-ocr page 1-

WS3M

(�

GROOT

fPLACAE,T>BOECK,j

JDePlacaten a^ Ordonkantien

\<yajnL� ��-��^�. HEEREN Shtivn^o

J Generaal ^Y^emghJ^^McderLutdai, eadt\

ïahuidc Ed: Groot Mo^. HEERE1ST<ftafea^'

CP^ Hollandi tvruL� Wtfb-YrieflanMso,

Miifaaders Vtmde Ed: Mog: MEEREN

IN S ' GKAVEU - HA GE,

'Moj.�Meeren Stttttt &enerael Jer Vereen^kJeJ/eJerlandeil�^
tê/ule by Je irfeetuwun r^jty&nj/iUeirantlaCéi/s'nut.
� 'Wbuh', órJamrti.Jhwlersvanle 61' .Oteet JltyJ&êrerL�
StaüA vati

1 1

�� r-

1664..

^vm \

"",' i

jj_il#<w«

'"^S#\�

f -

>wm

-ocr page 2-



			VAK 4 f- ��- ^"<5 GROOT PLACAET-BOECK, *Vervattende dt->* PLACATEN,ORDON- NANTIEN ende EDICTEN *VANDE* Doorluchtige, Hoogh Mog: HEEREN STATEN GENERAEL der Vereenighde Nederlanden: E H D � *Vande Ed; groot Mog: HEB%E3^ STATER* *wto HOLLANDT ende WEST-FRIESLANDTj* Midtfgaders vaniê Ed: Mog: HEEREN STATEN van ZEELANDI fVaer bjf noch ghevoeght t^ijn eenige Tlacaten vande voorgaende (jrayen endeTrincen derfeher Landen, voor foo veeldeJehe als noch in gebn^c^ijn. BYEEN GEBRAÓHT Door M" CORNELIS C � U, Rechts- geleerdo. *Hêl' TW8SI>8 DSSL.*

		i'■-■".. . .."'->■■ -t ' � \'޷\ ^�Lt}�>'* IN 'sGRAVEN-HAGE, By Hillebrandt van Wouw, Ordinaris Druckcr vande Ho: Mo: HEEREN STATEN GENERAEL der Vereenighde Nederlanden; *Ende by de Erfgenamen vaiwylcn Hillebrandt IacobiTz van Wouw, Ordinaris Druckers vande Ed: Groot Mog: HEEREN STATEN van HOLLANDT ende WEST-VRIESLANDT.** Anno 1664 Met Trbtiegk,*

-ocr page 3-



		�5 <��^^�� ^3�� �^^<��<��˷��^^ jH* 3 ~~■"' "~~ ~~'�"~~* ~~'" ' '~~ -----------------------"�»--------------------------------1------■------------r~~------~~�:------------------------______ " öO* déitL-» '�-^u «� -»-■' -■ __ _ /,■;.-. 'ij[�; ,.};>ii :;;�2^�: � '■^■."'�Er-R. �* vj «. . j ,_; , j j , . .. � *, , . ^ _ ...'t:,, ? f s �** OetwilHfee Lefer, ^: Hier nevens gaet het Tweede Deel van het groot Placaet-Boeck, waer inne, volgen mijn eerffce voornemen, niet al- leene begrepen zijn dOrdonnaiitien ende Placaten de Militie ende d adminiftratie van Iuftitie in'tgenerael concernerende, maer oock- vele particuliere , ende diekwils een Plaetfe alleen raeckende Edi&en, Traéta- ten ende Odtroyen: onder andere mede de Conditien ende Articulen waer op eenige Voorname Steden ende Sterckten onder defenStaetgereduceert; ooek me- nichvuldige Oétroyen , waer op verfcheyden Landen ende Polders vande Zee bevrijdt zijn gewerden, daer inne ick raetfaem ghevonden hebbe wat liberaelder te wefen ₅ vermidts de felve divers, ende verre de meeile daer van noyt door den Druck gemeen gemaeckt zijn. Ben oock ghenootdruckt geweeft een Byvoughfel van eenige Placaten , Ordonnantien ende Tractaten te laten volgen ₉ foo omme te konnen fuppleren d'Ediéten, die op nieuws geëmulgeert ofte gealte- reert zijn,tïedert dat het Eerile deel van dit werck * iij gedruckt

-ocr page 4-



		gedruckt was -, als om dat eenige Odonnantien ende Placaten my wat later ter hant quamen, waer by gevoeght oock eenige particuliere Aften ende Reglementen ₃ de welcke fchenen niet onaenge� naem, maer by veelen begeert te iullen wefen: ioo is den Aenhanck ofte Byvoughfel van dit Werck vry , ende boven mijn vermoeden, aengegroeyt. Particuliere ordre, anders als die vanden tijt,heb- be daer in niet konnen honden -, Doch werden de materien in het Regifter by den anderen ghevon* den . Hebbe oock noodich geacht een Regifter van alle de Placaten, Ordonnantten, Reiblutien en ander Aften inde beyde Deelen begreperi _% op pr- dre des tijts,behalven die vande Materien en Titu- len, te laten volgen, op dat de felve des te lichter ibuden konnen gevonden werden. Verhoope daer mede geen onaengenamen dienft aen't Gemeene befte, volgens mijn fchuldige plicht, ghedaen te hebben. Vaert wel. CoRNELIS C � U.

-ocr page 5-

� � � ü L E �

In 't Vierde ende Vijfde Boeck begrepen.

Inflruitie voordAdmiraliteyt, 1^30

Inftruftien de Militie concernerende, 3x1

Jurifdiitie en Territoriale Superioritey t, 11 yz

dminiilratie van Juflitie , Inftruftien,

CoJum68z
Adminiflratie vande Vivrcs en Ammu-
nitie van Oorloge, 471
Admiraliteyts Inftrudtie, 1530
Advancement vande Rolle, 1067
Advocaten, Procureurs, Notarifen ende Deur-
vvaerders , 13 Si
Afdoen van Sauvegarden, 47
ArticuJen van 't overgaen der Steden, 590

Bevrydinge vande Binneflroomen ende Rivie-
ren , 481
Boots-volcks moetwille, 498
�------ Pardon, 315"

Commercien en correfpondentien met Vyanden
verboden, 43

Confifcatie van Vyanden goederen, 31

Coopvaerdye - Schepen fonder Convoy niet te
varen, 491

Correfpondentien en Commercien met Vyanden
verboden, 43

Deurwaerders, Notarifen, Procureurs en Advo-
caten, 1381
Dienften aen vreemde Potentaten verboden, 291

Krijghfluyden ordres,
- -■- Eeden,

162,321,447
266

Landts Middelen hoe te innen,
Leger-fchepen, Wagens en Paerden

1127
371

Middelen van 't gemeene Lant hoe te innen, 11 27
Militaire Difcipline, 162

------ Eeden, 266

■�� Ordres, 321,447

Monileringe en Wapeninge der Soldaten, 210

Neutrale Perfoonen, 153

Notarifen, Advocaten, Procureurs ende Deur-

waerders ,

1381

Onderhoudt van Dijeken en Wegen, &c.

■------' van Fortificatie en Zee-wercken,

------- voor verminde ter Oorlogh,

Oorloghs Ammunitie en Vivres,

�------� oorfaecken ,

1559
463

491
471

Oorlogh-Schepen mogen geen Koopmanfchap-
pen voeren, 494

Ordonnantien vande Hoven van juflitie, 1483

Dijckagie Rechten,
Difcipline Militaire,
Doortochten van Krijghs-volck,

1559
i6z

Ordres voor Militaire,

321,447

Pardon voor Bootfvolck,

166

Eeden voor de Militaire,

Fortificatie Wercken,

Foules en uy tloopen der Soldaten,

Gemeene Middelen hoe te innen,
Goederen der Vyanden te confifqueren,

Pafpoorten en Sauvegarden ordre,
�� Afdoen,

------■ Infradtie,

Privilegiën en Handtveflen,

6₉

6f7

463

Procureurs , Advocaten , Deurvvaerders ende
Notarifen, 1381

112,7
3¹

Rivieren te bevryden,

Rolle, en 't advancement van dien,

481

1067

657

Handtveflen en Privilegiën,

Hoven van Juflitie particuliere Ordonnantien,

1483
I.

Infraftie van Sauvegarden en Pafpoorten, , 87
Inflruclien op d'adminiftratie van Juflitie, 682

Sauvegarden ordre, 69

------ Afgedaen, 47

------ Infradtie, 87

Schepen van Oorlogh geen Koopmanfchappen
over te brengen, 494

Sol-

-ocr page 6-

-ocr page 7-



Colum ι * > HET V I E R D E - Β O E- C Κ, Vervattendo Se Ρ L Α C ATEN die het Crijghfook^ ende den Oorloge fio te Lande als te Water , met het gunt daer verder toe fpe&eert, concerneren� DEN EERSTEN TYTEL Behelfende eenige Placaten, Ordonnantien ende De- claratien die d'oorfaeeken vande Oorlogen uytdrucken, ende verfoeck aen d'Overheerde Provinci�n doen, haer niette Ge�nieerde te voegen^. HET EERSTE DEEL. Placaten ende.Declaratien vande STATEN G E Ν ER Α E L. D En Lefer gelieve hier als hetprincipaelfie Placaet voor geinfereert te houden datvanden ±6julij 1581. inhet eerfle Volumen, inden eerfien Tytel, inde %6 Colum, ende vervolgens ghedruckt, alwaer verhaelt werden de meej�e redenen die de Staten tot het aennemen der Wapenen tegens den Coningh van Spangien en fijne Adheren' ten gedrongen hebhen. 1. Placaet ende Ordonnantie, daer ty die van^Brugge ,ende Lattdc^ vanden Vrye, ende andere, houdende de party e vanden Koningh van Spangien, verklaert worden Vyanden, ende verboden met henlieden te handelen, trafficqueren, ofte eenige correfpondentie te hou- den: Ende bevolen annotatie, opfehrijvinge, faififfement, toeflach ende denuntiatie te doen vande roerende ende onroerende goederen, midtfgaders vande aftie ende het reeb den voorfeyden Vyanden toebehoor ende ende competer ende. In date den vierden Junij 1584.

	Ig�jj E Generale Staten der OOM R^eunieert^^e Nederlam � yjr& �che Pms intien,AIJen ψ& den geenen die defe � tegenwoordige fullen ml fien ofte hooren lefen, i^pj feeckerlijck door het H] fchrijven vande Magi- IB~~BsaM~~BMB Si ftraet der Stede van Brugge , ende Lande van den Vrye , ende an- derfints tot onfen grooten Jeetwefen ghenoech- faem zijn verwittigt, dat de felve, niet tegenftaen- de alle goede waerfchouwingen , vermaningen ende aenbiedinge van alle mogelijcke hulpe ende aififlentie van onfent wegen henlieden ghedaen ende aengeboden, door bedriegelijcke perfuafien vanden Vyandt, tot haer uyterlijcke ruine ende verderfl�nhTe, hen hebben vervordert, tegens den
		eedt ende verbondt met ons aengegae/i, ende fo� folemnelijck geflooten ende befwooren, te treden in handelinge ende Tra�taet met den Prince van Parma,uyt den name des Coni/ighs van Spangien, met fijne Aenhangers, Vyanden vande ware Chri- ilelijcke Religie, ende vande Vryheyt, Privilegi�n ende welvaert des algemeerten Vaderlandts, ende dienvolgende met den felven te accorderen, ende alfoo hen van de Ge�nieerde Provinci�n te dif- membreren ende fcheyden, ehde daer by hen fel- ven opentlijck onfe Vyanden gemaeckt ende ver- klaert. S O O I $ Τ, dat Wy 't felfde aenge- merekt, by rype deliberatie hebben verklaert, en- de verklaren by defen, de voornoemde Stadt van Brugge, het Landt van den Vrye, ende alle Bur- gers ende Inwoonders der felver, van wat con- ditie ofte qualiteyt die wefen mogen � hen felven afgefondert hebbende van ons, voor Vyanden der voorfchreve Ge�nieerde Provintien, foo verre fy Α hen

-ocr page 8-



				:. �.Tic. �.Deel. 4 donneert fal worden. Ordonneren ende bevee- len voorts allen den geenen die houden, befitten, inbewaerniil� hebben, fchuldigh zijn, ofte weten eenige dingen toebehoorende den geenen, hou- dende onfe tegenpartye, wie dat de felve zijn, dat fy terftont ende binnen drie dagen ten alder- langhften nae de publicatie van delen, te komen feggen, verklaren ende aenbrengen den principa- len Officier vande plaetfe van hare refidentie, mitfgaders den Ontfanger oft Rentmeefter aldaer, al 't geene dat fy in hun handen, macht oft ghe- bruyck hebben, oft dat fy den felven fchuldigh zijn,uyt wat faecke dattet zy, ofte yemanden we- ten die den geenen onfe tegenpartye houdende, fghuldigh mach wefen. Verbiedende ende interdicerende allen Ingefe- tenen defer Ge�nieerde Provinci�n, oft andere in defe Landen frequenterende ofte refiderende, ee- nige betalinge oft leveringe te doen aen fulcke onfe voorfchreve Vyanden, of hen Aenhangers, 't zy Steden, Gemeenten of particuliere Perfoo- nen , refiderende inde Plaetl�n die van ons ghe- fcheyden ende gefepareert zijn, op pene, amende ende boete van 't felve andermael te moeten beta- len , en tegens die 't M\e verfwegen fouden heb- ben , oft in ghebreecke waren de voorfchreve de- ' nunciatie te doen, foo veel te betalen voor boete en amende als de fchult, oft weerde vande voorfz v&rfwegen goederen ofaitienbedragen fal: van vvjelcke peynen, boeten ende amenden wy willen dat den Officier die de executie daer van doen fal een vierendeel fal hebben , ende die de voorfz overtredinge ofte verfwijginge aenbrengende, oock een vierendeel, blyvende 't furplus tot pro- fijte vande gemeene faecke. Ende ten eynde dat van defe jegenwoordige Ordonnantie niemandt onwetenheyt en foude mogen pretenderen, Ontbieden ende verfoecken wy den Staten vande refpeclive Ge�nieerde Pro- vinci�n, terftont ende fonder vertreck defe jegen- woordige te doen kondigen, uytroepen ende pu- bliceren alomme binnen de Steden ende Plaetfen van defe Ge�nieerde Nederlandtfche Provin- ci�n , daer men ghewoonlijck is uy troepinge ende publicatie te doen. Bevelende voorts dien Advo- caten ende Fifcaels, Procureurs Generael, ende allen anderen Officieren ende Jufticieren der voorfz Landen, defe nae te komen ende t'onder- houden , ende tot onderhoudenifle van dien te procederen ende te doen procederen tegens den overtreders by executie van de peynen voorfz, fonder eenige gunfte, difllmulatie ofte verdrach, op privatie van hare Officien: Alfoo wy ten dien- fte vanden ghemeenen Lande 't felve noodigh be- vonden hebben. Ghedaen in onfe Generale \^ergaderinge tot Delf, den vierden dach van Junius, in 't Jaer onfes Heeren vijftien-hondert vier en tachtich. Ter Ordonnantie vande Generale Staten voorfz. M. d'Henmn. x. Pla-
		3 PIacateti_>. 4-Boec hen blyven houden binnen de voorfchreve Sradt ende Lande, oft andere Steden oft Plaetfenwe- fende onder 't gebiet vanden Coningh van Span- gien,oft van fijne Aenhangers,hebben daeromme verboden ende geinterdiceert, verbieden ende in- terdiceren by defen allen ende eenen yegelijcken van wat ftaet, qualiteyt, natie, fexie ofte conditie die zy, onfen Onderfaten ofte andere in defe Ge- �nieerde Landen refiderende , eenich verftant, correfpondentie ofte pra&ijcque te kouden ofte te ghebruycken met de voorfchreve van Brugge, vanden Vrye, haerlieder Aenhangets, ofte andere partye vanden Vyandt houdende: Midtfgaders eenige Brieven, bootfchappen, tydingen, berich- tinge, condtfchappen ofte advertiiTementen van hen te ontfangen, ofte aen hen te fenden, noch oockmetVidtualie, Proviande ofte Geldt byte ftaen, gunfte, hulpe, ofte affiftentie te doen oft bewyfen, directelijcken ofte ihdire&elijcken, in wat maniere 't felve foude mogen gefchieden, op })ene van geacht ende ghehouden te werden voor ien Mede-plichtige of Aenhangeren , en over fulcksmetterdoot gheftraftte worden, en confif- catie van goederen, foo verre dat yet ware tegens den dienft oft den welvaert van de Ge�nieerde Landen, Steden oft Leden van dien, ende op arbi- trale peyne ende boete, Indien de voorfchreve bootfchappen, contfchappenoft advertiiTemen- ten niet en tendeerden tot naedeel van onfen dienft, en prejuditie vande felve Landen: Met welcke ftrafte ende punitie willen wy infgelijcks dat gecorrigeert ende gepunieert fal worden, de Bode ofte andere die de voorfchreve tydingen, Brieven of advertiiTementen wetens over ghedra- gen fullen hebben. Ordonnerende voorts meer, in gevalle eenige weten , waer fulcke Perfoonen in defe Ge�nieerde Provinci�n zijn, of hen ont- houden, die tegens ons,onfen dienft, welvaert en- de rufte vande voorfz Landen yet gedaen oft ghe- practifeert hadden, dat fy de felve vangen ende aentaften indien 't doenlijcken zy, des neen, die fecretelicken aenden principalen Officier vande plaetfe van hare refidentie terftont aenbrengen en te kennen geven, om ghevangen en geftratt te worden naer behooren, op pene tegens die geene die hen daer inne niet en fullen behoorlick geque- ten hebben, van fulcke punitie, 't zy metter doot oft andere extraordinarife, als de faecke vereyf- fchen, ende 't bedroch ende 't quaet vanden over- treders verdienen fal. Ordonnerende voorts by defen allen Officiers, Baillius, DroiTaten, Amptmans, Schouttetthen, Provooften, Ontfangers ofte Rentmeefters vande Domeynen oft Conhfcatien, ende allen anderen dien 't behooren fal, dat fy de roerende ofte on- roerende goederen, mitfgaders de fchulden ende a�tien den voorfchreven van Brugge, Lande van den Vrye, ende* heure Aenhangeren onfe Vyan- den competerende, foo wel de geene toebehoo- rende de Steden, Dorpen ende Gemeenten, als particuliere Perfoonen, opfchrijven, annoteren ende toeilaen, om tot behoef, profijt en oorboor vanden geenen dien 't behooren fal, bewaert ende geconferveert, ende anderfmts daer mede gedaen te worden, foo naemaels by ons def halven geor-

-ocr page 9-

5 Oorfaecken van d'Oorlogen_>, 6cc.

α. Placaet, tegen die van Venlo* In date den negenden f ulij 1586.

nen, ende onder haer�eder Jurifdidien refpe&ive
eenighfints fullen bevonden zijn, by onderfoeck
ofte anderfints, te apprehenderen ende faiferen,
onder pertinenten ende behoorlijcken Inventaris,
onderteeckent by ghefwoorene Secretaris ende
Griffier vande Steden ende Plecken daer die voor-
fchreve goederen bevonden fullen werden , foo
verre 't felve als noch niet gedaen en is, midts dat
de felve Officieren, ende alle andere die eenige
der voorfz goederen fullen aenbrengen,vande fel-
ve genieten fullen fulck part ende aendeel, als by
voorgaende Placaten ende Ordonnantien hen int
gelijcke toe gheitek is geweeft. Overfendende de
felve Officieren aen ons in tyde haerluy der gebe-
fonjeerde, om 't felve gefien by ons daer in voorts
ghedaen ende gheordonneert te werden naer be-
hooren. Ende op dat niemant hier van ignorantie
en pretendere , ordonneren ende beveelen den
Stadthouder, Cancelier ende Raedt des Landts
ende Hertoghdoms Gelder ende Graeffchap Zut-
ph�n , Stadthouder, Prefiflent ende Luyden van
denHove Provinciael in Hollandt ende Zeelant,
Prefident ende Raedt des Landts van Utrecht,
Stadthouder, Prefident ende Raedt van Vriellant,
Stadthouder van Over-YiTel, ende allen anderen
Officieren ende Jufticieren vande gheaflocieerde
Steden, defe tegenwoordige onfe Letteren van
Plaeate alomme binnen den voorfz Landen ende
Provinci�n te doen publiceren,daer men gewoon-
lijck is publicatie te doene , procederende ende
doende procederen tegens den voorfz Borgeren,
Inwoonderen ende hare goederen , in manieren
voorfz,fonder gratie, faveur, diffimulatie ofte ver-
dragh: Des alioo te doene met datteraenkleeft,
geven wy u ende den voorfz Officiers een yege-
lijck in 't fijne volkomene authoriteyt endefon-
derlingh bevel. Ontbieden ende bevelen eenen
yegelijcken dat fy u ende henluyden 't felve doen-
de verftaen ende obedieren, want wy bevonden
hebben fulcks tor dienft vanden Lande te behoo-
ren. Gegeven binnen der Stadt Utrecht den ne-
genden Julij Anno 1586. Was geparapheerr,
/f"� Onderteyckent, R. Leycefler. Noch leger
ilondt, By Ordonnantie van Sijn Excellentie.
D. Burchgrave.

O Β Β E R T, Grave van Leycefter, Baen-
derheere van Denbigh, &c. Lieutenant
van hare Majefteyt van Engelandt, Gou-
verneur ende Capiteyn Generael der Vereenigli-
de Nederlantfche Provinci�n, Allen den geenen
die defe tegenwoordige lullen fien ofte hooren
lefen,Saluyt. DOEN TE WETEN:Alfoo
de Borgeren ende Inwoonderen der Stade Venlo,
vergetende alle Unien ende Verbonden die fy met
de Ge�nieerde Provinci�n gehadt hebben, tegens
alle eere, plicht ende vromigheyt, in korten da-
gen herwaerts hen ghevoeght ende begeven heb-
ben onder 't ghebiedt der Spangiaerden ende hare
Adherenten,Vyanden des gemeenen Vaderlants,
dooronbehoorlijcke ende verraderlijcke midde-
len, ende fonder tot fulex gedrongen ofte eenoot-
faeckt geweeit te zijn, ende dat fy diverfche Wa-
ren, Koopmanfchappen ende andere goederen,,
hebben binnen defe voorfz Ge�nieerde Provin-
ci�n , toebehoorende de voornoemde Borgeren
ende Inwoonderen, die wy over eenige dagen ge-
lafl; hebben , aende Officieren ende Magiilraten
van diverfche Steden te faiferen ende ftellen in be-
warender handt, begeerende voorder daer op te
voorfien naer behooren. S O O 1S Τ, dat Wy,
hier vooren hier op gehadt hebbende 't advijs van
onfen feer lieven ende beminden Neve de GraVe
van Meurs, ende Stadthouder des Landts ende
Hertoghdom Gelder ende Graeffchap Zutphen,
&c. midtfgaders van onfeoock feer lieve ende be-
minde de Raden van State nef��ns ons wefende,
verklaert hebben ende verklaren by defen , de
voorfz Borgeren ende Inwoonderen vervallen te
zijn in crime van perduellie, ende dien volgende
ghehouden te fullen werden als Vyanden vande
gemeene faecke ende Ge�nieerde tanden, oock
alle hare Have ende goederen, roerende ende on-
roerende , a&ien ende crediten, die e�nichfints in
defe Landen te bekomen fullen wefen, gheconfif-
queert: Laftende ende bevelende den Rentmeefle-
ren ende Ontfangeren vande Confifcatien, ende
allen anderen Officieren refpe&ive , de voorfz
goederen ende de Perfoonen vande Borgers en
Inwoonders, die hier naer uyt de voorfz Stede
fonder onfen wete ofte confent fullen verfchij-

3. Placaet,Waerfchom ende Fermaninge Jegens deTlacaten ende Bete*

/en onlanghs in Brabant, ter ordonnantie van Grave Pieter Emeflvan Mansfelt, hem dragende ah
Stadthouder, Gouverneur ende Capiteyn Generael vande Neder/anden,uytgegeven,geptdticeert ende
ten deelegheexecuteert, op 't hreecken vande Quar tieren ende Sauvegarden, In date den/even en
twintigkflen Februarij 1593.

proceduyren, het moorden ende ombrengen van
ontallijcke onnoofele Menfchen , het bederven
ende ruineren van foo fchoone Quartieren, van
Landen, Steden ende Dorpen der Nederlanden,
alles alleenlijck om hare tyrannifche, hooveerdige
ende abfolute heerfchappye over de confeientien,
Lichamen ende goederen , inde felve Nederlan-
den te planten, willende de Nederlanden, Steden

Α ij ende

E Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden , Allen den geenen die defen
fullen fien ofte hooren lefen, Saluyt.
Alfoo uyt verfcheyden handelingen, ge-
druckte bevelen ende gheboden, by de ghemeene
Vyanden in de naefte twee Maenden uy tgegeven,
volkomelijck blijekt, dat fylieden (hen niet ghe-
noegende met de groote ende wreede tyrannifche

-ocr page 10-




	PIacaten~>. 4,Boeck	8 met ons in eenighey t te willen begeven tot de ge- meene refiftentie van 't voorfz ichadelijck ende befwaerlijck voornemen , (daer uyt in'teynde niet anders als een geheele vervvoeilinge der lofT�- lijcke Nederlanden en kan volgen) ende tot ghe- meene hanthoudinge vande lof��lijcke Refolutie ter contrarie inde Nederlanden genomen, gheap- probeert ende ghefavorifeert by de principaelile Potentaten vande Chriflenheyt: daer door niet alleen de Nederlanden , en alle de Ingefetenen van dien, feer korts tot haren ouden welilant, in't gebruyck van hare gherechtigheden ende goede- ren , in de recuperatie van negotiatie, hanteringe ende Manufacturen, ende generale vrye conver- fatie, ontwijfl�lijck doorGodts genade konnen gebracht w.orden,maer oock alle de Nagebuyren, als Duytfch-landt, Vranckrijck, Engelandt ende andere, hen tegens de voorfz ghemeene tyranni- fche ende hooveerdige heerichappye fullen in meerdere verfeeckertheyt vinden: Wy willen den felven, tot het voorfz loff�lijck ende hooch-noo- digh werck geneyght wefende, volkomelick ver- feeckeren van oni� oprechte goede meyninge, tot onderhoudinge van vaile ende onverbreecke- lijcke eenigheyt, vrientfchap, ende van alle het geene van goede geallieerde Vrienden ende Nae- gebuyren te wenichen is, Ende alfoo wy onna- tuyrlick bevinden, dat de bevechtinge der Span- giaerts vande gemeene vryheyt der Chriflenheyt, ende fonderlinge vande Nederlanden , felfs by den Gebooren vande Nederlanden , tot bederf, verdruckinge ende ruine van haer eygenVader- lant, van haer eygen felven, hare Vrouwen, Kin- deren ende Naekome�ngen, ende tot een eeuwi- ge blaeme ende fchande voor de poileriteyt, wort ghehanthavet, ende oock met de Wapenen ghe- voordert: Soo verfoecken ende vermanen wy alle Ingebo.oren vande Nederlanden,de Wapenen die fy'tegens haer Vaderlandt, ons, haer felven, ende hare Vrouwen, ende Kinderen , onder de Spaenfche heerichappye ghebruycken, van den eerilen Aprilis naeilkomende, ai te leggen, ende te verlaten, alfoo wy den felven daer nae geen quartier en dencken te houden.,ofte gedoogen ge- houden te worden, maer als Vyanden te tradie- ren ende doen tra�teren: Gelijckwyoock ver* flaen-.te doen de principale Autheurs vande voor- fchreve. gemeene heerichappye, mitfgaders de In- gefetenen vande Plaetfen ende Dorpen, die hen, volgende de voorfz Miilive ende Placaten, tegens het Volck van Oorloge defer Landen in wapenen ende refiilentie gheilelt hebben, ofte die hen met Wapenen ende Schantfen ofte anderfins namaels fullen itellen: ofte de redelijcke contributien, daer op fylieden van defe zyde geilelt zijn, ofte geilelt fullen worden, fullen weygeren te betalen. Ver- flaende niet te min dat onfe Ordonnantien, op de difcipline Militaire; op 't uyt-trccken vande Sol- daten $ tegens de exceilen vande Vrybuy ters; en- de andere onbehoorlijcke handelingen van onfen Volcke van Oorloge, gemaeckt, haer vigeur eride eff�& fullen forteren, ende alomme achtervolght worden. Ende ten eynde niemant van defe tegen- woordige hebbe te pretenderen eenige ignoran- tie , foo ontbieden ende bevelen wy daeromme onfe feer lieve ende beminde, de Staten ofte hare Ge-

ende Luyden van dien, in 't generael ende parti- culier, van hare lof��lijcke Vryheden, Privilegi�n ende gherechtigheden, berooven) van meyninge zijn (uyt haren ouden ende natuerlijcken haet, regens de Nederlanden, ende de goede Ingefete- nen van dien) den eerilen wreeden ende bloet- doriligencours (die inde naeilejareneenighfints gemodereert is gheweeil) te hervatten: Ende dat overfulcksbyfeeckeregedruckte Miffive op den name van Grave Pieter Ernft van Mansfelt, hem dragende als Stadthouder, Gouverneur ende Ca- pitevn Generael vande Nederlanden, den vijfden Januarij laetilleden aenden Vice-CanceJier ende Raden van Brabandt ghefchreven, ende in druck uytgegeven, eenfamentlijck den Placate inde feU ve Mifiive gementioneert, met der daet het quar- tier voor het Volck van Oorloge, in dienile defer Landen wefende, ghebroockenwort: ende den. Huylluyden bevolen hen op te ruilen, oock Schantfen te maecken regens 't voorfz Volck van Oorloge �. Ende tot nadeel van den Geeilelijcken, Adellijcken ende Burgerlijckenilaet , oock tot ruine vande Arme Huylluyden, verboden ende bevolen wort op lijf-ilrafl�, van defe zyde geene Sauvegarden te halen ofte te ghebruycken: ende volgens geordonneert,dat alle de gene die geboo- ren zijn uyt de Steden ende plaetfen onder haer- lieder gewelt wefende, ende de Wapenen voor de Vryheyt vande gemeene faecke der Nederlanden voerende, doot geilagen, ofte door Beuls handen om-gebracht tollen worden: Mitfgaders vele eh- de verfcheyden andere poindlen uyt den voorfz ouden haet, tot notoire tyrannye ende moetwil- lige bloet-vergietinge ilreckende. Ende dat ons (die foo vele jaren voor de gemeene Chriitelijcke faecke , ende voor de vryheyt der Nederlanden, ende de goede Ingefetenen van dien,van alle qua- hteyten in 't generael ende particulier ghedaen hebben, 't geene met goede moderatie ende dif- eretie, fonder yemant buyten reden te offenferen, doenlijckisgeweeil) alfulcke proceduyren ilaet te bejegenen, fonderlingein deie ghelegentheyt, dat alle de Werelt volkomentlijck weet, waer toe de voorfz ghemeene voor-genomen tyrannifche hooveerdige ende abfolute Regeeringe is Ilrec- kende, namelick, om niet alleen de loftelijcke Ne- derlanden, ende de goede Ingefetenen der felver, maer alle Nagebuyren, als Duytfch-lant, Vranck- rijck,Engelantende andere, de felve te onderwer- pen: Ende dat over fulcks een yegelijck als nu billick behoort gemoveert te weien, om alle mid- delen, tot handthoudinge van onfe Joff�Jijcke in- tentie, tegens het voorfz befwaerlijck ende fcha- delijck voornemen, met ons te employeren. SOO IS Τ, dat Wy by deliberatie van den Rade van State der voorfz Vereenichde Landen, goetghevonden hebben, bydefen ernilelijckte vermanen ende vriendelijck te verfoecken allen ende eenen yegelijcken, foo Geeilelijck als We- reltlijck* van wat ilaet de felve mogen zijn, als noch met ons in dadelijcke eenigheyt ende ghe- meene defenf�e vande voorfz vryheyt niet getre- den wefende, op de plicht ende verbinteniff�,daer mede fy haer Vaderlandt, haer felven, hare Vrou- wen , Kinderen ende Naekome�ngen, verbonden zijn, te willen letten, ende 't felve doende, haer

-ocr page 11-

Oorfaecken van d

is uytroepinge ende publicatie te doen. Gegeven
in 's Graven-Hage den feven en nvintighften Fe-
�bruarij Anno 1593. Was gheparagrapheert,
C. Aernfmd, *** Onder {tont, Uyt bevel van myne
Heeren de Staten Generael der Vereenighde Ne-
derlanden. Ter Relatie vanden Rade van State
derfelver. Ende onderteyckent, G. Gilfin.

Gedeputeerde Raden, StadthoudersvandePro-
vinci�n reipedive van Gelderlandt , ende her
Graeffchap Zutphen, H�llant, Zeelant, Utrecht,
Vriellandt ende Over-YiTel, ende alle andere Ju-
fticieren, Officieren ende Dienaren, des verfocht
zijnde, dat fy defe alomme doen verkondigen,
uytroepen eiide publiceren, daer men gewoonlick

<iAende hoogh ende wel-gebooren, Eemeerdige, Edele, Erntfefle, hoocb-

geleerde, wyfe, voorfiemge,[eer difcrete Heer en,goede Vrunien ende Nageluyrenje Prelaten, Prin*
een, Graven , Heeren, Edelen ende Steden vanBralandt, Vlaenderen, Artoys, Henegouwe, Valen-
dien, Ryffel, Douay,Orchies, Namen, Dornixe, Dornick ende Mechekn, Reprefenterendede Staten
- der Nederlanden onder de Spaenfche ofte Eertz-Hertogen Regieringe ,ende aenden /elven Heeren,
f [amen ende in 't hyfonder. In date den fevendenJuni] 1602.

Hoogh ende wei-geiooren, Eerweer-*

dige, Edele, Erntfefle, Eerfame, Hoogh-geleerde,
■ mjfe, voorfienige, f eer difcrete Heeren, goede
Vrunden ende Nagebuyren:

Υ en twijfl�len niet, of uwe Excell. E. YV.
ende L. zijn noch wel indachtich , de
vrientlijcke vermaningen tot verfchey-�
den reyfen by ons aenden felven gedaen,flrecken-
de ten eynde uwe Excell. E. W. ende L. eens ry-
pelijck gelieven fouden te letten op 't voornemen
der Spangiaerden ende hare Adherenten, Vyan-
deri vanden welftant, Rechten, Vryheden, goede-
ren ende Perfoonen der Nederlanden, namentlick
�p haer origineel ende gewortelt, fchadelijck en-
de fchande�jck voornemen, omme in 't ghemeen
alle de Ingefetenen der Nederlanden, van allen
ftaten ende qualiteyten ten uyterften te ru�neren:
Ons en is niet onbekent (hoewel 't felve voorne-
men aldaer niet min als alhier ghelooft, ende voor
�iiwederfpreeckelijck gehouden wort) dat noch-
tans eenige van uwe Excell. E. W. ende L. eenf-
deels door heure natuyrlijcke goethertigheydt,
�enfdeels by perfuafien, tot ghevoelen gh�bracht
zijn, dat door der Eertz-Hertogen beleyt, ende
hare Hooglieden prefentie , de faecken fo�den
mogen gerecht, ende in betere poin�ten gebracht
worden: Maer aengefien wy van het continueren
des voornemens der Spangiaerts, ende hare Ad-
herenten , tot ru�ne ende onderganck der Neder»
landen,ende omme de felve voor altijts het Spaen-
fche Jock te onderwerpen, ende over der goede
Ingefetenen confcientien, Lichamen, Rechten en-
de goederen naer haren gevalle te heerfchen, vol-
komen kenniiTe hebben,ende dat 't felve door den
Eertz-Hertoge niet en fal konnen gerecht wor-
den, Soo en hebben wy ons met fulcken gevoelen
niet konnen conformeren, maer om uwe Excell.
E. \V. ende L. ende ons niet te precipiteren in ee-
nen feeckeren, gheiladigen ende irreparablen on-
derganck, mitlijaelijck beter ghevonden, met een
flantvaftigh gemoet te continueren inde lofl�lijc-
ke Refolutie,oorfpronckelijck by de voorneemfte
Perfonnagien ende Lidtmaten der ghemeene Ne-
derlanden , van alle ftaten ende conditien gheno-
raeri; Ende ons vertrouwende op de ghenadige
hulpe van Godt den Heere Almaclitigh, opte fa-
yeuren; giinileh ende ai��itentie vande Coniiig�n,

Princen ende Republijcquen, daer mede wy in
vrientfehap ende aliantie zijn, eenfamentlijck op-
te recht vee rdigheyt van onfe faecke, eene Godt-
falige gewenfehte uytkomfte der felver (voorne-
mentlijck door uwer Excell. E. W. ende L. toe-
doen, directie, ende inwendigh wijs beleyt in beu-
ren ftaet) met gedult af te wachten, ende ten feU
ven ef��dVe gewillighlick te dragen alle de fwarig-
heden, periculen, koften ende moeyten, die het
hanthouden van een foo Goddelijcke, loflelijcke,
eerlijcke, dienftelijcke ende nootlijcke refolutie
vereyfcht, fonder dat oock het fpottelijck, be-
driechlijck ende onweerdich tranfport der Neder-
landen op hare Hooglieden gedaen, ons heeft, oft
immermeer fal konnen bewegen tot eenige veran-
deringe , hebbende ten felven refpecte naer 't
voorfz tranfport, by onfe Brieven, ende monde-
linge communicatie met uwe Excell. E. W. L. Ge-
committeerden ghehouden, verfocht, ende feer
ernftelijckenvermaent, dat goede acht genomen
foude worden opten flaet der Nederlanden van
dier zyde, op 't beleyt van alle faecken van State,
ende Oorloge, foo binnen als buyten de Landen:
Ende vertrouwen indien 't felve met fuyvere 00-
gen ende ongepaffionneerde gemoederen in ghe-
fien ende wel bedacht werde, dat niemant foude
konnen oprechtehjek oordeelen, of'tvoor/zbe-
driechlijck tranfport was �nwederfpreeckelijck,
ftreckende tot een gewiil�n onderganck der ghe-
meene Nederlanden, ende van allen Staten ende
Perfoonen inde felve. Uwe ExceJi. E. W. ende L.
Hen, hooren, verftaen ende gevoelen datelijck het
geene aldaer pafleert, ende konnen lichtejijck af-
meten, wat voorder te pafl�ren apparenr is, Sulcx
dat wy onnoodigh achten daer van wijtloopich te
fchrijven: Alleenelijck willen wy uwe Excell.
E.W. ende L. alnoch feer vriendelijck verfpecken,
vermanen ende bidden, ernflelijck te letten opte
Joff�lijcke reputatie die uwe Excell. E. W. L. ende
onfe Voor-ouders, van over vele hondert Jaren
hebben verworven, ende tot onfen tyden toe, ons
tot een Richtfnoer nae-ghelaten, van te wefen op-
rechte Vooritanders ende Befchermers dervrye
ende gher�chtigheden der Nederlanden in 't ghe-
meen, ende der Lantfehappen, Leden, Steden en-
de Ingefetenen van dien in't particulier, ende te
overdenck�n oft den inhouden van't voorfz nul
ende onweerdigh tranfport, ende de handelingen

Α iij daer

-ocr page 12-



	e. t.Tit. ι�Deel. \% willen doen, dat fy (Meefters wordende) haeft oock feeckerlijck fouden nalaten) dat de Landen ende Ingefetenen niet alleen van Neeringe, wel- vaert, navigatie ende handelinge, maer felfe de drievierde-parten vande goede Ingefetenen van de middelen (tot haer onderhout noodigh) be- rooft, de principale Steden tot Duyf-huylen ghe- maeckt, de Dorpen ende platte Landen tot opten been vanden Volcke van Oorloge op-gegeten, uytgefchat,ende het Volck van OorlogeToo qua- lijckbetaeltwort, dat de muytinatie vande eene partye niet en kan gheftik wefen, of men is twee andere gelijcke ende quader te verwachten, ende dat tenlaetften ghefchapeu is, alles in eene forgh- lijcke defperatie te vallen : Soo bidden wy uwe Excell. E W. endeL. dat metter daet by de hant ghenomen mogen worden die nootehjcke reme- dien, ende namentlijck foo vele te gelieven te ef- fectueren , dat hare Hooglieden willen verftaen uytte Nederlanden te vertrecken, om te verkrij- gen een gerufter endeverfeeckerderpartage, als wanneer uwe Excell. E. W. L.' ende ons niet feer befwaerlijck en fal wefen de Spangiaerts en- de andere Vreemdelingen hen te doen volgen, ende van het befte deel Iiaerder Adherenten goe- de vroome Nederlanders te maecken. Ende of by eenige hier tegen onvermogentheyt foude wor- den voor geftelt, ende dat uwe Excell. E. W. ende L. defen cours niet feeckerlijck en fouden konnen nemen noch gebruycken, fullen de felve gelieven ter contrarie te gelooven, dat indien uwe Excell. E. W. ende L. voor fes Maenden ons met foo veel middelen ende penningen willen by vallen, als de helft vande oude ordinaris Quote vanBrabandt, Vlaenderen, Arthoys, Henegouwe, Valenchien, Rijil�l, Douay, Orchies, Namen, Dornixe, Dor- nick ende Mechelen,jegens 't geene wy door Go- des genadige toeJatinge, totte faecke vande Oor- loge dit Jaergherefolveert zijn te doen, ende de ielve hen willen ten opfien van hare Hooglieden Uil houden, ofte ons by vallen, ('t welck wy (tel- len tot uw� Excell. E. VV. ende L. keur,ende goet gelieven) dat de faecke foo verre met Godes hul- pe gebracht fal worden, dat uwe Excell, E. W. en- de L.felfs fullen oordeelen, het goetfuccesfeer apparent te fullen wefen. Ende aengaende de verfeeckertheyt, daer mede vele goethertige hen bekommeren, ende hen achterwaerts ende irre- folut houden,uwe Excell. E. W. endeL. fullen fo opte Regieringe als Religie fulcke ordre ftellen ende houden, als uwe Excell. E. W. ende L. beft: fullen vinden. Ende en hebben niet te bedencken, maer mogen de felve i�ecker ende geruft zijn, dat by ons daer tegen niet gedaen ofte voor-genomen fal worden: Uwe Excell. E. W. ende L. oock ver- feeckerende, dat tot fulcken Iofl�lijcken, eerlijc- ken, dienftigen ende noodigen fake, uwe Excell. E. W. L. ende ons geen appuy vande nagebure Coningen, Princen ende Republijcquen en fal ge- breecken: Waer over wy uwe Excell. E. W. ende L. noclimaelsfeervrientlijckverfoecken, dat de felve alle pafllen, achterdenckenende voorgaen- de mifverftanden in vergetinge willen ftellen, en- de defen voet met de jegenwoordige occaiie aen- nemen ende amplecteren, als wefende den rech- ten ende eenigen wech, omme de Nederlanden in haren
11 PlacatCGu. 4� Boec daer na gevolght, eftde dagelijcks secontinueert, over een komen mette debvoiren daer mede uwe Excell. E- W. ende L. hare lorTelijcke Huyfen.Sta- ten, Pofteriteyten, ende fondedinge den ghelief- denVaderlandt, verplichc zijn: Indien jae, (des wy egeenfints meynen ) moeten wy Godt den Heere Almachtigh bidden, uwe Excell. E. W. en- de L. te verlichten, ende met ghefonder verftant ende oordeel te begenadigen: Maer indien* uwe Excell. E. W. ende L. oordeelen, het voorfz pre- tenfe nulle tranfport (aldaer uyt noot» ende om een quader te vermydeu aengegaen) oneerlijck, bedriechlijck, ende den vroome Nederlanders een fchantvlecke te zijn: Indien mede verftaen wort, dat der Spangiaerts ende hare Adherenten proce- duren daer op ghevolght, ende tot noch toe van quaet tot erger, foo in faecken van State als Oor- loge gecontinueert, (gelijck wy ons verfeeckeren dat het befte deel van uwe Excell. E. W. ende L. doen) ru�neus ende ondraechlijck zijn, ende con- fequentelijck dat uwe Excell. E. W. ende L. daer aen niet gehouden en zijn, als die jegens het ghe- meene befte, ende der Nederlanden Rechten, ge- rechtigheden ende Privilegi�n ftrijden. Indien mede uwe Excell. E. W. ende L. overdencken en- de confidereren, dat alle extremiteyten van ghe- welt.interdictien van handelingen ende Commer- cien, men�en ende pradijcquen, omme de Co- ninghlijcke Majeftey t van Engelant, ende de Ver� eenighde Landen te verftricken, hoe langer hoe klaerder aenden dach komen, ende niet alleen tot het voornemen te vergeefs zijn,maer geheele con- trarie operatie doen, Datdeverradelijcke aenila- gen op Steden ende Sterckten des Coninghs van Vranckrijck, groote oorfaecke geven om den ee- nen ofte anderen dach een haeftjge revenge voor te nemen: Dat de Boecxkens, fameufe Libellen ende Refereynen (daer mede men den Coningh van Vranckrijck ende fijne faecken, poocht onder de Gemeente hatelijck te maecken, ende de rech- ten van fuccefllen tot de Kroonen van Vranck- rijck ende Engelandt, in twijfi�l te brengen ) niet danydelevoorftellen zijn, ende alleenelijck tot irritatie van hare Maj efteyten ftrecken, ende dat te vergeefs ghetracht wort oproer onder de Ge- meente vande Vereenighde Landen te maecken, terwylen de felve, aenmerckende dat hare condi- tie ( Godt lof) hondertmael beter ende verfeec- kerder is, als vande Gemeente aende Spaeufche, oft hare Hooglieden zyde,ende dat fy (geen rede- nen hebbende , omme eenigh wantrouwen van hare wettelijcke Overigheden ende hare acti�n te hebben) haer in ruile ende* gehoorfaem dragen: Maer dat ter contrarien de Gemeente aen de Spaenfche ofte Eertz-Hertogen zyde (fiende dat afle faecken dagelijcks verargeren, dat de autho- riteyt vande Staten, Prelaten, Princen, Heeren, Edelen ende Steden der Landen in 't generael en- de particulier, meer als oyc, onder de voet, ende buy ten alle refpect gebracht is, Jae dat alleenlijck jfundament ghemaeckt wort opte Uytheemfche, met verworpinge ende verachtinge van alle vroo- me Lantfaten, niet alleen inde befettinge vande principale Steden ende Sterckten, maer genoegh Sreneralijck in alles, Uy tgefondert dat men al leen- ijck f ro forma in eenige faecken yet fchijnt te


		s

-ocr page 13-

Oorfaecken van d'

voorfienige, feer difcrete Heeren, goede Vrtmden
ende Nagebuyren) uwe Excell. E. W. ende L te
inipireren'tgeene tot der gemeene Nederlanden
(ende der goede Ingefetenen van dien)welvaren is
ftreckende. Uyt 's Graven-Hage, den fevenden
Junij i6ox. metter haeft. Wasgeparagrapheert,
Hero van Hottmga, «� Onder ftont, Uwe Excel 1.
Ed. W. ende L, goede Vrunden ende Nagebuy-
ren, De Staten Generael der Vereenighde Neder-
landen. Ter Ordonnantie vande felve. Geteeo
kent,

C. Aerffen.

haren ouden fleur, Rechten» Welftant, ende in ru-
ikende vrede te brengen, fonder te letten opte
nieuwe gepretendeerde forcen, die niet anders als
meerder verderf ende miferie lullen veroorfaken:
Anderfints ende by gebreecke van dien, voorfien
w V dat de fchaden,el lenden ende miferien gefcha-
pen zijn grooter in defen Jare te vallen als oyt te
vooren, daer van wy voor al Ie de Werelt willen
ontfchuldigh gehouden wefen.

Hier medie bidden wy Godt den Heere Almach-
tigK (Hoogh ende wel-gebooren," Eerwaerdige,
Edele, Ernti�ite, Eerfame, hooch-geleerde, wyfe,

<y. Ferklaringe vande Hooge ende Mog. Heeren Staten (j ener ael der Fer*>

eenighde Nederlanden, aende Nederlantfche Provintien ende Steden,flaende onder hetgheliedt van
den Koningh van Spangten. In date den % χ Mey 1632.

E Staten Generael der Vereenighde Ne-
derlanden , Allen den genen die defe ful-
Jen fien ofte hooren lefen, Saluyt. Alfoo
de Spangiaerden ende hare Adherenten,
vermits hare grouwelijcke feyten, innemen,plun-
deringe, moorderye ende brandinge der Steden,
hier bevoorens by de Heeren Staten vande fa~
mentlijcke Nederlandtfche Provinci�n verklaert
zijnde voor Vyanden, fy dies niet tegenftaende,,
eenfdeels door fmiftreendefnoodepra�rijcquen
ende menees, ende anderdeels door openbaer ge-
welt, 't meerendeel der voorfz Provintien hebben
weten te bemachtigen, ende t'onder te brengen,
tracerende eenige van dien feer hart, met beroo-
vinge van hare Privilegi�n, Vryheden ende Rech-
ten , daer door alle Neeringe ende welvaert uyt
de voorfz Provintien is verjaecht, ende de felve
in foberen toeitant gebracht. S O O IS Τ, dat
wy uyt goede naebuyrige aff�ftie die wy totte fel-
ve Provintien ende Ingefetenen van dien zijn dra-
gende, goetghevonden hebben hun midts defen
vrundelijck te verfoecken, dat fy, op het lofT�lijc-
k� exempel van hunne Voor-ouderenendePre-
deceileuren, haer willen ontrecken van het be-
fwaerlijck ende ortdraechlijck Jock der Span-
giaerden ende hare Adherenten, ende fich met
defe Ge�nieerde Provintien vrywilligh voegen,

Ijrefenterende hun daer toe de ftercke ende be-
�ulpfame hant, door af�iftentie van het Leger,'
we lek wy onder 't wijs, kloeck ende voorfichtigh
beleyt van fijn Excell. d'Heer Frederick Hendrick
Prince van Orangien, te Velde hebben gebracht,
beloovende meer-gemelde Provintien heylichlick

ende onverbreeckelijck mits defen, dat wyhun
met de felvige Steden ende Leden van dien, als
oock hare Ingefetenen, foo Geeftelijcke als We-
reltlijcke, van wat ftaet, qualiteyt ofte conditie fy
fouden mogen zijn ( die haer fullen voegen als
vooren) fullen conferveren ende mainteneren by
hare Privilegi�n, Vryheden ende Rechten, als
oock by de publijcque exercitie vande Roomfche
Catholijcke Religie, willende ende defirerende
met de felvige te leven, handelen ende wandelen
als goede Vrienden, Naebuyren ende Bontgeno-
ten , waer deur niet alleen de Spangiaerden met
meerder gewelt, gemeene macht ende onderlinge
byftant, wederiken, ende afgeweert fullen kon-
nen worden,nemaer oock de iamentlijcke Neder-
lantfche Provintien in rufte ende tot haer ouden
ende florifanten welftant gebracht, met Neeringe
ende welvaert: Vertrouwende dat de meer-ghe-
melde Provinci�n, Steden ende Leden van dien,
als oock der felver Ingefetenen, 't geene voorfz
is fullen willen apprehenderen, ende dien volgens
fich hier naer accommoderen ende reguleren.
Gedaen in 's Graven-Hage ter Vergaderinge van
dehoogh-ghemelte Staten Generael,onder der
felver Contre-zegel, Paraphure ende de Signa�-
ture van haren Griffier, op den twee en twintigh-
ften Mey fefthien-hondert twee en dertigli. Was
geparapheert, A. Ploos vanThienhoven ,ⁿ' Onder
ftont, Ter Ordonnantie vande hoogh-ghemelte
Heeren Staten Generael. Qeveeckenx., Cornelis
Mufcb. Zijnde op 't fpatium ghedruckt het Con-
tre-zegel der felver Heeren Staten , in ro�den
WafTche.

6. �hQader Ferklaringe op 'tfehefubje�t. In date den elfden Sept. \63 2.

^E Staten Generael der Vereenighde Ne-
iderlanden, Allen den geenen die defen
I fullen fien ofte hooren lefen, Saluyt.
DOEN TE WETEN , Alfoo het
langhduyrigh ende Lant-verderffelijck Oorloge
inde Nederlantfche Provintien verweckt, door
de ghepretendeerde abfolute Spaenfche heer-
fchappye, ende Dominatie over de Perfoonen en-
de goederen van der felve Ingefetenen, foo Gee-

itelijcke als Wereltlijcke, met eene Generale ver-
eeninge vande felve Provintien , ofte door een
feeckere handelinge van. Vrede ofte ftilftant van
Wapenen hadde konnen ter neder gheleyt wer-
den , indien 't felve door de Spaenfche ambitie,
menees , ende diffldentie van der felver belofte
niet ware verhindert, infonderheyt als daer toe
eenige inclinatien ende apparentien haer hebben
vertoont, als wanneer de Spangiaerden ende hare

Ad-

-ocr page 14-

Placateo-N 4.Boeck. i.Tit. t.Deel.

Adherenten haer perfonagie, tot naedeel van 't
ghemeene befte vande Nederlantfche Provintien,
doorgaens hebben ghefpeelt, haer daer door in
Spangien doende valeren, ende daer mede de ge-
wenfchte uytkomfte vande Nederlantfche Oor-
loge wetende te renverferen: Waer uyt voor alle
de Werelt notoir ende kennelijck is, dat de voor-
fchreve Spangiaerden ende haere Adherenten
niet anders foecken, de Nederlantfche Provintien
ni�t alleen in geiladigen Oorloge te houden, maer
tot uyterlijcke ruine ende deiblatie te brengen,
ende de felve daer nae als gheconquefteerde Lan-
den te houden, van haere Rechten, Privilegi�n,
Neeringe, ende welvaert te berooven , ende in
dier voegen inliet Oorloge te doen confumeren.
S O O IS Τ, dat Wy, inhererende onfe Decla-
ratie vanden twee en twintichilen Mey killeden,
ende blyvende niet weyniger ghenegen tot vvel-
ftant ende herftellinge vande gefamentlijcke Ne-
derlantfche Provinci�n in haer oude fleur, als wy
onfe Vryheyt, Rechten ende Privilegi�n tot noch
toe, door Godts ghenadigen zegen, niette Wape-
nen hebben verdedight, ende tot den uyteriten
toe, gerefolveert zijn te mainteneren, uyt goede
Naebuyrige aff�drie die Wy tot d'andere Provin-
ci�n ende Ingefetenen van dien zijn dragende,
goet ghevonden hebben de felve, ende de Leden
van dien, foo Geeftelijcke als Wereltlijcke, Hoo-
gen ende Lagen ilants-Perfonagien endePerfoo-
nen, eride alle goede Ingefetenen ende Lantfaten,
mits jdefen ernftelijck ende vrunddijekte verma-
nen; ende te verfoecken, dat fy, volgens ons loffe-
lijck exempel, ende van haer Voor-ouderen ende
Predecef��uren, haer willen ontrecken uyt het
befwarelijcke ende ondragelijcke Jock van de
Spangiaerden ende hare Adherenten, ende haer
vrywilligh voegen met onfe Ge�nieerde Provin-
tien, tot wekken eynde Wy, onder het wijs ende
kloeckmoedigh beleyt van Sijn Excell. d'Heer
FredrickHendrkk Prince vafl Orangien, &c. een
goet ende machtigh Leger te Velde hebben ghe-

te bieden, ten eynde fy van het Spaenfclie Jocfc
verloft, ende in haer voorige vryheyt geftelt mo-
gen werden �. Beloovende de meer-gemelte Pro-
vintien heyligh�jck ende onverbreeckelijck mits
defen, dat wy haer met derfelver Steden ende
Leden, als oockhare Ingefetenen, foo Geeftelijc-
ke als Wereltlijcke, van wat ftaet, qualiteyt ofte
conditie die fouden mogen zijn (die haer' fullen
voegen als vooren) fullen conferveren ende main-
teneren by haere Privilegi�n , Vryheden ende
Rechten, als oock by de publijcque exercitie van
de Roomfche Catholijcke Religie, willende ende
defirerende met de felve te leven, handelen en-
de wandelen, als goede Vrunden, Nabuyren ende
Bontgenooten, waer door niet alleen de Span-
giaerden , met meerder gewelt, ghemeene macht,
ende onderlinge byftant, wederftaen ende af-ge-
weert, nemaer oock de famentlijcke Nederlandt-
fche Provintien, in rufte ende tot haren ouden en-
de floruTantenwelftant, met Neeringe ende wel-
vaert ghebracht fullen konnen worden: Ende in-
dien eenige , van wat ftaet of conditie die fou-
den mogen welen, haer fouden onderftaen den
voort - gangh van foo goeden, ende heylfamen
werek te verhinderen, fullen wy niet konnen le-
dighftaen, met alle rigeur van Wapenen, ende
confifcatie van goederen, jegens de felve te pro-
cederen, daer van alle ende yeder haer fullen ghe-
waerfchouwt houden,vertrouwende dat de meer-
gemelte Provintien, Steden ende Leden van dien,
als oock der felver Ingefetenen, 'tgeene voorfz
is, fullen willen apprehenderen, ende haer dien-
volgende ten gemeenen befte hier nae accommo-
deren ende reguleren. Gedaen in 's Graven-Hage
ter Vergaderinge vande hooch-ghemeke Staten
Generael, onder der felver Contre-zegel, Para-
phure ende Signature van haren Griffier, op den
elfden Septembris fefthien - hondert twee ende
dertigh. Was geparapheert, Nkolaes vander Bouc-
horfl,^rt* Onder ftondt, Ter Ordonnantie vande
hoogh-gemeke Heeren Staten Generael. Geteec-
kent, Comelis Mukh. Zijnde op 't fpatium ghe-

i ^-> ._________1 J_../V1_____TT________ C__

bracht, ommemantteDeaervcn, uiaci. YVV1V.V1.

om�andere Naebuyrige Provintien,Steden ende druckt het Contre-zegel der felver Heeren Sta-
Leden van dien, de behulpfame ende ftereke hant l ten, in rooden Waflche.

SSQtder declaratie ende exhortatie op 'tfebefdjeB. In date den elfden

Augufii 1633.

clinatien,ende apparentien haer hebben vertoont,
als wanneer de Spangiaerden ende hare Adheren-
ten haer perfonagie, tot naedeel van 't ghemeene
befte vande Nederlantfche Provintien, doorgaens
hebben ghefpeelt, haer daer door in Spangien
doende valeren, ende daer mede de ghewenichte
uytkomfte vande Nederlantfche Oorloge hebben
weten te renverferen, gelijck fy daer in aen en aen
continueren, traverferende door haer fnoode en-
de fchadelijck beleyt 't voornemen vande Heeren
Staten vande Provintien aen d'andere zyde, over
dejegenwoordige handelinge van Trefues, waer
uyt voor alle de Werelt hoe langhs foo meer ken-
nelijck wert, dat de voorfz Spangiaerden ende
hare Adherenten niet anders foecken als de Ne-
derlantfche Provintien niet alleen in gheiladigen

Oor-

IE Staten Generael der Vereenighde Ne-
ί derlanden, Allen den geenen die defen
fulkn fien ofte hooren lefen , Saluyt.
DOEN TE WETEN, Alfoo het
langhduyrigh ende Lant-verderff�lijcke Oorloge,
inde Nederlantfche Provintien verweckt door de
ghepretendeerde abfolute Spaenfche Heerfchap-
pye, ende dominatie over de Perfoonen ende goe-
deren van der felver Ingefetenen, foo Geeftelijc-
Jke als Wereltlijcke, met eene generale vereeninge
vande felve Provintien, ofte door een feeckere
handelinge van Vrede ofte Stilftant van Wape-
nen hadde konnen ter neder gheley t worden, in-
dien 'tfelvedoorde Spaenfche Ambitie,menees,
ende diffidentie van der felver belofte niet ware
verhindert, infonderheyt als daer toe eenige in-

-ocr page 15-

Oorfaecken van

Ende belooven heylighlijck ende onverbreecke-
lijck midts defen aende Provintien van d'andere
zyde, Steden ende Leden, als oockhate Ingefete-
nen, foo Geeilelijcke als Wereltlijcke, van wat
ilaet,qualiteyt ofte conditie die fouden mogen
zijn (die haer fullen voegen als vooren) dat wy
haer fullen conferverenende mainteneren by hare
Privilegi�n, Vryheden ende Rechten, als oock
by de publijcque exercitie vande Roomiche Ca-
tholijcke Religie, willende ende defirerende met
de felve te leven, handelen ende wandelen, als
goede Vrunden, Naebuyren ende Bontgenooten,
waer door niet alleen de Spangiaerden , met
meerder gewelt, gemeene macht, ende onderlin-
ge byihnt, wederftaen ende af-geweert, nemaer
| oock de famentlijcke Nederlantfche Provintien,
in ruile , ende tot haeren ouden ende floriilanten
welftant, met Neeringe ende welvaert ghebracht
fullen konnen worden. Ende indien eenige, van
wat ilaet ofte conditie die fouden mogen wefen,
haer fouden onderftaen den voort-gangh van foo
goeden, ende heylfamen werek te verhinderen,
fullen wv niet konnen ledigh ftaen,met alle rigeur
van Wapenen, ende conftfeatie van goederen, je-
gens de felve te procederen, daer van alle ende ye-
der haer fullen gewaerfchouwt houden, Vertrou-
wende dat de meer-ghemelte Provintien, Steden
ende Leden van dien, als oock der felver Ingefete-
nen, 't geene voorfz is, fullen willen apprehende-
ren, ende haer dienvolgende ten gemeenen befte
hier nae accommoderen ende reguleren. Gedaen
in 's Graven-Hage terVergaderinge vande hooch-
gemelte Staten Generael, onder der felver Con-
tre-zegel, Paraphure ende de Signature van haren
Griffier, op den elfden Augufti 163 3. Was gepa-
rapheert, A. Ploos van Thknhoven,ⁿ' Onder itont,
Ter Ordonnantie vande hoogh-gemelte Heeren
Staten Generael. Geteeckent, Comelis Mujth.
Zijnde op 't fpatium ghedruckt het Contre-zegel
der felver Heeren Staten, in rooden Waflche.

Oorlogh te houden, nemaer oock tot uyterlijcke
mine ehde defolatie te brengen, ende in dier voe-
gen haer in het Oorloge te doen confumeren,
ende de felve hiernae van haere Rechten, Privile-
gi�n, Neeringe, ende welvaert te berooven, ende
-als gheconquefteerde Landen naer haer begeerte
re houden ende traderen. S O O I S Τ, dat
VVy, inhererende onfe Declaratien vanden twee
en twintichften May ende elfden Septembris re-
fpe&ive des voorleden Jaers 1632. ende blyven-
de niet weyniger ghenegen tot welftant ende her-
ftellinge vande ghefamentlijcke Nederlantfche
Provinci�n in haer ouden fleur, alswy onfeVry-
heyt, Rechten ende Privilegi�n tot noch toe door
Godts genadigen zegen, mette Wapenen hebben
verdedight, de welcke wy tot den uyteriten toe,
gerefolveert zijn te mainteneren. Ende omme
naerderte demonitreren onfe goede Naebuyrige
afi�dtie die Wy tot d'andere Provinci�n ende Le-
den van dien blyven dragende , hebben goet ghe-
vonden de felve Provintien, ende de Inwoonde-
ren van dien, foo Geeilelijcke als Wereltlijcke,
Hoogen ende Lagen ftants-Perfonagien ende alle
andere Perfoonen, ende Lantfaten, midts defen
nochmaels ernfllick ende vruntlijck te vermanen,
ende te verfoecken, dat fy, volgens ons loffelijck
exempel, ende dat van haer Voor-ouderen ende
Predecefieuren, haer willen ontrecken uyt het
befwarelijcke ende ondragelijcke Jock van de
Spangiaerden ende hare Adherenten, ende haer
vrywilligh voegen met de Ge�nieerde Provin-
tien, ende hebben wederom onder het wijs ende
kloeckmoedigh beleyt van Sijn Excell. de Heer
Prins van Orangie, &c. een goet ende machtigh
Leger te Velde gebracht, niet met intentie om ye-
mant te bederven, maer veel eer om d'andere Na-
buyrige Provintien, Steden ende Leden van dien,
de behulpfame ende ilercke hant te bieden, ten
eynde fy van het Spaenfche Jock verloil, ende in
haer voorige vryheyt herftek mogen worden:

HET TWEEDE DEEL.

,. Waerfchouwinge , Vande expiratie van Trefues met Tortugael

In date den 2 <> Mey 1651.

gefetenen, dien 't aengaen mach, wel expreiTelijck
mits defen waerfchouwen ende vermanen, dat de
felve haer willen wachten van fchade, ende in tijts
foodanigen ordre ftellen, ende die voorfieninge
doen op hare Schepen,goederen,Coopmanfchap-
pen ende andere efTecTren aldaer zijnde, als fy tot
confervatie vande voorfz hare goederen , ende
verhoedinge van fchade beft ende oorbaerlijckft
fullen bevinden te behooren. Aldus gedaen ter
Vergaderinge vande hooch-gemelte Heeren Sta-
ten Generael in 's Graven-Hage, den vijf en twin-
tighften May fefthien - hondert een-en-vijfticb.
Was geparapheert, Johan van Reeds,^v(' Onder
ftondt, Ter Ordonnantie vande felve. Geteec-
kent, N.Ruyfch. Zijnde op't fpatium gedruckt
het Cachet der felver Heeren Staten in rooden
WaiTche.

β %. Deck-

; E Staten Generael der Vereenighde Ne-
derlanden, Allen den geenen die defen

:fullen fien ofte hooren lefen, Saluyt.

'DOEN TE WETEN, Alfoo het
Tra�taet van Beftant ende ophoudinge van alle
Adlen van Vyantfchap, op dentvvaelfdenjunij
des Jaers feithien-hondert een en veertigh mette
Croone van Portugael voor den tijt van thieη Ja-
ren ghemaeckt, op den twaelfden Junij naeftko-
mende fal komen te expireren, ende dat daer door
te beduchten ftaet, dat de goede Ingefetenen de-
fer Landen navigerende endetrafficquerendeop
de Havenen ende Landen vande gedachte Croo-
ne van Portugael, wel in ongelegentheyt fouden
mogen gheraecken. SOO IST, dat Wy tot
voorkominge vande voorfz ongelegentheden al-
len ende eenen yegelijcken der voornoemde In-

■*

-ocr page 16-



	*PlacateiL-;. 4Boeck. t.Tit. 2. Deel. 10 2. Declaratie ofte Manifefi, van de Hooge ende Mogende Heer en Staten** Generaelder Vereenighde Nedcrlantfche Provintien .� Behelpende een oprecht verhaelvan der fel- ler fincere intentie, ende rechtmatige proceduren ontrent de onderhandelinge met de extraordi- naris Amhajfadcurs, ende Gecommitteerden vandejegcnwoordige Regeeringe van Engelandt ,foo alhier in 's Graven Ha»e, als tot London ghevallen. Mitfgaders, vande onrechtvaerdige ende violente proceduren van die vande voor ft Regeeringe, die hare Ho: Mo: ghenootfaeckt hellen, om h wegen van re tor/ie haren Staet ende Ingefetenen tegen den over lafl der feher te hefchermen. In date den tweeden Augufii l6j%.

			en is geweeft, waer door het aengefteecken Vuyr gevoedt, de gevallen breucke grooter, ende de ge- neefinge des te befwaerlijcker ende te periculeu- fer ghemaeckt hadde konnen werden, maer oock de diifentien onder de voorfz Natie in eenige quartieren hebbende voort gebracht verwoeftin- ge, armoede, ende hongers-noot, ende daer over ipecialijckvan wegen beyde de Huyfen van het Parlement dier tijt zijnde, ernftelijcken wefende verfocht, ten eynde inde Kercken hier te Lande mochte werden gedaen een publijcque Colle�te, tot trooft ende onderhout van vele verarmde en- de nootlydende Menfchen inde voorfz quartie- ren , fijn Wy, midtfgaders onfe goede Gemeente door de reprefentatie vande voorfz calamiteyten, foodanich innerlijcken beweeght met een tedere compaiTie, ende Chriftelijcke mededogentheyt, dat op 't voorfz verfoeck een feer notable fomme van penningen, tot eenige tonnen gout, uyc de Gemeente vergadert, ende van hier ten voorfz eynde uytgevoert is,fulcks dat de Huyfen van het voorfz Parlement, daer over hare Brieven van danckfegginge, met uyterlijcke demonilratie van feer groote aff�&ie hebben ghedaen expedi�ren, ende de felve door haren publijcken Minifter mondelinge doen bekrachtigen: Ende met allen dien ons felven niet hebbende kunnen voldoen na den y ver ende de byfondereghenegentheytdaer mede wy aengedaen zijn geweeft, omme eenmael te mogen fien een eynde vande voorfz mifverftan- den, ende onheylen, daer uyt ontftaende, door een goede ende oprechte onderlinge reconciliatie vande vervreemde ende tegens den anderen ver- bitterde ghemoederen, ende hebbende vertrouwt dat Wy van onfe fincere genegentheyt dien₇aen- gaende foo veele openbare demonftratien hadden ghedaen, dat Wy konden gelooven dat wy geen onaengename ende daer door oock geen onbe- quame Inftrumenten fouden zijn geweeft, omme foo goeden ende grooten werck te helpen bevor- deren : hebben Wy ons bemoeyt, omme daer van door een extraordinaire legatie, bekleet door de Heeren Willem Boreef ende johan van Reede, He ere van Renfwoude, &c. aen den Coningh, ende beyde de Huyfen des Parlements af-gheveerdight, een preuve te doen nemen. Doch den goeden Godt nae fijne onbegrijpelijcke oordeelen niet belieft hebbende door accommodatie een eynde vande voorfz ontftelteniilen te maecken,. maer door an- dere wegen de faecke te laten komen in die fraet, dat de Regeeringe van Engelant is ghebracht op eenen anderen voet, als de felve voor defen is ge- weeft : Ende van de felve Regeeringe op feer fpe- cieus voorgeven ons wefende aengeboden een handelinge yan onderlinge alliantie ende naerder yer-
ft§\|^ E Staten Generael der Vereenichde Ne- ^ Ι Η derlanden, Allen den geenen die defen I Hjy lullen fien ofte hooren lefen, Saluyt. =&* Nademael alle Wettige Overheden, als van Godt Almachtighgheftelt zynde, omme te beforgen het welvaren van hare Onderdanen, ge- houden zijn niet alleenlijck de felve met befchey- dentheyt te regeeren, ende in goede ordre ende Policie te houden, ende wyders met wijf heyt en- de voorfichtigheyt voor te komen ende af te wee- ren alle 't geene waer door de felve hare Onderda- nen van buy ten in hare rufte ontftelt, ofte ander- fints befwaert ofte befchadight fouden kunnen werden, ende daer toe niet min eerlijck ende prij- felijck, alsvoordeeligh ende dienftighis, dat fy alle Staten, ende infonderheyt hare Nagebuyren met goede ende betamelijcke Officien foecken te verobligeren,omme daer door met de felve te bly- ven in een goet, oprecht ende welvertrouwt ver- flant, ende eenige onerTeheden met yemant voor- vallende, dat fy haer benaerftigen, omme de felve door de belle wegen van fachtigheyt, minne ende vrientfchaptevergelijcken, maer oock daer-en- boven de faecke fulcks vereyfchende, ende geen andere uytkomfte eyntelijck ghevonden kunnen- de werden, met kloeckmoedigheyt ende dapper- heyt alle gewelt ende overlaft,door de macht haer van Godt verleent, ende fulcks mede met de Wa- penen, van haer Volck af te weeren, ende de felve te doen hebben reparatie ende vergoedinge van het ongelijck ende fchade haer te onrecht aen- gedaen: Ende wy foeckende het eene foo wel als het andere met een volle, oprechte ende goede meyninge te betrachten; Ende danckende Godt dat ons beleyt fooclanigh wert gefegent, dat onfe Hefde ende voorforge tot ende over onfe Ge- meente vande felve wert bejegent met een uytge- druckte affectie, ende gewillige gehoorfaemneyt, beyde ftreckende tot haerder ende onfer welftant, va�lighey t, ende behoudeniil�, hebben Wy niet alleenlijck de vrientfchap ende goede correfpon- dentie, die van allen ouden tyden tuflchen defe ende d'Engelfche Natie is geweeil, van onfe zyde, ongeveynfdelijck ende h�ylighlijcken onderhou- den: maer de voorfz Engelfche Natie nu onlanghs in haer eygen felfs ontftelt, in verdeeltheyt ghe- fcheurt, ende tegens den anderen ten hooghften {reanimeert geweeft zijnde, hebben 't felve niet al- een met droef heyt ende herten-leet aengefien, ende ons vermijdt van alle eenfijdigheyt, waer door, by d'een ofd'ander parthye, eenige quade wille ende ongenegenthey t jegens ons op-geno- men foude hebben kunnen werden, Ende ter con- trarie, foodanige ordre geftelt, ende fo veel doen- lijck verboet, dat van defe zyde niets toegebracht


		' %,

-ocr page 17-



		Oorfafeck�n van d'O�rI�genL>, &c
				*τ
	21.			*τ
	21.


verbinrenifle, �nd� wy ter goeder trouwen geloo- vende, dat fulcks wierde gedaen in alle fmceriteyt ende oprechtigheyt , ende confidererende, dat daer door konde werden bevordert de riiite ende feeckerheyt vande_Navigatie ende Commercie, niet alleenlick voor ons, maer oock voor alle traf- fijcquerende Riickenende Landen ; infonderheyt hier ontrent gelegen, de welcke anderfmts, door de mifverftanden die tuiTchen ons ende de voorfz Regeeringe ten reguarde van vele concurrerende Intereften ende anderfmts fouden komen te ont- ftaen, ontwij flelijck geturbeert ende beroert fou- den werden, hebben wy niet alleenlijck ghetoont de voorfz aenbiedinge ons niet onaengenaem te zijn, maer de voorfz Regeeringe in ghevolge van dien herwaerts afgefchickt hebbende de Heeren Olivkr S¹� lhon, end� Walter Stridlandt, hare extra- ordinaris AmbaiTadeurs, hebben wy by alle we- gen gefocht de voorfz handelfnge fo veel de con~ Ititutie van onfe Regeeringe heeft konnen lyden, tot een fpoedigh ende goet beiluyt te faciliteren, in voegen dat de voorfz Heeren AmbaiTadeurs in conferentie getreden zijnde met de Heeren Com- miiiarifen,uyt het midden van Ons daer toe geor- donneert, ende de felve aldaer hebbende gedaen een feer generale ende onbepaelde Propofitie, is daer regens van onfent wegen, naer voorgaende betuyginge van onfe Vrede-lievende intentie,ver- focht gheweeft, dat de voorfz generale PrOpofi- tien door een nae-rder openinge mochten werden verklaert, ende vervolgens gefcheyden ende ge- refolveert in particuliere naeckte ende nette Pro- pofitien , omme daer op met feeckerheyt ende bondigheyt ten fpoedighften de faecke te mogen brengen tot een goede conclufie: Ende hoewel daer toe feer bondige redenen wierden ghealle- geert, ende door contra Propofitien diverfche goede aenleydingen gegeven, en hebben wy ech- ter daer door als doen anders niet konnen vorde- ren, als dat de gemelte Heeren AmbaiTadeurs, na het verloop van een korten tijt, federt der felver eerfler audi�ntie, de materie felfs qualijck aenge- raeckt zijnde, contenantie hebben gehouden van te moeten vertrecken. Doch echter door veele perfuafiven haer eyntelijck hebbende laten bewe- gen noch eenigen tij dt te verbly ven, ende federt naerder Propofitien hebbende gedaen, is de faec- ke van onfe zyde foodanich befpoedight, dat de gemelte Heeren AmbaiTadeurs op de voorfz naer- dere Propofitien, de welcke de i�lve verklaerden de fwaerfte,ende van foodanigen ilofie te zijn,dat als men daer inne eens foude zijn geworden, inde refte weynigh fwarigheyt foude vallen,niet alleen foodanich van onfent wegen zijn bejegent, dat dien aengaende geen, ofte weynich verfchil inde fubftantie over-ghebleveii is, maer is oock- verder daer by gedaen gheweeft, 't geen wy hebben ghe- oordeelt dat ten dienfte van beyde de Nati�n, en- de behoudens de Allianti�n die Wy hebben met andere Coningen, Republijequen, Princen ende Staten, mitfgaders tot eyntelijcke voltreckinge vande voorfz handelinge foude konnen dienen: Ende daer op hebbende verwacht de naerdere verklaringe vande ghemelte Heeren AmbaiTa- deurs, hebben de felve haer daer van gevrijt, door een fubijt vertreck van hier, op voor-geven, dat
			de tijt was gheexpireert, di� haer vergunt w'as al- hier te mogen verblyven, ende dat het hen dien- volgende onmogelijck was voort tega�ntotdie iaeckcn, die van onfent wegen teneynde als voo- ren waren geproponeert: Ende ofwel de voorfz maniere van procederen materie konde gheven van verfcheyden bedenckelijckheden, aengaende de meyninge vande ghemelte Regeeringe ontrent de voorfz handelinge, alfoo het verloop van een korten tijt, de welcke inde faecke geen verande- ringe hadde byeehracht, niet behoorde verande- ringe inde goede intentie, ende vervolgens egee- ne foodanige interruptie^rinden voortgangh vande handelinge veroorfaeckt, gehadt te hebb�n, Soo hebben Wy echter van onfe zyde (prefererende de waerdigheyt ende aengenaemhey t vande iaec- ke, felfs boven de uyterlijcke formalitey ten,op de proteftatie by de gemelte Heeren AmbaiTadeurs, op haer affcheyt van Ons ghedaen, vande fincere intentie vande gemelte Regeeringe,ende van haer vertrouwen,dat ofwel hare debvoiren niet eii wa- ren ghefuccedeert, de felve echter in tyden ende wylen niet vruchteloos en fouden zijn, foo wan- neer Wy fouden goet vinden de contra vifite acn de gemelte Regeeringe te laten doen) niet willen onderlaten een aenfienlijcke Ambailade aen de * gemelte Regeeringe te decerneren, ende de Hee- ren Jacob Cats,GerardSclmep, ende Ρaulusvander Perre, onfe extraordinare AmbaiTadeurs wel ende behoorlijcken geinftrueert?,in December des voor- leden Jaers te laten af gaen, niet tegenftaende dat federt het vertreck vande voorfz Heeren &■� lhon ende Str�cklandt, door feecker onvriendelijck ende onnabuyrlijck Placaet by de voorfz Regeeringe gearrefteerr, daer door de gewoonlijcke liberteyt vande Commercie merckeJijek gh�reftringeert, ende, indiendeele, decorrefpondentietuifchen beyde de Nati�n, (waer door de vrientfehap ende 't vertrouwen beft gheveftight ende vermeerdert wert) genoechfaem wierde afgefneden, ende door het nemen van verfcheyden onfe Schepen, Wy wel oorfaecke hadden omme te beduchten, dat de intentie vande voorfz Regeeringe weynich over- een komen hadde, met onfe ongeveynfde open- hartigheyt: het welck fich oock daer naer meer- der heeft geopenbaert, door dien de voornoemde onfe Ertraordinaris AmbaiTadeurs in Engelandt aengekomen zijnde, ende aldaer van onfent we- gen hebbende gedaen een ernftigeende oprechte verklaring�,vande toegenegentiiey t die Wy had- den tot het voltrecken vande voorfz alhier aen- gevangen handelinge,met ferieus verfoeck-,ορ dat i�lcks met de meefte fpoedighey t, ende gelucke- lick foude mogen werden volbracht, dat alle faec- kenmochten werdengefteltende gelaten indien ftaet, daer inne de felve waren gheweeft ten tyde als de voorfz Heeren S' Jhonende Str�cklandt,* van ons haer affcheyt hadden genomen, ten minften, tot dat men den uytval vande voorfz handelinge foude hebben gefien, ende dat dien volgende het voorfz Placaet ( als waer door de ziele ende hec oochmerek vande voorfz handelinge geprejudi- ceert foude werden) herroepen,immers de execu- tie van dien opgehouden,ende de genomen Sche- pen ende goederen ghereftitueert mochten wer- den ; daer op niet alleenlijck by de voorfz Regee- B ij ringe-

-ocr page 18-





	PlacaterL/. 4, Boeek	�24 paige geenfmrs foude werden gedaen, omme daef door onfe geconfedereerde ofte Vrienden, ende namentlijck mede , niet de Onderdanen vande voorfz Regeeringe, eenige fchade ofte ongelijck aen te doen, maer ter contrarie, dat Wy onveran- derlijck waren ghefmt met alle de voorfz Onder- danen , fulcks als het foodanige Naegebuyren be- taemt,te onderhouden een goede ende fmcere vrientfchap ende correfpondentie: ende hoewel het felve mede niet anders als voor een teecken van onfe ongeveynftheyt hadde behooren opge- nomen geweeft te zijn,infonderheyt by de voorfz Regeeringe, die weynigh tijts te vooren haer mis- genoegen haddegehadt, doordien dat verre een minder ghetal van onfe Schepen, ontrent eenige Eylanden, die dies tijts noch haer gouvernement niet en erkenden, haer hebbende vertoont, Wy daer van aen haer geen tydelijcke notificatie had- den gedaen: hebben Wy echter kunnen bemerc- ken, dat de voorfz Regeeringe niet anders foec- kende als pretexten te vergaderen, waer mede fy de executie van hare geminuteerde defleyns te fij- ner tijt eenichfints foude kunnen een couleur ge- ven , de voorfz notificatie daer toe mede hebben willen gebruycken, fulcx dat de voorfz onfe Am- bafladeurs genootfaeckt zijn gheweeil, daer over van onfent wegen naerder berichtinge te doen: Ende ondertuflchen de voorfz handelinge door de felve onfe Ambafladeurs ferieuflijck zijnde vervolght, ende in foodanigen flaet gepoocht te brengen, dat de voorfz Regeeringe haereynte- lijckfoudenhebben moeten open leggen, ende niet langer haer verborgen defl�ynen te konnen bedecken , omme onder fchijn van vrientfchap, ons voedende met apparentien van een Tractaet van Alliantie op bedachte pretexten, onfe Com- mercie te ruineren , ende de kracht van onfen Staet daer door te verfwacken, ghelijck Wy daer van niet duyilerljjck, maer by evidente preuven zijn bericht, hebben de felve den Lieutenant Ad- mirael Tromp, die Wy over de voorfz onfe Vloo- te hebben gheflelt, door haren Admirael, om dat nae des felfs fantafie de Onfe de Vlagge niet had- den geftreecken , niet tegenftaende volgende ver- fcheyden over een ftemmende verklaringen,oock by andere ende Neutralen gegeven, hy met het inhalen van fijne Mars-feylen, ende met het doen aenhalen van fijn Boot, omme daer mede yemant van fijne Officieren aen het boort vanden Admi- rael vande voorfz Regeeringe te fenden, ende den felvente doen complimenteren befigh was., met een volle zyde Vyantlijck doen befchieten, ende verfcheyden van fijn Scheeps-volck jammerlijc- ken ghequetit, waer door onfen voornoemden Lieutenant Admirael, ende des felfs onderheb- bende Schepen,genootfaeckt zijnde geweeil haer ter weer te ftellen, hebben de felve hare defenfie in regarde vande Engelfche Schepen foo onberif- pelick gematight, dat daer fy merckelijcken ilerc- ker waren in ghetal van Schepen, ende machtich omme hare Aggreffeurs t'eenemael te ruineren, fy haer daer van onthouden, ende haer geconten- teerthebben met hare fimpeledefenfie: welcke difcretie echter by de weder-partye foo weynigh is gerefpefteert, dat fy met een tweede efquadron af koniende,d'achterite ende afleggende Schepen van
²³ ringenae reden ende bilHckheyt niet en is ghelet, maer ter contrarie, gheduerende dat men aldaer heeft ghehandelt vande confirmatie van.de oude Verbonden van vientfchap, ende van een naerder ghemeenfchap ende communicatie van liefde, ee- nigheyt ende correfpondentie,het voorfz Placaet ter executie geftelt, ende daer en boven noch van alle kanten, "onder diverfche ongefondeerdetpre- texten, foo van Reprefalien by de voorfz Regee- ringe fonder redenen, alfoo hier noyt aen yemant juftitie geweygert, ofte geretardeert is, ende mits dien contrarie"de difpofitie van Rechten, ende de pra&ijcke van alle gecivilifeerde Volckeren, mitf- gadersdeoude Traclaten tufichen beyde de Na- tien opgerecht, als andere, tegens de Francoyfen verleent, de Schepen van gemelde onfe Ingelete- nen, lbo door de voorfz particuliere Reprefalie- vaerders, alsdoor.de ghemeene Officieren vande voorfz Regeeringe , mitfgaders alderhande Roo- vers,die onder deckfel van dien,hare piraterie heb- ben ghepleecht, in Zee vyantlijck aengetail, be- vocliten, vermeeftert, op-gebracht, de goederen gerooft, ende de Schippers en Matroofeii qualijc- kcn getradreert zijn gheworden, fonder dat by de voorfz onfe Ambafladeurs te wege heeft kunnen werden ghebracht, dat daer tegens by de voorfz Regeeringe behoorlijcke ordre gheirelt, veel min aen onfe goede Ingefetenen, behoorlijcke reilitu- ti'e van hare ghenomen Schepen ende gheroofde goederen is gedaen gevYeeit. Ende of wy wel mits dien overvloedige redenen hadden, omme daer van by andere wegen ons refi�ntiment te toonen, ende by forme van retorfie de fchaden onfer Inge- fetenen,op de Schepen ende goederen vande On- derdanen vande voorfz Regeeringe te verhalen, Soo hebben Wy, verhoopende dat de voorfz Re- geeringe eenmael de reden foude plaets gheven, ende dat door den wech van handelinge alles naer Juftitie ende billickheyt foude kunnen werden gerecht, uy t die confideratie voor die tijt ons wel willen onthouden van alle wegen vanfeyten, hoe wel daer toe door een ondragelijcke outraige hoochlijck zijnde geprovoceert, jae hebben felfs des ernftelijck verfccht zijnde, om redenen voor- fchreve, geweygert Brieven van Reprefalien ende Commii�ien aen onfe geledeerde Onderdanen te verkenen: Ende aen d'eene zijde door onfe extra- ordinaris Ambafladeurs met yver doende bevor- deren de voorfz handelinge in 't generael, ende reflitutie vande voorfz ghenomen Schepen ende goederen in het particulier: Aen d'ander zyde, omme verdere Pirateryen ende Roveryen in het toekomende voor te komen, ende onfe Ingefete- nen van meerder fchade, ende de gemeyne Com- mercie vande totale ruine ende verderf te bevrij- den, gherefolveert, te equiperenende in Zee te brengen een aenfienlijcke Vloot van Schepen. Ende op dat by de voorfz Regeeringe, daer van door mifduydinge geen verkeert achterdencken genomen foude werden, hebben Wy,omme fulcx voor te komen, aende felve, (gelijckmede is ghe- fchiet aen andere onfe Vrienden ende Nagebuy- ren) door de voornoemde onfe extraordinaris Ambafladeurs,ter goeder trouwen de voorfz onfe Refolutie bekent doen maecken, met opentlijcke ende oprechte verklaringe, dat de voorfz equi-

-ocr page 19-



		25 �orfaecketf van < Van�nie Vloote, infgelijcks vyantlijck aengetaft, twee vande felve overrompelt, ende het eene heb- ben wech gevoert. Ende op dat de voorfz ren-' tontre, die van de voorfz Regeeringe foude die- nen tot een pretext, omme de voorlz handelinge met eenigen fchijn af te breecken, hebben de felve voorgegeven, ende onder haerVolck uyt-ghe- flroyt, mitfgaders alle deWerelt willen doen ge- looven, dat d'eerfte attacque inde voorfz rencon- tre van onfe zyde was gedaen,ende daer over l�aef houdende als inden hoochften graet geof��nceert, haer gheftelt in pofture omme openbare vyant- fchap tegen ons te plegen , foftder alvooren de minile klachten afn ons gedaen, veel min repara- tie van 't exces, 't welek fy pretendeerden, begaen te zijn, verfocht te hebben, des doch de redelijck- heyt,ende infonderheyt het regeel: vande onder- linge handelinge, indien hare intentie dien aen- gaende oyt goet ware gheweeft, wel hadde ver- eyfeht. Wy daer en tegen met oprechter herten trachtende dat het gunt onordentlijck was ont- ftelt, 't zy dan oock by wien defchult foude mo- gen zijn, ordentelijck mochte werden gherecht, hebben de voornoemde onfe extraordinarisAm- bafladeurs, foo haeft de felve kenniiTe hadden be- komen van het-voorfz accident, inde Vergaderin- gevanden Raedt van State vande voorfz Regee- ringe , ten dierften verklaert, dat fop de faecke fich fulcks mochte hebben toegedragen, als daer wierde voorgegeven,het felve foude zijn gefchiet buytenonfekenniiTe, ende tegens' onfeexpreife ordre, ende hebben het felve beveilight met exhi- bitie vande originele Miflive vanden voornoem- den onfen Admirael, op het voorfz fubjecT: aen haer gefchreven, inhoudende een pertinent ver- hael vanden laft die hy van ons hadde ontfangen, ende hebben netTens de betuyginge van onfe in- nerlijcke genegentheyt, ende hertelijcke begeer- de, omme met de voorfz Regeeringe te hebben 'ende te onderhouden Vrede ende Eenigheyt, on- der een vaile Alliantie ende onverbreeckelijcke vrientfehap, met grooten yver ende ernfte lij cke initantien verfocht, dat de waerheyt vande toe- drachte vande voorfz rencontre, naerder mochte werden onderfocht, ende tot dien eynde haer ge- communiceert de informatien die aldaer mochten zijn ghenomen, omme aen ons over-gefonden te werden, ende dat ondertuifchen de handelinge die Wy vertrouwden foo verre te zijn ghebracht, dat daer aen binnen weynich rijdt de laetftehant konde werden geleyt,niet en mochte werden ver- achten: dooreen onverwachten toeval, buyten ende tegens de wille immers van onfer zyde door d'onbedachtheyt ofte quaetwflligheyt vand'een of d'ander veroorfaeckt, die daer van foude heb- ben te verantwoorden, ende dat-in allen gevalle de faecke buyten verdere verwijderinge ghehou- den mochte werden. Ende of wel de voorfz Pro- pofitiewasvan grooten ghewichte, ende vande hooglrfte importantie,voor hetgemeene befte van beyde de Nati�n, heeft echter de voorfz Regee- ringe de felve, nochte Ons, in wiens name die was gedaen, in lange niet gewaerdight daer op te ant- woorden , niet tegenftaende de idve by naerder memorie door onfe exprei�� laft aenden gemeken Raedt overgegeven, gerenoveert, ende daer naer
				'�orlogetL, �cc.* 26 nochmael gekereert was, met naerder confirmatie van onfe oprechte intejitie, ende hartelijck mis- genoegen over het voorfz onverwacht ende on- geluckich accident, maer hebben in het tegendeel van dien, de Schepen van defen Staet, loo van Oorloge als Commercie , die fy in Zee hebben kunnen attrapperen, aengetaft,bevochten, eenige vande felve inden gront gefchoten, andere onder fchijn van vruntfehap miileyt, overrompelt, de Matroofen ende Soldaten gheplundert ende mis- handelt , ende beyde binnen hare Havenen ende Rivieren op-gebracht; Ende even als of Wy met den anderen in openbaren Oorloge waren.fonder voorgaende ontfegginge van vrientfehap , veel onnoofel bloet deerlijckenvergooten, endever- fcheyden van onfe Ingefetenen gheruineert ende bedorven: Wy noch echter forcerende onfe ghe- terchde patientie, tot volkomen juftificatie van ons pacifijcq gemoet, ende rechtmatigheyt van onfe proceducren voor de oogen van alle de We- relt, niet aengenamer hebbende als de conferva- tie, bevorderinge ende augmentatie vande goede eenigheyt, oprechte confidentie, ende vertrouw- de vrientfehap met onfeNaegebuyren, endeter contrarie, niet affchuwelijcker als de verfchricke- Jijcke vruchten van een verterend' Oorlogh, ende deerlijck vergieten van onnoofel Chriften-bloet, hebben'boven de voorfz drie extraordinaris Am- baifadeurs die wy by de voorfz Regeeringe had- den, tot het maken ende voltrecken vande voorfz Alliantie, by een tweede legatie inde meelde dili-> gentie, de Heere Adriaen Pauw, Heere van Heem- ftede, Raedt-Penfionaris van Hollant ende Weft- Vrieilant, extraordinarie afgefonden, fpecialijck op het fubjedt vande voorfz rencontre, ende het geen daer uyt was gevolght, ende om naerder ex- prei��e van onfe oprechte meeninge te doen, ende de faecken tot een ftilftant te brengen: ende alfoo middelertijt de voorfz Regeeringe hadde uytge- bracht hare antwoorde op de voorfz Propofitie, ende iterative memorien van onfe eerft afgefon- den AmbaiTadeurs, indewelcke de felve afleve- rende de quade ende verkeerde imprei�ie, die fy haer felven tot een couleur aen haer onrechtma- tich ende buyten twijflel Godt ende oen Men- fchen onaengenaem deftein, voorbedachre�jckeii hadden gegeven, als of de voorfz Vloote byOns was toegeruft omme haer daer mede aen te taften, ende met gewelt vyantfehap, ofte eenigerhandeii overlaft te bejegenen, fonder regard te nemen op de voorfz onfe contrarie betuyginge, hebben ver- klaert, dat fy haer verobligeert vonden, omme by goede occane te bekomen reparatie vande aenge- dane (foofy feggen) injurien,eodeverfeeckert- hey t, dat diergelijcke naemaels niet en foude wer- den ondernomen, ende fulcks betoont, dat iy noch wil nochghenegentheyt hadden, omme de faecke te brengen tot eenige accommodatie, maer � gefint waren met hare feytelijckheden voort te gaen, heeft de voornoemde Heer van Heemftede, ioo in het Parlement van Engelant, als daer naer in de Vergaderingc vanden Raedt van State, krachtelijck de voorfz impreftie gedikieert, ende roepende Godt den Heere, die een kenner is aller herten, tot getuyge, met volkomen kennifle van faecken, als ten reguarde van fijne publijcque Β iij charge,

-ocr page 20-



			:k. i.Tit α. Deel. 28 maer dat hy daer en boven,als hebbende onfen laft ende ordre geexcedeert, daer over geftraft foude Verden, fulcks als naer de importantie van het feyt bevonden foude werden te behooren, mits dat de voorfz Regeeringe , de faecke anders be- vonden werdende, ende dat haren Admirael, vol- gende de informatien daer van zijnde, de eerile vyantlijcke attacque hadde gedaen, den ielven op gelijcke maniere als vooren , fouden tratteren: fnet vernieuwinge van fijn^ende van d'andere onfe extraordinaris Ambaffadeurs, te meermalen ge�- tereert verfoeck, dat ten minilen onder beneixie vande voorfz prefentatie, de handelinge ten prin- cipalen ghevordert, de Scheen ende goederen Ons ende onfe "Ingefeteneh met gewelt afgeno- men , ende anderiints in Engelant.op gehouden, benefiensde relaxatie vande Capiteynen, Schip- pers , ende ander Scheeps-volek ghereilitue�rt» ende de verdere feytelijckbeden in allen gevalle geftuyt mochten werden: Ende hoewel de voorfz prefentatie foodanigh is dat geen redelijcke ziele, inde welcke maer eenige overblijffelen zijn van inclinatie tot Vrede, de felve foude kunnen ver- werpen , ende dat die ten overvloet met verfchey- den exempelen van faecken, tuffchen andere Na- tien in gelijcken cas geobferveert, mitfgaders by allegatie van diverfche folemnele Tradraten be- krachtightis geweeft, foo heeft echter de voorfz Raedt van State overtuygt zijnde, dat haer voor- geven, aengaende de ghelegentheyt vande voorfz rencontre het licht niet en konde verdragen, ende dacromme decimerende de onderfoeckinge vaa de rechte waerheyt van dien, daer van de onder- druckinge, yeder een felfs in particuliere faecken een facrilegie behoorde te zijn, het voorfz examen abfolutelijck af-gheflagen , de continuatie ende voortgangh vande voorfz handelinge ten princi- palen ghedifficulteert, ende daer en boven ver- klaert , dat VVy inde tegenwoordige conf�tuti'e van faecken van haer niet en hadden te verwach-* ten, dat fy fouden ophouden van het vervoljch ge- mentioneert in hare voorgaende antwoorde ge- geven op de Propofitien vande voornoemde Hee- ren Cats, Scbaep, ende vander Pene, tot fukken eynde als by de felve uytgedruckt is $ welcke laet- ile antwoorde fcherper als de voorgaende, ende noch onredelijcker, vermits de voorfz deuchde- lijcke prefentatie, vol zijnde van onrechtmatig- heytendeviolentie, ofwel billicklijck ons hadde mogen bewegen, omme daer op onfe vriendelicke debvoiren te befluyten , infonderheyt ende te meerder, door dien het nemen,rooveu ende plun- deren van onfe ende onferlngefetenen Schepen ende goederen geen eynde en nam�. S00 heeft ech- ter de voornoemde Heer van Heemflede,in onfen Name, omme te bethoonen onfe confiante gene- gentheyt ende ernftige begeerte , dat alles met vrientfchap ende onderling contentement moch- te werden gebracht tot een gcet ende gewenfcht eynde, ende uyt dien inficht'e alleen tcr,zyden Hellende, 't geen anderfints in poinct van eer en- de refpett confiderabel hadde mogen zijii, ver- focht op dat de handelinge niet t'eenemael afge- broocken foude werden, dat vande zyde vande voorfz Regeeringe eenige andere voorflagen (de- wyle d'Onfe niet en hadden kunnen ghelucken) ten
		27 Placaten-j. 4.Boe< charge, zijnde tegenvvoordigh geweeft by alle de- Hberatien, die foo in Onfe, als inde Vergaderinge vanHollant ende Weft-Vrieilant waren gehou- den, ende met waerheyt heylighlick geobtefteert, dat noyt eenige beraet�aginge was gevallen, noyt Refolutie ghenomen, veel min eenige ordre ofte Commiflie gegeven, dire&elick ofte indireftelick, omrne eenige de minfte oorfaecke van offenfie te geven aende ghemelte Regeeringe, veel min der ielver Vloote, ofte eenige van hare Schepen qua- lick te bejegenen,maer wel ter contrarie,omme de felve te bewijfen alle teeckenen van vrientfchap ende toe gene gentheyt» ende nochinaels ernfte- lijck betuyght, dat de voorfz rencontre tui�chen de Schepen van d'een ende d'ander zyde, buyten onfg kennifle ende ordre, mitfgaders tot onfe feer ?;roote droef heyt ende ontfte�teniffe voorgeval- 'en was. Ende dewyle echter de voorfz Regee- ringe de faecke anders duydende, als die inder waerheyt was gepafTeert, de voorfz rencontre op nam voor een fteen des aeniloots , ende inde voorfz Antwoorde hadden gefproocken van re-- parade van het gepaffeerde, ende veri�eckerthey t voorliet toekomende,heeft de voornoemde Heer van Heemftede verklaert, volgende de Inftruftie by Ons aen hem gegeven, mede noodigh te ach- ten, dat de voorfz iteen des aeniloots, mitfgaders alle mifvertrouwen, door een goede onderrech- tinge wierde wech genomen, ende clat hy tot dien eynde , ende omme fulcks te effectueren, fpecia- lijckderwaerts was afgefonden, ende vervolgens ernftelijck gearbeyt, dat het aen-gevangen ende feer verre ghebrachte Tradtaet voltrocken, ende verders tot contentement van beyde de Staten, een goede ordre beraemt mochte werden,waer na de Vlooten van d'een ende d'ander zyde, haer voortaen fouden hebben te reguleren,met verkla- ringe, dat VVy noyt waren ge fint geweeft te pre- tenderen, nochte foude pretenderen, in difpute te trecken, de eere ende waerdigheyt die voor de- fen aende Engelfche Natie,van wegen defen Staet is gedefereert geweeft :ende met wyder verfoeck, dat de ghemelte Regeeringe, ondertuffchen dat men beiigh foude zijn met lbo goeden werck,een- mael wilde ordre (lellen, ende loodanige voorfie- ninge doen, dat alle vordere wegen van feyten ter faecke van het voorfz accident, lbo lange gecon- tinueert,ende waer door het quaet incurabel ftont te werden, doch mochten komen op te houden, ende noch daernae inde verfcheyden particuliere conferentien, met de Heeren Commiffarifen van den gemelten Raedt van State eeheuden, fich in onfen name naerder verklarende, gheprefenteert ende verfocht,dat d'informatien op de voorfz ren- contre aen d'een ende d'ander zyde genomen, tot ondervindinge vande waerheyt.mochten werden geftelt in handen van feeckere Commiffarifen ten weder zijden te verkiefen, omme die te examine- ren, ende te onderfoecken, wie van beyde de par- thyen ci'eerfte attacque ghedaen, ende daer door oorfaeck gegeven mochte hebben, tot de defor- dres ende ongelegentheden die daer uyt zijn ghe- volght, met verklaringe, foo bevonden mochte werden dat onfen Admirael d'eerfle attacque hadde gegeven, dat hy daer inne by Ons niet al- leen ghedefad ν oueert, ende iijndoenmifprefen,

-ocr page 21-




		Oorfaecken van d'	30 langh gepretendeerde heerfchappye ter Zee met- ter daet over Ons, ende metter tijt over alle ande- re Nati�n in te voeren, ende de felve, foo het hun mogelijck ware, tot hare Tributarifi�n te maken: Ende wy met fonderlinge patientje ende langh- moedigheyt,doch te vergeefs, hebben getenteert, alle betamelijcke middelen van redelijcke indu- ctien, ten eynde de voorfz Regeeringe totharer ende onfer Ingefetenen welvaren, van het voorfz opfet hadden mogen werden gediverteert, de op- gerefen onluften ter neder gheleght, ende gheac- commodeert, de Schepen ende goederen Ons en- de onfe Ingefetenen met gewelt afgenomen, ende anderfmts onthouden, gereftitueert, de fchade de felve fonder eenige redenen aengedaen, vergoet, ende door een oprecht vaft ende bundig Tractaet, de oude, ende federt eenigen tijdt herwaerts door de voorfz Regeeringe geforceerde ende gequetfte vrientfchap, herftelt, ende met mutuele Oifkien van confidentie meer ende meer verfterckt, fon- der eenige hoope overigh te fien, omme door den voorfz wegh daer toe te geraecken. Hebben Wy volgende den Wet der.natueren, ende d'obligatie die Wy aen onfe Onderdanen fchuldigh zijn, om- me de felve te befchermen tegens alle ongelijck, overlaft ende ghewelt, ende te doen hebben repa- ratie van hare geledene fchade, mitfgaders omme de Commercie te herftellen in hare voorige ende behoorlijcke vryheyt, ende tegens te gaen het voorfz beleyt ende quaet opfet vande voorfz Re- geeringe , die droncken zijnde van hare fucceffen binnen 's Lants, geen mate fchijnen te ftellen aen hare vordere onverfadelycke concepten, by rijpe deliberatie van Rade, ende door den hooghften noot gedwongen zijnde, eyntelijck gerefolveert ende goet gevonden, te gebruycken de macht en- de middelen,die Godt ende de natuere ons in han- den heeft gegeven, omme door de Wapenen, by wegen van retorfie,op, ende tegens de voorfz Re- geeringe _x ende der felver Onderdanen, te mogen bekomen, 't welck door redenen vande felve niet geobtineert heeft kunnen werden: met meyninge ende intentie daer van niet te defifteren, foo lange by de voorfz Regeeringe haren tegenwoordigent cours gehouden, ende de voorfz reftitutie van ge- nomen Schepen, ende reparatie van aengedaene fchade, niet gheprefteert lal zijn: VafieJijck ver- trouwende, dat dit Ons voornemen,als zijnde ten uyterften daer toe gheforceert, by alle de Werek geprefen, ende onfe rechtvaerdige faecke, van Godt de Heere ghefegent fahverden: Vertrou- wende oock mede, dat alle Coningen, Republijc- quen, Princen ende Sraten, defe onfe publijcque verklaringe als waerachtigh, rechtmatigh, ende Ons afgedrongen, fullen op ende aennemen, ende foopernicieufe deffeynen nevens Ons fullen wil- len helpen ftuyten ende afweeren , ende Ons, in ons nootfaeckelick ende niet te min geoorloft en- de wettelijck voornemen, mitfgaders onfe goede Onderfaten alomme de hant fullen willen bieden: Gelijck Wy alle de Onderfaten vande Vereenigh- de Nederlantfche Provintien mede ordonneren by defen, dat fy by wegen van retorfie als vooren, haer tegen het gewelt ende den overlaft, daer me- de fy meer ende meer werden ghedreycht, te weer ftellen , fonder haer onder eenigh pretext van vrunt-
	29	Oorfaecken van d'
	29

ten voorfz eynde hadden mogen werden gedaen, op vertrouwen, dat eenmael de reden by de voor- fchreve Regeeringe plaetfe vindende, onfe op- rechte ende ongeveynfde proteftatien fouden aengenomen zijn ge\veeft,ende de lieffelicke con- fideratien van Vrede, verteerende de turbulente ahedachten van Oorlogh, haer bedaerde influen- rien fouden hebben gegeven van goede expedi�n- ten , omme uyc de tegenwoordige ende verdere sevreefde fvvarigheden te mogen gheraecken: Doch de voorfz Regeeringe foo het fchijnt, den overvloet van onfe redelijckheyt mif bruyckende tot voetfel van hare opgeblafentheyt, onfe matig- heyt tot ontfteeckinge van hare hitte,tot verwoe- ilinge, ende onfe vriendelicke aenbiedingen, tot een fondament om ons te vergen faecken die by haer met geen fchijn van billickheyt begeert, nochte by Ons behoudens eere ende reputatie, toegeftaen kunnen werden, hebben haer niet ont- fienvoorteilaen, dat by ons fouden werden be- taeltalledeonkoften endefchaden, die fy voor- geven , ghedaen ende geleden te hebben, ter oor- iaecke vande voorfz onfe extraordinaire equipai- ge, ter fulcken fomme als men naerder foude con- venieren, ende de voorfz fomme betaelt,ofte daer vooren t'haren contentemente verfeeckeringe zijnde ghedaen, dat als dan van verdere feytelick- heden foude werden gedefifteert,niet tegenftaen- de de voorfz onfe equipagie tot geenen anderen eynde is gherefolveert ende gedaen geweeft, als hier vooren is gefeght, ende daer van wy tydelick foo haeft de voorfz Refolutie was genomen, ende alvooren de felve ter executie wierde gheftelt, aen de voorfz Regeeringe in aller oprechtigheyt pu- blijcquelijck onfe verklaringe hebben gedaen, en- de infonderheyt, niet tegenftaende de voorfz Re- geeringe , nochte der felve Onderdanen, door de voorfz gheequipeerde Vloote, ofte door andere . onfe Schepen, het minfte teecken niet en was ge- geven van quade wille, veel min eenige fchade aengedaen, maer wel ter contrarie,dat onfe Sche- pen by de hare waren bevochten , eenige inde eront gefchoten,ende andere,beneffens een groot getal van Commercie-Schepen defer Landen.rijc- kelijck geladen zijnde, vermeeftert, genomen en- de op gebracht, ende Wy ende Onfe goede Inge- fetenen daer door tot eenige Millioenen guldens befchadight_; Ende hebben daer en boven geduy- rende de voorfz conferentien, fonder het^eynde vande felve te verwachten, hare Vloote in Zee la- ten gaen, endeprecipiterendedefcheuringe van de oude vrientfchap tuffchen beyde de Nati�n, ende haren luft fcheppende omme de felve onge- neefiijck te maecken, op nieuw verfcheyden van de Schepen defer Landen doen nemen ende ver- nielen, ophoopende fulcx ende fchade ende frnaet met vollen mate op de fchouderen van defe onfe Regeeringe, de welcke Godt de Heere vele Jaren in welftant geconferveert, ende by Vrienden ende Vyanden haer aenfien heeft gegeven. Alle wekk onverdraeghlijck ende onrechtmatigh beleyt, mitfgaders violente proceduyren,alfoo hanttafte- lijckby de voorfz Regeeringe aengewent ende in het werck geftelt zijn, omme onfe macht ter Zee gantfchelijck te verfwacken, ende de Commercie defer Landen te ruineren , ende daer door hare

-ocr page 22-

Placaten-j. 4.Boeck

Aldus gedaeneiigearreileert ter Vergaderinge
vande hooch-gemeke Heeren Staten Generael,in
den Hage op den tweeden Augufti 16$ x. Was ge-
parapheert,y<?/w» van Reede tot Renfwoude,'^v Onder-
ilont, Ter Ordonnantie vande felve. Geteeckent,
N. Ruyfch. Zijnde op 't fpatium gedruckt 't Cachet
der felver Heeren Staten, in rooden Waffche.

vruntfchap, vorder te �aten abuferen, ofte ergens
te begeven , daerfyten appetijte vande voorfz
Regeeringe fouden konnen worden ghetra&eert,
nemaer op onfe ende hare goede ende rechtvaer-
dige faecke betrouwende , de uytkomite van den
Almachtigen Godt, door onfe voorforge, ende
aengenomene defenfie, te verwachten.

DEN TWEEDEN TYTEL.

Waer by de goederen der Vyanden ende hare Adhe-

renten te confifqueren gelail,ende van goeden prinfe

verklaert werden^ �

HET EERSTE DEEL.

Placaten vande Staten Generael�

1. PJacaet fBy den wekken men gebiedt de goeden vande Terfoonen hen

onthoudende hy den Vyanden, oft vert rocken metter refidemie in Neutrak Piaetfen, op te teeckenen,
ende in arrefle te houden, tot dat andersgeordonneert zy. In date den 26Ju/ij 15"81.

de Plaetfe (diefe Neutrael noemen ) houdende,
hunne goeden in defe voorfz ge�nieerde Landen
liggende, foecken te verkoopen, ende t'alieneren,
om (foo 't te beduchten is) hen als dan vryelick te
mogen by den Vyandt begeven, ende den felven
afliileren, oft ten miniten defe Landen van gelde
te blooten,ende 't felve in andere Provintien ende
Landen te doen diverteren: al wefende van feer
quaden exempel, ende ilreckende tot die geheele
bederiFeniile ende verarminge van defe ge�nieer-
de Nederlanden, ende 't weJfck egeenilnts en be-
hoort by ooghluyekinge gepaifeert ende toegela-
ten , maer daer inne promptelijck verfien te wor-
den. S O O EEST, dat wy 't geene voorfz is
over ghemerekt, ontbieden, ordonneren ende be-
velen allen Droffaten, Amptmannen, Schoutet-
temende alkandere fouveraine ende opperfte Of-
ficiers , dat fy refpe<ftiveJijck onder hunne Jurifdi-
�tie terftont aenveerden, bekommeren, ende in
arrefle houden, alle de goeden roerende ende on-
roerende, acti�n ende crediten, hoedanige die we-
fen mogen, refpectivelick onder hun bevel ende
Jurifdiciie gelegen,toebehoorende eenige Perfoo-
nen die dadelijck met den Vyant zijn. Item, van
gelijcken alle de goeden roerende ende onroeren-
de, fchulden, acti�n ende crediten, als vooren,van
den Perfoonen die uyt de(e, 't zy ge�nieerde oft
gedifunieerde Nederlanden, in Neutrale Piaetfen
zijn vertrocken, oft henlieden onthouden: Ende
de felve alfoo in arrefle houden, totter rijtende
vvylen toe dat de voorfz Perfoonen (in Neutrale
Steden, als boven, refiderende oft onthoudende)
ons onderricht hebbende van de redenen van hen
vertreck ende abfentie, anders, ende na behooren
daer inne fal zijn verfien. Bevelende ende ordon-
nerende oock allen ende eenen yegelijcken Rent-
meefters, Facteurs, Toefienders, Pachters,Thien-
denaers, ende andere Schuldenaers, van wat qua-
liteyt oft conditie die zijn, niemant vande voorfz

Per-

E Staten Generael vande ge�nieerde Ne-
derlanden, Allen den geenen die defe te-
^; genwoordige fien fullen, Saluyt. Alfoo
wy eeinformeert zijn, dat diverfche Per-
foonen (verlatende defe voorfz ge�nieerde Lan-
den,heur Vaderlant, ende gewoonlicke refidentie
in defen tijde van Oorloge, indenwelcken fy het
felfde, na de Wet der natuyren, ende alle billick-
heyt., meeilbehooren by te itaen, ende behulpe-
lick te wefen) met der woonftede vertrecken, oft
onthouden in ander Piaetfen ende Landen neu-
trael wefende, hun defe inlandtfche Oorloge niet
aendragende, maer verwachten aldaer (londer
perijckel, forge ofte merckelijcke onkoften) het
eynde vande voorfz Oorloge, namaels meynende
te genieten de vruchten die ander getrouwe ende
goede Lantfaten met perijckel van hunnen lyve,
ende fware onkoften ende laflen fullen hebben
verworven, oft hun anderfins te begevenaende
flerckile zyde: Dat fy oock inde neutrale Steden
ende Piaetfen renderende, van daer (fonder op-
licht) fouden konnen hebben intelligentie ofcor-
refponden�e met onfe Vyanden, de felve met ha-
ren gelde ende goeden aflifteren, ende alle moge-
lick behulp doen: ontfangende ende opbeurende
onder 't dfeckfel vande voorfz refidentie in Neu-
trale Piaetfen neure goeden, fchulden ende inne-
komen, die fy in defe voorfz Landen hebben, fon-
der eenige perfonele laften (als middelen van con-
fumprien, leeningen, impofitien,waken, of andere
diergelijcke,die d Oorloge ordinaerlick by brengt)
te helpen dragen, oft oock onderworpen te welen
't gewelt ende invafien vanden Vyant, ghelijckfe
nochtans tot defenfie van heuren Vaderlande, el�
de vryheyt des felfs, behoorden, ende fchuldigh
waren te doen: Ende hun oock perfoonelijckin
den dienft vanden felven Landen te begeven ende
t'employeren. Dat wy oock fekerlick onderricht
zij η, dat diverfche Perfoonen hen op de voorfey-

-ocr page 23-

Confifcatie van Vy

daerhywoonachtighis aentegheven, ende hen
confent verworven te hebben, op pene van ghe-
houden te worden van fulcke qualitey t ende con-
ditie , als de Perfoonen hier onder verhaelt. Ont-
bieden voorts den Prefident ende Luyden vanden
fecreten Rade, Cancelier vanden Hertoghdomme
van Brabandt, mitfgaders den Cancelier vanden
Furilendomme van Gelre, ende Graeffchap Zut-
phen, Prefident ende Luyden van den Rade in
Vlaenderen, Prefident ende Luyden vanden Rade
in Hollant, Rentmeeileren oft Hoogh-Officieren
van Beooft ende Bewefterfchelt van Zeelandt,
Prefident ende Rade in Vrieflant, den Schouteth
van Mechelen , Prefident ende Luyden vanden
Rade van Utrecht, ende allen anderen Juf�cieren
ende Officieren wicn dat aengaen mach, heuren
Stedehouderen, ende eenen yegelijcken van hen-
lieden befondere, foo hem toe-behooren fal, dat
fy defe onfe Ordonnantie kondigen ende uytroe-
pen over allen den bedryve van heure Jurifdic�ie,
ende daer men gewoonlick is publicatie ende uyt-
roepinge te doen, foo dat niemantdes caufevan
ignorantie pretenderen en mach: Ende de felve
Ordonnantie onderhouden ende achtervolgen ,
doen onderhouden ende achtervolgen onver-
breeckelijck, ende fonder infractie: daer toe ri-
goureufelijcken bedwingende de overtreders in
der manieren voorfchreve , fonder verdrach oft
diffimulatie, Want Wy totten welvaren vanden
Lande alfoo hebben bevonden te behooren. Ende
van des te doene, ende wes daer aen kleeft, geven
wy u, ende elcken van u die 't aengaen mach, vol-
komen macht, authoriteyt ende fonderlingh be-
vel. Des t'oorkonden foo hebben wy onfen Ze-
gele hier aen doen hangen. Gegeven in 's Graven�^
Hage in onfe Vergaderinge den fes-en-twintigh-
ftenjulij duyfentvijf hondert een ende tachtigh.
Op de plijcke flont gefchreven, Ter Ordonnantie
vande voornoemde Staten. Ende gheteeckent,
I. Van Ajfeliers,

Perfoonen eenige betalinge vande felve hunne
fchuldenoftpachten, vervallen oft te vervallen,
te'doen,op de pene van anderwerf'tfelfde te moe-
ten betalen. Ordonneren ende bevelen oock alle
ende een yegelicke Perfoonen die eenige goeden
onder hen hebben, oft daer afweten te lpreecken,
toebehoorende den voorfz Perfoonen refideren-
de metter daet by oft onder het bevel van onfe
voorfz Vyanden, of oock in neutrale Plaetfen, als
boven, dat fy die terftont kondigen den Officier
vander Plaetfen, daer onder de felve goeden gele-
gen zijn, om, als boven, aengeteeckent ende aen-
gefiagen te mogen worden, lbnder des in gebreke
te welen. Ende in gevalle dat men bevint, dat deur
beuren toedoen de felve goeden gheraken in han-
den vande Vyanden te komen, van het felfdeop
heure Perfoonen ende goeden te verhalen. Ende
foo wie daer eenige verdonckerde, verileken, oft
verfwegen goeden den Officier aenbrengen fal,
falden ielven Aenbrenger toe-gevoeght worden
het vijfdepart van fulcx als de Generaliteyt genie-
ten fal vande meublegoeden, a&ien ende credi-
ten, ende vande vruchten vande onroerlicke goe-
deren de helft van 't fuyver vande eerfte eii twee-
de Jaerfcharen. Hebben voorts gheinterdiceert,
ende interdiceren by defen alle Officieren, Wet-
houderen, SecretariiTen, Notariil�n, ende andere
publijckePerfoonen, eenigeverkoopinge, tran-
sporten, goedeniffen, ofterfl�nifl�n van erfgoede-
ren , oft andere voortaen te doen, toebehoorende
de voorfz ende andere fufpecle Perfoonen: maer
'tfelfde aengeven aen Ons, oft heuren overften
Officier, om daer op verfien te worden na behoo-
ren, op de pene van anderfints arbitralick geftraft
te worden nae gelegentheyt vander faecken. Ver-
biedende daer en boven alle ende eenen yegelijc-
ken Perfoonen uyt de voorfz ge�nieerde Landen
te verwecken metter wooninge, al en waer't oock
maer voor eenigen korten tijdt, fonder eerft ende
voor al het felfde den Officier ende Wethouderen

2. Placaet, daer by de Spangiaerts > ende alle beure goederen, voor goeden

prinfe verklaert worden, ende verboth gedaen wort, van die Spangiaerden ende heure Adher enten,
Vyanden van defe Landen, toevoer te doen, mitsgaders het uytgeven ofte ontfangen van eenige Sau-
vegarden ofte Sauveconduiten vanden Vyandt, om die ter Zee, ofte opte Rivieren te gehuycken. In
date den % April 15 99.

