in fernem BueB wen Bern fdBBaw/Bl gemcUer fnoB-wueljwol Barnen maebt/onnB Bao len# BenweBeuettreiBt

■^o haben mir ettheBe für gewip gefagu M Ber fnebiawB gefottenoBer in Baf^

ocr page 118

s^ 2Jntdnf/tOfj«lolt;

ftr «fd^w gehaun/vnb mitptói itfîniù fc^ct/affc^ aupïlt;ttc^f/ wae dn o^en fc^^ gt;mm fub Çat^wm/ öa^ hrfw^wi gefc^cU/ unö in Wc f4am ber werter gc* ftolîen/benfrnwen i^îc {eit iiin^a/ pö aber mit einem ftiWn an ben fc^enefrf Jebunben werben / ba^ man,§n{ö feind Seit wibemmb md^ au^îte^en. ©ie b^' tenancy gefagt / baf; fokjesuief bejifd ÿefd^eÇe/wann ber fnoWaue^ mit fpiaert dUerfnitfe^et/vnnb in ein bifnntüc^ün/ bas gUtdj a(^ ein (an^ee fdefUn gemfl* t^et foil fein/getbon/ vnnb inn bie fcfjatii lieffemgejlolfen/ bemnac^ bae/ wann e^ Jett ifl/att^^enommenwirt^enn faites Jet er ben fratsen i^xebiômen viel frajfn ger aup/nnnb reinigt bie beermutter ber* maffen/ba^j^xer viel nac^ fWe^er reini-gung haben empfahen bonnen / wtl^tf fc^on lange {eit junox an jhnen nertwetf feit war woiben,

’ JOerfnoblane^ gcfe^eltnnb gebxaten anffbén fc^mem^afftenlan gelegt/»er* treibt baoUnwe^e/wo anbere ber fermer ^en von einer falten nxfae^ fein vxfpxuna genonK

ocr page 119

ÄtQtgrtrten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;8s^

genommm.^olc^ee §atgt;lt;n wir auc^ ver (wc^t mit Der wurdet von Öc^dlfraut/ Welche Hrpoffen /vnnö «uffgeUgt fott wwNn.

^cr fnoMauc^ mit wein perpeffen vnö Î’urc^gefeiget/ iß gut för heu fc^hngm ^iffS/womanDue von ßunpun trmrfet jnb ben fc^uben mit einer febarffen {wp* . W tool reibet/ ober ein pßaßer von fnob* ^lt;’uc^/ feigenbiettern vnb fühnmel mad^e ^•^b ober benfelben febiaget^okbeo fan Jgt;»cb für anber vergiffter tbieren bißp ge-’*'lt;’ucbtTOerben.

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^*’^* Äiof(e6 / ba^ ber fnoblaudj 1 *^’^if|frfraut ( eentaurien)ober gepiep J^*^ feigen / für bie waßerfuebt mUlteb r nbsp;nbsp;W / benn bao reinigt ben baucb/fiVt bao J’^’lfer au^ vnnb broefnet ben (eib / boeb Kgt man / ba^ ber grüne Fnobiaueb baß f nbsp;nbsp;nbsp;Jttb gewißer folcbeo wurrfe / mit eonan-?lt;t5crßoßen/vnb in wein getrunrfen.

'^iefee aUtobefebreibt îOîaeerin bie* nnverfen/ welche wir bieberfe^en woi« «n/bamit wir bewetfen/baß bie alten (óU ^^w erfunben vnb bewehrt haben:

ocr page 120

y* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jtntoii^ tüijöbt

ProiiHt Hippocrates educipoj]eCecundci4 Tunto combuki,fi yuluci diufouedtar. ffdxagordsittofuUvfui cum coridndro Etvino,morbos jic curansiAericorum. Cum centdured Diodes dare pradpit itlui HydropicfS'.pc humores deßecdtd^uofoi. idem nepbretids elixum furnere lußit.

^$ pflegen etti^e fur öäö înn wéÇturti^ fo»on faUer matehenfompt amp;repfrto6^ kudjer ^ußoffenz mit effig Ju uermtfefeeit Duü aufiFîîic Bole Jdn Ju (egt (f titele w^ fc^en nur Oen muub mit bê geforten trap fernonbemfnobfuuc^.

JOer fnoblnue^ mttcfftg»ntgt; falntl^ emgejlne^en/nwe^et Ne pgutgtouv^ ^er rauben vnb aude^tgfett

Æ)er fnobluue^ bes mo:gengt; geK^” vnb tm munb gebalten/ip gut für bie lt;e(wfft vnb trübe/auefj fe^neewuffer/b^’P einem folebe nie^t fe^aben mogen.

20ïunfagt/bufjberfnob(uuc^ mtt^'' nem halben ferupel (uferpitif gemifc^t*’*’ getrunrft bue viertugUeb feber oertreil’^ □tem/ba^ ber f nob(uu^ ben Çünern i«“ He fpei^ gemtfeH »nb Jerfloffen/fe^i nfW (teb fep für bue pp^em

ocr page 121

/5PJU(gt;Q ^mui^DW jguinVunïqiBtiua yjM^^’j lt;gt;«««.gt;« -»J i)« Oj / gt;11« U3»0j3? UDjv« u)twq rqa u)i)«{ ut ^jnvjqoug uq UUU« ^VQ / 9nu))v^ ï4«i^5j ó^) nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1

•ui^unjuqilR

*gt;8 ïFuunj^ij )3)vj Quua / ^3nvq ujjit,^ luq i^ 11 )U3tq oj / gnui tuiup utu ujq gt;pJU3q «q» urui gt;^o^ •luuutil 3nJ^ «igt; nbsp;nbsp;nbsp;j gt;^rui quua U3^ujöuq qua/U3i|n^«)(j nbsp;nbsp;nbsp;i JJP^/J^pM?^ QW« ugt;ïïoj3P ^upjqou^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 •ïpqqnvntqwi

gt;Jilt5 w^3joJ /1^0 «rq ut «vq^doit qua« * Iljvui^3jt|uv6 jtui ^nvjqöu^ ^Jt^

'^nu ^tiu.t§Dji3 3tq «)^3|oJ gt;t«/U)q3uij

•jÇ jjpjqoJ 3iq jyuD/ldiuaj U3.u)ïvw 333

»]r| uoo oj/jq3«jdni?q9uq iQ^p«»«

f3iq qpjuq qivj un j^jruDè ^nvivq qua ' /U3)joj3^ jooi U3udq juu ^)nvjqoU^

‘i^jmiqjpfjpS lu? Mtmquua/^nvMw^ ujquöi|)^ ujq 3iuql 03 jAqnj oJ / jj^juj^jq ^piwjqouj iU)l|ai,3ß tuu aq33if^ ö3q 43q)tjß qwnq lt;^3ß3tqUUlU0«13^U3UUUQ;' Ut3^^Jtt3J -ua43q H« ^nvïapicpnvjqouj 13^ .

*6 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*N?t498t04)t

ocr page 122

yt Ätttenf,' iTItWof

welche er iuttoï / ehe er ^efotten woiöen/ nic^t geben |cete. ©age aber/ï'af? man benfnoblauc^ ntebt viel noc^ flefe effort foU/ fn ba^ man fie^ «ueb für alien fdjarf fen wurden Biteen fol/ »nb gebeut foleQe# inn fonberßett ben lenigen / tvelc^e btltof* fein/bao tfl/emer ^igtgen nature Æ)enft ber fnoblaucß iß benen allein gefunb/wet c^e ein rohen/ bieten/onnb iahen feßlein’ im leib gefamlet haben/ wo man j^nan* bere iureeßter {ett gebrauchet.

^ö fchreibt 5)ibvmu6 vnnb ©ofiott/ baß ein rohe bone aufffnoblauch geffen/ feinen genieß niber trlief et. SVîenanbet aber fagt/baß manauff bcfnoblaueß ein gebraten SÖ^angolt würfel effen fol.'àîri* fere leut vertreiben ben geruch mit grô* neniepßch.

5üro leßß/ fo fan ich allßie iwtp w««' berbarliche wänfung beo Änoblauch^ nicht verfchweigen. ^ie erß iß biefe/baß bie Wiefel vnnb epchhörner/wann ße mil benidnenben fnoblauch gefchmeit haben/ faum bdr^en hinfoiter beiffemonnb werben auffbiefe weiß gejamt. ,Öiean'

ocr page 123

gt;fr i|l bufe/bap ber fnobhöc^ auffbic dß her bäumen âcÇf nefv bie »âge! vertreibt/ Jclc^e biefvuebt fonßen abfreffen wur^ jen/ tvU r^öemoentuö fc^reibt inn feinem buch von bemfelbbum.

^ek^er vonbêfrtobiauc^rtteÇrwip fen win/wie man benfelben md^ iiten/ ^0^ er gar hin bdfen geruefj befomme/ja jneb fd^ maebfe/ ber tefe vnfer anber ’M von benbeimfighite beogartenoz ^« wirt er ßnben / ba^ ƒ b*^ mdg gefallen.

^eette^ fampt fernen att^-nepen. Raphanus feu radix altilis.

2)48 vierte 73etb.

(S\^'^ gdrtenrettich ^eilfen bie Q^Jvan^ofen Oîauen vnnb Ovefof rum ober 3ïaph«m. OJ^ubiefeiM ’'’Ur^en pflegen faß alle fo wol SSurger «b ^awer einen luß lu bem effen «u ma=* jben/braneben benfelben envann fur fich feibo/bi^weilen mitwaffervnb fal$.

ocr page 124

94 ^AicMiTTUM

(S^ fc^rcibt ^toKncmua inn fcirt^ bûdj von önn^elöbatv/ba^ ber rettn^i ben falten naturen febr nöijhc^ fi-p/vunf btenetvol für bao nterenwebe vnnb Dtrt flem/fonberliclj wo femanbtefem au^' wenbige nnben mit wetlTem weinvnnï’ waffer fiebet ober jerpóflct / nae^mal# burc^feigetvnnb bee moigenomte^tern folcbf^ trinefet/etlic^e tag nac^einanbet-

4)errettid? Verpoffen vnb niïc^ferntf warmen waffer getronefen/mae^t fo^eiu es brauchen aber bie SÓÏebiei lieber bef (amen ab bao fïeifc^ in biefer fachem

Ovettidj voï ober narij bè elfen gebra«* fljet / mac^t au|f|ïo|fen/ tb ut aber foUbd hiebt/mit baum dl geifen. ,©enn bao é* If f t bie bdmpff nie^t vberfidj.'

OÏetfiebW niit fuffem wem gefruit^ efen/beilf bie gelfitcbt/vnb mit bontg/btH büßen. 3ßa«cb benen gut fo ba feieb'^i vnb frfjweren atbem haben.

CÜïebiuo ein amt bei bem piinto fagt/ baß man fur bas blutfpeien gef ob terete iieb brauebè fol.0}?it welebem^i. 0erlt;* »U9vberem$ pimmet/ benn fo fpriebt ^

ocr page 125

Ârçtgmen» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yf

Sin autem rutUwt refer etur pedore fanguif^ Zorbitio menthe,raphitnM vel coHaiuunbiti

^Asi^Z

tnün^ iwötcmcV fa ffc gebrauchet wol?

Putbas blutfpeyen gut fem fol.

^e fügt awc^»o:g«m«{ta lt;p(imuó/ba^ ®lt;r gärten rettich mn fawerm twnrf oö«c lt;iï»g gefotten/vn rbergetegt für Oen giffrt 9^nh|f^ her (erlangen ^etifam fep, @lt;* ^'ttU6 gebenrft bee effigs ober fatoren ^^^nefeniebt/baerbiefe fac^ befc^reibt* ^^f'nfofpricbter;

ffoimt er caulem cum vino baurirtfabnei:

*w ïoffKm rapbani librtlt;m,trttümue ligure.

bnaifl/

^‘c beloer bletter tnncF tm wdn/ 5t«lt;b vetticl; faffr/ee bilffet fetn.

~tn gkicbc FraffeOas prallet bot

te trieb/3^6 »”5 en auff Oen f«bab, *^0 fagen etiiefje/baf bie garnie touree( p’^gjfft toiberpe^e/ bermaffeh/bap toetc Jï^w nwjgèe geffen ^at/ bê fc^abet fetn wh beffelbê tage. “^Jnb tbeïe^er bie benb J’w rettich fafftgefc^mieret bat / ber fan ;‘lt; (erlangen one febaben angreiffen onb ^'^Iten/bocb r^atteb einem/eben / ba^ er

ocr page 126

fi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;autour ÏHwbf

fek^ea lieber gUubcn/ale erfabren foO-

4)aó aber iß wHuberlic^/ ba^ welfè^ lgt;en reftic^ ô uno: ^at geßen/rnnb von lt;’' iilt;m fcoipion ge^oc^en wtrt / ber wirt o” «Hen «weiffel mit bem (eben baruon fort*' •nen.'^nb roo ber rettich au|f bic feotpi*^ nen geßrenxt wirt/fo perben pe.

ii-ofagenbie ©ricebiß^tn ©copott’' (i / baO IVO ßmanbto ßricmen vnb bianX maffen bat empfangen /ober jerfnitß^J mer tvozben/ber fan ßc^ feilen mit gf(w fenvnnö auffgclegtem rettich. ^ennlt;’' bringt bic vongefarbtntviber/vnnbtil* get bic master vnnbßecfenau^ bem aH' gefiept/ vertreibt a«c^ baopiertagiir^ ß* ber/ wo man benfdben ßeto gebrau^lt; »nnbbarmitbao fo^enbetvegi/babi«'^ ber magen ficb pßegt Jn reinigen.

,iÖen rettich gibt man auch ben fin^ betterinnen vnb feugamen/benn ermeb;’ bie milch / machtaußßoßen vnb bewe^* ben harn, ^if^hicber J-foxtittnue/ciii^'^ «uß ben ©nechifchen ^eoponino.

^ippocrateo fagt/man foßbie au^^ faßenbe hnar ber weiter mit geßoßen re^ iirt

ocr page 127

2kçtg«fen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^f

tic^ rn6cn.2(uc^ »her Dm n^bd legen far

( K« mutter.

, ^raxagome braucht Cen rettfr^ far

i nbsp;nbsp;taeöarmgic^f. ^KßonKUd aber farcir

toliea »nb bauc^grimmem

- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Oîettic^ mit Çonig vermifebt »t gefrun

tfen/bringt nic^t allein b? wabern ge b(u ’’’m / fonbern treibt auch bie fpul warnt { nbsp;nbsp;nbsp;^«(j bem leib / iß gut für bi hal^ gefc^wer

j i’nnb brenne mit eßig unnb Çonig ge* j nbsp;nbsp;nbsp;fiittgtet ober gargarifirt / wie bie SV?ebni

r ’^tben*

Païenne fagt/ba^ ber rettie^ me^r ein 1- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ate ein na^rung fep. i^ef^reiben j^*

1 J^^’itl/baß er in ber fpei^ geßen ober ge-( •''Untfen / ein bewehrt arnnep fep far bie ( Sifhigenfe^wamme. S^acbteinfc^arff *’^’b beißenb g tb lût/iß be^balben ben Çi-J^äen naturen fe^abUeb. fagen ethene [1 nbsp;nbsp;®lt;’^ er bö^ Ju verbeken fep/vnnb mâche

I* nbsp;nbsp;J ^ffßbßen/item/ bdfe onb robe feuchtig*

ft nbsp;nbsp;Wf/bie man crubitateo nennet/wann ber

J^^gtn nicht ßaref foU fein. ÓÜclcheo al* j* *^ö toon bem obermeßigen brauch beßel* J *^^)noerßeheniß/9nnbw(nnmanben

ocr page 128

^4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3(ntont) iüijfttot

rettich fo fc^lec^t iffet/olgt;crfon|lcn wit wentg anöcm fpeiffen gebraucht. Æ^curt wie man ^n leniger 5eit i([et/ fo mirt flt;ti^ frajft (deutlich mOertmefti

i^^ verwundert fic^ ©afenue / bnp eh* iiefje den Ovettteh nach dem nachtmal eP fen/ vnd mainen er dewe wol die fpeiffert-^e(che$ vb fie gleich fagcn/fpricht0lt;’‘* (enne / da^ fie eo erfahren haben/do(è hat ihnen niemandfo ohne fehaden f oti* nen nach folgen*

,^ao gefottenwaffervondenÓÏetne^ dlettem ift gut fur die verftopffung def leber/onndfur diegeelfucbt. ^ephaP feen f h«n die jenige recht / welche mit ret* ti^ blettem/inn ßat dee fdlo/fh« fuppen i md brüht« gefchmach machen.

.^er 3vcttichfafft oder fein dl in die oh' ren gelaßen/ legt dat fanden vnd bldf H’ den Ohren.

.®er Ovettich famen mit weiffen weirt j, geßolfen/ditrchgefehlagen vundgetruw tfen/ifïfofrd^tigfnr dao gtfft/alo def terwef feibo. Solche hab ich àur Jeit def pepilend offtma(e bewehrt gefehem

ocr page 129

Sfr^grtrtia«, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?2

èer OvettK^ famett mtf (|fi^ Jïf^op jen »nö nufföne faute fletfe^ getegf/ ftetfC baffdb.

©er iXetttc^wit ber wurdet von fec-®tumen gefotten / legt ben btafen fe^ wer-^«n/vn macht tool hamen/pPaßerö weiß ^Wbufebaw gelegt.

©erOvetttchfafft witgefafbenew Pdfe ^fPmtfcbt/tilget bie blame maffen au^.

Oîettlcb fîete vnb offt gebraucht/webît Ptemikb/mte auch obgefagt^o fagf pgt;«6/baft blerettub febnrff fan nach bem fie «h biche rwben haben/vnb ba^ fie ben «eenen fehaben thun/ biemed fie biefd-'’enabretbeni

^’ô ifî wunberbar/ ba^ ber rettich ®«^ ‘’’einfioef ein folcbe feinbefehafft gegen dnanber tragen/ba^ wo fie neben einan*

a 2

ocr page 130

10» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3(nt0nlt;J ttr^Abt

t’ff 3lt;pfllt;»n^( rocrlxn / fo fleucht dn^ von Dem anücm/öa^ ttwn$ wol mlt;rrflt;i* fan / ßefc^ibcf o^n iwaffd anß verbolz* na wWmoeret'dfdt fbrer naturen.

QBo «wann einer inn Deo andern öïlt; gepfïan^et wirt/fo beweiben fie nie^t »nf fcbl^gen mt aufj.^5c(; halben febretb^ btlt; €5rxfi/ba^ ber rettich einar^nep fep fó* bie tranefenbeit/nemenb ben rettich vnö ben f dl für ein fraut/onnb geben )btn eirt wiberwertige tugenb / was ben wein art* belangt. lt;®ennwoberrettï^ineinver* borben wein gethon wirt/ onb nachmals ausgenommen / fo fagt man baS er ben* felbenwibergutmache/onnb ben bdfert gefîbmarf anfich liehe. «©ae wiberfpid th«f ber fdi/ welcher inn ben wein ge* (affen/benfelben verberbt »nnb lue^ig macht.

*Penu6 (Irefeentius ( bamit ich nichts «uSlafFe/waoich entweber gelefen/ge* Çdît ober oerfm^t hab)fagt/baS auS betrt rettich ein gearhneter effig auffbiefe wn? mag gemacht werben. ©top bie gebdr-ten rettich würfel in puluer/fchütt ba« irtrt

ocr page 131

2fr^4ttlt;tt. tel inn on wonfa^ / mift^ f$ mif bcm wem/ nnnb la^ohf^ tag (angj^c^cn/fo ^nßn on «ttic^cffig / welcher f^r nn^Hc^ ifl für ben nieren pein/vnnb anbere f rnnef-ÇotenmeÇr.

Q)îan hat ben rettich M ben aften inn folc^en e|ren genauen / ba^ QJïofc^ion on ©riec^ifc^er author non fernem lob oh gan$ büch gefe^neben Çat (Schreibt ^ter anberenaueb/ba^ ber rettich inn ^hcfbenlanb alle» anbcmfpeiffenber* •nuffen npïgeïogen fep/ba^man jbninn S^'^atgefaß / benmangoltinn filberZ ’’nubbletubentnnblep/nnnb alp bent ^^nipcl 2(pcUtm6gefcbencft vnnb Juge* ^dnet. feolcbeo gather poet ^obanno •nit Wefen nerfen fein befc^rieben / ba olt;ofagt:

Fdfcttk nitrrdturfderoab Apolline Delpbo$ Otnnibus ^unc olijf propofuiffecibis.

tx duro vt rophonumfocrorent,ponden betom Argenti,plumbum npo fwßeferunt.

^Çe ich non biefer Rifton bie ßanb ab* 0’rfe/fotvtatfbcttt bewehrt experiment ’njetgen für ben nieren ^ein vnnb toli*

ocr page 132

lot 2(ntonijint?0{t'f

lt;4 ober bauc^gvimmcn / fovon bcm genl fompt/auc^ fur ba$ trdplfeftn^cttb«’*'* «en/vnb wire a(fo ^emaefg. Î7nn bu ritt-ten von bem fcfjdrjfjlen reffte^ / ein vn?/ tnifpel ferner ein ^alb ioe/^erfîofi 6eiflt; pûà^roMeefet vubbei^ße nebt punöcti inn vier vn^en ^uten weiffen tveino/ fei^ tao ab/vnnb gibo warm ôu trineten be^ tneïgeno vnnb abenbo. döiefer tran^ muß offi wiber^oU werben/WO eovo«^ nópten t^ut/vnnb auffeinma^i wenig o* ter viel gebraucht werben/ nach gelege«^ Çeit ber perfonen vnnb beo altéré, c^erbae brauchen wirt/ ber wirt mir o^” îweiffel für biefee beilfam gefe^entf/ tanè wiffenjufdgen. (fe ig auc^tve wûrbigiuwiffen/ba^ ber rettich bae h^n fenbeinwolpoliren vnnb a«^ fegen f«gt;^ 2lueh ba^ greffe fal^hauffen gn wMfî'^ von pimban îerfïieffen/woman renifè mit ihnen vermifcljt. 3uchwo berfd^ inn benwein gelegt wirt/foSeucht er allen bdfen gemeh vnnb (chmactanßch.

ocr page 133

2(r^tg4rtlt;tt4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ioj

ÎÙ er butte plrtQ nbsp;nbsp;f

^C6 ?ilvtje^avecn$ / wde^etj rtUc^ewotriec^cnbcfrcutcrSc* ,t

örciflrti«x/.6«t§ert» J

©«ttcii folbfy/fhntptircii avt^ncyen.Ödwf#«

Ï)4ó erftebetb» .^^

Onb ferne/ober fa wem^ g^l*^. ç^fen/fù wo( in bén Stetten aie Dorf ^fern/inn weteben biefer paub ntebt ^^hBen wet/ von wddjê ber poet nie omb’ pttiïnceb »nveebt gefa^t/bn er fpriebt: J ^^^norieturhomo,cui p/wu erfpb inhorto i

948 ifï/

iVicFan öod; einet (letbltd) fetn/ fceni fnlbcy wed;)! tn feim gSttUin ÿ

•^enn co ijl ein beiJfom frauf/fdfuiario Çerba/bat oileic^t banneneer feinen nam ♦nenbefommen/ wie auch ootan^e^og* herpoctvap Mui er fußen gibt innbiefem teimen:

Saluiit[ilult;itrix,näturteconciliätnx,etc.

«Ste fatbep foU inn fonber^eit fruc^tba#

ocr page 134

(s4 ÄMtonfj tnf^amp;f machen/vnnb bepÇalhn fiat 2(gnpF*gt; ©atuiam nic^t onrecht ©acram/öa« gt;f^ dn ÇdKg fraut/ gtnennet/vnnb gefc^n^ ten/öa^amp;teldwcn fo(c^c$ Men »nnïgt; effen/barntt fie (nc^tfic^ gebaren mdö^’’'

^5 fagt auf^ 2(ettuó/ba^ bte fc^ wait^ get frawen/wann füfïtifpg »nnb offf’’ fon/fafbcç nü^hc^ brauchen fdnnen/bi*^ bUfee fraut befieh bic frud^ttmlctb/uH® bringt bieftlb lebenbig auff bic wett.

QBenn ein fra» ein quart bee falbeyfP fafftô mil wenig fa($/ben vierbeen ta# nac^ bem e^eUefjenbepfebf^fF^ntnurf^f^ »nbneb nlt;i^ einer viertfieii (ïunbentH’* bem mann vermifebet/ fo wirt pc e^n a^* len Jweiffei empfafien / we anbere bie ab len rec^t gepbrieben Mafien * ^annen^’ fagt man/ba^ afe inn ber patt *Ioptoina 2(egvpten(anbinac^ bem perben wew# InnwoÇner bep (eben geblieben waren/ ba fiab man bie wciber biefen fafft q^' iwungen lu trineten / vnb feilen herbal* ben auch viel finber gemacht fiaben à

^6 fagen bieSSXebici/baß ber falbepfi’ raue^bic ebermeffige PAp ber weiber vcf pepji*

ocr page 135

Ätt^tgorttB. tof

I^opff« / vnb bic ntrucn jlditfce / welche» J’fbgffe^ïc^t/ wann bte father getrun* «en wire, ^cnn pc troef net bic fcuc^tig-ent auf}/burc^ welche bic nemen rc(a;tr( ’‘tb au^gebent werben. ,©cfj^a(bcn fagt ’‘tlt;tn/ bap pc baa ïittember ^dnben ver# ttiibt.

^ieMetterinn bentranef gefegt/ be* Jttnmen allee wae bdfee ober fc^dblic^eo ’‘’tinnen iß/ wcle^eo auc^ bnre^ biefen Snneinen »erß pßegt angcleigct êuwer*

^*^Uewnrutlt;tflt;iciunt tibipocuU tuttin baoiß/

Öölbeyvnamp; muten/f^/«Oerman/ ibeettincT vtifd;àoli4gt; mneb^n ^an.

Salbcp ?erßoßen/vnb a«ff bic vergif J K^dben gcfcgt/^cilt bicfelbcn/ vnb ver* Peßet bas binten berwunben. .

©albep faßt tnit wein warm getrun* tetn/^eiit ben alten ^ußenvnnb bao fep t(nwehc.

©albep getrunken / ober vnben auß* 8tlegt/rcinigt bic bcermüöer/vnb fifrt bic lt;’nbcr geburt anß/fc^leiß auch bic geßan-

ocr page 136

i»(S nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SfntdH^tïïtWW

^ett fr»c^e ^afh au^ öcm (db.

Æ)tc f4(bev «gt;üft aur^ mif wetmiU nti^ ftc^ gctrunctmfür bic HHtr^tir/vnï» nt^’’ faßt/ba^ fie auffßeUßf bië tobte gebu^ ßu^iube/ emebbtt wiirmbcrobien w fürt.^fCiHbaf fie mit ôl îerjro^ett/vit^ vberfebï^îtt^tttbil ßeießt/ bitfdbm Çlt;^ jen fott.

0Jîacbf bao betar fc^wat^ / »nb reini^^ bie müße offen fdjaben /b«nßt ben fr*’quot;^* enbteverßanbenbUliinett lieber.

©alben gefoften fampt bcm ßcn4^b bamafb bureb ein tficb ßefeißetz b^titi bao tucf en am ßemdebf e/mano oil jVaw^ cn/bamitßewdfeben mb ßebabet» Ö^; ebeo be^eißt aueb ber poet SOîaeer / W^J ebtf von ber ©aibeien nuff biefe w^v jebteibt.,

Pruritiu uulu£ enrat, uirg^q^ uiriUi, Si foueM ui!io,fuerit quo faluid coâ4. lUiMfucco crines nigre feere dicunt, si fint’n oc unHi crebrofnbfok tepenti.

(5o mirt cm mein 0011 ©albep ßcm*’' ebetz wekbtnman ©niuintum nenutj

ocr page 137

Strtjtjrtrtew. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ic'?

1(1 Jfi öidcn bmgctt’gftf vnb nüiHicfy bap:* . «on infe m bem tmbem buc^j von ben^c-J «ï^neten weinen.

lt; Jür bas (e^t/ -^^jpbeno 6at Beu^okn/ r ïgt;lt;ï^man ben (Snibenen f^fiTe mit benf^ j) ^m jenigen geben foU nüchtern iùtrini P ff(n/wc(ebebl0tfpei(Kn/vnb ^ntfievon punb an gefunb gemacht. *.

(( lt;Jo pflegen etlidje ein faffament mit » ^lt;ï falbep lümac^en/anc^ bic fpeifen ba^ ’^'Bint'ürßen/folebes bnngtlufïflumep (/ f^tt/fonberliebmo ber magen mit bdfen ^ ’’’^bïo^enfeucijtighitenbeiabenvnb be^

^ie fan ie^ nicht verfebweigen / baß j Wan bie falberen nicht feßen foil fonber “ Wowaitten/fonjlen mürben fie von ben f^^langen »nnb fretten ( mit groß'em ge« falber fentgen / fo von bem felben {laub lt;(fin)genagt nnb abgebiffen/melche gern ‘’nterberfalbepenmonen. 2J{laberbilt; Salbei) von gemeUen gifftigen thte* k «n verberbt/ bao mirt gemereft / mo bie f/ Hetterinber fpi$en fehmarßieebt vnnb 1

ocr page 138

(•t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3(Mt0H4 tUtj^töl

gldc^af^vabïentfcirt. 2((^ (xiwi»# *gt;lt;*^ nlt; Ô'^^â »«nïgt; fc^dblic^ fep r 6ïauc^en.

^$ ^at bie falbem noc^ anber tu^enb»’^ hdfft/welche auc^ mit beriete einensI^ ten joden mit^etgetU werben.

^fop fampt femen

«r^nepen.

3)lt;wanber^etb.

@^ 3ffp iß ben ^wn^ofen gemein »nb woibefant fraut/ ^J»* nur be^^aibeo/ba^ fiej^ïe fpei^^^ mie pflegen gefe^maet iùntâc^en/ »n”^ benfrifei^en botten iôvermife^en/ »«n” ße biefeiben Focken ober rößen. ,0enrt lt;’ iereeile bie bWß/ welche bie bonen fonfl^” erwetfen. ,©er 3fop wie wein gefoct* »nb gegurgelt ^tih bie brdun »nb §al^^lt; fermer/ wire auc^ getrunken für bae fei* c^en »nb bie fpufwürme.

Äo 3fbP ^etU ben grinb beo oie^ei •Illitdigenö^e» $V?tf waßeraber/^oni^^ feige”

ocr page 139

!•. . ^(t^tg^rten, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;wp

* t(^^ ï??**^ defotten/ lp göe für bie (un L^f*? ^^^’^f^’^tntcniför ben nUm^ft-flihr t S‘f^^*5Wlt;gt;«n jlcc^m/nnnb i^ m ( ? ’^J^^'lt;lt;Jbw «uc^ Dû fpulwttnn f^dö ^ '^^^^ reiniget Dû flößeuDe effen

fb?^^ ^^'’**^” waffer von 3gt;fvp mû ep Ui ^®”‘^ Ö^trunefen/ ierfc^nciDcc

ill

iJ H

J»«Dlt;nönnD Ditfen fc^ldm/pnuüam

f^ ^’^ ^quot;^^^ ' Flt;»{nt«t vnD fc^wer*

^^^ milice gelekt / vertreibet

^ *^‘^”^* 31^ ^’“fft B^t für Dû maffer-

H J^*^^'^* ^ü Marne maffen/mû war-

4 a/'' ’’’^^'“^ ^^” ®^* Ölt;n'‘^f‘^en/ feilte fin S Ü ?^ ^^” bÇîcn/ Der rauch »nnD Dampff J ’’’^«o^tenaefaffen.

. ^fop gefotten/vnnb fo warm mit me-gt;/ J’3 effig in oem munD schaften / pillet |/ ’• »^e^etagen Der Idn / fPuDerUcè wa

ocr page 140

n* sentons tn^rtfeif üer fcfjmcv^cn von einer faUen matetiO’* fpznngen.

5)er wein/ bann 2?fop gepoften w^J ben/getrunefen/dffnet bie vevpopffte «* ter/vnb reintget fie von ben vberflölP^J fenefji^gfetfen. r^iefeo uHeo bepiS^'^' ouc^ ber poet \Wcev mit ötefen verfc«’

I» peUiK,capitis ft deßtUatio fat, Qj(£pcrf£pefoletttißun, phthifimf; creara Prodeß hyßbpi decoßio, fumpta decenter’. Sic ut coâa flmul fint mel, ficus quaque fiecâ-

^Orgerndu (ungen braßen tßlt;’“*^ göf baô2?fop pnhier mitponig vering''' get/vnöalß cm (oc^ ober fanvergîô^ reitet/ob er mit orpmeüte. ÆXefe armlij vertreibt auch bie blaß/ vnb Jerteiiet Je^en p^iegmatifc^en fc^Wm/ vü n’‘'^-aumverßen.

2fo5anrie6 €9?efne/ein beritmpfci^‘[J getonter ben 2irabtfeben/ febteibet Von bem2?fop. ,?)cr S^fop/fngt er/i^^ nigetanp ber brußvnb (nngen vnnb lt;J bern (uitgangen ben febieim / pitiui^’Jquot; vnb aße faulefeoc^tigfeit/anefe ber*5

ocr page 141

2(tçtcj4rtcn» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in

. ter/fe tun bcnfc(ben verbergen war / mal’ t^et (ete^t (penn vnnb aupwerffen / bus weH er ine maren ^erfe^neWer/ tünn maa j^ fbetz vnö abwifcf^ct 3ß öep^alamp;en gi»€ jl für bag f eieren / vnnb fc^letmge faUenö 11 fueijt/ vrmb anbere feuchte franefbenen jl bcö^irne/ em trancÉ barank gemae^cü »nb vermengt mit orpmelite fevUUtto* •fjilfftaueb verbe wen/mac^t leidsten a»« J^nn/vnl) ein güte färb,

“^irtimwein gefotten vnnb getrun-^^üfürbiegefcfjwuiß her (eber/be$ mi(i 1 ^w»nb anber mwenbiger gheber, ^eU r ^fop ein fc^arpffen gerueb vnnb RWef bat / ber wirt für ben beßen ge* Mfenz vnb fvU^ur fetbenîèit eingefam^ jjj^ü’erben/wanner blühet. ^5i^§ieb4r

1 Wlt; f ernt mir 5ü rechter Seit in finit ein Rtref/oamp;er beimlicb ftuef einee gelehrten J *”'W$/welcbe6 gar leicht vnnb wolifibe* 1 ’‘üfen/für bennieren ßein. QBirt allein J öcinachtvonbem 3gt;fvp fprup/ mit $we9 J '’btrbrepmal fo viel,waiters von^ariC' J ’'’üazgla^frawt auffteutfeh genant.

ocr page 142

in 2fntonfl[tnt54fot

©Tit bitfer arenep but votgemdttf (f^^ jbzenmckngeÇolffen/ ben fruntfenOK* fdb Je^en ober ïw^ijf ta^ nuebtem iä* frirtden ^egeben/vnb fo ben (Tein ufW gt;lt;*• nieren gebwebt ^ue fep nun gnô^ 3{' fügt won ben frdfften bee 3fop^ / “’*®r lein für bus lept anjetgen/ba^ er M'”' liebe eoetion »nnb ierfnitfebung (ntfquot; mug.

Gc^crtc^ / ober ©(lettres

Satureia, fampt feinen nrçnepen.

lD#d butte ^etb.

^*’ 2(turep mirt von ben Jrun^i^fj ^^be (a furriette gênant / nuff tenir '^^aueb ©arten 3?fop/ ober ï»r

©Ïacbtwol barnen/onnb hingt r frageniheHürnen, ©ein fraut P^J ben blütnen gerochen ober frann t®^ auffoen fopjf gelegt/ erweefetbie F^*quot;

ocr page 143

2(rçtg4rte«, ugt; . ^lt;t«fa|ftm«rofcttô(»amifc^e/wir( ’note fc^mer^^afften o^ten^nä^Uc^ gc-’toplft/vn mit weiten mebf auff DR hüffe gepriesen. 3(1 auc^ gut mit wein gentt-Jetfür Die lungen/Der bzüß mnD DMfen

è^éOtet Die flohe / mit maffer ier(îo(fert ”««0 gefptenget/ reiniget moi Die ffamert n«cf} D geburt / rei^t Jû Der »nf enfe^^eit/ ’’nnb foil De^Çaiben von Den geiten @a-^Ptis feinen namen befommén haben/ DJ J^eijl 6atureia / alp fo(t man fptee^ert ^ntpreia»

,^aturep hitfft Die fpei^ verDemen/ ’’nt’bcnimtDenonlu^vnD »nmiUen De$ ’nftgenó.

j êem puUter mit gefoebtem honig ver i ntifebt/DnD mit mhatieb in Dem munD ge j ^‘’ffenErgehen / ober mit mein getrun-

öen/fubtetDenJehenvnD DiÆen febteim (1 0«^ bev {jyyjl / jmfc^ t,(^g an^merffen/ o-ƒ ^etaufffpeiben.

C^entelteo putuer mit mannen mem j b^trunefen/tegtDao bandjgrimmen.

SÖ^Jan fan Die febiaffenDfücbtiölt; lt;*’*ft

ocr page 144

n4 Sinton ijttr^fUnf crmccfenz wo man farurcp mit waniifl* cfpa»crmi|c^t/ vnömn ïxm baeÇauf* ftatombtvnö verhnamp;cf.

r^no pufner von faturep in einem wfl f^en ep getrunefenz foU Oie fc^hffenï» (§^ Itefje (teb erweefen.,éao fep von Pern© mep gnng gefaßt

IKafom fampt feinen aviS^ ttcycn» Maioranafeu

' ' Sämpfuchus.

ïDrtö vie«e ^etb4

S^iefee ePievnP woIriec^cnPtfi'j’ mirt CÜÏaioran ge^eiffen z vießi'^

- von Pern (ateinifcf?enttgt;o:t?VÏlt;’*^ Ptewcil eo mit greffer fïei^ vn foïgen öenweiPem gc?Hct mirt z aif fonpn^”'. nnPerefrenter, ©ein natur foil bnf rroefen fein z Pef falben mirt Pao ww^ Parin maiotangefotten z für Pie aipj genPe wafferfuebt nüpltcb gebjam« auch für Pen ÇarnwinP vnP baucbafi’ men- ^in faibvonPürtenmaioianr^

ocr page 145

2(ttjtgftrteii, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»#

Il

II

il

'J

tcm tttif ^onig gemacht / feilet bicttawe majfen. SD^aioianim walJcv gefotten/vü ben öampffunten auffgclaffcnz ober ein lapffen barank gemacht / unnb inn bic f^ant gekgt/bhnget ben fenwen ibK Seit* iSuttet bieen^Unbung bev angen/unnb «wlj biç.gcfdgt;wulil berfeiben/ mit get (ten »nebl ober mu^ vermengt

ÎÎKaiownmiteffig ynb benig nngc-I^ncben/iflgütfürbic fempion bip: mit ôxicb^ «ber vermengt/^ilfft wnnberbnr^ b^bbenuertenetten*

^«ibrnn in wem gebeigt/unb «ttfige^ ttttÄt / bemnaeb ber W in bic n«fen ge^ i^«n Ober gezogen/ ftercît bao bnn / m«^

“ el}«niefen / vnb reiniget b«6 b^upt von bemfebteim. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

1 ïïî«iomn 61 onnet bic ver (iopffte beer j flutter / wo bcvfelbenbntf» mitbiefem ht ^I 'M» ange fineren/ wicôtuieenn« barnon

iSeipwunberUcb /unnb wolgebenet* tvüïïng/b«p bic menfe Çeuffig où ber ma* bran würfel tauffen wie ich fbif^® bfftt

ocr page 146

ii(S ‘ 2(ntoMtïîniWtgt;lt; mate gepben bab ) alp fuc^fert |ïlt;^lt;9lÏ cttvan dn hiljfvno igetvfé^ ar^nep / «’^*“ aber noch «ic^tz warumb / vnnb für ‘’’^ (be braßen»

^etic^el fampcfdncrt #^

nepen. Fœm--

culum.

r^as fwnffw ^ctb.

/^6i|l ï^ benebel m allen ^^rtett^J mem/Vil von ben fcbfan^engb'J ^^^a(^ geabeUvnb berOmpt wbr^’^ Äennman fagt/ ba^ btefelben ben^^”. djet bmneben/wann fie f Çie afte baut o J 5teben/vnb bae geßebt f(ar maebert ®’’, ien. Äannenbdr bai mart verpnf^quot;' (age ^Mmme/bab aueb ber menfebr»'^'’’ gertbaburcberteuebtet vnb better gri’’‘' ebetrndgert werben.

(Sewfamert getrumfen/ meb^tj? frawen bie mt(cb. ÄÜofeortbee mtf«J mitgerpert maffer vnfagt/bap aweb^J

ocr page 147

SftôtgrtUcn. ny

1*

^cnc^elfamcngefloffcn/vnbmttwaf R getruntf cn / legt Den vnwtnen/ltnDerc J^n^t^tgenmagen/vnnD ßdreft Denfeld Jy» 3jï««c^ gefunD Der lungert vnnD weï.lt;Jïer jteUt Die »ber|ïü|ftge fïutgdng/ J^ffig genO^t/bewegt Den ^arn/iegt von pub unDue baue^grimmen/gerópetm ®»fopgebïauc^t

5«ncbel gefüttert ijl gut für Due nie* f^nwe^c/ »nnD bangt Die ©JouDeu Seit ®^’fftawen» ,©e^gtetc^en tÇût nne^Die ^‘'’f^el/mit gerjlenwaffer gebwuebt »nD 9fii«$ct.

benebel wurdet mit wein getrunefen/ WtwunDerbnrücbDenwajferfüebtigeti '’tthiebtbtüebtigent

^ie bietter mit ejpg gefotten/finD güt Raller bunD btennenDe gefcbwnfjl/ nuß t»enbig auffgetegt.

^«t gesoffen fenebflfamenzmitmün^ »’n fcbmal^ »ermengt/beilt Die gefebwoi-ItnbîifjîeDerweiben

Îlim vaneen Der rinDen von Der fens 3

ocr page 148

pt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Îfntomj tn^rttof nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1

c^d wurdet Zß'cl'ö m eine pfunb efHö*‘’^ Çontge/b«ô ijl güt für ben falten «KtÖ^*“ ; »nb für bte/eniße/ welche mit «nein 5^^ Çen vnnb biden fc^Wrn befümmert f^^ SÜ?an frudt ben fafft auf’ gemdten ß den / nac^bem fie emgefotten fern/ »i*'“ bie wurdet weg / mb ber fuffi mu t n»lt;^‘' nig vermengt / mnb bug wieberumbö^J fetten bif eg bief wer be.^tefeg fa^^r man brep (dffei vol mit maffer tritirf^”! me^i ober minber nac^ bem alter 5^’ franefen.

3b:er viel Stauchen bic fVencfjel wUt ^el mit mac^ß Üben Slawen maffen ”'' malern. 9}?it ^onig/fürbte^unboSi^”^ tundel augemmit effig aber/ für bie S«** len bie von bem fcSlagenl^drfümino^' €elcbeg befchteiSt ber poet ©t'aeeri#^ biefen verfen*

l^adicis fucdn otulis cum meUe perun^m

Pul fa reddit cos omni cahgine daros^ iHatos idu fubito quofcunlt;j; tifinores Apponens tritam iundo fedahii aceto.

Äer Fenchel famen ifï in fonber^ nü^licl^ bie blaft in bem magen vnb I^P «Ul’

ocr page 149

ip^MJÿ Ujptl« U)Q lOtUWÎU 3^31J)5)

UitüuiouîÇ ujüoîâjjnv U3i|4) uuQ ut ^pj pJiQ uuvai/pôAiiat 43q uûuujq43ai j^vw *j0^uJ un ^3nuuu}95) 'ujStwjtqtpj «Pj Ϋ^ IPj $Q/U3UU0j p UV U( n^tpQ QuJ Z^uu Îj^vj U3Q Î^mq /p^ujil quu«u3|(v /U43ît3jq U3q jdiUVj / ipjt4 QUft «JU ^)oî| oJwutuJuîQîloilnî uuvîô$ ‘^pm)j)tq j|nv p^3Uj^ uoa îj^uj un j^oviu uvî(55

» • •^P.tpvqnaunaujJit^ ôj/utu^jJ juqjJna 3tû4nu ^) jib) Qua/jp jtinp^jinm 3îq^oi|nî nqo / tuuvQ-piQ î^vq QUU« zupaïutpâAtiat p^«)| Qm] «3Q ‘4JQ«î5 )^ptup^ 3tq AUj ^H00U1§)J îi.t Quua /U3utvj uî^jipyjuuujqnî^tiii zjpatuvuuiot )^3nv:q3ep^JU3^jtî(^

uiq gtwtqp44Ham«4 ajqîi^q31(5 /4.mi ?9«vj0/H3iMVj pq’w^S* ^’lt;Ï

'fpi^lfpiJM^tVMjiJlilWJttXiJtOUiS

•}3UWJ Ojp 43^3)301 /î3Vp$3a ^3nU 111134 3Ut3W3^ 43a «gt;^3J0j 3101 / UAqpAîV?^« V a««« U3JP)43S VÎ WW tfH »IPtWfitÔJX

ocr page 150

jîo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(tiWHf)'ltïtjaIoi

Wiewen a noc^ 6UKt/»nnb fcijm öm M fewer/fo fc^wi^t er ein gummv tß »tel W (er vnö frdffuger ïóm óèfie^t / lgt;lt;»r«« ^‘^ tßan/al^amp;ervonge flt;»W' Xl.@erenn^ tiaue^t ben fencfj0fafft mtt honig / gt;#’’’ foMutetfetnearmen-

si tenebras ocuIk obducit pigrdfeneHiUt Expreßit marathro guttle cum melle liquenti, Detergererndlumpoterunt.

Äerherümptenr^t 'Pa«(«$ 2(egiW' lt;4 mac^e ein toaffer für bas funchl g^^ ficljt auff biefeweip» ^^hut inn ein t«® gefe^ir: ben grünen fen^eV fe^üttei f^' genwaffer barüber/vnnb (ejl folc^ee efli* %lt; {0d p^Ç^tt / nimpfô bemnadj ^era«^^ vnb bereit bae tvaffer 5« ber notfurft!' wete^eo eingamjen monatbeo ntozgef^ inn bie augen get roplft foU werben.

2(t6ie iß wol würbig Jüwiffen/ W man benfenefjei mebt alp ein fpeip / ß«^ tem alp ein ar^nep belieben foU/ bnW er Wirt langfam nerbewet / onnb gibt o” bdfevnb geringe na^rnng. 2ÖÏan pPe^’ I^n henneep bip wei (en in ber fop ïö' blaueren/bie böfevnnb febabliebefpttF * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ballig

ocr page 151

2(tçtgftrtcM, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;III

। ^mit Ju befferen »nnb ïu fom^iKren. { jOcnn gfeteb afe wir bifjwdten mit öcm i nbsp;nbsp;witic^/peta fügen / mün^/maiown/oDer

I ^«^gUic^en »ermifeben / Oen Inttieb ba* 1 bwe^ feme Mit ju benemen / ober biefelb J® '^«(Fötn/alfo pflegen wir auch ben fmebei mit ben fnrbfen vnnb napen ein iufocben/baß jbrer febab onb befe guali* Ktbabureb benomen ober gemeffigt wet ' be» ©olebee pflegt auch mit ben ^feben ' Jiigcfebebn / fonberlicb mit ben SÓ^eerfp 1 nbsp;nbsp;f^ben / wekbe mit fencbel blettcrn bifjwei-

' J® ^web gefüllt werben/ fÇnen ein guten ' RWatf babureb oumacben / »nnb ben 1 rb'^eren gerueb beo OJkere Ju »ertrei* 1 nbsp;nbsp;ben/ab welchen bie Urten mduler ein ab*

1 febew tragen. 2(ber bao gehört mehr In berMcbenaloUbcr ar^nep.^Bin berçai 1 ben nun biefe fachen befebWeffen.

J 6amp;tm murtt^ / fampe fetnev 1 frafftonnbwürebung. Mentha hortenfis.

f 1)40 fcd?flc‘Seth.

ocr page 152

UI nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;StiitomïilKMQf

i^ O |«t öü mung öcn ücn ^r4tt^‘J* ben ^afcmifv^en numiii H’’» ten »nb Cc til mcm§a. ^(oïmu«**’! fn fernem bûd^ vont fetobo» fc^ràH/^^J igt;iemän^/ö5ofemanöermfacf2««r/bO‘J tmr üe^rmfben fur »unug gehauen F weifpeu/ öa^ wann fie ein üerwuni’^^ braucht / fo ^mbert fie / ba^ bie wunb rti anag Reifen noeb geft^(egt;ffen werbe. W bennoeb mn einem brÜfiUn für öa$ HU‘ fpet;en gebrauc^i/wie Xl.öereniU' feft^ bei in ben nerfen/fo aufb oben ange^o^^” fein wo:ben/weU^e fo ianten:

Sin etiim rutilai referetur peHore fängHti, Sorbitio menthe,raphinui vel coda inuabit-^^*lt;

Von vettig? vno ut antj bereit ein tr^iicF/

•ètliTtöcnJ /oen ö6ii*t fpeyen m^ebt Hrit^^' ^è 1(1 gewi^/ba^ biefeo trant fe^r nóF Ïi^b fe^für maneberfeo franeb^eUen f^^ gemcebi/gefoiten on barnit «n rechter ïlt;^ biefeiben gebadet ^e ift a mb gut mû ^* nég vermengt für bie obren ft^mcreen”? robe$nngen.\ÜnLgt; bringt bie gebnrlt;? ï^ mit gefottene mop (fapa) vennifc^t/ bn** aüc?2 bie hunb^bipj mit fnln anffgeUgi'

ocr page 153

Hili )ni!juou323}JiJtfn3 awn] soiO3jv;}

' ^pûj )JjjQ J4tU' ujqju^jJjq wvj^^podwq^ouv )v^ 9593^0 ’uiQ izoai upj )0u)jdj394390 jVu3iU43a «uni« 43U3»oj30 uoa 43jjra\lU3q43Q0)_^nJU3y {uyui Jtult; 3^3p(U / U3)lWJ43a 930U iwqijq 43« 3931113jV9 31Q fJVQ /)93nj43a 9U3qiHpi] /)5vj3é ^lap^ 4vi JU 43414,1m 3q»§ 9.3

•)j|lW)W3UllUVjnjQU«)3U -U1436 9PJ Uli ^13)1013iq oavi63j|d 1139393) 'j^nj uuvQ d393pav9U3ß4nai 93Q d3j idq •Mü^ZOU 4^13)30 UPq / 43|3UU4 9J3j31QU»m UUVOl uuivq / U3Q4301493)30 €j3Jll« 3lQut «i4IV9ÿ3Q 1103 •U3Q43ai ^3U^ 930UU3UH 39 43930193jlUI 3iq 9i|3) Oj /î93J 43qpai«Q 11049 3iq J^tW 9UVIU 001 Çq/U3y VUI43q/^ 40134^ luvjjp^quo )n9upf)uvui 3191)^9 ^3t)upu/j3tdj43qioiovq U39rj 3931)35) Pi|tgt;^3j 9311111191U3013tJ Ijvq/U39|v5 ^^3q 4upiu quo /uopv43U39 43q uç (uj 939 ^43qui9 3jjD4} 4)^313)9 ^nV0UtltU3iq^vq /93U» î9uj 43j3i(^ ’ Î9P4^J 0nui)U3Z0î^ 3101/34393 upivq U3UU34^Ü^ 93p)9 UVUl 90/U3q430î j3tq 93001131101439 4931119)3] *3iq 1|3J /U3iJZOOI39 93)llU 3iq UI ^UVJÖ3

ocr page 154

*M)^3«Ï|)Fèn«W3j|045

)ii»il?l?Pj^W«lt;gt; gt;3lt;»ï4«tgt;§ övqjpjïpnu Ji«/w^Pj4)Q ujïlvjq 3tq jjp^ / «j^o?)^ yjjru 3tq «ut vuniu «oa jj^rJ w^^Jug

„{^UJPHdv qu«a jJnj tip j^oviu wqu ürm^jJ «P©‘^flP*l ïlt;ijviu «« ö^O ^^Q M / ««^gt;9 U3j vu 31Q 4V) öufics

‘«3lt;wwp3Q^ny3^ijyvy ^1)^4 ïllt;3 ï5n’lj-‘^‘' QMMlt;» / WtWtttU^^n»^ L jjjqutj/ï^nwae a««« )^3jt(«43a 4)J i„(«a«lt;*)ê’t«Jjy‘’4| Jlt«ïi|vj U3$UtlJß$ ’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-jjfjoj Ó43ÏVI«

^4 ^ï^-’^^uv QUua/)Fuupj^pj43Up yyrlt;U/443^J34q 9VQ qUU« )qp4443a U34nu Jttc/ï^Jj“*’^ ’jy^’J «ïïruw^ 4.1« uJöuutti l(l«aaÿ|vj43Q ^vq/aivqQp^wjquo« IçgWJupJ ut 9nu4)oui3(^}qn4^j3j 9^ ♦;yftWVQ3ß3pß/4«f43a«9408»lt;2 jMWWqjß HWJJö/tijqjpjßip« «94 9?«)C •4ji»4 à aupj ii?4]»9q 44 wit dö q^rj U30UÇUI 43QU(i«Q CpJi luxiez ♦Jjoj U9q47Q43a IIU«« UPj »9.1 ^f lt;2 ]0lt;«M34)tgt;9aq lll«Ö?aH3M.l?J»ÖIX

/ÏÜ ÖVg

gt;rqji3ci Mtipppjü^nJ s^P^f^ tj I3t,'‘yn)xiwpv

?QF^?iW/J«o?M)C

ocr page 155

2(retgrtrtlt;n, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«f

@lt;meUev fafft mtf epfi^ vermifc^t/ ^öWpeUet bic mnwenbi^c biutßüp.

^lt;in f«3t/ba^ bic mûm^/auc^ nar gc-J«gcn vnb inn ben Çenben gc^ahen / bic M^ten »cr^mbert/b«^ ficnidjtwacfj^ mögen/wekwee eitiie^e bermiiben ’’'w^iufe^reiben.

I Q)îûn^ lierai ben magen / vnnb tefl ^ ’liefste batinnen faut werben /vertreibe 1 ^ fpulwùrm fo au^ ben barmen inn ben d ^^3m friéc^en / vnnb ben letb pingen, j nbsp;nbsp;^ok^ce bezeugt bic feboia ©aiernitana

y^tbiefen verfen/ fo r^eim weiß gemacht nmtvotben:

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^Wtitur mtnthd.ß fit depeUere lenttt

^f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^mtrii lumbricosjlomachos vermts^i noeÏMi.

9rt6 ifl/

tl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^etttiü miiiin hidjt cm fofdi nctuc

({ 5Da^ fie ötewfitm auf; Oem letb fuhr/ y nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;So wer fbe nammen warbaffe mdat

* ^nö fbt befeVrteben frafit cm öta;t.

9)ï«n muß aber bue gefetten waKet J Ï*mufben/a(e auch mit bcm wermut ge«» g ft^iebtwnb nicht bic (ubßan^. «ïomeUas *^clfuô meint/man foil foU^eo von ben

ocr page 156

uiS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(rttönti tnijdoi

runben wurmen ber fmber ver|ÏclBlt;rt’ ■ Äiofeohbee fa^t/ ba^ ber plft^”;

mun^ mit effig getruntfen bc^gt^^^^J thut £1. ©erenue bfocu^t fok(jcólt;’Y von ber munij/buf; fie ein folefje Fwff^5* be/wetefjeffenfebóne verf? iebniebt’^^'j »nterweßen (affen/fonbern mu^ fi«*^^^' nnSieben/vnb lauten alfo :

Quid non aduerfum miCenf mortaUbtnäidit Ï^citura} interna cum vifcereteineujer^iens, Etlumbricuf ed^xviunntiniinicao^antii Quodgenu^ aßHuo laniat pr^cerdid inorfu' Sjepeetiam feandens oppletiifduabuthierc^’ Obfiffa^vitu viti conclildit iinbel^f beinocritiiitneii]oratmenth£ conduced potuil

946 Ifï/ Yl^tebrttt’tTinctifd? fo mattere nobt/ 23 te jbni auffljengt Oec gereepte (Soti/ (£sivcd;fl«»f?fetticmßeifd7»no6eirt . Öd)!»ïng/nirtöê/ »no wórmgrodvif n'^® »nV plaget iitdjt allein den baud?/ □a tn den magen fneebetandV Älcibt tn dem jcblnnd offrmobsieben/ X3erfd?letfl den atbem vnd das leßen» Ulan fijgt/fóc (bl^e brafkn fol 5DÏC mimç getruncren dienen wol.

^w mum? geinmeten fébbarmtcljj

ocr page 157

-)F «gt;Q«vq:oa îoe^B^u^ ««»lt;« /u)))„ „. i» «Q/^jquuoi up^ lit43quniuv(^-3)ôtj4îi)à j ^jJnjiurt «q «î ô«»t« 3iq tq «OM« W Î^fj 0j / 3naai 93 3taî/43qigt; weit 63jj\ ’ ♦gonj[|w| quua luvJtqjio.bq^eiu ev^/S jp^ .nqv ^VQ^ • 3q43ai U3gt;ivq3ß ä^jjaug jpi un 4nj U3q)tgt;qt|3q jpj / lomvj «,^ ? -tpntv« U3q/î6vj36qo 3t(u /^jnv wjqutiu 3.0 Uioq / 33}P^43 qi3} U3q ^Uyw 3tQ fU ' /U3^P§^)a 3^3^3j3^ «ZJ^Pj au^ÿ^jl :^Aa43qui? «13 î0«uq 434« f’j^îoijuj^»«, ^ «31334143« 3^334 idt«« UWj 43 Oai/ßo/L ’ ?vy ««««490314^ 431110 «13 Ç«iq à34Q)à3 quot;PÔt • dojijJw^ q«« ^3vai^3j inwîg Q«a /«3^304q3S 3i|34^ 3iq / 3^33ai^3j3ß qui 43q 31301.136 3iq qjinq 34.101 «ni^ -^jj^j’ -«0 q«o ipV «3q43oi 3iq / «3^3iW4q ^uçij 9131) ijOJ43q «1303)301 ««3(^7q43011^nt, , -36 030« 13qwj36 nOj 3031« 963143 53Q lut '’* ' 43qnH««ui3iqou«i4i30i/.3«qi3vui3iqo44 H

«3q «!'j330îji4îc36t'4j qitt«4vq/ip§0’Jii33 h «0 4112 03«V1630130 31C.') •363)36JO11VOual Ö433|«y4«0«3330j36/J.l «3nOO103j36 QUej 'f 33}4VO'’?« «3««Î 01gt;J«U 3iq «q / |)«4q jj^j,^ 11 3.tq 33031301 q««0 /03)n« 3.iq 1403Ul/)41iq3§

ocr page 158

*18 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sftironqtntydoi wefert/ ben fne^efeuten/verboften?«’^^’’ i»tefe(b 5u effen/ vnnb baß 2(nf^ot^U^ 3^^ febneben^at:

UAenihi nee comedo, neephnta temj^orei^^

Snôtfî/

Äcin môn^' titdjt i^/aud) pflanze nid^tl W.7iin Priegöcin VattetUnD ►jnßd^t-

Äenn bureb ^etennfenfebbett «?trtlt;’^^ ber bapn^rßennnö iHrcffte friegstH^^J febivaeb vnb fraffUof^^Sn^ fep n«f”^? ber munpgrtug gefügt/ober ja viW mebr ab vonndtben wer gewefen*

^Sdfe^ (âuentgt;cl/æ^pttî^ eben/ibpmuß.

1040 (iebcttbe25etb.

OBeffebengnenbefnenett^*' '*^^y (tebe aüfb matozand ^(ngfK^”’' 10/ ^’ngedenbifcben ran.-^ie trnmenbuben feine b(nmenblt;'’ Dnnbwirt bef’bulben aueb tminenf^''; genennet (i)enneß gibibemb«^«’^'

ocr page 159

Sft^g^rtin/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dgt;

éwe f^rben »nnb (iebhfJjm fc^matf/ww «uc^ ‘^irgiKue anKigt/öa er (prient: ~~ redolenté^ thymo frägTAHtia mettat, .5)crQÖclfc^ qucttbct mit ^om^ affût tftt/tflgtttfurbàô fcic^m vnö fr^werert «t^cm/mac^t wol au^fpeim bén wufl m ïgt;cr hup/ bringt ben fbawen jftre idt/ treibt bic tobte onb naf^af^wt au^ beiti leib/ónb fdbbert ben blt;irn»

^4o frautacflolïen/oertretbtbterotè tbar^en / onb bao b^lftwee mit wein onU ätrjitrt mnpafttü^t/wirt auc^ ben fal-Jtttbfüc^tiaen mitaroffemnu^ aereiebt# J^rcbweicbeffcnaerucbtcb offtmalo af” b^rt/ba^ bie binaffaUfne nnfferwetfe pinwoïben. SÖïanl'aatöUc^/bap biefe-Ji^é / fo bieacmelte fc^wf« hanefbeif Hen/inweiebem weifelen t^ompbi^S ftufonen.

-^ie bletter aepoffen onb inn ein wuÙ geieat zbemniïcb wit bl ober bie oer-rtnetté aliber aebunben/^élffén wol/ finÖ jweb auf fur ben brunbt mit fe^weinert pçmalçànaejtrie^eni

ocr page 160

)S$f ÂntomïîlîiWM

^o^anncô ôJCcfuæ cm furnewff /’J rebec von bcm T^pni affe : ^a^T^W faßt er/wärmet / mac^ebnnn wao^«^ tvar/Jerfebneibet/^erffbmeî^et/dffjJ^^^’: terjtopÓ^ung / vnnb Icrt^cilt bic bJrf^J t»M|l / fuhrt mi(tï^ücb ben fc^ïnm w bemleih/nutfa!u vimb efftg vermw w.c ^öwfeonbe# fagtonnb uiteb «^’^^J tritsen gefeïf/bte melund/öki/bocb flt;’**’ (urn wit faigemmæ ober fate mbo gebR ebet ï0ïlt;»vttamb ben birtenvnrtbï^t^j fi^fetm vonber bruft vnnb (ufftgdHÖ^** teiebt uubwerffeu / nlfo aueb vorn b’^ 3lï bebb^tben p’hr mUheb für bic f»* ten vnnb fcblcimigcn frunrtbci^^ ^^^ metter glieber vnb ber nerncn/alo fût f'’’ feteben / bullen / fungen febmer^cn/p'’' Derfieb wann fern fprup/ ober gefetif' tranrf / ober dl von feinen emgefeii^'’ (ilumen gebmuebet mirt. ©cmclt dl «•* ebet auch bue gefiebt flar / vnnb be^^J bte gefunbtbett. Stdrdt bic glicbcr/«’lt;'' tbc voUneruen fein/bureb ferne »^lt;1* Sönb ein tnueb buruu^ gemnebt/vü’’ in bte obrengeußen / vertreibt babob^^

ocr page 161

Âttjtÿarten» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ftt

^^^rtgcfunbt/vrtnö gut für bu Mit be# wint ere / nwef^t (ug ï«m cfïen / Çülft Die tP«» Vétbaven/töbtet Du fputwurm mie Vlt;’«ig vurtb faintfer gebraucht / bringt PM fratsen jbre ïett/maebt bumen/unnÿ ^rtreibt Ddiê ritten innbcmMltcn wee. ^£tn triftige tbdrm mirt gefebweebf mit P^ïMif^ung anbererar^nepen/benn et ''’nt bisweilen mit rbfmhn gefotten/bi^-*®Mcntnne|Viggéircicbt/ bisweilen mit •P^^t tunb wenig full? ( ©afgemmege-^^rtnDvermifcbt/wclcbeô fern purgation pbbett. OJîug em ;imlicbe foalon »nnlgt; ^^^Mutfebung feiben.

2(cttu6 «neb ein fûmemer arbt aug ^‘’ppabofia f^reibet bem Z^pm nóc^ Me^r f rafft mb tugent îu. Ä^enn fo fügt et : @ib benen/fo mit bem jippcrle befunt Mert fetn/nûfbtttn tin (et Hein gepop fm^ibvm/mit anbeftbulb lot ^rpmet in trincfm / ce fÄ^tt bie^bimgen »nnl» Pberfluffige fcuebtigfeu aufi bem (eib* 3jl auch gut fût bie brdßen ber btufenj ^clc^CR «ber ber baueb nuff geblafe» ta

ocr page 162

ij» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3(ntoN{|* tHijalOf

mb gefc^woUctt iß/öciun gib ein 4®^ (m bcô t^pme nüchtern Ju tvmefen’’'' einem lóffd vod nie(U6. Q)ïangtamp;tlt;”'^ für 046 lendenwee/ bufftwee/piten v»”. bruflwce / auffgefebwóUen Darme/ J quinrUn Deo geholfen tbpme mn^nPf’' ÇalbqumtUn c^pmcl einem nAc^W**’ brauchen, setter furDa$bé^gefielt”*’ Çeffti^ augenwee/Dee morgene vnnO ”* Dem nacbemai.^iem/mirt fur Due pe^’J gram/nueb wann emer fe^on nicht ô^J mag / mit wein nubtieb getrunken » ^ heb fur Die gefchwoUen gcm4cht/ n«J' fern êwev quintUn gebraucht ^i^(J »onDemthpm gefügt/»on weiehennj Dejlo weftUufftiger gereDf hab / Diet”^ ich wei^/ Da^einfefr frefftig frawt^^ DnnD inn allen gorten gemein /»nn^” beval woUubefommen.

Satten ©ardy fampt fe^

nerfrafftvrmb wör

e«r«*

ocr page 163

Ät^tgÄtkM,

^^O ^«m bafiit^^bcnn ts tjl 4Uc^ dtt x3 '^^^^ ^lt;Jfi(tg)i|i bcrmaifcnbcfant/

Mfdtm cm fenßer iß/ wdefjee ^f^ b^fdben nit weit vnnö breit fc^me-*^» ^mfoteben garden vnt^ licblicbett 8^’^ucb bat bicfee haut/von weichem e$ ;öjtmum Wirt genennet / von bem ^^^^ ®C“ / welcfjee fo viel (autef / ab / ich ttngerueb. ^fenu$ ein ©ricebißber '*b: nennte €«o'lt;'Awoy/iatinie regiumz ^^® iß/ein fönigheb vnnb berUieb frautz ‘'’^l^bcnnammen ee noebbebdtbev ben J^t^en ^erborije/ nicht allein in@ricebt I^tr / fonj)f J-JI lt;jy(^ iateinifeber/^eut« ubtr/^talianifcber nnnb ^an^dfifebev ptbttt. ^ciß üineiebt be^b^tben ba«

PHtum / bae iß/ fdnigUeb / bieweil ee ah Inn innben Ädnige garten gepikt wo btn/eber vd wegen feinee guten geruebe/ tt’tifbttben ^dnigen lieb vnb werb.

^0 haben bie alten baran gezweifelt/ ®be nuithebober febebhebfev inberfoß in braueben. (fb^^Oppne ein alter ar^t nennte eaeoßomaebum/bae iß/bae mcbl Wliuverbeweniß.

* 5

ocr page 164

114 SfntontV ttïtWamp;f

04kn«ó»nö ’puuiuó ^te^fneft’ ®gt;*’^ (cn mc^t / ba'? mane tnuwenbig gek*!''’ rbe/vontve^enixe obcsfiufftvicn pWj fo bm tnw cnOiiVn g(Köcrn iebabent^quot;' (folc^eéfoU won iKmvbcrme^ïgen t”** vunanOm werben) öoc^ mc^t verben*^ au^wenbig Ju br^u^en.

^ioffohbeßönö ’pimtuó battent''* wibeifpiet »nö fagen / eó fep bem maâ^J nü^fteb/ benn ee Jert^eüt bie bldp/wit^f' pig gebraucht -

öJïein metnung tß/bj trb gUttbw lig fep ein nûç(tc^ fraut/wo re meffigl'J gebranebf Wirt / bargegen aber feb^bW »?oeó|uüte( »nnb^u ojft genabt n'tf'', Ämn welcher baffclb mit fo ich ent b^**! fenalè Die anbern fpei^freuter brawfamp;^ ïgt;er wirtobne Sweiffei ein böfen nw^^ t*lt;fojrlen.5amp;ra«cbe ere aber meffigtieb ^ l»er eamp; etn ar^nep/ fo wirt er nuB erlangj*

OSaftlig weiept ben baitcb / ïertbni* tie btó^ / macht hamen/mmb me^ri 5^” frawcnbiemiUb.

SSafiltg gefiofTen / wnnb inn bie n4‘'’ ^§0«/ macht niefen/man map aber^j

ocr page 165

Ârç^gArteri. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;W

lt;ugm îw|un/ wenn einem baa niefen «nfompt.

^afifig fiV tie nafen gebaften/erfrew et bic trawrigen / vnb macht ou fouhtfa^ famen mutig / vertreibt bic warijen mit »itriol vermengt. OCemtU ber vnf eufe^« ^eit/ wirt befibaibcn ben pferben vnnb e-fetnin bas futter nûhUefj vermifc^t/ mail man fiemiU reuen ta |fen.

€SK«n ^lt;tt6 erfahren / ba^ bafitig mit effig gebraucht für bic onmacht nüßtif^ iji/ auch für ba$ hlt;t«pïwee/TOoba(fc'.b aufi einer f u'ten maten) herf empt/ mit ru fcnbl ober cß'ig venir fcht.

^iöiofcenbco fagt/baObafitigmitger^' penmebl/tlTig vnb rofen dl angeßrichenZ fin guteminep fep far bic eußunbung^ bertungen. 2ilt;’WMr«lt;^flt;*fft bicÄ «tt^brvîïnet/auch b«è ber famen getrun-efen / gut fep fur bnp trdpifeUcht hamen/ vnnb fonberlieh benicnigcn/ welche viel mclanchoUfch '’ü fchwarß geblût haben.

0)6 fagt 'plinwe/ba^ ti^brvfivpuô ein «rpt bi^ frautganß vnbgarverwotffen hat/vü gebitten/ man ioHo nit brauchen/ i 4

ocr page 166

^lt; SCntdnïlintjcbf

ï)ieroei( bic îûgm ober get^ Da|flt;(b 9* werffen, »^öenn camp; pfe^cn fonfïen ^*^ gei^ aUanber futter îu cfïe«/au^g^n«gt;rti^ men bi^ fraut allein/ ob fie gletcb f^^' Çflngrig weren. ©ole^eo Bat @oö^? öueboerj(icpnet. .^Dieferfagenoeb«’^*^ fer/ba^ Die fenige onfinnig werben / »^ lt;be bafiU^ ‘let 6 in ber f oß braueben/aurt ta^ber/fo bafiliabat geffen/onb beifüg Ben tage non einem feotpion geßoeb^*’ mirt/nitmagbep leben erbatten werb^’’f

^(initto febreibt bno wiberfpiel/ »h”J fagt/ba^ bie gei^ gern bafilig eKen/vnt’J hv niemanbt »nßnntg wotben/berw fraut geffen Bat/ja eo fei ein beilfame or? nep für bie oergiffte fcoipion bi|Ti i9» mein onb wenig effig gebranebt,

«©iofeotibeo febreibt auch/ ba^ bieK^ nige/fo bafilig geffen Baben/fein febw^' i^en empfinben / wo fte von einem f«gt;j‘ pion gefloeben werben. 3cb bolt bebb‘quot;* Benbafür/ ba^beevotgemelten tSott*’* me Wörter anbere gelcfen/vnnb bie tri* gotio au^gdofeben foil werben.

fÖiobome fagt in fein? epperimenfetv

ocr page 167

SfmtgarteH. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ij^

! ^^^ bû^ haut (eufc machet / wanne flt;* ! *”«»0 îû viel biauc^ef / von wegen bee * ^^f*'pün'ïgen fafftß/welch en fß in fuh be-! ^^!^ 3eh wiß^rbaeUht noch baoan-1: ^^Wn/welchee mir ein gâter frcunb hat 'I ’’^itgeteilt. Qüanneinfehwangerfraw • Stoffe not leibet in bem gebdre n/ bie 'nem ; ^e bafilig würfel mit einer fchwalben Pbberinbie banb/ fowirt pe von jlunb.