Ende merckende 't felve niet doen�jck te wefen,

nu datelijck met ghewelt de Nabuyre Cheur ende
Vorften ende andere Neutrale Stenden des Rijcx,
bare Landen ende Steden overvallen , hen niet
ontfiende der felver Steden met ghewelt aen te
taften, met Gefchut te forceren, te brantfehatten,
inne te nemen, met haer Spaenfche ende andere
Soldaten te befetten, de platte Landen te ruine-
ren ende devafteren,Vrouwen ende Dochteren te
fchoffieren, plunderen, rooven, moorden ende
branden, fonder oock te verfchoonen Vorftelijc-
ke, Graeffelijcke oft Adelijcke Huyfen, ende hare
Perfoonen, alsvoornementlijckblijckt uytteje-
genwoordige Barbarifche handelingen in het
Cheur-Furitendom van Coelen, Furftendommen
van Cleve ende Bergh, Stiften van Munfter, ende
andere aenpalende Landen, beroemende hen de

C Mi^

Nederlanden, Allen den geenen die defe
tegenwoordige fullen fien oft hoeren Ie-
fen, DOEN TE WETEN,Alfoo
hoe langer hoe klaerder, alle de Werelt kennelick
ende openbaer wort het voornemen der Spah-
giaerts, ende der felver toegedanen ende Adhe-
renten, nietalleenlijckteilrecken omme de Ne-
derlanden metten goeden Ingefetenen der felver,
met ghewelt, uyterfte heyrkrachten ende bedrie-
gelijcke handelingen , hare moetwillige ende
hoochvaerdige heerfchappye ende tyrannige Re-
gieringe, over zielen, conlcientien, lichamen ende
goederen te onderworpen, maer oock, dat fyin
de naefte Jaren met praclijcken ende gewelt ghe-
tracht hebbende,die Coninghrijcken van Vranck-
rijck, Engelandt, ende andere te vermeefteren:

-ocr page 24-



		3 5 Placaten-/. 4. Boecl Miniilers der Spaenfche tyrannye, daer en boven feer vermetelijck noch voorder nae haren appe- tijte, ambitie ende bloetdoril te fullen procede- ren, ende heerfchen naer haren ghelieven, fonder- linge over de Cheur ende Vorilen, Graven, Hee- ren ende Stenden Landen ende Onderfaten, die de Roomfche Religie nieten zijn toe gedaen,ende daervanniet te willen op houden, voor endt al eer dat fy alles onder haren Spaenfchen jock, be- neflens de Nederlanden gebracht, ende d'exercitie vande ware Chriilelijcke Religie uytgeroeyet ful- len hebben, veranderende over fulcks opentlijck de Religie ende Politie over des Rijcx-ileden ende Landen, met gewek, dreygementen, ende andere onbehoorlijcke handelingen , hen vanterende, daer en boven verblijt te wefen, dat van wegen Cheur ende Furilen , ende andere Stenden des Rijcx jegens henluyden de Wapenen werden aen- ghenomen, feggende dat fy te beter haer voorne- men fullen volbrengen; Behalven dat denjegen- woordigen Coninck van Spangien, d'Infante, en- de den Spaenfchen Raedt, lbo in Spangien, als in de Nederlanden, niet alleen bedriegelijck, ende met ghewelt turberen, alle Navigatien, handelin- gen , Traffijcquen ende Commercien, foo mette Ingefetenen der Nederlanden, als van andere Co- ninckrijcken, Landen ende Steden, tyrannelijck tracerende de Perfoonen, aenllaende hare Sche- pen ende goederen, oock violerende hare gegeve- ne beloften, te Water ende te Lande, alle 't felve pretexerende, door dien wy tot noch toe hare ge- welt , eenfamentlijck hare valfche ende bedriege- jijcke handelingen hebben wederflaen, ende ons niet laten bewegen, omme de Vereenighde Ne- derlanden ende den goeden Ingefetenen der fel- ver, hare Barbarifche tyrannije ende moetwillige heerfchappye te onderworpen. Ende ghemerckt wy door Godes krachtige hant, ai�iilentie vande Coninck�jcke Majeileyt van Engelant, ende an- dere Coningen,Princen ende Republijcquen,�en- famentlijck onfe patientie ende goede debvoiren, dit tyrannigh voornemen (tot nadeel vande ghe- heele Chriilenheyt ilreckende) vele Jaren heb- ben wederiken, ende voorder met Godes hulpe, affiflentie, faveur ende debvoiren als vooren, te wederflaen, gherefolveert zijn, oock omme den Spangiaerts inde Coninckrijcken ende Landen by hen geoccupeert, te befoecken, ende 't voorfz befwaer�jck, fchadelijck ende tyrannigh voorne- men niet alleen te beletten, maer oock de gedaen fchaden te doen repareren ofte vergelden , foo door onfe Schepen ende Volck van Oorloge, als door de geinterelfeerde op onfe beilellinge, heb- bende een vail vertrouwen, dat fijne Goddelijcke Majeileyt ons oprecht ende nootelijck voorne- men, fegenen, ende de Nederlanden eenmael van devoor�z Tyrannije der Spangiaerden ende der felver Adherenten gheheelijck bevryden, verlof- fen, ende voorder verwecken fal, de naebuyrige Coningen, Cheur ende Vorilen, Graven, Heeren, Republrjcquen ende Stenden, op dat de felve recht op hare faecken lettende, de Wapenen mo- gen ghebruycken om heuren gedreychden ende . pericliterende ila�t te verfeeckeren, ende tot dien eynde den Spangiaerden ende hare Adherenten van des Rijcxbodem, ende voorts uyte Nederlan-
				:. i.Tit. i.Deel. 36 den te verdry ven, ende wy tot uytvoeringe van een foo Chriilelijcke, rechtvaerdige ende noote- lijcke ghemeene faecke, tegen de voorfz Span- giaerts , ende der felver toegedanen ende Adhe- renten, gheheelijck noodigh vinden daer inne.te voorfien, dat den felven egeen voorder toevoer van Schepen, goederen ofte Koopmanfchappen, te Water, te Lande, oft anderfints en werde ghe- daen, wefende 't felve niet alleen gheoorloft naer de gemeene Volckeren, maer oock de Keyferlijc- ke Rechten, ende het ghebruyck van alle Conin- gen, Princen ende Republijcken, in Oorloge zijn- de , behalven dat fulcks by veele voorige Ordon- nantien ende Placaten, uyt-gegeven ende kenne- lijck gemaeckt is, foo van wegen de hooghil-ghe- melte Conincklijcke Majeileyt van Engelandt, (mette welcke wy in vaile verbiiiteniiTe itaen) als mede van defe Landen, ende wy oock niet en ver- ilaen te gedoogen, dat yemant vande Vereenich- de Landen ter Coopvaerdye of Viiicherye de Zee oft binnelantfche Wateren ghebruyckeiide, hem voorder fal laten bedriegen, verleyden ende be- , fchadigen, met eenige bedriegelijcke Pafporten, Sauvegarden oft Sauveconduiten der voorfz ghe- meene Vyanden, ghelijck wy verilaen dat fulcks voortijts tegens onfe goede meeningeby eenige is gedaen. S O O IS Τ, dat wy nae voorgaen- de rijpe deliberatie, ende by advyl� vanden Door- luchtigenVorilendeHeere Μ AU RITS, ge- booren Prince van Orangien, Grave van Nailau, Marquis vander Vere, Vliffingen, &c. Gouver- neur ende Capiteyn Generael van Gelderlandt, Hollant, Zeelant, Utrecht ,.Over~Yffel, &c. als Admirael Generael, verklaert hebben, ende ver- klaren by defen, voor goede prinfe alle Perfoonen ende goeden, ghefeten onder het ghebiet vanden Koningh van Spangien , tot allen plaetfendaer men die fal mogen bekomen: Hebben voorts van nieuws fcherpelijck verboden, geinterdiceert en- de refpettive ghenotirkeert, verbieden, interdice- ren ende notificeren mits defen, allen ende een yegelijcken, van wat conditie, Rijcken ofte Lan- den hy zy, niemant uytgefondert, op eenige Ha- venen , Steden oft Plaeti�n vande Vyanden, inde Rijcken van Spangien, Portugael oft andere Lan- den van Europa, wefende onder het ghebiet van den jegenwoordigen Koningh van Spangien, den Eertz-Hertoge Albert van Ooilenrijck ofte d'In- fante van Spangien, te Water ofte te Lande, dire- ftelijckofteindireilelijck, onder eenigh pretext ofte couleur te laden, voeren, brengen ofttran- fporteren, eenige Schepen, goederen,Waren ofte Koopmanfchappen, op de verbeurte vande felve, midtfgaders de Schepen, Wagens, Karren ende Peerden, daer inne ende op die geladen zijn, ende alfulcke voordere peynen ende ilraifen, als hier nae verklaert fullen werden. Ende omme alle frauden, loofe praclijcquen ende bedroch, die je- gens endeinprejuditievan defe onfe Ordonnan- tie ende verboth, by yemanden van wat Landen, conditie ofte qualiteyt hy zy, inde Vereenighde Landen voorgenomen fouden mogen worden, te beter te voorkomen, ordonneren ende bevelen wy wel expreil�lijck by defen allen Convoy-Mee- fteren, Contrerolleurs, Cherchers, ende andere onfe Gecommitteerde, in alle Havenen, Steden ende

-ocr page 25-

Confifcatie van Vyande goederen_>

ende Plaeri�n der felver Landen, op den eedt daer
mede fy den Landen verbonden zijn, op privatie
van heure Officien ende arbitrale corre�lie: Au-
thoriferen oock allen anderen inde voorfz Veree-
nighde Nederlanden woonende, oft de M\e fre-
quenterende , neerftelijck te vernemen , ende
fcherpelijck te onderfoecken, oft defeonfe Or-
donnantie byyemant van wat Landen, conditie
ofte qualiteyt hy zy, werde gecontravenieert, en-
de ofopte vooriz Havenen, Steden ofte Plaetfen
eenige goederen gheladen, gefcheept oft ge voert
worden, die wekke bevonden zijnde, wy willen
ende ordonneren, dat aen-gehouden ende in ver-
feeckerheyt gheitelt fullen worden, omme fom-
mierlijck ende fonder figuyre van proces, alle de
voorfz goederen die bevonden fullen worden al-
foo geladen of gefcheept, mitfgaders de Schepen,
Wagens, Karren ende Peerden, te verklaren ver-
beurt , een derdendeel ten behoeve vanden Aen-
brenger, 't zy oft hy Officier, oft anders in dienfte
vanden Lande is oft niet, die andere twee derden-
deelen tot behoeve vande ghemeene faecke, daer
uyt den Officier de faecke in rechte vervolgende,
ghecontenteert fal worden. Ordonnerende dat
boven dien foo wel de Proprietarifen ofte Onder-
winders vande voorfz goederen , als oock die
Schippers, Wagen ofte Karreluyden , in wiens
Schepen, oft op wiens Wagens ende Karren de
felve fullen bevonden werden, op de verboden
Havenen, Steden ende Plaetfen gheladen te zijn,
in apprehenfie gcftelt ende gehouden fullen wer-
den, ter tijt ende wylen toe fyluyden fullen heb-
ben betaelt ende voldaen alfulcke voordere pe-
nen ende corredtien, daer inne fy nae de gelegent-
heyt van haere mifdaden (tot arbitragie vanden
Hechter) fullen werden gecondemneert, die niet
minder en fullen mogen wefen, foo veel elck van
de Coopluyden aengaet, als duyfent ponden, en-
de voor elck vande Schippers vijf hondert ponden
van veertigh grooten 't pont. Ende ten eynde
defe onfe Ordonnantie des te beter mach worden
achtervolght, ende alle frauden geflraft, verilaen
wy dat binnen een Jaernae het mifdaet voorfz,
alle die geene die bevonden fullen worden de fel-
ve ghecontravenieert te hebben, voor de weerde
van de voorfz goederen ende Schepen, Wagens,
Karren ende Peerden, midtfgaders de voorfz boe-
ten ende correcl;ien,by allen Officieren der voorfz
Landen, ende voor alle competente Rechters by
preventie fullen mogen aengefproocken ende ge-
condemneert werden, wiens Sententie by provi-
fie fal werden geexecuteert, niet tegenilaende ap-
pellatte oft provocatie : Ende indien yemant inde
vooriz Vereenighde Nederlanden eenige goede-
ren foude begeeren te fchepen ofte laden, om de
felve opte naegebuyre Vrienden Landen te tran-
iporteren, en lal 't felve niet mogen doen , fonder
daer toe confent van ons, den voorfz Heere Ad-
mirael Generael, of den genen die daer toe by ons
fullen wefen gelaft, verkregen, ende by de Schip-
pers die de felve in hare Schepen fullen laden,
cautie fuffifant gheflelt fal wefen, voor de waerde
van hare Schepen, ende dat de geladen goeden op
geen andere als die voorfz Vrienden Landen, Ha-
venen , Steden oft Plaetfen en fullen worden ghe-
voert, ende dat binnen feeckeren bequamen tijdt

in 't Pafieport te verklaren, nae de diitantie vande
Havenen, daer van behoorlijcke certificatie ende
bewijs fal werden overgelevert, oft fullen de cau-
tionarifen datelij ck werden geexecuteert voor de
voorfz weerde, ten behoeve vande gemeene faec-
ke, Belaften voorts alle onfe Admiralen, Vice-
Admiralen, Capiteynen ende Commiifarilen ter
Zee, allen Overflen, Ritmeefteren, Capiteynen,
Officiers ende Volck van oorloge te Lande,fcherp
reguard te nemen, dat alle de geene, van wat Lan-
den ofte conditie die zijn oft wefen fullen, die ee-
nige goederen, Waren ofte Coopmanfchappen
fullen hebben in hare Schepen, op haer Wagens,
Karren, Peerden oft anderlints gheladen, gemunt
opte voorfz Rijcken, Landen ende Steden by den
Vyanden gheoccupeert, achterhaelt ende inge-
bracht fullen werden, aende Collegien vande Ad-
miraliteyt ende andere Rechters hier vooren ghe-
roert, omme daer over recht gedaen te worden na
den inhouden van defen. Ende alfoo wygerefol-
veertzijn een goede ende verfeeckerde ordre te
houden tot defentie vande Schepen terCoop-
vaerdye ende Viffcherye, de Zee gebruyckende,
jegens alle invafien ende beroovingen der Vyan-
den, ende oock jegens de exorbitante rantfoenen,
die de felve gemeene Vyanden in 't rantfonneren
ende plunderen der felver zijn doende; Soo heb-
ben wy geinterdiceert ende verboden, interdice-
ren ende verbieden by defen, alle lngefetenen der
Vereenighde Landen, fo Coopluyden, Schippers,
Stierluyden, als andere op Coopvaerdye oft Vif-
fcherye ter Zee ofte binnenlantfche Wateren va?'
rende, oft over Zee eenige goederen tranfporte-
rende, te nemen oft verfoecken eenige Pafporten
oft Sauveguarden der Vyanden in eeniger manie-
ren,opte verbeurte vande Schepen ende goederen
vanden genen die bevonden fullen werden de fel-
ve ghenomen te hebben, ende arbitrale correctie.
Ordonnerende dat de uytgevers vande voorfz
Paffeporten, Sauveguarden oft Sauveconduiten
der gemeene Vyanden exemplaerlijck aenden ly-
ve, ende met confifcatie van hare goederen, als
toeftanders der Vyanden geftraft fullen werden:
Ende fo yemant vande Schippers oft Stierluyden
vande gemeene Vyanden ghenomen, ende boven
de ordre by ons daer op gheilelt, gherantfonneert
ende befchadight wort, willen ende ordonneren
wy , dat de felve exorbitante rantfoenen ende
fchaden verhaelt fullen werden aende Officiers,
Gerechten ende Onderfaten vande Dorpen van
Brabant, Vlaenderen, ende andere onder des Vy-
andts ghebiedt fittende, boven 't geene fy aende
gemeene faecke, oft voor rantfoen liillen betalen:
Lallende ende authoriferende de Gecommitteer-
de Raden vande Staten vande refpedtive Provin-
tien, wiens Onderfaten jegens dele onfe Ordon-
nantie vande ghemeene Vyanden by exorbitante
rantfoenen oft anderfmts befchadight fullen wor-
den , fommiere kenniffe vande felve fchade te ne-
men, ende die te doen verhalen ende rembourfe-
ren als vooren, by fulcke proceduren ende mid-
delen van executie, als meninghelijckefaecken
gewoonlijck is te gebruycken. Ende ten eynde
hier van niemant ignorantie en pretendere, Ont-
bieden ende beveelen wy onfen lieven ende feer
beminden den Staten, Stadthouderen ende Ge-

C ij com-

'^a�3C^

-ocr page 26-

PlacatecL�;. 4.Boeck

Overften, Colonnellen, Admiralen, Vice-Admi-
ralen, Ritmeeileren, Capiteynen, Officieren ende
Bevelhebberen, defc onfe Ordonnantie ende be-
velen te achtervolgen, ende doen achtervolgen,
Procederende ende doende procederen jegens
den Overtreders van dien, fonder gratie, faveur,
diffimulatieofteverdrach, Alfoo wy 'tfelve tot
der Landen welftant noodigh ghevonden hebben.
Gegeven in 's Graven-Hage den tweeden Aprilis
vijfthien - hondert negen - ende - tnegentigh.
1. van Oldenhamevelt,^vt- Onder ftont,Ter Ordon-
nantie vande voornoemde Heeren. Staten Gene-
rael. C. Acrjfen.

committeerde Raden der Staten, ende Gedepu-
teerde Staten vande Provinci�n refpeftive van
Gelderlant, Hollant, Zeelant,Utrecht,Vrieilant,
Over-Yflel,Groeningen ende Ommelanden,ende
allen anderen Juiticieren, Officieren ende Diena-
ren des verfocht zijnde, dat fy defe onfe Ordon-
nantie alomme doen verkondigen, uytroepen en-
de publiceren, daer men ghewoonlijck is uytroe-
pinge ende publicatie te doen: Lailende mede den
Cancelier, Prefidenten ende Raden Provinciael,
den Advocaten Fifcaels ende Procureurs Gene-
raels, ende alle andere Officieren,Rechteren ende
Juilicieren vande voorfz Landen, mitfgaders allen

HET TWEEDE DEEL.

Placaet vande Staten van Hollandt.

Placaet, vanden Heeren Staten van Hollandt ende Wefl*Vrieflandt₇ in*

houdende ordre, waer nae die Schepen vande Ingefetenen der voorfz Landen indenJare 1598. ende
1599. inde Rijcken ende Landen den Coningh van Spangien onderworpen,jegens recht endereden
aengeflagen, inde voorfz. Landen komende, byde rechte Eygenaers rechtelkk weder gekregtn mogen
worden. In date den 4 Martij 1600.

E Ridderfchap, Edelen ende Steden van
Hollandt ende Weft-Vrieflandt, Repre-
fencerende de Staten vanden felven Lan-
de. DOEN TE WETEN, Alfoo
kennelick is, dat noch inden Jare vijftien-hondert
acht ende tnegentigh, d'Ingefetenen vanden Lan-
de van Hollandt ende Weft-Vrieflandt hare navi-
§atie ende handelinge inde Rijcken, Havenen,
teden ende Plaetfen van Spangien, ende andere
onder des Coninghs van Spangiens gebiedt ftaen-
de, (nietjegenftaende den Oorloge) tenaenfien
ende wel weten van een yegelijck hebben gedaen,
den ielven Coningh doende van henluyden ont-
fangen t'lijnen profijte, dieThollen ende andere
groote ontgelden naer gewoonte. Ende dat daer-
omme tegens recht, redenen, ende aller Conin-

ten, Princen ende Republicquen gebruyckis ftrij-
ende, dat fonder voorgaende interdictie ofte
waerfchouvvinge, de Koopluyden, Schippers en-
de Reeders dei�r Landen , met aenfiaginge van
hare Perfoonen, Koopmanfchappen , goederen
ende Schepen,aldaer fouden worden bedroeft en-
ende befwaert. Ende nochtans de jegenwoordige
Coningh (willende vermeerderen den Spaen-
fchenhaet tegens den welftant ende goede Inge-
fetenen defer Landen) in 'taenvangen van fijne
Spaenfche Regieringe, fonder eenige waerfchou-
winge, ofte interdittie, in 't eynde vanden felven
Jare, den Perfoonen, Koopmanfchappen, goede-
ren ende Schepen defer Landen inde Rijcken van
Spangien, Portugal, ende andere fijne heerfchap-
pye onderworpen, heeft doen aenflaen, levende
daer mede onbehoorlick, wreedelkkende tyran-
nichlick: Waeromme wy gedrongen zijn ge weeft
by wettelijcke ordre ende wegen van Oorloge te-
gens den voorfz Coningh ende fijn Onderfaten te
procederen: Ende aengefien daer en tuflchen by
eenige �nd�ritaeii wort,de Schepen defer Landen
in Spangien aen-gheflagen, aldaer vande Span-

giaerts in hare handen te ghekrij gen, ende mette
ielve in deie Landen ghekomen zijnde, te preten-
deren daer van Eygenaers te welen, Willende den
rechten Eygenaers ofte hare Erfgenamen de felve
onthouden , ofte ten minften e'yflchen reftitutie
van 't geene fy fuf�neren daer vooren ghegeven,
ende daer aen geemployeert te hebben, tot groot
verdriet, nadeel ende prejuditie vande goede ende
onbehoorlijck befchadighde ende gheafHigeerde
Ingefetenen defer Landen, 't welck een extraor-
dinarife faecke is jegens alle Rechten ende rede-
nen ftrij dende, daer inne wy noodigh achten by
authoritey t tot vertrooftinge vande goede Inge-
fetenen, ende dienile der Landen te voorfien. Tot
wekken eynde wy al inde Maent van Oirober
leftleden gheordonne�rt hebben, dat den rechten
Eygenaers ofte haren Erven, alfulcke Schepen
fouden werden ghereftitueert, ende nu tot onfe
kennifle komt, dat die geene die inde occupatie
vande felve Schepen ghekomen zijn, den voorfz
goeden Ingefetenen ende rechte Eygenaers der
lelver Schepen, by langen treyn van Procel��n
foecken te ifluderen, omme waer tegens naerder
te voorfien. SOO IS Τ, dat wy hier op rijpe-
lick gelet hebbende,' na voorgaende advis vanden
Prefident ende Raden vanden Hoogen ende Pro-
vincialen Raden der voorfchreven Landen, geor-
donneertende gheftatueert hebben, ordonneren
ende ftatueren by defen, conform onfe voorgaen-
de Refolutie,dat de rechte Eygenaers vande voor-
fchreven Schepen, ofte hare Erven, op, ende in
alle Revieren, Zee-gaten, Havenen, Steden ende
Plaetfen defer Landen, alfulcke hare onbehoor-
Jijcke aengeflagen,ende in defe Landen gebrachte
Schepen, als haer goet, rechtelijck fullen mogen
aenflaen, fonder dat de occupateurs, ofte inbren-
gers der felver ter oorfaecke van het verkrijgen,
verbeteren ofte overbrengen van dien, yet anders
fuJlen mogen eyl�chen ofte pretenderen in eeni-

ger

-ocr page 27-

Confifcatie van Vy

dent ende Raden vanden Hoogen Rade, Prefi-
derende ende anderen vanden Provincialen Rade
der voorfchreve Landen, den Advocaet Fifcael
ende Procureur Generael, Bailliuwen, Schouten,
Schepenen, Mannen, Gefwoorens, ende allen
anderen JufHcieren , Officieren ende Dienaren
vander Jiillirie binnen HolJandt ende Weit-Vrief-
landt voornoemt, foo inden Steden als ten plat-
ten Lande hen naer 't inhouden van defen te regu-
leren, Ende ten eynde hier van niemandt igno-
rantie en pretendere, foo ordonneren ende gebie-
den wy dat defen op een Rechtdach inde Audien-
tien vanden voorfchreven Hoogen ende Provin-
cialen Raden,ende voorts binnen al de voorfchre-
ve Steden, ende elders daer 'tvannoodewefen
fal, openbaerlijck voor den Volcke ghepubliceert
ende gekondight fal worden, Alfoo de gelegent-
heyt defer faecke, ende der Landen dienll 't felve
vereyfeht. Des t'oorkonde hebben wy onfen
Zegele hier aen doen hangen. Gedaen inden
Hage den vierden Martij Anno feflhien-hondert.
Onder flondt gefchreven, TerOrdonnantie van-
den Staten. Onderteyckent ,

C. de Rechtere.

4^l

eer manieren, als aSleenlijck dat tot haren profijt�
Fal blyven de vrachte by hen bedongen vande
Waren ende Koopmanfchappen, met alfulcke
Schepen over ghebracht: Waer nae wy verilaen,
dat foo wel de queilien aireede ghemoveert, als
namaels te moveren, lullen worden ghedecideert.
Ende ten eynde de queilien noopende den eygen-
dom vande voorfchreve Schepen fommierlijck,
ende fonder ordinaris treyn van Iuilitie mogen
worden af gedaen, Hebben wy geordonneert en-
de ordonneren by defen, dat de i�lve queilien lul-
len gheintenteert werden voor de ordinaris Ge-
rechte vande Steden daerinne ofte naeil-gelegen
alfulcke Schepen aireede gebracht zijn, ende nac-
maels gebracht fullen worden , welcke Gerechte
wy geauthorifeert hebben, ende authoriferen by
defen fommierlick daer inne te doen procederen,
ende by harevonnhTe fulcke queilien te beluch-
ten : Ordonnerende dat de felve vonnif��n efl�cl:
forceren, volbracht ende naegekomen fullen wer-
den , fonder dat daer tegens eenige appellatie, re-
formatie , revifie ofte ander beklach toegelaten fal
werden. Ontbieden daeromme ende beveelen
onfen Heven ende getrouwen Stadthouder, Prefi-

Placaet vande Staten van Zeelandt.

2. Placaet, Waer by de Terfoonen die in vjant�jcfy Steden of Landen zjjn

gefeten,daer geen Contrihutie letaelt en wert, van goeden prinfe, ende hare goederen confifcalel ver-
klaert werden, ende voorts ordregheflelt wert op het pajferen der geener die onder Contrihutie fitten
deur Zeelandt. In date den 9 Decemher 1627.

E Staten 's Lants ende Graef��lijckheyts
van Zeelandt, Alfoo wy bevinden dat
by de frequentatie van defe Landen toe
te laten aen Luyden aen des Vyandts zy~
de ghefeten, fpecialijcken mede die fitten onder
Contributie in Ofl�niil�, Hontenill� ende Polder
van Namen, ende voorts in Huliler-Ambacht,
den Lande van Zeelandt foude mogen ondienit
ontftaen. Soo hebben wy goet ghevonden ende
verilaen, aengaende de Perioonen die in Vyandt-
lijcke Steden ofte Landen zijn gefeten, ende daer
geene contributie wert geheven, dat de felve ende
nare goederen binnen de limken vande Ge�nieer-
de Landen, zijn goede prinfe ende confifcabel:
Ende foo veele raeckt d� geene die fitten onder
Sauvegarde, Contributie gevende aende Ge�ni-
eerde Landen, dat die mede de voorfchreve Lan-
den niet en fullen mogen hajiteren, ten ware fy
brengen hare contributie ten Comptoire, ende
dan fullen gaen ende keeren den rechtflen ende
kortflen wegh , volgens den teneur van onfen
Placate van date den fevenden Martij feflhien-
hondert twee en twintigh. Des fullen fy ter caufe
van hare reftdentie niet werden verilooten vande
erfT�nifle den felven binnen de liniiten van den
Lande van Zeelandt vallende. Doch wat particu-
lierlijcken aengaet d'Opgefetenen van de voor-

fchreve Polders van Of��nifTe, Honteniif�, ende
Polder van Namen, fullen de Pachters ende Be-
drijveren van Landen in Hollandt ende Zeelandt
toe-behoorende, mogen kommen in Zeelandt,
omme met hare Eygenaren te fpreecken, fullen
doch alleene kommen den rechten wegh over
Vliffingen , naer haere Meeilers ofte Eygenaren
toe, fonder haer te begeven in eenige andere Ey-
landen van Zeelandt, daer haere Meeilers niet en
woonen , op peyne van te wefen goede prinfe:
d'Ander welcker Eygenaren woonen onder den
Vyandt, fullen het Landt van Zeelandt niet mo-
gen aen doen, dan in val van contributie te bren-
gen als vooren : Doch geene van alle noch in 't
gaen noch keeren en fullen het Landt van Suyt-
bevelandt mogen aendoen, op pene van aldaer te
wefen goede prinfe �. Verilaende dat defe onfe Re-
folutie fal inganck hebben ende kracht nemen
met den eerilen Januarij feilhien-hondert acht en
twintigh.

Aldus gedaen ter Vergaderinge vande Heeren
Staten van Zeelandt in 't Hoffaldaer tot Middel-
burgh, den negenden Decembris feilien-hondert
feven en twintigh. Onder ilont, Ter Ordonnan-
tie vande Staten voornoemt. Ende was onder-
teeckent, B. de Witte.

DEN

C �j

-ocr page 28-



43 Placaten-/.' 4Boeck. 3.Tic 44 DEN DERDEN TYTEL. Behelfende de Placaten die alle correfpondentien en Commercien mette Vyanden verbieden-» � DEn Lefer fal hier ghelieven voor ge'infereert te houden het Placaet vanden vierden April \^�. hier vooren in 7 Eerjle Boeck Colum.* 193. fiaende; mitfgaders die in het Tweede Boeck inden � 2 Tytef Colum. 1076. en vervolgens zijn gedruckt: als oock bet Placaet vanden 10 Martij 1586. fiaende in het Derde Boeck Colum. 1596» Oock mede het Placaet vanden tweeden April 1599. hierboven in 't Vierde Boeck Colum. 33. fiaende. 1. Placaet, van onfen genadigen Heere den Hertoge, daer mede verboden wort eenigh toevoer den Vyanden ofte hemen Adherenten te doen, oft uyt de Steden ende Plaetfen ly hengeoccupeert,eenige goeden, Waren ofte Koopmanfchappen herwaerts over te brengen, oft oock met defelve te handelen oft frequenteren, 't ware met Licenten oft anderfints in eeniger manieren. In date den 4 Mey 1 �8x.

		bevelen mits defen, dat voortaen egeenLicenten oft oorlof meer gegeven en worde, om te feynden eenige Waren, 't ware Viftualien, Munitie van Oorlogen, oft eenige andere Koopmanfchappe, van wat foorte ofte qnaliteyt die fouden mogen wefen, egeene uytgefondert oft gereferveert, naer de Havenen, Vlecken, Steden ott andere Plaetfen houdende de partye van onfe Vyanden, of wefen- de onder hen gewelt, oft oock om eenige goeden van daer naer defe onfe Landen te brengen, niet tegenitaende eenige Ordonnantie hier voor ter contrarien ghemaeckt, de wekke wy met onfe goede wetentheyt ende wille hebben te niete ge- daen ende gecarfeert, doen te niete ende cailèren mits defen. Verbiedende allen ende eenen yege- lijeken Coopluyden ende andere onfe Onderfa- ten, van wat conditie oft qualiteyt die zijn , te feynden, 't ware te Water oft te Lande, naer de voorfz plaetfen, gehouden of wefende inde macht van onfe voorfz Vyanden , eenige Waren ofte Koopmanfchappen hoedanighoftvan wat foorte dat die zijn oft fouden mogen wefen, noch oock uytte voorfz Steden of Plaetfen by den Vyanden gehouden, te brengen oft doen komen, onder wat coleur oft deckfel dat het zy, oft eenichfints te mogen handelen oft trafficqueren met den voorfz Vyanden oft Ingefetenen vande Steden oft Plee- ken by hen gehouden,'t ware met wiiïèl oft ander- fints in eeniger manieren, op pene van confifcatie vanden Schepen, Peerden, Karren, Wagenen, Koopmanfchap ende penningen, oft de weerde van dien, die contrarie defe Ordonnantiefullen ghefonden, oft in onfe Landen ghebracht, oft op Wiifel gefet worden, ende daer en boven geitrafé te worden als Fauteurs endegeaflêétioneerde tot onfe Vyanden, aen goet ende lichaem, oft ander- fins arbitralijck naer de gelegenthey t vander faec- ken: Ordonnerende ende bevelende alle onfen Gouverneuren , Bailliuwen, ei\de anderen onfe Officieren ende Jufticiers, ende oock allen onfen Colonnellen, Capiteynen, Officieren ende ande- ren Vokke van Oorloge, Wachten vande Have- nen ende PafTagien, foo te Lande als te Water, datfe fcherpe toeficht nemen dat egeen Victualie, Munitie van Oorloge, oft eenige andere Waren oft Koopmanfchappen , van wat qualiteyt oft foorte die mogen wefen, paiieren of gevoert wor- den
	RANCOYS, Sone van Vranckrijck.eenigh Broeder van den Co- ninck , by der gratiën Godts , Hertoge van Lothrijck, van Brabant, van Limborgh,van Gel- re, van Anjou , van ��, van Tourrai- 11e, van Berry, van Eu- reulx, ende van Chafteau Thierry, Grave van Vlaenderen, van Hollant, van Zeelant, van Zut- phen, van Mayne Ie Perche , van Mantes, van Meullan ende van Beaufort, Marckgrave des hey- lichs Rijcx, Heere van Vrieilant, ende van Meche- len, Befchermer der Nederlantfcher vryheyt: Al- len den genen die defejegenwoordige iïen fullen, Saluyt. Alfoo men by experientie bevindt, dac overmits men tot noch toe (mits betalende feker rechten van Licenten oft Convoyen) heeft toege- laten alderhande Waren ende Coopmanfchappen te feynden inde Provintien ende Steden van defe onfe Landen afgeweken, ende houdende de par- thye van onfe Vyanden, ende oock andere uytte felve naer defe onfe Landen te brengen, d'Oorlo- ge wort gevoedt,ende onfen Vyandeneenen voet ende middel ghegeven, om in hunne Steden de Neeringe, handtwerck ende Trafficque t'onder- houden, waer door d'Ingefetenen der felver wor- den gehouden in officie, hebbende daer door mid- del om te leven, d'welck heur benomen wefende, fouden haeft gebracht worden tot uyterften noot ende armoede, waer deur fy te beter fouden mo- gen verweckt worden, om hen met ons, ende onfe goede Landen ende Steden aen te houden, ende hentereconcilierenende vereenigen, ende daer deur komen tot eenen goeden eynde van defe fware Oorloge, te meer, want wy niet en twijfe- len oft onfe Heere ende Broeder de Coninck van Vranckrijck en fal tot onfen verfoecke de PaiTa- gien, Rivieren ende Havenen iluycen foo van Ca- fis als Mafiers, gelijck hy aireede heeft begonft te doen. DOEN TE WETEN, dat Wyby advyfe ende deliberatie vande Generale Staten van onfe Landen van herwaerts-over, mitfgaders van onfen Rade van State, gheordonneert, belaft ende bevolen hebben, ordonneren, belailenende

-ocr page 29-

45 Corfefpondentien, &c. mctte Vyanden verboden. 46

den inde Plaetfen gehouden oft wefende mt ge-

welt vanden Vyanden, of datfe Vande felve Phet-
fen laten eenige goeden komen oft paflerennaer
defe onfe Landen , onder wat coleur oft decklel
dat het zy, 't ware vande voorfz Licenten (de
welcke wy niet en willen dat voortaen loop ofte
plaetfe fullen hebben) oft anderfints, ende dat
[onder eenich verdrach oft diifinuilatie, op de pe-
ne van 't felfde op hen te verhalen, ende verbeurte
van hare oiTicien oft beftellinge, ende daer en bo-
ven geftraft te worden naer clen eyfch ende gele-
eentheyt vander faecken ende deli&e. Ontbie-
den daer omme ende bevelen onfe lieve ende ghe-
trouwe die Hooft-Prefident ende Luyden van on-
fen Secreten Rade, Cancelier ende Luyden van
onfen Rade in Brabandt, Stadthouder, Cancelier
ende Luyden van onfen Rade in Gelderlant, Pre-
fident ende Luyden van onfen Rade in Vlaende- |
ren, Prefident ende Luyden van onfen Rade in |
Hoilandt, de Gecommitteerde Raden van Staten
in onfen Lande van Zeelant, Stadthouder, Prefi-
dent ende Luyden van onfen Rade in Vrieflandt,
Schoutet van Mecheleh, ende allen anderen Jufti-

cieren ende Officieren wien dat aengaen mach,
heure Stedehouderen, ende een yegelijcken van
henlieden befonder foo hem toe behooren fal, dat
fy dele onfe Ordonnantie kundigenende uytroe-
pen, over alle den bedryve van heure Jurildi&ie,
daer m�n ghewoonlijck is publicatie ende uytroe-
pinge te doen,foo dat des niemant caufe van igno-
rantie en pretendere, endedefelve Ordonnantie
onderhouden ende achtervolgen onverbrekelick,
daer toe rigoureufelick bedwingende die overtre-
ders der felver, inder manieren ende op de penen
voorfeyt, fonder verdrach oft diffimulatie, Want
ons alfoo gelieft. Ende van des te doen, ende w�s
daer aen kleeft, geven wy u ende elcken van u die
liet aengaen mach, volkomen macht, auiroritcyt,
ende fonderlingh bevel. Gegeven in onfer Stadt
van Antwerpen, onderden Contre-zegel vande
Generale Staten, om den onfen niet te hebben by
der hant, daer op gedruckt in Placate den vierden
dach May, in 't Jaer ons Heeren duyfent vijf hon-
derttweeentachtentich. Onder ftont ghefchre-
ven, By den Hertoge in fijnen Rade. Ende ghe-
teeckent, J. van Ajjcliers.

2. Placaet, Waer by het gewafcb, geVfin en Zout van Tortugaelin defe

Landen verboden wert. In date den 14 Februari) 16$8.

;E Staten Generael der Vereenighde Ne-
; derlanden, Allen den geenen die defen
fullen fien ofte hooren lefen, Saluyt.
DOEN TE WETEN , Alfoo in
plaetfe van het verho'opte accommodement met
de Croone van Portugael, de faecken tuffchen de
felve Croone ende defen Staetuytgeberftenzijn
tot openbare rupture en hoftilkeyt. SOO IST,
dat Wy goetgevonden hebben te itatueren, te in-
terdiceren ende verbieden, ghelijck wy itatueren,
interdiceren ende verbieden wel ftri&elijck midts
defen, dat van nu voorts aen geenich Gewas ofte
ghewin, ende in fpecie geen Zout van Portugael
voornoemt, Provintien ofte Landen, onder 't ghe-
biet vanden Koningh van dat Rijck ftaende,in defe
Vereenichde Provintien ende geaffocieerde Lant-
fchappen,Steden, ofte aengehoorige Plaetfen van
dien, lal mogen gebracht, verkocht, ofte verhan-
delt worden, het zy diredlelickuyt eenige Pro-
vintien, Steden ofte Zee-Havenen van Portugael
voorfz, ende onderhoorige Provintien ende Lan-
den, ofte indireitelijck over andere Landen ofte
Plaetfen, onder wiens gebiedt de felve mogen we-
fen, op pene dat fulcks ghefchiedende, alle het
voorfz ingebrachte Gewas ende ghewin, ende in
fpecie Sout van Portugael als vooren, metter daet
fal worden verklaert, ghelijck wy alle 't felve ver-
klaren by defen, te welen verbeurt, het zy het be-
vonden werde onder den Inbrenger, ofte d'eerfte
handt, ofte dat het vorder fal welen ghetranfpor-
teert, ende dat boven de boete van duyfent Caro-
lus guldens te verbeuren by d'Inbrengers van 't
voorfz Gewas ende ghewin , ende in fpecie van
Sout; endedeGroi��ers ofte Winckeliers,diefo-
danigh ingebracht Gewas, ghewin, ende Sout on-
dernemen te koopen,ende verkoopen als vooren,
midtfgaders allen den geenen die 't felve fouden

mogen verkoopen, t'appliceren een derdepnrt ten
prolijte vanden Aenhaelder ofte Aenbrenger,het
zy de felve in eedt ende bedieninge van 't Landt
foude mogen zijn ofte niet,een derdepart ten pro-
fijte vanden Officier die de calangie ende executie
fal hebben gedaen,ende 't reilerende derdepart t�
profijte vande gemeene fake. Ende ten eynde nie-
mant hier van eenige ignorantie naemaels kome te
pretenderen., Ontbieden ende verfoecken Wy de
Heeren Staten, Gecommitteerde Raden en Gede-
puteerde Staten vande Provintien refpe&ive van
Gelderlant ende 't Graeffchap Zutphen, Hollant
ende Weft-Vrieflant, Zeelant, Utrecht, Vriellant,
Over-Yffel,mitfgaders Stadt Groeningen en Om-
melanden,ende allen anderen Jufticieren ende Of-
ficieren vande felve, dat fy defe onfe Ordonnantie
van ftonden aen alomme doen verkondigen.nubli-
ceren ende afflgeren, in allen Plaetfen daer iulcks
noodich wefen fal, ende men gewoon is foodanige
publicatie ende affixie te doen. Lallen ende beve-
len voorts de Raden ter Admiraliteyt, den Advo-
caten Fifcaels, mitfgaders Admiraels,Vice-Admi-
raels,Capiteynen,Officieren ende Bevelhebberen,
als mede de Commiffarifen enCommifenterRe-
cherche,fo inde Zeegaten als elders,defe onfe Or-
donnantie te achtervolgen, ende doen achtervol-
gen , Procederende en doende procederen tegens
de Contraventeurs van dien, fonder oochluyckin-
ge, faveur, dii�imulatie of verdrach, want wy fulcx
alfoo ten dienfte vanden Lande, bevonden hebben
noodighte zijn. Aldus gedaen ende gearrefteert
ter Vergaderinge vande hooch-ghemelte Staten
Generael, inden Hage den xiiij. Februarij 1 6 � 8.
Was gheparapheert, Mar. Staevenijje, «� Onder
ftont,Ter Ordonnantie vande felve. Geteeckent,
N. Ruyfch. Zijnde op 't fpatium ghedruckt het Ca-
chet der felver Heeren Staten in rooden Waffche.

DEN

-ocr page 30-




47			PlacateiL-». 4_?Boeck, 4,Tit. t.Dcel. 48
47

		DEN VIERDEN TITEL Behelfende de Placaten op 't afdoen en verbodt der Sauvegarden,Pafpoorten, verdingen metten Vyandt, en 't breecken van 't Quartier^. HET EERSTE DEEL. Placaten vande Staten Generael. t. Placaet, op 't afdoen vande Sau�egarden, ende het deioafleren vanden plat* ten Lande, In date den ^Julij 1586.

				hilende Stant daer buyten ende Neufen-ambacht, welcke voorfz uytgeionderde Plaetfen ende In- woonderen der felver.wy houden onder onfe pro- tectie ende befcherminge, met alle de andere Pro- vintien , Steden ende Plaetfen onder ons ghebiedt wefende: Infgelijcks hebben wy gheordonneert ende bevolen, ordonneren ende beveelen als voo- ren, te vertrecken den Ingefetenen ende Inwoon- deren vande Graeffchappen, Ampten, Vlecken, Heerlijckheden ende Gehuchten hier naegefpe- fpecificeert: als namentlijck in Gelderlandt,de Ingefetenen vanden Lande van KelTel in het over- quartiervan Gelderlandt, Item, het Graeffchap van Hoorne ende Wiert$ ende in 't quartier van Nimmegen , de Ingefetenen van het Rijck van Nimmegen, vande � ver-Betuwe, ende van Maes ende Wael, uytgefondert de Dorpen Wammel ende Drummel tegens de Stadt Tiel gelegen 5 in 't Graeffchap van Zutphen, de Ingefetenen van het Ampt van Bredevoort, vande Heerlijckheyt van Anholt, vande Hoogheyt Wifch, vande Schok- Ampten van Zutphen ende van Lochum, van het Richter-Ampt van Doefburgh, vande Dorpen Ruerlo, Steenre ende Hummel 5 Inde Velue, de Inwoonderen van het Kerfpel, van Vorft ende Brummen,Dieren ende Spanckeren; in het Graef- fchap van Hollandt, de Inwoonderen vande Lan- geltrate, Hooge ende Leege Zwaluwe j in Vrief- fant, de Inwoonderen van Stellinckwerf, Ooiten- de ende Wellende, ghelegen inde Sevenwolden $ in't quartier van Over-YiTel , de Inwoonderen van den geheelen Twente; ende van alle de Heer- lijckheden , Dorpen ende Gehuchten daer onder gehoorende, die van het Kerfpel, vanden Herden- bergh, Gramf bergh ende appendentien van dien � Item, van Ommen, Hellendorn, den Ham ende Holten; onder Sallant,die van Steenwijckervvolt, van Giethoorn, van Schoonwolde, Pailoe, YiTel- ham,01demarckt,Wanneperveen 5 van het Ampt van Steenwijck, Callenfchoot ende van Yfveen j onder Vollenhoves-ampt, het Vleck van Vollen- hoe,de Ingefetenen vande gantfche Ommelanden van't oude Ampt-gerichte $ Item, Welterwoldin- gerlandt, vande Heerfchap van Lingen, ende van alle de Dinfpele,Heerlijckheden ende Gehuchten onder de Drenthe ghehoorende; oock mede de Ingefetenen vande Heerlijckheyt van Ruenen: Wederroepende, caif�rende, doodende ende te niete doende over fulcx by defe alle Sauvegarden, die
	O BB ER Τ , Grave van Leyceiler, Baender-Heer van Denbigh, &c. Lieute- nant van haere Majefteyt van Engelant, Gouverneur ende Capiteyn Generael der Vereenigde Provinci�n, Allen den geenen die defe lullen fien, Saluyt. Alfoo het gh�noech kennelijck is, ende men dagelijcks hoe langhs foo meer verneemt ende gewaer wort, het groot voordeel ende onderflantdat denalge- meynen Vyandt, foo van alderhande Leeftochten als anderfints is treckende ende ghenietende van den Ingefetenen ende Huyfluyden alomme in Brabandt, Vlaenderen, ende elders ten platten Lande, 't zy onder Sauvegarde oft fonder, gheru- ftelijck woonende, door der wekker behulp de felve Vyant van alle nootlijckheden wort verfien, ende middel heeft om die Vereenighde Provintien ende Steden te invaderen ende te benauwen, daer inne foo veel mogelijck, nootlijck dient verfien. S O O 1S Τ, dat wy by advijs ende deliberatie van dien vanden Rade van State neifens ons, heb- ben wel fcherpelick geordonneert ende bevolen, ordonneren ende bevelen welfcherpelijckbyde- fen, den Ingefetenen ende Woonders ten platten Lande, van wat qualiteyt die zijn, in den Lande, Plaetfen, Vlecken, Dorpen ende Gehuchten hier me gefpecificeert, gefeten, ten langhlten binnen thien dagen nae de publicatie van defen, met alle hare Huyfgefinnen , Beeften , Haven ende goe- deren uytheure wootvplaetfen te vertrecken, in alfulcke Landen ende quartieren daer fy hare Per- foonen ende goederen lullen meynen feeckerte zijn, fonder dat wy veritaen dat fy lieden ofte ee- ltige van hun van te vooren onder den Vyandt ge- feten hebbende, wie fy oock zijn, lullen mogen komen ofte hare refidentie ofte woonplaetfe ne- men in eenige Steden ofte Plaetfen onder de Ver- eenighde Provintien,ende confequentelijck onder onfen Gouvernemente, fonder daer toe onfe par- ticuliere Pafpoort ofte confent te hebben verwor- ven�. Ende namentlijck ordonneren ende bevelen wy wel expreifelijck als vooren te vertrecken, alle de voorfz Huyfluyden ende Inwoondereu ten platten Lande door 'tgheheel Hertoghdom van Brabant,�nde 't Graefichap van Vlaenderen gefe- ten,uytgefondert alleenlick den Fynaert,Ruygen-

-ocr page 31-

Op t afdoen van Sau

Dorpen, Heerlijckheden, Vlecken ofte Gehuch-
ten,defen niet nae gekomen hebbende, by alle da-
telijcke ende vyande�jcke wegen ende uyterile
hoftilit� ende depopulatie by onfen ende des
Landts Krijghs-volck, fal gheprocedeert worden.
Ontbiedende, ordonnerende ende bevelende wel
exprefl�lijck dienvolgende, alle Gouverneurs van
Provintien, Superintendenten, Colonellen, Capi-
teynen ende gemeene Soldaten, in onfen ende des
Lants diende wefende, dat fy terftont den voorfz
tijdt van thien dagen nae de publicatie defer geex-
pireert zynde, procederen ende doen procederen
tot executie van defe, fonder eenige dif�irnulatie.,
conniventie ofte verdrach. Ende ten eynde hier
van niemant ignorantie en pretendere, willen wy
dat defe tegenwoordige fonder uytftel fal ghepu-
bliceert werden, alomme in Steden ende Plaetfen
daer men gewoonlijck is publicatie te doen. Ge-
daen tot Utrecht den vijfden Julij Anno 1586.
Was gheparapheert, Lojen,^vt- Onder ilondt, By
Syne Excellentie in fijnen Rade. Onderteeckent,
Chr. Huygens.

die by ons, ofte andere, wie dat fy zijn, voor dato
defer, aen eenige der voorfz gelpecificeerde Lan-
den , Graeffchappen, Plaetfen ofte Dorpen, ofte
de Ineefetenen der felver mogen verleent ende
eeaeven zijn, geene uytgefondert, willende allen
enoe eenen yegelijcken Ingefetenen der voorfz
ghefpecificeerde Landen endePlaetfen bydefen
wel uytdruckelijck ghewaerfchouwt hebben, hen
voortaen op onfe Sauvegarden, ende min op eeni-
ee Sauvegarden die hen tegen onfen wille ende
eoede meeninge aireede ghegeven zijn , ofte als
noch gegeven fouden mogen werden by eenige
particuliere Gouverneurs van Provintien, Super-
intendenten van QuartierenendeSteden, Colo-
nellen ofte Capiteynen, geenfins te verlaten, ofte
vertrouwen 5 want verftaen, willen ende ordon-
neren wy bydefen wel uytdruckelijck, dat niet
te<reniraende eenige fulcke particuliere Sauvegar-
den (die wy oock wel uytdruckelijck ende op lijf-
itrafTe verbieden by yemanden gegeven te mogen
werden) nae expiratie vanden voorfz tijdt van
thien dagen, tegens de Ingefetenen der Landen,

Placaet ofte verbodt, op de Sauvegarden ende Ferdingen met den Vyandt*

mitfgaders op 't breken van het quart�cr. In date den ζ 7 Α f ril 1589.

hebben: Sulcx dat daer door niet alleen de goede
Ingefetenen der felver Landen grootelijcks zijn
befchadight, de frequentatie ende Navigatie ver-
hindert, maer oock den flaet der Landen in 't ghe-
meen feer verarmt ende gekrenckt, ende ter con-
trarie de gemeene Vyanden verfterqkt zijn.

Omme waer tegens te verfien, by ons met ad-
yyfe vanden Rade van State der voorfz Veree-
nighde Provintien, goet gevonden ende gherefol-
veertis, alle Pafpoorten, Sauvegarden, Brieven
van verdinge, brantfchatten ende diergelijcke, die
d'Ingefetenen vande voorfz ge�nieerde Landen,
't zy dat fy ten platten Lande of inde Steden gefe-
ten zijn, van den Vyandt ontfangen ofte verwor-
ven hebben generalijck over alle de i^\st Landen,
foo te Water ofte te Lande , hoedanich die oock
zijn, ende in wat manieren die verworven mogen
wefen, het zy met onfe ende der voorfz Rade
van State.ofte der particuliere Provintien,Staten,
Gouverneurs, Magiilraten ofte Officiers believen
ende confent, ofte fonder 't felve, te caiferen ende
te niet te doen, ghelijck wy de felvc call�ren ende
doen te niet by defen: Uytgefondert eenige die
fpecialijck by feeckere Lyfte iayeder Provintie
by ons ofte die vanden Rade van State ghemaeckt
ofte noch te maecken, ghereferveert lullen zijn.
Interdicerende daerom wel fcherpelijck by defen,
dat van nu voortaen niemandt vande Ingefetenen
der voorfz Landen in Zee ofte op de Rivieren en-
de Stroomen vande Vereenighde Nederlanden,
en fal mogen ghebruyeken eenige Sauvegarden
ofte Pafpoorten vanden Koningh van Spangien,
den Hertogh van Parma, ofte van yemant anders
vanden voornoemden Koningh, Hertoge, haren
Gecommitteerden, ofte andere de parthye vande
gemeene vyanden defer Landen houdende, Com-
miifie hebpende, ende dat foo wel in reguard van
de Sauvegarden ende Pafpoorten die aireede ver-

D leent

E Staten Generael der Vereenighde Ne-
derlanden, Allen den geenen die defe ful-
len fien ofte hooren lefen, Saluyt. Alfoo
tot onfe kenniife gekomen is, dat vele In-
gefetenen vande Vereenighde Nederlanden, foo
onder pretext van hare Negotiatie , hanteeringe,
ende Navigatie over Zee, de Stroomen ende Wa-
teren te vryelijcker te mogen doen , als om ten
platten Lande vry te mogen fitten, ende Landt-
bouwinge aldaer te exerceren,hen onderilaen van
den Koningh van Spangien,den Hertogh van Par-
ma, ofte vanden genen die vanden felven Koningh
ofte Hertoge, ofte van des felfs Gecommitteerde
CommifTie hebben, te verfoecken, ontfangen,ofte
haer laten gheven Brieven van Sauvegarde, Paf-
poort, Verdingen, ofte diergelijcke: Waer door
vele ende ontallijcke fchaden de goede Ingefete-
nen der felver Landen, fo wel te Water als te Lan-
de, in den voorleden Jare zijn aen ghedaen, over-
midts daer door de Schippers over Zee, op de Ri-
vieren ende Stroomen varende (volgende het ex-
empel vanden geenen, de welcke de voorfz Sau-
vegarden ofte Pafpoorten hebben ghehadt) op
hare behoorlijcke defenfie niet ghenoeghfaem en
hebben verfieη, ende over fulcks niet alleen van
Schepen ende goederen berooft, maer oock ghe-
vanckelijck genomen, ende feer hoogh gerantfoe-
neert zijn gheweeft: Ende dat de gemeene Vyan-
den komende te Lande inde Plaetfen onder hare
Sauvegarden ofte verdingen fittende, ende aldaer
dagelijcks vry ende onbefchadight frequenteren-
de, niet alleen de Ingefetenen vande naeit-byleg-
gende Plaetfen ende Dorpen, geen Sauvegarde
hebbende, noch onder verdingh fittende, maer
oock de pail�rende Perfoonen, foo Ingefetenen
defer ge�nieerde Landen, als uytheemfche ende
vreemdelingen, gevanckiijck genomen, wech ge-
voert, ende na haer welgevallen ghesantfoeneert

-ocr page 32-



			:. 4-Tit. �.Deel. 51 ofte Uytheemfche, ghevangen, van fijne Have, Beeilen ofte andere goederen berooft ofte ander- fins befchadight wort, ende fyluyden 't felve niet en beletten, den gevangen ontfetten, vryen, ende� die afgenomen Beeilen ofte andere goeden ontja- gen ende ontnemen, foo verre fy des macht heb- ben 5 ende indien niet, daer toe niet en imploye- renby klock-ghellach en anderfints d'affiilentie vande naeile Dorpen, Officieren, ende vande Rit- meeileren, Capiteynen ende SoJdaten ter naeiler plaetfen gefeten ende guarnifoen houdende �. Soo ordonneren wy dat fy gehouden fullen wefen die perfoonen te rantfoeneren, vryen ende los te ma- ken, ende oock de afgehaelde goederen, ofte de f weerde van dien te reflitueren ofte doen reilitue- ren; ende d'andere geleden kollen ende fchaden te vergelden tot feggen ende arbitragie vande Staten ofte hare Gedeputeerde, ende de Gouver- neurs van yeder Provintie : Tot wekke koilen van rantfoen, reilitutie van af-ghehaelde Beeilen ofte goeden, ende vergeldinge vande geleden ko- ilen ende fchaden, wy oock willen dat mede gel-* den ende contribueren fullen de Dorpen, Vlec- ken , Gehuchten ende Buyrfchappen, die by haer weten den Vyandt vry door hare Dorpen hebben laten pafleren , fonder hem des belet te hebben, ofte den anderen Dorpen, naeil-liggende Officie- ren , Ritmeefteren , Capiteynen ende Soldaten daer van gewaerfchouwt ende des te kennen ghe- geven te hebben. Ende op dat de voorfz Dorpen, Vlecken, Buyrfchappen ende Gehuchten, ofte Inwoonders van dien te min oorfake mogen heb- ben van excufe, foo bevelen ende beladen wy wel expreiielijck midts defen allen Droilen, Landt- Droilen, Caileleynen, Maerfchalcken, Grietman- nen , Schouten, ende alle anderen Officieren, Ju- ilicieren,Gerechten ende Ingefetenen vande plat- te Landen, dat foo haeil fy by eenige vande naeile Dorpen, Vlecken, Buyrfchappen ofte Gehuch- ten , het zy by klock-gheflacli (de welcke hen in defen gevalle fonder ander confent ofte oorlof te verfoecken toegelaten wort te doen) ofte byan- dere manieren ter hulpe ende affiilentie tegen den Vyant te komen, verfocht ofte gefommeert wor- den , fy 't felve terilont fonder eenich vertreck doen, op pene als voorfz is. Bevelen oock allen Ritmeeileren, Overilen, Capiteynen, Lieutenan- ten, Bevelhebberen, voorts allen ghemeynen Sol- daten tegenwoordigh in dienil vande ge�nieerde Landen wefende, ende die noch hier namaels daer in aengenonien fullen worden, dat fy vande voor- noemde Officieren vande platte Landen, ofte In- gefetenen vande Dorpen, Vlecken, Gehuchten ende Buerfchappen der felver , infgelijcks oock vande Officieren ofte Magiilraten vande Steden verfocht zijnde, om den Ingefetenen vande platte Landen, ofte Inwoonderen vande Steden tegen den Vyandt te hulpe te komen ende t'affiileren, 't felve fonder eenigh dilay ofte vertreck doen, met fulcken ghetal van Riiyteren ende Soldaten als fy verfocht fullen worden, ende den noot en- de gelegentheyt van hare Guarnifoehen ende der faecken fal mogen lyden, op pene dat by gebreec- ke van dien,ende fy in weygeringe gevonden wor- den, fy datelij ck ghecaffeert ofte anders ghecorri- geert fullen worden na gelegentheyt der faecken. Ver-
		51 PlacatetL^. 4. Boec leent zijn, als die naemaels verleent fullen mogen worden, 't en ware om merckelijcke ende groote redenen daer toe naer date van defen by ons, ofte den hoogh ende wel-gebooren Heere Graef Mau- rits van NafTau , als Admirael Generael vander Zee, ende over deToete Wateren deferVeree- nichde Nederlanden, voor foo veel die Saulfcon- duiten ofte S auvegarden te Water aengaet: ende voor foo veel het ghebruyck vande Pafpoorten, Sativegarden ofte verdingh-brieven te Lande aen- gaet, van Ons, ofte die voorfz Raden van State, met advijs vande Staten, ofte der Staten Gedepu- teerden , ende Gouverneurs vande refpe&ive Provinci�n, confent ghegunt worde, op pene dat tegens den geenen die bevonden fullen worden hen met eenige der voorfz Sauvegarden,Pafpoor- ten, verdingli-brieven ofte ander diergelijck be- fcheyt te behelpen, ofte die verfocht ende ont- fangen te hebben fonder confent als vooren, ghe- procedeert fal worden, als tegens den Hulpers, Fauteurs ende Toeilanders der gemeene Vyan- den. Des is onfen ernftigen wille ende meyninge, dat die Pafpoorten, Sauvegarden, Brieven van verdinge, ofte ander ghelijcke befcheyt, dat den Ingefetenen vande voorfz ge�nieerde Landen nae date van defe geaccordeert fal mogen worden van den Vyandt te nemen ofte ontfangen, niet en ful- len worden verleent, dan midts dat fy onder liet deckfel van dien den Vyant in hare Dorpen, Vlec- ken, Gehuchten ofte Buerfchappen niet en fullen lyden, ontfangen, noch in hare Huyfen, Bergen, Schuyren, Schaeps-koyen logeren, accommode- ren , noch binnen ofte buyten haere Huyfen met koil ofte dranek, ofte ander nootdruft onderhou- den, met raet, met daet, noch anderfins ail�fteren: op pene van geitraft te werden als Fauteurs vande Vyanden, ende anderfins foo voorfz is. Gelijcke belofte ende op ghelijcke pene fullen gehouden wefen te doen de Dorpen,Vlecken,Ge- huchten ende Buerfchappen die by de voorfz Lij- ile fpecialijck gereferveert zijn. Welverftaende dat foo verre den Vyandt foo fterck komt, dat de Ingefetenen vande voorfz Dorpen, Vlecken, Gehuchten ofte Buerfchappen niet machtigh zijn hem te keeren, dat fy ghehou- den fullen wefen 't felve te denuncieren ende te kennen te geven den Officieren van het quartier, ofte vande naeile Stede ofte Dorpen, ten eynde fyluyden haer mogen affiileten, ende daer tegens behoorlijck verfien, op pene als vooren. Verbieden voorts ende interdiceren by defen allen ende een yeder vande Ingefetenen van de andere Dorpen vande voorfz ge�nieerde Landen, dien niet gegunt en fal wefen in manieren als voo- ren Pafpoorten, Sauvegarden ofte Verdingh- brieven vanden Vyandt te mogen ontfangen, ee- nige Soldaten, Vrybuyters ofte andere, komende vande gemeene Vyanden, in hare Huyfen,Schuy- ren, Bergen ofte Schaeps-koyen te lyden, ontfan- gen , logeren, accommoderen ofte anderfms, het zy binnen ofte buyten haere Huyfen, met fpijs, dranek, ofte ander nootdruft t'onderhouden, met raet, met daet ofte anderfins te aiTiileren, ofte hen eenige gunile ofte faveur te bewijfen, op gelijcke pene als voorfz is. Ende foo boven dien yemant in hare Dorpen, het zy Ingefetene vanden Lande

-ocr page 33-




	Op 't afdoen van Sa	54- fiers ende Capiteynen, Bevelhebberen ende Sol- daten inde felve liggende,ende garnifoen houden- de , den Vyandt oock buyten hare Provintie inde naeft by liggende plaetfen, foo fy haer daer bege- ven, ofte bevonden worden te onthouden, ��kn mogen foecken, vervolgen, apprehenderen, van- gen, ende anders daer mede procederen fo voorfz is: Onvermindert nochtans een yeder vande Pro- vintie in alle andere faecken hare gherechtigheyt, ende fonder dat de felve daer doocin hare limite ofte Jurifdictie eenigh prejuditie fal gefchieden. Wekke voorfz Ordonnantie ende Placaet, wy willen dat ingaen fal ende achtervolght worden» ten eynde van acht dagen naer date dat 't felve in elcke Provintie gepubliceert fal wefen, fonder dat van� noode fal zijn den Vyandt daer vaneenige andere denunciatie te doen. Ende ten eynde hier van niemant ignorantie en pretendere, ontbieden ende bevelen wy dat defe alomme inde voorfz ge�nieerde Landen fal wor- den gepubliceert ter plaetfen daer men ghewoon- lijck is publicatie te doen. Ende belaften den Gou- verneurs ende Capiteynen Generael vande refpe- ctive Provintien, mitfgaders den Admirael Gene- rael onder wiens ghefach defe Ordonnantie over- treden fal zijn, Ofte ander fins indien de felve daer van in gebreecke ofte abfent fullen wefen, by pre- ventie den Rade van State, ofte Collegien foo van de Gedeputeerde Raden vande Staten in eenyder' Provintie, als vande Admiraliteyten: Oock den Cancelier, Prefidenten ende Raden Provinciael, Advocaten Fifcael , den Procureurs Generael, Droften, Caileleynen, Maerfchalcken, Schouten, ende allen anderen Officieren,Rechteren ende Ju- fticieren vande voorfz Provintien criminele Juili- tie hebbende, (die men daer toe refpective autho- rifeert, fo men verftaet dat de privilegi�n militaire ende anderen in defe cefTeren ende geen plaets hebben) midtfgaders allen Overiten, Colonelkn, Admiralen Vice-Admiralen, Ritmeefleren, Capi- teynen, Officieren ende Bevelhebberen, dat fy de- fe onfe Ordonnantie ende beveelen achtervolgen ende doen achtervolgen, procederen ende doen procederen tegens den overtreders van dien, fon- der gratie, faveur, diffimulatie ofte verdrach, tot executie vande pene in defe vervat. Ordonneren mede wel expreflelijck, dat in alle defequeilien ende Proceffen die ter oorfake vande contraventie tegen defe onfe Ordonnantie fullen wordenghe- moveert, fommierlijck fal worden geprocedeert, Recht ende Juflitie gheadminiitreert, ofte anders ende by faute van dien, by ons ofte den Rade van State,de felve fullen worden gedetermineert ende gheexecuteert tot koften vanden geenen die daer van de kennifTe heeft begonft te nemen, ofte be- hoort genomen te hebben, die oock boven dien in fukke mulcten fal worden gecondemneert,als wy ofte die vanden Rade van State fullen arbitreren: Alfo wy 't felve tot der Landen welilant noodigh bevonden hebben. Aldus gedaen in 's Graven- Hage den xxvij April 1589. Was gheparapheert, 1. Matemjje^ Ende beneden ftont,Uy t bevel van myne Heeren de Staten Generael der Vereenigh- de Nederlanden. Ende noch leger ftont, Ter Re- latie vanden Rade van State derfelver. Onder- teyckent, Cbr. Huygens. D ij 3. Pla-
	Op 't afdoen van Sa

53 Verbieden voorts wel expreffelick alle Schouten, Gerechten e�� Ingefetenen der voorfz Landen, te reyfen inde Steden by den gemeenenVyant geoc- cupeett, om Gevangens.Beeflen of andere goede- ren te ra'ntfoeneren,ofte yet anders aldaer te doen, fonder confente ende op gelijcke pene als vooren. Ende aengefien de Soldaten vande ghemeene Vyanden haer des te'vryelijcker op de Zee, Stroomen, Rivieren, ende inden Lande vande voorfz Ge�nieerde Provintien begeven , om de paiTerende Luyden hare Schepen ende goederen te nemen, den Huyfluyden ende andere paiTeren- de Perfoonen, foo Ingefetenen als Uytheemfche te lichten, ende wech te brengen, overmidts fy pretenderen dat haer quartier gehouden behoort te worden, om met een Maent folts los te gaen, ende dat daer door de meefte fchaden worden veroorfaeckt, foo hebben wy verklaert ende ver- klaren by defen onfe meyninge ende verilant niet te wefen, dat tegens den geenen die m dienfle vande ghemeene Vyanden zijn ,"ende in Zee, ofte op de Stroomen, Rivieren ofte te Lande, binnen d� voorfz ge�nieerde Provintien gevangen fullen worden, hetzyby Volckvan Oorloge in dienfte der Landen wefende,ofte yemant anders,quartier ghehouden fal worden, maer dat de Luyden van Oorloge yemant gevangen hebbende te Water of te Lande, ghehouden fullen wefen den felven ofte in 't exploicl: om te brengen, ofte die gevangens te leveren in handen vande Staten van yeder Pro- vintie, midts daer vooren ontfangende een Maent folts, om tegens den felven geprocedeert te wor- den, als tegen openbare Rovers ende Straetfcheiv ders. Ende indien andere Ingefetenen van den Lande, geen Soldaten wefende , eenige vande voorfz Vyanden vangen, fullen gehouden wefen de felve over te leveren in handen voorfz,ofte van de ordinaris Officiers hals-gerecht ofte hooge Ju- rifdidtie hebbende: Den wekken, mitfgaders alle andere Jufticieren, Rechteren ende Officieren van de voorfz Landen, wy beladen ende ordonneren daer over exemplare ilraffe te doen in manieren als vooren-.Ende dit al ten ware dat de voorfz Sol- daten vanden Vyant inde voorfz ge�nieerde Lan- den quamen, ofte bevonden worden in mercke- �jck ghetal met Vendelen, ofte fonder Vendelen, ten minften van vijftigh Soldaten te voet, ofte te Peerde, ofte t'famen vermenght by den anderen wefende, geweert met fulck geweer als fy gemon- ftert zijn, ofte Ruyter ende Soldaten ghebeurt te dragen�, ende fy by haer hadden een Capiteyn, Lieutenant ofte Vendrager met fijn Velt-teycken, ofte dat fylieden in minder getal bevonden moch- ten worden met een Capiteyn, Lieutenant, Ven- drager ofte Sergeant, doende eenich Convoy ofte ander exploicl: van Oorloge, ende in fulcken ghe- valle by haer hadden een pas-cedel van haer Over- fte , Capiteyn ofte ander commanderende ter plaetfe daer fy van daen komen,in wekken geval- le, ende anders niet, het quartier ghehouden fal w^Torden, gelijck voor heen gedaen is. Ende op dat de Vyandt te beter uyt de voorfz ge�nieerde Landen gekeert,vervolgt ende achter- haelt mach worden, hebben wy geconfenteert en- de confenteren by defen, dat fo wel de Officieren ende Huyfluyden vande Provintie,als die Ritmee-

-ocr page 34-



	Placaten_. ^Boeck. 4-Tit. ι.Deel. 56 3. Placaet, op 't verbodt vande Sauyegarden vanden Vyandt > ende 't breec ken van 't quart�er met des Vyandts Soldaten, die fich onderfiaen te komen over de Wateren ende Moeraffen inde Quartieren van Vriejlandt, Omlanden, Drenthe, O/dampt ende iVejlerwoldingerlam o/t Heerlijckheyt Wedde. In date den zo Maert 1599.

		eenige bootfehappen, 't zy by Brieven oft monde te ontfangen, ende veele min eenige correfpon- dentie metten Vyant mondelingh oft fchriftelijck te houden: Maer ter contrarien, ordonneren, la- ften.ende beveelen wy w�l expreflelick alle de fel- ve Kerfpelen, Dorperen, Quartieren, Plaetfen en- de Inwoonderen, fich terftont toe te ruften ende, gereet te houden, ende op gelegene Oorden ende Plaetfen goede wacht te houden , ende by alle noodige ende behoorlijcke ordre,'t zy by Kloeke- geflach, Hoorn-fteken, Vyer-teeckenen, oft an- derfints, omme t'famentlijck alle vyantlijcke Sol- daten die fich fouden derven vervorderen over de Wateren»ende Morafi�n in heure Quartieren te komen, te weder�laen, nae te trachten, ende de felve om te brengen, of immers ten minften ghe- vangen te nemen: Tot wekken eynde� wy oock verklaren, ordonneren ende beveelen, dat voort- aen met fulcke Vyanden of vyantlijcke Soldaten geen quartier en fal ghehouden worden, welck quartier wy over fulcksgantfch ende gheheelijck hebben af gedaen ende op ghefey t, foo wy 't felve oock gheheelijcken afdoen ende op feggen midts defen, op pene foo wie voortaen bevonden worde mette felve vyantlijcke Soldaten quartier gehou- den, of eenige oochluyekinge of conniventie ghe- pleecht te hebben, dat de felve fullen worden ge- houden , ende terftont fonder conniventie of ver- drach fullen worden gheftraft, als de felve vyant- lijcke Soldaten felve. Maer op dat een yegelijck hem des te vlytiger ende dapperder mach quijten tegen de felve vyantlijcke Soldaten, foo hebben wy gheaccordeert ende accorderen by defen voor eene vereeringe ende vergeldinge aen eenen yege- lijcken, 't zy Soldaet of gheen Soldaet wefende, die fomme van vijftigh guldens voor elcken vy- antlijcken Soldaet die by yemanden voortaen omgebracht (daer van behoorlijck blijekende) of ten minften gevangen bekomen fal worden, foo wy van gelijcken oock accorderen de fomme van vijf ende twintich gulden aen allen ende eenen yegelijcken wie hy zy, die fal feeckerlijcken aen- brengen yemanden die contrarie van defen onfe expreife Ordonnantie fich onderftaen fal hebben vanden Vyandt eenige Sauvegarde aen te nemen, hem eenige Contributie te betalen , of eenige van fijne Soldaten te huyfen ofverbergen, of metten felven Vyant eenige mondelinge of fchriftelijcke correfpondentie te houden, oft eenige Vyanden gevangen ghehadt hebbende, de fehe fonder, oft oock op rantgoen fal hebben ontfiagen. Ende ten eynde niemant van defe onfe expreife Ordon- nantie eenige onwetenfehap en pretendere, Soo ontbieden wy onfen feer lieven ende beminden Staten van Vrieilandt, Stadt Groeningen ende Omlanden, of heure Gedeputeerden, ende alle andere des behoevende ende behoorende, defe terftont te doen verkondigen ende publiceren aj- omme inde Steden , Plaetfen ende Quartieren daer fulcks behoort ende van noode is: Ontbie- den
Ij^^^ Ie Staten Generael der Vereenighde Ne- I ^M I derlanden, Allen den genen die defeful- 1 j��J�* ^en *^ien ° ^nooren tef�h, Saluyt. Alfoo ^^^ wy onderricht zijn dat denVyandtmet eene ongehoorde Barbarifche oft Maraenfche ver- metenheyt, ontrouwe ende Godtloof heyt, al oft hem al gheoorloft ware dat hem luit, tegen alle Godtlijcke, natuerlijcke ende Volckeren Rech- ten, boven trouwe, eere, eedtende gheloof, feer jammerlijck ende wreedelijck overvallen,geplon- dert ende gehandelt hebbende, die fwacke, onge- wapende ende onnoofele Neutrale Steden,Plaet- fen ende Quartieren,jae van fijne befte toegedane Vrienden ielfs, ende eyntelijck voorts ghefackt zijnde tot ontrent die Frontieren ende Quartie- ren defer Vereenighde Nederlanden, alwaer hy bymiddel van onfe macht ende wapenen, deur het kloeck ende wijs beleyt van fijne Excellentie, naeftGodt, in fijn onftuerlijck voornemen ghe- ftuyt zijnde, nu deur de felv� fijne vermetenheyt niet op en houdt, foo met Brieven, befeyndinge'n, dreygementen ende anderfints te poogen om di- verfche Quartieren ende Ingefetenen defer gheu- nieerde Provinci�n, ende namentlijck van Vrief- landt, Omlanden, Drente, Oldampt, Wefterwol- dingerlant oft Heerlijckheyt van Wedde, te doen komen onder fijne Contributie, onder aenbiedin- ge ende toefegginge van fijne befcherminge ende Sauvegarde, al of hy (die fich foo ontrouwelijck, godtloofelijck ende wreedelijck tegens die arme goede Neutrale, jae fijne eygenVrunden is dra- gende ) fich trouwelijck ende foetelijck foude willen houden tegen onfe Ingefetenen, fijne Vy- anden: Ende dat wy wel verfeeckert zijn, dat hy met de felve middelen tracht, om onfe goede In- gefetenen alleynf kens alfoo tot fijn devotie ende onder fijn ghewelt gelockt hebbende, eyndelijck de felve met alleonuytfpreeckelijckewreetheyt te trakteren , ende daer omme noodich achten daer tegens met alle mogelijcke ende behoorlijc- ke middelen te voorfien. SOO IS T, dat Wy by deliberatie vanden Rade van State dervooriz Vereenighde Landen, hebben geinterdiceert ende verboden , interdiceren ende verbieden wel ex- preif�lijek by defen, op pene van onfe hooghite ongenade, ende als Vyanden ghehouden, ende ibnder eenige conniventie terftont gheftraft te worden, allen Kerfpelen, Dorperen, Plaetfen en- de Quartieren vanVrieflant, Omlanden,Drente, Oldampt ende Wefterwoldingerlant, t'fament- lijckden Officieren, Magiftraten ende Ingefete- nen der felver, hooge ende leege, Edel ende on- Edel , foo in 't generael als elcken in 't particulier, in eeniger manieren diredelijck oft indiredelijck, eenige Sauvegarden van den Vyandt aen te ne- men oft t'ontfangen, oft onder pretext vande fel- ve den Vyandt eenigerhande contributie, 't zy groot oft kleyn toe te ftaen, t'accorderen oft te betalen, ofte eenige van des Vyandts Soldaten te huyfen of te verbergen, oft oock validen Vyandt

-ocr page 35-

Op 'c afdoen van S

houden van defen te reguleren, ende onverbreec-
kelijcken nae te komen, ende te doen nae komen,
op de vergeldingen ende penen hier boven ver-
meit, want wy tot 's Lants dienft fulcks bevonden
hebben te behooren. Gegeven in 's Graven-Hage
den twmtighften Martij 1599. Fr. Duyck_t^vt' Uyt
bevel van mijn Heeren de Staten Generael der
Vereenighde Nederlanden. Ter Relatie vanden
Rade van State der felver, chr. Huygens.

den oock wel ernftelijck den wel-gebooren Heere
GraefWillem Lodowijckvah Naiiau , &c. Stadt-
houder van Vrieflandt, Stadt Groeningen, Om-
landen, &c. Laften ende bevelen oock wel expref-
felijck allen Overften," Ritmeefteren , Capitey-
nen, Bevelhebberen ende ghemeene Soldaten, te
peer'de, te Voete, te Water ende te Lande, oock
allen Officierenjufticieren ende Ingefetenen dien
't felve eenichfins aengaen mach, fich nae den in-

4. Placaec, houdende verbodt, van geen Tafporten vanden Fyandt te mogen

lichten, om daer op nae de Rij eken van Spangien ofPortugael te varen. In date den tweeden Sep-
tcmler 163 o.

E Staten Generael der Vereenighde Ne-
derlanden , Allen den geenen die defe je-
genwoordige fullen fien ofte hooren le-
ien,Saluyt. DOEN TE WETEN,

Alfoowyhiervaringezijn ghekomen, dat d'In-
fante van Spangten tot Bruil�l, aende Schippers,
Ingefetenen defer Landen, is verleenende ende
accorderende Pafpoorten voor feeckere fomme
van penningen, om daer op uyt Hollant, Zeelant
ende Weft-Vrieflant, vry ende onverhindert van
'tVolckvan Oorloge, ende van alle Jufticieren,
Officieren ende Subjedten vanden Koninghvan
Spangien, te mogen varen nae Spangien ofPortu-
gael, ende aldaer inde Havenen of op de Reeden
van dien, te mogen laden Zout tot hare volle Ja-
dinge, ende daer mede gaen ende keeren naer defe
of Neutrale Landen, Waer door niet alleen de Fi-
nantien des voor-gemelten Koninghs dire&elijck
werden herilelt ende gheftijft, ende des felfs Inge-
fetenen door.de voorfz Navigatie ende handel
ontucht van het Zout, dat fy nu eenen geruymen
tijdt by den anderen hebben verfamelt, ende met
befwaernifle gehouden, Nemaer oock daer en bo-
ven den meer-gemeltenKoninghindefeconjun-
iture van tyden, door de voorfz Navigatie ghele-
gentheyt ghegeven, om fich in plaetfe van fijne
Schepen, nu meeft vande handt zijnde, in alle oc-
currentien daer van te dienen , ende des te lichter
op 't onverfienfte de Conqueften defer Landen in
verre af-gelegene plaetfen te overweldigen, ofte
ten minden den Staet defer Landen in hare def-
feinen te Water te fhiyten ende beletten. S O O
IS Τ, dat wy om tegens foodanigh voorftel ende
pra&ijcke te voorfien, nae voorgaende rype deli-
beratie, goet gevonden hebben te verbieden, ghe-
lijck wy wel expreff�lijck verbieden by defen, dat
geene Ingefetenen defer Landen, eenige Pafpoor-
ten vande hooch-ghemelte Infante, noch vanden
Koningh van Spangien fullen mogen lichten ofte
gebruyeken, om daer op na eenige Havenen, Ste-
den ofte Plaetfen van Spangien ofte Portugael,
't zy om Zout of anderfints te vareh, by verbeur-
te van Schip ende goet. Ende op dat wy des te
beter het volkomen effect van dit ons verbodt
fouden mogen genieten : Ordonneren ende beve-
len allen Convoy-meefters,Contrerolleurs,Cher-
chers, ende andere onfe Gecommitteerden, in alle
Havenen, Steden ende Plaetfen defer Vereenigh-
de Nederlanden, opten eedt daer mede fy den
Lande verbonden zijn, ende op privatie van hare

Officien, ende arbitrale correctie: Authoriferen
oock allen anderen inde voorfz Vereenighde Lan-
den woonende, of de felve frequenterende, neer-
ftelijck te vernemen, ende fcherpelijck te letten,
of dei� onfe Ordonnantie byyemandt, van wat
qualiteyt, conditie offtaet hy zy, werde ghecon-
travenieert, 't welck bevonden zijnde, wy willen
ende ordonneren dat fommierlijck ende fonder
figuer van Proces, alle de voorfz Schepen met
hare ladinge, op Pafpoort vande meer - hooch-
gemelte Infante, ofte den Koninghvan Spangien,
nae de Rijcken van Spangien ofPortugael varen-
de, fullen worden verklaert verbeurt, een derden-
deel ten behoeve vanden Aenbrenger, 't zy of hy
Officier ofte anders in dienfte vanden Lande is of
niet, de twee derdendeelen ten behoeve vande
ghemeene faecke, daer uyt den Officier de faecke
in Rechte vervolgende, ghecontenteert fal wor-
den. Ontbiedende ende verfoeckende de Heeren
Staten, Stadthouderen, Gecommitteerde Raden
ende Gedeputeerde Staten van de Provintien
refpective van Gelderlandt ende 't Graeffchap
Zutphen, Hollandtende Weft-Vrieilandt, Zee-
lant, Utrecht, Vrieflant, Over-Ylfel, ende Stadt
Groeningen ende Ommelanden, ende allen an-
deren Jufticieren ende Officieren, dat fy defe onfe
Ordonnantie van ftonden aen alomme doen ver-
kondigen, uytroepen, publiceren ende affigeren
in allen Plecken van defe Landen, daer men ghe-
woonlijck is dufdanige uytroepinge , publicatie
ende affixie te doen. Belaftende ende bevelende
de felve, ende voorts de Raden ter Admiraliteyt,
den Advocaten Fifcaels, midtfgaders den Admi-
ralen , Vice-Admiralen, Capiteynen, Officieren
ende Bevelhebberen, defe onfe Ordonnantie ende
Verbodt te achtervolgen , Procederende ende
doende procederen tegens de Contraventeurs en-
de Overtreders, fonder eenigh faveur, gunfteof
dii�imulatie, dewyle 'tfelve voor den dienft van
den Lande, bevonden is alfoo te behooren. G e-
geven onder onfen Cachette, Paraphure ende de
Signature van onfen Griffier, in 's Graven - Hage,
op den tweeden September fefthien - hondert
dertigh. Was gh�parapheert, S. van Seaumont,^vt*
Onder ftont, Ter Ordonnantie vande hooch-ghe-
melte Heeren Staten Generael. Geteeckent,
Corne/is Mufch. Zijnde op 'tfpatium ghedruckt
het Cachet der felver Heeren Staten, in rooden
Waftche.

Pla-

D �j

-ocr page 36-

PlacateiL-;. 4*Boeck. 4.Tit. t.Deel.

ς. Placaet, mens deficrete Smvegarden en Verdingen, die d'Ingefetenen

vande Betuwe en Tielerweert vanden Vyandt nemen: En verbodt -van betalen der Contributie*

In date den 1 Julij 16}7�

voorfz ftraff�. Authoriferende over fulcks nier

DE Staten Generael der Vereeniglide Ne-
derlanden, Alfoo wy in ervaringe komen,
dat niet tegenilaendie alle voorgaende or-
dres gheilelt tot arweeringe van des Vyants Con-
tributien �nde Over-Betuwe binnen de Stroomen
gelegen, de Neder-Betuwe, midtfgaders den Tie-
lerweert, evenwel eenige Luyden vande voorfz
Quartieren, meer plaetl� gevende aen heure ey-
gen genegentheden, als aendenwelilantvan het
gemeene befte, fich foo verre vergeten, dat fy we-
derom beginnen te luyileren om nieuwe Contri-
butie te maecken, ende daer over met den Vyant
in handelinge te treden. Ende dat 't felve is (tree-
kende niet alleen tot groote belailinge der goede
Ingefetenen vande voorfz Quartieren, maer oock
tot onvey ligheydt van de reyfende Luyden, ende
boven al tot kleynachtinge der publicque autho-
riteyt vande Hooge ©verigheyt defer Landen,
die niet en kan noch en fal gedoogen dat de goede
Ingefetenen van dien, deur des Vyandts invafien
gliequelt, ofte met des felfs brantfehattingen be-
fwaert fouden werden, op fulcke Plaetfen,daer fy
van Godt ende de nature met groote ende fchoo-
ne voorleggende Stroomen foo wel zijn bevrijdt,
dat midts de minile toeficht ende tegenilant, aen
des Vyants Soldaten ende Loopers welhaeilden
luil te benemen is, om voortaen meer over onfe
Rivieren te komen. S O O IS Τ, dat wy by
deliberatie ende advijs vanSijnHoogheyt, ende
den Rade van State defer Vereeniglide Nederlan-
den , goet-ghevonden hebben af te ilellen ende te
niet te doen ,* ghelijck wyvan nu af aen af ilellen
ende te niete doen, alle heymelijcke Dingtalen,
Sauvegarden ende Contributien, die de Ingefete-
nen der voorfz Quartieren van Over ende Neder-
Betuwe , mitfgadersTielerweert, in 't generael of
in 't particulier, eenichfints met den Vyandt ghe-
handelt ofte geflooten fouden mogen hebben, de
felve caiferende ende annullerende midts defen:
Ende verbiedende wel expreifelijck daer op eeni-
ge betalinge oft vereeringe te doen, direftelick of
indire�telick,noch oock correfpondentie by Brie-
ven , mont-bootfehappen, teyekenen of anders,
met den Vyandt te houden, op pene van als Vy-
anden van 't Landt van goede prinfe ende rancon-
nabel verklaert ende ghehoucfen te worden, foo
wy de felve van goeden prinfe ende rar^onnabel
houden ende verklaren by defen, ter taxatie van
den gemelten Rade van State: Ende dat daer-en-
boven foo yemandt in contraventie van defen be-
vonden zijnde, eenigenilaetbefitindeRegierin-
ge, of eenich officie in den dienil van 't Landt, dat
de felve daer van fal vervallen wefen , ende van
daer af voortaen tot eenige Comparitien op de
Lant-dagen der Provintie, noch'tot de bedieninge
van eenigh Officie in 's Landts dienfle mogen ge-
admitteert worden. Ende foo wie in contraventie
van 't geene voorfz is bevonden wort, zynde een
particulier Perfoon buy ten ilaet of officie, dat de
felve ten eeuwigen dage uyt defe Vereeniglide
Nederlauden falghebannen worden , boven de

alleen allen ende eenen yegelijcken van defer
Landen Ingefetenen fonder onderfcheyt,de Con-
traventeurs van defen te ontdecken, ende aen te
brengen aendenghemelten Rade van State, maer
de felve oock verfeeckerende, dat den naem van
den Aenbrenger fal fecreet ghehouden worden,
ende dat hy daer voor fal ghenieten de helft van
hetrant9oender geenerdieopiijnaenbrengen in
contraventiefullen bevonden zijn, blyvende de
wederhelft tot profijt van 't Landt. Ordonneren
ende bevelen daer en boven aen allen Ingefetenen
der voorfz Quartieren, van wat qualitey t de felve
oock mogen zijn, hun te reguleren naer alfulcken
ordre van wachten, als beneffens delen deur den
gemelten Rade van State ghemaeckt ende geilek,
ofte naemaels noch by den felve η Rade gemaeckt
ofte geilelt fal mogen worden, Ten eynde met ge-
meene macht af geweert mogen worden alle Vry~
buyters,Loopers ende Stroopers vanden Vyandt,
die hun verftouten by nacht ende ontyden de
ilroomen te pafieren, de Luyden van 't Bedde te
halen, te branden, ende de ilraet te fchenden. Te-
gens alle de welcke alfoo het Krijghs-quartier in
de voorfz Quartieren van allen ouden tyden op-
gheheven isgheweeil, Soo verklaren wy't felve
nochmaels hier mede opgeheven ende ghebroken
te zijn. Welcke Stroopers de voorfz Ingefetenen
vernemende, datelijck fullen hebben te melden,
ende in alder yl vervolgen, d'een den anderen daer
toe helpende, ende in 't generael by Kloek-klep-
pinge ende Vyer-teycken over al waerfchouwin-
ge van onraet doende, op dat fy alfoo achterhaek
ende ghekregen zijnde, promptelijck ende fonder
forme van Proces niette koorde gheilraft mogen
worden anderen ten exempel, deur de refpe&ive
Officieren vande Plaetfen daer fy gekregen fullen
zijn, de welcke daer toe mits defen geauthorifeert
worden. Verklaren daer en boven, foo wie eene
ofte meer fulcke Stroopers fal konnen achterha-
len ende leveren, 't zy levendigh ofte doot, dat de
felve van 's Landts wegen fal vereert worden voor
yeder Perfoon, te weten foo het een Ingebooren
des voorfz Quartieren is, met de fomme van twee
hondert gulden , ende een Uytheemfch zijnde,
met de fomme van hondert gulden , Ende noch
met ghelijcke fomme van een hondert gulden, die
geene die een Rot of Partye vanden Vyandt fal
konnen ontdecken, of feeckerlijck aenbrengen,
alwaer het oock fchoon dat den Ontdecker of
Aenbrenger een vande felve Stroopers, jaeeen
Overlooper ware,die boven dien oock noch in ge-
nade aengenomen fal worden.

Verbieden voorts wel expreflelijck allen ende
eenen yegelijcken, alfulcke Vrybuyters, Loopers
ende Stoopers te huyfen ofte herbergen, of an-
derfints op te houden, oock dranck ofte fpijfe te
geven, ofte verkoopen, of hun eenigh behulp in 't
groot of in 't kleyn te doen, op pene van ghelijc-
ken vooren ghefecht is, als Vyanden van 't Lande
van goede prinfe ende raiiionnabel verklaert

ende

-ocr page 37-

Op 'c afdoen van S

Amptèn ofte Kerfpelen doen vertrecken, of by
wey geringe van dien de felve leveren in handen
vande ordinaris Juftitie.

Eyntlijcken en fullen fy mede geen Soldaten
van defer zijde, by trouppen of rotten billetteren
of ontfangen, fonder dat fy eerft fullen gethoont
hebben behoorlijck Patent ofconfent, Ende ten
eynde niemandt hier van ignorantie en hebbe te
pretenderen, ende onfe meeninge ende intentie
des te beter mach achtervolcht worden, fullen de
Exemplaren van dit Placaetalommeindevooriz
Quartieren ende elders daer 't behoort afgelefen,
aengeilagen, of anderfints nae befte gelegenthey t
bekent gemaeckt worden. Ordonnerende ende
bevelende mede allen Officieren, foo Militaire als
Politicque, elcx in hun reguard, dat fy den inhou-
den van defen achtervolgen, ende in 't executeren
van dien elckanderen de behulpige handt bieden,
alfoo wy 't felve ten dienfte vanden Lande bevon-
den hebben alfoo te behooren. Gegeven in
's Graven-Hage den eeriten Julij 1637. Was ge-
parapheert, And. v. Swaanfwijck,^vt' Onder ftont,
By mynen Heeren de Staten Generael der Veree-
nighde Nederlanden. Ter Relatie vanden Raedt
van State der felver Landen. In abfentie vanden
Secretaris, N. Affendelft.

ende ghehouden te worden, ter taxatie ende ren
profijte als voóten, ahvaer het oock dat fulcks
ïerft viif Taren of langer nae den tijdt aenden dach
_n l_eVaer van op dat behoorliicke naetrachtin-
re nioèc ghedaen worden, fal diegeenebeloont
worden met de fomme van hondert gulden, die
vemant fal konnen openbaren, hem in't ftuck van
Lvfen, ophouden ofte fpijfen ver oopen hebben-
de 'boven de bate vande helft van het rancoen, of
het fchoon foo lange geleden waer als voorfz is.

Ende foo wanneer vemant den Vyandt geher-
bersht of anders onderftant ghedaen hebbende,
bewiiflick eenen anderen kan aenbrengen, hier
innefchuldich zijnde, faldefelve voorioodanige
ontdeckinge vergiffenifle verwerven, daer en bo-
ven, by foo verre de Ingefetenen of andere rey-
fende Luyden inde voornoemde Quartieren ghe-
vangenofte befchadicht wierden, fal het Ampt
ofte Dorp, daer fodane fchade gefchiet, of daer de
gevangene deur-gevoert worden,voor de vergoe-
dinge van alle geledene fchaden moeten inftaen.

Sooenfullenoock de Officieren endelngefe-
tenen,noch vande voornoemde Quartieren, noch
van andere, geene Vagabonden, vreemde Bede-
laers, Lantloopers, of heerloofe Soldaten huyfen
ofte herbergen, maer de felve datelijck uyt heure

\ !

Placaten van Hollandt.

6. Placaec, verbiedende dat niemant ter Zee, ofte op de Stroomen ende ^/-

'vieren van Hollandt ende Wefi Vrieflandt, Pafpoorten ofte Sauvegarden fal mogen ghebruycken,
fonder wcttelijck confent. Item, dat geene Dorpen ofte Ingefetenen vanden felven Lande ( niet ge-
legen ten vaflen lande aen Brabandi) gelijcke Pafpoorten ofte Sauvcgardcnfullen mogen ghebruyc-
ken vorder als een Maent: Dat mede d'Ingefetenen vande voorfz Dorpen, den Perfoonen die inde
felve Maent aldaer pafferende worden gevangen, vande vevanckenijfe der Vyanden fullen moeten
bevrijden ende verlojfen: Dat niemant vande voorfz. Ingefetenen fonder confent tot den Vyanden
fal mogen reyfen: Ende dat den Gevangenenter Zee ofte opte Rivieren, ofte Bodem van Hollandt
ende JVefl-Vrieflandt geen quartier gehouden en fal worden. In date den 8 Martij � $ 89,

ningh ofte Hertoge, ofte van des felfs Gecommit-
teerde Commiifie hebben, te verfoecken, ontfan-
gen ofte hen laten geven Brieven van Sauvegar-
de, Pafpoort, ofte diergelijcke, waer deur veele
ende ontallijcke fchaden den goeden Ingefetenen
defer Landen, fo wel te Water als te Lande inden
voorleden Jaren zijnaengedaen, overmidts daer
deur die Schippers over Zee ende die Rivieren
ende ilroomen varende (volgende het exempel
vanden geenen die welcke die voorfchreven Sau-
vegarden ofte Pafpoorten hebben gehadt)op hare
behoorlijcke defentie niet ghenoechfaem en heb-
ben voorfien , ende over fulcks niet alleen van
Schepen ende goederen berooft, maer oock ghe-
vanckelijck genomen ende feer hooch gerantfon-
neert zij � ge weeft: Ende dat die gemeene Vy an-
oden komende te Lande inde Plaetfen onder fijne
% au vegarde fittende, den paiierende Perfoonen
gevanckelijck genomen, wech gevoert, ende nae
nare welgevallen gherantfonneert hebben, fulcks
dat niet alleen daer deur die goede Ingefetenen
der felve Landen grootelijcks zijn beichaclight:
maer oock den ilaet der Landen in 't gemeen veei

ver-

! � U R�� S gebooren Prince van Oran-
! gien, Grave van NaiTau, Catzenelleboge,
^��_BJ Vyanden, Dietz, &c, Marquis vander
Veere ende VluTingen, Heere van Sint Vijt, Daef-
burgh, de Stadt Grave ende vanden Lande van
Cuyck , Gouverneur ende Capiteyn Generael
van Hollandt, Zeelandt,Vrieflandt, ende die Lan-
den , Steden ende Plaetfen van Brabandt ende
Vlaenderen, noch inde Unie ende onder protectie
vande Generaliteyt wefende, ende Admirael Ge-
nerael vande Vereenighde Nederlanden, Allen
den geenen die defen fullen fien, Saluyt. Alfoo
tot onfe kennifle ghekomen is, dat veele Ingefete-
nen vande Vereenighde Nederlanden , ende na-
mentlijck mede van onfen Gouvernemente van
Hollandt ende Weft-Vrieilandt, foo onder pre-
text van hare Negotiatie, hanteeringe ende Navi-
gatie over Zee, ende die ftroomen ende Wateren
te vryelijcker te mogen doen, als omme ten plat-
ten Lande vry te mogen fitten, ende hare Landt-
bouwinge aldaer exerceren, hen onderilaen van
den Coningh van Spangien, vanden Hertoge van
Parma, ofte vanden geenen die vanden felven Co-

-ocr page 38-



		PIacaten_>. 4*Boeck. 4.Tit. t.DeeL
	6�
				64



			re, komende vande ghemeene Vyanden, in haere Huyfen, Schuyren ofte Bergen te logeren, ofte den felven buyten haere Huyfen met koft ofte dranck te onderhouden, ofte in eeniger manieren te affifteren, op gelijcke peynen: Ende foo boven dien yemant in hare Dorpen gevangen wort, ende fyluyden 't felve niet en beletten,ende den gevan- gen ontfettenende vryen, fullen gehouden wefen den felven tot der voorfz Staten, ofte onfe difcre- tie te rantfonneren ende los maecken , tot kofte vaAde felve Dorpen. Verbieden voorts wel expreflelick allen Schou- ten , Gerechten ende Ingefetenen der voorfchre- ven Landen van Hollandt ende Weft-Vrieflandt, (niet leggende ten vaften Lande aen de Landen van Brabandt) te reyfen inden Steden by den ge- meenen Vyanden gheoccupeert, omme Gevan- gens ofte Beeften te rantfoeneren, ofte yet anders aldaer te doen, fonder confent als vooren,ende op gelijcke peyne. Ende aengefien de Soldaten vande ghemeene Vyanden haer des te vryelijcker op de Zee- ftroomen, Rivieren, ende inde Landen van onfen voorfchreven Gouvernemente van Hollandt en- de Weft-Vrieflandt begeven , omme den pafie- renden Luyden hare Schepen ende goederen te nemen, ende den Huyfluyden te lichten, ende wech te brengen , overmidts fyluyden pretende- ren, dat haer quarti�r ghehouden behoort te word- den , omme met een Maent folts los te gaen, ende dat daer door de meefte fchaden worden veroor- faeckt, foo hebben wy verklaert ende verklaren by defen, onfe meyninge ende verftant niet te wefen, dat jegens den geenen die indienfte van de ghemeene Vyanden zijn, ende in Zee, ofte op de Stroomen, Rivieren ofte te Lande, in onfen voorfchreven Gouvernemente van Hollant ende Weft-Vrieflant ghevangen fullen worden, het zy by Volc k van Oorloge in dienfte der Landen we- fende, ofte yemandt anders, eenigh quarti�r ghe- houden fal worden, maer dat de Luyden van Oorloge yemandt ghevangen hebbende, ter Zee ofte opten ftroomen, Rivieren ofte te Lande, in Hollandt ofte Weft-Vrieflandt, ghehouden ful- len wefen den felven Gevangens den voorfchre- ven Heeren Staten, ofte Ons, over te leveren, midts daer vooren outfangende een Maent folts, omme jegens den felven als Vyanden gheproce- deert te worden naer behooren. Ende dat alle anderen eenige van de voorfchreve Vyanden vangende, ghehouden fullen wefen de felve over te leveren in handen van de ordinaris Officiers, den wekken, midtfgaders allen Rechteren ende Officieren vande voorfchreve Landen, wy bela- ften ende ordonneren daer over exemplare ftraffe te doen. Ende ten eynde hier van niemant ignorantie en pretendere, ontbieden ende bevelen wy dat defe alomme inde voorfchreve Landen fal worden ge- publiceert , ter plaetfen daer men ghewoonlijck is publicatie te doen. Laftende den Prefident ende Raeden Provinciael vande voorfchreve Landen, den Advocaet Fifcael ende Procureur Generael, ende allen anderen Officieren,Rechteren ende Ju- fticieren vande voorfchreve Landen: Mitfgaders allen Overilen, Colonellen, Admiralen , Vice- Adi
verarmt ende ghekrenckt, ende ter contrarie die genieene Vyanden verfterckt: orame waer jegens tevoorfien, by den Heeren Generale Staten der voorfzVereenichde Nederlanden goet gevonden ende gherefolveert is ♦ foo opten achthienden als den vijf en twintichilen Februarij leftleden, dat voot fo veel die Pafpoorten ofte Sauvegarden die ter Zee of te Water ghebruyckt worden aengaet, generalijck over alle de voorfchreven Landen, �nde voor foo veel die Pafpoorten ofte Sauvegar- den te Lande roert, in eenyegelijcke Provincie particulierlijck foude worden ordre gheftelt. S O O 1S Τ, dat wy dien-volgende ende in con- formit� vande Refolutie vande Ridderfchap, Ede- len ende Steden van Hollandt ende Weft - Vrief- landt, reprefenterende die Staten vanden felven Lande daer op ghevolcht, fcherpelijck verboden ende geinterdiceert hebben,verbieden ende inter- dicerenbydefen: Dat van nu voortaen niemant vanden Ingefetenen der voorfz Landen , in Zee ofte-opte Rivieren ende ftroomen vande Veree- nichde Nederlanden, ofte te Lande inde voorfz Landeirvan Hollandt ende Weft-Vrieflandt , en fal mogen ghebruyckeneenige Sauvegarden ofte Palpoorten vanden Coningh vanSpangien, den Hertoge vanParma, ofte yemandt anders vanden voornoemden Coningh, Hertoge, haren Gecom- mitteerden, ofte andere de partye vande gemeene Vyanden defer Landen houdende, Commiflie hebbende : Ende dat foo wel in reguard vande Sauvegarden ende Pafpoorten die aireede ver- leent zijn, als die naemaelsverleentfullenwor- den, ten ware om groote ende merckelijcke rede- nen daer toe nae date van defen , vande voorfz Heeren Staten, ofte ons alsAdmiraelGenerael, foo veele het gebruyck der Pafpoorten ende Sau- vegarden ter Zee, ofte opte Rivieren ende ftroo- men aengaet, ende foo veel het ghebruyck vande Pafpoorten ofte Sauvegarde te Lande, inden Lan- den van Hollandt ofte Weft-Vrieflandt aengaet, vande voorfchreve Heeren Staten, ofte ons, als Gouverneur ende Capiteyn Generael derfelver Landen werde verleent, op peyne dat jegens den geenen die bevonden fullen worden hen met ee- nige der voorfz Sauvegarden ofte Pafpoorten te Water te behelpen, ofte die verfocht ende ontfan- gen te hebben ionder confent als vooren, ghepro- cedeertfal worden als jegens den helpers, Fau- teurs ende Toeftanders der ghemeene Vyanden: Ende foo veele aengaet het gebruyck vande Sau- vegarden ofte Pafpoorten te Lande, inde voorfz Landen van Hollant ende Weft-Vrieflant,hebben wy omeenige goede infichten ende confideratien gheconfenteert, ende confenteren by defen: Dat die Dorpen die Sauvegarden hebben verkregen, defelve fullen mogen ghebruycken dentijdt van een Maent eerftkomende ende langer niet, op ge- lijcke peynen, omme midler-tijdt op heurlieder verfoeck by den Heeren Staten, ofte by ons gelet ende gheordonneert te worden naer behooren. Hebben niet te min den Ingefetenen van dien, en-4 de van alle andere Dorpen van onfen voorfz gou- vernemente van Hollandt ende Weft-Vrieflandt, (niet leggende ten vaften Lande aende Landen van Brabandt) gheinterdiceert, ende interdiceren by defen, geene Soldaten, Vrybuyters, ofte ande-

-ocr page 39-

Op 't afdoen van Sau vegarden_», 6tc.

Admiralen, Ritmeefteren, Capiteynen, Officiers
inde Bevelhebbers, defeonfe Ordonnantien en-
de beveelcn f achtervolgen ende doen achter-
Voleen procederende ende doende procederen
»�5.n Jpn overtreders van dien, fonder gratie, fa-

voorfchreve Heeren Staten, ende onfen haehi en-
de Zegel hier onder doen drucken in forme vari
Placate den achtften Martij Anno vijfthien-hon-
dert negen eii tachtigh. Onder ilont geteyckent,
Maurke de Naffau. Ende was befegelt met 't Zegel
vande Staten ende Syne Excellentie voornoemt.
Onder ftondt noch ghefchreven, Ter Ordon-
nantie van Sijne Excellentie. Onderteyc-
kent ,

Milander*

^J°_t diflimulatieofteverdrach, Alfoo wy t fel-
ve tot der Landen welftant noodigh bevonden
hebben.

Hage onder 't Zegel vande

inden

Gegeven

7. Placaet, Waer by alle fecrete Verdingen^ ende nemen van Sauyegarden

vanden Vyandtverboden, en ordres gheflelt werden jegens de Loopers en Stroopers vanden Vyandt.
In date den 7 Maert ιβιτ.

E Ridderfchap, Edelen �nde Steden van
Hollandt ende Weft-Vrieilandt, Repre-
senterende de Staten vanden felven Lan-
de, DOEN TE WETEN, Alfoo
by dagelijcxe experientie ondervonden wort, dat
den Vyandt door vele Perfoonen, meeft uyt defe
Landen gebooren, onderftaet de Quartieren van
defe Provincie te door-loopen, de Ingefetenen te
berooven, ghevanckelijck wech te ileepen, ende
alfoo te dwingen Contributie te betalen, felfs in
de Quartieren daer tot noch toe noyt toe-ghel a-
ten is onder Contributie te fitten, ende dat daer
toe groote occafie geven, of de Naebuyr-quartie-
ren, die onder Contributie fitten, ofte eenige an-
deren , den Vyandt toe gedaen wefende, ofte van
de felve heymelijcke Sauvegarde hebbende,
't Welcke alles dire&elijckilrijdt tegen de hoog-
heyt vaTi defe Landen, ende niet getollereert kan
werden by eene Overigheyt, die fijne Onderda-
nen befcherminge fchuldich is te doen. S O O
IS Τ, dat Wy omme daer inne te remedieren,
voor eeril verboden ende gheinterdiceert hebben,
verbieden ende interdiceren midts defen alle Per-
foonen, woonende in plaetfen daer publijckelijck
Contributie aenden Vyandt te betalen niet toe-
ghel aten en is, eenigerhande Sauvegarde vanden
Vyandt, ofte yemandt van fijnent wegen te mo-
gen nemen ofte ontfangen , ofte aen den felven
eenige Contributie te betalen, doen betalen, ofte
eenich geit ofte gelts-waerde daer toe over te
maecken , op de verbeurte van een peyne van
hondert ponden grooten Vlaems te verbeuren,
foo dick ende menichmael als fy daer over achter-
haelt fullen konnen werden: Te appliceren voor
de twee derde-parten ten profijte vanden Aen-
brenger, ende een derde-part voor den Officier
die de executie doen fal. Gebieden mede wel
expreffelijck , dat niemandt inde voorfz Quartie-
ren daer publijckelijck geen Contributie betaeldt
en wert, ghefeten, en lal mogen huyfen, hoven,
logeren ofte verbergen eenige Loopers ofte
Stroopers vanden Vyandt , in dienfte ofte daer
buyten wefende, op de verbeurte van ghelijcke
peynen van hondert ponden Vlaems te verbeu-
ren, foo dick ende menichmael als fy mede ach-
cerhaelt fullen werden 't felve ghedaen te hebben*

al waer 't thien Jaren daer naer, te appliceren als
vooren, ende dat de felve daer en boven noch ful-
len moeten betalen ende voldoen alle de fchadert
die de felve ghelogeerde ofte verberchde Stroo-
pers ofte Loopers yemant fullen aendoen: Ende
dat de geene die het in gelde niet en kan boeten,
aenden ly ve daer over geilraft fal werden anderen
ten exemple, naer exigentie vande faecke. End�
omme noch beter alle de voorfchreve Stroopers
ende Loopers te weeren uytte Quartieren daer
publijckelijck gheen Contributie en wert betaelt,
Hebben wy mede gheordonneert, ende ordonne-
ren by defen, dat alle de geenen, fy zijn Soldaten,
Burgers , Inwoondcrs, ofte anderen in eenigen
dienile wefende, ofte daer buyten, wie het oock
foude mogen wefen, die eenige Vande voorfchre-
ve Stroopers ofte Loopers in de voorfchreve
Quartieren fal achterhalen, vangen ende leveren
aenden naeften Hooft-Officier, ofte oock de felve
fal doot flaert, ende dat daer af blijeke kan ghele-
vert werden, daer over geremunereert fal werden
met een fomme van vijftich gulden op elck hooft,
ende die eenen Commandeur konnen krygen
ofte dootflaen, met hondert gulden, ende den
Capiteynvan dien met twee hondert gulden, te
betalen uytte Middelen van 't Landt by onfe Ge-
committeerde Raeden. Ordonneren mede alle
onfe Officieren ende Juilicieren, die eenige vande
voorfchreve Loopers ofte Stroopers in handen
fullen bekommen, ofte ghelevert werden, datfe
de felve fonder vorder figure van Proces fullen
doen ftraf��n metter. doot fonder eenige diffimu-
latie, als Vyanden vande publijcque rulle. Ende
op dat de goede Ingefetenen hier van verwittichc
mogen werden , Hebben wy ghelail ende ghe-
ordonneert , laften ende ordonneren midts de-
fen, dat hier van publicatie ghedaen fal werden
in de Quartieren daer fulcke onheylen bevreeft
mogen werden , 't welcke wy ten dienfte vanden
Lande, ende befchermeniffe vande goede Inge-
fetenen alfoo bevonden hebben te behooren,
Ghedaen in den Hage op den fevendenMartij,
Anno fefthien-hondert twee en twintich. Onder
ftondt, Ter Ordonnantie vande Staten. Ge-»
teeckent,

C. vander Wolf �

E HET

-ocr page 40-

Placaten->. 4.Boeck. 4*Tit. 2. Deel.