: J''ßebdren.ß:6 finb noch anbere wunber J*tfeeret biefeo haute/welche ich niit ®^ ieit (wilo ©ott ) auch an ^^S iü^cben i*n®iUenö.

St^dvlac^ fumpt fetiw halft vnb wirefung.-Orualla.

2)40 nennte ^etb.

'^” biefem fraut/welchee -Ömal* 00 la heiß / vnb Ju 'Panh gemeinlich iTota bona genennet Wirt / haben ^’^Itenhm wo« nicht gefchneben / fo ’’’Wichweiß* Etlichefct?cn co vnter bett.

lt; 5

ocr page 168

,H nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JCMt-dnntni^afe^

p^4r(a;^/JÖ:rttiiï i n fat: num / wf^ ff^* «àa fo(c^c$ ycftOchc/1)40 gibt ic^ iwquot; lerbanj^ió erteilen.

.©tefte fraut iergoOctt/Jeibef bit fpiof Rnvnö boma»^ bem Uib.ÿtlt;m/fôri’lt;’* Wc wflanbcn ^eburt / vnnö muffet ebi' «oc^ gebdren.^Üîae^f frohe^/tn ben wnK gek^t/vnnb rettet Jó ber Dtifeufc^^nt Çamp;ïam^f manb aber^nmet / fo fc^abetf* bem fopjp »nb macht fchmer^en.

©emfamenbetU bae tneffen beraK gen / mo mann benfdben tnnbteau^o' lhüt/»nb vmbbw^et ^ennfb Jcibfl^' ben muß an fùh/onnb mirt voll p^lf une bann fokheb «Oen mol Venant »nü^ bemuß.

0cmc{tcf fumen mtt bont^ verw** fc^et/^eikt auch bk außen ßefebmer/'’'’ gemata/vnb bae weiß nn auß/nlM^ genant/aueb ben^u^en Z mie (titefy P dlt;n»

‘ -Öb aber bief: frant bep bent *p(t»*^ 3kff otolop^bó ^lt;»fff^ baa geb kl} gehl’' tm kitten îûbtbenàen.

7

ocr page 169

6‘‘ îH 4 *1 il

r 0

Jürtxîefc^f / fo feue ic^auc^ fikMrlt; Mdk MùmDnôfamçn vonOem^ar^ fenff^aHac^mdnwemfafî gefege/ weit bcrwemnof^jdrct/ctn foldjê gefe^maef hmwftnmac^ct/al^ wer C6 emîôfaiu«^ fier. 2)îcrcfct folfblt;'6 ibi weinfc^cnifz l'oej) fnô vennanct vn^ ^ebetten / bnf? iH «Kmanbô mit ewern bèfen »amifc^un«; â^n betrüget»

Illi (1

it

li* tr* 5^ ■if

lit

^Aogmavm fampt fetnetî halft vnbwwefung»

Ïgt;«8 5cblt;nlgt;« ^ctb.

O^3lt;f«rR«uamp; wirt 9tp^mann ge* Q^ nennet fo wolnon bè gemeinem bo(tf/ al^ auch in ben upoteefenz 'ihb ^’'^tieni^n^ibanofi«» ^an 5i(e( jS^®^*^lt;*J^lt;tt -* macht mepen wn hun^ kJW* ©ein geruch iß wie dn bare a-{, ^nrandj/reuebt fo lieblieb / baß wet* tJevh ’^*^’”'^* nieberfaUen / biefelben feine ” ^^P^*^^^ nbsp;nbsp;nbsp;wiba erwerft but eb

ocr page 170

Ht nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÄttteH^ Ültjafof

^mrowe^ au^ Ovo ^ marin ^emac^d/ Çcilt Où fïü^/fc^ttupfen »itö ^«fien/au^ àn tranef Darauf gematte / »ertroH amp;K ^ctfuc^t^onberUc^ aber^at Oîo^md^ rm büfe tu^enb / ba^ fein mudj »«gt;^J fc^mad^ur Jnt ber pc(li(cn$ baó ^w fü^cr machet von bdfer vnnb vlt;W tcr^ufft.

9ÏQ^martttbIümcn|lcr(fctt fonbcr^w babÇfluptvnnb §irn/ be^Çafbm pfl^3^ mannfü gemqnU^ ^branc^cn für ^^ frandßcttcnbcoFiaupto.

lt;Jtlïc^c pflegen ben Ovo^'ntarm «^*^ Jutter etrtSümac^en / un befalten ba» p fic^onb jhie freunb.

lt;©er gunj^epaubtfl^üe für atteM^ francf^etten/jïereft onb wurmet bte ^^’^

bervnbnerueu. .

JÖer fufft von ber ro^murm wur^^ »nb ben blettcru gefeubert/onnb mttvd* fe^uumptem 6ontg u(^ êm eoUprium JJJ rettet/tß gût für bie fatten außcnßüp-iy über ber flu^ von emer ßifngen materv r ma^fluem epwetl? mit bem fajft »er«J’J

ocr page 171

2(tQtg4rt«ti» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;14«

I flt;*ff€ vnb voren wa jfer gertirt / »nnb Ung i l’urc^cinanbcrvermifc^t werben.

Äer famen mit Pfeffer »nnb wein gt* , truncten / iff ein bewert ar^nep für Oie

, i geelfucEt / auch für Oie verffopfun« vnnb Muff Oer leber.

11 ^ie wurdet gcOditZ gepuluert / onnb ^''üwtin getrunken / legi vnnO verft diet ^«s bauc^we^e / ob ee gleich ein colie« '»lt;r / welc^eo aneb bte rauten thut/ vnnb Î^'turep. Äte anOer trafft vnO Wirkung ^'öro^marinö fueb in Oem büch von Oert B’^'r^neten weinen.

Gauetiid famptfetn« frafftvnbwirebung.

Lauandula.

cÖnecllfftc 75etb«

ßk ^r ianenbei Wirt auch bep ben gelebten ^feubónarbuó genen-net/'bebelt ben (ateinifeben na-JJnUuenbel inn 25tutianifcber/ Sfeut-

ocr page 172

14» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Äntort^ ÎWRaîtX

»»02€ iaito / bag ißicb wulcbe.^mn fd« fcztiUib t)Hn bm Hocrn / vnnô wae^P mù geioafdjen rotre/ bae bereit ein heMP d^en^crueb.^jîem befantemnb ^emey nerfîaub/ weïebtï’ï’f*« wc^tn femw^^ ten ^fnicbó / amb ^Spifcnarbt/vnnb^^ fi?Ko bep ben ^zan^ofen genennet wif^' ^leivotetitebe-.vollen/ bab biefer natfi bem großen iauenbêl foil Ingefcbtiebcrt wet-ben. Æ)ie j'ptben von Otefemß^ui’ p^egtman sûfammenîûbtnôen/ nwi^«’ baraiig Ju mach en / vnnö alfo au|f bfj jn.lrrffen JüuetfanIfen / fonberlub ^^ lt;partb / ba man btefelben in allen gaffe” «uff ben farren vnb fojbenjufonune''^ p^f pflegt vmbîùfü^zen unnb au»; ió* raffen.

2(lle mebiet f^tetben / bab ber laue«* bel gut fep für alle faite gebrdff bee b’e»^^^ »nnb eontrarte/aneb gicbtb:ücbtiae.bi^^ ber. 3^em/ßercf t ben magen Pnnb rep iriigef bie Über von ben eingefülten feueil* tigfeiten.

^er^auenbel bellet aneb bao verf^* pffumil^/ w4rmct bie beennutter/ vnn’ ntl«*

ocr page 173

2(i;^4ttlt;K« ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hf

pib:« he CJion^cn îdt auß vnn^ nnr^« gebint.

(Bewirt «u^ feinen blûmcn dn olge« waefjt/ ^piefen ét genant / wefc^dit fo ßaerfen vn5 tiebtic^en gcrm^ but/M^ CènllewokKc^enbeél weit vbertriflPf-«SÓe^^albcn Ploegen bie npoteefer bajfet^ auijert^alb bet «poterfen vnub laben iügt;-galten/bamit eentd^t bem biefim/am^ ha/jibet/ nnb anbemgewör^en ben ge-tueb »nb guten febmaef benemme. 3jl gutfür folebe frandnetten / al^ ber 0nuö ftibfu fem frafft abervnnb wirefungijl viclgdrcfer »nb burebtnngenoer.

föaefep »on ben gorten hcutem»n# tpolnecbenben pduben aujf biepmalgnùgpin gefügt.

ocr page 174

Hi SfntomJ Wobt

3gt;lt;v Vierte pU#

$^C0 Sïvtjc^avccrtó / wdlt;r etliche garten fröc^teinvpc* t^cnbegreifff.

jRwtbg /fampt ibset VMfft »«n# »ttcFung.

1)48 etfl^Setb.

gX^^weübiefürb^ vnter ben g^i^ Jj^ (rückten bic fürnempen fein / ^^J halben woUen wir »online« w Üc^ artfarigenjô^anbUrt.

(É^tpfippuö/ ein àx^i/^at geweiw^fj feien bent magen febabhe^/mb be^ ben verbotten biefciben in ber fop #ƒ ebm.^ipbifue fagt bj wieberfpici/rt***”* fiep bap fie im wajfer vnb effig gepif^ ben magen perefenfoHem .

Ore fepKiben bie ©eoponici a«o 3f edbnb^neebenfanb/ bap biefürbp' baneb weieben / vnnb j^i fafft fep F förbaoohten webe / w» bie ob^f’’ ^^

ocr page 175

JttotgArtcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ht

4)a6innwenï)t^flctfc^/au^ wde^ent^ ber fame genommen woïöenz Reifet Îgt;i«' ^mtenvnö gefc^monenfö^.

ÄUrb^ gefotten / vnö her fn^ft öntnon gebmuf^t/bf^c^iget amp;tc bemegige ^dn / k* getj^«« fc^mer^en/ fö von marmer ma-* Urifommen*

Äürbfj meiert ben baud?/ gibt aber fein gute narung/wie ber poet anp Reffen bei« beuget mbtefen verfem

Hiwnidij frigoribui cogndtd cucurbitd, plt;lt;r«(,* Quoi aires fdcidt j pondéré corpus ulit.

baoi^/

Äuk vntgt; fewegt ijl Oct Fiïcbpti fäffi/

Uebrt wenig/mO gibt gtingeFwffr,

. Äürb^ gebiandnalfj etn fc^fec^te arn* hev/mac^t fait vnb fenc^t.'^mue^t man ibn aber al^ ein fpeip / fo f oil man warme fpeeieo bdrunber vermengen / alf; peter-fügen/ giw pbet / Pfeffer/ OJîüim/ Ovönu-(eben guenbel/vnnb befigleicben / machet fonflen emmdiferigen laft / ber leicht«« heb verbirbt / fortberheb wo j§n ein fältelt tnagen verbewen md^4

ocr page 176

41a ^P« JjJiqjjtlV P Ï41CU Oj / 343)^ 50301 ,0(3ntlt;«ua 1113 U)ï)uoj UnU43 V(^’$4nlt;M )^53Ö0 435)134^ U3^Jl3)0^3q 43^01(345)1^30 fl^p§ /3:oirj ^pjnq 5^vt«30 jn^^Jvin^J ^gUpj J4im 43qV ^3!]43qïIOJ/pl'Ul^pj30 lilt 43 54501 U3||U0j/UV^5 «ÇUt^ 93133(1] 33^4 jlt^3j UUIU ^niU cj /U355Oj30 43^1'’ 43 54tQ;^ flini^PU 43)134 U(3 5(|t015(5/4^5^1^^3054 .clivai U3Q 43 503) oj/4i?4 43Q0}3jr:q cgi yplU51UnO5 Utl3Q'’«315Oj30 ^'jP/ïl.143q5?nj ^pw /ÏlO430 U351V;d 4340 USUUOjd4354 «UI ^ï^nj 43q ^VQ / U.ijjlOtne 11.5 3.1^)^

^pQimOl 5iln^ / 503)30 Qtirh) U3Q j/nu M354))q 0131113 «00 ^3jtgt; 3tQy

j)/5l3qv^ ?j3n«lt;) «3540^ «13 3^)3)305 / «3,p 4ll«VJ 54143(111535 «3«3Q 03^10 QUWO/ljjtlJ ,ljj«5 0 3 3^3j/Ut3 4VQ «13 05 ^3|0 qUUO/Ióg

^VU!/5jq4flJ «3^04 «53 Wl^ •503ji(l«30i ,lIi:lt;lj5U351«/5«13«30 9.1] «1413 / 553^.p«V4| 1)4 5155’0 s/ppoi /0«tia«ni5«3 3iq 53q3jpJ H}4)t)j30 Ï5t5t»q iJdoj 43qi51) 43q q««(5/M3j ^ÿwj «3jq4p ƒ «3q «00 «3q«i4 35Q^ nbsp;nbsp;nbsp;‘

lOlVtiiUhUOtujj; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sfi

ocr page 177

fc^4b(tc^/vnb mudje lußig 'um cffm/mù ÔJaùniu fcmabt,

Äürbpmcwcm baffen ober toptf^c* bannet / »nnb mu ganfe ffb‘gt;’Ulft 5er|ïop fen/ lt;ß dn fegltcb «:^nc9 |UvDU offert fdjaben.

Ä^örb^fafft für fidj fctbfl/ ober mitron fen dl gcmifcbt / bcikt dn leben branb/ fo inberbantgeifbeben. ©onberheb abe# ijl baß maffer non ben fürbfen munber* bar für bie gepbminbe vnrib bwißc feber/ ttJirtaberauffbiefe mdf? gemaebt SOïart ütmt ein frijeben Fürbf; / vermirfeU benfel benindnnementetg/baebtlbn in einem ''’lt;'rmen offen famptbembiot/dffnetfn/ '’Wb famiet bue maffet / welebee bann»« Henfebmimet. ‘325ïü eiber femanbo einert «nbern mes braueben/ ber Jerbacf $ n f et« nen dürfen ein jannen fürbfv ibn baß in eine nemenbaffen/barfe eeemie $öuor) in einem marmen offen/truefo anß oü be^nl te ben auf getrurften fafft. igein bmueb ilïmitïueter/ bie biniaen feber iölofcben/ bè biirp Anlegen / vn ben baueb meteb onb linb îûmaeben on ember fpeif gebrauebt» Éi

ocr page 178

148 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Îfntonq ïntydöt

^cfj^fcic^cttfrafft .^at audj öaö w^lï^ von dem farnen Oce 'pfilim fraute •’J ropn ïurfcr vcrmtfc^t oöcr feitc^cn tul^J wwi4 Dann au^'vielen erfamüffen P‘' c^ee erlerntet hab; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

lt;S a fc^ieibt 2(ineenna/ baf? berfel^/®’ cfterbie eoUea ober banc^grininten ^^“i Orirt in ben weibern oie mutter gcÇeiF fi^b^ûten fottfür benfiirbfen vnb (#lt;* mem ober ogurfen/ fie feien bereitet*”'^ fie wollen / fonfîen mirt er au^fefeJ^gt;^ müffen/

He« p4tfor telii uulnerii fiUa meii, baß ijlz

tWt mement pfctl hab leb semaebt 5Cgt;lc»unamp;/viiO mteb in Fumniet oilt;wbf*

QCiewol nun aber ber fürb^ fein fcfeuir tne^t^at/jeboe^ wenn man f^nfoc^t/1^ empfengt er ein /eben fc^marf vnnb^J rucij/fa aneb färben / wie man will / ««* natur vnnb ei^enfe^afft ber f renter ^5^ gewiiru / fo man fhm vermife^et. man aber ein pur^ierenben fürb^ t”^ e^en fol/bae wirf in vnferm ©en^'

(enbue^ anseSeigt

ocr page 179

ÂtçtgmtcH» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H?

0 ^ucutnev otgt;ev Ö^ttvfcn P ^imptjbvm aroncpen.

1046 rtnbaSSetb»

j ^utumerober ^gurfen fmb fo wof ^,^^^^‘^^ ^^^ôc 1^’9 Bürgern »nb haw^* ) nbsp;nbsp;^ ren/bd^ man im ganßen ganè feia

* ^?^‘'0^^^«‘^bf5 bcITerhnnctdl^ biefee.

( *’Won^dtben (fucumerm feinen oeï* i nbsp;nbsp;hn terrae fîiium/ bae ifî/ einen foÇn bet

^’^^«ngenennet: benn er wee^fîau^bet jypen/vnb ligt auc^ immer innberfelben

•^emtfibeß nennet ben meumer ^e-y’3«n/ba6 ifi/terrae fmmitatem / ein tuft

{ Ï’fferben.

1 Jöip^ifuö (farplhne / ein gefehlter arße Il ®lt;0 ben ^nedjen/mefdjer auc^ von bem 1 feibbdw gefebnebenz bat bie Q^ueumer int 1 Julien effen venvolt;en/a(^ feien fie febab il nbsp;nbsp;nbsp;»tij/vn (teigen auff afft berretficb/fagta*

1 wr/fie feien heffer vnb mógen leidster vet betret werben/ too fie auff bie (eßt geffen ßgt;erben.@oüen bef;bafben fonPen m bet

f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ï 5

ocr page 180

ft®

Sfntofü'; Wft^ötof

fep ^4»- ntebf gebzauebi wtrb,^«.

(Erhebe «r^t ffbzethen / ïgt;a^ amp;lt;r ^«r«* ma fame O:« fatten futb vnh tetjatj?^ I^iarnittihfirn vn^tempertten foU.

(fueumer jïeilcb bui etti futte jiatüf^ ft nf oepbatben nut notm ben Inb lt;»#^ ^et^etft/vnnb^ef etlebtveihd) buret» ï”* humme vmt'gang oer bdrm/ muc^t 1*^^ falben îû ketten ein (ebittfen alt: ntl f^ feer/wnb (egt tue vnhurchbcit. ^debt'^ ïne ©red mit btefem Ipzicbwo’t auebb«' benbeingf mdllcnz m tvde^em fic fa^tn^ Millier paHiumtex^nSjCucumcremtl* uoret. Ifin nebevin ober web«^ foil encumet epen.

;iÖtnn bteneberm mb Weberin p'nb^ mrinlicb/wte ^Iripotdee fagt/ünjüc^ttÿ mnb geneigt »à ber enfeufebbett

^ueumeranbienafenge^attenipö*'’ für bic onmacht/ fo ven warmer m«ßgt;* §drfontt

»S^ueumer famen in niitcb ober filff^quot; (ranef getrnncfen/bilfft benen/ (o einwf* big ml febwerenb blafen haben / atiebf® ben puften/beffdben fo viel genomw^”'

ocr page 181

2(»-Qtÿ(jttfn, 15» ol^ bîfi) fîn;ur bcgrciffcn/ mit fUmmcI a« fioßin/vn im wtin ßctruncten. 3t«m, fut Ûc wanwti^i$f((t m frawcn mitc^ / vnnlgt; fur bie rote rbuz/anbcrt^alb bectjer emge-nommen/aud) für ôte jenige fo epter vnb btutaufjfpeif^en / mit fo »lelfümmet »er« inengt/alO ber (amen ijl.

i^ucumer bat vin abwufdjenb »nb 1er« fc^ndbenb turent/ macht bef halben ben, Uib glatvnö febonz vnb fokbe beßo baf/ tvojemanbo ben iamen bdnt/lergc jlz »ff burtbeinfubfeubert/ bemnoc^ alp alf ein kiffen puluer beucht*

^akimo febreibtvon bent bmuefj ber tueuînev allo, i^’o f ónnen mol etliche bic üieumer ein Zeitlang mol »erbemen/ boelf wann fie ficb bavauff »erlaffen / »nnb im bwueb berfdben verbarren/fo beîommen ße eia faken ma^en »nb bic? Geblüt/met-cbcp'iv, Ictrhtk^ 5« ein beffer gebiätinn bett abertt man »crenb^t merbt .©elftal ben rathe tdj i baf fteb ein pber vor aüm ffüchtenvnb.fveifen ent^ateen foUz fo em ióHeblamp;t mache/ mtemolfokhe fpeif i-rer vUem sentant mol »erbemen f onnet^

« 4

ocr page 182

IR nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÄntonO' WtfialM

,©fnn ce wiïr n«c^ vil n^efj on onf^f^*^' p^nïxn auf? j^nen nadj langer sOf ^’J toferlalftm ben aïsern gefamfet/ ^\ djerat^ balt rr dn geringen an(a^ ió ^^ faulen hath denim enz von ßimfan lt;•” Çniig feberanîün betont) verurfac^lt;t ^©ao Iff btevermanung ©aient/ tvw viel gelbe werö/bie ein jeher mit flei^^^*^ rfen foil/ welcher fein gefunbfteit ä‘‘^^' galten intotfleno.

^*oißwol gebemftvürbig/ ba^ t^quot;* benähen Metern her .Cuinfiliomtu Ö^ (efenbab/vnb auebgefw'it/ee fepvonf rer vielen mit großem n«§ verfüc^t «”’?' ben. nbsp;nbsp;nbsp;QBao iß nun bao^

leg neben einfinb/fonodj fanget/ ber einwenig großer iß / einen giftet ? langen vnnb großen eueumer/vnub w bae beibeo alfo mit emanber ßb^^’I^J fo Wirt bao finb gefunbt/ vnnb vergebt!

|§mbao falt weÇ von ßunbam 2(t^enaeuo fc^teibt/ba^ bie eueunter J ben garten im vollen OJ^ohn fenbcrlquot;'’-wac^fen/vn augenfc^einlic^ Jünemi#t j

ocr page 183

2(rçtgftrtcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»rj

mit fgfft gefüHct werbe/ aß bie meer *S^i/((^wi genannt/we!cbe6 cm anSci* Ö^Ö ip/bah pe ein waßertgen fafft habe, *y«t bem 2libeneo (tiwnu't ']gt;Uniuö vber lt;»i6 / »nb fagt aneb/ ba^ bie euenmer aß «ffebvoefen / wann ee bonnertz ficb vnib* fe enben/nnb gteieb aß verweilten. lt;5ot. ^fjfö ^abicb mit metnenaugen gefeben/ ^’Hb etlichen meinen freunben bewiefen.

•^ie efei »nb maniefei ^aben bie enen^ **1(1 heb/ empfinb en jbren febmaef »nnö Scrueb auch von weiten. ^e^Çalben foil wan bie garten/barinnen bie eneumer ''’^fenz wol»erwahren/ba^ fein cfel o* l*tïniatt(efel barein fommez »nnb biefelb ïlt;*’frette»nb»erwn|Ïe.

Ïlim ben famen »on euenmer / »on filrbe »nnb eitmUen / ein jebeo fo »iel aß bae anber/mifebbarunbcrlatticb »nnb pur^d famen / halb fo »iel aß bie»ongc famen/aucbligneriienfalft ein »iertbeil »nb macbfitinefnglenbaran^ mit pfp« lien graupen (mueitagine pfplii;balt bie* felben im mnnb ober maeb ein tranef ba«#

raup mit einem fawemfprup »nnb ger* 5

ocr page 184

n4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(nwni^tnt5.il0f

ftm w^lTnvev vertreibt ben burß wH'' ^H feber,

ÊUrulUtt / ÄJdenen/ ^fcb^n fampt tbrer fiafff vnnb würrfitng/ pcpoues.ineiones ac mc-lopçpones.

^gt;48 Srhu betb»

Ç^ '^^ biefer befcbreibun^ be^rrifff'' ^ M '^*’^ ^^^'^ Mfb^lt;cbt ber (ifruüdi/C' ^^»Ju'tffin peponcö / melonee «^ welapeponeó / bietveil fie va ft ade (in'* frafft vnb wurefung haben.

;Öcr melon mtrt al^bann für reiff»’*’ Zeitig gehalten /wann fein ftiel peb »^ Demleib fonbertvnb ein lieb lieh ergens aup feiner mitten an bienafen fonip'' .©iveteo lt;2^arpPittö fehreibt/ ba^ ber”''’ Ion leicht J« verbetven fep vn bem he’'? ein frenb maehc/bochgebe tvenig nah:''''

^alenuofagt/baßaüepfeben Ä vnb einen vberPülfigen fafft habert/be‘5 îien tvnjl vnb ßecfen an ber h^wi bttb^J gefidjt ivolabivefch^ fdnnen/ fonbei? mit /hf^’W famen. èagt auch fie iw^’^^J

ocr page 185

yrgtjjcrtcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lyç

emM^ä^MÄt/obfKj^UK^ vow wagvu redjt vlt;rtlt;»f wertt^tem/Paf? pc Ou ^e-fehrheße vnï» gefebwinOe fr^ncUxtt/cbo* leva gaunt/ tn vikn erweefen/vn vi! ae(amp; walfervmcn «nO otenau^werffen ma-tbai.ïOiun foU pc im erpen epen bwiubêZ boeb aber aljo/ baf? nukbe einer fc^Wmi* gen vnnö rongen natur fetnO / Otc foUen «hen wem barauffivtnrfen. belebe a-berein (hb’g natnrbaten/bic(cUen cm cflelccbhgcvnnbjicfenbe fpeip «uiioï cp fen. ^enn auP folcijewaf; wirt ben pfc-benaUerPbab benommen/fonßen ver# «nbern pepeb gat leiebUieb inn ein gellt;» beKvnb röntgen fa^t / panant biiem vnö pttunam. sènnb pbabet bcpbaiben cm piperpfeb ibtWg^ naturen/ cmvnïCittget aber faken nature. Qt’tkebe galten bic tan geufiir bePer ais bic runben / boeb haten anepfebenbiefe etgenfebaPt/bappe ben baiiebivcicbcn/vnb hamen maeben/wo pe anbetö « eitig fetn. Sollen bef weg en fur bao nierenwee gebmuebt wetben/foru berkebtbr famen/weteber benfanb inn «teren Ptbnebtvnbanppe'Pet^

ocr page 186

ïf^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SfiltöntïtnMoï

Äte ttnbvonöcnvfeamp;cttaufflJi^K gebunden / k^t t’as au^enwef/fo gt;’lt;’’’^ ^tger materp fompt/ ben fU »erflehet ^«^/ welcher uu^ bic nngen feU. nbsp;nbsp;nbsp;i;,; 4)er pfebenfa^f vnnb fern fow’^’*^' gebroefnet vn etn mcM barank 3«*w’‘J. mac^t cm fetff enz fo bie bant »nnb lt;»gt;^9 pc^f ^In« nnb feb«^« fan machen. ,. 2(Qepfeben machen foben/mfüW’ menfe^en / welfde fonßen Jum M«”^. neißt fern zee fepbenn wo man eittr fpeip branif ijfet/ benn a(fo werben f*^’

poe^er^wunbergepoffen. j ^ie ar^t fagenz baß bte pfeben btlt; Ç Çett vertreiben z vnnb ben natürliebf'^1

menwinbern.

lt;So feßreiben ethene für gewtßzba^J pôebhn von einem melon inn ben 0lt;’r get^onzbaopcifc^ baibfoeßen maef'' 533efc^e frafft aueb ber famen foil b^^'-von ben neffelnz ober fenff/ober ei«.^ von bem feigenbanmz wie ie^ foUfee^ •” feinem on auch will anSeigen.

^örolebt/bte ragen haben bie «n^' «en feêMie^ / vnb effen mefeto liebend r

ocr page 187

2(t^glt;ttten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;177

fdben/ man foU be^^alfecn tic gdrten/öa biepfeben wac^fen / wol vawa^ren/öa^ hin fa^ bar^n maß fommem 'Pfcbcnfamcngcfc^tU vnbinn Surfer tingemadjt /madjt^amenvnnb Imbert ïgt;a6nKrenwcc.

'Pfebenfe^aten anff ben naden gebun Ixn/ vertreibt btewanwirnghit ber fm« t’er/we^e ^irtafu beijt/wann )§t birn tr^i^tvnbgefetjwollen ijl,

Ï(vtïrc{)aw / fampt fetnev hajft vnb wurdung. Cinara, carduushortcnfis.

1)48 vierte SSetb«

J^'^ finb wenig ßdreen inn 5rand-ä C\^«ifb/ in welchen biefee haut nie^t «. JWB’foff’fï menge peÇet/vnnbwirt ‘^nifolilicb w«^cit ïugcriebtet/ ba mc^t Jiftifcljaw folt anffgetragen werben/es R bmn/badman ihn ber Jett balben im Hr niebtfdnne befontmen. SSXan Be^Jï p| *«»Umonb benenjem earonanizi; urn et

ocr page 188

»JS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(ntom'j iHijcIof

i^ nic^tß anberö aie ein garfen Wf ef/tW* djm b’C («kur obcrafktUH’ffcr liât ô** tnat^f / wie es fongen an‘^ mit beiHf* bera rreuteri! gejcijiBit/baf’ wann fid’iquot; ben garten gebikt werben / fo tcfpinw^ pc fin beffern febmaef / vnb mogen in^ ion baf? genügt werben, .»ifin wunbew bing/ban bte menfeijen fteb nùbtgn»3^ lafTen nn ben anbern gewed^fen/jonbtf* tnulfenamb biewUben gewcebß/ ’^^•^’' bt^weïien fein efet mag eßen / mniF’ fpeiftbramben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

Ji^ie i^ramjofen nennen biefen oïtieoealnm vorn 3trabifefjenarticfel^ mb eocaloo / wele^eo fo viel beip/al$ ï*^ tempon einer pefbten nuß/benn ber^ff*' (c^aw bat ein gevalt aio btefdbe mt^-

' AÓiereKbentbunbenarttfcamp;aw i»l^ (uppen mebt andere aio bte fpargen/’^'quot; peUen jb*! lt;’»ff ben btffb mit ancien ‘’^^ butter / fa(g vnnb enig / machen alff ^'quot; falat barank.

Oftitebe effen fn fo robe mit fais w^F fer/ober gcßo jfen emf; ob’ auch conanï’*'' ê^aiemto ïefjreibt/ber anifdjaw f*^^

ocr page 189

i ^^f^ fpei^/ fenamp;crUdj wann er jc^cn Çc« , woî^cn / »nö fern Mumm «nfen^t Vu h« j fommen. ^çnn Jur fdben ïett ^ai et tin , ^'Mgtn faffein fic^/Mliofnm futtum/foü , Mfj^a’btnnicljtvo^/fonïxrngtr^fl oOtt il é4ottlt;n0r«ttt^twerden,

■1 nbsp;êcm newer vfUnvtfv hm macht wol

, i ^amen.hfï m an jbn aber in einem guten 1 H'cin weichen/ fo reift er îu her nnhufe^ , hit/wie ^efiohuo pat. ,iCcnn fo prient I w/hafj wann her arttphaw htuhet/fe fin* StnhieÇewfehreeîtn am bepngßcn/vnh 1 he weiter fmh am geileden / hie manner 1 «hr ongeil.

, nbsp;nbsp;nbsp;'Gimhae marct auf; herwurf et/ fech

hefdtinwein unh mach ein tränet har» «w^/eotegthenfcöfen atbemvnhborfeU j «enigen gepand vnter hen achfetn. ^s j fagtXtnocratc6/haO hiepintfenhe maté 1 P buret henbam pflegt aufiiwflieffen/ . Wenn man hen artipbaw brauchet.

Olrtiphaw inn maffer geptten/ftereft i henmagen/vnh hüfft/ha^ hiepawentin J Ïndblm empfangen / wit i£beriao vnngt; fölaueiaofehreihn.

ocr page 190

C^^P^^ “^’^ öntFuv}' «3uuvo^ $)?p Sol /?«JMlt;»j ^3Q Éi^y WJQ ^VJ mb ^mv W^’lt;l ï^Cï^vj3bqo ^3nv 3im/}diuo| Iv 113Q «0« .13Q q-uiuquoj / ?qi3J öJi*^’^^^ “’^ ^^'^’ ^“® (J^P-’^Jj «nijvq dtr’-’^^ ^’•^’’^ qu^a^wïl «p ynr jqpp 5 jp^ ^ïmui/uj^uiiwS qua u^noj Lol «gt; mvqjJu.w uoa p^unai 3t(^ ’ ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*MW4Wj lUJ

ptuq «oa qniq W3q ui ^ij«u« /j^p^ V ^’V^^'’3lt;Ï«^ «Pup «t#4v§«vq ^1 U34y3ai 93^JJ0j 43qv 11 VlU Jlfl^j i) W ^^PJ'^ï^’Pj ^313)111/11,3 Jimt iW P^-*^ 343quv U3y«oj q«ua aitqjJ Jiriijq J^3v«43«p uiiiqi’uiijjo 3^3pai JjnaUttt’M* 43qo ujJnaiujp^pJ mq «c« SjttVttipg •wïpaiuoa^3tiv/tiS4PQ Sn»! ^y w?jy«b) Oj / u?qiH( ï^3ïimi.ij •W^J.PJ’*’ Möftp^iwaï 31Q J^vwwp 311 ^413^3)301 / U3jn3iun3qi!oa ^pipb-T^ Uall34i3q Quua«3j^3oj3bur ^3n43qucJ gt;t§J «303011 «00 34101 OlVijljiP)^ quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*«3J13^ï40no

JJ)J^3)3^ IPq ^31 q3b ovq/pj Ï1W4^ «13 «33 ,1^434 qi^^^ OlVipJmv 43j«0 43^« sÇ-

JOF^33aï.O«03«35 ®w

ocr page 191

2(tçtg4«ên.' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lO

«ï^t Bcôcugt/wctcfjcr attc^ fa^t/cr Ç«gt; « mit großem nue vcrfuc^et.

lt;)ic îane (proffen non artife^aw mit PUtter gefotten/ vu in Ber foß gebraucht/ '■«^m Su ber ouf eufebbeu/beibe bie man-«œ vnb aurb weibô perfonen/bie manns bub im fommer/bie weibebiib im winter/ JJK 'Pliniue febreibt/item ^efiobue »nb ^npotelc6. @0 i(l nun fein wunber/ba^ bie Weiber biefeefrauf mit folcbè ßei^ m bè garten îilen/ verwarren tubraueben. €vbbccv vnb 6tmbeev fampt ihren arenepen. Fragaria amp;

Framboefia.

iJaofunffte^etb.

C^^t^raneofen beiden bte erbbeeren ^efam/unb baber fompt ber iatep mfebe nammen framboefia. ,©iefe ^u^bt iß nif vil anberb aie ein rote mauf beere/ nur baß fr febmaef vnb gerueb viel Parker »nnb tieblicber. /Öannenber/ Jgt;ann bie Jraneefen ein guten wein loben wollen/ fo fagen fie/er febmeefe naeb

ocr page 192

Ȁi


3(1^00!} Îlîtîlt;îfeï


' eramp;bemn/okt^amboefiam.

^döefrudjt tvei^rm uiÆj (an^/R ttcmfaukn vnö verderben baîD. -©«^r ben pop Où kmae (ctcljtkc^ ein ff^f‘'‘’quot;' tvckJjcvtdcramp;becrcöerbnubecr epen.

'^û bfetter vo eröbeev in einer föfP^J gefottenz mö gebraucht/ finb gaf fó’’!j mil^fucbt / beß^Wefeen vermag «»(61“ fafft mit bontij getrunrfen^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

OSraueb Die bletfer fampt ïkt

5u bè offen febaben/ eo btlffe/ auch fü^^ vbermeffige finp ber wetber onnb f^’''* rtibï/ttctntrdpfleting batnen.

^46 fraut fampt Oer würfel Ält;P^^^ tpgut förbicettbnnbnngeber feber/^ hißt auch bic nieren vnb biafen.

^aamp; ttgt;a|fcr von bem gefoften erb^^ franc fanipc feiner wurpei/ in bem wi*^ gebaiten/on ben bamit anf gefcbwe»^f* flenfc bao Mnfïeifeb/befepnet bic f^”’^ ïan/vnbverpeüetbiepüi;. .

^er wein vó erbbeeren gebracbf/f^*’'‘' ein bipißacion vnb fublimacionobecF“^ trefaetion/vertreibt bie blotter imo^ fiebefo von blinder ieber berfomen/^^jj

ocr page 193

2frçt3«rt«i» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i*i

*ttc^ bu pocfoiz vnô ben iuîblt;( tn ben mv» â^n/itern bic ^t^tgefiAp a«|;wcnbjgau|^ i’^'^ât. ^ô hüben mir ihrer viel gefagi/fie Ç^bene erfabren/bnp gemeher mein auc^ ne auffejjige 11 fleefen vnb blaffer fan hei «n» 3tfm ba^ baó erbbeerfram fampt fei henturbel in mein gefofti »nnöchternm ^nerJuppé etlicb mg nach einanb’ gefrun won betvebn ar^net fei fur bie gelfucljf. i Svivpil 0^er MUu'vad)/ Cumpe j^ïen ar^nepettCroffularius,

albus amp;nbsp;nigcr.

ïïrtsfeebfle'ïóetV.

lt;6 tree^P ber fawraej niebf anetrt inn ben gdrfen / fonbefn aur^ nc-benbenjeunen ddenthiilben/fon« berltc^ ber mit weiffen beiteri/róetebe beet: Pïvol bep ben armen afe reichen in ben f^PPè Ju feiner Jeit/ebe Oe gan$ reiff feinz öMpt werben/gueb Pff^Ö* ”*lt;*” P^ ^’” ^‘^ P‘’fïeten vnb ivfrrfl JufnUen/tn fiat bes alt; 9«p$.lt;Sotvirf auc^ ein fpeih barauf: ge-y^^.^ für bie febwangev fratven vnnt» wbttterifim / wdeb« biefdb gern effen, t X

ocr page 194

f^4 MntoniJ inijnlft

lt;2:ó tfl noc^ einander lïaub/bmvi’' «gen gleùÇ / tregt rotcbccr/wdcbcnquot;’ gatteen trauben »om jengel Çart^d'^ finöfawronbbnngen bic verb^renW }nm clïcn wiber/ab auch Wc fern»^ granatapffein. Fünfer (eut ßeiffcn benf« ben grofVOam rubram ober traneiiKquot;^ nam.lt;^t(icbe matnen eo fep ber gauW'”'^ eben bic 2(rabeo/3îtbeo nennen.

lt;Setbefrûcbt/fo tool bte toeiffenai^î’J roten/felten ben Bietgen magen/onbr (en ben bnrfî / welcher beibe bte gefüllt‘ onnb fonberltcb bie febnettanten Fl*‘^ }uptagen4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

@0 finb (te auch gut für bag a«|iW fen »nb foeen/ßerrfen ben magen/v^nl ien ben bauchf(uf?/fo vó flaua bile Mf mb bag grimmen/ auch reizen im ^tem bte beer von betbern erb fal / baghtet3 gebint/fchwechen bte fenchtigfett/btltg acnmoniam/ be A bte obermeRtge fïu^ ber wetber/ oef 1’. lt;ttt bewehrte ar^nep für bie roterü^''’ choleram.

,©ie gremplerpffegcn gcmelte p”^

ocr page 195

2(tQtgartcN. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t^y

» Jucher ober bonig für ôae gan$c far eins J «umac^cnvnbîubebaltctt.

/ -ötefe hafft fan man auf^ bcm hag-■ ftS*^ ofV^fant^c genannt / lufc^reiben. 1 ^'^î ic^ aber non be erbfalgefcbncben/ ®^ß ^ab tc^ anee fetbe verfuc^t/nnb wet^

' ^‘’Holdjeegewipfep.

lOcv fünfte pUttj

' ^C6Ïlv^t5avcen6 / wdc^cv

' etliche btumen inn i^. betten 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;begreift.

©arten wfen/mO ibte frafft, , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1)40 cvfl c SSc tbgt;

I J^^ waebfen fein Ueblicber/febt^n« i C^x noeb tvolfcbmecfenberbtumen in ben garten alo bie rofen/werbe be^ i ^ilbcfürivciierb gebatte.‘^oieb nnvox i ‘’Qtnblumen erßticbbiefelbenbefebreibe/ t f® ^att icb / ba^ biefer anfang nit nnreebt ! *®«tbangejienetfein. ?t}?u^ abererßlicb ( )«partes obertbeil erflerezwetcberfecbe

’tJelt werben wot gebenefwörbig'/ nnnb 1 ^«vonben^ebiei^ offtmabinfonber^ 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;nbsp;5

ocr page 196

STntoni) tîîî'î^tof

Çcù ^cncwff werôcn. ^te bUtcCf cM f^quot;' incn haben oU'ep tbni/her eine ieiiB^^’ igt;f rofen fncpftp weif; trie etn na^eï'fquot;î tJCfibathè wonhen mehieiô rii^ui^rcH''’ genent/her anôcrfûlU h en vbng:the»t^*J ^letter auf;. ^m mitten her binmettP'“ auch 5mev hing / öa? eine heiß fctneti'^ famen/öa^ anher eapillue ober ßfaiHlt;*'' hte fahernk. ©o Ihat her fopffaue^»®** t^etlz her eine heilt eonij/htc rinh hf'^*quot;'’ ter eafpjf/ber refentnopif. QBaß nun( -trefft htefer ßurf anbelangt / haue« ’r Wißen / haß hie bkfter hae her« / n^’d* leber vn hie harm ßerefen/ lege öte («t*® ^cn/fo auf: Ewiger matert fomen/»«^’, treilen hie en^ünhunge.’ JS^ie negdj!j man inn hte bähen bähunge/vnh ertrj hie ßuf: iu verteile. /Öte ißwenOig^^J fampt feinen fahemlen verOcUet WJ?L tarlieb hie fließ auffhae Janffeifeb^*”^. ineiffen fragen ßüß.öer fnopff/Wt^ hie gelehrten falpeemvil auch eaput”' nen/legt hen bauebfluß vnnh bluiff.^^

-Öhn hiefe fe^tgemelte feebe t^tÖ^ (^e ftcb i« öen rofen blumen (r5eiglt;»’lt;^

ocr page 197

Sîtçtgiuten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^^

1,1 jb« fruebtz wann fie retff wollen/noc§ ^ «nber bien tbciL^cr ein t|Ï bà rote fleifcbz ^ fubfiantw carnie rubefcenozber anber bet J fnmèzber bnt bie £tnßcfdgt;!oifen tooHober ,j ^aarzwefebeo be^bett gefeierten (amigo ittjli r^Öiefebrevpürfafie fampt haben ^ ein infamen »iehenbe f rafft on mir Aung, j,. lt;Sinb beßbatben ein gutear$nei) für ben. ^’ nbsp;bancbflnf; »nb nbermelfige Seit ber fraw-

en/in fonber^eit aber für ben famenflii^^ ,jj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iSin frant? non nemen onb frife^en ro,

ƒ nbsp;Ru gemacht zauff ben fopff gefe^tzfegt.

^ nbsp;nbsp;baefianpiveee/fovort berfonnenhio o-

ij nbsp;nbsp;^(tîmnefen^eitherfommen, fatman

^ nbsp;nbsp;^^berfetn frifcfjenoïl^anbcnzfo nun bie ai=

^ nbsp;nbsp;ten/ne^ btefeiben im maffer nut menig ep

^ nbsp;nbsp;ng»ermifcf^tzünnb brauch ßezmie @a(clt;

j( nbsp;nbsp;nbsp;nusfebreibt.

,^ Çie bune rofen gefotten nnb in bem* u nbsp;nbsp;feibè maffer ein fefjwmf! gene^t/bemnac^

^ nbsp;nbsp;lt;iujf ben augen fur vnb far gebaltenzheiit

^ nbsp;nbsp;^“^ ^“dlt;n trieffen im fommer.@a(emio,

ij nbsp;nbsp;Kiefer fagt anc^ z mo lemaubto raubige

•^ nbsp;nbsp;vnb fluffige gngen (wt bef omen wen ber

j nbsp;nbsp;fonnenonb ftaub/ber neme bune rofen/

( - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i 4

ocr page 198

lO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sttitontîtnnalot

îcrjlo^ »ni) kg jtc in wdffm wetn/f^öpf temnac^ nuffbic augenwinrfci/cô |w ^e mn^ aber lier francf DeeabenDö fi* nugen mit dl faibenvnnöße^ vonlt;’0(gt;' fd^arffen fpciffm entsaften ; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

/©une refen in weiffem mein M^ lt;”*quot; ^tn britfcnthctlnngcfottcn/vnO fût*”’’’ jiir im muni) gehalten / bnkö 5anwlt;ç* tumb/fp non bipiger materç fommett« ’ r^Dune refen inn wa|fcr gefotten / ô^® IÇïWufl/pnbcin bewehrt arf^nn; fô^ J tn^ûnbunge bca munbP / »nnb îW (ine/weUbe frand beiten fonßen brf«w tie frdte im balß/ »nb nieberfebiepVn W? aepßeinübeiffen.

57im rofen brepvnb/jwep gebt'’''; e^er botter/mifeb ee »nnb ftopffe« »”’. cinanber inn weiffem wein/vnnb *wlt;’J ein rofen pßaßer(rofaeeum ceratntn)^«’’ nuß/eo (inbert bie bi^tge »nnb f^, febmer^en beo brnbern/alo-ancb bkF

SOlefueo ein ^rm nuß Ädnigü’^JJ, pamm von 5)amafeo fe^reibt »lt;”^ ^

rofen aupiefe weiß.


^if


ocr page 199

Ät^tgartcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ksji

. ^«Oîofetg faUtm allen gvab/troefen *”^.y^.^/flt;tn rutilant iß mancbcrlcp/ J’^ncng/Irbtfc^/lütfng/nnb fennig / »nb i Ç«tfeinebefonber eigenfdjalft.^enn bic 1 K^ifc^ fubßan^ aßringirt / iteÇet îùfam« ’’^W bie liifftig iß füß vn bat ein gewitte *^tt gefebmarf / bie fewtig iß rot/ vnb bit« ttr/begreiflfit auch bie voUfommenbeit mi Rm berrofeninßeb.

Siefrifeße rofen finbrneßt bitter alß îûfammenMebenbt / taxieren beßßatben '’on ber bitterfeit wegen / fonberheb mit i^’tm fafft Äie bürte ober troefen ros fwiiebehîûfammennnb ßopffen/boct^ ^i^ treißen meßt atß bie roten.

Äie rofen Offnen/ troefnen/ tegen bic ^i^/ßerrfen ben teib/ fonbertieß ißtefai *nen»nbfabcmte/ weteßeauß bem rofen ^nopßwaeßfen.

lt;^ie beß rofen fein/weteßefßte färb ßaben / aneß wenig vnb eben btetter.

-Oie weißen rofen purgiren nießte/ o* ber fa wenig / Meßen aber Mlfammen/ vnb ßerefen viet beßer vnb frdßtiger atß bie roten.

t 5

ocr page 200

^aóWöfÏery m tvc(c^cmf«ffamp;lt;*’'’F gebaut woiöcn/obev )h’ fafff/pttrö*’^^ Mambikmau^ ömaöem/öffnet öl^”^ fopfftt kber vnnö magen / tg gót fuf ^ geetfitebt/unb faUwc^c / jkreft öte W »mreibt bue bcu’^ffopffcn/macbt ï’^^ ( bdnnbi^ïU rechter iiü bte fpetp W lt;en/löfc%tem febe entjiinbung / vnH^^ btehnngen fchmenjen/ ntaeht ft^^^J , Çeih bas Mp^lein fo mebergefeb^P' nimptivegPic trunefen^dt / vnnb §lt;»* beafc^nupfh

dieweil aber bte refen ein gûtarP geben/boebaber nicht fräfftig gnô^Pj fein/fo muß man ihnen anber fpectee »J nr^tne^en nermifeben / welcbc ib^^ ^’’^ «ngfotbem/ alßba ijl motfen ober Ç^ nig.^enn einon^rofenpffto mit 1*1’^ oberbtepvnhen molefen vnb wenigPj ea »ermifebt/nnnb biauebet/ (arien'r' lt;So amb bie b(etter inn moffen geb^ Jet/onb ber fafft außgebrueft/ bemruW nut menig honig vermengt/ purgiertet'' gemaft

3vofen mit honig eingemaebt/ (W*'

ocr page 201

Zj^dmy «Moi sia iJ^pM / ««§13q)lt;w tààW'U îîpiu JDHUUIU lUVlW Jiq 40j 3ïîUVVlt;5?Q i^4nQ «wap^wj^cj (WvqQjîj wjq uoa lt;pnq W)Upj ut «34^vowg ?M3uuo} jAplPu oJ urt/uj^pil^nwj^jtù iPjo4 jî^vuD^up 3iq jjvq'ujqnaujnpS 110a jiptU v^»:|3^qVQnlt;’J^’0QWlhW *UCj 3lQ uvpu «jjiuq/ 930V 9rQUVWî]3^ -)q «111’3 -UOJ U3jO4 43Q ^jV/UÇlVq 43Jtn J pu Ôj lVmà3d4UV§» Q««/p|4pUIU43lll3j| UI3U13 UJ UVttliipîj43ÇU3qpj3l3-U3Qîoai 013) U3^3lt;3:qq» wnnamp; (pßvu 43qo)uq #â»4j:3ia U3q3i3(u uca / 4^3^135 U3jo4U3j •04 U3Q 110a 44101 t)n43jUO3U3jO4 31^

‘«gt;nlW3F§gt;?ltej|)J •J3q ^)nv ï3upo u quo / îq30^up ugi uvm «vm /43Uu}îq)4tiu jj^yi î^C’îlt;^gt;i »wq «3^) 3^430430 UO/qjrq 4^3134430 J^U^ Î^UlW3q 'ZU3q»4j8u»| 4lt;PîU Vhl3j|oui43qo/U3qi3| «3030 Upi U3POUIU3jO43^J3jKg •l.p^jJ iu 44il?4uâ/Sunqîi4iqu3 3q3i un 4)u§ Bijp «3j0X’’«^«*MVt ■'•W^q Wipitqna yra â3qvU3^43l}yioo» oj 4,IUU3UpO44/)i)3l’U» ^»MIgt; 43qu 43pn« 41’05 W^Pli qutta uj| ^dund/qv' ilncu U3q U3q,iit'av'9î3] ujq yjy ÙI nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’M344:?£}Ô4JÇ

ocr page 202

iTT nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(ntonff tîlnabf

cÇc fie Mü^cn/ anrürct/wnnb mit M^J rofenfnoptfen bad ^efiefet wdfefeet / •^ nber biefdbenin bem ^aub »nucHe^t vi »nabbtpc^en bletben.tfe fagen ibter vt lt;J folc^eßfep gewied in bem jem^tn/ c^er ber erß biè verbolgen rofenfndpn bem ßaub gefe^en bat. lt;Se fep jbin wie eo wdde/foijl baß gewied/bad ï^w'” weleber anifbie rofen gefaUenmit eubi’ reinenfebberlingefamlet/ vnnb nuff ïquot;' nugbiawen geprieben/bno triejfen bett’'*

gen vertreibet.

^® ürre rofen in trein gefottenz vnb t’quot; fafft barand getrueft/tp gut für baß ivf?* t^ümb bee baupte/aiigen/flanpetfcb^/’’' opten. tOilffc auch für ben brdpen bf* a^terbarme/mit einem feberim angeptb eben ober eingepoffen. .

Oiofen nepoffenz vnb nuff ben rot W gefegtzbüffizünbert auch ben bietsen«’'’ genvnbbmp.

SOïtt trein getrunefenz ober eripir weiP gebMuebt/verpedet ben Pud beo baueb^Z vnb m fitter.

,©ürre rofen gepü(tterf/ipgüt für bilt; bwpef

ocr page 203

Sft^tgört««, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;175

6jtt(lenl)e$munö6/fürfic^ fefSpz cVniif ^oniggcbwuc^t.

'^on bem rofenwajPer will tc^ af^tc fc^wcigcn / nur bae aUcin anieigen / ba^ jolcf) wafT«quot; «w gerueb bfffer vnb perefer wtrt/wenn man bae bißtUtcr gefd^/ba* hn bic maten «um abjug t|i /in ^ci|j map fer bengt/ ober nach ber alten wei^/ biircfj «m balneum OJïarie ingldfemfolben bi ßiUiert/miemir fokwee anberemo auc^ «njeigen wollen.

Jür bao lent. -Sicrofen / a(ß auch andere blûmen/ an ber fonnert / ober beiJTen ^‘’tf offen/ ba bae b:ot i|Ï auftgenommenz Ófböuef/bebalten ben geruclj nnnb fraffe ^fffev/al^ wenn fie in bem febatten weren gebowet/wofieanberó nicht in lang im offen verbleiben, lt;55leiche gepalt hat ee lt;ïnchwtanber wolriechenbê buttern vrt tout^en. ,^a6 fep ein mal gnftgfam ge^j fagt vnb gefebreben auetj von ben nach-t^olgenben blûmen. ^e femb noch viel hnmliche rofenwunberweref vbtig / weP (ht in einem anbern buch ericlet finb woun,

ocr page 204

4.U1 Qun« / J^JiJ-iPur m’a ut u.idHn^5j j«ua WW^^y ^/Q ujqpawjd u^Fii^

*d|nu wjQ tutu tpj .(fl.tPt)Vï|3p j^q jguuq qua/^urbjny WQ ÿjna JPH^S ó|juua tQtJgt;ii'4ndnq.inr:q j^up'U Smog ïi^ü^.-^iq u^Put’jijjj w^q aj j )ij),i|/^i^unjijjF uixu jim pditiatu^Vii]’ ‘^jnnß ujjQj/uoimujiisS »Hü/uJ^niq)!) up u^quy/^pot nps^jï' yt ^rj ït]£ oun^ uuïoPqp ajq ujjoj mi Vt jj/UipJoj 9iuonu£, Qua/twiuviq 30jiSi«' ^jup /umtF34 uuïoy / ïpj^.uijJiPï#JU ,^lU3^3atU0a U^epI 3tQU3UM3U 3^t|J.j!gt; iippt’Pj uoiuvQ i^JtquuanwqïSujhu’ ,1)4 ^3vu po utjQuvujq ipnvuiu^htot iDUpoi oj / ii3ï.i?zqn«gnvu3um)q3ïy»w^VÏ rtirjuv^juv U3jo.ï«ouj^niq uuqv^wa 4n»qua/ïqpï^jJ t’urntît^i 35avu3q ,pm U3)5vy36 u^m^H u)y3q ”^(Çï jßj ipjo-t M3Q ^ptm itjvjäj 3iq juoui ^Q

•lt;ïl?a)43lt;ÏUU9Vlt;t

•U3d3UÖ4V

Jï^ï ^«WAtP^P^ tt33âP9

ocr page 205

t.Â5»mitfc^ma(^»«nî) of gefoftenz v‘W für ben bnnb / macht bafelbft wie«« Jfï^aar waefjfen/erwrU^taue^ bu har-

• Hhbeermûtter.

Ritgen bfetterinefftg gebeizt/mirt nütj f^ttffl»« offen fdjaben gefegt/vnb be# i^i|f auf? ihnen gebnich/iff gut biehar* ^e mutter îûÇeifen / fehmei^ iûmaç^en onbbenevterîûîettîgen.

■^ügen murret mit óf gerop/ fdjfeuß bte J’wnben/vnnb mit honig vermifcht/auff J'^ât^amen neruen gelegt/ Reifet bufet-®^*^- 3R auch fonberHeb gut fût bte ver* S^en gftebeîittem/vertreibt bie fled en.

'^m folche frafft Çaben auch bte bfettet: S^fmten/ein pflapev barauf? gemacht.

Tilgen murmel in mein gefotten vnnb «Jfioffen/ijlgütfïfr bie agerpen augenz J^er parten bfatterfin nuff ben5e^en/olt;» ®evfonpam füp / foil aber von bannen meggenommen werben / bip auf pen butten tag.

ocr page 206

17* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'ÄnwwfitWMM

Xtlgcn wurdet mit bilfam BUuentf*’^ weißen me^t vermengt / lindert Mt t*’*'

^Unhung an ben gemachten.

Tilgen wa|fen?*ftba«cfjf / baeÄ* ficijt ber frawen glnt »nnb met); N»”' • {uinac^en.

tilgen wurjel/wie man witt/au^«’^'’* big auffgefegt/dffnet btegüibenabef' t£*in falb von fügen wur^ef/bitttf*’’^

bd óf/ vnb tveiffem tvaefje gemacIjt/F tet vnnb pofirt wunberbariie^ ba^F^'

fie^t ber frawen.

iifgen wurdet in waffer gefotten o’J bep beiden fo fen geróft vnb mitfiffïF vermifeb’d/ Çiffft mof für ben btatiMl' von bemfewt ober auch vom wafftty Pbehert/ wie ©afenuo vnnb ^tuiüH'’

iifgen wurdet in effig glt;fo«en/$«®J (üßigengefc^wuffl ber gemacht/5 aber mit fonig jerßoffen/vnb für «»r. gebjauefjt/fo vertreibt fie bie fe^upP^J? bem.^aiipt/wefdjeßabgefcfjorenM''''J .3Ült;’‘’tfe3^tß^röie püffenbe fe^öö^®’

Raupte.

Ül^‘*

ocr page 207

Sfeetamt«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»quot;^

. W^cn kletter inVßig cingefotfen / »nb P J^f ® ^«ne mtié gelegt/ iß wunöerba« R gût/ertveidjt baßeib/wo man unamp;er$ •«uw etwas baruon Çat getrunefen, . Wnfaffe fampt bem famen êerftopfe *gt;«b getnmeten/iß gut für bic giftige biß *’5^^t§ilt;r»

■ ^^^ fafft von ben blumen au^getrud^Z Win bic inwenbig^ gefeWniß i^n bes mutter.

Ritgen tourvel gefotten vnb' mie éi ver mifcljt /in bic beermutter burc^ ein tücJj^ wöeßößen/bnngf benßamen f^teîeiw wweic^et bic beermutter/ vnnb eréffhet

,, ‘Wilgen famen jerßoßen / mie weiße« ®ÜH getrunefen / fügtet fc^neU auß bent ieibbiegeßotbenfrUebt

.. Jrifefj Illgen dl mit faßran vermengt# îerteilteiniebeentjiittbnng;

^t^gen Metter vnnb wnr^ei gefotten# bnnb vntenaußbie mutter bannt gebd^ Çet/bewegt bieSÖJbnben Jeit/welc^e fame ber erßertvnanbem gebürt Jetten foßen ^u^gefdjloßen wVrben. ^ahri foil aber

ocr page 208

«7« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Äfitoni^tnijotee naefj her bdßung inn vo:gcntcf»n A im woflfer ein tac^hn nc^en/»nö H’ ^en munb her mutter poffen/ »nb «’’^’ ^d^ungau^wenbigfottfu^tert. i ^ür öao (e^t/lifgen murmel pn'P^^^ Uue^ ßcfotten / Jevfiopfft/vnö «w'^^î lt;ine$ roten weine vermengt / mueb^^ «ngefiebt Der frawen fc^dn / weUb^’J^J tgt;er gebürt j^te färben verlebten |lt;’’^ ' wann fie peb mit gemeßen vermirç gen bee abenbe falben / vnb bee meJ^^ mit gerften wafferabwefeben/ fo^tW ofiFtmalwieberbelen/ bi^fie ibreve^r fiber noch b^pR^tf gefluit belommert-;©ocb folibiefee ben bdwnnnen meH

c^cKebcmac^bpfcm vßrofen fcfemcf^'quot; wollen.

6celvnh^) un^evc ^al* eben/famptfbten«r$-nepen.

Leucoium amp;nbsp;violæ.

ocr page 209

^t^tgatten, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*7?

lt;©46 büt« 73c£b.

S/ tij beßnöf 05 Du fdteben nach ben

| rofcnvnbhlgcnbfVbcnaUcn/wn

^ben grille cbïen gehalten fdn wor ben. lt;©ic geek feileren werben bep ben Öïauntaniu vnb tn apoteefen aneb ^et* rigenennet / blühen faß nrnadet erßen/ »nb ^aben ein ebien amniittgen gerueß« ^ürte feileßen tinb gefotten/bnngt bett ßawenße blömen; mit ßentg bermifeßt/ heilet ee bic feßdben im mnnb: mit dl vnb wachs vermengt/ßeilet es ben gefpalten ßinbern. i^’in bdbung baranß gemaeßt/ '’ub vnten aulfgelaKen/iß feb: gut für bie mtîünbnngbernnitter,

Jeilcßen wurdet mit eßig angeßrießenz heilt bas miln/vn Imbert b? pobagram.

(^eilcßenfamenein gumtlmmtt wein getrunefen/ ober mit ßonlg inn bic ge* meeßt ber frawen getbon / Sießet auß bemi leib bit jett/naeßgeburt/vnb tobte frueßt« ^öfagt (^atcmis/ bao gann^e haut ßab ein troef enb vnb abwefeßenb natur/ bnbeinbünnefubßanß/ boeß ßaben bk blümen biefe tugenb frÄffttger / vn vntœ

tn 2

ocr page 210

i?» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Änton^ tyinabf ^^

îgt;enfcl6lt;n bk Dürren meb: a(^ bflt;^ nen/ mn Wflcben nocbDie «Xf*'^*^^ßL(. bumiDttaö voihtinDcn. können W^ Den Die mÇ^ier Der äugen / ob Of r^ Dief weren/ DÜnrteren onD oertretH*^*

belieben blûmen innwaffer ^K’t jlen gebeizt/ i0 ein bewert ar#eb R;. cneünDung / weifte in Der niôtter unDern gUeDern gefebeben / fonberW. fcijon lünge Jeit gewen vu oerÇartefF

^eiieb^n mu Of tnb wacbfj verrtü*’^-ÇetIt Die wunbert vnD offert febdoen i^ cbeftcbrtiebtfeiebtlieb I^liejfert üM

^'thebe nerttnien Die fetUben w«f^J fiebert btefelb / Serfiopffen vmiD fego^l* auffb'iOgeientf/ weiebemit einer tntî*'quot; bung beUbert fein/eo bilfft ihnen. . .©er furtten von geeiert feikbeserpoF in weiffen weinge(egt(wofeinfeber^ banben / führt Den frawen ib^ ^^^’^* nut gewuft rtup. (fin bahung barawH'’ maebt/ biffft für DJ web Deo pobagr«’’*

^etUben biumen ein halber berber/*^quot;

S^enOfttiett.

ocr page 211

Sfrtjtgartc«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ilf

ÄevQm fetisjen fumpt

I^rctt amnepen. lgt;4dtgt;icne ^ctb.

^^^«€Öïcr$lt;nfet(cbfn fiaben bufen ^S^n«mlt;n befommcn/bicwcil fie im meteen blühen / vnb ben früUng «nfflngen-QBaebfennber bep vn^ nicht «Hein blnw/ fonbern auch wei^z welche c-ïgt;en fo lieblich vnnb wolgerilchtci fein nlfj ^ie bl«wen / wiewol folchee CÓÏaithiolud in feinem ^erbario nicht erf ennet.

^arentinuamp;in feinem büch non bem plöbatr fchïeibt/ bd^ bie bldwen feilchen •‘iften/vnnbbe^hntf*f*i ïgt;ilt; enßünbwng feilen/ al^ auch ba$ feilchen él »nnb ben ftitchenelfig/wiehemdch fell angeieiget tnetben* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n

feilchen in wuffer ^ebei^tz heilet bit ^nnbgefchwdrber finber nnnbihtege* Kbwulß/iji auch trefflich Qût für baefev Jtnpechen/bieunc/unnb beulen nuff bet

àtitthenblùmen an bie nafen gebat# m 3

ocr page 212

iS2 2(titeHi,'ini5alW

tcn/oV fran^wei^ «uff ber pim geiEM^^f iflgûtfürbtctrurttfcn^ett vu §a«plt;w ^.a^btefaUcnbfüc^fi^cnanöfe f febmeefen ober riechen / »n fonberhefe Jquot; f mber/baô erfrifebt biefcibigen. ^f^É eben that auch bue waffer gecruarf^’^ ' wetc^em btefdlcbcn geteilt werbet». , Snlfbct» wured mtt mprîbm ettö pP fran jer^effen/tß gut für bte entjü»»^**™ ber augen.

^etk^en Vletter $erfîojfen/»nb utt^r nig vu effig »crmifi'bt/^dlet bic gcRè*” auflrbem^aupf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

' ÿ^ikben buffer gefonen/ Çeikfü*^ ben fc^aben enb gefc^wulp berbeer^ ter/ mit bent gefetten waffer biet»»^‘ nnbenauff gebäret nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,,

$et(d^en m# wne^e »nb d( »erttttig bcilctbicfcbninbenbce hinbern/w^ brand Ihcit bep ben mebirie r«g«btlt;»lt; betpen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

’ ^eik^en famen mif weijfem wet« ’ |loffen/(inberf baé hiigg pobagrati»^^' ^b’ttev^^afUen erf bamif gebd^ef / «adj bie bieffer Serpeffen / »nb n»»^^ J

ocr page 213

ÎCt^grtrten» »tf ^I»enntfc^t/tarûtt|fôcb«nîgt;m/ »nö off« •ttlt;»J^vlt;vcnbett.

^«ikfeen fame m weitem wdn (we fdn nbewoîÇatWen ) Jcrflopfft getrunken/ ^’^dbt lt;}u^ ötm magen tie c^olerd/ öj geef ^ffer/nie anbere «10 b«6 rÇ«tgt;«rgt;«r«m» '^eOgCeic^cn frafit ponen «uc^ ^aben Die gïönebtetteroberblümentn w«|fer otcï JïimeHtegebet$f/«(foö«0et(tc^ mat fn* K^e bleuer ober blùmen barem gelegt/ vil We alten b«ra«0 genomen werben.^ok ^tô ijl anc^ gilt für Me hitnge franrf^ei* *lt;n/feitcn »nb lungen we^e/ au^ ÇupenZ •*«lgt; feieren berimber.

5eil^enbletter jïir fic^ felbO ober mit O^tjlen müO vermifc^t/ leg «ujfben Çt'Ot«» gm magen/entWnbung V augen vnb ni* ^^dc^jieffen beo «jfterbarmo/ ee biljft»

Silf^ie müO ich lt;m ober {weç arcana gnjeigen/ bie mid? ein^t^'H«^««^ gelegte Çlt;îf/tt)ek^eic^boclj^ernac^ aue^ bepei* ’itmglaubwürbigè fcribenten gclefenvft »«ïeic^net bab.^ßngenb femanb ( fagt lt;t) «n bem fopjf vermunbet/ ober fon* Pw vorn fè^lagen befc^dbiget motben/

ocr page 214

^84 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3(Nron4ïn^d^f

tlt;mat6vongunï?an êergo|ïm (W^J ïutrinrfen/ »nnb fok^lt;6f^ó lt;tW^^^ï nac^ etnanöcr/ee çnfrf.3t^lt;»nf*^‘”’L amrcc^ten fô^ dn fd^aben empf^*^^^ fo bnbi§mfd(c6lt;« Wrt wdn iff^^Ç DM# bm Unrfen fôj^/j|l ber fc^ab «*w '’^ efen fö^/fo bmb pc vnfer bem recbt^‘’ lt;

3oftanne6 SOïefne fcbKtbf »on be» r J e^enutfo. fÖKfnfd^cfctUbcn/^’^' J, finb fah vnb feilest mn bem ergert ^lt;J bic bflrren aber pnb mmber fah vw feucht «ji bic friff^en. «©enn bh R fc^en jaben noch an^wenbijj in« 1'^ dnwdlfenge feudpigfeit/tveicbe i^ wäl fie ffblhppig iß/vnb tmeft »«lt;«ƒ* Dcrbmgen warme, föii bürren aber pj warmer / biewetl (ûj^u vorige feueb**» Uit veriv^wn / von weie^er bic w‘’'' •ne/tvie gefaßt/vmergemicft war »^J ben. \^abenbe^^aibeneittbittdH‘' febmarf/wefeber purgiert / bictpeil d ^J maten nach fie^ ïie§et» ^v (mbtm «**5 bic fnfe^cnfeiie^en bic fti^igen fc^ww mtanbero a(^ bic narcotica et ftupe*’'

CIC tu,


ocr page 215

i tu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1

w««wih»^jgt;^W I W)^)lgt;i «3Q «OÄ dWiJt^ îjMQ Atot Wî^ ' *patnu»0«tj3J05«^«^te -«jqjjajQ l $t^ îiQ î^JJ Quua Piva AJqv SiJjs uj^jjpp nbsp;nbsp;l

• tJ^VjUJjOl A3Q ^ono 01V UUv) / UîQwS ’ î^vuuV w^pj uîwîotîuw 9)viU5j(jo yct

wî^’J?^ Ôlt;' w^’P« / lt;loAlt;'J Qua ijivj u)^

^»£ •ptajW(îtat«eQun^î/t^vuu5ut} • âjqv «pnî pw / 43QUttt» u))pa Quua ^va

tUUpO«/3^3VUt)0Up SlU0^îltttUî5p)t)1

«(^ •U3Q;oau)nq}n^A3QO»tdijjiQu4

#33 «34 «oa {pou / U301dUt43jA3Ϋîuùol

i34 «00 «Q3CU i^v3g i^l gvQ / U3qvq6îoj ' QUO /9U3ß;0Ul 93QU3433iqqv U3ijt3j)t5 ' ä3qvnoJuvjß5 *U3ddnu^JU3Q^3ouu3Q * «qv U3ß3cw3q / A3q3| 391^4 3tQ UUQU^ I /lliUQ «3QU3qt3«t30/îÿnjp3B43Qîdwvj I «qst 3Jj[jdoßAja Qua33QUV4u33tQ«ï)«^ • /jdiuoj d43ïtgt;l« 33UIAV(UU0ft0j/33audnvq eVQ «3^3) / 430t43j38 QUUUl QUUO UtU^q * aiQAnting 4ui)/U3jjvi43j343vj(ö -quiuu * 3t?qguq3tt3j qpg qua Stöt^ up 3^)««»» • •gJ 3pqu3qpj33Q ga 4^ 3tqu3Qi3q3j Qua 5 tUVUVll Ut3)tqU3etUt33/||tuq quua«3p3 j 3 qnVA 3ÎQ «3ïï3jg /gUUQU#U3 31Q U3^3joj * dsi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’UJWoSiïuK;

ocr page 216

tflt;$ Sfnton^tnMamp;t' grc^elm oSJcv ravten b«lt;'

«ïrf.Betonica hortenfis.

Ïgt;4öfftnff«35etb.

^p ben Jranfiefm ^etß tgt;ilt;P^^ Q^fè betontef/ oecQu ober oinct^uj, *^^lt;ïttdug(m/vott geßaUw«^^’’'' bfurnen. ^ùt »beruf gejifet von be«^ hm »nb ©Jdnebm/fe wol m gurtfH'’ m Çdffen/uueb un ben fenflem. nbsp;nbsp;nbsp;^ rOte bfumen baben ein gerueb u^^ J ttege(n/beftgt;rt|ttten noch ein pgrefentr lt;bfem gemeb / uuff gewiße wei^ dlt;lJ trie tnn rnfern gorten feereten bieF' febriebenijl worben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;„i,

^oijl ein wönber / bu^ biefe P »nbfofiebfieh blunt bie aften guH^”;, gur oerfe^wiegen/ vnnb mit flt;in^ Jj berfefben gebucht haben / welch ^^2 fe^ôn »nnb unmätig von jh^*quot; ft »nnb gemebo wegen/buft ße betnC nich weich «®f^ f^nw etwa« nuebr nur utfein/ bu^ einfrifchrofen »lt;(gt;’’L ten baß reuebt vnb fcbmeclt/ weh^^l.

ocr page 217

Stti^tgrtrtért. !*■? nur einen tag/ bic negehrt aber febmeef en Wb Debatten jbrengcrucb nbemter tag.