% HET TWEEDE DEEL.

l_# Acr.e vanden%aedt van State, veaer by verkfaert tpert dat alle Vrou*

wen, ah oock Kinderen beneden de twaelfJaren, mogen ten platten Lande ver keer en, [onder Paf
poort. In date den ι yjutij 16zj.

bevel ende gefach vande voorfz Ho: Mo: Heeren
Staten, of vanden Coningh van Spangien. Soo
vanghelijcken oock alle Kinderen, noch geene
twaelfjaren oudt zijnde, fullen ten beyden zyden
den felven vrydom genieten, de welcke over �ulcx
niet en fullen mogen worden ghevangen, noch op
rancoen geftelt, niet meer als de Vrouwen: Maer
foo fy gevangen waren, fullen moeten vry geftelt
werden fonder rancoen, of koiten te betalen. En
belangende het bewijs vanden ouderdom vande
Kinderen, wefende Knechtkens, wanneer de faec-
kefaltwijM�lachtich zijn, falghevolcht worden
den inhouden van 't voorfz Accort vanden Ad-
mirante. Ordonnerende over fulcks den voorfz
Raedt van State, allen het Krijghs-volck der Ho;
Mo: Heeren Staten Generael, ende allen anderen
dien 't aengaen fal mogen * heur hier nae te regu-
leren , fonder daer tegens te komen in eeniger ma-
nieren , dewijle de voorfz Wachtmans, ghelijcke
Acte van verklaringe, vande Regieringe vanden
Koningh van Spangien tot Bruil�l nu uyt - ghe-
bracht heeft. Gedaen inden Rade van State in
's Graven-Hage, den negenthienden Juli) 16x3.
Was gheparapheert, Even v, Lintelo,^vt* Ondet
ftont, Ter Ordonnantie vanden Raedt van State.
Was onderteeckent, Chr. Huygens. Ende ter zy-
den op 't fpatium ghedruckt het Cachet vande
hooch-gemelte Heeren Staten Generael, in roo-
den Waffche.

Eti Raeck van State der Vereenighde Ne-
derlanden , geleth hebbende op het reve-
' rentelick vertoogh ende verfoeck by Re-
quefte ghedaen by Andries Wachtmans,
SchoutetWnBerendrecht, om verklaringe, of
alle Vrouw - perfoonen, woonende ten weder-
zyden, foo inde Steden, ende onder het ghebiedt
der Ho: Mo: Heeren Staten Generael, als vanden
Coningh van Spangien, in 't pafTeren ende repaf-
feren ten platten Lande , vry zijn: Ende daer op
geexamineert het Accortvan'tQuartiereertijts
met den Admirante van Arragon gemaeckt,ende
daer nae wederom gherefumeert ende beveitight
by het Verdrach ten weder - zyden beiloten in
Oftober fefthien-hondert twee en twintkh om-
trent de Stadt van Bergen op den Zoom: Ver-
ilaet, ende verklaert mits dek, dat achtervolgens,
ende uyt krachte van 't felve Verdrach , ende
Quartier, alle Vrouw-perfoonen, van wat quali-
teyt ende ftaet die zijn, woonende in Steden ende
Plaetfen onder het ghebiedt, 't zy vande Ho: Mo:
Heeren Staten Generael, of vanden Coningh van
Spangien, mogen met heure Bagagie, tot heuren
ly ve dienende, vry ende onbekommert gaen,ende
verkeeren uyt de felve beflooten Steden ten plat-
ten Lande, fonder daer toe van noode te hebben
Pafporte van d'een of van d'andere zyde: Behou-
delijck nochtans, dat fy niet verder en fullen mo-
gen gaen, als ftrecken de Palen of limiten van 't

2. O rdo η nan tie retor/toneel, waer by de Schouteten der Heerlijckheden en

Dorpen onder den Vyandt hare Sauvegarden werden opgefeght ,foo fy binnen een Maent naer de pu-
blicatie geen Sauvegarden van 't Hof tot Brujfeluyt en wenken voor de vier Hooft-Officieren vande
Meyerije vanden Bofch. In date den 30 Maert 1634.

En Raedt van State der Vereenighde Ne-
derlanden , Alfoo die vande Regieringe
des Koninghs van Spangien te BruiTel, in-
hererende heure ongefondeerde preten-
fien over de Meyerije van 's Hertogen-Bofch, van
de welcke de Souverainiteyt mette Wapenen
deur Godes genade verkregen, foo notoirlick aen
defen Staet is competerende, hebben doen weten
aende Schouteten van verfcheyden Dorpen, ende
Heerlijckheden aen defer zyde onder Contributie
gelegen, dat fy binnen den tijt van een Maent fou-

wy doen mits defe, generalijck aen alle Schoute-
ten van alle Dorpen ende Heerlijckheden aen des
Vyants zyde onder Contributie liggende, dat fy
vande Regieringe des Koninghs van Spangien te
BruiTel, fullen hebben uyt te wereken ende te ver-
krijgen Sauvegarden, voor de vier Hooft-Officie-
ren,die van wegen defen Staet geftelt zijn over de
voorfz Meyerije vanden Bofch, binnen den tijdt
van een Maent nae publicatie defes, of by gebreke
van dien, fullen nu voor als dan, ende dan voor als
nu, de Sauvegarden aen alle de voorfz Schoute-
ten , van alle Dorpen ende Heerlijckheden aen
's Vyandts zyde onder Contributie liggende, op-
gheieght, ende fy van goede prinfe zijn. Ende lal
den inhouden van defen ftadt grijpen foo lange,
ende ter tijdt toe, dat aen 's Vyandts zyde vande
voorfz heure onredelijcke nieuwigheyt fal zijn
gedeftfteert, Gedaen in 's Graven-Hage den der-
tighiten Meert 1634. Was gheparapheert, Fride-
rich Vry heer van Swartzenbergh,"¹� Ter Ordonnantie
vanden Raedt van State. Μ Huygens,

DEN

�en:

ebben te beforgen Sauvegarde van defer zy-

de, voor de vier Hooft - Officieren over de vier
Qiiartieren der voorfz Meyerije, die van heure
zyde zijn gheftelt geweeft, op pene dat fy Schou-
teten van heure Sauvegarde fouden vervallen
zijn. SOO ISΤ, dat Wy, niet begeerende te
gedoogen het ongelijck dat deur fulcke nieuwig-
heden gedaen wort aen defen Staet,ende de voor-
fchreve Schouteten zijnde Ingefetenen van dien:
Ende over fulcks willende by retorfie daer in ver-
fien, goet ghevonden hebben te doen weten, foo

-ocr page 41-



	<$9 Ordre opte Sauvegarden en Pafpoorten-,. 70 DEN VYPDEN TYTEL. Vervattende de verdere Placaten, die ordre (lellen op het ftuck vande Pafpoorten en Sauvegarden. HET EERSTE DEEL. DEn Lefergelieve hier voor gheinfereert te houden het Placaet vanden vierden April 1596. fiaende hier loven �n't Eerfle Boeck Colum 193. gedruckt. 1." Ordre _s by den %iedt van State der Fereenighde Nederlanden _Pgefleh ende gemaeckt op voorgaende Refolutie vande Hoogh Mogende Heer en Staten Generael, endemet kenniffe ende toeflaen van Syne Princelhke Excellentie, op het accorderen, depefcheren ende uytgeven der Pafpoorten, foo om te mogen gaen uyt defe Fereenighde Landen, nae Vyanden ende Neutrale Landen, ah om uyt defelve in defe Landen te mogen komen, ende oock om uyt Vyanden Steden ten platten Lande te mogen gaen, volgens de welcke voort aen falnae gekomen worden Ί geene hier nae volght, In date den 6 Augufti 1611. met fijn Excellentie Zegel ofte Cachet befegelt.
Erft fullen alle de Paf- poorten gegev� wor- den op den naem van de Staten Generael, ofte op den naem van Sij η Excellentie, ofte van den welgebooren Heere Grave Ernft Cafimir van Naflauw, &c. als Stadthouders vande refpe&ive Ver- eenighde Provinci�n, om binnen den tijt van vier Maenden eens gebruyckt te worden, by de geene die uyt de Vereenighde Provinci�n naer Vyanden Landen fullen begeeren te gaen. 11. Ende voor de geene die uyt Vyande Landen in de Ge�nieerde Provinci�n fullen begeeren te ko- men , fullen de felve Pafpoorten gneaccordeert worden, met confideratie vande Perfoon , fo veel mogelijck, om de felve oock eens te ghebruycken binnen de vier Maenden, ende niet langer. III. Ende daer omme fullen de geene die uyt Vyan- den Landen komen, ghehouden zijn inde eerfte Stadt daer fy fullen aen komen, haer t�r Secreta- rye te vertoonen, om op haerluyder Pafpoort den dach van hare aenkomfte gheteeckent te worden, op pene van te verliefen^het efleft van defelve Pafpoort. 1111. Dat alle Pafpoorten, die op den naem vande Staten Generael fullen verleent werden, gepara- pheert fullen worden by een uyt de Staten Gene- raefofte Raedt van State,ende geteeckent by den refpectiven Griffier ofte Secretaris, ende met het Cachet van 't Landt befegelt. V. De Pafpoorten, die by fijn Excellentie fullen worden verleent, fullen op fijn Excellentie naem, als Gouverneur vande Provinci�n van fijnen gou- yernemente, ende Admirael Generael, werden gedepefcheert, by fijne Excellentie felfs gheteec- kent, by fijnen Secretaris gecontrefigneert, ende
		VI. De Pafpoorten,die by den wel-gemelten Heere Grave Ernft fullen worden verleent, fullen op fij- ner L. naem, als Gouverneur van Vrieflant, wor- den gedepefcheert,by fijn L.felfs geteeckent,ende by fijnen Secretaris, ende befegelt met fijn L. Ze- gel ofte Cachet. VII. De Gecommitteerde Raden vande Staten van- de Provinci�n ende Admiraliteyten refpe&ive, worden geauthorifeert op de remonftrantien van parthyen, die voor haerluyder komen fullen, de Pafpoorten die hun van wegen ende op den naem, onderteeckeninge ende Cachet der Generaliteyt fullentoe-gefchicktzijn, te accorderen, ofte te weygeren, ende daer op te doen uytgeven, vol- gens defe ordre. VIII. Men fal voor eerft doen drucken een getal van vijf duyfent Pafpoorten, ende de felve (behoor- lijck geteeckent, geparapheert ende befegelt we- fende) verdeylen aen den Griffier vande Hoogh Mogende Heeren Staten Generael, ende Secreta- risvan State, midtfgaders aende Gecommitteerde Raden vande Staten vande Provinci�n ende Ad- miraliteyten refpedtive, onder haerluyder recipif- fen, de welcke een ghequalificeert perfoon fullen committeren, 't zy haren Secretaris, ofte alfulc- ken anderen als fygoet fullen vinden, om de na- men vande perfoonen, derfelver qualiteyt, con- ditien, Ampten, Officien, midtfgaders d'oorfaec- ken waerom fy inde ge�nieerde Provinci�n fullen begeeren te komen, ende anderfins tefuppleren, ende die voorts uyt te deylen aen die geene die fy Pafpoort accorderen fullen. IX. Ende fullen de voorfz Griffier, Secretaris, ende andere by de Gecommitteerde Raden ende Ad- miraliteyten daer toe te committeren, in elck Paf- poort maer mogen {tellen een Perfoon alleen, al- waer 't dat gefuilineert foude mogen worden den tweeden een Dienftknecht ofte Dienftmaecht te wefen, fulcks dat elck perfoon hooft voor hooft, befondere Pafpoort fal moeten nemen.

			■ .. E ij Van

-ocr page 42-

PlacatetL-*. 4�^^��^. 5-Tit, t.Deel.

't zy voor expeditie, voor Drinckgelt, ofte ander-
fins, als 't voorfz ghetaxeert recht, daer van de fe-
ventien ende acht gulden refpedtive voor 't Landt
worden gereferveert.

XVI.

De Secretarifen refpedtive vande Staten Gene-'
rael,Raedt van State, van fijn Excellentie, ende
den wel-gemelten Heere Stadthouder van Vrief-
landt, fullen d'een niet meer ofte min als d'ander
voor haer depefche-gelt, ende van het ontfangen
van 't recht daer toe ilaende, genieten eenen gul-
den , uyt de achtien ende negen gulden refpeclive
by haer over't recht vande Pafpoorten ontfangen,
blyvende de reftevan 't voorfz ghetaxeert recht
tot behoef van 't Landt, ende fonder yet meer van
de Sollicitanten te mogen eyffchen.
XVII.

Belangende de Pafpoorten ofte Sauvecarden
die verfocht worden om buyten de Vyandtlijcke
Steden ten platten Lande op hare Hoven oft goe-
deren te mogen gaen,keeren, ende weder-keeren,
ofte hare Officien ten platten Lande daer ontrent
waer te nemen, ofte nae hare Beeften, ofte Vruch-
ten , ofte Gewafch uyt te fien, ofte oock alomme
met Koetien, Peerden, Vrouwen, Kinderen, Die-
naers ende Dienitmaechden ten platten Lande en-
de Steden vanden Vyandt, ende oock in Neutrale
Landen te mogen gaen, verkeeren, weder-keeren,
&c. en fullen de felve niet deurgaens ghegeven
worden, maer met goede kenniiïe van faecken, al-
leenlijck aen fulcke in 't befonder, die men fal
meenen fulcks meer als andere te meriteren, voor
den tijt alleenlijck van fes Maenden t'elcker reyfe,
ende dat fodanige Pafpoorten by niemant anders
en fullen werden verleent als by hare Hoogh Mo-
gende, de refpedtiye Stadthouders, en Raedt van
State, mits van elcken Perfoon (die men verftaet
dat hooft voor hooft in byfondere Pafpoort fullen
werden gheftelt) betalende vijfthien gulden, daer
uyt by den Secretaris ghenoten fal worden voor
depefche-gelt een gulden, blyvende de refte voor
't Lant als vooren. Ende fal men by provifie doen
drucken duyfent diergelijcke Pafpoorten, by ver-
deylinge,op de namen van hare Hoogh Mogende,
fijn Excellentie, ende meer-ghemelte Heer Graef
Ernft van Naflau, fonder nochtans daer op in defe
Provincie te mogen komen,'t en zy datfe daer toe
particuliere Pafpoort hebben verkregen.
XVIII.

De Gouverneurs ende Commandeurs van alle
de Frontieren, ilaende onder de gehoorfaemheyt
van haer Hoogh Mogende, fullen by den Raedt
van State aen-ghefchreven ende bevolen werden,
dat fyluyden ende die van 't garnifoen daer over
fy hebben te commanderen, niet fullen hebben te
letten ende te obedieren, dan alleenlijck de Paf-
poorten die op den name vande Hoogh Mogende
Heeren Staten Generael, fijn Excellentie, ende
meer-ghemelte Heere Stadthouder van Vriellant,
fullen zijn verleent, wefende ghedruckt, ghepara-
pheert, gheteeckent, gefegelt ende ghecontrefig-
neert als boven is verhaelt, ende op geen andere.
XIX.

Alle de refpe&ive Secretarifen,fo wel van hare
Hoogh Mogende, Raedt van State, van fijne Ex-
cellentie ende wel-ghemelte Heere Stadthouder

van

�.

Van ghelijcken fal men doen dfucken duyfent
Pafpoorten, de fe\an hondert daer van op den
naem van fijn Excellentie,ende de drie hondert op
den naem vanden wel - ghemelten Heere Grave
Ernft,die gelevert fullen worden aende refpective
Secretariflèn van fijn Excellentie ende wel-ghe-
melte Genade, onder haerluyder behoorlicke Re-
cipiffen, ende fullen de felve infgelijcks maer een
perfoon als boven in een Pafport hebben te itelle.

XI.

De voor-gemelte Collegien en fullen geen Paf-
poorte accorderen aen Vorften, Vorilinnen, Gra-
ven, Gravinnen, Vry-heeren, Vry-vrouwen, noch
aen eenige zijnde in actuelen dienft van Oorloge,
aen d'een ofte d'ander zyde, ofte der felver Huys-
vrouwen, Prefidenten, Raden, Hoofden, Trefo-

ners,

Commifen vande Financien, Biffchoppen,

Abten, Prelaten, Bailliuvven, Meyers, Droften,
Schouten, Borgemefteren, Schepenen, Penfiona-
riffen, Secretarillen, Fifcalen die compareren inde
Vergaderingen van Staten, Raden van State, Se-
cretarifen van Staten,Collegien van Admiralkey-
tcn ende diergelijcke, noch aen geen Jefuiten.

XII.

'� Recht vande Pafpoorten voor den genen die
uyt Vyanden Landen komen fullen , Man ofte
Vrouwen, jonck ofte oudt, tot veertien Jaren, fal
zijn van elck perfoon achthien gulden, uytgeno-
men dat die geene die met haer geheele huylgefin
uy t Vyanden Landen inde GeunieerdaProvintien
met der woon fullen beeeeren te konrcn, voor de
Pafpoorte alleene fullen betalen liegen gulden
voor 't geheele huyfgefm, en niet voor elck hooft.
XIII.

't Recht vande voorfz Pafpoorten voor den In-
gefetenen van defe Landen die naer Vyanden
Landen fullen beeeeren te gaen, fal wefen ne-
gen gulden,uytbefondert dat de Vent-jagers die
met Kagen ofte kleyne Schuyten metVent-goe-
deren naer Vyanden Landen fullen beeeeren te
varen , gheftaeii fullen, midts betalende 't half
recht voor haerluyder Pafpoort.
�1��.

Niemant fal mogen uyt Vyanden Lant komen,
ofteuyt defe Landen naer Vyanden Landt gaen,
onder eenich pretext van Koopmanfchappe, Li-
cent ofte Convoy - brieven, fonder fulcken Paf-
poort, uytgefondert Schippers, Vlot-dryvers
ende hare Knapen den Rhijn ende Maes afkomen-
de , die tot noch toe daer van zijn vry gheweeft,
ende in 't komen ende weder komen vry fullen
blyven.

XV.

De Secretarifen die by de refpeótive Gecom-
mitteerde Raden vande Staten vande Provinciën,
ende Admiraliteyten, ghecommitteert fullen zijn
tot 't uytdeylen vande Pafpoorten, fullen profij-
teren voor haerluyder moey ten, van het ïupple-
ren ende uytgeven der Pafpoorten, ende het ont-
fangen vande gerechtigheyt daer toe ftaende, een
gulden van ekke Pafpoort die fy fullen hebben
uy tgedeyk, ende dat uyt de achthien ende negen
gulden refpedrive, die fy fullen hebben ontfangen
over't recht der felver uytgedeelde Pafpoorten,
fonder de Luyden yet meer te mogen af eyifchen,

-ocr page 43-

Of dr e opte Sauvegard

J�haft vander Haet, als tot Ontfang�r GeiieraeJ
van 't felve recht op behoorlijcke Initructie ghe~
committeert, om voorts by den felven bekeert te:
worden, fulcks als by haer Hoogh Mogende ende
Raedt van State,ten dienile vanden Lande bevon-
den fal worden te behooren.

Aldus ghedaeli ende ghearreileert inden Rade'
van State, in 's Graven-Hage, den feilen Auguitl
feithien-hondert een en twintich. Onder itondt,
Ter Ordonnantie vanden Rade van State derVer-
eenighde Nederlanden.

van VrieiWt, als valide refpedive Gecommit-
teerde Raden vande Staten vande Provinci�n, en-
de Admiraliteyten, tot het uytdeelen vande Paf-
ooorten geauthorifeett, fullen gehouden zijn ten
refpefte van 't toegeftaen depeiche-gelt, te hou-
den een pertinent Regiiter vandenamen , ende
alle de Perfoonen die Pafpoort bekomen hebben,
ende 't geene by de felve daer over is betaelt, ende
alle Maenden daer uyt te maecken fpecificqex-
traft, ende 't felve onder hare handen neftens alle
de penningen ter faecke van 't voorfz recht ont-
fangen, over leveren in handen vanden Commis

2. Ordre, JVaer by verboden wert dat niemant in beflooten vyantlijc^e Ste*

den of Forten ,[ijn Offen of Koeyen flouwen mach op Contributie landen, [onder Sauvegarde o/t con-
fint. In date den April 16%}.

confent of Sauvegarde, ende betaelt hebben deri
taux op elcken Oil� of Koeye geitelt, op verbeur-
te vande felve Oi��n ende Koeyen, binnen den tijt
van veerthien dagen na date defer jegenwoordige
Adte van verkonc�nge. Gedaen in'sGraven-
Hage den Aprilis fefthien-hondert

drie - en - twintigh. Ende was gheparapheert,
A. Bruyningh, "� Ter Ordonnantie van den
Raedt van State der Vereenighde Nederlanden.
Chr. Huygens.

An wegen de Hoogh Mogende Heeren
; Staten Generael der Vereenichde Neder-
landen, wort hier medeeenen yegelijc-
kenTerkondight, dat niemant wie hy zy, die hen
onthouden in beflooten Vyandtlijcke Steden of
Forten, geoorloft en is, heure OiTen of K�eyen te
itouwen, houden of weyden, buyten de felve Ste-
den of Forten, ten platten Lande onder Contri-
butie,ten zy dat fy daer toe verfocht ende verkre-
gen hebben, befondere fchriftelijcke A&e van

3. Retorfioneel Placaet, JVaer by verbodenwert dat niemant opparticu*

lier e Sauvegarde in lefloten Plaetfin komen mach [onder confent: als oock dat niemant geen Bee~
fien weyden mach [onder fpeciale Sauvegarde. In date den lojunij 1614.

i Lfoo van wegen de Spaenfche Regierin-
1 ge, verboden ende verkondight is, allen
den geenen die uyt krachte van particu-
liere Aften van Sauvegarden, hunne re-
fidentie hebben ghenomen inde Dorpen ten plat-
ten Lande, zijnde onder Contributie, te komen
ineenige beflooten Steden of Forten onder heur
ghebiedt wefende, fonder fpeciael confent, op
pene van des contrarie doende, te wefen van goe-
denbuyte. Dat oock de geene , die als vooren
ten platten Lande zijn komen woonen, of andere
in beflooten Steden woonende, ende aldaer, of
elders eenige Peerden, OiTen, Koeyen, of andere
Beeiten weyden, niet en laten binnen acht dagen
te verkrijgen Pafport voor de felve Beeiten, ende
betalen van yeder Offe ende Koeye acht en veer-
tich ftuyvers, ende yeder Peert drie gulden, op
pene van verbeurte der felver Beeiten. S O O
I S Τ, dat van wegen de Hooge Mogende Hee-
ren Staten Generael, by den Raedt van State der
Vereenighde Nederlanden, van ghelijcken ver-
kondight ende verboden wort, allen den geenen
die uyt krachte van particuliere Aden van Sau-
vegarden , heure refidentie hebben genomen inde,
Dorpen ten platten Lande, zijnde onder Contri-
butie , te komen in eenige beflooten Steden of
Forten, zijnde onder 't gebiedt der hoogh-gemel-

te Heeren Staten Generael, fonder alvorens daet
toe verfocht'ende verkregen te hebben fpeciael
confent, ende formele Pafporte van heure Ho:
M�:, van Sijne Excell., of vanden voorfz Raedt
van State, op pene van des contrarie doende, te
wefen van goeden buyte. Dat oock van gelijcken
de gene die als vooren ten platten Lande zijn ko-
men woonen, of andere in befloten Steden woo-
nende, ende aldaer, of elders eenige Peerden, Of-
fen, Koeyen, of andere Beeiten weyden, niet er�
laten binnen den tijt van veerthien dagen nae date
defer,te verkrijgen Sauvegarde voor de felve Bee-
iten vanden voorfz Raedt van State, ende aldaer
betalen voor yeder Ofle ende Koeye een Rijcx-
daelder, ende voor yeder Peert drie gulden, op
pene van verbeurte der felver Beeiten: Naer alle
't welcke een yeder dien 't aengaen mach, hem fal
hebben te reguleren, ende verhoeden fijn fchadc.
Aldus ghedaen inden Raede van State der Veree-
nichde Nederlanden, in 's Graven -^ Hage , den
twintighiten Junij 1 6 % 4. Was gheparapheert,
B. A[peren,ⁿ' Onder itondt , Ter Ordonnan-
tie van den Raedt van State. Was onder-
teyckent, M. Huygens. Ende ter zydeh op 't
fpatium ghedruckt het Cachet vande hoocji-
ghemelte Heeren Staten Generael, in roodert
Waflche.

4. Pla-

E �j

-ocr page 44-

₇₅ flacateiL-,. 4,Boeck. 5.Tic. t.Deel. 16

4. Piacaet, op 't gbebrttycften der particuliere Sauvegarden. In date den

9 April 1633.

E Staten GeneraelderVereenighde Ne-
derlanden, Allen den genen die defe ful-
len fien ofte hooren leien,Saluyt. DOEN
TE WETEN, Alfoo bevonden wort
dat de particuliere Sauvegarden, die verfcheyden
Perfoonen inde Steden vanden Vyandt woonen-
de, hier doen verfoecken, ende hun gegeven wor-
den, omuytdefelve Steden buyten onder Con-
tributie te mogen woonen, by de felve niet alfoo
en worden recht gebruyckt, Maer dat fulcke Per-
foonen evenwel inde Steden heure vaftewoon-
plaetfen blyven houden, veele felfs heure N�erin-
ge met opene Winckels ende anders doende, of
anderen Borgeren handel inde Steden dryvende,
nemende alfo maer de felve Sauvegarden omvry
over al, niet alleen aen dier zyde te gaen ende te
frequenteren, maer felfs oockdaerop komende
wel met heele Familien die de Sauvegarden be-
grijpen, in ende uyt de Steden van defe Vereenig-
de Landen, fonder eenich ander confent of Paf-
port, tegen alle voorgaende oudt gebruyck,Waer
tegen Wy, met advis van fijne Excell. den Heere
Prince van Orangien, ende des Raedts van State,
noodich geacht hebbende te verfien. SOO IST,
dat wy verklaren midts defe, dat alle de geene die
particuliere Sauvegarden hebben, of noch van rijt

tot trjdt verkrijgen fullen , om uyt 's Vyandts
Steden of onvrye Plaetfen onder Contributie te
mogen woonen, niet anders het efledt daer van en
fullen mogen ghenieten als ten platten Lande,
ende aen dier zyde daer fy eflecluelijckwoonen-
de zijn: Sonder d.at fy vermogen fullen te komen
in beflooten Steden ofte Forten van defe\/^reree-
nighde Landen, ofte pafferen over eenige Rivie-
ren der felver, ten zy dat fy daer toe hebben ver-
kregen fpeciale behoorlijcke Pafpoort, Op pene
van daer over aen ghetaft ende van goeden prijfe
verklaert te worden. Tot wekken eynde, ende
datniemandt onwetenheyt en pretendere, Wy
geordonneert hebben, ende ordonneren by defe,
dat de Ontfangers vande Contributien, deie al-
omme elcks in fijn diftriclfullen doenaffigeren,
opdateenyederdien'taengaenmach, hem daer
nae wete te reguleren. Aldus gedaen ende ghe-
arreiteert ter Vergaderinge vande hooch-gemelte
Staten Generael in 's �raven -Hage , den ne-
genden Apri�s feflhien-hondert drie en dertigh.�
Was gheparapheert , P. v. iValta,^vt' Onder
ftondt, Ter Ordonnantie vande felve. Geteec-
kent, Comeiis Mujch. Zijnde op 'tfpatiumghe-
druckt het Cachet der felver Heeren Staten, in
rooden Waflche.

5, Piacaet, JFaer by den "Borgeren en (jeeflelfjcfyn binnen Maeflricht ver~

boden wert naer Contribuerende ofVyantlijde Plaetfen te gaen fonder Pafpoort. in date den 7 Sep-
tember 1640.

gelijcken fich hier nae te reguleren : Ende den
Heere Gouverneur , of den Commandeur over
het Guarnifoen binnen Maeftricht voornoemt,
van defen publicatie te doen doen, foo by Trom-
flach, als by affixie, op dat niemant daer van igno-
rantie en hebbe te pretenderen. A&um in
's Graven - Hage, den fevenden September fe-
fthien-hondert veertigh. Was gheparapheert,
C. -van Wercbo-ven, ^vt' Onder flondt, Ter Or-
donnantie vanden Rade van State. Gcteeckent,
M. Huygens.

DE11 Raedt van State der Vereenighde Ne-
derlanden , heeft goet gevonden te verbie-
den, ende verbiedt mits defe aen allen Bor-
geren ende Inwoonderen in'tghemeen, Geefte-
fijckenofWereltlijcken, van hoedanige conditie
de felve fouden mogen zijn, fich onthoudende
binnen de Stadt Maeftricht, te gaen nae Vyanden
of Contribuerende Landen , fonder daer toe te
hebben Pafpoort van defen Staet nae depublijc-
que ordre, op pene van fulcks doende, te fullen
zijn van goede prinfe. Ordonnerende eenen ye-

6, Nader Ordrc, op 'tfehefubjeB, alleen de geefielijc{e raecl^nde. In

date den 7 November 1640.

Vyanden of Contribuerende Landen te gaen, on
pene dat den gever, als oock die gene die fodanich
befcheyt, fchijn of b�jck foude mogen aengeno-
men hebben, beyde lullen zijn van goede prinfe.
Ordonnerende eenen yegelijcken fich hier nae te
reguleren,en den Heere Gouverneur,of den Com-
mandeur over het Guarnifoen binnen Maeflricht
voornoemt, van defen publicatie te doen doen, ib
by Tromflach , als by affixie , op dat niemant daer
van ignorantie en hebbe te pretenderen. Adtum
in'sGraven-Hage den 7 November 1640. Was
geparapheert, W. Marienburgh�� Onder ftont.Ter
Ordonnantie vanden Raedt van State,.W. Huygens.

HET

DEn Raedt van State der Vereenichde Ne-
derlanden, heeft goet gevonden te verbie-
den, ende verbiedt mits defe aen alle Gee-
ftelijcke Perfoonen vande Roomfche Re-
ligie , van hoedanige conditie cle felve fouden mo-
gen zijn, fich onthoudende binnen de Stadt Mae-
ftricht , te gaen nae Vyanden of Contribuerende
Lande», fonder daer toe te hebben Pafpoort van
defen Staet nae de publijcque ordre, op pene van
fulcx doende te fullen zijn van goede prinfe: Ver-
biet mede aen alle de gemelte Geeftelicke Perfoo-
nen vande Roomfche Religie, aen yemant eenich
befcheyt, fchijn of b�jck te geven, om daer op na

-ocr page 45-



	_η η �rdre opte Sauvegarden en Pafpoort�ti. f 8 HET TWEEDE DEEL. ι Piacaet, te niete doende alle Tafpoorten > ij particuliere (jo�Wneursge* geven. In date den 18 September 1591,

E Staten Geherael der Vereenighde Ne- derlandtfche Provinci�n, Allen den gee- nen die defen fullen fien ofte hooren le- ien , Saluyt. Alfoo t'onfer kenniffe komt, dat eenige Gouverneurs aenvangenende onderftaen, tot groote kleynachtinge ende ver- minderinge van de publijcque authoriteyt der Landen, in haren eygen naem, aende Ingefetenen van des Vyandts Steden, midtfgaders aende Dor- peren , Huyferen , ende Landtfaten ten platten Lande, onder onfe ende des Vyandts bedwanck fittende, ende oock aende Ingefetenen van defe Landen, uyt te geven hare letteren van Sauvegar- den ende Pafpoorten, om in kracht der felver foo welinVyanden Landt vryelijck te mogen fitten, hare agriculture ende handelingete mogen dry- ven, ende over ende weder over aen beyde zyden hare Trafftjcque ende Negotien te mogen doen-. Ende dat noch erger is, eenige Gouverneurs oock foo vermeten zijn , datfe onder 't felve deckfel van Sauvegarden ofte ander befcheyt van ililftant van Wapenen, 'twelck fy tot dien verleenende, eenige ten deele, ende eenige in 't geheel, tot hun trecken die Contributien, die vande voorfchreve Dorpen ontfangen konnen werden: Ende boven dien (dat immers foo quaet is) op des Vyants Ste- den ende Dorpen, ende langhs der felver Rivieren ende Landen , onder haer ofte hare Gecommit- teerde Pafpoorten, onverhindert laten paffeeren allerhande Eet-waren ende andere Koopman- fchappen, Schepen, Wagenen ende Perfoonen, te Voet ende te Peerde, daer op (tellende, ende daer van treckende, alfulcks recht van Licent ofte Pafpoort als het hen gelieft, wefende alle faecken van quade exempelen ende confequentien, die ons niet en ilaen te verdragen. S O O IS Τ _fdat Wy by deliberatie van die van den Raede van State der voorfchreve Vereenighde Provinci�n, begeerende daer inne te verfien, voor eerft ver- klaert hebben, ende verklaren by defen, alle dier- gelijcke Sauvegarden ende Pafpoorten, foo wel die aireede uytgegeven zijn, ofte als noch uytge- gheven fullen mogen worden, tewefennul ende van geener weerden, ende of die geene, die de fel- ve verkregen bebben, geene en hadden: Ende dat voortaen geene Sauvegarden, om in ende op Vy- anden Lande te woonen, gaen, ofte van daer te komen, en fullen mogen verleent ende van weer- den ghehouden werden, dan de geene die by ons ofte die vanden Raede van State, die wy tot des fpecialijck gheauthorifeert hebben, uytgegeven lullen wefen, ofte anders, foo veel de goederen aengaet, by de Commifen op 't iluck vande Con- voyen ende Licenten, die tot des fpeciale Com- miifie van ons fullen hebben. Ordonnerende ende ghebiedende voorts wel expreffelijck alle Gouverneurs, Admiralen, Colonellen endeCa- piteynen te Water ende te Lande, ende alle ande-
		re , die daer toe fpecialijck niet en zijn gelaft ende gheauthorifeert, op te houden ende te dififteren, van nu voortaen op haren naem eenige Sauvegar- den uyt te gheven aen de Ingefetenen van des Vy- andts Steden, ende de Landtfaten in de Dorpen, Huyfen, ende ten platten Lande,onder onfe ende des Vyandts bedwanck fittende, noch oock eeni- nigePafpoorten aende Koopluyden, Schepen, Wagenen, Peerden, ofte andere Perfoonen, foo wel in defe als in Vyandts Landen woonende, 't en ware omeenige kondtfehap van den Vyandt te vernemen, ofte andere Landts-dienften, veel min eenige Contributie of Geit daer van te ont- fangen, in 't geheel ofte ten deele, direftelijck ofte indire�telijck, onder wat pretext het felve foude mogen wefen: Op pene dat alle de geene, die de felve Sauvegarden ofte Pafpoorten verkregen fullen hebben, gehouden fullen worden als geene Sauvegarden ofte Pafpoorten te hebben $ Ende indien fy daer over van het Krijghs-volck, in dien- ftedefer Landen wefende, te Water ofte te Lan- de, achterhaelt of aengetaft worden, dat hare Per- foonen fullen wefen rantfoenabel, ende hare goe- deren , Schepen, Wagenen ende Peerden, confif- cabel, als of fy geen Sauvegarde ofte Pafpoort en hadden, ende dat de geene die de felve uytgege- ven hebben, fullen arbitralijck gheftraft worden nae ghelegentheyt vande faecke, ende boven dien gehouden zijn in haer eygener perfoone vierfchat te reftitueren, al 't geene fy, foo wel onder het deckfel van Contributien, recht van Licente, Paf- poort ofte anders, onder wat pretext 't felve fou- de mogen wefen, daervan ontfangen fullen heb- ben. Ende ten eynde niemandt van defe onfe te- genwoordige verbodt ende interdi&ie ignorantie en pretendere, Ontbieden wy daerom ende beve- len onfe lieve ende feer beminde de Staten, ofte haere Gedeputeerde Raden, Stadthouders vande Provinci�n, refpeftive van Gelderlandt ende her Graeffchap Zutphen , Hollandt , Zeelandt, Utrecht, Vrieflandt ende Over - Yffel, ende alle andere Jufticieren, Officieren ende Dienaren des verfocht zynde, dat fy defe voornoemde Ordon- nantie alomme doen verkondigen, uytroepen en- de publiceren, daer men ghewoonlijck is uytroe- pinge ende publicatie te doen: procederende te- gens de overtreders van dien tot de penen ende amenden hier boven verhaelt, fonder eenige gun- fte, faveur ofte diifimulatie ter contrarie: Want wy 't felve tot voorderinge vanden Lande alfoo bevonden hebben te behooren. Gegeven in 's Graven-Hage den achtienden September Anno vijfthien-hondert een en tnegentich. Ende was geparagrapheert, S. Meynart,^vt� Onder ftont,Uyt bevel van myne Heeren de Staten Generael der Vereenighde Nederlanden. Noch leger, Ter Re- latie vanden Rade van State der felver. Ende was onderteeekent, G. G�lf'tn.


			1. Placa-

-ocr page 46-

Placaten-,. 4*Boeck. 5.Tic. 2.Deel.

2. Placaten vanden 20 Mey 1623 , en 19 Februarij 16^τ, f^«M >g&>

J/wyfl� w Pa/poorten hy particuliere Gouverneurs of Commandeurs, 6c. gegeven.

manfehap op Licent of Convoy - brieven, fonder
voor fijnen perfoon of perfoonen daer toe fpeciale
ende formele pafport verfocht ende verkregen te
hebben. Ende dat oock gene Neutrale Perfoonen,
Mans noch Vrouwen, uyt Neutrale Landen, deur
vyantlijcke Steden, na defe Vereenighde Provin-
ci�n of Steden en mogen komen, ende die alreets
hier zijn, van hier wederom niet mogen derwaerts
vertrecken, fonder oock alvoorens fulcke formele
Pafporten, als voorfz is, daer toe verfocht ende
verkregen te hebben. Dat mede gene Perfoonen
in Vyanden Landen woonende, over de Neutrale
Rijcken of Landen, in defe Landen fullen mogen
komen, fonder medealvoorenbehoorlijckePaf-
port geobtineert te hebbe, ende by faute van allen
dien,verklaren wy alle de felve te zijn van goeden
pryfe ende rangonnabel, uytgefondert alleenlijck
Schippers ende Vlot-dryvers ende heure Knapen,
denRhijnendeMaes afkomende of op varende*
die tot noch toe vry zijn gheweeft, ende noch vry
zijn, voor heure perfoonen alleenlijck, maer niet
de Kooplieden of Paffagiers inde felve Schepen
wefende. Soo wy oock verklaren vry te zijn de
Karre of Wagenluyden, of Vent-jagers, op 't Veer
bekent zijnde, ende met heure Wagen, Karre,
Kage of Schuyten, met verlicente goederen uyc
vyantlijcke, ofte Neutrale Landen of Steden, nae
defe Landen of Steden komende, of uyt onfe Lan-
den of Steden derwaerts treckende, met voorwe-
ten ende confent van heure refpective Magiitrate.
Ende op dat niemandt hier van eenige ignorantie
en hebbe te pretenderen, fo verfoecken ende ont-
bieden wy de Heeren Staten, Stadthouderen,Ge-
committeerde ende Gedeputeerde Staten vande
Provinci�n van Gelderlandt ende 't Graefichap
Zutphen, Hollant ende Weit-Vrieilant, Zeelant,
Utrecht,Vrieflant,Over-YiTel, Stadt Groeningen
ende Ommelanden,ende allen anderen Jufticieren
ende Officieren,dat fy defe van flonden aen alom-
me doen verkondigen ende publiceren, daer men
gewoonlijck is publicatie te doen, ende te proce-
deren, ende te doen procederen tot naekominge
van defen, fonder eenige dii��mulatie, conniventie
of verdrach, want wy fulex tot dienft vanden Lan-
de bevonden hebben te behooren. Gedaen in
'sGraven-Hage den negentiende Februarij 1642.
Was geparapheert ,%P.tV. Kcffel,^vt' Onder (lont,
Uyt bevel vande hooch-ghemelte Heeren Staten
Generael. Geteeckent, M. Huygens.

'<ξ| E Staten GeneraeldecVereenighdeNe-
I derlanden, Allen den geenen die defe ful-
r len fien ofte hooren lefen, Saluyt. Alfoo
meer ende meer bevonden wort, dat de
ordre by Ons op 't ftuck der Pafporten gheftelc,
over al grootelijcx mif bruyekt ende te buyten ge~
gaen wort, fulex dat dagelijcx allerley perfoonen,
�o Mans als Vrouwen, heur vervorderen ende on-
derflaen uyt defe Vereenichde Provinci�n ende
Steden onder onfe ghehoorfaemheyt wefende, te
gaen na de Vyandtlijcke Steden, ende oock uytte
Vyantlijcke,of oock Neutrale Landenaiytof deur
de felve Vyantlijcke Steden te komen binnen defe
Vereenichde Provinci�n of Steden, fonder daer
toe verfocht ende verkregen te hebben confent,
of formel Pafport van Ons, Sijn ι Hoo^heyt, of den
Heere Grave Willem Frederick van Naflau, Stadt-
houder van Vrieilandt: maer alleenlijck heur ver-
fiende ende behelpende met pafporten van parti-
culiere Gouverneurs,Commandeurs of Bevelheb-
beren in onfe Frontier-iteden,of oock niette Con-
voy ofLicent-brieven, die opteComptoirenvan
de Licenten van verlicente Waren e�� Koopman-
fchappen gegeven worden, al directelijck tegens
de ordre hier op gheftelt, daer van doch alle Gou-
verneurs ende Garnifoenen der Frontieren, met
het uytgaen vanden Trefues zijn verwittight ghe-
weefl, ende tot groot nadeel ende niet fonder ge-
vaer vande gemeene faecke. S O O IS T,dat wy
hoochnoodich vindende hier in te verfien,Verbie-
den wel expreife�ck alle Gouverneurs, Comman-
deurs ende Bevelhebberen over de Garnifoenen
van onfe Frontieren, of andere wie fy oock zijn,
voortaen eenigerhande fulcke confenten ofPaf-
porten onder heur handt, aen eenige Perfoonen,
Mans of Vrouwen,wie,ende van wat qualiteyt die
oock mogen fijn,meer te geven,op pene van da�t-
lick daer in tegens heure Perfonen verfien te wor-
den. Verklarende over fulex fulcke Pafporten nul
ende van onwaerden,ende voort van goeden pry-
fe ende ran^onnabel all� Perfoonen, 't zy Mans of
Vrouwen , die voortaen met fulcke particuliere
Pafporten,'t zy in 't gaen of in't komen, na, of van
vyantlijcke Steden hun fullen behelpen. Soo wy
oockverilaen ende expreiielijck ordonneren, dat
niemant geoorloft en is te Water ofte Lande, uyt
Vyanden Steden in defe Provinci�n of Steden,
noch uyt defe Provinci�n of Steden nap Vyanden
Steden te gaen, onder pretext of fchijn van Koop-

ι. Het Placaet vanden lare 16z}feyt: Sijn Excellentie, ofte den Heere GraefE�ti� Cafimir van Najfau, 6c
2. 't Selve was geparapheert by B. Afperen.

Placaet, �waer by particuliere (jouyerneurs o/Commandeurs verboden veert

eenige Pafporten ofSauvegarden te geven: en oock de felve tegelruycken. In date den 4 Dec. 163 �.

3�

Frontieren, maer oock andere Krijghs-OfTicieren,
heur vervorderen te geven Pafpoorten ende Sau-
vegarden , aen Plaeti�n ende Perfoonen, om ten
platten Lande te mogen woonen ende verkeeren,

ende

En Raedt van State der Vereenighde Ne-
derlanden , Alfoo tot. onfer kenniil� ghe-
komenis, dat verfcheyden, niet alleen
Gouverneurs ende Commandeurs der

-ocr page 47-

Ordf� opte Sauvegarden en Paipoorceil.

8-1

ekde oockarid�re Aden, om heure goederen en-
de Gewafch van het platte Landt, tegen d'ofdre
van't Landt', naer Vyandtlijcke plaetien te ver-
voeren ,-ftreckende fulcks niet alleen tot ondieft.it
van't Landt, maer oock ftrijdende tegens de pu-
bliicque authoriteyt, ende tegen de hoogheyt en-
de Souverainiteyt van defen Staet,daer het geven
van Sauvegarden, Pafpoorten, of eenigerhande
vrydom, niemarit niet toe en komt, alsaende-pu-
blijckellegeeringe van dien. SOO IST, dat
wy daer inne willende verfien, met goet-vinden
van hooghgemelte Heeren Staten Generael,ende
Sijn Excell. verboden hebben, ende verbieden by
delen, aen alle Gouverneurs ende Commandeurs
der Frontieren van defe Landen, midtfgaders aen
alle Krijghs-Officieren, van wat ilaet ende quall�-
teyt fy zijn, het gheven van alle ende eenige Sau-
vegarden , Pafporten of andere Aden van vry-
dom aen perfoonen ofte plaetfen,onder wat naem
het oock foude mogen zijn. Ordonnerende ende
bevelende hun werexpreiTelijck, fich voortaen
daer van te onthouden, op pene van indignatie,
ende daer over geftraft te worden anderen ten ex-
empel. Ordonnerende ende bevelende van ghe-
lijeken aen alle plaetfen ende perfoonen, hoeda-
nich de felve fouden mogen zijn, van eenige Gou-
verneurs, Commandeurs ofKrijghs-Officieren ee-
nige diergelijcke vrydommen voortaen meer te
nemen, maer fich daer van te onthouden, op ghe-
iijeke ilrafl� als vooren. Hebben voorders oock
verklaert ende verklaren by defen, dat alle fulcke
voor defen gegevene Sauvegarden, Pafporten, of
andere Aden van Vrydom, zijn ende ghehouden

worden voor nul ende van geeuder\veetd�n: Dat
de plaetfen ende.perfoonen de felve,hebbende,
daer mede niet bevrijdt ofte bewaert en zijn, maer
van goeden prinfe zijn ende blyven, foo lange als
fy anders geenen vrydom en hebben, die hun ghe-
geven zy nae d'ordre van 't Landt, ende over den
taux van heure Contributie met ons niet en zijn
veraccordeert. Ordonnerende dien volgens, dat
alfe plaetfen ende perfoonen die alfulcke onbe-
hoorlijcke verleende Sauvegarden, Pafporten, of
andere Aden onder heur zijn hebbende, de felve
fullen hebben over te leveren aen ons, ofte aende
Ontfangers der Contributien, refiderende in de
naeil-gelegene Steden, binnen dentijdtvan een
Maent nae de publicatie defes, op pene van con-
trarie bevonden werdende, de ghebreeckige per-
foonen ende plaetfen voor Vyanden van 't Landt,
ende van goeden pryfe ghehouden te worden.
Ende op dat nieniandt hier van ignorantie en heb-
b� te pretenderen, foo begeeren Wy dat defe ghe-
fonden fal worden aen alle Gouverneurs ende
Commandeurs der Frontieren van defen Staet,
om aldaer by Tromflach gepubliceert te worden:
Midtfgaders aen alle Ontfangers der Contribu-
tien, om deur de felve aen-ghe�agen te Worden in
alle Dorpen, die onder het Quartier van hunnen
Ontfangn refpedivelijck zijn reforterende, ende
alle 't geene voorfz is, precifelijck nae-gek�men
ende onderhouden te worden naer behooren. Ge-*
daen in 's Graven - Hage den vierden Decembris
feilhien-hondert vijf ende dertigh. Ά. Bruyningh?*
Ter Ordonnantie van den Raede van State.
M. Huygens, ;

4. Placaten vanden ι η Maert ι 646, en ι OBoker 1647, tegens het ghe-

bruyek en uytgtfte van particuliere Sauvegarden of Pafporten.

' E Staten Generael der Vereeniehde N�-
I derlanden, Allen den genen die defe ful-
len fien ofte hooren lefen, Saluyt. Alfoo
van allen ouden tyden in voorgaenden
Qorloge,ende oock federt dat men na den twaelf-
jarigen Trefues weder in den jegenwoordigen
Oorloge is getreden,by verfcheyden ernilige Pla-
caten is verboden dat gene Gouverneurs ol Com-
mandeurs vande Frontieren deferLanden, eeni-
gerhande Sauvegarden, Pafpoorten , of andere
Aden van vrydommen aen Ingefetenen van Vy~
andts Steden of Plaetfen, ofaenDorpen,Huyfen,
of Lantfaten ten platten Lande fouden mogen ge-
ven, noch oock tot het dry ven van Negotie langs
de Rivieren ofte te Lande, veel min onder 't deck-
fel van dien tot heur te mogen trecken Contribu-
tien van Dorpen, Plaetfen of Perfoonen, oock
geen recht van Licent of Pafporten van eeniger-
hande pafl�rende goederen, als ftrydende alle het
felve tegen de hooch - ende ghereehtigheyt deler
Landen,ende tot groote kleyn-aehtinge ende ver-
minder�nge vande publijc que authoriteyt: Ende
dat men des niet te min verneemt dat fulcke eride
diergelijcke onbehoorlijcke faecken, noch weder
by eenige Gouverneurs of Commandeurs vande
Frontieren fouden werden voor-ghenomen ende
gepleecht, het wel'ck als van feer quaden e^empl�

ende gevolge oris niet en ilaet te verdragen. SOO
ISTjdat wy by deliberatie vanden Rade van State
defer Vereenighde Landen, hooghlijck noodich
vindende daer tegen alrioeh te verfien,boven ende
onvefmindert de voorgaende Placaten, endede
penen daer by geftatueert, van nieuws weder ver-
klaert hebben, ende verklaren by defe, alle Sau-
vegarden, Pafporten, Abolitien, Aden van vry-
dommen , Licentien, of hoe die genaemt fouden
mogen werden, by eenige onfe Gouverneurs of
Commandeurs gegeven, of noch hier nae preten-
felijck t� gheven, aen wie of wat Perfoonen, Dor-
pen, Cioofters of Plaetfen het foude mogen zijn,
alwaer 't maer by proviiie ende voor korten tijdt,
te zijn nul ende van onwa�rden �, Daer onder Wy
mede verilaenen heur verbieden te geven Pafpor-
ten aen Vyants militaire Oflicieren,om te palieren
van d'eene Vyants plaetfe na d'andere, of om ten
platten Lande te frequenteren. Oock mede fpe-
cialijck niet meer te geven, of by den beuren te la-
ten ghebruyeken de Weymans Pafporten, alfoo
pretenfelick werdende genaemt, die wy mede an-
nulleren by defe. Verklarende wel expreil�lijck
dat voortaen gene Sauvegarden, Pafporten, Abo-
litien, of eenige andere Aden van vrydommen,
om in ende op Vyanden of Neutrale Landen te
woonen, ofte om uyt Vyanden Landen, of uyt

F Neu-

-ocr page 48-

Placaten_>. 4.Boeck. 5.Tit. 3.Deel

Neutrale Landen over ende deur de felve, in defe
Ver��nigbde Landen te komen, ofuyt defe Lan-
den derwa�rts te pafferen ende repafferen, en mo-
gen werden ghegeven als by Ons, Sijn H�ogheyt
denHeer� Prince van Orangien,den Heere Grave
Willem Frederick vanNaflau, Stadthouder van
Vrieilandt, ofte gliemeken Rade van State. Ende
fo veel h�t tranfport van goederen, Licent fubjeft
zijnde aengaet, te moeten gefchieden op behoor-
lijcke Licent-brieven by de Ontfangers, of fulcken
Officieren vande Convoyen ende Licenten daer
toe macht ende commii��e hebbende, ghegeven,
fonder dat eenige Dorpen, Plaetfen, Kloofters of
perfoonen,ho�danich die fouden mogen zijn,heur
met eenigerhande andere Aften van vrydommen
van onfe Gouverneurs, Commandeurs ofKrijghs-
Offici�ren fullen mogen behelpen.op pene van ge-
houden te fullen Worden als of fy gene en hadden,
ende indien fy daer over by 't Krijghs-volck defer
Landen a�n-gehaelt fouden mogen werden, dat
heure P�rfoohen fullen wefen rancOnnabel, als
oock de goederen die fy daer op fouden tranfpor-

teren confifcabel. Daer tegen �ock die geene rey*
fende met Pafporten in behoorlijcke forma als bo-
ven gegeven, by de uytgaende parthyen niet en
fullen mogen werden geoultrageert ofte geexadtf-
onneert. Gelijck wy ooek verklaren dat die gene
die eenige andere pretenfe Aften van vrydom-
men fullen uytgegeven hebben, daer over, als ge-
daen hebbende tegen onfe ernilige meeninge ende
bevelen, arbitralijck fullen werden ghecorrigeert,
foo nae ghelegentheyt van faecken fal bevonden
worden te behooren. Ende opdat niemandthier
van onwetentheyt en pretendere,foo ordonneren
wy dat defe in alle onie Frontieren^al werden ge-
fonden, als mede over al inde Landen vaa Contri-
butie om gepubliceert ende geaffigeert te werden,
tot een yeders kennifle, om �ich hier na precifelick
te reguleren, Alfoo wy fulcks tot dienile vanden
Lande bevonden hebben te behooren. Gedaen in
's Graven -Hage den derden Oc~tober 1647.
1 A. de Bye,'¹' By mijn Heeren de Staten Generael
der Vereenigde Nederlanden. Ter Relatie vanden
Raedtvan State der felver Landen. /. Eyckbergh.

1. 7 placaet vanden Jure 1646 wasgeparapheert ly Aelbert Sonck.

HET DERDE DEEL.

i. Placaet, tegens degbeclaufttleerde Abotitien ende Sauyegarden vanden

Fyandt. In date den 14 Septemler � 6z6.

len gehouden werden, ende dat de Perfoonen die
de felve impetreren metter daet voor Vyanden
van ons, ende defe Landen fullen gehouden wor-
den , ende gekregen zynde van goeden prinfe en-
de ranconnabel zijn. Ontbiedende ende bevelen-
de daer en boven aen alle foodanige Perfonen die
de voorfz onbehoorlijcke Abolitien ende Sauve-
garden vanden Vyant aireede mogen hebben ver-
kregen , dat fy in plaetfe vande felve weder ander
fien te krijgen, naer ouder gewoonte�. Ende foo fy
daer op eenigen eedt of af-fweeringe al ghedaen
hebben, dat ly in fulcken gevalle daer van aen on-
fer zyde fullen hebben te renuncieren, ende hun
tot dien eynde te prefenteren voor de Magiftraet
van onfe Steden, die haer woonplaetfe naeft gele-
gen zijn, binnen den tijdt van twee Maehdch nae
publicatie defes, precijfelick, op pene, foo fy daer
van in ghebreke blyven,mede voor goeden prinfe
ende ranconnabel ghehouden te fullen worden.
Ende ten eynde niemant hier van en hebbe te pre-
tenderen eenige ignorantie, Ontbieden ende ver-
foecken Wy de Heeren Staten, Stadthouderen,
Ghecommitteerde Raeden, ende Gedeputeerde
Staten vande refpeitive Provinci�n van Gelder-
landt ende 't Graeffchap Zutphen, Hollant ende
Weft-Vrieilandt, Zeelandt, Utrecht, Vrieilandt,
Over - Yfl�l, Stadt Groeningen ende Ommelan-
den, ende allen juiheieren ende Officieren, dat fy
defe onfe Ordonnantie alomme doen verkondi-
gen , uytroepen ende publiceren, daer men ghe-
woonlick is uytroepinge ende publicatie te doen.
Laften ende beveelen voorts allen Overilen, Co-
lonnellen, Admiralen, Vice-Admiralen, Ritmee-
iters,Capiceynen,Officieren ende Bevelhebberen»

mitf-

E Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden , Allen den geenen die defen
ί jegenwoordigen fullen fien ofte hooren
' leien,Saluyt. DOEN TE WETEN:
Alfoo wy in ervaringe komen, dat van 's Vyandts
zyde de Abolitien ende Sauvegarden, die ghege-
ven werden aen Perfoonen de welcke hun aen on-
fer zyde in Krijgs-dienit begeven hebben gehadt,
of anders uyt be��ooten Steden ten platten Lande
onder Contributie willen gaen woonen, geclaufu-
leert worden met nieuwe ende onbehoorlijcke
claufulen, Als te weten: Dat fodanige Perfoonen
fouden, ghehouden zijn binnen den tijdt van twee
Maenden heur te prefenteren voor de Geeflelicke
Overigheyt van 's Vyandts zyde, om aldaer af-
fvveeringe te doen van alle Secten ende Ketterye
(waer mede fy verftaen, al wat tegens de Room-
fche fuperftitie is ) ende daer benef��ns den eedt
van getrouwigheyt te doen in handen vande Gou-
verneurs der naefte Steden, alvoorens het effed:
van heure vrydom te genieten: Ende dat daer deur
de goede Luyden onder onfe Sauvegarde gefeten,
niet alleen grootelijcks en fouden verongelijckt,
maer oock in heure confeientien gedwongen wer-
den. S O O IS Τ , dat wy daer inne willende
verfien, aen allen ende eenen yegelijcken van wat
qualiteytende conditie hyzy,die ten platten Lan-
de onder Sauvegarde metterwoon hem fal willen
begeven,verboden hebben, ende verbieden by de-
fen wel expreifelick, fodanige Abolitien ofte Sau-
vegarden als voorfz is, ende die met fulcke onbe-
hoorlijcke conditien gheclaufuleertzijn, vanden
Vyartdt te verkrijgen, op pene dat de felve Sau-
vegarden voor nul ende van geender weerden ful-

-ocr page 49-

Ordre opte Sauvegarden en Paipoorten. 86

want wy 'c teke ten dienfte vanden Lande bevon-
den hebben te behooren. Gedaen opten 14. Sep-
tembris 1626. Was geparapheert, G. van Vofler-
gen,^vv Ter Ordonnantie vande hooch-ghemeke
Heeren Staten Generael. /. van Goch.

mtdtigadet� dOntplatten Land�,dat fachtervolgen,Procvan dien , als tegenfonder gratie, faveu

2. Placaet, Waer by den Ingefetenen der Fereenighde U\(jderlanden ver~

boden wert te lichten ende ghehruycken eenige Pafpoorten des Vyandts, onlehoorlijck gheclaufuleert.
In date den 19 April 1633.

Hollandt ende Weft-Vrieilant, �eelant, Utrecht,
Vrieflandt,Over-Yifel, ende StadtGroeningen
ende Ommelanden, ende allen anderen J�fticie-
ren ende Officieren,dat fy defe onfe Ordonnantie
van ftonden aen alomme doen verkondigen , uyt-
roepen,publiceren ende affigeren in allen plecken
van defe Landen, daer men gewoonlijck is dufda-
nige uytroepinge, publicatie ende affixie te doen.
Ladende mede den Stadthouders, Prefidentende
Raden Provinciael, den Advocaten Fifcaels, ende
oock den Procureur Generael, ende allen anderen
Officieren , Rechteren ende Juf�cieren vande
voorfz Landen: mitfgaders den Admiralen,Vice-
Admiralen, allen Overilen, Colonellen, Ritmee-
iters,Capiteynen,Officieren ende Bevelhebberen,
defe onie Ordonnantie ende bevelen t'achtervol-
gen ende doen achtervolgen, procederende ende
doende procederen tegens de overtreders van
dien, fonder gratie, faveur, dii�imulatie ofte ver-
drach, want iulcx onfe ernftige meeninge is. Al-
dus gedaen ende gearrefteert in onfe Vergaderin-
ge, in 's Graven-Hage, onder onfen Cachet, Pa-
raphure ende de Signature van onfen Griffier, op
den negenthienden Aprilis 1633. Was ghepara-
pheert, G. Scha f er,^vt' Onder ftondt, Ter Ordon-
nantie vande hooch-ghemeke Heeren Staten Ge-
nerael. Geteeckent, Cornelis Mufch. Zijnde op't
fpatium ghedruckt het Cachet der felver Heeren
Staten, in rooden WaiTche,

DE Staten Generael der VereenighdeNe-
derlanden , Allen den geenen die defe ful-
Ienfienoftehooren lefen, Saluyt. DOEN
TE WETEN, AlfoototonfekenniiTegheko-
men is, dat inde Pafpoorten die van 's Vyants zy-
de verleent worden, defe Vereenighde Provintien
worden ghenoemt ende gefcholden Rebelle Pro-
vintien , 't welck als ftrydende tegen de Vryheyt
van defen Staet ende voorgaende Tra�taten, van
defer zyde geenfints kan ofte mach geleden wor-
den. SOO I S Τ� j dat wy na voorgaende advijs
vanSijnExcell, den Heere PrincevanOrangien,
ende des Raedts van State defer Vereenighde Ne-
derlanden hier op genomen, goet gevonden heb-
ben te verbieden, gelijck wy expreilelijck verbie-
den midts defen aen allen Ingefetenen defer Land-
den, wie het oock foude mogen zijn, foodanige
Pafpoorten in voegen voorfz geclaufuleert, meer
te lichten, veel min aen te nemen, verklarende de
felve nul, egeen ende van onwaerden, ende dat de
Aennemers ofte gebruyckers van foodanige Paf-
poorten daer mede niet bevrijdt, maer voor goede
prinfe verklaert ende ghehouden fullen worden.
Ende op dat van 't gene voorfz is, niemant eenige
onwetentheyt en hebbe te pretenderen, foo ont-
bieden ende verfoecken Wy de Heeren Staten,
Stadthouderen, Gecommitteerde Raden , ende
Gedeputeerde Staten vande Provintien refpecti-
ve van Gelderlandt ende 't Graeffchap Zutphen,

Naerder PlacaeC, r&aerby verboden voert dat niemant₉felfsgeen Onder-
danen vanden Vyandt of Neutrale, mogen lichten ofte gebruycken eenige Pafpoorten des Vyandts�, on-
lehoorlijck geclaufuleert. In date den 6 Juli) 1633.

E Staten Generael der Vereenighde Ne-
derlanden, Allen den genen die defe ful-
len fien ofte hooren leien,Saluyt. DOEN
TE WETEN, Alfoo wyby ons Pla-
caet vanden negenthienden Aprilis leitleden, aen
allen Ingefetenen defer Landen expreiTelijck ver-
boden hebben te lichten, veel min aen te nemen
Pafpoorten vanden Vyandt, daer inne defe Ver-
eenichde Provinci�n ghenoemt ende ghefcholden
worden Rebelle Provinci�n, als ftrydende tegens
de vryheyt van defen Staet , ende voorgaende
Travaten, ende dat t'federt tot onfe kenniii� ghe-
komen is, dat de Vyandt niet na en laet foodanige
claufule te gebruycken in Pafpoorten, die gelicht
worden by des felfs Ingefetenen, die daer met, na,
ofte binnen defe Vereenichde Provinci�n komen,
als oock in Pafporten die gelicht werden by Neu-
trale Perfoonen, tot verrichtinge van haer affai-
ren, op fijnen Bodem ofte elders in defe, als oock

Neutrale Landen, Soo hebben wy nae voorgaen-
de deliberatie, tot nader delucidatie van ons voor-,
gaende Placaet, goet ghevonden ende verftaen
midts defen, te verklaren, dat alle de geene, wie
het oock foude mogen zijn, ofte waer de felve
oock foude mogen woonen, niemandt uy tgefon-
dert, die foodanige Pafpoorten in voegen voor-
fchreve gheclaufuleert, van onfen Vyandt foude
mogen komen te lichten, ofte aen te nemen, dat
de Aennemers ofte Gebruyckers van foodanige
Pafporten , voor goede prinfen verklaert ende
ghehouden fullen worden,, fonder eenige excep-
tie bedenckelijck ofte onbedenckelijck ter con-
trarie te admitteren. Ende op dat des Vyandts
onbehoorlijcke proceduren in defe, foo veel mo-
gelij ck, ontdeckt foude mogen worden, foo ful-
len alle de geene die uyt Vyanden Landen over,
ofte langhs fijnen bodem nae defe Landen ful-
len komen, ghehouden zijn by baer-te hebben

F ij het

-ocr page 50-

PkcatetLi. 4.Boeck. 6.Tit. i.Deel.

ren in allen pleeken van defe Landen, daermeri
gew�on�jck is dufdanige �ytroepinge, publicatie
ende affixie te doen. Ladende mede den Stadt^
houders, Prefident ende Raden Provinciael, den
Advocaten Fifcaels, ende oock den Procurettf
Generael, ende allen anderen Officieren, Rechte-
ren ende Juiticieren vande voorfz Landen: midtif
gaders den Admiralen, Vice - Admiralen, allert
Overflen, Colonellen, Ritmeefters, Capiteynen,
Officieren ende Bevelhebberen, defe onfe Ordon-
nantie ende Beveelen t'achtervolgen ende doen
achtervolgen, procederende ende doende proce-
deren tegens de overtreders van dien, fonder gra-
tie, faveur, dif��mulatie ofte verdrach, want fufcks
onfe ernftige meeninge is. Aldus gedaen ende ge-
arrefleert in onfe Vergaderinge , in 's Graven -
Hage, onderonfenCachet, Paraphure ende de
Signature van onfen Griffier, op den feilen Julij
fe�hien-hondert drie ende dertigh. Was ghepa-
rapheert, A. Ruytenburgh,^vt* Onder ilondt, Ter
Ordonnantie vande booch-ghemeke Heeren Sta�*-
ten Generael. Geteeckent, Comelis Mufch, Zijn-
de op't fpatium ghedruckt het Cachet derfelver
Heeren Staten, in rooden WafTche.

het origineel Paffepoort 't vvelck fy vanden Vyant
fullen nebben ghelicht ofte aengenomen, ofte teli
minitenCopieautentijckvan dien, gheteyckent
als de principale, ende fullen de felve moeten ex-,
hiberen op d'eerfte plaetfe vande Frontieren defer
Landen daer fy fullen aen komen, ende in cas dat
yemant de Frontieren defer Landen quame v�or-
by te paf��rett, fonder fijn Pafp�ort te hebben la-
ten vifiteren daer 't behoort , mede voor goede
prinfe verklaert ende gehouden worden. Ende fal
dit Placaet ingangh nemen veerthien dagen na de
publicatie defes. Ende op dat van't geene, voorfz
is, niemant eenige onwetentheyt en hebbe te pre-
tenderen , Soo ontbieden ende verfoecken wy de
Heeren Staten, Stadthouderen, Gecommitteerde
Raden, ende Gedeputeerde Staten vande Provin-
ci�n refpe&ive van Gelderlant ende 't Graeffchap
Zutphen, Hollant ende Weft-Vrieilant, Zeelant,
Utrecht, Vrieflant, Over-YfTel, ende Stadt Groe-
ningen ende Ommelanden, mitigaders Limborgh
ende andere Landen van Over-Maze, ende allen
anderen Juiricieren ende Officieren, datfy defe
onfe Ordonnantie van ftonden aen alomme doen
verkondigen, uytroepen, publiceren ende affige-

DEN SESTEN TYTEL.

Vervattende de Placaten jegens dinfra�tie der Sauve-

garden en Pafpoorten: Mitfgaders jegens de Foulen, Uytioo-
pen en Doortochten der Soldaten door Contri-
buerende of Neutrale Landen-*.

HET EERSTE. DEEL.

ι. Placaet, IVaer mede by Syne Excellentie non verfien op alle ongeregeld

heden van het Krijgbs-volck,/ao te Velde als in Guarnifoertwfende. In date den 4 April 1586.

OBBERT Grave van
■ Leycefler, Baender - Heer
'van Denbigh, &c. Lieute-
|nant van haere Majefteyt
\ van Engelant, Gouverneur
1 en Capiteyn Generael der
l Vereenigde Nederlantfche
'Provinci�n, Allen den gee-
nendie defe tegenwoordi-
ge fullen fien ofte hooren lefen, Saluyt. Alfoo
aen ons dagelijcks groote klachten komen, ende
wy wel bericht ende gheinformeert zijn, dat de
Krijghs-luyden foote voet als te peerde in haere
Majefteyts, onfen, ende 's Landts dienftende be-
foldinge wefende, vergetende alle difcipline Mili-
taire, ende verlatende hare guarnifoenen, loopen
herwaerts ende derwaerts achter Lande, levende
ende teerende fonder eenige difcretie,jae bedwin-
gen, af-fetten, rooven, ftelen, plunderen, comp�-
feren, brantfchatten, ende doen allerhande ver-
druckinge, moetwilligheyt ende bederrTenhTehr
ende over al de Ingefetenen, die fy nochtans eedts
wegen, behoorden voor te ftaen, tedefenderen
ende befchermen: Door alle'twelcke GodtAl-

machtigh vertoornt, ende de goede Ingeieteneri
foo belail, getravailleert ende verdruckt worden,
dat hen alle middelen benomen worden van te le-
ven, ende oock van y et te contribueren tot beta-
linge vande felve Soldaten ende andere Oorlogs-
luyden, tot onfen onuytfpreeckelijcken leetwe-
fen, defolatie vanden voorfz Lande, ende uytne-
mende fchade vande ghemeyne welvaert. YVaer-
omme, SOO � S Τ, dat wy defen aengefien,
ende begeerende daer inne te verfien, hebben by
advyfe ende deliberatie van die vanden Raede van
State nefl�ns ons gecommitteert, bevolen, gheor-
donneert ende gheftatueert, bevelen, ordonneren
ende ftat�eren by defen wel expreffelijck, dat alle
Krijghs-luyden ghehouden iiillen wefen hen te
voegen ende reguleren volgende haren Artijckel�
briet, aireede gemaeekt ofte noch te maken, ende
den felven icherpelijck te onderhouden. ' Ende
over fulcks verbieden ende interdiceren wy wel
uytdruckelijckby defen alle Soldaten te voet en-
de te peerde,van wat qualiteyt of conditie die mo-
gen wefen, te rooven,ftelen, plunderen, nemen of
tranfporteren eenige Pecrden,Wagenen,Koeyen,
Beeften, of een�ge andere Meubien of goederen

vande

-ocr page 51-

Jegens cTinfra&te dier Sa�Vegardeil-^�c�.

daer �p verworven te hebben fchriftelijck� Of-
donnantie,inh�udende 't getal vande Peerden en-
de Wagens die bevonden fullen worden van n�o-
de te zij η voor ekke Compagnie. Item, ende fo�
wanneereenige Compagnie ofte Compagnien ge-
arriveert fullen wefen ter plaetfen,daet fy volgen-
de" hare Patente fo voorfz is moeten logeren, Voor
foo weynigh tijdts dat 't felve mach wefen, willen
wy dat den Commiilaris ofte den Officier der
plaetfen, fal ghehouden wefenopenbaerlijckde
Rolle te lefen, ofte doen lef�h, om te w�ten of al
de Soldaten aldaer in peifoone zijn, midtfgaders
om t� kennen d� gene die (niet gerolleert ofte op-

4 ,λλΛ? ί aiiti�ydeii of a�dere, fittende �ri
�S Se^yof Pafport: de vborfz tan*
der onle ;>auvc&___ ._rvf_fl^_on _ΡΡ�;_σΡ over af

i rA.« hare Dienaers of Maerten eenige overlaft

ierenofbrantfchatten, of oock veel min eenigh
iteren vi w . Granen ende

afdoen indoen van hare GranenΛ

Vrnchten ofte anderfins, Opdepene vandedoot,

Lder eenigh verdrach ofte'diiimulatie. Ende

wSSSSS^» Steden, Colonelfen ende
Κ ■ vergetende alle beho Wlijckheyc en-
del� &ci_Prine,r,ch geluften laten uyt hare

ewen auftoriteyt. door haer onderhebbende

ren auufiHvj» , ~�
Garnifoenen of Soldaten, de Dorpen ende Huys^
luyden te dreygen, t�befchryven, ende uyterlijck
te bedwingen met af-teeringe, brantftichtinge,
befchadinge in hare goederen, ende met tormen-
ten aen hare lyven, tot contributien ende brant-
fchat tot haer eygen baet ende profijt: Oock vele
Huyfluyden of andere dagelijcks ondereenigen
fchijn of pretext, of oock fonder, te doen ghevan-
gen halen, de felve in vuyle, diepe ende fware ge-
vangeniflen werpende, ende onverdragelijck tra-
cerende , ende afdringende fulcke rantfoenen als
haer gdet dunckt ende ghelieft. Soo is 't, dat Wy
begeerende daer inne voortaen te voorfkn, ende
fulcks niet langer te dulden^bevelen wel uytdruc-
kelijck alle particuliere Gouverneurs ende Super-
intendenten vdn Steden ofte andere Plaetlen,
oock alle Colonellen, Capiteynen ende andere
Bevelhebberen, hen voortaen te onthouden ende
te verdragen van hare Garnifoenen ofte Soldaten,
uyt hare eygen audtoriteyt op de Dorpen ende
Huyfluyden te fchicken,ofte laten trecken,om de
felve met dreygementen, ofte oock met befchry-
vinge, af-teeringe, brantftkhtinge ofte befchadin-
ge aen hare goederen, ofte tormenten aen hare ly-
ven te bedwingen, ofte perften tot eenige contri-
butie ofte brantfchat, ofte oock den Huyfluyden
te doen ghevangen brengen, ende in gevangehifle
tot uytperi�inge van rantfoen te houden: Maer
willen ende ordonneren, dat voortaen, foo wan-
neer yemarit by de Soldaten om eenige apparente
oorfaecke fal gevangen zijn,de felve lal worden te
rechte gheftelt voor den Magiftraet der naefter
plaetfen, of voor den genen die wy daer toe fullen
willen committeren, om te kennen of die Gevan-
gen of Gevangens" van goeden prijs ende rantfoe-
nabel zijn ofte niet, fonder dat wy verftaen dat de
felve Gevangen ofte Gevangens ondertufTchen
wreedelijck ofte onbehoorlijckin gevangeniff� by
hen fullen mogen ghetrafteert worden �. Al op de
pene van privatie van hare bevolen Gouverne-
menten ende Ampten, ende voorts als verachters
van onfe bevele metter daet ende fonder verdragh
aen het lijf geftraft te worden. Voorts willen ende
verftaen wy dat gene Krijgs-luyden, 't zy te Peer-
de ofte te voet, ten platten lande fullen mogen
trecken , ofte eenige tocht doen van Dorp tot
Dorp,noch aldaer logeren,dan by onfe commii��e,
Patente ofte fehriftelicke Ordonnantie alleenUck,
ende van niemant anders: Ende verftaen oock dat
geene Capiteynen, Lieutenanten, Vendrighs, Of-
ficieren ofte Soldaten hen fullen mogen behelpen
ofte doen dienen met eenige Peerden of Wagens,
fonder eerfl ende alvoorens vanden CommiiTaris

ghefchreveli zynde) die Compagnie volgen, heni
oen logeeren onder't deckfel ofte fchijn vande
felve Compagnie te wefeh: Tot wekken �ynde
wy hebben verboden ende verbieden by def�n op

f)�ne vande Galge, allen den geerieri niet g�inrol-
eert ofte in dienft zynde, de voorfz Compagnien
te volgen, ende oneer het deckfel ofte fchijn vari
de voorfz Krijghs-luyden hem te doen logeeren,
ofte op den armen Arbeyder ofte Huyfman te le-
ven; Item, alfoo men dagelijcks verneemt dat de
provifien van Proviande ende Ammunitien van
Oorloge, die in eenige Steden, Sterckten ofte
Plaetfen tot voorraet ghefchickt worden, by de
Gouverneurs ende Superintendenten der felver
Steden ofte Sterckten, ende de Capiteynen ende
Soldaten aldaer gatnifoen houdende, tot haer l�ft
ende w�l-ghevallen worden aefigetaft ende ghe-
bruyckt, waer door ghefchiet dat die Steden ende
Sterckten inrijdt van noot onyerfien zijn, ende
daer door in perijckel geftelt worden,ende dat wy
hooch-no�dich achten daer op te verfien: fo heb-
ben wy verboden ende verbieden wel expref��lkk
by defen op pene van lijfflraff�,alle Gouverneurs,
Superintendenten van Steden ofte Sterckten»
oo�k Capiteynen ende Soldaten (in eenige Ste-
den, Caftelen ofte Plaetfen Garnifoen houdende)
geenfins aen te taften, ofte te gebruycken de pro-
viande ofte Amunitie die by ons, ofte van �nfent
wegen aldaer inde felve Steden, Cafteelen ofte
Plaetfen fullen voor provifie ghefchickt zijn, ofte
fullen worden,ma�r willen dat de felve f�lleh bJy-
ven in goeder bewaerder hant vande gene des laft
hebbende: Den wekken wy verbieden de felve
niet aen te taften ofte uyt te deylen, om wat oor-
faecken dat het foude mogen Wefen, fonder orrf�n
confente, op pene van lijMtrafFe: Ten eynde men
van de felve provifie ende voor-raet in den uyter-
ftennoot van belegeringe der felver Steden ofte
Sterckten, mach leven ende genieten. Item, heb-
ben oock verboden ende geinterdke�rt,verbieden
ende interdic�ren by delen allen ende eenen ye-
gelijcken Capiteynen uyt hare Garnifoenen niet
te ver trecken, 't zy om te komen fo likkeren ofte
andere hare particuliere affairen, dan by ons ey-
gen cotifent, 't en ware om goede fonderlinge en-
de dringende �orfaecken. Ende van ghelijcken
oock alle Soldaten, van wat qualiteyt ofte Natie
fyzijn, wefende in befoldinge, uyt de plaetfen
van haer garnifoen ofte befettinge niet te vertrec-
ken fonder onfeh oorlof ofte Pafpoort, ofte van-
den Gouverneur ende Capiteyn vande voorfchre-
ve Stede ofte Plaetfe� ende ni�t van andere, 't zy
Lieutensnt, Vendrigh, Sergeant ofte Schryver

F iij \'a«

-ocr page 52-

Placatetu. 4.Boeck. �.Tit. i.Deel.

van eenige Compagnie : Willende ende^ordon-
nerende 5at inde voorfchreve Pafpoorten genar-
re�rt fullen worden wettige oorfaecken ende oc-
cafie van haren oorlof, endeden ghelimiteerden
tijdt, op pene van nulliteyt ende onweerde van
dien, ende gheltraft te worden als Ledigh - gan-
gers ende Verlaters van haer Vendels. Lattende
ende bevelende alle Bailiuws, DrolTaten, Ampt-
mans, Gerichts-luyden, Schouteten ende andere
ordinarife Officieren, Provoolten, ende andere
extraordinarife, midtfgaders hare Stadthouders,
ende elck van dienrefpe&ivelijck, dat fyaenta-
ften ende apprehenderen , itrafTen ende punie-
ren ten exempel van andere , alle de geene die
fy bevinden lullen eenigh gheweldt, overlaft,
bederf��niile, ofte uyt-teeringe te doen, 't zy in
Steden ofte ten platten Lande , naer uytwyfen
van defe Ordonnantie ende ghebodt, fonder ver-
drach, gunite ofte diffimulatie, op pene van 't fel-
ve op hen te verhalen ende _#aen ons daer van te
verantwoorden, in ghevalle van negligentie, on-
achtfaemheyt, ooghluyekinge ofte dil�imulatie,
ende oock den gheinterelleerden te voldoen alle
fchaden ende intereften: Ordonneren de Fifcalen
haer met de voorfchreve gheinterelfeerde te voe-
gen, ende anderfins alle goede forge ende toeficht
te dragen ende te nemen, dat de felve onfe Or-
donnantie feer fcherpelijck onderhouden ende
geobferveert werde. Ende om te gevoegelijcker
te mogen procederen tot apprehenfie ende aenta-
ftinge vande Mifdadige , ende onfe voorfchreve
Ordonnantie te executeren regens den genen die
bevonden fullen worden op't ieyt ende anderfins,
tegens de welcke aentaftinge van het lijf ofte prin-
fe de corps plaets fal hebben , willen wy dat de
voorfchreve Officiers, fo wel ordinarife als extra-
ordinarife , hen foo ilerck maecken, dat de Delin-
quanten ende Mifdadige gheapprehendeert ende
gepunieert worden, foo de felve Inwoonders ofte
Ledigh-gangers zijn, de welcke wy tot dien eyn-
de willen geitraft te worden by den Officier die de
felve apprehenderen fal, fonder renvoy oftewe-
derfeggen, foo geringe als hem blijeken fal vande
contraventie ofte overtredinge van defe onfe Or-
donnantie. Authoriferende oock te dien eynde
de voorfchreve Officiers ende alle andere priv�e
Perfoonen vande Plaetfen daer fulcke fortfen, ge-
wek ende overladen ghefchieden fullen, ende de
voorfchreve Delinquanten ende Mifdadige ghe-
vonden fullen worden, tot haerder affiftentie den
Ingefetenen dier Plaetfen te mogen nemen: de
welcke wy oock ordonneren ende beveelen de
voorfchreve Officiers t'affiileren ende allen be-
hulp te doen, op dat fy de overhant mogen heb-
ben , ende de Delinquanten ende Mifdadigen niet
ongeftraft blyven. Ende en verftaen niet, dat,
indien in 't vervolgen, aentaften ofte apprehende-
ren , eenige vande voorfchreve Ledigh-gangers

ofte Mifdadige, gewont, gequetft ofte dootgefla-
gen waren, 't felve de voorfchreve Officiers.ghe-
imputeert fal worden, noch andere die delelve
gheaffiileert fullen hebben. Verbiedende oock
allen ende eenen ycgelijcken Capiteynen, Bevel,
hebberen ofte hare Lieutenanten, geene Soldaten
ofteKrijghs-Juyden, onder andere ghedient heb-
bende, in te fchryven, ofte onder haer Vendels te
ontfangen, 't en zy hem eerft ghebleecken zy van
de Pafpoort ende oorlof vande Capiteynen daer
fy onder geweeft hebben, op de pene van met der
claet af-gheilelt ende verlaten te zijn, ende haer
Capiteynfchap voor fulcks impetrabel te wefen.
Voorts hebben wy verboden ende verbieden wel
exprell�lijck by defen eenen yegejijeken, foo wei
Vivandiers als andere, van wat conditie ofte qua-
liteyt die zijn, te koopen noch te verkrygen by
wiiTel ofte anderfins, in wat manieren 't felve zy,
van de Soldaten ofte andere, eenige Vruchten
ofte gheilolen goederen als boven, op pene vande
Galge : Accorderende ende confenterende den
PorprietarifenofteEygenaers, ende den geenen
dien de voorfchreve goederen geftolen ende ghe-
rooft lullen zijn, de felve goederen te mogen aen-
tallen, aenveerden ende apprehenderen, alomme
daer men de felve fal konnen achterhalen, fonder
ghehouden te wefen tot eenige reltitutie van de
pryfe die daer voor foude mogen betaek geweeil
hebben, alwaer 't oock foo dat de voorfz goe-
deren verandert waren , ofte door veele handen
gepaifeert. Ende ten eynde het inhouden defer
mach nae-gekomen ende onverbreeckelijck on-
derhouden werden, ende niemandt daer van on-
wetenheyt en pretendere, Soo ontbieden ende
beveelen wy den Canceher, Prefidenten ende
Luyden vanden Provincialen Raden vande refpe-
ftive ge�nieerde Provinci�n, defe tegenwoordige
alomme te doen ende laten publiceren, daer men
in elcke der voorfchreve Provinci�n gewoonlijck
is publicatie te doen, den felven ende voorts alle
Magiftraten ende alle andere Officieren ende Ju-
ilicieren der voorfchreve Provinci�n beveelende
op privatie van haere Officien, midtfgaders alle
andere dien't aengaen mach , op de peynen bo-
ven verhaelt, den inhoudt van defen nae te ko-
men, ende onverbreeckelijck te onderhouden,
doen na komen ende onderhouden: Alfo wy tot
dienile vanden Lande, rulle ende verfeeckertheyc
der Gemeynte fulcks noodich bevonden hebben.
Ghegeven binnen de StadtUtrecht, onder onfe
handt ende Zegel, defen vierden Aprilis Anno
vijfthien-hondert fes en tachtigh. Onderteec-
kent, R. LEYCESTER. Noch neder,

By Ordonnantie van Syne Excellentie,

Onderteeckent,

chr. Huygens.

T"\ En Lefergelieve hier mede voor gcinfereert te houden het 8.9. en 1 o. Artijckel vanden Placate vanden thien-
U Jen Januari) 1587. midtfgaders h_e't ψ lo.enii. Artijckel inden placate vandenz8 September 1587. bes Je
op 'tfluck vande Monfleringejlaende hier onder inden t kienden Tytel, eerfie Deel, num, i.enx. gcJruckt.

α. PJa~

-ocr page 53-



	91 Jegens d'infra&ie der Sauvegarden-,, &g. 94 2. Placaet, Op de infra&e der SaWvegarden ende Lic�nt�n. In dak den zz Julij 1588.

)E Generale Staten der Vereenighde Ne- ^: derlandtfche Provinci�n, Alibo wy foo � langhs foo meer t'onfen grooten leetwe- --------f_en verftaen, hooren ende feeckerlick be- richt worden vande ongeregeltheden, exa&ien en onlydelijckenioetwille, die ghefchieden foo wel in't verhinderen, befvvaren ende belaften vande Schepen, goederen ende Koopmanfchappen, die by onfen voorvvete ende confent toegelaten wor- den, uyt ende inde Landen te gaen ende te ko- men, als mede in het overtreden van onfen goe- den wille ende intentie vande letteren van Sauve- garde, de Landtluyden ten platten Lande onder onfe protedlie fittende, wel en behoorlijck ver- leent , Ende dit alles niet tegenftaende de felve 't recht ende den taux van Licente, Convoye ofte Sauvegarde daer op gheftelt behoorlijck betaeldt hebben. Waer door den Staet, Middelen, ende publijcke authorit�yt vanden Lande feer worden vermindert, gekrenckt ende geconfondeert: Ver- oorfa�ckende alle 't felve dat het Krijghs-vokk fo wel te Water als te Lande in onfen dienfte wefen- de, te qualijcker betaeldt konnen worden. Ende dat erger is 5 wort ghecaufeert alfulcke verhinde- ringe inde Traffijcque en handel vanden Lande (daer by de felve principalick. zijn beftaende) dat, ten zy promptlijckdaerinneverfien worde, de felve Trafi�jcquen ende handelingen ghefchapen fouden zijn, vande beft gelegene ftroomen en paf- fagien te moeten diverteren, over Zee ofte andere omwegen, tot grooten ondienile vanden Lande, ende fouden mede de voorfz Huyfluyden ghe- nootdr�ckt worden, hare wooninge ende bouwe- rye ten platten Lande te verlaten. Om waer te- gens by behoudeniile vanden welftant defer Lan- den te verfien: SOO IST, dat wy by delibe- ratie vanden Rade van State der voorfz Veree- nichde Nederlanden, gheftatueert ende geordon- neert hebben, ftatueren en ordonneren by defen : Eeril, dat niemandt, 't zy Staten ofte Gouver- neurs van eenige particuliere Prov�ncien.Gouver- neurs ofte Superintendenten , Regenten ende Magiilraten van eenige Steden of Plaetfen, Over- ften, Capiteynen, ofte ander Volck van Oorloge, te Voete, te Peerde, ofte te Water dienende, oft yemandt anders, wie, of van wat Natie, qualiteyt of conditie die mach wefen, en fal mogen beftaen, ofte ftch vervorderen eenich letfel ofte empefche- ment te doen aende Schepen ofte Koopman- fchappen , 't zy Eetwaren ofte andere, uyt den Lande gaende ende varende, ofte in defe Landen komende, over de ftroomen, Rivieren, Zee-gaten ende Paffagien die by ons gheopent ende toegela- ten zijn, ende dien volgende 't geene daer toe by ons, ofte den genen die van ons daer toe is gelaft, boven de gewoonlijcke tollen geordonneett, be- taelt,ende behoorlijcke Pafpoorte verkregen ful- len hebben vande Convoy ende Licent-Meefters vande Steden ofte Plaetfe refpedHve daer de felve ghefcheeptende uyt-ghevoert, ofte in-gebracht lullen zijn, conforme de Placaten daer op uyt-		gegeven, ofte noch uyt te geveri. Van gelijcken, dat niemandt foo vaiid� v��rfz uytgaende goederen ende Koojpmahfchippeh, als de geene die door de voorfz gh�oorlooi�� paffa- gien inden Lande fullen komen , yet fal mogen nemen, eyfichen ofte vorderen in eeniger manie- ren, onder wat deckfel 't Mve o�ck foud� mogen wefen, boven den taux ende lyfte by ons, ofte den geenen die wy fulcks bevolen fullen hebben, daer op geftelt, ofte noch te ftellen, om in Handen van depublijcke Officieren vanden Lande betaeltte worden. Dat mede niemandt wie hy zy, v�ortaen h�m vermete ofte onderftae, in eeniger manieren te in- fringeren, ende den Ingefetenen ten platten Lan- de onder onfe protectie, ende des Vyandts fubje- &:ie fittende, ofte anderen, onvruchtbaer te maec- ken, te benemen, ofte te verhinderen,'! zy aen ha- ren lyve ofte goederen, het vrye gebruyek vande Sauvegarden , die wy , ofte die vanden voorfz Raede van State in onfen name verleent hebben, ofte noch fullen mogen verleenen: Noch oock de felve boven den taux by ons , ofte die van den voorfz Rade haer op gheleyt, te belaften, befwa- ren, ofte yetwes meer vande felve te nemen ofte af te eyffchen, 't zy onder deckfel van Contribu- tien, Fortificatie-geit, Karren, Pionniers, Tafl�l ofte Efcuirie-gelt, remonteren van gedevalif�erde Ruyteren, betalinge van hunne rantfoenen, aflig- natien van particuliere Gouverneurs,Capiteynen, ofte andere in eeniger manieren, onder wat deck- fel ofte pretext't felve foude mogen wefen, dire- itelick ofte indire&elick, 't en ware hen fulcks by expreffe A&e van ons, ofte die vanden voorfz Rade van State ware geaccordeert ende bevolen. Maer willen, ordonneren ende bevelen wel ex- preffelijcken, dateenyegelijck, hetzyGouver- neur,Overfte,Capiteyn, ofte andere van meerdere ofte mindere qualiteyt,met den opheve ende ont- fanck vande voorfz inkomen vande Sauvegarden laten bewoiden ruftelijck, ende vredelijck admi- niilrerendenOntfangers inhetquartier refpe&i- ve, by ons, ofte die vanden voorfz Rade van State daer toe geftelt, ofte noch te ftellen: Ende dat fy den felven Ontfangers tot het lichten ende exe- cuteren van dien (loo dickmaels fv des verfocht worden ) fullen hebben te doen alle mogelijcke hulpe ende aftiftentie. Ende om te voorkomen de leelijcke ende enor- me proceduren, concuifien ende exactieri, die wy verftaen by eenige ghepleecht te zijn , doende onder particuliere authorit�yt executeren haere eygen pretenfien ofte aifignatien die fy hebben, ende oock by't Krijghs-vokk onder deckfel van executie-gek, Vangehis-koften, ende andere op- gcfochte aftien deft Lantfaten opgeleyt-. Soo heb- ben wy geordonneercende ordonneren by defen, dat voortaen op de voorfz Landtfaten geene exe- eutien, 't zy voer de ordiharife loopendecontri- butien

-ocr page 54-



				k> �.Tit. i.Ded 96 SauVegarde fittende, 't vrye gebruycfcvari dien te benemen, ofte onder 't �en ofte 't ander deckfel, gelijck vooren verhaelt is, fonder behoorlick con- fent van ons ofte die vanden voorfchreven Rade van State daer toe te hebben: Van de felve boven hare ordinarife Contributien yetwes meer af te vorderen, ofte uyt hare priv�e authoriteyt (den Ontfanger voorby gaende) te executeren, eenige executie of vangenis-koften boven den voorfchre- ven geitelden taux af te dringen, de Gevangenen inde gevangeniffe qualijck te tracleren, fonder de felve in recht te prefenteren, gevangen te houden liggen, ofte anderfins defe onfe Ordonnantie en- de Verbodt over getreden te hebben: Soo willen wy dat de felve fullen worden 'ghehouden, ende exemplaerlijck gheilraft, als Vyanden van den welilant defer Landen, indien 't felve te Water gefchiet, door ende by kennifle vanden Admirael Generael, ende 't Collegie van de Admiraliteyt in't quartier daer't felve ghebeuren fal, ofte by preventie by de Collegien vande Gecommitteer- de Raeden van State vande Provincie daer inne fulcks gebeurt: Ende indien fulcks te Lande ghe- fchiet, by die vande Raden van State, of by pre- ventie by de Collegien vande Gecommitteerde Raden van State vande Provincie dae� inne fulcks ghebeurt: Welcke wy beyde refpectivelijck ge- ordonneert ende bevolen hebben , ordonneren ende bevelen by defen, indien het empefchemenr, of de exadtien ghedaen zijn by eenige particuliere Provinci�n, Steden, Collegien ofteNeeringen, dat fy de felve condemneren in alle de kotten» fchaden ende intereilcn die de Koopluyden ofte Schippers by het empefcheren ende verhinderen in hare palfagie, ofte anders de Landtfaten ghele- den: Ende daer en boven vierfchat te reftitueren, 'tgeene fy uyteygen authoriteyt van impofitien vanden felven ghenomen fullen hebben, daer van de Koopluyden , Schippers , ende Landtfaten hare af-gedruckte penningen fullen worden ghe» reilitueert, ende de andere drie vierendeelen ful- len bly ven tot profijt vande gemeene faecke^voor 't intereft 't welck het Landt door dufdanige ver- hinderinge ende abufen is lydende �. Waer van de executie ghedaen fal worden by aenhoudinge van Perfoonen ende goederen vande felve Provin- ci�n , Steden ofte Collegien, ende verkoopinge van hare goederen. Ende indien die fauten ghe- daen zijn by eenige Krijgs-Overften, Capiteynen ofte ander Vokk van Oorloge, te Water ofte te Lande, willen wy dat fy de felve condemneren ende itrafl�n capitalijck aen lijf ende goet, als Vy- anden van 't ghemeene befte, ende Perturbateurs vande gemeene rufte. Ordonnerende wel exprefl�lijcken, dat in afle ghefchillen, die ter oorfaecke vande contraventie van defe onfe Ordonnantie ghemoveert fullen worden, fommierlijcken fal worden gheproce- deert, ofte dat anders by ons, ofte den Raedt van State, de felve ghefchillen fullen worden gheevo- ceertendegetermineert tot kofte vande gene die daer van de kennifle heeft begonft te nemen, die oock boven dien in alfulcke muldten fullen wor- den ghecondemneert, als wy ofte den Raede van State fullen arbitreren, * Ende
		9f Plaatene� 4B�e butien ende f" o�rage-gelt,ofte vande andere aflig- natien particuliere toekomende, en fullen mogen worden ghedecreteert, uytgegeven ofte ghedaen, dart by ende op den fchriftelijcken lail ende bevel vande voorfz Ontfangers van de Contributien van Sauvegatden. Welcke wy willen dat voort- aen daer inne onvcrbreeckelijck fulcke ordre ful- len houden, dat fy geen executien vari voorgaen- de ofte toekomende aflignatien, particulier com- peterende, en fullen doceren, belaften ofte uyt- geven, 'ten zy alvooren allede loopendeende toekomende Contributien vervallen, ende noch te vervallen (met goeden rechte voor allen , ten behoeve vanden Krijghs-volcke geprefercert) ten vollen onufangen, ende in beurfe ghekomen lul- len zijn. Dat voorts mede foo wel de Ruyteren ende Knechten d'executie ghedaen hebbende , als de Provooften ofte andere die de bewafinge vande Gevangenen.fal zijn bevolen ende competeren, haer fullen moeten ende hebben te contenteren �netdenredelijckentaux, voor de executie ende bewaernifl�, die Wy, ofte die van on.fen Raede van State daer op fullen itellen, ende hen by den voorfchreven Ontfangers gheinfinueert fal wor- den. Ende op dat niemant buyten redene befwaett, ofte e�nign overlaft gedaen en worde: Soo willen wy, dat voortaen alle de gene die hare Perfoonen ofte goederen vanden voorfz platten Lande inge- bracht fullen worden, ten eerften dage, ofte ten langhften des anderen daeghs, indien fy het be- geeren, in hare wettelijcke defenfie fullen worden ghehoort ,� te weten, indien 't felve is voor eenige ordinarife ofte extraordinarife Contributien, Fou- rage-gelt, ofte andere aflignatien by de voor-ghe- melde Ontfangers ter executie gheilelt, voor de Magiftraten vande Stede daer de felve in gebracht fullen worden -.Ende indien 't felve zijn andere Perfoonen refiderende buyten de plaetfen onder onfeSauvegarde fittende , die men pretendeert rantfoenabel te zijn, voor den Krijghs-raedt der voorfz Stede, ende dat van derden te derden dage daer inne geprocedeert worde. Behoudens noch- tans , dat foo wie hem by eenige der voorfz yon- nifl�n ofte uytfpraecken fal bevinden befvvaert, daer van fal mogen appelleren, ende hem beroe- pen aen die vanden voorfz Rade van State, de welcke wy de eyntlijcke decifie van dien bevolen hebben, ende bevelen by defen: S onder dat mid- deler-tijt, ende hangende de felve procedure, ye- manden eenigeiiOverlail ofte ghewelt aen gedaen fal mogen worden. Ende indien yemandt als noch foo vermetelijck bevonden foude mogen worden, niet tegenitaen- de defe onfe Ordonnantie ende Verbodt, 't zy om ile Schepen , goederen ofte Koopmanfchappen met behoorlijeke Pafpoorte, foo hier vooren ghe- feytis, uyt den Lande varende ,.ofte daer inne ko- mende, in hare paflagien te beletten, verhinderen ofte eenigerhande befwaerniifen ofte impofitien iiyt haere eygen.authoriteyt.vande felve te ey-'* icheu, af.te nemen, of de Landtfaten, onder onfe

-ocr page 55-

97 J^e§^ei*^s d'infra�ie d�r

�nde teii eynde h�t inhouden defer alomme
mach worden onderhouden , ende de C�ntra-
venteurs van dien gheftraft naer behooren, Soo
ontbieden ende b�veelen-Wy alle Gouverneurs
ende Staten valide refpeftiV� Provinci�n , alle
Colleeien van Raeden, Officieren ende Magiftra-
ten vande Steden ende platten Lande ; allen
Kriiehs-Overften, Capiteynen ende ander
Volck van Oorloge , in onien dienfte wefende te
Waterende te Lande, tePeerde endeteVoete,
ende allen anderen die het felve �ehichfms aen-

Stadthouders ende Staten, ofte hare Gedeputeer-
de Raeden vande Provinci�n refpedtive van Gel»
derlandt ende 't Graeffchap Zutphen, Hollandt,
Zeelandt, Utrecht, Vrieflandt ende Over - Yi��l;
ende allen anderen Jufticieren , Officieren ende
Dienareii des verfocht zynde, dat fy dele v��r-
gaende Ordonnantie alomme doen kondigen,
uytroepen ende publiceren, daer men ghewoon-
lick is �ytroepinse ende publicatie te doen: Pro-
cederende tegen de Overtreders van dien, tot de
penen ende amenden hier boven verhaelt, fonder

aenmach, datfy t'ailen tyden, foo veel in haer
Sermoeen lal zijn, ende des verfocht ofte ghebe-
denzynde, felfs, ende by haer onderhebbende
Kriiglis-luyden fullen affifleren in 't executeren
ende volbrengen van defeonfe Ordonnantie, by
aliulcke wegen als by ons, denRaede van State,
ofte by den voorfchreven Admirael, ende Colle-
pien vande Admiraliteyt refpeclive geordonneert
lal worden, op ghelijcke pene. Ende op dat nie-
mant van den inhoude defer ignorantie en preten-
dere, ofte onwetemchap daer af en hebbe, Ont-
bieden Wy daeromme ende beveelen wel fcher-
pelijck onfen lieven ende leer beminden, den

eenige gunfte, faveur ofte dii�imulatie ter contra-
rien. Ende dit alleenlij eken byprovifie, ter tij dt
toe anders daer op fal weien verfieii: Want wy
't felve tot voorderinge vanden Lande alfo bevon-
den hebben te behooren.

Gegeven in 's Grave�-Hage den twee en rwin-
tichft�n Julij vijfthien-hondert acht en taehtigh.
Onder ftondt, Ter Ordonnantie van mijn Heeren
de Staren Generael der Vereenichde Nederlan-
den. Ter Relatie vanden Raedt van State der
felver.

Chr. Hujvens,

3. Placaet, op het uytlo�pen ende difordren van het I\ri)ghs*volc\. In date

den zo Aprilis 1589. '

E Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden , Allen den geenen die defen
fullen fien ofte hooren lefen , Saluyt.
Alfoo ons veele ende menighvuldige
klachten voor-gekomen zijn, fonderlinge. Van
den Ingefetenen vanden platten Lande, foo wel
onder onfe fubjedtie als Saiivegarde fittende,
over die onbehoorlijcke ende exceffive daden ,.
concuffien ende exadtien die den felven aeivge-
daen worden by het uytloopende Krijghs-volck
in onfen dienfte wefende, ende andere onder de
felve fchuylende, foo wel in 't berooven van hare
Beeften , Meublen ende Have , af-branden van
hare Huyfen , als vangen ende aentaften van
haere Perfoouen , oock mede over die quade
Traktementen die de Cepiers ende Provooften
aendoen den geenen die fy van de platte Landen
ter oorfaecke vande Contributie, ofte andere, ge-
vangen hebben, ende �ver de groote exadtien die
fy onder 't deckfel vande koften by ende ter oor-
faecke vande felve vangeniffe ende detentie ghe-
vallen, als uyt verfcheyden anderen ghefoehten,
over - genomen, gekochte, ofte ongeliquideerde
adtien, buyten de gewoonlijcke ende geordon-
neerde maniere ende forme van procederen, zijn
gebruyc kende: Waer door niet alleen der Landen
authoriteyt ghekrenckt, maer oock de middelen
vanden Lande ghefwackt ende feer vermindert
worden. SOO IS Τ , dat wy begeerende hier
inue te verfien,by deliberatie van die vanden Rade
van State der voorfz Vereenichde Nederlanden,
geftatueert ende geordonneert hebben, ftatueren
ende ordonneren by defen.

Dat tot bevrydinge van de Ingefetenen , foo

van de Steden als platten Lande , midtfgaders
den reyfenden Man ende andere onder onfe Sau-
vegarde fittende, geen Krijghs-volck ofte Sol-
daten in onfen dienfte ende foldye wefende, ofte
onder de felve fchuylende, Vrybuyteren, ofte
andere, 'tzy niet ofte fonder confent van haren
Overiten, op de voorfchreve platte Landen, en
fullen mogen trecken uyt de Plaetfe, Stede ofte
Stercktedaer innefyinGuarnifoen gheleyt ofte
vergadert fullen wefen , ofte haer onthouden,
anders dan om eenigh exploicl: van Oorloge re
doen , ende als dan teil miriiten met vijftigh
in 't ghetale in eeue troupe , gheleydt by een
Capiteyn, Lieutenant ofte Vendrigh , ofte ont
cenich Convoy te doen met minder getal, heb-
bende ten miniten by hen eenen Sergeant met
een Pas-cedel, ofte ander fchriftelijekbefcheyt
van hacren Overiten, Capiteyn , ofte andere"
commanderende ter Plaetfe daer fy van daen ko-
men : ofte om door Onfe , ofte der Heeren
Raeden van State fchriftelijcken laite, ofte van
de Ontfangers der Contributien , eenige exe-
cutie op de Ingefetenen defer Landen, ende an-
dere onder onfe protectie*ende Sauvegarde fit-
tende , te doen , met foo veele Krijghs-volcks
als daer toe noodich fal zijn, gheleyt by een Ca-
piteyn ofte andere foo vooffchreve is, die gehou-
den fullen zijn by haer Krijghs-volckteblyven,
totdat fy w�der-gekeert fullen zijn indeGuarni-
foenen ofte Sterckten daer fy uytgetr�ckeit ful-
len wefen.

Sullen oock ghehouden zijn te verantwoor-
den van alle de adtien die by haer onderwefende
fcrijgs-volck op den felven tocht bedreven fulleri
G wefen,

-ocr page 56-

mmmm

PIacaten_>. 4.Boeck

lOO

de gheene die daer van de kennifle heeft begonft
te nemen, ofte behoorde ghenomen te hebben,
die oock boven dien in alfulcke muldten fullen
worden ghecondemneort, als Wy, ofte den Rade
van State fullen arbitreren: Sonder dat men hier
mede verftaet te derogeren de voorgaende Placa-
ten, daer by den Huyiluyden wort toe-ghelaten
den Krijghs-luyden die henluyden eenige daet-
lijcke overlaft doen , ofte aen hare Perfoonen ofte
goederen befchadigen , te mogen wederftaen,
ende hen daer tegens met behoorlijcke middelen
defenderen, maer dat de felve, ende het confent
henluyden daer by gegeven, fullen blyven in haer
geheel.

Ende ten eynde het inhouden van defe alomme
mach worden onderhouden , ende de Contra-
venteurs van dien gheftraft naer behooren: So�
ontbieden ende beveelen Wy allen Staten ende
Gouverneurs van de refpedtive Provinci�n, allen
Collegien van Raeden , Offideren ende Magi-
ftraten van de Steden ende pl�te Landen, allen
Krijghs-Overften, Capiteynen, ende ander Volck
van Oorloge in onfen dienfte wefende, te Peerde
ende te Voet, ende allen anderen die het felve ee-
nichfins aengaen mach, dat fy t'allen tydenfoo
veele in haer vermogen fal zijn, ende des verfocht
fullen wefen, felfs, ofte by haer onder-hebbende
Krijghs - luyden fullen affiiteren in 't executeren
ende volbrengen van defe onfe Ordonnantie naer
behooren, by alfulcke wegen als by ons, ofte den
Rade van State geordonneert fal worden, op ge-
lij cke pene.

Ende op dat niemandt van den inhouden defer
ignorantie pretendere, ofte onwetenfchap daer
af en hebbe, Ontbieden Wy daerom ende Devee-
len onfen lieven ende feer beminden den Staten
ofte haere Gedeputeerde Raeden, Stadthouders
van de Provinci�n refpective van Gelderlandt
ende't Graeffchap Zutphen, Hollandt, Zee-
landt , Utrecht, Vrieflandt ende Over-YfTel,
ende alle andere Jufticieren, Officieren ende Die-
naren des verfocht zynde , dat fy defe voor-
noemde Ordonnantie alomme doen verkondi-
gen , uytroepen ende publiceren , daer men
ghewoonlijck is uytroepinge ende publicatie te
doen: Procederende tegens de overtreders van
dien tot de peynen ende amenden hier boven ver-
haelt, fonder eenige gunfte, faveur ofte diiTimu-
latie ter contrarien: Want \vv het felve tot voor-
deringe vanden Lande alfoo nebben bevonden te
behooren.

Gegeven in 's Graven-Hage op den negen-en-
twintighften dach Aprilis, Anno vijfthien-hon-
dert negen - ende »tachtigh. Was gheparagra-
pheert, /. Matenejfe,^vt� Onder ftondt, Uyt be-
vel van myne'Heeren de Staten Generael derVer-
eenichde Nederlanden. Noch leger, Ter Relatie
vanden Rade van State der felver.

Onderteyckent,

wefen, ende dien volgende ghehouden zijn de ex-
ceflen te doenftraffen �. op pene dat men de feive
verhalen fal aen hare eygen Perfoonen,befoldinge
ende goederen.

Dat mede geene Overilen , Capiteynen ofte
andere Bevelhebberen van Oorloge , en fullen
mogen pretenderen, ende veel min yet eyiTchen
ofte af nemen van de Provooften, Cepiers ofte
anderen, ter faecke van de koffen van de Gevan-
genen , ofte van de Gevangenen felfs, die van de
voorfchreve platte Landen, 't zy voor achterwe-
fen van haere Contributien ofte anderfins in - ge-
bracht fullen worden , fulcks wy verftaen met
groote onordinge in fommige oorden fonder on-
i�n wete ofte confent ingebroocken te zijn. Ende
willen voorts dat de voorfchreve Provooften, Ce-
piers ofte andere, dien de%ewaringe vande voor-
fchreve Gevangenen fal competeren, haer con-
tenteren ende ghenoegen laten fullen met der-
tich ftuyvers voor 't fluyten ende ontfluyten van
elcken Perfoon , ende met twaelf ftuyvers des
daeghs voor de mont-koften oock voor elcken
Perloon, daer vooren fy gehouden fullen zijn de
felve Gevangenen redelijck te tradteren, ende wel
te bewaren.

Ende of eenige Overften , Capiteynen , Be-
velhebberen , Ruyteren ofte Soldaten haer des
niet tegenftaende onderftonden anders dan ter
oorfaecken, ende in manieren voorfchreve, uyr
hare Guarnifoenen op de voorfchreve platte Lan-
den te loopen, ofte de in-ghebrachte Gevange-
nen boven den taux voorlchreve te befwaren,
ofte in ghevangenifle qualijck te tradteren, foo
willen wy dat de felve, fy zijn in onfen dienite
ofte niet, ende de Overften ende Capiteynen die
fulcks fullen geconfenteert ofte toe-geftaen heb-
ben , fullen worden ghehouden ende exemplaer-
i lijckgheftraftalsongehoorfame, Vyanden ende
Perturbateurs van de ghemeene rufte ende wel-
flant van den Lande, ende dat voor den Gouver-
neur ende Capiteyn Generael van de Provincie
refpedtive, onder wiens ghefach fulcks ghebeurt
fal zijn, ofte anderfins indien de felve daer van
in ghebreecke fouden blyven, by preventie door
den Raede van State, ofte Collegien van de Ge-
committeerde Raden van de Staten in yeder Pro-
vincie , oock door de Prefidenten ende Raeden
van den Provincialen Hove, ende andere Magi-
ftraten ende Officieren, in Criminele faecken de
adminiftratie van Juiti�e hebbende, in de Pro-
vincie daer fulcks ghebeurt is, die men midts defe
daer toe authorifeert, foo men verftaet dat het
Privilegie Militaire in d�fen ceileert, ende gheen
plaets heeft.

Ordonneren mede wel exprefi�lijck , dat in
alle de queftien ende Proceffen die ter oorfaeeke
van de contraventie van defe onfe Ordonnantie
tegens den Volcke van Oorloge fullen worden
ghemoveert, fommierlijckfal geprocedeert, ende
Recht ende Juftitie gheadminiftreert worden,
ofte dat anders, ende by faulte van dien, byons
ofte den Raede van State de felve fullen worden
ghetermineert, ende gheexecuteett tot kofte van

Chr. tiwjgem.

Pla-

-ocr page 57-

Jegens dinfraftie der Sa�vegarderu, > &c.

102

ΙΟΙ

Placaet, IVaer by fcberpelijck^verboden worden defchaden, ongeregdthe-

den en exccffen, die by het Vokk van Oorloge, in dienfle vande v�prfz Staten wefende, ghedaen wor-
den, te JVai'er ende te Lande, fio binnen de Fereerfighde Nederlanden, als in de aenpalende na gebuy-
ren, Vrienden ende Neutrale Landen: Mitfgadersdeinfraftiender Sauvegarden_tendehet onbe-
hoorlijck uyt rijden ende uyt loopen der Ruyteren ende Knechten. In date den %S September ι �90.

*φ_ E Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden, Allen den genen die defe ful-
len'fien ofte hooren lefen, Saluyt. Alfoo
verfcheydene klachten dagelij ex gedaen
worden,dat niet tegenilaende het Volck van oor-
logeen dienile defer Landen wefende, fo eenpaer-
lijck'ende redelijck betaeldt wort, als ons eenigh-
finsmogelijckisj de felve hen onderftaen, con-
trarie onfe verfcheydene voorgaende Ordonnan-
tien ende Placaten, velefchaden, ongeregelthe-
den ende exceiTen, te Water ende te Lande, foo
binnen de Vereenighde Landen, als inde aenpa-
lende Nagebuyren, Vrienden ende Neutrale Lan-
den te doen, te infringeren onfe Sauvegarden, ge-
geven de Dorpen, Plaetfen ende Ingefetenen on-
der des Vyants ghewelt fittende, niet tegenftaen-
de fylieden den taux daer op fy gheftelt zijn beta-
len, te beletten het inkomen ende uytvaren der
goederen in defe Landen komende , ofte op de
i�lve ghedeftineert wefende, ende uyt de felve op
Vyanden ofte andere Landen, met onfen confen-
te varende, ende voorts verfcheyden ongeregelt-
heden te plegen in 't uyt-rijden ende uy t-loopen:
Waer uyt veroorfaeckt wort, dat de platte Lan-
den hare Contributien niet en konnen op bren-
gen, dat deTraffijcquenverminderen, endede
lelve vande ordinarife Stroomen ende Rivieren
grootelijcks gediverteert, ende confequentelijck
den ftaet defer Landen ghekrenckt, ende de mid-
delen tot betalinge van 't Volck van Oorloge, te
Water ende te Lande dienende , de Landen ont-
trocken worden, de publijcque authoriteyt gevio-
leert wort; de Nagebueren, Princen, Heeren ende
Republijcquen , tegensdefe Landen tot onwille
verweckt worden, ende veele andere onbehoor-
Hjckheden, tot nadeel vanden welitant defer Lan-
den, ende de vrientfehap die wy met alle Vrien-
den ende goede Nagebueren verftaen te houden,
gepleecht, alles tegens onfe goede meeninge ende
intentie. Omwaerinne tot dienile defer Landen
endede Ingefetenen der felver, tot behoorlijcke
conteatement vande Nagebueren, Princen, Hee-
ren ende Republijcquen, ende tot verfeeckeringe
vanden reylenden Koopman , ende vorderinge
vande Commercien te voorfien. S O O IS Τ,
dat wy by deliberatie vande Raden van State der
vooriz. Landen, boven de voorgaende Ordonnan-
tien by ons hier op uytgegeven, van nieuws geor-
donneert ende gheilatueert hebben, ordonneren
ende ftatueren by delen.

Inden eerften, interdiceren ende verbieden wy
wel fcherpelijck alle het Volck van Oorloge, te
Peerde ende te voete, te Water ofte te Lande op
onfebeilellingeende CommhTie dienende, ende
alle andere van wat Natie, qualiteyt ofte conditie
die zijn , eenige Perfoonen ofte hare goederen,
roerende ofte onroerende,in Steden ofte ten plat-

ten Lande onder onfe ghebiet, protectie ofte Sau-
vegarde fittende, noch de Onderfaten van eenige
Princen, Heeren ofte Republijcquen, met dele
Landen in vrientfehap ofte neutraliteyt wefende,
te befchadigen, verongelijcken, ofte overlait te
doen in eeniger manieren.

infgelijcx verbieden wy den felven wel expref-
felijck, hen te vervorderen eenigh letfel ofte em-
pefchement te doen aende Schepen ofte Koop-
manfehappen, 't zy Eet-waren ofte andere, uyt,
ofte inde Vereenighde Landen varende, over de
Stroomen■, Rivieren, Zee-gaten ende andere Paf-
fagien, te Lande ofte te Water: Maer beveelen de
felve vry ende onverhindert (Voldaen hebbende
de Ordonnantien ende Lyften by ons op 't ftuck
vande Convoyen ende Licenten gemaeckt) te la-
ten palieren, fonder hen yet af te eyfehen ofte af
te nemen in eeniger manieren.

Interdiceren voorts den felven eenige Perfoo-
nen , Schepen ofte goederen, komende ofte ghe-
munt hebbende op defe Vereenigde Landen, ofte
uyt de felve op Vyanden ofte nagebueren Landen
varende, onderwegen in Vyanden ofte in de Nae-
gebueren Landen, varende na de Plaetfen daer die
ghedellineert zijn, op de Rivieren ofte anderfins
aen te rantfen, te overvallen, befchadigen ofte be-
letten in hare reyfe.

Ende alfoo tegens de voorfz Poincren, contra-
rie onfe goede meeninge ende intentie, hier voor_rtijts verfcheyden excel��n ende ongeregeltheden
geperpetreert zijn door het onordentlick uytloo-
pen der Ruyteren ende Soldaten, ende andere,
onder den felven fchuylende, die hen voor Solda-
ten defer Landen uyt gheven, ende nochtans niet
en zijn �. Soo bevelen wy wel exprell�lijck by de-
fen , dat geene Krijghs-lieden te Peerde ofte te
Voete, te Water ofte te Lande dienende, ofte an-
dere,met, ofte fonder confent van haren Overften
ofte Capiteyn, op de platte Landen, ofte op de
Rivieren, Stroomen ofte Wateren, tot eenigh ex-
ploi�tonder het deckfel vande Vyanden afbreuck
te doen ofte anderilns,en fullen trecken in minder
getal als vijf en twintigh, gheleyt door eenen Ca-
piteyn, Lieutenant, Vendrigh, Sergeant ofte Cor-
porael, ende met een Pas-cedel van den O verften
ofte Capiteyn, commanderende ter plaetfe daer
de felve fullen uyt-trecken, 'ten ware een ofte
twee te famen uytgefonden wierden alleenlijck
op kontfehappen: Ende fullen de Officiers, die
met de Krijghs-lieden uytgefonden worden, ghe-
houden welen by den felven te blyven, tot dat fy
wederom fullen wefen gekeert in haer garnifoen,
ende te verantwoorden de daden endemifdaden
van haere Soldaten, ende alle excci��n te doen
ilraffen, op pene dat men 't felve aen haer eygen

G ij Per-

-ocr page 58-

loj PlacateiL-j. 4-Boeck. �.Tit. i.Deel.

IO4

dat anders by ons ofte den Rade van State de fel-
ve ghefchillen fullen worden geevoceert ende ge-
termineert tot koile vande geene die daer van de
kenniffe heeft begonftte nemen, dieoock boven
dien in alfulcken mulfte fullen worden ghecon-
demneert, als wy ofte den Rade van State fullen
arbitreren.

Ende ten eynde het inhouden defer alomme
mach worden onderhouden, ende de Contraven-
teurs van dien geftraft nae behooren, foo ontbie-
den ende verfoecken wy de Staten ende Gouver-
neurs vande refpeftive Provinci�n, beveelen alle
Collegien van Raden, Officieren ende Magiftra-
ten vande Steden ende platten Lande, alle Krijgs-
Overilen, Capiteynen ende ander Volck van oor-
loge , in onfen dienfte wefende, te Water ende te
Lande, te Peerde ende te Voet, ende alle andere
die het felve eenighfms aengaen mach, dat fy t'al-
len tyden, foo veel in haer vermogen fal zijn.ende
des verfocht ende geboden zynde, felfs, ende by
haer onderhebbende Krijghs-volck, fullen affiile-
ren in't executeren ende volbrengen van defe onfe
Ordonnantie, by alfulcke wegen, als by ons ofte
den Rade van State, ofte by den voorfz Admirael
ende Collegien van de Admiraliteyt refpective
geordonneert fal worden, op gelijcke pene. Ende
op dat niemant van het inhouden defer ignorantie
en pretendere, ofte onwetenfchap daer af en heb-
be, ontbieden ende beveelen wy wel fcherpelijck
onfe lieve ende feer beminde de Staten, Stadt-
houders, ofte de Gedeputeerde Raden vande Pro-
vinci�n refpedtive van Gelderlant ende het Graef-
fchapZutphen, Hollandt, Zeelandt, Utrecht,
Vrieflandt ende Over-Yffel, ende alle andere Ju-
ilicieren, Officieren ende Dienaren des verfocht
zynde , dat fy defe onfe Ordonnantie alomme
doen kondigen, uytroepen ende publiceren, daer
men gewoonlijck is publicatie te doen -. Procede-
rende tegens d'overtreders van dien tot de penen
ende amenden hier boven verliaelt, fonxler eenige
gunile, faveur ofte diffimulatie ter contrarie. Ende
tot beter onderhoudinge van defen, de felve pu-
blicatie alle vierMaenden te renoveren, fonder
eenigh ander lail daer op van ons te verwachten:
Want wy 't felve tot dienile vande Landen alfoo
bevonden hebben te behooren. Gegeven in
's Graven-Hage den fes en twintighften Septem-
ber Anno vijfthien-hondert tnegentigh. Gepa-
rapheert,C, Aemfma,ⁿ' Onderilotidt,&c On-
derteyckent, G. van Zuykn.

Perfoon, befoldinge ende goederen fal verhalen.

Ende indien yemandt defe onfe Ordonnantie
ofte eenigh Poind van dien bevonden wort.ghe-
contravenieert te hebben, foo ordonneren \vy dat
de felve exemplaerlijck fal worden geilraft, indien
't felve op de Wateren, ofte aende Perfoonen en-
de goederen, gefcheept zijnde, is gefchiet, binnen
ofte buyten de Vereenighde Landen, by kenniffe
vanden HeereAdmiraelGenerael, ofte hetCol-
legie vande Admiraliteyt, in het quartier daer't
felve ghebeuren fal, ofte by preventie by het Col-
legie vande Gecommitteerde Raden vande Sta-
ten vande Provincie daer inne fulcks gebeurt, ofte
de plaetfe van het faiit naeft ghelegen -. Welcken
vvy refpeclivelijck gheordoniieert ende bevolen
hebben, ordonneren ende beveelen by defen, in-
dien 't exces, empefchement, ofte de exa&ien ge-
daenzijnbyeenigeparticuliere Provinci�n, Ste-
den, Collegien ofte Neeringen , dat fy de felve
contamneren in alle de kollen., fchaden ende in-
tereilen,die de Koopluyden ofte Schippers by het
empefcheren ende verhinderen in hare paffagien,
ofte andere goede Luyden, geleden hebben, ende
daer en boven vierfchat te reftitueren van 't geene
fy uyt eygen authoriteyt vanden felven genomen
lullen hebben., daer van de Koopluyden, Schip-
pers, ende andere, hare af-ghenomen penningen
ende goederen, boven de koilen ende intereften,
fullen worden ghereftitueert, ende de andere drie
vierendeelen fullen blyven tot profijt vande ghe-
meene fake , voor het intereft het welck het Lant
door dufdanige exceffen, verhinderinge ende abu-
fen, is lydende: Ende fal de executie gedaen wor-
den byaenhoudinge van Perfoonen ende goede-
ren vande felve Provinci�n, Steden ofte Colle-
gien , ende verkoopinge vande felve goederen.
Ende indien de fautei� ghedaen zijn by eenige
Krijghs-Overften, Capiteynen, ofte ander Volck
van Oorloge, te Water ofte te Lande dienende,
ofte andere,willen wy dat fy de felve fullen con-
demneren ende ilraflen capitalijck aen lijf ende
goederen, als Vyanden van het ghemeene befte,
ende perturbateurs vande gemeene ruile,ende dat
uyt hare goederen de geintereiTeerde fullen wor-
den gecontenteert, foo verre die ftrecken mogen.

Ordonnerende wel expreffelijck, dat in alle ge-
fchillen, die ter oorfaecke vande contraventie van
defe onfe Ordonnantie ghemoveert fullen wor-
den , fommierlijck fal worden geprocedeert, ofte

5 ♦ Placaet, op het uytloopen der Soldaten. In date den vijfden 3\(jj>emkis
1591.

Krijghs-volck en fouden mogen uyt-trecken, om
den Vyandt af breuck te doen, ofte ander exploift
van Oorloge, dan met feecker competent ghetal
van Krijghs-volck, geaccompagneert met den Ca-
piteyn, Lieutenant, Vendrigh , ofte ten minften
eenen Sergeant, die van der felver acti�n op den
wegh fouden hebben te verantwoorden , dat
nochtans dies onaengefien verfcheyden Solda-
ten,ende andere Vagabonden onder 't deckfel van

Sol-

E Staten Generael der Vereenighde Ne-
derlandtfche Provinci�n, Allen den gee-
nen die defe fullen fien ofte hooren lefen,
Saluyt., Alfoo ons dagelijcks meer ende
meer veele ende verfcheyden� klachten komen
vande Landtfaten ten platten Lande, fittende on-
der onfe Sauvegarde ende Contributie, dat al is 't
dat by onfe, voorgaende Placaten wel exprei��lick
verboden is , dat geene van onfe Soldaten ende

-ocr page 59-

105 Jegens d'inffadie der Sauvegardei^, &p.

106

Soldaten, ofte onder de felve fchuylende, hen da-
eeliicks vervorderen op de voorfz platte Landen
meevier viif,fes,thien ende twaelf, ionder ordon-
nantie ende Officier te komen, ende aldae.r liggen
fchuvlen in Boflchen, Heggen ende andere Hoec
L_n iedryvende op de felve Ingefetenen (niet te

van elck der Ge�nieerde Provinci�n, daer het de
voorfz Landtfaten belt gelegen fullen vinden, om
by de felve de kennifi� daer van ghenomen, ende
de Mifdadigen nae haer verdiende geilraft te mo-
gen worden: Alle welcke, foo wel de Lantfaten,
als mede Raedt van State, ende Gecommitteerde

yenilaeiide fy onder onfe Sauvegarde fitten, ende
�nre opeeleyde Contributien betalen) alle moet-

Raden van yeder Provincie voorfz, wy tot fulcks
(foo vele des noot zy) geauthorifeert hebben, en-
de authoriferen by defen. Ende of in het appre-
henderen van de felve Soldaten, Vrybuy ters ofte
Vagabonden, doende refiftentie, eenige van hen
ghequetil ofte van levenden lyve ter doot fouden
mogen ghebracht worden, (foo verre wettelijck
blijekt van der felver mif handelinge ende geweit)
willen dat de fmerte ofte dootflach de yoorfz
Lantfaten niet geimputeert, nochte daerom ghe-
ilraft en fullen worden. Verbieden oock wel ex-
preiTelickde Gouverneurs, Capiteynen ende alle
Soldaten, vande Compagnie ofte Garnifoen daer
de felve gevangene,gequetile ofte geblevene,uyt-
getrocken fullen zijn, ende alle andere, de voorfz
Lantfaten fulcks na te houden,daerom te quellen,
moleileren, ofte eenige recompenfe daer voor te
willen hebben, veel min hen af te dringen ofte ee~
nigh ghewelt daerom aen te doen �. Maer indien fy
op de voorfz Landtfaten eenich recht ofte actie
meenen te hebben, willen dat fy de felve fullen in-
tenteren voor den voorfz Rade van State,ofte het
naeile Collegie vande Gecommitteerde. Raeden
vande Provinci�n refpective, t'harer keure ende
optie, de welcke wy ordonneren, hen daer van
goet, kort ende onvertogen recht te doen, foo
vele eenighfins mogelijck wefen fal. Verbieden
voorts meer» dat niemant wie hy oock zy, uy t ey-
gener authoriteyt de voorfz Lantfaten en fal mo-
gen moleileren, veel min executeren voor eenige
oude fchulden, pretenfien, acti�n ofte affignatien,
by wien de felve oock gegeven,ende �y t wat faec-
ke die gefproten mogen zijn: noch oock befwaren
onder deckfel van Fortificatie, met Karren, Peer-
den, perfonele dienilen of beden, noch voor't
verlies van Peerden of Wagenen, of eenigh geit in
plaetfe van dien, of anders, onder wat decki�l her
felve foude mogen wefen, af te eyfehen, 't en ware
fulcks alvooren by ons of die vanden Rade van
State voorfz geaccordeett ende geadvoueert wa-
re : In wekken gevalle noch wy willen dat d'exe-
cutie daer van ghedaen fal worden by ende op den
fchriftelijcken laft vande Ontfangers vande Con-
tributien inden quartie re refpective by onsgeilelt,
volgende de ordre die haer ghegeven is, ende an-
ders niet : qp pene die anders bevonden fullen
worden gheattenteert ofte ghepoocht te hebben,
van het verlies van hare fchult ofte actie, indien fy
eenige hebben, ende bov�dien arbitralick geilraft
te worden nae gelegentheyt vande faecke. Ende
ten eynde niemant van defe onfe tegenwoordige
Ordonnantie hebbe te pretenderen eenige igno-
rantie , Ontbieden wy daerom ende bevelen onfe
feer lieve ende beminde, de Staten ofte hare Ge-
deputeerde Raden, Stadthouders vande Provin-
ci�n refpective van Gelderlant ende 't Graeffchap
Zutphen,Hollandt, Zeejant, Utrecht, Vrieflandt,
ende Over-YiTel, ende alle andere Juilitjeren, Of-
ficieren ende Dienaren, des verfochtzynde, dat
fy defe voornoemde Ordonnantie alomme doen

G iij ver-

ilHsheyt, de felve beroovende, vangende, in

BoflfhenendeHeggenknevelende, ongehoorde
tormenten aen doende, op groot rantfoenflellen
ende afdringen 5 de Peerden, dienende tot de agri-
culture, uytfpannende, wech voerende, ende an-
dere ongeregeltheden ende fchelmeryen meer te
bedryven 5 fulex dat de felve Ingefetenen nauwe-
�jcx van het eene Dorp in het ander mogen gaen,
f�nder in handen vande Roovers ende Knevelaers
te vallen : Ende dat wy voorts meer vernemen,
dat de goede ordre, die wy tot vermydinge vande
extorfien en overlail hier te vooren op 't ftuck van
denopheve vande Contributien ten voorfz plat-
ten Lande gemaeckt, ende by Placate uytgegeven
hebben, by eenige ghepoocht wert te infringeren,
't welck ons grootelijcks mifhaeght: Begeerende
foo.vele mogelijck is op de voorfz ongeregelthe-
den te verfien, ende de voorfz Ingei�tenen die
haer in onfe Sauvegarde begeven hebben, ofte
hier nae begeven fullen, foo lange fy hare affectie
tot defe Landen fullen continueren, ende alle mo-
ge�jcke vlijt ende debvoir doen, om hare Contri-
butien te betalen, de felve daer inne te maintene-
ren ende befchermen, foo lange het fonder nadeel
van defe Landen fal konnen ghefchieden. S O O
IS T, dat wy 't geene voorfz is aen gemerekt, by
advyfe van die vanden Rade van State der voorfz
Provinci�n, van nieuws gheihtueert ende gheor-
donneert hebben, ftatueren ende ordonneren by
defen 't geene hier nae volght, blyvende dies niet
te min alle voorgaende Placaten, op ditftuck uyt-
gegeven , in haere volle kracht ende vigeur, in 't
geene de felve defe niet en contrarieren. Ende
eerft, dat alle Soldaten, ofte andere, die onder 't
deckfel van Soldaten, ofte om den Vyandt af-
breuck te doen, ofte op hazard ende advantagie te
gaen, bevonden fullen worden ten platten Lande
te komen, by de Officieren ofte Wethouderen
vande Dorpen fullen mogen afgeeyfcht worden
hare Pas-cedelen ofte Pafpoorten, die fy van hare
Overilen ofte Capiteynen hebben, welck fy ghe-
houden fullen zijn te vertoonen: Ende indien be-
vonden wert datfe geene en hebben, ofte dat den
tijdt gheexpireert is, ofte anders, datfe in minder
getal dan vijf ende twintigh, volgende den Placa-
te , beleyt by eenen Capiteyn, Lieutenann, Ven-
drigh, Sergeant ofte Corporael ('ten ware een
ofte twee om kondtfehap) uytgekomen zijn, al-
waer 't oock datfe Pafpoort hadden van haeren
Overilen ofte Capiteynen, ende daer over de
Landtfaten, in verdingh ende onder Sauvegarde
fittende, eenigen overlail aen deden, dat aljede
felvige by de voorfz Ingefetenen fullen mogen
aengetail ende gevangen ghenomen worden, om
de lelve terftont met de behoorlijcke informatien
van hare mif handelingen te leveren aenden voor-
fchreyen Rade van State, ofte aen het naeile Col-
legje vande Gecommitteerde Raden van State

-ocr page 60-



	tor Placateil-,ν 4.Boe<;k. �.Tit. t.Deel. 108 , j. .«ν* _Λ«^«-hHp ftubliceren. daer I foo bevonden hebben te behooren. Gegeven in verkondigen �Vtroepen«^jSZ^licatie 'sGraven-Hage den vijfden November 1591. ^^_Ό^^^^^^^^^ Wasgheparagrapheert,^,- Onder ftondt, K^»5P^ro~^d^.ⁿ^^tt\|^e_n^�^^X«- Uytbeve� val myne Heeren de Staten Generael dien tot de penen l^er boven ve haelt fonderee υ y Nederlanden. Ter Relatie vanden Z^ ' ^vanStltederfelve, Geteeckent, ο.0h 6, Placaet, tegen de infra�te vande Sauwgarden; ende het onurdentlic{ uyt~* hopen vande Soldaten. In date den \ 1 April 1595.

		fchermen, foo lange het fonder nadeel van defen Lande fal konnen ghefchieden 5 oock dat alle d� neutrale Onderdanen van alle beroovingen, plon- deringen ende exaitien, werden ende blyven ver- fchoont, ende de goede Nabuerfchap ende Neu- traliteyt* onderhouden mach worden. S O O IS Τ, dat wy 't geene voorfz is aen gemerckt, by advyfe van die vanden Rade van State der voorfz Provinci�n, van nieuws gheftatueert ende gheor- donneert hebben, ftatueren ende ordonneren by defen 't geene hier nae volght, bly vende dies niet te min alle voorgaende Placaten op dit ftuck uyt- gegeven , in hare volle kracht ende vigeur, in 't geene de felve defe niet en contrarieren. Ende eerit, dat van nu voortaen geene Over- flens, Ritmeefteren ofte Capiteynen, eenige van hare Ruyteren ofte Soldaten en fullen mogen la- ten uytgaen op eenige Nabuerige Neutrale Lan- den, ende als net fo�de mogen ghebeuren, datfe immers eenige van hare Ruyteren ofteSoldateii in competenten ghetale, ende volgende de voor- gaende Placaten, fouden moeten uytfchicken om den Vyandt af breuck te doen, ende de ghelegent- heytlulcksfoude mogen toedragen, dat fydoor eenige Neutrale Landen fouden moeten pail�ren, fullen fy Overilens, Ritmeefteren ende Capitey- nen , den Officier, diefe met de troupes uytfchic- ken , ernftlijck belaften alfulcken goeden toeficht te dragen, dat geene vande Neutrale Onderdanen werden befchadight; maer de felve alleenlick ver- mogen aen te taften defes Landts Vyanden. Ende dewyle wy mede bericht worden, dat foo wanneer eenige van onfen Krijghs-volcke, om den Vyandt eenige af breuck te doen, ofte eenige advantagien op de Vyanden te foecken, met con- fent als vooren, uyt-tEecken, vele ende verfchey- dene Vrybuyters ende Vagabonden, die in onfen dienfte niet en zijn, maer hen wel in eenige vande Frontier-plaetfen, ofte den felven naeil ghelegen, zijn onthoudende, hen onder den felven onfen Krijghs-volcke zijn begevende, onder 'tdeckfel als offy mede in onfen dienfte waren, alle moet- wille, extorfien ende brantfchattingen, foo wel over den Ingefetenen defer Landen, als den Nae- buerigen Neutralen Onderdanen, zijn bedry ven- de. Om 't welckes voor te komen,wy wel expref- felijck geordonneert ende geftatueert hebben, or- donneren ende ftatueren by defen allen Gouver- neurs, Overftens, Ritmeefteren ende Capiteynen, foo wanneer fy in manieren als vooren eenige van hare Officiers, Ruyteren ende Soldaten fullen uytfchicken,in den Pas-cedullen den felven mede te
, E Staten Generael der Vereenighde Ne- � derlandtfche Provinci�n, Allen den gee- nen die defe fullen fien ofte hooren leien, Saluyt. Alfoo ons dagelijcks meer ende meer vele ende verfcheydene klachten voor ko- men vande Lantfaten ten platten Lande, fittende onderonfe Sauvegarde ende Contributie, ende de nabuerige Neutrale Onderdanen, dat al is t dat by onfe voorgaende Placaten wel expreflelijck verboden is, dat geene van onfe Soldaten ende Krijehs-volck en fouden mogen uyt-trecken, om � eenige Convoy, doortochten, ofte den Vyant at- br�ucktedoen, ofte ander exploicr van Oorloge, dan met feecker competent ghetalvan Krijghs- volck, geaccompagneert met den Capiteyn, Lieu- tenant?Vendrigh, ofte ten minden een Sergeant ofte Corporael, die van der felver adienopden wech fouden hebben te verantwoorden : Dat nochtans dies onaengefien verfcheydene Solda- ten ende andere Vagabonden , onder 'tdeckfel van Soldaten,ofte onder de felve fchuylende, hen dagelijcks vervoorderen op de voorfz platte Lan- den , met vier, vijf, fes, thien ende twaelf, fonder Ordonnantie ende Officier te komen, ende aldaer liggen fchuylen in Boifchen, Heggen ende andere Hoecken, b�dryvendeop de iefve Ingefetenen (niet tegenftaende fy onder onfe Sauvegarde fit- ten , ende hare op-gheleyde Contributie betalen) oockopdelnwoonderen vande Nabaerige Vor- ften, Princen, Heeren ende Landen, alle moetwil- ligheyt, de felveberoovende, vangende, inBof- fclien ende Heggen knevelende, ongehoorde tor- menten aen doende, op groot tantfoen Hellende ende afdringende, de Peerden, dienende tot de fagriculture, uyt fpannende, wech voerende, ende andere ongeregeltheden ende fchelmeryen meer bedryvende, fulcx dat de Ingeletenen nauwelicks van het e*ene Dorp in het ander mogen gaen, fon- der in handen vande Roovers ende Knevelaerste vallen: Ende dat wy voorts meer vernemen, dat de goede.ordre die wy tot vermydenifle vande ex- torfien ende overlaft hier te vooren op't iluck van den opheve vande Contributien ten voorfz plat- ten Lande gemaeckt, ende by Placate uytgegeven hebben, by eenige ghepoocht wert te infringeren, de goede Nabuerfchap te turberen ende te viole- ren, 'twelckonsgrootelijcksmifhaeght: Begee- rende foo veel mogelijck is, op de voorfz ongere- geltheden te verfien, ende de voorfz Ingefetenen, die haer in onfe Sauvegarde begeven hebben, ofte hier nae begeven fullen, foo lange fy hare afTeitie tot defen Lande fullen continueren, ende alle mo~ gelijcke debvoir doen, om hare Contributie te be- talen, de felve daer in te mainteneren ende be-

-ocr page 61-



	t oo Jegens dlnfra&ie der Sau vegarden_>* &d 11 ο even in 't lange te doen ftellen den naem ende I ne en hebben, ofte dat den tijdtgheexpireeft i$_f

		ofte anders, datfe in minder getal dan vijf en tvvin- tigh, volgende den Placate, beleyt by eenen Ca- piteyn, Lieutenant, Vendrigh, Sergeant ofte Cor- porael ('t en ware een ofte twee om kondtfchap) uytgekomen zijn, ahvaer 't oock dat defe Paf- poort hadden van haren Overilen ofte Capiteyn, ende daer over den Landtfaten, in verdingh ende onder Sauvegarde fittende, ofte den Neutralen Onderdanen, eenigen overlail aen deden, dat alle die felvige fullen mogen aengetail ende gevangen genomen worden, om de felvige terftont met be- hoorlijcke informatien van hare mif handelinge te leveren aenden voorfz Rade van State, ofte aen 't naeile Collegie vande Gecommitteerde Raden van State van elck der Ge�nieerde Provinci�n, daer het de voorfz Landtfaten beft gelegenfullen vinden, om de felve de kenniil� daer van gheno- men, ende de Mifdadigen nae hare verdienfte ge- ilraft te mogen worden: Alle welcke, foo wel de Landtfaten, als mede Raedt van State, ende Ge- committeerde Raden van yeder Provincie voorfz, wy tot fulck (fo veel des noot zy) geauthorifeert hebben, ende authoriferen by dckn.* Ende of in 't apprehenderen vande felve Soldaten, Vrybuyters ofte Vagabonden, doende refiilentie, eenige van hun gequetft ofte van levenden lyve ter�doot fou- den mogen gebracht worden, (alfoo verre wette - lijck blijckt van der felver mif handelinge ende ge- welt) willen dat de fmerte ofte dootftach den voorfz Lantfaten niet geimputeert, noch daerom gheilraft en fullen worden. Verbieden oock wel exprefielick den Gouverneurs, Capiteynen ende allen Ruyters ende Soldaten , vande Compa- gnien ofte Garnifoenen daer de felve gevangenen, gequetile ofte gheblevenen, uytgetrocken fullen zijn, ende allen anderen, den voorfz Landtfaten ofte neutrale Onderdanen fulcks naer te houden, daerom te quellen, moleileren,ofte eenige recom- penfe daer voor te willen hebben, veel min hun af te dringen ofte eenigh ghewelt daerom hun aen te doen: Maer indien ly op de voorfz Lantfaten ofte neutrale Onderdanen eenich recht ofte actie mee- nen te hebben, willen dat fy de felve fullen inten- teren voor den voorfz Rade van State, ofte met kennifte vande felve voor het naeile Collegie van de Gecommitteerde Raden vande Provinci�n re- fpeilive, t'harer keure ende optie, de welcke wy ordonneren, hen daer van goet, kortende onver- togen recht te doen, fo veel eenighfins mogelijck zijn fal. Verbieden voorts meer, dat niemandt wie hy oock zy,uyt eygener authoriteyt de voorfz Lant- faten en fal mogen molefteren, veel min execute- ren voor eenige oude fchulden, pretenfien, acti�n ofte affignatien, bywien de felve oock gegeven, ende uy t wat faecke die ghefprooten mogen zijn: noch oock befwaren onder deckfel van Fortifica- tie , met Karren, Peerden, perfonele dienilen ofte Bedden, noch voor 't verlies van Peerden ofte Wagenen,ofte eenigh geit in plaetf� van dien, ofte anders, onder wat decki�l het felve foud� mogen wefen, af te eyfehen, 't en ware fulcks alVooren by ons ofte die vanden Rade van State veorfz g�ac- cordeert ende geadvoueert ware: In w�lcken ge- valle
toenaem, fo wel vanden Officier, die fy den tocht bevolen hebben, als van alle de Ruyteren ende Soldaten die fy ten �ynde als voorfz uytfchic- kP,ide zijn, fulcks die op de Rollen ftaen, (op pe- di� hen andeis doeninilelleri * als Valfariflen benden ly ve gheilraft te worden) den felven Offi- cier ende Soldaten wel expreflfelijck beladende, , _tie _niet en ghedoogen dat eenige andere, met in onfen dienil zynde, ende met ghelijcke Pafpoort van haren Overilen , Ritmeeiler ofte Capiteyn, verfien zynde, hen onder hare Compagnie bege- ven Soo verilaen wy ende willen, dat alle de ge- ne diens namen inde Pas-cedul niet en zijn uytge- druckt, ofte die fonder gelijcke Pafpoort hen ee- nichfins op den wech begevende zijn, voor Vry- buyters, Vagabonden ende Struyck-roovers * ful- len werden gheacht ende eenouden, ende by alle Officiers, foo wel onder den geunieerden Provin- ci�n, als den nabuerigen Furften, Princen, Heeren ende Landen, ghehoorende, impuni fullen mogen doot-gheflagen, aengetaftende gheilraft worden naer hare verdienfte, fonder dat wy ons ghedenc- kenalfulckeneenichfinste doen aennemen, ofte by yemanden, in onfen ende 's Landts dienile we- fende, mogen aengenomen worden. Ende tot meerder verfeeckertheyt, dat allede Soldaten die inde Pa.fpoorten worden uyt-ghe- druckt, in onfen ende 's Lants dienile zijn, hebben wy mede geordonneert ende geftatueert, ordon- neren ende ftatueren by defen, dat alle de felve Pafpoorten, in manieren als vooren ingeftelt, me- de neffens den Overftens, Ritmeeilers ende Capi- teyns,fullen worden onderteeckent by den refpe- ftive CommiiTarifen vande Monileringe in dien quartiere refiderende, ofte in der felvef afvvefen by den refpediven Sergeant Majoor ende Wacht- meefter vande Steden ende Plaetfen daer eenigh Krijghs-vokk m voorgaende manieren werden uyt gefchickt j 'Welcke CommiiTarifen ende Ser- geanten Majoors ofte Wachtmeefters refpeclive- lijck die felve Pafpoorten in feecker Regifter, by hen daer van te houden , fullen moeten regiftre- ren, ende die in 't felve hare Regifter by den refpe- ctiven Overftens, Ritmeeilers ende Capiteyns, ende d'Officier die met denRuyteren ofte Solda- ten uyt-treckt , neftens hefn CommiiTaris ofte Wacht-meefter te doen teeckenen. Welcke Com- miiTarifen , Sergeanten Majoors ofte Wacht-mee- ilers, ghehouden fullen zijn van tyde te tyde den Rade van State te adverteren vande faecke ende gelegentheyt. Hebben mede goet gevonden, gheordonneert ende gheftatueert, dat foo wanneer eenige Solda- ten in manieren ende met alfulcken Palpoort als vooren ghevaft zynde, onder 't deckfel van den Vyandt eenige af breuck ofte eenige Convoy te doen, ofte op hazard ofte eenige advantagie te gaen, ten platten Lande komen, By de Officieren ofte Wethouderen vande Dorpen fullen mogen afghe-eyfcht worden hare Pas-cedullen ofte Paf- {ioorten, die fy van haren Overilen ofte Capiteyn �ebben, welcke fy oock ghehouden fullen zijn te vertoonen; Ende indien bevonden wort datfe ge-

-ocr page 62-

Placaten^. 4,Boeck. &Tit. t.Ded.

valle noch wV willen dat d� executie daer van ge- ift gebfeecke zijn blyvende, eenigef van defe poin-
daenfalvvordenbyendeop den fchriftelicken fait tofacbterv�lgen, ende danonderftonden ee_;

nigevan haere Ruyteren ofte Soldaten contrarie
defe onfe Ordonnantie uyt te fendeii, ofte con«.
form de felve die uytfendende, ende dat by den
ielven oock contrarie van defe onfe bevelen yet
wierde geattenteert, ende dat fy Overilens, Rit-
meefteren ende Capiteyns eenige portie ende ge-
deelte vande buyten, by haren Krijghs-vokke te
onrecht in gebracht, waren ghenietende, de felve
Overftens, Ritmeefteren ende Gapiteyns, gehou-
den fullen zijn vande mifufen van haren Krijghs-
vokke te verantwoorden, ende die te beteren.

Ende ten eynde niemandt van defe onfe tegen-
woordige Ordonnantie hebbe te pretenderen ee-
nige ignorantie, Ontbieden wy daerom ende be-
velen onfen feer lieven ende beminden, de Staten
ofte hare Gecommitteerde Raden, Stadthouders
vande Provinci�n refpe�tive van Gelderlant ende
't Graeffchap Ziitphen, Hollandt, Zeelandt,
Utrecht, Vrieilandt, Over-Yilel, der Stadt endQ
Omlanden van Groeningen, ende allen anderen
Jufticier�n,Officieren ende Dienaren,des verfocht
zynde, dat fy defe voornoemde Ordonnantie al-
omme doen verkondigen , uytroepenende publi-
ceren , daer men gewoonlick is uytroepinge ende
publicatie te doen $ Procederende tegens de over-
treders van dien tot de penen hier boven verhaek»
fonder eenige gunite, faveur ofte diflimulatie ter
contrarien: want wy 't felve tot vorderinge van
den Lande alfoo bevonden hebben te behooren.
Gegeven in 's Graven -Hage den elfden Aprilis
Anno vijfthien-hondert vijf en tnegentieh. Was
gheparapheert, /. Paul�, «� Onder itondt, Uyt
bevel van myne Heeren de Staten Generael
der Vereenighde Nederlanden. Ter Relatie van
den Raede van State der felver. Onderteeckent,
G. van Zuylen.

vande Contributien in dien
quartier� refpe�tive by ons gheftelt, volgende de
ordrediehaerghegevenis, ende anders niet: op
pene die anders bevonden lullen worden geatten-
teert ofte gepoocht te hebben, van het verlies van
hare fchult ofte a&ie, indien fy eenige hebben, en-
de boven dien arbitralijck gheftraft te worden nae
gelegentheyt vande faecke.

Ende op dat men des te beter mach werden be-
richt, in wat manieren de Ruyteren ende Solda-
ten, die. in manieren als vooren geftelt is uy t ghe-
fchickt worden om den Vyant af breuck te doen,
hen hebben gequeten, ende of by den felven defe
onfe Ordonnantien ende Beveelen oock zijn nae-
gekomen, hebben wy geordonneert ende ordon-
neren bydefen, dat alle Officiers, die met eenige
Ruyteren ofte Soldaten uyt ghefchickt worden,
ghehouden lullen zijn t'harer wederkorhfte aende
refpeftive Commiflarifen van de Monileringen,
Sergeanten Majoors ofte Wacht-meefteren , vol-
komen rapport te doen, wat hen op de rey fe ende
tocht is wedervaren: ende foo eenige vande Ruy-
teren ofte Soldaten, mede op de tocht gheweeft
hebbende_f hen anders als naer behooren hadden
ghequeten, ende tegens defe onfe bevelen yetwes
geattenteert ende eenigen overlaft ofte moetwil-
ligheytbedreven, fnllen de felve Officiers mede
ghehouden zijn die Mifdadigers over te leveren,
om geitraft te worden, foo men expreifelijck ver-
ilaet, dat de felve Officiers, fulcks niet doende,
ofte by oochluyekinge de overtreders van defe
onfe bevelen latende palieren, daer voor aenge-
fproocken fullen worden.

Als van gelijcken wert verilaen, dat by aldien
eenige Overilens, Ritmeefteren ende Capiteynen

Het Placaot vanden 14 December 1600. falden Lefer hier onder inden negenden TytelvindeL

7. Placaten vanden 4 Jugufii 16ο$, 22 lanuarij en $ hnij 1604, %\lmij

1606, 13 Mey 1607., 6 April 16x₉, 1 $ November 1631, 10Maert 1635,.en 11 December
1641. Waer by den overlafl en Foules der Soldaten verboden, ende op het in en doortrecken, ofte uyt-
kopen der felver op Neutrale of Contribuerende Landen, precife ordre geflelt wert.

t'eenemael ghenegen zynde, om daer inne ernfte-
lick te verfien, tot verlichtinge ende gherufthey t
der voorfz foo Neutrale als Contribuerende Lan-
den, Plaetfen ende Luyden, als mede de reyfende
Perfoonen, zby deliberatie vapden Rade van State
der voorfz Vereenighde Landen, goet gevonden heb-
ben , boven ende onvermindert voorgaende Or-
donnantien , Placaten, ende de penen daer inne
uyt ghedruckt, te ordonneren ende ftatueren, foo
wv ordonneren ende ftatueren by defen.

Eerftelick, datvan nu voortaen geene Admira-
len, Coloneis,Overften, Ritmeefters.Capiteynen,
Officieren ofte gemeyneKrijghs-lieden, te Water
ofte te Lande, te Peerde ofte te Voete, hen en fnl-
len onderftaen ofte vervorderen by Troupe ofte
andcrfints hen in eenige Nabuyren,Neutrale 4 ofte

Con-

E Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden , Allen den genen die defe ful-
I len fien ofte hooren lefen,Saluyt. 1 Alfo
men bevint, niet tegenilaende voorgaen-
de Placaten ende Ordonnantien tegen het uyt-
loopen ende onbehoorlijckheden der Soldaten,
op, ende in, foo Neutrale als contribuerende Lan-
den ende Plaetfen uytgegeven, ende de fcherpe
bevelen daer benefFens aende Gouverneurs ende
Commandeurs der Frontieren ghedaen, dat even-
wel dagelijcks voor komen groote ende menich-
vuldige klachten over de extorfien,vexatien, ζ on-
geregeltheden, foulen, overladen, ζ exatlien ende
brantfehatteryen, daer mede niet alleen foo Neutra-
le als contribuerende 3 Jngefetenen ten platten
Lande, iriaer oock dereyfende Luy den worden
ghequelt ende befwaert. SOO IST,datWy

-ocr page 63-



	Jegens d'infra�He der Sauvegarden-», 6cc. 114
	Jegens d'infra�He der Sauvegarden-», 6cc. 114
113 contribuerende Landen meer te begeven y op pene van aenden lyve geftraft te worden,ende dat oock de eedane fchaden felfs aen hunne Overften, Ca- oitevnen, Ritmeefters ende Bevelhebberen fullen verhaelt worden, foo verre bevonden wort dat fy daer toQ eenigen laft (> oft permiffie gegeven, oft daervan yetwes ghenooten ofte gheparticipeert hebben, diredelijck of indire&elijck. Ende foo wanneer tot 's Lants dienft ofVyants afbreuck eenige Tochten met behoorlijck verlof fullen moeten ghefchieden, Soo bevelen wy de Colonels, Ritmeefters, Capiteynen, ofte andere Officiers die 't felve Krijgs-volck fullen beleyden ende commanderen, op 't alderfpoedighfte 7 daer mak door te trecken, fonder een uyre langer daer mede te blyven liggen, 8 op de Neutrale of onder Sauvcgarde-fittencle Plaetfe, als den noot ende ghelegentheyt fal vereyifchen, veel min 't felve KrijghVvolck aldaer om te (Iepen, van't een Dorp in 't ander, 9 wat tydelijck komende, in het Dor f. Dor- peren ofte Quartier daer fy voor dien nacht gedefiineert zijn te hoeren [by foo verre den Amptman ofte Officie- ren vande Dorpen, oft eenige derfeher hen aldaer pre- ienteren om het Krijghs-volck by ordre te accommoderen ende billietteren) /uilen de voorfz Commandeurs hen na de felve billietteringe gehouden zijn te reguleren, fon- der hen te vervorderen een billet meer te doen maecken of uytgeven, als 't getal vande Troupen is beloopende, of oock den Huyfluyden aen hare Beftialen groot ofte kleyn , Granen, Meubelen, 2 Gronden ofte Huyfinge , eenigerhande fchade te doen, op pene van lijfftrafTe als vooren, fonder ee- niire conniventie. ^h III. Ordonnerende daer en boven, foo wanneer ee- nige Ruyteren of Knechten tot afbreuck des Vy- ants, nootwendich Convoy of kondfehappen be- hoorlijck fullen worden uyt gefchickt, dat 't felve niet en fal gefchieden fonder voorgaende kenniife ende verlof vanden Gouverneur ofte Comman- deur ter plaetfe daer fy in guarnifoen zijn, χ met te Sivnaturc ende Cachet te vanden [elven Gouverneur ofte Commandeur gheteeckent ende gecachetteert: Welck verlof wy oock niet en willen dat ghegeven fal worden, dan alleen op goede ende ongetwijff�lde advyfen ende apparentien van op den Vyandt yet vruchtbaers te mogen uytrechten, of den Landen goeden dienft te doen; Sulcx nochtans dat indien gevalle de voorfz Gouverneurs, Commandeurs, Overften, Ritmeefters of Capiteynen, expreffelic- ken fullen belaften den Officier die fy metfulcke Troupen fullen uyt fchicken, goede forge te dra- gen , ende ordre te (lellen, dat geen vande voorfz 1 o Dorpen ende plaetfen befchadight worden. Ende fullen de Officieren die het beleyt ende bevel over de uytgefchickte Ruyteren ende Soldaten fullen hebben,gehouden zijn aenden Gouverneur ende Commandeur, of principale Officier van 't Garni- foen, daer fy op hun wederkomfte fullen aenko- men, midtfgaders aen hunne refpe&ive Overften, Ritmeefters ende Capiteynen, goet ende particu- lier rapport te doen, van 't geene op de felve reyfe ende tocht is gepaifeert, op dat fo bevonden wort dat eenige Ruyteren of Soldaten hen hadden mis- dragen of eenigen moetwil of overlaft bedreven,
		fy als dan de felve Mifdadige fullen doen geyanc- kelick over leveren, ende tegen de felve tot refti- tutie ende anderfints tot verdiende ftraffe doen procederen, op pene dat den Officier die de Trou- pe beleyt heelt in 't ftuck van fijn behoorlijck rap- port , of de voorfz Gouverneur in fijn vorder de- voir faillerende, het zy by conniventie of ander- fints , felver voor de fchade aen gefproocken ende gecondemneert fullen mogen 'worden. 1111. 11 Ordonnerende daer en boven dat de Ingefe- tenen 11 vande voorfz Dorpen ende Plaetfen voort- aen fullen mogen alle ende yegelijcke Soldaten vandeferzyde , heur dragende onbehoorlijckte- gens d'ordre van 't Landt ende heure difcipline, vryel�ck aentaften, ende t'eflens met de genome- ne informatien van heure excei��n ende quade comportementen in fekerheyt feynden in 13 onfe naefte Garnifoenen, omby clen Krijghs-Raedt al- daer met kennilT� van faecken gheftraft te worden anderen ten exemple, ende oock de Copyen der voorfz ghenomene informatien t'eflens aen ons of aenden Rade van State over feynden, om in ghe- valle inde voorfz Garnifoenen daer over geen be- hoorlijcke Juftitie ghedaen en worde, als dan by ons ofte by den Rade felfs Recht ende Juftitie ge- daen te worden na behooren. V. Ende tot beter efl�d van 't geene voorfz is, te- gen alle moetwillige excurfien ende exceflen, Soo ordonneren ende ftatueren Wy wel uytdrucke- lick, dat fukke Soldaten ende Ruyteren in manie- ren ende met Pafpoort 2 gheteeckent ende ghecachet- teert als voorfz is, uytgefonden zijnde,ten platten Lande komende, fullen gehouden zijn aende Of- ficieren ofteWethouderen der Plaetfen 14 te too- nen heure Pas-cedel by heuren Ritmeefter of Ca- piteyn gepitfeert, ofte ten minften met der felver gewoonlijcke Signature geteeckent, inhoudende het pertinent getal vande Ruyteren of Knechten, 15 ende de namen ende toe namen vande Comman- deurs over den felven, ende prefinitie vanden tijdt daer vooren fy totter Landen dienft zijn uyt ghe- fonden: Ende bevonden werdende dat fy geen fo- danich en hebben, ofte oock foo fy een hebben, ende den tijdt daer van is gheexpireert, dat alle de felve fullen mogen aen-getaft, gevangen, ende 2 in ons naefle Garnifoen gebrathtfim aldaer te rechte eeftelt te worden. 16 VI. Ende foo onswertaengemeldet datverfchey- den Officieren ende Soldaten van Compagnien in onfen dienft zynde, profelj�e maecken van onder fchijnvanaenneminge vanKrijghs-volck, goede Lieden kinderen te debaucheeren, om onder 't deckfel vander Landen dienft, der felver Oude- ren , Vrienden, Dorpen ende Plaetfen van hunne refidentie te quellen, te rantsoenen, ende te doen gelden,voor den geenen die 's Heeren geit foo ge- nooten, ende hen in geenen dienft en hebben wil- len begeven. Soo ift, dat wy foodanige onbe- hoorlicke manieren van doen improberende, ver- ftaen dat niemandt hem voortaen en fal vervorde- ren den Ouderen, Vrienden, Dorpen, ofte woon- plaetfen vanden geenen die 's Heeren gek hebben ontfangen, fonder hen in datelicken dienft te wil- H len

-ocr page 64-



		PlacaterLj. 4.Boeck. ó.Tit. t.Deel. 116
	ti5	PlacaterLj. 4.Boeck. ó.Tit. t.Deel. 116
	ti5

			ringe a[te vorderen oft doen betalen eenighgclt, Haver\ oft ander fint s, op pene foo wanneer 'tfelveblij eken fal^ aende gagie vanden commanderende Officier afgetroc- ken, ende den Dorpe goetghedaen te worden, van daer over geflraft te worden na behoor en. XIIII. 17 Gelijck wy oock verboden hebben, ende verbieden mits defen allen Schout t et ten, Burgemeeflers, Schepenen ende Regeerders van Dorpen, datfy egeenfints enfullen vervorderen eenige Troupen, Soldaten ofte Ruy teren ,foo wel van deen als d'ander zyde, 't zy groot ofie k/eyn, met geit ofte eenigerhandefichenckagien uyt te hopen,hoe ofie onder wat deckfel 't felve foude mogen wefen, maer dat komende eenige Partyen ofte Troupen inder manieren voorfz, fy de felvefullen logeren ende accommoderen vol- gende onfe voorfz Ordonnantie, ende anders niet. XV. 17 Ende foo verre bevonden wort, dat eenige Regeer- ders van Dorpen eenige uytkoopinge contrarie van defen fouden mogen hebben gedaen, fullen de felve Regeerders ende Dorpen, ofte Gehuchten, vervallen inde pene ofte amendevan vijfhandertgulden eens, foomenighmael bevonden fal worden f uk ks gefchiet te zijn, waer af den Aenbr enger f al hebben een derdendeel, ende de twee der- dendeelen fullen komen ten behoeve vanden Quartiere daer onder de cont raven tie gefchiet f al zijn, uyt welcke twee der dendeelen fullen worden genomen ende betaelt� de koflen vande executie die men genootfaeckt fal wefen daer over te doen. XVI. 17 Voorts verbieden Wy dat voort aen egeene Trom- petters ofte Trommel-flagers ,pafferende met eenige Sol- daten, gevangen ge weeft zynde, als oock andere Troupen van Soldaten, Vrouwen van Ruy teren ofte Soldaten, ee- nige Dorpen fullen mogen molefteren omgevoert te wor- den met Wagens ofte Karren, ghelijck wy gheinformeert zijn dat tot noch toe ghefebiet is. Interdicerende de Re- geerders vande Dorpenfideks meer te doen, ofte toe te la- ten in eeniger manieren, op alfulcken pene als men f �� bevinden te behooren. XVII. 17 Boven dien foo verbieden wy oock welexpreffelick allen onfen Gouverneurs ende Bevelhebberen, te geven � afpoort ofte verlof aende Gevangenen van den Vyandt, om na hunne pami[oenen te keeren voor meerderen ter- mijn van dagen alsfy daer toe van noode fullen hebben, fonder hen tijt te geven van op het platte Lant te blyven liggen ende teer en, ghelijck wy onderricht zijn tot noch toe ghefchiet is, tot grooten kofl ende lafl vande Onder- fat en. XVI II. 17 Ordonneren daer en boven, datfoo wanneer eeni- ge Paffanten ofte Karren ten platten Lande van eenige Onfer ofte des Vyants zyde Soldaten worden gemolefleert ofte gefouleert, dat infulckenghevalle die naefle Prochie daer toe te verjoecken , fal fchuldigh wefen den Paffant ofte Karren te affifteren, ftdeken quaetdoenders te ver- volgen van Dorp tot Dorp,te apprehenderen ende leve- ren in 't naefle Garnifoen vande refpeclive Regeeringe, op alfulcken penen dat eenige fulcke Prochie weygerigh vallende, fal de Paffant ofte Karren, blijekende van goe- de fuffifante Paffepoorte, goet ghedaen worden allen het geene dat hen foude mogen afgenomen wefen, ende lo- ven dien inde amende van tfeflighgoude Realen. 17 Wort oock geordonneert dat alle de koflen die ghe- daen
Jen begeven, ofte daer uyt wederverloopen, te molefteren, gek af te dringen, ofte in eeniger ma- nieren te quellen, op pene van arbitrale correctie, maerfaltegensden Perfoonen die hen daer inne mifgaen hebben, worden gheprocedeert, ghelijck men naer recht ende Qorloghs ghebruyck ghe- woonlickistedoen. VII. 17 Item, datfoo wanneer eenige Troupen van Solda- ten , treckende tot dienfl vanden Lande, nootwendigh Convoy,oft om den Vyandt te (oecken,fullen genootfaeckt wefen in eenige Dorpen te vernachten, de (èlve hen [ui- len moeten genoegen met redelijcke ��, ende vooryeder Soldaet met twee Potten Biers, ende foo wanneer de felve by dagegenootfaeckt[uilen zijn te peyfleren, fullen hen moeten contenteren met eene Maeltijt, ende rede- lijcke Kofl als voor, ende met eenen Pot Biers vooryeder Soldaet, finder oock eenigen kofl mede te mogen nemen. VIII. 17 ln[geli]cks oock allen Ruy teren die ieuwers ten platten Lande als voor ,[ullen komen logeren, hen [uilen moeten genoegen ende te vreden houden in fïmpel refref- chiment met twee koppen Haver, en des nachts met drie koppen Haver, ende voorts met koflende dranck ghelijck eenen anderen Voetganger als voor en, ende dat [y geen Haver, kofl oft anderfint s mede [uilen mogen nemen. IX. 17 Welverflaende dat de Bevelhelheren van derge� lijcke Troupen f uilen ekk ende voor al gehouden wefen te toonen hunne ordre ofie Pas-cedel, gheteeckent ende gecachetteert als voor, aenden Officier, Burgemeefter o[t eenen vande Regeerders vande Vryheden ofie Dorpen, ofte by weygeringe van dien ,[ullen de felve ongehouden wefen hen te accommoderen. " X. 17 Behoudelijck dat de voorfz Ruy teren in vijfuyren gaens, ende de voorfz Soldaten in drie uyrengaens daer ontrent niet gepeyflert en [uilen hebben, ende op dat hier inne egeenbedroch en gejchiede, [uilen de voor[z Bevel- hebber en gehouden wefen vander Officiers, Borgemee- fier, oft een vande Regeerders, op hunne voorfz Pas-cedel te laten flcllen de plaetfe van hunne peyfleringe, ende uyre wanneer jyvertrocken zijn, oft anders de voorfz Dorpen oock niet ghehouden[uilen we[en de[elve te ac- commoderen. XI. 17 Item, aljfer eenige Partyen van Ruy teren ofte" Sol- daten met verlof als voor [uilen uyt-reyfen, om te Con- voceren eenige notabele Koopmanfihappen daer [y van betaelt worden, dat egeene Dorpen [uilen gehouden we- fen dergelijcke te defroyeren, ofie accommoderen. Xii. 17 Ende alfoo de Weerden ofie Taverniers, op de Dor- pen woonende, dickmael oorfaecke zijn van groot e ver- teeringen, die by de[elve Ruy ter en ofie Soldaten worden gedaen; Wort de felve Weerden by defen bevolen dat [y aen egeene Ruy ter e � ofie Soldaten meer Biers en [uilen tappen als hier boven is gheordonneert, noch egeenen Wijn, Brandewijn, Tabacq, ofte oock eenige vreemde Bieren, op pene dat de Dorpen niet ghehouden en [uilen zijn''t felve goet te doen. XIII. 17 Verbieden daer beneffens wel expreffelijcken allen onfen Officieren ende Soldaten, in on [en dienflwefen Je, hen te vervorderen eenige Dorpen, � laetfen, oft particu- liere Perfoonen, onder 't deckfelvan logeringe oftepeyfle-

-ocr page 65-



			Jegens d'infraflie der Sauvegardeo->, &c. 118
		n-7


daen [uilen worden in diergclijcke apprehenfien, fulkn acdraicn worden door de Generaliteyt, vandc Prochien onaePhetfthe Qyartier reforterende, endevoorftilcks aoet oedaen worden aende Prochie ofte Plaetfedie appre- hen'fie gedaen hebbende. . Ende op. dat niemant hier van ignorantie en on- wetenfcliapen pretendere , ontbieden Wy den Staten, Stadthouderen ende Ghecommitteerde Raden van de Provinciën refpedive van Gelder- landt ende 't Graeffchap Zutphen, Hollant ende Weft-Vrieflandt, Zeelandt, Utrecht, Vrieflandt, Over - YfTel, Stadt Groeningen ende Ommelan- den, 18 ende allen anderen Jufticieren, Officieren endè Dienaren des verfocht zynde,dat fy defe on- fe Ordonnantie alomme doen verkondigen, uyt- roepen ende publiceren, daer men gewoonlijck is uytroepinge ende publicatie te doen. Lallende
				mede den 19 Advocaten Fifcaels, ende allen an- deren Officieren, Rechteren eii Jufticieren vande voorfz Landen, midtfgaders � de Gouverneurs ende Commandeurs vande ïrontieren , den Admiralen, Vice - Admiralen, allen Overften, Colonnellen, Ritmeefteren,Capiteynen, Officieren ende Bevel- hebberen, defe onfe Ordonnantien ende Bevelen t'achtervolgen, ende doen achtervolgen, Proce- derende ende doende procederen tegens den overtreders van dien, fonder gratie, faveur, difli- mulatie ofverdrach: Want zo Wy fulex tot dienfte vanden Lande hebben bevonden te behooren. Aldus gedaen ende gearrefteert � � in 's Graven-Hage op den elfden December 16^%. Was geparapheert, -lx �^�' de Boetzeler & d'Afperen,^vt' Onder ilont, By mijn Heeren de Staten Generael der Vereenichde Nederlanden. Ter Relatie vanden Raet van State der felver Landen. Ende geteyekent, I. Eyckbergh.


	i. Defe Voorreden ofte lnleydingeis Anno i6z<j.foo ghefleli. De Placaten vande Jaren 1603 tut i Defe Woard:n Ztftl 1607 hebben defelvealdusgecoucheert: Al hoewel wy gedtiyrendedefejegetlwoor- ^l7[tT^tl% dige oorloge groote voorforge gedragen, ende mét ionderlingen vliet daer op gelet �"�, _WtB _t.� hebben, dat het Volck van oorloge in onfen dienfte wefende, van hare loopende^mcde ^mdi ^/,/J""" ende belo%fde foldye van tijdt tot tijdt wel is betaeldt, niet alleen om 't felve by alle �? »«�°""'"'"' occurrentien ghevvilligh ende in goede ordre tot der Landen dienft, ende afbreuck l" "J!"w %', vanden Vyandt te mogen ghebruyeken, maer oock om, hen alle oorfaecke te bene- �"�" men, van onder 't deckfel van quade of flappe betalinge die Neutrale � ende andere "^Chfttot⁰°oi^UChÏ onder onfe Sauvegarde fittende Landen te beichadigen, der wekker verfchooningen "cgen �« Rh^,. vvy allen tijdt gnehadt ende ghehouden hebben in goede nabuerige recommandatie, WellphalcB ende b niet tegenflaende wy ter contrarie zijn geporret, door 'tgeenewy den Vyant daer in tot velen hu\|fcn^c"_s^k'oock ende verfcheyden malen hebben fien plegen, ah die niet alleen fijn onder-hebbent Krijghs-volck* beⁿdcn'^echu"^de"dc daer in by conniventie denraymenThoom ghelaten,maer oock totontlaftingeder Provintien ^ÏUifte" «ngehoo- van fijn heerfchappye ,dick ende menichmael dennaluerigen Landen met geheele Heyr-legers ende Onderdanen . overwogen, uyt-gerooft, ende den moetwil van fijn Oorloghs-volck ten beflen heeft gegeven, ver- eW.HV/^tT«I fwygendede gefiadige exaclien ende bram'fchattingen, die nu foo veel Jaren vervolgens door ^al'\\�m\dK. fijne quade betalinge tot lafle der voorfz Nabueren zijn veroorfaeckt, daer tegens wy van on* �₀ⁿ_mi�cn w"^"! jent wegen ter contrarie nïet alleen by de voorfz goede ordre van betalinge, maer oock by ver-1«' "^ <^a" ^t0<; fcheyden rigoureufe Ordonnantien ende Placaten ghetracht hebben te ver fien,* ende foo llLet ichsppen dis Eenz* tegenftaende allen 't felve ons wederom groote klachten van wegen de voorfchreve ^»_tc?^^aJ, ��'. Neutralen, c ende namentlijck vandenFurflendommen Gulich, C/eef, Bergh, &c. ztjn toe- '_t'ta't°^f,'"'₇^teekomen, over verfcheyden intochten ende fchaden, die by onfen Volcke van oor- ?«»<<«■<»«; loge in ende over der lelver Landen ende Luyden iouden zijn gepleecht, die wy ge- «ndcchurvoritcn- dencken naerder te doen onderfoecken , ende exemplaerlijck tot een afkeer van Rh�nfch7n \>n°' allen anderen te doen ftrafïên, volgens de voorfchrêven Ordonnantien ende Placa- R^ueiincuhayfcn¹," ten. S O O IS �, dat wy tot notoire continuatie van onfe oprechte goede ehe- ******* toe gi«- negentheyt tot den welftant d vande voorjz Nabuyren, mitlgaders tot de verlchoorun- n?n «?»/«-/K� ge der geene die wy onder onfe Sauvegarde hebben aengenomen, ende 't groot mif- ÷" tw «w«� noegen dat wy zijn fcheppende uyt de contraventien ende infraöien onfer voor- ^lZ '"*$,' V/n fchreven Ordonnantien ende Placaten, boven ende onvermindert de felve, ende de cZf^t^� penen daer in uytgedruckt,van nieus eeordonneert ende eeftatueert hebben, ordon- ^tn<<e �>««�-iMefe- ¹ , _n J � ' O O » tenen , midirtaditj neren ende ftatueren by defen: *,&. z. Defe woorden zijn Anno léqz.ïngevoeghi. 3. De Placaten vande Jaren 1619, 1631 en 163 5 [eggen: Contribuerende Perfoonen. {. Dit woort: ofte contribuerende, is Anno 1619 by gekomen. Het Placaet vanden /are 16o6feyt: by troupe of anderfint s haer in het Weftphaelfche Landtfchap, ende daer toe gehooriger Landen, des Eertz- ftife Geulen, ende Nabuyren Neutrale Landen, &c Jnplaets van wetcke,feght het Placaet vanden Jare 16o7jhacr inden voorfz Chur-Vorftendommen Coin,Rynifchen Eertzilifs ende Veil Reckelinck- huvfen, ende Nabuyren Landen, &c. ; �, : 5. Hier voegen de Placaten vande Jaren 1603, � 604,1606 en 1607 by; meer te begeven, fonder expres ver- lof ofte Patente van Ons, Sijn Excellentie, den Rade van State, ofte andere des lail en macht heb_rbende, ende dat om fonderlinge redenen tot der Landen dienfte ende afbreucke vanden Vyandt ftreckende, op pene van aenden lyve, &c. 6. 't Woort permiffie, is den xz Januari) 1604 bygevoeght. 7. Het placaet vanden Jare 1607 feyt: op't alderjpoedighfie door die voorfz Landtfchappen ende Piaetfen dóór te trecken, fonder een uyre langer daer mede te blyven leggen ah den noot, &c. S. 't Placaet vanden Jare 16o6feyt; fonder een uyre langer daer mede te blyven liggen in't gemélte Lantfchap �- � ij Weit-

-ocr page 66-



_ll9 Placateo-. 4-Bo�ck. �.Tit. i.Deel. 120 Weftphalen, ofte onder Sauveerdefittende Plaetfen, &e.* 9.DefeJr^^ 10. DePlacatenvan^ rfBmw^°^^^^_eftph_ai^ Landtfchap bejehadight worden: Dat vanden Jan ,1. '7^»�Λ klachten oock vernemen,dat foo wanneer eenich van ^V^iv^^X^ckconftptuyttttckt, veleVrybuyters ende heerloofeLoo- ^^J^^^^�Jda.volii mede vermengende, allerhande moetwillen ende PSS^S^ryie�li iil⁸ dat om hier in ten beften te voorfien, wy verklaren dat foo- SiSnomen, of onder den ielven toegelaten ende gedoocht, maer alomme aengetaft, gh* SSIert Tnd; by wege van Juftitie gheftraft fullen mogen worden ten exempel van ande- X�VSa�ndedatdegeene die als vettige Soldaten by yemanden van onfi Capiteynen joude mogen /IhZi oereclameert worden, dat die waerachtige informatie die overheur mijbrujd/uilen zijn ghc- nagetaw emegc _Stateqfir_chkkt, ende middelertijt die executie op gehouden/al worden, tot naerder iZ^Ztn^ ZlZtc in'tCurjijfgedruckt,zi_}n alleen inden Placate vandenJ are 1603 geweefl,ende den zzjanuary ^l%' ΟίίΟΐΛί Plaeifenfende iegefne foovandeferzijdtsalsvan ^ Vyandts zyde onder Contributie en Sauvegarde fittende Dorpen, voortaen [uilen mogen, &c. ^Jy %r_Pta�t7d^ aen'tCafteelvan Ceulen te thoonen haren Pas cedel, ®c. In plaetfevanwelcke'tPlacaetvanden)'are 1607/^ als inden Rv�ufchen Eertzftift by den Amptman van Kempen, Amptman tot Ordingen, Lijn, Lechnich, lln HulekenS, Keyferfvveerl, Andernacht, Bruel, Deutz, in 't Veft Reckelinghuyfen, den sSdtHornenburch, ende Officieren tot Durften, ofanderfins byden naeften Richtervanden voorfz Landen, te toonen hemen Pas_;cedeJ, &c.

	II		Defe morden zijn den 22 Januarij 1604 by gekomen, en tfedert gebleven Allede Piacaten voor den lare 1642 hebben Fier bet volgende Amjckel: Voorts verbieden wy wel ex-
	II
		«rpiTeliick allen ende een yegelijck�n Perfoonen, 't zy in Krijghs-dienfte wefende of met, die fou- §en mogen pretenderen eenige oude fchulden, fchaden, pretenfien, a<ftien ofte affignatien op ee- nL Neutrale of onder Contributie wefende Plaetfen, Landen, Houven, goederen of Perfoonen, uvt wat faecke fulcke aftien of pretenfien gefprooten, ende by wien die affignatien oock gegeven moeenziin,meteheweltvanapprehenfien, dreygementen noch andere manieren van datelick- hevt ende Lont-rechten op de ielven niet te procederen ofte t'executeren, op pene van verlies van haer fchult ende adie, ende boven dien arbitralijck gheftraft te worden naer gelegenthey t der Leken-maer willen dat fyfulckehaeraftien fullen hebben te inftitueren daer ende lbo tfelve nae Landt-recht behoort, annullerende ende te niet doende by defen alle manieren van procedu- ren die bv eeniee Ineefetenen defer Vereenichde Nederlanden, het zy de felve in dienft van oor. lo�ez�ndanni?t,andersdanindiervoe'gen mogen zijn voor-ghenomen ende noch ongetermi- neertzWanRende;W^»^^^^ vaert fy heure pretenfien fullen mogen aen geven aenden Rade van State, ten eynde by den/elven daer inne _maeh voorften worden, gel�ck na rechten behoort. Doch de woorden: Sulcks nochtans, ende vervolgens in 'tCurftifiedruckt^un alleen in het Placaet vanden Jare 1603 geweefl, doch Anno* 1604 entjedertdaer wtzebleven. De Piacaten vande Jaren 1603 ,1604,1629,1631 w 163; vervolgen vorders: Voorts verbieden wy oock weluytdruckelick alle ende een yegelijck�n van wat conditie ofte qualiteyt die ziin den Lantfaten die wy onder onfe Sauvegarde aireede genomen hebben, ofte noch louden ' moeen nemen, ende veel minder den Neutralen onder deckfel van fortificatien, in eeniger niamere te molefteren ofte befwaren, met Karren, Peerden, perfoonelijcke dienften, noch voor t verhes van Peerden noch Wagens eenigh geit af te eyiichen, ofte anderfins onder wat ichyn t lelve �ou- de moeen wefen, ten ware fulcks ten aenfien vanden geenen die onfe Sauvegarde zijn genietende, by ons ofte den Rade van State geaccordeert of toegeftaen ware, in vvelcken gevalle wy verftaen dat d'executie daer van fal worden ghedaen op den ichriftelijcken laft vande Ontfangers der Con- tributie, in dien Quartiere by ons geftelt, ende anders niet. Doch dit Artijcketwas uytte Piacaten van de Jaren 16o6 en 1607 gelicht. 17. Alk'defe Artijckelen zijn Anno 1642 by^ekomen, ₀ .. 18 Het Placaet vanden Jare 163 5 voeght hier by: Limburgh ende vier Landen van Over-Maze io" De Piacaten voor den/are iS^/eggen: Laflende _W^^«Stadthouders,Prefident endeRaden Pro- vinciael, den Advocaten Fifcaels, en oock den Procureur Generael, ende allen anderen Officieren, ®c. zo �nplaeis van defe woorden Anno 16^fogeflelt, (eggende voorige : want fulex onfe ernftige meyninge is. 21". DePlacatenvandeJaren 16₃1 en ιβχ [eggen: Aldus gedaen,g^rn^/ende gereooveerun onfe Ver- gaderingen ; GravenHage, &c.* _# _m

-ocr page 67-

121 Jegens d'infraflie der Sauvegardeo-j, &c* 112

lx Het Placaet vanden jare 1603 wasgeparapheertiy Hero van Hottinga, Dat vanden zi Januari} 16Ό4
by Lv. Schagen. �^/ w«i» 3 Junij 1604 ^ Berck. 1606 iy Scherft. 1619 by A. van Ratttwijck,
16x1 'by Nicolaes vander Bouckhorft. Ende dat vandenjare 163 5 by W. Ripperda.

8. Placaet, ^ier by dOnderdanen van defen Staet, als ooc^die onder Con*

trihut ie en Sauvegarde fitten, gepermitteert wert de Soldaten die haer tegens dor dr e van 't lant dra-
gen te vangen, ende inde naefle Garnizoenen tekenden, om aldaer ghejlraft te worden, In date den
x8 Mey 16x4.

Μ van wegen de Hoogh Mogende Hee-
l ren Staten Generael der Vereenigde Ne-
,'derlanden,eenmael te verfien op de groo-
teon?eregekheden,foulen, overlaften ende ex-
aftien, die by defer zijts Krijgs-volck, niet tegen-
ftaende de menichvuldige Placaten, ende ernftige
Brieven van verbodt aende Gouverneurs, ende
Commandeurs der Frontieren, dagelijcx ten plat-
ten Lande over de Ingefetenen der Dorpen van
defer zyde, als mede 'sVyandts Dorpen onder
Contributie ende Sauvegarde fittende, oockaen
reyfende Perfoonen met behoorlijck Pafport ver-
fien zynde, moetwillichlyckendeonbehoorlijck
gepleecht worden. Is met goet-vinden van Syne
Excell.by denRaedtvan Srate der felverVeree-
nichde Landen, expreiTelijckverilaenendever^
klaert, foo verftaen ende verklaert wort midts de-
len, dat de voorfz Ingefetenen van defer zyde,en-
de oock van 's Vyandts Dorpen, onder Contribu-
tie ende Sauvegarde fittende,voortaen fullen mo-
gen alle ende yegelijcke Soldaten van defer zyde,

hun dragende onbehoorlijck tegens de ordre van
't Lant, ende heure difcipline, vryelijck aentaften,
ende t'effens met de ghenomene informatien van
heure excefi�n ende quaet comportement, in ver-
feeckertheyt feynden inde naefte Garnifoenen,
om by den Krijghs-raedt aldaer, met kenn�Te van
faecken geftraft te worden anderen ten exemp�e,
Ende oock de Copien der voorfz ghenomener in-
formatien , t'ef��ns mede aen den voorfz Raede
over feynden, om, in ghevalle inde voorfz Garni-
foenen daer over geen behoodicke Juftitie gedaen
en wort, by den Rade felfs Recht ende Juftitie ge-
daen te worden naer behooren. Aldus gedaen in
den Rade van State der Vereenigde Nederlanden,
in 's Graven-Hage, den achten twintichften May
16x4. Was geparapheert, /. Aleman,<** Onder
ftondt.Ter Ordonnantie vanden Raedt van State.
Was onderteyekent, Μ. Huygens. Ende ter zy-
den op 't fpatium ghedruckt het Cachet vande
hooch-gemelte Heeren Staten Generael, in roo-
denWaflche. ,:

Placaten vanden 3 OBober 164.8, en 18 April 1651� tegen d'exaQien,

Foulen, uy ι teeringen der Soldaten, &�.

9�

E Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden, Allen den genen die defe ful-
len fien ofte hooren leien, Saluyt. Alfoo
Wy komen te vernemen, dat niertegen-
ftaende de jeeenwoordige Vrede, die een yegeHck
volkomen behoort te genieten, ende dienvolgens
cheruft ten platten Lande onder onfen Staet ghe-
hoorende, ende daer by ende ontrent gelegen, te
b�yven fitten ende ongemoleileert woonen, de
Ingefetenen inde vooriz platte Landen nochtans
dagelijcks noch met verfcheyden onbehoorlijcke
exactien, uytteringen ende foulen worden ghe-
quelt, befwaert, ende hun afgevordert wordende,
als of het eene fchuldigheyt ware,waer tegen over
fulcks noodich vindende te verfien, D 0*E ΝΤΕ
WETEN,datWy ι goet ghevondenhebben, in
gevolge ende onvermindert onfe voorgaende Pla-
caten, wel expreiTelijcken by defen te verbieden
aen alien onfen Krijghs-OiTtcieren, ende gemeene
Krijglis-volcke, te Peerde ende te Voete, de Dor-
pen of Ingefetenen vande gemelte platte Landen
met cenigerhande exac~tien, uytteringen ofte fou-
len, door Weyluyden,Trompetters,Tambourijns
ofte anderfins, te quellen, ofte laten quellen ende
befwaren,. op wat pretext, het oock foude mogen
zijn, 't zy met vorderen van vereeringen, nieuwe
Jaren, of wat naem het foude mogen hebben, fon-
der dat oock eenige Jagers <jf Weyluyden tot lafte

van eenige Dorpen of Ingefetenen fullen vermo-
gen te teiren, ofyetwes te eyifchen, gelijck oock
niet en fullen mogen doen de Trompetters of
Tambourijns, die met Brieven of anderfints nae
d'een of d'ander Plaetfe by hunne Overften ghe-
fonden mogen worden, noch oock de Dorpen te
mogen molefteren om ghevoert te werden met
Peerden, Wagen ofte Karre, maer fullen haren
wech als andere Paflanten hebben tepail�ren,
ende de Dorpen ofte Ingefetenen geenderley be-
fwaerniifen aen te doen,op pene van contrarie ge-
fchiedende, ende den Dorpen ofte Ingefetenen
yetwes afgevordert of af geperft zynde, dat men
'tfelve niet alleen aende gagienvandegeened.es
gedaen ende ghenoten hebbende fal doen korten
ende reftitueren, maer oock tegen de Daders over
fulcke ongeoorlofde faecken doen procederen tot
behoorlijcke ende arbitrale correctie ende ftraff�.
Verbieden oock van gelijcken expreil�lijck aende
Dorpen ende Ingefetenen ten platten Lande, ee-
nige fulcke bovengemelde exaftien, uytteringen,
vereeringen, nieuwe Jaren, of defgelijcks meer te
ghedoogen ofte geven, maer die geene die jfulcks
louden mogen komen te vorderen ende eyflchen,
aen de Overigheyt bekent te maecken , omme
daer tegens te verfien nae gelegentheyt van faec-
ken , op dat fulcke onbehoorlijckheden ceil�ren-
de, �y middel mogen hebben heure fchuldige

Η iij Men

-ocr page 68-

«J

Placateti^ ^r^Boeck

124

worden claer des behooren ende noodich zijn fal.
Aldus ghedaen ende gerenoveert inden H.age, op
den achtienden Aprilis 1651. Was geparapheertj,
xjo. /indr�e,"� Onderftondt, Ter^Ordonnantie
vande hooch-ghemelte Heeren Staten Generael.
Geteeckent, Λ'. Ruyfch. Zijnde op't fpatium ghe-
druckt bet Cachet der felver Heeren Staten in
rooden Waffche.

laften naer behooren te 'k�niien�p brengen^^;Ende op dat defe onfe expreffe meeninge ende in-
tentie by een yeder des' aengaenderhach bekent
zijn, ende exaftelijcken nae-ghekomen ende ach-
tervolcht worden , Ordonneren ende bevelen
Wy', dat defe alom me inde Frontieren defer Lan-
den , als mede inde platte'Landen, fal worden ge-

fonden,onraldaer gepubliceert ende geafl�geert te

I '/' Placaet vanden J are 1648 feyt .DOEN TE WE TE Ν, dat wy by deliberatie vanden Raede van

State der voorfz Vereenichde Landen,goet gevonden hebben, &c.
2. 't Selvewasgeparapheertby W. v, Haersholte, Ende, Ter Relatie vanden Raedt van State. Geteeckent

by Ι. $Μεφ_Λί,_:. .,., , .-ίί-Ι,π -.�;'.

Ί Μ

w HE? Τ WE E D E DEEL.

U Placaet jtfaer by i�exceffen van het H\rijghs-<volc\op de Stadt, Landen

..';■-.�.-ι'.,�.. �n Ingefetenen van Dort mom verboden* werden, &c. In date den \y Januari) 1605.

de goederen te doen, datfe fich den felven fullen
mogen weder fetten, met Klockilach, vervolgen,
achterhalen, ende in ghevanckeniffe ftellen, over
feyndende der felver namen mette behoorlijckc
informatien daer toe dienende, aen ons, ofte den
Heeren Raden van State, omme naer examinatie
van dien, met volkomen kenniffe tegens de felve
tot welverdiende ftraf�e geprocedeert te worden.
Ende oft oock mochte ghebeuren, dat in 't ver-
volgen ende aentaften van fukke moetwilligen,
doende refiftentie, eenige gequetfet, ofte oock ter
doot gebracht werden, ende dat klaerlijck blijckc
van der felver moetwil ende gewelt, Ordonneren
wy dat fulcks dien van Dortmunt, nochte haren
aenhoorigen, niet te lafte gheleght, nochte hun
dienthalven eenige moeyehifib fal aengedaen wer-
den : Ende foo verre die daders vooriger gheftalr
niet fouden wefen te achterhalen ende in haften
te krygen, ende naerderhandt een ofte meer van
hun konden naemhaftigh ghemaeckt werden, foo
fal men de felve als dan vervolgen, ende dengeda-
nenfchaden, beneffens der verdiender ftrafle aen
hare Perfoonen verhalen. Ende ten eynde nie-
mant van allen 't geene voorfchreve is ignorantie
en pretendere, fal defe mogen gedruckt ende inde
Fr�ntier-plaetf�n ghepubliceert ende gheaffigeert
werden, op dat een yegelijck hem daer nae wete
te reguleren. Gedaen in 's Graven-Hage, defen
negenthienden Januarij 1605. Was gheparagra-
pheert, N. van Berck, "* Onder ftondt, Ter Or-
donnantie van wel-ghedachte Heeren Staten
Generael Geteeckent, C, Aerjfen. Ende was op't
fpatium gedruckt het Cachet vande felve Heeren
Staten,

; Ie Staten Generael der Veteenighde Ne-
derlanden , Allen den geenen die defen
fullen fi�n dft� hooren lefen, Saluyt;
Alfoo ons dagelij ex hoe langer hoe meer-
der klachten voor komen, over de ftrooperyen
ende rooveryen, oock onbehoorlijcke inlegerin-
gen ende uytteringen,die by defer Landen Krijgs-
volcke," ende voornamentlijck de Ruyterye, con-
trarie den expreff�n inhoude van verfcheyden on-
fen uytgegev�n Placatenende Ordonnantien, op
den Ingefetenen vande Neutralen Nabuer-landen
moetwillighlijckwerden bedreven, ebde ons in
Jfpecie van wegen den Eerbaren wel-wyfen Raede
des Rijcx-ftadt Dortmunt te kennen gegeven, al
is't dat wy de felve Stadt metten purgeren ende
Inwo�nderen, als oock de Ingefetenen vanden
Karfpelen,Dorpen ende Buerfchappen daer onder
gehoorende, in onfe befondere protexie ende be-
ich�rniihg� ghenomen, fy nochtans beduchtende
zijn, dat tegens dehinhouden van hare hebbende
Sauvegarcie, hun g�lijcke fwarighed�n fullen be-
jegenen , ghelijckly 'def�lve voor def�n tot haren
gr�ot�n fchade, m��r als te veel, gevoelt hadden,
endedaer onim�totvoorkomingevandien, onfe
na�rderprovifieverfochten. SOO IST, dat
wy'onim� daer inn� tev�orfien, ghecohfenteert
hebben, Vride confenterenby defen, foo verre ficli
eenige van defer Landen lUiyteren, ofte Soldaten
te Vo�t�, wilden vervorderen, die van Dortmunt
met d�ii onder ende aengehoo'rigen van dien, met
inl�germgen,�ytteringen,ftrooperyen,rooveryen
ende'anderfins, tegens den inhouden van hare van
ons 'hebbende Sauvegarde te befchadigen, ofte
eenigeh �verlaft aen haren Perfoonen, huyfen en-

1 '.. 1 ,':

Sauvegarde voor Taderkorn� In date den 26 f mij 1606�

¹ il�i

Landtgraven tot Heffen, Graven tot Catzeneln^
bogen, Dietz, Ziegenhayn ende Nidda, &c. Ade-
lijcken Schuts-verwanten inden Stifte van Pader-
born, by etlijcken defer Landen Ruyteren, aller-
ley fchade ende �verlaft aen gedaen ende toe ghe-
voeght foude zijn,tot groot ongenoegen van hare
FurlU. Excell endeonfen fonderljnge mif hagen,

ftaende

� l'e Staten Generael der Vereenichde Ne-
j derlanden, Allen den geenen die defe ful-
len fien oft hooren l�fen, Saluyt. Alfoo
ons klachten voor ghekomen zij η, hoe dat inder
Maeht Van Februari� l�ftleden, e�nigen der Reli-
gion toegedaneni ende d�s doorhichtigen,hooch-
gebcornen Furilen en Heeren, Heeren Moritzen

-ocr page 69-

Jegens d �nfraciie der Sauvegarden-i>&c* 11

115

Schutzver\yante achten ende houden, ende dieft-
volgens den felven met aller vrientfchap bejege-
nen, fonder hun aen haren Perfoonen ofte goede-
ren, eenigen overlaft, hinder noch fchade toe te
voegen, onder wat deckfel fukkes oock lbude
mogen gefchieden, op pene van onfe ho�chfte in-
dignatie, ende als overtreders van onfe publijcque
Ordonnantie ende beveelen, aenden lyve geftraf-
fet te worden. Ende op dat niemant van defe onfe
ernftige meyninge ignorantie hebbe te pretende-
ren, foo verftaen ende willen wy, dat die Gouver-
neurs vanden Frontier-Steden ende anderen Gar-
nifoen-plaetfen defer Landen, hier van by Trom-
pet-fteken ende Tromflach, openbare publicatie
laten ghefchieden, eenige Exemplaren aen Kerck-
deuren ende Poorten doen affigeren, ende daer en
boven die Hoofden, Capiteynen ende Bevelheb-
beren vanden Krijghs-volcke, in 't uytryden ende
trecken, tot ghewiife onderhoudinge ende ftridte
naerkominge van dien wel ferieufelijcken verma-
nen , Waer aen onfe ernftige wille ende meynin-
ge ghefchieden fal. Aldus ghedaen in 's Graven-
Hage, onder oni�n Zegele ende Griffiers handt,
den achten twintichften Junij Anno 1606. Was
geparagrapheert, Λ, Conders tho Helpen;."� Onder
ftont, Ter Ordonnantie vande wel-gemelte Hee-
ren Staten Generael. C. /lerffen.

ftaende te beforgen, dat dergelijcken by igftofan-
t e vermidts die Krijghs-luyde den onderfcheyt
Vande Perfoonen niet en wet ^'^^^
meerfoudemogengefchien SOO 15 1,-dat
wy omme daer inne te remedieren voor goet ende
ritfaem, aengefien dat hare Furftl. Excell. allen
deneeenen die fich onder der felven proteftion,
fch�tsendebefcherminge, aireede gegeven heb-
ben ofte fukkes namaels noch doen werden, hare
Vorftlijcke Wapen, met bygevoeghder eygen
handt ende zegel tho ftelle, omme in tyden ende
wYlen als daer eenige tochten inden Sufte van Pa-
derborn mochten vallen, den Krijghs-volcke te
moEen vertoonen, ende daer mede doceren ende
bewyfen, dat fy oprechtelick haren Furftl. Excell.
YanHeflen,&c. Schutzverwantenzijn. Ordon-
nerende ende beveelende wel ernftelijck allen
Overften , Colonnellen, Ritmeefteren, Capitey-
nen, Bevelhebberen, ende generalijck allen Volc-
■fe van Oorloge,te Peerde ende te Voete, in onfen
ende der Vereenichden Nederlanden dienftewe-
lende, dat fy alle die gene het zijn van Adel, Bor-
ger ofte Boeren , die met Wapens in voegen als
voorfz is, begenadight zijn, ende de felve vertoo-
nen konnen, al fchoon oock die felve in des Bif-
fchops ofte Dom Capittels Carfpelen ende Dor-
pen ghefeten waren , voor harer Furftl. Excell.

I. Placaet, Waer nae haer Hoogh Mogende iXrijghs-volcJ^, ende de Soete-

laers inde Furftendommen ende Landen van Gulick, Cleve, Berge, Marck, Ravenfburgh, &c. haer
voortaenprecijfelick fullen hebben te regul&ren. In date den 16 Novemhris 1616,

bergh, &c geen Garnifoen houdende, hun onder-
ftaen fullen by troupen ofte anderfins inde voorfz
Landen ende omleggende Quartieren te begeven,
fonder expres verlof ofte Patente van ons, Syne
Excellentie, den Raedt van State, ofte andere des
laft ende macht hebbende,ende dat alleen om fon-
derlinge redenen tot der Landen dienft, ofte dat
fuleks noodigh bevonden fal worden, op pene van
arbitrale correitie.

Π-

Ende foo wanneer tot des Landts dienft eenige
tochten met behoorlijck verlof fullen moeten ge-
fchieden, foo bevelen wy allemOverften ende Of-
ficieren die het Krijghs-volck fullen beleyden
ende commanderen, op het allerfpoedighfte daer
mede door te trecken, fonder daer mede te blyven
liggen inde voorfz Furftendommen ende Landen:
Noch't voorfz Krijgs-volck aldaer om te fleepen
Van 't een Dorp in 't ander, ofte den omliggenden
Dorp, of Dorperen te befchryven, ofte dreygen,
omme met geit, ofte andere gefchencken die ghe-
dreyghde inlegeringe, ofte befoeckinge te komen
af koopen �. maer hen precyfelijck reguleren naer
de ordre die hen mede gegeven fal wefen, op pene
van lijfftraff�, ende reftitatie van 't geene fy geno-
ten fullen hebben.

III.

Sullen mede die Commandeurs, ende andere
Officieren ghehouden wefen den Amptman, ofte
Officieren vande Dorpen , ofte eenige der felver
daer fy vernachten willen aen te fpreecken, ende
heure Pas-cedullen te vertoonen, omme met or-

dre

E Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden , Allen den genen die defe ful-
len fien,Saluyt. Alfowy met groot leet-
wefen verftaen de klachten over de fou-
len, exa�tien, concui�ien ende uyt-teeringen, die
by onfen Krijghs-volcke foo te Peerde als te Voe-
te, gefecht werden bedreven te worden, foo op de
Furftendommen ende Landen van Gulick, Cleve,
Berge, Marck, Ravenf bergh, als andere daer toe

f;ehoorige, der wekker verfchooninge wy tot al-
en tyden ghehouden hebben in goede nabuerige
recommandatie �. ende daer omme oock ghedenc-
ken de voorfz difordren naerder te onderfoecken,
ende exemplaerlijck tot afkeer van anderen te
doen ftrafkn, volgens onfe voorgaende Placaten
ende Ordonnantien daer tegens ghe�maneert.
SOO IS Τ, dat Wy tot continuatie van onfe
voorfz goede genegentheyt tot den welftant van
de voorfz Nabueren, ende 't groot mif hagen dat
wy zijnfeheppende uyt de contraventien ende in-
fradtien onfer voorgaende Ordonnantien ertde
Placaten, boven ende onvermindert de felve,ende
de penen daer inne uyt gedruckt, met advijs ende
goetvinden van Syne Excellentie ende den Raedt
van State, dienftich gevonden hebben van nieuws
te ordonneren ende ftatueren, gelijck wy ordon-
neren ende ftatueren by defen.

Eerftelijck, dat gheen Colonels ofte Overften,

Ritmeefters, Capiteynen, Officieren ende gemee-

ne Soldaten, te Peerde ende te Voete inde voorfz

Landen van Gulick,Cleve, Berge, Marck,Ravenf-

-ocr page 70-



		Flacateflu� 4,Boeck. 6. Tic 2 .Deel� 128
	127


			gefetenen geen incommoditeyt door het Iaet op- fluyten ofte vroegh toe fluyten vande Poorten, ofte het toehouden van dien , aen mogen doen, veel min eenich geit ofte geks weerde onder deck- fel van dien af vorderen �. maer fullen naer ghele- gentheyt vanden dach ende fayfoen van 't Jaer op een bequameuyre die Poorten op ende toe fluy- ten , met kenniif� ende ordre van den Comman- deur , op dat de Ingefetenen in hare Lant-neerin- ge ende dagelij ckfehen handel niet verkort en worden. IX. Ende op dat de Marckten ende Neeringen inde Steden niet geheel en bederven, fo verbieden wy wel exprefl�lijck allen ende een yege�j eken van ons Krijghs-volck, eenige Vivres ofte Waren ter Marckt komende, voor op te koopen, al eer de felve ter gewoon�jcker verkoop-plaetfe gebracht fullen zijn, alwaer een yegelick vry fal ftaen fijne Waren ten oorbaerlickften te verkoopen, 'ten ware by den Commandeur ofte Magiftraet om noodige oorfaecken goet gevonden wiert daer op een redelijcken taux te ftellen. Ende fulkn. de Krijghs-luyden de ghekochte Waren betalen met gereeden gelde aldaer ganghbaer,fonder den Ver- koopers het gek hooger aen te dringen, veel min de felve daer tegen ipreeckende te flaen ofte te ftooten, ofte dreygen te flaen ofte te ftooten, op pene van aenden lyve geftraft te worden. X. Gelijck oock gene Krijghs-Officieren voortaen hen fullen vervorderen eenige tauxe op deinge- brouwen Bieren te fetten, (ghelijck wy verftaen dat in eenige Plaetfen gefchiet is) maer lullen hen hebben te reguleren naer de eftimatie ende tauxe die den gefwooren Setter,met advijs vanden com- manderenden Capiteyn, ende Magiftraet naer ou- der gewoonte op de Bieren fal fetten, op pene van arbitrale correctie. XI. Voorts ordonneren ende willen wy, dat alle Officieren ende Soldaten, fo te Peerde als te Voe- te, inde voorfz Landen garnifoen houdende, hen fullen contenteren met de ordinarife Service,fon- der den Burgeren koft ofte dranck,ofte yet anders buy ten de gewoonlicke Service af te eyfehen. X 11. Ende belangende de Soetelaers onder de Com- pagnien, dat de felve hen niet en fullen vervorde- ren hare Neeringen ende Gafteryen tot kofte en- de lafte vande Burgeren te dryven, maer 't geene daer toe noodich is fullen fy om haer eygen gek gehouden zijn te koopen, ende fich laten conten- teren met de ordinarife Service van een Soldaet, op pene van 'caiTatie, ende dat hen het foetelen t'eenemael verboden fal worden. XIII.' Wordt mede den Commandeurs, Capiteynen, ende Officieren wel exprefl�lijck verboden, den Dorpen, Bouw - huyfen, ofte andere Gehuchten met eenige levende Sauvegarde te befwaren, maer onder den Soldaten goede ordre te houden, dat die Huyfen, Hoven, Boomen ende Lant-vruchten onbefchadight blyven. Ende in gevalle van't eene ofte 't andere garnifoen eenige overval ofte fchade den Huyfluyden aengedaen worde, dat fy den be- fcha-
dre onder gebracht ende gebiljetteert te worden, fonder een biljet meer te doen maecken ende uy t- §even, als het getal vande Troupe is beloopende. uilen oock den Ingefetenen inde voorfz Lan- den , aen haere Pedoonen, haere Beftialen, groot ofte kleyn, Meublen, Granen ofte Huyfingen 5 Nochte oock Kercken, Kloofters, ofte andere pu- blijcke Gebouwen in 't alderminfte niet befchadi- gen, op pene van aenden lyve geftraft te worden, ende dat die gedane fchade aende Commandeurs, Capiteynenende Bevelhebbers, hare Perfoonen, gagien ende goederen fal worden verhaelt, by foo verre fy bevonden worden, 't zy by conniventie ofte anders, die Mifdadigennietghevanckelijck overghelevert, ofte tot reilitutie ende verdiende ftraffe tegens de felve niet gheprocedeert, ofte dat fy niet en bewyfen daer toe behoorlijckdebvoir eedaen te hebben. ΙΠΙ. Ende alfo wy by menichvuldige klachten oock vernemen dat ons Krijghs-volck inde voorfz Fur- ftendommen ende Landen garnifoen houdende, hen vervorderen den goeden Ingefetenen te be- iwaren met Maentlijcke Contributien, ende dien- ften van hare Perfoonen, Wagens ende Paerden, onderverfcheydenpretexten. SOO IST,dat wy aen allen Commandeurs, Ritmeefters, Capi- teynen, Officieren ende ghemeene Soldaten, La- ften ende beveelen dat fy van geene Steden, Dor- pen ofte Gehuchten, geit ofte gelts weerde fullen mogen eyflehen , ofte ontfangen onder deckfel van gewillige fchenckagie, ofte anderen fchijn, op pene van caiTatie, ende reilitutie van het dobbelt van 't gene fy bevonden fullen worden ontfangen te hebben, ende voorts arbitralijck aenden lyve geftraft te worden. V. Dat oock d'Ingefetenen vande voorfz Landen van nu voortaenby den Volcke van Oorloge niet fullen mogen ghedwongen worden tot eenige dienften van hare Perfoonen, Wagens ofte Paer- den , uytgenomen tot publijcque wereken ofte dienften: In welcken gevalle fy by de Vooghden ofte ScholtiiTen aldaer daer toe ghelaft fullen worden. VI. Verbieden oock wel exprefl�lijck, dat gheene Krijghs-Officieren den Magiftraten in de voorfz Landen, die authoriteyt ende macht van biljette- ren fullen benemen, ende aen haer trecken: maer fullen te vreden wefen met alfulcke accommoda- tie als die Magiftraten, met advijs vanden Com- manderqnden Officier, den Soldaten elcks nae aualiteyt ende gelegentheyt fullen aenwyfen, op at daerinne eenparigheyt mach worden gehou- den , ende den eenen Burger ofte Huyfman niet meer als d'ander befwaert en worde. VII. Sullen oock geene Burgers ofte Ingefetenen by denKrijghs-volcke met Nacht-ofte Dach-wachte befwaert mogen worden, noch onder deckfel van dien over haer eenige authoriteyt by den Volcke van Oorloge geufurpeert worden. VIII. De Sergeanten, ende andere geftelt tot het open ende toeiluyten yande Poorten, en fullen den In-

-ocr page 71-



			SauvegarderLj, &c. ι j o heyt en pretendere, Ontbieden ende verfoecketi daeromme de Heeren Staten,Stadthouderen,Ge- committeerde Raden, ende Gedeputeerde Staten vande Provinci�n refpective van Gelderlantende 't Graeffchap Zutphen.Hollantende Weft-Vrief� lant, Zeelandt, Utrecht, Vrieflandt, Over-Yi�el, Stadt Groeningen ende Ommelanden, ende allen anderen Jufticieren ende Officieren, dat fy defe onfe Ordonnantie van ftonden aen alomme doen verkondigen, uytroepen, publiceren ende affige- ren in alle Plecken van onfe Landen, daer men ge- woonlijck is dufdanige uytroepinge , publicatie ende affixie te doen $ Mitfgaders inde Steden ende Plaetfen buyten de Vereenigde Provinci�n onder ons gebiet wefende. Lallen mede allen Overflen, Colonellen, den Advocaten Fifcaels, Ritmeefte- ren, Capiteynen, Officieren ende Bevelhebberen, defe onfe Ordonnantie ende Bevelen ^achtervol- gen, ende doen achtervolgen, Procederende ende doende procederen tegens den overtreders van dien, fonder gratie, faveur, diffimulatie ofte ver- drach: want lulcx onfe ernflige meeninge is. Ge- geven in 's Gra ven - Hage, onder onfen Contre- zegel, Paraphure ende Signature van onfen Grif- fier, opdenxyj.dachderMaent van November, in 't Jaer 1616. Was geparapheert, I, Magnus,^vt� Onder ilondt, Ter Ordonnantie vande hobch-ge- melte Heeren Staten Generael. Geteeckenr, C. Aerffen. Ende op gedruckt het Contre-zegel der felver Heer� Staten Generael,in rooden Wafl�he.
119 J^eS^ens d'infiafl�e der fchadighden tot vergoedinge van hare fchade ful- ' len ghehouden wefcn te helpen , ende den Dehn- quanten daer over doen itraffen, of dat anders die �eledenfchade by verklaringe vanden befchadig- Sen, op den Commandeur des felfs garmfoens lal worden verhaelt. ^ Ende om te beter alle difordren tot noch toe voor-gevallen voor te komen, lallen wy de com- manderende Capiteynen inde omleggende Stede- kens van Gulick: Midtfgaders alle d andere Capi- teynen, dat fy, als ftaende onder het Commande- menr vanden Commandeur van Gulick,den felven in't adminiitreren vande Juflitie, tegens alle klach- ten ende difordren, defe onfe Ordonnantie, den Artijckels-brief, ende voorgaende onfe Placaten contrarie zynde, te affifteren, ende die Overtre- ders der felver, fonder conniventie ofte oochluyc- kinge te itraifen. Verflaende dat de Commandeurs, Capiteynen ende Officiers hen niet en fullen vervorderen den Voochden, Scholtiff�n, ende andere Furftelijcke Officieren in haerjurifdiciie te verhinderen, ofte in 't bedienen van haer Ampt te treden: Maer ful- len haer alleen met de Militaire faecken ende Ju- rifdiclie over het Krijghs-volck, ende 't gene daer van dependeert contenteren. Ende op dat niemant hier van eenige onwetent-


		4. Placaten vanden % ι �fymember 1616, 5 December 1618, 19 April i6zz, en 7 September 16x8, fVaer naer hare Ho; Mo: Krijghs-volck, treckendeby behoor lijckeΙαβ, ordre ofte confent, in, ofte door het Eertz-fiift Coekn, Stiften van Munfler, Luydkk: de Landen van Gulklh Cleef, Berch, Μ α rek, ende andere daer toe gehoorige Landen, ende Neutrale Naebuyre η, ende anderfints, haer voort s-aen precife fullen heblen te reguleren.

	;E Staten Generael der Vereenichde Ne- derlanden , Allen den genen die defe ful- pen fien ofte hooren leien, Saluyt. ι Alfoo wy wel ongaerne verflaen, Dat niet tegen- flaende onfe voorige expreffe Ordonnantien ende Placa� ten,de Onderfat en van het Eertz-flift van Coelen,Stift en van Munfler, Luydkk: De Landen van Gulich, Cleef, Bergh,Marck,als andere onder heyde depoffederende Fur- flen, Chur: Brandenburgb,ende PfaltzNieuborgh, daer toegehoorige Landen,ende Neutrale Nabuyren\welcker verfchooninge wy tot allen lyden ghehouden heiben in goede Nabuyrige recommandatie) by onfen Krijgs-volcke [o te peer t als te voet e, met allerhandefoulen,affchattin- gen en uytteer�ngen befwaert ende overvallen worden. S0 0 lST,datwy des een groot mif hagen fcheppende, ende over de contraventien ende infraclien onfer voor- gaender Ordonnantien ende Placatenjboven ende onver- mindert defelve, ende de penen daerinne uytgedruckt, met advijs ende goet vinden van Syne Excel/, ende des Racdts van State, van nieus al noch wederomme ordon- neren ende flatueren wel expreffelick 'tgeene na volght. Eerflelick,dat geen Colonels ofte Overften,Rit- meeflers, Capiteynen, Officieren ende ghemeene Soldaten, te Peerde ende te Voete, hun en fullen mogen onderflaen, in het voorfz Eertz-ftift van Coelen, Stiften van Munfler, χ Luydkk: de Landen van Gulkh,cleef, Bergh ende Marck, onder beyde depof-
			federende Furflen'van Brandenburghende Nieuburgh, ende andere daer toe gehoorige Landen ende neu- trale Naebueren, by troupen ofte anderfins te be- geven , fonder expres verlof ofte Patente van ons, Syne Excell, den Raedt van State, ofte andere des lallende macht hebbende, en dat alles alleenlick, om fonderlinge redenen tot der Landen dienil, of dat anders fulcks noodigh bevonden fa^l worden, op pene van arbitrale correctie. Ende fo wanneer dan tot des Lants dienil eenige fulcke tochten, met behoorlick verlof fullen moe- ten ghefchieden, foo bevelen wy allen �verften, Commandeurs ende Officieren die 't Krijgs-volck fullen beleyden ende commanderen, op 't alder- fpoedighile daer mede door te trecken, fonder te blyven liggen in't voorfz Eertz-ftift van Coelen, Stiften van Munfler, χ Luydkk; de Landen van Gu- lich, Cleef, Bergh ende Marck, efi andere daer toe ge- hoorige Landen ende Neutrale Naebuyren: Noch 't voorfz Krijgs-volck aldaer om te (Iepen van het een Dorp in't andere, ofte den omliggenden Dorp ofte Dorperen te befchryven, of dreygen, om met geit, ofte andere ghefchencken de gedreyghde in- kgeringe, ofte befoeckinge te komen at koopen: maer hen precifelijck te reguleren na de ordre die hen mede gegev� fai wefen, by pene van Jijfftraffe, efi reftitutie van't eeene fy genoten fullen hebben. ⁶ Γ Sullen

-ocr page 72-

Placaten-/. 4.Bocck, �.Tit, 3.Deel.

13-1

vreden wefen, ende hun moeten contenteren met
alfulcke accommodatie, als die Magiftraten, met
advijs vanden commanderenden Officier,den Sol-'
daten elcks naer qualiteyt ende gelegentheyt f�fr
len aenwyfen, op dat daer inne de meeite eenpaV
righeyt mach werden gehouden.

VI.
Ende omme te beter alle difordren tot noch toe
voorgevallen, voor te komen, Jaften ende bevelen
wy onfe commanderende Overften , Capiteynen
ende andere Officieren vande omliggende Fron-
tieren vande voorfz Quartieren, 4 dat fy in 't ad-
miniftreren vande Juftitie,tegens alle klachten en-
de difordren, over de contraventien van dit jegen-
woordigh, ende van onfe voorgaende PJacaten,
ende het ftraff�n vande felve, fonder conniventie
ofte oochluyckinge aiTifteren,ende de behulpelic-
ke hant bieden, des behoevende.

Ende op dat niemant hier van eenige onweten-
heytenpretendere, Ontbieden ende verfoecken
daeromme de Heeren Staten,Stadthouderen,Ge-
committeerde Raden, ende Gedeputeerde Staten
vande Provinci�n refpec�ve van Gelderlant ende
't Graeffchap Zutphen,Hollant ende Weft-Vrief-
lant,Zeelant,Utrecht,Vrieflant,Over-YiTel,Stadt
Groeningen ende Ommelanden, ende allen ande-
ren Jfufticieren ende Officieren, dat fy defe onfe
Ordonnantie van ftonden aen alomme doen ver-
kondigen , uytroepen, publiceren ende affigeren
in alle Plecken van onfe Landen, daer men ghe-
woonlijckisdufdanige uytroepingen, publicatie
ende affixte te doen: mitigaders inde Steden ende
Plaetfen buyten de Vereenigde Provinci�n, onder
ons gebiet wefende. Laften mede allen Overften,
Colennellen,den Advocaten Fifcaels, Ritmeefte-
ren, Capiteynen, Officieren ende Bevelhebberen,
defe onfe Ordonnantie ende Bevelen ftri�telijck,
punduelijck ende onverbreeckelijck t'achtervol-
een ende doen achtervolgen, Procederende ende
doende Procederen tegens den overtreders van
dien, fonder gratie, faveur, diffimulatie ofte ver-
drach: Want fulcks onfe ernftige meyninge is.

Gegeven in 's Graven-Hage opten xix. dach der
Maent van September in'tjaer 16z8. Was gepara-
pheert,^ I.v.Berchem,"� Onderftont,Ter Ordon-
nantie vande hooch-gemeke Heeren Staten Ge-
nerael. Ende noch leger, Ter relatie vanden Rade
van State der felver. Geteeckent, M. Huygens.

III.

Sullen mede die Commandeurs ende andere Of-
ficieren gehouden wefenden Amptman ofte Offi-
cieren vande Dorpeu, of eenige der felver daer fy
vernachten fullen aen te fpreken, ende hare Pas-
cedullen te vertoonen, omme met ordre onderge-
bracht ende ghebiljetteert te worden, fonder een
biljet meer te doen maken ende uytgeven, als het
getal vande Troupe is beloopende. En fullen oock
den Opgefetenen van de voorfz Stiften, % Furfien�
dommelende vande andere aengehoorige Landen,
ende Neutralen, aen hare Perfoonen, hare Beftia-
len, groot ofte kleyn, Meublen,Granen ofte Huy-
fmgen 5 Nochte oock Kercken, Kloofters, ofte an-
dere publijcke ende particuliere Gebouwen, in't
alderminfte niet befchadigen, innebreecken, ofte
anderfins forceren, op pene van aenden lyve ghe-
ftraft te worden, ende dat de ghedaen fchaden aen
den Commandeurs, Capiteynen en Bevelhebbers,
hare Perfoonen, gagien ende goederen fal werden
verhaelt, by fo verre fy bevonden werden,'t zy by
conniventie ofte anders,de Mifdadigen ende Con-
traventeurs, niet gevanckelijck over gelevert,ofte
tot reftitutie ende verdiende ftraff� tegens de ielve
niet gheprocedeert, ofte dat fy niet en bewyfen
daer toe behoorlijck debvoir gedaen te hebben.

UIL

Ende alfo oock geklaechc wort,als of defer Lan-
denKrijghs-volck in de voorfz Stiften, 3 Furfien-
dommen, ende Neutrale Landen, ende der felver aen-
hoorige, hen fouden vervorderen den goeden Inge-
fetenen te befwaren met Maentlijcke Contribu-
tien, ende dienilen van hare Perfoonen, Wagens
ende Paerden , onder verfcheyden pretexten,
SO� IST, dat wy allen Commandeurs, Ritmee-
fters, Capiteynen, Officieren ende gemeene Sol-
daten, Laften ende beveelen dat fy van geene Ste-
den,Dorpen ofte Gehuchten, gek ofte geks weer-
de fullen mogen eyi�chen, ofte ontfangen onder
d�ckfel van gnewillige fchenckagie, ofte anderen
fchijn, by pene van caiTatie, ende reftitutie van het
dobbelt van'tgeene fy bevonden fullen werden
ontfangen te hebben, ende voorts arbitralijck aen
den lyve geilraft te worden.

Verbieden oock wel expreflelijck den Krijghs-
Officieren, den Magiftraten inde voorfz Stiften,
χ Furfiendommen, ende aenhoorige χ Neutrale Lan-
den, die authoriteytende machtvan biljetteren te
benemen,ende aen haer te trecken: maer fullen te

Inde Placaten vande jaren 1616. en 1618. was dinkydinge aldus ghecoucheert .� Alfoo wy
met groot leetweien verftaen de klachten over de foulen, exacT:ien,concuiTienende
tryt-teeringen, die by onfen Krijghs-volcke fo te Peerde als te Voet, gefecht werden
bedreven te werden, foo op h�t Eertz-ftift van Colen, Stift van Munfter, α als andere
daer toe gehoorige Landen, ende neutrale Nabuyren, wekker verfchooninge wy rot
allen tyden gehouden hebben in goede nabuerige recommandatie: ende daer omme
oock gedencken de voorfz difordren naerder te onderfoecken, ende exemplaerlijck
tot af keer van anderen te doen ftraff�n, volgende onfe voorgaende Placatenende
Ordonnantien daer tegens ge�'maneert. SOO IST, dat Wy tot continuatie van
onfe voorfz goede ghenegentheyt tot denwelftantvande voorfz Nabueren, ende
't groot mif hagen dat wy zijn fcheppende uyt de eontraventien ende infradtien onfer
voorgaende Ordonnantien ende Placaten, boven ende onvermindert de ielve, ende
de penen daer inne uyt gedruckt, met advijs ende goetvinden van Syne Excell, ende
des Raedts van State, dienftich gevonden hebben van nieuws te ordonneren ende fta-
tueren, geJijck wy ordonneren ende ftatueren midts defsn:

1 '/ TUtatt v/mdeo

5 DiCtmttr 2 6 1*.

voeght htir fy: Luy-
dick, de Linden V)U
Gulich.Cleei.Bcrg,
Marck, els enden
ondeibeydedepof-
�derende Fur�en,
ChiuBrandenburgh
ende Pfilts Nieu-

burgh j dtur toegbe*
bwrigt Lenden, &C'

ΊΡία-

},.

-ocr page 73-

12 2 Jegens d�nfra&ic derSalvegardeiLj, &d 334

, _pt._aet vsnclenjare 16 i6.fpreeckt van defe Landen en Furfiendontmen in't Curfijfgedmckt ni�t .� maer zijn
°" Je fehe Jen vijfden November 161S daerbygevoeght.

't Voort" Placaet vanden lare ι616feyt her: inde voorfz Stiften, der felver aenhoorige ende andere Neu*
*'tra/eLanden, hun [ouden vervorderende. '

De placaten vande Jaren i6i6eni6i S voegen hier in: mitfgaders van Gulich ende omliggende Stede-
4� ^ _5> _en(je voorts alle andere Capiteynen aldaer, datjj in 't adminiflreren vande Juflitie, &c.

Het placaet vanden lare 1616. was gheparapheert by Taco vanBurmannia : Dat vanden lare i6l8. by
Μ Lycklama: Ende vanden lare i6z%. by S, Potter.

c. Placaet Jegens defoules der Soldaten op de L anden van Marc\ en Dort*

munt, en der felver �ngefetenen. In date dm \ y Imij \fay.

REDERICK HENDRICK, by

der grati�n GodtsPrincevan Orangien,

...... ^ Grave van Nafiau, Catzenellebogen,Vy-

anSTbietz, Lingen, Moeurs, Buyren, Leerdam,
&c. Marquis vander Veere ende van Vlifl�ngenj
Heere ende Baron van Breda, der Stadt Grave
ende den Lande van Kuyck, Dieft, Grimbergen,
Herftal, Kranendoncq, Warnefton, Arlay, Noze-
roy, SintVijth, Daefburgh, Polanen, Willem-
ftedt, Nyervaert, Yffelfteyn, Sinte Maertenfdijek,
Geertruydenbergh, Chafteau Regnard, de Hooge
end�LeegeSwal�we, Naeltwijckj ErfF-Burgh-

Huyfman, ofte van wat qualit�yt die mogen we-
fen, niemandt daer van uytgeiondert, vry ende
vranckgaen,ftaen,paiTeren,trafricqueren,frequen-
teren ende repafl�ren te laten alomme daer 't hen-
luydenvannooden falwefen , Sonder haer aett
hare Perfoonen, Waren, Koopmanfchappen,Wa*
gens, Karren, Peerden, ofte anderfins in eeniger
manieren aen te houden, wech te voeren, te ran-
9onneren ofte te befchadigen, midts datfe onder 't
deckfel van defen niets tegen de Placaten vanden
Hoogen ende Moeenden Heeren Staten Gene-
rael, ofte tot naedeel defer Vereenichde Neder-
landen en artenteren, Ende op dat dit alles des te
beter naer-gekomen ende geachtervolght werde,
Belaften wy oock infonderheydt hier mede clen
Gouverneurs ende Commandeurs vande naeft
daer omtrent ghelegene Plaetfen, ftaende onder
onfen gebiede, den wekken defe geinfinueert fal
werden, den Parthyen gaende opren Vyandtferi-
eufelijck te bevelen fich hiernaetereeuleren, op
pene van anders doende, als overtreders van onie
ernftige bevelen, daer over te reden gheftelt, ende
anderen ten exemple aenden lyve gheftraft te fui-
len werden; Ende dit alles tot naerdere difpofitie,
ende tot dat anders fal wefen geordonneert. Al-
les nochtans onder die referve, dat de Vyandt den
voorfz �ngefetenen, oock Burgers ende Inwoon-
ders vande Steden der voorfz reipedrive Graef-
fchappen, befet met de Brandenburghfche ende
defer zijts Guarnifoenen, ghelijcke vrydom ende
Neutraliteyt fal laten genieten3 Ende midts thoo-
nende Copie autenticque, Vidimus ofte gedruckte
Exemplaren van defe, willen wy de felve van foo
goede* weerden te zijn als deie onie principale.
Gedaen in 'sGraven-Hage, den negenthienden
Junij 1627. F. Henry de Naffau. Onder ftont, Ter
Ordonnantie van Syner Excellentie. Gecontra^
figneert, /. Iunius.

rave van Antwerpen ende Befanconj Erf-Mar-
halck van Hollandt 5 Gouverneur van Gelder-

landt, Hollandt, Zeelandt, Weft-Vrieflant, Zut-
phen, Utrecht ende Over-Yfl�l ; Capiteyn Gene-
rael ende Admirael der Vereenighd�n Nederlan-
den; Allen den geenen die defen jegenwoordi-
cen fuilen fien ofte hooren lefen, Saluyt. Naer
dien ons diverfche klachten voorkommen, van
dat fich de Soldaten van defer zyde gheluften la-
ten , den goeden Innegefetenen vande Graeffchap
vander Marck, oock Stadt ende Graeffchap van
D�rtmunt, fonder eenich onderfcheyt van Per-
foonen, dagelijcks op vrye Wegen ende Stegen
aen te ranfen ,,te vangen, te fpannen, ende merc-
kelijcke fommen geks of te parfl�n. Waer inne
dan de felve langer fouden mogen kommen te
continueren, ten ware daer in by tijdts wierde
ver Aen. SOO IST, dat wy hier mede wel ex-
preiTelijck ordonneren, ende beveelen allen Gou-
verneurs , Colonnellen, Ritmeefteren, Capitey-
nen,Officieren, gemeenen Krijghs-luyden te voet
ende Peerde, ende voorts allen anderen in defer
Landen dienil ende onder onfen gebiede wefende,
d'Innegefetenen vande voorfz Graeffchap vander
Marck, midtfgaders Stadt ende Graeffchap D�rt-
munt,'t zy dan van Adel ofte Onadel, Burger ofte

6, Placaet, Waer hy de Tfyiere vande Ma%egbeopent_; ende den Soldaten

gelafl wertgeen Poules daer op te bedryven. In date den 26* lanuarij 1628.

: E Staten Generael der Vereenichde Ne-
I derlanden , Gefien ende gheexamineert
hebbende de klachten aen ons ghedaen,
van wegens de Schippers, de Maze op
ende afvarende, over defoulen ende behinderiti-
gen die hun in hare Vaert opte voorfchreve Maes-
ftroom gedaen werden, vande Soldaten in onfen
dienft wefende, ni�t anders, als of het Placaet van

Retorfie noch was duyrende 5 Hebben verklaert
ende verklaren by defen, dat wy door het openen
vande Licenten by ons ghedaen, de Vaert vande
Maze, op ende af, geftelt hebben in fulcken ftaet,
als die is gheweeft voor het Placaet van Retorfie.
Ordonneren over fulcks allen ende eenen yeder
in onfen dienft wefende, Yan wat qualit�yt hy
oock zy, hun hier naer te reguleren , ende c(e

I ij voor-

-ocr page 74-

Placateoji ^Bdcck. tf.Tit. 3.Deel.

*3<>

i-35

voorfeyde Vaert �pte Maze vry ende onbekom-
mert te laten, ghelijck die voorliet voorfchreve
Placaet van Retorfie is gheweeft, fonder daer te-
gens yet te doen, op pene van anderen ten exem-
pel daer over by ons geftraft te worden. Gedaen

in'sGraven-Hage, opren fes ende twintighften
Januarij fefthien - hondert acht - ende - twintig�.
G. van Hertcvelt ,«■ Onder ftont, Ter Ordonnan-
tie vande hoogh-gemelte Heeren Staten Gene-
rael. /. van Goch.

7. aAcle van tN^eutraliteyt voor de Burgers van Ceulen. In date den

x3 Ianuari) 1630.

Officieren in dienil van defe Landen zynde, de
voorfz Stadt Ceulen, met allen haren Burgers te
houden, fulcx de felve altijts gehouden is ge weeft
voor Neutrael, ende dienvolgens hare Burgers als
Neutrale alomme in defe Provintien, vry ende on-
verhindert pafleren ende repail�ren laten. A&um
in 's Graven-Hage, den xxiij. Januarij 1630. Was
geteeckent, F. Benry de Naflau. Nederwaerts ftont
noch, Ter Ordonnantie van Sijn Excell. Onder-
teeckent, /. lunius.

I.�00 inden voorledeneii Somer, fekere
\ Officieren, commanderende in Frontier-
! plaetfen defer Provintien, ghefchenen
^?hebben in twijffel te trecken de Neutra-
liteit van eenige Burgers van Ceulen, paiTerende
deur de voorfz Frontier-plaetfen$ Ende dat 't fel-
vedeurmifverfhnt meer ghebeuren mochte, ten
ware behoorlijck daer inne werde verfien. S O O
IS Τ, dat Syne Excell. hier mede ordonneert al-
len Gouverneurs ende Commandeurs, oock allen

HET DERDE DEEL.