^Son frdfften »nnb Wirkungen biefer blumen wtllicb ftw won aü^ic machen/ bieroeilbie arten feribenten fo von bet ar$ nep ober feibbaw gefebrieben/ttie obge^ fagt/biefelben entweber nicht gefennt o* ber ja oerfebwiegenhaben, -^mn ba^ ethebe ben hpanntbuni für ein negert» erfennen / bao will ßeb niebt wol rcu=« men. “ïïlon ber wilben betonirt ^abtnïfii Arabier »nb ^neebett gnugfam geßbrie ^en / fonberlicb aber Antonine îOîufa/ bes Äeifero Qlugußi (eibarnef z weldbe# 0« 3anb bueb baruon gefebrieben.

feetfe^am fvaut o^a Sefiw tl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;blumlinfampt feiner frajftonnb (* . Wirrfung.Phlogium,fiue p nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bellis hortenfis.

(I Dasfed^ße'^etb»

! ^3^ frtutlein bat feine gerueb/wirt v5 . ben^ranbofenpenfeagenennet/oon

ocr page 218

yM ÄnWtiti iHtyatöf , 2(po(ecfernaber trinitatio Çerba/«^ im frilling halb nach ben braunen r eben. iTregteittblumemit brepetf^J Wettern/wirf $11 ben Franken gf^F^fi »Ott wegett ferner febönbeif/obe^Ä| fein geruefj nicht b^t^ ’^ic i«woî gtl’J bet 1^0 wehret «wifeben bett bluten J ’ am aller lengten/ beft eo behalt fein; ’ J

^a cô nic^t fait jp/vnnb Der ^arKj**^ »mrahrt »nb gewartet »irt *^0» fj f ratft »nb wurrfung ^abf Oie alten 4”: fo »iel ic^ wei^/ mf^t^ 3efc^ne^lt;’^ ''^ ««c^ wie von Oer vorigen binmen ^ iß worben. QBiU Oennoeb etwao w^ wgo ich von anbern baruon äf^^rtS^ ;©i^ frentfin wirt gebraucht biew«rjj Jufamen iu^efften / fo wo! gu^tbr ' «ngejlrifben als innwenbig eing^’J men. (Je foil au^ Om brueb berglt;’’’j7 ten heticn/auff fokbewd^ alt;^^lt;*‘’”ii ^Öao freutletn wirt geOdrt/Ju vn*^'^L jlof(en/vnnb ein falber löffel v«gt;^’^ fawrenweingetrunrfen. «^

ocr page 219

J 3ïrQtgartcn, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hV ihrS^l ^^^^ ««ff öK monnt Humen/ ! hJW^^^.-^^’^M^ / fï^Jï^ ^‘®f o* ttrt ?^^.‘^’^ ?óHen ftè Ralfen ( Denn ($ ijl : r n^ ^w ^ttber wtlb gefcHec^t / mcldjes | ww^MueJftó ^«^/SOïafïlKfccn «uff ' ;j^w|c^) Ätefe btumen Çdlîm bep ben 1 üï^^nBofm mariants/ »nö von ctlte^cn ? 1A *” ^^”^ *® urbon pafqüetc/viUeic^C y^p fic vmb o|ïcrn ficb erzeigen/ ober be^ v^^lben/quobpafeant oeutoo/baß ße bù ^^amcvlu^igcn.

! ^nw”?*‘^'^^*”^ *^'^ ^lt;9fü^ {erhoffen/

I nbsp;nbsp;nbsp;^^^ lt;^ucb gut fût bas pobagram/bufft

( Jlt;lt;/ »nnb feiert / mirt bè^^alben nuc^ ( Ç^rtaparaip^ègenennef. ,

i jtcm/ijlgut fürbtebrue^rnnbfeb^^ 1 Jfn beo baupto bnnb brup wunben / beu'

1 R^drunefen.

* Stotvldtcn / fampt fethet? fraflFtvnnbmürcfung, ’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lus.

^ns ficbcrtbebctb»

ocr page 220

ijlo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3(ntoniï ïntjdlamp;f

iawgi(0cn/bictvct( c^ ^ffpJ^,^^^J g^em fc^wcröt / wtrt ven Den

liefen lgt;u 0(at9 anc^ gmmntt/'’'' foU man fagen glabiolum/ em fffew^J (tn cöer öa^Un/febwert Wten/auff^ tcin^dflee trtö/weU^eefoHdtjloK regenbomen / Denn eo haf etn fokb R a(0 em blâmer vnrtö maneberlenf^''^'-remenbogen.

Æ)te pawernnennenem ^f(flt;bgt;*. flammam/em ßam/oon wegen ber ri’*? färben / ober bas eo brennet aio ein R ælaw lügen hat ein fnottigewufj. welche wol reuehtz wirt tm frûlmg graben / vnb Su flemen te Herlin gern ten/inneinfabengehencft »nb fo W ten. (ftltche welchen bie wur^eUnX'^ (äugen »nb benemen jhe bie »berre feuchtlgfelf/ bah fein maben noch »f^ jir fehaben mog/troefnen bemnach «u^. röeil co wachfen gern würiutt”! würfel / auch wann 0« «b^fj *Ü ^^'^L (feeft» lüirtnachnwlolu lt;inft|l^Ä 5 wlfchen bie fletber vnnb tücherz tvel^^^ fie em guten geruch »n gefchm^ff’’’%

ocr page 221

3(n^glt;gt;rt«B» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»\

I b ’^wçc(wcrrnct»nnîgt; trocînet/ifi L-v^^.** ^“^ ^^ ^^® Rupert / Denn fie

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^'^ ^^^^’ httc^ttgfcttctt/wdc^c inrt *^ottónnen au^gîwoj^cn wert»? / |aÿ gc Wclur vrfaeben halben auch Ï’^^ gnmen.

^btaw lUgè wurdet mit tuig vermtfebf

1 ’n gut für bic mif^fnebt / fnhe naturen/ ‘ontreten/vnnb bteimujen/wUdjenbeM ’’lt;ttürlirjj fnmcnau^fleuß.

j ^lawqitgcn wurdet mit wein gefoc« «n vnnb getrimd en / bringt ben frawen

J )?Kïlt;it/vnb mae^t (euc^t au^fpepen.

, 'Ïgt;l«wgilgtn wurdet mit Çgrç »ermt-Wvnnb angeßricben/ heilt b«$ lenben

. '’”’Ï^lt;(wee4

1 . ~^«pttlwcr ober fafftvon blawlilien WH bic nafen gethon/ macht nießen.Oeci* wgtbae baupt/macht wemen/vnnb Ier* lt;Qtilt bae feieren inn einem fûvplin ge-j trundctti

® law lilgcn würfel geßen / vertreibt Jwßindenbenathem/auch ben geßanÖ btrachfcl/fichbamitgcbahef.

J ^lawliigcn wurdet in wein gefotten ®Hnb getrunden / h eilt ben Bußen vnnb

j *n«thtfchtöfFen.

ocr page 222

hi 2(ntontjtn64tof

lt;»(aw(t(gen putuor mn wdn^f^^ rfenz wo femfeber voz^anben/fr«^^^* öirfen onb ;dbcn epter au^ her brüll'

©emeltco puJucr mit f|fig 3«^^ Çeiltbaofc^wcrcgrimmcn.

^tm bUw giigen wurdet / mif^H? nig barunber / vnub gebrauche / (^ i^ bil naebgeburt aup mit gewait »

^öerfaflTt von einer ^ife^en bt^^J ^Ïn wm^ei in einem eripir gebrau^fe'' gutfitr baobulftwee. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

, Q^lawgügen wurdetgefotten baßnrig barank gemacht/ Beiif bit^’’^ Çeit lier weiberz weicht bie Çarte beet’quot;!^ ter z vnhb eïffnet was infammen Ö^’

, lt;®Iawgi(gen wurdet gebdrtortttj ftónen puliter gefïo ffen / reinigt b« fc^dbenzvttb föKt bte ftfleizaneb Id^^ï te idefjer ; 3jï nuc^ gut fur ben wÄ bem finger z vnb mit wein vermift^^™ bie werf? en vnb gefeb woUen benbd j ^faw tilgen wurdet mit lottin getegtz ließet bie gebrochen bein 0^'?^ vnnb bebedt bie btoffen mit ^i(i^^^•^i

ocr page 223

.^. 2(rçtg«rthi,' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i,gt;

Wftf^c dn fc^iJne baut/(tnömöaó San« ''’«/ 0^6 gefottè waffcr Daruon im munlgt; schatten / wo anbo bet (cb*wcrocn »on ^‘acr fatten mat erp fompt. ^tem erfüllt ®ic lieber bet ojfen fc^dben nut autem ucifeb / teintât auch biefelben/ mit b ont3 ’’crmtfebt/au^wenbtggebfaücbt» lt;Sol-^Qce thut auch / wie Oèbafio febreibt / bas jutueroon einem gebrennten menfetjen bein/mit atoe »nnb bonig »errntfe^t.,, î5law gitgen wurdet Su putuet gefîop fen vnb mit fpiefen dt »etmife^t / reinige baebaiiptoon ben rosigen »berftüfoig« feiten/an bienafengetbonzboeb (oliuuos w^n^eteib purgirt fein wotbem , , , ' fafft »on btawgitgenWr^el tn ^uafen get^on / »ertreibt fren ge^anef.

edig getrunef en / beitt bao mitftwee.

; S^baneoOdJefue fcbretbt»d ber btaw« Sitgcwurnelauff biefemei^. ^tamgitgê ''’w^ct / fagt er/ijl warm »nb troefenint butten grab/vn wenig febarff.^froefnet/ ïertbeitt/tinberf/ offnet/tegt bie febmerpè/ fcimgt bie gatten »hbfebteim/onb dünne waffer im (eib/vnb fotebcö altes on alle v« n

ocr page 224

tf^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hnt0»ii ini^Iof .

fccrk3(tt6fü / bunuft öie M^é »nnf ^’, watcrv tn ba bruft vnb luttgw/W’^.J fdb au^/üttb «mtgt alle b«rm.2^«’gt;’’J net bieverjîopffte Uber/mtlf? »nnb«” ^lieber vnb hult bte frunebbeuen / fo ”’ gemdtengWebew »auvfac|f jein w^^ al6 bic »«lïerfuf^t/ |'dj»ncn?e/cr§drtgt;^''lt; «uffblafung/vnb bepgletc^en, .®^j «uc^ vn mae^t Seing alle gefdjwuljï Çarte peulen / aud? bte fröpff / foubtw*? in ben neruen vn gelenden mit nw^ll ober fel fajft ober wein vnbbomg M e^amillenverinifdjt. 3dnibei(tblt;’^‘' (tauptwee / pfiaßero wn^ aujfgdegt Jein fafft tn bie nafen gesogen. .^eiiWj maebt niefen / vnSeudjt alfo bè wHp’”’ beinbaapt.ïDJitgefottenetn mofllf^R nanóvemiifcbt/ belli ben alten liufl^*’'^ von bief er ober Saber materp BerfbiPÄ feilt alfo auch» bao feidjen. ^temrlt;W 'tiemutfer/vnbaloeinSepfïin eingeUr ober pgagerowei^ anffgelegt / legt t** fc^merijen ber mutter/bringt ben |Vlt;w^ jre Seit/ vn treibt bic vnïeitige geburf ^ bem (eib. OJ^it einè erißir gebraue^f/f^^

ocr page 225

2(ri3tg4rtcti» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»Pf

^^b ein pfÏ4|l(r aujf^cfegC / btent fiU Ö^J b«iîtœ«.jn cj|jg ^efotten vnï) im inuni? gebaUen/U^t lgt;ae ianwec vn fc^nuppenz pjfnei auch pic gutómaï’cr ale uiBcp^ frn gebraucht, ©ein faffi nut bene mc^f vfi^f^angcjlhc^cn/ mac^t ein fehlen an geficijt/f n wefebet ab bicßerfen- Nantit Çe aber betn magen nicht febabe / fo wirf |ie mit einem franc? non honig onb weitt »inb wenig fpica ober mit molef en/Çontgj »nb mafiir gebraucht vu ungenommen. ^ifîhiebevôJîefueo.

0:6 («gt 'Pauluo 3eginef a/b? biebiam gÜgen wur^ci fo fehweraio oierferupci ^'»genommen / purgirt/ntcht anbero ais ber 3(garict / es fep ben wo bic wurdet ait fit wurmnschig wer. -©iofcoi. fagt / man foi berj'elbenmehr auff einmal einnemen,-■ ^lawgilgenwurijel magflimlich5crgt; poffen onb gefocht werben, ^ie bepe iflz welche viel f not ten hat / bref ijl onb weif? nut rot oermengt/nit leicht rftag brechen/ »0 bat ein fetiche geruch/ barju ein feharf . fenonbbeiffigen gefehmaef/anchniefui m«chet/fo mein fie ier^offef. ‘

,tt 2

ocr page 226

ilt;)lt;î nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sfnton^tfft^afamp;f

^lï von lt;J(oKn^ vff au^ -tan^ebörf ^* tracht wirt/ilï beffer aU bic vnfer. 3«4 bic jemge welche bfaw/ïflbcfter «fei’? wdKe. (Sod gegraben tverben/tvannf’ Humen abfallen.

2(u^ Hawgtlgen wur^td wirt drt ^^^j madje/ mdebee tn wielen fachen nüiHw wie in eincanbern büch gefagt foi wer^''

@amat blum/ o^cv S^aufe»^^ fehlen / wnnb ferne fraffi.

Amarärtthus.

ÏJnönebtebetb*

^J^^^ewoi 'p(tniu6 fagt/^Zaïip”*' zB yehön fervid mehr (pieu pun”: ^*-'^rea /baö i|î ein rote 4her/lt;îl^J'J tiame/ both nichts beßo tvemgern'‘’^'‘'J wir bicfdb alhie unter be biumen beftb’J 6en / bieweif ee ein fc^dn wnnb lußi^ ^. weehe. ^eneo wbertrijft bie roten vnr purfarben meerfebneeben vnb muRb^ j twekbe inn bem meer bep ber patt î^Ç J gefangen werben. .iOannenher heip^ ben^ranhofenb« paffe udouro. ^^

ocr page 227

ÂrçtgaUcH. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iyy

! nbsp;nbsp;lt;^ ÿh bem rof en purpurfarben rarmcfiti

! nbsp;nbsp;’'if^tè naf^./was Pic fc^ône unö nnmûtù

• Ô« färben «nbelangt / wiewol ce fern ge-fuc^ ntebi bat / »nnb ifl ein wunder / bap JP^nn feben gt^e binnen »erblühst ^lt;*^lt;« ' P blûbet biefee freutfin/pann mans mit Paffer befeufbtigevvn gibt febönefrdn^ bee wintere, ^annenber büße auch bcp bnt gelehrten 2imarantbue / gueb non Pareefeat / bap ee nicht aupbonet ober berwelefet.

©amat blum ip f a It onb troef en.^ie blum gefotten »nb getrunken tun einem brublin/ iß gut für ben bauebfïup vu bue ônmmen / ver jlellet auch bie vberfïûfftge îtit»fiwetffef[ûpbermutier. ^tembüfft benen fo blutfpeien/fonberlieb wo frgenb tin aber in ber (ungen oberbruß«ern0ett wer/ wie?0?attbio(ue febreibt inn feinen eomnientarije in ^iofeonbem.

^^ fagen etliche / bap biefcblum bem magen Ju wiber fep/legt aber bae fopen »nb baucbflup mit wein eingenommen» ©amatblum in maffer gebeipt/macht tin trantf/welcbcr bem mein gleich ßb^*^ n 3

ocr page 228

Ips nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2fntoiiiî tlït'ïöfof cuff ivetcfjc weif; bie febne îfanten «t^ÿ bc€vigt;ÖCrt werben/wde^en ber wein flt;r (ich / »nnb fie bennoe^ benfdben ç«^ wollen.

,5nr6 (e^fe/fep bnô für btefund^'’*; ^efebneben.Cawatbluiti in bem bn^ï’ fe« / ««c^ bem buo brot a«^genb«n’‘*J ^etroefnef/fan bif: auff ben wintering fmnncn bebaken werben/alfo bof F färb nic^f verberbt/fonbem fe^onM^’quot; aie wann fefnfe^ abgebrochen wen

??tn^dblumcrt/fantpt É-renar^neçen. SoUe-quium.

Îgt;lt;î6 nennte OSetb.

' ^nige frane fep / wdeheo auch „ tr opium bei jl. ^o folgt ;war btr pf’J nach/wie auch bao hehotropium/ff”. fcbreibüg aber reimpi fich nicht nu^J hduwopmm. Q3Jtrt jonjfen in btn^F

ocr page 229

^fi^tgartm. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^r

«(fm^Uttbuf« genennet/quot) fingufia aknötó floreat, heweit ee alle monae blühet/ oDer wie et liebe fagen/mtt newen pengeln auftfeJjlaÇct/Âie ^rà^ofen nen»« nens fc« foiiUtU / Daß ijlfoifiam/alß fort man fugen folfeginam / fonnenwirhet. .©enn feine Humen wenDen ftebnacl^ D2 fc^einDer fonnen/vnnö folgen jlnnacfj von uuffgung un Durch Den mittag bip ä«ff Den nieDergang/ nie lebten fie von fsä renflraUn. 'ïöirtDeOh^ïlbenDerpawrert vhr/r.uflieorutn horologium / vnnD fotiß fponfu/Der fonnen braut/vuD berbn folg* tiwein fonnen fraut/genennet.

■^er rauch von Dunen vingelblumen f nDenanif gdaifen / zeucht Die gepanDen nuehgeburt uu^ De {eib.5'rifche nngelbln-mè in wein gebeit? t vnD getrun de / bringt ^enfruwenfreblumen.^oichothufabeit »tl frefftiger jr fufft inwenDig gebruueht.

Äcr fufftvon ringdblumen mit wenig wein ober wannen e^ig vermifcht/ WDinn Dem mimh geilten / tp ein bewehrt ar^nen für Daß janwehe « ;ôep-gUichen frafft hat auch Daß Hat / mit « 4

ocr page 230

so« Strtton ff trifjaJoi ten ft»ge rn grcblrd^t îerfnôtfe^d «uffamp;c frf} mer^^afftm Ian jjdejjt ^'* mn^abcrOaifdb iuuoîetn wetted •nct^aben. .^en« adcö wae flt;^^^’^J fc^aOrt bett nerufn/idnen/ bewen/Ö^vJ »tt«b bem rurfßrabe/wte J^ippo^’^^

^46 waffer won ttn^efbCume» len augenbrdjlen n^ltc^ fern / fo *»^’'; wen fo von faUer/aU bie vö tvamK^r terp §erbmmen/(egt aueb bae^aupf*”* ' '^te mn^tc^ emgro^ fecret öff^^i weU^eetc^ »nnb meine freunb efft»’'' prohrt »n verfud^t (mben/^at jertK«r ein peßde^ifc^ feber ange|lo(fen/berW'' cfe vb ßunbun ben fafft »ö nngdblu”!'' gwep vn^/vnb iegfidj inn bae be«^’”’ fc^mt^ mof gebeeft/ ee Çtlflftwttnber^ iidj. \i0tefe$ feeree hat nuefj 3Uejrlt;**’*’ CSenebictue befd^rieben. , 2((6 td^ biefe binmp von ben nn^^^^' mè molt befe^heffen/fam einer auf; i»lt;‘J freunben »ft fagt mir/er hab eine0R^’’” gefeflee/welc^er b5 viertägig feber Çlt;»i^ leiictmit bJ rm^elbiumè auffbiefe »lt;Î

ocr page 231

3(rQtS4ttéN. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;toi

lt;^’ï Çlt;it ficbcn gran von nngclHûmcn gc-ttomnun/öKjdben Bcrjloffcn/vnb tn wdf fw wnn gdegt / vnö fotc^eo vo : ïxm an= l^offen Dem franefm geben ïntnnef en ct-licbetagnadjetnanben^olc^eo^ab ic% pKnmglicbtvóUen offenbaren.

^cvfc4)fblt;pl4^

^€6 $IU^t^^vUne / wde^cv etliche 5Ù bent effen ontuchtige (renter in etlifbetben begreifft.

WamtSt »namp;r«nc«ii5ncycn.

Ï5a6 erfl^Setb»

lt;Spflegt bic natur/ fo alle bing er-feb affen hat/ in biefer wetten vnnb breiten welt güte mit bôfen / fuffeo mit bittern îùuermifeb en. .^iefemerem« pdwillicbnnnanchin biefer biflcn von bengdrtenfreutem nachfotgen/ üebliebe mitvnlieblifhen /auch wao anmutig ip/ wit fawien vnnb vnangenemen vertui» n 5

ocr page 232

soi 2(«bhlt;ifîWô«te(

. fcf^cn. ^««nac^ tc^ nun «hrpe wo^ djen^e vnô anmûd^c frcutcr aîcift^J fo win îc^ î7gt nuc^ ctîidje »nUebfW'î fdjKikn/von Oem ‘fermât lt;inp»rtâlt;'jl wckf^crwcî’eram geruc^/nod^ att^'J gcfdjm^îff ungenent/ wie mennigti^r WOÜCWUjï. ,/

;ôfG QBfrmöfö 0'namp; bK^ gefe^f^^ ‘^40 erp |dfFm bic ^xanjofen ^dor at^ foU nruî fügen aloinam/ biew^JJ gicidj wie bg? bitter a(oe fc^ntedtt- -^ üöurbomer {jeijfenb Jbuum / ôigt;«^ partf en vnb heffttgen gerueb vu f^ »nnb foil bem 'Pontieo ab^'nf^iö FÏ fein, ëa« nnber beiß ©eripbiutUy^ öK^jtmumz nut we!d?co famen bit j bie fpiHwdrm vertreiben/ wirt bç^Â deinen eontru (umbneoe genennet/?, iß/wnrmfamen. Æ)ie^lanjofenbeiF barbofinam vnb mon bu nero /vfl^^ monem/ben wurmen tobt / weleb^A tnenbienpoteefer mte^ beften. -^ hit wirt ÓÏomunuin vnnb ^nw»’^ genennet / iß Heiner atß bie ember«/J’L ‘j4ïi*f «O hiftitj bat weiffe bietter /»«’^

ocr page 233

2(rQtlt;î«rteB* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lot lt;,

«ttmilri^en gerueb vnb nteftf ^«v vnHeb* lidjcn gcfc^nurf / .wirt je^tger «cit in »te-kngarten gejiict/vui) mit tem faiat ver-« mengt/mit greffemnu^ bee magene vu ; Mteber.

,Öc$ wermfife frafft vnö wire! ung.

^ernsfu gefeften/vnï) rermueb boon empfangen/ ßilkt bne Mn vnnö o^nn mehe/mirt aueb mit mn? in tic ob“ irengetropfft/mo tiefelben eptertebt fein.

‘Wermut mirt von vielen vermorffetv ta^' mans inn transen nicht brauchen foil/ tenu ce foil tem magen vut^nupe tin webetumb machen/ fonberlich ter gc-wtinemermut/ toeb finb bieblettergót/ M^manfieauj^menbigauffgcmelte glie berlegt

Wermut mit pfeffer/rauten/ fa-ft/viib mein vermifchet/machet mot temen/vnb reiniget biebmptmt blarv lilgen trüget gebmuebet / fonberlich ter Orómifche wenmit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

Ql'evmüt inn regenmaffer gefottenz »nnbvntev tem himmet gdaffen erhalten / foil ten magen ont leber mit gemaU

ocr page 234

t®4


antonOilTtWof


mm tränet gecruntfen.

^cnnût mit epfïc^ oöcr »ifl’lt;*'^. (abwntOgefottenwnö getrunefen/if'^ ’’ fUrhUd^^t

QBermwtmit ^om^getruhrfen/”^ inntmarwuHen «u^wenötg anff^fl^^ 6«ngt Den fragen jh« 2)Jonötn5lt;ilt;®^ ^lamp;mm.

Fermât ge potten vnb pc^ öartut ^ wafe^cn/legt Dnefneten.

fermât mtt mein getrunken / »^ «n öie nafen gehalten/ ober «uff Den ’•’J gen gelegt/vertreibt ben vnwillen/»^'^ f^er einem miff b em meer begegnet .

OBennût mit effig getrnmfen/ R biemil^fuefet/vertreibt nuc^ baegiffii von ben fe^wdmmen herf ommen-

Q33ermût mit mein getrnneten/iflr fürbaegifft beotvii^erUngo/ vnb «Ü‘'' (epgifftigebi^/ane^ bimve maffen/’'’’ manô au^menbig nufftegt.

Fermât mit bontg vit fainiter reu'quot; fe^et/vertreibt bie bidune vnnb ^nl^^'*

ocr page 235

Ârçtg^rten.

Wermut gcfloffm/ vnnö auff frifc^c wwnben 3clcge/hilfft/fonï»erlicïj txn wun ben bes §«upte.

fermât nuf oc^fengatt »wmifc^fW »(rtreibf bae o^^ten fauffen»

‘ïöermüt gefotten/vnö dn pflauer ba-f««^ gemaf^t/aUffbaé BarfemiUjgdcgu ^nhbalfdb.

. '®ermüe grünmtf ót gefoffen / vnnö «« I'aib baraup gcmac^d / ßer^ft ben ’’’'’^cn.

^K afc^ von 'ïSennut mit rofcnól ’^‘f'^^ ‘’^^^^^ ^lt;*® ^^^’^ fd^warç.

è^^P^ gelekt/vnb

lt;»W ^^^^ ^^^ ^’^^^^ bavumb md^fo bf^??“* ^^^^'^/^Ki‘^tÇ’’f«ô vinum bc^ örhnf7 • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^^ ^’” fürfreffhc^c

wiefM i“^^^lt;*«^^lt;»lt;^ ntdgene/ ^^‘^^^^*j von ben genres ^*»cincnngt;i«angcïdgt

^ctoaR^Jï”^ ^’®*^blt;n bic ffdber gdegv ^’•^ ^lt;frlt;ff ^‘’^ ^’^ ^^”^ ’”^^^” ”^^^^ ^^^‘^

ocr page 236

^0d »iitöri^tntjofef' fermât gefotten/vnörnftbewÄ bic öüu vnö farben vemufe^t/maf^R fern maufj biv blieber o^cr biubß^’^’^'’ m^fn. ^iofronïieewnö’Plirttue.

^t' p;^t äeumeM/ welcher im «»K DeóUd^m« werinót uxminnrfivb^^’^’ lurbttranrhn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.iii

^ie amn wann fie ben wennuf Pq'l . ren hnblt;rn ^aben ifunnefen gebe« ’’j kn/haben jb^efiffim $ùuoî nuf |o«ÖJ' (Iriefjen/ wie fofc^ee iuereuiiö f«”’

Jt^Kibt/ba er fpuebt

Ac uduti pueris abdiMi tetra medentei , ( Ckm dare conantur,prias or as pocula cir«^'^

Al^irantmeüisdulciflauoéi-ltquore. i ^•tbefje haben bic bletter in feige«'’‘J' wfefeU/vnnï) fo ben bittern febinarf '’J boïgen/weidjee ein guter vnnb nü?!'^' betrug gewefen; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■

QBernrut mit rofen in herben «^f# wenstehenben weirt gefotten vnb ai’l*^ ïegf/|ïiUba6baucbwebe. ,

QBermtit mit rofinim auff bie geiegt/heiit ih^en fiopfenben febrt««’*^ A^epgUichen tbut auch ber bampifÇ,

ocr page 237

, 3(t9tg4rteB, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tö-r,

! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^ 'veiffern wem gefotten / mit f fe‘“^S^»’pf««dlt;»» f^H ^ ‘’^^ païenne/ ba^ ber wermüf gekir ^^’'^ ’” ^^^ quot;^ c’'” gelaffen / (egt bae ; 4 A'^’l'’,quot;^fWtnberfe(bett. Äef'glei«-( Miubntnncb js^r rcttulgt;fn|ft mit rofen olMmiifcijt.

Sd gelegt / welcfjev gewinnet / vnnb mU ^cinbefptengt foUfern/ geréft/beilctbic i quot;'quot;^i^^Rtenvribgefcblagenglteber.

Wermut gefotten/vnb mit Heien/ efja-’’'»Uen/ob(r|llt;inflee/ptippcln,TOeirtvnnb J’^’ffer/auef} anobpnie Meie (bne ijl / dien MMnfcMnerbennitlfent) nlfjmitrofen/ Mgenz ballen / c^amiHen él vermifc^et/ jnnb nuff où gefdjlagenc vnnb óer^ mitfe^tengheber gelegt/geilet munber*. barltc^.

^Ôfvmùt Metter mit Çontg Serfioffen tnm Me fcljam Derfrawen geUßt/bungt j^neniMebtömen.

^cï wennut Mmtti mit bUw (lïgen. i®uri?ct gefetten/vnnb genun^cn / rcini-get bic batft »nnb vmr«bt ober ^dUf■ fcie g«l|'u(^t

ocr page 238

teS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Äntonfl 2nt54lO(

3oann(e SO^cfuc ff^mbt von ï’^’’

,©cr fermât Çat jwlt;vcHe9 f^P^l tie ein ijc warm/bittcr/ falwwfc^/FjJ renö/vnnö Ou verfïopflrung nuff wj ^gt;iennöcr lp Kdifcb/jiifaniMert ^j »nb bic 3Ult;tgt;lt;r|Ïlt;rfFcnïgt;/fonblt;rH’J berwermuf gcbduijt .^toreif lt;»^^.b warme fubpan^ in fitperpetc ip/fo «”'. biefdb erplicb/wann berwerrnfttw^ genommen / bamaeb folgt bie iW welche Snfammen îiebet/bureb w^^^^L (iebe gemeint /bap ber(eib werb lt;JUj iop/inn'.bem fie eomptimirt/jüpii’J, bmefet/vnb ver5altet.^ocfgt; iß bieß'’'‘ tiling falfcfj : benn ber wermót purF biegallein/onnb bao walferaupbenfj. gen/bdrmen/ieber / vnb abern /bip®^ aueb bureb ben barn, ^urgirt «Ht febteim / pitnitam gênant / entwe^^J niebt / ober beffetben gar wenig / ib’J 2(uen5oar gemetntabfintbiiini fep F?J magognm. .©er wermût in wein.J, waiter gefotten Iep inn bein (eib iw' faulen/beffdben ein ober swep »«?*;

ocr page 239

MrQtgÂrteBé nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- roÿ

f Ôlt;ttommen/oamp;ev bee banten waffcre: ^ermûtmit einem (etnm tùc^ vmb Il 5« gemacht gefcjjlagen / feilet ôte ge-, fc^WU((l,, ), ^ermûtmtt Çont^ oôer wetn»nnlgt; 1 '^cmgfümmetgetvarmct »nnô «uff^e* j ïWjlwttnôerbarttcÇ'^« ^ûôengefejjb » gm'vnôjerfnttfe^ten afieôem/ 5 „.fermât vnô ôie wur^el von triften ) tucumer in wem/waffer oôer dl gefottenz ( »nb darinnen ein fc^wam genest / anff f lgt;cn fc^idff gebunden / ßeilef dae haupt-

. fermât inn wein öder waffer gefbe-, Jm/vnd der dampffift die o^ten gelaffen/ «^ dae fauffen / fc^mer^en /»nnd taub» ƒ ?mder obien, .^, . ,, , fermât mit eitron fetalen in efTtg/o* berwein gefotten/deilet den gepand des tnmid$ / fo von Verfaulung wegen des (1 îanpeifdjô un der Jan/oder von verderb»« d der materiën im magen darf ommen» tpt auch fein biantwaffer, * /lt; .?^quot;’Ält; flt;^ «»« Mlt;ta fernen/ töd^ f wfdie Würm in den öb^en vnnd andern

ocr page 240

ti» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XntôttS) tWMôt .

g(ieöanbC6 kibo/vnb führe öi^f'^^l rau^. ©onberkc^ aber tóbtet bt^ “’ wärm bkfe (atwerg. '51tm vier W«^ müvanbert^alb quintlm ^wp^^’^’^j lt;in halbe »m? gebeenten hirtO^v:«/'’quot; Çontg#foôie(a(^gnûgtfl. -

^im wermut/tanben fropffZ ^*”5 mp rebalance ettreoö/vß mac^ ein ndj Oarau^/ea ^i(|ft für ba» jurfen vfi t ƒ ^ Wermut jleréf t ben magen vnb , mae^f (ufïig 5«m effen / öffnet bie »C pfunge/onb heilt bie geelfue^t onn^ ' ferfne^t/fo non verßopfungen Wquot; men/ijï auch gne für bie langwing^ r

■iBermuf foHmanim frnling bre^‘ »nb ben faffï mitten im frälmgonpj Çen/onb an ber fonnen / ober auff Ç^'L afeten in gidfern guttern / al^ ba^o' troefnen. ^ie bluff roirt im anfanâ fommero abgebeoehenz vnb leibet ein»’, iû^etoetion.‘iî»t^hieÇdrî0îe|ue$/gt;nn’''

^em mir auch biefe hißon von bem mermut befc^lieffen

ocr page 241

SevtWttre fampt femeu

«r^tteyett, Abr©-tonunx

5)40 rtn^erSSetb’

jj5 ettwur# sorteer wü öa wermftO tc^mù^ fie be^lalbm balö nac^

^ ben wermûtbefebKiben»

©crtivur^ iß iweoeriep /bae mdnici gt;wgt;»eib(e* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

^«e^weibie wirtven Piefen €pp:e^ ylt;nnlt;t/|at weiffeHeiter, lt;©ae mdnlc 2 J^t fo wei^i ^ie ’tarifer nennen '^^ßertwürtj ^luronne vß eußobem ve-1’‘’num/Dae i(l / f (eiber better / benn fie ’wn/ba^ fem fc^nben ben Heibern ’’'î^m/in bie fallen defeat.

Bn?t^‘*‘^’^ ’^ ®^*’' setrnnefen/ iß eirt bn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^’^^n^V fquot;^*^ w d’ffi / wie Wlt; «(•

^.^'Rbneben haben-

br« Ï'^^’f^ ”**• ^^ ungeßric^en/bilfff b^^^®^”^*^ '’”^ verzauberten/ welche ’ ^^‘e^n weref $ nit biancljc fónnen.

^ertmurç in ber fanmier geßreweU.

ocr page 242

üt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Antoni) Wtij^fof

»nö dn ranc^ öaran^ gemacht / verity''' öu fcl?t«ngcn/»nnb alle giffttge tvilrif', Äie dfe^ von gerttour^ mit retfit^^ frcu^baunidl/ ober ©éuénél angr eben/nuebet ben barb ball) waebf^*’*

©eriwur^ gefoden/tg (réglai Ç für bte frand^dtert ber nemen vftbïHR ^irt be^b^^lben mtf wetnvnnbww benig getmnefen für ba$ fdeb’enzb#!^ vnb tenben/auefj mutter webe/ ff für bas bufft wehe/ vnnb geganbtf^*^ tgt;erfrawen.

@ertwur$ mtf warmen waffet r trunefen/ebe dnem berfrog anfon^i^ ï ber mtf bem dl von gerfwur$ ber tj grab gefalbt/legf bas riffen vnb g^ij

^tltcbeïergog'ehbtegengel vnb H‘' ter/ vnb machen mtf dl ein falb b^tj falben bemnae^ mtf bemfelben bte F folen/rmf grab vnb pul^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,,

^erfamen von gertwur^ / ein ^wj lin/ fampt etlichen blettern tnnwetr wein Jergoffen/vnb ein welfehe nupj bolus armenuo barîwife^en genten bemnae^ burcljgefeuhet vnbgetntnef^J

ocr page 243

y 1(1 wunbcvbavlutj gut für ßifft vut» pepi* Uns?/TOK tc^ fetches fampt mein en freun

f ten mit gvoffem nut? erfaßten Mb.

â nbsp;nbsp;nbsp;CbertTOUVs? (amen in tv ciffcm meinier«

i ^oden/vnb getruneïen/ bnngtten (raw« yi enjbiebinmen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

4 nbsp;nbsp;^ertmurij mit biot vnb (Ruitten in waf

n ^^ gefeiten vut anfföie gefc^woUen ^i^i i óenaugengeUgt/^ilfft. , (i (öeïtTOuvt? für fich felb^ auff^eU^U f ober mit (clamait? ierpoffen/ieu^et tie be: üer au^ vnnö tie ßae^eV (o inn ter ^am

il Men.'

* ^ertwurs? innwenbig ober au^wen*

» Wg gebeauebt / ober auch bureb ein cri* s Pü ober iapflin / tobtet bie fpulwürm/ »• niebt aubero al^ ber wermùt.

b nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ertwurfj onter bno tuffen ober pol*

■»i Pn gclegt/onb bamuff gefebiaffen / reU^t iuronteufeb^eit, ‘553^ foUbeo

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ebeUuteniùer (abten

♦ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;taffen-

ocr page 244

v4- SCt^WntïHIftjrtlof 64vUix ratteen fampt f^ nerfraffu

,©46 btitte ^Ctb’

lt;© finb fafl feme gareen ßauen/vimö ödlt;ertt / i« «7^ nie^t raufen für vnnb für

»nbjUrrf fc^meefenffjüßnben wer- ! i^jpgt pimiuö vnö *pattaöiu«/r bie gepofen oöer »erbozgen raMüJ* bejien waf^fe/vnnï) fuf? ßem (ap Fr Sen enter Dè fc^aften eine« ^et^en^^’r .©annen^ar faßt i^^eop^zaßwf/ i’‘’L Sege raufen fep/welche tn cm f^^r (ten ßcflecff/tn bae erönefj »ergrahî'’’'' ^o(c^e$fflaue^^(ufarf§o nic^tr. wußgewefen. ©ennfo fc^zeibf alt; »tenépmpoftaete. ©teraufen/*”quot;’, rnfer etn? fetgenbaum mac^fet / ogt;^ nn ferne würget reic^f/wtrf für be^ möftger ennb hlt;b(tc^crgehalten, -y „ feouDeéfobt auch ötefeJben/ nnnbr manttfoöbteiemg tn ber foßbh'’«r ^efe^e neben etnent fetgenbaunt dü”*’|^

ocr page 245

Ât^gart«». nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hf

ftn/tcwirfftfonitcn bic anbew/wnb öfï ®lt;ut(icU effen/ weitje anoetewo gc^ J’^^f^fen.^annenhrtvïoint bie wunber-Mlie^fpmpat^iavn frettnbff^aflt Wilcken bet vaneen vnnb faßen/wdcfje'^ltö *^Wó befcbiabt »nb r^ümet/ vnnb wiebel Jumb bie wunberbavUe^e anttpat^wwnb p'ttbfe^aff^ itvifc^en bev vaneen vnnb J^ü^evténg/ welche auf; bem wivebetcie-hn'baf welche bie vaneen famlen vnb ah ^Kc^en/bte (alben j^ee hanb mitn^^ev-^^ faife/banut (ie nic^e von jbjem bxn-‘^'^Hbefefjdbigewevben. ©olcbee iß von ^«- t»ilbcn vaneen gefage / wie bie erfaße* J’JS«uf;wei(ee/ein»neipevin aller îwepf-pijafften bingen.

Jiewneinuo feb^eibe von bev vaneen anff Mlt; wei^. ^ie o^iè mie bem mavete von ’f^meen obev fri (eben vaneen (afft verpop»* Vpt/lege bas baupewebe.

Äaueenfaffe mie bem bepen bonig olt;» J^ï mi' tb von einer fvawen (o ein f ndblin v^^tgeboien/ob fenget/vevmifebt/ vftbic ; ^UgenOamitgefalbee/ benimpe baefun* , rt^fn (öv ben an9en / vnb bie ennefeibeit«

ocr page 246

tit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sfntomî UTt^^üf

röc^^We^fn t^ût duc^ öcv pff^A^^J, womanöcnfclben an Oie nu^enwiR rit^t «Bf!« ^w menfebm / fonbern 0’J ÎXô vichô fnlbct quot;' ^tlt; folcbce «u^’’ fc^ofa lt;Sa(crnitana Bat angeîà^^”” liefert retnten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

i^obilistßrutä,quilt;ilumina redditiici^^^' ' Atilio rutie,uir Ii^pe,uidebi5 acutè-

R«f(lt; comelU récens oculds caUgine pur^*^gt; ktmeliut martithri cum fHçco,feUeq;glt;iüii Vielle^,fi fucetu ex gquo iungitur eiw. înde^ fint oculi ^atientis flt;epe perundi, Otöttten pfft mit mein getrunt^'^J

netfürbae gt^t ber febtangen/wnî» K «frantf^t^r' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

Kaufen mit fdgenbi^îum Çlt;»!^f*’,,j( dn^efotten / tfî ein gute ar^neç^fï^'^L waKerfuebt / auch fût ^’Ûe fc^mer^l^L Der bmfi/feifen vnb ienîgt;en.3fem/f»^^J, Çu^enz vnb gebidß ber tungen vnf ‘^ item/ber nieren vnb bae faltweÇt* ,.^

Kauten mit mein/Çp jfop/ vnb 4^* ‘ (offert/ getrunefen/ober au^wend^JJ gelegt/ iß gut für bao baud^gn’^'Ji

ocr page 247

2(tçtg4rtew. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«7

iJttl) bringt ben fragen ihre Blumcn.^bn ^enafen gehalten/ »erteilet bae bluten» ^nb ofltmub gefebmerft/ belltbie ßm^^ ^lt;nb gefebwer bep ben naßlbcberentitent wn bem munb gebulten/lß gutsu ben Acenen.

^amp; Iß gewiß /baß ber ^afllifrf bem J^^ttfebtn vnnb anberen tbisven feb^b« ßp/ünb alle gewdebe »nb faat bureb hmanruren vnb gifftigenbaucben vet«’ wut / aueb baß fein anbev tbier fep wet-Jplt;6wiberlbn ßreitetab ber wiefel.,^ie-r äreifft ben ^afllifet aßein an/boeb tp '^* rauten / pnnb reiß bemnaeb ge-feinb duß feiner bdlen» QBann nun ^afitiftf tobt iß / »nnb er niebt halb J’^“®« ßiebet/unnb wiberumb rauten J Ç/ f® ßech erin gefabr/baßibnbi« »er o'ftß lu^taueb »mb bringe. 00 tbun bie S^^ ”'^* '’^^^ bavan / welebe »mb )brc uper/pawrbdufer / ßdU vnb defer / viel

Pßan^en unb waebfen laßen/bie* - nbsp;nbsp;^i ße bem gißt wiberßebet mit großer

walt/vnb leß hin fcblangen ober gißP '‘ä^nwurmittfieb naben»

» 5

ocr page 248

tl» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MnWnfitWtjftfoi

^at fcmanöó almun / Bilpw^^^J Kepwei^Z mußfamen fafft »nö ^*^^^‘'i ttgc freiner geffen/fo ber groffen feW ^ Ben fc^(a||en ma^en vnnbtoW^^jC Brauch ramenfafft ober rautengn*”^ im wein/ee wirf jßm ge^offfen. ,j, ^;$ iß aber nic^t ju vergeßen / ^ rauten fc^gbet tnn einem §i$iglt;» ^’/^ wan biefeib Ju vlei brauc^et4 @o ^^ Bur leit ber pe^iien^ offtmalo gt^J* Ba^/wefc^e bie rauten inneßigö^jj,, vnb tnn bie nafenfórvnbfürgep‘’H:jf( BieÇaben eißen vnnb biotterinnbeti’' Ben/naßn/nnnb vmbhegcnbfncnei’j fommen. Äenn'ße jerjenet bie Mi^^ % wenbig außgeiegt/ vnb reibt wann man ein giteb bamit fraget • ^ beßhulben ben earfunefei vnb Plt;ß’‘^5j fc^en peuten vnb anbern gefc^w^’'^*’ a größern nuß außgebunben . Jeuc^t bao gißt auß/ vnb ieß nteM’’^‘. finein weichen pie gißtige bdmpß iänßen. OJJan mac^t aber ein fP^ filr gemeiteo gißt außbiefe weiß* ' j, rauten zierßoß biefelbz vnb mifefe P^ pi

ocr page 249

Ârçtgartrti.' ir» fcn («»mdg »nnb fc^wdm’« fermai» fcarun^jer/ item îw^bd vnnb fcigm/ fccb cberréfî Wefeeaatö/t^u bonnacb ^af ommoniacum/ lebenbigen fafe^z fefftn/ ßolöwürntlnn / »nnb ein werna Tîna vS tarunbev / (o Çlt;gt;|î bu on trefßteb j^fiaa per gemacht / wdc^ce auff bic peulen tu »erster Kit muff' gebunben werben / f» öffhetó biefetb von punbun» SOerjuc^ ^lt;»6/ fo tvirp bu fagen/ co fep wabr/mmb wirpbic^frewen/ba^ bufoldjee gek^r* ncfba|l.

Ovauten fafft inn einer rinben ober fc^aaien von ©runut dpffdn gewur* lïiei/vnnb inn Î’^ô obr geluffen/enbet fei« ne fdjmerçftt/ peilt auc^ pup fanftn/vnb tobtet bic wörm.

bauten bletter geffen/ benimpt ben bofen gepanef beo munbo/weSepervern tem Mnobhucpvnnb^wibeltt perfom* men zee foil aber ber munb pernaeb alp halb mit effig gan^ fnuber nupgcfpuld Werben,

Kanten bletter gefotten / vnnö wil

ocr page 250

no nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sfntonij tîTijcIO^

fc^webel vnb weni^ effig ïcrjlofFlt;*’^‘? nac^ auff Ïgt;K harte bruft piïapcre«’j lt;»wflrä«llt;ßt ( ausgenommen Ote warF' Die foil man lebtg laffen ) betft bid fr^wuljl vnb (oagulationlgt;er mtlefe- ' ■ lt;fo fc^reibt @alen«o / baS ptlt; *'J*’L alle bofe fe^aben heilt /fif fepen Mr^ »mb ftefj ^eKenb/ muS aber, inn lt;i^' Karten leib gebraucht / mit brot obet pen mehl »ermife^t on ierpolfen 3nn einem parten leib/ maint @lt;*^lt;’”J foil man lieber wilbeaU hie îame *’'’quot; garten rauten brauchen« .

Stauten famen in mein gefotten »J getrunefen/ vertreibt baoflujeen/wn^ »onbemfehUim »nb pituita ÇerfoW^^^ »nnb lebigt bie ienige / melcfje beo W^ falben »ap erlieft weren,

Siauten bletter gezopen »nb pf^l^ toeip au|f bie fropffgebunben / »ert^^^

€5ebdrte rauten bletter gepötuftt/’”' Çalb fo »iel wetrauehe barunber »ti*^ febet / bemnadj mit wein ober eine fF »Ort milne getrumf en/ »erpeUt W fo^ J

ocr page 251

Sfr^tgarten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ni

^tth^c frifc^e rauten Sfetter geffenz jnl) cm guter mein Carauff getrunken/ Çcilt öcnfctbcn/wctcljen ein wifcl gebif« rm/mebt andere/ ab ein bone gef ewet vü auffÖen fc^aben von ßunban gebunben/ ^i^ /fo von einer fa^en ober affen Çw^ommen.

^wîeppin ober peffarium/mteee bie wbiei nennen/von raute fafft gemaf^f/ wugt ben framen f^re biumen.

Schuten bletteriergelfen/vnb mit (iU Ö^nbl gefotten/famptpuerober ganfe RUial^Z warm binben vnnb vompßad wei^ auff bie »butter gebunben/tegt ^^f^ttterben berfelbcn. ©olcbo iflauem J’^titearbnet) för bie gefcbwulßvnnb W«pbeö affterbarme vnnb mutter, (£$ vjben aber bie gebinte btetter fampt ben ’’^emelten febnmfuenvnb bloerpoden/ 8w'^ervnb paref er Wirkung;

^öfdjreibt 2(rna(bU6 a ^ina nouaz J^P bie rauten inn weiffem wein ober ro-= nn wajfer gebeizt vnnb gewermet / breb-ein bampif vnnb wafferigen rauc^ ‘”’P/welcher mit einem glafern auffge-

ocr page 252

ns ÄntoKflJWfydtef nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

kgfen ^efc^irî empfanden »nö 5lt;P'’'' fc^r gut ijl für allerlei bmjten Der «»^^

lt;Sô ijl «uc§ gcbec^tnu^wirbig / ^iuiccnna fc^rcibt. '^7im rauten P’’’’ »nnb bietter / ein nu^ vnnb boUim i«^' intm/^frjlo^bicfcó aflea inn einemt'^'^ i weijfenwein/feugea bureb ein tnefe'quot;’ I mnp tnnrfebea moigena niV^iertt/^ mac^t einen fieber amp;ejfe(ben tage / WP* fein gifft/noe^ pejlitençifcf} («|fiff^‘' Den mag. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.,

Miauten Wet ter mit wein Sergo^^ gut fur ade oergijfte biff} / aucfe eH» gleich von einem wdtenben ^nnö gew I^cn weren. (Sofien aber mit bonig '”’’ faî$ auff Oen feb^Wen gelegt/oDermüJ fig vnnb peeb ê« gleie^en nui? gefet*^ werben. , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

kf a fügen etliche / ba^ weieber H rauten fajft faSbet / ober rauten bev F tregt/ben mag fein fcbdblub tbied'*' eben ober beijfen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

;Öoeb ijl ea gewi^/bajj bie raufen fjquot; ber foflgebraucbef/ben natftrltebenr menyerjeyref. d’afoKenbe^b^fbeni”’

ocr page 253

3(rçtg4tUn*

ït»

^Hb fließen vnnb nû^t brauchen. « ^””r ’^lf«lt;tWlt; mutter »nnö bringe W‘W|§rlt;ut(.

Stauten mit homgierßen'm mb ben

Rauten mitfoibeer b(lt;t«m gtfotten/ rubfluff biegefc^woUmgerndf^t gebun bW^ttlt;

Stauten mit honig mbahunnmni-v ?J'’”^ ^^ff btefleebtengeneben/^eiU ’’‘tIHben.


stauten mit Pfeffer vnnb fainiter ver* 5^1^ ‘^'^^ ^’^ weijfen ßec^ten »nnö .«tüc^c tauten bietter not bem effen gé Mt ober mit einer feigen vnb alten weU ^^uüffen/fampt wenig fai^ eingenom« TJ* ^ »ft gut für giftt/nnO macht ben leib W für ber pejtiien^ifchen lufft. ©o(-^W foil OJ^thnbatco erhüben haben/ ‘’n Wirt biefe »ermifchung be^haiben mt-Watieum biatejfaron genennet zwei« ^w ithvnbanberemehr im leit btt pc4

ocr page 254

224 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ântontjttïiîftfof (ItUtt^r mît ^roffem nuçfûr ^ewfÇ'^J fahren. r^Ôcrpoetbcfc^mfgt;tlt;îWf^Ç compolîfton mit feinen verfett /.»^ ic^ me^t f^n vnterwegen Uffen/»«^^ fenalfo:

O'oüatpotd merci, vel cruia comeRii,venen^‘ Qt^ydMithridates PontirexfiepeprobälUt'' Quirut£ folijsviginticumfalcpauco

' Et magnis nudbus binis,caricisq; duabut ieiunutvefd confurgens manefolebat: Armatut^ cibo talhquafcunt^; vencHO Quilibet mßdias ßbi tenderct,haud metdi^'

^^beopompue fagt/M ï’*^ ’^^“^Ïv benfolc^efrafft fatale ötefitretten'' ï)er gifff. ©e^reibt auc^/ba^ ju (««lt;[’^ lt;Z(earc^u6 ein tprann Oer Jperttf(«’'l ter viel mit rvolftewitro bat getet’tet aber feine vntertbanet^fotcbó finö fie nac^maU nimer auf; !gt;lt;•gt;*n gangen/ fie fetten bann Junot r^ti^^S jvn/mit mefe^er ar^nep ße f ^r fe^f**’’^ gefunb^eit ertettet babett. ^br »i^® foie^eo von ben eitronen / aioiunF i^tt gefügt foU werbend nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

^öfagt ^ippocrateovnb ©i^’^ji

ocr page 255

♦, Ät^g^rtea« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«if

?«^. Ötöne teuten vnö gtdne mân^/ Btdfl *’(furfac^t vnnö reitst 5ur vnhufdj^ettl ßebört aber ober gcrofl/fonbcrltclj öer fa* wen iertbeilt biefetben/vnnb (egt Dié vn# «ufeb^ett/aUc^ jamenftu^/gonozr^eam genaflt: ^$ febäntt ïwaf als ob baomtC obgemeUen nicht obereme ßimmet/ boc^ wet (6 recht onb mit »erjlanb betrachtet/ ber Wirt fein imitracht aUbie beßnben; , , ^ue.3(pulei«ô einjp(4toni(u0 fehrep bet / bah ein grüne rauten inn dl gefotte« »nb mit newem mache n ermifcljt/ bae ge wachtmee »eftreibt : ee muh ^ber auffetri iwchKnale ein Phaser geßrichen/ »nnä e^uffgebunbertwerben: , , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

^Rauten mit geißcnmcM ^erhoffen bnnb anffgelegt / heilt bie augenßüß / , löscht ben rotiauff mit effig »nnb dl an* 1 «Wn.

jij ^er taw au|f ber rauten bee mow jl genbe inn einem gefaß gefamlet »nb in« f bie äugen getropfft / heilt bie tnnÆelhett i berfetben. Jöehgleichen tbut auch ber b^wpff / welcher gefamlet wirt/wann

# titifewchterautertoerbfenriet.'

ocr page 256

K# Stntodf/inürtlH

5(ettfl fcmanbe îJcrfamenwtW nm wtUen au^/bcr lt;^ rautm tn w^’”! fettm mit einem fetten fafft oOer Ht*, îO^ac^ ein cirkel vmböie ww^^L goiD/fiiber vnö Belffenbem/ieip P^ ^L nac^aupnnb bmö fte einer frawm^,-Î)f fwö nm fn^/td vertreibt me vbd^ figeflû^berfelben. ^ipnlema- .-

ß;öfefereibt2(rißote(e6 vnf I^^’j tnf; wann ein mifei mit öer {camp;{lt;”'Ä frotté ßreiten wili / fopfïegt erïntt^t tritt elfen/ alö ein getvifj ar$nev f«^ n ^nnnenficr Çnbm tgt;ie niten nien t rec^f gefe^ricben/bn^ bietautenti”^; heb ar^nep fep für alle verianbettt^ 0ifllt; »nb pepiiennifebt iufft/nnnb quot;^^t ^peÇagoîno niebt ree^tgemeint/w’ Den äugen febabheb fep. Senn bi^^’L (er vnö füngier pflegen rauten in bO^J mit großem nue iu braueben / ^^''* gen^aiben.

^ie rauten wibergebet ben flt;t^^ vnnb giftigen wärmen bermagm/J^^, wo biefeib waebfet / fie niebt tb^St noeb bleiben fbnnen/ f« nur bureb b^J

ocr page 257

Ät^^rttten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;“X

Wcfe allein vertagt werben, ©otß ee fein wunber/ba^ rauten mit fal$ vnnö Mbel auffgelegt/biegifftigen bi^ô ber f^^^tangenheilt/wieic^ fokwee Um off-tennat hab erfahren. “àînb thun be^^ak ben bie jenige recht baran/ welche rauten mnihren garten pflanzen/ baß fein giff-tiger wurm bie fpeißfreufer anruret noc^ »«gifftet.

5ürba$k^t. SSegieß bie jungenÇiV Jtt ober auch anbere vogel mit rauten« Wt/ ober beßetf bie h«ner ober vögel |tüfer mit rauten allenthalben / fo wire fahenU ihnen fich nahen borffen. ^okheo iß leicht Uuerfuchen / ab auch* ^efee/ welche ■©emoc. befchreibt/nèlich. ^»m ein rauten ßengel / neh benfelbcn in 'i^ffer/vunb befpreng bamit bae hauß ®ber anber jebee on/ober nim gefotten Wen/vnb fprenh mit bemfelben/fo wire fttnßoeh noch fehnorfen bahin fern* S fpr^h ^^^^ ^^'' ^^^^ ^‘^^^^^^^ anjeigt/bu

Coäa facit ruta, de pulicibus lo-

ocr page 258

u8 3(nt0nO'tn^dIO(

Gencin/ fampej^v^t^

ar^nepen.

3)a6 vkvu^ctb»

wac^R» f^’f 0^ 0^*^ ^5 ^T gdnen / fo wo«n öm ©k^^^ii pawcre gdrfert öU freutet («gt;J^ guur partner vo:§anDe)mif groRï rf, fen/tvefebe titelt uHdn in bet foß *’^, fonbern aueb lu febmetfen vnnO «’’^’J, hen vuluptg fein, èo wiö ich nun ïC ben etliche allste 6effbveibett/amp;ifft’^r „ mit greffer frafft bee menfe^mï«^ ’L guter gefunb^dt befffen bebuften/J^ feine franefbeit vertreiben. QBiH befÇ“^ ben vo ben neffein anfangen / weffè^/J fe fraffifür anbern Çabè/ba^ ob fit Ô’^J niebt bozneebtig fein/ beuoeb ßttbü’’^'; brennen/ a(fo ba^ fie angerört ton Ç an ein juefen vnb Matter / aie Çdiß^JÎ ner verbrennet/enveefen. QBtrt beR*quot;^ benniebt vnreebt vrtiea genennet/^ bem tooit vro / weiebee ein brennte ij deutet, r^oeb dreigt peb biefe b««”^

ocr page 259

^^x? ^^^^f^^ *»*lt; ^1 âlt;Ç«’îlt; wirOttû^t w jtiinban/ fonbem wirt je tenger je frejf «ger/inn ben ©ommero tagen. 3»« ^n* P«g ïgt;e$früHng$ pßegt btefeo frautme ^nenvnHebtje^en gef^mnef ïu ^aben/ ®nnb wire tnnberfojï von ettUeften ge* w^tte^ty mit biefem abergtauben / ata wtïbe fie baa gan$e jar fein francf^eit

^ Werte baô gifft/fo von ben fefjtrdm« ”^^0 / t^ueiffilter/ bitfomf rauf/fc^Ungen '’^y^’^îprtn Ictfommen.

fjnberticij bie wurdet. Äiefgteicben *?w auc^ bet fdfft an bie girn ge fineren. y^lt;tnia$ einer au^ ben ©riecbijcben twenien/fagt/ba^ bie neffetn gefunb n'Wnn ber fojl gebraucht

. Affeln fampt fal^ nuff bie Bunb^* Jwgelegt/feilt biefetb. S9ïit et gefot* y/treibtbenfebweipau^. OJïttfefne-•*lt;tt sefotten/taxirt ben bauef, SÖïit ger*

ocr page 260

»gt;• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2lt;lltdNt7 tUlJrtlOf

flcn/rdrttat bic bru0. Öj?tt ber polcpz bringt ben frawen jre^^^’'*’f. SVïif fait; vcrnufrljt/halt bu wunf^’^'l rmbfïcf}frlt;cn.

refrein Çcbt ba$ Mpffïin / fo w’^’^a fc^offen/aujf/vnb btcabßefdßcn ^lt;R ter/anc^ ajfterbarm ber finbci'/lt;ittÄ te ^(über gerieben/retint lt;îtte^blt;»^; Su ber getl§eit ©office befe^rabt™ ternutbiefenverfen:

Vrücit fel^s reuoeâtur vuluafucatd' a Si quadru^esquicun^i marem pnefern

Vrticie folijs HUtif vulua fricetur:

Sic neuralem calor excitai iüe calorent-

' ^6 fagen etliche / ba^ bie d/baôifl/nnftnnige fo jîetige fc mb abreben/envech werben/wann*^’ i i^re ß^ ober ßirn mit brennenbe0’* fein reibt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, ,®iofeonbeo’»nb ©atenno ba^bieneffei bietter bao flt;m(Peiffer

vnb venenehegheber. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

- S^effelbietter mit wenig m^ribo^’L

ocr page 261

^ttjtgcrtcft. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H»

jb|Flt;ttvnb «uffgcU^t/bhn^t t’en frlt;wm IÇWîmmftgcwaU»

Î^effet mit et »nnb wae^e »ermife^t/ »nnb tin p^af«r baratté gtmaefjt/ iß gut fttrba$Çartemi($.

ben b^^^^ '^ ^'^^^ ^^^^ ^ tbMttcfef/ïlt;ïXif f Âic,wilbt neßetn mit mein getrun-ucnÆeilt ben au|fa$ im angefic^t fajft »en milbcn ntßcln/ treibt geßanben Çam/brieft ben ßein/ewb Ht bue nibtrßbitßtn bee Jdpfßine.

W«itv»vf?e( mit wenig fa($ vermeßt/ lettert auf bem (eib wae burinnen ßeeft.

?^e^el bitteer mitfcbmu($»trmifc^t/ üciftbiefrepff.

^teßet mituittm pi lerßefitn/ »nb tin paßer buranß gemuebt/beitt bue tippet' Künbpobugram. ,iÖtßg(ticbentb«tbK trnrhei von ntßeln mit effig Jtrßeßem

^^ffeifumen mit bonig/beiit bit coli* wm »nnb b-nßen/ o^tmule gtenmebtny büfft uueb btn faiten langen »nnb ge» RwoUtn ba«cb.?Ö?it bonig mein getruff. Htn/mut^t wel §urnta»

ocr page 262

efe lintonif iXliialoi ,.

©« ftrupd ^effd (amen (t# W wetn ^eefunefm/ maefet/ paf; «»^’^L bem npepe effen ße^ (ete^t erbre f^^’’Lj ÿnn^^efoteen moß aber ( wc^^^fi f^eiß) geerunefen/§eïU ben (Jwlfö^^ ^l magen. SÖïtt ^onfg gebraudjt/r«»’^’ ^ruß vnbnerträbet ben äußert. nbsp;nbsp;nbsp;,.p

''' “ïRelfelfamen mit (einfamen »n«*5’' fop geröß/^ei(t pao feitenwee. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.4

' ' ^imneßefn/di mb fal^ mtib . dn falb barank / mit bemfelben PP L rugdgrab/ fußfoUn »nnb pul^/fl fenßoß/aueb inn bem faitenwee« ^’ epeo ißaüc^ gut furbie fc^abeu/P*” bem froß berfommen fein» ^ quot;nbsp;3cbl^«îgt;)W»‘dgcfebert/wc(fî:‘Jî: innwenbigen neffelfap mit wemö J' guenti populeonio/ bao iß päppel P^ »ermtfeftt zauff bie lüft 4ber gefaxt‘’JJ ouff biefe weiß bie bm gelegtvnnP J^^ trieben çaben. ^brer ethebe nemen al*^quot; bie Wetter/ierßoffen biefelbz »ermife^ J mit wenig feiicbenober SOîagfame«'’' mb falben mit bemfelben ben pul^ ‘”’'’ W:” nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;#

ocr page 263

Ä'”^^ ’^*5 ^«^ »crSClFœH inn RnlS^’*^^** ^^^ ©cwwur^ aufj^cUf*

'‘ff-Hättetïlt;tgo|Tlt;ti/ vttnb auffDie Jft ^^^’^Ö«Uötpfla(lcr$ wd^/^ebt bie* imÏ^^’’^^-W' » ? ?lt; ««fólt;flt;*^

^^Hfamcttmitgefottcnem tnojlgc* F^W/éftpet bic nerpopffte mfitter. . ~^t Wt »onbcn^lcffclbkucrn mie mpirbcngetrunken/ bringet ben ^^’^ blümen mtt gewatt. ^tmeinfcrupd'57e|ïelfamett/ po^jft Ji«nen p^tuer/ nermifeb# mit einem bmp «lt;mrf ober fprup/nnb fc^incf 6 mit m^d* i. R »mev/ee macht wol auOfpeihen / vnb : Wen febteim auOwetffen. nbsp;nbsp;nbsp;' ' ' '

, jyt bas lebt, ^bû in ben bafen / ba-rinbas peifeb fiebêt/^lepd wurn/ fc wirt J^f^w gefoebt.Sönb bie wur^elvon (sec mmen mit beni^rbfen gefottenz treibt bufUbenaUeatip bemb^^fm/ aifi b’^t f^ P 5

ocr page 264

tH 3(nwn^ tnfjfttof ttrbafcnau^gejloß'en. ^ó tß (dc^t’^ ttcrfuc^cn.

$8e^cvt(^ fampt feinen

âr^nc^cn. Plantago.

^Aöfnu^ffc^etb.

Bun folgt ber megeneb/ wde^ff adert gärten wol Jüfïrtben-frafft vnrtb wtref «ng bat fon/eirt nr^f / weideu^tg blt;fcl^rflt;^lt;’’/’’ ^Kr»«oflt;ïgt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

^fgeneb ble«er m horttg «w’lï^l ki^f/ober Àcrfmtfcbtvnrtb «w^gd^Ji îwo jturtb vo: bè außoffen Swep (,i*% getnirtcFen / machet bno bnttdgl^Ç leichter onnb fürder. ADepglcttbt'’ 1 «web ber fafft »on berfeuc^fc« o^^L fïoffen tourvel / ober bie warrel fwl èetbt m etnem walfer/wdcbee »gt;”’«’’' glöertbert enfen gewarmet woïbe«* .

t^thebe ^aben bïe9 wurdet t«^^ ^ec^em nut wapfergeffdt enz benen P^ bem bnftdgtgenfeber befdmmert Æ Itn/geben Jutrinefen/onb vtlt;r«»»gt;'^^^^(j

ocr page 265

F^jnv^ qiw ujaD^jJ «»04 UJQ 414 jus a.

/«jpojjg Mjvj QUA etjj) aw ^j3U)g3£.^y ^'

'^«V oj /JUH 9VQ PnJll4?«^lWg)Q^ ^

t^îW U3jvm upgt; gVQ OjjD /QUpjqyjJ

*P^/)^3jll«4)ft^P«à^îtl«^.Uîg3r^ ’

WIP^ /})^jtUI4)ft dpj 4ttt»^3t4)V)£rgt;

•U)^l3aôVQQUft/)à)„, TOvjui^ jiQ AnbyS ill ^ju38.iqgt;

WtttWP«5WtW)«m itt}a^»M«’®’lt;»j»/«pJ «)uit«naîq)ù3y| »auioi^jjj 4)Q jnu QUA /U)WlU)Uqv Oj H3U ■3Q WU^ /U3))0j3? UWOl UUl ^314)63^

(I

3ta4)U() ^WÇ ««/ÏW^P^dH^ 3Viq 9VQ ^3tW Vl /U3^3j30436 «Wq

-U3Q QUO / M)jp^3e QUmU W3Q UtMiaiÜ -jVauniu era 33)13^ ïj|vj ^143633]^^

-d49i$i5 ôrquîîPi «»jjq ^^’^

iJU ui / jqv^iV wi ^Pi^Mjja 9^0 d J , in nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’MJWVßlÖ^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’

ocr page 266

sH sfHtetttytntWt*^ LJ grimmen /ober fein faffe nuf fp^^JJj reißvermifcfeet. 9)lannfanf^*J* «ne^ dißire »Der Soppine wei^ 3^’

^egendj mit fréta lt;tmoKlt;**’ÿ^ wei^ üermifefjt / heilet ben »^lt;*^2« lt;S.2(moniuö ferner/ ob gfeieb ö^ fc^aben ben Laiben (eibfebonbe^^*’ ’ nomment

^egerieb fameninn gerben wnj Po(fen(wo fein feber »ot^anben ) '’JJ^ lef bae blütfpeien ober biüt^ïup^ ^'Jj munboberaffterbarm onb mótte^^^ gteteben frafft bat auefe ber f«ffif’J% ^egerieb blettern getrnnefen ö®^ Ij^ pen eingetooiffen. -Kiefer bri^^ ^^ ' jtpeitt/inbiefetbengeiaffen. . f^ ' W?an foebet ben wegerieb tw*^ «Jjii «nfffpiebf weiß / aiß ben manßf •lt; r wafferfueb^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^rf

3ß femanbö gefebwoUen an be^b ^ »nb bet bie wa jferfuebt / ber nü^ Ó^Jü^ wegeneb / foU aber 5û«oi bürt bt^r Ù baß ber wegerieb mitten otvifeb^üi” fiwh«w* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rf

ocr page 267

^fvçtgftrten,

t»7

* Sï^^‘‘^öefottlt;n.eotpa«c^nöe

t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ï’Q^b^lbcnfürbiemutter

J LÏ^W^®^«’^^»«^ wac^p) mit grof ^02^^* ^^^'‘ünrten/vnö in Die oMen ge

’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*^'^ fotc^en ur^ne^en/ fo j '^X ^«gtn Dienen feilen/ vermifebt

1 Ln^^^’^^ Wetter $erjloffen mit menig R Dtrmife^t/Ugt Die fdjmer^en vnD ge 1 1 wip Der verrenkten glieDer.

u à*”quot;’^Öfwlj bietter / mahn Dir Dns j ^timifcb blutet/vnnD mafe^ DenmunD

. j’^t'vmien/biaüe^eófür ein îdpflin/ es JÿDie CJîùtter / vnnD blutige fïüp Der-j *^'^^«'

. ^egeric^wuriielgelfenoDergefewet/ «âf ben ff^mernen Der odn/al^ nuclj Due : J’lt;’ffer/in welchem gemeUe murret cinge* wen/DermunD Dumit nüpgeivafc^en.

ocr page 268

2jS »utorti} IHij^IOf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

quot;ÏBeacne^ wurdet fampt öen ^ÿ^J gefotten/vnnP trt einem füffen lt;ylt;**’^i( genommen / ijl gut für Oie elfenje^. in Oer Olafen vnO nieren Otdji. üi

(Se fagen )b:er ediffte / Pap we^e^^J i megericO murmel in einer rollen lei«*^ J. cio ) vermiefeU / an Oen Çal^ Çen^e^^ ,■ Wirt OiefrépIfSertÇeilen vnO Çinl’^ | fiemÿtwadjfen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,^

“ïbegeric^ bletter anff Oie olt;flt;** S Oen gelegt/ (Kilet vnnO p^feuß OieP^ befftetaudjOic langen vnO weitge^’L witnOen : item Oie ÇnnOôbiji / mit«’'’“ aber vmbwicïelt/reiniget Oie milftef-

^egericO famen âejlojfcn/vnot« » offenfebaOenoOergefrf^wergeftreiV“ (et in Oe/bl. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J

OBegerie^ fajft mit einèboinLV'J cittgenommen ê»ep jlunOen t’e’*?^' pencil ben viertägigen febere/ ß**^^ jclbe/onnO wo man bas frété wiebefL fo vertreibt ere teçlicfywie icO j^ter vielen verjlanOcw J

5)ie bletter von Oem Heinen wj mit fal^ ier^oß'en/vnO p jïn^erowCii

ocr page 269

^flfgt/tinbcrt mit mbâtidj Me gefc^mulfl

' ’’’'ï’fttjmev^enbcôUippcvlinô.

^ac^einpflafîer vonwegevid? fafft/ Jlt;«Dlt;i^ vnô bolo armeno / legs auff Me

»1 Vitn/cç verfidUt ôae nafenbtûten.

’' ‘^cgevicljfafft heilet bae gefe^wev/fo ‘^''^erna^enobevanöenaugen pflegt jû '5 '®‘'cl5Fen/mit weiebev wuUen verwideU W auffgelegt / man foil abet fole^eo jX« ^^3 «^llioegen verenbevn/vnnb immer ein quot;^SpÇ^IÎ^ï ^’^’^^^ff l^âlt;»’

, ^^ûttjemanboMe fü^we^e »onbem ’ ‘^ttgenreifen / wieeo Dann gefebjebt / ber *lt;m «jegerieb tl^w Ier poffen / oermifeb 'S* ^^^^’^Pff^‘^^ wein/eo bufft. /^egeridj fafft getrunken/ ober inn bie

. ’quot;onn gepoffen/ner^eUet bie Uit

« ’^trieb bletter haben ein munberba i h j^^ ^^ Selten/ ab Inwefcbet^ / ^nb 10* 5 ÏÏ^tn/toit -löiofeoribeo vnb ©alenuo * IWbt / werben be^balbè niibbeb lü ben bbfen offen fcljdben/ancb für bJ auffe j W8tinb gebmucbt/fonberltcb für fol* 1 h (( ^^^‘' f'’ ff ttebt fein/ onb wegen beo ) ^^ b'^'*^®^^^^ *®®* ”*’^^*” gereinigt

ocr page 270

if» SfntönntüMof ■ 2(f6te Fanteb nicht »lt;r|ch.wä^w/W ich Dre wcßerichö frafft o|ftmal wftr fern nu^ ^r bic pcflikn^ verlucht r oulfadcrlcp wei^ gebtaucht. ^tetn w, ter Wegerich gebóu / vnbÀû puluer^tF fen/ bie würm/ fo in ben ofl^en fch^btny, wachfen/tóbtet

58ygt;f«p fampt (aitW frafften.