'�, Placaec jegens d'excejjen van 't $rijgbs~volc( inde Landen van Breda,

Bergen, en de Swaluwen. In date den 7 November 1 $96.

ende den Onderdanen van onfen Huyfe fqhuldich
zijn te dragen: Waeromme wy byonfe Brieven
vanden feven-en-twintichilen der voorleden
Ma�nt uyt de Stadt Breda gedient waren geweeil,
daer op eenige ordre te Hellen, ende namentliick
te ordonneren ende bevelen, ghelijck wy ander-
mael doen by defen: Eerilelick allen Ritmeeileren
ende Capiteynen,dat fy hen voortaen onthouden
aen hunneRuyteren en Knechten eenige Pafpoor-
ten te geven, 't zy om op den Vyandt, Convoyen
ofte anderfins te gaen: op pene van daer over ge-
caiTeert te worden, ende dat die geene die bevon-
den fullen worden uyt-ghetrocken'te wefen, aen
den lyve fullen geitraft worden. Maerin gevalle
eenige Ritmeefteren ofte Capiteynen goet iouden
vinden, eenige van heure Ruyteren ofte Knechten
uyt te fenden,dat fy gehouden fullen wefen heure
Pafpoorten te halen ende te nemen, by den Gou-
verneurs ofte Superintendenten der voorfz Stede
geteeckent, den wekken ende niemanden anders
wy.verftaen toe te ftaen alfulcke Pafpoorten te
geven., Ten anderen, dat geene Ruyteren ofte
Knechten, 't zy met pfte fonder Pafpoort, hen
voortaen inden Dorpe vanden voorfz Landen van
Breda, Bergen op den Zoom, Steenbergen, ofte
beyde de Zwaluwen, en fullen mogen logeren,
fourieren , d'Ingefetenen der felver lailigh ofte
moeyelick vallen in eeniger manieren: op pene
dat wy fulcks aen heur verhalen, ende de fchade
doen opleggen ende betalen, ende doen ilraff�n
fullen anderen ten exemple: Soowynietenver-
ftaen fulcks voortaen over onfe goede Onderda-
nen der voorfz Landen te ghedoogen: Ordonne-
ren u daer omme wel expreil�lijck by defen, dat
ghy de voorfz ordre ende onfe tegenwoordige
Brieven aldaer laet kondigen, uy troepen ende pu-
bliceren , op dat een yegelijck hem dien volgende
mach reguleren, ende yoorts fcherpe ende i�rgh-

Yuldige

; Α U RΙΤ S, gebooren Prince van Oran-
1' gien, Grave van NaiTau, Catzenellenbo-
i gen,&c. Marquis vander Veere ende Vlif-
fingen,Gouverneur ende Capiteyn Generael over
Gelderlandt, Hollandt, Zeelant, Weil-Vrieflanc,
Zutphen, Utrecht ende Over-YiTel, Admirael
�Generael: Onfen lieven ende ghetrouwen den
Droffaerts onfer Steden ende Landen van Breda
ende Bergen op den Zoom, Saluyt. Alfoo wy
dagelijcx hoe langer hoe meer geinformeert wor-
den, dat hoewel α Ingefetenen vande Landen van
Breda, Bergen, ende de Zwaluwen, de ordinarife
ende extraordinarife contributie, midtfgaders alle
andere laften daer op fy by den Staten vanden
Landen geilelt zijn, nae hen vermogen alle Maen-
den precifelick op brengen ende betalen, ende het
felve hen feer lailigh is vallende, fy des niet tegen-
ftaende, ende fonder op beuren miferabelen itaet
reguard te nemen , dagelijcks worden overlaft
ende uyt geteert van Ruyters ende Knechten die
heure paflagie deur de voorfz Dorpen zijn ne-
mende, ofte foo fy op andere byleggende Dorpen
ende Plaetfen ter neder ilaen, dat fy aldaer met
hen moeten gaen accorderen , 't zy met geit, Ha-
ver , ofte andere gratuiteyten, ofte dreygen hen
anders rigoureufelijck te komen befoecken, hen
als dan af-knevelende ende mede-nemende de
Haver ende Koornwerck,die fy op heure Peerden
laden kunnen, fulcks dat hen daer deur benomen
wort den middel om heure Contributien ende la-
ften te betalen, daer voor fy nochtans feer rigou-
reufelijck ende fonder eenigen aenfien der voorfz
foullen worden geexecuteert, ende in onverwin-
nelijcke fchade ghebracht, alles firydende niet al-
leenlijck tegens de Sauvegarden der voorfz Sta-
ten Generael, ende de onfe.maer oock tegens alle
goede Krijghs-ordeninge ende difcipline, mitfga-
ders oock 't behoorlijck refpeft 'twelck fy ons,

dag

-ocr page 75-

Jegens d infraclie der SauvegardeiLj, &c. 13 8

«37 .

vuldise toefichtte nemen, dat fulcks voortaen in
de Dorpen ende Landen van uwen bedryve, ende
andere Dorpen onfen huyfe fubjeft wefende, niet
en ehefchiede, ende daer fulcks (weswynieten
meynen) ghefchieden foude, dat ghy goede ende
fcherpe note doet nemen by den Schoutetten en-
de andere Officieren particulier, ten platten Lan-
de op de voorfz Dorpen refiderende, om alle de
foullen ende fchaden by hen ghedaen met fpecifi-
catie vanden Bevelhebberen ofte Officiers daer by
geweeft hebbende, die ghy u by de felve met heu-
re Atteftatie fult pertinentelijck doen over leve-
ren , ende daer nae ons terftont over fenden $ om
foo wel tot ftraffe der overtreders als vergeldinge
ende indemnitey t vande befchadighde by ons ver-
fien te worden, foo als wy wilden dat ghefchiede
ende bevinden fullen te behooren. Ordonneren-

de den voorfz Gouverneurs, Superintendenten,
Ritmeefteren, Capiteynen ende Soldaten, dat fy
hen nae 't geene voorfz is reguleren, ende u in de
executie defes doen alle hulpe, byftant ende affi-
ilentie, fonder eenige conniventie, fimulatie ofte
vertreck: Ende den voorfz Schoutetten ende Of-
ficieren particulier, ten platten Lande refideren-
de,dat fy met u defen aengaende correfponderen,
ende dagelijcks informeren, van 't geene hen fou-
de mogen aengaen ofte rencontreren, want wy
fulcks bevonden hebben te behooren. Des t'oor-
konden hebben wy dele gheteeckent, ende onfen
Zegel hier op doen drucken, in 's Graven - Hage,
den fevenden November inden Jare vijfthien-
hondert fes en tnegentich. Geteeckent, Maurks
de Naffau. Onder itont,Ter Ordonnantie van fijne
Excellentie. J. Milander.

2, Ordre Jegens dexcefjen der Soldalen inde Velum. In date den feften

Feintarij 1599.

voor heure Perfoonen of hare Peerden, dan voor
haren penningh als andere Paffanten, ende foo
daer en boven eenige foullen, exa&ien of fchaden
in 't kleyn of groot ghefchiede, dat die fullen ghe-
kort worden aen de betalinge van de refpecrive
Colonellen, Ritmeefteren ende Capiteynen, daer
onder die Befchadigers fouden mogen dienen, en-
de dat tot begrootinge vande befchadighden by
derfelver eedt, ende anderfints arbitraljjck ghe-
corrigeert te worden , alles fonder conniventie
ende diillmulatie. Ende op dat niemant van defen
ignorantie en pretendere, hebben wy dit by open
Patente doen drucken, ende gefchickt aende Ge-
deputeerde vande Veluwe, omme die te doen affi-
geren, ende alomme te fchieken nae heuren goet-
duncken, ende defen alomme totter felver Gede-
puteerden difcretie, met Trompet ende Trom-
ilach doen uytroepen ende publiceren, daer toe
die voorfchreve Gedeputeerden by defen fpecia-
�jck worden gheauthorifeert: Willende dat die
Copye by een van de Secretariffen van den Rade
van State geteyckent, gehouden worde foo bon-
digh als defe original. Aldus ghedaen in 's Gra-
ven-Hage onder die Signature van Syne Excel-
lentie , ende Paragraphe vanden Rade, met on-
derteyckeninge van wegen den felven Rade, den
feiten Februarij vijfthien-hondert negen en tne-
gentich. Ende was gheparapheert, Syrxma,�
Ende was onderteyckent, Maurke de Naffau. La-
ger ftondt, Ter Ordonnantie vande Raden van
State der felver. Ende was onderteeckent»
[ G. van Zuylen.

iYne Excell., ende die vanden Raede van
State der Vereenichde Nederlanden, AU
«=«-J Jen Colonellen,Ritmeeiteren,Capiteynen
ende anderen Officieren ende ghemeene Krijghs-
Juyden, foo te Peerde als te Voet, indienfteder
voorfz Vereenichde Landen wefende, D O E Ν
TE WETEN: Al hoe wel verfcheydelijck is
geordonneert ende gefchreven aen allen Guarni-
loenen ronts-omme de Veluwe, ende elders gele-
gen, dat omme te vermyden alle befchadigheden,
foullen ende uytteeringen van het goede Landt
vander Veluwe, fich niemant vanden Krijghfluy-
den en foude te vervorderen hebben, te ryden of
te pafferen in of deur die Veluwe, dan by onfe Pa-
tenue , nochtans devvylen ons dagelijcks klachten
voor komen, dat contrarie van dien alle dage ghe-
fchiet, waer van ons oock genoechfaem is gheble-
ken, in kleynachtinge van onfe authoriteyt ende
bevel, wefende een fake gantfch niet te tollereren,
ende daer van wy die ftrafl� aen ons behouden.
S O O IS T, dat wy, om ge�jcke faecke vorders
voor te komen, ende dat ghelijcke ongeregelthe-
den niet wyders in en breecken , hebben noch-
maels gheordonneert ende ordonneren by defen,
dat geen Colonellen, Ritmeefteren, Capiteynen,
Officieren ende gemeenen Krijghs-volcke, foo te
Peerde als te Voet, met Troupen oft anderfints,
fich laten vinden inde Veluwen, by inlegeringen
of deurtochten, anders dan met onfen Patente,op
pene dat die bevonden fal worden contrarie te
doen, niet en fullen aldaer geaccomodeert of ghe-
Jogeert worden, nochte oock niet mogen teeren

3. Placaet, jegens defoules en uytloopen der Soldaten inde Meyerye van

's Her togen-Bofch. in date den 3 Septemler 1630.

Ie Staten Generael der Vereenighde Ne-
derlanden, Allen den geenen die defen
fullen fien ofte hooren lefen, Saluvt
DOEN TE WETEN, Alfoover-
Ic�eydene Dorpen vande Meyerye van 'sHerto-

gen-Bofch, ons dagelijcks , ende foo langhs foo
meer by hare Requeften te kennen geven hunnen
foberen ende armelijcken itaet daerinne fy ver-
vallen zijn, ende ghefchapen oock noch verder te
vervallen, by ajdien daer inne niet en werde gere-

I �j medieert,

-ocr page 76-

.PIacaten-Λ 4»B�^cck

gedaen worde, hem regulerende nae den inhoudt
van ons voorfz Placaet, op de penen daer inne be-
grepen; Ende fpecialick dat alle 't gene wat tegens
onfe voorfz ordre den Ingefetenen van 't platte
Landt fal wefen af-genomen, aende foldye vande
Officiers ende Soldaten wederom fal werden ghe-
kort ende ingehouden, ende dat het felve daer be-
nefl�ns arbitralick fal worden ghecorrigeert naer
exigentie van faecken. Ende omme den voorfz
uy tkoop,daer door de Dorpen malkanderen groo-
te fchade aendoen, te beter te weeren, hebben wy
geordonneert ende ordonneren by defen, dat foo
wanneer eenich Dorp, of yemandt anders eenigen
uytkoop komt te doen, de Mve verbeuren fal de
fomme van hondert vijftigh gulden,half tot profijt
vande Plaetfe daer de uyt-gekofte parthye fal ko-
men te logeren, ende d'ander helfce voor den Of-
ficier der felver Plaetfe. Ende op dat niemant hier
vaneenige ignorantie en hebbe te pretenderen,
ontbieden wy daer omme ende bevelen onfen lie-
ven ende wei-beminden, den Staten, Stadthoude-
ren ende Gecommitteerde Raden vande Provin-
ci�n refpective van Gelderlant ende 't Graeffchap
Zutphen, Hollantende Weft-Vrieilant, Zeelant,
Utrecht, Vrieflandt, Over-YiTel, Stadt Groenin-
gen ende Ommelanden, ende allen anderen Jufti-
cieren, Officieren ende Dienaren des verfocht
zynde, dat fy defe onfe Ordonnantie aJomme
doen verkondigen, uytroepen ende publiceren,
daer men gewoonlijck is uytroepinge ende publi-
catie te doen. Lallende mede den Stadthouders,
Prefident ende Raden Provinciael, den Advoca-
ten Fifcaels, ende oock den Procureur Generael,
ende allen anderen Officieren, Reehteren ende

*39

medieert, klagende dat fy van de uytloopende
parthyen, ende voorcs oock uyt eenige Guarnt-
foenen fulcks werden belaitendeuytgemergelt,
dat het hun onmogelijck is hare achterilallige
Contributien ende loopende laften op te brengen
.ende betalen, ons over fulcx verfoeckende dat wy
hun de felve wilden remitteren ende quijt fchel-
den, oock fulcks verminderen, dat fy middelen
mochten hebben om te konnen leven. S.O.O
IS Τ, dat wy omme daer inne te verfien, geftatu-
eert ende gheordonneert hebben, ftatueren ende
ordonneren by defen, dat voortaen gene Dorpen,
Gehuchten ofte eenige andere Plaetfen, hoe die
genaemt fouden mogen wefen, ghehouden fullen
zijn, boven de laften by ons op gheftelt, yet vor-
.ders te betalen aen eenige Krijghs-luyden , van
wat qualiteyt die fouden mogen wefen, of onder
wat pretext het oock foude mogen zijn , 't zy
Gouverneurs, Commandeurs, Ritmeefteren, Ca-
piteyncn of anderen, maer dat fy fullen volftaen
mette ordinaris ende extraordinaris Impofitien,
diewyhuntelafte leggen ; Ende by aldien hun
boven de felve yets by yemandts af-ghevordert
mochte worden, verftaen wy niet, dat by de
Schoutetten eenige uytfettingen tot fulcken eyn-
defal worden ghedaen: Verbiedende hun oock
fulcx wel expreifelijck.op pene van 't dubbelt van
dien aen't Landt te betalen. Ende lallen haerter
contrarie, dat fy ons of den Raedt van State 't fel-
ve datelijck fullen hebben te kennen te geven, op
dat daer inne gheremedieert worde nae behooren.
Ende op dat de voorfeyde Dorperen daer toe niet
en mpgen worden gebrocht, uyt vreefe van eeni-
ge iniegeringe van Ruyteren ende Soldaten, daer

mede fy gedreycht, ofte oock inder daet gheq uelt Jufticieren vande voorfz Landen, mitfgaders den

Admiralen, Vice-Admiralen, allen Overften, Co-
lonnellen, Ritmeefteren, Capiteynen, Officieren
ende Bevelhebberen, defe onfe Ordonnantie ende
Bevelen te achtervolgen ende doen achtervolgen,
Procederende ende doende procederen tegens de
overtreders van dien, fonder gratie, faveur, diiE�
mulatie of verdrach: Want i�lcks onfe ernftige
meeninge is. Aldus gedaen ende gearrefteert ia
onfe Vergaderinge in 's Graven-Hage, opten der-
den September 1630. Was geparapheert, S. van
Beaumont� Onder ftont,Ter Ordonnantie vande
hoochgemelte Heer� Staten Generael. Getekent,
Cormlis Mufeh. Synde op't fpatium gedruckt 't Ca-
chet der felver Heeren Staten in rooden.Waf�che.

fouden mogen worden, by eenige uytrijdende of
uytgaende partyen, Soo ordonneren ende laften
wy wederom wel exprefl�lijck, ghelijck wy oock
ghedaen hebben by ons laetile Placaet vanden fe-
iten Aprilis 16x9. dat foo wanneer tot'sLandts
dienft of's Vyants af breuck eenige TrouppeS ful-
len uy tgaen, daer by altoos fal wefen een Officier,
die voor der felver a&ie ghehouden fal wefen te
refponderen, ende daer omme niet mogen toe la-
ten , dat de Soldaten een uy re langer op d'eene of
d'andere plaetfe blyven, als de noot ende ehele-
gentheytfalvereyflchen. Gelijck hy oock niet
en fal ghedoogen datter eenige η uytkoop vande
Dorpen of van yemandts anders in 't particulier

4. Placaet, op 't uytloopen, logeren endefoukn der Soldaten inde Landen van

OverMaze. In dateden 4 April1633. ^

medieert, klagende dat fy vande uyt-loopende
partyen van d'omliggende Garnifoenen, als oock
anderen fulcks werden uyt-geteert, overlaft ende
uytgemergelt, dat hun onmogelijck foude zijn by
continuatie van dien, haer ordinaris beden ende
andere loopende laften op te brengen ende beta-
len, ons over fulcks verfoeckende, dat wy daer je-
gens fodanige ordre fouden willen beramen, ende
die voorfieninge doen, dat fy van verder uyttee-
ringe ende legeringe van Volck mochten werden
verfclioont. SOO. IST, dat wy omme daer mne

DE Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden, Allen den genen die defe fullen
fien ofte hooren lefen, Saluyt. DOEN
TE WETEN, AlfoodeaenwefendeGecom-
mitteerden vande Landen van Over-Maze ons da-
gelij ex ende hoe langhs foo meer by hare Remon-
ftrantien te kennen gheven, hunnen foberen ende
armelijcken ftaet, daer inne fy door de foulen en-
de excefl�n van defer zijdts Krijghs volck worden
ghebracht, ende ghefchapen ftaen noch verder te
vervallen, by.aldien daer inne niet en werde gere-

-ocr page 77-

Jegcnsd�nfra�lieder

141

de foldye vande Officiers ende Soldaten weder-
omme fal werden gekort ende in-gehouden, ende
dat het felve daer benef��ns arbitralick fal worden
ghecorrigeert naer �xigentie van faecken. Ende
omme den voorfz uytkoop, daer door de Dorpen
malkanderengrootefchadeaendoen, te beter te
weeren, hebben wy geordonneert ende ordonne-
ren by defen, dat foo wanneer eenich Dorp, of ye-
mandts anders eenigen uytkoop komt te doen, de
felve verbeuren fal de fomme van hondert vijftigh
gulden, half tot profijt vande Plaetfe daer de uyt-
gekochte parthye fal komen te logeren, ende de
ander helfte voor den Officier der felver Plaetfe.
Ende op dat niemant hier van eenige ignorantie en
hebbe te pretenderen, ontbieden wy daer omme
ende bevelen onfen lieven ende wel-beminden,
den Staten, Stadthouderen, ende Gecommitteer-
de Raden vande Provinci�n refpective van Gel-
derlandt ende 't Graeffchap Zutphen, Hollandt
ende Weft-Vrieflandt, Zeelandt, Utrecht, Vrief-
landt, Over-Yilel, Stadt Groeningen ende Om-
melanden , ende allen anderen Juilicieren, Offi-
cieren ende Dienaren des verfocht zynde, ende
fpecialijcken d'Officieren vande meer-genoemde
Landen van Over-Maze, dat fy defe onfe Ordon-
nantie alomme doen verkondigen, uytroepen en-
de publiceren, daer men ghewoonlijck is uytroe-
pinge ende publicatie te doen. Ladende mede
den Stadthouders, Prefident ende Raden Provin-
ciael.den Advocaten Fifcaels.ende oock den Pro-
cureur Generael, ende allen anderen Officieren,
Rechteren ende Juilicieren vande voorfz Landen,
mitfgaders den Admiralen, Vice-Admiralen,allen
Overilen, Colonnellen, Ritmeefteren, Capitey-
ncn , Officieren ende Bevelhebberen, dele onfe
Ordonnantie ende Bevelen te achtervolgen ende
doen achtervolgen, Procederende ende doende
procederen tegens de overtreders van dien,fonder
gratie, faveur, diffimulatie ofte verdrach: Want
fulcks onfe ernftige meeninge is. Aldus gedaen
endegearreileertin onfe Vergaderinge in 'sGra-
ven-Hage, op den vierden Aprilis 1633. Was ge-
parapheert, P. v. fValta,^Tt' Onder ilont, Ter Or-
donnantie vande hooch-ghemelte Heeren Staten
Generael. Geteeckent, Cormlis Mufch. Syndeop
't fpatium gedruckt het Cachet der felver Heeren
Staten in rooden Waifche.

141

te verfien,geiratueert ende geordonneert hebben,
ftatueren end� ordonneren by defen,datvoortaen
eeeneDorpen, Gehuchten, ofte eenige andere
Plaetfenghelegen i_nd_e Landen van Over-Maze,
hoe die genaemt fouden mogen wefen, gehouden
fullen zijn, boven de Men by ons verfocht; ende
bv de Landen geaccordeert,yet vorders te betalen
aen eenige Krijghs-luyden, van wat qualiteyt die
fouden mogen wefen, of onder wat pretext het
oock foude mogen zijn,'t zy Gouverneurs, Com-
mandeurs , Ritmeeileren, Capiteyncn, ghemeene
Soldaten, of anderen, maer dat fy fullen volilaen
mette lailen aen hun van wegen defenStaet ver-
focht , ende by de felve veraccordeert 5 Ende by
aldien hun boven de felve yets by yemants afge-
vbrdert mochte worden, verilaen wy niet, dat by
de Schoutetten ofte andere OfTicieren die 'tbe-
hoort, eenige uytfettingentotfulckeneyndefal
worden gedaen: Verbiedende hun oock fulcx wel
expreffelijck, op pene van't dubbelt van dien aen't
Landt te betalen. Ende lailen haer ter contrarie,
dat fy ons of den Raedt van State defer Vereenig-
de Nederlanden, 't felve datelick fullen hebben te
kennen te geven, op dat daer inne gheremedieert
worde nae behooren. Ende op dat de voorfeyde
Dorperen, Gehuchten ende Plaetfen daer toe niet
en mogen worden gebrocht, uy t vreefe van eeni-
ge inlegeringe van Ruyteren ende Soldaten, daer
mede iy gedreycht, ofte oock inder daet ghequelt
fouden mogen worden, by eenige uytrijdende of
uytgaende parthyen, ordonneren ende lailen wy
welexprei��lijckbydefen , dat foo wanneer tot
's Lants dienil,of 's Vyants af breuck eenige Trou-
pes fullen uytgaen, daer by altoos fal wefen een
Officier,die voor der felver aclrie gehouden fal we-
fen te refponderen, ende daer omme niet mogen
toe laten dat de Soldaten een uyre langer op d'ee-
ne of d'andere plaetfe bly ven, als de noot ende ge-
legentheyt fal vereyifchen. Gelijck hy oock niet
en fal ghedoogen datter eenigen uytkoop vande
Dorperen, of van yemandts anders in 't particulier
gedaen worde, hem regulerende nae den inhoudt
van ons Placaet jegens 'tuytloopenendefoulen
der Soldaten hier vooreu gheemaneert, op de pe-
nen daer inne begrepen 5 Ende fpecialijck dat alle
't gene wat tegens onfe voorfz ordre den Ingefe-
teuen van'tplatte Lant fal wefen af-genomen, aen

5 ♦ Placaet _s tegen de exceff�n van 't Krijghs-vokkjnde Mejerje van 's Her*

togen-Bofch, In date den 2,4 Februari; 164 $.

E Staten Generael der Vereenichde Ne-
1 derlanden, Allen den genen die defe ful-
j len flen ofte hooren lefen, Saluyt. Alfoo

men hoe langs hoe meer is vernemende,
dat de uytgaende troupen ende partyen van Ruy-
teren ende Soldaten uy t onfe Frontieren,de Inge-
fetenen ten platten lande onder ons diilritit, voor-
nemelijck in onfe Meyerye van 's Hertogen - bof-
lche, ende andere onder Contributie van weder-
zyden fittende, als oock de Neutrale Νabuyren
met onbehoorlijcke uytteringen, vexatien, afperf-
fingen van gelde, ende dergelijcke exa&ien fo f�er
zijn ^uellendejniet tegenitaende voorgaende Pia-

caten daer tegen geemaneert, ende leftelijck den
elfden December 164%. dat ten zy daer inne wer-
de Voorfien, niet moeelick fal zijn dat de Luyden
ten platten Lande fullen kunnen blyven woonen,
endeheurop-geleghde laden ende Contributien
betalen, Waeromme SOO IST,datwytotwee-
ringe van fulcke onbehoorlickhede,onvermindert
voorgaende Placaten ende de penen daer by gefla-
tueert, by deliberatie vanden Rade van State der
voorfz Ver�enigde landen,goetgevonden hebbeo
te ordonneren efi ftatueren 'tgene hier is volgende.

Dat voortaen geene Gouverneurs of Comman-
deurs

-ocr page 78-

Placaten-»� ^Boeck. 7-Tit. 144.

dre te ftellen totten nootdruft, fonder verder oft
meerder te mogen eyifchen of begeeren, fich dra-
gende in alles loo als redelijcke ende eer-lievende
Krijghs-luyden betaemt, alfoo anderfints den Of-
ficier of Beleyder vande Troupe van alleexceflen
fal moeten verantwoorden.

143

deurs der Frontieren eenigevan Ruyteren oft Soldatenuytgaen, als onder commOfficier oft Beleyder, metCommandeurs fchriftelick

Officiers of Beleyders Naem, ende 't ghetal vande
Troupe of partye,oock den tijt hoe lange 't verlof
is duerende, wekken Officier oft Beleyder ter we-
derkomite fal hebben pertinent te rapporteren
het geene by de Troupe of parthyc fal mogen zijn
verricht.

Verbiedende wel fcherpelijck aen fulcken Offi-
cier ofte Beleyder vande Troupe, ende aen alle an-
dere vande partye, van eenige Dorpen daer fy ful-
len paneren, of vande Ingefetenen der felver Dor-
pen daer fy fullen ghenootfaeckt zij η te logeren,
eenich gek onder wat pretext het zy af te perfi�n,
niet toe latende de Luyden in eeniger manieren
qualick te tratteren, of oock van Kleederen, Lijn-
waet, Meubelen of Eet-waren te berooven, maer
een yeder fich moetende contenteren met rede-
lijckenkoftendedranck, ende voor de Peerden
voeder ende mael, alleenlick tot refrefchiiTement,
ende verder oft anders niet.

Gelijck oock wel fcherpelijck verboden wort
vande Dorpen oft Plaetfen, op pretext vanheur
vande logeringe te verfchoonen, eenigh gek te
mogen nemen, ofte yets tot vereeringe, oftdefge-
lijcx, hoe het genaemt foude mogen werden.

Noch oock niet de Officieren of Regeerders van
omleggende Dorpen te mogen by heur ontbieden,
om eenige erkenteniiTe vanheur te krygen, noch
van d'een Dorp in d'ander om her te trecken,ende
te flepen, ende heur over al te doen logeren, dan
alleenlick heuren wech volgende ende paffierende,
de Ruyteren ten minden vijf uyren, ende de Sol-
daten ten minften drie uyren marcherende, eer de
felve weder mogen pey fleren oft logeren.

Als wanneer den Officier oft Beleyder vande
Troupe of parthye 't felve mette befte ordre fal la-
ten doen, toonende tot dien eynde aenden Offi-
cier of Regeerders vanden Dorpe 't verlof om or-

Ordonnerende tot dien eynde dat de Gouver-
neur oft Commandeur ter wederkorafte van de
Troupe ofte partye, den Officier oft Beleyder fal
doen reeckenfchap geven van 't gepaifeerde, wel
exa&elick inquirerende of eenigh exces,exa�tie,of
yets onbehoorlijcks mocht zijn ghepleeght, ende
fulcx bevindende,'tfelve datelick te doen reilitue-
ren ende repareren, ende de daders ftrafl�n fonder
conniventienaerverdienflen. Endeincas dat de
voorfz Gouverneur of Commandeur ingebreec-
ke mochte blyven fodanigen Officier of Beleyder
als vooren t'fijner wederkomfte reeckenfchap te
doen geven van't ghepaifeerde, ende dat mocht
komen op te borften dat de voorfz Troupe ofte
parthye eenich exces, exactie, of yets onbehoor-
licx foude hebben gepleeght,ende de Gouverneur
of Commandeur op de prompte klachten van
fulcke exceilen hem voor gebracht,nalatigh foude
gebleven zijn te verfien, fal in foodanigen gevalle
alfulcken nalatigen Gouverneur of Commandeur
felfs daer voor mogen worden aengefproocken,
ende des te verantwoorden hebben.

Ende op dat een yeder des aengaende alle 't gene
voorfz is bekent mach zijn, efi hem daer na weten
te reguleren, fal defe in alle Frontieren gefonden,
ende aldaer gepubliceert ende geaffigeert worden;
fijnde de expreffe meeninge dat op de Contraven-,
teurs recherche fal werden gedaen, en tegen heur'
geprocedeert tot reftitutie en behoorlicke ftraf��y
ionder eenige dii�imulatie ofte conniventie,op dat
de difcipline militaire in alles onderhouden, ende
de exceiTen geweert mogen worden nabehooren.

Aldus ghedaen in 's Graven-Hage, den xxh�j»-
Februarij 1645. J. V. Wijnbergen?* By myne Hee-
rende Staten Generael der Vereenighde Neder-
landen. Ter Relatie vanden Raedt van State der
felver Landen, /. Eyckbergh.

DEN SEVENDEN TYTEL.

Vervattende de Placaten opte doortochten der vreem-
de Soldaten door de Ge�nieerde Provinci�n.».

1. Placaet, verbiedende geen Folc^yan Oorloge pijnde in dienfl Van vreem-
de potentaten of Nati�n, over te brengen inde Havenen, Baeyen, Playen, &c. vande Vereenighde
Nederlanden. In date den 16 /iugufii 16 51.

E Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden , Allen den geenen die defen
fullen fien ofte hooren lefen, Saluyt.
DOEN TE WETEN,Alfooonsis

gebleecken, dat onlangs voor de Stadt Vlii�mgen,

ende vervolgens op de Reede van Rammekens,

zijn ghearriveert vier Schepen, afgevaren van Na-
pels, met ontrent dertien of veertien hondert Sol-
daten , 't welck is flrydende met het algemeene
recht der Volckeren, tegens de hooeheyt van de-
fen Staet in 't generael, ende vande Provincie van
Zeelandtin't particulier, met fich flependeghe-

vaer-

1 ■ ■

-ocr page 79-

t4f Jegens doortochten van vreemt Krijghs�volck. 146

vaerlijcke coiifequentien ende gevolge. S O O
IS Τ dat wy voor het toekomende tegens fooda-
niee endederge�jcke onbehoorlickheden willen-
de verfien, ende remedieren, goet gevonden ende
noodich gheacht hebben, te verbieden ende inter-
diceren, ghelijckwy wel expreitelick ende fcher-
toelick verbieden ende interdiceren by defen, alle
Onderdanen ende Ingefetenen der voorfz Veree-
nichde Nederlanden, eenige Certe partyen ende
bevrachtingen met eenige Uytheemfche Potenta-
ten ofte Nati�n, wie die oock fouden mogen zijn,
aen te gaen, ofte te maecken, direitelick ofte indi-
redelick, om eenich Volck van Oorloge over te
brengen inde Havenen, Baeyen, Playen ofte Ree-
den van defen Staet, op de verbeurte van haere
Schepen ende goederen, ten behoeve vande ghe-
meene faecke, boven arbitrale correctie naer exi-
centie van faecken. Ende op dat niemant hier van
eenige ignorantie en pretendere, ontbieden ende
veifoeck�nWy de Heeren Staten, Gecommit-
teerde Raden, ende Gedeputeerde Staten vande
Provinci�n refpedtive van Gelderlandt ende het
Graeffchap Zutphen, Hollandt ende Weit-Vrief-
lant,Zeelant,Utrecht,Vrieilant,Over-YiTel,Stadt
Groeningen ende Ommelanden, ende allen ande-

ren Juihcieren ende Officieren dei�r Vereenichde
Nederlanden, dat fy defe onfe Ordonnantie ende
Verbodt van ftonden aen alomme doen verkondi-
gen , uytroepen, publiceren ende affigeren, daer
men gewoonlick is dufdanige uytroepinge, publi-
catie ende affixie te doen. Lailen ende bevelen
voorts de Raden ter Admiraliteyt, den Advoca-
ten Fifcaels, midtfgaders den Admiralen, Vice-
Admiralen, Capiteynen, Officieren ende Bevel-
hebberen, defe onfe Ordonnantie ende Verbodt
te achtervolgen ^nde doen achtervolgen, Proce-
derende ende doende procederen tegens de Con-
traventeurs ende Overtreders van dien, totte
voorfz penen ende itraff�n, fonder gratie, ooch-
luyckinge, diffimulatie ofte verdraai, want wy
fulcx ten dienfte vanden Lande bevonden hebben
alfoo te behooren. Gedaen in 's Graven-Hage»
onder onfen Cachette, Paraphure ende de Signa-
ture van onfen Griffier, op den feftienden Augufti
1651. Was gheparapheert, /. de longe van Οοββτ-
landt, '«� Onder ftondt, Ter Ordonnantie vande
hoochgemelte Heeren Staten Generael. Geteec-
kent, N. Ruyfch. Zynde op 't fpatium ghedruckt
het Cachet der felver Heeren Staten in rooden
WaiTche.

En Lefer gelieve te weten, dat alhierfouden gebracht geweefi zijn de Placaten vande Staten Generael van date

demoJanuari) 165 2,. ende iSMaert 1656. Maer alfoo de felve hequamer konden ghebracht werden onder

den Tytel daer in het werven tot, ende aennemen van vreemde dienfien verboden wert, Jalden Lefer de felve hier

onder inden 13 Tytel vinden.

Placaten vande Staten van Hollandt.

2. Placaet, Aengaende d'ordre gefielt op de paffagien ende deurtochten van

den Ruyteren ende Knechten, binnen den Lande van Bollant enae Wef�- Vrieflant; inde tegens alk
inlegeringen ende overlafl vanden [elven binnen den voorfz La?ide. In date den 6 Martij 1587.

Έ Ridderfchap, Edelen ende Steden van
Hollandt ende We�-Vrieflandt, Repre-
i fenterende de Staten vanden felven Lan-
de, Allen den genen die defen fullen fien
ofte hooren lefen, Saluy t. Alfoo een yegelijck
kennelijck is, dat naeft dehulpe van Godt Al-
machtigh, geen ander middel is omme den ftaet
vander oorloge in defe Landen ilaende te houden,
dan dat goede ordre, regule ende difcipline onder
den Krijgs-volcke worde onderhouden, ende dat
de platte Landen ende Ingefetenen der felver (die
tot fubfidie vander oorloge ende defenfie vanden
Lande, neffens de Steden fo gro�telijcks zijn con-
tribuerende ) blyven in goede verfeeckertheyt,
befchermt ende ontlaft van allen foulen, inlege-
ringen , uytteeringen, overladen ende geweiden,
die den lelven anderfints by den Volck van oor-
loge worden aengedaen, Waer uyt niet anders is
volgende, dan dat d'Ingefetenen vande platte
Landen (die onmogelick ende onredelick is fulcks
te lyden) moeten op-breecken, hare wooningen
ende Lantbouwinge verlaten,ende oock dien vol-
gende de Landen in 't generael ghebracht worden
in verwoeitinge, ghebreck van hare nootdruften,
armoede ende miferie. Boven dien dat oock den
�aet vanden Lande gro�telijcks wert gekrenckt,.

door den afbreuck ende verminderinge vande
Contributien, door dien de middelen daer mede
eenfdeels benomen worden, omme het Krijghs-
volck van hare Soldye te mogen geven contente-
ment, fulcks dat ten lellen de feeckere ruine van
den ftaet vanden Lande foude ilaen te verwach-
ten,ten ware metter daet daer tegens worde voor-
fien, tot vooritant vande Ingefetenen ten platten
Lande, ende confervatie vande middelen, die
Godt den Heere in handen heeft geftek tot beta-
linge vanden Oorloghs - volcke, noodigh zyndc
tot defenfie vanden Lande. S O O 1S Τ, dat
wynaevoorgaendebefchrijvingeende rype deli-
beratie daer op Staets-gewyfe gehouden, by ad-
vyfe vanden hooch-gebooren \f orft ende Heere
Mauritz van NaiTau, ghebooren Prince van Oran-
gien.Grave van NaiTau,&c. Marquis vander Vere,
Vliilingen,&c. Gouverneur ende Capiteyn Gene-
rael over Hollandt, Zeelandt ende Vrieifant, ende
Admirael; midtfgaders den wel-geboorenGrave
Philijps Grave van Hohenloo, Heere van Langen-
bergh, &c. Lieutenant Generael over Hollandt
ende Zeelandt, gheordonneert hebben, ende or-
donneren by defen: Dar, van nu voorraen geta
Volck van oorloge, 'tzy te Paerde of teVoete,
nochte oock eenich Sciieeps-Yolck, onder wat

Κ bevel

-ocr page 80-




		Piacateo-i. 4� B	I48 of by haere Patente fpecialijck bevolen: Soo or- donneren ende bevelen wy allen Officiers ende Magiilraten vanden Steden ende Dorpen, mitfga- dersalle Gouverneurs,Overflen, Capiteynen, Be- velhebberen ende Soldaten, Garnifoen houdende binnen den naefl-gelegen Steden ende St�rckten van Hollandt ende Weil-Vrieilandt daer fulcks foude mogen gebeuren, dat fy met befettinge van de Wegen ende Paflagien, ende oock metghewa- penderhanthare deur-tochten, Lant-gangen, in- legeringen, extorfien ende moet willigheden met- ter daet fullen beletten ende refifleren: Ende de gene die aireede in gevallen fouden mogen wefen, doen vertrecken ende ruymen uyten bodem van Hollandt ende Weit - Vrieflandt: Ende fal men voorts tegens hen procederen als tegens overtre- ders vande beveelen haerder Overigheyt, Vyan- den vanden Staet der felver Landen, ende open- bare Landt-fchenders behoort gheprocedeert te worden. Ende dat fulcks de Invvoonders van ve- der Dorp of Gehuchte, mitfgaders oock de naefl- gelegen Steden, Garnifoenen, Dorpen ende Ge- huchten , des by Klock-gheilach ol andere wete geadverteert zynde, gehouden fullen wefen mal- kanderen daer toe te doen behoorlijcke byflant ende ailiflentie, fonder des te wefen eenichfins in ghebreecke, op pene dat in gevalle des niet jegen- ftaende eenige Quartieren, Dorpen, Gehuchten, of oock eenige particuliere quamen overvallen of befchadight te worden by beroovinge, uytteerin- ge, extorfien of anderfints, dat de lchaden vande particulieren by 't gheheele Dorp, ende de fchade van een Dorp, by cfen Quartiere in 't gemeen ghe- dragen ende goet ghedaen fal moeten worden, op alfulcken voet als de binnenlantfche koffen wor- den gedragen; Ende dat tegen de Gouverneurs, Capiteynen ende Bevelhebberen inde naefle Gar- nifoenen leggende, die in ghebreecke worden be- vonden , de naefl-gelegen Quartieren, Dorpen of Gehuchten te affifteren, geprocedeert fal worden tot af kortinge van hare gagien ende traktemen- ten , ende tot vordere flraff�, fulcks wy by advyf� van fijne voornoemde Excellentie ende Genade bevinden fuljen te behooren. Ende belangende de Ruyteren ende Soldaten die hen uytte Steden, St�rckten of Plaetfen, daer fy Garnifoen houden of befcheyden zijn, begevende ten platten Lande, ende den Onderfaten quellen, travaillieren of ee- nich overlafl doen, ordonneren wy dat yegelijck Officier vande Steden of platten Landen, hem fal flerck maecken, ifl noot, ende de felve gheftelt hebbende in apprehenfie, over leveren den Drofl of Capiteyn vande platte Landen inden Quartiere daer 't fehe gebeurt, wiens officie fal wefen allen den geenen die iy bevinden fullen metter daet, den Huyflieden of yemanden anders eenige over- lafl, ghe weidt of fortfe te doen, fonder eenich on- derfcheyt van wat Natie de felve zijn, terflont exemplaerlijck daer over te doen executeren met de koorde. Ende den geenen die fyluyden appre- henderen als Moes - koppers , Vagabonden, of diergelijcke Loopers, terflont ter naefler Stede vande apprehenfie te recht te flellen, voor de Ge- rechte vande fehe Stede , of voor het Krijghs- recht dat aldaer tot dien eynde fal worden gheor- donneert, - Ordonnerende den Gerechten ende die
	H7	Piacateo-i. 4� B
	H7

bevel ofte beleyt die fouden mogen wefen, hen lullen mogen inden Lande van Hollandt nochte Weft-Vrieilant ten platten Lande begeven, 't zy onder deckfel van paifagie ofte eenige andere pre- texten , hoedanige die fouden mogeil vvefen, by Coronnelfchappen, Conietten, Vaendelen, ofte in eeniger andere manieren, fonder alvooren te hebben fpeciael fchriftelijck bevel ofte Patente ende Ordonnantie van fijne voorfz Excellentie van Naflau, als Gouverneur ende Capiteyn Ge- nerael over Hollant, Zeelant ende Vrieflant, ende Admirael als vooren,ofte den voornoemden Hee- re Grave van Hohenloo als Lieutenant Generael, gegeven by advyfe van ons ofte van onfe Gecom- mitteerde Raden, inhoudende de plaetfe daer fy zijn gheboden te trecken, eride daer en boven of fyluyden t'Schepe fullen trecken ofte Lande, wat paifagie fy fullen houden, ende ten naeften binnen wat tijde fy ter ghedeflineerde plaetfe hen fullen hebben te vinden, VVaer nae de Overflen, Ritmee- ileren, Capiteynen ende Bevelhebberen, mitfga- ders de gemeene Soldaten hen precife fullen heb- ben te reguleren, fonder de fehe te overtreden, ofte daer inne verfuymigh te wefen in eeniger ma- nieren. Gebiedende alle Officiers, Magiflraten ende Ingefetenen van den Steden ende platten Lande, midtfgaders oock alle Gouverneurs ende Bevelhebbers vanden Steden, St�rckten ende Forten van Hollant ende WehWrieflant, niet al- leen dat fyluyden geen Volck van oorloge, 'tzy te Voet of te Peerde, fonder fchriftelijck bevel of Patente als vooren, paflagieofte doortochten en fullen verleenen, maer oock dat fy de geenedie fchriftelijck bevel of Patente hebben, niet en ont- fangen, fourieren of logeren, t�n zy dat de felye Patente fulex oock de paf�agie met defignat�e van de Stede, Dorpe of Plaetfe fpecialijck inhoude. Ende komende ter plaetfen ende opte pailagien in haer Patente begrepen, fullen hen aldaer laten accommoderen ten minflen quetfe vande Ingefe- tenen , fonder dat hen gheoorloft fal wefen den Huyfman te eyi�chen, ende veele min te af-dwin- gen of extorqueren eenigh geit of goet , of oock eenige Wijn of andere fpijfe ende dranck, dan den Huyfman gewoon is in fijnen Huyfe te gebruye- ken, fonder oock dat fy meer dan eenen nacht in een Dorp fullen mogen blyven, of meer Billetten eyi�chen dan naer behooren 5 Ende van Schepen ofte Schuyten met behoorlijcke proviande van Broot, Kaes ende Bier gheaccommodeert zynde, fullen voorts moeten reyfen. Dies fullen de Dor- pen daer de Soldaten logeren, vande Teerkoflen, Provianden ende Scheeps - vrachten, by hen aen de Soldaten verilrec kt, worden vergoetende ge- recompenfeertby den geheelen Quartiere, na de diflinctie ende voet die henluyden by ons daer van fal worden ghegeven. Ende of eenige Over- ilen, Ritmeefleren , Capiteynen, Bevelhebberen of Soldaten, vergetende haerenEedt, totfulcke vermetelde ongelioorfaemheyt hen vervorder- den , dat fy buyten haer fpeciael bevel als vooren, fouden willen deur andere manieren of wegen reyfen of palieren, of hen doen fourieren, accom- moderen van logyfen of onderhoudt, of eenige andere extorfien van geit, goet, Wijn of Spyie, boven 't geene hen hier vooren wort toe gelaten,

-ocr page 81-

149 Jegens doortochten van vreemt Krijghs-volck. 150

die vanden Krijghs-rechte refpeftiyelijck aldaer,
fommaire kenniffe over den feiven te nemen, niet
ieeenftaende hare dienften, ende fonder onder-
fcbevtvaneenige Nati�n, ende allen overdaden
ende exceflen by den feiven ten platten Lande
cedaen, exemplaerlijck aenden lyve te doen ftraf-
fen Ende ten eynde niemandt van defe onfe Or-
donnantie ignorantie en pretendere, Soo ontbie-
den ende bevelen wy allen Officieren, Juihcieren
ende Dienaren vanden Landen van Hollant ende
Weil-Vrieflant, defe jegenwoordige alomme bin-

nen de voorfchreve Landen te doen publiceren,
daer men gewoonlijck is publicatie te doene: Pro-
cederende ende doende procederen tegens den
overtreders in manieren voorfchreve , fonder
gratie, faveur, diffimulatie ofte verdragh: Want
wy fulcks noodigh bevonden hebben tot dienfre
vaaden Lande. Gegeven in 's Graven -Hage,
onder 't Zegel vanden Staten voornoemt hier op
ghedruckt in forme van Placate, den feiten Martij
in 't Jaer ons Heeren duyfent vijf hondert feven-
ende - tachtigh.

Placaet, ordre flellende opte doortochten der Soldaten door Hollandt ende

Wef�- vrieflant. In date den 14 Januari} 1590.

DE Ridderfchap, Edelen ende Steden van
Hollandt ende Weft-Vrieflant, Reprefen-
terende den Staten vanden feiven Lande,
Aenmerckende dat tot dienite ende defenfie van
de Lande, de laften ende Contributien, foo wel
ordinarife als extraordinarife daer toe noodigh
zynde, foo wel ten platten Lande, als binnen den
Steden ghedragen ende geheven moeten worden
tot betalinge Qnde onderhoudt vanden Oorloghs-
vokke , ende andere groote koften ende laften,
ende dat fulcks voortaen met goede ordre ende
opfichtin 't optrecken van eenich Volck van oor-
loge ofte veranderinge vande Guarnifoenen, foo
wanneer 't felfde te Water niet gedaen fal mogen
worden in 't deurtrecken ende palieren ten plat-
ten Lande, d'Ingefetenen aldaer niet meer als bin-
nen de Steden behooren befwaert te worden, ten
eynde de laften ende Contributien voornoemt
eenpaedijck mogen worden gedragen, Hebbeu
de Staten voornoemt verklaert ende gheordon-
neert, verklaren ende ordonneren by defen, dat
voortaen egeene Volck van oorloge ten platten
Lande pafferen fal opte Patenten by ofte van we-
gen Syne Excell. verleent, ten zy met condui&e

van eenen Commularis vande Monfteringe, die
ghehoudenfal zijn 't felfde Volck van oorloge in
deligentie te doen pafl�ren ten platten Lande, foo
wanneer de felve te Water niet en fullen mogen
werden getranfporteert, ende foo wanneer 't ielf-
de Volck van oorloge binnen eenige Dorpen ofte
Plaetfen, van Vivres in 't pafferen van eenige Dor-
pen fal moeten worden verfien, ende fullen de
felve niet veriterckt mogen worden, dan ter or-
donnantie ende onder behoorlijcke recepifle var*
de voornoemde Commiffaris.tnhoudende de fom-
me daer vooren de voorfz Vivres fullen zijn ghe-
kocht, ende vande uy tleveringe van dien,om 't ge-
meene Lant te mogen ftrecken na behooren, waer
van den feiven Dorpen ende Plaetfen Ordonnan-
tie verleent fal worden op den Ontfanger vande
Verpondinge vanden feiven Dorpen, omme opte
voorfz Ordonnantie aen hare Contributien t'elc-
ken ghekort te worden als naer behooren. Ge-
daen inden Hage onder 't Zegel vande Staten
voornoemt hier op gedruckt den yier en twintich-
ftenjanuarij 1590. Onder ftondt, Ter Ordon-
nantie vahde Staten. Item, Noch lager ftondt,
C. de Rechtere.

4, Placaten vanden 27 Maert 1652, ende t6 Maert 1 <S$ 6, Waer hy

precife ordre ge/lelt wert op 't werven en doortochten van Staten^fvreemt Krijghs-volck door Hollant
en Wejl- Vrieflant.

pe deliberatie, met volkomen kennii�� van faec-
ken , hebben gheordonneert ende gheftatueert,
ordonneren ende ftatueren midts defen, dat nie-
mant, wie, ofte van wat qualkeyt hy zy, binnen
den voorfz onfen Lande van Hollant ende Weft-
Vrieflandt, eenich Volck van wat qualiteyt ofte
Natie 't felve zy, in Krijghs-dienfte fal mogen aen
nemen, ofte aen genomen zynde, van anderen
over nemen, voor, uytten naem, ofte van wegen
eenige Coningen, Potentaten, Princen, Heeren,
Staten, ofte Republijcquen, 't zy openbaer, hey-
melijck, dire�telijck ofte indirectelijck, by Trom-
melflach, ofte onder 't een ofte ander pretext van
avancement ofte anderfmts, om ter Oorloge, te
Water ofte te Lande, te Peerde ofte te Voete ghe-
bruyckt te worden, fonder alvoorens daer toe te
hebben Ons fpeciael ende fchriftelijck confent.
Dat mede geen Volcis, van oorloge, zynde in Uyt-

K. ij heem-

1E Staten van Hollandt ende IVefl-Vrieflant,
i Allen den geenen die defen fullen fien
: ofte hooren lefen, Saluyt. Alfoo niet
tegenftaende de publijcque algemeyne
Wetten, midtfgaders d'alomme gherecepieerde
Krijghs-ordre, ende fpecialijck mede de particu-
liere Ordonnantien ende Placaten, by ons voor
defen ghemaeckt ende ghedaen emaneren, % ende
nochjonghflop den [even - en - twintighflen Maert des
Jaers 1652. tegens het werven van Volck van Oorloge,
/00 te Water als te Lande,fonder onfe voo/gaende conf�nt
ende ordre, Wy in ervaringe komen datfulcx onder ham
ende ledecktelijck wert onderflaen, niet alleen totvili-
pendie ende kleynachtingevan onfe authori'eyt, maer
oock tot verkrenckinge van Ons Souverain gefagh, ende
ly ftevolgh tot groeten ondienfl vanden lande. SOO
IS Τ, dat Wy ζ daer in als noch met allen ernfl
ende vigeur willende voorfien, naer Yoorgaende ty-

-ocr page 82-



	Boeck. 7. Tit.
i5i Placatea^. 4. heemfchen dienft, te Paerde ofte te Voet, onder wat bevel ofte beleyt 'tfelve foude mogen zijn, hun fullen mogen begeven binnen ©nfen Lande van Hollandtende Weit-Vriellandt, 'tzy opden vatten Bodem ofte de Wateren, Stroomen ende Rivieren van dien,felfs niet onder deckfel van paf- fagie, ofte eenige andere pretexten hoedanich die foiiden mogen wefen, 't zy by Collonelfchappen, Cornetten , Vaendelen ofte andere groote ofte kleyne Troupen in eeniger manieren, fonder al- vooren tottet voorfz innekomen te hebben fpe- ciaelfchriftelijck confent, ende Ordonnantie van Ons, ofte van onfe Gecommitteerde Raden; In- terdicerende ende verbiedende tot dien eynde alle Schipperen, Wagenluyden, Karreluyden, en- de allen anderen van wat profeifie ende hanterin- "e de felve fouden mogen zijn , alfulckvreemt Krijghs-volck binnen 'treiiort vande voornoemde onfe Landen, met hunne Schepen,Schuyten, Wa- genen , Karren, ofte eenich ander ghereetfchap t� brengen, ende in te voeren, ofte albereyts daer binnen wefende, 't felve vorder te tranfporteren ofte vervoeren , fonder henluyden alvooren ghe- toont, ende duydelijck voorghelefentezijnde fchriftelijcke Acte van confent by Ons ofte onfe Gecommitteerde Raden daer toe gegeven , op pene dat de Aennemers ofte Overnemers van 't voorfz Krijghs-volck, m 't reguard vande wervin- gen die buyten onfen confente binnen de voor- noemde onfen Lande fullen worden ghedaen, mitfgaders de Overften ofte Condudeurs vande vreemde Troupes in 't reguard vande Intochten ofte Deurtochten, die buyten onfen confente als vooren in,ofte door den felven onfen Landen fou- den mogen komen te ghefchieden, daer over met- ter doot fonder eenige ghenade, ende de andere Officieren vande felve, ter faecke van dien arbitra- lijck aenden lyve, mitfgaders de Schipperen, Wa- genluyden , Karreluyden, ofte anderen defe ghe- contravenieert hebbende, met verbeurte van hare Schepen, Wagenen, Karren, Paerden ende ander gereetfchap tottet voorfz tranfport gedient heb- bende , ofte oock fwaerder nae gelegentheyt ghe- ilraft fullen werden. Dat mede geen Volck van oorloge, te Paerde ofte te Voete, zynde in dienile �nde befoldinge van defen Staet, hen fullen heb- ben te begeven binnen de voornoemde onfen Lan- de van Hollant ende Weit-Vrieflant,omme aldaer f;ebruyckt, geinquartiert, ofte in guarnifoen ghe- eyt te worden, anders dan met voorweten ende bewilliginge, mitfgaders opfpeciael fchriftelijck bevel ofte Patente van Ons ofte van onfe Geau- thorifeerden, boven ende behalven de ordre ofte Patente die by de Heeren Gecommitteerden ter Generaliteyt aen henluyden mochte zijn ghege- ven. Dat wyders 't Volck van oorloge van delen Staet, behoorlijcke ordre ontfangen hebbende, omme door den felven onfen Lande van Hollant ende Weft-Vrieflant, 't zy met Wagenen, Karren, Schepen, Schuyten, te Paerde ofte te Voete, te Water ofte te Lande te palieren, by fo verre hen- luyden yemandt van wegen Ons ofte onfe Geau- thorifeerde behoorlick gliemachtight te ghemoet foude mogen worden gefonden, omme haer inde voorfz Deurtocht te geleyden ofte aen te wyfen, ende van onfent wegen te belaften denwegh'die
			!$2
			!$2

		1 fyluyden fullen hebben te nemen, datfy d'ordrc vanden felven dien aengaende punctuelijck fullen hebben t'achtervolgen, op peyne dat die gene die eenige Compagnie ofte andere Troupes als over de felve commanderende, fonder onfen ofte onfer Geauthorifeerden Patente binnen den voorfz on- fen Lande, te fine als vooren fal hebben ghebracht ende geleydet, ofte den voor-gemelte onfen Ge- machtighden,niet en fal hebben.geobedieert,mit� gaders gerefpeiteert, ende naer ghekomen de be- velen by den felven in onfen Name aen hen gege- ven, daer over aen den lyve, ende naer exigentie van faken oock metter doot fal worden ghellraft, al waer 't faecke dat 'tfelve niet en mochte zijn den Capiteyn vande felve Compagnie, ofte ander- fins den Officier by de Regieringe over de voorfz Troupes als Opper-hooft geilelt, maer alleenlick een Subalterne in des felfs abfentie de voorfchre- ve Compagnie ofte Troupes commanderende. Ende ten eynde onfe goede meyninge in 't gunt voorfz is des te beter mach worden geai�equeert ende achtervolght, Lallen ende bevelen Wy alle Ovcrften, Ritmeeileren, Capiteynen, ende ande- re Bevelhebberen eenige Trouppes commande- rende ende gheleydende, dat de l�lve met hunne Trouppes in-komende ofte door-treckende, in, ofte door de voornoemde onfen Lande van Hol- lant ende WeiWriellant, te Water ofte te Lande, met Schepen , Schuyten, Wagenen, Karren, te Paerde ofte te Voete, haer fullen op houden ende aen leggen , ofte doen aen leggen aen d'eerfte Stadt ofte Sterckte van onfe Provincie, daer fy- luyden aen, ofte voorby fullen komen, omme te vernemen of aldaer een CommiiTaris ofte Ge- machtighde van onfent wegen gefonden fal zijn; Ende omme de voorfz onl� bevelen vanden fel- ven te mogen ontfangen, doende oock fo aldaer, als medeby, ende omtrent alle andere Steden, Forten ende bemuyrde Plaetfen vande voorfz onfe Provincie, daer aen, voorby, ofte omtrent de felve fullen komen ofte pafferen,den Trommel ty- delijck roeren , de Trompette blafen, ende hec Vaendel op iteecken naer Krijghs-ghebruyck, �p pene van des in ghebreecke blyvende, arbitralijck naer gelegentheyt vande faecke gheftraft te wor- den. Lallende ende ordonnerende alle Officie- ren, Magiftraten ende Ingefetenen vanden Ste- den , ende ten platten Lande, mitfgaders oock de Commandeurs ende Bevelhebberen van de Ste- den , Sterckten ende Forten, ende general�jck al- len Overiten, Ritmeeileren, Capiteynen, andere Officierenende Soldaten, binnen den Lande van Hollandt ende WeiVVrieilant, defe onfe Ordon- nantie ende Verbodt itriftelijckte achtervolgen, ende doen achtervolgen, ende midts dien alfulcke gheintereifeerde Wervingen, Inkomften, Deur- tochten ofte Tranfporten van Krijghs-volck, niet alleenlijck niet toe te laten, maer oock die metter daetmet befettinge vande Wegen ende Paifagien, ende oock met ghewapender-handt j is 't noot, te weeren, ende met alle mogelijcke middelen tegen te gaen, fulcks dat fo fy yemanden daer over qua- men re achterhalen, wie dat het oock foude mo- gen wefen, fyluyden den felven datelijck fullen doen appreh�nder�n ende in verfeeckeringe hou- den, omme tegens haer gbeprosedeert te worden tot

-ocr page 83-

Noopcnde de N

*54

ducteurs hier vooren gheroert aenden lyve, ende
metter doot lullen worden gepunieert. Ende tril
eynde niemandt van defe onl� Ordonnantie ende
Verbodt ignorantie en pretendere, ofte oorfaecke
nemehemreontfchuldigen, foo ontbieden ende
bevelen wy onfe Gecommitteerde Raden,miri'ga-
ders allen anderen Regenten, Juihcieren ende Of-
ficieren vanden Lande van Hollandt ende Weft-
Vrieflandt, defe alomme binnen den felven Lande
te doen publiceren ende affigeren, daer men ghe~
woon is publicatie ende affixie te doen, Procede-
rende ende doende procederen jegens den over-
treders van defen in manieren voorfz, fonder gra-
tie,faveur, dii�imulatie ofte verdrach, want wy be-
vonden hebben 't felve ten dienfte vanden Lande
alfoo te behooren. Gegeven in 's Graven-Hage,
onder onfen grooten Zegele hier op gedruckt den
fefthienden Maert 1656. Ter Ordonnantie vande
Staten. Herb¹' van Beaumont.

t53

rot verdiende ftrafl� , volgende 't gunt in defen
dier toe is geftatueert fonder eenige conmventie,
o� pevne dat in ghevalle de voorfz Officieren be-
vonden wierden daer van eenighfms in gebreecke
Gebleven te zijn, ende fulcke voorfz Wervingen,
fnkomften, Deurtochten ofte Tranfporten, in ee-
niger manieren toe gelaten � ofte daer inne gecon-
niveert te hebben, fyluyden felve daer over met-
ter daet fonder eenige gratie van hare bedieningen
ende officien fiillen ghedeporteert, ende voorts
arbitralijck gheftraft worden. Ende in gevalle ye-
mandt der voorfz Krijghs-Officieren onder onfen
eede ofte tot onfer befoldinge ftaende, iich foo
verre mochte komen te vergrypen, dat de felve
bevonden wierde tot 't gunt in defen Placatefoo
fcherpelijck is verboden, openbaerlick ofte onder
de hant geholpen te hebben, ofte anderfints daer
aen fchuldigh te zijn, dat fodanige daer over even
fo wel als de Aennemers, Overnemers ofte Con-

Bet Placaet vanden 2,7 Maert 165 x. begint: De Ridderfchap, Edelen ende Steden van Hollandt ende
Weft-Vrieflandt, Reprefenterende de Staten vanden felven Landen. Allen dengeencn, &c.

Inplaets van defe woorden feyt het voorfz Placaet .� echter nu onlanghs bevonden is, dat eenige Perfonen
haer niet en hebben ontfien een goet aental van gewapent Krijghs-volck, zynde in uytheemfchen
dienft, in ofte omtrent defe Landen onbehoorlijck geworven, niet alleenlijck fonder kenniffe van
de gemeene Regieringe te brengen op den Bodem vande Generaliteyt, rnaer oock felfs haer heb-
ben vervordert't voorfz Krijghs-volck, fonder onfen confente in te voeren tot in hetbinnenfte
van defe onfe Provincie: Dat mede onlanghs ons voor gekomen zijn eenige onordentlijckheden,
gepleecht by de Militie van defen Staet in 't innekomen uytte boven-Qu ar tieren, binnen de felve
onfe Provincie, ftreckende tot vilipendie ende kleynachtinge van onfe authoriteyt, by continua-
tie van alle 't welcke niet alleenelijck onf� Souverainiteyt ten hoochften ioude werden geledeert,
maer oock felf de voorfz onfe Landen, ende de goede Ingefetenen van dien, in merckelijck eevaer
ende irreparable fchade fouden konnen worden gheitelt, zynde daer omme hooch-noodich daer
inne eehmael met allen ernft, ende vigoureufe ordre voor 't toekomende te worden voorfien.
S O O IS T, dat Wy naer voorgaende rype deliberatie, &c.

DEN ACHTSTEN TYTEL.

Behelfende de Placaten over de Perfoonen en goe-
derea der geener die onder Contributie, ofte in
Neutrale Landen woonen.

Placaten vande Staten Generael.

Den Le/er gelieve hier voor geinfereert te houden het Placaet vanden xSjulij 1 °f�\.jlaende hier loven in dit
Volum. Colum 31. gedruckt.

ι. Placaet, Waer by verboden m>ert niet vyantlijcx op de Scbantsgbenaemt

Pape-muts voor te nemen, In date den 9 Augujli 16zz.

reitelijck, tegen, of tot achterdeel of fchade van
de Fortreffe gnenaemt de Pape-mutz, ende het
Guarnifoen ende andere daer binnen zynde, op
pene van als Vyanden vyantlijck aen getaft, over-
vallen ende metter daet ghetra&eert te worden,
fonder eenige oochJuyckinge oft mede-doogen s
Ende oock van heure Dorpen daer fy woonen, da-
telijck in brant ghefteecken ende vernielt te wor-
den : Ende dat oock noch aj evenwel fulcke Per-
foonen, nu oft naemaels t'fijiider rijdt daer. over
fuUen vervolght, naergetracht, ghevangen geno-

K iij men,

E Ho: Mog: Heeren Staten
Generael der Vereenighde Ne-
derlanden, ontbieden ende ver-
bieden mits defen wel uytdruc-
kelijck allen Ingefeten van't
Lantende Furftendom Berge,
ende al Ie andere, van wat ftaet
fyzijn, 'tzyEdelluyden, Officieren, Burgers,
Landtluyden oft Boeren, heurniet te onderwin-
den, in 't minfte yet vyantlijcx voor te nemen, oft
te doen, ofte-bethoonen ,-dire�telijjcknoch indi-

-ocr page 84-

Placaten-*. 4*Boeck. 8.Tit.

15$

155

men, ende tegen de. felve op heure Perfonen ende
goederen, ftrengelijck ende vyandtlijckgeproce-
deert fal worden.

. Gedaen in 's Graven-Hage , den negenden
Augufti fefthien - hondert twee - en - twintich.

F. AÏeman^' Ter Ordonnantie der Ho: Mog:
Heeren Staten Generael der Vereenighde Ne-
derlanden. Ter Relatie van den Raedt van
State der felver.

Chr: Huygens.

Het ander Placaet vanden 9 Augufli 1 Gzz.flaet in het eerfie Volum. Colum 112.0. Dat vanden � September
X 6x4. ibid. Hier [ouden mede konnen gebracht werden de Placaten vanden 20Juni) 1624, 23Januari) 1630,
énde � � Maert 163 6. Dan al/00 het eerfle hier boven inden vijfden Tytel van dit Volum. Colum. 73. Dat oock het
tweede hier mede boven inden fefien Tytel Colum. 13 5. ende het derde in het eerfle Volum. Colum ��. ghedruckt
flaenjal den Lef er de felve aldaer vinden.

2. Waerichouwinge , jegens betfimpel vyer en iicbt branden inde Tol~

ders vanden Dode, Calloo en Ketenijfe. In date den $Junij 1630.

geene die hare continuele refidentie aldaer hou-
den , ende niet die geene die in andere Steden of
Plaetfen woonen, al is 't dat fy in een vande voor-
fchreve drie Polder&vyer ende licht branden: Caf-
ferende ende weder-roepende dienvolgens alle
Aclen ende Conceifien die hier bevoorens con-
trarie defes gegeven fouden mogen zijn, Waer op
de Perfoonen in andere Steden of PJaetfen woo-
nende, den vrydom vande voorfz Polders hebben
genooten 5 Gevende hun des niet te min den tijdt
van twee Maenden nae de publicatie defes, om
fïch op andere Plaetfen of Dorpen te mogen ver-
fien. Ordonnerende ende bevelendede Comman-
deurs op Lillo ende Liefkens-hoeck refpe&ive,
defe Waerfchouwinge te laten publiceren ende
affigeren inde voorfz Polders daer 't behoort, op
dat nier nae daer van by niemant ignorantie maclt
worden ghepretendecrt: Authoriferende hun
oock den inhoudt defes ter executie te leggen,
alfoo daer aen voor den dienft van 't Landt ten
hoochften is gelegen. Gedaen ter Vergaderinge
van haer Ho�. Mo: in 's Graven-Hage, opten vijf-
den Junij fefthien-honden endedertigh. Was
gheparapheert, S. van Beaumont, "� Onder
ftondt , Ter Ordonnantie van de hoogh - ghe-
melfe Heeren Staten Generael. Geteyckent,
Comelis Mufch.

E Staten Generael der Vereenichde Ne-
1 derlanden, Allen den genen die defe ful-
: len fien ofte hooren leien, D O E � TE
WETEN: Alfoo wy in ervaringe zijn
gekomen, dat veele Ingefetenen van defe, derVy-
ande, ende Neutrale Landen refpective, fimpelick
vyer ende licht doen houden inde Polders vanden
Doel, Calloo ende Ketenifle, om by dien wech te
triogen ghenieten het ehebruyck vanden vrydom
aen d'Ingelanden vande felve Polders byOftroy
hier bevoorens ghegeven, ende dat onder deckfel
van dien veele ende diverfche Lorrendrayeryen
werden ghepleecht, tot merckelijcke ende groot
prejudicie van 't inkomen der Convoyen ende Li-
centen defer Landen. SOO IS �, dat wy daer
inne willende voorfien, ende de voorfz Lorren-
drayeryen, foo veel mogelijck, weeren, nae voor-
gaende rype deliberatie ende advijs des Raedts
van State defer Vereenichde Nederlanden, goet-
ghevonden hebben midts defen te ftatueren ende
ordonneren, dat niemant in toekomende den vry-
dom vande voorfz Polders fal mogen gebruycken
ofte ghenieten, als d'originele Indijckeren of hare
Erfgenamen, mits inde voorfz Polders, of een van
dien, noch tegenwoordigh hebbende tenminften
tliien gemeten Lants, ende de Koopers van eenige
Landen vijf en twintich gemeten 5 mde voorts die

Het Placaet retorfioneel'vanden dertighflen Maert 1634.[al'den lefer boven in dit Volum. Colum 67> ghedruckt
vinden.

I. Placaet, waer by allen die onder Contributie fitten, verboden voert, den Co*

ningh van Spangien met Wagens, Karren, Poerden, Schepen of Schuyten eenigen dienfl te doen.
In date den 23 Februari) 1636.

DEn Raedt van State der Vereenichde Ne-
derlanden, doet hier mede weten aen alle
Dorpen ende Ingefetenen ten platten
Lande onder Contributie fittende, dat fy
heur fullen hebben te wachten ende te onthouden
van met heure Wagens, Karren, Peerden, Sche-
pen of Schuyten, eenigen dienft aende zyde van
den Köningh van Spangien, of des felfs Adheren-
ten, tot vervoeringe van eenige Vivres, Munitien
van Oorloge, of anders, in ghevolge van Legers,

oft tot Convoyen, te doen: op pene dat niet al-
leen alfulcke Wagens, Karren, Peerden, Schepen
ende Schuyten lullen zijn van goede prinfe,
maer dat oock de Dorpen ende Perfoonen die de
felve toekomen, of ghevoert fullen hebben, daer
over rancoenabel fullen zijn, ter taxatie vanden
voorfchreven Rade, ende recherchabel ende exe-
cutabel bly ven een gheheel Jaer, nae dat de con-
traventie fal zij � ghefchiet, 't zy of fy daer op be-
Yonden zijn ghedwongen ende ghepreft, of niet,

nae

-ocr page 85-

Noopende de NeutralifteiLJ.

158

157

nae den dienil gaende, of daer van weder kee-
rende, gheladen ofte ledigh , in wat manieren
dat het zy. Ghedaen in 's Graven-Hage, den
drie - en - twintighilen Februari) feilhien-hondert

fes"- en - dertigh. Was gheparapheert, kfaias
v. Lyckkma ,^w* Onder ilondt, Ter Ordonnantie
van den Raedt van State. Gheteyckent,
M. Huygens.

4. Placaet retorfioneel, vaer by die van Lujc{, die in dienU van Spangien

zynde, haer den (elven ontrecken, ende belofte doen willen, niet meer regens de Ge�nieerde Landen te
dienen,pardon belooft wert, i§V. In date den 3 Maert 1640.

E Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden , Allen den geenen die defen
fullen Tien ofte hooren lefen, Saluyt.
DOEN TE WETENWU hoewel
nae alle oudt ghebruyck , ende nae d'ordre van
Neutraliteyt, het aen alle Neutrale Luyden vry
ftaet te verkiefen ende te volgen d'een of d'ander
parthye, ende fich te begeven in Krijghs-dienft of
aen d'onfe, of aen de Spaenfche zyde, nae een ve-
ders goet-duncken. SOO IST nochtans,dat
die vande Spaenfche Regeeringe tot Brufl�l,over-
trcdende de voorfz orclre van Neutraliteyt, ende
trachtende aende Neutrale Insefetenen van het
Landt van Luyck, te benemen de vryheyt die hun
heure Neutraliteyt is mede-brengende, ende heur
afkeerigh te maecken vande goede genegentheyt
die fy hebben van fich te begeven in Krijgs-dienit
van defen Staet: Tot dien eynde hebben uytge-
gevenfeeckeronredelijck Placaet, van dateden
dertighilen Meert feilhien-hondert negen en der-
tich, waer by vergiffenis wort toe gefeght aen alle
die van 't Landt van Luyck, de welcke binnen een
Maent nae publicatie fich uyt onfen dienil ver-
treckenfullen, met belofte onder Eede van niet
meer tegen Spangien, of het Huys van Ooilen-
rijck te dienen: Ende ter contrarie alle gratie ont-
feght wort aen die geene de welcke nae den voor-
fchreven tijdt in onfen dienil fullen hebben vol-
hardt, 't Welck tot onfer kennii�� gekomen, en-
de by Ons overleght zynde aen d'eene zyde, de
onredelijckheyt die in 't geene voorverhaelt by
die vande Spaenfche Regeeringe voor-ghenomen
wort j Ende aen d'ander zyde, den ondienil die
Wy daer deur fouden komen te lyderi, wanneer
aen onfe Neutrale Naebuyren de vryieheyt foude
benomen worden van nae heure goede genegent-
heyt fich te begeven in Krijghs-dienil van onfen
Staet: Ende mits dien genootfaeckt zynde tegen
foodanige nieuwieheyt ende onredelijckheyt te
verfien: Hebben by deliberatie vanden Rade van
State defer Vereenighde Nederlanden, goet ghe-
vonden te verklaren, foo Wy verklaren by defe:
Dat alle die van het Landt van Luyck, de welcke
binnen een Maent nae publicatie defes, fich ver-

wecken fullen uyt den dienil van den Coningh
van Spangien, ende daer van renonceren fullen,
met belofte van niet meer te dienen tegens Ons,
ende den Staet defer Vereenichde Nederlanden,
dat alle fulcke Luyden byOns in ghenade fullen
aen ghenomen ende ontfangen worden, ende dat
Wy hun heure mifdaet vergeven fullen,ende heur
laten ghenieten het volkomen ■ef��dr. vande Neu-
traliteyt in heure Perfoonen ende goederen, even
als of iy niet en hadden mifdaen, waer toe de noo-
dige Aften van Abolitie by SijnHoogheyt, ende
Wel-ghemelten' Raede van State, refpedlivelijck
uyt orifen Narrie fulJen verleent worden aen alle
die geene die de ielve met die oprechte meeninge
als voor is gefeght, alhier fullen doen verfoecken.
Ende na dien die gene de welcke niet tegenitaen-
de defe onfe gratie, fullen hertneckigh ghebleven
zijn inden dienil van onfen Vyandt, fich mits dien
onweerdigh maecken om 't fehe naemaels in
heur particulier te verkrygen. Soo verklaren Wy
dat aen foodanige Perfoonen gheene Brieven van
Pardon, gratie of abolitie en lullen gegeven wor-
den : Begeerende dat die geene die bevonden ful-
len mogen worden deur importuniteyt, of onver-
hoets verkregen te zijn, fullen gehouden worden
voor fubreptiff, ende obreptifF, ende van geender
weerden: Ende dit alles voor foo lange die vande
Spaenfche Regeringe inde voorfchreve heure on-
redelijckheyt lullen bly ven continueren. Ordon-
nerende over fulcks, op dat dit Placaet by nie-
mandt gheignoreert en worde , dat het f�fve fal
werden ghefonden in onfe Steden ende Plaetfen,
naeil ende ontrent den Lande van Luyck ghele-
gen, omme aldaer by Trompet ende Tromilach
ghepubliceert ende oock gheaffigeert te worden.
Laflende den Gouverneurs ende Commandeurs
't felve alfoo terilont te laten doen. Aldus ghe-
daen in 's Graven - Hage , den derden Martij
feilhien-hondert veertigh. Was gheparapheert,
Cl Vygh d'Ub. "� Onder ilondt, By myne Heeren
de Staten Generael der Vereenigde Nederlanden.
Ter Relatie van den Raedt van State der felver
Landen.

M, Huygens.

5. Verbodt aen die van Lutfenborgh ende $s(jmen vanden Coningh van

Spangien te dienen. In date den 17 Mam' 1641.

En Raedt van State der Vereenighde Ne-
derlanden, verilaen hebbende dat van we-
gen den Coningh van Spangien uyt yeder
Dorp, foo in het Landt van Lutfenborgh,

als in het Landt van Namen, ende elders daer on-
trent daer Contributie betaeldt wordt aen defen
Staet, eenige Perfoonen tot Krijghs-dienil voor
den ghemelten Coningh van Spangien ghepreft

Worden:

-ocr page 86-

159 Placaten-j. 4,B

worden: Doet hier mede waerfchouwen allen en-
de eenen yegelijcken woonende onder Contribu-
tie van defen Staet, foo in het voorfz Landt van
Lutfenburgh, als in het Landt van Namen, ende
elders daer ontrent, fich niet te begeven in Krijgs-
dienft vanden Coningh van Spangien, vrywilligh,
ofdaer toe ghepreft zynde, op pene van heuren
vrydom te verliefen, ende als Vyanden van defen
Staet gehouden ende getra&eert te worden. Or-

l6o

donnerende dat defe inde voorfz Landen ghefon*
den, ende binnen Maeftricht ende elders daer on-
trent gheaffi geert fal worden, op dat niemantdaer
van ignorantie en pretendere. Ghedaen in
's Graven-Hage , den feventhienden Mey fe-
fthien - hondert een - en - veertigh. Was ghepa-
rapheert, Λ. Schurman ,«"� Onder ftondt, Ter
Ordonnantie vanden Raedt van State. Geteyc-
kent,Af. Huygens.

Het Placaet -vanden elfden Augufii ι Gqz.falden Lefer in het eer/k Volum. Colum %ιφ. -vinden.

6. Placaet, Waer by den ^Qeutralen die onder Contributie fitten, en lange

uyt Militairen dienfi van Spangien geweefi zyn, verboden wert haer daer weder in te hegeven. In
date den i^Augufli 1645.

daer tegen noodigh vindende te verfien, hier
mede wet fcherpelijck is verbiedende aen allen
ende eenen yegelijcken dien dit eenighfints mach
aengaen , hun niet weder inden voorfchreven
dienft te begeven, op pene van vervallen te zijn
van heuren vrydom, ende ghetra&eert te worden
als Vyanden van delen Staet, ghelijck oock allen
Officieren, Jufticieren ende Wethouderen onder
Contributie fittende , van ghelijcken verboden
wert fulcken Lyfte te formeren, ofte overteghe-
Yen,noch geen Keurlingen inde plaetfe te leveren,
maer hun daer van te onthouden , of dat ander-
fints tegen heur naerder fel moeten werden ver-
fien, foo men fal bevinden te behooren. Gedaen
in 's Graven-Hage den veerthienden Augufti
feftfoien-hendert vijf en veertigh. Was ghepara-
pheert, /. van Berchem ,^wt� Onder ftondt, Ter
Ordonnantie vanden Raedt van State. Geteec-
kent,

1. Eycklergh,

; En Raedt van State der Vereenighde Ne-
sderlanden, verftaen hebbende, dat van
j wegen den Coningh van Caftilien publi-
catie is ghedaen, dat niet alleen alle Per-
foonen die uyt fijnen Militairen dienft zijn ghere-
tireert, defe jegenwoordige Campaigne , maer
oockdiegeene die den felven dienft federt thien
Jaren herwaerts hebben ghequiteert, heur weder
terftont in dienft; fullen hebben te begeven, op
pene van daer over metter doot gheftraft te wor-
den ; Belaftende oock aen alle Officieren van Ju-
ftitie ende Wethouderen daer van elck in fijn di-
itri�t een Lyfte te maecken, ende aenden Amman
van Bruii�l over te leveren. Het welcke alfoo van
defer zy de niet en mach geleden worden, dat Per-
lbonen over langen tijdtuytten dienft gheweeft,
ende heur ten platten Lande onder Contributie
weder neder gelet hebbende, fouden gedwongen
werden den dienft wederom te moeten aen ne-
men. SOO IST,datgemelten Raedt van State

7� Placaet, Waer by den hgefetenen van Luxembnrgh verboden wenden

Coningh van Spangien tejienen. In date den 18/a/# 1646.

van Op-ontbiedinge van wegen den Coningh van
Spangien ghedaen, niet en fullen hebben te pa-
reren , maer heur daer van, ende van den ghevor-
derden diejjft te onthouden, op pene van contra-
rie doende , dat alfulcke lngefetenen werden
verftaen vervallen tezijnvan'teffedt ende bene-
ficie heurder SauYegarden, ende dienvolgens te-
gen haer fal wedden gheprocedeert by Militaire
executie. Ghedaen in 's Graven-Hage den ach-
thienden Julij fefthien hondert fes ende veertigh.
Was gheparapheert, �*' de Boetzeler & d'/tfperen,ⁿ'
Onder ftondt, Ter Ordonnantie vanden Raedt
van State. Ende geteyekent,

J. Eyckhergh.

1 En Raedt van State der Vereenighde Ne-

; derlanden, verftaen hebbende uyt eenice

Befchrijf- brieven , ende voorts bericht

zynde, dat de helft vande. Opgefetenen
van 't Landt van Luxemburgh is op ontboden, om
den Coningh van Spangien met de Wapenen te
dienen , op pretext van te helpen refifteren de
marche des Heeren Marefchal Vicompte de Tu-
renne, heeft goet-gh�vonden, boven 't verbodt
daer tegen by provifie deur de Heeren Gecom-
mitteerde jegenwoordigh tot Maeftricht zynde
ghedaen, hier mede als noch wel expreiTelijcken
te verbieden ende interdiceren aen boven - ghe -
melte lngefetenen 's Landts van Lutzenborgh,
dat fy de voorfchreve befchryvingen ofte bevelen

Het Placaet vande Staten van Zeelandt, in date den negenden Decemher 16x7. op hetpafferen deur Zeelandi
der geener die onder Contributie fmen^j�aet hier hoven in ait Volum, Colum 41. gedruekt.

DEN

-ocr page 87-



	_t�j Raeckende de Militaire difciplinc^ i6z DEN NEGENDEN TYTEL, Inhoudende de Placaten op het ftuek vande Militaire difciplino� HET EERSTE 'D� EL. ι. KrijghS'Ordonnantien ende Kechtm,gemaecfy ende geordonneert byden Hoooh-gehren Prince, Rollert, Gr ave van Leycefler, &c. Baender-Heere van Denbigh, Op- ter-lager van alle Foreefien, Bojfchagien > Jachten ende Ρ enken vande Conincklijcke Majefleyt aen defe zyde van Trente; Opperfle Stalmeefler van hare Deurluchtighfle Majejleyt van Engelant; Raedt vanden Secreten Raedt; Ridder van beyde der Edeler Ordenen vandeJart'ter ende S. Michiel; Stadt* houderendeCapiteyn GenetaelvanhareMajefleytover d'Armee ende Krijghs-volckeinde Neder- landen-, .ende Gouverneur Generael van alle de Ge�nieerde landen ende Steden inde felve Neder» landen, ende haerlieder Bondtgenoten ofte Geallieerde .� Om te worden onderhouden byalfulcken als dienen [uilen in hare Majefleyts Armee, onder Syn Excellentie, inde voorfyde Nederlanden. In date den 14 februari} 1586.

		naem lafteren ofte mifbr�ycken. Soo iftdatmen ordonneert ende beveelt, dat niemandt van wat qualiteyt hy zy, noch in gemeene t'famenfpreec- kinge, noch om eenige ander oorfaecke (aldus ge- waerfchouwet zynde) den naem Godts fallaite- ren of-ydelijckindenmontnemen, op pene van vijf fchel�ngen voor d'eerfte reyfe tot behoef van den Armen, voor die tweede reyfe van vijf dagen gevangenuTe, ende voor die derde reyfe te verhe- len fijn plaetfe ende foldye. II. Ende om dat die altijdts-duerende ende onuyt- fprekelijcke jonfte van onfen Almachtigen Godt, ons foude mogen benomen worden door onfe on- danckbaerheyt, ende dat geen goet eynde van ee- nich werck en mach verwacht worden, daer in dat Godt voor al niet en foude worden ghedient ende ghe-eert: Soo is 't dat men fpecialijck ordonneert ende ghebiedt, dat alle Perfoonen wie fy zijn, ful- len op generale waerfchouwinge deur 't gheluyc vande Trompetten ofte Trommeiflach, hen vin- den ter plaetfen geordonneert tot 't gebruyck van den dienft Godts, om te hooren leien ofte predi- ken : Ten ware dat fy door fieckte of anderen dienft belet waren, op pene voor d'eerfte reyfe te verliefen de foldye van eenen dach, voor de twee- de reyfe van twee dagen, ende alfoo vermeerdert te worden tot difcretie vanden Rechter,ende voor elcke diergelijcke faute inden Soldaet, fo wel den Capiteyn als fijn Officieren, fullen metghelijcke pene geftraft worden. , III. Ende aengemerckt dat wel betaemt allen Chri- ften Menfchen, fonderlinge den geenen die inden Krijgh dienen, dat fy den tijt over brengen in faec- ken die haerlieder profeflie is ey iTchende, ende om dat geenen tijdt en mach ydelijcker over gebracht worden, dan die niet onbehoorlijcke fpelen over ghebracht wort: Daer en boven dat het oorfaecke van veel twift ende gekijf is, ende dat daer veel an- dere loffelijcke ende pryfelijcke oeffeningen zijn, om van allerhande foorten van Perfoonen ghe- bruycktte worden: Soo ghebietmenfcherpelijc- ken dat geen gemeen Soldaet ofte onder-Ofiicier E - fal
Engefien datter geen Lant ge- regeert en wort, dat in tyden van Pays ofte Oorloge mach ghehouden worden voorver- ieeckert, ofte bewaert voor oneere ofte verderffeniil�/ten zy dat het onderhouden zy by Juftitie behoorlij ck ghead- miniftreert, ende by difcipline ordentlijck onder- houden: Ende om dat niemant en kan foo ilecht zijn, dat hy niet en foude weten, dat eere, fame ende voorfpoet, moet behoorlijck volgen den Landen ende Nati�n, daer in goede Wetten beve- ftight zijnj die Magiftraet Juftitie bedienende, be- hoorlijck ge-eert is; ende 't gemeene Volck vree- fende te mifdoen, getrocken wort onder die rege- len vander Juftitie ende gehoorfaemhey t. Ende gemerckt dat die difcipline vanden Krijgs-hai)del, (eygen den Krijghs-volcke) moet nu ter tijdt bo- ven allen dingen by ons onderhouden worden, foo wel totvoorderinge van Godts eere, als oock om eerlijck defe Armee in goeder ordonnantie te regeeren -. Ende op dat die qualick-gefinde (ont- fchult nemende op haer ilechtigheyt) niet en fou- deneenich boosfeytbedecken by onwetenfchap. S Q O IS Τ , dat defe naevolgende Krijghs-Or- donnantien ende Wetten zijn geordonneert ende ghepubliceert, waer door alle welgefinde hen fel- ven voegen om eere te verkrygen, mogen ghereet zijn inde wapenen,ende moet hebben om volftan- digh te bly ven in weldoen, ende dat de geene die ghenegen zijn tot lichtveerdigheyt, hen fouden mogen wachten van te doene yet dat ftrafweer- digh is, de welcke met een forghvuldich aenfien aengehomen,ende met gehoorfaemheyt gevolght zynde, belooft ons een goede ordonnantie ende eendrachtigheydt onder ons lieden met vi&orie ende voorfpoet tegen ons Vyanden. Ten eerften, Aengeiien dat den heyligen naem vanden aldermachtighften ende onverwinnelijc- ken Godt , behoort met alle eerbiedinge ghe-eert te wefen, ende dat 't vonnuTe van verderveniffe uytgefproocken is tegen dengenen die den felven

-ocr page 88-



		Placatea-i. 4. Boeck. 9. Tit, ι. Deel
	i6j
				164



fal fpelen met Teerlingen ofte Kaertfpel, ofte ee- nich ander onb�ho�rlijck fpel, op pene van twee dagen in gevanckenifl� geftelt te worden voorde eerftcreyfe, ende wederomme dergelijcke doen- de, van vorder geftraft te worden rot difcretie van den Rechter. II�I. Ende door dien het dickwils gefchiet, dat door 't ghedoogen van yeele leegh-loopende ende luye Vrouwen, in een Leger verfcheyden ongeregelt- heden ende grouwelijcke mif bruycken bedreven worden: So is 't dat men ordonneert dat niemant inden Leger met hem fal nemen ofteby hem hou- den inde plaetfe van fijn Garnifoen, eenige Vrou- we wie datfe zijn mach, dan alfulcke die men voorfeecker weten fal fijn wettige Huyfvrouwe te wefen, ofte alfulcke andere Vrouwen die de Siecken fullen bewaren, ende voor WaiTcherfen dienen , alles nae 't goet-duncken vinden Velt- Maerfchalck, op pene van gegeejffeltende geban- nen te zijn. V. Ende aengefien dat de goedertierenheyt onder hetKrijghs-volck, in fommige refpeften een fon- derlingedeuchtis. Soo is't dat men ordonneert dat niemant en fal in eenigen dienft die hyfal doen, ftraft�lijck ofte met gewelt aentaften eenige bevruchte Vrouwen, Weduwenjonge Maechden ofte kleyne Kinderen, fonder fpeciale ordonnan- tie vancje Overigheyt, op lijf-ftraffinge. VI. Niemant en lal van wat ftate ofte conditie hy zy, eenige Vrouwe, Weduwe,Jonge Dochter ofte Maleght verkrachten, noch eenige van dien met gewelt fchoi�ieren, op lijf-ftrafte. VII. Soo wie hen fullen ghemeenlkk totdroncken- fchap ofte overdaet begeven, die fullen uyt der Armee gebannen worden. ^h vin. Soo wie fal verfwijgen,ofte in eeniger manieren verholen houden eenige verraderye, periculeufe confpiratien, ofte eenige andere pradrijcken die fouden mogen fchadelijck wefen, ende ilrecken tot'nadeel ende perijckel van hare Majefteyt, ofte van haeren Generael, ofte vanden ftant van defer Armee, ende 't felv� niet en fal met aller neerftig- heyt den Generael of eenich ander Officier die men feer wel betrouwt, te kennen gheven, die fal vervallen inde pene vander doot met tormen- ten. 1X. , Is 't iaecke dat yemandt, wie dat hy zy, pradti- feertende confpireert eenige faecke, waer door die Perfoone van haere Majefteyt, haer Coninck- rijcke, ofte haer Generael,ofte den ftant van defer Armee foude mogen in fchade ofte perijckel val- len , ende dat fulcks hem behoorlijck overtuyght wort, die fal met pynen ende tormenten de doot fterven. ^Χ� , Niemant en fal fpraecke of ghemeenfchap heb- ben met den Vyandt, nochaen hem bootlcha.p- ben, noch Brieven fenden, ofte van hem ontfan- gen, nochaenyemandt van fijn Bonteenooten, 't zy i�eyraelick ofte openbaerlick, fonder al voo-
			ren ende van ftonden aen 'tfelve den Generael ofte den Maerfchalck te kennen gheven, 'tenzy dat hy geauthorifeert is fulcks te mogen doen, op lijf-ftrafi�. XI. Niemant in fijnen dienft zynde, en fal uyt den Leger ofte Plaetfe van fijn Garnifoen fcheyden om wat fake dat het zy, fonder fpeciael Pafpoort vanden Generael ofte ander Hooft - Officier daer toe geauthorifeert, op lijf-ftraffinge. XII. Niemandt en fal verlaten ofte breecken uyt de orden van fij η gelit, daer in dat hy fal inden Velde gheftelt zijn by den Maerfchalck ofte Sergeant Major, fonder eenige groote oorfaecke, ende het felve voor al den Officier te kennen te gheven, op pene van te verliefen lijf ofte lidt, ter difcretie van den Generael ofte Maerfchalck. XIII. Soo wie op de Schiltwacht fal gheftelt zijn, en fal niet af gaen ofte vander plaetfe fcheyden, noch oock flapen, noch verfuymen fijnen behoorlicken dienft, ionderlinge nae dat de wacht geftelt, ende die lofe of woort ghegeven is, 't en zy dat hy or- dentlijck af gehaelt wort, ofte dooreenige groot� oorfaecke daer toe ghedwongen is, ende dat met oorlof van fijnen Capiteyn ofte Officier, op lijf- ftraffinge . X1III. Niemant fal den Vyandt de lofe openbaren ofte te kennen gheven, noch oock yemanden anders, ofte eenich ander woort gheven, dan hem by den Officier is gegeven, op pene vander doot met tor- menten. XV. Niemant en fal muyterie verwecken ofte maee- ken onbehoorlijcke vergaderinge, op heymelicke ofte bedeckte voornemen , waer door die rufte ende vrede vander Armee foude mogen in roere geftelt worden, op lijf-ftraffinge. XVI. Niemandt fal fijn Geweer ofte Roer op hefi�n tegen d'Overigheyt,fijnen Capiteyn ofte Officier, op lijf-ftraffinge. XVII. Dat niemant krackeel, twift ofte eenige beroerte maecke inden Leger ofte Stadt van Garnifoen,ter caiife van eenigen ouden haet, ofte door eeniger- hande nieuwe oorfaecke hoedanich die zijn mach, maer fal fijn klachte doen aenden Officier, die ge- ftelt is om de gefchillen te flifl�n, ende die partyen te ftrafTen die fchult heeft, op pene van te verlie- fen lijf ofte lidt tot difcretie vanden Generael ofte Maerfchalck. XVIII. Ende gemerckt datter zijn verfcheyden Nati�n in defe Oorloge met ons dienende, ende dat door die menigerleye fpraecken foude mogen oarfake zijn, dat menigerhande twiften mochten gheraec- ken te ryfen 01 te groeyen �. Soo is 't dat men or- donneert , indien eenige Perfoqne vander Engel- fcher Natie hem felven fal befwaert vinden, door eenich ongelijck dat hem van een ander Natie ge- daen wert, dat hy 't felve fondet voorder wrake te nemen,fijnen Capiteyn ofte Officier fal te kennen geyen; Ten eynde dat daer op mach ordre geftelt wor-

-ocr page 89-

_t6~ Raeckende de Militaire diieipline^

166

bewaren ende befchermen, op lijf-ftrafBnge.
XXVII.

worden, datter gheen voorder twift en groeye
maer in alle manieren rufte ende vrede_ onderhou-

den worde, op alfulcke pene als den Hooft-Offi-
cier fal duncken oorbaerlick te welen,'t zy van lijf
oftelidtteverliefen.

X 1 X.

Yemant gheitelt zynde tot befcherminge van
eenice Breffe, Schants ofte Loopfchants,'t zy Ca-
piteyn ofte Soldaet,fal de felve gewilligh niet ver-
laten,noch door eenige valfche ofte verfierde oor-
faecke ofte ontfchuldinge hem felven abfenteren
van der plaetfe, fonder genoechfaem bevel of be-
fcheyt.oplijf-ftraffinge

X X.

Niemant en fal hem doen in-fchryven onder
twee Capiteynen,noch onder verfcheyden Vaen-
delen op eenen tijdt monfter pafferen, ofte ander-
fins op een ander Mans name monileren, ofte op
den Monfter - dach een ander fijnHarnafch ofte
ander Gevveere leenen, om hare Majefteyt daer
door te bedriegen , ende haren tegenwoordigen
dienft te fwacken, op pene van een Maent in ge-
yaneenifTe te fitten, ende vanden ban.
⁵ XXI.

Niemant en fal eenige van fijne Wapenen, Ge-
weeren , ende ander Krijghs-getuygh die hem by
fijnen Capiteyn geordonneertzijn,krencken ofte
verminderen, 't en zy dat hy bewyfen kan dat hy
de felve inden dienft heeft verlooren. Ende nie-
mant en fal voor pant nemen die Wapenen of Ge-
weeren van eenich Soldaet, op pene den Soldaet
van te verliefen fijn plaetfe , ende den geenen die
den pant fal nemen, te verliefen die dobbel weer-
de van dien pande.

XXII.

Niemant fal fijne Wapenen ofte Geweeren ver-
fpelen ofte verfetten.maer fafakijts fijn Harnafch
ende Geweer reyn ende dienilbaer houden, op
pene van afgedanckt te worden.
XXIII.

Niemant fal met bedroch wech nemen de Pro-
viande, Vi&uaille, ofte Geweere van fijn Mede-
gefellen, op pene van gevanckenifle.
XXIIII.

Niemant fal in het reyfen,logeren ofte ilille lig-
gen in eenige Stadt ofte Lant van hare Majefteyt,
Vrienden ofte Geallieerden, ineeniger manieren
den gemeenen Man verfchatten, ofte met gewelt
afnemen, 't zy fpyfe ofte ander haerlieder goede-
ren hoedanich die zijn mogen, fonder terftontte
betalen, ofte ander ghenoechfaem ordre te geven
van die juyfte voldoeninge vanparthye, oplijf-
flrafTinge.

XXV.

Niemant fal voorkoop doen van eenige Provi-
ande die voor den Leger ofte Plaetfe van Garni-
foen gebracht wort: maer gedoogen dat de felve
ophetMarftveltkome, om aldaer bydenMaer-
fchalck ofte fijnen Officier ghefchattet, ende op
prijs gheflek te werden, eer hy de felve koopt, op
pene van lijf-ftraifinge.

XXVI.

Niemant fal ftelen ofte rooven eenige Winckel
ofte Tente, noch oock eenich Soetelaer of Koop-
man , komende tot hulpe vanden Leger ofte Gar-
nifoen» maer fal de felye byallc goede middelen

Geenen Soldaet belaft zynde voor feeckere da-
gen Victualie te nemen, en fal de felve dagen niet
te boven gaen, ofte de felve-anderfins voldoen,
dan volgende de proportie vanden tijdt die hem
geitek is, op pene van gevanckenifle, ofte alfulcke
ander ftrafle, als die behoorlijcke Officiers fulkn
ordonneren.

XXVIII.

Niemandt fal verdrucken ofte berooven eenige
Perfonen,die de zyde houden van hare Majefteyt,
ofte onder die befcherminge itaen vanden Gene-
rael, op lijf-ftraffmge.

XXIX.

Niemant en fal ongehoorfaem zijn ofte overtre-
den eenich ghebodt, dat met Trommelen ofte
Trompetten is uytgeroepen, by ordonnantie van
den Generael, op alfulcke pene als daer toe fal
geitek zijn.

XXX.

Niemant fal den Provooft, ofte andere fijn Ofi*
ficiers, wederftaen, in 't vangen van eenich quaet-
doender, maer indien dat noot is, fal hem daer in
hulpe ende byftant doen. Ende of door fukken
oorfake den Mifdadiger geraeckte te ontkomen,
foo is gheordonneert dateenyegelijckPerfoon,
door wiens fchult dat hy waer ontkomen,de felve
ftraf�� fal lyden, die de ontkomen parthye foude
geleden hebben.

XXXI.

Niemant fal moeyelijck vallen ofte ftooren ee-
nige Perfoone, 't zy onder fijn eygen Regiment,
ofte onder 't bevel van yemant anders zynde, die
eens by den Fourier, Maerfchalck ofte Quartier-
meefter vanden Leger, ofte Stadt ghelogeert is:
Maer een yeder ghedoogen ende toe laten, vrede-
lick te genieten fijn eygen plaetfe ende logement,
't en ware met confent ende yerwillinge van bey-
dezyden. Oock en falniemandt fonder oorlof
buyten 't quartier van fijnen Capiteyn logeren,op
pene van gevanckenifle.

XXXII.

Niemandt fal ter neder worpen ofte verderven
eenige Water-Meulens ofte Water-wercken₅ fon-
der fpeciael bevel vanden Generael ofte Hooft-
Officier, op lijf-ftrafl�nge.

XXXIII.

Niemant fal tegen de Ordonnantie brantitich-
ten, ofte verbranden eenige Huyfen,Meulens ofte
Koorn, noch Oock in 't optrecken ofte vertrecken
den Leger in brant fteecken, fonder fpeciael bevel
vanden Generael ofte ander Hooft-Oflicier daer
tegenwoordigh zynde, op lijf-itraffinge.
XXXI1II.

Niemant fal eenich geroep ofte getier by nachte
maecken op eenige Wacht, by dage ofte by nach-
te, ofte in eenige gheleyde lage, ofte op eenige an-
der plaetfe, daer net fwygen van noode ende van
doene is, op pene van te verliefen lijf ofte lidt, ter
difcretie vanden Generael.

XXXV.

Niemant fal fonder groote oorfaecke eenige al-
larme maecken,maer indien daer eenige oorfaecke
gheviele, dan fal hem een yegelijck in alder haefle
terftont laten vinden op die plaetfe die hem geor-

i- ij don-

-ocr page 90-




	*\6ι*
		Placateo-*. 4-Boeck		*\6%* ende leeren kennen den flach ende gbeluytvan' Trommelen, Fifers ende Trompetten, ten eynde de felve mogen weten hoe fy hen tot den dienft moeten gebruyeken. XLIIII. Niemant fal inden Leger ofte Garnifoen eenige Beeilen, van wat nature die zijn, ilagen ofte doo- den, dan op alfulcke plaetfen als daer toe gheor- donneert zijn. Nochenial niet onbegraven laten de moke ende ander over gebleven inge\vant,ende niemant lal oock roeren ofte ontreynigen die by- liggende Water - loopen, dan heel beneden den ilroom, een groot iluck weeghs vanden Leger, op pene van gevangenii��. XLV. Niemant fal fijn gevoech doen, of den Leger of Stadt van Garnifoen vuyl maecken, behalven op alfulcke plaetfen als daer toe gheordonneert zijn, op pene van gevangenii��, ende alfulcke voordere ftraife, als by den Hooft-Officier gheordineert fal worden. XLVI. Is 't dat yemant een Gevangen of buyt verkre- gen heeft, die fal foo haeft als hy weder inden Le- ger of Stadt van Guarnifoen ghekomen is, fonder langer uytilel fijnen Capiteyn of Gouverneur dat te kennen geven,ende die Capiteyn fal 'tfelve den Maerfchalck aen dienen, die alle acht dagen daer af fal de wete doen aenden Generael, op pene van gevangenii��, ende alfulcke voorder ftraf�� als die Generael fal ordonneren. XLVIL In het trecken langhs de Velden, foo en fal nie- mant in het opdoen van een Hai�, ofte ander Bee- fte, eenich gefchal ofte geroep maken, waer door alle d'andere Vaendelen ende Benden fouden mo- gen beroert werden ende ftille ftaen, maer fullen in haer� tochten alle fedighey t ghebruyeken, op. pene van gevangenii��. XL VIII. Niemant Tal op geven ofte den Vyandt over le- veren eenige Plaetfe,die hem is bevolen ofte belait te bewaren, op lijf-ftraffinge. XL IX. Is 't dat yemant tot den Vyandt over loopt ofte ghevangen wort in het over gaen by den Vyandt, die fal den doot fterven�. L. Niemandt, wie hy zy, en fal pai��ren ofte gaen door eenige andere Wegen, 't zy in Stadt ofte Le- ger , dan langhs de ordinarife Poorten ende Pai�a- gien, op lijf-ftrafTinge. Alle Herauten fullen haer bootfehap ende pu- blicatien doen tot fulcken tyden ende Plaetfen, ende in fulcken ordene, fonder yet af ofte toe te doene, ofte te veranderen, achtervolgende d'In- itru&ie ende Commiflie van den Generael, op pene van gheftraft te worden ter difcretie vanden Generael, nae den eyfch ende qualiteyt van haer- lieder mifdaet. CAPJTETNEN. LIL Geen Capiteyn, Officier, ofte ander Perfoone, en fal ontfangen ofte onderhouden elck, anders Sol�


donneert is, ten ware dat eenige waerachtige ex-i cufeerlijcke oorfaecke hem fulcks belette, op lijf- ftraffinge. XXXVI. Niemandt fal herbergen ofte in fijn logement ontfangeneenigen Perfoon, Vreemdelinck we- fende, ofte yemant van ons eygen Natie, die niet en is ingefchreven in hare Majefteyts foldye:Maer fal van ilonden aen fijnen naem aenden Generael of Maerfchalck over brengen, ende oock van wat Landt hy is, den tijt dat hy daer gekomen is, ende de oorfaecke waer omme, op pene van vangeniil�, ende van fijn plaetfe ende foldye te verliefen. XXXVII. Niemandt fal fpreecken ofte gemeynfchap heb- ben met eenich Trompetter ofte Trommelflager vanden Vyanclen, ofte andere die in bootfchap is gefonden, dan de geene die by den Generael daer toe g�ordineert zijn, oplijf-ftraffinge. XXXVIII. Niemandt fal wachten op de Wagenen, dan de geene dien daer af den laft is gegeven: noch oock lunderen ofte traineren om te mogen op hen ghe- mack daer op ryd�,ten fy dat door fiecl:e,quetfure ofte andere ghebreken, den Officiers wel bekent zynde,henlieden 'tfelve toe gelaten worde,op pe- ne van gevanckenii��,ende fijn foldye te verliefen. XXXIX. Niemandt fal hem vervorderen uyt te gaen om voederinge, 't en zy dat d'Officier daer toe geftelt henlieden levere ghenoechfaemgeleyde tot haer- lieder befcherminge, op lijf-ftrafnnge. XL. Eenyegelijckial fonder uytftel aen fijnen Ca- piteyn prefenteren alfulcke Gevangenen als hy heeft gevangen ghenomen, foo haeft als hy in den Leger is weder ghekeert, ende niemandt en fal die mogen dooden, of oorlof geven om te vertrecken, fonder bevel of confent vanden Generael ofte an- der Hooft-Officier daer toe gheordonneert, op pene van fijn wapenen te verliefen, ende uyt den Leger gebannen te werden. XLL Eenyegelijck Soldaet fal tot allen tyden inden dienft gehoorfaem ende ghetrouw weien, foo wel haerlieder Capiteynen als ander onder-Officiers, ende niet weygeren d'onderrechtinge van eenige daer onder dat fy geordonneert zijn te dienen, op pene van vangenifle,en van te verliefen een Maent folts. Ende foo wanneer eenich Capiteyn van ee- nich Vaendel door treflelijcke oorfaecke in fijn afwefen yemanden anders naer fijn goet-duncken fal ordonneren, om fijn plaetfe endeCapiteyn- fchap te bedienen, foo fal een yegelijck den felven Gedeputeerden volgen ende ghehoorfaem zijn, met geen minder forghvuldigheyt ende neerftig- heyt dan hy doen foude den Capiteyn felve, op pene voorfey t. 'XLIL Een yegelick fal byftant doen ende befchermen fijn eygen Vaendel by dage ende by nachte,ende fal met de eerde waerfchouwinge hem daer onder voegen , fonder van daer te fcheyden voor dat het gebracht is in behouder bant, op lijf-itraffinge. XLIII. EenyegelijcJk Soldaet fal neerftigh gade ilaen


			*

-ocr page 91-

Raeckende de Mil

I70

fangen de betalinge van fijn Soldaten, den felven
binnen acht dagen daer naer niet en betaeldt ghe-
maent zijnde, ende daer voor rechtelijck aen ghe-
fproocken wort; De felve Capiteyn van fulcx ver-
wonnen zijnde, fal verliefen een Maent gagie, en-
de van fij η Capiteynfchap gheftek worden , uyt
den Leger gebannen zijn, ende verklaert worden
van dien tijt voort niet weerdigh te wefen in defer
Armee te dienen.

LX.

Capiteynen ende Officieren fullen hanteeren
ende befoecken de Logementen vande Soldaten,
om te befichtigen hoe dat haere Wapenen ende
Krijghs-ghetuygh gheftek zijn, ende hen ftrenge-
lijck bevelende, dat henlieder Wapenen ende ge-
reetfchap altijdts gereet zy, haerlieder Corcellet-
ten met alle haer toebehooren, Oock die Calibers
ende Mufquettcn klaer ende gefmout, haerlieder
Lonten ende Bufcruy t drooge,Pefen hebben voor
henlieder Bogen, ende henlieder Bylen ende Hel-
lebaerden met diergelijcke Wapenen fullen klaer
ende fcherp zijn, op pene van arbitrale ftraffe, na
den eyfch vander qualitey t van henlieder onacht-
faemheyt.

L XI.

Alle ander mifdaden ende wercken die tot 011-
geregekheyt fouden mogen ftrecken,ende in defe
Articulen niet en zijn begrepen, die fullen fubjed:
wefen alfulcken ftraffe als die Stadthouder Gene-
rael daer op fal ftellen, al of die fpecialijcken had-
den verklaert ende geordineert geweeit.
LX II.

Ende ten eynde dat niemant foude mogen pre-
tenderen ende allegeren, eenige rechte oorfaecke
van onwetenfchap vande voor-verhaelde Wetten
ende Ordinantien, of van eenige van dien: foo or-
dineert d� Heere Generael voorfz,dat alle Hooft-
OfHciers ende Capiteynen van defer Armeen,ful-
len de felve doen af-lefen ende openbaerlijck uyt-
roepen alle twintich dagen, voor allen den genen
die onder henlieder bevel refpe&ivelick fullen lig-
gen ofte wefen,volgende henlieder quartieren,be-
ibnder in alle die Plaetfen daer fy fullen in Garni-
foen liggen, fo wel Ruyters als Voetknechten, efl
maken voor fo vele als hen mogelick is, dat de fel-
ve onverbrekelijck onderhouden werden, in allen
Pun�en ende Articulen van dien, volgende het
inhouden, forme ende effeCt vanden felven.

169

Soldaet ofte Dienaer, fonder confent van fijnen
Γ initeyn ofte Meefter, noch en fal oock eens an-
ders Soldaet niet aflocken, op pene va Ac: verlie-
fen een Maent folts, ende den ielven Soldaet lij-
nen Capiteyn of Meefter wederom te leveren.

Geen Capiteyn en fal niemandt uyt fenden om
rcnieen aenilach tedoene.fonder wetenfcliap van
den Generael ofte Hooft-Officier daer toe gheor-
donneert, op pene van te verliefen fijn Capiteyn-
fchap. _LIHI

Alle particuliere Capiteynen die gheen Hooft-
�fl�ciersen zijn, fullen met haerlieder Vaendelen
waecken ende wacht houden, ten ware by fpecia-
len oorlof, op pene van te verliefen voor de eerite
reyfe eer. Maent folts, ende voor de tweede reyfe
haerlieder Capiteynfchap.

Geen Capiteyn en fal verkoopen, of op rant-
foen Hellen fijn Gevangen, fonder oorlof vanden
Generael,noch oock laten vertrecken, fonder den
Opper-Maerfchalck dat te kennen te gheven, op
pene van te verliefen fijn Gevangen, ende felve
gevangen te worden.

Een Capiteyn vindende eenich Soldaet van wat
Vendel dat 't zy, die eenige van defe Wetten ofte
Ordonnantien heeft over ghetreden, fal hem mo-
gen vangen ende brengen by den Maerfchalck om
eeftraft te worden.
^b L V 11.

Geen Capiteyn en fal ontfangen , ofte onder
hem infchryven eenige Perfoonen infijnfoldye,
ten zy dat hy den felven Soldaet den eedt af
neemt, op pene den felven Capiteyn, om fulcks
niet onderhouden te hebben, te verliefen een
Maent folts.

LVII�.

Geen Onder-Capiteyn en fal vermogen eenige
van fijn Soldaten door giften of gaven , ofte door
eenige andere oorfaecke, oorlof geven om te ver-
trecken uyten Leger ofte Guarniiben, fonder fpe-
cialen oorlof van den Generael ofte ander Hooft-
Officier, op pene van te verliefen een Maent folts,
ende van fijn Capiteynfchap geftelt te worden.
LIX.

Indien eenich Capiteyn, naer dat hy heeft ont-

Den Eedtfalden Lefer hier onder inden elfden Tytel, eerfle deel, num. z. vinden.

2. Articul-Brief, ofte Ordonnantie, op de difcipline Militaire. In

date den 13 Augufii 1590.

op fulcke of diergelijcke poinften egeen vafte Or-
donnantie of Artijckel-brief gearrefteert ende ge-
publiceert en is. Soo hebben de Staten Generael
der Vereenichde Nederlanden, by advyfe vanden
Raden van State der felver, gheordonneert,gefta-
tueertende ghearrefteert, Ordonneren, ftatuereii
ende arrefteren midts defen, de Ordonnantie ofte
Artijckel-brief hier naer volgende: Willende dat
de felve by alle hetVolckvan Oorloge in heuren
dienfte zy nde, van poind tot poinit itri&elyckeni

L �j on-

Aerdienby dagelrjckfche ex-
perientie bevonden werden,
vele ende menichvuldigedef-
ordren onder den Volcke van
Oorloge te ontftaen,ftrecken-
de tot groote fchade van den
Lande, endeprejuditievande
Regieringe van dien,die noch-
tans alomme bevonden werden niet fulcx geftraft
te worden, als wel behooren foude, ter ©orfa�eke

■ «�

-ocr page 92-

. Deel.

₁₇ΐ riacaten-;. 4*B°^eck� 9-^Tit

172

IX.

Ende fal te dien eynde alomme gepubliceert, ende I De gene die quaet fpreken fuik η vand
by den Krijehs-volckebefwooren werden alsnaer j Generae*,, ofte particulier de Raden va

Staten
State,

behooren

⁵ ofte andere Ovensheyt, ofte die yet lal lc

ggen in

fpijt ofte fpot vande felve, fal aen lijf ende leven
fonder genade geftraft werden.

Die eenige woorden tot oproer, muyterye ofte
ongehoorfaemheyt tenderende, lal gefproocken
hebben, ofte die de felve gehoort fal hebben, ende
die niet terftont te kennen ghegeven fijnen Capi-
teyn, fal metter doot geftraft worden.

XI.

Gelijck mede gheftraft fal werden, de geene die
eenige foodanige woorden in 't by wefen van par- '
ticuliere Soldaten, uyt hen felven, ofte van ande-
ren fal verbalen, oft yetwes aenrechten, daer door
eenige muyterye ofte beroerte eenichfints foude
konnen ontftaen.

XII.

Niemant en fal, het zy uyt befette ofte beleger-
de Plaetfen,oft anderfins, eenige fpraecke ofte ge-
meenfehap hebben metten Vyandt; nochte aen
hem bootfehappen, nochte Brieven lenden, ofte
van hem ontfangen, nochte aen yemant van fijne
Bondtgenoten, 't zy heymelijck ofte openbaer,
fonder voorgaende confent van fijnen Gouver-
neur ofte Capiteyn, ofte henluyden 't felve ter-
ftont daer naer te kennen gegeven te hebben, ten
zy hy daer toe gheauthorifeert zy, ofte oock den
Vyandt toe vallen ofte eenige hulpe doen , alles
op lijf-ftraff�.

XIII.

Niemant en fal mede fpreken ofte gemeynfehap
houden met eenige Trompetter ofte Tromflager
vande Vyanden, ofte andere dieinbootfehapis
gefonden, dan de geene die daer toe verordineert
is, op lijf-ftrafl�.

ΧΙΙΠ.

Niemandt en fal mede in 't aentreeken, af-trec-
ken, ftille liggen, monfteren, ofte in befette Plaet-
fe, den Inwoonderen der Ge�nieerde Provinci�n,
heure Toeftanders ofte Bondtgenoten verdruc-
ken oft berooven, ofte eenige Eetwaren, geit ofte
anderfints af dringen, fonder de eetbaer Waren
ofte andere, behoorlijcken te betalen, noch oock
ter neder worpen ofte bederven eenige Water -
Molens, ofte Water-wercken, ofte de ielve, of an-
dere Huyfen, ofte oock in 't optrecken 't Leger
aen brant fteecken, fonder fpeciael bevel van den
Generael , ofte ander Hooft-Orficier, alles op
lijf-ftraffe.