Artemifia, Tanacetum, feu Athanaba.

1048 fccbflc ^ctb.

f^ ^j^’iahintt vielen gartertejj^ e^M fretwe» gefeben/ bu^ fie be«^ cC^fü^ mitgroffem geif; geïiltt gewartet haben/ wegen feiner MPI fie von bemfelben ( wie batb Sufagcit) j pfangen.@olche6 bat mich bewegte tchbenfelbenhab Jubefehieibe föÄ men. ÖJJan hat bep vnf? SweperUp^i flip, (^er eine weehh al^ ber wtrmütJ

ocr page 271

ift^gcrten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«4» Ô’^offe fc^warèe grüne Metter / ßeig be^ ^^nJjanöofcn ée (armoife. è)er an-* wec^p an ben wdtöen / bdc^en / »nnb wn «rfern/bat Reiner bietter ni^ ber »olt;

”ßf/»nb Çeijî bep Den ^ianbofen @»30* ^^’ït^Mttt / lt;»uff teutfeb ÔJîutterfrnut/ »ï’^r^ettram.

^etbe bepfu^ haben ein frnfft 5û wär« Y*^/«ü^Utroifnen/ vnnb bUnnsuma^ w/wie .^iofeonbcb vnnb ©nien«^ k^Kibt.

. ^^Pfü^gefottenvnbber bampff en^ P^’^^'^ITgetaffen/freibt bie Kit au|?/bieer^ Pc »nb anber geburt/offnet bie verpopffef Jutter/linbert jMe entMinbung / bliche bewpein/ünb macht hamen*

mm warme bevOip büfebef / (ego auf bic Rbam/ce treibt bie verpanben leit;

•Ober nim bie fpi^ennn ben bepfupbiet« tern/b’ep qmntiin febwer / vnb trimt bn* tubzeó hilfft

^ie Metter vort bem Reinen bepfü0 ’bot Verfloßen/ y,mb mit bitier manbei dl Mben magert gelegt/ legt ben fermer: ^tttbeffelbert.

ocr page 272

|4» 3ltîtôalt;^ in wtoi ^epfûfj [afft mit rofcn ^l verf (Cj^t ben fc^mcreen ber nenun vnnO ï*quot; 2ippcr(in#.

^dbe bepfö^ mit BiatvWgm ^H^J ploffen fampt feigen vnb mptr^m/ lt;F pir bic mutter ünnb rdni^ct biefdt*/’quot;* wenbig ober auftwenbi^ auffgek^t» SSepfu^ fuift mit belieben di »^J'J fi^ct/onbauffbettrurfgrub ^efai^t/'^’, buofaitweeberjün^cn finber.

'57im bepfü^ / »ermifebe mit f^J vnb lego uü|f bie fropffeo ^eiiet/wi^n nmofugt/^ei^unc^ ben bepfu^’ ï^jw fen im wein tritttfen.

^e9fü^ wurdet reinigt bie wei6dtj 'maffen/ baftfiea«^ f^nenaucijbid”’ geburtan^treibt.

55e9fü^ bUttergefotten/vunb duff benbaneb mit gerfîen mebt ^^s legt/btingt ben frawen ^Çie biunitt'^ ”quot; quot;treibt au^ bie nac^gebort»

^epfü^bietter nuff ben nabel §öfft eines mit not gebarenbenW^.

ocr page 273

’^ttvin i «um gt;IQ tlJU» Agt; Ï5^p^ U3)|uoj l Ujqpiq I V)uuuvQ 6uv^ i^pm jsqv n^J i qui uuq ^nv wuqjö «Quv quoi i|a3 jiq jqpAi / ï^gt;| , *36 ïün€ ^w^ ^)U»qujQ j|uv unua qu« , lt;U)Moj5^ / ï8üjï6qo ^onu w4iïi^»«j i

♦AJUUlU 36u3iduVq3j Quan '*WI gt;IQ pupow/uiyduï up ^p/ugt;i|otj

15)8 mmmi wuu wvlt;pj Jtq ut Quua/uij i doi^nî ^Plt;tt A3QUv up J^uv uJilnoj uq •o / UJqSWA)^ UAJÖU^ UAQtUU ^«i^JQ^

jqum ïW 11^1 ^5q / iSuï^ ’qu] u» ' rdj(X5AïW,Up UUVm QUUC^. ‘Ï^ptU UUOQ 3tQ lt;pnv Vl / ut^ï Qpotup qm^xt

ü)Ut}Av 3joq upj pqv^'J nuq/t^îp , ^Ü Äjq ^ujdjq AJ^pm ^uq/tSvj uv^^

îÙ3VtMua / vuil uïqi^ïpq wmpmimUnj ' umujqpJJtq Q3tj / wm^ S^li^)^ i«'t;

•qpttUiq lt;luvjïi3tt4gt;ta5ïAïlt;ttAjquttatupgppv4 A nßjp^itt» ^^quot; quuftiuïnoi)6

ocr page 274

#44 2(ntönq mi'gt;a[olt;

^tm6lt;9fftß f^’lft »nb «ï^flamp;^^L^ cvcrbetter/ Verpop bae/ »n«ö ‘’^L^ fd^madjvnb fümmd barunbev/^^^L djeó aUcs duff bic mûtta/ c» (^3*^^ fc^ma^cn/fo nac^ ber geburf ^^^^^rf»

^ó fagen )b:cr etUebe/ bu^ turn obcr'^ltbanafia/bte bHtt^fP^^^L t.-mtpe pv/öü gkic^c frlt;t imtt fup haKèblcbce aber geben »tel ßfquot; me dr^f ntcÇt îû/vnb fagen / ba^ •*ƒ eetum bae reebfpartbentum mafew]” J pp/ip vnfer Ovemfarn / von wde??' r ’

Oïewfam «ertbetU bte b(dp beo iJt^^ vnb affterbarmo/vû ereibï bic fpi^br” aup bemfetb. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jj

2^p’cv vtc! bïaueben ben OCentf'^ï*’ .„ grotfen: nu» für ben petnin ben ngt;‘ |, vnb bk ^armvmb. -lt;)enn ca b«ct^ ftcin/onbmacbftt’öfbarnen. jij

:2(liJ aber ber Jvemfarn ein nr^H^L für bic manner/ alfo ijl ^Sepf«^ / P*’; j, ließ bic anber fpeeiee/ fo ÎÜîiitterfrauf ■ ber Oktfram hcip/ ein arnnep für ^J J| ber/ von weicher frafft aue^ bnp ^

ocr page 275

ÂrçtgArtett. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*4y

i nbsp;nbsp;pin namen bekomen, ^ne volrf SÜ ^n^ f «Ü hei^ amp;enO)ïmram/-©€U6 partouttez 1 à guttis fpargendis / bÛTOCU « tvopffcit 1 nbsp;nbsp;nia{^t.^cnn feine Metter 5er(loffen/vnö ^nfföïn munb vnb o^ien gelegt/ für bas I »«tnve^e/ treibt benfpetc^el/ macht alfo '5 Milben gleich aUau^tropffen.

Sd)cWvaut fampt fanw fräfften, cheiidonium.

1040 ßebenbe^Setb.

Sthelfrant wechll aUcntbalbcnan benwenbennftfehattichten ottenz auch Neunen ber garten / Wirt » on ^^n 5:an^ofen ^‘feiere genant / benn es »“W ein güt gefielt, ^ep ben ©necken ’®w ^htbbonium genant/aljj foltman Î^^en ein Schwalben haut. ^Öennbie f^hnJalben heiffenbep jhnen %« A«^«gt;'««--^at aber biefen namen non ben fehwat-J^n betommen/ wie ^Xbeopb’^ß^'^ f^^^^* ®^V bajjbie^ haut anfengt Mt biben

A 3

ocr page 276

t4lt;S SftitdnOil^tVJoï

fcfüßcn mb îûv^vinKn/waiî öti ffû*”^^! jîcfj vrßltdj fe^è hffen/vn vcviv((rfd^,„ fie wegstelen van b fù^ »erKe«H'^J'‘j teks vnnö 'pUmuefagt/ oaf: DkP^ î’i’pîSatben ^(KÜöontum^ki^^/ î’^'^L gotten Oaffdb bk fcbwalbcn «ftttt^^’‘L Sen/ welche iÇkn pm^m/fo bhrtH^\ ren werben/mit bkfem haut §elfflt;»/’’ ^4$ geflest dffnett/f« nuc^ b0Oelamp;’'’L hingen / wofiein bem nefi bünb ö^F f^cn weren treiben, r^enn woKt«lt;’J tie augen ber jungen mb newHe^Ä renfc^walben fok befdjabtgen/ pF ï)te aU non fiunban febeifraut / vnö F fefbamttfhdlt;n^^\lt;)oc^ fagt S«”. huo tjelfwo/folc^ee fep nur etn fd^t^^’j fe^f hinjü/ baf btefc^tnalbenau^ei^f', wenbigbefc^abiget/fOr fiefj felb^JÏ'L geit511 reeft wiberumb fommen. '®\, ren f dr f ae man bte gebanden m baf bas blut ber fcf walben anef fW^’j feraugen zwo fiebefcfdbtgf/gilt f^^ nnbero/a(f aucf bermilben »«^^^t tauben bfûtz wo (twan bau f^*”*

ihtmangeke:

#*

ocr page 277

SiçtgnrtêH. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;84»

’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^” f’^fl^ ^“^ ^^ Stómen

I ’KQdfrautó/vnnö fubet öcnfclbcnm lt;nbsp;«n«m feinen gefc^irr mit Dem bepen bo^ ( quot;JÖ bep tinbern few:/ vnb bmuette naeß-i J^^H) für Die tnnef el äugen/ te foil ein be* I ‘^^pnarpnep l'cm, ' ^ie murmel von febetfraut mit dm# i Jtto weijjem wein getrunef en/ i# güt füï ' nbsp;nbsp;’‘f a^lfucßt vnnö »erpopffte lebet / wirt

1 nbsp;nbsp;jweb duifbiebdfen vnnö alten nmb fidj

i wnbe febdben mit gtoffem nuß gelegt, ' nbsp;nbsp;pokbes* befe^îeibt ^»©erenuè auffbic-

i hwei^:

• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Afp Lim ueteri^ucceiitßßuhi morbo

Hfrt4 chelidonu fertur ewm meUe meitn-' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ba^ iff/

©cbdFwijtnntbontgmonbwwtben f4/ æü keilt oi£ alten fd;«ïgt;cn wol.

6ebelffànf auffbie bm# gelegt / legt Sen »bermejfigen fïu^ ber Jett / troefnet «ueb bie wunben bermaffen / bap jbter bidbeffelbenfütfpobium (bsiß/weiffen büttenfaucb)bïauc^en/vnwirtaucbattff bic alten vn^eilfamè fe^dbe mit (c^mal$ bcrmifeljf/gelegt.

4

ocr page 278

243 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3(iitow^ ÎÎTM»lt; /

^0 P^f ©«»Unuö / Da^ üa$ ^^^ÆÎ* dtt frafft ^ak oütvarmm vnnî» lt;*’r . ■ fcfjen/vnnö ba^ fern fafft gut flt;V p.^^ L fwfef fc^lt;’‘'Pif îttmac^ctt/fo«îgt;w^ bmen/weUbe cm btefe matert in f^^^,,( opfret dlt;fnmkt Çaben : benn tif î^quot;’ vnbûmamp;ciU bicfclbc,

25t«5elfe(tttt fampe («^

' nenfrdffUn. Mercurialis-2)48 4d?tcbctb. fraut wirt hep ben {^^^^^”3 ^J^al^ auc^ in ber iateimfeben fi”^ • Ô^erfttrtaiegenennet/vnbifiî^l criep/baemantin nnb weibUn: lt;^ weiblm Çat weiffer / bae ntannhn J^ fefewâr^er bietter, ^$ ijl wanberb^î^/’ mon non beiben fagt/ bafi bae wanli”% fndblm mag gebaren/ bae weibii^Æ ein mcibiin / fofe^ee aber gefc^ebe/«’? J man ba(b naefj ber empfengnu^ be” PL in einem fünfen trän cf biaucbf/nn bü’«

ocr page 279

2(vQtg«rtlt;ii, H9

^ffig.^iofto:. flnnet in tiefen fachen ^^««nemitte^piinio/ n«röa^ er fügt/ ^n foil nac(j tsev reinigung gemeiten ~'’^8etf(iff't trinefennnntbie geHofien Jitter «uff bie gemdc^t iegen. Äie er^* RWHi^ ^«lt;6 gelehrt / b«f) nun ben «ni» ^'^fntag nae^ber reinigungbenfrawen ’^•^fdffi foil geben Sutrinefenj.tagnne^ ^inanber/vnnb ben vierten biefetb haben

(’If^bannjbnenbepliegen. ^Solc^ee He^reibt^d.èerenuo in bem tittel von w empfengnujj vnb gebürt mit feinen '’ftfcnalfo:

Mâconiu^ÿ Üerilis p munerii Unguent:

Etfotolü j^es f ft multos iam vana per annos i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Mercurûljî item copitur communiter herba:

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«le cubitum noUu coniux feüinat vterq^.

' «fjippoerateo Ç«t beibeo bingelfraut für tin greffe «r^nep ber treibet gehalten / 1 »nb baffelb mit honig ober rofenol ober ; Hawhlgen 61 für bie empfengnn^ vnnb 1 nnberfranttheitenbertveiber gebraucht.

Sagt auch / ninn tonn baffelb trinefenz ober ben bampff baruon empfange / vnb fichbnmitbähen.

ocr page 280

tf6 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Siitön^lV^imM

quot;^icm Çdtbert fafft in Me wuMo^’J eingctropflt/ vnuo mit altem »dnöi’J' pric^crt / auc^ öie bletter mit fdf^r fcf^mal^ gefotten »nb au^ bu bluff’» ie^t fur ben bat'll minb.

‘L^tm s»möe(£rlt;mtembanb«öll/^ Ù4Ô in einer maf? waßere/Mp có {«»•’“j

einer bas faitmee fiat. iber nut’ J (afft/ mifeb fal^ vnnb honig bar«c’quot; mnb trinefö / ober hoch bao fraut R. päppeln mit bitnerflcifcb ( welcb^^ ( bewert ) vnnb brauebe / eo purgirilfjj^^ ^iofeonbeo febretbt/man foil M^ gelfrant mit einem anbern fpei^fr«»*^ f^cn/wann fic^ einer mill purgieren/r fagt/barbie brûlBe baruon getrun^' l)ao geel maffer au^bemleib führet

^Singel fafft mit effig vermtftb^^ gut für bie fefjdben fo omb fic^ freff^*^'

J0er famen von beiben btnge(frlt;’®[J lt;in tranrf gelegt ober mit mermöt”^^ I^fff« gcfottcn/hetlt bie geelfuebi- ^

ocr page 281

( îamp;ingclM«tcr angejlvidjcn obcv i^r

0 «t/vatwbt aUcrlcï) wdrijen/reinigt

1 ûucfgt; tie bruß / thut aber feijaben bent j waaien.

^’6 fe^eibt ©atenne / b«^ man bas ïamp;ingdfrattt ïu feiner Seit nur allein Juut

’ purgieren gebrauchet hab. 3ßaberjc^

' maubte / itekber ein «ugvßaßev bar*

. «on weit machen / ber wir« empfinben/

, ’’^^ es feç ein Zeitig unnb reiffmachenb haut.

. ^ingdfamen in einem fuffen traneb für ^^n harten leib. *)7impt auch bie bletter

, nbsp;^on^Singdf raut mit altem weiffen mein

, Mengtet/ unb legt biefelben auffbk au^

1 ■ Zeitlich ben gewermeten fafft für ba$ '®^ffer / fo inn bie obren eingelauffen.

5Ußfoaut o^ev ©»^eteve* fr aut- Parietaria, helxinc,

lgt;aö neunte ^db.

ocr page 282

«n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(«toitfj îlïùrtbï ,

3^ fruut helft ben Oen -(ƒ «J S^^ncearta/ ub fok man pß‘\

menbenfraut / hat von amp;lt;” J^ ï)cn fernen narnmen/ hieiveit ea in f^ J ben gcmetnlicfj pfïegt Ju »acèflt;«/L mot eu auch tn Oen Jaunen vunO*»^’quot;, ben wac^fet. ^eift auch §lt;^Fi«^?^ 1 mgfraut megen feiner Netten fnefr ^^ ßacb (etsten fugien / welcbt^§lt;’^^J d| «n hem rucfen bengf/Jcucljt vunh^^ biefeiben. €0?an neunte auch p(’'^’^S, bae ifl / ein rebhunfraut / b enn hù gt;lt;51 ner effen fdmemUeb haffelb »nnb w^'i fieb gern in öemfelben. QBirt (e$ü4^ berba ureeoiarie genennt/ baeifl/f’^ febin ober gia^fraut/ beun ee iß gMj\ gefebir: vnnb gidfer bamit Ju wÄ ä^an fagt/baß bie^urtehauben/ij ben vnnb buner / wann fie baffdb ^nJ haben/ ein unwiHen Ju ben fpeißdi^ ganni'arbefommen.

gram: nein fur hie gedfien/ geffè^^’^J »n gefatlrn gheOerz «U cm wunï)crt»lt;'^;

ocr page 283

- ïfrQtgarten, iff 2?^J‘^^^lt;’ö ^-^infoniuofewer ober ®^[^iiffonbbentgt;ranb.

~cr fafft von g(a|?frauf mif biep weiß .‘'^'^‘fc^t/JertÇeilt bic anjfgcfcbwolkn w^rbn/onb aUcriep gefe^wntfl.

j..®tlt;iffraut mif fnfrber anken ober Çwnerfdjmaln gefotfen onnb auff ben ‘’wt^ pHaßero weiß warm auffgdegf/ ‘’.’Î? offtmato veren b erf/legf bao bauefj S’quot;»««! / afo auch ben fc^merpen / fo auß ^»nicren^ein berfompf/wan man ben J*quot;^ ’’oh g(aß haut mit weißem wein •^pt frifefje (üp'en manbeiel vermife^f/

j '^‘«I^vrautmn roten oi runungi/on '’^^^Sffcfjwutjï bermanöd »n ßdnem V ff^rcibtètofconbee/ Vap Diebk^

1 j ’^ ^0« öllt;ïf;fraut dn frafft ^aben / bief i ’‘’gt;^lt;icfxn vnb ^uf«ltlt;n.^€tUn befjl^k i 5*^ ben totlauflT / angeßndjen: if cm bic I^vunbcn am ßinbern »n offen feb^ben

J*’8fpvic^(n / ober gar^ürtfivt / ÇetU öic *gt;^(«n»nl) nicbcrfc^icO’cn ïJCv «dpffldne/

ocr page 284

2^4 ànto»0’îtTô«to( Il littöcrt auc^ »nnb ÇdU k^hc^ W^ ^‘^

wecrnttrofcnolvennifc^ti j^

0(a^fraut Çat auc^ cm knifft ncn ml abjuivefc^cn / uk man w»*‘|i magmn ben ^Ufcrn/tvek^ebitw ^ fdb gewefc^cn nnnb geremt^ «’^.j(( Çatbarneben em frufft 5« P’ï*lt;’’% ben fampt einer falten feuebic. -L be^balbcn ane feb^ben fo *”^*^^!iji bung^erfommen »onahfangan w )b«m beßanb. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.«

4.uc.2(pulci«6 fofbt bas @ ^^^^’'Sid maffer für ba$ pobagram/bnnï’ JL bamit bic fransen glieber / (egt fl«*^ fraut fclbo mit fe^mal^ lt;cgt;’|l‘gt;(F^t| fïeremei^ auff/vnnb verbinb6 ntü ^*”

tueblein. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;w

jefj bab aup gemiffer erfa§f«W®j genommen/ ba^ bas grün gfa^k^**^quot;^, brot mb bfamlilgendf/rofenoi ^^^ mitfen dl o erhoffen onb getverni^* gefcbmulfl an ben weiber brö' ßenmitgernaebver*

treibet


g^(ïFP‘l’


ocr page 285

2(«rçeg(5rtÊB» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^^

Pappeln / fampt i^vm

f refften. Malua.

ÏDnójcbcnöc 23ctb»

C^S^r wollen allste von Seiten pn|gt; (^^pelnz ter wüten ont lumen in« einem eupittei ob« »ntetfebeit leiben /tieweil Seite attent^alSen ge* ^J^utblieS/ule «neS tue hunt felS$ inn jHen orten wueSfet. ^ojleiten tat man ’J 'Pappeln inn ten garten pflegt |« Pflanzen/ »nnt iß einfpei^fruutgewe^ Ott/wie J;)oratiuo»nnt .fjefiotue ftU j^!^®Se|eugt. rS^unnenber^ut OJIurtia-’^ ßcfprocSen/welcSe verß wir aucS oSen ”^ lgt;er bijton von tem lutticS ungelogen:

^^f^ellt;t{iucK,velmoUibut vtereAaluK: Nlt;lt;gt;n faciem duitm^Phabe^ cacantii babes.

Snsifl/

iattteb »nö weiche päppeln Smu^J/ Öo wirg» ban an knVen taud?.

^«ißeinfonterlicS wunterwerefter *’lt;^iur/ tu^ tuo Slut tiefeo fruuto/ulo *^ tie Slum fieb nut^ ter Können

ocr page 286

iyd nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÎCntoilf,' tüMof -iÿ wcrtbctz wann e» gfetc^’gewafrf^Äj get alfo an/ inn welchen oit öc^ Ç fff Diefclb fep/ wirt be^^alben »nur ’’ nenwirbeî gerechnet

ziöamageron einer att^ bc*^^’’^ jni »on Dem felöbaw gefefjrteben ^lt;’^^’^j geopomet heiffen / fagt / ba^ ber F^L fafft ben Reifem vnb rattenen W’^’t» bert/vnb bie fre^ige baut §ei«t/iM' gut fep för bienieren nnb bfafen W, ’Pappeln gefotten für ftefef^ft treibt bie Reifer ßnn/ mttölabervjr^ panben fuppen genügt/ macht »^

^rifefje päppeln gebraue^f/ rquot;ù bie wunben / vnb tp gut für bie »lt;i*^ ten vnb gebrochen glieber; pappelblefter mit weiben 5efW' gibt ein fdplieb pPaper für bie ettü'' bung/ »nnb welcbeg ben blutpup

pappel bletter mit ^wibel obet JJ, laueb $erpo|fen / beilt bie fcblangeit W auf/wenbigauPgelegt.

'P^’PP^^ W w ï’if t’^fen ge(tt(ît*^Ç

ocr page 287

Âtçtgftrte». nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tty

p«6 Ohren wee/mû §om^aher gerrwn* â^t für bic tcberfnc^tige^ y^ppei fajfnji auch gut für bic Çlt;nf4 Knbfuefjt / vit ein bewebrt ar$nlt;p fur ben tnwn(lctrtvnbb«$ buffervet . ’^at fieb iemank mit pappet fafft Pmpt ét gcfalbt/ober bae fraut felbfi bc^ H^fjüegt/ber tvirtvonben wefpenme^t Woeden roerben.^fl er aber netvUeb ge* poeben/vnb hett ben lachen noch in ficb/ ^» fafh ober ein fc^tec^t ÓL.

^appe(n gefotten vnnb baö waffet '’’‘^tw getrunefen/enbet ben febmer^cn ^'^»bem ^arntvinb vnb macht ein leich* «gebürt.

^b h^tö bic erfabrnuh gelehrt / ba^ J^’tt bie fehmernenbe $ecnmit ber tvur* ^tl von päppeln/ fo nur einen pengel hat/ ^^turenfoU/fo hilfftô ihnen. 25temba^ ’«fehTOangenvetber leichter gebehren/ '®lt;tftman vnter (ic päppeln better ßrem-^/ man foil aber bufUben halb nach ber öeburt wegnemen/barntt auch bic mut* wnicht nachfolge. l^in folche f rafft b^^t ^^fb ber pappetfafft mit wein nüchtern öüvuneeem ■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;#

ocr page 288

•% övd ^3ttv öjö/QMWq «jq 4vJ}«9

'^ôÆ'’^^^’^ “’^‘’'^•^ u3Qi|nv gp?^) gui) 5u«^”^ ^J^’^ ^“^^ ^^^^^ ugt;Jgt;^«a aamp;Ï”® ^^’j 11.1 /«3îîûj3S Sl||j ^tU3(U iJiH*^^^”*’^ ’’^ U3iuvJp4drlt;t^ *upj

,[«|ti)^pi«t«3q ?j30y3Q «^vujnoJ/wa 2,(J gp «pj U3i|3 nf 43j|)q vpddvd U3J Ïg)i4 Jpö /sjQiw^jüiQr Hinlt;p}o.7gt;

''’^ -jj^nJ pidJjjQKw srq gn^wdj

^lOiMJiOt •3än4)p^^3jttgt;aua 4nî/îgt;

W^ ï^Ï’‘*”^ 43qnlt;w 3jq .ynMvq pß 1,11^13 J»» oj/u)3ddvd nun nou mui

'’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^np ujuiuJ U3(ï

J«)aUH ”5 W4VM)aUVWï0op«Ï U3tU Wlt;i «’lt;Ï ’^PMP 4gt;4§( «gt;^3pd gj) iïpF^^^ ^^^ ^^ ^IM^^FW Q^^ iïw^^ dlJp^O/Ü^*?^ ’?lt;Ï Jjpg/«)^3141|3eutgt; Jp4) M’^^J^^ ’gt;“* 4«pjqwpdd»lt;fe

Qtia 1P W*“ ^«lt;* U3iU3u nonquvq «igt; i)i(lP^‘^‘’^ ’*-^ ”^‘’‘” ^ M3tt»ttiopq VunÖ äM mI^ Wlt;»gt;W ^VQ/î^vjMVæS

lit

)QpnUÏ Öno^aJC

ocr page 289

oj / UIPWIVW W «gt;gt;^5gt;U gt;W Wj I

’UÎ^W)$ I

QWua vndjjcu /U3wuii ASQ ^oipjQuoj 1

/Î?vj56qo ^3«» 3tcu/U3^3)i| WA ^H bvn nbsp;nbsp;nbsp;I

7PAvbu5^tti^pilgt;ij'‘Pi‘gt;^^v^‘^y^^^^^

rA3Q ibuCU’q^jiS 3tQ H»»»« 5) / ljn^ ÎIQ.W «®JH«ttftO9«gt;J®*W ÿo jA3VWP^^^^ ^^'^ P^*”®^ 5ÎQ^W1^ rdv)6 WîQ «Od îi^Uü pu «iql ôJ^jp« /pnAîq AJUttiu 3tQ s»Qtw 31] oax/jiit^ “3lt;l”lt;lP) W^ îAuqJÔ 3ÎQ / UJSVAPS upddvd woa P^Auai 3tQ é»lt;i / 3^îtp3 «î^vj «5)

*4PjîtQî5«j]? Quaiwniun rAVq3tQnP^ /Uî]|vp6J]ttV WÎUaJidlUVQ ÎDQ awa/«3»oj3b ^JiqUîQO «pddvçfe •^jpcwAîwnui

JIQ Î^ÎVtU / «gt;]Joe36up 19 WßW pu» WQ« U3iîU«Ap8ôqpJ ^5Ü ^v] Ml^il’^Wrçfe •JQV^’J «gt;il^lt;l'*^ ?Q^Vm 3tQ AU] wS lit «3

♦UjqpjWQUOCl »j|V(UMU

•VÎWÇ^ÔJJÇ

ocr page 290

ilia nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(iitön^tWijßtelt;

bai fmöcm an Dem maul wac^P»/quot;'

Çontjï vermengt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

^•ß fagt£l.@erenuô/ amp;a^ We»**^ von päppeln ein wunderbare frafttr für die fdjöppen auff dem f optf/dirtm fe^rerbt er mit feinen verfen bauen:

Dum cjputmmenla pexumporrigine nit^^^'

Hane potent malu£ radix deeoüa leuii'elt; «Pappelbletter mit rofen dl IftP^^Ï vnd gefotten/deilt den rotlauffvu tu'’quot;’ angeßriebenZ

^Pappelfamen in rotem mein 5^^'^ den /reinigt den fc^leimau^ dem R vnnd vertreibt den vnwillen/wirt^’v für die vnniUe begird den baueb ^^ ^ ren ( belebe bep den gelehrten lt;«”^^ beiß ) vnnd für die roterbur mitgtlt;’l^ nu^gebrauebt erißirweib odergetr»”^ item für dao feieben vnnd melanfbfj -©oeb iß in folebem fall / aie aueb R;' taubfuebt vnd dae nierenwee vielgn^^ der päppel faßt fo wol innwendi^ r brauebf/ale auß wendig angeßrieb^’’' ^ lt;©ie Wurzel von päppeln / fo n^

ocr page 291

'.m«pd^d »4 oÄ^Äfe^J /iwtuopqijvM Ww «u awwi/JJ? PM AJj/vm $VQ ^VQ/43Q«tiai MP Jjt #p Ï^P4^3j3^ d)€pjöS) •UJM.DUqS® »gt;lj9wn««lW QWU« «Ï^VJ^Jtoé/u’ .pujuja 3iQ j^MM ttUït / Jgjpe „JQ 3JQj|ttM^W§QMM«VtM0§ JJtttp#««,,^ ^3MVZ)^PA90 ^MU UljJjoAÖ MUi UJ^JiltHA mn^japSuMUt J^J qmm« MïïqMnau;a M3Q ^nu ui31|04ß }«« Jj^jmmpddvd juJ 9« }J|»J U3,)oj)g ujq wy $3ïV4)oddt^‘ ’

«ttitujQiai qua ïWisjmuijjo Js ’ »»i«««/M«!te«««ïntgt;ml)iSïs,| ll|/W3pMtt4Ï3^43j[|tgt;Ml9VQ QMM MîMohg p$4n« 43Q îdtttrj 3tW4J 3$Mve ÔDQ.

8,110« qw^iouui uttlnJioQ /ojdn)gt;8up ÿn^ «WMÜqmi /MJPojïP llpddvd MOM p$4lt(tt)^

W3Bnai«3Ö4Mlt;«^3j43M,l3MMïajtud’)duM »pgf!MM4| nq 4«i mb jjt / ,»ÿ pg^^jj „j J i»^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’Hawg^ôjJt

ocr page 292

ïA ÄHbHf/tttOrttef gcwm^f wölben. .©iefe6w^f|erH^ vielen fachen gut fein / vnnb welcb^fr fc^er/baoifl aßtoegbeffer / »ie»o^gt;'J nitclj bewupz ba^ ^tÇeopÇrapue go#^ frufft bein ^bife^onnb nie^Siben ?^ yelniufcfjrcibet.

6pvm^fvaut/ obee 6pviW f orner vnb wunberbaum.U-thyns amp;nbsp;Ricinus,

Igt;4dlt;U|fteS6lt;tbgt;

C)^^2^r Çabennoe^ »merbend^jJ

Treutern Jwep 5ubefc^reib^^'^ '^^^^©prinßfraut vnb benw«^ baöm. 3^^^^^^ mir tool von benr' gan^ oft ßar piß ju febwe^en fäf^ men/ wegen beo mt^brauebo/fo lt;i«p fetben folget / wo mich nicht tt^^^J freunb barumbangefprocben »tt”?!!! falben gebette betten / welchen ich ‘^ j fern faß m«jl mißfährig fein. ^^ ^J ,amp; iuwünfehen/bafibiefe beibe F^W^’îl fehr »erbeebtig/tn aUe garten nieh^^.^

ocr page 293

2etetg4rtet», nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2^5

2^^ ^^^'^^1/ fonbern niet webr an^gerif* L Jü2Ï^’ '^®^ ' ^^ ^^ ö«tlt; Hoffnung/ tfvk ^^ ^^’^^^ biefe befc^rdbungi^ïrec^* »rau^ vnb nu^ begannt werben. Ägt;te r *^^*^ ^^^^ Öi'’gt;(ren Berm gefeUtg/ ƒ P [ie biefe Heuter in ihren garten pßan ^m/ [o Wollen wir »b jnen nach 'gt;«(lt;*' '’^ quot;äen Weif: melbung tbun / ml Ium erßen Ipfingfraut für ^anb nemen.

lt;)aö@prmgframheiiligt;evben5mn J®llt;n efpurge/bieweü es ben leib lanrf Jw purgiret. ® ie apoteeber nennens ea-

HölUt fern. .Ober/bap man bie faring'

•wner m gatt ber piUulcn iu be purgieren

^«6 gan^c pdiiMtn t|l volUrmücIj/Bat bcnmanbclblcttcm gtcicb/bocf? agt; ’ftülfo/baijwclclje auO^öcn oberßend-Iw fnn/biefcb einen Hemer atebie atu Jjm/fowmb ben jengel gewacjjfen.

*’lt;ót Heine piUuten ober fugtin auff ben

ocr page 294

XÄ4 Änbtifjin^ftlef nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n

lebten fpf^en/wcJc^e m örep fac^ dlt;^H mbhuKe^t fein aUbüfappem/^^’^L wenbig fcuhcl^te ferner fo art'll^’^L' «le bic ro^wirf en / »nnb tß ein )(^(’' mit feinem bentiin von ^lt;«tlt;*«^^S terfebieben. ^ann man btefeiben «MS let/fo febeinen fie weiß vnb Mben ein IJ fen gefebmaef. S9?an nimpt berfelüen^ ner^wan^ig vnb brauest fie inn (Ä fern wafferober^onigwaifcr/eebcif^^'j ’ waiferfuebf. Belebe baß wollen p»lt;^^’; werben/ biefelben nemen bie fdmet^’ mit fieren fteuflin / benn alfo wirt ber«*quot;' gen heffng beweget vnnb ihm grofF^.^^ wait angelegt. Äeßbalben bat nt«’’* ”' baebt / baß fie mit einer erbfen ober 6^ nenbrübe eingenommen werben. ,

^6 babene bie alten Su gelagert/w i manfieben ober acht borner m^g «‘’fj men /ben leib bamit $upurgieren/ aber gefebwe^t vnnb eon-igirt werb^” mitetlicben magen ar^nepen/alonf*”^ licbmtt Simmet rinb/mafltx/dniß cf« fencbel.@onße wirt burcb biefelben in b^ magen vnb gebarm ein grimm go««^*’ et

ocr page 295

3(rQtg4tten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t^;

i ^ê pjïtgen aud) ibia ettiebe bic ^piing

11 Corner iö c|J(n mit einer burren fetten/ to

, • finlin ober Datteln / man foU aber ein fait

| w^erbaritufftrinefen.

l nbsp;^vhnaüémer ^ic^enbj maffer/ bie gaU

| »nb (tbUim auf; oem leib.

| nbsp;nbsp;‘ïïim bie bletter von iSpunghaut / on

1 ^oeb biefelben mit einem bun ober anbern 1 fatten f reutem/ober fonff en in einer (np- nbsp;nbsp;.

l pm/eo purgirt/mie bie fturner.

1 0:6 fagtOtenue/baf; metc^er ein fef^ar# Vfe purgation will haben/ ber foil bie f ógt; ’'« serfewen.'ïCel^er aber ein linbe pur • . 8«tionbegert / ber e^ biefelben gann/fon* Verlieb wo jemanbo ein febwacben ma«

1 M man bie ^pungfomer mit folgen l bub Heiner bo fibiaueben foil.

I Sen wunberbaum nennen bie ne wen ’ iKUterbücher Ifataputiam maioxt / benn \ ^ybat feinen famen in gróffern fügten o« ' ^ piUulè befchtoffen/alp bi ©ptinglraut. Sher bieweil er alf; bie pillulen purgiert. Sie S tanpofen nennen ibn/ «ffi «web bie

ocr page 296

#(Slt;s sititöH^ifïMef .^ 2(pof ccfa/ïpalmam (J^»{lt/b4^ t^ fcö hanb/benn fein blatt but dit pW palt/al^dnÇanb» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^

SS)îart pflanzet btefenbaum in d^^i gürten / ba^ man bic maultvUrff J^ J will vertrcibcn/wccbfi al^ dn Wdn fin/^at dn blaf bem reben blaf t^itf’^. aberfc^war^cr/ftat Çolc »nnb Idn^^J «I^dnr^ ober pfeijfen/ tregt b^^J men in harten vnnb rauchen bcfrlt;«/*J cherinbcnapotecbcn^tcrua wirf ß^*’\ «et.^ann man bemfeIben feine è«#J Seihet wfcbelef/fo hat er ein folcfe à^r «I^ weie ein hmtbölanfi / welrhe bd^ iatinie Oîidnue hdp / wirt be^ba^bi tiefer fotmauclj Oviemue bep ben inlt;^ «$ genennet

^îd|fig fdtner/oberfwie îOîefuee ft'* tet/welfbee ich für rechter halt) fünfr Çcnauffbaeb^ehfl/ mb fteben«»!(*** wenigs abgefebdt/tü dm tränet trommen / purgiert bie gall rmb »lt;’r burebbaefocljett vnb flûlgang. ^«(*' wegtauch benham/boch ifî/ wie# ffonbeerebet/ ber trauet gar »hIûWhI'

Hilf

ocr page 297

ij^muju^ ^mt w jJJoiS }ttu ujBu’p^j^j *J»lt;W U3Q Öjqiö V« /?’9) up ^Ï^OQ 5)^3113] /UJ^JOUl ut lUqpJïtQ t'POjUUVUlUQQ' ’3)01 )j|n5 y** uuu6vQod/u)iuiuu8^3nv^ lt;4 ^Vi ty V QUpJ QUa/éUV^ tUJJV 93UU U)^ uzq 43up ut U3»0j)iJ qua ujj) 01)13« 13Ujp| gt;upj Ï^3«Vïq uui© ’U3pU3)3ß U)Q Uo5 aiDvat «vq q«uau3)pjVp^3tP;)Mq^3m, )ÿtt)i / guvönji) quua ujöoj evqipmQ /nv^ )ta Ujjpotgtq ya lupj^J uiq jjvaug jtuttuötnd/t) ï5»J /uutvqpQunm «lt;gt; *^pai ïj)iq jjnv swiwqnqunai «jq u), JUjy U3Q UOatqpï^jJ 3t3j31lt;ö 93UUV0^

-jj ïtw uinvqpqunat uoa «nijqitn^ ‘iln^wnoói^ijjg 4)^ etmau^tp MQ upu/dnyuigiw mqqua /tp^Uü A3qï)jnat^3p0 3iq tqptpjet/jg). #gt;yjHtiv quua ]3§tu uo^ng tiw uiDoJli)» tunvqpqunat uoa «wfij 3}piU3@ »twuuuojtu^ wuuojpquoo oJ/u5^jn quaupîtvjq oiq P)uq/}?3pfJ4tw qnauil ’’J^ïl^^ï iunvqpqunatuoa43uïppi(gt; ^VUAVQ 3301 u3Vvp^pgt;^up tVjofquq 45)t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘B?tÏfftÖ4}C

ocr page 298

té»


»ntoN^tnudof


^ciß hep óen gefehlten dKmumcï’ff'^, «mum okumz tfi güt für bae baat^^JJ inen/fo vonamp;emfe^ktm »nöbUjÏo’r, fommtt.^tfüt für öü fratirf^dW^Jl 1 ïetdj ober geknrf. OJï^n foH tgt;lt;«wW’^ baurn foingiren mit andern fF^^î^J ber freutern/baf? er nic^t fc^ube/ «tl^^J^^ gt;«ó ©pnngfraut/üuö auffe weiü'iJPij ben/auffe boebß 0ebengt;e|lt;ttWïttfl^^ cm ma^t emnemmen. ©o vid fep à*’“’ famvonbem ©pungfraut »nnö *^^‘'^ berbuum gefugt / wonen Çtemit bie Ç n von ben garten freutern befebW*“ mb binfott bie ©arten bauw fampt f^ten frücbf en nach vnfer gewonbetf befebteiben.

ocr page 299

2(tQtg(ttt«n, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»4})

DcvItcbcn^xpUij

^€6 ^Iv^t^avune / wdc^cv bieobjltvagenbcbdum fampti^un fruchten in bïcpic^cnbct^cn hegveiffet.

5« «pffdböum/ mb feine ftud;s, lOftsctflsSctb» i €^^ï wollen fv^licb an bene früclj* ^^ten lt;in anfang madjen / welche ^ ein weiche fetalen baten / »nno wç ten gcUb«en mit einem gemeinen na Jlt;npoma/tii i0/ obß briffe«- ^Öemnac^ tie andernbcfcljieiben / fo ein batte febaa ‘^’^au|5it)enbig baben/vnb nuceo/1 as i|l/ M öerneinheb beiffen.'^ollen nun von ^'Jl’?Vfeln etblicb fagen.

~'Vb'^uo/ein artjt / m feinem büch von ®J^^5elbbam fcijieibt/ baf? Die epfel/meU noch nicht Zeitig / ein bofen fafft tun temUtb febaffen/viet galten vnh Vvands feiten machen/vnb ein vifach heo vitteno lem.'^ßelcheabevtetffvnh zeitig/ hiefeU

ocr page 300

iÿô ÄnrottfItnfMtef benfoHenem beffern fafff f(l^lt;*fF’'’’G: Wül fic nu^t lang tm (cib Hetben / ’ÿ-ntc^t fo fc^arpffa(^ bic »nwiffi«» J fawKn machen cm bdfen fafft vnv*’z,|| meb: süpmmen. SUnö garnît üfe 5‘gt; fo gar wdttciljftg / fur^Uc^ begvcifi''j, fot lgt;Kdpffc( mit foïgen vmW wW^ ^ ma^bmuc^cn/ nac^ gefîaU )W ,j|j un gfc^macJu.^ie famzen/tv^n’^^Ju, gen fehzhUîig ober fewest / vimb ’’^^ ten f4»4c^. ^ic Çerbê über vn^f’^’^j wann öic bn? »it fendjtigfeit bt^ nd» fic^ über Die maf; gemerzt. ,^n Α’^ ten ober effigenben/wann man nm J, in Dem magen ein bief er fafft / f® «^ ter bic mn^ faft/gefamlct mo:bcn ^. ,, man foil ben fatten faffe nicht «1»^^ renfonbern nut febarp jfen bins}^’’’ treiben.

Æ)ieópfct/mclcbebiß auff hert*” frülmgvnnb fommermot gt^^^^^Ui ivozben/ fan man ^urjeitber ftlt;”’’^ ten ïurn biftermabt mit grofïem Ä eben / fonberheb wo man fie n*‘^ÿ tcigvberîcttcbt/vnnbm bem bfertä jj

ocr page 301

^,. ^t^gartert. 4'7* h buf«^i?^ ^^^’^ *”*'wurmet ufeben wol ^’ ben ’’®*' ^^*^ bumpffeineofieben*

* ^^^T^^ ^«”” '’*^*'^ ’®^’^* ’i kü a ^ f®^ f’* ‘^^«^ ^^Ï’ «^^ ^«f *«‘*^* M lm u Wwttlen uneb mit btoty ben M u,^^^'’^^mugeniüßerden/ fonbetUeb 4 „^Kmunboeinonlupïum effenbet«

, Jammert wet. 2Jn folc^cm Swudj finb j ^j^Wenvnnb »nïddgm feb’ bequem.

1 ~lt;»nt»annntanfieatt|ffo(ebeweip9ft« . ’«eitet/at^ ie^t gefugt / fo befommen fît

1 ''’'^imticbîûfuffîmsubenbefrulft.

^ö fügt '^(uturebue/ bub bie opfet bet ij paffen bie pferb ober efet/ ob unber t^ier/

^ y biefdben auff ben rüden trugen / be*

. weren / bnp fie burunber verfebmae^-

^‘H/ob gleieb bie tuft fonßen klebt îûtru-. âtn/vnbniebtîûfebwer. (SoUbeeubee 4 ÿf^^Wwtgoibee Wurden geruebe/ wie 1 ^puUmôfugt. ^cbbult/mun foU buè - ^on ben quitten vergeben / welche ein J Rden gerucb buben, ^'infeber funn es 1 I«(btbt4ttcben. ^e wirt über gemeUen

ocr page 302

Stntonijfnôabf

z^î nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3ww»t, inoaiot nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

tbî jwngc^ollfcn/ wann man fn^^Jl gibt $û effen. 4)ann alp benn befi’*^ 0€ jbK h'afft wteöernmb/ wie 'P% jcljicibt ^öet man foilf^nen J^u«’’^ i| pc bic la jl auffficlj nemmen/ etKe^e J geben U effen ober 5ûfeÇen ober 5«^ rfen.Sïancberlei; welp bic dpfeli^quot; ten/fneb invnfem^drten jeeretetl* .

ïinn ein füffen wolriec^cnbea wirffbie ferner aup jbm §inwe0Ç« full j^n mit gutem Weirauch / b^ nae^malp où mit feinen felbp|Wj^ bp ibn one »erbtennen biaten/na^b”'^ effS ibn einer fo bao feitenwebe ^JL btlfft alp ein wunberweref/ wieufe r ‘ offfmalverfucbtbab.

^ivubuwm lump t fc^^ nenar^nepen.

IDne nnber^etb*

O'^^^levon ben öpfeln gefall J i^XS^^ ^^^ ^^’^ *”^” ^^^^ ^-^^biren üeben/onb von bew^

ocr page 303

îîtQtgfltten, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*7#

^^ïp«bcn.^ölt;n bic Vieren fint» audi matt* ^^^ttepz etliche fatrev/ ctbcbc^crb/cthcfjC pb^UebUß / etliche |nO/f b (tUc^c antxtft ÖCfcIjmaiJe.«^UicJjt haben gar fernen ge* (ebmaef / finö alfo wdfferig vnh feuert/ Men be^^alben fein frafft îu fteref en» '‘ ^U man nun ber npffet gebrauebt nne^ wanctjertep geßaU bee fc^madJe / fo fott tttan auch ber bpren gebraud^en.

, Catenae fagt/baß alle bpren ein wdp ^dgeßißigf eit haben famvt einer öaben fawre/wetebee einvngleicb temperamêt inj^nenbebeut. Sagt beß^atben/baß Wan biefelben nach bem effen brauchen foH/voi bem elfen aber gebiaucht/machen f nbsp;nbsp;ße ein barten leib 4

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ollie bpren / fo roß e fein / finb auch g^“

funbert lernen einbefchwerliche laß/ »nb fonberUtb ben nitebtem. ©mb fie aber gefoebt/fo halt man fie für beffer»

iStlicbe ierfebneibenbiebpren/nemen 1 fbnenbie fernen auf; nnb trbefnen fie an / ber Sonnen ober ofen /behaltenebnreb il benOöinter/ »nö effen biefelbinn ber fa* ♦ ßen im wein ober warmen maffer gebeft

ocr page 304

#74 Äntonf/tütjoIW

^ct »nnö mû îuef er befprengef. nbsp;nbsp;nbsp;J ,©gt;lt;Berbè bpren fan man 5u b^i’’^j Icnttbu$ rataplafmatte braueb^n/^^J’J fotebfn pflaßere/fo ou mrf tronen P^^j ^pren «nbcrße^cn ben ^tr^l’^^ï j febwammen. -®cnn fie brurfen bi^r** i unter »nb ß offen g auf; bem letb. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;« j ^e haben ger ethene gefc^nebert/P biebpren mberfamer einer gebaro^Jj fratven gehalten ober »erboigen/«»*’^ baß fie mit nóót gebühren. 4)ocb F^ imrettiiche auf meinen freunben/r . natur erfunbigen/gefagt/foiche^ f'^’” benguitteninuerße^un.

(ätttum/ fumpt divert

■ . ar^nepen.

Dne dritte ^etb‘

^racfio z^vOT^^jjAaßeißen/^^ L bem'Xfirgilio / wie eo etliche blt;tr® ^ ten/aurea mala/b$ iß giUbene (Kheh^ben ein weißer färbeivvnt’^L

ocr page 305

Îfrçt^miv’ii. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i??

I Sîîucij.lJtîtdjç p^j, wtnfo' ijttfftc/Eft|fm wo öcßclcErun |ïtut^ca/ bube öen bewert leb muet vu geruft) enter aUfii.lcèhcb Çae :. ’nun auc^ tvitöc quitten/ welche un be je» ’ ♦i^n bief ivac^fen. 3tnc ge fehle eb t buben «tnbönne müllen / febmeefen wol vnnJgt; Plt;ïrflt;n bas gebirn. ^o febreibt ^Mutur«

1 ^QU6/ bab bie quitté wegen free frefftigen 6fïueb6 bas giftt feljweeber madjei Sagt ' wauft/ee fet gefebeben/baf bae befftigft ‘ #l/'Pbarjcü genannt in cm platten ge* *’^9i/ welche nacb quitten gefebmeeft/vn* ' W^d fep woibè/vü bergejialt alle bei le* wn gebhebe / (o baftdb getrunken Mattéi buitten gefottenober ongefotten/ift sut bcncn/melcben ber (lulgang verfeften ®ö(r verpopftt ip/item fm b5 burcblauft? ïoterû^r/feieben vnb blmfpepen.

buitten macht ein gute atbem ^an* Wnber hat @olon/ wie ^piutarch- febrei* wt/ben frawen geboten/baf fie mit ihren •J’anuern nicht eher $« bett gehen foften/ fit betten bann îuuoî ein quitten geften.

'Ouiften gebemtvnnb baftelbwaftc» • Ötbrawcht/vertreibt benbauehftufn

6 »

ocr page 306

iT^ ^ntont/WoIOf ,lt;) ^Quitte fo robe mit bontq «gt;^^^i bewegt ben burn / nnnb ber boni« J^„ jre natur an / befompt ein ftafft «i* i/ Su Sieben nnb birfînmaeben.^^'^L ber gefettenmit bonig ei«ge««ilt;fe*/^ ben/ bie finb bem magen gefunb f ^^.jn (iebJueifen/^aben bennoeb feinf’'‘’quot;‘’ jufamen U Sieben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^(^

9îobe quitten pfîafîero wei^ ‘”*Di baueb geßneben/iegt bê bauebM^^i ben magen/ wo berfeib etwan ^m”^“^ eben geneigt ober erbint woWen / .,^

^‘0 (ebreibt (Simeon 0rt|lt;***j'Jii» bücb»ort freuten ber fpeifen/bnp^^ |emanbt$ quitten inn bao b^^’^^^id'' febwanger fraw innen wohnt/ h^^^^jfd gen/oberfonpenbaffelbfl verboMijd

Diefelb mit ßroUcv not§ »ß g W ^!(ilt; Çlt;t. ,®ocb mcbtô Oefto wemgJ’f/*”^^ fc^wanget frum 5ur KK öer lt;Wf^^ »nb bevnaeb bt^ bu Kit bctô«^*”? w fommen / quitte« îum o|ttcriu^('’^' (!* braucht / bu wirt ein nnnrtiebf^ JJ^

ocr page 307

r^ttbig finb geMren/wte ob^emdter fed’ ptonndbet.

^«e bic quieten (atwerq anbefangt/ w win aiijfbiefc wei); gemuckt ©c^nei J^ bic quilten au^ / wirff bic innwen^ bige fernen auf; / mac^ fietne tcUcrlin/ ^®fb l«0 bae cufferße Çenttin/ wclc^c$ J’oJ fr^mcefenb/ bleiben/ (euba in wafferz bip fie »erwdefen/ feuge bemnac^ burc^ «n tue^/brudó mit gemalt au^/vn f oc^e wiberumbmit bè bellen imf er.QÏgt;an fol^ ^lt;0 qefibibct/fo tbu ein gute fÇeil geßop mt v^abarbari bar$wifc^en/e$ macht bie ï^i^bcrg gut vn freffiig/ nit allein ben lelb ««purgicren/fonbernauch bic leber/ma* Senvilgcbarmjuflerefen. ‘Xïnbillbicfc Uttwerg viel gcfimber/ auch fichcrer/aló bic (ponijdw/ fo mit feamonien vnb ba* ttpbio win gemacht/ welche alle verßen^ bißen ab ein gifft biUich fliehen vnb vev^ meiben joUcn. ^cn fie macht gefehrUchc îwfâH / welche bifweiUen chtte großen

1 nbsp;nbsp;fehttben bee (ebene nicht abgehen.

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2lllhie iß auch biefe eompofitivn wot

* ibürbigjuwijfen. (Schneib bie quitte« ! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;03

ocr page 308

*7# Mntonfi WiOlt;dM tnówlt;Vfïürf/ nüiimc Dao innwwW' netnUeb öic fernen mn i^rem ÇcutliH^ rau^/fûn ben gebólten oh mit öttnf»r Ovbabarburo/wdi’ber grobJeefetK^W, feipoöcr mit bem famen vorn witb^’^K ’ fran / meieber wol gereinigt wnb MW jen fep/ ober mit gesoffen agarieo w feato ober epit^i^mo/ober ge jïo|fm f«”'^ ' èiettem/ober einer anbempurgit’^^’^^-, lt;trpnep/fc^lcu^bemnac^ bcibeil^rfS^ men/verwnfelo inn papir onnb tgt;rlt;’^ L »erbunben inn einem baefofen obo^r. 0aft. QBunn nun bie guitten g^^’''‘’'L Jo tbue fie wiberumb nuflf / werffbit iJ wenbigenarpnepen herauf? onnbif» ’'. ^eifcb. ^ö mirt obn allen feb^btn •’^, »berUgenbüt purgieren/ja auch ^‘’^fl

nemKd^ bctifdben ^utnoifm/wclf^‘^(„ övwep / fo mn Du Ruftten 6c#'j,j worsen /pfïegtauf? flufü^rm.

Ï)K Cuitten grof? / fo mógert ^‘^/j wenbigc fafbe getveirert wert«« / L Jgt;a^m«n öeßo ein griffer t§di ?lt;^L

ocr page 309

Ät^effrtrti», t^fi ^irnnben arime^m mogf Ainem floffcn/ welcher von einem neriïenöigen Otrije fott fürgefdjneben merDen. ^of^ t0 es beffet: boO man ein Heine Quitten nemme/nniJ bemnaebbiemnmenbige f4t^ weiter m« c^e/wo es vonnó^ten wer / vnnö aff» bit gan^m^g elfen. (Solches wiröt ob» allen »erbruO nnno vnwtdert gefebe^enZj wie es bann Ihrer viel verfnebf haben/f» mirsrnböiehalfo (ieblicb vnnbbeilfant feeret groifen bauet gefaßt/ welcbes ich «übte willen »mb fenß b^’t* ««wiffentbiw wböen,

Von «nöcten FtefftenvnowöveFwn« genoarquitten.

‘51^ ben [afft von ben herben guttten^ foeb benfelben mit einem gleichen tbeit wfen benigs/vnnb falb mit bemfelben bas 5dpfßin/ fo nieber gefcboffen/obeie auebbes munbs gefebwer/es betlt.

€5an^e gnitten gefotfen vnnb innweit big gebrauebtober auch burebeinenßir infunbirt zijl gut für bas grimmen vnnb tsternbï»

s 4

ocr page 310

•8a^ santon lt;{mMamp;f , lt;0erfaffe won roßen quiwm/tf^^ fftramp;ùfc^mcr^cnbcrbrûfl. * iOuitten blöß gefetten vn ber WJIJ »wen attff empfangen / macht blt;]p5 mutter nte^t nieberfatte ober fe^W hg werbe. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, .^ao fïetfe^ non ben quittengep^^^” Çeilt ben afTterbarm vnnb mutter/p*^ bergefaHen / vertreibt auc^ bie t«^’’'^ tungberfelben.

^flaumenbuum/ fetmrt flt;*’

«enar^nepen. Prunus.

1)40 vierte ^etb»

• iPT® ^**'^ ^‘^‘' Pfï^umè bep vn^ W^’J ^^cberlep / bermaffen / ba^ma«^'*.

■^gefd^tee^t fuum mag ertW jboefj wirbt ber grope (ob benîwed^ eben ober 'ïUngrifeben pflaumen W^ eignet/wclcbe^amafeen« prunabei^’' alten feribenten ßeißen / von bem berj J @pria/.Oamafcuo genaOt/von weltb^J^ fie erplieb Su vno gebrac^tfein to^^^j •

ocr page 311

beßf«5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iangiee^ten hie

ettttrt ^^9 ^^” gelegnen p:unibalt;?

f« fo (ang(e4t a(^

^^‘^^ ß«^ gegaUet «(^ ein ep / »nnö ^^«nemfe^ianmütig unnb fü^Mc^*

lt; *^®c^ einander gepaft à pflaum Jtt/welcfje^ueipzuna bet pen/ atp foft

J N^^cn Püffen ppaumen/ Dieweil fie nbsp;nbsp;-

’' Ç^irten onb fugeleeljten pein ober nup ‘«'»«nî’igÇaben.

^nnbmrtc^tctnhnî)« purgation / mann •^ü^öbcrntcljtvon0unban bao mittag Jgt;lt;J^t Isaraiiff^alttn / foneem ein §atb pünblin Wärtern


^pauttien/wele^e pi^eledjtig/foll man Wbie fcijt auffpeUen/ben munb beo ma gcnobamitîtiperefen.

-^teblcttervonben pPaumenbaum in wem gefotten/vnb bao gargarifirt/Çeilet bit manbef/UpPin on Sanpeifeb* QBann gcmefteglieber beo leiU mit einem pup

ocr page 312

tlx nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Mut« »(]iW-etöf i

r on öcm Çaupt befümmsrt nxfl’^ J ^ïdc^cn fraffe bat auch b^e dlt;flt;’^ i fer von ben geboxten febk^en / '^‘””^ gt;‘ei0Temwoxben.

^Pflaumen inn einem berben ptten vnb getruntf^z verteilet blt;ngt;’‘’ ' jïtt^zvnb kgt bag grimmen.

Äao gummi an bem p^lt;*öWlt;»J2|,| »nb fc^kben wac^fenb / befftti tnen/vnb blieft ben ficin/in wei» A rfen.OÄt ef|jg aber à er {le fpn/ vu fgt;^y ten ber finber barnit gefalbtz nerktw* feiben/mk ^iofeonbeg fe^teibt

^ÇoÇanneô 0}?efueö febt^bt vigt;»’JJ Pflaumen auffbiefe weifj. ,©ie pll^amp; weiebtn ben baueb/onb haben ein ^L ten teib Jôarçnen/boe^ geben t^’W^^ geeten/onb roten ein geringer ^•^^ ,^ bie fc^mar^en. ^iemitienz bagt^ c^e pi^eteefjtigzonb^ügleif^ fü^ ^*'**^^k ben ein greffer frafft ben (eib jü «i^ÇL i® ie fü(fen tariren ba^ z boeb ('nbenl’'. gefeb ieebt biefe frafftzba^ fie 0if^*‘^% y »r g ieren/me^: ober weniger. lt;0’lt;i

ocr page 313

2(rçtgrtttett. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;18»

grifc^cn^äbcntJiitcv andern bdb^ frdfft todj bu feuchten vnvö (nfeben mcbi nltgt; bic huwen. èó vingen aber bic teuebten in magen c’^cr ^^uvn bevben at^ bic büv-tcn.'3lUc pflaumen wafelen/ trocknen nb/ wcicbcn/fdtcn/fügten bic galt auf? bcm leib/ vnbfinb wegen beiber ntfachen gût fite bic hitngcn feber vnnb nnbev hnßtge fvanetbeUen- ©chaben benneet bem niagen/vnb geben ein geringe nhavung. ^temetl fie ein fd^waetje Wirkung M* lgt;tn/|b pflegt wann f^nen iättcrmtfcljen^

, fonberhcl) bureb ein beiijung eaffiam fx« fulam/manna/Tawarinboó/cingemac^

1 le feilcben.Qtujf ben pflaumen pflegt mart I eintattwerg iuwaeben / welche eben «à I bcnfelben fachenvnnb frandb^uennüç-A llebalbiùuo: von benpflaumen gefügt.

4 Weitere wann femanb ben flam etneo

Pflaumen baume in ömep ober biep oiten 4 einet fpannen lang burebboxt/ ©cammo i mumbarein floffetvnbbemnacbTOicbc« A tumb verfebwieret / fo wirt man pflgu-, 1 men befommen/welcbe mol purgieren, 1 Çamp;iôbiebir^efuep,

ocr page 314

iS4 2(iiwMf)tnMölt;

fciefelbcrt ein wenig / ßidj (‘^‘^^‘■'^ Lfi mb leg-fKineinfiJlf wafÏa/fo’^^f^Ldi, aufffcbwcUcn/vugrof; ßetfdj ber«’ ’quot;u ,©c^gkKben wirte attc^Bcf^^sy^jd« wanbie pfïditmcn nicht W^t/ P'’^ nurinnicienonen (debert »nd J‘J^j,|i in fättem waffer left bci$cn.®gt;gt;^t^^j^ auch mit ben rofinlcn vnö anbtt’^r

Itngefchchen.

fSivfc^crt fampc t^t^^ arhnepen.

Ï)4ö füntfee 'Seth’

(^Xic fehenpen fruchte »ntcrant”^? .^7fenbcumen tregt b’ firfcheub^’W hoch berfefben mancherlei; / b^ nenhareegefchicht / tx*^ fiemanc^^JJ namen haben/wdehe aUhie Jubcfcbif^ »nuenndfen.

■©iphi^^ 0ip§mein ar^f/fchm’bi’’J^ kn Firfchen auff biefe weijj. äitßtF

ocr page 315

«^^^^ ^‘^ Ôûttn fafft/ geben benneefj » ß^nngenamng / ßnbbe^t^tgennm » ^wiHtc^/ (onDevItejj in kaltem waffer

9 PJaucljt Oro finb aberbte roten bie be«gt; ’’Wcßewol harnen maebem

W^Vnttxü^iCtt benbanc^z ƒ maebenpùlgdng. 5^ie fawrenabev ^^^‘^^^^ verßopffen bert bauc^/feiten ® üeben îûfammen / bteeben be^bat* J^aiicb bie fetjarpffe gallen / »n machen Über lofi vnnb lebig von ih:en verfto^ Pfungen.

^w gummi fo von ben firfehenbeu^ JJ^ul^drfomptim mein getruncben/lin« ^^rtbenrauben halp / macht (eben vnnb ölaubiehaut/ bringt ein gut gefleht ben

*ƒ U^iclj fcÇ: nitftltcb in wciffcm wem ge ^i^ucfjtfürDen ßein / wclcb^e jbw »tel ^*t ßfoffem nuô »erfne^t haben.

•^dô gebiantwap'ewon firfchtrt Z fo hctolicf} von bew bäum feilen abgebw* lt;^5« fein woiöcn/m^ ball» »’o nuff «n mal '’W qwmtlinobcr meh: geguffen Wirtin

ocr page 316

j?« Jfnton^JîTfîrtfof ,. »niin'D erne fo öen fuHoWen pft^W^^ i^no lent C*ann anfommen tji ha^ f«^** tcn/parcyijmue gênant/ fo wnt (t”^ 0itnöanerqui(ft/»nl)kDtg gemoe^^' lt;£’infd{ï(id} ar^nep / wdc^c ^‘’^‘’’’jï CO^unardue cm ur^t von ^erraroftf”'' verfliegt §at. .

ÓJÏan fc^2cibt/ïgt;4^ wer beo «to’rt Itc^e firfc^en/fo von bent taw rt^^f^ fampt f^ren fern ijfctz ber wirt ent W*^ êaiidjvnblcjcfjtefü^befotnniert-(ïo pflegen j^zer etliche bte firfe^^^ ■ ierbeiffenfonnen 5übürren* ^^^‘^i genoiefefben tn ein warmen bacfpff^’; vnb belaften co a(fo in nup ber gtO“*^ mb fzanefen*

ÓSaulbeevbautnfanip^

feinen früc^ten.

5)46 fed?jïc 33ctb*

Cc^ïQÏ^eraKen Jantenbeunten/’’’''! ^1 ^'Pimmo fd?ïeibt/bJübct bcrgt;’ -^■^ beerbaumam aöcrleeten/ ^’’J

ocr page 317

StvetgaitcB» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»?•gt;

®ïo fein Hug gar fpot/at^ bann n(w.hcigt; I ^^wfe^onöKfdtnoïgangïU. ‘$Üirlt; * ocj^îjalbcn nmer ten beumen ber atterwei 1 Kl^f^^nant/WKWoti^tt Dû ©necken oit ’ ’ifltnn nennen/bi wibcrfpidncrße^oib« ' nbsp;nbsp;nbsp;'^n (afft non ben button ober wurlt;*

i ' ^'t Wgflü|ïtt / i|l gut für bic breun/ nie* ^!^^lt;fflt;«bt#Ùçflino »nb erpürfung^ ' ~iebUttcr miteßigvermife^tvnb ange« ' pticben/ledu ben b wnb.

^ims»c9 tôt berÇalbidtigen maut

( ’«rtn/nnb fo viel gebbitrofen / vemufeb l’‘’ôûU{6mit Çonig/foefje mit einanber ^^1^0 maffen/ nnnbbmefe auf;/ee ßibtein^eilfame ar^nep für bae ^al^gelt; I^bwcr/nieberfefjiefftn bee îapfline/nnnb «nbere gebieten on fa ut un g è bee munbe. Jöer [afft von ber rinben bee maulbeet taums Refftet bie wunben oufammen.

^ie maulbeer/ wo fie Zeitig iem/maebê lt;inUi^ten baueb/verberbe aber loeîjt int iiiagen. ^aben fönten auch ein feucht* Wacbenbe natur / feiten ober bae ein wc* ^Weefepbennwo man fie falt blauest, neigt aber nach ihnen nicht balb ein an* ^üt fpei^/fo festoenen Jie balb auff.

ocr page 318

«s nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(ntontfJnfî4tof

•©te vttsdttgen maul^eercn »lt;fF^ Den baltes fïu^.^atmw fîclt;iamp;f$'‘î'’J|( fonncrt ober baef offen ^ebón vnbîôr «fv^e|îoffen/fo maebè fie nube lt;»0^^, ; fpetjfenanmüttg Ait effen/ fonber« r nueb gne für bie rote^ûr/on ba»# j men.jtetn/füv b te offen febdbett / f‘”JL ' fubf reffen. ^cKebe haucblt;rtMÄ-in ben faulen $4nen onnb Janfïwj* wem vermffebt / onb ben munb wlt;gt;’ 5 wftgefebwwrft . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.^

Äte bfetter von bem ïÜÏautbeef^S geffoffen / vnnb mit dl an^efWÄ güt für bie bî4nb/vnb ferbt bue |lt;’lt;’J^ febwarfKU rebert vnb feigen W««^’ fottenimregenwaffer.

^o^gemelfe bletter in bem I«*^' L nebet/ reibet bao b^t^tf lt;1^^ ’’'’’^ ^^^

©n aß von OJïaulbeerbaum tWjJ cnOJtonabgebiocben/ wann er# quot;, frücbf 7Utragè/if güt(wie ’pln^’^'i bet) fürbievberffüffigen 5eit b«®% ben frawen an ben arm angebunp^ tttüß aber ber aff bie erben nieb^ ^’*|^

ocr page 319

^dben/nec^ Çinfpzur anrören. ©agt lt;ï«c^ weiter/öaß fokfjeemefjtaßembaa Jbertneffig Hüten Oer weißer »erteilet/ fonbern auc^ 0$ binten fo auf; einer wnn* Jen/munb / nafen/ vnnö gtliOen aöcr ge-pic^t^’e pflegen be^^atben /fagt er/ et-»ebe fokken aß mit großem ßetß 5«beÇal iem^k erfa§möß fane beweifen/ob fob ß^ewjugiauben fep»

^ie bktter onb rinben von bem maul '’«rbaurn gefotten/vnb ben munb Miemie â^afebembeik bae ïanwe^t

febieibt’]gt;liniuebieß wunberwerÆ J’’nbem5)?autbeerba«m. Ägt;erO}?auU J^tbanm/fagt er/ iotbeerbaum vnb ^bgt; Wg Jen few:/ wiber emanber gefcbla# ów. ®okbe6 haben biefriegeteutvnnt» Wenerfunben/ bteweü fie nicht altwe* S^Hpein gebabt/mit welchen fie few: het ^‘^^wlflchlagenfdnncn. OJïan müf; ein W wieber öae anber fchlagen/ vnb ben [Warten auff einen biirren Umbel faßen Är”’^”’^^ ^^^quot;^'^^ ”^^^^^ beffere alf; ber ^’bbew/wekhen man an bae bol^ von ei

ocr page 320

.#« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Äntpfi^iHiwtot

îpfetfw^baumf^wp^

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fernen jröc^ten.

1)46 ßebenbe^Setb«

sterling, oae emuii ^’-^ fommer pferfing/ wefebe

“ eber ©ant 3ohunnit? pferpn^ HL nuff-fatein'Precox vnnb 2lntepW'L benn ee wacbp vo: bJ unbem F^’Ä ï)lt;ie anber ijl ber gemeine vnb |eamp;2|,^ ibefanter pferfing/wtre vmbben w’*^ bee fommereretff/ e^er ober (f‘^^'‘’L nach natur bes htmnie(ê vnnb ei^’^’ L 2)00 brit ^etp Äurannum / H^jj jpferling/welcber ein Bart fietfeb r .^^ bem fern bermaffen ongewoebP’’ L won# foum mag abreiffen/ bie J’^L fen nennen bafletb 'preffum. 3*^ ^’Lp ^Ó^f^^^^^^^ fï^^^t tnlt;ïnlt;iuc^crtif^^Cjjjii d^e mit pern blutigen fïeifeb »”^ '^5|iü Çdnbe ferbcn.^tem/etlicbe/ wefeb^ ^JJ quitteninwenbig vnnb au^'wenf^l, fein,^fln bat noefj anUgefebleeb^ ^ Lj

ocr page 321

^t^tgarten, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»5^

ta / fo ftittßltc^ nac^ manc^crlcç gC” Rttevimpfuus '’nb ar$n«ng ge^nget Kin tvoiben/von wdcljm albic vnuonn^ Kn melbung 5ut^im.

^nUnu6 hlt;;taUc gefebUebt berpfev^ ungverrooilfcn/alp geben fie ein bofe« i^ffî/nn verbeïben leicht im magen.^oU ^(ô aber foil von ben gemeinen pferfm* 8w nevjlanben wetbè/meUbe mebtwev-ï^fft / benn fie wreven nach bè nbbjeebert aller lengden nm iwen tag/vnb mitf-Knb ((^halben von (lunban genügt obet ^^faufft weyben.-^ewege be'ß ©nlenJ Wb jm anfang beo malo ^ueffen/fonbA, ^«fe fo ein feucht vnb waffeng ficifefe ff ^«•^mtt foUbe nuffbie lent bmuf^W Dimmen in bem magen / vnb vetber* ^^nmitfic^ allee was man voi ibnê gep Kn.^at manfie aber im anfang glt;fflt;tt4‘gt;. ’''neben fie benanbern fpeiffen ein leiefe'

nu(;gang.Siefyn5enig(n feilen bep^ Çnlbenbeffer fein/fo auch bie fenige/web ‘^lt;f ein feucht fleifeb baben-^en fie fn»« K'e^i leiert / vnb werben nic^t balb fawn i'nbalfo bemmagennU^Uefe’

ocr page 322

lÿi 3(rttoBijtlîu^Iot

SOÎan glaubt gemdntù^/ba^ bdpf^ fing fern Den (djuDen vertreibt / welffe^quot; terpferfigbatverurfaebt. Ö^td^e« «^ gefebtebtbetibafben/ öiciveit ber fernlt;J fraf|t^atiüdffnen/abintrocfnen/»i^‘’; jerteden. ÇOertretbt alfo ben bofen F bes pferfmge.Ojïan fan bè pferfin^«*” feinen fc^aben benemmen bure^ b«*-*^ pen wein/fo man benfelben barauff ^ (fet/ober ben pferfing barinnen vnbfcfjwimmenlaffet. ^annenH^P bae fpne^woïtfein vrfpmng genom*’’, in (ateirtife^er fpiae^ / ba man ?|ïlt;^’ fagen/

tetre,lt;^uiiejlpef(it?Cumuino nobilif f/f* baeip/

jVen pfetfi^ bjÄueV mit «ißtcf« reiilt;^l @0 ificta ein gute nab^ung Jetn.

^ferfing fern Jur $eif ber pf|^’^^i 6ïawc^t/if{ gut für bie gißiig Infl^' bie fpulroürm/vftblfnet bie verplt;gt;Pquot;^ ,©ietveil fie aber bitter fein / mb bi^C genme^tfap angenem/fo Pl^fÂ^ viel biefciben mit înefer vberóói’^”‘ berfonpencinjumac^ttt. w^

ocr page 323

^\'^^‘^óflt;rnmit effignnb d( Verflof#

Wehe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ö^* f^^ ^^ ^^«P^

^8gt;^ojfet'tt0tß vnnb fc^abcn ces ma#

8 ^»ttbUbcï .lt;Solc^c6tböt mie gmn# Jj’ ’^otï^ »nö ft?jaïgt;cn baa ma ßfr/ in wet-tott? ?****** ^*«lt;’^ Pfeefmg bluft gebdee

® pebenmaM verenbert fein treiben/ y^.W bj aber mie inefer 511 einem bi# J«»^i«(ebgefottenbaben. Äenn ee ma-nicf.t allein ßülgdng / fonbern treibe ««^WefRtwarmanp,

^‘'Hebbic fpuhvürm.

~wpferfin^/foinwdjferigen eiten ge# ^^^bfenfeinz tbün großen febaben ben »«nm/berö/augen/vnb lungen. Ctnb fic lt;'ber in bürren onen getraebfen/fo ijl bas J^’^berfpiei non ihnen sühaleen / mie 2tl(/ ^g^gnttsfc^ïcibt.

ipquot;^® Kgenb ein gefdjin mit pferfing *‘wp /nermadj baffdb wol/ on Uif etii^c t 3

ocr page 324

tM JCatonOÎHi'ialof

tag i« bCf erben beiden/ ober tn 'W^F ft len/btuftbemnacb «n öl bar^wp”'’। pi(b Çtemtf bte fcbldfppiHf; onb run^.( vor bem febütten beo fultcnwe^e/e^” * ireibtbaffclb ^en)i|j(ïcb«lt;Solcfe^'amp;^^*’*^ dn ^eutfe^er ar^t gelebte»

ÖSifpclbrtunt vab 6p^ fampt f^ten frudjten.

Dos nd^tebetb.

S^^^OÏ redden nï^ie^we^ ^^^w 1 ^{wen beumen mn «nanj^^ ^ febtetben/nemU^ben W” epotdpfeL

-^Öen20ïtfpelba«m nennen btej. lofenSWeOierwb ^efïter / ÇatML f^Iecbt4)no etn hat bomer / weefir ’j benberfredlbenvnnban ben gt;eiiiilt;’’0 cinreilb^eredchfj/bat etn f1etnenlt;'F^ ter ihm anfang fo herb »nnb lt;'‘’i‘^^ftj man ihn faunt effen mag/ à ^9 Ï^ bureb ben winter weteb reotben. ^ önber hat eingrdffern apfeU »n«^

ocr page 325

ÄtQtgftrtÄWi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»91

Wm'fr.^j^on ^wnffd Dutc^ flute pflan-lung in ben gotten gruffer »nnb bellet wo:t)cn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. '

«Sen lt;Spct(dmg beiffcnbieJ’-^n^OM fen ^cimier »nb eSoibier/ tregt viererlei * öpfel/wie ^ptinine fc^mbt Æ)enn etlH 05« fini) fngclcc^ttg/etUebe fpi^ig nl^ tue biren/ettidjc fmö gegatt a(^ ein ep/ lt;M wfmm/ weicht fotm bep ben iatmi« toiminate genue wirt genennet / iß uUeiit âutiàbenar^nevem

^wfftvnö wiircFungOctintfpdii.

Jiïlnletttgemtfpefbïaucbt man gemetii für ben baucbfluf:. ^tficlje nemmeji Jiegebontn mifpetbletter /lerßoffen bie-I^ibluputuer »nnb bmue^ene inn enßv« ten für ben rotenfe^uben ober roter^ûr/ ‘J’w großem nuç vnb gtüÆ.

1 ^■fiifttvunberbarhebvnb moIgebenÆ JÖrbig/buß wiewol ber 5Jïifpe( ein fraßt batiàfammenlùçieftenCùfjrcb von ben Writ tgen)bodj ntc^to beßo weniger ber Keb lùpuiuer geftoßen/ bne^t mit große# -

* 4

ocr page 326

c^d }(ntonlt;/ tntjefci gcwaUlxttpdttm tgt;cnttK«n. ^^^^. ^ejeugt ^ncomuè SVïöp/ (inbcriiw^ mö ^oc^^ele^war^t ven Scrwr« ^ i c^e bwucljcn ben hm ffir gemeld rJ *»ek^WK^(»«d^»n(m^jl vcrfódjf ƒ” •nrtnu$ bewert befunden Çab.

tem francfen ein löffel voll mit »wj ] wem vnnb gesoffen dmp gegf^’tn ♦ brauchen.

Ävclft »Mb »äePung »er fpoiöpfd« ^6 faßt païenne/ ba^ Die fiJonJpfjL mifpelfaß ein ^leicbe frafft foßen ^^^^^^ gibt auch biefen rbat/baf; manbiepf ^ ■ ter fröc^t wenig bmueben foß / al^ ^ ' ter feigen vnb Weintrauben. lt;® lt;tf Jù beböt^enberfelben nic^t a(^ eintffn fonbernaiß einer ar^neien.

Äiofeonb.bnebt bie ^potöpfei «^^^ fiereiff feinb wotbenz betret fie lt;*” „ fonnen/vn macht ein föplichar^ne^*^ rau^ für ben bauchf^u^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, Hfl

^im geböte fpotöpfel/|lt;r(lo^ ^’^L mb mach ein mehl barau^/ bMUf^? *^ nerfuppenobermü^/ ober fa erifï’J^

ocr page 327

3(rQtgMt(N.

tttttdbtauc^bcnbaudjfiu^. ^cf^glcv t^cut^ut auefj ^flö gefetten waffervon

’ ^cn nnidtigen ©powpfßm.

I ^$t|lttgt;ol gebenefwütbig/öa^wann I jemanbe/ber von einem wûtenben hunb | 8(bijfen»n fdjon geteilt i|lwoibctt/viu

, ter bem fdjatten eines ©pcierUnge ligtZ 1 fo ijl es Swbefoigen / bafn^n bie vodge ' ^Mn^bett wiberumb an|iojfe. Äenn 1 Kiefer bäum foil biefelb mibenimb auff* 1 twerfen.

I Gaon/Campt tb ven frÄfften.

Dns neunte^etb» a^ biefer eneblüng von ben objl tragenben bäumen finb noch et« Uebe gebcebtntt^wwbige bdum V” ^t^tgitibefcbreiben/tveUbt C'b fie gteieb in ^nfern gdrten/fo nach mittenwebf gelegd nt« / hum warbfen/ noch ge^dt mögen t^erben/ boeb will ich vo benfelben niebto ’^poweniget etwas febfetbetv b ami tvn» t 5

ocr page 328

441«’^^^ ““• “^’^ ’■‘^ '’^’®*’ W^M’sè ,ii0)§ «’il®^^ ^^^ ”^^‘’^ ^-^ ’W’J’^J

• nol / loujyvjioa t^pwmKt^

^tt)»gt;lt;*^ quot;^ ^^”^ r,t/«3jjgt;0 iniluoj

’^ ^^^ •”^ ”•’ Pil^lf M3j

4rw X^ lt;tl*’^^‘^03y;r; ?gt;P» «?« ng

^ ■H)QIlt;’^^ jaur^djl^ «^fjp4^UV4^

't«^ w’^”^ “”J’‘lt;^ ’«a^uvj33

’ u)ÖHvylt;4 n» «3uuuvq fjpy m^jjoj?

4« j^wyj^ ^3tnh) uimjvïi^Mi via

G jJiiP ««»^‘’nv^ts ^n«vïijodv)|^ M^Ç CiHÄ^’J’^’^ lt;pn^3tiwq vnvîÇ «1 'Soup lH Hict «pp? «jq «g • iluoj

apq»’ ^««ï/PJPy^^P® u)^uvyd nï C») «’^^^ «j Q«« «gt;y Pi «? ^pj «? pp

•uin.uójHï^pqvötitti

ï/uitmicx^ w«^‘Jplt;(' y««« ’««^gt;4^iCö ' C^4(ptX llP91’il‘lt;« « W «^(^ ir ’ ‘ujiuuiju quvq jiq 4^1

‘ua^jpijB jjjiiua ^«« «? ^dttiu3ïïv W«PJ

ocr page 329

3(wjtgartlt;»i. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;W*

tlngefot«n vnub gebraucht/ ein guten a» tb(mtaVuïcïgt; Juwac^cn. (Solct^c frafft baben audj tic bUturMvcldj^iWd) wol fcijmedc ntf^t anbere aU ter a^ffd / finö be^^albèin bic falten iwife^en bic flcibcr ficlcgtwoibcn/wic^omcruo vn Vernuft fdjmbe/wetdje bte flcibcr citrofae neuen/ ba6i|l/bic nad^ citron apffcln (d^meefen. iSe fdjreiben alle ar ^t / baf: ber citron apftclgutfcpfürbaogifft» ©olcbcübC' Vugt ^thenaué mit einer folc^cn bigo*

• tp. 311t. ein Ovidjter inn Qleg^pten ^wen »bclt^iUer îum tobt batte verurtbcUtt/ vnnb biefdben / nac^ Qlegpptifdjcr ge* Wonbeit ben (eblangen / wde^e afpibeo bdffeu/fürwerffen laffen-^a tßo obuge* febtbeb gefebeben / ba^ (ie auff ben weg einen citron «pffel buben geffen/alo (ilt; ben febtangen «u einer fpel^ gefu^tt wur-' ben/wdebe ein .^remvlcnn/bieficbib* ret erbarmete/ihnen batte vbertciebt . 60 balb (ie nun auff ben (cbawplaÇ fommen/onb non ben graufamen bung rigen^ebtangen gebißen woiben / b^’t (oUljto )bueu gane niches .glt;feb«btt »

ocr page 330

fse nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Stntön^iMMot .(ijl

;Öarü6er Çat fic^ voigcmcf«*' ^J febt »erwunbert vnnö Oe^b«^^^*^ ^(iii ferne fneckte gefragc/ob fît ^^”’^L, ör^nep für gifft etngetwmtntn^^** J rOtefefagfen/fte ]^ctfcnctne»ötgt;'jy i fel geffen / welcher ihnen ‘»»Itf fïji! ^onb gefebeneft wer woïbttt.0‘’ halben ber 9vtd?fcr bes fofgctibtn^'’»^ dnem be citron npffelgeben/ be«*‘jSjji abermebt/onnb alfo wïberut«lgt;r .(lt; fcblangen fuhren. 2(16 nun f^S ' febueb/ ba hat ber/wdeber benapny^ fen zoon ben febtangen fein fe^^5f rtt«quot; pfangen / ber anber aber ijl von pÿ geflotben. ©oiebee haben benwn^^ vielverfucbtvnnbenbtticb bep flt;^ nigücb aitpgefcbhen/ba^ ber lt;itf^*JJÿ ein bewehrt arpnep fep fur aHerW^ »nnb ba^ berfelb innwenbig

bit gifftigen bt(Ï5 helfen fan-Jfli^Kjl ber folcbe hipo:p nicht g(attbt/‘’J^ ïZheopompum Ó^htum einen w**^ ten vnb giaubwürbigen fcribenfe«quot;^ fer febteibt ba^ ^(earebuo ein ^V’Jÿ

ocr page 331

3Uçtg(utcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J®*

öaóbta ßat/ vnö ihrer mehr hattóö «n Wollen / wann has volet hief rafft beft ’Hïonapfde mcljt aUnnt/vnnh fichait* wttwiötr has gifft verwahrt ^ette. tôoU ^«öfchrtihen ihrer ettUehe (ïuchhertaw-^w in / Wie Dann Wir folchee in öer hißo* J '’on her tauten angeceigt ^ot^nun cniJitronapffet ein frefftig ar^nep für W / unh fonherUeb fern gewonen (amen quot;^ hcwbcflen wein getrunken • Äe^gUi-ÿ w (rafft hat auch ter fafft/henn er trei-1 7^ ^^ö g'fft hurch hie ßulgang au^. ^tlt; 'inh von hem citronapffel gefewet/ ner* ^Kibt auch hen functenhen athem. @ot-lt;^ aUes befehreibet X'ugiUu^mu fei-

, ''wverfenalfo:

l JÄfdtoffrttriftfsfttccoSjtitrJMm^pporettt»

ïeÜcw malrqiio non pr^JenfiiM viium (Poc«kp quando (««« inpcerc no«ertlt;f, ^ifcwcrmnq; berb««, CT non innoxw verbi» ) Anxibum venit, nf raembri« cgit «trnvencM.

^agthemnacht

—— (tnim^wcrolfntwMedt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•. onfouen» jUo,er Fftt’bi« meditantur anbelis. Äohlt; «tton geffen/f énnen nicht IwM

ocr page 332

J«« 3(nton0inß«10f j »crlxwet werden / fd pc madjen^^^.j tiefen fdjft ^e faßen te^hafben b’^'J ta^ man tiefelben tnn benig ebeï i»^ eingemaebi lieber eß’en foU. •©^’Ji ferefen mint wennen anff Oiefe wdr' magen. ©olcbee Balten eter wilF^* fer leut niv weitje meÇr auffOen als au|f tie gefunOt^eit ac^tung g^’J vnnö Oen » oben citron apffel mn b^f ' nu ffoupeßen plegen*

(f o fep fbm aber wie fbm woße/f” J gewi^/ta^ Oer citron febr gut fe^W febwar^e gatten onnO franefbeii^’’^® ebe non ter melanebolep fbren wfP'*'^ tefommen.

Æ5er faffe non citroncn miltert b*^‘' (enonO vertreibt Oie gifftig lufft nenberplegen tic dr^t einfprupw^ tronen Ju maeben för Oiepeßilen^/*’'^'’ (•raUeben tenfelben mit großem mit’'

^er famen von eitronen/fott’®*^^ trunefen aio auffgelegt / fp »vuntief^’’'' lieb gut fdr Ote biffs Oer fcoïpton.

J}nt /emanOto ten ganzen opff’'^^

ocr page 333

Âtçtgortert, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’ 705

t ^«Muppm otteranixmW gefotten/ ) nbsp;nbsp;w [o ben fafft nn^gebrurft vnö benfef-

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;trinchi / bev macht ihm einen gute «

I ^lt;w. iep man aber ben apffel nuc^ 11 Ö^n^ inn rofen maffer vnb ï tuf er fo tangt 1 Wieben/ bip fein fr afft ber flippen einge i ’Wtfevbasmac^t einen fieber not ai«' ' W gifftvnnb pepi(en$ifc^er lufft / weC* j ^^i bcffelben ein ober îmen (effet beo “'wgeno einnimmet » @o(c^ee hab iefj ’’««b meine freimb ^ur leit ber pepiten^ ’ Jfftmahte mit groffem nue verfuc^t unb J quot;^'^e^rtbeftthben. Siemeil man aber ^i^t allenthalben eitronen fan finbenz ' f Wag einer inn f^rer patt limonien ge* ’’fwe^en/wete^eoap ein gUie^e frafft 1 ’quot;'(j^nen^aben»

^pomevan^emonb Êtmö* nienfamptf hr en areneven.

Aurantia arbor amp;nbsp;V-monia. ' ^lt;»o jebenbc/^eibi

r

ocr page 334

gt;04

«um tbni fawlt;r • Æ)ie {ufTen ^J’^^ frajftsu warmen. ÆJeranôemRjj, tet / mehr ober weniger / nac^ glt;P‘‘^ fc^matfez welcher fujter oberp«”^' ^ finb befjönlben bic fawren feb^ ^^ L ben bmßber franefen / weie^etw^^Ji, faltenweebeiabenfein. ,©ierirtP'’‘’ J (en pomeransen ijl warm vnO |’^’5^ f^eo ber fc^mact bezeuget. -®^'^’ïjÏL ijl herb »nb bitter. ^o man btpL%. ben fajft bep einem heebt lt;»tt^*”^ïtó' wirt er feir^t angeSunbet / vnnb ^’^ frafft bem wein am (eic^teßen »jgt;'’^ gen feiner binnen fubflanS/inttf’'’^ ’ a« cb von weitem her gefpripet- * ((,(

Äie (imonien finb fawrer a(ö^ nenvnnb pomeransen aUe famp^^^

I^vfajftiß Felter vnb browner. .^ Ö)lan macht ein fprup auji î’^JJ,(îl men/mit wetebem biefeharOê getinbert / item biepeßilens vssi’^' fucht Vertrieben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• ^

ocr page 335

A , 3lt;fet0lt;nten, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;•gt;

^‘^‘^^^* ^^iï^ '’®« Kw^Wth kmA Ï ^‘^W^Mitt fàrbmvnn^ fc^^n hi^?r ?^”^^^^^ 3^^^^ ^‘^ §^ttt/fo {u«0{ ’ƒ ^*^3 gewefm/ vertreibe Wc fïcc^« öiftd?^^ ‘^^^^^ '*^” ganzem inb / ob p# hn^^c^^ ^^^ ^»iï^*^ ^erfommert we* Ibnft ^^*^^^®tïtt fprupenvemiifdjt efd id f?^ Einehe gebreche vertreiben) iLSÏtr’^ ^^^ gefc^winöevnnb anfab» Vtobirrt^*

ümonien jwep ober bre^ bÂ^ ??’^^^ö^^«»^«* '’«” »«« bemfeiben ^^^l^tpein gebeizt vnb an bie ©on-SL?^'»«W ï)lt;ï^ f^^ffe^b inn fünf/ bfVS^^ *^3tn berttiaffen îerfe^meU f'^f^^^Pbettbieeinbonig. Otupbie-kf ^^^’^^ ^^*' ^^^ f*^*^^ étplt;»^f w«** iJV ^^^ ”’‘^*' ^^^ / ’’rtnb inn wenig to* ffU xw^en; ©oiebeobe-'^5’^’^lt;lt;Wn9mtt#€aïb«ntt#i

^^ ^^^ wolgeöend'würbig/baè RfÏÏ^® 'lt;*w«ittb febreibt / nemtieb / bap W fv fawer vnnb beijTig 1 y/oa^wo man inn bemfeibenettlieÖ

ocr page 336

©vanatapffd/ fampet^ «» frdf|t€n.

îOnô cil{f«55«b’

_ ranatapffd

,^r3F4bcntröc^tè/ttgt;elc^lt;tv«r’‘^L| paften/ fdjmeehn / fc^cn

bofüber verwunderen / doeb tß J’J JüH bäum »nbehnt und wec^p *’’^‘’’W den nübt/ fo gegen minem^cb^ ^^ ^j Ö3^un fügt / ee Oeib diefer appel gf^’^ mttltttndmc grnnorum/von p^^^U femen/wete^er er voll iß.

ocr page 337

ten ƒ” nbsp;nbsp;nbsp;voï^anöctt/nic^t blaueren/

^^’^^^ voifagt werben/ fo t^*^ '’^ ^^^^ Ölt;lt;^ wader àu^werffù 5gt;f r ■’^ ^^Öt Pbniuß. 4)ocb ßtwrnet 1 5l(öïibe$ mit jm mebt vUrewe..® eff füffi?^^^^ ^^’^ Granatapfel w« dWm ' f ^'’*'”^f’^^lt;*« magen nüMW p ^'•?” geringe nabrung. ©er fü^ , nbsp;nbsp;ƒ t w nu^Uc^er gerattert fût ben mg*

1 9 n/mac^t bennodj bUxß/vnnb wirt be^* 6^ivenï)enfebrt(itan(enwetbo«en. ©ec ƒ quot;^1^ ®’^**’^lt;‘Wfflt;t Me^et ïnfammen/ ijl SW bem hinigen magen/ mac^t wol ^av-S^and 1V^””*^^ ^^^^^” ”'^’^^ ©te rinb von bemgranafapfelfma# Jeortum bep ben gelehrten genanten ef#» M lampt gaUdpfet gefotten / Oereft bic ' *lt;“'folt;ittH4Ult;nn.bUen.

^nm ein granatapfel / teg bchfelbeh J« ein nemen hafen/bect ben haf n W vil wp ben apfet barinert braten/bmef bem-ben [aft au^/ebet teg ben 5er^ofert

ocr page 338

gt;0# nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JCtttomJ tOijdW nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.^^^ «pffd m cm Wulfen »ein vnf t^^J «i »erjiettet ben bauefjgu^z »ft 0nrncn.^cf;ß[ncbmfratttb'5^’‘'S granit apfiTei gefoeten »nö ftcifW”^ her in einem ertßtr gebraucht ^ / J

lt;©ie blöß von bem granat lt;»Fnquot; ^(/ c^e bep ben SÖïebicie baiaußi«‘’’ÿ nenneogetrunefen/verileüet bic ’’'’1^ fige Seit berfmtren / ^eik ba^ «”%(( fc^wer/icem nieberfc^ieffen beß^^J J nuß»ttr|fbe$ bl»wblt;»ttcf?|l»^’”’’' benbergemftc^t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.jji

©ranzten blftjl gejloffcn vn^Lji meÇ 1 banton gebrauc^t/Çai frei *”% robe er(ft|l/fomit berroiem^ö’^'’ wert waren gewefen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J

J©ie fern von bem fawrcnÇlt;”’JJ fei gebönt / Jerfiolfen »nnb ^»K^ gegrewet ober eingefot(ett/»c’^l’^„y baudjg«^ »nb bae fo^en/wiri lt;’*’J ^ (ic^ getrunken für ben bimo/roterft^r/oft »eiffe #eit î’^fîiinf

^6 fagt z^uiofeonbeo/ bW^^.W granaten biug/aue^ auf: benft^ Jjirf

ocr page 339

^^^* «tbc t^Utt »

j Wn pflegt auc^ dn geav^tt*quot;®^’' j jwwM^cn ton granatàvffcln «»ff ^ r V'^lt;i^. ^im teiffe fern/fc^dMef^tbcw ’’nï)hucEaujjfbnentgt;lt;nf«fft/fampttgt;«rt f wnntranben/tnb feige t)en wein btm^elj lt;nbsp;M tin fdef lein / lego in tin faOUn/vnO f JVfe^tinnenfle^tn/bi^Mt^tfftn^inun-f J^tfineftnonb ter roein flat fep woïDtn/ i ^nUtfn btmnne^ tnö git^ ól ^«fü^w i “«’^ncrnicbtabfcplabenoch effeledjtig .

'®nït. ^in anbei wei^ biefen wtin itt*

* ^ie rinb ton bem granatnpffd ntï»

1 ybenbaoepfenin^a^d/witiSnrbnnw

5ùr bao lept. i7im ein füßen granat^

1 “PfFd fampt feiner rinben/ierf nitfe^ ben-* mben / tnnb bruef ben fnfft baran^/nim 1 ’treiben faffto fec^o tbeil/ tnnb tin the#

ocr page 340

fi* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;StntdN^ftnMü^ (III

I^ortt^^ / »nnb foc^ tae «0c6 / ^’^ ^U tiefe gepaU befomme/ feirbe» tf^ ^^ Ii(b ar^nep für bie cn^unbung ï’^^% bce/nieberfc^ieflen bee i^ptt^^^wni» Breune/ob gleich einer feigen Ip it^em f dunte holen. 2^teni unbtr^öjl then mehr/weldoeallfjielengeeal* (envnnonnd^ien-

fyi^m / famptrttr^ frdfftenvnnbwn^ rfungen.

^rtajw6lff«25«b*

biefefrne^t ane^b^^^^J S^^ten febon vpx langen Id^oj'/.D ^-^^fannt fep gewefen / braneb fommen / tp aa^ biefer«’% benefmürbigen biflotp non bent «^1, mann Matone «u merefen. ^enn‘’'^.j,( felb einen »naerfönlicben bólO®” j^ii ^tau Carthage trnge/vnb ft(%‘”’j4

ocr page 341

â tt^cijfommenbe feefumma« ' aur^ ûUlt; ) '»egen ben 3vóm«n biefen r^at gäbe/ 1 Pt foUen bic lt;Sïaft ^art^ago ^u gtunb i nbsp;nbsp;'’erberben wnb Kïfebtdfftn/ Bat er einc5

1 tegt;gB nuff bas 0\batfgt;a«^gt; ein feaiteiti# 1 nbsp;nbsp;fit fügen au^bemfelbenianb gebracht«

11 31U er nun biefdb ( wie ^Uniue febveibO ^en CR^ate^erun gewiefen/ fügt er/iw '^quot;tn. ^cb frag eueb/wannî^r vermei* *‘^/ baO biefe fruebt von feinem bannt \ ^Mbroebenfe’^ werbend ^anunaUebe ' tonnten/ fie fep vor fumer îei( abgebro-^üvfagt er weiter oU ihnen. 2^ajbïf’gt;f®

’ *^gen bat ab genommen Jn tiarthago / tinenfeieben nabenfeinb baben wir fût -,, f nfern maweren/ vnnb aiobalb bat man ,, ^tu bruten frieg wiber bie (Statt i^ar* Wp angefangen / inn wclcblt;m auch

, ®*t Statt erobertvnnb von grunbt auff

1 nbsp;nbsp;Ö^tbieifftiß wölben / vnnb iß lt;ïato be® Mgenbenjarobtvnaebgeüotben. rôie-i nbsp;nbsp;vt^at nun mit ber einig! bewei|ung von ^''^’^'^ fügen geuomenCmeUbb îu verwan *üu ) b jç oberfeit iuOtom vbenebet / ba|

« 4

ocr page 342

in Äntonfjmrjdö« ,^ bKlfefbefnfotf^e mec^ftge »Ä^JÄ ^tatt/wek^e alkm vitter allen üW’’ etuffî^ent gunden erbboamp;en far mit îgt;en Oîdmern »mb blt;n »nnö frepÇett gefîntten/ Çat λ ^ gen vnnb iu hoben lu »erberbenF^ nommem

Ç^an Çat wtîeitenWefrifefti«^ tönen feigen fur brot vnnb «n^’^ïï gebruttebt / vnnb te haben tie ai«« R 1er ober Jünger zaïbkiæ genafft / mj J, feken ihr frafft wiberhoU vnb erh^ fci^ fit ^9thagoïao auff bae H^J' •otefen/onb baflfelb tu brauchen ^Ä Cb faßt auebpiimub/ba^tnanbKr gen mit fa($ eingemacht ab benwP? ■ gewohnt Su elfen.

Äk feigen/welche an ber pnnmj' m felbo reifffemb wotbenz heUmanp tie beßenvnbgefunbfltn. 0Ve(ebtJ*J 1er milche fein/ober bee wfffferigtnpir leo/ob fie gki^ bem munb vnnbF gen anmöttger fehemen/ finb t’tnn^^ vngefönber vnnb viel fehwerer 5^

ocr page 343

3(o5gt;0«rt««.

1’1

Jk nbsp;nbsp;“ ''»powwen mei cneroinw*

^^^ «Demetrius / ba^ bie fenige feio^SJbebauen wötten / ber »JS’**^^*?^^**^^**^^«/ bas ejrempel UtV^^^^^^*”^® ^^’^ 2tUtanbria an-^yw/welcher ein güter actor tragoe* friJt*”'®'’^^^” ' oonbepwegenz bapof ^^” uigen ganzer acb5ebcn jar nicht blt;*t b»S'?*^ ”'** '^pffbp gefot ten / purgiert 'ninb/oertreibtbcn alten büßen vnnb

®?8cnofflt;n/ol)cr niftir wlt;ip 50 rechter W^wtte^v vertrobt öae gnmmcn vö

o«öcn5crpo(fcnttnnï) ouffgeUdt/f^' l^b Mbp ober mit lügen öl ober ein? an* j£tnöloermifc^t/5ertei(tbie hartenbena *

»nb alles was hart ifl im leib.^eidjt ®ip «nebbie gefebwer neben ben obren ’i’nbanberepffen.

Srtgen in wein fampt wermüt vnngt;

ocr page 344

$gt;4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3(ntdtt4' Wijdtof

ukM i^cfpwen »nb »crmifc^fz W’*^ f^^ wafferfuc^t nüçüc^ angeßriefj^^. .

o ci^en mit W4c^^ gcbicnnctz »nO «w tik^e^oKnfü^^cfeöt/^dkt. .

Óre^« mit geßefft n berfêÇôW fi” eïf^ mmifdjt/iflgut für öipoM^w* lt;mffamp;aOlt;ïh gefc^ta^ett. ,, . ïït^ em trollen mit hem Pir^'’'”^L gtn/vnb k^o (tufföteff^men^ft'^ff'^ ’*

Äer fafft won d^^« aufföi^ «’rJ le^t/vertreibt biefttben/fbnöerhe^^*^ ^ 03lt;n/we(c^e mptmede §lt;ifflt;»t ®?lt;lt; getz ba^ fonßenbit anbcrrtWrtJ'^lt;’’L mie ftigen blcturn angenirt / ’’^’^ foUen/ WO man bit Wetter geruft? ’’

{feigen m wem gefotten/ ïtnJJL jpimbauffben^mbern ^de^t/ H^ x (elbengefe^wermb fpaltun^ obero '

^ei^en mit nöffen/pfeffer/ober » n m«nbdn nüchtern geffen / It^fd ‘J «n popfung berleberaoff/ vnnb fitf^*


ocr page 345

3(r^4rtlt;«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»ff

^«bolw em at^t hat verbotte bie feigen «umittagÀÛ elfen/ fagenbz eo werb ein nanef^ettbabureb »erurfac^t / benn es H einfeber baratté entgehen/ wetc^ee Jiet ged maffer nu^fo^en macht lt;5)e^* b«tben alp 2lnßophanee beo fommero dnenfanden gefehen / hat er halb gefa* ^Verhab où mittag feigen geffen. fed-«5«$ fol von ben faltigen ober milchigen mgenverftanben werben / nach welche« behauch einerfehwi^et vnnbblatern Jdompt: finb bephalben im herbfl ver^ botten. 0)?an macht ein laugen von be« ^i^enbcö feigen holtto/welchc beflo bep p/jt alter fie iff, 4^icfe wirt von bè ®io-uonbe gelobt vnb für gilt aupgefpiochen Jfebaben fo vmb fich fre jfen/vnb bl ^'^bïüuerseh’en/foaupgewa^fen. -^dn biaüch ip/ baß man ein fehwam ba wnenne^etzvnb offtmalßauffbenfcha# ^dUgtSJîan fan auch wit berfelbenbie x5^5^ '’dub groffen ftflel anjlreichem ’^’^^‘ ^^^ftlb Wfammen/filUetmit bJa i2”^^ ^^tet lüfammen nicht an-dpdp bU pflaper/wtlche auf bieblutigi

ocr page 346

ft^ ÂntonO'intWamp;ï

fc^dbenwerben gebunben- ,©iefe lo’J |c«ciUtflUc^ bae gerann? geMtU t» ^\ magen / beffelben ein qufntlm wftw^*® öïgetrunefen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

©aUnudfe^ïet^t wen ben fWdlt;w^ biefewetp, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

QBtewd We feigen nneer aßen P*^*;^ »nb berbfîfrtUWenam wenig jï«« ^^^ fen fafftó infieb baifen/teboeb |tngt; rj« aßee fc^aben^ Io^»^ft obwo( afl^ r i fröc^t ein geringe nahiungbem in’ J^, teilen/(o nebienbocb bie feigen lt;»«‘ù meigen. COïac^enbennoebfeinS^^^ gebigen ffetfe^ / al^ bae bwt mb rçj; nin Jeife^/fonbern ein auffgeWap^^ »nb febwameeWig ßeifeb/a!^ auf6 Jjÿ nen. ODeiter / bie feigen haben lt;Ç^ abjöwefcbc^befjbalben ee aneb ^^ni ba^ wann bie lenige / fo mit bem I^J^ föntmert fein/feigen genöw blt;*^^ '^^i( bete ihnen »iel fanb au^ bem M^ï J| bürrenfeigen fïnbïó melen bing^^’L Corb iff« femanbe ib^er îûuiel / P wj« »on ihnen febabenbefommen.

maebm feingötgeblßt/ »ft i»«tèP’ji(l

ocr page 347

3(W}tgMtlt;«»

fl*

^erronfg ÇJ^tt^nôatee ^at cm ar^*

^^??^* »onfcigcn/ramcrttnönltp iwwcicrjeft^ïtcrümpt vnö gekh win

J^’ermbern fleife^ halb unnb mit wenig will f ot^en/ber thu in ben Raffen ein Wn^olU/ fo Wirt bae ffcifclj in bereit w^en / vnb (an einer auffbiefe weift eiet 5®»^ crwaren.^olc^e fc^teiben aueb j^*

*nlgt; benv^gdn oberhitnern m ber fpd^ 8^dc^t/fomac^t ce fatten et« vnwtUen

'^^f^gtOtfneantte/ bapbiemHe^éc^ ®lt;*iïfctt)jg(w4rmct/ »nbmit einem fev* gevört/ven ßunban gerinnet/ ’’’’Plûfammen bufft, ^otef^ef rafft hat •»^ her fafft / fo auf? bem geöffneten fet-ßi oaum gefloßen/ wann man benfeiben **'^gt;i« Wittig gieftet/ item awe^ bic mitc%

ocr page 348

•jj^vaS^j«

J||IV§ MîèP« up UI ^Jjpy «Q «vw 001 amp;nbsp;iqji^PJ^^ U3^pj^^)(^-ï?p vu» qj^ui ^^UtlPÖ 4jJPyÖ»aï^Plt;«/ïj|UPQU3^ ^,yri)U^’Ui4rai up^jiJ uoaïqiBunvq

WuQ uu3(^ -dUMjodtudg) u?a '^y^^n^ï-ivïnjcf'ï^pe ^rjia jiQ^- nu^ Ùjvwnvq U3Spj W3upjynus)3Ïppai Ù j^viuïS U3(U)^n} j^opj aua qaijui 'jj/u?P»^ï uwquv Quua upPpa uïq ld i J’’l^ ^^^ y VQ/I^vq l|t 43qu V SVQ^ ’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘}^iïï^:’j0nnujlt;fe

^,,}j)U,5gt;® ^p5 U3ï§( quia/umvqu38 ' ÏjlUJöH^ “*’^ ^^^ ^P^ ^^lt;1 w’^^’è ^^*’** JiFP^^I^S) ’»quHuuuwu^ip^p^ rt^’^’i^ “*”“ uuvoi/ujQJïopjiui qua 1 ^j ^)ouujq / ^3)4j Quua qjuw ^opjÖ 3tJ 1/P«i ’ï^ ^‘’^ ^ï^‘ “^ ^‘’QI 'U3p^j^ ^W L (ijuojv 43Q V? 31J joaotm / uj^p«^j 'rtflii^ïtu/w^B^’J^^uutj uuiuioJ/jnpu :%4jai«qunlt;u ómiï ^t uvj 3t^x

*Ult;Vj)P^ ïjvU3^PïJ jg^l^UOt^ÏÖjJUJQjlUU^’JIUI UJ^P^

,y)j)i(« «0« ï^3|u Quuó)u)uiv|u)auoa

gt;«»‘JiUamp;«dJHJ5 iP

ocr page 349

^èft^îciVtattdjvoïgcitKftô' ^(atar* 'îîtte/îxj^bKpferbvnô ^'fd in onmacht foUcn/iDetc^c auif ib«n rüden feigen tra ß^*!- lt;J$ Wirt j^ntn aber ge^oiffen / alß i’^ö fie hot effen / Durc^ rvekbeopege^ f’erdt werben/ onO in f^ten fr^fl^en wie-; Mommen»

élbfttttn fampt fetnot ar^nepen vnnö (rdfften.

Ï)rt8^ttjlt;2)lt;tb»

^u^benbietternbee óibaume Çabert ^|»oueiten bie Dèonnic^en C^eute#

. ^’f«nH«nwcbt/vnnb weiche einen «nnentriumph geftirt/bie finb aneb mil hetfejnbtoiJtbanntogeiiertinn biefint nngerttt(n.,i0ie dp non biefem bannt ge^ ï«8en/waren not jenen ein anietgung J1 k ^* ^* ®'’^ bcO^alb? biefer banm 6aÏÏK‘i’’S!^^”'^^^^^^’^lt;*öcn«nt. rSoeb wwip .eb« biefen berrlnt^en bawnf

ocr page 350

ft» intone/ rn^olot ^^( in vnfern lanben/ (o gegen w^yn* ' gelegCn/verfagt / vnb fdnnen )bn JJ

gotten b« (tanxf^ttgctt/weJc^f’^’^’^Jji

nuf? îû fern, ^iß aber benn^efe ^J^ tea befe^îdbettvnnbanîetgen/’f^JL i ^^m bdölt; blaften vnnb nwvw^i fcbncbcn/aucfju^fdb^ vnnb^’f’^” , fahrenbubm.

,^ilt; beteer ven bem öfbaut« ä nunbauff b« fc^aben g(bwnblt;ti/5'

ètc bteffer gefonen fampt ÇôtuÂ, 0lt;Uct benfïu^ b« blutez fo wo^Ä itommcrt/al^ auflradegt/ttem mw J,} btlt; rdubigc baut/unb vertreibt bit '”*'

^Öerfafftvon bêb(etternaufót^’'L ÇeiU bie blotter vnb epffen neben b?^ gen/item bie nieberfcbieHenbe «»A vnb bae alte außentrieffen. ^b »^'^ gemciter fafft au^gebrueft awffbü Ç

ocr page 351

âtçtgAtten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?*»

3cïpo^ bù bletttv vnnb bruct ben faffe lt;^u^/óief^'feilen wem vnb rlt;genwa|feif darüber, ^iefee fan man auch îu fugUrt ^nbïï [onnen bónen vnnb in ferner not« twfftbeî^aUen. 3n ein muilen nerwtefeU 'gt;ub aU ein p e jfarium in bie weibliche ge« w^tgethan/oerllellet bieUit/fó ubeit ^n»».«Htefflt;tt/i|l«ttc^ gut für ben rot-l^uffvnnbfcbaben/fovmb fteb fveÇcn/ item fur bie ó^renz fo entweber fc^waren ober c^tcïtcbtig fein. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

-^er fafft/ fo auf; bem brennenben fri« fe^en ólbaum fteufibeilt bie flecbtè/fcbu-pen/grinb vnb rinnenbe febaben.

®ie baflen von bev murmel auffo bun« ^P ^efebabt/ mit r o fen honig offt gelept t’twb eingenommen / iß ab ein munber* 1 nbsp;nbsp;Wet gut fût bas blutfpepen onnb epte«

1. teebtigen büßen i ©ie afcb aber mit febmatij ver mifcblet / «ertbeilt bie peulen I nbsp;nbsp;onb beiltbie ßßel. Äa$ fep gnugfarn ge-

i f«gt oom ólbaum auf; bem Sgt;ioftoxibe/ i ^liniovnUb Maleno» ^e^t wollen wir f feme^uebtbefebreiben.

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Äte geelt où frifcbe oliuê finb gutbent

ocr page 352

*’''îiilt;rtfl^lt;^' ^’‘^‘quot;’J^’ )lt;it«V4)^ «vo î^Pt ^^ Ta’«gt;»*’Ö^ ^^ Ö* w)0u.W9nï 43^10»

•’^Sgt;i ♦’‘ï ^J ’”^ ^^’J ' «4 ^My^^tto

Ciw*gt;ï lt;»«“lt;* U3^P3M® / •«gt;qv4t 9P

'’‘quot;’ nbsp;nbsp;nbsp;'UJilhn ntpw oj ï)t uonvq/nJ

^i«igt;ttgt;®)p«*«mp övQ «?at)

’quot;'* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’UJ^jutljVuv (pq

uypM «’« «vupßvuujj^tqjqjj Cöi/ï^J’jt««’« Ï^’W* QMWa^Ivui^i “’ tia Wjy^’tlquot;^«’”»lt;* ”^‘' «■‘’^ ^’C*

’^jpy«plt; 9»a rt(i/M0gt;W jp«ll/«JJjv^4^auni« tugt; C«FJ j.«» «’”«0 «Ort Jj^Vj 44(^

® -ujipjpmA^rtQUÄUsjyoy .pid^vi »«^ y» Z^nv- uirg lUJq jdmvJ ïj tiJQ Hiw^^ V’Q;' 'd^uaw mö wu aj^vW’^wp ï»^ 3ij«riU4^3/j^nvï9 wlt; ^1^ ^vi ll^j 44Q uiamjoj^Ju^ '^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•U)5vt«ttPQ}«3

^I»«)»§^’lt;l a«lj QUUa / J^PI «3^4X1 Ïy«u)jnvj u3i|pA qua ujäwai^jj jiQ;* Jllii’’’^ ^quot;°^’’^ quot;^^ «)4)ai^3j59/jVVHI

ocr page 353

wait an. ^Cû aie b«rfetb fc^on »Va ^«n^ bctiar alt wat wollten/ »nnb jhnSvnia ^itt^u^uô / îter bep )hm lu gaß war / gclt;* fragt/auff welche woO aOeV f»M^'’^ gefunlt am gemut »nb leib ^ett erhaltend ^ab er biefe antwoit : ^v hab inwendig wemmebtvnbauOTOcnbig tJl gebtauc^f. Solche V«tin.iötmocvitue geU^tt/wiC ^lophancb (chieibt.^enn aio berfelb ge ffagt war woibenz auff welche wap U* wanbo fût franeb^eit fich f ^nt bCwaVïCti ’»nb unfrifeben »nb gefunbenUib a^^U ifn? Sagt er/eo mü^ einer ben au^wenbi 8w leib mit él / »nb ben inwenbigen mit bonignerwabren. Soißnunbaobauni lt;51 gut/bie fvafft beo le tb o «u erbauen/^ ’onnb fm bic faite » Solcbto iß bembe* ïümptcn»nnb wolbeberban Jelbbenen 51nnibali C wekber ein ©ebrenen bet Corner genennet iß woibtmaucb b ewuß geween. Senn aio er »ber bao 2llpge^ Vwg fampt feinem fritgobeer weite »er* ttifen / bat er befobknibaß feine leut (i^ mit PI beßteicben folten/ bit feit babur^ Äbluwenben/vnnb falle laßt beßer H

ocr page 354

^4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;sentons tn^dtof nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j|

ertragen, ^at »otgewwjï/M^C' Ccntcib fur fdt bewahren vubgef^r uud? burug machen fan. ,, ^hfe^ bäumet inntucnOtggf^’'*’'’^ macf)( hnl) benbaueb/enb gtflTt / mac^t auefj / ba^ man blt;’ff^*'’ fo^enbatbau^wirlfet.

Taumel mtt rauten fafff warm ^ /, 0 hl trunken/ (egt ven punban baf g’'‘”'^ ißbepbatbe fonberhe^ gut gtebt. SO^ae^f feben bae angefK^^^i^L beneebfenbureb bic nafenemgw ItnbertjfinenbteaüffbJafungi

Æ)ie dJtrûfenÇdiïf« bjclatiwm” earn / wetefjee mepte anberb tp/af« I”J^ berbUebenb materv nacb bem pen baumét/nurt ven öX€atone lobt/wcfcperfm vtïtvunbcrbarlK^f™' vnbtvurefungenïufepretbet.

Ägt;te eepfen / fe mept effen womj fommen cm (uff «urn epen/waïwL jbr futter mit dltrnfen vermffep«* *^ bao bringt jpnen )bre gefunbtpeU “”' ^ mb vertreibt bic frandbeit / wo ((*”’

eine voipanben wer gernefen. ^I

ocr page 355

ÄtQtgftrten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PÎ.

'Ötwüfen mit ma jfev/in mde^tm fdg* ^onengtfotten/vermifdjt / »nö Das weit) ’’'cb’onnö bic abgefd^ome fc^aaf hierntt fclt;|ltKbtn/imcnob« oreç tag nach cinan ^^v/bemnaeb mit gefateen maffev abgc^ '^^^ben / macht ba^ fie nicht feheibicht *'ocb Uufsfuebtig werben.

^cllmcbbcn bobcnanbcnfiflctt/in

’‘®d(benmanb«flcibevbehdt/mit0Uvü^ * hn/fnb lab bas auftvotfnen/ee mut fein w«ttb noch febab en bavein f ommen out»

1 bie f Ulber nicht befreffen.

( nbsp;nbsp;^a$ hôUewban^geràbt mit öltru*

^nbeptichen »nnb gemafchen / befompt dn Uböne nnb gteiffenbe färb.

Sûrs Um/bie h^l^ev in ootgemdten öl ttüfcngebeiijt ober betrieben / wag fein ïauebbrennenb machen.

Äae fep nun gnugfam gefagt von bem Ölbaum nnnb anberen obßtra« genben baumen/ieijt volgen bie nu^tra«!

genbe.

ocr page 356

ft# Ärttöttfi tUboIöi

Ï)crad?te pl4f$ l ^e6 SïvQt^avUnö / nó^ 9enlgt;e bium fnmüt jbv«» 0^^ tctt w fvin|f betben be-greijfenb.

Wdflt;btt »Bf^batim f«mpt fefnen ff*f^*quot;’

Das erfle ^etb«

3lt; ^lt;*t»«ï nennen ben ^‘^fS i ^^^nu^baum 3ult;)(lt;inb«tt/'”],L | flt;y f» wto^^^SKS* bne tß/em eiebet bee 3out0. ^?i^ iï«ntmcn foil man ntc^tlang «lt;’‘« « «nfang ter ^eUbie nü^ 0lt;”^*^‘’l J ben. JSOennab btemenfcbenl^*’M »on cpcbeln gelebt §lt;*«lt;n/»nnb «lt;% ben baum gefunben / weleber w^Lj gen/Mben fie biefelben ^ebt»^?’;^ beo Inbbiben gefebwarfo beo/biiopi/epcbelbed ^pwi^^rtjn* .©er^Zeutfefjenammen nu^f®’”)’Lfi( allen $weiffel »on bem iateintR^^” (tö;

ocr page 357

ta^ nur a noccï^o/î^uo t(l/von be fc^aben \ genem fd woiDt^enn bic blcttcr an be« ttu^bmmcn fatman jtartfe genidj/wct efjermn ba$ ge^im bringenb / vnnb mit bcm bdjen febatten bit «nigen verfentZ 1 fo unter ihnen fcbtaffm / ober lange Kit 1 Iltbenb bleiben. kSe iß hin bäum unter Otten nach bem Trieben baum / weUber foleiebtunnb tool allenthalben wachfet/ «U ber nu^baum. ^olcbee beBeng« 11 w von ßeb fdbo bep bem ^Suibio / alfo • j (preebenb:

Sponte mra fdcilis contempto ntfeor in Agro:

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Parsqßoei qui jio.publica pene vu eit

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^$ fagt piiniuo/baß ber febatten bes

Wbaumo bem faat fc^dblieb (ep-^en« « uergviftet atteo wao er anruret / pflegt ' nbsp;nbsp;be übalbcn in ben garten unb fclbem al^

, t^nnun unb ßbabheb an be grenzenunb ’ kennen gepflanm unb gefeit B« werben/ '»ieerfelbobeibem -Onibio von ßd} auff

, biefeweifbeBeugt: (juonumfatdUderecredor, J^f quoq; in extremo margine f»nii« bjBef^ ^'6 iß niemanbo vnbewuß/baf; bie nüß

If 4

ocr page 358

jî» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(ntotitj'tnlt;î«tef #u(/

îweperkp fc^akn Çab/cr^üc^ ^?flf^' ômtmicfj em ^df^emc/fampt ^quot;Jy c^fn / »nnö t(l ô^ô tnnwcnDtg *5 Lf^* Bunnen 6 eut (in verwahrt / ^‘’^’^ü tvn); em finO im mutter leib *^^7^ bebauen $u werben/mte ^K^w^Kmi/ «tiefer »rfueben falben iß eö ^^'^ ^ Da^ man die nu^ dem ebeß^tn^ *’” ^inJ iettttebtn eeremontè Çat Ju^et^rt^^'^,( »oîîetten von be ^dm^en uu^ braebt/vnd de^^olbeu bafiUci vf^ ^ ftfægenenntwoîben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.(^

^eracUbt^ ^urentmue bat L gewohnt / ob man bic nub im anf« j ter nuif Die (ebt effen fo(t, »^^%(|i »mar «u wiffen/ ta^ wo man Wu^ fluff bie (ebt / wie gewdniteb / ^“quot;\L fo machen fie ein burff vnnb («ß«“ ^ den. 3jlnun fach/bfl^ man pmptjo nuffen inviel bat aetruncfen/fDgt;^’‘J( ficb ber tranef tm magen iwifefe^”^ fpeift/Frefft ben magen au^ vnb pen””: wenbigen bauch / macht a((o blall;^’’'’ verberbt baa eingenommen effen.

bic hup h^^bè ein dlichte fub^an^/»’^?.

ocr page 359

rSannena ofKi'?^* ^^'^^^’«tbvnnb vnuoifommen ©ofagtaneb PÇtiW6 ©tp^n. bi bie nüß ein baupe r?^^^^ '’”^ ‘’^^ ^^^ anberen fpeip ’^.'Wmmen, OJïit biefem fnmmet ~wcie6 vberein/vnb fagt baratté bi bic J«^ vnb bünne leutb bureb bie nöß ein jnjen leib bef ommen/ wo fie anbero bie^ «:’^y'’^^wïgt;tnvft verbewen fonnen. ^’y «9 ibm aber wie co wolle/ fo iß eó ge* ’®t|/ baf; bie .frifeben nüß wenig vnb iâ* •■^fbter ieit gebtanebt/ bem magen anmit

iMZHviKijcr/tnaclje cm |cljmn 0lt;Pi«wmQ* ßfnmcjjtUtcljtvcrfeawet wcröenz »nnb RAbenoemfopff/îû wiet genügt ©tnö ^uc^ öcncn/wcUbc mit be büßen bef üm-wnt fein/ fcbàblicb / ben I o^enben aber ttüc|}tern gebmuebt/nü^tieb. ©ebtaten/ Hiaeben weniger bem (eib îùfebaffen/auf wetebe wei^ S^enßtbeuö einer vb Uitben bicfelben bat beuotben $ü effen/bieweti b§ few: jbiéUebte fcttcbuófeit verlebtet

ocr page 360

H« sentent muAlcï .y ^dfc^c nu^ mtt ÿropbet/ P^^ i «ig lertbjTcn/tß gût für tgt;K bt^ btf vL «lenfc^cn/vnnD »ergifftent^W/ ^‘’^ ^«tt^crt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘ j

'iVufebenufî mif went^ ^‘^^’^ ' waten vcrmifc^t/ t^gùt für buK^i S ^cn ber biüßz auefj au)fglt;bUflt;n$”’® remote giteccr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«u

Qßdfebenifp/ wdc^c «U#^ft îgt;46 faute fleifc^z eurfuntfel »nnf milten.

/ ^etfcfgt;enü^flt;»mptf^!cnfc^lt;»flt;’’^/ 6îennef/»namp; auff ben nabet Ô^^^inil treibet bab grimmen inn bem ban^ gwötfc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jd*

^te afc^ non ben gcbienfcti'J'^p ren mit mein vnben auff gcbï‘’i’^ jleltef bie »bermejftge flüf: ber «’^’^ j

93o:gemetter fern gefewet »ƒ j «u^ bemmunb geiogenonb lt;”*quot;Ö mac^t haar wac^fen aatf bem 3‘**.L ten fopff/ee móp aber oflFfmat^ ^^ Çotet werben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j^

.©erfafftnon frifdjen nu^^t‘’‘L geßr ic^en / vertreibt bie maffen »«^ ’^

ocr page 361

' *^0ï8(;nieUlt;r fafyt mit wlt;n(^ honig ge ’^n/iflcmgütanjntvfiiv bic gcbzaflcn ^ö munbe/ttem für bic bcfftigcn cn?ün^ J’ttgebermanbet/ wenn einer ftifterßi-. wtnwilt

^ie laug von ben grünen nu^fc^alen bas baar fc^war^. ^■^batberflt;SntgO)ïit^ribatee ein fd|l ^’^^ntç gemacht für bao gifft anff Mfwefr Q:r bâti wo bürre nü^ ge-ßommen/5wo feigen onb «wendig rau« ßn buttern mit wenig fafo/ vnnb foid^et* **’iteinanber îerfîoffen.^ann einer bas ^!«eingenommen/ ber (oU ficb voi fei« *‘ü« gifft beffetben tage befolgen. @ol^ ^ee befcbieibt auch ber alt poet onnt» ^tht Ci. 6erenuemit feinen verfen/bit lt;tlfo lauten.

Antidotus priHunî.muItJs ^ithrHnücti fertuf ConfociatdijiodiSjijUitm JAagnuf ferbM reg« bum ropfret uiilor^uiltm deprendit in iQw tgt;i«brpn,cr Mwlgitufatb medicAmina ript : BtfdtMMmrMU foitutn,faits C7 brtHegr«»#**.

ocr page 362

,jt Äntemj JUtjcIof

lughniet^ duM, terno cum corporafi^^^^'

U£C oriente die : parco conj^terfd h^'^f j Sumebat ,metuenf dederatqutepoculdf^ '

S35o:^lt;mdtc ar^ncp ijl auch ^^^J ^w â‘fr'«â anfaltenö fuefjtz wtc Wf^L cljea j^zer viel fo wol befante lt;ilp *”j^ fattte b^eäßen fonne / welche iw*' *J^ jwjltten^au^ mememrat^ Oiel^ d^J «Jjet/vunb von biefer fc^jecfUcfe^*^ ’^ graufamen fur^t afdfi fein woiff*’' grüne wclfc^c nüjl vmb ben ^wd^monato / ehe b ie fc^nlen lt;^9*’ ^ mit buffer ober Çonig eingemne^f ’’uj. kÇaften/werbenfür gut vnnb «m”

€9ïan pflegt auefj ein wajfer «w weifelsen nüjfen ïümac^è / wcldj^ï» ^ c^eriep franê^eiten nüp(ic^ / vnf r'’

(ie^fürbaobrittdghe^efeben u i£'b fggt ©argilino €öilt;irtilt;»K9/^‘^ eoverfnebt/ bnfj bie nn^ burebet^Sjii,, jargrün biciben/wan fieabgefeb^“'.ùp nig gelegt werben / j^gt aneb ®^p ^^ big bontg bermajfen gearpnet ß^ ^,^1 werbe zbn^ ein tranef barawH^”’ji

ocr page 363

te ff' ^«fmQnbdv« munbevemd

Bah A r *‘’?'^wtdommlt;n »nnb gcfjdit t '^^****

.^Puntatauflröenbt^ dn» wöten-, 5«nbö nocböcmfdben ug/ntm (0 b/^Ä ^'”'^^Ö ^'’”^ ^’^^ ^'^^'^ bungs bïîff^^^Ç**”’ ^StnbtbafTdboJxic . J'^^'^'iicbtbarueivfoijïe dn êdeben/bS ’fçunb/wdfber gebißen / nicht wütend on ^^’'’^^‘‘'♦®drb» aber / fo bebeute on wtniwciffd/i)^^ (juttüfcnbcv hunb ben J'p âetban. ^an foil beftÇalben nach Men tagen auflfô aller höchfl Pneb^ ôû ®^'^tnrgteiff(rt/ »nb ben febabenanfan-8enïüb(tleh/fon|len ißficb oubefo2gen/ P«»^ bentfebaben hernacb niebt wirtiüs ^^«tenfeirt.

•^aeanbertjlbaó. d'in gar0tge nuf; ’’ertreibt mit gemalt bte blame maßen/ tvomanbiefelbbiennet/ ober nvt einem ßWenben epfen ber geßalt bmefet / baß fie ein öl gebe / meicbee für gemeUe fach fe^î gut vnb bemert«

ocr page 364

jK antoniftWjrtlH j' ^n bcm K^ (o(c^c6 befc^Kï^«/ Ä mir Sû geheet tnü^ / baf; iXafiö/ lt;,j bifeber «r^t/öU üoigcmeUc ^’’^*^ l({i fdmge OJîù^îtbatte gebelfert/ »«J^ ||( nig geentert hat / »nnO bKf«*vil «ig ähnanfo:vbezreicbt QBiU ben aueb albie btefetben befebut^^”' tautet alp. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J

^7tm Der alten wol abgefcbt»^” (ju, gemnigten nU^emtetl/ («^^^^JLili bletter/etnjeöeo öae fecblictbt’^W^ ! wein ober e|fig gebetet fo viel alp *’L tnifcbtttiggemelter ßücf oonnb^^Z^ ßoft Daß allés wol/vnb mifcblt;5 ^*j4 «nber/onb maclj ein armiep. ‘^^Z’ud wegen auffern mabi fo wel al^ «gt;’ ^ nup gro§ tß/vnnb trinet ein »«ny J|(( barauff/wo co birgefeUtg. 'ÏÖÏ^^ Jaul' fagen/wie frafftig btefe arßnep f^ ÿ kin für bas gt0t/ fonbern auch ; J be peftileninfebc lufft / für wt^J

©ot ber barmherzig gndbi3gt;*^ bew§aren wollt* jpi^

ocr page 365

3tMt^4rt«M. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»»f

Sontidbaum fnb feme freest/famptbtWes hofften.

Îgt;rt0 «über îSetb-

0kQ:r ÖJïanöcIbattm ijl mdnnlt;d(u^ wol befant / bat Diefe natur/ öa^ « Wüm « alt woïbtn/vü mebt frueb* M fep/al^tnfctnrr jugenö / »nnbmlt;b8 Rtljtc trag nlt;blt;n anderen bcuintn ge* Jpan^t/al^ wenn er allein foltt Geben 0-^»ivacbfen.

, @fiu fern hat efwan ein fÖfVen/etwati etnbittemgefebmatf / wcldjer bu trun* «enbe« »ertrtibt/wtc plutarebu® beSeu« «lit folcben tronen. ^o iß hep bon 'lt;5îujobeô feilere îibcrij fobn cm arolt; â^'r^en/treteber bit bitttrn manbcln bat wennet / bat al^ bann mil b î**'?*^âlt;flt;Ult;ttin bit wett aetrunden î’?”^î5?”^^lt;ftl’lt;ttiMlt;« lt;twlt;*» *®gt; § fi^^^*”” ^^^ lt;*^^ tcplieb «tfabten/ ®«pbtrflt;lbigavut «llwcgtn ehe er ange-» oôwîùtrtiuf^n/i,^ ç^^j vj.bnterm^tt*

1

ocr page 366

if s nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;[àntowfïtlïMôf J

Seffent ^ebraur^t für öte

2((^nun fdnCflCf^gefcUen fH’^^’ù ttefeJbc ïóeflTen/^at er ihnen O^w mc^t »onhun fonnen-^tb^n^^^ h^Jn »bereift mit bent 'Pfutnreho/vnï’ P^ »tfueb fc^bie bitterfeit / welche 0^ . »nb bie feuc^tigfeit versehret/ ƒ ^'J.^ Çinberî ba^ bie nbern nicht ncf«‘'^‘ j ben. Denntvobtefdben vollerblu'’,,., feuchter humoium fein/ fo folgt ölt ' J rtenheit/von wegen ber bdinpjf tin » ^ fo au^ ben vollen nbem inn bf^ ^'/^ ßeigen/vnb bn|fe(b nl^ mit eiM®^ .j^. »ertunef len. ,©40 folchee gewied F * Jeugt auch bdo/bn^ bie födamp;.^z ®^S bitter munbel genolfen/gewi^lrtv j^., fie ^aben bann von jlnnban »^''„«jii rauffgetrnnefen. .©enn bie it^*^*”?^ feuc^tigfeit wirt von ben «’lt;”’^^y(' gewalt ver5ehnvnb gleich tjlf/fK^L gen. Golchee befc^teibet j ^lutarcfjue/itent^joffonbeö vm’

ocr page 367

/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sln^tgcrtcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iff

u *”^^^^^”'®^3* ahr/ba^ man W bzaten/ctUfije fod^cn foU/aulf Du^ «6 KWüj^ïe ^(iß ^^j^j) öUcl^te fubjian^ ««Wmätvnö»«,^«.

-ötture mantel in waffer getruntfen/Çü w vu hangen langen ont Uber.

fittere mantel mit ^TerpemBin ge-j*“Wtlfft fur tê ftem.^n föffem wem «fi7--?^^ff'^ Steunden / teilet tae tro* P^^t^amen.

,^lt;2 gummi / von tem CERantci-pïJP ^“I^^l^t ^**^ ^lt;*fft ï’UBumojeó im uibtictjuniadjen/ift tep^albengót fût Daebltttfpeien.

©emeftee gummi mit effig termi* Retunut ungeßric^en/^eiUt tit rautu» gt^aut

hittere ÏOïantei gefc^elt/ ocrfloffen/ fut ineintUeblin »erwiebelt/temnac^m bas weiblich gemacht get|cin / reiniget bie'îôîùtter mit gemalt von tenvertsrb* tenont bófen feuebtighiten.

hittere mantehnn wem 5crßoSIlt;n/

ocr page 368

1)1 âfntonf,' tünalof .{ƒ/ »nnb Çûmft bae Çaupt ßctv^’P^^*’ mibe Die (c^upen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,.^iiî

hittere manbeï gan^ vcrbicrtn^J (j, lt;« fc^arpffem effig gebetet/ îgt;lt;«^^ (Iortlt;n/vnnb4uff bae biïupf Ô^rJ^ ècikf bte Çauptjuc^t/ wann ^Jj, |aar aufjfadm / wie ©aienu« K^’jjjp

Q5itcere manbei in effig dlt;^f*^fflifli fen/nnnb «n fügten foimtri/iii^i-% au^gebïorfnet/nerfreibt bie bM^JJpjp maffen imangefic^t.ïO?annfoHlt;’‘’Lft felben in effig ïertaffen/fo oft bit n”^ erfobbert / anfireic^en/vn wann lt;^ J^ Drorfnet/ mit feiffen wieber lt;’^'^\j|i/ Äiefe ar^nep ifl auc^ güt gr S den/raubige ffeeftten/ vnb lt;tMm^^j| (en angefic^t/ wete^eo at^ ein »biwri' beo guffaws. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^n

SOïanmac^f «ue^ ein ót von beiï’ti’” ( btlnzoon welchem wir an^ie ftirt J À metben wollen / bieweit eo 9« w^ tig/onnb folc^o anberowo wit leit oonmirfoUgefc^ne^t’^

wcrï’cn.

Jjit*


ocr page 369

SttçtgArten« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;$;? fobunbaum vnb f^inc

fruebj (ampt feinen Knifften.

Sas btitte ^ctb*

vVx^'^nïsu fooien nüï^ ^ono$ vnnt» j^étrobiloe ^eiffen/bie fern aber be# ^Jpcn^oceabô/ at^nne^inn bem'^vü-bQ^^jaefagtwoiben*

, ^ù^boicn nüf? fo nn j^iem b^unt W vnb weit von ber erb en fangen/ b«^ ®^n wenbig ein kleinen fern / welcher quot;^it einer (chwari^lccbten fchlt;^Un vberjo* i 8lt;H / Wirt abgefeheU / fonfi fan mann biC

1 quot;^hichtiangbebaUen. ^-ofagenben*

1 ^e^cb etliche/ baj^ man biefelben mitigiert i legalen in ein new irbin gefa^ gelegt/vnU

1 ’bit erbrich gelullet vergraben/ molbehal ^wag.

' *Öiefeobattm$ natur ill wiberwertig 1 ^enwelfchennuf^beumen- ^enn er nut?t 1 allen binaen/fn wnter tm aefeibet tverbei

cQ^

ocr page 370

0» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(nWnfj Wffjctoi

,® cnn ï)Kfe(be/wtc ebgefagt / fd^lt;*^^ *' (engewde^fen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,, ,^ie [obren fcrn/wüwol fteniebf (^'^ »erOewet trerben/nebren niefete l’^l^’J nißcr ben leib wol / wann fie ntiïf«»’ efen fafft foltert febaffen. L burß/macbert milt Cao retffeti b^^^ gertß/ßerefert bie fcbwac^eglteb^’'^ ’’L finb le^ltcbgütfUr bienteren »tt”® ,(^ fen. ©te ntacbcnbennocbeiiif'’'JL i^al^ onb büßen / ob fie ßineb bgt;^ ^L niißfreiben/ntit waffer / ober fö|F^

gefotten getrunefen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^i^j

‘57im [obren fern'enentner ptnJ ,} kurbel fd^t/ oermifebß nnt ««lt;”*% vertreibt baßretnert vnnb ntugeno/beilet bie fc^dben inn b«' % vnnb nieren: benneomdcljt Ç«’^^

fc^wee^t bdß febarpff waffer. ^

.löte [obren fern gebrauebt /^ vnb binbert baß [nulen ber /lt;‘’^^ji tenimntdßen/fobartnnen Jüp*^

fanffen vnb gerunnen* „^' ^rtfe^e fohlen ferner in füffeJü ®^ p((()f

ocr page 371

2(vçtg«rteN, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;î4*

fetten getrnntfen / ijl ein güte ar^nev fût ^KfetjwinöfneJjt/böne »ni) fc^wercnnl^ ttn^upen. 3)îanfoU aber Ven fafftaUc teg cinncmmcn.Â^mncnMv fc^Kiben et Wftnbmttn/V«^ Vie wâlVinwekben eùlfol^Knbeume wae^fen / »nnV Ver Vi« ^tnfâfftenvnVpecijen/oVet b^vnenbaU ^tn geiebabt werVen / feb: nUt^heb fein ^en febroinVfüebtigen / welche vevVonen enbabnemmen/ auebVen fenigen/»el-t^e «on wegen Ungwirigev franeïbeit , i^te fwefe mebtmógen wieVevevUngen/ ' ^etmaffm baf; Viefetbe lufft inn foleben 'ïalbm viel mebi nunUeb fep nip ein f^ifffabumQiegppten/oVev beter traneÏ een einer geargnetm mileb»

®«$ feç nun gnùg non Ven Sobquot; ttnfernen gefagt. ÀÙcnn man finVetfie auch feiten in »nfevn garten/ fo nach mitternaebt gelegen fern.

ocr page 372

ff s nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3(ntoitf|tnf$#Itgt;f

fampt flKtthdScw

Corylus amp;nbsp;auellana.

^«ö vielte !öctb‘

batter BafefnOffm ^’^^’’^

o(fo Kaf) man fiemn gateen ^‘^^Ïdd’' fcen ^dïlfan in bie pat pßegt ^^5;^(f Q:e tp aber gewip bap bie *^gt;^^^^7 Ï i(' fcr nnb anmutiger fein/fonbcrlw %lt; tugc/inmclcbcnbic fc^aknvnnb ivcnbig hemlin fep tret/ vnnb W ^^ tgt;:ccpen.'Ï)cnn biefdben lamp;t’^^’* WjKquot; «en vnb Finnen gar lang vii“^f^ fcepaken werben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p,).

QBae ipte f rafft vnb fügend lt;*%-ii» get/ bafagt @a(enu6 / bap Ç^^z bifep vnnb Fait fein alp bie weip^^ül* item mept naptung geben/bk^^J Ldljï lenber vn bitter fein/a nep nkP '^ * tüvbïgemcUennüp» ^lt;

ocr page 373

3(M5ti{4rteH.

y4gt;

^$ fcfjïeibt^Eilottmuó/ ba^ bic ^afei«* «ü^ öcm fuupt fc^abc» / boc^ nic^t fo fc^v al^ bie wclfc^c nö^. 3tcm/bap fic ö*^ hr ben fpeiffett ff^wtmmen/vnnb ntdje »nterfintfen. ^ebodj wo fic gebwtett hn/fo ijl j^i fc^ab mebt fo grof; / bieweit j^nctt bureb bae fewï bic febabhebe feue^ tigfcit wirt endogen, ©c^uben nun bc^^ falben bem baupt/èüvtd »nbiumreefj' «ricitgebwuc^t /finb auc^ bem magen îù lieber / bieweitfie benfdbcnauffbla* fm/tnb gteieb alp aupbe^nen.

gt;^aftinup mit fetiieb ober SSccrcn-fcbttïal^ vermifebev vertreibet bic baupt* fucljt/von wekber einem bic ^aar anp« fallut

•^afelnup gebtaten/vertreibt ben fc^mt Pfmvnbfïüpvonbemfiaupt. * '^afchmp in Çonig maffer Urpoffen gtiruniSen/beiltbcn alten Çupeni

-^afdnup mit menig Pfeffer gebiaten/ bemnaeb Verpoffen vnb mit bonigmaffer gttrumïm/verbemetbieflüp / foton obS bargcfeijeFien/ mie Ï)iofcohbc6 folebee

V 4

ocr page 374

J44 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3(nt»n4llTlt;$lt;^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. ^

(fe fa^enctKe^cman foü i^^^”^ imfTentrein thnrfen.

etthe^e bic fa^endugige finbcrlM‘''j( nen mnb btcfclb febwar^ ltt«*lt;*^^JM Der afdjen »on gebrenntm Ç^P”^ mit öl »crmifc^t mb nuff bic ß»P Jy c^cn. SO^an fagtnwe^/bn^ bicH'” cm fdftenrnb bief en kib mvicben- lt;«

Ójö febreibt ^i0dco/ba^ ^‘^^?Lllt; lt;in geringer nabrung bem (cib gcJJJL bic manbein / onb ob ben fpcilfcn Pb^ men-^at man jbrer nun ïu viel b^’L fo fc^abeto bem fopff, (fe f”^^*^ ftsd frifeben mb grünen beffer »nbö4”'^ feinaUbiebürzen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,.p

tfo ijl wunberbariieb/ba^ m^tlt; 5% fahren/ ba^ ein fcblang »erßarrtt/»’ * mit einem jlengd von einer Çlt;’f^*Ç^L gefcblngen wotbenz mb jlirbt aueb ^J^ lieb baruon. ^o fagt ÿtowreb»^^ nuff/ bab ein fempim in ein pUb JJ^ mebt werb einfebUieben / fo ïlt;**^Ó^AL ben gewdben ein fiafdnnß b^*^^5^”\, j bef. ÓïanfanfoÏebeoiciebterpb’’^’^

ce ^w^ fep.

jïdw

ocr page 375

Än^tgÄrteii. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?4r

SejienMum^nt) ferne (rucj^t pimpt jbren fmfften.

Caftanea.

Das fïwffec^ctb »

CK25lt;ttgt;ot t»« teilen mc^v für wübe ^^^lt;»UïamcvnO gorten früc^fege^» galten/ auc^ ba^ îwifeben bic ö* Vf«t ül$ nû^trogenbe bourne gerechnet ttxrben/jeboc^^ob tebbiefelbenouff bic «^tfurette^ Jubefebreiben helwegen für genommen / biemeil biefelben ben winter Joer fo mol bep ormen ole reieben int »mueb/ nnb bep oliën feribenten nuf? beif im /miemol fie bof? unter bie epcbel mdeb Sf ^^^^^’^et merben/ mie etliebe oup ben Wrieeben gemeint/ wetebebiefejien J*«« ^«ÀWOUç/^0^jÇg(^^^,ççyJ,^ç Ijl (ij^jl 3om$ nennen.