" XV.
� Niemant en fal mede yetwes mogen doen,noch~
fe aenrechten tegens eenige Perfoonen, Steden,
Vlecken, Dorpen, Sloten, Havenen, oft andere
goederen, die met Pafporten, Sauvegarden, ofte
andere verfeeckertheyt van wegen de Generali-
teyt voorfien zijn, op lijf-ftraf��.
XVI.

Die uyt d'een Compagnie in d'ander, ofte el-
ders fal willen vertrecken , ofte hen van 't Ven-
del begeven, fal ghehouden zijn daer toe behoor-
lijck Pafport van fijnen Capiteyn ofte Hopman te
hebben, ende anders doende, fal metter doot ghe-
ftraft worden.

Alle

EErftelijcken, De geene die den Name des Hee-
ren ydelijcken voert ofte die blafphemeert, fal
voor de eerfte reyfe een honorable amende doen, �
ende drie dagen in gevanckeniffe te water ende te
broot geftelt worden, ende voor de tweede reyfe
fijn tonge met een gloeyende yfer door-fteken,en
voorts gjbedevalifeert worden tot op fijn hemde,
ende gebannen uytte Vereenichde Provinci�n.

II.

In ghelijcke penen fullen mede vervallen voor
de eerile ende tweede reyfe, de gene die yet fullen
doen oft feggen tot fpij t ofte fpot van het Woort
Godts ofte de Kerc-ken-Dienaers.

III.

Alle moetwillige dootilagen, Vrouwe - krach-
ten , overfpel, brantftichtinge, dieveryen, ftraet-
fchenderyen,force,gewelt,valfcheyt, ende andere
ghelijckeboofe daden, ende openbare de�ften,
ofte onnatuerlijcke mifbruycken, fullen metter
doot geilraft werden.

IIII.

Niemant en fal eenige Weduwen, ghehouwde
of ongehouwde Vrouwen, Kraem-vrouwen of be-
vruchte Vrouwen,ofjonge kinderen, eenige over-
lafl doen, ilaen, ftooten ofte dreygen, ofte oock
oneerlijcken aentaften, op pene van gecaffeert te
worden fonder gek ofte Palport, ofte oock aen
denlyvegeilraft naergelegentheytvander fake:
Ende fullen mede alle ghemeene Hoeren voor de
eerile reyfe met fchanden uytten Leger gedreven,
ende voor de tweede reyfe daer bevonden zynde,
ilrengelijck gegeeffelt ende gebannen werden.

Die yet gedaen ofte geconfpireert heeft tegens
de Heeren Staten, hetLant, Steden ofte Plaetfen
des felfs, ofte eenige Gouverneuren ofte Capitey-
nen van dien, waer door de ghemeene Landen in
eenige fchade ofte pericule foude mogen komen,
mitfgaders die daer toe fullen confenteren, fullen
fonder eenige genade gehangen worden.

VI.

In gelijcke ilrafi� fullen vervallen, alle de geene
die yet fulcx geweten, ende hare Capiteynen ofte
Overften dat niet te kennen en fullen ghegeven
hebben.

V11.

Niemandt en fal eenige muyterye verwecken,
ofte maecken onbehoorlijcke vergaderinge, op
heymelijcke, bedeckte, ofte eenige andere voor-
nemen,omme wat faecken dattet oock zy, fonder
bevel van fijnen Overften ofte Bevelhebberen, op
pene van gehangen te worden.
VIII.

Van gelijcken fullen mede geftraft worden alle
de geene, die haer onder fulcke vergaderinge vin-
den , ofte yemanden aenroepen, opkloppen oft
verwecken fullen.omme onder fulcke vergaderin-
ge te komen : Welverftaende dat d'Officiers die
haer in fulcke vergaderinge fullen vervoegen,voor
alle d'andere Soldaten (die gheen Autheurs daer
van en zijn) fullen geftraft worden.

<# *

-ocr page 93-

Raeckende de Militaire difcipline^.

XVII.

*
174

by fijnen Corporael,

173

Alle Capiceynen die eenige Soldaten aenne-
men fullen, fonder wettelijck verlof van heuren
voorgaendenCapiteyn, fullen aen 'tlevenghe-

ftraft werden.

�traiiw XVIII.

De Soldaet oft Ruyter die fijnen Waert, Waer-
dinne, Knecht of Maerte fal geftooten of geflagen
liebben,fal voor d'eerfte reyfe drie dagen te water
cnde te broot geftelt worden, ende voor de twee-
de reyfe een honorable amende doen, ende inde
volle vergaderinge vande Wacht ghedevalifeert
werden, ende gebannen uytte Compagnie $ Ende
by fo verre datter eenich lit verminckt is, of bloet
geitort, fal hem de hant afgehouden werden.

So wie eenige Vivres of andere Waren, komen-
de nae den Leger, Garnifoen oft eenige Steden of
Plaetfen onder 't ghebiedt vande Generale Staten
ftaende, fal afgeworpen of berooft hebben, die fal
gehangen worden.

Niemandt en fal mede mogen aenvallen buyten
den Leger of Garnifoen, ofte voor op koopen ee-
nige Vivres ofte Waren aldaer komende, al eer de
felve ter behoorlijcke verkoop-plaetfe ghebracht
ende gefchat fullen zijn $ ofte oock berooven ee-
nige Winckel, Tente, Soetelaer of Koopman, die
tot hulpe vanden Leger oft Garnifoen aldaer zijn,
alles op iijf-ilraff�.

XXI.

Dieuyt het Quartier van fijn Vendel ofte Gar-
nifoen fal gaen,vorder als een fcheute van een Ca-
non draecht, fonder verlof van fijnen Capiteyn,
fal aen 't leven geftraft worden.
XXII.

Dieuyt den Leger, belegerde Stade oft Huys,
fonder fpeciael confent van fijnen Hopman ofte
Overigheyt loopt, om eenigerhande oorfaecken,
het zy om voederinge oft anders , fal ghehangen
worden.

XXIII.

Die eenich Vee of Beeft fal nemen inde Landen
onder de ghehoorfaemheydt vande Generaliteyt
ftaende, fal als een Dief geftraft worden.
ΧΧΙΠΙ.

De geene die marcherende te Lande na de Oor-
loge, of in't weder keeren fijn Vendel of Cornette
fal verlaten, fal fonder alle genade ter doodt ghe-
ilraft worden.

XXV'.

Ende de geene die hem buyten merckelijcke
fieckte (fijnen Hopman ofte Bevelhebberen wel
bekent) fal begeven ohder den tros of bagagie, of
op de Wagens, fal inde volle vergaderinge vande '
Compagnie ghedevalifeert, ende fonder geit ende
Pafport uyt de Compagnie gebannen worden.

xxvi.

Die fijn Wacht, ofeenigen dienft hem bevolen,
fal verfuymen, fal metter doot geftraft werden.
XXVII.
Den Soldaet die op fijn fentinel of fchiltwacht
fiapende ghevonden wort, fal aen 't leven fonder
eenige genade geftraft worden.
XXVIII.
Den Soldaet die van fijn fchiltwacht by dage of

ofte Rotmeeiter geftelt fal zijn, fonder by den fel-
vigen daer afgeroepen ofte verloft te zijn,fal met-
ter doot geftraft worden fonder genade.
XXIX.

Niemant en fal den Vyandt, ofte yemanden an-
ders de Lofe openbaren, ofte kennen geven, ofte
eenich ander woort gheven, dan hem by den Offi-
cier gegeven is, op lijf-ftrafFe.
XXX.

Die hem abfenteren fal uyt de Corps de guarde
ofte Wacht-huyfen, boven de twee uren 'sdaegs,
oft fonder verlof van fijnen Corporael ofte Rot-
meefter, ofte des nachts eenichfints,fal aen't leven
geftraft worden.

XXXI.

Niemandt en fal fonder wettelijcke oorfaecke,
eenige oploop ofte alarme ma�cken,ofte een Roer
by nachte af fchieten, of groot ghetiermaecken,
ofte yet anders doen, daer door iulex fonder oor-
faecke foude mogen onftaen, op lijf-ftraff�,
XXXII.

De gene die hem vervorderen fal binnen beflo-
ten Leger, Stadt of Quartier, of plaetfe daer hy in
Garnifoene leyt, ofte oock naer befette wacht fijn
Geweer uyt te trecken , fal het lijf verbeuren 5
Ende defgelijcken buyten den Leger, Stede ofte
Plaetfe, by fo verre hy 't felve doet fonder vetlof
van fijn Overigheyt.

XXXIII.

De geene die yemant fal flaen mettet Sweert in
de Scheyde, met een ftock, fteen ofte anderfins,
dat het bloet daer na volgt, fal fijn hant verliefen.
XXXIIIL

Die yemant een vuyft of foui�let gheven fal, fal
weder in prefentie vande Compagnie diergelijcke
vuyft ofte fouftlet ontfangen vanden gheinteref-
feerden,ende boven dien gedevalifeert ende uytte
Compagnie gebannen werden.
XXXV.

Dat mede de Soldaten ofte Ruyteren, fonder
expres bevel van heure Overften,Capiteynen ofte
Bevelhebberen, egeen ghemeyn en fullen mogen
houden, ofte vergaderinge maecken, 't zy om geit
of yet anders te eyffchen, of hem daer onder laten
vinden, op pene van alles metter doot gheftraft te
werden: Welverftaende dat de Capiteynen ofte
Bevelhebberen, die fulcks buyten tyde ofte onbe-
hoorlijcker wijs fullen laten ghefchieden, andere
ten exempel metter doot, vooralle de Soldaten
fullen geftraft werden.

XXXVI.

Soo wie om gek fal roepen als men voor den
Vyant, ofte op eenigen aenflach treckt, fal metter
doot fonder genade geftraft werden.
XXXVII.

Item, of't gebeurde dat d� Maent gagie op den
verfchijn-dach niet en quame, ofte betaelt werde,
ofte den Soldaten ofte Ruyteren om eenigerhan-
de oorfaecke, het zy door belet des Vyandts, ofte
anderfins, nieten konde toe gefchickt werden, fo
en fal niemant daer omme eenigen oproer maken,
ofte oproerige woorden fpreecken , ofte fijnen
Capiteyn tot betalinge van dien pogen te dwin-
gen, ofte des te weyniger fijne tochten ofte wach-
ten doen ende waernemen: maerhetneontente-

rende

-ocr page 94-

t.75

riacatenJ. 4. Boeck. 9. Tit. 1. Deel. 176

f λ ι- ι ι �«}�� mr Har 't eelt I 't felve niet naer komen, fal aen 't leven gheftraft

kome, of mach komen, alles doen dat goede Sol-
daten ende Ruyteren fchuldigh zijn te doen, ende
fo wie ter contrarie doet, ofte hem daer onder laet
vinden, fal aen 't leven geilraft werden.
XXXVI1L

Dat geene Capiteynen,Lieutenanten ofte Ven-
drichs, en fullen vertrecken vande Plaetfendaer
hare Compagnien in Garmfoene liggen, 't zy om-
me de betalinge van hare Compagnien te follicite-
ren,ofte om haer eygen affairen, fonder verlof van
heure Overften ofte Gouverneur, op pene van
aen 't lijf ende leven geilraft te werden.
XXXIX.

De geene die in eenigen twift ofte gevecht, ofte
anderfins, fijn Natie fal te hulpe roepen, ofte ver-
gaderinge maecken, fal gehangen ende geworcht

werden.

XL.

Den geenen die men vinden fal by dage ofte by
nachte uyt den Leger ofte belegerde plaetfe, fon-
der verlof van fijnen Capiteyn, fal aen 't leven ge-
ilraft werden.

XLI.

Die op een Vrybuyt fal gaen, ende foullen, ex-
torfien ofte dieveryen doen, fal ghehangen ende
geworght werden.

XLII.

Den Soldaet die eenen anderen fal beroepen
omme teilaen, fonder verlof vande geenen die in
dat Quartier commandeert, fal aen 't leven ghe-

ilraft werden.

X L111.

Den Corporael ofte andere commanderende
over de Wacht, die twee Soldaten lal laten uyt
gaen omme te vechten, fal fonder ghenade aen 't
leven geilraft werden.

XLIIII.

Den Soldaet die met woorden ofte wereken te
kort fal gefchieden, fal hem voegen by den geene
die in't Quartier fal commanderen, die naeaen-
hooren vande redenen van parthyen fal doen re-
pareren het ongelijck den gheinterei��erden ghe�?
ichiet, met blooten hoofde, ,ende in tegenwoor-
digheyt vande volle Wacht: Ende indien de rede-
nen daer toe dienen, den ongelijck doende uyt
krachte van defen doen devalueren van fijne Wa-
penen, ende bannenuytte Compagnie.

X L V.

Ende fo verre daer geen getuygen en zijn vande
querelle, fal die geene die daer commandeert, par-
thyen doen vereenigen ende accorderen in fijn
prefentie,ende fo fy niet en willen vereenight fijn,
fullen beyde, ofte de gheene die weygerigh is, de
Wapenen af genomen,ende uytte Compagnie ge-
bannen werden.

XLVI.

Den Soldaet ofte Bevelhebber die uyt den Le-
per, Stadt of Forte fal gaen, ofte langhs eenen an-
deren Wechinne komen, dan door de Poorten
ende ordinarife Wegen, fal ghehangen ende ghe-
worght werden.

XLVII.
. Den Soldaet die weygeren fal het bevel van fij-
nen Capiteyn, ofte andere over hem ten dienfte
vande Staten Genera�l commanderende, ende

werden �. Gelijck mede

_geftraft fullen werden, die

eenich bevel (met Trommele oft Trompetten, by
den Genera�l ghedaen omme - flaen) overtreden
fullen.

XLVIII.
AUTer alatme gemaeckt wert, fal een yegelijck
tot fijn Vendel of Cornetteloopen, ende foowie
daer niet en komt buyteli merckelijcke lijfs noot,
oft elders loopt, buyten confent ende fpeciael be-
vel fijns Overilens, ofte oock foo haeit daer niet
en is als fijn Vendrich , fal aen't leven gheilraft
werden.

XLIX.
Een yegelick fal byilant doen ende befchermeu
fijn eygen Vendel by dage ende by nachte, ende
fal met de eerile waerfchouwinge hem daer onder
voegen , fonder daer van te icheydenvoor dat
het gebracht is in behouder hant, op lijf-ilratTe.

L.
Soo wie fonder nootelijcke oorfaecken, ende
die den Officier te kennen gegeven te hebben, fal
breecken uyter ordre ofte gelidt, daer inne hy ge-
ilelt is, die fal aen 't lijf geilraft werden.

LI.
Die eerft eenige vlucht maeckt ineeni�achoft
ilorm, die fal vryelijck op de daet van een yeder
mogen doodt gheflagen werden, ende ontkomen
zynde, fal fchelm verklaert, ende aen lijfende le-
ven fonder eenige genade geftraft werden.

Lil.
Yemandt gheftelt zy nde tot befcherminge van
eenige BreiTe, Schans of Loop-fchans, 't zy Capi-
teyn of Soldaet, en fal de felve gewilligh niet ver-
laten, noch door eenige valfche of verfierde oor-
faecken of ontfchuldingen hem daer van abfente-
ren, fonder ghenoeghlaem bevel ofte befcheyt in
den Krijghs-Raedt voor goet opgenomen, op lijf-

ilrafi�.

LUI.

Niemant en fal op geven, ofte den Vyandt over
leveren eenige Plaetfe, die hem is bevolen ofte be-
lail te bewaren, op lijf-ftraffe.
LIllL

Niemandt en fal mede in belegerde plaetfe van
fijn Quartier loopen, om appoin<ftement roepen,
ofte daer van fpreken, onwillich zijn te vechten,
oft te arbeyden, oft heur Quartier te bewaren, oft
yemande in eenigerwyfe van fulex onluiligh ma-
ken , ofte in fulcken plaetfe yetwes doen, daer
door de befcherminge des felfs mochte eenichfins
verachten: werden, op pene van metter doot fon-
der genade geilraft te werden.

Is't dat yemant totten Vyandt over loopt, oft
vande Vyandt in 't overgaf gevangen werde, die
fal metter doot geftraft werden.

LVI.
De Capiteynen en fullen elkanders Knechten
niet debaucheren of ontvreemden, op pene van
aen 't leven geilraft te werden.
LVH.
Die met woorden of metter daet hem bem�eyen
fal met den Sergeant Major doende fijnAmpt,
't zy Capiteyn ol Soldaet, fal aen 't leven fonder
genade geftraft werden i Gelijck mede geilraft fal

wer-i

-ocr page 95-



	Ra�ckende de Militaire diiciplino.

		ofte doen verkoopen inde byliggende Plaeti� ofte Steden.fal aen't leven fonder genade geftraft wer- den,om in alles beter ordonnantie te houden,eride dat niemant in fijne gerechtighey t verkort werd�* Lxv. � ι ,v^f;i Als eenich Soldaet eenigli iriifbruyck ofte faul- te fal ghedaen hebben, fal fijnen Capiteyn gehou- den welen (op pene van gefufpendeert te werden van fijn Ampt den tijdt van drie Maenden) den felven te ftellen in handen vanden Generael, oft den geenen di� in 't Quartier commandeert, die mette prefente Capiteynen, Lieutenanten ende Vendrichen daer over op de informatie, die hy daer toe fal doen nemen, fal oordeelen volgende defe Ordonnantie ende Artijckel-brief. LXV1. Die op den dach van fijne Wacht droncken fal wefen, ialgecaiTeert, ende uytte Compagnie ghe- bannen werden. LX VIL ♦ Item, indien yemant dronckendronck, ende in fijne dronckenfchap yet quaets ofte verbodens aen rechte,fo en fal hy daer door niet geexcufeert, maer des te harder geftraft werden. LXVIII. Den Capiteyn ofte Soldaet die de Monfteringe ofte reveue fal weygeren te doen, fal ghecaiTeert werden. LXIX. Niemant en fal hem op de Monfteringe met een verkeerde oft andere name, als fijn rechte, laten inne fchryven, ofte met geleende Paert ofte Wa- penen door de Monfteringe paiTeren, ofte yemant opdenMonfter-dachyetfulcksleenen, op pene vande Wapenen gedevalifeert, ende voorts uytte Compagnie gebannen te werden. L X X. Niemandt en fal hem onder twee Compagnieii laten infchryven ofte monfteren, op lijf-ftrart�. LXXI. Niemant en fal fijne wapenen ofte geweer, fulcx hem die by fijnen Capiteyn gheordonneert zijn, mogen krencken ofte verminderen, ofte te pande ftellen, op pene van ghedevalifeert, ende voor fes Maenden uytte Compagnie gebannen te worden. LXX1I. Niemant en fal mede eenige Soldaten wapenen ofte Geweer mogen te pande nemen, op pene van te verliefen de dobbele weerde van dien pande. LXX1II. Niemandt en fal fijn wapenen ofte Geweer ver- fpeelen, ofte af handigh maecken, maer 't felve al- toos reynendedienftbaer houden, op pene van fonder Pafport vande Compagnie ghecafl�ertte werden. LXXIIII. Niemandt en fal met bedrogh wegh nemen de Proviande, Victualie ofte Geweer van fijne Mede- gefellen, op pene van ghedevalifeert ende uyt de Compagnie den tijtvan drie Maenden gebannen, ofte oock naer ghelegentheyt der faecke aenden lyve geftraft t� werden. LXXV. Die hem vervorderen fal eenCommUTarisvaft de Monfteringe, ofte anders aen te taften, ofte hem met woorden ofte metter daet te korte te Μ doen,
werden , die h�m niet en fal laten ghenoegen met 't quartier of logijs' dat hem by den Quartier-mee- fter of Fourier fal toe ge voeght zijn,ofte oock een anderen in't fijne ver^tooren. Den Soldaet wefende vander Wacht, die hem niet en fal in fijn volle geweer laten vinden by het Vendel, omme naer de plaetfe te marcheren met d'ander�, fal voor d'eerile reyfe drie dagen geftelt werden te waterende tebroode, voor de tweede reyfe gedevalifeert van fijne Wapenen, ende den tijdt van drie Maenden gebannen uyt de Compa- gnie, ende voor de derde reyfe mette wapenen ge- ftraft werden. LIX. Eenyegelijck van wat conditie hyzy, fal van ftonden aert, ende voor den avondt, by den genen die in 't Quartier commanderen fal, te voorfchijn brengen alfulcken Gevangen, als vande Vyandt gevangen genomen fal zijn, op verbeurte vanden felven^ ende aen 't leven geftraft te werden. - LX. Ende indien yemant een Velt-heer ofte Overfi:e vande Vyant, ofte andere gequalificeerde Heeren gevangen kregen,die fal gehouden zijn den felven terftont aenden Heeren Staten Generael, ofte de Raden van State te prefenteren ofte doen prefen- teren, ende oock over leveren, midts daer van, als oock van andere Gevangenen, die de felve fullen willen naer heur nemen,genietende een redelijcke vereeringe , nae advenant de quaHtey t ofte macht der felver, nochtans niet excederende de fomme van vijf duyfent guldens, waer mede de felve Ge- vangenen lullen blyv�ter difpofitie vande voorfz Heeren Staten, fonder dat de Vanger daer op ee- nigh verder recht fal mogen pretenderen. LXI. Niemant en fal mede eenige Gevangenen mogen doen dooden, ofte op rantfoen ftellen, oft oock naer 't rantfoen betaelt, mogen laten vertrecken, fonder oorlof vanden Generael, of den geenen die in 't Quartier fal commanderen, op pene van fijne wapen gedevalifeert, ende uytte Provinci�n ghe- bannen te werden. LX II. ^{ Ende in gevalle bevonden wert eenen Gevangen langhs den Leger ofte plaetfe van't Garnifoen te Wandelen fonder verlof vande Generael, ofte die daer commandeert, den genen die den felven Ge- vangen toe komt, fal hem verbeuren ten profijte vanden genen die fulcken Gevangen eerft fal aen- grypen. L X 111. Noopende goede buy ten, die de felve brengen, fullen die den Generael, ofte den geenen die in 't Quartier commandeert te kennen gheven binnen drie uyren naer heur aenkomen, op datfe mogen behoorlijcke gheregiilreert werden, op pene van confifcatie der felver, ende oock aen 't lijf geftraft te werden; LXIIII. Wie dattet zy, die den Vyant een af breuck ge- daerAeft, ende 't felve niet en fal te kenne gege- ven llffiben fo voorfz is, om opgeteyckent te wer- den,ende daer nae verkocht inden Leger,ofte inde plaetfe van 't Garnifoen, maer fal die verkoopen

-ocr page 96-

Placatea-/. 4�Boeck. 9-Tit ι. Deel

179

doen, die fal ien 't leven geftra/t werden*

LXXVI.

, Den Capkeyn die fijne Soldaten min geeft, dan

de betalinge die de Heeren Staten hem ordineren,

fal van fijne Wapenen gedegradeert werden.

LXXVII.

Den Soldaet die fijn Wapenen aentaften fal te-
gens fijn O verfte ofte Commandeur, Tal metter
doot geftraft werden.

LXXVIII.

Indien den Provooft of fijnen Dienaers een of
meer Soldaten ghevangen name ofte apprehen-
deerde, foo en ial niemant hoedanigh hy zy, hem
daer tegens mogen ftellen, ofte den l�lven Gevan-
gen ontweldigen, ofte oock pogen te ontweldi-
gen, alles op fijf-ilrafle.

LXXIX.

Sal voorts egeen Officier ofte Adelboril, foo
wel onder de Ruy teren als Knechten, ofte oock
eenige flechte Soldaten, in eenich befloten Leger
mogen foetelen, fonder fpeciael confent vanden
Generael, op pene van heure Wapenen gedevali-
feert te werden.

LXXX.

Sullen oock alle Soetelaers inden Leger foete-
lende, onderworpen zijn de voorfz Articulen,*
ende den Krijghs-Raedt aldaer zynde, op pene in
defen begrepen, fonder des avonts een ure na der
Sonnenonderganck, ofte des morgens voor der
Sonnen opganck , yemanden te mogen eenigh
Wijn of Bier tappen, op de verbeurte van drie Ca-
rolus guldens, t'elcken reyfe dat fy bevonden ful-
len werden fulex ghedaen te hebben, t'appliceren

d'eene helft ten profijte vanden Provooft Qene*

rael, efi d'ander helft ten profijte vanden Armee.

LX XXI.

Alle andere mifufen ende dejiften niet gefpeci-
ficeert in defe Ordonnantie, fullen gheftraft wor-
den volgende de difpofitie vande placaten, Rech-
ten ende Coftuymen vander Oorloge.
LXXX1I.

Ende of daer eenige Soldaten waren, die by 't
voorlefen defes Artijckel-briefs niet en waren, die
fullen even ghelijck d'andere die daer prefent ge,
weeft; zijn, verbonden zijn. Dan op dat niemam
hier van en pretendere ignorantie, ende elck te
beter kenniii� hier af krygen mach: Hebbende
Generale Staten voornoemt gheordonneert, dek
op de Monfteringe alomme ghepubliceert te wor~
den 5 ^ndQ den Commiifarifen belaft defelveby
alle Krijghs-volcken te doen befweeren, als naer
behooren.

Aldus gedaen ende gearrefteert tot Aernliem,
nae verfcheyden communicatien hier op ghehou-
den metten gequalificeerften Heeren ende Krijgs-
Overften der Vereenichde Nederlanden» met or-
donnantie dat defe fal inden Leger, ende over al
elders daer fulcks behooren ende behoeven fal g©�
publiceert worden, ende datoockdeCommiiia-
rifen op alle Monfteringe defen Artijckel-brief
den Compagnien wederom fullen op-lefen ende
voor-houden, den derthienften Augufti vijfthien-
hondert tnegeritigh. Ter Ordonnantie vanden
Rade van State.

Chr: Huygtns.

3. Placaet, inhoudende ordre tegem d'abfentie der Officier en > ende onordenU

lijck uyt hopen der Soldaten. In date den 14 Decemler ι �co.

Commandeur ter plaetfe, ofte vanden Magiilraet,
foo daer geen Commandeur en is, dien wy beve-
len oock in allen gevalle geen langer verlof te ge-
ven als voor den tijdt van tien dagen: Ende belan-
gende andere mindere Officieren ende Soldaten,
ordonneren wy de felve niet langer uyt te blyven
als veertien dagen by confent, te geven fo by dtn
Gouverneur ter plaetfe, als haren Capiteyn.

II.

Des willen wy dat fuleke Ritmeefteren ende
Capiteynen, by verlof uyt-treckende, fullen den
hoQchiren Bevelhebber in hare plaetfe ftellen,met
Jaft om alle uyt-tochten ende moetwille van het
Krijgs-volck te beletten ende te ilraffen, ofte felfs
daer vooren te verantwoorden.

III.

Wy bevelen oock allen Colonellen, Comman-
deurs, Ritmeefteren, Capiteynen ende Bevelheb-
beren, gene Krijgs-luyden te mogen uytfchicken
binnen 'sLandts,dan by expres cpnfent van Sijne
Excellentie, ofte den Raede van State, ende met
der felver refpe�tive Patente, 't en ware in kenne-
licken noot,ende als dan by Patente vanden Gou-
verneur ofte Commandeur ter plaetfe 5 ygcfcea
kenneUjcken noot wy ordonneren dat arapicbf
den befchieker ende beleyder van het exploi# fat
motten goet gedaen worden.

Ver«

E Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden , Allen den geenen die defen
fullen fien ofte hooren lefen, Saluyt. Al��
ίς> wy met groot leetwefen verftaen, hoe
weynkh by oefen Krijghs-volcke gheachtende
naegekomen, ende oock by den Officieren fulcks
behoorende behertigt zijn geworden, die expreil�
Ordonnantien ende Placaten, die wy nu meer als
eens hebben uyteegeven tegens het moetwilligh
uytloopen , ende voorts allerhande foullen ende
infolentien van ojife.n Krijghs-volcke. SOO
IS Τ, dat wy, in defen geenfins vorder konnende
noch mogende diflimuleren,met advijs ende goet-
vinden van Syne Excellentie, ende den Rade van
State der Vereenighde Nederlanden,nu wederom
van nieuws voor onfe uyterlijcke ende onverbre-
kelijcke Ordonnantien wel expreifelijck ordon-
neren ende ilatueren 't geene hier navolght -. Bly-
vende niet te min alle voorgaende Placaten, in 't
geene fy defe niet en contrarieren, in haere volle
macht ende vigeur. r^y n:>

Ende eerft, verbieden wy uytdruckelijck alle
Ritmeefteren ende Capiteynen , fich van haere
Compagnien te abfenteren, fonder coni�nt van
Syne Excellentie,ofte Rade van State, dan alleen*�
lickiii meicke�Qkc noptfake, by kenniffe vanden

____________________________________________________-.......'-■

-ocr page 97-



			Raeckende de Militaire difciplinej�
					182
	81				182



				feert met CommiiTanfen, nemende har�h pas teil naeilen ende baquaemften wech, fonder dat fy langer als een nacht op een plaetfe fullen mogen blyven, ende oock ghehouden zijn behoorlijcke dach-reyfen te doen, met kennifl� vande Coiri- miilarifen. XIII. Ende foo veel het Voet-volck aengaet, verilaen ende ordonneren wy, dat de felve haer over al foo wel ten platten Lande als inden Steden, fullen moeten contenteren met accommodatie in de Kercken, ofte andere publijcke Huyfen, ende met 't geen haer aldaer aen Broot, Keefe ende Bier ge- levert fal werden, daer van fy oock gehouden lul- len wefen recepiite te geven: Ende by wey geringe van recepuTe vande Capiteynen ofte Officieren, fal het felve ftaen tot affirmatie van eenige publijc- ke Perfonen, 't zy yemanden uy t de Ridderfchap- pen, Magiilraten, ofte andere Officieren. Xllll. Ende nopende de Ruyteryen,die fullen moeten gebiljetteert worden, en fullen de Mve in fulcken ehevalle niet meer biljetten mogen eyilchen als fy dadelick in getale fterck zijn, ende fullen haer dan te vreden moeten houden met fulcken tractement als den Huyfman by fich heeft.in wekken gevalle fy oock recepuTe fullen moeten geven, van fo veel biljetten als fy t'elcker plaetfen fullen ontfangen, betalende aenden Huylman daer fy logeren t'elc- ke reyfe vooreen Ruyter, Jongen, Peerten Bidet, twaelfftuyvers, ende vooreen Ruyter ende Peert acht ftuy vers. Ende fullen vande voorfz teeringe van Ruyteryen ende Knechten van drie Maenden tot drie Maendeu, de geene die de teeringe ende koilen geleden ende ghedragen hebben, betaeldt worden by den Rade van State, die al 't felve den Ritmeefteren ende Capiteynen aen hare betalinge rullen doen af trecken. XV. Ende den geenen die fonder Patente komen, ofte de felve aende Officiers vande Dorpen niet en fullen willen vertoonen, en fullen de Huyiluy- den oock niet behoeven t'accommoderen: ende fo fy des niet te min op den Huyfman teeren, ful- len fy ghehouden zijn daer vooren als andere Paf- fanten inde Herbergen verteeren, te betalen. XVI. Gelijck oock alle die geene die fonder Patente van Sijne Excellentie, op behoorlijcke exploidren in manieren voorfz vertrecken 5 ghelijck die Con- voy doen, ofte om kondtfchappen uy t ghefchickt worden, fullen op haer eygen burfe teeren, ende den Inwoonders niet belailen , maer als andere Paffanten inde Herbergen doen, als vooren moe- ten betalen. XVII. Welverftaende dat foo goet ghevonden foude mogen worden eenige Ruyteryen ofte Soldaten op exploict�n van hazard tegens den Vyandt uyt te fchicken, dat het felve fal moeten ghefchieden uyt de plaetfen ende quartieren daer elcks isgar- nifoen houdende, fulcks dat by exempel, die van Brabandt niet door Gelderlandt, nochte die van Gelderlandt door Brabant fullen mogen pafl�ren, ende van anderen infgelijcken, teii ware by fpeci- ale Patente yan onsj iijn Excell. ofte den Rade vaa _t Μ ij State,
		UIL

Verftaende ende ordonnerende, dat geene uyt- tochten en fullen mogen gedaen worden, dan min als van vijftich in getale,beleyt by eenen Cornette ofte Vendrigh, ende immers ter noot van vijf-en- tvvintich, beleydt by eenen Sergeant ofte Corpo- raeltenminilen. kern, dat die uyttreckende Krijghs-luyden ful- len moeten nemen Pas-cedullen van hare Gou- verneurs ende Overigheyt, inhoudende harena- men ende toenamen ten vollen bekent, die mede moeten geteyckent wefen by den CommhTaris ter plaetfe, ofte foo daer genen en is, by den Wacht- Meefter, ofte by den Officier ofte Magiitraet ter plaetfe, op pene van gheitraft te werden als eer- loofe Boeven. Oock dat de beleydende Officier fal ter weder- komile ghehouden zijn van het exploicl aen den Commandeur ende refpective Capiteynen ghe- trouw rapport te doen, foo wy veritaen ende or- donneren dat hy daer van fal hebben te verant- woorden. VIL Ordonneren ende ftatueren wy noch wel uyt- druckelick,dat den Colonel,Commandeur oft Ca pkeyn, in gebreke geweeftzynde fulcke ordre als voor ende naer befchreven, op de uyt-treckende Soldaten te ftellen,. fal hebben te verbeteren die fchade ofte moetwille by den uytgetrocken Sol- daten bedreven, foo oock fal den Officier die de felve beleydt heeft, VIII. 'tWelck wy willen dat daetlijck fal verhaelt worden op haere Perfoonen, by caiTatie ofte arbi- trale ftrafTe, ofte op hare goederen, oock op haer Tractement, jae oock een voor al/t en ware fy die daders felve ter itraff� over leverden. IX. Doch die op Convoy gefchickt worden, fullen met minder ghetal als van vijf en twintich mogen trecken, die wy nochtans ordonneren beleydt te worden ten minilen met eenen Corporael, de fel- ve verbiedende yemanden om koft ofte dranck noch anderfins laftigh te zijn, al op de voorfz pe- ne, fonder eenige duTimulatie. X. 't SeJve oock van gelijcken verbiedende, op de felve pene,die Soldaten die een ofte twee op noo- dige kondtfchappen uyt-gefchickt fullen mogen worden. XL Voorts ordonneren wy, dat, foo verre eenige, in geenen Krijghs-eedt wefende, fich vervorderen onder 't getal der uyttreckende Soldaten te bege- ven, de felve niet alleen als eerloofe Schelmen ge- tradteert fullen worden, maer oock van gelijcken die Soldaten die fulcke eerloofenin hunghefel- fchap hebben aengenomen ende geleden; XIL Ende noopende die geene die met Patente van de refpe�ive Gouverneurs der Provinci�n, ofte vanden Rade van State, binnen door de Vereenig- de Nederlanden trecken fullen, niet anders en ful- len mogen trecken, dan behoorlijcken gecondui-

-ocr page 98-

PlacateiL-j. 4«Boeok. 9,Tit, t.Deel.

184

ι%3

gen aengetaft worden by eenen yegelijcken, mei;
authoriteyt ende toedoen van hare refpective Of*
ficieren, die nochtans gehouden fullen zijn de fel-
ve binnen vierende twintich �yren te brengen tef
naefter plaetfe van Juftitie , het Sweerdt-recht
hebbende, dien wy daer over de kenniif� ende
ftrafl� geven mits defen,ofte oock fullen anderfins
de felve mogen over leveren aenden Gouverneur
vande Provinci�n, aenden Raedt van State, ofte
Raedt vande refpective Provincie.
XXII.

Verftaende dat al waer 't oock dat fukke Aen-
tafters die Delinquanten feytelijcke reftftentie
doende, in 't aentaften eenichfins hadden mogen
grieven, quetfen, ofte oock dooden, in allen ghe-
valle daer van nieten fullen gehouden zijn te ver-
antwoorden als aenden voorfz Raedt van State,
ofte Raden vande refpe&ive Provinci�n.
XXIII.

Ende op dat eenen yegelijcken hem hier iiae
wete te reguleren,willen ende ordonneren wy dat
defe onfe uyterlijcke ende expreil� Ordonnantien
terftont by Klockktyd�ige, Τ rompet ende Trom-
flach fullen gepubliceert, ende voorts alomme ge-
affigeert worden in ende deur alle Steden ende
Plaetfen der Vereenighde Nederlanden. Ordon-
nerende ende bevelende uytdruekelijck allen Fik
calen, Gericht-ScholtuTen, Provooften, ende an-
dere onfe Officieren, fo een yegelick 't felve mach
aengaen, goede forge te dragen, dat dele onf� Or-
donnantie alomme worde achtervolght, ende ten
vollen na gekomen, ende daer fy yet ter contrarie
fullen ontdecken, terftont ten behoorlijcken or-
dre aen te geven,om dan tegen den Gouverneurs,
Commandeurs, Ritmeefteren, Capiteynen, Offi-
cieren ende Soldaten, die tegen dele Ordonnantie
fullen gedaen hebben,ofte verfuymigh geweeft,de
felve pundtuelijck nae te komen, te mogen proce-
deren nae behooren. Gegeven in 's Graven-Hage
den veertienden Decembris Anno 1600. Wasge-
paragrapheert, lo. Rengers tho He/km ,^vt" �nder
ftondt, Uyt bevel van mijn Heeren de Staten Ge-
nerael der Vereenigde Nederlanden. Leger ftont,
Ter Relatie vanden Rade van State der felver.
Ende wasgeteeckent_r G, van Zwjlen.

State, alles volgens het fchrijvens onlangs aen'de
Garnifoenen gedaen, ofte noch wyders te doen.
XVIII.

Ordonneren voorts, dat niemant en fal fonder
expreffe Patente vande Heeren Staten, fijne Ex-
cellentie, ofte vanden Rade, mogen over de Rivie-
ren trecken, ende dat die Garniloenen, Magiftra-
ten ende Officieren, fo vande Policie, als ter Oor-
loge, 't felve niet en fullen ghedoogen, ofte fullen
anderfins daer van hebben te verantwoorden.
XIX.

Doch by foo verre de kennelijcke noot mocht�
vereyfchen , dat men de Rivieren" foude moeten
paiferen,omme den Vyant incJer haeil nae te ylen,
voor ende al eer men die Patenten van Ons, Syne
Excellentie, ofte Raeden van State foude konnen
bekomen, fal 't felve niet anders mogen ghefchie-
den, dan by Patente vanden Gouverneur ofte an-
dere commanderende ter plaetfe daer uyt fulcken
explojct foude mogen gedaen werden. Ende ful-
len den befchicker ende beleyder van' 't exploidt,
van den kennelijcken noot terftont Syne Excel-
lentie , ofte Rade van State doen verwittigen, en-
de verantwoorden van 't geene in 't felve exploict
ghedaen fal worden, alles in voegen als hier voor
ende nae breeder verhaelt wort.

XX.
. Ende by fo verre eenige Ruyteren ofte Knech-
ten , boven 't geene voor�z is, in eeniger manieren
deden, yemandeneenige fchadentoe voechden,
vry biljetten togen, daer van gek ofte yet anders
nemende ofte eyfchende,ofte langer bleven liggen
als voorfz is, lullen die Contraventeurs geappre-
hendeert, die fchaden by affirmatie vande befcha-
dighde ghebetert, ende aende foldye vande Con-
traventeurs verhaelt worden, ende fullen boven
dien de felve Contraventeurs naer exigentie van
faecken ten exemple van andere, arbitralijck ofte
oock aenden lyve worden geftraft, volgende defe
Ordonnantie, andere Placaten, ende den Artijc-
kel - brief.

XXI.

Verftaende ende ordonnerende dat die overtre-
ders ende moetwillige Soldaten,ende andere defe
onfe Ordonnantie te buyten gaende, fullen mo-

Dtn Lefer gelieve voorts nae tefien de Placaten inden feflen en [evenden Tytel hier loven 1 Mitfgaders het/even*
de, achtfle, negende en thiende Jrtijckel vanden Placate vanden 1 o Januari) 1587. Als oock het achtfle, ne-
gende, thiende en elfde Ar�jckelvan d 'Ordonnantie vanden x8 September 1587. beyde inden volgenden Tytel eerfis
deelnum. \-,ξ&%. refpeclivelijck gedruckt.

4. Placaet, Ifyecftende alle Leger-perjoonen. In date den 7 Mey 16$ 1.

zijn, in 't marcheren ofte logeren fal befchadigen,

III.
Dat niemandt eenige Kercken ofte Huyf�nfal
breecKen, Fruyt-boomen af-hacken, ofte oock
eenige Kloeken, Yfer ofte andere Materialen, ofte
oock Beeften ftelen, op lijf-ftraf��.
UU.
Dat niemandt fonder confent van fijn Overig-
hey t, vorder als een Canon-fchote in 't rent buy-
t�n 't Leger fal mogen gaen, ofte daer buyten fla-
pen, i>p pene van een itroppade; ende yemant be-

fcha-t

Yne Excell. ordonneert midts defen alle
Perfoonen van den tegenwoordigen Le-
ger, van wat conditie ofte qualiteyt die
zijn, te onderhouden ende naer te komen de vol-
gende poin&en, op de penen daer inne begrepen.

Dat niemandt in 't marcheren fijn Vendel ofte
Cornet fal verlaten, op lijf-ftrafTe.
■�:■' ?m II.

Dat niemandt den Ingefetenen defer Landen,
ofte die onde* Sauvegarde fitten, ofte Neutrael

-ocr page 99-



		Raeckende de Militaire difcipiidO *
	1*5	Raeckende de Militaire difcipiidO *

			χνιί. Dat riieriiant in 't Leger fal mogen foetelen,ibti* der fijn naem den Generael vande Vivres, ende Provooft aen gegeven te hebben,op een boete vatt fes gulden. xviii. Dat alle S�etelaers inden Leger komende, he�- re Waren den Generael vande Vivres, ofte fijnen Commijs fullen moeten aen geven, oock niet mo- gen foetelen fonder des felfs Commiffie» op ghe- lijcke pene. XIX. Dat geen So�telaers fullen mogen hutten, dan op plaetfen by den Provooft heur aengewefen,op gelijcke boeten. XX. Dat niemandt eenich H�tte-gelt fal mogen in- nen ofte ontfangen, dan by confent vanden Pro- vooft Generael, �p gelijcke ftrafl� t'elcke reyfe te verbeuren. XXI. Dat alle Soldaten ofte So�telaers, Vee ofte Bee- ften flachtende, de vuyligheyt ofte ingewant ful- len moeten brengen buyten den Leger, ende al- daer begraven, op gelijcke pene. XXII. Dat niemant de gerechtisheyt vanden Provooft op geilachte Beeften, en fal mogen verkoopen, op pene van dubbelt te betalen, X X 111. Dat geen So�telaers eenige Waren buyten den Leger noch wefende, fullen m�gen op koopen, al eer die op den afflach-plaetfe fullen zijn gebracht, ofte oock verkoopen, al eer die ghetaxeert fullen wefen, op verbeurte vande helft vande felve ghe- kochte ofte verkochte Waren, te appliceren den Armen ende Provooft voornoemt. XXIIIL Dat gheen S�etelaers, Schippers ofte andere Perfoonen, eenigh Yfer, Metael, Klock-fpijs, Ko- gels, Geweer, Kr�yt, ledige Ammunitie-tonnen, ofte andere verboden Waren fullen mogen koo- pen , ofte in pande nemen, op verbeurte van dien, ende openbaerlijckgegeeil�lt te worden. XXV. Dat geen So�telaers met ander natte ofte droo» ge Maet, Elle ofte gewichte fullen mogen tappen, meten ofte wegen, als heur by den Provooft Ge- nerael fal ghedrftribueert worden, op pene van fes gulden: Ende gantfche valfche Mate ghebruyc- kende, fullen alle hare goederen verbeuren, d'een helft ten profijte vanden Armen, ende d'ander helft aenden Regimente, ende voorts arbitralijck eeftraft te worden. XXVI, Dat geen So�telaers des morgens voor den Son- neii opgangli, ofte des avondts naer een uyre naer der Sonnen ondergangh, fullen mogen Wijn ofte Bier tappen, ofte gelagen fetten, op pene van drie gulden t'elcken te verbeuren. XXVII. Dat niemant, 't zy Wagenluyden, Opfienders ofte Beleyders van Treek - Peerden, So�telaers, ofte andere Perfoonen, eenige Peerden inden Le- ger hebbende,geen van hunne Peerden fullen mo- gen laten loopen ofte weyden in eenige befaeyde Μ �j Landen,

fchadigende,fal fonder genade gehangen worden. Dat niemandt binnen 't Quartier vanden Leger fal vechten, ofte fijn Geweer trecken, ofte oock by Nachte groot getier maecken, op lijf-ftrafFe. Dat niemant de Vivres ofte So�telaers naer den leger komende, buyten ofte binnen den Leger Tal mogen afwerpen ofte berooven, op ghelijcke ftrafc. _V]1 Dat niemant eenigen buyt ofte goederen inden Leger fonder Trommel-i!ach, by 't Hooft vande tuftitie gheconfenteert, ende voorweten vanden provooft Generael, fal mogen verkoopen, opte verbeurte vanden felven buyt ende goederen, de een helft voor den Armen.ende d'ander helft voor den Provooft VIII. Dit niemant oock eenige goederen fonder ghe- lijcke Trommel-ilach, ende voorweten van den Provooft Generael, fal mogen koopen, opte ver- beurte van dien,en daer en boven noch fes gulden. IX. Dat alle �verften, Ritmeefteren ofte Capitey- nen, hun onder-hebbende Soldaten, van eenige der voorfz ofte andere delicten befchuldight, in handen vanden Provooft fullen helpen leveren, ofte dat men 't op haer felfs fal verhalen,fo fy daer Inne weygerigh zijn, ofte verhinderinge doen. X. Ende fullen de Bo�tfgefelien, te Lande wefen- de, defe Articulen foo wel onderworpen wefen, als alle andere Perfoonen. XI. Dat niemant fijn gevoegh in 't Leger fal m�gen doen, dan ter geordonneerde plaetfe, op verbeur- te van 't opperfte Kleet. XII. Dat niemant inden Leger fal mogen arrefteren, ofte in Rechte betrecken, om eenige oude aftien ofte fchulden buyten den Leger gemaeckt. Dat niemant hem tegen den Provooft Generael ofte fijn Dienaers fal mogen verfetten, ofte de fel- ve naer-roepen, ofte met woorden ofte met werc- ken mifdoen, op pene van fonder genade ghehan- gen te worden. XIII�. Dat alle Gevangenen vanden Vyandit fullen moeten ghelevert worden in bewaringe vanden Provooft Generael * Gelijck mede alle Gevange- nen vanden Leger die aendenlyveftrafbaerzijn, met pertinente aenwyfingeft van heure de�dten, ofte bef�huldinge als anderen. XV. Dat alle particuliere Provo�ften vande Regi- menten , Admiraliteyt, Artillerye, Guarde, ofte anderen, fullen ftaen onder den Provooft Ge- nerael, , XVI. Dat niemandt eenige fettinge over Vivres fat doen binnen ofte buyten den Leger , fonder con- tent vanden Provooft Generael, ende volgende dentaux hem daer toe gh�geven, op arbitrale

-ocr page 100-

l88

lijekin fijn Leger fullen onderhouden ende ach-
tervolght worden.

Aldus ghedaen by Syne Excell. in 's Graven-
Hage, den levenden May 1631. Ende was onder-,
teeckent , F. Henry van Ν off au. Lager ftondt,
Ter Ordonnantie van Sijn Excellentie. Ende ge-
contrafigneert, C. Huygens. Hebbende in fpatie
op ghedruckt h�t Cachet van Syne Excell. in roo-
denWaffche, overdeckt met een Ruytevanwit

187 Placatedu*. 4*Boeck

Landen, met wat Gewas ofte Saet de felve oock.....

beiaeyt mogen weien, op pene van een Daelder
van e lek Peert te verbeuren, fo dickwils als fy be-
vonden fullen worden ter contrarie te doen.
XXVIII.
Ende ordonneert Syne Excell. den Provooft
G enerael mits defen, goet ende ftridte reguard te
nemen op de onderhoudinge van alle de voorfz
poin&en, ende de * voorfz penen ende boeten te

executeren, in conformiteyt vande klve, die Sijn
Excell. mits defen verftaet, dat voortaen ordinaer- ' Papier.

HET TWEEDE DEEL.

Artiickels-Brief, ende Inftrudie, «Boerende den Oorloge ter Zee,

_Waer naer allen endeeenen yegelijck, 't zy 1 Lieutenant - Admirael, Vice-Admirael, Capiteynen,
Lieutenanten, Edelluyden, Schippers, Officiers, Soldaten endegemeene imtwitn ter Zee dienende,
hen te reguleren hebben, op de firatfen,penen, boeten ende correaim daer inne begrepen. In dateden
z7 April 1629. Cer�noveert engearrefleert den x^Julij 163 6.

inden mont nemen, ofte daer by fweeren, op pene
van aenden Maft van fijn quartier Volcks gelaerft
te worden, ende daer en boven te verbeuren twee
ftuy vers voor den Armen, 3 ende fes /luyvers voor
den Provoofl,

UU.

Sullen allen ende eenenyegelijckenbefonder
gehouden wefen, de Ho: Mo: Heeren Staten Ge-
nerael der Vereenighde Nederlanden, Syne Ex-
cellentie , als Admirael Generael vande voorfz
Provintien,de refpeftive Lieutenanten Admiraels
van Hollandt ende Zeelandt, mitfgaders alle an-
dere die tot de Regieringe van 4 dien fijngheaffu*
meert, ofte veaffumeert {uilen worden, getrouwelijck
te dienen Tende te obedieren, ende alles nae te ko-
men 't geene hen van wegen de felve fal werden
belaft ende bevolen, ende altijdt bereyt ende wil-
Jigh te zijn op alle tochten ende wachten, 3 ende
entreprinfen, ende anders hoedanigh die fouden
mogen wefen,fonder 3 daer inne nalatightezijn,oftc
uyt den dienft te mogen fcheyden,om wat oorfake
dat het zy, fonder behoorlijcke Pafpoorte 5 ende
dit alles op pene van gheftraft te worden aen lijf
ende goet, naer den eyfch vande mifdaet fonder
genade, gelijck datbreederindefenaervolgende.
Articulen verklaert ftaet.

. V.

Item, niemandt en fal hem oock vervorderen
den Geweldigen Provooft, fijne Dienaers, ofte
andere Provooften op yder Schip geftelt, eenich-
fins te refifteren, ofte in 't exploiteren heurs
Ampts te wederftane, ilaen ofte dreygen, maer
den felven in 't exploiteren van fijn Ampt, des
noot ende verfocht zynde, by 3 te ftaen, ende de
mifdaders 3 te helpen vangen ende ftrafl�n, op
pene vanden lyve.

Alle Lieutenanten, Schippers, Stuyrluyden,
Officiers ende Bootfgefellen, fullen onderdanich
wefen haren Capiteyn, op een yder Schip daer op
iy aen genomen encie gheordonneert fullen zijn,
ionder 3 den felven te mogen verlaten, ofte daer af
te fcheyden fonder verlof van haren Capiteyn, op
verbeurte yanden lyve.

Niemant

I Lfoo tot onderhoudinge van goede Re-
jgieringe, ordre endeKrijghs-difcipline,
; in 't beleydt van den Oorloge te Water,
tot wederflant des algemeenen Vyants,
Zee-roovers ende Piraten, ende tot befcherminge
der Ge�nieerde Nederlantfche Provinci�n, mitf-
gaders der felver goede Ingefetenen, Negotianten
ende Trafficquanten ter Zee, by de Ho. Mo. Hee-
ren de Staten Generael, met advyfe van Syne
Princel. Excell. als Admirael Generael, goet elfde
raetfaem gevonden is, defe navolgende Articulen
te ordonneren ende ftatueren: Hebben hare Ho.
Mo. voornoemt, wel expreiTelijcken willen lallen
ende bevelen allen 1 Lieutenant - Admiralen,Vice-
Admiralen,Capiteynen, Lieutenanten, Officie-
ren , Soldaten ende ghemeene Bootfgefellen, die
hen in dienft van hare Ho; Mo: ende Syne Excell.
voornoemt, onder de refpective Lieutenant-Ad-
miralen van Hollandt ende Zeelandt te Water
fullen begeven, dat fy alle de felve Ordonnantien
ende Articulen fullen belweeren, ftriftelijck te
3 fullen onderhouden, ende doen onderhouden,
op de penen, breuckenende corredtien daer inne
begrepen.

Eerftelijckjlal de Capiteyn, Lieutenant, ofte de
geene die 't commandement hebben fal, alle mor-
gen ende avontGodt deHeere op fijn Schip ofte.
Schependoen aenroepen, ende fal daer toe een
veder ter beftemder tijt fich gereet houden, op de
boete van vier ftuy vers voorde eerfte reyfe , de
tweede dobbel, ende de derde reyfe acht dagen in
de Boeyen te Water ende te Broot fitten.

II.

Alle de geene die hem in 't lefen van Godts
woort, het doen van 't Gebedt, met lachen, klap-
pen, ofte andere ongelatigheyt, onbehoorlijck
ofte ontuchtigh aen ilelt, die fal terilont voor de
Maft geftelt, ende van fijn quartier ghelaerft wer-
den, ende daer en boven een fchellingh verbeuren
voor den Provooft.

III.

Niemantcn faldenNaemdes Heerenydelijck

-ocr page 101-

Kaeckende de Militaire diicijplinc^i*

ι8?

langeveijiof vand�aCapine^nexfireiielick te heb-
ben , fal boven aibirrale correctie veerthien dagen
inde Yfers fitten, ende wie fonder 'savondtsaen
boort te keeren, den gheheelen nacht aen Landt
blijft, fal metter. dast gekielt wej-den.

XV.

Item, een yegelickfal verantwoorden fijn offi-
cie ende onderwint, te weten, de Schippers ende
Stuyrluyden vopje 't geene haerjuydei; Schip aen-
gaet 5 de BuiTchieters voor 't Gefchut,Kruyt ende
Loot 5 ende foo voorts yeder in/t iljng: Endie foo
't ghebeurde, dat door haer verrfuyjw ende quaet-
wflligheyt,eenige fchade geviele, ofte eenige goe-
deren vermift, ofte onnutteljjck wierden verdaen,
fullen ghehouden zijn 't felve te verbeteren ende
betalen, tot tauxatie vande 9 gheaffumeerde Heeren,
ende fal over fulex een yder den welcken den op-
ficht, ofte be waringe van eenige Scheeps-behoef-
ten bevolen zijn, gehouden wefen t'huys komen-
de , aen fijnen Capiteyn behoorleken ftaet over
releveren, vaaafle 't geene hy om:fangenheeft>
waer't felve ghebleven, ende wat daer noch va»
overigh is, op pene dat aen niemandt vande i�lve
eenige betalinge van foldye in 't gheheel ofte deel
fa] werden gedaen, voor dat de felve ftaet by hem
aenden Capiteyn behandight, ende by den 1 o Ca-
pitey naende io 'Bewinthebberen. over gelevert, ende
van aUesbehoorHjckverantwoort fal, zijn, 3 Ende
ten eynde de Scheeps-behoeften met. meerder ordre moch-
ten werden verbruyckt, foo fullen geenige Officieren ofte
andere eenige behoeften mogen aentaflen om te ver-
bruyeken, aan met voorweten ende expres eonfent van
den Capiteyn, op pene alt in delen Art�jckel vermeit.
XVI,

Geen Officiers, Bui�chieters, Bootfgellea ofte
anderen, en fullen haer vervorderen eenkli Bus-
poeder , Kogels ende andere Ammunitie van oor-
loge te verfteecken, verkoopen, ofte aen Landt te
brengen, het zy in Tonnen, Hoornen, Kleederen
nochte anderfins, op pene van geftraft te worden
metter koorde.

XVII.

Niemant en fal hem vervorderen wie hy zy ee-
nige inftrumenten, den Boflchieters ofte Timmer-
luyden, ofte anderen aengaende, te verleggen,
verwerpen ofte vervremden, op pene van geftraft
te worden fonder genade, na den eyfch van/aken.
XVIII.

De Timmerluyden, die fich op de Schepen van
Oorloge in dienft begeven, fullen ghehouden zijn
de felve te timmeren, calfaten ende dicht te hou-
den , ende alles aende felve te repareren, 't geene
dat in haer vermogen fal zijn, op pene foo door
haer naelatigheyt den felven eenige fchade ofte
verderf over quame, ofte hier aen Landt yet aende
felve getimmert moefte werden,'t geene fy in Zee *
hadden konnen doen, dat alle het felve aen haere
foldye fal werden gekort, ende daer en boven ar-
bitralijcken ghecorrigeert �. 3 Ende fullen mede foo
wanneer de Schepen aen Lant getimmert werden, ghe-
houden ii)n daer aen neffens 's Lams Timmerluyden te
arbeyden, op pent ah voeren.

XIX.

Alle de Buflchieters ende Mars-klimmers, ful-
len gehouden wefen haer quartier te 11 .waeckea,
ende te Roer te gaen, inde Boot te vallen, het cor-

deel

V/II.

Kiemandt en fal hem vervorderen fijnen Capi-
*eva ofte fijne Gecommitteerde eenfch gheweldt
Sceoverlaftrtcdoene, met dreygement oftean-
derfins, op verbeurte vanden lyve.

Ende fitllen alle Capiteynen, Officiers ende alle
andereMatroofen haer in dienft begevende, _gh_e-
houden wefen den Lande te dienen, foo lange het
de < voornoemde Heeren ghelieven U i fonder de
felve haren dienft te fullen mogen verlaten, voor
ende al eer haer 3 byde Heeren voornoemt behoor-
lijck Pafpoort vergunt fal werden, op verbeurte
vandenlyve.

6 Sullen mede de voornoemde Heeren,, mitfgaders den
Lieutenant Admirael {de Schepen in Zee ofte oen Lant
xynde) vermogen eenige van het Volckaftedancken,
varit een o/t ander Schip,in 't geheel ofte deelteflellen,
fulcksfyluyden <ioet ende voor den Lande dimftigh fullen
vinden ,� foadei'dat yemant hem daer jegens fal; mogen
oppoferen, ofte inweygeringe bfyven, op verbeurte van
hare gagien,end� daer en boven arbitraltjek aenden lyve
gefit φ't* worden.

6 Ende fullen van nu voortaende ~Maent-g*lden, foo
vande Capiteynen als vande Matroofen, die eerfl in
dien) genomen werden, eerfl ingaen ten dagen alt Sijn
Excel), die fal ordonneren te vertrecken.

XI.

Soo yemant eedt ghedaen, ofte gek op de bant
ontfangen hebbende, verliepe fonder Pafport, die
fal aenden lyve gheftraft worden, ende naer-ghe-
fchreven als een Schelm.
XII.

Item, foo wie hem laet aenteyekenen 7 by twee
ofte meer Schepen oix&~ Capiteynen* fal ghekiel-
haelt, ende met de Boot voor Schelm aen Landp
eefettet werden.
^S XIII.

8 Item, �le die geene die in Soldye aengemmen ful-
len worden, fullen hebben boven haregagien, behoorlic-
ke montkofi ende dranck, die henluyden gefchaftfal wor-
den hy de Bewinthebberen, ofte by dengenen by ken daer
me teflellen, op alfitlcke ordre ende reglement als op de
Schepen vande Direfleurs vande beveylinge vande Oofi
ende Noort-Zee, fonder dat eenige Officieren, Bootfgefel-
len ofte Soldaten uyt oorfaecke vande Viclualie ende
montkoflenyemant fullen eenigen overlafl doen, op ver-
beurte van acht dagen te Water ende Β root inde Boeyen
ghefettet te Worden; maer indien yemant met de felve
mont-koflen, hemfefven meten f oude willen laten ghe-
noegen.fal't felve te kennen geven door den Lieutenant
Admirael aende Heeren by Sijn Excellentie geaffum�ert,
ofte noch te α f urne ren, omme daer Urne verfien te wor-
den naer behoren.

XIIII.

Soo yemant aen 't Lant gaet fonder eonfent, of
wiens quartier het niet en is ge weeft, fal aen Boort
komende, als daer ghefchaft is, niet vermogen ee-
nige fpyfe ofte dranck te eyflehen, ende faidaer-
en-boven eenen gulden verbeuren, de eene helft
tot bate vanden Armen, ende de andere helft tot
profijt vande Provooft, ofte oock anders geftraft
worden tot difcretie vanden Capiteyn: Maer foo
wienaebefetterwacht fcheep komt, fonder foo

-ocr page 102-




		PlacateiLj. 4»B^oe^	t92 XXVII. Item, niemant en fal vervorderen van fijn wacht te gaen,voof datter een ander in fij η plaetfe fal ge- komen zijn , op pene van driereyl�ii onder den kiel door getrocken te worden, ende gheleerft te worden van alle het Schips-volck. , ^! XXVIII, Item,foo wie op fijn Wacht flapende bevonden wort, fal drie reyfen gekielt worden,ende geleerft van alle het Schip - volck. Soo yemandt het Clyff�t, 3 oftefjn quartier ver- fliep, die fal voor de eerfle reyfe ter difcretie van- den Capiteyn ende Officieren gheftraft, voor de tweede reyfe van alle het Scheeps-volck gelaerft,. ende voor de derde reyfe onder de Kiel door ghe- trocken worden. , XXX. Item, fo wanneer den Trommel geflagen wort om t'feyl te gaen, foo fal hem een yeder t'Schepe begeven, om de Schepen uyt de Haven op het flroom te helpen, op verbeurte foo wie als dan in ghebreecke van dien bevonden wort, fonder daer toe om merckelijcke reden, van fijnen Capiteyn verlof te hebben, van driemael vande Rede te val- len, ende daer en boven elcke reyfe te verbeuren drie fchellingen grooten, de twee derde-parten tot profijte vanden Armen, het ander derde-part voor den Provooft, den wekken belaft wort daer van goede notitie te houden,om de felve boete op elcke betalinge af getrocken te werden, XXXI. . Item, foo wanneer datter in�e Havens ofte op de ftroomen eenich Schips-werck fal te doen we- fen, als omme victualie te laden, ende andere noo- telijeke faecken, foo fullen de geene die daer toe geordonneert fullen wefen, 't felve hebben naer te komen., pp pene dat die geene die daer inne in ge- br�ecke fullen beyonden worden, driemael vande Ree vallen, ende daeren boven elcke reyfe ver- beuren twee fchellingen grooten , daer van de twee derde-parten tot profijte vanden Armen, ende het andere derde-part voor den Provooft, den welcken wert belaft daer van goede notitie te houden, omme defel ve boete op elcke betalinge afgekort te mogen worden. , XXXII, 13 Ten dage als men fal ordonneren dat de Capitey- nen. Officieren ende Bootfgefellen fullen t'Scheep gaen, fal hem een yeder vervoegen dien dach precijs t 'Scheep te wefen, op de verbeurte vaneen halve Maent gagie, het wekk hen fonder eenige conniventiefal gekort wor- den van hare verdiende gagie, ende op dat fulcks firi�e- lijck onderhouden mogen werden, foo wert de Capiteynen belafl de namen vande Ahfenten door de Schryvers te doen aenteecktnen, ende over leveren terplaetje daet het behoort, ende f al de helft van defe boeten ghediflribu- eert worden, onder den geenen die op haren behoor Heken tiji fullen t'Scheepghekomen wefen, ende de andere helft voor den At men, mits dat alvooren aende Schryvers ee- nigh honorarium werde gegeven; ende foo wie aen Lant blijft flaen, fulcks dat de Schepen fonder haer komen in Zee te loepen,fullen met de koorde fonder eenige genade werden geflraft, ten ware door noot fulcx ware ge/chiet; Ende fullen tot dien eynde de Capiteynen ghehouden we- fen den Geweldigen Provoofl met de eerfle Schepen die
	^l9^l	PlacateiLj. 4»B^oe^
	^l9^l

deel, defchoote, ende de haifen waer te nemen, ende te regieren, op pene van driemael vande Ree te vallen. ^! ■ "��ⁱ XX. Item, foo wanneer deQuartiet-meefterroept val, val, om inde Boot te vallen, foo wie 3 dan in gebr�ecke is, fal men 3 veertien dagen inde Boeyen te water ende te broot fetten, ende daer en boven fes fluyvers voor den Provooft 3 verbeuren, XXI. Niemandt fal hem vervorderen naer dat de Wacht op geflagen 3 ende befet is, eenige vreemde fprake te fpreecken noch houden, 1 % noch vier- teecken te doen, noch eenich gerucht ofte allarm te maecken, ten ware datter vande Vyanden ee~ n'ich onraedt vernomen werde, op pene vanden lyve. XXII. Item, niemandt fal hem vervorderen op te bly- ven naer dat de Wachte op geflagen is, maer ter- ftont te gaene daer hy ghelogeert is, op verbeurte van te fitten inde Boeyen vier dagen te water en- de te broot. XXIII. Item, dat hem niemandt en vervordere eenige muyterye te (lichten, 3 ofte t'famenrottinge te maec- ken , aen Landt ofte binnen 't Schips-boort, 't zy om wat oorfaecke 't felve foude mogen wefen, op pene van aen lijf ende leven geftraft te worden na exigentie vande faecke. Ende in gevalle yemandt van foodanige vergaderinge ofte t'famen-rottinge quame te vernemen, ofte by yemant daer van aen- gefproocken wierde omme mede te {temmen.,. de felve fal ghehouden zijn fulcx dadelijck den Capi- teyn, ofte den Raedt te verwittigen, op pene van aenden lyve gheftraft te werden. 3 �nde. in gevalle yemandt vande felve f f amen rottinge zynde, 't felve quamen te ontdeden, ende de beleyders van dien te noe- men, fal niet alleen vry vandeflrafe zijn, maer daer en boven tot. een vergeldingegenieten $xv, gtdden, ende wie buyten de felve t'f amen- rottinge zynde, fulcks fal komen te ontdecken ,fal daer voor tot een vereeringe ge- nieten vijftigh gulden, ende daer en boven geavanceert werden tot net eerfle Ampt daer toe hy lequaemfal zijn. XXIIII. Item, n�emant fal hem vervorderen eenige brie- ven te ontfangen, ofte uyt te gheven, ofte 3 af te fenden,dan in prefentie vande Capiteyn diefe eerft vifiteren fal, de welcke't felve,den ��eutenant- Adm�rael ofte Vice-Admirael fal 3 moeten aen ge- ven, op pene vande Galge. . XXV. De Quartier-meefters met haer quartier Volcx fullen ghehouden wefen foo wel by dage. als by nachte boven te zijn,ende de wacht te houden, op verbeurte van gekielt te worden. XXVI. Item, de Quartier-meefters fullen ghehouden wefen boven te komen als men het Volck fchaft, om yeder fijn fpyfe te dragen, ende acht te nemen datter niet verlooren en gaet, ende de Vidtualie die daer over fchiet, fullen fy wederomme nemen ende beilellen die inde Bottellerye, ende fullen niet eer beneden gaen voor het Volck ghegeten heeft, op verbeurte van drie reyfen vande Ree te vallen.

-ocr page 103-

Raeckende de Militaire difciplino

f*:

193

in komen daer van te adverteren , ren eynde de fehe
mogen geapprehendeert cndegeflraft worden ah vooren

^vethJl' xxxiii., ;

kern , foo wanneer de Boot vaert met eenigh
Volck om eenige Proviande te halen^|fanderfins
daerfe foude mogen gefonden woraj� m fal hem
niemant als dan daer van vervorderefSfn 't Lant,
ofte anderfints te blyven, maer fal gehouden 2ijn
in 't weder-komen metten Boot 3 weder t'Schepe
te komen, op verbeurte van acht dagen te fitten
inde Boeyen te Water ende broode, ende foohy
daer over nacht aen blijft, fal drie reyfen vande
Ree vallen, ende gheleeril worden van alle het
ScMp-volck. _xxxn ,,

Item, foo wanneer yemant van fijnen Overften
aen't Landt ofte aen eenige Schepen ghefonden
wort, en fal niet langer uyt blyven, dan hem be-
volen en wort, tenware \<\byverlet van Weeren
Wint, op verbeurte van drie reyfen vande Ree te
vallen, ende gheleeril te worden van een quartier
Volcks.

XXXV.

Niemant en fal hem vervorderen denHuyfman,
Borger ofte eenige andere, ghewelt te doen, ofte
flaen, ofte van hare goederen berooven, op ver-
beurte vandenlyve.

�XXXVI.
Item,de Capiteynen,hare Officieren,BootfvoIck
ende Soldaten, en fullen gene queftie tegensmal-
kanderennemen, op pene van geftraft te worden
naer gelegenthey t vande faecke, ende ter difcretie
vanden 1 Lieutenant ~ Admirael. 3 Ende alfoo uyt
dronckenfchap de meefle onheylen ontflaen ,foo wert een
yeder 'tzy Officieren ofte ander, by defen wel expreffe-
lijcken verboden ftch droncken binnen den Schepe te
laten vinden, op peyne dat de Officieren die baer met
droncken drincken fullen komen te verhopen, voor de
eerfle rey/eveerthien dagen , "ende de ander Matroofen
acht dagen inde Boeyen/uilen worden geftelt, ende voor
de tweede reyfe daer over gefiraft fullen werden, tot dif-
aetie vanden Lieutenant Admirael ofte Capiteyn, daer
onderfoodanige dronckenfchap fal werdengepleeght.
XXXVII.

Oock om alle occafie van queftie door dobbelen
ende fpeelen te verhinderen, fal niemant fich ver-
vorderen eenige dobbel-fteenen, Kaertfpeelen, eS
diergelijcke inftrumenten van tuyiTcherye binnen
Scheeps-boort te brengen, op arbitrale correctie.
XXXVilI.

Item, foo yemandt 15 eenen anderen vervordert
te ilaen, in evelen moede, metter vuyft, fl�cken
ofte koorden, fal drie reyfen vande Ree vallen,
ende geleerft worden van een quartier Volcks.
XXXIX.

Soo yemant binnen Scheeps-boort eenich Mes
trocke met eenen evelen moede, fonder nochtans
linerte te doen, fal met een Mes deur de hant aen
de Mail geileecken worden, ende daer aen blyven
tot dat hy 't felve deur-treckt.

XL.

Item, foo yemant den anderen van fijne Mede-
gefellen quetile, 't zy t'Schepe, ofte aen Lant, fal
dnemael ghekielt worden, ende betalen de onko-
ften, met het Meefter-geit.

XLI.

Item, foo yemant binnen Scheeps-boort, flaer
ende over vreede vecht, fal verbeuren fijn handt,
daer mede hy den vreede gebroocken heeft.
XL.il.

Item, foo yemant eenen andereri dootftaecke
ofte iloege, fal den levende metten dooden rugge
tegen rugge ghebonden, ende foo te famen over
boort geworpen worden, ende foo het aen Lande
gefchiede* fal met het S waert geftraft werden dat-
ter de doot naer volgen fal.
X L 111*

Niemandt en fal hem vervorderen noch onder-
winden binnen boort met eenige 16 kaerft�n ofte
diergelijcke 3 licht te gaen of loopen, dan den gee-
nen die by den Capiteyn daer toe gheordonneert
fal wefen, op verbeurte van arbitralijck ghecorri-
geert te worden.

XLIIII.

Omme te beter te voorfiene totten pericule van
vyer endebrant, die op den Schepe ghefchieden
mochte,foo en vermach niemant binnen Scheeps-
boort eenich vyer te maecken,, ende verbiedt men
allen Bootiluyden ende allen anderen, dat hem
niemant en vervorderen te hebben, nochte bren-,
gen op de Schepen, eenige Bulten 17 ofte Sacken,
gevult met Hoy ofte Kaf, noch infgelijcks Kiften,
Harnas-Tonnen, ten ware byexpreifenconfent
vanden Capiteyn, op verbeurte van eenMaent
folts.

XLV.

�ock en fal niemant hem vervorderen 18 ergens
Taback te drincken, ofte by avont met Licht ofte
Lonten in 't Cabelruym te gaen, op peyne van by
den Krijghs-raedt daer over geftraft te worden na
beh�oren, 3 maer [al het Taback drincken moeten ge-
fchieden tuffchen de groot e ende Focke Mafl, ofte daer 't
fal worden geofdonnecrt,oppene a/s vooren.
XL VI.

Soo wie in 't Scheeps-werek ofte by Oorloge
binnen den Schepe gequetft ofte gefchoten wer-
de,die fal gemeeftert worden tot 't gemeene Lants
kofte, ende hy fal boven dien evenwel ftjn volle
foldye ontfangen. 3 Ende oftghebeurde dat yemant
daer door eenige leden quame te verliefen, ofte aen eeni-
ge van dien verminckt te blyven ,fal daer over naegele-
gent he\'t ende gr00te van dien werden beloont.
XLVIL

19 Me de geene die 's Heeren lefold'mge ontfangen,
fal in tyde van noot met de wapenen daer op hy is ghe-
flelt, voort moeten^omen, ende fich met alle diligentie
onder fijn quartier in defentie moeten flellen , op peyne
van lijfflrafe, ende foo yemant niet vechten en wilde
ah 't van noede wefen fal, die fullen ghefiraft worden
metter doot finder genade.

XLVIII..

Niemanden fal hem onderwinden eenich Ge-
fchut te fchieten, te hanteren, noch inde Kruy t-
kamer te komen, dan alleenelij eken den Confta-
pel, ende alfulcke Buflchieters als hen tot heur-
luyder hulpe ghegeven fullen zijn, op pene van
driemael onder de Kiel gerrocken te worden,ende
verbeurte van een Maent folts.
XLIX.

DeKocks fullen gehouden wefen het vet ende
fmout vanden Vleefche komende, foo yerrehet

Ν eete-

-ocr page 104-

PIacateo-ι. 4-Boeck. 9.Tic, 2.Deel.

ι$5

196

eetelijck is,io te bewaren, om Pottagie te koocken,
end� het vuyl t'employeren tot onderhoudinge
vanden Schepe, fonder daer af yet t'heurluyder
profijte te mogen achterhouden, op peyne van
arbitralijck gecorrigeert te werden.
ψ.. L.

Niemant fal het Bier onnuttelijck ftorten, ofte
eenige Victualie over boort werpen, aen 't Landt
brengen, 'ofte verkoopen, op pene van geilraft te
worden aenden ly ve.

LI.

Niemandt en vervordere hem eenige koft of
dranck den Gevangenen inde yfers fittende te ge-
ven , op verbeurte van een Maent folts, ende daer
en boven ζ ι te fitten te water ende te broode acht
daeen langh.

* ^h LIL

Oockfalhem niemant vervorderen op teftaen
vande zz Back daer hy aen gerecht is, om aen een
ander zz Back te gaen eten, noch eenige koft ne-
men, ofte wech ileecken, op pene van gheftraft te
worden fonder genade, ter difcretie vanden Capi-
teyn, ende z} fijne Raden.

LUI.

Item, niemandt en fal vervorderen eenige koft
ofte dranck uyt de Bottelerye met ghewelt te ha-
len, ofte raet ofte daet daer toe te gheven, op ver-
beurte van drie reyfen ghekielt, ende van alle het
Scheeps-volckgeleerft te werden.
L 11II.

Den Botteliers vande Schepen en full�n gheen
lege fuftagie hebben, kleyn noch groot, tot heur-
luyderprofijte, maer fullen defelve ghehouden
zijn te bewaren tot behoef vanden geenen die de
Victualie beforeen, op verbeurte van arbitralijck
eeftraftte worden.

LV. ,

Item, niemandt en fal hem vervorderen, 't zy
Edel ofte on-Edel, groot ofte kleyn, eenige Vrou-
vve-perfoonen t'Scheep te brengen, x4op ver-
beurte van daer over naer ghelegentheyt van faec-
ken eeftraft te worden.

LVI.

z$ Item ,foo wie d'een den anderen eenich geit ofte
goet ontfleelt,fal 'tfelve vier-dobbel wederomme geven,
ende voor deerf�e reyfe arbitralijck daer en hoven wor-
den ge/Iraft: Indien hy andermaei'weer bevonden wort,
fal boven de voorfz reflitutie gbekielt worden, ende met
hondert flagen geleerfl, ende voor de derde reyfe fal aen
den hals geftraft worden, {onder genade.
LV1I. �

Infgelijcken en fal hem niemandt vervorderen
eenige vreemde Schepen , komende ofte gaende
van ofte nae de Plaetfen met dek Landen ghealli-
eert, ofte immers geene vyandtfchap en plegen te
invaderen, befchadigen ofte krencken, in wat ma-
nieren dattet foude mogen wefen, ten ware met
exprei�e coni�nt vanden ι Lieutenant - Admirael,
yofte Commandeur, op pene van geftraft te worden
aenden lyve.

LVIII.

Niemandt en fal hem vervorderen aen Landt te
gaen, 't zy Capiteyn of anderen, op Vyanden
gronden om buyt, of Prifonniers te halen, fonder
confentende permifiievanden �Lieutenant-Ad-
mirael, 3 oftefijn Commandeur,

LIX.

Item, dat hem niemandt en vervordere 2.6de
Schepen inkomende daer af te gaen, fonder verlof van
den Capiteyn, of in fijne abfentie van fijne Ge-
committeerde , op verbeurte van te fitten inde
Boeyen ackakgen te water ende te broode.

Of 't ghebeurde datter eenige Schepen vanden
Vyant ofte andere beuyten over quamen ende ge-
nomen wierden, foo en fal hem niemandt vervor-
deren eenige Kiften, Koffers ende Packen open te
breecken, noch oock eenige fecrete Brieven te vi-
fiteren, dan ful len de felve brengen in handen van
den 1 Lieutenam - Admirael vande Vloote, ofte in
fyn abfentie aenden Vice - Admirael ofte Com-
mandeur , omme voorts by den felven terftonts
verfeeckert, ende ghetrouwelijck fonder eenich-
fints die te verminderen, over gefonden te werden
aen ζη de geajfumeerde Heeren,ofte aen den geene die
hem aennewefen fullen worden: om by de felve ver-
klaert t� worden op de deugdlickhey t of ondeug-
delickheyt van dien. 2.7 Ende foo eenich Capiteyn
ofte Capiteynen by den 1 Lieutenant- Admirael
gelaft zynde ergens te trecken, tot bewaringe van
eenige Kuiten ofte anderfints,eenige beuyten ver-
kregen, fullen de felve van gelijcken moeten over
fenden, fonder eenige 3 ander 1 Lieutenant'Admi-
ralen ofte Vice-Admiraels in eenige Vloote aen te
fpreecken, ende dit alles op peyne vande galge.

LX1.

Van gelijcken en fal niemant hem vervorderen
in eenige Schepen, het zy Koopvaerders ofte an-
dere , over te gaen, fonder exprei�e Ordonnantie
van fijn Capiteyn, ende daer toe vanden felven
gheordonneerttezijn, noch aen fulcke Schepen
eenich gewelt te doen van fmyten, ilaen, quetien,
oftequalijcktracleren, ofte yet daer uyt te ne-
men, op verbeurte van geilraft te worden naer ge-
legenthey t fij ner mifdaet.

LX II.

Of't oock ghebeurde datter eenige Prifonniers
ofte Ghevangenen ghekregeft wierden, niemandt
en fal hem vervorderen de felve te verfteecken
noch hemelen, maer fonder eenigh verdrach voor
den 1 Lieutenant- Admirael, ofte Commandeur
brengen, om op alles geexamineert te werden nae
de gelegenthey t vande faecke, ende fullen egeene
gevangen Perfoonen geranfonneert mogen wor-
den, dan hy kennifle vanden 1 Lieutenant - Admi-
rael , ofte de Gecommitteerde vande Admirali-
teyt, op pene vande Galge.

LXIII.

Niemant fal fich vervorderen eenich Geweer te
verfetten, verkoopen oft vervreemden, op pene
van te verbeuren 3 Boven de waerde van dien tot
profijt van't Landt een Maent folts voor de eerfte
reyfe, ende voor de tweede reyfe aen 't Lant gefet
te worden fonder Pafpoort.
LXIIII.

Dat oock niemandt hem fal vervorderen met
Geweer aen 't Landt te gaen fonder confent van
den Capiteyn, ofte in fijn afwefen vanden Lieute-
nant, op pene vande eerfte reyfe vande Ree te val-
len, ende voor de tweede reyfe boven het vallen
vande Ree, noch te verbeuren een Maent folts ten
profijte van't Landt.

Alle

-ocr page 105-

,!■ Raeckende de Militaire diiciplino� « 198

L X V. r \c -: ; .'■. Jijcke Articulen, hier vooren niet gheroert, noch

geftelt, ende nochtans in Oorloge te Water ghe-
bruyckelijck, ende in ouden tyden gheobferveert
zynde, fullen gheordonneert, vermeert ende hier
by ghevoeght mogen werden, naer de ghelegent-
hey t fich fal mogen voor dragen. Welcke Ordon-
nantien ende Articulen alfoo volkomen te obfer-
veren, ende naer te volgen, foo veele als die eenen
yegelijcken refpe&ive aengaen. Sullen alleCa-
piteynen,, Lieutenanten, Edelluyden, Schippers,
Officieren, Soldaten ende Bootfgefellen, ende al-
len anderen kley η ende groot, die fichindienfte
te Water begeven, hen verbinden die wel ende
trouwelijck te onderhouden, ende daer op den
behoorlijcken eedt doen, in handen vande 29 gee-
nen daer toe te deputeren ende authoriferen. Aldus
gedaen ende verordonneert inden Hage den xxiiij
Julij 1636. Bern: Condersvan ��<?$>�«,"� Ter Ordon-
nantie vande Ho: ende Mo: Heeren Staten Gene-
rael der Vereenigde Nederlanden. Cornelis Mufch.

AlleBo�deefellen, Soldaten, ofte andere die
henindiende vanden Lande te Waterfullen wil-
en begeven, die in't lefen ende befweerenvan
Se Articulen niet prefent en zijn geweeft, ende
�aemaelshen noch infchryven laten, ende den
Heeren eelt ontfangeri, die en futen met minder
aendefc Yoorfeyde Articulen met eede verplicht
ende verbonden blyven , dan of fy in tfweeren
van defen jegemvoordigh waren geweeft.
LX VI.

₂8 Niemantfal vermogen te Schepe eenigen Taback
«ft Brandewijn te brengen omme die te verhopen, op
verbeurte vande ftlve, ende daer en boven nae gelegent-
best ��jlrafi te werden, endefalopjoodanigefchulden
Jen rentardgenomen werden, t'appliceren een vierde-
part ten profjt� vanden Provoofi, endede refle voort
Lant.

Ende alle andere behoorelijcke ende gewoone-

Defe Eedenfalden Lefer hieronder inden elfden Tytel, tweede deel, num. I. en z. vinden.

1 Op alkplaetfen daer het woort Lieutenant Admirae4yW, feght den Artijckelbrief vandenJare 16x9. Ad-

mirael.
x. De voor fa Brief feght alhier; Soldaten endegemeene Krijghs-luyden.

\ Defe woorden werden in d'Ordonnantie vanden jare 16x9 nkhgemrfden.� maer zijn Anno 1636 by gekomen.
4. Inplaets van defe woorden, feyt d'Ordonnantievanden Jare 1619: die totte Regieringe vande Admiraliteyt

zi}ngecommitteert,getrouwelijck te dienen, (§c.
(. Hier feyt d'Ordonnantie vanden Jare 1^2,9 -foo lange het de Heeren vanden Rade gelieven fal, ®V.

6. Defe twee Articulen zijn Anno 16.3 6fooghefelt. Inden Artijckel-brie/'vanden Jare 16x9 waren defelve aldus

eecoucheert; Art. 9. Sullen mede de Heeren Raden, de Schepen hier in 't Lant komende vermogen
eenige van het Volck af te dancken, van 't eenop het ander Schip in 't gheheel ofte deel te ilellen,
fulcks fyluyden als dan goet ende voor den Lande dieniligh fulfen vinden, fonder dat yemande
hem daer tegens fal oppoferen ofte in weygeringe blyven, op de verbeurte van hare gagien, ende
daer en boven arbitralijckaendenlyvegheftraft te werden. Art. 10. Ende fullen van nu voortaen
de Maent-gelden ende Koft-penningen, foo vande Capiteynen als vande Matroofen eerft ingaen
vier dagen te vooren dat fy t'feyl gaen, alis'tfchoon dat fy meer dagen nae de Monfteringe aen
Lant quamen te leggen, by foo verre 't felve fonder wettelijcke redenen gefchiet, ende lbo fy bin-
nen twee dagen na de monfteringe quamen t'feyl te gaen,fullen evenwel vier dagen aenden Heere
goethebben.

7. Inplaetfe van defe woorden feyt de voorfz Ordonnantie vanden Jare 162,9: Itemjoo wie hem laet aenteyekenen

aen twee ofte meer Schepen ofte Plaetfen, falgekielhaelt, &c.

8. Anno 163 6/οσ geftelt. Dit Artijckelflont inde Ordonnantie desjaers l�zy aldus ghecoucheert ,� Item, alle de

geene die in foldye aengenomen fullen worden, fullen hebben boven hare gagien, Montkoil ende
dranck, die henlieden befchickt fal worden by den Capiteyn van een yegelijck Schip, op alfulcke
maniere als men op de Schepen van Oorloge j;ewoonlijck is te doene, fonder dat hen eenige Offi-
cieren, Bootfgefellen ofte Soldaten, uyt oorfaecke vande Vidtualie endeMont-koften, fullen mo-
gen eenigen overlaft doen, op verbeurte van acht dagen te water ende broot inde Boeyen gefet te
werden. Maer indien yemant met de felve Mont-koften hem niet en foude willen genoegen laten,
dat hy 't felve te kennen gheve aenden Admirael, Vice-Admirael ofte Lieutenanten, omme daer
inne verfien te worden naer behooren.

9. 1η plaets vande gheailumeerde Heeren, feyt d'Ordonnantie vanden Jare 16x9: ende te betalen tol taxatie

vanden Raedt, ende fal over fulcks, (§V.

1 o. Ende alhier; ende by den felven aenden Raedt over gelevert, ende van alles, &c.

11. De voorfz Ordonnantie feght .-fullen gehouden wefen haer quartier te reeden, te waecken, te roer tegaen, tic.

1 z. Hier voeght defelve in het woort klappen, noch vyerteyekenen te doen, noch eenighgherucht ofte alarm te
doen maecken. *

13. Dit ArtijckelAnno1636 foogheflelt: d'Ordonnantievanden Jare �6za was in defer voegen ghecoucheert .�
Item, een yegelijck fal gehouden wefen by rijdt fchepe te gaen, foo wanneer de Schepen uyt fey-
len, op verbeurte foo wie de felve Schepen laet ontfeylen,van driemael onder de Kiel door gehaelt
te worden, ende de welcke aen Landt blyven vande wekken die fulcks begaen, den Capiteynsfal
ghehouden wefen den Geweldigen Provooft mette eerfte Schepen die in komen t'adyerteren, ten
eynde de felve mogen geapprehendeertende geftraft worden als vooren verhaek,

� 4. J η plaets van defe woorden in Ί Curfijfghedruckt ,f�yt d'Ordonnantie vanden Jare i6iy:ten ware hy hadde
notabile en wettige excufe, op verbeurte, &c,

Ν ij Η- Defe

-ocr page 106-



				��

₁₉₉ Placateit^. 4» Bocck. ^.Tit. i..DceL 200 15. Defe woorden zijn Anno 16y 6foo verbetert: die vanden Jare i6z₉feyt .� Item Jooyemant hem vervordert te flaen,&c. ■ ... _ ... ... , , 16. aVoorfzOrdonnanttevandmJare i 6z₉feyt; met eemgh Vyer, Kaerjfen, ofdtergehjcketegaen. 17. Ende a/hier in plaetfe van Bulten ofte &zc&/;; Bult-lacken. - ! 8 /» �k» «w � «» ergens,/gr/ d Ordonnantie vanden Jare 16zo, in t Cabelruym Toeback te dnmken. ia Dit Artijckel was inden Jare 16x₉ dus ghecoucheert: Alle degeene die s Meerenbefoldtnge ontfangen, omme tïchepe een oorloge te varen, ende niet vechten en willen als fivan noode wefenfal, die fullen gefiraft worden metterdoot. ao dFoorfzOrdonnantiefeyt;fooverrehetetelijckis,i^tPottagtetekoocken,^c. x 1 /te /ê/w? <w«#&/ &<?r en; in 't Yfer « #aw w /&/«■ ende te Broode, «� zz. inplaets van* Back, /êy/ den Artijckel brief vanden Jare 16z₉ Schotel. z-t. Ende alhier in plaetfevan fijne Raden, Officieren. ii iordonnantievandenjare ��menige Vrouwperfoonent Scheef te brengen, om aldaer te vernacji- ten ten ware haer eygen getrouwde Vrouwen, ofte anderfints oneerlyck te handelen, ^ w#i««w � een Maent folts, ende naer _Kelegentheyt vanfaecken gefiraft te werden %< Dit Artijckel'is Anno 16₃6 foo ge/lelt: d Ordonnantie vanden Jare 1619 was aldm� ghecoucheert� Item,Too wie d'een den anderen eenich geit ontfteelt, weerdigh zynde boven den Schel lingh, fal t weder- omme geven, ende indien hy andermael meer bevonden wort fal gekielt worden, ende indien het meer eefchiede fal aenden lyve geftraft worden. %6. Hier leytd'OrdonnamievandenJ are 1619. Item, dat hem niemam envervordere van Schepe te varen, 27 inZeTsvan defe woorden Jeght de voorfx Ordonnantie .� over gefonden te werden aenden Admirael, ende ' de Gecommitteerde ter Admiraliteyt, inden Quartiere ende ter plaetfe daer de ielve uy t gevaren zijn, omme by defeheverklaertte werden op dedeuchdeUjekheyt ofondeuchdelijckheytvandien, oit goede prinfen zijn dan niet, welverftaende dat foo wanneer eenigh Capiipn, &c. i8 Anno 1616 foo zeftelt. Dit Artijckel was inden Jare i6z₉indeje woorden geflelt: Niemant fal vermogen t'Schepe eenigen Toeback ofte Brandewijn te verkoopen, op pene van daer over geftraft te wer- den, ende dat op fulckefchulden geen reguard genomen en lal werden. 20 Hier feyt de voor/z Ordonnantie van ie»Jare 16z₉: in handen vande Gecommitteerde Raden vande Ad- miraliteyt, ofte andere die daer toe gecommitteert fullen werden.

		Artijckels-Brief, ende Inftruaie, gerende den Oorloge ter Zee, ■ waer naer allen endeeenen yegelijcken, 't %y Admirael, Vïce-Admirael', Capiteynen, Lieutenanten_%Schippers, ende andere mindere Officiers, Edelluyden, Soldaten endeghemeene Matrofenter Zee die- nende, endegaende mem vloote naer Ooflen en Noorwegen refpeeïive, hen te reguleren hebben, op de firafen, penen, boeten ende corretlien daer inne begrepen. In dateden 8 Mey 1 645.

			fijn Schip ofte Schepen doen aenroepen. Ende fal daer toe een yeder ter beüemder tijdt fich ghereet houden, op de boete van vier ituyvers voor de eerfte reyfe , de tweede reyfe dobbel, ende de derde reyfe acht dagen in de Boeyen te Water en- de te Broot fitten. 1111. Sullen allen ende eenenyegelijckenbefonder gehouden welen, de Ho: Mo: Heeren Staten Ge- nerael der Vereenigde Nederlanden, fijne Hoog- heyt^, als Admirael Generael vande voorfz Pro- vintien, ende jegenwoordigh onder 't beleyt van den Admirael Witte Cornelifz de With, getrou- welijck te dienen,ende te obedieren, ende alles na te komen 't geene hen van wegen de felve fal wor- den belaft ende bevolen, ende altijdt bereyt ende willigh te zijn op alle tochten ende wachten, en- de entreprinfen, ende anders hoedanigh die fou- den mogen wefen, fonder daer inne naelatigh te zijn, ofte uyt den dienft te mogen fcheyden, om wat oorfake dat het zy, fonder behoorlijcke Paf� poort 5 ende dit alles op pene van geftraft te wor- den aen lijf ende goet na den ey fch vande mifdaet, fonder genade, gelijck dat breeder in defe navol- gende Articulen verklaert ftaet. V. De ScheepsKrijghs-Raedt falbeftaen in vijftien Per-
	; Lfoo tot onderhoudinge van goede Re- jgieringe, ordre endeKrijghs-difcipline, in 't beleydt van den Oorloge te Water, totwederflant des algemeenen Vyants, Zee-roovers ende Piraten, ende tot befcherminge der Geünieerde Nederlantfche Provinciën, mitf- gaders der felver goede Ingefetenen, Negotianten ende TrafHcquanten ter Zee, by de Ho. Mo. Hee- ren Staten Generael,met advyie van Syne Hoog- heyt, als Admirael Generael, goetende raetfaem gevonden is,defe navolgende Articulen te ordon- neren ende ilatueren: hebben haer Ho. Mo. voor- noemt , wel expreiTelijcken willen laften ende be- velen den AdmiraelVice-Admirael, Capiteynen, Lieutenanten, Schippers, ende andere mindere Schippers, ende andere mindere Officieren, Edel- luyden , Soldaten ende ghemeene Bootfgefellen, gaende met de Vloote naer Ooften, in dienft van haer Ho-. Mo: ende Syne Hoogheyt voornoemt, dat fy mede defe navolgende Ordonnantien ende Articulen fullen befweeren, ftri&elijck te fullen onderhouden, ende doen onderhouden, op de pe- nen , breucken en correctieil daer inne begrepen. Eerflelijck,fal de Capiteyn, Lieutenant, Schip- per, ofte degeene die'tcommandement hebben fal, alle morgen ende ayondtGodt deHeere op

-ocr page 107-



	Raeckende de Militaire dilciplino.
			202
			202

201 Perfoonen, waer in den Admirael de With fal pre- ftderen ende in 't refolveren en concluderen een dubbelde item hebten. Ende wert oock de ghe- meke Krijehs-Raedt volkomentlijck op gedragen de iudicature over de Capiteynen, vorder Officie- ren Boots-volck ende Soldaten die totdeSche- pen'van Oorloge behooren �. Welverftaende foo lanee de Soldaten binnen Scheeps-boort zijn, en lullen de Hooge ende andere Officieren over de Soldaten te Lande gedeftineert, oock feffie ende ftem inden felvtfi Krijghs-Raedt hebbenende den opperften Commandant van dien prefideren, oock ftemmen als den voornoemden Admirael, fo wanneer de mifdadige een Soldaet uyt een van de vier Regimenten fal zijn. VI. Item, niemandtenfal hem oock vervorderen de Provooften op yeder Schip geftelt, eenichi�nts te refifteren, ofte in 't exploiteren heurs Ampts te wederftaen,dreygen ofte ilaen,maer den felven in't exploifteren van fijn Ampt, des noot ende verfocht zynde, by te ftaen, ende de mifdaders te heloen vangen ende ftraf��n,op pene vanden lyve. ^Y VII. Alle Lieutenanten, Schippers, Stuyrluyden, Officiers, Edelluyden ende Bootfgefellen, fullen onderdanich wefen haren Capiteyn, op een yeder Schip daer op fy aen genomen ende geordonneert fullen zijn, fonder den felven te mogen verlaten, ofte daer af te fcheyden fonder verlof van haren Admirael, op verbeurte vanden lyve. vin. Niemandtenfal hem vervorderen fijnen Capi- teyn, Lieutenant, Schipper, ofte hare Gecommit- teerde eenich gheweldt ofte overlaft te doen, met dreygementen ofte anderfints, op verbeurte van den lyve. IX. En fullen alle Capiteynen,Lieutenanten,Schip- pers, ende de verdere Officiers, oock de Matrofen haer in dienft begevende, ghehouden wefen den Lande te dienen,fo lange het den Heeren gelieven fal, fonder de felve haren dienft te fullen mogen verlaten,voor ende al eer haer behoorlick Pafport vergunt fal werden, op verbeurte vanden lyve. X. Soo yemant eedt ghedaen, ofte geit op de hant ontfangen hebbende, verliepen fonder Pafpoort, die fal aenden lyve gheftraft worden, ende in cas hy werde bekomen, doch ontloopende, naer ghe- fchreven als een Schelm. XII. Item, alle die geene die in foldye aen-genomen fullen worden, fullen hebben boven hare gagien behoorlijcke mont-koitende dranck, die hen�uy- den gefchaft fal worden by den Capiteyn van een yegelijck Schip, op alfulcke maniere als men op de Schepen van Oorloge gewoonlijck is te doen, fonder dateenige Officieren, Bootfgefellen ofte Soldaten , uyt oorfaecke vande Victualie ende Mont-koften , yemandt fullen eenigen overlaft doen, op verbeurte van acht dagen te waterende te broot inde Boeyen ghefettet te worden $ Maer indien yemant met de felve Mont-koften hem fel_Tyen niet en foude willen laten genoegen, fal 't kU vc te kennen geven den Admirae],Vice-Admirael
		ofte Capiteyn, omme daer inne verfien te worden naer behooren. XVI. De Timmerluyden, die fich op de Schepen in dienft begeven, fullen ghehouden zijn de felve te timmeren, calfaren ende dicht te houden, ende al- les aende felve te repareren,'tgene dat in haer ver- mogen fal zijn, op pene foo door haer nalatigheyt den felven eenigen fchade ofte verderf over qua- me,ofte aen Lant yet aende felve getimmert mofte werden, 't geene fy in Zee hadden konnen doen, dat alle 't felve aen hare foldye fal werden gekort, ende daer en boven arbitralijckcn gecorrigeert.i XXI. Item, dat hem niemandten-v�rvordere eenige muyterye te ftichten, ofte t'famen-rottinge te ma- ken, aen Landt ofte binnen Schips-boort, 'tzy om wat oorfaecke 't felve foude mogen wefen, op pene van aen lijf ende leven geftraft te worden na exigentie vande iiiecke. Encle in gevalle yemandt vanfoodanige vergadennge ofte t'famen-rottinge quame te vernemen, ofte by yemant daer van aen- gefproocken wierde omme mede te ftemmen , de felve fal gehouden zijn fulcx dadelijck den Admi- rael, Vice-Admirael, Capiteyn, ofte fijnen Lieu- tenant te verwittigen, op pene van aenden lyve geftraft te werden. Ende in gevalle yemant vande l�lve t'famen-rottinge zynde, 't felve quame te ontdecken , ende de beleyders van dien te noe- men, fal niet alleen vry vande ftrarTe zijn, maer daer en boven tot eenvergeldingeghenietenvijf- en-twintich guldens: Ende wie buyten de felve t'famen-rottinge zynde, fulcks fal komen te ont- decken , fal daer voor tot een vereeringe genieten vijftieh gulden, ende daer en boven gheavanceert worden tot het eerfte ampt, daer toe hy bequaem fal Zijn. XXII. Item, niemant fal hem vervorderen eenige brie- ven te ontfangen, ofte uyt te gheven, ofte af te fenden, dan in prefentie vanden Capiteyn diefe eerft vifiteren fal, de welcke 't felve den Admirael ofte Vice-Admirael fal moeten aen geven, op pe- ne vande Galge. XXIX. Item, eenen yegelijcken fal gohouden wefen in tijdts t'Schepe te gaen, foo wanneer de Schepen af-feylen, op verbeurte foo wie de felve Schepen laet af feylen fonder t'Scheep te komen, van cfrie- mael onder de Kiel door gehaelt te worden, ende foo wie aen Lant bly ven ftaen, fulcks dat de Sche- pen fonder haer komen in Zee te loopen, fullen met de koorde fonder eenige genade worden ghe- flraft : ten ware door noot fulcks ware ghefchiet. Ende fullen tot dien eynde de Capiteynen ofte Lieutenanten, ghehouden wefen de Geweldige Provooft Generael vande refpe&ive Collegien ter Admiraliteyt daer't behoort, mette eerfte Sche- pen die inkomen daer van te adverteren,ten eynde de felve mogen gheapprehendeert ende gheftraft worden, als vooren verhaelt. XL. Niemant fal hem vervorderen noch onderwin- den binnen boort met eenige Kaerflen ofte dierge- lijcke licht te gaen of loopen, dan den geenen die by den Capiteyn oft ftj η Lieutenant daer toe ghe- N �j ordon-

-ocr page 108-

103 Placateoj. 4�Boeck. j.Tit. 3.Deel�

t04

eenige beuyten verkregen , fullen de felve van
ghelijcken moeten over lenden aenden Admirael
ofte Vice-Admirael, omme by*de felve mede over
gefonden te worden als vooren, ende dit alles op
peyne vande galge.

LVI.

De Schepen ende goederen die verovert foude
mogen worden,ende van goeden prinfe verklaert,
ende vervolgens verkoft wefende, fal het fuy ver
provenue daer van komende, verdeelt ende gere-
partieert worden op foodanigen toet ende ordre,
als verdeelt wort het provifie vande Prinfen die
verovert 'worden by 't Efquadre vanden Lieute-
nant Admirael Tromp.

LXII.

Ende alle andere behoorlijcke ende ghewoon-
lijcke Articulen, hier vooren niet gheroert noch
geftelt, ende nochtans in Oorloge te Water ghe-
bruyckelijck, ende in ouden tyden gheobferveert
zynde, fullen gheordonneert, vermeerdert, ende
hier by ghevoeght mogen worden, naer de ghele-
gentheyt fich lal mogen voor dragen, welcke Or-
donnantien ende Articulen alfoo volkomen te
obferveren ende naer te volgen, fooveele als die
eenen yegelijcken refpe&ive aengaen. Sullen alle
Capiteynen , Lieutenanten , Schippers » ende
mindere Officieren, Edelluyden, Soldaten ende
Bootfgefellen, ende allen anderen kleyn ende
groot, die fich in dienfteteWateropdevoorfz
Vloote begeven, hen verbinden die wel ende ghe-
trouwelijck te onderhouden, ende daer op den
behoorlijcken eedt doen. Aldus gedaen ende ge-
ordonneert inde Vergaderinge vande hoogh-ghe-
melte Staten Generael, in 's Graven-Hage, den
achtften Mey lefthien - hondert vijf-en-veertigk
Was geparapheert, Bouchorfl,^vt' Onder ftont, Ter
Ordonnantie vande felve. Geteeckent, Cornelis
Mujch. Zynde op 't fpatium gedruckt het Cachet
der felver Heeren Staten, in rooden WaiTche.

ordonneert fal wefen, op verbeurte van arbitra-
liick eecorrigeert te worden.
^b XL III.

Soowie in'tScheeps-werck ofte by Oorloge,
gequetft ofte ghefohooten worde, die lal ghemee-
flert worden tot ghemeene Landts kofte, ende hy
lal boven dien evenwel fijn volle foldye ontfan-
gen, Ende of't ghebeurde dat yemandt daer door
eenige Leden quame te verliefen, ofte aeneenige
van dien verminckt te bly ven, fal daer over na ge-
legentheyt ende groote van dien worden beloont,
volgens � ordre van't Lant.
XLV.

Niemant fal hem onderwinden eenich Gefchut
te fchieten, te hanteeren, noch inde Kruyt-kamer
te komen, dan alleenlijck deConilapel, fijnen
Maét, ende alfulcke BulTchieters als hen tot haer-
ltiyder hulpe gegeven fullen zijn,op pene van drie
mael onder de Kiel ghetrocken te worden, ende
verbeurte van een Maent folts.

LV.

Of 't ghebeurde dattcr eenige Schepen vanden
Vyandt ofte andere buyten over quamen ende ge-
nomen wierden, foo en fal hem niemandt vervor-
deren eenige Kiften, Koffers ende Packen open te
breecken, noch oock eenige fecrete Brieven te vi�*
fiteren, dan fullen de felve brengen in handen van
den Admirael vande Vloote, ofte in fijn abfentie
aenden Vice-Admirael ofte Commandeur, omme
voorts by denfelven teritonts verfeeckert, ende
getrouwelijck fonder eenichfints die te verminde-
ren , over ghefonden te worden aen haer Ho: Mo:
onder de Collegien terAdmiraliteyt vanden quar-
tiere, ende ter plaetfe daer de felve uyt-ghevaren
zijn, omme by de felve verklaert te worden op de
deuchdelickheyt ofte ondeuchdelickheyt van
dien. Ende foo eenich Capiteyn ofte Capiteynen
by den Admirael gelaft zynde ergens te trecken,
tot bewaringe vaneenige Kuilen ofteanderfints,

Den Eedt fal den Lefer op fijn plaets inden elfden Tytel tweede deel num. 3. vinden.

Heti, 3,11,13 ,14,15,17, i8,19, zo,Z3, x4, %$, z6, zy, z8,30,31, 32,33, 34,35,36,37> 38,39,
41,4x, 44,46,47, 48, 49, 50, 51, $%, 53,54,57,58,59,60^61 Artijckekn accorderen met bei x, 3, lx, 14,
16,17,19,2.0,��,xx, X5, x7,2.8, x₉,30,31,33,34. 35' 3⁶>37,3⁸' 39'4°>4¹»4¹'44»45 >47> S°»51»
5x, 53, 55, 56, 57,58, 59, 61, 6x, 63,64 en 6$ Artijckekn refpeclive -vanden bovenflaenden Artijckel-bricf
van den Jan 1636. Wef halven den Lefer de felve aldaer vinden faL

HET DERDE DEEL.

Inftruflie, ende Articulen, JFaer naer de Capiteynen , Officieren ende

Bootfgefellen ter vryer Neeringe uytvarende op lehoorlijcke Commiffie, hun fullen hellen te rtguler entende
daer op in handen vande Heeren Commijfarifen daer � uytfullen varen, gehouden fullen zijn den behoor-
lijeken eedt te doen. In date den z} Februari) 16x6.

ende hier nae ten deele geinfereert.

II.
Item, fal de Capiteyn, Lieutenant, oft: de geene
die 't commandement hebben fal, alle morgen en
avondt Godt de Heere op fijn Schip oft Schepen
doen aenroepen, ende fal daer toe een yeder ter
beftemder tijdt fich gereet hebben te houden, op
de boete van vier ftuy vers voor de eerfte reyfe, de
tweede dobbel, ende de derde reyfe achtdagen in

Erftelijck fullen de Capiteynen, Officie-
ren, Bootfgefellen, ende alle andere van
.JU wat ilaet ofte conditie die zijn, gehouden
vvefen wel ende getrouwelijck nae te komen heu-
re CommhTie ende andere Articulen, haer by de
Hooge ende Mogende Heeren Staten Generael
van defe Vereenighde Nederlanden, oft by Syne
Excellentie als Admirael Generael opgheleght,

-ocr page 109-



		₀- ^r Raeckendede Militairedifciplinc^.
				*%��*


			't goet duncken vanden Krijghs-Raedt. » j, XIII. Soo yemant een ander met een vuyfl, ftock oft touwequame te llaen binnen Schips-boort, idie fal driemael vande Ree vallen. ΧΠΙΙ. Ende foo yemandt binnen Schips-boort eenich Mes met evelen moede quame te trecken, fonder nochtans yemandt daer mede te grieven, fal mee een Mes door de hant aende Maft vaft geftek wor- den, ende daer blyven flaen tot dat hy't felve daer door treckt. _{ �" XV. Soo yemandt fijn Metgefelle quame te quetfen binnen of buyten Schips-boort lal drie mael ghe- kielt worden, mitfgaders de koften betalen van 't meefteren. # XVI. Item, foo het quame (dat Godt verhoede) dat yemandt [eenen anderen quame neder te leggen, fal den levenden met den dooden rugge aen rug* ge gebonden, ende t'famen over 't boortghewor- pen $ ende foo 't aen 't Landt ghebeurde, metten S weerde geftraft worden. XVII. Niemandt en fal hem vervorderen van fijne wachte te komen eer hem een ander komt verlof� fen, op penenvan drie mael vande Ileede te vallen, ende met een quartier Volcks geleerft te worden. XVIII. De Quartier-meefters met haer quartier Volcx, fullen gehouden wefen foo by dage als by nachte boven te zijn, ende de wacht waer te nemen, op verbeurte van drie reyfen gekielt te werden. XIX. Item, en fal de Capiteyn, veel min yemandt an- ders , fich vervorderen eenige Schepen of goede- ren vande Ingefetenen van defe Landen, oft van hunne Geallieerde ende goede Naegebuyren ae» te ranil�n, noch teel min te befchadigen, op pene van metter doot da�r over geftraft te worden, en- de verbeurte ten profijte van den Lande van alle heure payen, die fy onder de veroverde goede prinfen iouden mogen hebben. XX. Gelijck fy oock niet en fullen mogen befchadi- gen de Schepen van Bayonne ende van S. Jan de Luz, die met Atteftatie geteeckent by Lodewijck Verfen C.onful aldaer, ende met fijn Signet ghefe- gelt verfienfullen zijn, datfy aldaer te huys hoo- ren, om door foodanigh befcheet den Schippers der ielver Steden te doen onderfcheyden van die van Bifcayen, ende alfoo te bevryden van befcha» dight te worden, als Bifcayers. XXI. De voornoemde Capiteynen wort oock belaft mede tebrengen,ende terftont t'heurder aenkom- fte aen delen Raede over te leveren hetCarge- Boeckvan harer prinfe, mitfgadersalle deBrieven die fy inde prinfe ghevonden fullen hebben �. Ende dat opipene dat de Capiteyn ende Lieutenant ten profijte vanden Lande verbeuren fullen haer aen,»» part inde v�orfz prinfe. XXII. De Capiteynen en fullen niet mogen t'feyl gaen» voor ende al eer fy fullen gemonftert hebben, op . * de
	de Boeyen te water ende te broode te fitten
	de Boeyen te water ende te broode te fitten
III. Niemandt en fal den naem des Heeren ydelijck inden mont nemen, oft daer by fweeren, op pene van aenden Maft van fijn quartier Volcks geleerft te worden, ende daer en boven te verbeuren twee ftuwers voor den Armen. ¹¹ ^y UU. Item, alle Officiers, Bootfgefellen of Soldaten, van wat conditie oft qualiteyt die zijn, fullen heu- ren Capitejp ofte Lieutenant, Schipper, ofte fulcke Officieren alsinabfentievandenCapiteyn het commandement hebben fal onderdanich ende ehehoorfaemzijn, foo aen als vanden Vyandtte Water ende te Lande, op pene van anders gedaen te hebben by den Krijgs-raedt geftraft te worden, ibnder eenige gratie, anderen ten exemple. V. Niemandt en fal hem vervorderen fijnen Capi- teyn, Lieutenant ofte Schipper eenigh gheweldt, overlaft of dreygement te doen, op verbeurte van alle fijne Payen, ende daer en boven aenden ly ve eeftraft te werden. ⁵ VI. Niemant en fal vermogen denProvo�ft of Ge- weldigen, in't exploi�t van fijn Ampt te weder- iken, llaen oft dreygen, op pene van aenden lyve eeftraft te werden. ^� VII. Alle de Officiers ende Bootfgefellen fullen ge- houden zijn het geweer dat haer by den Capiteyn toe gevoeght fal werden, Midtfgaders de ghereet- fchap tot hun Ampt noodigh, klaer,puntich ende fuyver te houden., op pene van te verbeuren voor yederreyfe eenen gulden. VIII. kern, fal een yeder die aengenomen is of fullen worden, hebben den Mont-koft ende dranck by ranfoen, gelijck het haer by den Capiteyn, Lieu- tenant oft Schipper toe gheleyt fal worden, waer mede een yeder fich fal moeten te vreden houden, ionder daer tegen te feggen, op de verbeurte van alle hare Payen. IX. Een yeder fal verantwoorden fijn Officie ende "onderwint, op de verbeurte van alle Payen. X. Soo wanneer de Capiteyn, fijnen Lieutenant of Schipper goet vont eenigh Water of Vi&uaille aen 't boort te halen, oft yet anders, foo fullen de geene die daer toe geordonneert fullen wefen, ge- houden zijn 't felve na te komen,op pene van daer over als moetwillige geftraft te werden. XI. Niemandt en fal hem vervorderen van 't Schips boort te varen,noch veel min daer uyt te vernach- ten , fonder confent vanden Capiteyn, of in fijne abfentie van die 't commandement fal hebben, op verbeurte van te fitten acht dagen inde Boeyen te water ende te broode. '" ■ . XII. Item, niemandt en fal hem vervorderen ee- nige muytinerye te ftichten, 't zy aen 't boort ofte aen 't Landt, om wat oorfaecke het doek foude mogen wefen , op pene van aen 't Landt gheftelt, of aen den lyve gheftraft te werden \ nae

-ocr page 110-



		Λ""
		Λ""	-si*
			-si*

				9.Tit. 3. Deel. 208 rende, dat fy hun onthouden eenich Bootfvolck in dienft vanden Lande zynde, ende geen Pafport hebbende vande Capiteynen daer fy laetft onder gedient hebben,aen te nemen, ofte gedoogen met haer te varen, op pene van dat het Schip daer me- de fy voor hebben in Zee te loopen, op gehaelt fal werden, ende niet toe gelaten binnen dentijt van drie Maenden wederom in Zee te loopen, ende boven dien van confifcatie van des Capiteyns ofte Officiers a�npart inden felven Schepe,uyt-reedin- ge ende veroverde buyt, foo den de�nquant eerft t'fijner wederkomfte achterhaelt mochte werden; Bevelende ende belaftende voorts op gelijcke pe- nen den voorfz Capiteynen ende Officiers, dat ij willende met hare Schepen t'feylgaen, den Ge- weldigen Provooft vande Admiraliteyt waer on- der fy reforteren, daer van ten allen tyden fullen waerfchouwen, op dat de felve metten Capiteyn oft Capiteynen als dan aen 't Landt wefende aen boort mach varen,ende de Schepen fonder eenich verhinder van boven tot beneden vifiteren,of daer" eenige bevonden mochten werden anders als vooren uyt onfen dienft ghefcheyden zynde, om de fehc daer uyt te halen ende doen ftraff�n nae behooren: gelijck mede fulex t'harer wederkom- fte fal mogen gefchieden. Λ. -Λ. J\, Ende overmits alle Capiteynen, Lieutenanten, Schippers ende andere Officiers, de fuperinten- dentie vand� Schepen bevolen wort, midtfgaders van alles dat binnen Schips-boort is, foo fulleniy oock ghehouden zijn de meefte forge te dragen, ende op alles voor andere te letten, dat alles ghe- daen worden tot meeftenprofijtevan hareflee- ders, op dat de rey fe fo veel mogelijcken goet ge- maeckt mocht werden, waer toe oock alle aridere vermaent ende gehouden worden. Λ Λ Λι� Ende gelijck by de Reeders borge wort gheftelt terfommevan twaelf duyfent guldens, van dat den Capiteyn by hen uyt te fenden, geen Ingefe- tenen, Vrienden, Geallieerde van delen Staet, oft andere Neutrale fal befchadigen, is den Capiteyn mede gehouden cautie fuffifant te ftellen ter fom- me van thien duyfent guldens, van dat hy de Prin- fen by hem te veroveren wel gheconditioneert fal in brengen onder het refort van defen Rade, ende fifteren ter judicature van dien, fonder de felve el- ders te vervoeren oft verkoopen, ofte oock langer dan een Jaer uyt te blyven. *Volgbt den Eedt die de Capiteynen ₃ Officieren ende* Bootfgiolck ter nryer Λ'eeringe varende Jullen doen. IT7 Τ Ieloven ende [weeren de Hooge ende Mogende " Heeren Staten Generael der Vereenighde Neder lan- den gehouw ende getrouw, hare Ho: Mo: ende Syne Ex- cellentie als Admtrael Generael ghehoorfaem te wefen, ende dat wy ons fullen reguleren nae onfe Commiffie, ln- flruclieende den Arti)ckelhrief> Mitsgaders alles te doen dat goede vroome Capiteynen, Officieren, Krijghs- lieden. Soldaten ende Bootjgefellen fchuldigh -zijn ende behooren te doen. Soo waerlick helpe ons Godt Almachtigh. Aldus ghedaen ende gearrefteertin 't Collegic vande Admiraliteyt in Zeelandt tot Middelburgh vergadert den xxi�j. Februari} i6x6. DEN
	Ίο? PlacaterO. 4» de pene van duyfent guldens, daervoor hare Bor- gen fullen worden geexecuteert. ,. � . XXIII. -� ', Item, dat in 't veroveren van eenige Pr'mfe oft Prinfen, van wat conditie die oockfoude mogen wefen, niemant hem en lal vervorderen te openen eenige Kaften, Kiften, Packen, V-aten, of hoe men 't foude mogen noemen, daer de Koopmanfchap- pen in fouden mogen wefen,'t zy gout ofte filver, ghemunt ofte ongemunt, en wat het anders foude mogen wefen,met geweltfofte anderfints,'t zy die in 't ruym of op den overloop gevonden werden, op de verbeurte van alle hare payen. X-X UIL�' Oock en fal niemant vande veroverde goederen yet vermogen te verileecken, oft eenige mereken uyt te doen ofte veranderen, noch eenige Brieven oft Cognofcementen te verdonckeren, maer alles gelijck fy 't van haren Vyant verovert fulkh heb- ben j weder over leveren in handen vande Heeren ter Admiraliteyt, op pene vande verbeurte van alle hare payen, foo van die 't gedaen, als die daer kenn�� van gehadt fouden mogen hebben. XXV. Oock en fal fich, op pene van daer over aenden lyve geftraft te werden, niemandt verilouten met hare veroverde prinfe of prinfen in eenige andere Havenen als vande Vereenichde Provinci�n inne te loopen, om die aldaer te veralieneren. XXVI. Niemant en fal hem vervorderen in eenige Sche- pen over te gaen ionder confent vanden Capi- teyn, noch aende Schepen eenich gewelt te doen van fmyten,flaen ofte anderfints, op pene van ge- ilraft te worden na gelegentheyt van faecken. /, ; XX VU. Item ., niemand t en fal hem vervorderen eenige Munitie van Oorloge te verftekenoftte verkoo- pen, op pene van gheftraft te worden, ende fij ne paye te verbeuren. XXVIII. Oock en fal niemant hem vervorderen in 't Ca- bel-ruymToback te drincken, oft by avonde met Licht of Lonten daer mne te gaen, op pene van by den Krijghs-raedt daer over geilraft te worden. XXIX. Item, fal de Capiteyn, Officiers ende Bootfge- fellen■gehouden' zijn nae te komen den inhouden van feecker Placaet vande Ho; ende Mog: Heeren Staten Generael deferVereenighde Nederlanden, gedateert den vijf en twintighftenjulij 1615. waer inne gelaft wort eenen yegelijcken van watquali- teyt of conditie hy zy, die fich inden dienft te wa�. ter op eenich Schip of Jacht van Oorloge fal heb- ben begeven,dat fy denfelven fijnen aengenomen dienft effe&uelijck fal voldoen ende nae komen, fonder hem daer uyt te mogen begeven,anders als met behoorlijck Pafport van fijnen Capiteyn, op pene fowie contrarie doet, ende uyt fijnen dienft verloopt, andere ten exempel fal werden glieftraft: metter doot ende confifcatie van alle fijne gagien, parten ende deelen diehy indenbuyt foude niog� hebben. Ende op dat dit alomme nagekomen ende te beter achtervolght mach werden, bevelen wy ende laften wel exprefl�lick alle Capiteynen ende Officieren met Cc>mmiflle tervryerNeeringeva.-


�_

-ocr page 111-

Monfteringe en Wap�nmge der Soldaten.
DEN THIEND�N TYTEL.