^‘’‘^^ntbep une Jmeperlep fejlen/bfc d?”^belebe grd jfer fein/nnnb bep ben ^^'^^'’^neebeiffen/betin mon e^^nnte nuter ben f ejïen/ W inn oliën bingen/ wie ©olenuè

ocr page 376

Î4lt;S ïfdtöHfj inflow ^ fa^e/^effer fein aieöieivciMe. .®^^1 Vem fint» viel fteüur/vnnö wawjL weiMe^eÇaUen/finî» blt;^^a(knlt;«ttlt;5ïj geringer vnb dünner. lt;ète vong^i F bep ben ÏXeic^enim brauch / bie ««^Jj finb ein fpei^ Der Ernten. 3enlt; Ä man in beiffer afeten ïu bmten/bKP^ ( inn waiter on formen/Die nennen 2 u fettigen/ weither vrfacben §«»^^lt;’‘rj oi«6 biefeiben populäres »nnbeo^^/j nennet. 211hie ift aber 5u wiffeu/ wol bie / als bie anberen / e^e mart r ’ bem fewer wilt fictlen/mit einem w, bif'Sum fïeifc^ folten geßoeb^n mef^J^ nuff ba^ bureb ein foleb ItJcb^mbt’'’^^ wenbigfpiritus ober bamp^m^^^'* j, fahren, ©onpen fpringen fie ««ffjJ praffeln/nicht anbers als eingemel^j tpelcbes bonnert / mit groffem f^f^^

• mbgefahrberer/fovo’banben. ,.

4)ie fepen gebraucht / verpeUrt \^ fïöp bes magens vnnb bauch^ / ' .©wfeonbes fehreibet/onnb (lt;’’*% fhrhfutlin/welches Swifehenbemp^’'^ i},nb fchalen in ber ruitten ölt;iegem^^(

ocr page 377

(- 2(rçtjî«rtêM. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»47

^^^^‘^ gtbrauc^t/ijî gut für taa JWlt;9Ctt.Wt falf? laßoßm vnnb mit

'’^W4ffl)t / wtramp;t nü^ttdj auff igt;te W ft*ütcnüer bunamp; gdegt

gelten mit gapen wlt;§( vnb efftg an-o^pHt^tn/metc^t î)te6attcrt bröp.

^tpen gefottenvnnb mit wenig pfef* n^Mtetvet / erwedttic »evio^rnen («p w lift / von wegen ber auffbiafenben puebtigfeit/fo inn ihnen »erbo:gen.lt;^e¥ hwen aber in viel genoßen/machet ein Ç^mn baueb / »nnb fan nic^t tne^t ver# bewen/fonbeviidj inn einem febwac^en •ttagem -Wiegebraten aber helt man für beper vnnb gefnnber/ fonbedie^ aber mit S^^lft/Surfer z^cnip ober ^immetrinö Ö^uoffen.

^0beidenettUebebiefepen im wem/, onb brauchen biefdb mit mehl vermifcht für einUpfPin/pePariurn genannt zbie îeitîuoerpdlen.

^iewot nun aber ©afenuo febreibv bie fepen geben ein gute nabrung/boeb iß eè nid^t gut / baß man fie inn ber f op

ocr page 378

MS Änronq MlijclOf

Brau^^t ©cnn fie febaöen etw^ô «®®^ gen/fù feiert gefotten ober gc^wt«^ g£iô|î/vnnb n(fo bejîo meÇr/ wol^***

t^b ijl mir nicht »nbewujl/baß bk^^. inn bem gebirg woßnenbe / wann ^^^ fom mangiet / bur^ ben gangen wiW Heb mit fepen adem erbaiten / weii^^ r

gema^kn ^aben / k^Kc^ 5« brot gf*^ tfen/eber mrtmik^ ober anber Ftc îu einem brep gefotten- 0o(c^eo ôt^Or nen ein gute nahrung/ vnb fe^abeti^y” mc^tb/non wegen baß fie fik»««®“ toerefenonb inngefunber iuOtwb^n^’’' ®i^an^er Çabhoir au|fb Mr^aïö lt;”' gef^nt/bie garten freiner vu beunt fW fren frefften befe^rteben/aufffok^f w «k bk fach feibo bat erfobbert/nk^t””' weitkuffttgen »nnb vmbfcbwetlfen®^’^^ fenbern ^ebkebtenonnb wenigwetW' ^ok^eo aber förnemkeb ber »rfat^ halben / auff baß wir armen »nuetnto^ genben kutè fo wotburgernak pairtn^ «wann bienen vnnbnô^iiebfeinrttt^f^^

ocr page 379

2fr^g(»rtlt;w, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J49

^cMu Wekken bien jl »ne Ç^n^Kc^c heb 9«tger«^t vil bewogen. Äenn biefeiben y’^’^^t^egenbie dr^t 5« prb be «îî^n ober biefelb beimfweben vnnb von {napotechrnar^neven mit greifen fo=» h nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^’^ lt;mber »rfneb iß biefez

wir nemiieb lt;’«cn liebbabern ber ur» J^tnantöß blt;tben geben woHen/baO fie Iwbear^tgdrten ihrem 'iUntterlanb/eU emonb freanben Ju nn^ vnb gut pliant’ jen/ïikn/vnb nacb ihrem vermögen bep 1er Meren pUen. “^o fie folebeo 5« thun ’ijnwineno/ fo mirtegefebehen baß bie wre «r^nep vnb alter brauch lu ar^nen Beleber ohn allen betrug vnnb verbacht/ wiberumb au|f bie ban mag gebracht J«nb mit großem nut? vnnb fruebt aU mnachlommenben reßituirt werben.

, ^“^^^^^^ lu thun will ich lebermeniglieb böebßeo ßeiß vnb ernßo gebetten haben/ rub bitte ©oft ben QUlmecbtigen/ baß er biefe vnfer arbeit allen In gut vnb nuamp; Wöll gereichen vnb erlan* gen laßen.

ocr page 380

Gieret; vitf« SI«i^j(»«’*f ttt rtcbt pl^Qz fein ncwiflc betb^*^ 3«t|fcnbc/»nccvfd?tcbcttlt;i^’lT foldbc wct|^/wic bcvnlt;?lt;b folget»

^er erpe |»(4^ begvnffe etfteb^ fP^’^ frcufcrrnnjebcnbct^cnoiii । fokker erbnwng.^

» iattteb 1 nbsp;nbsp;Äabeftauf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* j nbsp;nbsp;nbsp;^eeafilgen nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^* 4 nbsp;nbsp;^ttr^dfrauf ƒ nbsp;nbsp;nbsp;d)?4ngo(t ÖJjakr 7 nbsp;nbsp;©awerampffer 8 ? ^Sarretfeb lo ©pargen

«©er anber ph^ begreijfet eftlKÈ^ fpetß würfel m vier Selben»

* ^fcb(««fb n

ocr page 381

4

tP'vypci ^noHanc^ ^ettteb

73 81 93

er drifte p(a^ 6cgrct|ff ethene wo(-neebenöe freuter m ei(ff

Öafbep

*03

X

3[®P

108

3

^cOcnep

iiZ

4

SVîaioîan

»14

ƒ

benebel

116

6

5)Jün$

1Z(

7

^elfc^gncnbel

1x8

S

^aftUg

»3»

?

©cb^vlacb

»37

10

Oio^mann

»3^

11

kattenbel

141

®w »ierte pU^begniffa cuKe^e Bärten früc^tinnfec^e

Äörbi^

»44

X

lt;£«(umeic

14?

3

’Pfebm

' *3“*



ocr page 382

4 nbsp;nbsp;nbsp;2(rtifc!ja w 1)7

«©er fünffte p(lt;t^ be^mjft ethe^e blûmen mj^.^et^ett'

i Dvofm «6j.

7 ®(aw htten 189

8 ®am«tblüm i?6

9 3vmge(b(ómen 198

©erfec^fïeptaê begreifff die^^î^^ tim elfen »ntücbeige freuten ineilff betben«

i nbsp;nbsp;^ermûtÇ 201

2 nbsp;nbsp;©ertwur^ 211

£ nbsp;nbsp;îXauten 214

4 nbsp;nbsp;Îlclfdtl 228

5 nbsp;nbsp;SBegerte^ 234

6 nbsp;^evîô^z4o

ocr page 383

7 ^djdfraut »45 pingel haut 184

9 OMa^fraut 251

10 Rappeln 275

” ^pnugfrawf 262

^.lUichH pla^ begreiffet etliche tflt; W ttagenbe beam in bicp-

5lt;^tn betten»

* Apfelbaum 26?

^ Birnbaum 272

5 «Muitten 274

4 Waumcnbanmiso

5 written 284

^ SÖïaulbcerbAttm 286

j ^(«rfingbaum 290

® ^ifpetbaum 294

»I @janatópfe( 306

’* ^ogen 310

’4 -Ó(battm3i9

Seraebte pias kdhifl^ bic nößtrew atnk bcum in f«nflF Mem quot;

ocr page 384

Ke^ffîer.

^dfc^crnu^Bauttt 3’^ -

OJîànbdamp;aum ?35\

ß'Bpjcnbrtnm 339 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'quot;‘■

tgt;(irdpäube33i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■!■

SvcfunUuni 545

ocr page 385

Cinnû^Kc^ tnnb et^endtef) 2\£gißi;v / Ju adert franef^eiten vnnüge* buchen cç{e«îgt;# «rijneç vutW tui^ oiißrOen-fcftwlbcöcutamp;asPrawt/ »cldjcs £tc(«l;t ^ »no in Ocmplßt'gen btc acijney Occ , (caneFbetc fol gefunden wecden,

Qlfftwbafltt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;16 ;.i8l.22S.^T3

Olngefie^td gcbdjl ÇcilcnDc 16.174.129 262.303.519

3lvo(temen nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iy9 T?i.2ii

Qlppetenij Jum effen machen 52.93.105 121.118.201

51tbcm/fofc{jwcr/beJenö 2n 3ltbnn 34.189.201.214.274,297,500 Otuff^ebUjen leib ^eitenöe54.62.139.214

■ 25)J00

Otuaen/fotneffenb Reiten ’ 128.i37.16y.

234306

Bgen/fo finftet »nö tunefet/beilen 5116 214.245

Ottt^tnßedfmvnö feUr vertreiben i^y

ocr page 386

Gegiftet«

2î«|pê nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i8.52.i6i.2x!.i24^)

Sô

ç?ar{wlt;Jc^m nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îi‘

Çamp;auc^lt;lt;up 3.18,43.46.50.52.57,65.14^'

154.163.165.228.240.248.274.280

Çbauc^lïu^vcnrftbcn j^c SSeinbîUc^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;65.187.189.^0

€Slrtfï vmretbenbe 34.46.57.62.io8J’’

128.132.214

€5lt;awcnwfflt;n

£»«ùt|lu^i

®Iûtjpctm

ôKclKfR! .248.255'’^!

^wnô »nnb verbicnnct

3»i8.46.jo.73.128.144.174

5amp;jlt;ttnlt; 73,93.108,i65.i8i.2oi.286.)®^ ærüc^BetUnD

Carfuncfd nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^•*54'r^

Polira nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fûc^0nrt”5.

Sontrartur ^dUn 116.141'^’^'

^arm giclât Reifen ?ÿ r©oî.nau^5tcben/fuc^ fîaf^4fl«^W‘^

^ifflt;n§etUntc

ewf”^

ocr page 387

^mpfen^nü^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Snioïi24S ^«Wnbung^dfenb 18.1765.14471,310

SaU l^ulffdfc^^ciUnbe 18.93.128.310.526 other ^dUnbe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3.34,43.52.59.31. ^3. ’^5.144.14^.161.1^5,181.198.201,211.234 ï«0.294.303.32Ó,

O'iw^mntoe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i89.xj4.245.jio.ji^ olt^ttnÇnUnb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;18.y2.121.33j

o i»§ vcrtriibcnö 43.165496 .fttA fcljniu

ü^öltdjmaeljcnbe ^og vntvcibenö ^ucijtbar mad^mb

’37 21^228.319

üilt;^/fo erwartet feiten

^ttUgaU 93.128.163.165.181.189,201. ^8.262.280.284.297.303.

gtUnetcnfranct^eit i78.25j.262

®tlMt»crtreibcnbe 18.34ij2.81.93.139

i61.i65.181.20i.24j.248

201.214.

73-3^^

261

®«ndcijtlt;ngcfc^wcï

^nicbcnfup^oUn

3

ocr page 388

Xc^:(rCV,

^^cllantf i)€ra'‘bfdv,er(rcïTenïgt; i57''^^ (i^jtmmcn 34.62.ó5.lt;?3 .i44.ïi4.ii8.i5’ 162.510

0UiÖcnaOcr 73.i65J74'iS?*^^^

^(ïvifblt;f«flfVnï»car^nf9 18.95.105201. gt;nbsp;286.316

.^aar machen wac^fen nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;75.32^«55ï

^;)alß fran^ldun vertretbenU i^P5‘ 284.306.

..f)a(|ógc|ï^wer nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;251

/^drtci^ïïutbctktt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;75 ,

.J^atipf wee vertreiben 3,18 43.46 j:-^? 73.81.121.132. ’37.i39.i65.i8i.iS9.ii’^' 201.214.290.345 ^aut fd2P« vnnb âldt m«c^cnb 154.25/' 284 ..^)cnïiufe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;18 5^.1^5 , ..^tinfnöenbfiic^f 34.ioS.128.181,214.^54 .,' 255.280

•^’W nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;108.114.12^'4^

•ZjiealiJfc^e« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3.i28.fuf^iniftl!f^

ocr page 389

. ’.^u{f(tvlt;ë nbsp;nbsp;nbsp;ii2.U8487.l89,ïn«Ï5^’i5Ê'i

51

Stdi^entxrfrdbm 3.93408.123.189.2^34.

’ Jtmbun mü«lt;r(db Betreffende 34’05

' .74.140.-55.274

.^zebpljüUrt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;18.228

t

ieber Bidden »erfreiBende »8 46.52 62.93 108.116,13 9.161,181.189.201.^14.245 25y.284.501

'^mOenwee nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;6;.75 /uB Bewegen nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;112.211.214

’Wien Bingen nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;45

iujftdder. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;18181.32^

lungen fließt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;225.274.519,

,!0îi(cBnieÇîcnde 3*i8.93.116121432.214 .Ö){i(gBeileni3ei3.2j.6,jQg ,141,161.174478 . 189.201,228

’Wä^i’ö« • .189.2$^

ocr page 390

Ot

Ovotlaniy j4«43‘»^5«*i4«ij4.*/wjy'*^^ p?»

SKotcr^dr Çetlrnb nbsp;nbsp;4 3-52.6 t.7;.105,14t!

t6i.i6j.t^6.2j4.2j5.t6^.t74.tS^,t^4'

Oîi^ »nnb fr «Uunße blafft crVarme »/•

gt;104

(Samen fTu^Britenbt jif7,i^;.i8^i*’^

©f^rtöm fr »méfier freien J‘ ßdjlaffcnöjuc^t 7jw’w’ (Scatter »ertrnben j‘ (oc^mer^fntegenb «»? Cc^nupffrnvmrdbent» »os.ijiij^ t6i.i6f.i8^

(Schrammen nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^ij

0c{5 lippenverf reibend t8jp.»74»/

©cfjwdmvnbpfflferhn^ ?).»7*

C^war^egatt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i8.i3i.i«w?7

(Schwindfreie nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

©eitenwee nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»«.«o,.tti.M44gt;«

ocr page 391

Cpûtoûrmauptrdbm 4}.8h^*os; iiS,Zi4,i4o.2ÿo

ßpinnwebctt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,j^ 6j«t^dlt;M^«lt;Çm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.J7.i,wx8 fctlt;in txrtrdbcn î4.^2lt;ÿj.»o8,i54,22g» ^40.i;t.i^ƒ. 28o.z84.294«3«5gt;-5j ƒ ^(ulj^4na/|ü »crfelfcn/ÇcHm ft,tu,t^j4 ^^9^‘i34gt;i74^iB6

“zwanget frawm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;54

^’■^Pffehc^f« Çarnlt;n txnretîmb éz.é^i

‘intfcnÇnt ^,13,201,16^.131.33$

§;ncnrfungt,efôheî»a6d(cn*quot; Ä’^”^ *’“ »erWenöttna abwen-

^?7*« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

**ölt;tt iu tem effen vertreibenb $2

^‘‘««’iiiigfeit

ocr page 392

^.:|T«rfuc5f frrttc.benöf r^** ‘’?*'“^ u^.itS. i'8p.2Oi.;«4.i34.i^'2'i®4‘ï’°

^ ’ iïlt;i â«ÿ öcm Uib treiben »8^.iOM4*

ganfïeifd^# brdflen ^eUenbe ^•‘^’•‘^^ 234.280 286.5ilt;gt;

leenwee penretbenb 43.4^.p/2.8ij)'

lo8.I44.1ÓI.I^ƒ.^8^. 2oi. 2j4gt;î4®'^^^' 286,^oé jio.jly

geu ber frawen 3.;2,^5.io3.i^«»’lt;^/'^’^' ^^^3:^6,326,

' gerfniUfd^tegKebtr Ig.ïol-’’’ gjpperie nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;18.128,2l4.M8434'‘’'

■ gungen

ocr page 393

S'ntórf)Ccv Vnb tï^^c^^^v wrg/gc^Uçte él 5u madx»»

S52(51 maf^fbtedfattfrmAnïBitte wd^. ^tUdje mafijene burdj ':’^ ein mftifton/etfic^c taffen Ott fpe-Wü/ nujj wete^en amp;Û6 cl ^efamtet foüj '’■'eïïxn/tm Wtiffev fu^cn. QVelcb e î'urfb eminfufion fciefelb beveifen/bic jerpeffen «»■ßlicb bic fpeoee / fonbcrlicb / tvnnn ca tt'wçctfein / famen vnO bUtter/ wo fie ets^ tvonnJu oicb vnb «u feiß weren. ÂÙcnn wit ben blamcnvnöjmijïcn (proffen gc^ ^(t man antero vinb. iTbun ücinnac^ folcljco in ein o! (wektje? fnfeb onb onge-flt;i(^cn fein jon ober ia gewdfeben ) banne baffelbberfelbentrigenb onb frafftbeffer wib lekijter einfaugeonnb an ficb Me^e. ^annnun bic fpeeieo barinnen wol gc:* bei^tfeinwciben/welebco innerhalb XX* obetifrï. obérât tagen nach natur onnli gcjlalt ber gewnelff en pflegt in gefebehen/ öl^bann preffen vnnb bruefen ffe bae^ ç| barau^z feuten baffdb vnnb bcbalku».

ocr page 394

Vongedretcw^lcH.

OBdc^e «ber ein foUfje Ïott^*®?^^A pon mebt braufben wollen/ ï’*^f'^^^^ Pensum thcil Die fpeeieoinól M ^ fanaten onnblinöen fewer/üblt;f’^J Uicfelb inn buffer afeten: t^uH i^J /^ nuc^ (o viel waffero ober wein^ «* ^ fo vieleoeinfiebenma^. lt;©t^gt;^^^^^‘ï(ii mag fdn / wo man aUwegen bdi oBerfanfftentheH beodU w^*S^^Liii nein t^eil weine ober waffere. .lt;r ßj^j ijtfurbiepobagnfebe vnnb P’^T^ francfbcifcn nnçlicb/bae wa|Ï^»'‘'\,(. anbcrr^elcbe ooï(èenbiger fm’/^^ ten biefen weg/ nuffbnp bie cingi^^A, vnö oermifebte materiën nicht ®^L, nen/ tgt;nb ein naehfehmaef nach htjî ^ erhefommen. nbsp;(jttliche machte® A

burch bae bipiUieren in balnet ^^‘Ai eolcheegefchihef auff biefe ww^^ fbuen bie glajern fotben/welcK^ vnb materiën inn fich bett/ in einnP ^ »oll beiffen wabere tß/taffen ^‘^ ^^é* rienbreç tag o^ngefe^r beiden »ÿ'^ (len/ »nb bruefen bemnach öenpft'^ laufen wiberumb anber frifche J«lt;’^j,|ii

ocr page 395

Vdttgelt;wçtlM3{eB«

inn gcmctum jafft vut balnco beiden / fo wngabluuoï/Ciïucfcne aupvnb tnücr* çoUn Ne »cmœerung ter matenen/ dit

Mwigwnb au^trurfunafo Utta/bi^ vlt;»6 cl öufruift ber cingón^ten fpedc-Ï* aÏ®J^” ^'^^ ^^^ geSogen. Älc^c dlÏi . fdn/ôûtÇuen ÏK^^^’^^^*””^^^ w beif vnbfilt;öcnamp; bw l'”'^^” ^^^^”® Ilt;«tïlt;«^ lt;*wfr ^^«*PfFlt;/»«n^ Ulfen bic ma* S ^'‘fl^f®’«^« wd^ embeintn Sekf 5 dtL»!?’^^®^^'^*'^ ^1^ bferedb« wdp ge* krfr^^.’‘*^lt;*^/ ^od^ bep vnfevn apo*

hjric^’^'^'^^^*'* SKan Çat noch ein anber S ^^‘'’’^t^ öl in machen bureb bae pref vfia”?^^'’^^’^^^*' ^^^^‘’^ ©ïanbelól bnX®?’^fHÏlt;9lt;n gemac^t«« werben/ bon^? ^^lt;*«btrïSld^lt;mï^rc^lt; weif/ faath ^^‘' b^ben wiraH^ir Mn wed Baull’^^®^”' bieweil fokwee gemeinen hn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^f^nb tbiocen if furgefebrie«

’^^‘*^ ®^b biefelben weif mehr »er ♦ '»nnb îeiw/ awefe vieler foßen be*

ocr page 396

■amp;()« geschert §litt.’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.(

ÖitvfFen. Cfs tflabcr jiitvtffett/îgt;^P^L on fok^ttttjenO vnnö frtifft p)^^^^^ d, | fommen/atebicmatmenfeni/wj. ; c^en ca wtrt ^efamke. ÏOïag ï«^‘’‘' fik folc^é franefbeïten gebtaa^b^ quot;\ Öen/für wellef Die emgebetW ^'’^** nd^lic^ fein / entwebere in fafbun* gen / trdnefen / pfia (Kin oberenfîtren. '

ocr page 397



ocr page 398

ocr page 399

lt;gt;Çkt*,tl'«(^ltnlt;S ®euî))e vmiö wwnt^evbatîe wcrj^bc^vciO/ wie man aderbanb frûc^f / garten freu* tcr/wur^((/6cer vnö trauten ar^nen fett# ba^ man biefdb sum purgieren möge brauchen.

2lad) ein febone wd^ vntunft titdn3 ^ijerUy wein ^nmneben/fampt ct-«etî ev^cblwngcttUcbcvgcarçtîCtcrt wem/fo fuv rtlUvbnnS Cmncb* betten nu^ltcb fein.

^uvd) öcn boebgdebtten vno berfimptea 2(nton(«ni ^Baloum inn amp;«tci» mfebeefpr#^ Gefebneben.

^f^t aber aller erhallen bauf;M(a tern vnö Itebbabern ber ar^nep ÀU nuç verteufelt/ burc^ ©loigen -^cnifd; von Äattfete* ou^afd/bcy peter pernn» M. D. LXXmiï

ocr page 400

ocr page 401

^cm Cold! î)c(îen ^unef^ p’^/'€)lt;*tttt6Cwnr4b von ‘X)lw/, ^«nbeuegt JU Ovotek/ te. mei* ntm gvo^giinfltgcn junrfbcnn,

^Ml)® iRetnaUt)n5gt; wahr Sprich won 6(9 bcndr^tcn/^’ökr'ïöc-^5^i^quot;{ |ï«f 3wnrfb(rj / ba^ fk r^gfn/ee foil dnfetxr fok^earçneçenerweÇ-'»lt;(c^C citó,tutó,iucundè / hdkrt ^® «kfjtgnu^ idn c”^^*''”” '^‘fkne fep cm francît’ x nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fonbern man foil auch ge*

r ’f^^fegclbctrae^ten/nnb fontei es SJÄ^ M«W m m galten. Dan f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Teilung bet franef Bei^

Æî?^' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«^^^* ‘^quot;^

gefc^i^et/mo man wek^e fc^neU i S w nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;wiivcf en mogen.

^eu aber bk fc^neUe epur vnb wur*

ocr page 402

Voueö*

dung ebne gefaxt faut« tnd^ Äj^j fomu^ fürs nnbevöte ar^nf^ ‘J’jJ tn^O'^n S^febaffm ober ^lt;’flt;lt;^^amp;(^ fie mdg ficher »nb oÇn gefa^r men werb?/ bamit ntebe etwlt;trt pw ^ ben »iet ntebr gemerkt a(è «^f^^^’^ be/ wie bann offtniai manbiere^fe funßvn «if^l’^y brauchet/ vnnb wao man nuf l^^ jnji ober areana Çae gehört/ HtP^I’j-iit frefftiß 5u fein / halb einniwntti^ gibet o^ne alle betrad^tuwd/^’Jltü recht conigirt fein / mit weicht’'’’’y

britte/fo iß auch woi »onnd^«*^'^’ ar^nep lieblich fep/ju welch?«”'^ net / wo ße-lnßig »nnb fauber pw (d woiben/alfo baß man fern «Ht^^j onwißen barob befomme. ^^’' Jÿ fe regel recht haften f ahn/önP^L; für ein rechten/trewen onnb trpL «rM gehalten werben. ^idPw’J.f ber folche einfache ar^nepen 1lt;’^

ocr page 403

ïMaldAÎ? ‘^'^^ »«^Ô«» / ^‘^ö t jî/wdc^ lt;nbsp;^w? '■'^^^^^’’ûrchnb/ fielet vnb (ich W(öE ^^'’^^^^^^’^ ^^^^”^’^^* ’”^”* ^ï^Uftt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(ompofittonw öcv

’*i«ted .^”^^”‘ '®^”” *”^” ^^* ‘’^^^ t^eftw-?^®^ ‘’^f^’^fp füramp;anöcn/wel* kX t ^‘■^’^rf^eù Pient/ fó man feilen Mb tt?^^* f’^ é^’^^^ ï*^^ nlt; »^^^^ éott ?®’*”^^” *«^ fernen wurden, te?^ ”^*^ *^rt bemfelbcn einfachen ^beek ^^ï’^''^ '’lt;’f«»lt;f^t werben/TOct-lgt;tina ’^^’^^^‘^Ö fobbert vnnb bure^*» httt;??”’^^^*- fatman aber ein ar^s» WaR?’^^^” »Ä^'f« / ^°^^ ^^^quot;^ ^‘* «2^’® ”*'*^Wcflt;Wmt« Vermengung iSï.^^wWrtttXït«»» ^aó

»

1

''^^^f^vunb U^enor^ne^enge-'gt;btt ? ' ''’^^ ^^^pbt »«nb bUtpe mac^u gt;n«hi'^^’^ ^^^^^^''^^® fan mit warnten ^m quot;nbsp;!S^**^^”^lt;” piieten gebe jfert wer« ^dfR ^^^^w^iHbifiivcilcncitidt^nep/ f(iEï ? ?* ^^^^”^^ wûrebet vnnb ohne ge* kiEr t ■ ^^’^ Wtl^wKc^/ba mu^ bie« vnnb lupig gemacht werben/

3

ocr page 404

VoJtiÖ.

WO man anöcrawiö/ba^ftcOerf wefc^co ban gefc^tßct/ fe man w^^îÇ tfenbezonö bcm franrfen anölt;«lt;’’S deo »nö fafft barnnbev »enwh^^^L wef man non aber viel fofeb^ ^'^ bet / mit wetebt« bk einfaeb^ lt;”*”1 mdgen »ermifcbt vnnb eompi”’'^ ben / babmeb fie bureb brrngen^’/b vnnb anmütig fonnengemaeb^ “’^b fo 106 borb gewif^/bafi folcbee ‘’‘^^ «e fruebt »nb ber wein am bt^^ ten fdnnen. ^enn bte fröebf ne garten freuter finb bem me«r genem/von wegen bah manjb’'^'^ÿ wohnt/ vnb fonberUeb eigenfebafft/ ba0 er bte »wtt'^^‘^!L(i: 0eref et/vnb febwadje gei0er ï’^^JLui fififcbef/aucb bè leib wol neb^^^' ^sjfjrf man auch auf: ber erfabtnu^/ ^Jp neven inn wein geweiebt / rfeh vnb viel beßer werben/b^* 0* »^ jf! one wein langfam bureb^^W»**»'^ nicht halb operirt beften.^b blt;’‘J.ÿ

, ben ^ben^oar ein berumpk*“ „jÆ rnreebt gefproeben/ba^ff’^*^’^ /

ocr page 405

o^ne wein foil gebraucht werben.'

MF ^®îlt;P««' ^'w W fol fteb hi^^^^^f^^^^ or^neven nicht an:* r./L^*^^t(f en font/ af« bie tdaltebe foeif

iSÄK .^^W / fwefe «’«tc^« «»

/ nnotveittmag ar^nen/fo^atmtc^

^«k^'^ ^”*^^^^^‘^' ^^ff^l^ ^ttm f^pœ inn ten, ï^^^ö^ngen/burefj ben hoebgeUFn:

ttuA ^”^®”* SÖïtïalbum / 5« 2?eutfcfj

«^Qtn/bimetl iclj gemereft / bnp fok bh?^^'”^*^^ ÖW fönte fein allen lieb# gj^txr wmeç / vnb fonberlicb Çaup-be?^'^^^^^^ Wlt;flt; ^w«l^ / fo btehnnen kift ”/*”'*dt«gt;lîlt;mnul?vnnblujl ten. ^*^^’^’^‘^^’^/^®‘’’^^noc^benrec^^ u tgt;lt;feblt;ib banton nic^t wip U??.*^”f^lt;lt;^^Wlt;ne.‘»4Welt; ftn/?^’” nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;women au^gcÇmtap g^tweilmir bewup/bap lt;5. '^Ô. groffe IßH??*^ ‘^^^ f’^^'^^w fünfen tmgen/unb

^Î^^^’^^w lup/fur« weil vnb ergelt;» w^ gem^tô an bè natürlichen wun

ocr page 406

tenvertfen fucken.

gc^fiafdt 5 war fur bic mûttgfl/ nac^ bctrac^tung ^^’^ y x/ Cc^rijft »nö gduUc^ce w®*^^^ ?Jult;(’ ric^tung not^wenbiger geff^^w ‘^jol (enaDehe^Ctt »namp; §o§ettFlt;rP**J5^M gebaUentfï worben ƒ (fut PJJ^Ä ^erm« gehabt / ^aComott z^*^^’ Ljl’ teb/^Jïefuee/ »nb anberr nub’'/'^^‘Ln 5tcïult;r5cblcn»nuonnó§Krt. ®’^ bej^balben bcróuucrficbt/lt;ï- ^’.^| folcb büebUnnifbt ^^^^^^iffhil' gön jligKc^ gefaUc (alfcn/ ïw’IÏ^Ï.Siii' autboïitet befcnbirctt vnnb P''‘^’^ f^fre «u4 nttefe tnn Cf. 95. gûttfî^^ rung vnb pufrorimum auffn^’^’^*^'^nii Çûmit amp;nbsp;95. bcm2^UrtlCfbf^ß^'!^'),J' gnabcnrftcbc ent^aftung empf^’v'y^ ten. @cbcnsu9^af((/impr » ^ ben 25 vnbr.

gann tvtlhgec von »«^

ocr page 407

AD CL ARISSl M VM VI-

V^f fDOMÜif'^^ C^S'?A'J{EM

Htrui^mm, E.I. ^oltorem .illufirißimi Trinci^if (.»loti Marchionu Sadenßs, O'C. Conftliae num, (s' ditionu I^teknfis Canf ctllarium,

GEORGI! HENISCHII

Epigramma.

jNufntum medicina Dei eft, ideoni iubetur,

* Vtiuftusmedicis attribuatur honor.

“'ne ttiam natos elarorum ex fanguinc regum Nonpuduitmedicæconficerc artis opus. Qpjliscrat Salomo, Mithridates inclytus, at^j» Rcuinatalis terra Damafeus erat. Quid^ Salomonæo Chriftusdefemine cretus, Annonismedicum fæpeperegit opusî* 1 ‘P'tetiam Lucas Pauli diuinus Achates It reliquis mediex confcius artis erat. x^od u tantus honor medicins contigit,ipfa Santorum vtfueritcura, ducumqi fimul: tur tibi præfentem librum, clariffime Cafpar, Nonuadam, amp;nbsp;gratû non fore forte putem? '5 Varia ex multis cognofees phannaca libris Sumpia,8c quo pafto vita f alubris eat. pietas capiat tuapedorclsto, Siqi placet,donum confulat hocce b oni. HM bona funt,animoq; bono tradutur in VSÓ, °npoffuntanimisdifplicuiflc bonis.

A 5

ocr page 408




ocr page 409

^ Neutre wp Dnnb we^ ^’^ffilcfjt/fpei^frciucr/ wurdet / traubnV ^Hb nber fpeip »«beraten / bap pc ben lub o^ne fc^aben md# gen purgieren.

^^lt;b óen boebgekbuen vnnö we'-tbetfiniptert ’««/»«toiMttm m!Mte»m «ufï ^löncV' Web^efebUeben wno jfifammen

getragen.

C tb bnlt/ c6 fcy ntc^ tnnn$/Slt;vnld?tbc-

dttfürfi'ebrtgavn^

^11 vcvflcn^igcv ertjee

ßd)bemühettvu be^ î'^'l!en(ôl/94f5Çjç pufc(Écvcnbc 4tt$ jy«y welche betbe gefunbe vimb ««ndebïnueben(oliën/ ein guten «Tï^®'”**'^ bebUchen (ebmad/ „» “7/’’*'^ (o viel eô müglt^/4udgt; Si^T^^babenm^gen/Älfo ?5^tc

on W 253lt;H4tt(d)4wen/ one vev« Wmeden / one vnwiUcn vie#

ocr page 410

lt;bcn/vnn9 b er magen pHtft ganzen lelb/9tcfelb gern *”5Ïïtflt;’ ln(laa|fnemmcnmógen. y j folcbcö wol 5nw«n9fcben / yJj e8dnbod)Wtd?tigfad}/^lt;’P amp;nbsp;jn vnfern petten / wo cö 1^^ g J( note gewefen/auff 9le ban 5^’^ wór9e. lgt;enn es baben bit H**^’^ ger jett niebt allefn vnwiH^^Jj« gen/ foneem viel mcbi ’’^fj«# jungen / vnnb (tub murriflt;^/^J^„ vngebulrtg / wann (ïe (ï^b v^ jollen Uflen. Ïgt;lt;ttnal|b«l9l»L èerar^ney/al^ von einem b^^ gebólt baben /vnnb noeb 5*^''^ gefebeno9er gefcbmecït/fojW®j4(

vcrmcrche / fo hab ich 4«^ l^^’^J ^ Ö^dnem rb^t ftiv nw^Ud) lt;»W^ ben/ WOid?intdgt; vnrerjïun^^X, leidsten vnnb tidjtteten we^jj fdneiben /Sufd? weldoen bi‘*% «nje^evinfdnem gneten/w^ «ilt;b t weiter jugeben wüt^t #«’J,

ocr page 411

^*'‘*^lt;*gt;/vnnb/ mit tutten ’HbtttlÏ’*^*^^^^** gw^nUd^c fpetfï luft “ a’^wnSc rtv^ncy mit nuQ vnb hlfn U '“‘^^‘’^ S»flt;» VH^ bcilfrttUi’ tvd ƒ ^^^‘’3 gebatte wetbett/ 9«rcb boiï ^^^^’^^® ®*^ f^^^ wißen vn ‘«n w ° o Slt;f«nbbcit beibe cvb«U ^f»?*^’^l,'^‘':bcrbctotnmcn wag. ti«?’^ '^®^^’ittcrt Sic geweUe fpeiß^ fti?^^.^ ‘*®ff fold)c weiß bereitet/

tv,/‘^“^^‘^^ ^^i^ purgieren/ entfi J^crin ber fpeiß gebmuebt ZoSei; J pgengetruncten/ulfo 9wß Ser fe-3«/wïld)er ße gebtuuebt/wtrt fn-S^jmnifen / ee fcy jbm niebto einge apmworben / «iß allein / wue er ‘^3wd)b«tp^egcn jueßen mb ju# ^‘ttden/mnbbab nur folebee mit Stlt;etn luß gefeben / gefebmedt/ P^^^^'^W’iw^iï» tfe buben Siefc ^üß/rte fpeißbreuter juSempur-SKtcn^uberelten/vor jwey taufent

ocr page 412

ƒ aren crflltd) 9tc Ar^t in 3fH^lt;’J’ j (Bdccbcnlrtttb erfunben / v-J’^L. g leid) «l^ voit einer b4n9 5‘» “‘^*^lt;t/ Ver bemad) ptopngirt vn^ ^^r^ gere wotben 9«rlt;5 9tc befJ’JL Ar^t vnnb See fcl9óEawd «Ä^ tnAnner/Surd? lt;D. Caconen^/*., feotibem/ ColumeUatn / P^^ÏL/ Job^nnem (ÎOefue / Plt;tl4?i 1 2tmalb«m 'piUanouann / P*| J j vnferejett/ jw welder fol^^^X

nod) m^tmebt eSpertmente’^J'J/ mebtt wotben. ©eUg p»9 ^‘ÄP efageber fürtretfUdK ar^t ^^^d bus a »lila noua ) welttej ^jje ben ver(ïan9 verlieben / 9lt;ip P‘. ^,| natur ergrunben vnnb ^^rv^jnr mógen / vnb welchen er feine hg^eiten bat gee (fenbart, i^^^ikt fdb in ebien/benn eö bat fte ^^ % bóbejï crwelt/vnb jn beiff^y^^r/ ■ mr verotSnet. 2lbcr leibet/ py. u lt;8 Rn9 )b:cr viel jn 9er nr^n^t^i, «iffen/wcnigabcccwcbU. 54 d?c6 fet gn»g tm anfang V»y. Jü lifts gefagt. Hun folget/Snp «’’pÿ

ocr page 413

amp;*Ä»^'

vbcvBowmlt;rt»

ocr page 414

ocr page 415

. basevflcApUei '^’^^^cblun^vtmb ^uvu^

nung bcr ar^ne^en / trekje Och kibpurgircnfoUen.

^ ^ otter erßen / wo ca i wpBüefe tß/foffufunO^ fc^offtmoeien mitet-n cm ge leb a en» nnb ge-trewen or^e/vnO tn Oef-felbengegenwortbev ei 'in apotcefer ober fonßen wttr^dfrd-

w^m. '^tefdbenarbnepen ober foUert ff®?”? ^° **^^ ^^ m^glteb tß/.fdffttg/ hï?“^ ^‘^^^^ lt;^u^erlefert fern/ «ie wd^/ hft^^^^^^*^ wwmjlie^ig/ ßinefenb/

® bcO^albenonhófftig/vnb beinént ™gt;ncn»nnöMtcb.^on(ltt oberfotc^e ' jy kommen / fo we^te nur bic bc-öw- ^‘^^^ ^^’woglieb/ onb welche ïxh wnöH mangel haben / mb wann bh ’’”’wflt;inaenfieUbïouc%ett/ fo (ottert

ocr page 416

ft nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Äntddq tntjrttei

fie aw^^eivafc^cn/ vnnb wc fö wire hi«/«wd^ dn wenig i^fl^Wid ten/nnnb ober cm tag ober edu'iy'^L wie wir anSeigen wollen / in »‘‘«jLi einem anbern fafft gebeide wefï’egt;’'% fîejû fic^ felbp wieOerfommen/ ^'’S frafft erholen mdgen/auO^bae bo” ^« gn (e§f nic^t vergebene fürgenötnujj b t£5e wir aber folJjce angreiffe« J.j^ Îûfagen/ fo bunch one nii?li(H’'*”J f rafft ber arnnepen anîûîeigc« '' J’JLi eben bie fpeO; »nb gdreen htueerP“^ nr^e vnb Jum purgiren bienheb ^JJ^ii werben / nach einee jeben wunbpr ,, Ïgt;eger. ïücUen bep^alben ven gen arenden anfangen jà reben / ^^ bep ben alten 'poente vtinb btaueb fein gewefen/ item bep bc«’ pten felbbaio beff^ïfibernOX^^’^ ,^(^1 Äannetbinauc^mdbung t|üw/® «i nruneien Ju vnfern Seiten erfttf^jquot;U woîben.^ic wd^ î^ieewurp / P'* (‘i(* aber bie (f^hfïwur^/ niger Sß*^^ J ' „|)5 nant/purgirt bie wdanfoicp/0lt;’“^y pituitam. ^oloquint/oberiviic^^* ;i(

ocr page 417

2(vçtg.trteti» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

®«pifiutamunö M(cm pmpe bemiró^t-J^^hmoxvon oen nenten. Äcr faffif ƒ *quot;ê(anionea/ vnö auefj t)l f r^1Ut (dbjl . Jgt;«£lan(oki/bi((tn ßauam/au^ bemge «»nö weiten onben ober gWebem. ^âefebkebt ber tvolffemileb purgiren {?'^?5'^lt;*®'ï’^gt;fflt;r ’^ ^db vnbatrnnt ^^^^ enfumer/ cucumis afinü JM ben mebiets geaant/vn feta faffez ^^^^^’^û beiß / bic pituitam/vn bê h.»?’' ’^^’^ aeruefie pmtibue. ^Zurbitfr L??* ^'^ Pkaitam. ^ie lt;Spnnabb^gt; ? '^^^^’f ^”^^^ pftutwm/ wie baan to«» W”^^^lt;*««gt; / fo ^^9 ^^” B^”* ftÏ ?« ‘^“^ ^^‘ß *^ï’^f Plt;*^^^ ^^^^ ^®?^^lt;*^^zt9mlt;lalt;«/ tveiebes be^ lernPi?^^^^^^^^®” ^‘^^ß^ purgirt/bt-y^^”^*^^ '’ab bas maffer, ftt/hAcï^*’^’''/ aoa welchen manii«*

mh, «.quot;^’quot;aitbeafelbeabiebeum machS'’^ Se^r^t onb purgiereab ge-

I Men

* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘^^^^ ^*^^ f^’üw / ^b feien

1 quot;ab gewaU anUgeabe artmeiea/

ocr page 418

4. ÄntonO' tnMöt'

»nb bc^^alben mc^f fielet ôû ^^ya Dem geben wir biefejnntwou / txiHjf halft vnb gewa(tgejemt »nö Wirt bureb bie anbern fäfft/ fo ƒ”’ ^(D mb wiberwertige gnalitet of’ ^^^‘Ji feen / mit Wefelen fie vermiffbi^^^dii cingeieibet werben. QUber b«’^^ J lt;a nneb I^K febarpff »nb macht w’^ JLd gebmeben/ in bem fie auff wei^ »nnb weg tranemutirt/ ^^’’‘^ gepPanbt vnb ^erßoffen werbo^' ^|( \ ie^tanber orfacben »erffb»ftlt;ß%^ii?

arçt Jü unfern Seiten fpteeben /ƒ ’ Ltf' tagiieber erfabmü^ offt betolt;’ y lt;$ tinJgen bie bäum / weinfoft/^ »nb freuter ein purgirenbe

men non ben einfacben puvai’'^'quot; Jjf macie/wetebeie^iger Seit dt”'^‘’ïtf|itlt; bmuebf werben / vnb nicht f‘^ffl|t' mfieber fein. 2t(f; ba nemlitamp; tr (ppobium / enge(fiif?/epithP’^ w f rauf / cartamu6/ wither garftquot;11 j ^^ fenetbietfer/ bermobaetpii/ barbarum/famar3ttbt7mprquot;‘’quot;%4 anberepiiebmebï/wie ban»«”'^ p/

ocr page 419

^Ïvçtgatten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f

^®^^^* ^’^ weip/wû Î’^^^^ ^^^^^^^^ f reuter pur^icren^

iJ if

^(t^anbev captut

M wd(blt; wcî^ cdtd?cr bäumett toß5’^**^f^^*^ lt;W f^i^^ ÏM^C lx??“”**’n^ógen/b«^ pc ben ‘“0 fwfftU4gt; vnnb ohne vet* ^'^upobev gcwdltpuc^

Steven mógen.

Sï^.^^ öu in widens bip etiie^e V‘'’fö*^flt;‘'ï’ $üm«cbè/ ober

' i(. ^npenibnen ein anber frafft 0' ' Mii r * tiniupffanpen / fo we^i ein ^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'*^ ^^^ ®”*^ ft^'ï^a / wetebes bir

f ■iV!^‘^'lt;^f'»tt aber ein gute vnnb ^ tinT^^^“^'^ tragen/ nibng feinvnb ^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;er^oben/jung/

^ ' fttri ■'’^^^’®lt;9 ?ïgt;lt;^ ïgt;W I^r nicht ait il i,”;^”^frotta »nnb(ufftigen on ge-


ocr page 420

« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»nteiKJinijftW

tMcf?ficn/»nb webet vort bemnKiif^J iwb bem VK^e ntdjt befefjdbtgt cW ’J te^t wetbeit Aöïefee n?m für bid) iw^ fang beo frUUnge / îô welcher H J beum ^etfiir fpwfien / ober etn ww’^ vox/nac^bem bae weteet vnnb ««0*2 pre ger^afen wirtz vnb fpaif ee #’5 ftciitetl attff/ctn wenigobert^atb ^'5 ßd/boc^ gebe befe^etbenUd? ««^^Ïp »mb/unb tfüfein fc^abenbar^’H'^ nac^ ßop tun bte fpahung ^^^^‘Jpiii Sdiperne weefenz nae^ ber Jlt;«Ö‘^Ï/ aïb fec^0ïwerc^ finger teie^e’^^’^y wentger/nacb greffe vnb #w^ jJh*’ (tne/nnb offne alfo ben (llt;*^/’^Ïy er gedffnet tji/fo jeue^ bao t»lt;’’’^amp; onbero ber fiarn etn nwret §lt;’*• ild* facfybaf; ber (inm fem fplt;*flt;w«^ W t en/fo bobt mit einem hotter it’ 1» (in onber fic^ hinab bs^ an ï’^’^^^ifN* ceihc mit einem tiighe^eni^KoP^*! rtateft ober ben fem auf:. ^^Ö' fuco alhie/eo fep gntigz baf: b«^^j Pj ^eien ober bteien onen ein^f ^

ocr page 421

2(içtftartcn. y ôf^oÇw werbe on aufjttemöö btê tiuvif w ^'lt;wtrhcrnac^fagfttngt;oncn. ^an aber Meumlinwd)«' bne feeun ktben/ (o *”0^ tin anberwe^ färbte hanb genome» *”lt;»1 werben/tuie ipir hemne^ foUfjert ^^ïCigen wonen.

J^o bn nun bit fpaJeung ober bno (oc^ i5?^^|’’Plt;*u^3lt;tet«tdt/ fopopff mil ’®^6 tin ar^nev lt;*tt^ l*^” obgemdtett/ J’^’^^WrgefcU/vnb5üb einer fmnefbeie iiß^^^^^ J”^ biefelb/wie obgep^t/ in-^^inwcnig óerpeljcu/vnb wo co von ƒ Jquot;‘P^ötbeint wo:ben I'ein/ füll nlfo .. 'I’^^*üng ober bno loc^/vnnb fet) (nc* hfvüc^woïto/^u utel (u^i^.’''‘^'^b^)binnKbtôù utel. lt;Ó(nn ij’« bafeibp roeber in went^ noch iô linm?^^°^^‘ '^'t''btn^blt;ïgt;n:t bno beum ixn/h ^^^'^^^^’ïïtn / vnnb ernenn werben i nbsp;nbsp;nbsp;^^ ^'^ ^’^«iït ïgt;f» urijnep bure^

toZ^”*»** ^^fo ï’«f fvuebt ntitgetbet-^ncbbemnunfole^e#.

ocr page 422

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»ntönfj itTM»lt; .jji

mie fici^ a^fcbeßcn/al^ öann «^ÿ rten au^/vnb (a^ üen jlafB «’^^J’ïi men lommen/nuff Dj fdn fH^S/J rev/fc^faß auc^ Das Pfizer §f dJeeSato bcfc^icibt. ÿîim ^^“JLp'' fniOm/onnb fanD mit fc^er füöKcf oermiff^t fep/rndfc ^' quot;^ pgafïer Dar(m(5.3^Kr ctUe^e genfi^en / wie auc^ (f oiumcu«/«'‘ ^ nut mit Dem leim/ Der mit fp^vjuiif fc^et ip/ Die fpniten verbinDen/»gt;’^lî^ Den oberpen teii Deo iod^o ’’^^lt;1 tno^/wafenbofi^/w«c^o/oDerpt‘J^^fjlt; nem gtrinatn lopen »btrp^MF^jiP mit Der regen nic^t einf«fllt;/«’^^ Jj|i«' te/reiif/ fd^nee/^ngei oDer an^tte/ ^ Den Ç4r DembdumÜnfe^aDen «*.J^ (idj binDet man allee fep J» »Jquot; jdf DanD oDer weichen pauD / ï’lt;’‘^‘L‘. ipil' abfalle oDer Durch flt;« *^^^^S«I‘' Pen tuieren Jerripen werbe, ^’^ (hem Pei^ fo(pu auch Dao PJJ^ füllen onnD verwählen / ‘tMtÇùd' «Hein / Da^ man al^ie bÿlb ^ ntmrunDenvnnDg(eieh*wW^^ /

ocr page 423

ymdiU^Uü WQ Ïgt;AÏ AÏQ Ugt;5ï(U $lt;1/^1 •gt;S U))pJ lt;POQ «J^PSfe ‘Wgpw J 3^3tu utjmnsq «))^AV)$ w)j«Q j^’^ »AÏÏtt3Aa)A)QUlgt;4)Q0 «gt;lt;1«W31Q^»qL! i tq 8ï0j 33«^ A^qvn^J «»}© 'jol à3«»i|iî ' • ^^/A3pnï Ïim 3^niq u)»oj)8 ^X ' i tu3up ui 31| ï^jnviq uvjßs ‘A«)»« ,q^^ ; ; »Andut3U3iuwgd3tQU3ttiiuopqol/uj’ ’ 1 ^P) PUI $ïA3ï|3yd quua / »mvQwwaom • wwj ïl?l|/^«VJ A3Vug^)A)ai5 é^3j /kï 1 Û3AQ nqo dpu^ uv / umvqujiunvüd um ’ uw A3ïoq U13UP put P]331ipj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

‘«3?pV»MQU3A3lßAndn0jU3tUB»Üd)S i urm 3W / ^»«13j31Q nw^j3^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

^iqviK;«Pæ«J’îô5«»«»K! ira lUJQ ujVqqjJ WQttÿ?K3rWttitó,2 i ' *Vj^3tjM«VUiïAt(WA3^U3UUb(gt; i ’ j -ÖW U3i)ojj36up 3^ 9JV/U3q^ ajJJ j i!#»4agt;^3pjttPWJügva/«3jU i «Qilpoio© *«gt;a»lt;»gt;i«3^jj£ i jguuq 3KiJV.U93gtqwowgjpjXJJ , /U\Hvj)^ Alt)»« A3Ul3j 3jiun3q eva Ut(»\i /U3q3^J3j3ß joai «5ïlV$^3)ÓJ«o^,J„„^®J •U3QA3ai JOj ï3nnjA3 qua U3i|óï^3j)V nui ^OJ 3Vqm3;p)3CU 311« /gnw y^n?^ tt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-uawö^q^j;

ocr page 424

I« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2Cittdn^ tW^wW

wck^f A'cfjt’Ucfjtnn bic 6W ^Ç ten. ,©annenÇer Wefelbe«aatè^quot;J fern / »nnî) »tr Çnben feiten ötf’ft lgt;ie frae^f von folc^cn ^edr^ftn W* wurmeffi^ weren getvefen»

^a6 butc^citp^^

3ttberc wei^ vnnb weg/^j^ ^f^ 5« frijnen / Snmft fît O^rL ^c«/ welche 9cn Wp Rquot; heb purgieren

70 \wie obgefngt / ^nfl Jlt;j^ '^^^fengt Çerfur i «fprolF^/jZ Çen / fo fo(|l öu i^m/nlü Pen w^^/j*' von allen fetten nut flci*^ enttvew^^ umb Pte wur$e( rannten/bffJlt;’W^^(lt; Cerle »nh f(etne Jdferftn. ^‘^ ‘’Lir** He erfe^etnen vnö wol n^retnt^n^ Den/fo (eg vaten vnnb oben uo( ait^ben obgemeften ar^ne^'VJi)! t^e nneb oberodter wd^ ber^’^^ ƒ

ocr page 425

SftRt'JOl'fCM.

fdn/jltw bûfcJamp;trt / vn-grob vnö tcmpc-rirficmitbcm bciiennuftz vnö fc^ûtt orb

H baraujf. 3fî ein Dût: jar y ox^anben foiwlj bas bttumhn hfjweikn b£6 moi-genbè unnb abenùe fendit mil fnfdjem ^•’(Îd/vnnb (ap ce td|o wae^fw / bip bie ’«'tfoi^anben/ bap |cmlt; fruc^i rciffiçoi ^wvnnîgt; abjubredjen bûcfjtig. ,^ae i(l ^Wfoîm/btcbdiun 5u ar^n en.

P^lf^t fpi^pnbigev fein vnb bie beitn ƒ“^ ber natur ßrünbtheber erfahren “’’’Hen / haben mir gefagt/fic haben bie-'^’^e^gebraiubt/ynnb ce fep jhnen mot U?«tlt;n. ©K hawen vmb bae enb bee jWn$ ein grojfen a|tmitten ab von ^Hî ftatnm dneç hepen baume/vnb fc« **benfetben inn ein jv:bin gefchirj/ weU ! quot;^^’’difeuebter »nb purgievenberar^^»

’ ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;''’«ßoplfenemot / bnp nieste

I w * 3lpbann graben fie

» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;foigenb i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^ vonnot^enip/fie

j ’'^epgieieijcnfunp gebrauche gue^


ocr page 426

ft nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(iitoiiiï trtijafot tjij,

Dte bam(eut / »nD etliche fimflttWj mer leut / wann fie ihnen bau«’^ ’’j^j 5eigen/»on welchen ba$ abgel«’®^^ gemailt foil feheinen. ^T^ut Kf”^”-^ (lattöer purgierenben «rbW^^L^ weref ober wolrtcchenbe ‘^^ff^’^f.^u' wao anbero in bas gefehir:/ groben foil werben / fo wirf wir Diefruchf/fonbern auch bieb!^^*^ L« bogen folehe natur befDmuKW/’'’^^' gleich oio ein wunberweref fcht’^Ïw èo tg bewehrt wotben von tf^^*^’ ,J(I

,©u failli bteje fach 0«^^ ^^ tJ au(ïnffjU74nff öicfc wet^. .^Çf ^‘‘y J lm aitfcngt ^crfur Ju fP^off^^J^W »mb feme wur^el/boeb ^^P fetn febaben t^uefl/vimb g«^ ^Slï ber^ebet^ten aronepen mtt wi auf? enter Dutten au^ Dte offm «JJ'^ tbu folcbee ttUebe tag nach ^’^i Der fa auffe nxmgfl emma§( tnn J lui eben / btf? ee »erblühet §at / »n «^^“ j(( fifüfbt anfangen in erietgen » '^

ocr page 427

«pwîS j^nt) 9)viu^vu / uaéuqjolK Vuvjevj up /wjioy^

-3iq qua/u^iy^mij 4qîu» «qq ,„^ JJ U)ij43tUtU)J)^3î4gt; Ujq 0tlVU5nJû J

0jJ ^3VU qua Ujqug W§gt;ugt;n»,Z -041) 3qu343t94nd «q 43q)| uu y

•}^3Pjquua6u^ji4 4p8 ^t 8)(u J^

W)Û)UÔW UÎUtqunjui QU«U)Â0^^ /MD^m t«3^PI^ ÎIW ^QWqv QUUd ônS ^ÎOIM ^JQ uijmnjq 9üQ gnw o| /3QuJ“ * 33UHU0j njj'jq «P lie • lit W3Vuvg J ÎW 2(}^3VU /UJU$4p «HlMwiW? 9Dq uq uuü(u/u3»tiun« «wuâvhg gt;5wgt;^)lt;»a WOînflt;o,j|vq«JJt «3^ntti]n4 «pj ^4nQ43 »««KHMân uæq / 34n4Uü îQvu nj jîpiu mim^’J ijuu 43q yrq/qma jim ehr gt;^ ^^ ’^

UUV(U/pit^4j)e43qV 9Î^J|0Q.l,j^,''^ ÿ 04 wjq wa 93 «q ilutu oj / 4nu î|t U3:o4gt;^ ^’ Qtta/pcpai quit J ft nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘iwwfiiôjjj ' ' “U

ocr page 428

’îôFflîôUUiU^J.tvje oj lî^jpm/Uî^ W^PJII^^Ï’”’“^ qyvwup 4j| ^rq WJ^öu«^^^?^’^^ 1(1 ^^^quot;W 4îj«(Sr ,ii34Ji» î*pnf’’iy^^ u^«oj ^jv«.u^ UM Îid uoj^'*’^ ^”’^’“ •’’^■’^^ ^-J^^^ ^J ^^^J !gt;lt;!«Mquot;« lt;l«« «’lt;)”« W ^PÜ^iî ' w^i 0^“^* /u3QîO(« ^i î^vjjS îoimJ i(i^iiô'if«’îJ’«’5^yû î?^« ^^^l ^^5 W« ô)f w^^itc’^it^ ^^Q Wp-i^ -'^^ • in ‘lt;^^'’^ ^’n««$ «P îo^3vt«/43?paî w«““^ ”'”^ •”lt;îlt;‘.43'»wttd’?lt;îjÿ«» ’^^^^ • ^^^‘’ «3îjtf3^îom ya quot;^Jjlt;j wiJPj^iî »ö« Pttijjji’^pmjbta 5/W«^’^jP”^^^^^ p^“^9 3^3)0jn? '^^i‘’'’^ ^3KV jjqjï «pUVJ Oj /3îJ3à ilVurPtuJupj w/jßuJjFyo nca/mj J^j^^pj ?quv«i3/ fq zeprj -^^^(^^ ^^ ^,jttrt lt;}««lt;* •‘’^'V «3ypJ«3Q ^nv nou ii 310 ^fa / U3q!ryd3q“3Vr0 ♦ tua i#«i|(lt;‘«P^ ^Hl'lJ^ll'J ^3lt;l«f «P «m ’ll Ll/MJaWP^ •’â^j wit» W^3U9Jy 43a ^4«««WVJ314 ll«3(^ • Ó3j 113a J#)^ZP '^’‘ï ^^1W -PJ^M Él^Q / vnou rj

3CJ»ÜXU,OU04«)C tlt;

ocr page 429

Boj, nbsp;nbsp;nbsp;, 5fWlt;*tteN. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;it

Ï'”^ '’(’■ftfnbigen ^nrfrer/

^thi tóp V^^^«IW ïgt;«^ ö(r|UV ”c ®®”pawmwuffj.

l'^n nbsp;nbsp;^ “^^'■^ ^*^^0^ / a(fo bal? «me»

M*^ f«» «»a»f turent /faire i;^«§«tt SUnnbr^Ttgemdtet:

^^«iSi • ^?^^’^ *^^0 gebraucht / a(a quot;’‘’tau k ?* ^^ lt;^ng(ïc(gt woïben. (J$

# '^fiïüiih ^ ocmicipcn puum «u

Ï’ Wh ”4^^^ webetbieblcttcr noc%

1 ïtii L^’.®^*^’^^*^ ^ß«tt ’'ött ben raus

lt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;** 'Varen/fo boe^ eben tnn

5 Mß h ^'^ anbern nicht gedr0* C?^^lt;Ï«« Ww adcntbalben J ^to’P'’^^^^^ waren woiben.

K ^ bS Ï^ ”®^ ^inhere weg erocWen/ ƒ W2^'’^'^^”^”^lt;*“fF ^^P man bie

^^^^««»Kïxngefefc

« ' Wnii?’^' P^^Ö^” ^“ d«J«9«lt;t 5eit ^’Httfh '**f® 9«drçt feilen werben / 5« ' wT®*’^ ‘’^^ ^’lt;'^' ^^^ I^ lt;**quot; ^^ f Wlm’^ ömben/ ben fie óu gemdten '’onb nerotbnet ba» . beemig$/biepurgterenbe

ocr page 430

iÄ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^Iito«0‘tïïfïöiolt;

frcutcrobcrar^nc^cn nttt'’‘’^^^^j|F uo: vntcrjtvcwcn vnnö '”^^^711*1'* öcö beumlme nngôÇcrum^ ^t^’LiH^^ male aUce vergraben vn^ W*! öreef veröecfen.J-olgt etn I^KJ» 1^ fo ploegen 0 e ba$ beunth» «”ƒ ^'J^ ^ fer Oer gebeteten freufer(ttgt;^‘‘^'JW |ïijtecbtf’ foUen fein/ aie bie ^‘^z ÿ waren) jn gelegenen ^unbo^^^^ ’

'

® (te Vitt« wp’^

nod7 nrtbere febr W-lt;^^^lw vnb bewebvee weg/^1^^^*^

^wAnsnert« 7

z^^hiebe galten benrb^’^ f-^ bi6 / welchen er bcfch‘^^‘^ ^Lfi ^^^^niclitvur^ wein. è’^irf* purgierende freuter/vnb P^^*^: J,ttlgt;^ ’ bepoent vnterßen 0lt;intm be^^y von allen fdten/Pergraben ïgt;JJ”. j^iif re wurdet / ba^ fie auffoneebP linin’ lino wurdet anrnren móg^rt* '^^«f* aber niebi an^geborn wetf^*^ y

ocr page 431

ktuhrts ^^ ft^’fftbcrft'cutcrattlfbw «IbiwT? ^K*» î’f^«â«/»nî’ wi« ^^t Un ^^^” vermifc^t- e©annenlt;» kfceT®‘^f’^^'l«/M Wlt; Wt ci’^rt ’1« bif ^* ^‘’^^ fc^macf bekommen/ ^*^fdr/?^^ 3^‘^^dt pin« '^oeb foUen wiri^’^Ww ^icoïöiKt »nbge-Wn ^^/Mf« ben p^mmbcó M iu'’‘“^óKiffm/»nnb fr«n^ wei^ kùSJ?**^^quot;^*'* -©enn aufïbemfeU K®^^ ’’^M^ii ï’^f fouter/ wS! ^^^ ^^Kn burefj ein vnbe* •gt;itb5^^^^‘ ^élc^fó ïwm einem

f^fTquot;^®lh«w^ö ««cf? cdicbcn km F‘quot;‘^^» / 't'clcbc tnter bcm gt;««1 « ^ — ^^ ^’^^” öcwefen/ ober nic^f ’’^^^’^’^ • ®® ff^‘«lt;lt;lt;» Sctiarf?^^ ‘^^^ f ólFraut / welchem fié kïï • ^^^^^®*^^^ ®®^ weichen (te

ocr page 432

it nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ätiwhtj tnortiöt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.^

mbcgrctfllic^c weit? bureß ß’« ^“f^'J pfangen buben. @o erfahren t4g(tcß/öa^ etliche tuetn ben 1««»^f®U fncISr «Je öü andern zwicwol woj* »ct^/baß fie alte pmpt in einnw’^’^üj gejiki vnö gewuebfen fein.0^/t^^^*j gefcßihei ßc^ßalbf / bup beç ecM'^*’® ^ ßdd?en foiefje f renter »nnb wnt^f^’” j fen/ weieße ein fru^c buben ben H” intreiben. ‘

3rer ethebe Çnben in büfp^^^^ft gebotte Ideber Der bdttmen/nifßkU’iJ^ fonbem maneßerlep burebeitnniî’^JÙ nufebte urnnenen/ gefuüet/on f”^^^ ^p »mbgange anO^ folcße tt)ei^/wùigt;^\L 0? fonn ift ungejeigt woibt'ÏÖ’f ^lu her gérante ijl/bj bub teb noeßfüH^ ^cß roeif jrer ethebe/Die von ««(% lt;en buum jrgenb einen up nbgeb'n»^ lt;, ben/ulfo bub berfeib (ebon voüet^“ ^L wur gewefen/vnb buben jn in ein fi ber boißin gefebirt tieff vergw^^i*^^ fm muneberiep pnrgirenbe freÇ^ L non uUen feiten/ »nb »ufi eo b^'ny^fli wefen mifwaffer ber geboxt«» ^'^

ocr page 433

^(tçtgarten, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»i

'^f^ ‘ ^’^ amp;^^ ”’'*’^’*^ ^«{(ßwff ''ÛU?'^^*' ^’^ I^*^ fo^^^ ”gt;^3 » crfuc^t ^«Ä^*^”’^^**’ ^^’^t‘’wclyer bab

A ^-^“^^ gebraucht zate rodere Mamp;K^ ^*’^^^^ ö«»“«» Ffïlt;3lt;» ^» MS* * ^‘^ finb/bs (pzingfraut/roan

f'tiüüv'’^^'^t’3(cïcbfgt;^-^‘’t «Ïf®*^’t Wé

' fivfc^cn/pfiaumcrt va fruc b»ii«?^*'«gt;lt;t«’ilt; iW'»« oÇne vet Rnff/ ?^^^‘”'W^ nuff brcp/vicrz

Ay ’’^^'^^Wger ßolö^nä â«*

bi ^ J’^^Pötmaefethv etbebenfur-b(ü(rt'JV?*^^^*^ ^^w^^^ / welchen er fc^' ^^^^Wtcmit^ét^ctU.

iï nbsp;nbsp;‘^ biefa/wde^e teb fc^ott

geranten, ^efinb ..^ 3W^t bdfrüen Äpffel/wct^»

ocr page 434

xo ÂntonO tnM®^ , c^c ntc^t (ang wedren fórtn^*^/^.jj pflegt mn fröm oamp;er 6ó(^»n Ö^rX’/M galten. 'ïüanntcbnunvct’rncfRLi f^re beum verblühet 6«bert/» » ‘”. L^ fe^on artfangettiii flnnen lt;^Pr Ïÿ ï)en/ fo bezieh' tefe ihre )un^t I»J^ waffer/fo tc^ von ben 3t^f‘^fÏMof«lt;' bie $u meiner franef^eit öi«*” J; Jj« i» ! prefjt hab/thu aber fdcbeè H’J jj/ att^ einer bütten/ju guten Jegneràett/ k^ mir un wf”‘(Sii** nûgen / weiche nur gut vu Wr^^fr^^ ßeif; gejilet fein.^p ein 5«P'W ÇanOen/ ba^f^nenfeuebttö’*^' „opquot;' fo befeuc^tige ich biefetbenî«^“ ^pfiquot; ben mit gleiebem waffer/vil '’’^/foir Çaibebuè erbrich Ölt;”quot;lt;‘’‘’^?Ï jlpZi ie^ô vod fokwee maffere. ^^HJir gefügt von ben bäumen vû r’ L,^^ man biefelb purgierenb «’lt;’^^i(|b{ muffen wir von anbernf^'f^^^fp'^ t^un / burrb welche bie b^tufU » ^j/ mcl^t ein purgierenbe/fouby y i ^ij anber tUgent vnb f rafft mb^^^iijjj welche audj fehrklingvtitiPquot; ^

wijfen.

ocr page 435

2(teeg(»rten, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»

^w fünfte capiCcl.

^^*^ M»mm/ïtt

• ‘^®**'n wir efunc^cn / lu|ï»5 '’^Hbwijl wirbigju wiffen,

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^»«amp;lt;rMMlt;WarneIxi-

» ^r^óWenecin anbere halft be-

* ''’’llHi]/'”^quot;^'’”^ ^«Ï*^*^ lt;”^^”^ ^^

* ’‘'‘/lötu ^^® ^‘^ voitgen gc^attet wa^

'' ''’^foiA l”'”f ’^’^^ purgieren ßeriebttt

^ '’’^wZ f *’^'^’^^ au^5wfü^rcn veroib

* M/f • ^‘^ ^’^^“*^’^ ^^^’^ ^‘■^”^’ *^^W

* W JÏ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fokwee eben a «ffvotge

'''’quot;ben?^*”^® voabwebf werben/wie I^iftih’*!?^^^*^^”avenepenïuuoige

* ^ki quot;^'^^^^ ^^® nemUeb/waft bu wilt i

* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^‘^ ’®'^^*' ^’^ P«R‘l«a^ Pa^

* '’quot;^ierf T ^quot;^ ^^^‘'^ f*^ fanß« in pat bee

* wïï ^'■^nepen mit nu^ gebrau-

' f’'tbcta ^^‘’^ ‘^^^*‘ mitb^ibat/ober

' ’^^bas 7x '’quot;^ heuter/fo bie pepiUn^

’ ^!bnhr'^^'’^'^knbcn/vnbmitbenfè(-'

1 ‘^’^ItinaufffoUbewei^/wieeb«

ocr page 436

Ml »tttowtï tnoctof

^(fa^Vfüücn/ feuc^ftgen vn l’f^^^, ^ Q^e^crflu fc^Iaffmac^cnbc fr«f^^«‘'L fem/fo bruiicVo(c^c^ew4c^e/tt’«amp; fiinen/n^ctc^c fc^laffentn^cf^cn- ^j freuf r aber bufe natur ^ikn / wl fonndßten^te Su crje^Ien- ^“JL etneramp; ï fruchte mit andern unJÄ ^refften begaben/afe eine jeden »»’'Ä

.^aefec^fiecapiM

wen ein guten qerueb/S^f^^ ' mnb fnrb SetomnKf’ wogen.

wae wü bt^nn^er ben/anff wde^iweiß ben p^^ ’^ ^nndfnkbifn ein P«f^^ ander frufft mag mifgerbeiïf‘’î’^''ÿ pl^an^f werden/ eben da|{elb fo**^ ^^ Çm nerflanden werden/ da)^ «tlt;«lft (eiebe wd^ den bäumen »nn? Of/

ocr page 437

Âtçtgartert» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ij

^^tt w^gmtolcikn/wann fîegcfâHf o* ^^üefmc^hgnwcfamp;è burc^foldjc bin^ ’’’^Ic^fbûgüc^ (cm foidjee Su würden/ J«6 man bewert. ^annenBerfunmart We Zeigen ohne aUc fünft Bes impf* wwdd^e herb few / and? wann fie nm *'^lt;n finb / ethene fawer/etlic^e rauc^z Jil’tlje fuf WK Bomg ober Suefer / ediere '’'ïdjebmadenô nie ein nnifeamu^/aU ^'*nnietnnb oberanbergewûr^/fo audj ’”‘gt;5 ben geruc^ anbelanget / etliche ct-’’^^uten / etlidjeeineo pindenben ge* ^•. Sönnb hV^lic^ bauen Jureben/ Man etn »erjienbiger Äunjder feiere W befommen / aie jhn nur gefeit » ~of fdebee gewift vnnb wa^r fep/ba^ w ic^ tudt (inma^lzme^t fe wol an^ ‘’«»gf^ór/ab von bem fdmeden vnnb '^en erfahren. ^a iep hab ( wde^eo 'Oöttiglaublidjtjï^geelcmaulbeeren/rOi* ^^b^nn/vnnb blawe dpffel/fo wol inn^ JbMg / aU aufwenbig/ein febee auff wembaum hangenb/nidjt ohne greffe '’('■'vunbemng gefe^en/ begriffen/gedff'

ocr page 438

14 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÄntOBiJ meelef i|| fdjmarf befunden/ Denn ^^’^fyi*'^ färben verberbf rear wo2blt;*^/ ƒquot; ß nur «um anfe^amen

»td vermag bie erfa^mw^^^uf« naebforfebuna öer «ot^f’^Sifli/l wekbeö wann fok^e (eut lt;’‘’R5 6i^ tu mfac^niebt wiffen/fo «»lt;^gt; fep vnnatörtteb / verwrnt^^/Stfif darüber. ‘ J^iefefaeb ^«»^’^’‘Î^ öen auff gemeUe wet^/ wif i^u (i i»' fonberlicb aber mrt Den ntaufb^^if pfungen her bäumen. lt;^^f*^‘’,Sfy felben nnnbaueb bureb bie artgt; ‘‘j^/ intfcbwngberar^nepcn »«^^^i ,Liiii^ febibet o^rmaBk / ba^ man eiR^ maneberf« ^uebt am farbc/anffiftü' am gefebmatf / vnb am gemfb Hy gen / aU nemlicb /4pffe(/w^W b(umen vnnb anbertep iW^/’^iib* von einem flamm berwacbf^*’- gßii^' wiflieb mit «wepenexempefn/vC.^, men/erfieren vnnb btwdfi^y^ woi lt;6 febeintakrewmep^ foicb^ö nicht vapiVPl

Bieber. ;^gt;

ocr page 439

3(rQt0Artcn« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;xy

^lt;t6fubentgt;ecapitet

^''’^ttfcbtwnnbcrbrtdicbc vnb («lijamcbcttm.

^?‘'^'lt;’tt bcrthripfcv bclmctfcbcr JM^*' tiatürttcblt;tt fachen / Dengln* '‘niihn “^t^OöjinDcn/fc^utSt von Ä^y? ^lt;*’quot;» «»WC »df, ‘^(ï ^^^’^^^«/(«dt «/ ^tt t’«*^ o:f/weU ‘‘n blS^^ ^’*®lt;lt; btiß/fif^ gepfïane# «iirtH. '’^®^’^^lt;9 getragen Bav ^SrnÜß^^^^ ^ ^” ^’”^*^ ^^^’^ ^ **” ^^” ’^otthfH ^^**^ ^wufcen/feigen/biren/pome

bdüm-Ü r ? fet^amer îûfdn/ her Ä ' ^^ ?’®««lt;^ 5amp;apttßa in feilem nbsp;nbsp;^\'^’^^fb«6 er €9?agiam natura«

fieubhf? ^*^''^*” ' welejer ein lup nnnb WbiJ^K^”^ Wz war MmtiebbieÏ ^t il nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;®^ gctnlce/ »nnö

’”^ lt;iß èwen trauben gehabt/

ocr page 440

tlt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(fiton tf tnijrJof

wcfc^c frcfleHo^z »nö snandjev^o; P^ tvaren/audj jwepertep tu^oth §«ô^’ eine bat Den fdjlaff ^ewe^fz amp;»« o«?^?. leib purgiert 4)er anber a|l w«r«^F j fig baum/r)at ein et tiefen aften pw^ tragen one ßein z an edteben abe? P‘% bie ein füllen fern ai^ Die manbd fffL

»nb war in j^nen fe^f ein eines anbern titers angefubt^^L te trug firfc^enzfo one fern waren/w’ füfjzetlif^e fawrzober bus aneb p®»’^^

#ert.^ie rinb war ooHer W^ww””'^ fcnzauzbbiefrüebt waren 0*‘^fî^^Ù fie fonßen ploegen in fetnzvß f*lt;lF^^% wolriec^enber. Kerbaum ften^'yLi ling an àûbiüfwnzonb pflegte(«’’^’JL

war aifo immer^û ober baa Ö‘’*’^amp; rauffz baf man fuut abbredjew -^ es haben bie dpfcl nach einanber glt;rj^

»nnb niebeauffetn leit angefanae ,^ wac^fenznoefj reiffiówerben.

I^ungen aujf bie erb ^inunber »Jr^ fiüc^te» wegen, iet?(ie^ eb §a( ‘jj^

ocr page 441

ÄtIjrgrtrt««.


fenk ^‘^^^w»*lt;^ *’*^*^^ '■‘'^^^ dlt;^i^ Ifïrf ^f^**/ ba^tc^mdttkbeta;^ fait Ç^^abâcfcÇen. «ïO Da^dr r^rt J’Mnnee ^aphjîa ^oua/ nufj ird^ j^lüttcrpticntl}/ böß bic fun^vnnb Wiimpebcr impfungviclwunbcrbar ^fWc^^ fonnen Unri^ten. “ïBir ®wab(rvonbcrtmpfung aibte ntebt« p/ttcitbicfelb inn einem anbcmbûc^ Weben ip wozben / wonen bef; falben »Y (^‘■genommen werrf wieberumb ^Mnemmen.

^ne ac^jte capieeh

^ie mnn bic geätzte fr webt ettv I«mlen/beb« leen/ be waven/ vnbbwwebenfoU

lt;^e ich mein filrgenommen rebe em# f^ng/miHtebaUeniuwtffen t|un/ h i'^eni^evmatch/feuebtigung/i ^Mm ndten/wann man bic beum ‘^/welche ein ffetne vnb woebt fruebt Wm^r^net/alp in ben anbem benmen

ocr page 442

fl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÄntoNfjtnfjöW ,,jfj(

welche em groffe »nnb Çart^ ^Ïfif’ gen. ^Dc^erpcngffc^Uc^tè JJJUiif lgt;Kfc/ Der Arfd^bauin / «^‘’^^^^SjdO^ p|ïaumcntgt;(ittm/pfcrpc^/@lt;’»’^*’ïw pffrfic^/möUehn/ Pfbautn *’‘’^2 f« ÄCö andern gefe^feefju 0«^’ ®5T,|/ iJpfcCbaum / brenbaum/ mantxlbaum / nupbaum/»*^^’^Sii f^enbeume / »onwclfbfO/*’^’^5^y ben vpzbï^fn/wan bic ^üc^i »’^^A/ ff c^c fic rctflr fern/ abgebjoeb^« “’^^ haben fie nicht )b:c vonfemmertt %j(i (chefrafft, éolienbc^h^Ibt««’‘’J[,rt(ii «g fein/ abgebtoeben werben / ^^^ {« fchónentag/ vmb bno ntwwlt;?J'Zj^H 2Kon6/^ü miteag/mit fnnff'^^’'K,|/i’ii’ odes mffen/Jerpoffen ober ^^^’,.,tt'’‘’ in etn wolgelegen oit mit fï^^.^ijt* ^cn» 3fl fo fnefy baf; man fît mngbcïwahten/entweberwen^^iil' prooiftanben ifï gewefen / ”’”I^.(^ ben fît ^ttn verfaulen/ ober famlet fein woibcntm regen onn» ,(gt; onnbbepbalben ein »berfWIPdJ^ mentitfum Bumoiem/ welc^t’^tin’' »^^

ocr page 443

ïx« offen bewert/ H(„?^5 ^’ttferoiauffbem^eröewo fern i»ögt;»lt; nbsp;nbsp;nbsp;®w§««ten) »nble^ficenfo

®^^” ' ®*^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘^‘^^' ^quot;'^

Æe^ ””'•’’ ^^^quot;^ ß^ ^‘’’^^ i‘”’’ f^^ W ^?'f^lt;l fie ab onö werfiTben m licEfS ^'’^” «üO/W^ßeaffo aUgemdefe 4^?^quot;’’ aufjOozren-Sfl nun fol ör '^^4«gt;t^öf« vonpunOanm jiiiBwk-®‘^^^'®^^ ^®»b/fo mit papir ^^^^^^'‘^^^^ foUfcin.föefcltß Dir JümäA ^^*’”^^*’^’^^ ”’^*^ Diefelbcnein^ üik ^^^‘^^^^“^b anbdanget/ von kj^^’l^^^tbiffen/ Da^ man fie entwe h‘’‘’^’^‘Mbum Ädfc^ tffet/oV DJ mù^ s 'P gefotten wozDen / wie font I^l^aumcn p^egt ;öf odjen in bert 4?”* '®’^flt;i Dufelbe iubwue^m ff*””^^^’' km/oDii cin weMg vor ihütiff ^•'’*^ bi^eiKn Jö ubmD ehe ' löi^x ^ ®^^^^‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^bcr ef-

’’^’fcinftemmenfoU/ ba^ muß man

ocr page 444

ÿ» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÄBWttO'tlTfwiM xâ

fdb^ abmeffen vnö vucikn / ‘^‘”^^i Dee (eibe/Dee altere / Dee^tfe^^^^^^ù temperamente/vnö nach bent tiWI ^^ natur fteb bewenen left / eine ebfgt;' ^'L anber/vnb lepltcb n^teb

mit tveUb^’W biefrücbf gear^f f^*‘^^ Den. rèenn etliche fmb febweeber/unh etliche opf^rert boi«quot;^ ebe nach einer langen weil. ®itt bj^^ Den einen leben vermant haben / b» »^ verftenbigenvnb trewen arnt b'^^S^ »mb rath fragen foil, ^^b ^^^^ ^Î W geffen Jümelben/Da^ bie beirtvnnb ^ auebbiefamenvon ben ge^‘‘^^*^’^ pniit ten mit fleif feilen eingefantUt '’'’'^j-|îet|i aneb bewart werben / bf’'^quot;^(it (eben tugent halben / weicht ’'’ bW^ Die große iß/wiU nicht fagen förbuft^ Würm vn inwenbig vnjieifer bee b«^ fonbern auch für anbere fâcher «iTj^ji ebeieb albte lieber »erfcbweige’^®^pp^ mit wenig wetten erjelen. ‘^^‘*^^^W haben fie bicfe frafft/ baß ®^‘”lJ(jiii* pßanijt ebergefahet werben/ƒ ^W men bie beum/ welche börw’‘’*’’lt;i«

ocr page 445

’ink Effort««» ' yi ^Tf ^^‘'^‘^^^‘^^ ***-^^”* ' ’’’lt;^^^® %/Î^^^^ ’“^^ ”^^^ ^‘’” Jivcik^ten o^ 8i^’^'”gt;» lt;w foti^cnbaujrt ’’^b^ ^^“”^^^ ®^^’^ gcpfliin^t foltert Scdrtf ^^^^^^* «iicb^ici^’^^^ mit Den Wfb^ ^^“”‘^’« '^ w^’tt^ anbere wo^m ^ft^^'’^d’^‘’^lt;’’ ®^’’^« r^Örnn fo buy f''’”««f$nlt;9iff^lt; rt^aning vnö gt;Wi ’^’^^^^ lt;fötrtc^ mirt entzogen/ fo Un *''^**lt; ®widlt; fwfl^/ become iio!iïï?‘^’^l^^

^ü ff ‘^^^^lt;llt;’ïtlt;'f»*«ÂP Ï’^ lt;^®’^ hor nbsp;nbsp;nbsp;” ‘^^*®^® rtv^nen/onb mit arça

«btn'f « nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^ Ö’^’Ó’* ^«^ f®^“

J man nicht allein von ben verfe^-u ‘‘’*’”” ’’etlichen / fonbern nne^ von L?*‘^’’’’/’*gt;rtcfelt; weber bie lufft noc^ temï^^^ ®lt;’flt;«ïgt;ert haben. @o folg« quot;omau^/Oa^manbiefelben alle far/

lt;gt;lt;6 wenige aUwegen im anbern wmit einer fnfeben einfachen ober

, eomponirten ar^nep anff ' einneweomftp

arnnen.

ocr page 446

yt 3(ntonïJtnfydbf

^dô newnu capttet

3»ff wcldjc wdjï bic fomiw^^ Jaoi bcrbfl frwdjtfb fkbon «l’5‘^‘’’^s(f) fcm/vnb babcim bcbrtl^^’'’^^/ cirt arQncyifcbc ntnb p^*'“ renbe Braffe bcFat#gt;wlt;’*

mokert.

X ^te fan ic^ niebf f^^KSlt;''' ntïc^Ia(fen/ fonï)ern wP,(^J()j-^%aó icQ wci^z bu6 )^ï^2m heb wüttbfeb^n »nö begeren Ï^^rLïit '53546 ifl nun tgt;46 ? ^46 ifl^/®^ ? yitn!' lt;ïnglt;f4m!et fewest b4(ö / ff’^^‘’^ Î^fi* «ft feber oen mdg purgierend ®3ffgt; feiert im friHing / fommer oder F^ Lf; gebzoeberttvozdert. @o nierrfe ^^j weiche ee gern Wilfert wonen. -^^^ er jlen fok jamp;ï von einem treioe» lt;’P ^^ eüiebeeirtfnebe purgierende ^'J’\ W fen/nnndiwurfoiebe/ dienw^'y j fcin/nlf: nemïiebrbubarb#«*’*'^ ’ fcrtetblerter/ertgelfü^/epit^VW^’JL/DH^ f4ffr4rt/m9robo(4no6/wrtie’n*’^^ pÿ*

ocr page 447

gt;5^ «»»frdmbdne# h ^*^/nü!R ^^^^ ^^” voïgcmeltcn «r^« Ï^ttbJ?”^ äflfßcnbm cn»{^U7fa ? ^Mfhv ^^'” I^^^l*” ”lt;*^ ’^^^^ ^^

^^^fûcfl'^^ *’”* ^^ vonnöten tft/ vnn^

”fl^/ feuR ^^^ *”‘* ^^^’^ nnbern (inben ’’Web r ^’‘^^^^‘’t^ lt;»ttlt;^ «**^ emanï^ ‘'’’cinj^« r^'’’”^ ^»J^tftö nn^/fe^t eo m *’‘^Ilt;Ä^^ lt;’lt;ètifïe efe^tz tó t ®‘^”«»lt;tt beiden bic pflaumen/ 'ti»(u7'^quot;'^^‘Ö««/qttttten/obfüfc1jen/ ^tiß2?^”0lt;Iöc^erf ober jerfloefjen. ' ’^‘«emm ^^ ^‘*’^” ^^‘^^^ ' meiebefrücfjt

ihifh/?’®^^ ’^«rweibx'ïöann fie nun «te:*quot;’3'f»«'quot;»M-*w'^lt;‘ (Afh ’”^Wt few wollen / vut* öiefet L^ «I^ Îùuoî / alf’ ban» ft abt )[n bic ^^Ötf'r^net/weuèeott aUenfe^abtrt

ocr page 448

4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3(i!toinj UTôtîtef

îjcn (fib auffiofen vub purgieren f^n”^ ^lt;©efißSC!c{?fit fan man aiifb n«’^ J’^^’ gt;^ncn Weintrauben vnibacbf» »»^ ’‘ nad? débauche mit greilfeHinw^^**^ gene rnnl» Der (eher / ee foKen aber if ' une ihnen liefern aupgenomitK«”. Den. Qüo gemelte gedr^te ft^^^Ä fcitter/faw(r/»nnbfonßcn»n(Kb(gt;«-ren jueßen / fo mögen fie mit l»e«t^^ inefer/oöer fit f;^o(^/ober^tmmctf’'^;“u belfert/ vnö ihi febmad »erbeeft nbsp;nbsp;.

9Ljber öae fo fan man auch ‘’^^’‘’%r jii|j oberpjfpanerten eonanfft/ebtfL (len ein lt;gt;nbsp;noer gewitre gebiaudjt^ L iu|l nnb gefdOen eineo leben / «»F ‘^^ ben etwao fernen ober effen/wann»‘ j, bie gedr^fe fritc^t iffet/ober ^^^^Sdi’ genommener ar^nep Diefefb btaw ^ baf bie arhnep Durch anber w*^ ' p(, ge fhtef auffber Jungen »twniwrtj^

^0 iß noch ein anber «^^«^^‘'‘5 ter weg/babureb man fan bielt;(ntn% anber greffe fröefjt be^ bemfewt'’ ,^.^,j ' »nb fechen/mit Denfeiben ßö(glt;J^L| chen/onbbenieib von ben vbw'jfuji-

ocr page 449

^MiA 7 ^ï^reintgen/fn uneb Oie na-^Wtn*» ^^^^^lt;*burfb flUpercten. QBer '*!f6an ?'^^^ ^^Ölt;ft/ ee foUen aber foi»» 8«H{h k •’^^^”'^^ '’^‘'gt;'10^' '’*^r^‘’ ï’nttee ^U ^^^’^^^^ fibenOen felOe in unfernt W?^‘‘'^^ *virf manfinOen/wae ei^ Mb ^’^*“!^’^n. r^ofb wire fonpen M?^^ ^*^'^’^f'’'^fblt;n weiter tjefagt ein ***®«tt quitten wein vnnO

Hotth *^?^’^^^*4'^Kibt inetnerepipet ^ ' ^tm '” ^quot;^''^^^ Mickten auff Oiefe weip, * 'igt;(b{S'^®^^’^*'’^’’' *” ''^^'•'Ubetn entai * 1 iïe(fr^^'’‘’''^'^'iea/ ober Die rinOen non i* îtfJ*^^^^'®^lt;f^w^itÇ/ c*ber fonpen CS^ ^*^^”^9 gebeid fep/vnnO lap hfii- ^’^^^^^Ppaumen/ fdgen/ünnö bidu k ’’”“lt;*^ lt;w w^t ptben / bip fie ^“ffätfebtt’oßen pb ein en. Triefe lt;nbsp;torn ^^^ ®tt ^Ües bauebgrim«»

mfH es..........*”» MU«» VMWVVÖUHI«’

Ux ” ^« Wt bebauen nur Oie

UV? “'^**’^^«/ wekbenon Oerfub-ÄrS'^- quot;^quot;'quot;

ocr page 450

jÄ 2(ntont| tnijalof , l 3cJ} hab j^Kr etliche

hie »oigcmcltc früc^t / fo wol OK J* al^ öicfnfc^ennic^t^abfrt d^^^®‘L üern öu empebe purgterenOf -fo ihnen bern.t^t fün3cfdjnftgt;ûi ?% nonwen/em wemg gf^îoe^cK/vf” jj^j w vonnöten war/ ^er jîoffen / in nn^ tuJjlm verwicfelt/ vnö wie Oie p)WJ^ inßewaflertem wein gefotzt/'^‘’%ii tmt Sucher wo( bejirewet/ vnO W’” unn Bungen Jue^fen gereicfjtwOeri^’niif j,,; Öiegefotten bnibe gebwu^t^'^ jy4 fleifeb von bè gebdjten nr^neyeo j ein ficbgeieibet/m ein rein gflt;l^^y mtf fleib bemalten / weiter ^^‘''‘’w wann Die notturfft votfjanoen ^f^uj neu a(fb ein ar^nep offtm^lp

3% wci^ noe^ andere / welf^f £ gemeUen früc^t nach ianger ini’’Ljj' berbeiKUng/ fo auff folebewn); ‘ j« «o: gefagt/befefje^en war/lö^rj'^jn^ gebön ^aben in einem offen/ono’ ^ dem/ auch binten mal wibemm'’^ ?lt;e/U$Mttgt;ib«rumbgebö:t/»””’J((i|f

ocr page 451

2amp;?^fWlt;n / vnb 50 rechter Ic« H(5?f ”^*W^fpartem Surfer. 3|{ MjefiLï®^^‘*’'^^«âlt;w4cn/ (o ^abert quot;ntDiS ^^*”“^o|lt;«'va|ïcr dlt;^««ï lt;tU f5^cnÏÏSϱ'quot;5?^ wetne U|prt

8‘HiD(tïlt;^Ö^^^“^^*^ ^“^^ benvbn-

4 ’^U/iIï x ®^*^^ ’^**^ ^*”^^ vcrpcnDigcn ! ®^'gt;ïaZ^‘*‘'”‘’“^^®‘’f^ ‘’^^^ ^^^ K”^

''*lt;h/nJ^”^^^^“*'^^^‘^ wibcr Sübefom-’’’‘iftz'Z^Ï**^ ^^^fquot;^*^ '' fquot;^ ”®^ vnucrlo' * ’^ihü nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»01 franrf^dtê

^n«'^’ ^oaucIjtvaóbKbofm

* ^'*«gt;1« *'' ^‘’‘^ucljtvaóbtcbofmatt-t ’^mÏ'^'’'^^^*^franrfcr oVgefunber ^Ä? tquot;^ biaucfjcn foU. 3^ te fan ntcnbigtr ar^t newe fünjl »nb

* quot;’^âttjînben/bkfrü^tt îôar^nen.

ocr page 452

^% nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(ittamjint54loï

^aa ^e^ent^e captut

3nffwelche welfj bev Utrfc^/Jt retfd) /purQel^^oc / vnnb 4ttvlt;‘ fpei^Breucer / ïtem ^ic ö3Ui'f‘ Buvblï/pfsben/ veeoch /^^‘^/•W crbbccr/bte fru^ddejert feiff»*’ '’ j lt;t»berebc^gidchen frwcht/P®*?

vetib mogen gemacht vixtW vnb mandoer b«nb 5^' fchmact vnnb ge* md? bekom

men.

f^amp;wer Çû nicht »onndft« ”'2 ^lißidtcn non öiefem ^^^ wie bic fpei^freutcr/ wur?t^’’'’j; pITan^jen mogen gedronef werfend '’ einer nur mit fletp betrachten M^^^Jj-Jûiio: non nr^nung ber beinnert Æ ifï moiben- lt;0och weil bic freuter »i®^ gro/p noch fo fcharplfe Wurzel ?A nQ;bie beume/ onnbfa|Ï auf;öfgt;H% wafhfen/oïfcrgep^ïan(^fwerbfnA^”':L Wfrhafl^fem/ bej^hnlben wW^J^

ocr page 453

Äcijtgrtrten. tisnc mclbun^ç von jhnen galten. (Str *’'ffÆtiun duff. Î'itmô’f faiîKttvenî’cit J^nnefun ckv auc^ anbern freutern/ quot;ƒ fKamp;Kp oticrvurtag hngte^eftege^ HttwtrbetDwncljenin Dem waffer oöec '’’übe lier gebeizten pur^terenben ar^s» Jlt;jc«»(lc^lt;tm anfang biefee büc^lme er JwfemwotDen/ nim fie nadjmat^ auf? Jwi waifcr / vnb (aß fie außtwefnen/ t^w '’^^w flum anbernrnaf mit bè weic^ea '’”b öjoftnen / vnnb fted fie (enheb in eut Wc^/fo v?o{ gemüßet vnb außgearbei« ü^f'^v.'^asttunbarauß wire wa^fenz “^«bateinfotcfjefralftwie bie amneien Mn/inn welchen biefamen geiretebeï i'nöwoiben.

■Öeßgletefjen wire aueb gefebeben/ ^quot;n bu mie »otgemeltem waffer auß ^ gebeizten arftneten ; a}ß mit einer ' “J bieauffœaebfenbe»nnb noefj grii# pjoefreuter edie^ tag lang mit nibib ƒƒ Ipetfeß/utt nit »berfebütteß. J^en fort Ur*!?^”^‘^frenterbefebdbigt/ foUm u Y.r*^«ürecbfen ffunben baffdb waf i‘^lt;»lß a«ß einer butten faugen»

ocr page 454

4» Ätttonfj inijabi! |,D||( 3(^ bann win jfmen ein lt;»«ff^^^irf purgierend frafft mitgeteiU-^r]’„‘fff îdtvozÇandè/fo môf; man mi^ ^y feiben wö(Ïer gemelte fnuurïU”’y maf/doc^ 50 refften gunden ( ƒ ùiF fccumen gefügt weiden) begier” ’^ h^fe^eet,

3ß:er ethene pflegen die «’Ç^ jungen freutet »mbjügrdben / ^ die Heinen «aferfin / deeb ene ƒ 2(1’’ neien / welche îû f^zen ftanefÇei^ j lieb fein/Jer^offen diefeiben «’’ƒj?

, vennoten tÇût/vnnd jtrewen r *’%( rumb( Wie auch inn den bewr^f■Hji wezden)decfene mit der ^f^^^^fdtf taffens wacbfeiwnd ven ï’ettP‘quot;'^ arimepifeb werden; 3c^«’^‘Si^ feiebee fbzer vief verfóebt »««^ ” pozbiertbaben.

^ftlicbemuebeno nur

^en die junge freutet/ vnd ß^j'’’^. „ füll . gemuebten feburff ( du daß fre^ bingefebt werden ) au{jerlefene^‘'’^,.^_

ocr page 455

Ïfï ‘’^^‘^^^ / «PO lt;0 vonndtfun thittf jyƒ Ib a(fo auffwac^fett. 3(«blt;w w\jM*n bcndr^nungcn terbdunun.

df^f^^^»* W^«*’^ len r*^ Ï’^*^ ^’^ wur^d Oer freutet fei' bagT*^^wt’f»/^tf^Öt^l^wölben/ ^®^® nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^ff ^^” fc^mnef onb

W^*^^'®lt;lt;fPlt; «on ben färben)ge-1 Ötriebtet werben / nach bent i HicTr ^^’^ßo«ni (firenei/ welcher/

11 t e^bfe’öenb vnnb SubemO:-

' ' fc ÏÏ?^ ^^“ff'” trettetW/ ben lattice ^enfvS^^.^^Öteffen/onnb mtt bemfeU i'n/S'^‘^ ón«9 ^atte/Ju befebut^ t$(üAÏ!®^®*’^ncblgt;tó«nblt;r«tö30/w«il ouß b?’’?5^§û«‘lt;n fonte/er h^b grüne

^6ffn« '^vlcmwero funß vnnb funb.

fünßlteb mógen ge^ ’uiieL Ï^^*^’ be^bulbenbalb ein en / wo ieb Suuoi îu wtjfen bub

ocr page 456

^^tlwpll UJ^JJJO»/«) ^jtu^PPJil^VJ^j Jllt;?« lt;î««‘' «’^P’i .S|/W^«lt;J*W^3j 9^Qll3V)m WOa/M«, jUU5(JWV MJ^31JjS^3Q QUUrt/Ujpjll^a tiiUQ Jito nnbß up ^nu 5jrô o^ i« «5 ^Ah^JMdap/MJjg^pQj^^unji ,1043« u3Vuu3^ 43np wqjvyv^jq qua« *Î^5'“’ ’^^^^-^ ”•’ ^*’‘' ^”’‘’“ ”°^ ^^^ 'wwa«« M3t|0j aUM)»g4n4 3,0 gtM r^/M)ßwj JJ))’’'*^ •*^lt;iO U3Ó3UÖ4V43J Ü iF'' l^-’^'’?^^^ ^ ^’’quot;’•‘^ W^3Pj6^3lt;l 'i iinu ?j3.jQr ’wwapôîoa wa «p jlfp^H’i ^^^•^^’^^‘^^-^ ‘Ï””^ ’^f^ ^’^ I SnO^M»«* lt;!”lt;* J«WJIP^ 9^0 9JV/Jjjvj ^Jôt^^’“^ ^^^‘' usJpJtdjufpü uaqjv^ Üioiiiw/M’MwiMpJ up a^MPP/^PP ' pû $p/0Mf{l^«J JQujnitund ^uu 'Ïwliplt; ^^’^ a^^anui up ugt;qv^ o^j ^w«j344rH qu«a/tP^3jpj U3p«jg5 314 Wlt;*iB^pJ lt;î”lt;^ ^^»” «quot;’Or ’«54

• 0^d^‘* 63Pgt;^«tgt;ui / ujqry M?43iß 'Humt J’W^*’^ ’î^P^’^' WP «gt;î|uoj ^puu C/iit’J^’’”-’^^ ’^-’P’’ ‘^t’4/«f^P^

^«FW l'«W«)C

ocr page 457

SInjtgartcB, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4Î

ßaenlfltccapftct ï^wwctnflócÏAwif murtcbctlä wd^ î“^tçnlt;tt/'3a^)bî^c trauben vnnS wdnSïit Icib 4u|^óflt;n vnb ohne fcl}«b«tt ober bauebgnmen povgivenmoge«.

S linn bic Jett voibanbc/bafj mâtt »mb bie vcui tul Der rdben rau^ met / fo vaunt nub fo »td rdbenz Jb dr buneft gnug fetn / Jeteben btefe^ wvnnb mach ibve wurud fuuber nmb ïdnfïttjioO bemnueb in eine mdrfd nic^ 'ïumvnblegóvntbbieveben/ t^u Juben blben alten fubveef/nUe nfdjen mb Jwep ^^dletbric^e vingebevumb. iSebutt (ei?^* febuber biemurijd ber rdben bic erben. ^Ktenwein [oilman befenberfteb lefen. '^iltbujnlangbebaUen/baf.craltwer-l'^/fobehatt jhn/ bodj nemnfeb jbn nicht Wit bem anbern mein. 'b^int bariton cm bttber voll / nufeb ma |fer barunber mnb trintfo 1501 bem nachtmal / co mirt bic^ i ^I^tgefahr purgieren.

^uffemanbermeip'ÏVannbierdbe»

ocr page 458

44 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(ntotitj[tnt54lolt; j

gaaumpt itcrbè / fo óctcbnc «*^ f^^l, benfetbenmie einem gebenefîtie^J'^ mit femmein mit ö^nanbem nij^ . ntifebt werbe. leg brep ^dfe^^i»^J^L^ nie^mnrp nmb bie wurpei / »»*’ ben bäntber. 'ïCann nun baô wo’J-»oißanben/fo besait ben w^’^^Ji-von biefen meinreben wirtg^^^'‘’^^ Jnit fonbere / geu^ barank ein ^^‘quot;^^‘,?Liv dn anbern tranef / fo wirb» îgt;‘^\J^ bem tage moi purgieren ebn r^Lii ben.lt;So(cbea fc^reibtSO?.*^^’^’’ *'‘' bücß vorn felbbnm. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-v^j

,®ie befebf^berbee feibb w j^«» »nb ©rœcia/melcbe »i( eiter (’^’’^iKii fo/brnueben biefen weg/Di^’n fF^quot;' ((H poef/weieben man pflanzen ”” j^D^J «m pamm/ brep ober »itr M^-^flU* nimptbao mareb auf?/ »«t’^’^Jii# fache purgierenbe amnep/p ^^Ïiiii woiben/in pattbeo marefo ^’^jfii(i' ober ja fein ßeifeb / weiebfb ^aebmaio mirt ber fpaif/ba^ ”^^(lt;^ pieffemit einem gutenpPttfï^*' ’^

ocr page 459

lt;«52»?k ^lt;^H«f fa^€5(oK««m«a bat«» ^^^ ^^^^‘^ bcfc^rctbern üce fclN

'^/vno nach ‘PaUabiue.

^ttn i ■ ^ -^^^^^ ^'^^’’’^ *®^^* ®*^ f**“* o»i '®“*'^‘^b bcó gevaumpKn wnnö Wf?^^’'®lt;**^potf^ / '’‘’^^ bcgKlTen J !’ *quot;‘t «inem laffe ober waller von u’Mten anenepen/ tfucn fo(c^co ct-j ^‘’^«nanber/ fonberueb wann

' ‘^iS”/’”^^ berförjulproficn/fc^ilc ^üûf • ^'^ erbe wfberumb baruberz UthT?^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^*^‘^ bingen am met-

’'ïteinh r^ ^^'’’^’''’^ ^“' (elbcrt 5ctC dn fal kcE 'h ■ ^ ^^^d^ ' welcher bic wurpd W ?^‘ '’”quot;’”gt;w W ï’cr arpnepen ’^'’ ^’‘ trauben/bic auf dnem Pte ®'®’'^*^*' Oof* wacffen/werben ^tnSi ?V””^ ^^’^ ^^^ auSfibfen / ab f ^'’ wein/welcher von ihnen Mcbf k^^^^^^‘^ ^^^^lt;^ f^lountmus i lt;rpenvnb atibern buch

1 Üï quot;quot;■ ®^quot; “”« ‘»

'Lilian ^^^^ ^'^ ^^”” '^^’“^’ 3rnlt;jlDue a f® nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t ^'^^9t^«^^d«t ber vr (Ueben/

‘'®'HMumeu|mb ersChUt wozben.

ocr page 460

4lt;^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(inoiiq Uïfjdlof

•^Öaiincnhcr tgü gefdje^enz ^4 *^^ j,) weirttrauben gcfe^cn vnb gff’f’’’ wie »oïgemeUer '^malbue R^’^’^j welche einjeöe beer ben baiubl^’‘^ j Vnb purgirf / vu tft biefe fach f^'^Ä wunberwerrf gehalten wpïbtn- ^‘ j,, gern weilfe Weintrauben vnb w«fh‘^^ wollen haben / bie fonnen em P^’^^^j, ped vnb wem drunen / weiebn^’wE z^ie aber beo roten ficbfreiven/W^J^ lien ben róten weinjlOef vnb tlt;^^‘'’*jj| brauchen.-Oenn ein ieber bat feif ^'^ wiOen/wnb eigen fdmarf. lt;,^

^’óïfï ein anberwegbiewnW^L gndr^nen/gluipt ibrem «’«’«/’'’ijii ich auch nicht »erfchwetgen wifi• '‘' webit etiteb ßdete von ben ^tj^tntdj ben au^ / Ju guter Seit/ vnb t^wt W inn ein fa^ / baß halb gefiilkt pp^»‘^^ purgicrenben trdnefen ober MP^^'^'L ben gebetteten artenepen. ^7aebMto-^L mit benfeiben bao bepc erbrich »tfwù unnb fo lang wiberauifgeibp/ gtw”! »nnb verfolgt / bip bie ftorfe ««M

ocr page 461

pwoj/uwo« uj^xttiQWSiwÄiiun \ , U)büJ uottAVQ svw) ^)üu Xintaiigt;5 \ . rm3a\ OlJjQ «iqjtu ^30Q / W^ttOftujQ^^^ ’ 63j «j^JilAmnt Quua U3)Jtlt;w «^ t j^3pvw5Uiouj6Atti qv^i ujqniqoj^i^ i 3lt;inS 5|^nv lt;pi dvQ/oaJnq P nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

•ugt;3pq

’PUV45.-t3QtlVQlia3J[|iS

4n^tH33l/lPlt;pVU,Ut$ QU?^V](^j

/ujSotti lounuo^iJqA pnßtu ajquv ' ttp cpotiupca quaujqnv« ^^^^»(^ ',

•u3Q3jait|)jid)ßum«)qti^ tp’qîpj ^nv oj/upcu äjq iptw «iv/wqjatn lltppuv-wß poll «Q itoppanmiiiu *)aigt;V d)«0.tv 31(191» / tuqeQ ïüwpjijjoj «p U3Qwai/U3j?pvai iJttWDq)^))«/^,! *tw« 31(^ * M3Q.t3ai U)({303q.l35 «Ja -yj - '!ül!J3^ /jStquipjiq )(piu }|?UM)^ e»Q)j ^öQ/®wJ 3îné 3»^ qua /.330||«plt;»««Qu'! 3iq 9jvwa«» 3(pm loqpjjiq UWti))^ ?ut’ijd oj / Pp)lt;p(,ngt; (»3(p;oj un« iwi'^ 4gt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘n344Vf4ö4Jt

ocr page 462

^rt/jWW ’Jl^^ ^‘’‘^ “^’^ ^-^ Ó3U04U JJQ W ^^^ ®-^ÏK; i *'ïiajiö»’«J‘’‘J a««a«o^ ^3ruui3Q ’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a«u«l)^il5«^3j-lt;ï«/ï^vj3^qo

I CuMJl^”^ ^^Ï ^^^ Q«e/^3jyoïl

- ^ , IIUMP Ïtt«/W^atOOi ï|t)^»j3^W» ’ ’^♦4M)4«lt;’lt;*^^lt;»'^?’Ö' 43^3j0jut ^S«»«»«‘W*quot;’ quot;^ ”^ «uvoi/wag ÆWJJ«» W^PPjß^gt;(^ • «3«Upj %a,h^ ^J^“’’-^ *’’“^^ ^^^“ ‘ïquot;^ ^quot;iliijli^^i^J^-^ ^^'^^'^^^■^^ ^^*^ ïl?4vi,?S CÏÏ’^^*^^' ^^‘^ ®*^ /»p« JUQ ^«tgt; ‘'^ W'1«‘’^’ ’•‘‘^ jQP9«3q4?lt;« oj ( «pui Äutinq unijqvq jim {t3QiiC)/ciQ^ C)'îijà«*’y^ ^tt’«'”^ 49«u PQo ï)5e Cmpó^”^ «’JP**”^ «^4 ^4 43)n3.t^ ï^qwjypl^PJ*’-^ jjqo/iijJsjjï? jp? ÇiiHgt;^«lt;“ ’PHOP^^ V^^ 5j(iiunvn0

W 4«4/ïgt;’4P'*W3hjy vj Hlt;5«P if* •lij«»»«« ^“^^** quj^3ytujyvj?)?j CirtJ/iw^«^^*^ ««^P4’^ «JQ «0« ^qPa«/»’^’“^-*^ 2lt;ÏWJU.t64«4 43(1 CMW«gt;atgt;*Wlt;» «3QPJ Ó43jvni 314

' jöjf^’lW.OuwK: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;8*

ocr page 463

5(ti5»alt;»ttei*,

^'^ ben wwTççi pee weinputeo Ms/ns’’®^’”‘lt;^^lt;« gewaberten antilt;5

»i

^ ^’^eutern/bte bas gifft ver* ^cn^^^'wfo^» óu rechten flnn-’’Hbi» .*^*^ ' fo Werben bie trauben ’'‘tii/üuÏ^*” ^^^*^ ^*^ 1*^^^^^ ^^^’flft bef om ^^^A ^** ‘^^^’^ ^^’ber antibota/ Wk^^’’?**^ ^^^ d^^ ^^ vertreiben/ nbsp;nbsp;nbsp;•

weinfioeb ein feinb bet wJ? bermaben ba^ fein tenf !« lt;0/»nter ihm beb wirt «HAÏ?? ^^^ verbleiben* 3^ man fagt WÄ^^^lt;»« W einem foUbenti-

» « quot;‘^^^^^ » pcgileneW-

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘^^ttgct an biefenaUen/ Æ ? ^^^^b bk butter beffetbert î ■ hof« ftWwwb »ber bieb inj bergiff ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^^^* * ^,^Kc^ wo auch f ein

■ kit ûfA ^’^ ”'^^’f »biÇanben fein / fo ifî.

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^lt; gut bort bénfelben reben / nU|f

ocr page 464

fa 2(ntoniïtWó4tef' ^,1) ten fc^aben gebunbm. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sd

fien bic ufefj ven «nè ^bi

gtcic^mit tirwef wunbcrburlic^ bic bunb^bifB bere ber ^unö nieftt wütend H Lil fcn. ©olc^ce wirt befc^r^^JÏ’? Lf ntebe Icmanbte gebende/ lt;^ P^_,(ii ne träume ) von ben 2(fne«wff^^ L| €5rtedjifcbett dritten vnnb 3lt;‘^‘’^^ mb vnter)6nen von bè^(oïen^’”” J djer foldjee me^t feat (aßen hep 1’^^ fommenben verbolgen bleiben- ƒ L aber aU^ie memgheb $« riffen tP“L„ ivo man von foldjen gedrmen /rgenb em |locb verfemen eberv^^^rj wd/fo bleibt bic vongear^neV’^^ L nte^t me^rtnn/bnen(tvteaue^ ‘’®*L 1 bdumen ebgefagt muf; bef^alben'^ üuffemncivœmit fnfe^en lt;”'^^?fi poplftober begoKertwerben/»vier'“ j blue vermant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

Äae fep gnug gefagf/von blepf1 bel/wie man bic bdume/ fett^^^^Ï freuter/wurpel vnb anber pflanücn/^ bie wemgoef/ wcinirauben/vn tlt;ll^

ocr page 465

, 2(rçt^4rten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fi

bS^’'®^^’'$«^ fofh^Vekbee roo ee bert J^nöigen ^jnb trero^ereigen (efern ntl fed ”’’^^MlUn / fo rotfl ub noefj etwaó J Hemnö bvimlirberofo bep mftner* ju^^ ^Wtt^ bem (flatten tn bat (tefjt büh^*”^*” nbsp;nbsp;nbsp;^^’^ ^gt;«P^« Ç^fflt;^’^ geMn/ ‘’»benirtuc^ntittlhetfcn.

^onc wem vnb toft/went

^^fwclWcfüvmnttd^erbnnb» ^•^nebbeiten nÓQUeb inógett

S^ovauc^^ttwerben/

B«»ii«nem nuç sum bellen ß^fiVrteben.

X ^'f^gwifj/baf^ Me aften àr$t mit ^l’^'^ffnn flet^ »nnö folgen nac^ge*

à n?r’»lt;‘«MKlt;ftgt;WW^«« »««Ïgt; Ä^lt;^«»«lt;^tr|««b hdcrietten ' iftb ?'’5^^^^F’^ot weten.^otc^ef roem fevte^^.^^^f^ent« QtveaMa gerot

” W öie menner ^at bott gemae^u

ocr page 466

f. «iwKtItt«« .

Wie 2^eopBrapuó feBretbC* 2ltJ‘ -^ fa^t/ba^ bie Xbafier ein »ƒ Jl^yi weidjer bne fcBiaffen gen^neB^ ®'’‘L« Vertrieben. @o

inn ^Creabia ein foteBer wd» ^57^ weieper bie weiBer pat ffw^^^.i'lt;gt; epet/bie manner aber wötettï*’^' ‘,(iip

trmtchn petten/vu noefe cia/ivdc^er ben bauc^ßn^ ^‘’^4«’'* bte bdrm geßerrft. ^untunO^f‘‘L,^,^? bep bem 5X (fatone fo wlt;’^^?^!W tungc ber ivcin Ju mandwerk'; nj' J^ ten / fo nne^ Bep bem ^tofto?*^ y bern offtge«tdtcn^«njTfèlt;**’”’W cpïfepfn «vpten/fo vorn fefbb^J*^’ J LÿdH ben Baben. ,C)Kfe wet^ mb ör$ncpifcB 511 maeBè/Çat te Bewe^e/bn^ pc etliche P»f^'Slt;^ nep tn wem geweteBt vn etH^B rù (f mfunbirt BaBen / bent wein ï^^Mi*

ocr page 467

^‘'®‘Slt;»rte». nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ff

^‘höS’*’^ ^*^^”^9 emgiKefc^macf/ Î^Mh^h *^^ ^« leber/örtß Çcr^ »nb W fd?’^^^ ^*^ gfeic^heit vnö freunb SbK ”**“’^ *^*t »nfevm ïd^/wep

^“^ Wx’^^ ^^^‘^^^‘' ^^ »lt;f«tifd^m ***^/a^fiquot; ^quot;^^^ ^^^ blt;ttlt;rfdttt(^df Stfrt»/^ *’’^^^^« K«« andbota ge^ quot;’‘'S^z tod 1^’’^^5 ^'’^^^ «Xföm / vil b« ’^^ A ^'^ ^’**^ ^^”^ W^ / ^^^ I^^h ^^( '^^^*ö^« lgt;lt;*w^ befomme/ ^Httnii,lÏ-”‘*^’^^^J^^^^^^^‘ ®® ^Kak^’*^ '’«penbtge 4r$t wcljf vnö ' ’^W^h Ï Ó^laiv bï fie Wegemaefe« ^**^gt;»4 ^«ben/öure^ welche bic ' 1 ^zlAenh ^”^^*’4’gt;ibncttmilt;^«6d(clt; •^**^ ^” ^^” gan^ê (rib/ Wbllf ^ ?quot;^ burdjeringenben Mtlbhutt ^^^^^i mdebt werben/vnb '^^lop L^^^ ^*”^ francf^citen lebig ''^quot;’eiß h s^^^* ^^ r*”^ ^^^*‘ »«^«f^f*'* ’'’Wtoif n?.^^ ' ^‘’^^^^^ aufjjwiebte«/ ^'”’'H(in i K nbsp;nbsp;nbsp;*^^^^if^'^ erje^lè wollen/

ben beften mdg evwehlen*

5

ocr page 468

lt;4 »rttenO' W^tei

^ae évite capt# Ä^ttUebe vwnftUd?c bevett»’’^ ^ rtr^îteyifeben wctn/TV£ld)C lt;*’$^-lern jnr jcit 9cö wditlef^-T bevurtud? 5« jebtv i,(itt^^'

genbefd^eben*

tu neberwetKen wem) oîgt;dlt;îUJ‘^Æii tu «u roten tuft bup/ tbu benf^t^’.^ tcro / ont gicÓ in lt;bc er anf«»«^^’w in etn fe^ltnz ^efeben ober ant’d ^^ fo nu^ einer guten vnb reinen ^flƒ• ^i( mnebtfep. Âoeb uberutfo/WP’’quot; J^-em^geiefene nr^nepen gewafeb^'’%( reinigt / inn bne gemelt fd^fein ejw ju» fepen I es (epen freuter ober «’‘‘’^ji* men/fatnen/gen?Ar^/frü£bt^^^’^’'^4rr(l tere nrnnenen/mit welfbegt;^ b» ^ ben mop Ju dränen. ^dnN’’^

ocr page 469

4d nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘ ^oHn nun foU

(iHflJJ^^H/fomac^öen ponten mit (into '^‘^^^^ï’'^f^ f®“ *gt;«« 1^^*lt;»^«f% kfh*''^^^^ Ölt;llt;’(ï?»t werben/Oa^bte «iö ’^’^ ’^^^ticïj von vuren / biO §«^ C t’f^'’“^ »fb^Kt^r« wdgen/vnb •Xifftr h ^^^ ^^”” ^’^ gedr^te bunjîe Io5(„ ‘”^”/’»trtlt;rt wtberunib an ben Hittü u ^®ff'^*' '^^rben. ^ar bie vertex ‘Ä? ‘**Ä8lt;^’^« / f® f’® ^'’^ f*^^ W R ''^^f^^^r^ ^ueb von ben an* ”11115 •‘’^ '’lt;*nlt;”ttlgt;lt;tt fott werben) •Miu ^^'^ vtrwabit werben / ba^ tók *^“*^’‘^’^‘if''bemuacb inn etn gut ort ’litLrr^^^'Wntanben »nop {ufd-ii«(k / '”‘^^ef;cn mag / wetdjeo bann 10a m’’’T”?^‘’”lt;”tett gefc^e^mfan, tóflrf ^’^^^^wnptteb atlftïe ber wem ”‘621^’’^^ *’”^ ^^”’ ^’^ ar^nep gteiefe W h-’f”^!“’^®’'’^eingeJetbet. 4)enrt ^^^^’^^'^^ warm vnnb vend* tiaiJÏ’’’'®??/'®wtWlt;artjnev burebet« ’^oft J*?^^'^^^^^ '’^ preitet ab mit bem ^'^^ vnterpehet bie arnne^ ^wibiz biefetb jrer brafft beraube/

ocr page 470

jhm fetbô Jujudgnm vnnt’dn^nl^'L »rtD erlangt auc^fotc^ce; '^‘’îi trompt Der wem ein frembfe W’ j (§dit foU^e inn alle glieöcröc^ t^S^ inn einem angenMicf/ oamp;ne^Ö^’iK t^er natur/verörufj pöer v««gt;^® ^Ï% Î)ann foic^ep verflicht vn teweOgt;^i 5^ ^ JÖne tß Die erße wei^ ge^r^tt ^Jÿ machen/welche gar leicht iH/ *^^ ^. niefete bepominber etwae vt^Mî^ÿ* ' ee iß mbf folgen/ baß nic^t ^^amp;' wenbige materiën / fo in ben itw^ woïffen fein »nb baronnen fe^“”-Lii^ tee voïjuge halben vnb baß fieÇ‘,15 brebmen fdnnen / etwann »erber»; %^|, ben wein bermaßTen febweeb?/ ^ ^ alter (eiben mag/ fonbern von |nL|{ feiger werben ober »o: ber Seif ei» fjgt; ben muß, ^5eß§a(benweree »re’J( baß wann bie verierung feb»« I^^ Çdrt/ ber wein in einanberf^»^ F^nF Sogen / vH bie eingefcbloffen «*^^5^ gewotffen werbc-Oro fep bau H'J^ wo(te(i ein anbern moß banker» □;

ocr page 471

T 5(r^9lt;»rtcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n

^«Îfften würbe fein/ af^ her ^’^«Sr ^’^^*^^^” teuun aupiätei« ’^^ÿ ^^^^^^^ ^” ^”^^ ^^’^^ ^^^ ’S2ï^lt;ï«’^lt; ein feber nad^ fei* ^tft ^^‘’^ ^up^^^lcfenz werben inn I f^iDfo ^ ’”®^ (wekwee Mmlic^ niet fett i ^«C^ 3^kcfjt/vnnb bep einem (in*

1 ^w f '”’” ^^^^ gebienten feien an*

’quot;'nfof?”^ ^^^ befommen. Samt ^toBé» ^‘f'^^llt;w/ f® ^^«^lt; ^^® f®^ •«b 2 ?^^^ Jügebeeft mit feine wein ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^® I^ebenb / Wirt bee an*

Ww/h ^^^f'^^^^*^ bemnacf) auji* ' ^‘^‘itlxe h ? *”** ^'”^*” anbern mojV ‘®^quot;'Ö«r fo« fein ai^ bee l^‘^t/i??«”*ä««gt;nlt;« 1^0 »tîquot; ^M ol^ r ‘^” ^‘^*^^?^’^ ^^‘^^^^ ettffg«» '^’’ttiorr^^r * l'^tttfcbon »oifitm*

ocr page 472

y# nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÄntcrtqilTödW ,.■

vnb fe^Hcß ce wot 50 / »nö

nrr Jetf/bj^ cc öïr von note» »»’’f ù twuef^en. ^och aber tfî «w ^‘^'Ù (tmemoî fie ^(bKn^(:d?)artcb lt;‘® Jù barbez wegen beo pebenß welche eewan 5üfe^: ober îû wen’^ ^.^ ten gefowen werben / wetla(§t^ f^%^ nod? 5«! fdrgefc^nebett iß «’*;„prt' lt;0 fmb viel einfache ßöefz wdeb^ J ‘ „i/, geo füben leiben fdnnen / d^’^^ ^Jf „ul’ 1 wde^eo wann man nic^e ^draf^^ ƒ (,,( «man btefdb 5Û lang fiebee / P fraßt nid?ttg gemacht/ vnb in ben railed verfefjtvinbett» -^‘“ijijii wer eo viel beßer vnb re^didjed Ine ar knepen fo lang in be meß ‘^ enzbißmanbefunben^etc/ bap bd J )h:en febmarf vnnb gerud? dW ^ ^at ^annfoUbeo nun offenban ^^ i(t hanbd mte einem Ictd^m ’J’^ famen fieben aufffokbe weip/ ” obengefagf/voübiacbt

verrubfet werben. ^^^

ocr page 473

! îA , *''^frca»tcd.

j j ^^I^tïcitimg 9cr Kvein / wel* , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^‘’'«bibuud?ltel? vnù

, Sw^óndd; fctit

j ^ ®P''l^ ttodj andere »«^ bu wem

^^^óventn/ ft'fidje id? mit furzen

11 öwowmen / e^er / wo (ol^

• I f'h'îlï ®^^^^Î^^lt;« «»oâ/ ^lt;»1^ ^uOjitrdï tùrijkin gdegt/ ono dem amp;'**“'»’I'^/»«lt;«* vnnb weichen/

^‘ff^wert baa iT ^*’’'’ƒ®îûlt;dcf?ti|î tnnamp;cnmojl N^ *’?’^'®^f''®^'*’^® ^’^^^* *”” ^^*quot; «M« î^^ avanciert

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gebeifit fdn we'.i ' nbsp;nbsp;nbsp;tî?“^ W ft^maefvû gcruc^ bc# «gt;lt;W lt;*lt;0 f^»m werden

fichinA c'^‘^“*^V*/î’lt;’«ttac^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^®

^Kthb P^^®®lt;«4lt;|ï au^gdsîudt/viï ^‘’^’fßtar^Uweinineinen anteren

ocr page 474

^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Äntontj ÏTïMölt; nbsp;nbsp;nbsp;e rt^ff^’*

gesoffen »nnö »ermifc^f/ööf^ ben weme weniger fein al^ amp;^ wire a(fo bure^ cinanber gcf^r^^Wn' fdjIUtcU. ^ann lt;^nuninf«W^/)» wire voUfommenhi^ verbrei |,(f* faUetmanbaffetbwibervoÖ/ mac^tbwof/vnb belette «ff«’*

(behebe nemmen ben bejK**®^ ^jd ijl nieste barnn gelegen/er («9 «ü/weiß oberrof)»nnb w^ffF^’’^^^ nepen/wefc^e gewefc^en »nut’ ftK^ foUenfein ^nbenfetben/bei^f« r gunbenblt;i|felb|ï (wie cbßcR*?^ JLi »erfc^aumen/burc^fet^en fu/«”’^ Sn ben wem on 4Üean^b:ucfung»rt^% fa^/fïtOen/vermachen »ngt;^^‘’^’^'Ji bappefb.-^ ae ijl etn gemeiner »nb lieber weg / welcher faß einem fane. ^*6 gefiel mfr/ba^ bic lt;”^?‘’^W ein fdcflin ober tücblm obérai «^Ä fen warben/ ba mit biçfcfben

' nbsp;ofme fc^aben beo weine / auM^i

onb außgeiogen nidc^ten merpm/ e^ee ^iofeonbee obérai Jmbimt’^ gt;

UnÇ^t

ocr page 475

fott/f nb bic Icim-

'’’'’^«H8 r?^*’ ^^ff^’^ erfünbigcn / bic '^‘’(‘^cn h ^* ®'^ nemen bic ar^nepen/ '''’^ tH.?S?’^‘^«Wbiefe(blt;n/ fampt ^^'^ ^^’^ weiffer ober roten ^'’gt;iWf nbsp;nbsp;nbsp;®^lt;flt;^lt;w^ burc^einan* ^inith’^^^” ^‘^ntveiiiuu^'/wieee fon-‘'‘^0«?”^^^'^” Öïfc^ic^t/ vnnb (affens

^'‘Foff'’^ ö^^ftitben werben.’ïüann

fod^P

*”^lt;»1141 'r^'*^^ '^^^ ’^^” fon jlert mit bett ’’’^«ä^ ^^^^* »mb«üßc^eh / inn ein ?^ ^lt;**'« lt;’f wieberumb oer-^’w ' '’I^^^‘' fi« baffdb voll »nb be«« ’’’^iterù ^^^*’ '’®** ^^f^f bereitung foil ^«6 bi ? *’’^^^*' inn bem bolpwcim '“»tût/h/ 'î^’^^Feibenbe ariineien anbe-“hb^ 5^’^(lt;^t'««Pfïeâ2fie «neb noe^

•wbemL • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lieber «ufj/wie bic

Wm *y '’“bc^«lten jbttoü nup beo F'bccE».?^*”^®’ '®enn biefer i|l viel ‘beun bet »onge/wiewol oer«

ocr page 476

•^dHölflÖ «W P^^-^ ’^*^ ^-^ ®’^^P^

' I 1))«)«gt;^^J wwQwq«« xiwo’jl^

^ «?ß«i ? w« / pjp«gt;lt;p,p«3r

’^t’^Jjpfwöoiwq .jipfö/u^^fJï«» ^^^ /ujjp^j/çHpu '''flW»’Jquot;’^i“^^^ ^’^•‘^^^•‘^ tUQÏïUt Siwiojj»« w*’ ^J a««/«»§ï lu^pj uy 7111 W^W ^quot;WWOJ «Jjlp^ uaq u; up« t }Wlt;« ^^^'^^^ M.lt;PQtty nt%ö i** nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fujjpuuoa

M 0ppJttï ^^^^^ ^^^P® ' W’^Ï^O «5^P Pil «JXJUt’ Ö^^^' / ”P^ *‘'’Ö ï?^ W’PW Mij)« FMUl^nt^wP puua^unjjquojqu

)«ïPlt;gt;4U/.’««^‘'JC fg

ocr page 477

J 3(vçtg4itcri. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^9

’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^tlt;lt;r|llt;lt;|lW«rc/M

• f^Hftii i^‘' ^^’^ Ö««i^c^tf« wem voll ' ' bah '^^*'w«fl funicle voll fnnz ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’^ ®^’’' ^^’f^^^^*^ flt;*wi/ »nnD

^wV ^^^^^' ^’'^ «'nem leben wol 1 ’'’filial 7 ^wanber/M^ bie gedr^te ' f'quot;iï!{i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^’^ ar^nepen fe(b^ ben ge

1 ^«i»«‘^’^^^Ktfe fetn/manbanc^fie ' 'quot;Kt ï ^‘”'^^®’foïgen ober pzeenution ' ’

' '’^lol k nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^’^^w. Äic butt/

'’tim''’^.”^^^”^ r*^ *”’* bemfebee wù großem bebenefen ^^^’’^^ ^“^*2/w’gt; wir ^iofeo Sonh'r ^^^^ Ö’^f verfugt wer-' '^atfth nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jenige/ welche au^ fo(-

^^kS-”'* ^warf^t/bie etwae fuit/ c®*”' '^ei”^ ber wem reimt J^e/büßv ^^'^^^^f^*'’^^® f^’‘ ^'^ ’quot;”'/«i6 v ^^wadjte wem fotefjehdfft ?^fpiK * ’quot;^^neiem welche ihnen oer ' Wb?'®®^^^’ ^e^§alben ißnie^t ^«^^‘‘'‘’’^^S^nt^cSte weinîûwif-J^‘'‘''gt;®«w wei^ bie frdfftb » ***MÓlt;oflt;,u§rtlt;w betome

ocr page 478

lt;4 Äntonf/iHöftW ^^ wein/ bcm wir Bcrn«c^ ^^^‘^^^^Itiii.* .iöic fünfft / ba^ wann man btep,^ j bMue^tZ vnb nup bcnfdlïcvn öiï^ fo ip6 SÄbefoigenz ba^ fie mebt PJ jo öenzobei faw:zóber fonjïni »^’^ man hclffjbnen bann bep d^wgefc^W/ mannmann M^U welche vngefaisè foil fdrt/I’lt;”? jiii döenn balfetb bewahrt bic »^u i einem beefeiz baf; fic nieftf '’^^Siii'^ ( dÖie fec^fïezba^ bè gemachten «;^j(jif | auch anbcrcnzviel nünficb bb^ y fein bie fdßerzin welche fie Ö^^Si** »nb bae Çoi^z au^ weidjem b^SfiC mac^t werben, ©o §^^,^^‘’’ïiÏrfio^'' »nb gefe^enz baf; ber wein/w^’J^jn^ fd^ün non tamarifden ^oJ^ Qjiil? betalten war wo:benZbem 0f^tigen feb; bei(famvrtnbö*‘’L(|(J' ber aber in fdffer von dfffeen ba»' y warzfür bie peßifenö vnb d^Kü«**^ fen/vnb fo von benanbern« ^‘y^t* bezba^ bie gearnte weinzwd^^ A,„ jr gemacht werben z nie^t hauchen voiH. tagen ober e®‘ X

ocr page 479

^quot;f« «fceA’^^^*lt;’1^ïtmg* SOWtbman-’ Wt/bar^^®”^*^*' f®^^^^ gejlalt^te

“‘îiî/tohÏJ”’^^^ 0««tacht werben o-’*^(in y^^”'**^««» î’w ^lt;e arhnet* quot;’‘‘‘t tberff''^^*'” '’^^wbejl/ vnb in ben ^«n uî^’ '® ” ^^ ^^‘^’^ ^^^^^ ^‘^ M

b/ttHX ‘^^^«tWc^cntagen Çernac^ fo* ïlt;«Si2LÏ^^*^l*lt;«'^ ^^”^5 W^’man itharft ”• ^^^^ ^^‘‘ ^^*** ^ etngewoïp hib 2« f^^^marf vn genteb Çlt;ït rlt;cè« •quot;moff'T^’f^ ^*‘^öefoö^«- “^^^ f’’fc^®

w'‘® Wu ein gcarßti wem haben/

”’‘’quot; Mts vermach«« foU/bô ce ^dSû?Î’'^^^'’^”^ ^® verderbe, ^tl^tc tfl tiiflh r ( c*””^ 'vürbîg ;ômt|îctt7 baß waft ’^tbaï r •^^^”^!gt;^^ ' welche ein leb? flor« Wtf?!”^^ ^wautet habe / mit be' went

quot;’Wt/fe möß berfelbcn anftew^

ocr page 480

«tf »tttottijtntwföf ^lü Çnuffe/ bee weine aber vief ^^’’^J werben/wegen bee fc^nrpffenvnJÇp

^en fe^madfe ober gemene / w^^^î^'

in ben wein bungee /fû^ onb ni^ ein(e(bet. ^o ee aber P« L bafjber febmarf obergerweb ^^^ij r nhebUeb wer wo:ben von ben arj'’‘

fb mû^ berfelb mit fôffen ”””^i riecbenben bingen verbeut mî’ ^.^n werben / wie ich folebee in ben ^f^JL fruchten gefehlt Çab.^ne fep ^”^1 IJn pm gefügt von biefem banbei/ »ƒ L bie wein foi madjen. 3e^t ip ‘*‘’^Jin bö^wir etliche befonbere fonn bnP fürfch:eiben/fampt)’en ^r4fl^^*’'’‘% brauch. OBolien be^balben an ben ^

ölten gcbwuc^f fetnwoîüen/*”^”

vnamp;^emetnhc^# bwuc^ fein.

(ÿrpf''

ocr page 481

“cfonb^ïc bffc^iuïbuttö ee» tt(^£ï^(4r(jtertivïiil/öu^ Ctni

^lOKUtWO gCjOgCtt, ©«tn^^tctweij) 4»^ ïof««/ amp;nff vnnOamp;yUett.

t pin ben mo|ï ober wem bergwi fen/oon j§ten n^dn «bgehod^ett j;^^in güten tbeil 4ni^ vnnb ^omge/ ^ ^^*^M fnlfran/ binb aneoSöfantmen^ r ®W}cr wein wire für boo magen »nnö 1)Jf®^5lt;Sût »nbnünüc^fein, SOber j ylotiemtetel ballen famen in ein tüe^ t(K??'^’’^ttbaß'e(bem roein/fo mirte# i(J'^^ff^lt;««glt;«/,^lt;n §nrn nu^treü« tum^t ?'^ fP^if^T’^rbemen. ^iemiebe^ «b p^M fnmen in ben mein / mie mirt er bao bwpfeüc^teó Ça# tiii^’^^/fnn^ïxtt gebannen feÇi

®^'’’8^tctœrin»oiib«fgt;:hv»r5/ po* ky/ vnOf^rtcVd*

^^lt;fjl treibt ben Çarn/ Çilift bett

ocr page 482

ii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^fnianiiiXtiiatoi . j

wafler vnb gccffüc^tißcn/fierrfJ ïgt;^ iTfrifc^cc hcKmge/fomft l’^’^ÄJ^ mö Dnttdgtgen feber amp;lt;Wmmw*jL vertreibt tae ritten. Ä er lt;*«^’^70 taö gift ber feWangeu vnö wju t^tm ^er ïnift bHngtWévw”’^ «ft bem effen meber / perrft ben m » vnb treibt ben Çam.

ebemodjut wem von {ojbeaen/P^ rerfdgen »uö l^unOewi’S*

45er wein von ioïbeeren *ejtf Çngen/bîugivee/ banebörjninrenj’ |^j(|p ten bam/iß bê uiten {einen nü^WvL^f für bue ob’enivee/vertreibet bnô Ö’jj^^ fcblungen vnb fneefjenben lt;0lt;^^^Lii nuftefTen ber mtitter. lt;®lt;’’2Sjjff peterfifgen pereft ben gt;«^ält;quot;'^yi {\ winb burinnen zerwerft bie fen/treibt ben burn/ mb niucb* I^ Jd* 'S)er von bunbe entg ifl fe^i a»^ ^ Jx öen/^üff ben giebtbjüebfi^^^’/^y^ ten/iitterenbenz vn benen fo ”’”^.,{y|)(f grimmen vnb ßein b eiu ben ftnb/’P tï^Jî^ â*^ f^f bie pepiien?’ ^fi

ocr page 483

2(tçt04riiH, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;$9

^’’’‘'^tsttoctn voBrrtwtcH/ boeFsbOiW/ Upop vno cpßd;.

^‘^ ^ ^r^ ÖÜt för öaó gtfft/gifftigc w^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;“^ *^*^ '^ '’”^^ fhec^cnoc ttï?®”^^^f^flt;5gt;Ölt;ilt; für bieUber/ •fitonïï^ *®® ^‘^^ boefe^om zerfledert bh ^”’^^’^^^’^^rdnigt bic b:u|l/ fö^ i Pûlûi?^'’^’^^^*®*”^^”^ t|ï«»^l^^ bü öf« ' «btt(fÏ^?^'’^^’^^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^” §arn/ma-

Sfttïff ^ f^”*‘” ïerpodm in ben won

^^^«dnet ivet'n »ontpermiJtbvnnö Ä^mifd^en quenöd.

'iüS!*«»lt;« wermût ( fonM'c| ’^ilih'’ '^°*^^’^^ ) verwtef lt;U tn em bönn

^tthn/J^ ^^^^‘’f? (6 »erfdrett mag/ fifUs ^ïb^fc ^^ ^^^‘’^^^' ©dn.bwoe^ ijl

5 3

ocr page 484

i« ^J 3^«)^ ‘Ï^^’ ^'’’1I‘’^ J^W ^^J^^ 2«jo^PH«P «’^PH’a wiiÇrujiîiVjnd 1 ,iiHvq qpj «^lt;2 /«Plt;nu?qpJujQ}jv^ 'L«^ öJnaiilu^j^ gt;iam)ttoj/««ó| ’Lv^ WfJVnuS UO^jJ 43 Mtttgt;^-Ö4tt(tt Ji^? JP^‘^“‘’^'' ^^^“‘ ^^“*“^* ^'”y^

.»«jftM“*»^ ‘ï”Ï quot;’^ quot;2’* »^^«»W?©

•jßj WJQ ^«»/IWig|ïgt;4 .

1)1§( qiW up« U3J^4t)5^43^n

,P ft««Pf^Jgt;9 J«QllO|.K-g

♦oivqqpJttPquo«^?«^ jj,i)Jut9nupu):oi^4ï»^«q^tlt;5S-u)3pg diirJj «Ih^P^W’« quuö/^pwtuajv^ '^p^fW MP^V ^^J^JQ^ nbsp;nbsp;’^VJ U3ïXiÏP

W ^H W^IW övq ^vtU43«/$upa» Äwo qpêw^quu «qu^vq ijïï6 / uil Sun «»«•lt;* Û3lt;«î U3qpjy3q vqj qua Sidói|Plt; / ^’'‘’ “^^ 3upoïq quua jjwvj Ï/p^0N P««’«^ ^JP«igt;X «quuvQL •«ä)Ui«3Ö oj]r q4Jai pquïnb wJpjtui Jia UP^^ JPQ^ -qpjwjq^iivwjjiai ’^* I^WOB^ï«« 5lt;

ocr page 485

jÏ^^fr '^iH ee öieb one dlt;fSlt;»r pur-

’»hb« • ^'^ **lt;*t^lt;lt; ^^ ‘’“^ pütänngA

'”*1115üniad)eti füt öcw Fuite« bum oöec ttópfcltctjtcs

butnen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

gt;ci(?'^^ ï^^^^®^*^’^ nbsp;nbsp;^^‘^^‘^ m^ïfe(/ thü' ’»iu?^*^^^’'^’”” ^quot;^^^ ”^^^ ^^*^‘* ftbit nbsp;nbsp;nbsp;^^^ fieben tn einem fernem ge^ till fl^ ^^’lieber effaUef/fo giepeem tem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«»®îâlt;«^ ttöcb* boiff’^’^^^^’^®®^ ^lt;*f»o»/ fo mirt bit âc

®to Wem fut fcfta ljuffewebe, bM^ft» ein «cï^otfer nb eincó halben b/Ï ^'^ ' ^'’^^^ l'enfelbè îû Heinen ßtief « Qif^H ^^^^ ^‘’Ê'fielen mit htep maffen foft^^'*^^* ®® balbes miber cvfaltet/ K H e« in ein fiafeben / vnnb btaneb c$ v '^‘’eb/trintfauffeinmabi ein beebe# ‘’''’^enjnücbteïn/baó htlfft.

é 4

ocr page 486

^” J tof« «’W t«J«P qua/tüjhne ‘“’Si«^»« *quot;^^ qtS/^rwjqv^ up ‘‘®Ï UÏJP«*’^^^ 03aQ«Ua/3^lU0§U)) ^‘quot; )g «tp«?«*^ “^ ^3fU4Va WJU/Ö^ttW '^ ÜllJ«i«^ «0è®0quot;t«^W «?QU3^J0« uw ^’^^-“ «QWJqV «Q Uljf gpCr

’’^ lom ^”«* ’J’Wi^”*^ ' ^«« uunoijndJ '%gt;H»J»«^lt;* A3j3ïq«3^3) -j^jnj ** tn# « lt;1P^^* ^-^ ^”^** wjMjJMï# ’ uu u^f 0 ‘^^^^ *»lt;wa4gt;« ^pdj 3tq ÏIIM ^■' niunr *up«tua^jw«^»«^«w^

*jWjH«*gt;^Hini^rl^a^PMw Cirt 'ÄV^« P^«3j«)ioîJ43î QU« uMiJJJf »^^ quot;P quot;’’^ *^ Ç^vuj^îîH ft«pfllAipj^lt;*P«^^Ögt;W JJtUVQ

Mf «*gt; «P «WJ^KU jjunvuuot 3a Svjq 4««« f «^^^’ ^111‘^^Q ^vu^Jwi C«ti^«l P^^ Mt^’Jj^ ÖfQ ^jviuwo/pq dDü’A«* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P^’®^ ^‘^«^ “’PP ^”^

tt«M/«P «lt; ’ll V^iquamJ^oy ;Jj/))J|4?)f «f «© ïlt;w«j ^’JJóJïq wt^ •uj4n(»jndJ ou«

iv)ww)^^*»gt;lt;i wa 3pJ «ja« uf9

ocr page 487

2(v^g«rtlt;n, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7j

wWftÇrti^ (|wnt(m/»tmb cm lt;|uarc lio - ^'^^’^«gt;'' Cato/wde^crlu h;ff^ J'Igt; w Öen ma|fen/ wann man biefe iut ‘’nfltuïbctle^^gcn Uutanfi^ct

^Wnbeve befc^veibun^ ech-*^ ScAt^un wdn/ fampt jl?-^w BrAffeen/n«^ '3cm

Îgt;îofcottîgt;ç^

Sofenwa'N,

oH?** ^^ ïd|lof(lt;n rofen ein pfunb (^»ncin bucblctn venrtefkvtbu Dae

“^”'’’^’^’^lt;’^mope/»nnölaotien mï??”?’^”**‘’^ ï’tepen me na ten ab/ Vlt;^” '”“ **” ‘’^^^'' fA^iem vnb bc^aU k^f ^J''^®lt;^fÖbbeïtbas bewen nach fïs»x t^®””^*®^* Hü^ltc^ getrunefen 1^6 bauebwee/wann feinfeber vot-^^” baucljjïup vnnb ’'‘’“f^dnimcn.

^ctmutb»«'quot;»

'^loRonócó ntanebet* ^’pbiefenweinittmafb^n/au^we^

ocr page 488

i^tgt;»-”^ “^^’^^ ‘*‘’‘* W«««M^^P«P« % ï«^ d‘ /«•‘^^ «’lt;2 2^2auq mqj tt,fl«««tt^«0 quot;gt;’)*^ «2q jiWiMxw)^?« in n««« wJ/llw^ «t^Q JVjï^lt5 *” 'Hjjjt’P^’ï^’ ^2^^^ ^tö4«a qjri! utai ^ïU»^ '^^‘^^ “’^^ ”’**-’^ ^“^ ^^ ’”^’ ‘Ï/,(lJ3(«4jaUpJ «4 ïiwvq /upïliwup il «»IW ««V^J «P «» «»à pyi«»« JJjPHaöijC «41101)4^ auioaup un^

♦HpwdqilC

' •jp?«4quoj£ß44q^«öF «rt««4#H«’lt;* Q^’«« «wvwïndjjtQHil iS/öJ4lt;«2^”-*^^’‘’ ‘ï““** $q3nvq94Q mj iip^?«?«*’ï «^lt;1 ^ÏSi ^P« W» ^4ntgt; ?'(joJ «4*2 qu«/ïMPö «Qo «4ntaiiia wa Hi^f/W43py.-pwv4gt; iiwiu quua )(pnj Ç^^Ui ^”^ ^-^ ^ «4V,«^4nj4gt;q.)) toq Ï,a:w4fli4q qïvqï^4VW q«««/«4r§M)a *,i/l«^«’^‘4^W “*’‘l ïJgt; Uï3lt;wbj3tQ;* %ll0tM à4«t /M4lt;0q qloiU UJUM Wlt;J iqWP w 5114) qua /wpi^v} uuuq up i))4^4llt;M4gt;a/§)«ttr43lt;U UJpjq U3|jo?| '‘'{(ï«11p «PJlt;lt;W*«W2Ö5 *1’41)041 U3^

ocr page 489

Wörtern nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;w

^’n^^* ^^^^’^ ï'tntfurgattg ïxv j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÄctomcE »et'n*

I fom’^ ^'^ ^^t^^ ^^^ ^*'^^^^ ^^‘^’P* femcni ?^^ «ptoi on pfunö in IcdU’ map .