210

*©9

Behelfende de Placaten op 't iluck vande Monfteringe*

ende Wapeninge der Soldateru *

MET EERSTE DEEL.

1. Placaetende Ordonnantie, op de Monflemge, d'ordre Militaire,

ende tegens d� overlafl�n by het Krijghs-vokk dagelijcks ghefchiedende. In date den thienden
januari) 1587* .

ofte andere , niet wefende in vaften dienfte van
haere Vendelen, noch en doende dagelijckfche
wacht, in den graet ofte qualiteyt daer vooren fy
hen houden, ende trecken de gagien begrepen in
de Lyfte by ons geaccordeert, op pene dat fo wel
de Capiteynen de welcke in dcfe fchuldigh be-
vonden fullen worden, als de Pafi�volanten ghe-
iiraft fullen worden met capitale punitie.

III.
Ende om beter te mogen voor komen alle frau-
den ende malverfatien in defen gepleegt, hebben
wy geordonneert, ende ordonneren by defen, dat
voortaen geene Overften ofte Capiteynen, foo te
Peerde als te Voet, en fullen mogen geven eenige
Pafpoorten abfolut, ofte oock oorloFv�or eenige
dagen, dan om legitime ende ghefondeerde rede-

O Β Β E R Τ Grave van

eceiler, Baender-Heere
Denbigii, Stadthouder
van hare Majefieyt van En~
gelandt, Gouverneur ende
Capkeyn Generael derVer-
eenighde Nederlandtfche
Provinci�n. Hebbende wel
rypelijck gheexamineert:
ende ehewegen denftaet waer inne d'affairen der
vooriz Landen (van de welcke wy de Regeeringe
eheaenveert hebben) hen tegenwoordelijckvin-

ten

ende fiend� de faecken van dien in groote

v�rachteringeende confufie, foo door d'abufen
endebedrogh, de welcke ghefchieden foo in de
Monileringen als anderfints , confumerende de
middelen ende penningen van't gemeene Landt,
ende veroorfaeckende dat de goede ghetrouwe
Krijgs-l�yden �n dienfte der felve Landen zynde,
tot noch toe feer qualijck betaeidt zijn gheweeft :
Hebben wy met voorgaende rype deliberatie van
onfe lieve ende getrouwe de Raden van State nef-
fens ons wefende, gheacht onfesdebvoirste zijn,
daer inne te ftellen de befte ordre, ende remedie
ons mogelijck zynde, endede felve te doen pu-
bliceren, fonder prejuditie nochtans van eenige
voorgaende Placaten ende lnftru�ien, uyt gege-
ven, ofte noch uyt te geven, foo op 't iluck vande
Monfteringe als d'ordre Militaire, tegens de over-
laden by het Krijghs-volck dagelijcks ghefchie-
dende, de welcke wy verftaen te werden geobfer-
veert, ende te blyven in haer vigeur, foo verre de
felve niet en komen te contravenieren defe tegen-
woordige.

�erftelijck hebben wy geordonneert ende ghe- �
ilatueert, ordonneren ende ftatueren mits defen,
dat gheen Overften, Capiteynen, Bevelhebberen
ofte Soldaten, van wat Natie fy zijn, foo wel in
dienfte van hare Majeftey t van Engelandt, als van
de voorfz Provinci�n wefende,van onfent wegen,
ofte van die vanden voorfz Rade van State, ver-
ibcht zynde monfteringe ofte reveue te pafl�ren,
en fullen mogen de felve weygeren, vertrecken
ofte dilayeren in eeniger manieren,ofte onder wat
deckfel ofte pretext't felve zy, op pene van fon-
der Pafpoort ghecafl�ert, ende daer en boven als
ongehoorfame ende anders geitraft te werden.

Π.

En fullen hen oock niet mogen behelpen met
het ontkenen van Soldaten uyt andere Vende-
len, Paflevo�ants, Burgers,$oetelaers,Vrybuyters

nen

noch oock eenige nieuwe Soldaten aen ne-

men, dan met wetenfchap ende confent van hec
principael Hooft, aldaer bevel hebbende * indien
daer eenich Is, ende daer en boven vande Wacht-
meeiler van het quartier ende plaetfe refpe&ive,
laft hebberide van 't bedienen vanden ftaet ende
commifl�e vande Monfteringe, ende dat dien-vol-
gendede voorfz Pafpoorten geteyckent zijn foo
by de Hoofden, Wachtmeefters als Capiteynen
r�fpe�tiv�lijck. Ende by foo verreeenige Hoof*
den, Capiteynen ofte andere daer inne fouden ko-
men te contrariereii, willen wy dat de Soldaten*
geen Pafport hebbende onderteyekent (als voor-
fchreven is) fullen aen ghetaft ende ghecorrigeert
werden, al 'of fy geen en hadden. Verbiedende
foo wel aende voorfz Wachtmeefters, als die van
de Kamer vande Treforye, de felve Soldaten in
Rollen te pafl�ren, noch oock d� nieuwe aen ghe-
komen in haere plaetfen, maer ordonneren daer
over de corre�tie gedaen te werden nae gelegent-
heyt vande faecken.

IIII.
Verbiedende ende interdicerende wel exprefl�-
lijck aen alle Overften, Ritmeefters ende Capi-
teynen, gene af-gedanckte Soldaten in hare Com-
pagnie te nemen, 't en zy dat het blijeke van Paf-
poorte in forme als boven onderteyekent, 't en
ware de geene die ghelicentieert ofte af gedanckt
fullen zijn geweeft voor d� publicatie van defe,de
welcke fullen gheftaen met Pafpoort alleenlijck
geteyckent by hare Capiteynen, onderde welcke
fy laeft gedient hebben.

Ten eynde geeneSoldateh foo vermetelijck er»
zijn te verloopen van hare Capiteynen fonder be-
hoorlrjcke Pafpoort, waer uyt groote inc�nye-

O � nien-

-ocr page 112-



	Placateii-». 4» Boeck. 1 o. Tit. t. Deel
	Placateii-». 4» Boeck. 1 o. Tit. t. Deel
at ι inenten 2ijn gefproten -. Willen ende ordonneren wy dat alle de geene "die bevonden fullen worden te hebben verlaten hare Compagnie fonder be- hoorlijckePafpoort (fo voorfz is) fullen geftraft werden met de do�t f�iider ghenade, end_%e dat de Capiteynen die de felve in dienft fullen mogen ne- men , ghehoudert fullen werden voor deelachtigh vande mif bruycken, ende dien-Volgende gecorri- eeert te worden na behooren. * VI. Voorts, aettgefien wy volk�ntelijck gheadver- teert zij n,datter veel frauden ende abufen gefchie den inde Burgeryen, die hen voegen onder het Krijghs-volck, liggende in ordinaris garnifoenen, vvaer door 't ghemeene Landt groot intereil is ly- dende-.Oockdatde Capiteynen haere Vendelen met vreemde Nati�n vermengden �. Hebben wy (om merckelijcke redenen ons daer toe moveren- de)geordonneert,gelijck wy ordonneren mits de- fen, dat nu voortaen gene Overilen in Steden ofte Plaetfen van haere Garnifoenen en fullen mogen aen nemen eenige Burgers ofte Inwoonders van dien, noch oock in hare Compagnie eenige andere Natie, dan de geheele Compagnie is. Ende by foo verre fy eenige aireede hebben aen ghenomen, or- donneren wy dat fy de felve cafi�ren,ende andere in haere plaetfe nemen, 't en ware hen 't felve an- derfins by expreffen oorlof van Ons, ofte die van onfen Rade van State toegelaten wierde, ende dat die namen ende toe-namen van de Soldaten (van andere Nati�n wefende) geexpreifeert waren inde felve A�te, om t'allen tyden die ghekent te wor- den-In wekken gevalle wy mede niet en verilaen, datter over de vijf ofte feife ten hooghilen in elc- ke Compagnie fullen wefen, alles op pene van in de Monlter-rolle,noch in't il�yten der felver, niet geexpreifeert te worden. VII. Ten eynde mede voorfien werde in't geene wy (t'onfen leetwefen) hebben verilaen, dat eenige Capiteynen door heurlieder groote gierigheydt, onderitaen hebben de penningen, foo ο,ρ reecke- ninge als mede in betalinge voor hunne Compa- gnien gegeven, fommige in't geheel, ende fommi- ge in grooten deele, die t'haer eygen profijt te be- houden,fbnder de felve proportionelijck aen hun- ne Soldaten uyt-ghedeylet te hebben: Oock dat fommige. Capiteynen haer Soldaten niet en tra- kteren naer advenant de betalinge die fy vanden Heere ontfangen $ waer af de vroome ende arme Soldaten hebben wel groote redenen om haer te beklagen van het quade traetement dat fy ontfan- gen , ende dat daer uyt vele andere inconvenien- ten zijn fpruytende -. Hebben geordonneertende ordonneren midts defen, dat een yegelijck Capi- teyn terftontende fonder eenigh uytftel geit ont- fangen hebbende, 't zy van wegen hare Majefteyt ofte vanden Lande, fal 't felve aen fijne Soldaten hebben uyt te reyeken, proportionelijcken» vol- gens een yeders loldye, fonder voor haer meer te behouden, dan 't gene/ro rata hun is competeren- de: op pene van (gevonden te zyn in faute) gecaf- feert te worden fonder Pafpoort, ende voorts ge- ftraft naer gelegenthey t der faecken. VIII. Ende ©m voor te komen alle ongeregeldheden
		die wy verftaen te gefchieden int oplichten vande Contributienende Sauvegardenvande platte lan- den den Vyant fubject zy nde, oock 't groot end� onuytfpreeckelijckintereil by het Lant geleden \ door 't belet gedaen aende gheladen Schepen inet verlicente Koopmanfchap by ons gheaccordeert uyt te varen, oock de moetwilligheyt ghebruyekt by het Krijghs-volck op de platte Landen , onder onfe fubjeitie: hebben wy by rype deliberatie ver- boden ende geinterdiceert, verbieden ende inter- diceren midts defen, aen alle Overilen , Gouver- neurs, Capiteynen ende andere, wefende in dien- fte foo van hare Majefteyt, als vanden Lande, op de felve contributien ofte Sauvegarden yet.te pre- tenderen, in wat manieren't felve fotidemog�i� wefen * ende veel ^mi^,v^Bfc^e ^te lichten ofte op te beuren, op de pene van glrfouden te werden voor ongehoorfame,ende overfulex geftraft te werden�. Maer ordonneren wel expreifelijck, dat den ont- fanck der voorfz Contributieri ende Sauv�'gai- den blyve onder d'adminiilratie Van de Ontfan- gers,hier toe gecommitteert ofte als noch te com- mitteren : Ende dat de Overilen, Gouverneurs, Colonellen, Capiteynen ofte andere tot het lich- ten ende executeren van dien, den Ontfangers by ons daer toe geilelt, fo dickmaels fy des verfocht werden, fullen hebben te doen alle mogelijcke hulpe ende aifiilentie. IX. Efi oock dat gene Burgemeefter�n, Magiitraten vande Steden ofte Plaetfen, Capiteynen oft ander Volck van Oorloge, in dienft op de Schepen we- fende , oft houdende GarnifoenBinde voorfz Ste- den ofte Plaetfen, hen en fullen vervorderen ee- nigh letfel te doen, onder wat pretext het zy, aen de Schepen ende Koopmanfchappen die geladen ende uyt ghevoert fullen worden, hebbende Paf- poort van ons, ofte door onfe toelatinghe vande Convoy-meeflers oft Licent-meeilers refpeftive- lijck,endc dien volgende 't recht daer toe ibaende, betaelt fullen hebben, 't en ware dat bleecke frau- de daer inne gedaen te zijn $ In wekken gevalle fy de felve, fullen mogen aenhoudeh, ende terilont prefenteren aende Collegien vande Admiraliteyt refpeitive, om recht daer over gedaen te werden $ op pene van op 't hooghfte geftraft te worden als ongelioorfamey ende daer en boven gehouden en- de executabel fullen wefen voor de koilen, feha- den ende intereften,diefo wel 't Lant,als de Koop- luyden, Schippers ende andere, door haerlieder belet fullen mogen lyden ende dragen. X. Ordonnerende daer en boven, dat geene Capi- teynen, Officieren, Soldaten ofte andere, van wat Natie ofte qualiteyt fy fullen mogen wefen, haer niet en vervorderen, 't zy in het deur-pa��ren op onfe Patente ofte anderfins, in wat manieren het ware, den Ingefetenen ten platten Lande (onder onfe ghehoorfaemheyt fittende) te befchadigen ofteteexaftioneren, op de penen ende amende» hier voortyden in onfe ghepubliceerde Brieven van PlacatS wel opentlick geexpreifeert, de welc- ke wy willen onverbreeckelijck itadt te grypen, ende gheobferveen: te worden in alle hare Poin- iten ende Artijckelen, al of fy tegenwoordelijc- ken anderwerf waren gbepublieeert. Ende tcii

-ocr page 113-

Monftering� en Wapeninge der Soldaten. 114.

�nde publicati�n te d�en: Procederende ��
doende procederen regens den overtreders valf
dien* tot de penen, ftraff�n ende amenden hier bo-
ven verhaelt, foo verre die h�n a�iiga�n, T�n^�f
eenige gunfte, faveur ofte difiimulati� t�r contra-
rien: want wy 't felve tot vordering� vanden L&hi
de alfoo bevonden hebben te behooren. Gegeven
in 's Graven-Hage den thienden Januarius Atin�
1587. Bardejiw\^vt' Byfpecialeendeexprefl�au^
thorifatie van Syne Excellentie. Maurice de ftaffad
Tho: Mltes, Ter Ordonnantie der Teryei¹»

i»3

teii�vha� niemandS�tendete, OntbiU wel fcherpehjminden den StadthSec�mmitte�rdeAiv� van GelderlXri H�llandt, Zende Over-YiTel,nfl�ci�ren end� Difv defe onfe voorfztie al�mm� doen k

."■

bliceren, daer men gewo�nlicken is uytroepmgen

/. van Langen.

t, f lacaet, '�p.het. fi�c\ Vande Monftering� > ende eenige andere Kgjghs*

t�v�kn Juich hei f�lv�gecorrigeeri endegea�reflcerth. In date den �8 Septemhet I $87

-�? iv e

^egeven, ofte die wy hun hier naer fullen gheveh<

�MB Β � R Τ G rave vari Leyceft�r, Baen-
der-Heer van Denbigh, &c. Stadthouder
, van hareMajefteyt van Engelandt, Gou-
v^ieur ende Capiteyn Generael derVeteenighde
Nederlantfch� Provinci�n. Alf�� wy foo langhs
f�o meer vernemen ende gewaer werden, dat den
ftaet vanden Lande feer wert verkrenckt, door
dieii liet be4eyt �p 't ft��k vande Monftering� van
het Krijgiis-volck, in diehfte inde Vo�ffz Provin-
ci�n weiende, fo ter betalinge van hare Majefteyt,
als vanden Lande niet en is g�weeft, ende als noch
en is f�� g�et �nde bequa�ifi als Wy w�l begeeft
hadderi, Waer d��f verfcheyd�ft faut�n ende abu-
fen zijn bevonden inde felve Monftering� , t�t
gr�oten ondienft� van Itaere Majefteyt, ende van
den felven Lande. Begeerende daer inne te reme-
dieren , hebben wy by advyfe van onfe feer lieve
ende beminde die vanden Rade van State n�tl�ns
onsende naer rype deliberatie daer op gehouden,
goet ende o�rb�it bevonden om te verfien op de
voorfz fa�ken ende abuyfen_# foo veel in ons is,
te committeren eenige CommiiTarifen ordinarif�
der voorfz Monftering�, die haer vafte refidentie
ende woonplaetfe fullen houden inde Steden,
Plaetfen �nae Quartieren, die een yeder van hun
by hare Commiifie fullen w.efen gheafligneert:
O�ck mede eenige andere ordinariie Commiflari-
fen die ons volgen fullen ende onfe refidentie.
Ende ten felven eynde henlieden tevoorfienvan
behoorlijcke end� pertinente Inftru&ie om haren
ftaet daer nae te bedienen. Ende daer en boven
mede te. doen vernieuw � de publicatie van eenige
Poindten ende Articulen in forme van Placate op
oufen naem eettyden ghepubliceert inde Maent
vanjanuariolaetftleden: Midtfga^ers de felve te
vermeerderen ende corrigeren als hier naer volgt.

I�

Eerftelijcken hebben wy ghe�rdonneert ende
g�ftatueert * ordonneren ende ftatueren midts de-
len,.datalleOverften,Capiteyneri,Bevelhebberen
ofte Soldatenpan wat natie ofte qualitey t fy zijn,-
fcto wel ter betalinge van hafe Majefteyt van En-
gelant, als vand� VQorfz Provinci�n ftaende, 'f zy
in Guarnifoenen.ofte te Velde, gehouden.fullen�.
wefen t'obedieren de voorfz CommiiTarifen van
Monftering�, ende de felve te refpeireren gelijck
ottsrfeivew, in 't geene by haer, volgende die Com^,
miifie ende lnftruikiett de wekke wy huaJiebbeo.

un bevolen Tal worden hares lafts aenfieiide;

II.

Tot welck�n eynd�, verfoclit weiend� vMiid�
v�oifz CommiiTarifen, om volgende hare yoorfz
Inftruftie oft laft die fy van �ns, oft die van �hfeii
Raede fullen hebberig monftering� ofte rev�u�te
doen , Vande Compagnieh die wV ha�rg�gef�ii
hebben, ofte hier naer fullen g�veh, en fullen d�
vootfz Overft� ofte Capiteyn�n di� in g��nder-
hande manieren mogen r�fufereri ofte uytftellei�,
onder wat deckfel het zy, �p peyne van gecail�erc
te worden fonder Pafpoort, ende boven defen ge-,
ftraft naer gelegentheyt vander faecken.

III.
Ende fuileri haer bock ni�t mogen behelpen met
ontleende Soldaten ^ Paflevolahts, Borgers, Soe-
telaers, Huyfl�yden,Vrybuyters,�fte and�f� ni�t:
wefende in vaftendienfte van har�VendeIeri,ndch
en doende dagelijckfch� tocht end� wacht; inde�
graet,ofte qualiteyt,daer v�oren fy bekent zijri»
ende treckende de gagien begrepen inde Lyfte by
ons gheaccordeert, op verbeurte dat foo w�ldi�
Gapiteynen de w�lcke in defen fchuldigh bevon-
den fullen worden, als die Pafl�v�janteri^lieftraft
fullen worden met capital� punitie.

1111.
Ende om t� b�ter te mogert voor komen all�
fra�den ende malverfatien in defen g�pleegt, h�b-
ben wygeordonneert ende ordonneren by d�f�ti,"
dat voortaen gene Overften ofte Capiteyn�h,^:f�o
t� Peerde als te voete. en fullen mogen ghev�he�-
nige Pafpoorten abfol�yt, ofte oock ooilof v��r'
eenige dagen: noch �ock eenige nieuwe S�ldat�ii
in dienfte aen nemen, dan om goede ende fuffifa'n-
te oorfaken, ende met wetenfchap ende c�nfent
foo vinden principalen Overften aldaer bev�len-
de,(indien daer eenige is) als vanden vo�rfz C�fh-
miifaris ordinaf is van Monftering�, aildaer hebben-
de fijn gedefigneerc quarti�r: Ende dat dien-voi-
gende de voorfz Pafpoorten r�fpedtivelijck�ri g�-
teeck�nt zij η} f�� Vande voorfz Overften, Capi-,
teyη als Commiflaris. Ende ind i�n ��hig� Hoof-
den , Capiteyneft, ofte andere t�r contrarien de-
den , willen wy dat alle Soldaten (geen Pafpeor�
hebbende gheteeckent) als voorfz is, overal aeh-
gecaft ende gheftraft fullen wofden, als of fy g��n
Pafpoort en haddea* Ende verbieden foo welde»

O ij Voorf�

-ocr page 114-




	Elacat�Q->. 4� Boeck.	*2l6* Capiteynen door haerlieder groote gierigh�ydt, ontfangen hebbende eenige betalinge ofte leenin, ge voor hare Compagnien, haer foo verre in haer debvoir vergeten hebben, dat fy de felve in't ghe- heel ofte grooten deele van dien, t'haeren eygen profijte, behouden hebben, fonder de felve pro- portionelijck aen hare Soldaten te verdeelen, oock dat fy de felve niet en tra�teren naer adve- nantde betalinge die fy vande Heeren ontfangen$ waer af den vroomen ende kloecken Soidaet wel groote redenen heeft hem te beklagen van het quade tra&ement dat fy ontfangen, ende waer uyt vele andere inconvenienten zijn fpruytende: HebBen gheordonneert ende ordonneren midts defen, dat een yegelijck Capiteyn terilont ende fonder eenighuytftel betalinge ofte leeninge ont- fangen hebbende, 't zy van wegen hare Majefteyt ofte vanden Lande, lal 't felve terftont ende fon- der vertreck aen fijne Soldaten hebben uyt' te reycken, ende datinprefentie vanden CorrrniiiTa- ris ordinaris, aldaer hebbendeftjngheaifigneert quartier, proportionelijck volgens een yeders fol- dye,fonder voor haer meer te behouden,dan 't ge- ne pro rata haer is competerende: op pene van (ge- vonden zynde in faute) gecaifeert te worden fon- der Pafpoort, ende voorts gheftraft nae gelegent-, heytderfaecken. IX. Daer en boven om behoorlijcke ordre te ftellen op de mif bruycken die wy verftaen te ghebeuren in't oplichten vande Contributien, uyt wacht der Sauvegarden gheaccordeert» aen die vanden jplatr ten Lande fubjecl:, ende onder den Vyant geleten zijnde, oock op 't groot ende onuytf preeckelijck intereft gheleden, foo by den tramjcquerenden Koopman, als de gemeene faecke,door t belet ge- daen aen de gheiaden Schepen met verlicente Koopmanfchap by onsgeaccordeert uyt te varen, oock de groote moetwilligheyt gebruyckt by het Krijghs-volck, op die gene ten platten Lande on- der onfe fubje&ie ghefcten: Hebben wy met rype deliberatie van Raede verboden ende gheinterdi- ceert, verbieden ende interdiceren by defen, alle Overilen, Gouverneurs, Superintendenten, Ca- piteynen ende andere, in dienfte wefende, foo eer betalinge van hare Majefteyt, als vanden Lande,! op de felve Contributien ofte Sauvegarden yeti�; pretenderen, in wat manieren 't'felve foude mo-^rgen wefen, ende veel min eenige te lichten ofte op te beuren, op pene van ghehouden te worden als ongehoorfame, ende overtreders van onfe Or donnantien, ende over fulcks geftraft te worden: Maer ordonneren w�lexpreifeJijck, datdie pen* ningen te procederen vande voorfz Contributien ende Sauvegarden, fullen gelicht ende ontfangen worden by de Ontfangers, daer toe gheftelt ofte noch te ftellen: Den welcken wy verftaen ende willen, dat alle Overften, Gouverneurs, Superie^ tendenten, Colonellen, Capiteynen ende andere^ (die tot defen verfocht fullen werden) in't execi�? teren ende lichten van dien, alle behoorlijcke voti\* deringe ende affiftenti� fullen hebben te doen. ■ Ende oock dat geene Gouverneurs, Superin- tendenten , Burgemeefteren, Magiftracen vande Steden ende Plaetfen, Capiteynen» ofte ander Volck

yp^rXz Comfniflatifen als die vanden Raedevan State neft�ns ons, gheen der voorfz Soldaten in Rolle te pafleren, noch oock die nieuwe in dienfte ghenomenin haere plaetfe $ dan ordonneren cor- redie daer overgedaen te worden naer gelegent- beyt der faecken. �■,< _f;_;/ v.. , ₄, Verhiedende ende interdicerende daer en boven wel exptefl�lijcken allen Overften, Ritmeeilers, Capiteynen, geen afgedanckte Soldaten in hunne Compagnien te nemen, ten zy dat hen blijcke van de Pafpoorte in forme als boven �nderteeekent, ten ware de gene die gelicentieert ofte afgedanckt f�llen zijn eheweeft voor de publicatie van defe: Pe welcke lullen beftaen met Pafpoort alleenlijc- ken, geteeckent by hare Capiteynen onder welc- ke fy laetft gedient hebben, ofte dat fy van te voo- ren vry waren. VI. Ten. eynde geen Soldaten foo te Peerde als te Voete, foo vermetelijckenen zijn teverloopen van hare Capiteynen fonder behoorlick Pafport: Willen ende ordonneren wy dat alle de geene die bevonden fullen w�rden verlaten te hebben hare Compagnie fonder behoorlijck Pafpoort (foo voprfr is) fullen geftraft worden met de d�ot fon- der ghenade, endedatdie Capiteynen de felve in dienfte weder aen-genomen hebbende, gehouden fullen worde voor deelachtigh vanden mif bruyc- ke, ende dien-volgende mede capitalijck gecorri- geert fullen worden. ' ,v'�.'^/ �' VII. ,1;;, ,. Voorts, aengefien wy volkomelijck gheadver- teert zijn, datter veele frauden ende abuyfen ghe- fchie4en inde Borgeryen, die haer voegen onder het fcrijghs-volck, ordinaris gariijfoen houdende inde Steden ende Plaetfen haerder refidentie, waer door 't Lant groot intereft is lydende; Oock dat de Capiteynen haere Vendelen met vreemde Nati�n vermengden , veroorfaeckende groote confufien inde Monfteringen: Hebben wy (om merekelijcke redenen ons daer toe moverende) geprdonneert, gelijck wy ordonneren mits defen, Dat nu voortaen geene Overften in Steden ofte Plaetfen van haere Garnifoenen en fullen mogen aen nemen eenige Borgers ofte Inwoondersvan dien, gheduerendeden tijdtvan haergarnifoen, noch oock in hare Compagnie eenige andere Na- tie , dan is de gheheele C ompagnie. Ende by foo verre fy eenige aireede hebben aen ghenomen, or- donneren wy dat fy de felve terilont cafieren.ofte tenlanghften binnen een Maent, ende andere in hare plaetfe nemen, 't en ware hen 't felve ander- fins by exprefl�n fchriftelijcken oorlof van Ons, ofte van die van pnfen Rade van State toe gelaten ware, ende dat de namen ende toe-namcrt vaft de Soldaten (van andere Nati�n wefende) geexpref- feert waren inde felve Acte, om t'allen tyden die gekent te worden: In wekken ghevalle noch wy willen datter over de vijf ofte fes ten h�oghften in elcke Compagnie niet en fullen wefen, alles op ?>ene van inde Monfter-rolle,noch in't fluy ten der elver, niet gereeckent te worden. > vin. , Ten eynde mede voorfien worde in't geene wy (t'onfen leetwefen) hebben verftaen»dat eenige

-ocr page 115-

Monfteringe en Wapeninge der Soldaten.

ende gheobfefveert te worden in alle hare Po�i-
dlen ende Artijckelen | aloffy tegenwoordelijck
anderwerf ende van nieuws waren ghepubliceert.
Ende alfoo wy willen dat alle de vo�riz Poin&en
onverbreeckelijck onderhouden worden, ghebie-
den ende bevelen wy alle Overiten,Gouverneurs,
Superintendenten,Colonellen, Capiteynen, ende
alle Volck van Oorloge, fo ter Zee, op de Revie-
ren, als te Lande dienende, datfyhaereenyeder
in fijn refpeit na de felve fullen hebben te dragen
ende gehoorfamen, fonder de felve in eeniger ma-
nieren te overtreden, ofte ghedoogen overtreden
te worden in eeniger manieren. Ende ten eynde
niemandt eenige ignorantie van defeenhebbete
pretenderen, Ontbieden wy daerom ende bevelen
wel fcherpelijck onfen lieven ende f�er beminden
de Stadthoudersende Staten, ofte hare Gecom-
mitteerde Raden vande Provinci�n refpedtive van
Gelderlant ende 't Graeffchap Zutphen, Hollant,
Zeelant,Utrecht,Vrieilant ende Over-Yff�l,ende
alle andere Jufticieren, Officierenende Dienaren
(des verfocht zynde) dat fy defe onfe Ordonnan-
tie alomme doen verkondigen, uytroepen ende
publiceren, daer men gewoonlijck is uytroepinge
ende publicatie te doen-.procederende ende doen-
de procederen tegens d� overtreders van dien, tot
de penen, ftrafl�nendeamendenhierbovenver-
haelt, foo verre diehaeraengaen, fonder eenige
gunile, faveur ofte difilmulatie ter contrarieni
Want wy 't felve tot vorderinge vanden Lande
alfoo bevonden hebben te behooren. Gegeven in
's Graven-Hage denxxviij September anno 1587.
Ende was gheparaphreert,/. Teellimk. Ende on-
derteyckent, R. Leycefier. Ende wat leger ftondt
gefchreven, Door Ordonnantie van Sy ne Excell.
Ende onderteyckent, Chr. Huygens.

Volck van Oorloge ter Zee, op de Rivieren ofte
Sande indienftewefende, ben en lullen-ver-
vorderen eenigh letfel te doen, onder wat pretext
�etTyaende Schepen ende Koopmanfchappen

die geladen ende uy t gevoert fullen worden heb-
benle Pafpoort van ons, ofte door onfc toelatin-
ehe vande Convoy ofte Licent-meefters refpedti-
iKende dien volgende 't recht daer toe ftaen-
de, betaeldt fullen heUen, 't en ware dat bleecke
fraude ofte bedrogh daer inne ghedaen te zijn ₅ In
wekken ghevalleTy defelve, midts (lellende eerft
ende al vloren feeckerhevt voor de koften (in-
dien't onderfoeck t'onrecht ghedaen worde) ful-
len mogen aenhouden, ende tetftont prefenteren
aendeCollegien vande Admiraliteyt refpeftive-
lijck, om Recht ende Juftitie daer over ghedaen te
worden; op pene van op 't hooghfte gheftraft te
worden als ongehoorfame, ende overtreders van
onfe Ordonnantien, ende daer en boven ghehou-
den ende executabel fullen- wefen voor de kollen,
fchaden ende intereflen, die foo wel het Lant, als
de Koopluyden, Schippers ende andere, (door
haerlieder belet) fullen mogen geleden ende ghe-

draeen hebben.

⁶ XI.

Ordonnerende daer en boven, dat geene Capi-
teynen, Officieren, Soldaten ofte andere,van wat
Natie ofte qualiteyt fy fouden mogen wefen, hen
niet en vervord�ren,'t zy in't pafferen ofte weder-
pafieren op onfe Patente ofte anderfms, in wat
manieren dat het ware,de Ingefetenen ten platten
Lande, onder onfe obedientie fittende, te beicha-
digen ofte exa&ioneren, op de penen ende amen-
den hier voortyden in onfe gepubliceerde Brieven
van Placate wel opentlick geexpreffeert, de welo
ke wy willen onverbreeckelijck ftadt te grypen

Placaec ,op 'tfluc{vande Monflermge. In date den 8 Meert \ 5 ??.

velhebberen ofte. Soldaten, van wat Natie ofte

3ualiteyt fy zijn, 't zy in Guarnifoen ofte te Vel-
e, ghehouden fullen wefen behoorlijck te refpe-
fteren den Commiffarifen vande Monfteringe ge-
ftelt,ofce noch te ftellen, in alle't geene fy .volgen-
de haeren laft ende Ampts-halven haer voor dra- �
gen lullen. /

II.
Dat fy mede verfocht zynde vande voorfcbre-
ve Commiflarifen, om Monfteringe ofte reveu�' te
doen vande Compagnien die fy in dienfte vanden
Lande onder haer hebben, ofte hier naer fullen
mogen verkry gen, de felve monfteringe ofte re-
veu� in geenderhande manieren fullen mogen re-
fuferen ofte uyt ftellen, onder wat deckfel het zy,
op pene van geftraft te worden naer gelegentheyt
vander faecken.

III.
Dat voorts gheene Pafl�volants, 'tzy Bur-
gers , Huyfluyden , Vrybuyters , Soetelaers ,
ofte andere hen ter Monfteringe fullen mogen
prefenteren onder eenige Compagnie, inde welc-
ke fy niet datelijck in vaften dienfte, ofte te voo-
ren by den CommuTaris gheinroHeert zijn, tocht
ende wacht met de felve nouden, 4e geordineer-

O �j de

1E Staten GeneraelderVereenighde Ne-
j derlanden, Allen den geenen die defe ful-
; len fien ofte hooten lefen, Saluyt. Alfoo
wy foo langhs foo meer vernemen ende
g�waer worden, dat den itaet ende middelen van
den Lande feer worden gekrenckt, door dien het
fluck vande Monfteringe vanden Krijghs-v�lcke
in dienfte der voorfz Provinci�n wefende, ghe-
komen end� verl�open is , in een uytnemende
groote confufie ende difordre, niet alleen tot
groot naed�el vande Landen , maer oock vande
vroome Soldaten den Lande dienende , aen den
wekken, midts de frauden inde monfteringe ghe-
fchiedende, haere behoorlijcke betalinge niet foo
wel en kan ghedaen worden, ende de welcke daer
door met meerder, tochten ende wachten worden
befwaert, fulcks dat noodigli is daer inne verfien
te worden: Soo hebben wy by deliberatie van die
vanden Raede van State der voorfz Provinci�n,
ende haer rype deliberatie daer op gehouden, ge-
�td�nneert ende gheftatueert, ordonneren ende
ftatuerenbydefen, de Poinft'en ende Articulen
hier naer volgende,.

I. ■<■ ' tl'.*,'-,

Eerftelijck, dat alle O verfien, Capiteynen, Be-

-ocr page 116-



	;...'■ io₄Tk. t.Deel. 220 Volgende terftont haren" itaet ende� Compagnie impet�abel fullen zijn, ende voorts arbitralijek gheftraft fullen worden nae ghelegentheyt vande faecke. ,.- , \ VI �. Verbieden voorts alle Overften ende Capit�y-< nen in Steden ofte Plaetfen van hare garnifoerien* aen te nemen eenige Burgers, Soetelaers ofte In- woonders van dien, gheduyrende dentijdtvan haeren Guarnifoene aldaer, noch oock in haere Compagnie eenige andere Natie dan de gheheele Compagnie en is : Ende by foo verre fy eenige aireede hebben aen-ghenomen, ordonneren wy, dat fy d� ferve terftont af danck�n, ende andere iii haer plaetfe nemen, 't en ware haer 't felve ander- fins by exprefi�n fchriftelijcken oorlof van Ons, ofte die van onfen Raede van State toe ~ ghelatea ware, ende dat die namen, ende toenamen vande Soldaten (van andere Natie wefende) gheexpref- feert waren inde felve Acte: Alles op pene van in de Monfter-rolle, nochte in 't fluyten der felver niet gefeeckent te worden. VIII. Ende ten eynde het inhouden defer alomme mach worden onderhouden, Soo ontbieden ende beveelen wy alle Gouverneurs, Krijghs-Over- ften , Capiteynen, ende ander Volck van Oor- loge , in onfen dienfte wefende, ende alle» an- deren die 't felve eenichfints aengaenmach, dat fy defe onfe beveelen fullen hebben te achtervol- gen , ende doen achtervolgen, foo veele 't felve haer aengaet, op de peynen hier vooren verhaelt. Ende op datniemandtvan het inhouden defer ig- norantie enpretendere,ofte �nwetenfehap daer af en hebbe, Ontbieden wy daerom ende beveelen wel fcherpelijck onfen lieven ende feer bemin- den , de Stadthouders ende Staten, ofte haere Gedeputeerde Raeden vande Provinci�n, refpe- ctive van Gelderlandt ende het Graeffchap �ut- phen , Hollandt , Zeelandt, Utrecht, Vrief- landt ende Over-YiTel, ende alle andere Jufticie- ren, Officieren ende Dienaren, des verfochtizfjn- de,dat iy defe voornoemde Ordonnantie alornme doert verkondigen, uy troepen erid� publiceren, daer men ghewoonlijck is uytroepinge ende pu- blicatie te doen : Procederende tegens de over- treders van dien tot de penen ende amenden hier boven verhaelt, fonder eenige gunfte , faveur ofte diffimulatie ter contrarie j Ende dit alleen-* lijck by provifie, ende tertijdt toe anders daer op fal wefen voorfien: Want wy 't felve tot vor- deringevanden Lande alfoo hebben bevonden te behooren'.
3L19 ' Piacateo-r. ^Boect de gagie wecken, nae dengraet ofte qualiteytdaer inn�fyjbekent ftaen, dndevoortsfchuldighzijn de felve Compagnie te volgen, ende by de felve te bly ven te Water ende re Lande, waer die ghe- fonden fal mogen worden: Nochte dat gheene Overften of Capiteynen haermet alfukke, ofte andere ontleende Soldaten en fullen mogen be- helpen % _ropv peyne dat foo wel de Capiteynen, haere Lieutertanten , ende anderen Officieren die in defen fchuldigh bevonden fullen worden, als oock de Pafl�volants, gheftraft fullen worden metcapitalepunitie, naer ghelegentheyt vander faecke. ■�: , ?. mi. Dat mede niemandt hem en fal vervorderen hem anders in het infchryven ofte monileren te noemen , 'dan* met fijnen Chriften Naem , met den toenaem die hy inde wandelinge heeft, ende meeft bekent is, "ende de plaetfe van fijne ghe- boorte, op peyne dat die bevonden wort contra- rie ghedaen te hebben, op der daet ghecafl��rt, terftont gheapprehendeert, ende voorts arbitra- lijck geilraft fal worden naer gelegentheyt vander faecken. .^:::; v. Inde op dat de felve Monfteringe by den Com- miflarifen te feeckerder gedaen, ende vele frauden die bevonden zijn,verhoedt mogen werden, heb- ben wy geordonneert,ende ordonneren by defen, alle Overften ende Capiteynen, fo te Paerde als te voet,dat fy vande Ruyteren ofte Soldaten by hun eens in moniteringe gepai��ert, ofte die fy hebben d�en inrolleren, lullen ghehouden zijn te verant- woorden, ende dien volgende geene Soldaten ful- len mogen af dancken, dan om goede ende fuffi- fante oorfaecken ende redenen, ende by confente vanden Krijgs-Overften in het quartier daer eeni- ge zijn. Ende voorts fo wanneer {y eenige Solda- ten in dienfte fullen aen nemen, ette anderen Paf- port geven, 't zy abfoluyt ofte voor eenige dagen, dat iy daer van advertentie fullen doerr aenden CommiiTaris in het quartier refpective geftelt, en- de dat dien volgende de felve Soldaten haervoor den CommiiTaris fullen prefenteren, om byhen toede notitie gehouden te worden,fo van d� dach er aenkomfte als afganck der felver. Ende vande gene die doot, ofte als Schelmen verloopen fullen zijn, dat daer van volkomelijck ende behoorlijck birjeke vanden dach dat de felve geft�rven oft ver- loopen fulle wefen, op pene dat die anders gefeyt fullen worden af gedanckt, aen genomen, verlof f hegeven, gheftorven ofte verloopen te zijn, dat e felve uyt de Lyfte ghehouden fullen worden federt de laetfte monfteringe, ofte eerfte aen ne~ minge. ? VI. Dat mede alle de geene die voortaen bevonden fullen werde verlaten te hebben hare Compagnie, fonder Pa�port vanden Capiteyn daer fy laetft on- der geinrolleert fullen zijn,fullen geilraft worden met de doot fonder genade. Ende dat de Capitey- nen die de f�lve (fulcx wetende) in dienfte weder aen genomen Hebben, ghehouden fullen worclen voor d�ekclitigli van 't mif bruyck, ende dat dien

		Gegeven in 's Graven-Hage den achtiten Mar- tij Anno vijfthien-hondert negen - en - tachtigh. Was gheparaphreert, S. Meynertfz, "� Onder ftondt, Uyt bevel van myne Heeren de Staten Generael der Vereenighde Nederlanden, Noch leger ^er Relatie vanden Rade van State der fel- ver . �nderteeckent, Cilftn. 4. Pfa

-ocr page 117-

M�rtftering� �h Wdpeiling� der Soldaten* iiz

Placaten mnden 4 Februari) 1599, end� 17 -AgirfS i6i}₃bp 'φρ{

ande Monfle$nge, tot voorkominge van allefrauden in'/ Compleet houden vande Compagnien,

il Ι

de Raden der Provinci�n: W�lvetftaend� dat boven
dien al evenwel egeen Ritmeefter, Capiteyn,Offi-
cier oft Soldaet uyt Frpntieren fullen mogen ver-
trecken, fonder confent vanden Gouverneur ofte
Commandeur vande plaetfe -. welck confent niet
langer en fal mogen gegeven worden als van thien
oft veerthien dagen, Alles op pene voor de eerfte
reyfe van op de Mbnfteringe niet goet ghedaen te
worden, ende te verliefen een Maent van haere
foldye, ende voor de tweede reyfe �p arbitrale

correctie.

III.
χ Ordonneren oock voorts, dat van nu voortaen aen
geen Colpnets, Capiteynen, Oficieren ende Soldaten van
vreemde Nati�n, wie, oft van wat aenfien oft qualiteyt
fy oock mogen zijn, verlof, om in heur Landt te mogen
trecken, ende heur eygen affairen verrichten, en fal lan-
ger m�genghegeven worden, als ten uyterflen voor vier
otdinarife hopende Maenden, mits datfyluyden refpecll�
velijck hunne gagien aen 't Landt fullen flaende houden
tot hunne wederkomfle, om als dan daer af met kenniffe
vanfaecken ghedifponeert te worden > Ende foo hun noch
ly Syne Excell., oft Raedt van State, f haren verfoecke
noch voor een Maent, twee oft drie, continuatie van 't
felve' verlofgegunt wort, daify voor den f elven overigen
tijdtgeen trattemeni enfullan genieten, noch eenighjins
mogen pretenderen ; Ende foo fy dan daer en boven noch
eenigeh tijdt uyt blyven, dat heurenfiaet, Compagnien
ende Of kien fullen wefen impetrabel, ende aen anderen
geconfereert warden.

1III.
Dat voorts alle Overften, Capiteynen, Bevek
hebberen ende Soldaten, alomme behborlijck
fullen hebben te refpe&eren de CommiiTarifen
vande M�nfteringe, ende anderen tot de Monfte-
ringe by ons, onfen Veldt-heer,den Rade van Sta-
te , d� Staisn vande refpe&ive Provinci�n, ofte
hare Gecommitteerde Raden, te laften, in heuren
laft ende Ampte, ende by'de felve vermaent zyn-
de om M�nfteringe oft Reveu� te doen, terftonts
fonder eenige weygerinee daer toe gereet 6 fullen
zijn, alwaer 't oock dat den Ritmeefter,Caplteyn,
Lieutenant, Cornet ofte Vendrich abfent waren,
op pene van caifatie, ende vordere arbitrale eor-
re&te.

V.
Ordonneren mede dat de Ritmeefteren ende
Capiteynen voortaen op de M�nfteringe fullen
hebben te prefenteren, alleenlijck oprechte ende
waerachtige Soldaten, wefende goede kloecke
Mannen, totte wapenen die fy voeren bequaem,
ende heure foldye weerdigh, behoorlijck ghewa-
pent,volgendea'�rdre opte wapeninge gemaeckt
ofte als noch te maecken, ende op de penen daer
inne begrepen,die op heuren eedt ende volkomen
tradtement, ghehouden zijn de Compagnie alom-
me te volgen, tocht ende wacht te doen, fonder
eenighfints onder heure Compagnie te prefente-
ren eenige 4 Domeflicquen van Gouverneurs, Com-
mandeurs, Rit meefler softe Capiteynen, Burgers, tant-

E Staten Generael der Vereenighde Ne-
derlanden , Allen den genen die defe ful-
; len fien oft hooren lefen, Saluyt. ι Alfo
' dag�lijcks ibo langhs foo meer bevonden
Wtift datdeordre ende punctuele voorfieninge,
die eeVtijts met groote forghvi�dighey t geftelt is
ση 't fluck der M�nfteringe, 't zy by nalatigheyt
oft verfuym, foo weynich wort betracht ende na-
gekomen , als of die noyt en ware ghemaeckt oft
ucpubiiceert: Sulcks dat de gemeene faecke,ende
debefchermingederfelver, daerdoor lichtelijck
in 't uyterfte gevaer fo�de mogen geraeck�n, de-
wyle men klaeilijck bevindt, dat de Garnifoenen
te Velde ghetrocken, oft elders ghebruyckt wor-
dende, in 't getal der Koppen leer veel verfchillen
van 't getal der Rollen daer op fy gemonitert zijn,
ende haere foldye ghenieten: Ende dat wyover
fulcks achten meer als rijdt te wefen daer in al
noch wel fcherpelijck ende ftrengelijck te verfien.
S O O 1S Τ, dat wy wederom gerefumeert heb-
bende de vootgaende Ordonnantie ende Placaet,
liae verfcheyden communicatien hier op metSy-
ne Excell. ende den Ra�de van State ghehouden,
hebben nae ernftige deliberatie, met advijs van
Syne Exeell. ende den Raedt van State, wederom
van nieuws gheordonneert ende gjheftatueert, or-
donneren ende ftatu�r�n mits delen wel uytdruc-
kelijck, alle de Poin&en ende Articulen hier nae
volgende, om daetlijck fonder eenige naelatinge
precifelick betracht ende naegekomen te worden,
op de penen ende ftraffen inde felve Articulen
vermeit, die wy oock willen fonder eenige ooch-
luyckinge, diillmulatie, aenfien ofte verfchoonin-
ghe van Perfoonen ,� daetlijck gheexecuteert te

worden.

^ Ende -v��r eerjl ordonneren wy wel'exprejf�lick_tdat
geme Commijfarifen der Monfleringen, hun [uilen on-
der fiaen eenigerhande giften φ gaven, gratuiteyten ofi
prefentcn in 'tminfie te nemen, oft genieten, dire�elick
noch mdiretielick, van eenige Coloneh, Ritm�efleren,
Capiteynen, oft andere Krijghs Officieren, noch vande
felve met maehyden oft defroyementen hun laten iratle-
ren, op pene van daetlijcke cajfatie voor de Gevers ende
Nemers, foo wel voor als nae de Monfieringe, aenden
Commijfdris felve, ofte aen y e mant vanden fijnen.
«II.

Dat voortaen geen Ritmeefter ofte Capiteyri,
fichvan fijne Compagnie langer en fal mogen ab-
ienteren als thien dagen, ende om wettelijcke re-
denen , ten zy by fchrifteKjck blijek ende 3 volko-
men confent ofte bevel van ons, 4 Sijn Excell., den
Rade van State,oft den Stadthouder, oft Gecom-
mitteerde Raeden vande Staten vande refpedtive
Provinci�n; Ende egeen Lieutenant,Cornet,V�n-
dnch ofte andere Officiers, fonder confent van
nareh Ritmeefteren ofte Capiteynen, den-wek-
ken wy beladen egeen langer confent te geven als
Voor veerthien dagen: Endefo 5 hun vorder con-

accordeert worden $alsby Om, Syne Excelh, den iuyden, Soetelaers,Vrybuyters, Soldaten van an
&ade van State.oft den Stadthouder, oft Gcc�mmittecr- l dere Compagnien , Pafl�volanten , ort anderen
^J ^J ^r egeen

-ocr page 118-




		Placaten-j* 4,Boeck	224 tot lafte vande Generaliteyt, pfte op de repartitie vaneen ander Provincie, mits dat fy iii 't doen va� de felve Monileringe, fecretelijck den Raede van State fullen adverteren om confufie te fchouwen,, ende dat de Rollen vande Monileringe aen den Raede van State fullen worden ghefonden, om te bevelen dat de betalinge daer nae werde gedaen. X. Ordonneren mede, dat voortaen de 10 Capi- teynen niet en fullen mogen onder heure Com- pagnie tot Soldaten aen nemen eenige Burgers ofte Inwoonders van de Frontier-ileden ofte Sterckten daer fy Guarnifoenen fullen houden, nochte eenige Huyiluyden ofte Landtluyden op een myle nae de felve plaetfe woonende, 4 op pene van een Maent folts te verbeuren van elcke Perjooue daer tegen aen te nemen, half voor den Aen brenger, en- dehalf voor den Commijfaris, oft gheheelvoor den Aen� brenger, indien de kennijfe aenden Raedt wort ghedaen. Verklarende voor Frontier-ileden ende Sterck- ten alle de Steden, Sterckten ende Forten die van wegen de Generalitey t jegenwoordigh gehouden worden in Brabandt ende Vlaenderen. Item, alle de Steden, Sterckten ende F�rtreffenin Gelder- landt, Graeffchap Zutphenende Over-Yflel, ge- houden over de Wael ende YiTel , midtfgaders Thiel, Knodfenburgh, 's Gravenwaert, Aernhem ende Hattum. Item, in Hollandt, Geertfuyden- berge, Heufden, Gorchum, Louvefteyn, Wor- chum, Douveren, Noortdam , Glundert ende Bommenede. In Zeelandt,de Stadt ende 't Landt vander Tholen -. Groeningen , Coevoerden , 11 Bourtange, Bellingewolilerzijl, Reyde, Delf- zijl, Steenwijck, HaiTelt, Cuynder, Blockzijl, Swartefluys, 4 Meurs, Brevoort, Emmerick, Rhees_yGenn�p, Ravefleyn ende Graef.* Verbiedende mede, dat fy egeen Burgers ofte inwoonders vande an- dere Steden, Sterckten ende Forten vande Ver- eenighde Nederlanden, daer fy Garnifoen fullen houden, noch eenige Huyiluyden ofte Landtluy- den en fullen mogen onder heure Compagnie aen nemen, dan op den ordinaris eedt ende dienft, fonder beloften, dat fy in 't vertrecken van 1 % het Vendel fullen worden ontilagen, op pene vande felve inde Monileringe niet goet ghedaen, maer datelijck ghecafl�ert te worden , ende arbitrale ftrai��, 4 ende een Soldaetspaye van een Maent voor denAenbrenger. XI. Ordonneren mede, dat voortaen onder e�eke Cornette ofte Vendel, maer een Soetelaer, Sol- daet wefende, en fal mogen wefen, ende daer toe fehriftelijck befcheet vanden Ritmeefter ofte Ga* piteyn fal hebben, op pene dat de goederen die by den anderen Soldaten ofte hare Vrouwen te koop gheftek oft verkocht fullen w orden, verbeurt ful- len wcfen. XII. Item , dat de Ritmeefteren ende Capiteynen niet en fullen vermogen van nieuws aen te nemen, ofte af te dancken eenige Ruy teren ofte Soldaten; dan alleenlijck op de Monileringe , ende dat by kenniife vande CommiiTarifen, ofte Gecommit- teerde op de felve. Ende foo middelertijdt eenige Soldaten waren geftorven, ofte oock voor Schel- men mochten zijn wech geloopen, fullen gehou- den
	123	Placaten-j* 4,Boeck

egeert volkomen gagie treckende, ofte inden eedt �nde f�bje&ie haerder Compagnie , ornme de fel- ve alomme te volgen, tocht ende wacht te doen, niet ftaende,t)p pene van caifatie, 7 voor de Ritmee- fiers ende Capiteynen in fraude bevondenjonder minder ftraffe te mogen deer eieren; Oock [onder hoope van par- don, ofte immermeer weder tot flaet van Ritmeefier ofte Capiteyn te mogen komen, ende daer en boven arbi- trale correflie naer extgentie vande faecke.' Ende de Paffevolanten de eerfle reyfe openbaerlijck flrengelijck ghegeejfelt, ende voor de tweede reyfe met te koorde ter doot geflraft te wordenjonder diepeynen mede te mogen mitigeren. Authoriferende ende belailende de Gecommitteerde op de Monileringe, ende haere Afliftenten, de Fraudateurs metter daet te doen ftellen in handen vanden Provooft , ende voorts de voorfchreve penen te decreteren ende doen executeren. VI. x Ende omme te beter tegen allefrauden te voorfien, Ordonneren wy, dat alle Krancken daetlijck op de Mon* fleringe, ofte andere plaetfe by den Commijfaris daer toe te ordonneren, t'famentlijck fullen moeten geprefenteert worden, finder eenige tepajferen, als die daer ghebracht fullen zijn. VII. Ende ten eynde des te beter voortaen jegens allen frauden mach worden voorfien, Hebben wy geordonneert ende ordonneren by defen, dat bin- nen 's Jaers de felve fullen mogen worden aen ge- bracht by een yegelick,oock by Perfoonen(egeen CommiiTarifen, Ritmeefteren oft Capiteynen we- fende) die de felve fullen hebben ghedae η, ofte daer inne deelachtigh geweeil, ende dat den Aen- brenger fulcks bewyfende, boven het pardon van fijndeli�t., fooverrehyculpabelis, voorrecom- penfe fal genieten 8 twee hondert ponden van veer- tigb grooten 't pont, 4 te repeteren vanden Capiteyn ofte Ritmeefier die de frauden fullen doen, boven de an- dere ordinaris peyne η s �ftde 10 hy S oldaet is, boven dien met verhooginge van befoldinga&ofte eenige Ampten daer toe hy bequaem is, vergolden wor- den, ende andere van gelijcken met andere ftaten ende Officien. VIII. Belaften ende bevelen voorts, wel exprefl�lijck allen ende een yegelijck vande CommiiTarifen van de Monileringe , ende andere totte Monileringe te committeren, op haren eedt, meeneedigheyt, privatie van hare Officien, ende vorder arbitrale corre&ie, oock metter doot gheftraft te worden, niet een Perfoon meer inde Monfter-rolle goet te doen, ofte te paf��ren, als die oprechtelijcken on- der elcke Cornette Ruy teren endeVendeWuiech- ten airuelijck dienen , ten diende bequaem zijn, tocht ende wacht houden, ende het Vendel alom- me fchuldigh zijn te volgen, ende die fy t'elcker Monfteringe prefent fullen vinden, fonder oock eenige morte-payen voor Wachtmeefters oft an- deren, onder eenigh pretext te paiferen. o Authoriferende de Gecommitteerde Raeden vande refpeftive Provinci�n, CommiiTarifen 4 oft andere Gecommitteerden, te mogen fchicken inde andere Provinci�n, om de Ruy teren ende Knech- ten aldaer te moniteren, oock die geene itaende

-ocr page 119-



	Monfteringe en Wapeninge der Soldaten\| i%6
	Monfteringe en Wapeninge der Soldaten\| i%6
H5 den zijn wel pertinentelijck, ende by behoorlijc- ke certiftcatie,infonderheyt vande Weerden daer fulcke trelogeerc hebben, te doen blijcken vanden otecyfen tijde dat fulcke geftorven ofte verloopen zijn op pene dat die anders gefeyt fullen worden af eedanckt, verloigegeven, geftoryen, verloopen ofte aengenomen te zijn, ghehouden fullen wor- den uytte Lyfle te zijn federt de lefteMonfterin- ge, ende de nieuwe aengenomen en fullen ni�t ge- reeckent worden, dan vanden dach vande aenne- minge, by kennilTe vande Gecommitteerde tot de Monfteringe: Ende fullen tot dien eynde alle de Compagnien ten minften twaelfmael in't Jaer ge- mohftert worden. XIII. Bevelen voorts alle Ritmeefteren ende Capi- teynen,heure Compagnien qgefladigh compleet te 13 houden, ende de Monfleringe ghedaen xynde, aenden Commijfarisover teghevenpertinente Rollen,conform, ende volgende de voorgaende: Innehoudende perti- nente verklaringe, eerft van alle Officieren vande Compagnie, ende daernae vande Ruyteren ofte Soldaten, onder elck Rot oft Corporaelfchap die- nende, met pertinente verklaringe achter de felve Rolle, wat nieuwe Ruyteren oft Soldaten van Maent te Maent, Monfteringe tot Monfteringe fullen wefen aengenomen, midtfsaders voor den Naem van elcken Ruyter ende Soldaet, de gagien die elck inder waerheyt is treckende, ende voorts 't felve te doen den leften dach van elcke Maent; 4 ende in allen gevalle geen Samen meer inde Rollen te Pellen, als die in acluelen dienfl zijn, immers niet exce- derende 'tghetal vande befiellinge der Compagnie, op pene van een Maent folts t'elcken by den Ritmee- fter oft Capiteyn in ghebreecke zynde, te verbeu- ren, fonder dat de CommiiTarifeneenige andere Rollen fullen mogen aen nemen, op pene van caf- iatie vanden CommiiTaris ofte Schryver, die an- der Rolle fal aen-ghenomen ofte voor-ghedragen hebben. XIIII. � �nde fullen niet alleen de Ritmeefteren, Capi- teynen, Lieutenanten, Cornetten ende Vendrigs, maer oock de Quartier-meefters, Sergeanten en- de Corporaels vande Cornetten ende Compa- gnien , ghehouden wefen de Rollen te teeckenen, ende op haren eedt te verklaren, dat de Ruyteren ende Knechten, fulex die op de Rolle geftelt zijn, oprcchtelick onder de Cornette ofte Compagnie dienen, op pene van caflatie, ende arbitrale cor- rectie. XV. % Ende fullen de Ritmeefiers ende Capiteynen hellen aenden Commijfaris over te leveren drie rollenjaer van hy Commijfaris de twee fal fchicken aenden Raedt van State, ende een ly hem houden. XVI. Niemant en fal hem vervorderen in 't aenfchry- yen oft monfteren hem te doen noemen met eeni- gen yerfierden naem ofte toenaem, dan met fijnen eygen Chriften naem, ende gewoonlijcken, ende tinde wandelinge wei-bekenden toenaem, mitfga- ers de plaetfe van fijne gheboorte, op pene van terftonts, ende opter daet arbitralijck gheftraft te worden. Ende en fullen egeen Ritmeefters ofte Capiteyns mogen toe laten, datyemandt anders
		als voorfz inde Rolle gheftelt wort, op pene datfe niet en fullen ghepaifeert worden, ende arbitrale correctie. XVII. 14 Sullen voorts alle Commijfarifen, tot dien eynde oock de nacht ende dach-wacht mogen befoecken, ten wekken eynde de Sergeanten Majors ghehouden fullen ■zijn de Commijfarifen het 1 Voort ψ geven. XVIII. Alle Ritmeefteren ende Capiteynen fullen fon- der eenigerhande weygeringe, hebben te ghedoo- gen de betalinge hooft voorhooft, ende loo verre 't felve voor eenigen rijt niet gedaen en wort, ful- len heure Soldaten van heure lopende foldye per- tinente ende rechtveerdige afreeckeninge doen, ten minften alle twee Maenden,fonder langer,en- de dat ten by wefen vande CommiiTarifen vande Monfteringe, ofte anderen daer toe fpecialijck te deputeren; Ende tot dien eynde fullen de Ritmee�* ftereji ende Capiteynen, t'elcker reyfe aen den CommiiTaris vande Monfteringe hebben aen te geven den tijdt vande lefte afreeckeninge, op de verbeurte van een Maent gagic voor heure Perfo- neh. Ende fullen de CommiiTarifen binnen acht dagen daer nae gehouden zij η, de Provinci�n, op wiens repertitie de Compagnien ftaen, daer van te adverteren, op de verbeurte van een Maent van heur trac"tement. XIX. De Ritmeefteren ende Capiteynen en fullen voortaen niet vermogen voor meer als ten hooch- ften tot fes Soldaten toe uyt heure Compagnie, ende oock niet langer als voortwaelf, ofte ten langhften veerthien dagen, doch niet anders als in noodigen faecken ( die fy inden verlof-brief» mitfgaders de plaetfe waer fy gaen, fullen expref- feren) verlof t� geven, ende dat oock niet anders als met kennuTe yande Gouverneurs, ofte Com- manderende, ende den CommiiTaris die daer ter plaetfe foude mogen zijn, welcke alfoo verloofde oock niet en fullen goet gedaen worden, dan mits perfoonlijcken verlchijnende op de eerfte naevol- eende Monfteringe, ten ware nochtans dat eenige Soldaten by laft vande Gouverneurs vande Pro- vinci�n , op eenige exploicten van Oorloge waren uyt-ghefchickt, die niet en fullen uyttrecken dan gelijck hier naer volght. � XX. Namentlick dat gene andere,'t zy te Peert ofte Voete,en fulleft mogen op exploiclen van oorloge uytgefchickt worden, clan oprechte Soldaten in actuelen dienft, ende geene Vrybuy ters wefende» ende dat ni�t in minder getal als van vijf en twintig t'ef��ns, ten ware op convoy, volgens 't geene na befchreven ftaet, ofte by eenich kleyn ghetal op kontfehap, daer van den Gouverneur ofte Com- mandeur der plaetfe dan oock wort ghehouden te verantwoorden, welcke uyttreckende Peert ofte Voetvolck, wefende in getal van vijf en twintigh, fullenbeleyt worden meteenen Corporael,Adel- borft oft Sergeantjwefende boven de xxv, tot vijf- tigh toe, ofte daer onder, met eenen Lieutenant ofte Vendrich $ boven de vijftich, tot hondert toe, ofte daer beneden, met eenen Ritmeefter ofte Ca- piteyn i ende wefende boven de hondert, met twee Ritmeefters ofte Capitgynen, al waren oock Ρ fchoon

-ocr page 120-

to.Tit. i.De^l.

αΐ7 Placaten-*. 4.

228

lijck ende ftri&elyck fullen nae-gekomen, acliter-
volghtende geexecuteert worden, op pene in elc,
ke der felver vermeit, fonder eenige gratie, ooch,
luyckinge ofte verdrach, daer nae oock allen
Overften, Colonnellen, Commii�arifen, Ritmee-
fteren, Capiteynen.Officiersende Soldaten, ende
allen anderen hen fullen reguleren, op de voorfz
penen: willende dat de kennifl� ende executie van
allen defe, fal wefen by ons, ofte den voorfz Rade
van State, den Generael van onfen Leger, ende
den Krijghs- Raden, den Gouverneurs vande re-
fpe�rive Provinci�n, endeKrijghs-Raden neff�ns
derfclven wefende, oock by de Gedeputeerde
Raeden der Staten vande refpective Provinci�n,
alles by preventie. Ende op dat niemant van defe
onfe tegenwoordige Ordonnantie hebbe te pre*
tenderen eenige ignorantie, Ontbieden wy daer-
om ende beveelen onfen feer lieven ende bemin-
den , de Staten, ofte haere Gecommitteerde Ra-
den , Stadthouders vande Provinci�n refpective
van Gelderlandt ende 't Graeffchap Zutphen,
Hollandt4 met Wefl-Vrieflandt, Zeelandt, Utrecht,
Vrieflandt, Over-Yfi�l, der Stadt Groeningen
ende Ommelanden, ende allen anderen Jufticie-
ren, Officieren ende Dienaren (des verfocht zyn-
de) dat fy defe Ordonnantie alomme doen ver-
kondigen , uytroepen ende publiceren, daer men
ehewoonlijck is uytroepinge ende publicatie te
doen; Ende voorts onfen Generael vanden Leger,
Gouverneurs van de Provinci�n, Gouverneurs
ende Commandeurs inde Steden ende Forten, de
felve publicatie dickwilste doen vernieuwen, foo
te Velde,als inde Frontier-fteden ende Sterckten,
voor den Volcke van Oorloge, te Paerde ende te
Voete, by Trompet ende Trommelflach: Ver-
ftaende niet te min, dat alle de voorfchreve Poin-
iten onverbreeckelijck gheachtervolcht, ende de
contraventien van dien gheftraft fullen werden
mette penen hier vooren geftelt, alwaer 't ichoon
foo, dat die publicatie binnen 's Jaers niet en ware
vernieuwt, ionder eenige gunfte, faveur ofte dii�i-
mulatie ter contranen �. Want wy 't felve tot vor-
deringe vanden Lande alfoo bevonden hebben te
behooren. Gegeven in 's Graven - Hage den fe-
venthienden Augufti fefthien-hondert drie ende
twintigh. Was geparapheert, ifA.Smyningh,"'
Onder ftondt,- Uyt bevel van mijn Hceren de
Staten Generael der Veieenighde Nederlanden.
Ter Relatie vanden Raede van State der felver.
Wasonderteyekent,

Chr. Huygens.

HetPlacaetvandenqlebrmrij ι^99haddedinteydingealdus:Saluyt. DOEN TE WETEN: Alfo
wy foo langhs foo meer bevinden, die groote frauden ende abui�n die doorgaens in 't monfteren
ende het compleet-houden der Compagnien Ruyteren ende Knechten in dienfte der voorfz Lan-
den wefende, onder diverfche pretexten ghepleeght worden, tegens onfe voorige Ordonnantien
ende Placaten, oock niet tegenftaende wy binnen de naefte twee Jaren de betalinge merckelijck
hebben gebetert, waer door de Compagnien fwack zynde, niet alleenlick de ghemeene Soldaten
te fwaerder met ordinarife wachten ende fchilt-wachten befwaert, ende de Colonellen, Ritmee-
fteren, Capiteynen, Officieren ende Soldaten, foo wel t� Velde als inde Frontieren wefende, io
hare eere ende reputatie gekrenckt, in perijckel van haer leven ende eere gebracht, maer oock den
welftantende verfeeckeringe der Landen in groot gevaergheftek wort, ende wy daer omme voor
den dienft der ghemeene faecke ,ende welftant der Landen hoogh-noodigh bevonden hebben re-
gens de voorfz frauden by renovatie ende verbeteringe vande voorgaende Ordonnantien ende
Placaten te voorfien. SOO IS Τ, dat, Wy na ernftige deliberatie ende verfcheyden comrmmi-
catien, gehouden met Syne Excellentie op de befoldinge der Ritmeefteren, Capiteynen, Oificie-

tea

fchoCom

BofthebmanMoplaeve Pke wtrecnenwootrechebbeledendertineeertfull

VTootenandmoprege ngeevandieopfon

2�verfleri'winfarivantienComomdanlijckblijc

Aftae

-ocr page 121-

Monfteringe en Wap�ninge der Soldaten.

230

η ende Soldaten, ende daer op conform 't advijs van Syne Excellentie fulcke ordre geftelt heb-
bende dat alle Ritmeefteren, Capiteynen, Officiers ende Soldaten hen behooren daer mede te
'rede te houden, ende hare vordere fortuyne vande Oorloge op ende tot lafte vande ghemeene
Wanden te vervolgen: Hebben by deliberatie vanden Rade van State geitatueert ende geordon-
neerd ftatueren ende ordonneren by defen 't geene hier nae volght.

AHe de Artijckelen onder num. 2. zijn inden Placate vanden]are 1599 niet: maer Anno 1623 hygekomen.

>_t Placaet wndenjarei$99feyt:wtm\wkconfem. . m

Alle de woorden onder num. 4. zijn mede inden Placate vanden Jare 1599 niet: maer Anno 1623 hy gekomen.

Defe woorden zijn mede Anno 1623 foo gheftelt: Het Placaet vanden Jare 1599 feyt .� Ende[00 vordfr confent
begeert wort,/ir/ gheaaordeert moeten worden als hiervooren vande Ritmeefter ende Capiteyn is
verhaelt: iVelverftaende, &c.

�t Placaet vanden Jare ι $99 feyt ■■ daer toe gereet te zijn.

Defe woorden zijn mede Anno 1613 foo geftelt. 't Placaet vanden Jare ι $99 feyt t oppeyne van cajfatie, ende
aenden lyve arbitralijcken, ende oock metter doot geftraft te worden, fo wel de Capiteynen ende
Officieren die bevonden fullen worden fulcke toe-gemaeckte Perfoonen oft Paft�volanten gepre»
fenteert oft ter monfteringe gevordert te hebben, als die voorfz Perfoonen oft Pafl�volanten fel-
ve. Authoriferende,&c. *

't Placaet vanden Jare 1599 feyt: vijftigh/oWe/7,

/ Selve Placaet ver volght hier.� ofte vande Ritmeert eren of Capiteynen eenige giften, prefenten, kleyn
ofte groot t'ontfangen, jae niet hen te laten tracleren ofte defroyeren by den felven.
't placaet vanden Jare � $99 feyt � dat voortaen de Ritmeefteren nochte Capiteynen, &c.
't Selve Placaet voeght hier hy .� Lingen.
't Selve feyt � van de Cornette ofte het Vendel fullen worden, (§c.

7 Voorfz Placaet feyt: compleet te maecken, ende de felve compleet te hebben tegen den vijfthienden
April naeftkomende, ten felven dage aenden Raede van State te feynden een pertinente Rolle,
inhoudende pertinente verklaringe, eer ft van alle Officieren vande felve Cornette ofte Compagnie, ende daer
nae vande Ruyteren ofte Soldaten onder elck Rot ofte Corporaelfchap dienende, ende dat de felve Rolle fal
wefen het Patroon daer nae alle volgende Rollen fullen moeten worden gemaeckt, ende de mon-
fteringe gedaen, met pertinenteverklaringe achter de felve Rolle, &c.

Inplaets van dit Artijckel mede Anno 1623 lyghekomen, heeft het Placaet vanden Jare 1599 het volgende .�
Ende alfoo grootelijcks tot verfeeckeringe vanden Lande daer aen gelegen is, dat pertinentelijck
van tyde te tyde gheweten worde, hoe alle Frontieren in heure wachten befet ende beforght wor-
den, Soo ordonneren wy alle Sergeanten Majors, Wachtmeeileren der Frontier-fleden, alle nach-
ten pertinente opteeckeninge te doen van hetjufte getal Soldaten, ende van wat Compagnie daer
mede elck Corps de garde befet is, ende alle Maenden de felve aenteyckeninge aenden Rade van
State over te feynden, op pene van privatie van heure Oflicien.
liet Placaet vanden Jare 1599 was geparapheen hy Syrxma. Ende geteyckent hy G. vanZuylen.

3�
4�

6.
7-

9�

10.
11

»4

»5

HET TWEEDE DEEL.

Generale Inftrudie, vande Monfteringe van het Voick van

Oorloge, wefende in dienfte inde Ge�nieerde Provinci�n vande Nederlanden, ghehjck die
gecorrigeert ende vermeerdert is. Indateden 28 September 1587.

Inftrudie, voor Je Commiffarifen vande Monfteringe, oyer bet

Volckvan Oorloge,wefende in dienfle inde Vereenighde Provintien,foo terhetaltngevande
Majefteyt van Engelandt, als vande felve Provintien, van wat Natiefy zijn ofte mogen
wefen, ordinarife ende extraordinarife, nae de welcke fy ftritlelijcken haerfullen hehhen te
reguleren.

gen , fonder daer van eenigh verhael ofte adver-
tentie te doen, 't zy aende Capiteynen ofte ande-
re , dan een uyre ofte twee ten hooghften te voo-
ren dat de Monileringe ghefchieden lal, fonder de
ghenomen uyre eenigh�nts te laten paiferen ofte
uytftellen, by de Capiteynen ofte andere: VVel-
verftaende dat de CommiiTarifen, hebbende haer
beitelt Guarnifoen, fullen mogen de voorfz mon-
ileringe nemen foo dickmaels haer goet duncken
fal, ende ten langhilen ghehouden zijn alle Maen-
dens eens, alwaer 't dat fy daer van genen expref-
fen laft: en hadden, fonder nochtans eenigen or-
dinarifen dach daer toe te nemen, dan fomwylen

Ρ ij wey-

1 E voornoemde Commiifarifen, fo wel de
! geene de welcke volgende hare Commif-
ile haer fullen houden in vafte wooninge
ter plaetfe haer gheafljgneert, als andere
die 't HofT lullen hebben te volgen , ontfangen
hebbende den laft om eenigh Volck van Oorloge,
onder haer diftrict ilaende, fo te Voet als te Peer-
de , ofte andere die haer bevolen fullen wefen,
monfter ofte reveu�" te paiTeren,en fullen eeender-
hande uy tilei mogen nemen, maer fullen haer ter-
ftont met alle neerftigheyt gereet maecken, ende
vervoegen om den voorfz haren laft te volbren-

-ocr page 122-



	PlacatetLj, 4. Boeck. 10. Tit i.Deel.
	PlacatetLj, 4. Boeck. 10. Tit i.Deel.		2J2
			2J2

weynicli voor ofte nae de Maent, gelijck fy fulcks lullen vinden den Lande dienftelijckft te weien. II. De voorfz CommiiTarifen fullen goede opficht nemen, de, vooffz geai�igneerde uyre van monfte- ringe niet te ftellen nae den middagh, 't en ware dat den noot fulcks vereyfchte 5 maer fullen de felve monileringe beginnen 's morgens met den dageraet, om die te voleynden (foo bet doenlijck zy) voor den middagh. ³ III. Ende foo verre die monfteringe ghefchiet in ee- nige Stadt, fullen de Burgemeefteren derfelver bidden (ende in gevalle des noot zy) ordonneren, haer in de voornoemde monfteringe t'affifteren, ofte daer toe eenige Gedeputeerden te committe^ ren, om te beter, geduerende de felve monfterin- ge , de fiecke ende ghequetfte te vifiteren, ende voorts acht nemen op de Soldaten, abfent ende daer niet tegenwoordigh zynde, als mede toe te fien of eenige Borgers, Vrybuyters , Soetelaers ofte andere, in geenen vaften dienile vande Com- pagnie zynde,ofte geen wacht ofte tocht daer on- der doende,daer mede en paiTeren �. Sullen daer en boven de voorfz Burgemeefteren laflen,dat fy ge- duerende de voorfz Monileringe, a�nde Poorten vande Stadt by hare Borgeren goede wacht ende fchilt-wacht doen houden, ofte anderfins fo verre het een Frontier-ftede is, ofte dat fy om redenen 't felve oorbaerlijckft vinden fullen, geduyrende de voorfz Monfteringe, de Poorten vande Steden gefloten mogen houden. UU. Ende in ghevalle die Monfteringe gedaen wort te Velde, otte in eenigh Fort, fullen met advis van de Capiteynen, Officieren ofte Hoofden, ftellen de befte ordre tot goede wacht ende fchiltwacht, als fy nae gelegentheyt vande Plaetfen ende For- tin fullen bevinden oorbaerlijck te wefen, tot be- ter bewaernifle ende verfeeckertheyt der l�lver. V. Voor het beginnen vande voorfz Monfteringe, fullen de voorfz CommifTarifen in haere handen doen over leveren de voorgaende Rollevaneen yeder Compagnie,oock mede de namen ende toe- namen , met de plaetfe vande geboorte, qualiteyt ende wapenen die de gene dragen, die bly ven ful- len op de wacht: lnfgelijcx vande fiecke ende ge- quetfte, met het Huys, Stadt ende Plaetfe daer fy haer onthouden, die den Capiteyn pretendeert monfter te pafl�ren 3 Ende dewyle men die mon- fteringe doet, fullen de felve by de Fouriers ofte Gedeputeerde vanden Magiftraet der Stede ofte Plaetie wel ende befcheydelijck doen vifiteren, foo wel de geene dieopdewachtblyven, als de Siecken ende Krancken, ter plaetfen daer fy zijn ghefoureert ofte ghelogeert: Ende dat onder het deckfel van Siecken, gheen Jongers ofte andere haer veynfen ofte ftmuleren fiecke Soldaten te wefen, fullen laft geven dat die gefien worden in't Aengeficht, midtfgaders te laten vertoonen hare Wapenen ende Peerden: Ende foo verre het ghe- betirt in eenige Stadt ofte Dorp, fullen den Weert vanden Huyfe vragen, of fijnen Soldaet ofte Ruy- ter fieck, ghequetft ofte anl�rfins ongevalligh is, ende volgens 't rapport van de voorfz Fouriers
		ofte Gecommitteerde, fullen haer daer nae regu, leren in 't fluyten vande Rolle, ende om noch daer en boven vande voorfz krancken ende ghequet- ften te beter verfeeckert te wefen, de voorfchreve CommiiTarifen fullen haer daer af fecretelijck en-< de infonderheydt informeren vande Sergeanten ende andere Officieren vande Compagnie, om te hooren, of fy allegader uyt eenen monde fpreken VI. Ende en fullen die monfteringe niet beginne^ 'ten zy alvooren die Soldaten ende dat Krijghs- volck befloten zijn op eenige plaetfe , by de welo ke niemant en kan toe komen, ende dat om te be- letten alle frauden die anderfins fouden konnen gefchieden. VII. Het Volck van Oorloge, Wefende om monfter te paiTeren, fullen haer die Commiflariien vooren houden, ende d'admonitie doen in fubftantie hier nae volgende'5 Vroome Krijgs-luyden ende Broe- ders 5 Alfoo door lange experientie men bevon- den heeft de beklagelijcke fchaden ende inconve- nienten, die door 't bedriegen ende frauderen in de Monfteringe toe-gekomen zijn, ende dat door fulcke mifbruycken Steden ende Plaetfen van groote importantien zijn verlooren, ende de mid- delen ende inkomften vanden Lande onnutt�lijck gheconfumeert, wefende de principale oorfa�cke, waer door den kloecken ende armen Soldaet (tot groot leetwefen van Sijn Excellentie) qualijck betaelt wert, alle het welcke gevoegelijck ghere- medieert kan worden, mits wech doende de voor- fchreve mifbruycken ende abuyfen: Bidde, ende niet te min mynes lafts halven ordonnere u-lieden foo in 't generael, als een yeder in 't particulier, op den eedt die ghy hebt gedaen aen Syne Excellen- tie , ende den Lande, vrymoedelijck te verklaren, of onder u-lieden is eenigen Paflevolant, gheleen- den Soldaet, Borger, Soetelaer, Vrybuyter ofte andere, wefende in geenen vaften dienile van d� Compagnie, wacht ende tocht met u doende, ofte die met u-lieden niet mede ter Oorloge en gaen, want de fulcke niet waerdigh en zijn onder kloec- keende vroome Soldaten gereeckent te werden, ende nergens toe en dienen, dan om u-lieden te meer te belaften met wacht ende fchildt-wacht 5 ende in plaetfe van een uyre, u die te doen houden twee uyren 5 oock doen fy daer door u-lieder eere ende reputatie verliefen, den noot vereyfchende om den Vyandt te ontmoeten, als wanneer ghy- lieden ghedwongen zijt, overmidts de fwackheyt van uwe Compagnie den rugge te bieden, ende den Vyant de plaetfe te wijeken, daer ghy ander- fins , in vollen ghetale wefende van dappere ende vrome Soldaten, fterek ghenoeghfotidt zijn haer felver te flaen, te verjagen, ende t'onder brengen, tot groote eere, voordeel ende reputatie, foo van u-lieden, alsinfonderheyttereerenGodts, ende 't welvaren van 't Vaderlandt, aireede over �oo vele Jaren foo jammerlijck benauwt: Bidde daer- omme anderwerf, de felve vrymoedelijck te ont- decken, om daer over behoorlijcke corredti�ghe- daen te werden, lek gebiede oock allen den gee- nen die in geenen vaften dienile en zijn van defe Compagnie, noch aenden felven verbonden, hen tevertrecken uyt die Monfteringe, op de boete van

-ocr page 123-



	Moiiftering� en Wip�hmg� der S�ldateth

tan gevonde� ende gekent zynde,gehangen fehd� Verworgbt te worden als Schelmen, fonder eem- ge genade. _γπι Die vootfz remonilrantie gedaen zynde, Mkn in prefentie ende ten aenfiene ende aenhooren ν inde geheele Compagnie, afnemen den behoor- iiickeneedtvanden Capiteyn, fijnen Lieutenant ende Schryver, in gevalle fy daer alle zijn, ofte ten miniten vande ghe�ne di�prefentzijn, van woort tot woort foo hiervolght: Wy fweeren ende belooven, dat alle die Perfonen ende namen die wy by onfe Rolle hebben over gelevert, ende hierprefenterenter monileringe, lijn Soldaten in adhielen ende vaften dienfle van onfe Compa- gnie, doende een yeder wacht ende tocht volgen- de fijnen graet, ende dat fy ghehouden zijnde voorfz Compagnie te volgen ter plaetfenda�r fy fouden mogen worden gefonden; Oock mede dat wy geen Soldaten en hebben ontleent,�fte ander- fins in dienile genomen, ende op onfe Rolle ghe- fielt, dan de gheene die abf�luytende behoornjck Pafpoort hadden van hare Capiteynen, ofte dn- derfins vry waren; ende eyndelijck dat wy in geenderhande manieren, dire&elijck ofte indire- delijck, in defe monileringe en foecken te fraude- ren fijne Excellentie, het Landt, noch niemandt anders ter wereldt: Endeby foo verre bevonden wort den Capiteyn, Lieutenant ofte Klerck, niet tcgenilaende den voorfz eedt, ghevallen te wefen in iaute, fym Excellentie beveelt de voorfz Com- miflarifen, de voorfz fauten bevonden hebbende, op den eedt by haerlieden gedaen, haer daer af te adverteren, om de felve ghecorrigeert te werden als meyneedige, nae gelegentheyt der faecken. IX. De voorfz CommiiTarifen, voor 't beginnen der voorfz monileringe, fullen nemende oude ende laetile voorgaende Rolle die fy voor haerlieden hebben behouden, de welcke alleenliek fal inhou- den twee ofte drie namen op yeder zyde ofte pa- gie, om alfoo te mogendienen voor fes moriile- ringen ofte meer: ende fullen de Soldaten roepen by hare namen ende toe-namen, foo de felve inde voorfz oude ende laetile Rolle zijn gheileltghe- weeil, om te beter te onderkennen de Soldaten die doot, gelicentieert ofte verloopen, ende ande- re van nieuws in hare plaetfen aen gekomen zijn, oock of de geene die in de voorgaende monilerin- ge gepaifeert als abfent� ende Krancke, wederom ghekomen zijn_: ende foo verre fy vinden de felve inde monileringe niet prefent te wefen, fullen die yoorfz namen niet alleenlijck paiferen, maer ful- len daer-en-boven in't iluyten vande Rollen af trecken de gagien van alfulcke Soldaten, als den Capiteyn by de voorgaende Rolle qualijck geno- ten heeft, ende fullen hem vande faecke informe- ren, om daer van gedaen te worden behoorlijeke p'unitie. » X. Ende beroerende de Rollen die men (t'eicken als men moniler paffeert) fal moeten maecken om te dienen, fo voor fijne Excellentie ende den Lan- de, als voor de Capiteynen, fullen �rdre (lellen,� �nde de Capiteynen eens voor al infinueren:., dat ly die Rollen fullen dreflereninde maniere hier
		nae volgende: Te w�t�ri, Dat fy voor aen fullen ilellen den Capiteyn, Lieutenant ende Vendrigh, een yeder met fijnen Knecht, daer na de Sergean- ten, Schryver ofte Fourier, Chirurgijn, ende de twee Trommelilagers in een bladt, het Papier ten halven ghevou wen wefende, een yeder by fij nen naem ende toenaem, Stadtende Plaetfe van fijne gheboorteendequaliteyt, mette wapenen diefy dragen. Item, d� Rotten apart, beginnende eeril aen den Corporael, daer nae Adelborilen, Lants- paiTaden , ende voorts de geene die de wapenen dragen die de meefle gagien trecken, ende daer na volgende de Soldaten, wefende vanden felven' Rotte, alles foo 't ghefey t is, met de namen ende toenamen, plaetfe van hare geboorte, ende wape- nen die fy dragen, ende de gagien die fy trecken* ende alleenlijck rhien op een zyde , fonder min ofte meer, om die des telichtelijckertekonnen tellen: Ende fullen de felve ordre van monilerin- ge by de andere onverbreeckelijck doen obferve- ren ende onderhouden , ende verwerpen alle an- dere Rollen, gemaeckt ter contrarie. X I. Sullen goede toeficht nemen, dat ni��nant hem en vervordere anders te noemen , dan met fijnen Chriilen naem,met den toenaem die hy inde wan- delinge heeft ende meeil bekent is,ende foo fy be- vinden yemant contrarie gedaen te hebben, lullen dien capitalijck doen corrigeren, ende de Capi- teynen, van 'tmifbruyck deelachtigh wefende, fullen daer van ghetr�uw rapport doen aen Syn� Excellentie inden Raede van State, om daer nae gedaen te worden als bevonden fal worden te be« hooren. XII. Ende om dies-wille dat men tot noch toe groo- te ende merckelijcke fauten heeft bevonden van fommige Commiflarifen vande Monileringen, in't iluyten vande Rollen, om geen toeficht genomen te hebben als behoort, foo op de bequaemh�ydt vande Perfoonen, ende Wapenen die fy dragen, als op de befoldinge vande felve, noch oock dien- volgende die reeckeninge op de Rolle ghedref. feert, nae luydt der Lyile daer op gheaccorde�rt j Syne Excellentie willende daer inne voorfien, or- donneert wel expr�ifelijck alle Commiflarif�rt vande Monileringe, van wat Natie ofte qualiteyt die zijn, dat fy fcherpelijek to�fien, ende goede acht fullen nemen,of yeder Compagnie gewapent ende ghetra�teert is volgende d� CommifTi� van- den Capiteyn, ende de Lyile van tra&em�nten daer van ghemaeckt, aenteeckenende op �icken Solda�t ofte Officier de gagien die fy trecken,� ende de wapenen die fy voeren, of fy goet, ende de Perfoonen bequaem zijn, om die te dragen en- de gebruycken: Ende fo fy daer inne mangel ofte ghebreck vinden, fullen die mogen caf��ren, ofte anderfins haerlieden vermanen, datf� beter leeren regens de naefle Monileringe, ofte dat men hen voorfien fal van beter ofte bequamer: maer in ge- valle fy bevinden dat die Soldgten niet gewapent en zi}n als't behoort,ende nochtafts kloecke Man- nen zijn, en fullen voor de felve anders geen�ga- gien paiferen, dan conforme de wapenen diefy voeren, volgende de Lyflcdie de voorfz Commifc fatifen fal gelevert worden. Ρ �j �nde

-ocr page 124-



	Placaten-j. 4»Boeck. lo.Tit. 2.Ded.
			2j6
			2j6

*35 XIII. Ende foo daer eenige Soldaten zijn van nieuws inde Compagnie gekomen, die t'harer aenkomfte den behoodijcken eedt niet en hadden ghedaen, fullen hen doen vertrecken ter zyden, ende de Monfteringe ghedaen zynde, fullen hen af-nemen den ghewoonlijcken eedt van getrouwigheyt aen Syne Excellentie, ende den Lande: ende op den voorfz eedt fullen hen doen verklaren den dagh dat fy hen in dienile begeven hebben onder de voorfchreve Compagnie -. Oock indien uyt de fel- ve Compagnie eenige ghefcheyden zij η met ofte fonder Pafpoort, fullen den Capiteyn, Lieutenant ende Schryver afvragen, den dach ende oorfaec- ke van haerlieder vertreck, de welcke fy ghehou- den fullen wefenghetrouwelijckte verklaren op den eedt by hen ghedaen, ende dit alles om op de 'voorfz Rolle gheannoteert te worden, ende dien- volgende de rekeninge te drefferen, ofte behoor- lijcke ftraffe gedaen te worden. XIIII. De voorfz Commiffarifen en fullen gheen Ab- fenten in Monfteringe pafferen, onder 'tdeckfel datfe fieck, ghequetft, ofte anderfins vertrocken zijn voor eenige dagen met verlof, 'ten zy de Siecken ende Gequetften die ter plaetfe van de Monileringe zijn, dat de felve hare Wapenen en- de Peerden ghevifiteert werden gheduerende de felve Monileringe , ofte anderfints die fieck ofte ghequetft mogen zijn. buyten de plaetfe van de Monfteringe, inde Gait-huyfen ofte anderfints, dat het blijcke fuffifantelijck by behoorlijcke At- reftatie vande Gafthuys - meefters, ofte Burgers vandeHuyfen daerfe zijn, met certificatie daer beneffens van den Commiffaris ordinaris van de Monfteringe, hebbende aldaer fijn gheaffigneert quartier, indien daer eene is �. Ende van andere Abfenten, noch fieck, noch ghequetft wefende, en fullen geene pafferen, 't en ware fy vertrocken waren met hare kenniffe ende verlof, oock mede van het principael Hooft van 't Garnifoen, ende den Capiteyn, ende dat haer Pafpoort geteeckent zy volgende het Placaet van Syne Excellentie daer op geemaneert. XV. Ende ten eynde fy niet bedroogen en worden by de gene die Pafpoort fouden mogen bekomen, ende niet te min blyven in Garnifoen, ende felver fouden mogen pafferen inde Monileringe met de andere, en fullen gene Pafpoorten van verlof on- derteeckenen, 't zy om particuliere faecken, ofte om ter Oorloge te gaen, 't en zy de Soldaten voor haer prefenteren by de ordinarife Rolle, om niet alleenlick op de felve te houden goede notitie van den name,ende dach van haer vertreck,maer oock de lidt-teeckenen die fy aen haer fullen fpeuren, om die te beter te mogen kennen t'harer weder- komfte, gelijck in 't drie en twintighfte Artijckel breeder gefeyt wort. "XVI. Ende en fullen oock niet toe laten, dat in eene Compagnie op eene η tijt meer Abfenten zijn om hare particuliere affairen, dan twee ofte drie, ende �m ter Oorloge te gaen, ten hooghften feffe, alles met kennifi� ende confent foo voorfeyt is, oock niet langer dan voor acht ofte thien dagen.
		XVII. Ende en fullen oock gheene Burgers ofte Jn- woonders van eenige Steden ofte Dorpen pafl�^ ren, die in eenige Compagnie gheinrolleert ofte in dienile aen-ghenomen fullen wefen, dewyle de felve daer binnen Guarnifoen fal houden j Ende in gevalle eenige aireede geinrolleert mogen zijn, fullen den Capiteyn ordonneren die terilont Pafpoort te geven, ende andere terilont te nemen in hare plaetfe, ofte ten langhften binnen een Maent, noch oock geene Soldaten vannieuws�n de Compagnie ghekomen zynde, 't en zy fy Paf- poort hebben vanden Capiteyn die fy laetft heb- ben gedient, geteeckent mede by den Commiili- ris ordinaris vande Monfteringe, ofte dat fy van te vooren vry waren, noch oock maer een Natie ia elcke Compagnie toe late , ten zy met exprefl�a oorl©f by ghefchrifte van Syne Excellentie, ende Raedt van State, ende dat die namen ende toe- namen in d'Acte itaen gheexpreffeert, in wekken ghevalle noch.fy ten hooghften maer vijf ofte fes in eene Compagnie en fullen mogen pail�ren, al- les achtervolgende het inhouden van 't Placaet van Syne Excellentie, op 't ftuck vande Monile- ringe. Welck Placaet Sijn Excellentie verftaet, allen Commiffarifen vande Monfleringen, voor foo veele het haeren laft aengaet, ghehouden ful- len wefen t'achtervolgen, fonder te ghedoogen dat 't felve worde ghecontravenieert in eeniger manieren. XVIII. Ende omme de mifbruyeken ende faulten die men bevonden heeft, Verbiedt Syne Excellentie wel exprefi�lijcken geen verfierde namen te paffe- ren onder 't deckfel vande paye vanden Sergeant Major, van Commiffarls, oft andere wie het oock ware , niet zynde in vatten dienile vande Com- pagnie , fonder exprefl� Acte van Syne Excel- lentie , op pene van 't felve quadruple, te verha- len op de Commiffarifen die contrarie vandefen ghedaen fullen hebben, ende daer-en-boven gheftraft te worden naer ghelegentheyt vande laecke. XIX. Ende op dat de voorfchreve Soldaten haer niet meer en fouden behelpen mette voorfchreve Pafpoorte, 'fullen op den rugge der felver doen annoteren den dach dat fy hun begeven hebben in dienile vande Compagnie onder haren laft itaende. XX. Sullen oock geen Mannen of Jongers voor den Capiteyn, Lieutenant ofte Vendrich pafferen, ten zy fy jegenwoordigh zijn inde Morifteringe, ende nefiens hare Meefters, omme die niet tweemaelte pafferen. XXI. Sullen oock vragen den Soldaten op haerefl eedt, of de Wapenen die fy voeren,haer eygen toe behooren, ende oft fy de felve van yemanden an- ders niet en hebben ontleent, ende die geen eygen Wapenen en hebben, fullen die cafferen fonder geit ofte Pafpoort. XXII. Infonderheydt fullen oock goede acht nemen, dat de Capiteynen haer behoorlijcke ghetalvan Offi-

-ocr page 125-

Monfteringe en Wapeninge der Soldaten.

XXVII.

138

Officiers, Mufquettiers, Picquiers, Rondachiers,
ende ander Abelborften, ende die geene diemeeft
lll�c op de Lyfte trecken, vol hebben, ende ofc
Sf MaSnen ende Perfoonen daer toe bequaem
%, ofte anderfints en lullen haer metmeer-fol�
aL nafl�ren als voor een fimpel Soldaet, of ίο fy
des nietweerdigh en zijn, fullen die metter daet

cafl�ren.

XXIII.

De voorfchreve CommiiTarifen fullen alle ibr-
ee draeen, ende haer befte doen, om alle Soldaten
onder haeren laft ftaende, t'onderkennen, ende
om fulcks te gevoegelijcker te doen, fullen op de
Rollen die fy voor haer houden , aenteeckenen
Cfonder die aen yemant te thoonen) oft fy eenich
lidt-teycken dragen-, 't zy in 't Aenfichte, Hooft,
of andere Leden, oock haer ftatuere i difpofit�e en
ouderdom, ten naeften by die fy mogen hebben,
of fy wit of bruyn zijn, met fwart, blont, root ofte
ander Hayr ende Baert,gehouwt ofte ongehouwt,
groot ofte kleyn,vet ofte mager.ende andere teec-
kenen daer door fy fouden konnen oordeelen, of
by aventure in toekomende tyden op gelijcke na-
men andere Perfoonen hen fouden meynen te
prefenteren in Monfteringe, om de felve te fraude-
ren ende abuferen.

XXIIII.

Ende inde Compagnie vande Peerden, fullen
tennauwften tfenteeckenen de hooghteendebe-
quaemhey t, met den fleert, ende 't hayr van den
Peerde, ende andere lit-tekenen dat het draeght,
om daer door mede te beter te onderkennen de
Man die het felve gouverneert: ende of hy veran-
dert liadde van Peerde federt de laetfte Monfte-
ringe, fullen de redenen vragen waer omme, ende
fullen op de Rolle appoftilleren foo fy bevinden
fullen te behooren.

XXV.

De voorfchreve Commiflarifen laft hebbende
om Monfter te pafieren , eenige Compagnien,
ofte Compagnie, in een Stadt ofte Plaetfe, daer
noch andere Compagnien inde Stadt, Fort, ofte
Plaetfe zijnet zy te voet ofte te Peerde, en fullen
aldaer die Monfteringe nemen, 't en zy dat fy ter
fehrertijdtoock Monfter, ofte ten minften Re-
veue nemen vande andere Compagnien daer we-
fende, om ghefamentlijck rapport te doen: Ende
beveelt Syne Excellentie wel exprefl�lijck, dat de
Capiteynen vande felve Compagnien daer inne
fullen hebben t'obedieren, aengefi�nfyghehou-
den zijn t'allen tyd� Monfteringe te doen als men
des noodigh bevindt:

XXVI.

Ende alfo, volgende de Refolutien op dit ftuck
ghenomen, de voorfchreve CommiiTarifen t'allen
tyde van betalinge,die men de Soldaten doet, ful-
len moeten prefentiijn, fullen ordre ftellen, in-
dien daer eenigh Koopman of Burger vand� Stadt
ofte Plaetfe aenden Soldaet, Officier ofte Capi-
teyn ten achteren ware, dat haer contentement

Soo wanneer bevel ghedaen fal zijn aen eenige
Compagnie, onder den laft vande CommiiTarifen
refpedtivelijck, re veranderen van plaetfe, ende te
nemen ander Guarnifoen, fullen de voorfchreve
CommiiTarifen ghehouden zijn, des gelaft zynde,
die te gheleyden tot binnen de Stadt, Plaetfe ofte
Fort, daer die Compagnie beicheyden fal weien;,
ende fullen acht nemen dat langhs den Wech fy
geen fchade ofte overlaft en doen aenden Huys-
man, Koopman, noch andere, van wat qualiteyt
die zijn $ oock of den Capiteyn het ghetai vande
laetfte Monfteringe vol heeft, ende ioo daer eeni-
ge in ghebreecke zijn, fullen de oorfaecke vragen,
om daer na gedaen te worden inde naeftvolgende
Monfteringe als fy bevinden fullen te behooren.

XXVIII.

Gelijck fy oock altijdtgoetreg�ard fullen ne-
men op de feditieufe ende rumoer-meefters vande
rufte vande Compagnie, ende foo fy eenige daer
vinden , fullen die uy t die Compagnie cafl�ren»
ende doen hebben Pafpoort van den Capiteyn,
aenteeckenende de oorfaecke vande voorfchreve
caflatie.

XXIX.

De voorfchreve CommiiTarifen, hebbende haer
gedeftineert quartier, fullen niet te min gehouden
wefen, van Syne Excellentie, Raeden van State
ofte Treforye verfocht zynde, haer te vervoeren
ende tranfporteren daer haren laft fal vereyfehen»
om daer te volbrengen wat haer fal wefen bevolen,
in wekken ghevalle, foo fy vernachten buyten de
plaetfe van hare ordinarife refidentie, men haer fal
paf��ren boven haer ordinaris tra&ement noch
dertigh ftuyvers 's daeghs, boven den onkoft van
Wagenen ofte Schuyten.

XXX

De voorfchreve Commiflarifen vande Monfte-
ringe fullen eedt doen in den Raedt van State,
datfe. getrouw fullen wefen aen Syne Excellentie
ende d� Ge�nieerde Provinci�n, ende fijne beve-
len , ende die vanden Rade van State te gehoorfa-
men, etide van haer wel ende ghetrouwelijck te
mjyten in haren laft, volgende de CommiiJien.In-
ftrudtien, Placaten, Lyften ende Refolutien, die
aen een yegelijck van haer, van wegen fijne Excel-
lentie , fullen ghegeven worden, fonder eenige
conniventie ofte collufie te houden met de Hoof-
den,Capiteynen ofte andere wie het zy, noch van
haer te nemen ofte accepteren eenige giften,groo-
te ofte kleyne, van wat fpecie die fouden mogen
wefen, dat fy haer fullen genoegen met hare geor-
dineerde gagien : ende indien lyghevonden wer-
den in faute, fullen ftrengelick gepunieert werden
nae vereyfehen der faecke.

Aldus gedaen ende gearrefteert by fyrie Excel-
lentie inden Rade van State, inden Hage,deh acht
en twintichften Septembtis Anno 1 787. Ende
Wasgeparaphreert, /, TeeUtmk. Ende onderteyc-
kent,& Leycefler. Ende wat leger ftondtgefchre-
ven,Ter Ordonnantie van fyhe Excellentie. Ehde
onderteyekjent, Chr. Huygeni, �� .

%. �n-

>yne Excellentie en komen.

^e geene klachten aen

-ocr page 126-



		Placatco-ii 4* Bocck. ι o. Tit. i.DeeL InftruQ'ien,voor de Officiers vande Monfleringe vatihetl^ijgs-vofc^ tot lafle van hare Majefleyt, om haer te beter te quyten in baerlieder Officie, gebruyckt onder d'Engel, fchen/edert den eerflcnFebruarius Anno 1586.
	n9


				V. ... Sult oock feggen den Capiteynen, dat fylieden niet toe en laten eenige Soldaten ofte Officiers, dat de felve gaen uyt haerlieder guarnifoen ofte {>laetfe van haren laft fonder behoorlijcken oor- of: midts dat van nu voortaen de Monfteringen fubitelijck gedaen fullen worden, de Poorten van de Steden ghefloten, ende geen Abfenten fal be- talinge hebben fonder behoorlijcke Pafpoort en- de oorlof. VI. Indien eenigh verfchil op komt tuflchen den Capiteyn ende Soldaten om de betalinge, by ver- fuymofte gebreck vanden Schryver vande Com- pagnie ofte anderfins, foo fult ghy den Soldaet le- veren notule vanden tijdt van fijn inganck, ende vande betalinge die men hem fchuldigh is voor fij- nen dienft. Ende indien'den Capiteyn door uwe interpofitie hem niet en wilde vernoegen, foo fult ghy daer van hebben te adverteren fulcke �ver- ften ende Officiers, ten eynde dat recht ghedaen werde, volgende de Ordonnantien by Syne Ex- cellentie gemaeckt tot dien eynde. VIL ¹ , Sult oock den Capiteynen vermanen dat in't maecken van haerluyder Monfter-boecken.fyluy? den hebben te nomineren, fo wel heurluyder Cor- poraels als heurluyder Officiers ende Edelluyden, ende alle haerluyder wapenen, Te weten, Muf- quetten, SpiefTen, Hellebaerden ende Roers, een yeder in 't fyne, alfoo hare Majefteyt toe laet de betalinge vande gheftorven voor fulcke Officiers ende extraordinaris laften: Ende dat Om de eenpa- righeyt fyluydenn�et eiiftellen dan vijf namen in elcke blaat. VIII. Ghy fult oock van ghelijcken moeten houden (als eenigen Soldaet fterft ofte.elders pafTeert met Pafpoort) waerachtigh Regifter ofte aenteyeke* ninge in uw' Boeck vanden dagh van fijn overly� den oftevertreck, ende leveren aendenCapiteyn ofte Schryver, die 't Pafpoort brenght, een bjljet van u handt tot een teyekens inde maniere als hief naeisgeftelt. " ".,' ,., , ■".,,. ' ".';,_e� Indien eenige Compagnie verandert wort by Patente van uw' garnifoen in eenige andere plaet� fe, fult ghehouden wefen t� f�nden m�t den Capi- teyn ofte principaelfteri"�fficier de autentijeque copie vande Monfter-rolle tot dien dach toe, om ehelevert te werden den CommifTaris, guarnifoen houdende in d'andere piaetfe. Ende infgelijcks wanneereenige nieuwe Compagnie, gefondeflfal werden in,uw'guarnifoen,ϊορ,fult ghy ontfangen in uw' guarnifoen een rolle vanden Commiflaris van het andete guarnifoen� ER hebbende de Sol- daten bvrgame. geroepenin prefentie vande Capi- teyn of andere principale Officier, fult ghy onder- teyckenS de felve Rolle in kennifl� der vvaerheyt, ende gheyen den Capiteyn eene copie van uvve hant o�t biljet, als hier na geftelt �s tot dien eff�cte Sult
I. ι Erft fult ghy te verftaen geven alle Capi- I teynen onder uwen lafte,dat fylieden niet jen fullen mogen veranderen, ontfangen ofte afdancken haerlieder Soldaten tot haerlieder eygen welgevallen, maer fullen moeten in 't ont- fangen ofte afdancken der felver die prefenteren aende CommhTarifenvandeMonfleringe, opdat hy den Soldaet den eedt mach doen prefteren : oock dat den dach vanden ingangh ofte uytgangh vanden felven Soldaet mach geteyckent worden in 't Boeck vande Monfleringe, ende dat de felve ontlaflinge ofte veranderinge zy met confent en- de wetenfchap vanden Gouverneur ofte Overfte, gebiedt hebbende over 't garnifoen, ofte en fullen niet toe gelaten ofte gepafl�ert werden in betalin- ge , dan federt alfulcken aenteyckeninge ende ge- dane eedt. Ende daer na fal den naem van fulcken Soldaet geregiftreert ende be-eedt zynde, een bil- jet gegeven worden onder de handt ende onder- teyckeninge vanden CommhTaris vande Monfle- ringe, om te admitteren den felven Soldaet. 11. Sult oock te verftaen geven de Capiteynen,dat fylieden fullen moeten prefenteren haerlieder Soldaten gewapent ende gefurneert inde Monfle- ringe , volgende de wapenen die hun fullen wefen gheordonneert, ende gheteyckent inde Monfter- rolle. Ende dat voor elcke hondert Soldaten fy- lieden fullen hebben te onderhouden ten minften twaelf Mufquettiers; op pene van getaxeert te we- fen in haerlieder Compagnien, als faillerende in haerlieder wapenen, volgende de Ordonnantien gegeven by Syne Excellentie aen den Generael yande Monfleringe. III. Item, fult oock doen verftaen alleCapiteynen, in gevalle eenige vande felve Soldaten wech loo- pen, fterven, ofte van haerlieder Vendels verloo- pen fonder oorlof vanden �verften, gebiedt heb- bende over 't Garnifoen, dat hygoet bewijs bren- ge vanden dach van 't fterven ofte verloopen van den felven Soldaet, op dat daer.van goede notitie gehouden werde, ofte fal getaxeert werden vande betalinge van fijnen_; Soldaet federt de laetfte Monfleringe. _:V,,,,'",; Sult oock vermanen de Capiteynen, dat de Soldaten gewapent konien op de Wacht, fonder faute van haerlieder wapenen,ende fullen behoor- lijck waer nemen haerlieder dagen, fich teghe- bruyeken ende �efl�nen in 't faict vande wapenen, volgende de ordre die geftelt fal zijn by Syne Ex- cellentie, ofte den �verften van haerlieder Guar- nifoenen: op de pene van fulcken ameride, alsby den Generael vande Monfleringe daer op gheftelt fal zijn , op de vifie van uwe Atteftatie inde toe- komende Monfleringen, volgende de Ordonnan- tien aireede ghemaeckt, ofte als «och te maecken by Syne Excellentie.
			*&'.*
			*&'.*

-ocr page 127-

Monftennge en Wapeninge der Soldaten. 342

by hem gemaeckt, om gheteyckent te werden by
den Generael in volle betalinge tot eenen feecke-
ren dagh.

Vorme isande Biljetten, om refpeSftveUjckje ontfan-
gen ende te ontlaflen de Soldaten, omgelevert te
werden by de Commiffarifen vande Μ on-
fier inge aende Capiteynen.

A. Capiteyn, A. B. een vande Capiteynen
inde betalinge van hare Majefteyt, we-
fende in Garnifoen tot CD.

ICk onder-gefchreven attefiere datC. D. den eedt ghe-
*daen heeft {op heden den thienden Septembris Anno
1587.) ghekomen inde Compagnie, t'Ohkondenmijn
fignature.

Τ Ck onder oefchreven attefiere dat C. D, uwen Soldaet,
-* wefende behoorlijck ontlafl defen thienden Novembris,
is vangelijcken op de Rollegeflelt in mijn Monfier boeck.
t'Oirkonden mijn fignature.

~\Ck onder-gefchreven attefiere dat Ζλ E. uwen Soldaet
^gefiorven wefende,of te ont hopen fonder oorlof den vijf-
den Martij, als behoorlijck gebleken is, injgelijcksghefielt
is in mijn Rolle. t'Oir konden mijn fignature.

JCk onder-gefchreven attefiere dat D. E. uwen Soldaet
*-pafpoort hebbende van den v'tjfthienden Junij Anno
15 86. om weder te komen voor den thienden Novembris
toekomende, is van gel/jcken geregifireert in mijn Rolle,
t'Oirkonden mijn fignature.

ICk onder-gefchreven attefiere dat ick ontfangen hebbe
*■ vanden Commiffaris, in garnifoen wefende tot D. E.
de Monfier-rol/e vanden Capiteyn C. wefende fijne Com-
pagnie alhier gekomen in garnifoen den vijfden Aprilis.
t'Oirkonden mijn fignature.

Getranilateert uyt d'Engelfche Copie, geexhi-
beert ende onderteyckent by den Mon�ter-
meefter Generael der Koninginne Majefteyt,
ende ghecollationeertis bevonden te accor-
deren verbatim. Gilpin.

Sult oockinfgelijcx adverteren de Capiteynen,
te houden voor clcke hondert Soldaten vier A-
delborit� ende twee Corporalen tot twaelf groo-
ten 's daechs, ten minften twaelf Mufquettiers tot
thien erooten 's daeghs, ende fes en dertigh gewa
�ende Spies-dragers in elcke hondert: Ende over-
midts dat de Harquebufiers ordinaris tegenwoor-
deliick hebben thien gulden ter Maent, daer fylie-
den maer acht en plegen te hebben, foo is de be-
liefte van Syne Exceflentie , dat een gulden van
elcke Harquebufier ofte Roer-drager hem fal ge-
employeert werden in Bus-poeder, hem dienende!
inde dagen van fijne exercitie boven fijne wach-
ten Daer en boven is de beliefte van Syne Excel-
lentie, dat de Corporaels van elcke Compagnie
fullen vf randert worden alle Maenden, ende ver-
nieuwt by confent vande Compagnie, ofte een
deel van dien.

Λ. 1.

Item, eenyederCapiteyn, prefenterende fijn
Soldaet inde Monileringe fonder alle fijne wape-
nen, fal vervallen inde boete voor yeder fulcken
Soldaet, nae de waerde vande ihicken ofte deelen
vande wapenen die haer ontbreecken fullen.
XII.

Vande Capiteynen fult ghy ontfangen alle drie
Maenden haerlieder Monfter-boecken, geftelt en-
de ghemaeckt in ordre, volgende de voorgaende,
uytdruckende den pretixen dagh vanden ingangh
ende uytgangh van elcken Soldaet particulier-
lijck, 't welck ghy fult moeten behoorlijck exami-
neren, foo wel by uwe biljetten, als by uwe ande-
re fecrete middelen, ende daer na ftellen de fchult
van elcken Soldaet particulier inde marge tegen
overiijnennaem, fommerende elck bladt, ende
alfoo'tgheheele Boeck volgende de voorgaende
gebruycken: Ende defe Boecken geeyndigt ende
onderteyckent by u, ende vanden Klerck vande
Compagnie onder eedt, fullen ghefonden werden
aenden Generael vande Monileringe, om alsdan

fheexamineert te werden met de verfcheyden
lonfteringen, ende gheconfereert met de Rollen
ende Ordonnantiennabehoorlijeke Contre-rolle

\ � Refolutien, by Syne Excellentie genomen op de verrichtiage van 'tfiuc^

der Monftennge, foo van 't Volckftaende ter betalinge van hare Majefieyt, als van defe Landen. In
dateden z8 Septembris I �87.