^^l^t’fHfdSennbiwc^ pc^ qut j *?^^^*^ • 5gt;iepr won i ft treffïidj ’?^^^^*' ttwwenbigen frand’^cn«« JogeMptnADte ïiaamp; fraut fclbe. Çônô pin Ö(m«n gefügtfep/ee ^aben tue ge* Wein ein fclcbc halft a ie )hre art? «(n/mit welchen fie vemufebt fein wo:-^^: ®‘^§lt;»lbcn i|ï benen nic^t fe^werz ‘lt; W ber gemachten wem ïn fagen/ 'JWn bie natur ber arpnepen befanne v. Äocbift bae {u wiffen/baO bie lenige J’Hèle mit einem fever behmmtert fern/ kicher wein fieb enthaften füllen. Ore gt;firt auch von ber ^etontef ein effig ge* -woebt / Ju nojgemelten gebraten {ebv nu^lieb.

!6i»g«Wftlt;btcç wet'll von X^HttfepCM quenOcl.

^Kf^f wein ip gut fnr baennbewenZ bnwiUen/baue^ffnp/neruen vn bnifmee/

1

ocr page 490

c^erbeiffen ober ßecfeeneinHÄi* ober ber befebabißte on faulet. ƒ‘*2’^ eftegebreßen iß uue^ ßut ber boptuquot;'

55fffctottt5»»dn vno bew»«^quot;’®*

»nD ßuffttvce. -©eranîxrtR^^^trf brttlltvce/bcr cmgeweft) »ff w#^^^ W feiten, ^^reibeben t^Jutf^w^^^ï?^ mac^f ^örpfen/vnb karnen. -^’/Lwn für ben juffen/ »nnb benen fo â^*”^^ obcriernlfenfetn.

-©er erf! tfl gut für bas «‘^‘^y^irf »nb fettentveevnb febnter^en/o^'j (,lt; beebfute/^nflcn/gebrocfjen/^enill^^^, ber/vnnb »erffopten bfutM^^^'^ ”’ ^ft ,©cr anberiß g«t für bie gebraßï’^y jn »nb alle franrfBeifen/iu weiefe^*’^” gebraucht wirt

Wet'll von cpA^^i/tiyneH/feiKb^r«quot;’ petevpigert. gße

ocr page 491

^etgÄrtcH« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rt

8uiiA?'^^ ^^’^ werbenaufF einne weiß ®lüh^- '”^^ b^ben aneb einerlei; frefft. fictfK^'T^^ nbsp;nbsp;Mfcben unnb reiffen ge* tottH^**!^^ j^rtiWöWiMot/vnnb bad «CA • ^” ^’^‘^^ tueblein »erwiebeif/bem i^.;“' ^tt ‘billen weine geßoffen.5)ie}er itn^ *’?^5 ^^(^ ’^'”^ ^iï^*^ nbsp;nbsp;nbsp;Ö«t f^ï bte tert?^’® ^** ^'^ ^‘^ magen haben / macht '’‘Rnenenbleicbtenatbem.

©1« 114t en et n.

J^?^^^wwlt;i4jc ;Sôioffohl)c$ »nö «n«

« «f^t îmonf« ^dtfürgut «rfennen-btn”! « 8Mn«tcn ebne Wmer / bruif u'^5®‘^’^lt;^ttp/»nnb fteb benfdben cm

P (ïu|j bas butte tbeiVfo haftu granaten tm^xe ÖUtfür bie innwenbtge ßüfj wieder/welche mit einem bauebflu^ P ^n. OXftebt bamen/^euebt ben bauch ' yp?®'^^’’^^M’ bem magen nuultcb.

jW ttemen bie gereinigte granaten/ ^^^^^^^ ’”^^^*' ^” breiten/ w bebalten ben aupgepreßen fafft inn

ocr page 492

98 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3(ntlt;gt;»i)îttMamp;/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-, (jj^

*ô(4fem fotbctt/Iuffnijßn î’^f^^^7ûù(i’) meneren/ bî^ ßc^ ôû(rôflt;«â^^^^L||ii» âùffmôaô wïber m andere lt;îW[.d ïbim d( bavûber/ôaf? DcrßitT^”'- X lenocij verderbe. Q^diefje «lt;«*’”^^(0 Ki^e granaten (du^tpekb^rt ^*‘bW^ au^genomm en fein ) vermiß^^^J ^in mitgieiebent tbeii febn'arBcrbfi'^'' L„b traubenz tret ten baa mitein.tnj’^^^ .„i Jaffene für fub Rtbö oeriere/bip ^^'', .b/ Har ivotben fep. haffen ,1» *^^‘^ fïjfï. bnb bebauen )ßn in einem «’«’‘ÄjB »©enn a(fo wirt ber wein «gt;«gt;{d4'^’% gemacht. ©n anbern rieb^Ô^” ’ ({H leicbten weg fneb in vnferm '^''^'^’[jj im eüiffen'^etb bee fiebertbenp^lt;’^^\^ wir von ben fraflüen ber ien/weiebeaneb ber weirt/fo»»”^? (^ Wirt gemacht / an ßeb fanget f«^ wie oben gefagt von allen gtftb^j ber gemaebten wein inn bem ^'^’l toein. ©iteb in ,©iofco«be me^rf’

artber(evgefcblecbtbergegt; dreien wem.

ocr page 493

éedic^e Sefonbere ^edt^te wernau^ Scm^ltnolbo Sc DtU U noua vnnb «n-beten,

fc'n’»»nöctb«i hdja trein fik öi« »««Unlt;Vo!cy.

J^® fffjvnbt^lrnatbuó / wcfc^cvul C^webnc^oltl'c^vn fc^wnr^ waffet ïet ^^^ B«Httt (jefamlct baben/ o^ fdbii?*'*’^^’^ fetn/bte feilen ihnen t'ou'etfeb b(u “is nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^‘” ^^^^ f*^ nbsp;nbsp;nemmen/

^“ ölt;m wem feront ^^’^ braucht cm fetebe, ' ïiMwiVf^Ï^^’W/wKöannmancèalq^ , ‘Sdüfiïi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-®tcffï‘wein ^im ^‘^^nö'ïBintey/wnï) fenOer-’’’«Uncfr^^ ^ m wetefjê fórnemhc^ bic

^^ Jd» nbsp;’^^^^ falben braueben/fen-

'‘'8''’«tiöeöcf«nb§citÏttbcfcbH^lt;/

ocr page 494

«0 Xnto«4Jntï(rfOlt; fofnnmnnbie fenetb(etterlt;nt(jW” p ! tn ihrer ßu« nemen95ebertlt;Hb««tJL j rnbrum/einfebeojTOeptot '^^^bi treibt nuf; bienieinncbolep/ttn.rw . , erfebrecfimj; / runebt fréliep / P^^^p ' Çenj/onnb bejfertbte verbrehuk» J^j febmanien bumoieo ♦ 3ß lt;*“^ ^“Jjl One viertugheb feber/reinigt blt;’H ^^ mnb bringt bie gefunm^tit» t®^Jjjp(f|j

wcrwoîbfti.

‘Wire gemacht von tgt;omfff^''’’!lLtf( oc^fenjungen »nb iimm'etrtnî’* ^ für 046 Ber^ nopATen vnnf |lt;f^ 5(11 ntgt Dao onrein gebint / gnWÇdft ben lt;t«lTn^ tue/ vnnö mac^f frolidyfi’F^ ^10 ebokp nuf; öureb ben §lt;*’^'”,^0^(11/ J Duo haupt tebig non ben bt^‘^*^(L ÿ mnb truTOngmuebenben ï’^^ «uefefeamp;rbeÇûlffïkè lgt;w»»R’»^lt;|j )

ocr page 495

gerattert waben/erfru ’'Wh ?^/’’»öbrtngff^nenbie»««* ^ün ?‘^^’^‘^^amp;‘^^ fc^reibt 2trnalï)ue/ Ï*«w Ä^^quot; ‘^ *”^^^ 5eu^e/Da^ iefj ein ^«h5'? ^'** ^^^/ welche nur von bt^fcin Mtr ^* '^^ wozben / iß ßdte äuß bçH i ? ’®'^’^l6 öott vnO »nfinnià ww-^’6iE K ”’^'' ^^ ‘^^ binnen müßen/ ihr^^3mnmvergartgen vnno fie iu ijfommen. ^atnffó biefen 0^^’^^“^* Welcben )hr ein frembamp;gt; bÄ ^^'''^^ï'^hV/fofur ßuertbur ^(^ hü 7 ^‘'^^^ / miegemeUer ?öillanoua^ , ®Kb''eibt. ,iöic|cr fagtaueb/bn^ber tJ^f^®^lt;ifbc^flt;n|ttnalt;n faffe geteut ^^obét^wte mart fagt)e(anßeirt fût ob^ j^^Hte braßen »nb fnimfbcnfebr niU2 p ßp/ wo mart )bn mit wem vermifeb* .^^^ bnb täglich triftcfet / bebarßfem but* '®'-fltion / benn berfetb faßt fur ficb felbe

; Xoftnkwi’iti/vtnawpftflrt*

Uturn.

' w «tigé vrtnb von ßren fernirt

ocr page 496

‘^««‘^ «quot;^ ^^-^ ^gt;gt;/«gt;»W «O-’ '‘’«üp^«« «*w« ««igt;a^j»zpwl ^upu u5!««J*’ «5qpj3ta ?QPUfpJ/U)M43a

uoöJj uiiwia / «.»« u?ni«vï)

rt}sgt;V

*ïöv^jj3^ öi^joui ótjöï.w ƒ

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qua«3e«?l|v(W

' *’quot;' 10(134iai .UQ/ JCpiwjq upm U3j3.ta ' ‘^LäM j^jnJxiHvcuquuauJïpj

^i4§JWlt;^ ^quot;** i)tiy qjnvg UJQ PWil ! ^,flÏlt;«0Ï^lt;gt;lt;«/«’H ««MAW^PPI ^‘*’ niPtS' *tt§hW«QM«lt;vqp)uïlt;i

' ^*^1 topu* ^Ü’quot;^^^ ^’‘ï ïqpjuja/ujjtwj

' ^ « )«’’^ / ’”’^ ^^^ )6?WP4/ tU^VW

•‘^^ ^«r/WH04J«»Jgt;«i ^ilt;»iM’lt;* / w’^’V/w«)»’ «3Q W6i({;

■quot;^id J*^quot;^ Q«««i|nwrq 1)0111 F dvjüi’ ^“^ ’1^ ’”^’ lt;Ï““® ^w?« r ^S ^'®ï^quot;^ upjuiJoji gt;ï^tup439 (lp*’’® ’ jöF«.‘IWfc«^ï“« **1

ocr page 497

2(fçtj«rteB. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*ÿ

mcntttojte/vnî) h^ jk ï)«tjft^Mâ bann-ncnbciiKn, î^adSnwfô (ap ben wem «b '’'’î’gù^jbninn ananbaftî^lm. ^ù-fttwdnbvu emiufammen subenbe nn* t^î/flcrch vnb erquiffet 3P bcfiÇalbert ’'û^^/^rbae berê/tnagenvnnb Icbeï '®wfûï Me roterbor/ben pent »nnb erop« ; W;tfeb‘’*'n^n« (ie maq einer auch bic ; Y“’“^” ‘^^^ ï'^f beifjung weiter brent* jM/fu foeben/vnnb bureb tin tweb feu-' yfn/öaemit benig eimuneben/ fewirt ‘’f fine gute quiften lutwerg nberfem* Wm/bem franefen gefinbe febmü^hebi

lt;gt; ipaueb bep etiieben imbraueb bet: Wentraneb / weifljer enijf iatein niebt ffpt bpbremet wirt genennet / fonbeni Çf’P^pbromcium/wirt nicht «np bonig 8fgt;nacbt/bat ben namen ven bein waffer noguitten/tveUbebep ben ©reteie me*

Lr?^‘'^’^^Sfnwa|fer in einem rein ent ‘’“ffótfangen/vnnb einne gute pfÇ'f’f gefallen/ äefeihet/ naebmaie fo (eget mart

ocr page 498

84 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Äntönij tîïiWo^ J^,

bic quitte» barem ( weiefee von ,1JJJ fpi/ neu $uuo: gereinigt vnb Jerfe^»’»^ ^p (en fetn)vnb (ejï fie fo (anqimre^^ ^f fer beiden/ bt^ ber fa|ft em folcb^ bekommen / aie ein falber ober by„ wein / bat wirt le^lieb I« ‘^’^f? Jnupf fewer ge|ielf/ gefoc^t vnnb ’^^^JLel* mitßei^/vnb in ein tuphn Ö^Ö^''^.j^^y( c^ee mit fieif; vermach t/onub ongeßeUfonwerben. îîaeb^^^d'H ben menât fan man biefen (f‘”J*'jdt^/ wein braucbetvlu allen br4|Ït»b » ^j^ welfde ein ßerrfung vnnb lt;* Wf jmjui’ ïufarnmenjiebun^ bebe^rffen/«quot; ^„nP jemanbto lalfs / matflj / F’^®S(ielt;^lt;’’ febweiß^afftig iß/ »nnb r^’^Pzifei«)’'^ braßen befÄmmcr(.@tinlt;t bf J‘’ ^frt/ vertreibt ben Unwillen mub bringt bie verloeren laß ^“^ wiber/ßdreft ben magen / bieu”’ ^iiÿ mgè leber/un für ben außwurff ’lt; ^ tnacljtwolbewenvnbinbertbt ^ fo ob fieb brebmen unub bao 4^ prol tunef(en * 0J?acbt baß biefp^P’ ^ ßp/ magen verbleibe / biß fit ifff^ •

ocr page 499

, ^‘'^'^o «mn jfm voe ber fpei*

^Wtn *”^’^^ *”^*^” ’^ ^^-^ imwen/wie •'ib/S? fquot;^*‘eibt / bmueben/mnebt frd=a

lt;«» Ä ^!^ ^‘®I^ Ö^^^ ^^”* ungefiebt *(«/TJ*’^^' I^«^lt;^ Wlt; Ifbwncbenie-'hHf r ^^^^^ ^^ trunebenbeie/vunb fgt;tnbtX^^‘' “ünUeb / fo unfangen ge-•itnfrïp'’’’^^^ * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'’^^^^’^ r^^“*

•”lt;111 / w '^ ^'^f^ wunberbarlicb/bn^ ’iluÄ?^® '’«»•gifft/ pepiien^/vergiif Ji*nURnfR fwAHrUf tï^kâ SaA aA^^

^41b ƒ ^^^’^K’iinnbtô ein quieten wein

Hcnim ’^^*’’^‘^^er i|l ule ter vonqc/Oer MÎ?^^^ öe|c^e(te quitten/ieg ße lafff i k *” wn Den bellen wein / mnb ^eti/h ^ÿ'^r^ eethe^ jlunben bngbei-

ober 1^ ’^^óm vnnb fuMiten trein/ dn «idlS **®^« bct^cn/fc^ne nactv einem reinen gefe^in îu einen

ocr page 500

t# Kitten^ tlltjalftf

Imben few er / f i eb fic/vnb w^nn jï« d*”*^ fam gefotten/fo f«be ben ewnef®^’ ic^nUjbn Ju fewerïctt»nnb»o««T-QÖnp bu aber bie vberbltebene lt;iurt^^ «wmufl^en / »te wtr Junot gefagt B«W‘ fo wirft bu ein gat qntften mn^ »^^ lt;nbsp;wett/few^e nut bte qnrtten bineb f‘^ J »nnb wifrb Jutfer barunber / f^wf^ ^‘'o fcer Jngletctj auc^ ein guten t^e*^ Æ wert Oï^abarbamw Jn benqwitteiv” . dn nnber purgterenb «r$«e9/»t«’5‘lL fclc^ee »nnb ßebeßowfberutnb/if U tu cm fe^r gutee guittenniu^/'^^Jjjjfi ten (eib purgiert mb reiniget / v»»JJ ^^ Beffer ifl/tito bue feuwtuoniatu«’/'’ ,a ipen gebracht wire/ wie ich f®^^?;^ in meinem ^r^fg^rtiin hab ange’^'» '

JRoßwirtnnwfiw/vtnMjnwf’’’* ' rinawm.

-^Der ^tofnunn »ein if ‘^^i p nochinn (Europa erf erfunben/p ' iju ; febreibef 3(rna(buo ÇÔÆanoiK’nwJ^^^ tiefem» ein zeinee attbernvng’;^“,^,,^/ authone fd reiben anjiehenb. '^^iwi fagt er / wn '^’gbpionia »ar glt;®’^ ^jf»

ocr page 501

»nui A ?? ^‘^^d’^ Wt«n v£f dnem dM lt;lt;hi(»)x ^^ ^lt;*tlt;ï«mÏc^lt;» ar^teti® »^2^;?^ v*^ ‘^’^ t^Ö^ttf 0(0 Ùvo^md^ wÄM^^^^^^^^’ä^/ »lt;^lt; «» ^^^^ font S''’^‘^ ge^dmnO^ gemartert Çau -èft^*^^^^ f’^f*^« acoffenburr werbem' lt;*(6 fouT'^5^“flf^f®^^^^lt;‘^ gemacht/ öeni/^^’^ ^’^ andern gedr^te wem pile 'Hüfhr ^‘'^^ ^^ wcrbett.@emc heffe vnïgt; ÖR”^'’’'’”^^’^^‘'’^f’^ ^^ ^^^^ f^^^o^

fWfc « ”^* '^'^^’‘‘^’‘^ verbaren »nb Vilten ’ ^‘^^ ' ^‘'^‘^^^ ^^^ ’^^’^^ ^®^ ^“’^^' ^lt;gt;0 AeR •’^^^^^^*’^ ‘’^^ fpihtu6/perrfc SûÆ?”^*'’’ ^’^ matten/auelj otttengc 9cn p^'^'*^öe€ntnefena(^vbergefc^l(ï W(l2^$^ ’’^^ '^n^eficK feben vnn^ W V ^'^ ^^ *^*^ bemfetben gewofc^en huff **-^**f^ ^^ ^^^’^ ^^” F^^^ '’^^ ^*^**

•»«/««s *^ ^^ff* hemberg vnnb btni ^ervefiï ^^^^H«« ï’^f vrfac^ falben «ß'f ®«ïgt;»crgiffitlt;nlttfB’ -©emt ïgt;lt;r bÄ^*^^’^^^ ^f 4lt; Wnemfle g(t^ «»bè / ba^ fie nie^t (eic^tUe^ «nJ^

ocr page 502

81 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»nWMf/mMoe ^^j

gen ver^ifftet werben • ^^^

gro n'en miß vnD

Den lob fieber vo: Dem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!

tern / grinD vnnD allerlei W®w !

ßmtatcö/ vnnö vbermefft^« ^ L/»(t' figteU? gcrfc^ncibct bic F’P^^^’ïùaC mifc^lct bte wdanc^ole^/ blut/ólfnct Dû vaßopffung/^v SH was Dief ifl/jmbtik wa$ ó^ï?^ ’ « ƒ 0lt;gt; waÇre Den (ob no: nHoUp f4«(n“P* ^ of|ttna(Derm«nD mie Dicfo^ ”^.^’’«lt;lt;11 «u^âfR^wenefee / fo ntuebei cv ein 3 . »n woffebmeefenDen attent/ f «’’fc / beffere Die Seen / ßareft Dae icinW'^ mnDÇeiÛ alle feine brdfïen. ,,4/ tgt;w flüfftge »nnD feuchte ff^^J’^A »nnD ifl einbeweboe arWfw bree putoDae, 3|ljcntanDte von langipiertgen franefbeit

Den/ Der nemme ^erdp bvot mnD «Fj^ inn Dicfen wein / brauebe ee alp tern / grew inef er Darauf/ Daß bn«^^ vetlobrnc (upwiDervnnDtbiK ?^*’'’y( gf wol. Qfß ip auch gemelur wet« ^JJ^

ocr page 503

lUjqonq U43auv ^n» 03'^3H»/oQjinup. ttWQ ^nv s^qjijîJMicu wqv^ 93^3)0^^ ’P^îîljypaitmuîqi lit) îtîS36uvj «o^j Çppj0 uvw qo/wtou -lUî^onv jÿ îqjvui/nunmnqunujQt jou uiilüoj j^qo /«»j i#4ôi|ji,a„jjJ ’«0105 lt;41 j^Pl^avin juuj U3Q jçg q,,,^^'

^nv / jJiuuî quiw gpdj W»«,«,, J îJioi jjqonmqjô «pm» eaq }vg up) ZJ /gt;gt;a wrivM «plt;w Wj^ixtai PD U3}jyvjj Üj^tW?# ««QUDAÎÎUJY ’ Woaiu^j Quua/îâpqj^ uîninn wuvui^oAjtqi ppm «ut /upatJi3Q«3qv^Jj3tiigt;jjojjL y gt;^3Jlt;»S) ‘P^jnwqj^ ^W«’lt;**^tt»îii2 «qo /u.iptnunb (uj 4gt;/^tty tùn»^ l^ M3ntlt;»M« / uivievqod / )Hu)8ut,w J Piuueqonvq / A3q)J iptjVvjiiu /îqjaiôjï

Zvnin^ / }^njqutai^3j MQ .,jy

«fg nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’U334V£^04)2 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’

ocr page 504

ÿ» SnbnO' ifïOdlH

CB/n »«'«/»cld)««; W« »ctff«pP*'’Ä ‘^^' IJfetvnö «Jffnct/cudb öttW«* IdBwfeycetttgftt» ;

ÇÔîann mmt bic M««rö«»gt; JÄ »on wc^an/Çitècniangcrt / lt;wWJ^ »nnb ctlid^c wcrmût 6(ôfl / 6«^^^ Y^^^ gute weil im »ein/(c|l co «lt;*lt;^‘*^lL ben/feu^efo/vnnb geuft ein flnflt;*^y JL barauff/ foc^t# wibevumb/ »t^*^^',L bureb ein K^tóc^ / mifc^io »^^^S wein/onnb tvirt (c^tic^ in cinren^H’’*. gegoren onb bejahen. 3jl f^gt;f ^L^.^ wan bitter ober »niiebiieb rinirt mann ihn aoff fofebe wei^ ’ J*J ben aedrbten fruchten gefügt »^ ^jt» AÖnfer weinifî 3ót/bieveriïopF’JLr (eber/mi($ onbanbere inwenbige^^^ Îô offnen/ »nö bient für fofebe fr^”^ lt;en/bie von gcmelter verßop|f«f’3J,% fac^tfein/al^ba iflbiegeelfucbi ''’.

färb ber manbaren jungfrawOv »nb be^gicic^enfran^-§cttcnme§t ^

ocr page 505

Sfnjtgfljtoi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;y»

' Bin Wem fut Ute mclrtUcolcy»

^cr »ein für Du mefantotep wûf affo JJW* ^imfltt’epo^erönftf.aJb loc e« i?^^’’t^^^f»'lt;’»t) vnö cvc^cncngelfü^Z 7‘’’rtf«^ ï)aelt;in jTCrtt^/ vnamp; beu? cc trut quot;^gt;tt halben pfunö tes bqkn wnpett ƒ *’Wllt;j^ n«cfjnïa(^ füben nut tn^dÜc^Z W^®’’”*'^ tnnrfó/c6 bïifft wunamp;erbar«» ^ ben mdanc^oUrte / wo mann btefen .^^cfetlU^etaj^nadj «tnanber haucljt ^wnfan bes weme viel mac^ê au^ grdf J’^nKngevpïgetndteï ht ut er / vnnbjur “Wtluèallcii.

ïtugcn trott trem föröfeewgen«

Euphragiatum vinura.

, '^lt;^b3f«glt;'mro(l wtrtinbenmeffge-‘^^t'Dnb Miff feiere wd|ï/a{|5 obgefaatz ’’‘''von barank gemacht/ f at btfe fra^tz ^‘JhtbKaugenamp;cr aften feuten tungge-* 'Wnmac^t. kenner treibt aüc btn^ ®^’^ܧ»pnbenaugett/ bure^ wefc^eet«* ^^’’bas geflest verderbt ober gefc^we* yt tpirt / (6 fep ber menfeh jung ober ®'V»nnb falter ober warmer namr.

ocr page 506

yt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sirttoti^MlMö/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

3eb bab einengebennet/fa^i 2(flW öne / welcher lange «en niebte 0^^ Çat/vnnbbe^h^lben ein milhff^^^^ gefürt^at aber liefen wein mb innerhalb eines jars bas ä^Py^ü ber bebommen.^enn bas bvlt;îM^^‘’“^î L them ber wem gemache/ifl«»^ ^^gL arenep für bie angen/bermaffen / W x nur fein puluer mif einem eperbsme 31 fenwitt/fo hilff«s bem geffehi »J’L licht dergleichen wirt auch d^l^JÙ

jMinm gçptiçi ooergeiontn fx^ ^6 fmö noc^ jb^cr »ic( bep ^^^^^^J 3lmalöu6/^Iaubwürïgt;t^c kut/tf/quot;^ ' cbC6 beengen bónnen »mW '’^W^u/ ben/ bónnen k^t bk Semite fw^jLe ba ße boef) aunoi ebne brillen bk Ó^ ! nicbt^lt;ïben(efen bónnen. ^^^P^ïL fen mein benebel maffer / fo «gt;irt’” frafftbefloba^^ejierjïi

ocr page 507

jftQtgortcM. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9’

Vinum enulatum.

Silent wem«

^'Ö« ïveiii/ inwdc^cmîJKpwg (^n^ ■^Jlt;’i«wur^ gebetet weiden / mac^t dn ^‘Ótf^t/vnb tient für tiepegüen^z be ''’^ôtbie^îîentenKit ter weiter / vaut jWlamen. 5(1 auch ein âûie arènes p^eaufftUfung/ band^grimmen / b«-'*^’'4e^t«ngenbip / »nnt aUeriev fmnd* wterhtt^*

Vinum faluiatum. 6«lbcy wem.

^lt;ï wein auf; falbcpCnwcb einet (eten S^f^üen gemac^t/es fep ti fraut gefeiten ”11 wnn/oter in ein factlin uerwideU/vü •Htin ten weinge^en(ft)^nt ein wun^ ^übaüiebfyafft für tie bwfien tee ^an« Mcfjtwnt für ten feb,merken ter wnef= ienben Un/beilt alle Cranet^eiUn ter ner T lüiiionnt ateredjtigen glieter tet leibt/ J nbsp;nbsp;«webbasgübt/ eontraetur/frampff/ ^üa

tün/butte^glcicben. Kenner (icireft/ 1 nbsp;nbsp;J^uietet/iont belt tu neruen auff/ ft wtl

ocr page 508

»4 3rttontjtn«4tef aetruncFcrt/rtf^foitflê au^'wcnM^ ’^’^ «nffgelegt 4^cr ou abcr/öa num jl»®quot;* vamp;crff^Ia^cn/fbUîûwoîcirt wmf^ 3^^’j' ben nnö gefrai^t werben, (f ß p^ ^^’’J* bue/ bnp fetn arpnep fnn foltbcn fw«»“ feiten gewOfernnb heffer fep. 31^ .'’“^ gut für bte fe^were frunef^eü/wekb^®^^ gen bee magene ober mütter uufi |^‘’J ititerveretnburiingbtfcrgüebertiiitt’Jquot; bnupt verurfac^t woïben. 'U^vr «KÇ’^ genb biefeo weine will wiffen berier Mpitcl von ber piben tn bent 3r?dJ^J ADenu bte gearteten wein haben etnPW^ frafft/al^fhte freuter/nnf; welef^w Fr mae^t fein woibenz wie tc^ pfebit fiï inal^fokfjeoangeïeigt

ocr page 509

^W^w«». nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ff

my'’’^’^^^^^^^* 0’^/®wtgt; mocht bhA ^Iï^«c^ «« beweine av^nep ft«nS • ^*^ ^“ß^*' '’‘^^^ ^^^ Rwere ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?^ÿî®”berU(| ter fineer, ‘^roct^^

blt;in»?^*’^^’Blt; feuebtivifdt au^inn «ttbï ■^^*' mütter/gettftmd'en/ot^ 8cnilt;?^^®^^^Ölt;le9t- 03ïac|ee bic (un-Wh/*??®** ^^ »betflüffigen befebmer«* oQcßh^^* »erjïopfung/ reiniget ’^«lïfvf ®”‘*^ ^“^’^ Ö^«ge / bitnet fut bic *^ S^*^®**^ *^^* *®®^ *’^^’^ ^^^ f^^f^” Blieb» *^^‘*^^^ bef^werte vnb matte WÄ^'«f«»^« fl» feucljtigfeit ' erquickt biefetben.

Vmum foeniculatum* 5endb«l »«rt»

'®*’** *®'‘^ ö^macht non ^en-Wd*” ®****^ ^’^^ fonbctfiel für bie Ö’imm^^^ ^®^^* augen/für boè boneb* inx e^ff^Mtz taelejriam/fonbe# 1 H nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^rna(b«6 febJeibt/ es

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3pa«eböót

' ^lt;’J frRJ^ '”^’^^ vngefunbc fpeip / für bufun / vnnb für bie bidden

ocr page 510

^i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yint9niiVlM3(i^^^

»er (uttgcn.^côKt Îgt;tc mtUè Lüô* bum faincn/vcrtrcibt Oen '’”® -^iil (cf bau feiknweÇc/ finOerf 0lt;»ö Ä jiff • îertetltOic tunwenOige wtnO/ Ü^H jp Oetven/óffhef Où ver pcpfunö / '”’L(§t

frnbf Ouó müi^ lebev/vnnO QBirt über 0’ wem nuf? 0' wur^^ S^-jpn fotjl er dn gute vrijliep fue ^^*^ t,^

mnO Hufen jlem/mae^ee Oer blufenz vnnO treibt Où S9Ù*^^''

Oer frühen au)5.

Vinum eryngatuna-

Wein»oni11rtiJ6tccw»

‘533trt gemacht wie unOerewei«^ wolau^ Oer wurdet/ui^ uUi^Oetuv' ' Qïertreibt Oie MrnwinOe/ riwOM^, pfelicljt turnen/ nutjurfer ^etrun» . mue^tOie hngfuine weiber empM^ 0ercffauc^Oiegeburf6 gUeOer Oernwù ncr. ^rreibtOiemonOenSetf/mue^fW* , Çurnen/vnnO ôerteùt One grimmen»«”’ eiuffbiufen.3ßauc^gfttfär Oie MFJ’ leber/Oue vergtr^t / pejliùne/ »nn ^J^^

ocr page 511

• , ^tQtgdrteB» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;W ''tranttÇnniw wit Webt« (6tlt;t »id »er« KIM«.

Vinum anifatum,

3(nt(;wnn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

’ •öffnet tie wwcnbißc »erßopfun^ yrtlttWcwmb/vertreibtbitefnwefd- . J'maf^t verbewen / wb ffiöet bî bauc^ ?i?'’^*3f^ ^^^f fonbertte^ ben frawen fJ?'^^^^”^*' ^'‘^ ”^^^^^ ^ ^^”” fit bic* ^**^^’^ etliche tag nne^ em-« üÏS”^5”‘ ^lt;”** 4üff btéfe weif fol fefv^^öfftn fein. Stillet bao nieren. lt;tiiß!f’’'^ ^’^ ^^^ß leib/tretbt ben fanb

IkiÄ*^!®^**^ ^‘^‘' npoterfen genant) flii«R?'”*‘-^^wfoia(ö bef fermeraient ‘'Hfi h '^^^^ naeljieff/fo ffeuff ber fanb *Cf^^”^””^”^*’^*”*'^ ^^ ^^’^^

Vinum rhodites,

•» ^oRnwetn.

®'r ein vechter fomnur tvem/vó ma^ '

ocr page 512

ÿS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;stntoiitytntWôi i^

wolfo genennet wemn/ t^û^ ^J”!

fonDerhefj trot un fommer/ Çi^.îüirt nup Den roten rofen ff-jiaj ivek^e juuotan öer fpißen „up tverDen/vnDöcmnaei^ getrorfnet/ frt ben mop gelegt / wie oben gt^JJ '^^ Ïtan auc^ inn ber epl bulb gt»”^^. (jp ®m/ijl aber viel fe^toecbet/n’® ƒ‘”’ ^p f anten weme fo viel rofen fet/ alp aup bem febmaa vnnb F^A« «em )ebcm für gôt buneft. ^’' ^^^J^p Ihwenbige Çt^/fîerrft bao ^^ff^^ nempe gheber / Çelt ben

«uff/ btnbm bao obermept^ ^ • MP(f »nb bie feulnUp un letb/ip aueb lt;”*: pjj tear^nepfilr bit vergifte l»fP *”JJ^ feber.^ß ben Çi^igen oü biliop^ Jr ^ öefunbt/ blent für ben b«reb^^”quot; Ln* r^nr/filr bao biec^en/onwiHen ‘’’’Ïnlftt macht/ fonberU^ wo er nut ‘'^ff^^irt. ©bergeflahelten waffer gem#’^ «jP Ctereft blefc^wachen9dn onb bO’L. pgïanfïeifch/ machet auch «^ ^JJ^i t^em/ WO man ben mnnbnitt )^';k;gt; anfïfpulet, ^Irtaberbao «wg4’^ jpg

ocr page 513

2(tQtgartcn.

'®wt CóTOunlxïbarUd^ fc^on vnö bUbfclj.

Î^acbet tic augen |cbàrvff«v / wann ein ^Wt^ui in bic äugen wntgetvopfet. ’wenn er reinigt vnö troetnet wegen te^ *gt;tw$/nnt geregt tie fubflann Ott äugen ^®ftber rofen wegen»

V intim haUcacabi fea aikekengi.

3u^cn?isfd}enixgt;ein/o^ctflt;b^ut* ten wein.

^Mer Wein Win genmefitvon tentet

*»«gt;« t«(6tilt;n®« W’ÄÄ t'^mbtaft weinUfenin nmW^^^w' ge ^^tintn/wdeiiUein anuiäüwg y ^^tnüieinwongt;ett.^tÄg, gönae^ wer-

'^^'^angeteigt haben. '3^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’^At.ic*

^«nben/nnnt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Mio

U to nnwoUber eiten/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hv-

^twrnetingntenteUter votgeweue

’»tinbeiitn/ietie(Unatiiwn^^Squot;Iuç^t

ocr page 514

«0® nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3intont)’nt?4ioi j^

fo(bt»|ïlt;dlt;r’gt;tt«wfdd|ïlt;/««W^/Lgt; mö wenig îmimetrinl) ^^^’^ ^L ÿ (hnrf ben wem wo ee vonnotf»^ ftd( güt für bte Çamwinb/vnb bd^ ^’^Ftdf Çarnen.^enn er mne^t von P“”’^iHS. nen/wiewel bte hamgangc f^O’ J^ fet weren/ treibt $ö gleich ^1O^ ^^^^Uit/ fo viel beo fnnbo vn ber {erriebt^ Fquot; . bn^ man fie mit ber Mnb ßf^^WCLa (etebtvnberfcbeibè fan. 2gt;annen? J'! c^e beffdben jï4to vnb offt ßf^^‘’”^Xlt; ben nac^ meinem r^at/bieFtï’jH ^ fam meren we^éverlaßen/ vnb p^ . btefem vnfaglicben febmer^ê a^” ^ nem graufamen Çenefer gUt^b J'’t jj, gotteo banb erlebigt woiben-^f^r'k nen aber benoîte biefen wein îj^^^^® Zai »mb ben newen SSKon vn wenig Ç” ’i »nb «niioî ben leib purgirt mit t ^abarbaro. J^at bie frantf^eit flt;?®” gt;ar gewe^Kt/al^ in ben alten/ba w^’p» melter wein lange îeit gebianebt 6:0 fompt mir aber aU^ie inn pu «J? goîi/welcbe 2(rnalbuo auffbuft”'^'*'L

ocr page 515

färb' 5(t^tgartcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;18»

^ ‘^^^^^^‘' ganèervicï öcr nbsp;nbsp;i^^* Ç^^mett fdnnen/atfo öa^ jm

^^ ^^^ ^” auffgcbfafen farfp«/ fci ^’’^^^^' ^Wö )bm numanb bdf ftwm ^^^^ ff^o»lt;»tte«nfin »erîipd^ »wS“^ ^ lt;5mptrtfn6on3lt;fa^ntc^ ««h2S?^^‘’^lt;*w '’«’^ Î^*”^^” Ö^“^*

ÂSÎÎ^‘’*Δ’ «^I^ ^5 ^ 0^ d^*”* ÏfuMx^^''^^^ außgeharnt fa^c

iWtR»» ^’^^*/^lt;’^ fortpen niebt fafl 2‘‘t»flr/rcK^ vnb bcrümptwoibm»

Vinutn caryophyllatum.

Ucgelmwan.

tó*^*3lt;tmi!»gt;lt;ri)lt;tt in cm f^efim/ o* ftdh ^2?^® *^^^w verwtefeU/ m bè mo|l ^J? wolf wekwee heffer tfî/ge^encf t. Atti, ’‘^^‘’^^^* fik bas langwirtgefet fnhït ^^^^^^‘^ ^“I^^ ber aken/onmac^e l^erJ h ^^ ^lt;**'‘^«t-Çgt;itfl^verbewen/ «ùf/^^” ^^^knmägen/vnbmac^t em ^*^lt;’t§em. OBeiteraberben (eib 5à

ocr page 516

i«s 2(atóHf/JW»$4W iptdwtecf/fotfl te nïïfiiut/Ï’’’^'”;’^ der ober füfuiolH ebtr |önjïlt;» R^^* maffer bufotvilc^en mifc^t.

Vinum gramineurn* efra^ wetn.

571111 bie wurêd von wct^^f^i^^ •'^””| »nö weft^} btefeiben wet / vnb ®*‘‘^^2 cb^emdte tretfi dn trein braufi. -lt;^ wem t^but bic fpubvilmi/ireibt ö^P“: o«^ ben meren/obhirt bte (larn^crijlf^^'’, fclafen/auc^ bic vcrfioptfic (^^^/'’‘’X tak/wdd^e mefaraiec §d|fe«« ®^ ,«J fcie ircbctunt an bem ïipperUZ ben» ^*‘1 bet bic romige maten au| bem («V « ben bam. ^iffl aber biefen »w* ”? iretißra^sübcreiten (polp^üHP Hilt;”'d' centinobta)fo Ça pu ein beweÇiK «gt;^^ «nekÇctcÇ offtmaf^mit groffemn«^*’ fôeÇt Çab/ fär aUefrandben ber »ƒ « rnb bfafen/fonberfieb färbenpetmp*^''' wp^eheÇt Çarnen / vnb baufÇ-ßrimmen/fo bed peine Ç«f*

^en oifßanDcR-

Vino^


ocr page 517

2(tçtgartcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;105

Vinum'ebulatum. 3(tt(4gt;gt;vetn.

h«^?^'”f*^” ^‘’X’^^'”*^^ wirt^emac^e »A mJ*^'”’ ^^^‘‘^ beerm auff bufe 'y OjJan nimt tm trein (efm greb ge«* Lh *^^w/ leflfiennnctren mojS

''R foib / vnnb mirt alfo ber gelciterc blt;§lt;»(t«t 2luff etnan«lt; j^^i^- ÏJïanlepbtc 2(tttf^$ beerer«* ^“mbep eii^jf^^ fanfften few: in guten» rw^beffdben bilteer teil eingefottet» J’^^tïfebaumpt bne vnb le fie »nter bem member ein nacht |îill fielen / nnnîr L«^^*^^^ö’lt;lt;5ftttoi. örtliche nefRenbie ƒ dfïlr bic beer/ rnb gehen auff fdehe . bamit mb/al^ mit be beeren. Äie-A^” ^‘^^^* ^^*^ fchleim nnnb bilem ïó L 7^* ^i^ mafferfucht/biingt bie OJïon J’iritber tveiber/iß gut für bie inwenbi«

Ink (^ ^ aeßtüct ben fc^mcr^m »uw “w maten ^(jrlt;inlt;dt/ wamp;buve^ txtt

ocr page 518

lt;•4 »«tonï/WfyaW ,^((' p6(aan3 «tt^gcwwffen tfï *’*S«i« ebt fc^on }um au^ffi#»

tmnU fc^on vuUnc^f (in gnn^ 3^ Cc^aOet aber' benneet' (W^ ^^ftoiri' gen / foU ïx^^albcn mit 0lt;»^?JLlt;iii girt werben/ an wekken fnè ^^^” ’ ' creolen vnb erqunfen mp^t«

Ctn »«'N/ tveldjèr Oie gehurt tu Pe* gern frttwen bt^ iß vedette jtó w vnbbte »nft«d)t8«refjwêi' -• Per fTuWtbatifld»

lt;©i(f(r wein wire gifo âlt;wlt;*^\Ltf benfamen »on ^fî(l^/’’”^JîL/ mön^/vfï ben fr e mb b en fn«’^*^^’^ %-/ «nfebeobtep quint (in / maflir /ƒ ^^ earbarndmUn/rote rofen/ febeo ein lt;I*F ' (in/iintmetrinb/ bierinbenvon («PFquot; (aporeum/ litwen/Hawe hfqcn t»«Jy^^ ,ebeo Wen ferupei/bee weiten vnbMP Ïuetero Jwep pfunb. 0}ïa4 ‘’H^ ^^t” ^ efenatten ein wem nuff fpiebe weip «J bergewürgte wein /‘^ippoera^gt’W”quot; pflegt gemacht {«werben. 0ein ^’‘’“^ id beo abento »nb beo motgento / »»’’ ’*

ocr page 519

r HP^nntc^t viel auff nnwaHgetrun-

‘^wffy wem pereft vnntgt; Æ^’^ ^^^t ^‘■''nilt;’c^t fie f reffttg/ba^ SiftA ^*^*^ ®^ rechter ^eübcMltf-fhieCÎ ^^^^ unfruchtbare Leiber betm ’^^^^”” 5lt;rthlt;ütïgt;ic btdfïinn *-^ '”'’^^ ertpermet btefdb/wo fie fen?'^^^^^^^^ H^f/^’uch beffert )Br fchtöp«’ frrt?”***®^^ ^'“^ welchen »rfnehen ein ^‘’’chtmagempfahen,' ' tihi?^’^^ Ötürhnetewem fanfbmfdbJ tïti?7 ^^ Wlt;» / »nb duffmanchertep tetf^^^ ^’*' gefett/ïn berctten/au^ freu-flift?”^ ^^lt;^^flt;« / welcher frefft vnnO ksh^^^P ^ wdl/bafj ber wem an fich

^^^fol^t/tvie wanben wem ^'^^ blnttcv ober irntt^ofen

- ^/guataco genannt/rrebt ma-

'vt^nb braneben foU/an^^ctn

P^tro 2lnbrlt;a (ioattblolt;5 lo ©enenfï. C® foil nuniglich gewarnet fein/ er fKhbiitcfür etlichen pne^ ^ 5

ocr page 520

(»lt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2(tit0Hfl iWijftWf

farmen vnnb vngefçfjûf ten lt;^^^^^ c^jetxïô blatter boh? mebt «f^^ ^“^ lt;ctt/m»fc^efctvbrot/fc^merwurO/‘^yL «tildj/eoloquint »nb turbith t^^’^RÎ-i |)nö anbern be^gletc^ert vitra^f/tf^^L ftc fur ficQ felba bemalten folfmvj”^ ouberuwerfauffen. 5?enn fie §‘’^f” j^f rec^nun^ bee franefen / ob er lt;*“ ^ filUij/einer falten ober warme«« mann ober weib/mit bief en/ober! lt;nbsp;brdfien befdmmert fe^ / bebenefe« « fließt bieSeit bee iare/gile Î^‘y*î)tngt; ob ee TPinter ober Sommer f^'^ geben allen ju feber ieit

roll I^ree meine wann 511 lt;’^**^^’Lii(i* febi^ef be^^alben / baf; wo (ïe et«’« j^j neu ongefebrlieb geheilt babe«/»‘b ^ gegen Serben müffen von 1 W^Jt^ tpelebee fte aie bie j^enefer ge^gj^ ben. garnit nuneinieberfiebr ^ Çôten móg /onb I^nen eneßiebeiV'j^/^d iebe für gut vnnb nö^lieb «‘^^^'Xé üf’’ jcb ben rechten weg ben w^^.L/vül’’ blatter Çolg lu machen/befevjj ^4g«* |leid} «mieigte/wie berfelbr(eij»«^^y(^t

ocr page 521

3(t^3Art«I. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»e.^

^tduc^fwerben ôo nirn nun bn^ nbge-Kiktober ben fdg jlnnbvô heffen bhtto; Wr vier vfuub/vnb bne nhfeifet von bet bcy gemelten ^ol^p tf.pfunb/wr-“tenebieten anben^alh pfunb / frowet» W«bwntuni)f(tera(t((ifp(eniö)bKblu« '«»on haben oe^fen^ungen / ein febes Pw/inHetanbcrtbeilb (ot/antO flt;rlt; y «i-tot »n juehcr v.pfunb. ^irffba^ ^?‘^^*^ '’‘^ ’fff^t wdnfd^lm/ vnb liii’*’^^ Ö^^f weiffen wein/ ber noc^ tó???^^^^^^ Çttnbm pfub/oerntac^. bj(j^ ®^^®f^0kn wol/vnb h^ baoaWee taa y ^^5lt;*Ü bei^cn-O^ac^ bem britten 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f’« wullen tue^

' Kniii t ^'‘f'^ *®^'«*” ^”^ embern fd|

?’’^^’^^^ ^ff Frantfcn.;^ilt;flt;r wem 'kinÏ'’^?^ ’’‘^^ Su nacht bev bifc^ ge*» Ï’km??” ^^^^ ^^® ’^’^ anbernmat ge^ lt;hXS ■ ®'^'’” ”*^^* ^f® morgeno ober / fbchht r ^^^ ‘’”f^ fpruve/ aio bê etli#.

t®”quot;«^ltttbimgw0nt» SS)ïan

'»0 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ö^óffer menge/ab junor-ïfwclu ^oljf/nnbcn/vftónberc

ocr page 522

y«# Ätiten^iHijrtlO^ ,/^ ' fpenee / tnn öen newen mof!‘’^Ïj« »nnö öafdbfl fa Ung fielen «^^u-moß ^ab »(hene ober venefet/wrt”^ ' ter fep wojben/boc^ mfiffen bte fr^ Ie gemehrt »oerben/nac^ bent bem wer obertvernggewefertfetn. ^^

-Ohne biefen toem/ weUfef*^ ^^Lr 4^/ fen beo motgeno vnnbîu ^^^’l^’^oiu trunefentoerbett/pjïeg tc^ W^^j bent ngiKfiumnefjen/ortb bfnr‘‘’‘ ^^ bem effen brep ober vier ßunb ben ‘f^^,' efen ïn reie^enz tpirt gemne^t ”ƒ Ä» nem branef? ber drpt nu^ bent vnb fc^Ueptenwaffer/ wekbef' ^,„111 fotten tairbt / vnb geb befTelbenp'*?*^,. in trinifen/ mifeb nber ölt;‘gt;^^?Lie run eineo faffto / meieren ich ^^^S nach f’^lat -^int «rfilteb wirt b«o franc db tantum acrtF^^'^aii fèn / erbrauefj / eeterneb / p**^^^^%i* jebe# brep banbuoll/ bie wurpeirbquot; .^ pontief/füPbotp/englt;Ifüfi/bieptw^’’.M) 4rt(^ vnb febmarpen Wmel C ntel^’t' 5 ^ bie Munten von benwtiben vnnbïo aebfenSttngen/aUefanbeirt/Stt«’’’^ ^

ocr page 523

M ihï”” ^‘»ntlw.'^ae allee fol m vier ^’I ber ?^’^ ^^’^^ waffere gefeest [diu ’^niüu «ngefottenfep/fdgee berff^^ ’ ^lt;w Çemât^ ^wep pfunb )f!biS ^^.‘^^^^Jdterz wü^ bic inn cm

•^Wrji^^ ^^jï^fdgten »oïgemchen ’’’d^n'x ^^ ^‘’‘■«bcr/ücrmadj bae loc^ W?' f^^*^«^ ^^® Ö«k^td inn ein Stiétï ”’^* ^^^^’^ febbern geflikt »nnö ®u/i?^^ ^^^‘’”'^^ baeinn ein wann éts h ( ^^^‘^ d» tlt;i^ vnnb nacht fielen. üdiLu ?“^^^ ^^3^ abettruef mit ben trau? f^ttdbktter au^ / nnb feig ben biiwibx ‘”^'^^ l^’devenbètofen latwerg itttSS‘^^ï^^'’’””’^ ‘’^^^ i’^“quot;^ nernf ^quot;^^^^^^^dumb erwenenbep c^ b S^^ ^'^ ^^^' ^dttc theil eingefotten mÄ” ’^'‘^^'^'’ gefepe^en/fo leg ein (S7Wlt;»3Ï|lt;*t«rb«« bavemz Wek Dtinh ? « finebtin gefepnitten fep/ p ^^^ ^^^^ wibernmb erwcllen/ tótefc ^® ^^^ ^^^ ^” ^’^’^^^ werbe. Ejfa ’^^^ ^^ ’^^^ dnem tnep vnnb bea ? «’»nneinergldfingutteren. 3|laber

ocr page 524

gt;i» Jfntonq tnöfttee u ber franef bee fc^ï^^w^ vnnb ,»ol/fo mifcb viucr bè vorg'emdW’ lt;ia vn^ be$ befîca turbith^. . ^ . ^aó bieoïbnungim effen anW ^ bauon iff ôu wiffen/baff ber firo^e’gt; .^ im mittagmaf / aie auch îu lt;’^^Tp|iï wmlnurbrep vanen brote effen fvJbae broe meinen vnnb ‘’’‘’^^î^.w fein/item fo vit ffeiffb nie be^ ^ „aidi »on eine ^ûnober repôun h’^nn^' ,L I^nfelbun ober anbern vd^etn/ff ’*2lt;j(lt; b? watben/meingârten va ber^e*’« ^ fen/vnb iff beffer ba^ bad ffeipb F^ fep/nto gefoc^t/ nueb maj ber ^ nigrofinieineffen/vnbtrinkeb«^ Îj febrieben mein» fo vtei/nlß bie fF^ J^p beri.^ï(m aber jemanbe benfeibert”quot; pj iwffbt niebe trinefen/ber mffeb ®?1^ runber/metebo in einer giefin fb^f .^ riner vnn bee biatter bb^^bZ «**

I^ab^cfouen.

fcep^

(lt;n$ im sbîeri^cn/ipnUcn »n«^ ‘^ Jdi ^an te aber i « biefer seit mf^^ ^^ mH^' fo^cfrfjeÖ«^^ iw September I««v^(i,n

ocr page 525

' iö*«« ******

' Ö'nm h ^^^ ^^’^ ^^^^ ^” ^^^ Ç^’^î^lt;« lt;«* t Her ^^^''*^ ^‘^ Ungwinge ar^neün/

ïiierfr’° nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;winter/b« «11^6 p ft vat

^lt;tiMB^^”’ '^^^‘’^ ^f^ mogen tie fr«n-’tc(hß?’^”^'^^”^5^ii noz^anben/mb« l‘W®’^’^^*'®^^ Iwppl^^^J/mu md^-Wn ^^ wirbt bas gemût Wb« ^'^^^^^^^^ f^^*^ erquitfet vnnb ^«?Mr^” ^“‘■^ ^”” ^^^^''^ ^^“’^ ^^^’^* Wri* K‘^^^^^lt;’f wr^arivn/naclj ge* ■ ^ftrt ^^^’^^*'^lt;ii’ ^«nnnunber ( ^cbÏ^**^^^^f^ »^^ gemacht »nb ge ^'iübh ? ' J® ^'^'^^ ^’f ‘^*^* ^^^i” f^’' we Ï '^*^^ ^®”^^’^‘' ^^^^ nbsp;nbsp;^^^ ^^”^

’“*»X^^*^”’ ^‘’^ gleichen / Raupte/ ^^'gt;on h ^^”^^ ^^^^’^ ®””^ mil^en/wei-wnai!” f^^^^iwounb pituita jbren ^'‘^(t$» h ^** befomwen / iß anefj gut ^^nith» • ^’^®’^^”'’® ^‘^^^*'®^^^ franiï* ^«itesW^^^^^^’^^^^ Ï^^F^^^ *•”^lt;14«»^ ^®^^ ® ^” nbsp;nbsp;^^ jenigen

12/®'^^^^^^^«^ fem/ bas iß/

”w vnnb fc^Uimmigen natur/

ocr page 526

nt 3Mt0nOtntW [ ebainn trefc^en amp;« biüô nif^t § ^en §t$tgcn francfen aber g(b KÇ -andern vnnö dritten trand“/ »lt;^ J JI tem |o($ »nb fc^Iec^tem »«iF’^r^^’^ÏA i|l/mn jlatf hé# weW adtvegenM’ i.J êu (rntefen / wié; auc^ bie anOcrti an?' ’ t^un^ewo^nt

16t« rJ|ïti'dK’Vfmncf von oen fenetHotai’/ frtinpt lanen «toneyen»

Kiefer wein wirbt nie^f lt;***^^^ Ä^t/ab fonpen bie anber« ^‘^‘”';L »ein.\QCek^er int wein^efert3^*”^ je wirt/ber ijl ber be|l. »Ùerin niart w» (ri^e wei^ beffdkn wei mrifb^« ƒ J L baß man anc^ gnua befomme für W^i f^b unbanberegntefreunb. aber gewörft binSu/aueb ma^ért fne' t' rien freiner/item earminanuaf Ç^pJ ■ triebe bie btdfl im (eib iertH^^ j-aneb feblt;’$’lte f^eeiee /fo wirbt bet we niebt atteiri beffer vnnb eher («r»WlJ bern aneb bem magenvnb gebdrin «w heb fein. SUnnb gefebibet fokbenering febunä frirnemiieb bee grimmtH^ F.

ocr page 527

^tçtg(«i«rt.

^^'®^’^^’” ”^^t fowtätrr. ^iLf nbsp;^*^“^ ^ ^” bcrömpter arst/ ‘W^r^t ««/»»lt;mart biefertwort ‘^^iïm 2°^!^. ^^ ^‘’^ ^♦quot;^^ fF^^^ ^^^ ^** quot;'tblMf'”^^ ***®R/w« âûtm ^au|fm (6» ^^ïmÏÏ^-^^®’®^^'^”' '*”® Ïgt;ertf«lbert nac^ ^'^fobü ”^V^ ïürrtnefm gegeben.^ae ^UltA^^^^^^F^dt« »ft anber^ï^ö«» ( hr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ntertfe^ emp^n«’

^2 ’*’' 3«U5ttlt;n leiden fw fenfona

Infbtfmnig gemac|r.

^lt;lt;nmquot; ^^^‘^‘^^‘»^ttaneb bpn fenetbiet« ''enS ^“««men vnö fpicfen/geralt

'’icufi ”’^’^®^^* ^trtemgenom-^b?m y®^^^W lot/pur girt fanfft-

df c **®^^V »ft »erbmnnen feuefj^« ^.^*” Ölt;|trtt/lurtg(tt/kber/ïgt;lt;»« ïgt;ie7* ü^/mac^tfrdUcl vu erlupigf

tihöfi xf'^ '»‘^^ bewegen vnnö 8^1^®*^”^”* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;betbeirt

w?'”''’*^'’ ^ftnet bie »erftopfung^ waber bkfen tran^ auff bab blt;0

ocr page 528

«4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»nkOB^jmiïrtW zj^

Wuf^m fea/ H tgt;lt;fc^wibt2(nön^J L lueauflFötcfetvci^. ©Jan otift^^^ L fcnetblftur anbert^alb J‘’t/3^^^‘’L(L(iï bcr ober iimmet ein quintlm / amp;«'ƒ'“^i »on oc^feniangen ein h^lb l‘^^^^’'’'r.Mrt bas aHeo/t^ü eo in ein vergMfÏf^ ober iinnin gefdp / bne oben ein eng J Çaez geuf; îe^en»nçenfübenbtvlt; r^ gei^molcfen baröber/ nemtneb^*’‘ wol brt^ nieste barank oerriecb^*’” ^i^ ^Bnnn folc^eo gefebe^en/fo wnif^j^ bue gefc^ir: inn ein fn)jlin von Ö^**^ bern/fo innoï tooi gewdrmet f^V^^ |0({ let/vnb in ein fijlen geiegf/vnÿ ‘’quot;quot; L »ber naeÇn gelaßen pe^en. ÿ weil bie warme erhalten wiri / P ♦• y x franrf au f rafft vonfene(b(e«n'nlt;’quot;’ Tiefer trané purgirt faß alle flt;njL. feiten auß bem leib / fo woi bilfjn v^^ tuitam vnb bie wafferige vn ^ö**^^ '^ ^ülffigfeiten/reinigt bao geb‘‘’*^^^?/j^t(( ber/mil^/ langen/ me^n bie fW^^” w bae alter auff/baß einer langini’y. fgy »nb macht leichtflinnig/ f^^f^ ^J/K' fonberüch wo mannfeitchen/PPquot; ^

ocr page 529

tS*^*^ ^cb(eiiHmlt;?en6(ümcn/vn n» fouter / welche baa ^ce^ cp ivÄ^^’^“*^^«f»«»|c^t’ 3F «»«^ dût/ ’'^«Î»» fr^Kibt/fitr öK wanwi^i‘ tuA^? '’‘^Hnnt^hit / für bic gic^tz tcu^ ï)i,hÏ5Wtwlt;bc/rattbctt/b(«ttcr/)ttrfcngt; •toi« ^“* F«bt«^-3fï fv-t^Uc^ cm te r quot;f^”^ f^^f lt;»0« (an^tt’iriac »« we=« (in? ’^^^^ ^‘■‘’»^rfbeiten. wirt audj . ƒ «gen gemafte von fcnctbi^ttcrn/vö i,L‘’‘’*®®lt;n/Fcràt bne gc^irn vnnb bic toa« '^‘^^^^^ ^^^^^ angen/vü gut gcMw toa^ F^ ^‘’’^^^ i«m,o|ftcr mH

‘^ttiiu aihsalbuô gemeinem nu^ îwin hßen befc^ttekn vnO 8cfamUr|at,

ocr page 530

ni

Sïn t)en iSef^v*

ben wlv barnmb J^^St ijenwolUn/bieweilit’^fJl,,/ «cwolt fo vil bUcter VÄn«» jJW pnberUcb biewcil plt;b 5itf nicht vbel bieb^vwimete/’^w gewürgten weinen melburt^JJ', ^^ welche febtbïcu eb lich **l^*ïijk “Woljl bcêbrtlben biefen vwP*^”^. len jn bebeglichen gcfclUn 4i^ men/welcher bir jnnoö^quot; gutem gereichen vnn^ crUngenmug.

ocr page 531

quot;7

^ottbettflewutQ«« weinen.

Éf^ürf^tm wem werben Bereif« ^WSwoweiß vnb weg/ entweber tot • ^^^^ fpeeerepen allein in einem A J 'J Bas fdpge^encff werben / wet# 10 nbsp;nbsp;^^^^’' B’^f/ober bj auc^ honig Bin-

t(?„?^^ '’’^ “^«B o^B machen wir in !’^ Süten franef / fo viel wir wollt w«^*’^^^^^ ^^^fB^ »wan BieSù Bwu-öfc‘’*^^Mlt;»*gt;««B gefeußet wer-bnrm!j?‘’*^Benwu0en ermet ob farfZ ftttiii'*^^*^^^^”^*'^*”'’’*'^ ^“’^^^ ^‘^^* ^nS”?^^0f -C^ippocf^»^ îû machen/ W» ^’”'’ ^”” quot;*^0 genennet werben ’’*^”’^” ^^^’^ weiten W ?®*^‘’*^*tt^»lt;»Ber jö biefen^rben ’»(inl- ^^quot;”^ ^‘^ Ben weiffen roten h*^^^ ^’^^^’^ * ^ippoera^ genanft ^^‘^ werben metier teifo af. Para? nbsp;nbsp;lt;^of tlt;f en Bereit ÿn biefer pte

US^^^^*”’^” îûwMuinflm fpe» pfiihxx’^^^^^W^Mot honig/ »nnbuif.

'’Beeaii(f|^jjijyj^|j.^jf^(^^j weina

ocr page 532

Sigt;i««^wH quaVuiKP^ie;^ Wng /lOQUUUlUUHÏ UH,^^ •UJ^tioi iqjt’UoV ^pnvojjuPvïtt .,iii(i/MjJlt;»^’w*’^«Ja^je lt;p”t’^^ lî’HÛ^J «.itovwvJ ?pnJ^wj w^v/mm X)uqunj4? Ju ^M««P)^JIQ4JM.Wï|t^WJ04at(jr

‘3UÏU0ll ftjlju» lOvUpDUb’pjjÖ quuaïjyu^3ju30p « w^’9PJ^’lt;l •’^ ïuuva/«pj üo^jn^ ia ’^’’lt;” /UJJWWdj «34 îàwvj }ttll fli)dpa«ï “^^quot;i^ J”^”^ ^Ï^ ’^^ «3W4»d* lui w «’ilt;’^ ïl^ó^9rqjynvu3Quny LujdiH«« ^’.i« ^jqwïJjiq «DuinaJ 01 irtdiPUW”^ quot;’lt;1 ^^**lt;1 jQjjauj^njJjS ni?^’^J .t3qvin»va3§.jgt; ’Ujp4tgt;pU)a «ûàjljtl^u-îpj QW«/«?aJ’JjÇt UUtU «34/43^ SiSa^/w^’-’i^J «?n«?«^ ajv§ ùp «voip «niiD^a^ « wwl ^npu; ujeppje^ia Sw))»^^’^ j’-*® ^^^J’ ’^’lt;^lt; ‘^^334 dl J««V^ “’^ y»^ 0pï|3^pJïU»43ft ^upoï «31134 43nv 934 qun34 43.w43M5 «,«134 a««ja U3q)vg «53u.»3nïua«3p43gt; %«,|nunb 9^33j nj 434V «4 uuvat'ïsi ij «P «ïl»§ ^y / ^^^” U3t«U|0P4 WU» cj

' nbsp;nbsp;•«3«,l3lt;«M?3Ö4Sm92H0Öt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S‘’

ocr page 533

fUlu ^*’'’Ölt;'»öt9t«n»ef«e«.’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«gt;' fott/^s^”*'^ ^^^ ^^ ^’'^ fiïïM»tt ebt#

^^^^ ï^ötttbet âùten roten wlt;mZ btnfo fc ^’^*^'®^’'^** ^^ ^^^*' ï’urc^ Ibh k W«t/««0ffe«lt;»»«lt;lt;« We qua kltfftÏ-^^^”^'^^^ ^^^ fpcrlt;rctlt;n.93nl» A^t ’^^®^^^ ^’’■^ mcbïcrtdl^ moz* lieft ?^’’^’^*^^Ö ’^^^^ geben/tn bem fólï iot ^ ^^^^^ mMUrn mit gebdbettn *’*^ ^^^ ^‘“^*‘ ^^^^^* ’^^^’^ ^^^ vozep ^Wek^e gewonden auch tu anberen

Ä?.^^^euc^Kc^3lt;ttgt;efen ißbep ben 31« ^‘’utifcrn/ wie wir lefen / vnnb auch '^tunolauo ^Sarbamo fc^teibet / vnnb

J’««»«ttlt;mc^ in TditfcManb vnnban^

ƒ®'’”^ PlïfÖt óiithun mit bem SSXalua#

^m anderer.

Jailli bù inneren nnamp;cn öee Jimmrtd

fin lot/

ffriftbev mufeamuffen Swep (^uintt 9îlt;âlt;lin/

ocr page 534

quot;Ito nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Vort gewamp;rtjten werte«’

parabij fMdn/dn Kï’ca HW«f®’2 ïgt;amdm(m / pflt;er / Mtmuó/ ^^’‘9ft rwnöer/cinjcöce /. fernp. vnnï’ l’ W IJL «Kc Jcrflo^ iu emem groben Dermifc^ee vnferemanbern/v»’^^ ‘L Iteiu guten wofrieebenben w^ J^ pfunb »nnö honig fo wol P^’'^^S. jetc ïwep onnO fönff^ig Iot/»ennjlt; fe pief atteonteretnanber vnnb K»«? Durch ein wuflinen farf/ nach Ver W J ^t(i(he pflegen Diefen wein leurfcr i»'’ eben mit manbelmilch. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

^olgt ein unsere guttung ein^L poeraß / welcher (ehr wol Dienet Vene i_ Duo fierwee haben/wire 1’efehritv^’’. x. 5(lejf4nDer SSenebicto im Jlt;§lt;’^?!L(i

Ï^im f. mah fawre poch w^ld JJJLi lt;en wein/ ein pfunD Deè nHerfebbR weiffen «uefero / $immetnnDen/R^ nee jetlichen f. lot/onD galgan etn ^ bn / onb mneh jn/wie obgemeivet/f® * tueineölen^ippocrao. ^ {folget ein andere eompopttw ‘ clareto Deo obgcmelten feribertten/'^.^^ cher fepmu^ vnnb gutipin lt;^^ j(n

ocr page 535

^®'’8«v5tetóM wcfMen» «M i’'^^^wac^enw«d«»'

ter J ^^^ ^®* Mmwctnnöcn/wcilfcn fm* bÄ ^‘’wtltn / ncgcltn/ langen pfe^ ”«0o'ß ^wff^tt/nnfeöee $wep frrupeü Wnf nbsp;nbsp;nbsp;'^o( mit einem halben pfunb

ÎUfe?^^ ^“^^^^’’””^ »ermtfefe öie* Rua ^*^^^ ”’^^ guten meinen wetn/vnft fcr/^ '*®‘’lt;'«tt pfft turc^ein muUinen bic fürtrelfenlic^eßar^nep / fóA ^*^^” *«lt;*0/5« ^'«^^ blöden/

Jimmetrinhengmep lof Verein lot ^^Igan Jmep guintlin Stiffen reinen jucf er ruf.lot

Bhtt'Sippe arts« ^ïwMmnKtrwöena 3mbcrctn(of

3 s

ocr page 536

*^i»J J««/*^*® ^^^ ”*’ ”quot;^ J öj dj«! ^’J’’*^ M3^ïlt;«nv )nyïQuud/«n ^^UP ^^^^ U3J]V UJ^Opil UjJJlQ ^0)2;

*” •iiilJUint' ^Jv^upwQpq/üjo^ ' 'U5Q4VUUJ^ld0

•utpuwb

‘dnHïwJTO

--ttiiiiiigt;4)«ewe/^»wwj«êös

■•JÖ)«P4Ï^l«(MJl|plt;Xamp;

^4 «ÏaMM «34)UUI 4)Q lUt^C

’434ÎQUV UI5) ’#v4JoddiCr «3W0 uijv^

^ÿw atwa/WMJiloïlïe 4ün)nd uaq ,()4ittl?tlp”ï’il”lt;ï WXl^V« /«4)QUVWp JJ)U« «^jlt;W4gt;« / ïl^VW U3Ull«0J3q OQ 0) /luttai M?jo4«ïl|jq9JQgrt« omg quiiJd§ïvy}4)aw»4Jpttg

.«Minbup 4?qpg/u3ö4nlt;»u3ejv^

’ ‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«P|«4pJ^iq»4Vlt;J


ocr page 537

hdrhugt;l|vlt;tt«)i|i|)jß5 ‘ïOHJv^»uQ «llvaïuîJojc ’Qunjd’U)Jjtui ^JPMo^

•ïoj\Utajf43ijvn)e}Q5

‘UJ^Vil «)4wM«gt;lt;l«M’Qo ««*«)öS zilv^ U31|Olj)0 jut’ a^VÜ Mgt;t4 «Q dj Q«IKV •)0f|ftW)jJn^U)UP4M3U.5ïai9Ï(;^

‘ttniwnb

^)»^j43quü u)Q)ï «ïun / tw^jitt« jj

’«Ugt;«»nKiH|o^gçQ »M.t))«|«b‘|p^«)j Qua^tua^ •uipwwb q)v^}45q«v/utpg)^ *)0)'U/)pJ«^»^,jjg

4V«3QUU UMJpiQ U343qo 43QUüCH3i rp(tt/WUIUItÏU31|344)nV $)QUll^^

lt;lU«rtÏ40p64^jJ 43^3pai/4)4ÏQHPu,A ’

•ïl4|4VQgt;4Ugt;qpJ|gt;Qpgt;«oJ/M,^ 304U33kpJ)nUÜQ «PM WQOttUVWboi ; «Jjjoai 3q4vj4nd4tid 3304 up |ji vq 9

ill

4X1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*N9U.Ult;UU?4^3t)lt;U)guQ^ ■

ocr page 538

«4 Vongemfir^enwefneii«

ia^ aUc6 mit dnanber jït^frt«)' ft hn^ bep fmèm ofm #« betijen, ^’l ten/fo feu^ ee oft Duve^ ben ww^^L fowirt eefc^dner ciaretvnbUMi^*^’^*” pompen) erben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.*.

©n hnre'ber .^ippoerae/ wt^lt;^^ * ‘i gutifî/miber bnp »icrf4gig/breptlt;’3’|5|. ti^dÜ^ feber/ben er betret bie bbffii pj; liefen hymotee / vnnb treibt biefclP’^ Ibalb bernacle bureb ben pufgang owP? Sönb mirt gemae^t wie follet :

^im ein pfunb ber wurden rrnutfomanwoilf^milffe’’^

^pitbpmivHttintiin Sngelfû^

gimmetrinben/ Oto jïyün/febf^ w e|uinf(in

SOÏn jliy Wmiin/imber/ jWi’’^’'

, geiin/iebeoippt

gnefer/fo vteleo vonndt^^^f^^ ■ fein.Óirnoibuo.

^däet einverineferter wein/W” fürbieaften wirt bereit .©annertfïM» ßut »nnb nup benen/ fo fafter pnb bfoj^ natur finb/ »nb benen fo ba abn#F^^‘^

ocr page 539

^öNg«»5t6tlt;NWdnlt;nlt; wf Wlt;^ wm fcuc^tijfdt vnb bt^ thV cï ’ ^lt;ïn« cr nchrtz machet Huw ó5 x '“^.^^^Hnö erquitfct ètefürncmlt;rt y’^^^ïtÏKn gcbwlicben ^cilkm/voti JJW|K ersahenwerbenb. ^mnun ^Hö^^mac^f:

. ^im 6e$ aller beften weiné / ben b« ^'^óH «rvfttnb/vnb bee alles fï t ^5’^^*^ 5ueflt;r$ )♦ pfunD / »nnö einem fanfften fewer / wie man SRrtte pflegt Ju foetert Hefprupen. j^v benfelbigen befalt nnb braneb ib^ JJbi iwepten tbeil waffere/ober auff ein weweip/wires Die notturffe erfob« ’^•jwirt* Kiefer wein ober viel meßr I9*'ttp aub bem wem gemacht /iß vaß gut fSrbie alten

^eute.


^«s


ocr page 540

ocr page 541





ocr page 542