Erft dat de CommiiTarifen vande Monfte-
I ringe voortaen fullen houden haere vaile
� refidentie inde Steden ende Plaetfen re-
fpedivelijck, die haer fullen geaffigneert zijn.uyt-
gefondert drie ofte vier CommiiTarifen van den
Lande,de welcke fullen fyne Excellentie ende het
Hof volgen, om te gaen ende te verrichten de fa-
ken van haren laft ende officie ter plaetfen daer't
haer bevolen fal weien. Ende tot dien efl�&e, foo
veel raeckt de Monileringe van 't Krijghs-volck,
wefende ter betalinge van hare Majefteyt, fal de
Generale Engelfche Monfter-meefter nomineren
negen CommiiTarifen, van wegen ende tot lafte
van hare Majefteyt, de welcke hare Comm�Tie en-
de Patente fullen hebben van Syne Excellentie,

om te volbrengen haren laft onder den voorfchre-
ven Generael. Ende fullen infgelijcks gecommit-
teert worden, van wegen ende tot lafte vanden
Lande, negen andere CommiiTarifen met gelijcke
Comm�Tien ofte Patenten, om twee ende twee
t'famen, ter plaetfe die haer fal gheail�gneert zijn,
te monfteren het Krijghs-volck, ftaendetot lafte
van haere Majefteyt. Ende foo verre het felve
Krijghs-volck is garnifoen houdende in meer dan
negen plaetfen, ial in fulcken ghevalle 't getal der
voorfz CommiiTarifen, foo van d'eenals van d'an-
der zyde, nae advenant van dien, vermeerdert
worden.

Van ghelijcken fullen ghecommitteert worden

Q, foo

-ocr page 128-

-'.

PlacateiL�* 4*Boecfc« to.Tfc« i^Deel.

243

²H

Poincten ende Artijckelen, van wegen har,e Ma-
jefteyt ghearrefteert op 't ftuck der Monileringe
te weten, belangende d'obfervatie vandendagh,'
aenneminge, en affcheyt vande Soldaten$ oock
de maniere van af-reeckeninge, foo veele aengaet
het Engelfche. Krijghs-volck,. tot lafte van haere
Majefteyt, als oock volgende het Placaet ende de
lnftru&ien, op huyden by Syne Excellentie gh_e�
maeckt ende gearrefteert, voor foo veel beJanght
de forme, maniere ende poincten, om in de/elve
monileringe des te beter te voor komen alle frau�,
den ende bedrqgh, die by experientie bevonden
|izijngeweeft,. tot grooten ondienfte van hare Ma,
jefteyt ende den Lande. Ende fullen de voorfz
InftruC�ien van hare Majefteyt ende Syne Excel-
lentie , ende het Placaet met deie tegenwoordige
Refolutien, t'famen aende voorfz Comnmfariien
der monileringe gelevert worden, met infinuatie
van fich daer nae te reguleren, uy tgefondert in
fulcke poincten, de welcke Syne Excellentie fal
oordeelente ftryden tegen de Artijckelen van
wegen hare Majefteyt, voor foo vele 't felve aen-
gaet hetKrijgs-voJck, ftaende tot lafte deri�lver.

Behoudelick dat inde plaetfe dat de Inilructien
van hare Majefteyt, inhoudende de Capiteynen
alle drie maenden te doen leveren hare Monfter-
rollen, om alsdan ,&c. by Syne Excellentie veel
bequamer ende ghevoegelijcker bevonden is, dat
de af rekeningen fullen alle maenden by de Com-.
miftarii�n ordinaris gedaen worden op elcke Rol*
Ie der monileringe die.ghedaen fal zijn: Ende dat
als dan terftont daer na de felve Rollen met de af-
reeckeningengefonden w�rden,foo aende Kamer
vande Treforye vanden Lande, als aen den voorfz
Engelfchen Generael, geteyckent wefende by de
voorfz twee Commiflarifen, om als dan daer ghe�*
examineert ende ghecorrigeert te worden nae be-
hooren, ende de Ordonnantien daer op gemaeckt
te worden by den voorfz Monfter-meefter Gene-
raeL ofte die by Syne Excellentie fal ofte fullen
bevonden worden te behooren. Ende ten eynde
de voorfz Commiflarifen mogen hebben eenen
vaften voet om de voorfz af-reeckeninge te doen»
fal hen gelevert worden pertinente Lyite, by fyne
Excellentie geteyckent, vande traktementen van
het Engelfche Krijghs-volck, tot lafte van haere
Majefteyt, om hen daer nae te reguleren: Soo van

felijcken.oo.ck aende Commiflarifen, laft hebben-
e van het Krijghs - volek, wefende ter betalinge
van defe Landen, fal ghelevert worden pertinente
Lyfte vande trae�ementen vande felve Compa-
gnien. Welverftaende dat de Commiflarifen van
den Lande niet en fullen eenige andere af-reecke-
ninge mogen doen met het Krijghs-volck, ftaende
tot lafte vanden Lande, dan vooreen maent beta-
linge-, Ende oock noch op het goet-vinden ende
welbehagen vande Kamer vande Treforye, aende
welcke fy gehouden fullen zijn hare Rollen ende
afreeckeningen, foo voorfz is, over te fenden.

Soo veel belangt de Inftru&ien van wegen den
Lande gemaeckt, by de welcke gefeyt wort gene
betalinge te pafl�ren voor de Sergeanten Majors,
ofteWachtmeefters, ofte onder eenigh ander pre-
text: Syne�xcellentie heeft gerefolveert, dat de

mey-

foo vele andere Commiffarifen vanden Lande, als
Syne Excellentie nae de .repartitie vande Steden
ofte Plaetfen van het ordinarife garnifoen, tot la-
fte vanden Lande, fal noodigh achten, om aldaer
oockhare vafte woonplaetle te houden als voor-
feytis. , � ..

De voorfz Commiflarifen fullen elck in haer di-
ilridt ofte garnifoen hebben volkomen macht, au-
thoriteyt ende bevel, de Monileringe behoorlijck
te doen > ende ten onverfienften vande Garnifoe-
nen ende Krijghs-volck, wefende in de plaetfen
refpe&ivelijckin hareCommiflien begrepen, en-,
de dat fo� dickmael als'thaergoetduncken fal,
ofte dat haer 't felve by Syne Excellentie ofte den
Raede van State fal w�rden bevolen, ten minften
alle Maenden eens; Waertoefy haer oock fullen
gebruycken extraordinarelijck eenyegelijckvan
haer, daer't haer bevolen fal worden. Behoude-
lijck dat den dach ende uyre vande monileringe
van het Krijghs-volck, wefende ter betalinge van
hare Majefteyt, fullen genomen ende geafllgneert
worden by den Commiflaris van defe Landen, en-
de dat om alle diffidentien te eviteren. Maer in
gevalle dat eenige monileringe gedaen zynde ter
begeerte vande Commiflarifen vanden Lande, de
voorfz Engelfche Monfter-meefter Generael fich
twijffelde van eenige faute ofte abuys daer inne
ghepleeghttezijn, als dat de Compagnien voor
ftetcker fouden wefen gepafl�ert dan de felve fou-
oen mogen wefen: Sal als dan den felven Gene-
rael ende fijne Gecommitteerde ,. hebbende*van
hem fpeciale laft, gheoorloft wefen onverfienlijck
te ftellen ofte ai�igneren eenen anderen dach ofte
uyre, om een nieuwe daer van te nemen, Ende fo
verre als dan de felve monfteringen verfchillen.fal
de voorfz Generael, Syne Excellentie ende den
Rade van State daer van adverteren, om daer nae
0 partyen van beyde zyden gehoort, geordooneert
te worden, foo bevonden fal worden te behooren.

Ende in gheval Ie den Engelfchen CommiiTaris,
die by demvoorfz Generaelfal gefteit wefen, be-
hoorlijck geadverteert wefende,eenige weygerin-
ge ofte uytftel foude mogen doen om de voorfz
Monileringe te aflifteren, ofte dat hy terplaetfe
niet en zy als't van noode fal wefen de monilerin-
ge te doen, fal als dan den tegenwoordigen ende
eewilligen CommiiTaris geoorloft wefen, jae ghe-
houden zijn, voort te varen met de gedeftineerde
monileringe ofte reveu�, ende fullen oock de Ca-
piteynen ghehouden wefen daer toe te verftaen:
Mits nochtans dat hy gehoudenfal zijn te leveren
Copye vande Rol Ie der Monileringe, by hem ge-
teyckent aenden CommiiTaris hem by ghevoeght,
de welcke tot de felxe monileringe niet gheafli-
ileert ofte prefent en zijn gheweeft, ende dat ter-
ftont ofte ioo wanneer hy 't felve fal vereyfchen:
De welcke fich oock alfo verftaet ten aenfien van
den CommiiTaris van wegen den Lande, in gevalle
hy eenige weygeringe ofte uytftel maeckt te,ag-
iteren tot de felve monileringe, des behoorlijck
verfocht wefende. . . ,, ,

De voorfz CommiiTarifen fullen gehouden we-
fen ficlue reguleren, foo wel nae dg Inftru&ien,

-ocr page 129-

_i45 Monfteringe en Wap

mevninee van dit Artijckel is, van de Sergeanten
Maiors ofte Wacht-meefters die ordinans tra&e-
mcit trecken j maer voor de andere, geen ordina-
ris tradtement treckende, fal op elcke Compagnie
fhende tot lafte vanden Lande, t'elcker betalinge
die gefchicden fal aen het Garniioen,'t welck haer
bevolen is, een paye gepaiieert worden.

Soo wanneer eenige betalinge fal ghefchieden
ofte gheordonneert worden voor het Guarnifoen
ofte Compagnie, daer toe de voorfz Commiflari-
fen ghecommitteert zijn, en lullende Capiteynen
de diftributie ofte uytdeylinge vande felve beta-
ling niet mogen doen, dan in der felver Commif-
far��n tegenwoordigheyt, waer van fy eens voor
il de Capiteynen fullen infinueren. Ende ful len
oock neerftigheyt doen, ten eynde dat eenige van
de Magiftraet cler plaetfen tot de monfteringe af-
fifteren, om des te beter verfeeckert te zijn, of de
Soldaten de gagien trecken daer op fy inde rollen
geftelt zij n, ofte niet: Oock om de felve des te be-
ter te mogen kennen, ende gade flaen of'er geene
Paflevolanten ofte andere , treckende weynigh
cauie, ghepafleert en zijn, om op alles ghedaen te
worden nae behooren. Ende foo eenige Capitey-
nen weygerigh zijn de betalinge te diftribueren,
inder voorfo CommiiTarifen prefentie, Sullen fijn
Excel l.terllont daer van adverteren, om daer op
verfien te worden.

De voorfz CommiiTarifen fullen oock altijdr
goede opficht ende ooge hebben op de optochten
ende paraden, oock des nachts op de Corps de�
Giiarde: Van ghelijcken fullen oock ghehouden
ende geauthorifeert zijn, de felve wel dickwils te
deuriien, ende te tel len de Soldaten, die fy op de
Wacht vinden fullen: Ende foo verre fy op haer

eninge der Soldaten. 246

lefte Rolle faute bevinden , fullen daer van de re-
denen.vereylTchen vande Capiteynen,

De CommiiTarifen die bequaem bevonden ful-
len wefen , ommethaerCommhTarifchap vande
Monfteringe oock te bedienen het Sergeant Ma-
j orfchap ter plaetfe van hare refidentie: Sullen ge-
houden zijn (des verfocht wefende) daer van den
laft aen te nemen, ende getrouwelijck fich daer in
te quyten : Waer deur ly oock te beter middel
fullen hebben te kennen de Soldaten, onder heur-
luyder bewint ftaende, ende die volgende abufen
voor te komen.

Sullen oock altijdt.onderhouden goede ende
onderlinge correfpondentie ende vrientfchap met
de Hoofden ende Capiteynen, bevel ende guarni-
foen houdende inde plaetfe van hare refidentie:
Behouden nochtans eere ende eedt in 't gene haer
Officie is aengaende.

De voorfz CommiiTarifen foo van wegen hare
Majeileyt als den Lande, lullen eedt doen voor
den Rade van State,van fich getrouwelick te quy-
ten in haer Officie , volgende de Inftru&ien, Pla-
caten, Lyilen ende Refolutien die haer van wegen
SyneExcellentie fullenghegevenworden, ende
oock het bevel der felver Excellentie ende vanden
Rade van State te gehoorfamen.

Gedaen ende gearrefteert inden Rade van Sta-
te in 's Graven-Hage, den acht ende twintighften
September, Anno 1587. Ende was ghepara-
phreert,/, Teellinck. �nderteyckent, R. Leycefler,
Ende wat leg�r ftondt ghefchreven: Ter Ordon-
nantie van Syne Excellentie. Ende onderteyc-
kent, Chr. Huygens.

4. Extra�l, uyt de ^Rejolutien vanden %aedt van State, op het formeren van

de Monfier-rollen. In date den 19 Januari] 1638.

pagnien by hem gemonftert aenden Rade te feyn-
den, te weten, dobbele Rollen, terftont nae de
ghedane Monfteringe, fonder de felve langer on-
der hem te behouden. Ende by aldien deur verre
gelegentheyt vaneenige Guarnifoenen oft ander-
fintsperijckelmochtetevreefenzijh, van dat de
Brieven met de Monfter-rollen by den Vyant fou-
den mogen geintercipieert worden, dat in fulckeii
gevallede Rollen ftucks-ge wijs aen ende aen ful-
len aenden Rade gefonden worden, fonder eenicli
verder onnoodigh uytftel of vertreck. Ende dat
fy alvoorens de Rollen af te feynden fullen bedin-
gen het brengh-loon vande felve , foo kleyn als
doenlick zijn fal, op dat liet Lant met onredelicke
kofte daer in niet en werde gefchat. Accordeert
mettet Regifter, M. Huygens,

At inde eerfte te doene Monfteringe aen
de CommiiTarifen ende Perfoonen , die
tot de Monfteringe ghebruyckt worden,
fal gheordonneert worden daer op ver-
dacht te zijn, dat fy in het formeren vande Rollen,
op yeder blat onder aen ftellen met een cijf��r let-
ter het getal vande Koppen, in 't felve blat aenge-
trockeri: ende 'teynde vande Rolle het voorfz
getal van yeder blat by den anderen brengen, ge-
lijckmen in formevan Reeckeningen fommas la-
teris, ghewoon is te expreil�ren, blyvende voorts
by de oude maniere, van op yeder blat ofte zyde
niet meer als het ghetal van thien Mannen te ftel-
len. Sonderlinge dat yeder CommiiTaris ofte Per-
foontot de Monfteringe ghebruyckt wordende,
voortaen fal verdacht zijn de Rollen vande Com-

5'. ^evelaen a�e Commiffarifen van Monfleringe, oec^ aen alle Ontfangers,

. . Ingenieurs, Contrerolleursjich niet t'abfenteren uyt deplaets van haer refidentie [onder verlof, &c.
Indatedeni^Augufli 1638.

^Lloo niet tegenftaende de voorgaende gheno- . ende meer ghebeurt, dat, by tyde van Monfterin-
meneRefolutie, ende welgeftelde ordre, meer ' ge, ende andere ghelegentheyt, dendienftvan't

Q_ ij Landt

-ocr page 130-

PlacatetL^. 4.Bo�ck. �o.Tit. ι.Deel.

Μ?

Landt niet behoorlijckwaer-geno,menendeghe-
vordert wordt, door dien de Commii�arifen van
Monfteringe, foo wel die hier inden Hage zijn, als
die inde Guarnifoenen zijn, ende van ghelijcken
oock d'Ontfangers, Ingenieurs, Contrerolleurs
ende Commiferi vande Magazynen inderefpe&i-
ve Plaetfen van heure refidentie niet bevonden
�n worden: Soo is by den Raedt goet ghevonden
te bevelen aen alle Commiffarifen van Monfterin-
ge , foo hun bevolen wort mits defen, wel expref-
i�lijck, volgens den inhoudt van heure lnftru-
dien, ende van ghelijcken oock aen alle Ontfan-
gers, Ingenieurs,Contrerolleursende Commifen,
dat fy fullen hebben verdacht te zijn, van heur
nietteabfenterenuyt die plaetfe van heure refi-

dentie, tot verrechtinge van heure particuliere af,
fairen, anders dan met kennide ende verlof van
den Raedt. Ende als het ghebeurt dat fy door laft
van Syne Hoogheyt, of Commiffarifen door laft
van eenige Provintien in 's Lants dienft uyt gefon-
den worden, fullen fy ghehouden zijn den laft die
fy daer toe hebberi aenden Raedt te vertoonen, of
fo defaecke geen uytftel Jyden en mach, fo fullen
fy, ende namentlick die gene die buyten den Hage
in heure garnifoenen zijn, voor heur vertreck den
Raedt van heure noodige abfentie, by fchryvens
adverteren, op pene van anders doende, by den
Raedt daer in verfien te worden, foo als tot dienft
van 't Landt bevonden fal worden te behooren.
Accordeertmettet Regifter. M. Huyp_ens,

Placaet vande Staten van Hollandt.

6> Ordre, Gbemaeckf ende gbearrefleert by de Heer en Cjhecommkteerde

Raeden vanden Staten van Hollandt ende fVefl Frieflandt, op de Atteftat�en van de ahfente Soldaten^
llyvende 't placaet vande Monfteringe vorder in zijn geheel. In date den 7. Mey 163 8.

hebben geconyoyeert, met blijck wanneerfe we-
derom in Guarnifoen zijn gekomen.

V I.

Die ghevangen zijn ghe weeft, confent vanden
Gouverneur daerfe uytgegaen zijn, ende verkla-
ringe vanden Gouverneur onder wienfy ghevan-
gen zijn geweeft, blijck wanneer fy wederom on-
oer de Compagnie zijn ghekomen, ende als fy ter
naefter monfteringe prefent zij η bevonden.

VII.

Inde Gafthuyfen, zijnde op de verklaringe van
de Gafthuys-meefters voor de Magiftraet gedaen,
ende van die in particuliere Huyfen kranck leg-
gen , boven de vifitatie by den Commiflaris, ofte
by fijn ordre te doen, verklaringe by eede by de
Magiftraet vande Perfoonen daerfe logeren, datfe
ten tyde vande monfteringe daer fieck hebben
gelegen.

VIII.

De recruen fullen niet goet gedaen worden, ten
zy daer' by zy verklaringe vande Schippers die fy
h�bben over ghebracht, ende datfe efi�&ive daer
van zijn betaeldt, midtfgaders vande Magiftraet
daerfe in Guarnifoen werden ghebracht, daer fy
hooft voor hooft fullen moeten verfchynen, den
eedt van getrouwigheyt doen, ende ais dan op de
monfteringe gevonden werden.

IX.

De recruen die te Lande komen, fullen moeten
brengen Atteftatie vande geene diefe over heeft
ghebracht, midtfgaders hare prefentie hooft voor
hooft voor de Magiftraet daerfe in Guarnifoen
fullen komen, ende datfy ter naefter monfteringe
prefent zijn gevonden.

Het Leger in 't Veldt zynde, fullen geen Atte-
ftat�en werden aen genomen,dan daer by fy blijck
van 't confent van Sijn Hoogheyt.

XI.

Ende fullen de Atteftat�en als voor defe, binnen
fes weecken moeten over gebracht werden.

� Aldus

E Ritmeefteren ende Capiteynen fullen
voortaen niet vermogen voor meer als
ten hoochften tot fes Soldaten toe uyt
hare Compagnien, ende oock niet langer
als voor twaelf, ofte ten langhften veerthienda-
gen, doch niet anders als in noodigen faecken die
fy inden verlof-brief, mitfgaders waer fy gaen ful-
len exprefi�ren, verlof tegheven, ende dat oock
niet anders als met kenniile vanden Gouverneurs
ofte Commanderende, ende den Commiflaris die
ter plaetfe foude mogen zijn: welckealfoover-
looide oock niet fullen goet gedaen worden, dan
mitsperfoonelijckverfchynende op de eerfte na-
volgende Monfteringe. _m

Ende fullen de Atteftat�en behoorlijckwefen
beleyt in dsbitaforma, voor twee Schepenen, by
twee Getuygen, met folemnelen eede, ter plaetfe
daer de Atteftanten woonen.

III.

Ende fullen gheene Atteftat�en voor Abfente
werden goet gedaen, ten zy daer oock van blijekt
van verlof vanden Gouverneur, Magiftraet, ofte
daer toe geauthorifeert daer fy in Guarnifoen leg-
gen , ende daer - en - boven behoorlijck blijck van
haer alibi ende bewijs, op wat dach fy wederom in
Guarnifoen zijn gekomen, ende ter naefter mon-
fieringe prefent werden gevonden.

UU.

De geene die op eenige Schepen werden ghe-
bracht, fullen moeten verthoonen copie van't Pa-
tent van Syne Hoogheyt, mitfgaders Atteftat�en
vande Commiffaris diefe aldaer heeft ghebracht,
ende vanden Scheeps-Capiteyn diefe heeft ont-
fangen, op den eedt die hy aen 't Landt heeft ghe-
daen, datfe ten tyde vande monfteringe binnen
fijn Schip zijn geweeft.

Die op Convoy hebben geweeft, verlof vanden
Gouverneur, ende Yerklaringe van die gene diefe

-ocr page 131-

Monfteringe en Wapeninge der Soldaten. %%o

149

teerde Raden vande Ed: Groot Mogende Heeren
Staten van HoJlandt ende Weil - Vrieflandt.
C. vander IVolff.

rhedaen ende gearrefteert in 's Graven-

Aldus e

Haffe delen fevenden Mey feilhen-hondert acht
en dertigh Ter Ordonnantie vande Gecommit-

HET DERDE DEEL.

Lyften, vande wapenen ende tra&ementen, volgende de rve/cfy voorlaen

gewapent ende getraBeert fulle � worden de Engeljche Compagnien, Jlaende ten lafie der Geünieerde
Provimien; Endefoo aendefehe wapenenfaute wort bevonden, Syne Excellentie wil ende verflaet
dat de Commijfarifen andersgeenefoldye enfullenpajjeren, dan nae de wapenen die de Soldaten zijn
voerende. In date den z8 September 1587.

Bndé eerfldijckjvoor eene Compagnie *van twee
honden hoofden ter Maent.

Oor den Capiteyn ------ 90 ponden.

Lieutenant ■------ '------45

Vendrigh ■� ------ 4°

� Sergeanten, élcktot 24 ponden - 48

2 Trommelilagers, elck tot twaeif

ponden ------ ------ �

iPyper.tot �� ------■ iz

3 Corporalen, elck tot 16 ponden - 48

1 Fourier ofte Ciercq---- �- 12

1 Chirurgijn ------ �� 1*

i4Mufquettiers,twaelftotelf,ende
twaeff tot twaeif ponden----Z76

73 Harquebufiers,fesen dertigh tot
negen ponden , ende 37 tot
acht ponden, maeckt ------■ 620

60 Spieflèn met corflèletten, twin-
tigh tot thien, zo tot elf, ende
20 tot � � ponden ----�� 660

18 Hellebardicrs, fes tot 9 ponden,
ende 1 � tot 10 ponden �� 174

6 Slachfweerden tot elf ponden�66

3 Rondaiïiers Edelluyden, een tot
1 <5 ponden,een tot 16 ponden,
ende een tot 18 ponden 49

3 Pagien, tot acht pont elck �� 24

Het tratiemut wan eene Compagnie tot bonden
ende vijftigh hoofden.

Apiteyn
Lieutenant

Vendrigh

90 ponden.

� Sergeanren, elck tot Z4 ponden 48
� Trommelilagers, elck tot twaeif

ponden ------. �---- 14

iPypertot ---- ------ \%

3 Corporalen, elck tot 16 ponden - 48

1 Fourier ofte Clcrcq ■------■ 12

1 Chirurgijn ------ � i%

331

i8Mufquetticrs, fes tot elf, ende

twaeif tot twaeif ponden � zio
45 Spieflèn, vijfthien tot 10 ponden,
zo tot 11 ponden, ende 10 tot

� � ponden ------ ------ 490

iz Hellebardiers, fes tot 9 ponden,

ende fes rot thien ponden �114
4 Slachfweerden tot 10 ponden � 40
3 Edelluyden Rondaiïiers, een tot
15 ponden,een tot 16 ponden,
ende een tot 18 ponden �� 49

3 Pagien, tot 8 pont elck -------24

5� Harquebufiers, z6 tot 8 ponden,
ende 26 tot 9 ponden------442

150 Hoofden.

1700 ponden
van xl, grooten.

Aldus gedaen ende gcarreiteert by Syne Excell.
inden Rade van State nefïcns haer den 28 Scp-
tembris Anno 1587. Ende was gheparaphrcert,
/. Teellinck. Ende ondertcyekent, R. leycefier.
Ende wat leger ftondt ghefchreven, Ter Ordon-
nantie van Syne Excellentie. Ende ondertcye-
kent, Chr. Huygens.

loo Hoofden

zzoopondêvan
xl.grooten.

2. Ordres, op de wapeninge vande Compagnien Ityy teren Curaflers, voeren*

de korte Roers. In date den 6 Februari) 1599,17 Augufli 1623, ende zz Oclober 16^9.

J Nden eerftenjullen gene Ruyteren (uyt-
I gefondert de Peerden vande Officieren)
... I ghepaiTeert worden dan die felve Meeiler
�zijn, fonder dat eenige Dienaers goet gedaen ful-
kn worden, alwaer 'tdatfe ghemonteert, ghe-

wapent, ende totte wapenen bequaem waren,

II.
Sullen voorts gehouden zijn te hebben een Sa-
lade ofte 1 Cafquet, opte verbeurte van vier guldS.

III.
Item, een Gorgorij � met het voorite ende ach-

Q_ iij terfte

-ocr page 132-

Placaten-j. ^Boeck. lo.Tit. 3.Deel.

25z

251

VIII

terfte vande Ruftinge, χ op pene van 3 nletgoet
gedaen te werden, 4 de voorfz Wapenen niet hebbende.

1111.
Item, beyde de Gardes, ofte Schouder-wape-
nen, ende die in 't geheel,met twee BraiTaten,opte
verbeurte voor elcke Garde ofte Schouder-wa-
�en, oock niet als half Schouder-wapen zijnde,
fan twee gulden: ende van elcke Braffaet oock
twee gulden.

V.
5 Item, f uilen noch mede ghewapent wefen, vande
Riem tot aende Kmen met Culootten, Tajfetten ende
Knie-flueken ofte Gaillardeaux: ende geene Culootten^
Tajfetten ofte Knieflucken hebbende, (al hem voor elcke
Culootte, Taffette ofte Kniefluck afgetogen worden twee
gulden,

VI.
Item, 6[uilen heiben een Gantelet,ofte Wapen-
hantfchoen voor de bant vande Toom, opte ver-
beurte vaneen daelder.

VII.
Item, 6/uilen hebben 7 twee korte Roers ofte Piflo-
len, waer van den loop fal wefen 8 langhtwintivb
Rijnlant/che Roe-duyme-n, ende ^fchietende een Kogel
van twee en dertigh rollende, ende aertigbfluytende int
pont, opte verbeurte van twee gulden, indiende
Roers niet delen conform zij η: Ende geen Roers
hebbende fal niet gepaifeert worden.

Item, een kort Sweert, bequaem tot houwen
ende fteecken, 1 o langh van het Rabat tot aendepu_mvij/cn dertigh en een halve Rijnlandt/che Roeduymen_topte verbeurte van twee gulden, als 't niet de/en
conform en is �. Ende geen Sweert hebbende, en
fal niet gepaifeert worden.

IX.

De Peerden fullen niet minder mogen wefen als
vijfthien groote Mans palmen, volgende de mate
daer af gearrefteert, te meten met een koorde van
11 de hiele vanden voorften voet, ende voorts
buygens opgaende tot boven op 't fchouder-blat
aen't hayr daer de Manen beginnen uyt te waffen.
1 2 Ende minder zynde, en fal den Ruy ter niet gepaf-
feert worden. »

13 X.

Ende fullen de Commifiarifenin 't doen vande
monfteringe, pertinente notitie ftellen op yeder
Ruy ter van fijne defecten, van Peert ofte Wapen,
indien daer eenigh is,fulcx fy 'tfelve op haren eedt
fullen willen ftaende houdei\,omme de voorfz pe-
nen aende gebreeckige te korten tot profijt van 't
Landt, fonder eenige conniventie.

XI.

De Ritmeefters, Lieutenanten ende Cornetten
vande Compagnien, fullen 14 medegewapent en-
de gemonteert zij η als de voorfz iqliuyters. 15

1. De voorgaende Ordres/eggen; Hooft-wapen: ende die vandenJare 16x3 voeght daer by: fchoot-vry voor

een kort Roer.
1. De voorjz Ordre vanden Jare 1623 voeght hier mede by: fchoot-vry voor een kort Roer.

3. d Ordre vanden Jare ι $$<)/eght: o/pene van geheel ghecafl�ert te werden. Die vanden Jare 1623 latt hei

woort geheel uyt.

4. D e/e woorden zijn Anno 16 2 3 by gekomen.

5. Dit Artijdelis Anno 1623/00 gheflelt. In plaetsvanwelck/eght het negende Artijckel vande Ordre des Jaers

1599�.DeCuirai�iers,geappoin&eert tot Bagagie-Peerden, fullen boven allede voorfz ftucken
gewapent zijn vande Riem tot aende knyen met beyde de Tafl�tten, ende beyde de knye-ftucken
ofte gaillardeaux, ende oock verfien welen van Culotes, ende van noch een tweede kort Roer na
't voorfz patroon, infgelijcks het voorfte ende achterfle vande Ruftinge, ende het Cafquet dra-
gen fchoot-vry van een kort Roer �. Sullen oock boven haer Peert, wei�nde op de groote als voo-
ren, noch hebben een Bagagie-Peert, ende een Jongen, hem nae-voerende het derde kort Roer,
infgelijcks van 't voorfz patroon �. Ende geen TaiTetten, Knye-ftucken ofte Culoten hebbende, fal
hem voor elcke Tail�tte, Knyeftuck ofte Culote af-getogen worden twee gulden: ��ck niet ver-
fien wefende van 't tweede Roer, fal verbeuren twee gulden. Van ghelijcken den Dienaer onver-
fien zynde van 't derde Roer; ende geen Dienaer of Bagagie-Peert hebbende, fal ghekort worden
thiciigulden.

6. Anno 1623 by gekomen. " '■■>

7. Mede Anno 1623 /oogeflelt. d 'Ordre vanden Jare 1599 verey/cht maer een kort Roer ofte Piftolet.

8. Jnno 16} 9 foo geflelt. De voorgaende Ordres/eggen: fal wefen twee gemeene Mans voeten, 1599 hadit

daer by: meerder noch minder.

9. Anno 1639 /00'verandert .� d'Ordre vanden Jare 1599 vervdght: volgende 't patroon. Die vanden Jare

1623 (eyt: fchietende een Kogel van twee en veertigh in't pont,alles volgens het patroon daer van
zynde, ende den Ritmeefters toe gefonden, opte verbeurte, &c.
io. Mede Anno 1639 [oogeflelt: d Ordre vandenJare 1599/eyt: infgelijcks volgende de mate ende het pa-
troon, ofte by faute van dien te verbeuren twee gulden, als 't niet conform de felve mate en is. d Or-
dre vanden Jare 1 Szjjeght .� lanck drie voeten, volgens de mate ende forme van 't Patroon daer van
zynde, ende aende Ritmeefters gefonden, opte verbeurte van twee gulden, als 't niet con/orm het ghe-
melte Patroon en is.

Anno i6z}/oogeflelt. d'Ordre vandenJare 1 fyy/eyt: te meten met een koorde van gelijcke lenghde, van

de hiele vande voorfle voetje.

Mede Anno 1623 /oogefielt: De voorgaende Ordre feoln: ofte by faute van dien ,/aldeti Ruyter, &c.
d Ordre vanden Jare 1623 vervolghthier .� Art. ι o. Sullen noch boven haer Peert,wefende op de groo-
te als vooren, hebben een Bagagie-Peert, ende een Jongen �. Ende gheenen Dienaer ofte Bagagie-
Peert hebbende, fal hem ghekort werden thien gulden. Siet daer op vorder $ nae het negende Artijckel.
van d 'Ordre desJaers 1599. Wboven fub num, 5. inde Annotatie». Beyde d Ordres vande Jaren 1599 en

16%)

»3-

-ocr page 133-

ν *4 M�iifteringe �n Wapenitige der Soldaten. 154

� i6iA vervolgen voorts: Q�ck en fullen gheenMerrye-Peerden tot Bagagie-Peerden gbepa��er�

A^�rio �6%yf�0'g^^f' d'Ordre.vandenjare t$^f�yt:fidlen<ghewapent ende gemonteen'zijnalsdevoorfr
¹⁴ geappoinfteerde Cuirafl�ers. ^; ^; _

,?_0r%rewndenJarei-$9<)*vervOlgln'herArt. ψ. Sullen mede foo wel die Ritmeefters, Lieutenanteri
\ί' _n(j_e Cornetten vande Compagnien, als andere-Officiers ende Ruyteren gehouden zijn te dragen
Cafacquen ofWapen-Rocken; van alfulckenfatfoene als de Lanciers gewoon zijn te dragen: op
� _verbeurte van fes gulden vootelckeCalacq.

2. Ordres, volgens de uelc{e gempent ,gemonteert ende geequtpeert fullen

wefen de eompagnien Ruyteren, Harqueboufiers. In date den 6 Februari; 15 99,17 Augufli �6x�,
en 22 Oclober 1639.

weeren, conform de/e Ordre, dat hem fal afaetrocken

worden twee gulden voor elck Roer: Ende geen Roers
hebbende,fullenniet gepajjeert worden,

V.
4 Item Jullen hebben een kort Sweert, bequaem om?
me te houwen endefleecken, la nek van het Rabat tot aen
de punt v'yf en dertighen een halve Rijnlandtfche Roe-
duymen, opte verbeurte van twee gulden, niet als voor ft
iszynde. Ende geen Sweert hebbende, fal niet g�paffeert

Erf�lijeken fullengeene Ruyteren {uytgefon-
sii dert de Peerden vande Officieren) gepajjeert
1 worden, dan diefelfs Meefier zijn , fondef
dat e enk e Dienae�s goet gedaenfullen worden, alwaer
hetdatfyghemont�ert~,ghewapent, ende tott� wapenen
bequaemwaren.

Voorts fullen 1 gehouden zijn te dragen een χ-Pot
vooren open, ofte by faulte van dien fal men haer
aftrecken vier gulden.

III.

kern, een Gorgorijn, met het achterile ende
voor-fte vande Ruilinge, op pene van niet ghepaf-
feert te worden.

UIL

31 tem i fullen hebben een Roer ofte Carabijn, waer
vanden loop niet en fal mogen korter zijn dan dertigh
RipdantfcheROeduymen,fchietende een Kogel van ach-
thien rollende, ende feflhien fluytende in 't pont: Ende
twee Piflolen, waer van den loop fal zijn twintigh Rijn-
lantfche Roeduymen, fchietende een Kogel van twee en
dertigh rollende, ende dertigh fluytende in't pont, op
pene foo fy in gebreecke zijn van te hebben de voorfz Ge-

wordtri.

VI.

Ende fullen oock 5 mede gheen minder, ofte
kleynder Peerden hebben, als van vijftien groote
Mans palmen, te meten vande hiele vanden voor-
ften voet, tot boven op 't fchouder-blat aen't hayr
daer de Manen beginnen uy t te wafl�n $ 6 kleynder
zynde,fo en fat den Ruy ter niet gepafl�ert worden.

VIL

Ende fullen oock geenfints 7 onder de voorfz
Compagnien eenige Merrye-Peerden ghepafl�ert

worden

VIII.

8 De Ritmeefiers, Lieutenanten, ende Cornet ten van
de Compagnien, fullen mede ge wapent ende gemonteen
zijn als de voorfz Ruyteren.

1. Dit Artijckelis hier Anno 16z]foo ge/lelt. In dordre vanden Jare 1599 was hetfelve hetfefie Artikel in de/�
■ woorden: Ende en fal inde voorfz Compagnien geen Ruyter gepaii�ert worden dan felver Meefter
« - w�fende, foodat geen Ruyter en fullen mogen gepafl�ert worden twee ofte meer Peerden/alwaer

den Dienaer ofte Jongen die fy daer op fetten bequaem ter Wapenen, dan aileenlijck aenden Rit-
- - - meefter, Lieutenant ende Cornette:

2. d Ordr'e vanden Jare ι <$<j<)feght: een Cafquet ofte Hooft-wapen. Dat vanden Jare 1623 : een Cafquec

ofte Pot vooren open,

3.W4. In plaets van dit .ende het volgende Artijckel ,feyt d'Ordrevanden Jare 1599. Art, 3. Item,een kort
Sweert bequaem tm houwen ende fteeckert,ende een Roer ofte Carabijn, waer van dan Loop niet
en fal mogen korter zijn dan drie groote Mans voeten, alle volgende die patroon, daer van over te
geven by Syne Excellentie: op pene foo fy in ghebreecke zijn van te hebben de voorfz Geweeren
in conformiteyt vanden patroon, dat hun fal af-getrocken worden twee gulden voor elck Sweert
ofte Roer �. ende, die geen Sweert ofte Roer en heeft, en fal niet gepafl�ert worden. d'Ordre vanden
Jare 1613 feyt: Art. 4. Item, fullen hebben een Roer ofte Carabijn, waer van den Loop niet en fal
mogen korter zijn > dan drie groote Mans voeten, fchietende een Kogel van vieren twintigh in 't
pont -.ende een kort Roer, ofte Piftole, waer van den Loop fal wefen twee gemeene Mans voeten,
�fchietende een Kogel van twee en veertigh in 't pont, alles volgens de patroonen daer van zvnde,
ende aende Ritmeefters gefonden, op pene, foo fy in gebreecke zijn van te hebben de voorfz Ge-
weeren , conform de Patroonen, dat hem fal af ghetrockeawerden twee gulden voor elck Roer,:
Ende geen Roers hebbende, fullen nkt ghepafl�ert worden. Art.$. Item, fullen hebben een kort
Sweert, bequaem omme te houwen ende fteecken, lanck drie voeten, volgens de mate, ende for-
me van 't patroon daer van Zynde, ende aende Ritmeefters ghefonden, opte verbeurte van twee
galden niet conform het voorfz patroon zynde: Ende geen Sweert hebbende, en fal niet ghepaf-
l�ert werden. - \ >

f. d'Ordre vandenJ are i^feyt rfulknmkde Harquebufiers geen minder Peerden, &c,

' ^: .6. Anno

-ocr page 134-

Hacatctt-i. 4-Boeck. lo.Tic. $.Ded. 25$

Ann�lSxyfaogheflelt. iOrdre vanden Jare i^.voeght hier aen: volgende die mate den Capkeynen

daer van te geven, ofte by faulte van dien cnfaldenRuyter, &c.

7, Anno i 6*1.3 �00 ibeflelt : dOrdre vanden Jare ι599 feyt : Ende fullen oock geenftnts aende voorfz Compagnien

voor heur eygen monturegepajfeert worden eenige Merrye Peerden.

8. inplaets van defe monture Anno 1613 foo geordonneert, feyt dOrdre vanden Jare 1599. ^4rt- ?� Sullen voort-

aen alle de Ritmeeileren ofte Capkeynen, heure Lieutenanten, Officieren, ende alle die Ruyteren

< . vande voorfz Compagnien, gehouden zijn te dragen Cafacken ofte Wapen-rocken, wefende de

felve Cafacken van al&lcken fatfoene als die Lanciers in defe Landen gewoon zijn te dragen, ofte

by faute van dien, falden Ruyteren alleenlick voor elcke Cafacke afgetrocken worden fes gulden.

4. Ordres, op de mpeninge van '/ Voet-vdch^ van defe Landen. Qearre*

fleert den 6 Februari) 1599,17 Augufli 1613, en zzOclober 1639.

VIII. 10
Sullen geen Vyer- roers mogen ghepafl�ert
worden.

IX.
Ende fullen de CommiiTarifen in 't doen vande
monfteringe, pertinente aenteeckeninge doen op
yder Ruy ter ende Soldaet, van fijne defecten van
wapenen, indien daer eenigh is, fulcks fy't f�lye
op naer eedt fullen willen ilaende houden, op pri-
vatie van haer Officie, ommfe die penen aende ga-
gien vande gebreeckigen te korten, tot profijt van
't Lant, fonder eenige conniventie.

X.
11 Item, dat Ritmeefiers, Lieutenanten, Cornetten,
Capiteynen, Lieutenanten, Vendragers, in 't Monfleren
in hare volle wapenen fullen zijn.

XI.
11 Vangelijcken als fyfullen nae de Wacht vaen,

XII.
II Dat ie Commijfarifen ghelafl worden reguardte
nemen, oft de Capiteynen de kortinge doen voor deKlee-
dinge, oock de Kleedinge aen hare Soldaten effeclivelijck

f even, ende den Raedt van State adviferen, van 'tghe-
reek dat fy daer inne vinden.

Aldus 1 zgedaen,gerefumeert ende ghearrefteert,
by 1 ζ SijnHoogheyt,Jijn Excell. Stadtholdervan Frief-
lant, ende den Raedt van State, in 's Graven-Hage
den, twee en twintighiten Odobcr fefthien-hon-
dert negen en dertigh. Was gheparapheert, A/ex.
vanderCapelten,**� Onder ftont, Ter Ordonnantie
vanden Raedt van State. Ende was onderteyc-
kent, M. Huygens.

S Ρ l E S S E N.

■ Nden eerften, fullen de Spies-dragers ge-
il Houden zijn te dragen een Storm-hoedt,
' opte verbeurte van 1 een gulden.
' II.

Item, een Gorgerijn, mettet voorde ende ach-
terfte vande Ruftinge, op pene van % gheroyeert te
worden, yende daer beneffens met breede Tafetten,
ofte by faulte van dien, voor elcke Taffette te verbeuren
een halve gulden.

III.

Sullen oock dragen een Sweert ofte Rappier,
�pte verbeurte van 4 deftigh iluyvers.

IIII.

Sullen ihfgelijcks dragen heele Spiefl�n, ten
miniten van y vijfthien voeten Rhijnlants ponder h�t
rfer, ende niet halve Spiefl�n , op verbeurte van
eene gulden. 6

Μ U S Q^U ETT I ER S.

^V'
De Mufquettiers fullen gehouden zijn te dragen

een 7 Rappier, op de verbeurte van 8 dertigh ftuyv.

VI.

Item, een Mufquet, geboort op tl�en Kogels in
't pont, hoewel fchietende eenloopende Kogel
van twaelf in't pont, opte verbeurte van twee gul-
den indien hy minder Mufquet heeft, 9 de loop lang
vier Rijnlantfche voeten.

VII.

Item, eenForquet, opte verbeurte van eenen
halven gulden.

I. Anno i6x}fiogeflelt:dOrdre vanden/are ι f�yfeyt: opte verbeurtevan eenhal# gulden.
%. Mede Anno 1 �zjfoogeflelt: d'Ordre van' 1$$9feyt � oppeyne van niet gepaf��ert te worden.

3. Anno 16x3 by gevoeght.

4. d'Ordre van 15 99 feeht .� op de boete van een gulden.

^. Anno 16^9foogeflelt. Devoorgaende ordresfeggen:tenminflenvanachthien hout-yoeten.

6. d'Ordre vanden Jare 1599 vervolgt achter dit Α rtijckel vande' Spiejfen: Art. 5. Ende pjp dat de Compagnien

te beter gewapent zijn, fal in elcke Compagnie het vierde-part vande Spiefl�n, te weten de hoog-
fte traktementen treckende, boven de voorgaende ftuckennoch ghewapent zijn tot aende ellebo-

fen met Garden, ende beneden met breede TafTetten, ofte by faute van dien, verbeuren voor elc-
e Garde ofte Tafl�tte een halve gulden.

7. iOrdres vande laten 1599 en 16x3 voegen tujfchen beyden: een Morillon ofte Stormhoet opte verbeur-

te van een halve (1613 een heele) gulden.

8. dOrdrevan 1599 feyt: opte verbeurte vaneene gulden.

9. Anno 163 9foo geflelt. d'Ordre vanden /are 16x3 feyt.� lanck volgens d'ordre.

10. d'Ordre vanden Iare ifyyvervolght hier: S C HUTTEN. Art. 9. De Schutten ofte Harquebou-

fiers fullen oock ghehouden zijn te dragen een Stormhoedt, op verbeurte van een halve gulden:
Item, een Rappier, op verbeurte als vooren. Art. 10. Item, een goetCaliber, geboort op twintigh

Kogels,

-ocr page 135-

Monfteringe �n Wapeninge der Soldaten 3 2 * Β

k in 't pont, hoewel fchietende een loopende Kogel van vier en twintigh in 't pont ,'opver
h° te:van twee guldens indien die minder is. Art.u'. Sorider daaronder ghepalTeert te woeden
eenSeVyer-roejrs. > . �

r λ tihkelen �ffl Anno 1639 by gekomen.
^Df Ln�Ordres/eggen: Aldusgh�arrefleert ly de (16x3; Ho: Mo:) Heeren Staten Generaejder
^e^enighde Nederlanden, met voorgaende advijs van Sijn Excell. ende ter Relatie vanden Rade
van State, &c,

II.

Lyft^e > ^van ^een Compagnie van honden %uy teren Quirajjen _Λ daer onder

tyndevijfen twintighgeappoini�eerde Cuiraffen met Bagagie* Peerden, alle ghewapent naede ordre

van 't Lam. In date den 6 Fehruariji <$<)<). . ---.....- _ --

i\ J !

Itmeefter 250 pont tot tra&ement, ende
fes Peerden, elck tot 25 pont, midts die
op de monfteringe met haer Man gewa-
P^Tprefenterende, facit -r� 400 pont.
Lieutenant 70 pont tot tradtemerit,met vier Peer-,
denprefentalsvooren--------------170pont.

Hoef-fmit met een Peerr prefent �� 30 pont.

Noch x^gheappoin&eerdeCuirai��ers, elck met
ha�r Bagagi�-P��rt tot 40 pont, met het advan-
tagie van twaelf pont; voor drie Corporaels,
facit :i�� ^; ■ 1612 pont,

Noch tien Ruyteren tot 17 pont, facit -170 pont.

Noch 23 Ruyteren tot 26 pont, facit - 598 pont.

Noch 23 Ruyteren tot 25.pont, facit - 575 pont.

, Somma 100 Ruyteren, daer onder vijf en

twuitich Cuirafliers verften van Bagagie-
Peerden ��-., ■» i-r-'-�■- 335,0pont.

Cornette tot tradement 60 pont,
den prefent als vooren

met drie Peer

----- 135 pont

Quartiermeeiler op twee Peerden ■� 50 pont

^Trompetten tot 40 pont elck, facit � 80 pont.
KlerckofteFourier, boven den8openninghvan
de betalinge, met een Peert prefent - 30 pont.

6. Lyfte , van eene Compagnie Voet-volcfy van hondertvijf'en dertigb

.. 'Hoofden, tegens 17 $0 pont. In date den 6 Februari']. .1599.......... _ir .', E) o wh^ ί'.χ

facit

~~^grfoft~~ms;

Apiteyn
Lieutenant
. Vendrigh
Twee Sergeanten
Drie Corporaels
Twee Trommels -
Schryver ��
Chirurgijn - �-
Provooft � �

� ------ 150 pont.

..__� ■ -^� Ji^porit.

_ ,�_ 40 pont.
_� '-��"' 48 pont.
_ -i_, ; ,'48pont.

---- ----- 24 pont.

--------------- .12 pont.

:�� 12 pont.

~~■ ;~~.; . 12 pont.

359 pont.

44 Harqueboufiers,als 12 tot 10 pont,ende 3 2 tot

negen p'onf�� fchellingen, facit -�414 pont.

Drie Pagien �' �'_ ; ~^f� ^ \ 24 pont.

roL

Somma 135-Perfoonen toti **+-:* i7jo pont.

Ende all� andere Compagnien, van meerder of-
te minder ghetal, fullen,gqnomen woelen op ge-
lijcke proportie van Wapenen'end� van f�ldye.

Aldus gh�arr��leert by de Heeren Generale
Staten der V�reenigt�d� Nederlanden.', met voor-
gaende advijrvanSijriXxceilentie.' �nd� ter Re-
latie vanden RS�de van State. A&�tti den feiten
Februarij';^; Anno"vijfthl�n-dondert negen-en-
tnegentlgtf:

13 Officieren bedragen t'famen;�391 pont.

45 Spiefl�n: als een tot 18 pont, een tot 16 pont,

..een-tot 15 pont, twee tot 14 pont, vijf tot 13

pont, vijftien tot 12 pont, ende 20 tot 11 pont

1 o fclieUingen, facit -�-; ι .< %42, pont.

30 Mufquetten, als vijf tot 13 pont,, derthien tot

12 pont, ende 12 tot 11 pont 10 fchellingen,

:;jf

'iMrtQi

Lyfte, van een Compagnie vanhondert %uy teren ,daer onder een en tacb-

tigh Curaffiers, met haer Sidets. In dateden ι j Augufli 1623 ~"

RItmeefter tot traftement twee hondert
vjjftigh pont, ende 6 P�erden tot vijf en
twintigh pont elck, die t'elckens op de
monfteringe met haer Man. ghewapent preff nt

-r 8ppont.

� 30 pont.

■^^opohrl

81 Cuirafliers, yder tot m pont, ende vemen elek
met een Bagagie-'Pe�rc,' tot 1 o pont, t'fapien 40
^pnt^ temt met twae-tf pont voor d'avantagie
vande drie Corporaels - �«***? s 31 %$ 2 pont.

; Somma honder-t Ruyteren, met "ee*en
,sf ι tachtigh Bidets -**-'■* 4i�7pont.

TFH

fulleh wefen

4Gopont_t>

Lieutenant tot tra&ement 80 pont, ende 4 Peerr

denprefentalsvooren-------------- �80pont.

Cornette tot.tractement ti�ventigh pont, ei|de
.. drie Peerden prefent als vooren �7- i^fpojitv
Qjjiartiermeefter op twee Peerden «��. 59 pont.

i--

:.^:�

8. Lyfte,

-ocr page 136-

Placatea^. 4.Boeck. io.Tit. a.Dcel.
jC Xyfte, van een Qompagnk van hondert ghewapende Barqu

Peerde. Gearrefleert den 6 Fehruary 1599, en 17 Augufl't 16x3..

ï6q

ujters te

Klerckoft Fourier ---- �-*

Houfffmit, met een Peert prefent�
Noch vijftien Ruyteren tot 17 pont �
Noch vijftien Ruyteren, tot x6 pont -
Noch tien Ruyteren , tot 15 pont ��
Noch vijftien Ruy teren,tot 14 pont �
Noch fes-en twintigh Ruyteren, tot d
tigh pont � ■■ - �

Itmecfter voor tracTiemcnt twee hondert
pont, ende fes Peerden, elck drie-en-
twintigh pont, midts op de Monfteringe
met haer Mans prefent, ghewapent zijn-
de ------ ------ � 338 pont.

Licutenant vijfentfeftighpont, ende vier Peer-
den, prefent als vooren � ---- 157 pont.

Cornette vijf en vijftigh pont, ende drie Peerden,

prefent als vooren ---- ------ 1x4 pont.

Quartiermeefter op twee Peerden � 46 pont.
Twee Trompetten, elck veertig pont � 80 pont.

16 pont.
- 2.6 pont.
4°S pont.
390 pont.
� 50 pont.
360 pont.
rie en twin-
598 pont.

Somma hondert Ruyteren Harquebou-
fiers «-----■ -�*. x8oo ponden.,

■9.Lyften,vandeCompagnientevoet, Indateden ijJugufli 1623.

Vijf en tfeventigh Mufquetten, als

� tot 15 pont ------ �

4toti4pont ----- -----

5 tot 13 pont ------ �

34 tot ix pont � ■-----

30 tot 11 pont ��- �

Lyfle van een Compagnie van xoo Hoofden.

Apiteyn ^-� � 105 ponden,

Licutenant ------ ------- 45

Vendrieh �� 40

48
48

³<
56

408
33°

TweeDrie C

889
²4

TweeTromflagers,elck ixpont�� 14

Drie Jongens

Schryver ------ ■------ �

Chirurgijn -----~'r~----- ��

IX
IX
IX

150 xoi4

Somma hondert vijftigh Koppen, be-
kopende------ � xo 14 ponden.

Provooft �' � �

Derthien Officiers ------

391

Tweq en tnegentigh Spieffen, als
"pot 1 <, pont

Lyfle van een Compagnie van 1 xo Koppen.

75
98

384
451

Derthien Officieren als vooren

Ses en veertigh Spieflèn, als

1 tot ------- �

391

■ ^]'i ■■{

; 7'tot 14 pont

7 tot 13 pont

3x tot ix pont

41 tot 11 pont

16 ponden.

30
70

39
144

*53

� tot 15 pont

5 tot 14 pont

3 tot 13 pont

ix tot ix pont

� 3 tot 11 pont

iCi'IS

1099

TweeentÉgentigh Mufquetten, als

7S
70

49*
396

% tpt ï 5 pont �<�
5 tot 14 pont -�

� ;,'". .^tptijpoqt. \-r-T7
_;1'" 41 tot lx pont "�*�

15*

Acht en vijftigh Mufquetten, als

% tot 15 pont ----- �� 30

3 tot 14 pont -~~�■■~~ - ■�*■* 4x

3 tot 13 pont ----- ------■ 39

vj tot ix pont ------ -----3x4

x3totnpont ---- -------X53

36 tot 11 pont .jsTsri

� i * � �'

1098

Drie Jongens, elck acht pont

l6t.

xoo

. 688

Somma twee hondert Koppen beloo*
pen ~~..in.~~ �■ xoix ponden.

Drie Jongens

ixo

Somma hondert twintigh Koppen \ be-
loopende �� 1655 ponden.

Ende allen anderen Compagnien, van meerder
ende minder getal, fullen ghenomen worden op
gelijcke proportie van wapenen, ende van foldye.

Aldus gearrefleert by de Ho: Mo: Heeren Sta-
ten Generael der Vereenighde Nederlanden, met
voorgaende advijs van Sijn Excell., Endeter Re*
latie vanden Rade van State. Aétum den feven-
thienden Auguili 16x3.

10. Lyften

Lyfie van een Compagnie ��$�> Hoofden,
Derthien Officieren als vooren rrrv
Negen en vijftigh Spiefièn.als

391

16 ponden.
45

XtQt *4MK]

3 tot 15 pont

6 tot 14 pont

f tot 13 pont

ïótot ix pont

18 tot 11 pont

�- 19X

� 308

710

-ocr page 137-

Monfteringe en Wapeninge der Soldaten. %6z

Lvften, w» Compagnien te Teerde ende te Foeterende van V beloop van

hare hefoldinge, nae defierekte hier na ghefpecificeert, alle ter Maent van twee en veert igh dagen*
in date den vijfden Decemler 1650.

Acht en veertigh Mufquettiers, als

i6t

10.

Een Co

tfefiigh Peerden.

DE Ritmecfter ter maent tot traclemcnt
� ,₀ gulden , ende vier Peerden, plek
Λ gulden , midts met bare Mannen
«wapent op de Mon�eringe prefent

_zijnde,komtffamen ------- ^^guWen.

De Licutenant tot traaement tachtig gulden,
ende twee Peerden , prefent als vooren,

De Cornet tot Tradement 70gulden, ende
twee Pcerden,prefent als voren, komt �110

24O
220

2 tot 14
6 tot 13

20 tot 12

20 tot 11

- 566

3 Jongens , elck acht gulden

Somma�1317 gul.

Een Compagnie van 65 Soldaten te voet.

Capiteyn voor fijn Perfoon � 150 gulden.'

Licutenant �-----'<* ------- 45

Vendregh �� ------- 40

Sergeanten, elck 24 gulden-------48

Corporaels, elck 16 gulden «------48

Trommelflagers, elck 12 gul. � 24

100

1.
1.

I.
I,

2.
I.
I.

QuarticrmeeftermetcenPeert ------- 45

Trompetters, elck 3 5 guldcn,komt � 70

Schryver ------- "� ' ^a°

Houfffmit '--------'------- ^

47. Harquebuficrs elcx tot 28 gulden, met twaelf
gulden voor d'avantagie van drie Corporaels,
komtt'famen ------- � 1328

Schryver ■ �■

12
12

Chirurgijn--------- «�**»

Somma �1099 gulden.

12 beloopen t'famen

22 SpieiTen,als , .

1 tot------- ��

2 tot 14 elck -----

₃tot 13 -------

8 tot 12 -�■
8totuV -------

28Mufqucttier$ials

1 tot

4 tot 13 elck
12 tot 12
11 tot 11 �

Een Compagnie Ruyteren, Harquelufiers van
vijftigh Peerden.

4 De Ritmceftcr met 4 Peerden als voren - 3 50
z. DcLieutenantmetx Peerden als voren-130

16 gulden.

1. De Cornet met 2 Peerden, aJs vooren
1. Quartier-meeiter met een Peen �
z. 'liompctrers, elck 35 gulden, komt �

1. Hoef-Smidt ------------

120

28
28

267

52
144

121

�. Schiyver ------------

37. Harquebufiers elck 28 gulden ter maent.met
twaclfgulden voor avantagie van 3 Corpo-
raels, iiVfamen ----- � 1048

331
24

Somma� 1819 guld.

3 Jongens elck 8 gulden j-

6$ Somma in alles

1 ooi gul.

Een Compagnie van 100 Soldaten te voet.

Capiteyn voor fijn Perfoon � 150 gulden.

Licutenant ------- ------- 45

I,
I.

1,
I,

�,
r.

Een Compagnie van 50 Soldaten te voet.

Capiteyn voor fijn perfoon-------150 gulden

Lieutenant � �■ 45

Vendregh � ----- 40

Sergeanten elck 24 gulden �� 48

Corporaels elck 16 gulden .-------48

Tambourijnselck 12 gulden-----24

Vcndrigh

� 40
48

I.
I.
I.

'3�'

Sergeanten, elck 24 guld.
Corporaels, elck 16 guld. �
Tromflagers, elck 12 guld.

Schtyver------- -------

Chirurgijn ----- -------

Provooft ------- -

48
24
12
12
12

i. .Schryver

11 comt t'famen

14 Spiefl�n,als

1 tot ��-
itot '�- *��

1 tot

2 tot 13

4 tot ra,

5 tot 11

367

Comtt'famen �

Scs en dertigh Spicfl�n, als

39*

i6 gulden.
15

3°
28

5*
156

154

1 tot

2 tot 15
2 tot 14
4 tot 13

13 tot 12

14,tOt ΊΙ

26
48
55

436

174
%z Muf-

-ocr page 138-

Placaten-i. 4-Boeck. io.Tit. 4.Deel.

¹ ^4

%6i

zz Mufquettiers, als
�r-.;-: ι tot ■�-

3tpti) ------

9 tot ι ζ ��
9 tot 11 ------

3 Jongens, elck 8 gulden

5°

Aldus gedaen, ende inden Raedt van State ge-
arrefteert, den vijfden December fefthien hondert
endevijftigh. /. EECK,^�

Ter Ordonnantie vanden Raedt
van State,

/. Eyckbergh,

io8
"99

z6o

Somma� 8z5guld.

HET VIERDE DEEL.

Ordonnantie, op 'tflnck vande Monfleringe vant 'Bootfiokfoan Oorloge,

metten gevolge van dien. In date den 5 Februari) l�zy.

Ende fullen de felve ghehouden zijn terftont naer
hare aenkomfte op ftroom of Reeden, de geftake-
nifi� van hare Schepen te vertoonen,ende 't voor-
fchreve confent te verfoecken, op pene van nae
gelegentheyt ende eyfch van faken ghecorrigeert
te werden.

UIL

't Voorfz confent gegeven, ende de geftaltenif-
fe vande Schepen verftaen zynde, fal met eenen
nae gelegentheyt vande Mve, tijdt geraemt ende
geftelt werden, hoe lange die op de Havens fullen
verblyven, 'om behoorlijck toe ghemaeckt ende
voor�en te werden: Ende foo wat Capiteyn nae
den geftelden tijt 't Schip klaer zynde, bevonden
wert inde Haven te liggen, fal verbeuren yeder
dach dat hy noch inde Haven blijft, den Capiteyn
van een groot Schip twee ponden Vlaems des
daeghs, ende den Capiteyn van een Jacht oft Bin-
nen-fchiptwintighfchellingen'sdaeghs, te kor-
ten aende mont-koften refpe&ive.

Sullen de voorfz Capiteynen, of andere com-
manderende Officieren uytter Zee komende, niet
vermogen eenige van haer Vokk aen Landt te la-
ten gaen, of andere van Landt aen haer Boort te
ontfangen, fonder alvooren by den CommuTarfs
behoorlijck ghemonftert te zijn (ten ware by
hooch-dringende noot) ten wekken eynde iy
aenkomende, den Schryver terftont nae Landt
fullen afveerdigen, om den Commiifaris de we-
te te doen van haer arrivement.

VI.

De Schepen van Oorloge inde Havens liggen-
de , 't zy om te timmeren, of uyt andere nooden,
fal het Boots-volck van acht tot acht dagen, of
korter naer goetvinden vanden Commiifaris, bin-
nen Schijps-boort gemonftert,ende vande abfente
notitie ghehouden werden, om den Capiteynen
aen hare mont koften t'elckens gekort te werden,
ten ware yemaift om wettige redene met kennifl�
vanden Commiifaris abfent ware.

VII.

De Capiteynen fullen niet vermogen yemant
van haere Officieren of Boots - volck eenich op-
gelttebeloovenof gheven, ende andere op min-
der gagie te ftellen, als deLyfte mde ordre van-
den Lande is mede-brengende, ten ware met ken-
nifl� ende advijs vanden CommifTaris, om 't (elve
alfoo op de Rolle aengeteyckent,ende bekent ge-
maeckt te werden.

Gee�

;E Gecommitteerde Raden ter Admirali-
j teyt in Zeelant, bemerckende de groote
; mif bruycken welcke by verloop van ty-
de zijn ingebroken in't ftuck vande Mon-
ileringe van 't Bootfvolck van Oorloge, betalinge
vande Monfter-rollen, met den gevolge ende aen-
kleven van dien, midtfgaders het havenen vande
Schepen: Ende omme daer jegens ten dienfte van
den Lande, ende voordeele vanden ghemeenen
Boots-volcke met alle behoorlijcke ordre te voor-
fien* hebben geordpnneert ende geftatueert, ghe-
lijckfy ordonneren ende ftatueren by defen, de
Poincten ende Articulen hier na volgende, beve-
lende eenen yegelijcken de felve voor fo vele hem
die mochten aengaen, nae te komen ende te on-
derhouden.

I.
Eerftefiek werden alle Capiteynen van Oorlo-
ge gheordonneert,.dat fy liggende met hare Sche-
pen op de Reeden of ftroom om in Zee uyt te loo-
pen, fullen beforgen dat haerScheeps-volck een
dach ofte twee voor haer vertreck aen Boort ful-
len zijn, ende wort oock het Boots-volck ghelaft
haer op 't commandement van haeren Capiteyn
fpoedeiijck t'fchepe te begeven,om de Monflerin-
ge by den Commiifaris naer ghelegentheytende
gpetvinden buyten confufie ende met ordre tyde-
lyckghedaen tfiworden, ghe�jck mede de voorfz
'Schepent'feyl gaende, andermael den reveue by
den CommifTaris fal werden ghedaen, ten eynde
den bequamen wint ende ftroom niet verleggen,
ende de Schepen in hare reyfen verachtert wer-
den, op pene voor yeder Matroos diein gebreecke
bevonden wort, van te verbeuren eenen halven
Daelder, te appliceren de eene helft ten profijte
vanden Geweldigen Provooft , ende de andere
helft tot profijte vanden Armen.de felve aen hare
gagie op de betalinge gekort te worden.

II.
Ende fullen de CommiiTarifen ghehouden zijn
felfs in perfoone alle Monfteringente doen, ende
daer toe verbonden op den eedt by henlieden den
Lande gedaen. * � .^; '

�«_IH. ^ ,,. .

Geen Capiteynen ofte andere commanderende
Officiers, komende met haer Schip uytterZee,
fullen vermogen de felve op de Havens te brenge
oft doen k�men, fonder alvooren daer toe te heb-
ben expres confent vanden Rade,of in gevalle van
prefl�rende noot vanden Prefes van 't Collegie.

_______

-ocr page 139-

Eeden van d-Officieren en Soldaten^.

266

2�5

Vliflingen ende Vere refiderende, fuljen ghehou-
den zijn te monfteren alle Schepen ftaende tot di-
redtie van delen Raede, fonder onderfcheyt van
wat Haven die zijn afvarende, ende waer t'huys
boorende,ende datfo wanneer de felve op ilroom
ofte op de Reeden, voor de plaetfen van haer refi-
dentie fouden komen ofte liggen, ende wordtin
dien gevalle den Capiteynen ende Schryvers ghe-
ordonneert, foodanige monfteringe te gedoogen,
de CommiiTarifen van haer arrivement aldaer te
waerfchouwen, aen boort te halen, ende de Rol-
len behoorlijck over te leveren, om de monfterin-
ge gedaen te werden, ende fullen de voorfz Com-
miilarifen als dan den anderen refpe&ivelijck de
voorfz Rollen overleveren.
XIII.
De Commiflarifen fullen gehouden zijn de con-
traventien jegens defen gep�eecht, den Rade t'elc-
kens binnen drie Maenden bekent te maken, oock
binnen gelijcken tijdt over te feynden de vacante
plaetfen op de reipe�tive Rollen bevonden, ende
de veranderinge die inde Rolle van 't Bootfvolck,
't zy met vermeerderinge ,ofte verminderinge van
de lelve fal zijn gevallen /op pene van yeder reyl�
te verbeuren vijf en twintich guldens.

Aldus ghedaen ende gearrefteertterVergade-
ringe vande gemelte Raden ter Admiraliteyt, tot
Middelburgh , den vijfden Februarij fefthien-
hondert negen en twintigh. My prefent,

/. Steengracht.

VIII.

Geen Capiteynen lullen vermogen eenich van
haer Boots-voick van haren dienft te onrilaen
ofte Pafpoorc te gheven, fonder voorgaende ken-
tiifTe vanden Commiilaris.

IX. * 1

Sullen de Capiteynen oock niet vermogen yets
te bedingen, of genieten voor 't geven vande Paf-
noortentop pene van te verbeuren twee Maenden
Lne de ielv&op de betalinge te korten, ende te
appliceren ten profijte vande geene die fulcks ten
tyde vande voorfz betalinge fal aen geven.

Geen CommiiTarifen of haereDienaers, Capi-
teynen of Schty vers, fulkn vermogeneenige Paf-
poorten te koopen, doen koopen, ofte by mange-
hiige ofte eenigerhande manieren aen te nemen,
ofte eenich part ofte deel inde felve te hebben, di-
re&elijcknoclundire&elijck, op pene vannulli-
tevt vande voorfz Pafpoorten.

^J XI.

De Schryvers vande Schepen van Oorloge,foo
buyten als binnen 's Duyns dienende, lullen ghe-
houden zijn de Rollen vanden Scheeps-volcke in
alle ghetrouwigheyt te houden, fender den Capi-
teyn daer inne yet onbehoorlijcken toe te gheven
ofte in te willigen, waer op de tegenwoordige by
gelegenthey t, ende de nieuwe ten aenkomen van
haren dienft fpecialijck by den Rade lullen wer-
den be-eedicht.

XII.

De refpective CommiiTarifen tot Zierick-zee,

DEN ELIDEN TYTEL.�

Begrypende de Formulieren van Eeden, die d'Offi-

cieren en Soldaten van tijdt tot tijdt gedaen hebben.

HET EERSTE DEEL.

Formulieren van Eeden voor 't Krijghs-volck te Lande.
ι. Eedt, om by de Soldaten gedaen te worden tot haerlieder aenfymBe infa-

�^gebruyckt onder d'Engetfen ffedertden eerften Februarij 1586.

anderen Overften, die onder hem lafl: hebben fal
van 't Gouvernement in defen Lande t ende te
onderhouden alfulcke behoorlijcke Ordon-
nantie, als Syne Excellentie ghemaeckt heeft,
ofte noch fal mogen maecken , tot de befte
ordre van fijne Armee , foo veel ons aen-
gaet, ende dewyle wy ponder hem fullen die-
nen . Alfoo helpe ons Godt door Jefum
Chriftum.

Getranflateert uyt d'Engelfche Copie, geexhi-
beert ende onderteyckent by den Monfter-
meefter.Generael der Koninginne Majefteyt,
ende ghecollationeert is bevonden te accor-
deren verbatim. Gi/jrin.

Υ fweeren ende belooven,
goede, getrouwe, behoor-
hjcke ende fidele dienften
te doen der Koninginne
Majefleyt van Engelandt,
ende de gheunieerde Pro-
vinci�n ende Steden van
defe Landen.ende harege-
aflbcieerden,onder 't bevel
ende obedientievan Syne Excellentie den Grave
vanLeycefter, Gouverneur Generael vande felve
Provinci�n, Steden ende haerlieder GeafTocieer-
den, ende de Armee ende Forcevan hareMaje-
iteyt aldaer, Ende alle goede ende behoorlijcke
onderdarugbeyt den Gouverneur, ofte eenigen

z. Ferm

Κ iij

-ocr page 140-

_l67. m&m� 4<Boeck. tt.Tit. t.Deel. 26*

FormevandenEedt.dewkkedeOfficieren,Capiteynen,Soldaten, ende

wettelijcke ende behoorlijcke ghehoorfaemheyt
totdenvoorfeyden Gouverneur , ende eenigen'
anderen Officier die onder hem fal bevel hebben,
in *t Gouvernement van defer Armee. Voorts
foo beloove ick my felven te voegen om te vol-
brengen ende onderhouden alfulcke wettelijcke
Ordonnantien , als Sijn Excellentie heeft ghe,
maeckt, oft fal maecken. ende ordonneren , tpt
beter regeeringe van defer Armee, voor foo veel
als my aengaet,fo lange als ick inde felve onder
hem fal dienen. Soo helpt my Godt, door Jefum
Chriftum.

I Ck A. B. fweereende belove te doenalle
I oprechten , goeden ende ghetrouwen
y$Uggj& dienft aende feer Doorluchtighfte Majeft.
vande Coninginne van Engelant, ende den geuni?
eerden Provinci�n ende Steden van deie Landen»
ende haerlieder Bondtgenooten, onder 't bevel
ende ghehoorfaemheyt vanden feer excellenten
ende hooch-ghebooren Prince $ mijn Heere den
GravevanLeycefter, Gouverneur Generaelvan
de voorfeyde Landen ende Steden, ende haere
Bontgeuooten, ende van hare Majefteyts Armee
ende Krijghs-volck inde felveLanden: Ende alle

, Formulier vanden �edt, by deColonelkn, Capiteynen ende KrtjgMnyden

alle fedigheyt ende vroomigheyt, volgende den
Artijckel - briefende Ordonnantie aireede op het
ftuck vande Krijgs-difciplinegemaeckt ofte noch
te maecken, voor te ftaen ende te befchermen de
Chriftelijcke Gereformeerde Religie, ende voorts
te doen al 't geene een vroom ende ghetrouw Ca-
piteyn fchuldigh ende ghehpuden is te doen, vol,
gende de CommiiTie die my daer toe ghegeven is,
ofte falwerden. Soo helpe my Godt.

Ende was geparaphreert, I.Teellinck. Endc

^J onderteyekent, R. Leycefler. Ende wat

leger ftont gefchreven, Ter Ordonnantie

van Syne Excellentie. Ende onderteyo

kent, Chr. Huygens.

- Ck beloove ende fweere ghetrouw ende
gehoorfaemtezijnaenSyne Excellentie,
yaH^g�s Lieutenant van hare Majeileyt, als Gou-
verneur Generael vande Ge�nieerde Provinci�n
defer Nederlanden, ende oock aende felve Pro*
vinden, ende hare Geaflbcieerde, te gehoorfamen
ende te dienen aen Syne voorfz Excellentie ende
Krijghs-Overfte, aireede geflelt ende noch te (lel-
len , ende t'fijnen dienfte my getrouwelijck te ge-
bruyeken, in alle 't geene Syne Excellentie fal be-
lieven my te bevelen, tegen de Vyanden van hare
Majefteyt, Syne Excellentie, ende de voorfz Pro-.
vinden, in alle Steden, Plaetfen ende Sterckten,
't zy te Water ofte te Lande,nae gelegentheyt der
faecken j eenfamentlijck oock my te dragen in

Formulier vanden Eedt, die de Soldaten, Krijgbs lieden, ende genteen

Officieren vande Vendelen [uilen doen. 1η date den kfien September 1587.

faecken 5 eenfamentlijck my te dragen in alle fe-
digheyt ende vroomigheyt, volgens den Artijc-
kel-brief ende Ordonnantie op de Krijgs-difcipli-
ne aireede ghemaeckt ofte noch te maecken, voor
te ftaen ende te befchermen de Chriftelijcke Ge-
reformeerde Religie, ende voorts te doen alle liet
geene een vroom ende getrouw Soldaetende Of-
ficier fchuldigh is ende behoort te doen. Soo hel-
pe my Godt Almachtigh.

Gedaen ende gearrefteert inden Rade van State
den laetftenSeptembris Anno 1587. Ende was
geparaphreert, /. Teellinck. Ende onderteyekent,
Chr. Huygens.

ICkbeloove ende fweere ghetrouw ende ghe-
hoorfaem te zijn aen Syne Excellentie, Lieu-
tenant Van haere Majefteyt, als Gouverneur
Generael vande ge�nieerde Provinci�n defer Ne-
derlanden , ende oock aende felve Provinci�n en-
de hare GeaiTocieerde , te ghehoorfamen ende te
dienen de voorfchreve Syne Excellentie, lijnen
Kr�jghs-Overften, ende N. mynen Capiteyn,ende
inden felven dienft my getrouwelijck te laten ge-
brnyeken, in alle't geene my by de felvige bevo-
len fal werden tegen de Vyanden van hare Maje-
fteyt, Syne Excellentie, ende de voorfz Provin-
ci�n, in alle Steden, Plaetfen ende Sterckten,'t zy
te Water ende te Lande, nae ghelegentheyt der

Mndefi�edenisdeMilitieby Placate vanden maelfden April 1588. omfla_gen_talsdenLeferinktee^
Volum. Colum. 49. naerfien kan.

Indc�

-ocr page 141-

E^den van d'Oificier�n en Soldaten_j.

Inden Iar� 1�5-1. zijn gearrefteerc de naervolgende Formulieren

,.�■,*.> , , , Van Eeden.

27O

%6y

. gedi mor de Militie,omaende generaliteyt te doen. Cjearrefieert op

den 16 Junlj 1651. .'

ende by de welcke gevoeght fullen zijn de Paten-
ten vande Staten uyt wekkers Provincie, ofte in
wekkers Provincie my aen-b�voolen fal werden
uyt ofte in te trecken: welverftaende, dat ick
oock leggende binnen eenige vande Ge�nieerde
Provinci�n, op fpeciael Patent vande Staten van
de felve Provincie, ofte haere Geauthorifeerde,
my fal tranfporteren, in een Stadt ofte Plaetfe
vande felve Provincie , midtfgaders oock in de
Steden ende Forten immediatelijck reforterende
onder de Generaliteyt, en wederomme uyt de
f^lve Steden ende Forten, binnen de Provincie
daer uyc ick gefonden fal zijn, fo dick en menich-
mael als haer Ed. Mo. my't felve t'harendienite,
ofte ten dienfte vande Generaliteyt noodigh ful-
len vinden {'ordonneren. Dat ick oock in ca$
van deurtochte door een vande (temmende Pro-
vinci�n , noch hofliliteyt, noch foule, noch eeni-
gen anderen overlaft, hoedanich de felve oock ge-
naemt fouden mogen worden, d'Ingefetenen van
de voorfz Provinci�n fal aen doen, noch door
mijn onderhebbende Soldaten gedoogen fal aen-
ghedaen te worden, noch yets fal attenteren,
nochte gedoogen, dat docy: mijn onderhebbende
Soldaten gheattenteert werde, 't geene tot nae-
deel, verkortinge, befwaerniil� ofte prsejuditie
vande felve Provincie , Leden ofte Steden van
dien, foude mogen ftrecken: Ende by foo verre
my yemandt van wegen de Staten van foodanige
Provincie, ofte der felver Geauthorifeerden, be-
hoorlijck ghemachtight, te gemoet foude mogen
worden ghefonden, omme myindevoorfchreve
doortocht te gheleyden, dat ick de ordre vanden
felven, dien-aengaende, punftuelijck fal volgen:
Dat ick noch komende ontrent eenige befloten
Steden vande voorfz {temmende Provincien,inde
felve niet �n fal intrecken, fonder alvoorens daer
van kenniiTe te geven aende Magiitraten van dien»
maer dat ick daer buyten fal bly ven leggen, wach-
tende op der felver ordre ende ghelierte, liet zy.
door de felve Steden, ofte buyten, om de felve te
te palieren, fulcks fyluyden fullen ordonneren.
Soo waerlijck helpe my Godt.

Ck beloove ende fvveere ghe-
houw ende getrouw te wefen,
De Staten Generael der Ver-
eenighde Nederlanden, die by
de Unie, ende by de hanthou-
dinge vande Ghereformeerde
Religie bly ven lullen, ende na-
mentlijck de Edele Mogende Heefen Staten van
Ν Ν. myne betaels-Heeren, mitfgaders de Staten
vande andere Provinci�n, daer inne ick gebruyckt
fal worden, ende oockde Regenten vande Ste-
den, ibbinnen de voorfz Provinci�n,als daer buy-
ten, daer inne ick in Guarnifoen gbeleydt fal wor-
den, de felve onder 't beleyt vande Hoofden ende
Bevelhebberen over my geftelt, ofte noclite ftel-
len, vromelijck ende ghetrouwelijck te dienen,
ende de voorfz Heeren Staten Generael ende
Particulier, myne Betaels-Heeren} Midtfgaders
de Staten vande andere Vereenichde Provinci�n,
daer inne ick in Guarnifoen geleyt en ghebruyckt
fal werden, ende de Gouverneurs vande felve,
daer die zijn, ofte namaels fouden mogen wefen,
ende den wekken gefagh over de Militie aldaer is
gegeven, ofte namaels loude mogen worden gege-
ven , ende de voorfz Hoofden ende Bevelhebbe-
ren, over my gheitelt, ofte noch te ftellen, in heur
bevelen te refpefteren, ende ghehoorfamen, voor
de tijdt dat ick inde refpe&ive Provinci�n ende
Steden fal worden gebruyckt, ende voorts my te
reguleren naer de Articulen ende Ordonnantien
op den dienfl: ghemaeckt, ende noch te maecken,
ende fpecialijck geene Patenten te fullen obedie-
renende refpe&eren, als g�conditioneert zynde,
foo als hier nae volght.

Te weten, onder Paraphure vanden Heere Pre-
fiderende , nevens teyckeninge van twee andere
Heeren vande Gedeputeerden ter Generaliteyt,
Signature vanden Griffier, opdruckinge van het
Zegel van haer Hoogh Mogende 5 Paraphure van
den Heere Prefiderende vanden Raedt van State,
teyckeningc vanden Secretaris, ende befegelinge
van'tgemelte Collegie vanden Raedt van State $

Eeden vande Staten yan Hollandt.

Formulier van Eedt, voor alle Overflen, Colonellen, Ttymeefleren, Capi~

teynen, Lieutenanten, minder Officieren, ende alle het Volck van Oorloge, jlaende op de Repartitie van
Hollandt ende We ft- Vriefiandt, te doen aen handen vande Staten der f e her, ofte hare Geauthorifeer-
den. Gearrefteertin'tjacri6$i.

Ybelooven, endefweeren de Staten
Generael der Vereenighde Nederlan-
den, die by de Unie ende hanthoudin-
ghe vande ware Chriftelijcke Religie
Tullen bly ven , ende namentlijck de

Staten van Hollandt ende Weft-Vrieflandtghe-
hou w ende ghetrouw te wefen, den felven \roo-
melijcken ende ghetrouwelijcken te dienen, toe
voorftant vande voorfchreve Vereenighde Ne-
derlanden, ende namentlijck den Lande van Hol-
landt

-ocr page 142-

Placaten-i. ^Boeck. ii.Tit. a.Deel.

171

landt ende Weit -Vrieflandt, den Quartieren,
Steden ende'-Leden van dien, jegens alle haere
Vyanden, de wel-ghemeke Heeren Staten van
Hollant ende Weil-Vrieflant, ofte hare Geautho-
rifeerden gehoorfaem te vvefen, in 't geen� fyluy-
den ons tot vorderinge vanden dienft en deffeftie
vande voorfchreve Landen bevelen fullen, ende
namentlijck omme de platte Landen der voorfz
Provincie, van alle Inlegerineen ende Foulen van
het Volck van Oorloge te helpen befchermen,

oock binnen defe Provintie zynde,aldaer niet en
fullen marcheren , ofte daer huyten wefende,
daer inne niet en fullen komen, omme aldaer
aebruyckt, geinquartiert ofte in guamifoen ge-
leyt te worden, als op Patent van meer-gemelte
Heeren Staten van Hollandt ende Weft-Vrief-
landt, ofte derfelver Geauthorifeerden, ende
voorts in alles d'Ordonnantien ende Ar-
ticulen vanden Oorloge t'achtervolgen.
Soo waerlick moet ons* Godt Almachtigh helpen.

NOTA.
�>= woofdtn

°,"K lt»»lH,

<?e. tot c,.

anlhtrift_aj,_aiiJcluys , _uytte laien, f_oewanneer <Jen
eedc bj jj
ghettieenc
Soldaten {,[
worden jhe-
daen.

7. Formulier van Eedt, voor alle Omerften, Qolonellen, Ifytmeefteren,Qapu

teynen, Lieutenanten, minder Officieren, ende alle het Vokk van Oorloge, guamifoen houdende bhi-
nen de Provincie van Hollant ende Weft-Vrieflant, ende niet zynde van derfelver Repartitie, te doen
den handen vande Staten derfelver Provintie,ofhare Geauthorifeerden. Gearrefleert iri'tjaer 16 y i,

gehoorfaem te wefen, iri't gene fyluyden*
ons tot vorderinge vanden dienft, en de-
fentie vande voorfz Landen bevelen ful-
len , ende namentlijck omme de platte
Landen der voorfz Provincie, van alle In-
legeringen ende Foelen van het Volck
van Oorloge te helpen befchermen , Oock _Df �,�*�"
binnen deje Provincie niet te fullen marcheren ;��^ih** >
als op Patent van meergemelte Heeren Staten ^«W�
van Hollant ende Wefl Vrieflant,ofte derfelver "?««,' Ζ
Geauthorifeerden , ende voorts in alles de ^ΓομΪ
Ordonnantien ende Articulen van den jjjjjgjjj^ft
Oorloge t'achtervolgen. Soo waerlijck *�^A** fa-
moet ons Godt Almachtigh helpen.

Υ beloven, ende fvveeren de Staten Ge-
nerael der Vereeniehde Nederlanden, die
by de Unie ende handthoudinge vande
ware Chriitelijcke Religie fullen blyven, ende na-
mentlijck de Staten van Hollandt ende Weft-
Vrieflandt, gehouw ende ghetrouw te wefen, den
felven vromelijcken ende getrouwelick te dienen,
tot vooritant vande voorfz Vereenighde Neder-
landen , ende namentlijck den Lande van Hollant
ende Weft-Vrieilant, den Quartieren, Steden en-
de Leden van dien, jegens alle hare Vyanden, de
wel-ghemelte Heeren Staten van Hollandt ende
Weit-Vrieflandt, ofte haere Geauthorifeerden,
voor den tijdt dat wy inde ferve Provincie zijn,

%, Formulier van Eedt, te doen by de Qapitejnen, andere Officieren ende Sol*

daten, in handen vande Magiflraten der Steden, daer inne fyluyden refpetlivelijcken met hare Com-
pagnien in guamifoen zijn leggende, ofte in geleytfullen wotden. Gearrefleert in 'tjaer 1651.

oproer ende feditie vanden Volcke bevelen ful-
len, onvermindert nochtans de bevelen, die de
Heeren Staten defer Provincie , ofte der felver
Gecommitteerde Raeden aen my fouden mogen
geven. * -

Soo waerlijck moet my Godt Almachtige
helpen.

Ck beloove ende fweere , Met
$ myne onder � hebbende Compagnie,
ί defe Stadt, ende Magiilraten van
dien ghehouw ende ghetrouw te wefen,
de felve getrouwelijcken te dienen ende
te ghehoorfamen, in 'tgheene fyluyden
my tot behoudenif��, dienfl: ende rulle
harer Stede, ende namentlijck jegens alle

NOTA.

De nootden
JAet myn*
ondirhebbende
Ccmpugnic uyt
te laten, lbo
wanneer den
eedt by Lieu-
tenanten ,
mindere Of-
ficieren ende
Soldaten lal
worden ghe-
daen.

HET TWEEDE DEEL.

r»

Formulieren van �eden voor 't Varene Volck.
Eedt voor 't Farent Vo/c\. In date den/etien en tftintigjlen April 16l<)*

Υ beloven ende fweeren de Hooge ende
Mogende'Heeren Staten Generael der
^: Vereenigde Nederlanden, die by de Unie
ende hanthoudinge vande ware Chriilelijcke Re-
ligie fulkn blyven, ghehouw ende getrouw te we-
fen,-den felven vromelijck ende getrouwelick on-
der't gebiedt vanden hoogh-gebooren Prince van
Orangien , Grave van NaiTau , Marquis vander
Vere ende Vliffingen, &c. ende als Admirael Ge_rnerael der voorfz Landen, te dienen de voorfz

Heeren Staten, fyne Excell. de Collegien ter Ad-
miraliteyt, ende den particuliere Admiraels,Vice-
Admiraels, Capiteynen ende andere Hoofden by
de felve Excell. over ons j^eitelt, ofte noch te (tel-
len, in hare bevelen te refpedteren, ende ghehoor-
famen , naer behooren, ende voorts ons te re-
guleren naer de Articulen ende Ordonnantien
op onfen dienft ghemaeckt^ ende noch te maec-
ken. Soo waerlijck helpe ons Godt Almach-
tigh.

Aldus

_�j^j

anmm��

-ocr page 143-

_%�� Tegens 't wechloopen van Soldaten uyt Staten dienft» 274

Ter Ordonnantie vande Hooge ende Mogende
Heeren Staten Generael der Vereenighde Neder-
landen. Cornelts Mujch.

Aldus ehearrefteert in's Graven-Hage, opten
frvenen twintichnen April fefthien-hondeit ne-
gen en twintigh. A. van Zuyllen van Nyevelt, »;

Ee dt�, op 'tfehefubjeB� In date den vier en twintighflen f ulij i6$6.

Excell. over ons gheilelt, ofte noch te ftellen, in
hare bevelen te refpe&eren, ende ghehoorfamen,
naer behooren, ende voorts ons te reguleren naer
de Articulen ende Ordonnantien op onfen dienft
gemaeckt, ende noch te maecken. Soo waerlijck
helpe ons Godt Almachtigh.

Aldus ghearreileert in's Graven-Hage, opten
vier en twintighilen Julij fefthien-hondert fes en
dertigh. Bern. ConJers van Helpen,ⁿ' Ter Ordon-
nantie vande Hooge ende Mogende Heeren Sta-
ten Generael der Vereenighde Nederlanden.
Cornelts Mufch.

's � beloven ende fweeren de Hooge ende
� Mogende Heeren Staten Generael der
Sg Vereenigde Nederlanden, die by de Unie
ende banthoudinge vande ware Chriftelijcke Re-
licie fuilen blyven, ghehouw ende getrouw te we-
Jên den felven vromelijck ende getroüwelick on-
der't gebiedt vanden lioogb-gebooren Prince van
Oraneien , Grave van NaiTau , Marquis vander
Vere ende VüiTingen, &c. ende als Admirael Ge-
nerael der voorfz Landen, te dienen de voorfz
Heeren Staten, fyne Excell., ende den particulie-
re Lieutenants-Admiraels, Vice-Admiraels, Ca-
piteynen ende andere Hoofden by de felve Syne

Eedt, op 'tfefoefubjeft. In date den achtilen Mey 1645.

ons gheilelt, ofte noch te ftellen, in hare bevelen
tejrefpe&eren ende gehoorfamen naer behooren,
ende voorts ons te reguleren naer de Articulen
ende Ordonnantien op onfen dienit ghemaeckt,
ende noch te maecken. Soo waerlijck helpe ons
Godt Almachtigh.

Aldus ghearreileert ter Vergaderinge van de
hoogh-ghemelte Staten Generael, in's Graven-
Hage den achtiten Mey 1645. Was geparapheert,
Bouchorfl,"� Onder ilont,Ter Ordonnantie vande
felve. Geteeckent, Cornelts Mufch. Zynde op 't
fpatium ghedruckt het Cachet der felver Heeren
Staten, inrooden Wafiche.

� beloven ende fweeren de Hooge ende
I Mogende Heeren Staten Generael der
[ Vereenigde Nederlanden, die by de Unie
ende "banthoudinge vande ware Chriitelijcke Re-
ligie fuilen blyven, gehouw ende getrouw te we-
ien, den felven vroomelijckende ghetrouwelijck
onder 't ghebiedt vanden hoogh-gebooren Prince
van Orangie, Grave van Naflau, Marquis vander
Veere ende VüiTingen, &c. ende als Admirael Ge-
nerael der*voorfz Landen, te dienen de voorfz
Heeren Staten, Syne Hoogheyt, de Raeden ter
Admiraliteyt, midtfgaders den Admirael, Vice-
Admirael, Capiteynen ende Lieutenanten, ende
andere Hoofden, by de felve fyne Hoogheyt over

DEN TWAELFDEN TYTEj|.

Vervattende de Placaten tegens de geene die haer in

Staten dienft te Lande of te Water begeven hebbende,
daer uyt loopen fonder Paipoorc.

HET EERSTE' DEEL.

Placaet, legens � verkopen der Soldaten van d'een Compagnie in � ander.

In date den 14 Decemher 15 81.

E Generale Staten van de Geünieerde
Provinciën der Nederlanden , Allen
Hoofden, Colo'nellen, Capiteynen, Lieu-
tenanten , Vendrighs, Sergeanten, ende
andere Officieren ende gemeene Soldaten, foo te
Voete als te Peerde, dien defe fien fuilen of hoore
iefen, Saluyt. DOEN TE WE � E �, dat
alioo diverfche Soldaten, fo vande Franchoyfche
Regimenten onder den Grave de la Rochepot, als
andere in onfen dienile ende foldye wefende,

hen dagelijcks vervorderen hunne Vendelen te
verlaten, ende hun begeven ende ftellen onder
andere Compagnien, daer door veele groote in-
convenienten ende defordren ghefchieden, tot
groote verachteringe van des Lants dienft; Ende
wy omrae daer inne te verfien, onlanghs geleden
hadden doen uyt geven ende publiceren feeckere
Placaet ende Ordonnantie, die wy ghewaer wor-
den tot noch toe niet achtervolgt, of behoorlijck
te wereke geftelt, maer ghenegügeerr gheweeft te

S zijn,

-ocr page 144-

WPPP^ppp»

PlacatetL�*. 4.Boeck. n.Tit. i.Deeh

I76

275

zijn, niet fonder verminderinge van onfe authori-
teyt, ende mis-achtinge van onfe bevelen, die wy
verftaen te doen obedieren. S O O IS Τ, dat
vvy by advijs ende deliberatie vanden hoogh-ghe-
booren Vorft die Prince van Orangien, Grave van
Nai�au, &c. ende die van onfen Raede van State,
geordonneert ende bevolen hebben, ordonneren
ende bevelen mits defen, alle Krijgs-luyden ende
gemeene Soldaten , te Voete ende te Peerde, van
wat qualiteyt, Natie ende conditie die wefen mo-
gen, hen refpe&ivelijck te houden endeblyven
onder hunne Regimenten, Vendelen ende Com-
pagnien, fonder hen oock (onder wat pretext of
oorfaecke het foude mogen wefen ) daer van te
fchey den, ende vertrecken, al waer 't dat hun het
felve oock toe-gelaten ende ghec onfen teert ware
by hunne Capiteynen, maer lullen daer toe moe-
ten hebben PaiTeport ende licentie, te weten, die
Ruyteren, vanden Generael vanden Leger of fij-
nen Lieutenant, ende andere Soldaten van hun-
nen Colonel. \ferbiedende wel expreil�lijck aen
allen anderen Hoofden ende Capiteynen, hunne
Soldaten te gheven Pai��port ofte licentie, fonder
wete ofte wille vanden voorfz Generael, of fijnen
Lieutenant, ende haeren Colonel refpe&ivelijck,
op pene dat den Capiteyn die bevonden fal wefen
hier tegen ghedaen te hebben, fal ghedeporteert
ende van fijnen laftegheftek worden, ende fijne
Compagnie impetrabel, ende eenen anderen toe-
geleght, ende de Soldaet, hem alfoo geabfenteert
hebbende, aenden lyve geilraft te worden, ande-
ren ten exemple. Ontbieden daer orame ende be-
velen die Hooft-Prefidenten ende Luyden van-
den grooten ende fecreten Rade, Cantzlerend�
Luyoen vanden Raede in Brabandt, Stadtholder,
Cantzler ende Luyden vanden Rade des Furften-
doms Gelre ende Graeffchaps Zutphen, Prefi-

dent ende Luyden vanden Rade in Hollant.Stadt-
holder, Preiident ende Luyden vanden Raede in
Vrieflandt, Prefident ende Luyden vanden Raede
t'Utrecht> Rentmeefters Generaels van Beooft
ende Bewefterfchelt in Zeelandt, Schouteth van
Mechelen, ende allen anderen Rechteren, Ju�i-
eieren, Officieren ende Onderfaten dien dat aen-
gaen fal, heure Stedehouderen, ende elcken van
hen befonder, foo hen toe behooren fal, oock den
Provooft ende andere Officiers van onfen voorfz
Legere, dat fy terftont ende fonder vertreck defe
Ordonnantie ende Verbodt doen kondigen, uyt-
roepen ende publiceren, elck binnen fijne Provin-
cie , limiten ende Officien, daer men gewoonlijck
is uitroepingen ende jmblicatien te doene, fon-
derlinge in onfen voorfchreven Leger, ende an-
dere Plaetfeh befet met Guarnifoen, op dat daer
van niemandt ignorantie en pretendere , maer
gheadverteert wefen mach -. Procederende ende
doende procederen tegens die overtreders ende
ongehoorfame by executie vande penen vooren
verhaelt, fonder eenige gunfte, diffimulatie ofte
verdrach. Des te doene met dieil�r aen kleeft ge-
ven wy hen ende elcken van hen befonder volko-
men macht, authoriteytende fonderlingh bevel.
Ontbieden ende beveelen eenen yegelijcken, dat
fy hen 't felve doende ernftelijck verftaen ende
obedieren,. wantwy 't felve byadvyfe ende deli-
beratie als boven, ende tot des Vaderlandts dien-
fte alfoo bevonden hebben te behooren. Des
t'oirkonden hebben wy onfe Cachet oft Secreet
Zegel hier op doen drucken, Gedaen tot Gent
in onfen voorfz Rade van State, den veertienden
Decembris 15 81. Onder ftont, Ter Ordonnantie
van myne voornoemde Heeren die Generale Sta-
ten , inden Rade van State by hen gheflelt. Ende
was onderteyekent, N. Sille,

2� Placaet, Aengaende de Soldaten die verhopen van d'eene Compagnie in

d'andere. In date den 8 Meert1589.

E StateiPSenerael der Vereenighde Ne-
derlandtfche Provinci�n, Allen den gee-
nen die defen fullen fien ofte hooren le-
ien , Saluyt. Nae dien by gebreecke van
behoorlijcke ftrafT�, het verlaten ende verloopen
van d'eene Compagnie ind'andere, foo ghemeen
ghewordenis, aatqualijck mogelijck foude zijn
alle de overtreders van.dien te konnen doen ftraf-
fen, hoewel van alle oude tyden 't felve aen den
lyve geftraft is gheweeft. S O O IS Τ, dat wy
by deliberatie vanden Raede van State der voorfz
Provinci�n, rypelijck hier op gelet ende ghecom-
municeert hebbende met eenige Krijgs-Overften,
willende prefereren gratie voor rigeur, hebben uyt
feeckere goede infichten ende conftderatien, ende
voor defe reyfe alle 't gheene tot nu toe daer inne
mifdaen is, genadelijck gheremitteert ende verge-
ven , gelijck wy 't felve remitteren ende vergeven
by defen, onvermindert nochtans de Civile adtie
die de Capiteynen mogen hebben van haere ont-
dragene Wapenen, ofte het geenefy anders aen
de felve fchuldigh mogen wefen, tegens de Capi-
teynen die tot dei�iulage t�e hare ontloopen Sol-

daten hebben aen genomen, ende tegens de felve
ontloopen Soldaten. Maer op dat voortaen gene
Soldaten, fo te Peerde als te Voete, in dienfte der
Landen wefende, verloopen van hare Capiteynen
fonder behoorlijck Pafpoort, willen ende ordon-
neren wy, dat aUe de gene die voortaen bevonden
fullen worden, verlaten te hebben haere Compa-
gnie fonder Pafpoort vanden Capiteyn daer fy
laetft onder geinrolleert fullen zijn,fullen geftraft
werden met de doot, fonder genade. Ende dat de
Capiteynen, die de felve (fulex wetende) in dien-
fte weder aen genomen hebbende, gehouden ful-
len worden voor deelachtige van het mif bruyek,
ende dat dien-volgens terftont haren ftaet ende
Compagnie impetrabel fullen zijn,ende voorts ar*-
bitralijck geftraft fullen worden nae gelegentheyt
vande faecke. Ende ten eynde foo voorfz is, al-
omme mach werden onderhouden, foo ontbieden
ende bevelen wy alle Gouverneurs, Krijgs-Over-
ften, Capiteynen ende ander Volck van Oorloge,
in onfen dienfte wefende, ende allen anderen dien
't felve een�chfins aengaen mach, dat fy defe onfe
bevelen fullen hebben te achtervolgen>ende doen

ach-

-ocr page 145-

%ηη Tegens't wechloopen van Soldaten uyt Staten dienft. a?S

achtervolgen, op penen vooren verhaelt. Ende <
op dat niemant hier af ignorantie pretendere, ofte
onwetenfehap daer van en hebbe, ontbieden wy
ende bevelen de Heeren Stadthouders ende Sta-
ten ofte hare Gedeputeerde Raeden vande refpe-
cWe Provinci�n van Gelderlandt ende het Graef- j
fchapZutphen, Hollandt, Zeelandt, Utrecht, j
VrieBandt ende O ver-YiTel, ende alle andere Ju- |
{Beierenende Officieren, des noodigh wefende,
dat fy defe onfe voornoemde Ordonnantie alom-
me doen kondigen, uytroepenende publiceren,
daer men gewoonelick is u/troepinge ende publi-

catie te doen: procederende tegens de overtreders
van dien tot de penen hier boven verhaelt, fonder
eenige gunile, faveur ofte difl�mulatie ter contra-
rien, want wy fulex tot onderhoudinge van goede
Krijgs-difcipline, ende vorderinge des Lants dien-
fte bevonden hebben alfoo te behooren. Gegeven
'm 's G raven-Hage op den viij. Meert Anno i y 89.
Was gheparagrapheert, S. Meynertfi.,^vt' Onder
ftont gefchreven, Uyt bevel van myne Heeren de
Staten Generael der Vereenighde Nederlanden.
Noch leger, Ter Relatie vanden Rade van State
derfelver. Onderteeckent, O. Gilpin.

3. Placaet, legens 't verkopen der Soldaten van deen Compagnie in d'ander.

In date Jen %% Meert 1593.

E Staten Generael der Vereenighde Ne-
derlanden,AUen den geenen die defe ful-
len fien ofte hooren lefen,Saluyt. DOEN
XE W E Τ E Ν, dat wy in gewifle erva-
ringe komen, dat niet tegenftaende verfcheyden
voorgaende uytgegeven Ordonnantien, foo wel
by forme van Artijckel-brieven, Krijghs - ordon-
nantien , als Placaten, ende infonderheyt by het
Placaet vanden achtften Meert Anno 1589. van
onfent wegen uyt-ghegeven, ende alomme doen
publiceren, vele ende verfcheyden Krijgs-luyden
hen onderftaen, fonder verlof ofte Paipoort van
hare Ritmeefteren ofte Capiteynen, van haere
Compagni�n te fcheyden, ende hen weder onder
andere Compagni�n ofte Schepen van Oorloge
te begeven, ofte gehee�jck den dienft te verlaten,
ende hare Capiteynen dickwils vande Wapenen
ende Gevveeren, hen verftreckt, te berooven: Al-
les tenderende tot merckelijcke ondienft vanden
Lande, ende tot verachtinge vande gemeene faec-
ke: Ende noch meerder doen fouden, by aldien
daer inne door andere proviiie niet en wierde ver-
fi�n. S 0 0 IST, dat wy, by deliberatie vanden
Rade van State der voorfz Vereenighde Neder-
landen, op nieuws geordonneert ende geftatueert
h�bben, ordonneren ende ftatuerenby defen, dat
gheene Soldaten, 'tzy fy hen te Peerdeoftete
Voer. plande ofte t� Water, in 's Landts dienft
hebben begeven, van haere Compagni�n fullei�
mogen fcheyden, fonder daer toe te hebben b�-
ho�rftjckVPafpprt vande Ritmeefteren ofte Capi-
teynen, 'da^r onder fyjaetft geinrolleert zijn ghe-
weeft,,' op pene dat c�� contrarie van jdefen doen,
daer o^erTullen geftraft WP? den met cle clpot fon-
der genad^^jiVertx^�iiidi�s-halven aileByitmee-
ft^en^^.^j^yn^n ,* fop wel t�_;VVater als te
Land�^j&'onlen ende,$er' Landendienfte, zynde,
geiie:S;^Ifiatpp_:i fonder te toonen wetteJijcke Paf-
poprt yanck; Capiteynen o!aer onder 4y laetft ghe-
aient hebben", onder hare Compagni�n te mogen
aen nemen, op pene, die contrarie doet, van ghe-
houdim, ieAYpmen, a]s ,niecl^ deelachtigh. van het
mifbruyefc,'�nele overtreders van onfe, bevelen,
ende daiiy dienvolgensarbitralijck daer over ful-
len worden geftrafpn^^

der fake ,.�nde dat voor al haren ftaet jende Com-
pagni�n, ;; als vervallen, impetrabel Tullen zijn.
Ende ten eynde dat alomme mach worden onder-
houdehjontbieden ende bevelen wy alle Gouver-

neurs, Krijghs-Overften, Colonellen, Ritmeefte-
ren , Capiteynen, Bevelhebberen ende ghemeen
Krijghs-volck, te Lande ende te Water, in onfen
ende der Landen dienft wefende, ende allen ande-
ren die 't felve eenichfins aenga� mach, dat fy defe
onfe bevelen fullen hebben t'achtervolgen ende
te doen achtervolgen, Authoriferende tot meer-
der eflectuatie van defen alle Ritmeefteren ende
Capiteynen, de Soldaten die fonder behoorlijcke
Paipoort van hare Compagni�n zijn gaen loopen,
alomme door de Geweldigens, eenige Officiers»
ofte de particuliere Provooften, van hare Compa-
gni�n te mogen doen vervolgen, ende in hechte-
niife ftellen, in alle Steden ende Plaetfen, daer fy
die eenichfins fullen weten ofte konnen achterha-
len. Ordonnerende ten dien eynde alle Magiftra-
tert, Jufticieren ende Officieren , foo wel vande
Steden als tenplatten Lande gefeten,de felve Ge-
weldigens,Oincieren ofte particuliere Provooften
in het achterhalen ende verfeeckeren van fulcke
Soldaten, te doen en te bewyfen alle gunft, faveur
ende afliftentie, fonder dat wy verftaen dat de fel-
ve verloopene Soldaten by yemanden contrarie
defe onfe Ordonnanrie fullen mogen worden op-
gehouden ofte verfchoont, onder wat oorfake oft
pretext het oock eenichfins foude.mogen zijn. En
op dat niemant vanden inhouden van defen igno-
rantie en pretendere, ofte onwetenfehap daer van
en hebbe, ontbieden wy daer omme ende bevelen
onfe lieve ende feer beminde, de Staten ofte hare
Gedeputeerde Raden, Stadthouders vande Pro-
vinci�n refpe&ive van Gelderlandt ende 't Graef-
fchap Z�tphen, Hollant, Zeelant, Utrecht, Vrief�
lant ende Over-Yfl�l,ende alle andere Jufticieren,
Officieren ende Dienaren des verfocht zynde, dat
fydef� voornoemde Ordonnantie alomme doen
verkondigen, uytroepen efi publiceren, daer men
ghewoon is uytroepinge ende publicatie te doen:
procederende tegens de overtreders van dien tot
de penen ende amenden hier vooren verhaelt,fon-
der eenige gunfte, faveur ofte diflimulatie ter con-
trarie, want wy 't felve tot voorderinge vanden
Lande alfoo bevonden hebben te behooren. Ge-
geven in 'sGraven-Hage den %% Meert 1593. Was
gheparagrapheert,^. Meyner/fz,ⁿ' Onderftondr,
Uyt bevel van myne Heeren de Staten Generael
der Vereenighde Nederlanden. Noch leger, Ter
Relatie vanden Raede van State der felver. Ende
wasonderteyekent,*?. Gilpin.

S ij 4. Pla-

-ocr page 146-



	179 Placatcn-». 4»Boeck. u.Tit. i.DeeL 280 4. Placaet cnde Ordonnantie, tegens IFecb-ioopers, die htm in 's Landts Krijglis-dienfie hegeven helhende, verkopen, ofte hem e Compagnien verlaten .� endetegensfoodanigc die heur daer mede bemoeyen. In date den 7 Mey 16x6.

		ten hebben, ende inde Monfteringe niet ghepro- fij teert. V. Verbiedende voorts wel fcherpelijck aen een yegelijck, van wat qualiteyt hy oock zy, eenige Soldaten in's Landts dienfte zynde tedebauche- ren in eenigerley manieren, 't zy om den dienft te verlaten, of in eenige andere Compagnien heur te begeven, op pene van twee Maenden gagien van den geenen die fulcks doen te verbeuren, ten pro- fijte als vooren. Ende voor die gheene die niet in 's Landts dienfte zynde, hier te Lande Soldaten komen debaucheren , op pene van arbitrale cor- rectie . VI. Dat geene Schippers ofte Voerluyden, eenige Soldaten en brengen ofte vervoeren uyt het Le- ger, fonder alvoorens gefien te hebben heure paf- port van Syne Excell. noch oock uyt defe Veree- nighde Provinci�n, fonder heure behoorlijck paf- poort, op verbeurte van Schip,Wagen ende Peer- den, neftens arbitrale correctie. VII. Dat oock gheene Drollen, Baillius, Schouten ende andere Officieren van Juftitie, fullen gedoo- gen dat eenige Soldaten deur heure Ampten ofte reforten pafl�ren, fonder behoorlijck pafport ofte pas-cedulle, maer dat fy de felve Soldaten by fau- te van fulcks fullen apprehenderen, ende aende Capiteynen daer op de felve Soldaten heur fullen mogen beroepen, gevanckelijck over fenden, tot kofte vande felve Capiteynen,tegens vijf ftuyvers 's daeghs, of dat fy anders fulck�, Wech-loopers als Vagabonden felfs fullen mogen ftrafl�n, foo fy heure Capiteynen niet en willen noemen, ofte cf� felve onbekent zijn. VIII. Alle'twelcke, op dattet te beter ende fonder verfchil onder de Capiteynen mach onderhouden worden, foo wort hiermede Pardon gegeven aen alle fulck� Soldaten die fonder pafport van d'e�ne Compagnie in d'ander tot noch toe zijjn ghel��- pen: Ende van gelijcken aen alle fulck� C&itey- nen end� 'Officieren die de voorfz Soldaten¹ mo- gen hebb�n ghedebaucheert ofte aen ghertbMefl; VV�ick� Soldaten blyveil fullen ohdei!'die Corn- pagni�da�f �nder fy j�g�riW�ordiglV gtji�vohH�n woeden, tenware fy aen heur� Capiteyil�ri'vande welck� fy g�l�open zijtt, y�ir fchuldigh pi�bleven waren: ra wekken gh�vall� de lefte Capiteyn het felv� betalen fal, ofte den Soldaet'laten^: Volgen, om daer van ghedient �ride betaelt't� w�rden nae behooren.'' �J^m^pono^u^^ii j Ende ten eynde niemandthiervan�hh�bbete pretenderen eenige ignorantie, Ontbieden ende verfoecken wy onfen lieven ende feer beminden, de Staten, Stadthouderen, Gecommitteerde Ra- den , ende Gedeputeerde Staten vande Provin- ci�n refpecTtivevan G�ld�rlantehde 't Gra�ffchap Zutphen, Hollant end�Weft-Vrieflant, Zeelant, 'Utrecht,
I. DE Staten Generael der Vereenighde Ne- derlanden, Allen den geenen die defen je- genwoordigen fullen iien ofte liooren le- fen, Saluyt. Alfoo dagelijcx bevonden wort, dat de Soldaten in 's Landts dienfte zynde, te Water ende te Lande, te Peerde ende te Voete, heur niet en ontfien uyt den dienft wech te loopen, ofte on- der andere Compagnien heur te begeven, fonder daer toe te hebben behoorlijck pafport ende con- fent: Ende dat 't felve is ilreckende tot groote dif- ordre inde Krijghs-difcipline, ende merckelijcken ondienft van 't Landt. SOO IST, dat wy hier inne willende verfien, met advijs van Sijn Excell. ende by deliberatie vanden Raedt van State der voorfz Vereenighde Landen, geordonneert ende gheftatueert hebben, ordonneren ende ilatueren by defen, dat voortaen gheene Soldaten, 't zy te Lande ofte te Water,te Peerde ofte te Voet,onder wat pretext het oockzy, heur vervorderen fullen van heure Compagnien te loopen, of hun onder eenige andere Compagnien te begeven, fonder al- voorens van*heure Overilen, of in abfentie vande felve, vande Lieutenant Colonellen, ofte Capi- teynen, te hebben behoorlijck pafpoort, op pene vande galge. II. Dat geene Capiteynen , of andere Officieren, eenige Soldaten fullen mogen aen nemen, die oyt hier te Lande ghedient hebben, fonder alvoorens vande felve ontfangen te hebben heure pafpoort, op pene van anderfins voor yder fulcken Soldaet te verbeuren de fomme van hondert ende vijftigh guldens, d'eene helft daer van ten profijte vanden Fifcael, ofte den geenen by wien d'aenklachte fat ghedaen worden, naer coftuyme vande Provincie daer in cjie gedaen fal worden, ende d'andere helft voor-de arme Soldaten, vande Compagnie daer tiyt fulcken Soldaedal verloopen zijn. III. Ende indien eenigh Capiteyn of Officier,onwe~ tende van yemandts anders Soldaet, mochte m�t eene valfcne pafport ofte verklaringe bedroogen worden, ende allo fulcken Soldaet onwetens ko- men aeri te nemen, fo fal fulcken Capiteyn of Of- ficier , fo haeft hy des gewaer ofte gewaerfchouwt fal zijn,. datelijck den felven VVech-looper oVer-_>leveren in handen vande naefte Juftitie, om aldaer gheftraft te worden als voorfz is: Ende dit mede opte verbeurte t'elcker van een Maent folts, ende ten profijte als vooren. ';:: _;.[�fT; mi. ;?;;;.�": :'""? Dan of het gebeuren mochte dat fulcken Wechv looper Vierde ghepardonneert, of niet aenden le- ven gheftraft, ende dat daer deur queftie viele wie van beyden de Capiteynen hem fbude beho�ren wederom te hebben, foo fal daer inne dien Capi- teyn, van wien hy geloopen fal zijn, worden ghe- prefereert, mits betalende aenden tweeden Capi- teyn foo veele leeningen, als die, eer hy van fi�cr ken wechloopen kennuTe hadde, hem lal verfcho-

-ocr page 147-

81 Tegens 't wechloopen van Soldaten uyt Staten dienft. a8^

van gelijcken by Trompet of Tromilach bier van
publicatie te doen doen, ende defe ftri&elijck te
doen onderhouden. Gedaan in 'sGraven-Hage,
denfevenden Mey 1616. Was gheparapheert,
H. Gruys,�� Uyt bevel vanmyne Heeren de Sta-
ten Generael der Vereenighde Nederlanden. Ter
relatie vanden Raedt van State der felver Landen,
M. Huygens*

UHCcht,Vrieflant,0ver-■ Yfl� , Stadt Groeningen
ende Ommelanden, ende allen anderen Juftiae-
renende Officieren, dat fy defen onfen Placate
IX.Ordonnantie alomme doen verkondigen,
uvtroepen ende publiceren, daer men gewoonlick
r_s^yuvtroepinge ende publicatie te doen, Ende
rcs allen Gouverneurs ende Commandeurs
der Frontier-fteden ende Sterckten defer Landen,

c. Placaten vanden 3 Mij 163 $, en ι Augu��i 163 5 ₅ Tegens 't verhopen

vande Soldaten uyt het Leger, nae de Garnifoenen ende elders.

ren, en niemant hem daer mede fal mogen behel-
pen, op pene als vooren,alle de voorfz penningen
t'app�ceren een derdepart voor den Aenbrenger,
een derde-part voor den Officier χ die dexecutie
doen (al, ende 't refterende derde-part ten behoeve
vande gemeene fake. Infgelijcx hebben wy gecaf-
feertalle Contraden van aennemingen dieeenige
Werckmeefters ende Werck-bafen met Soldaten
in dienfte der Landen wefende, hebben gemaeckt,
fonder dat de voorfz Soldaten daer aen fullen we-
fen gehouden, maer hebben de felve datelick ont-
flagen, ende ontflaen de felve by defen, om weder
by hare Compagnien te mogen keeren. Leftelijck
verftaen wy, dat alle Officieren de Soldaten van
hare Compagnien inde Steden of ten platten lan-
de vindende, de felve datelick ende ipjofatlo fullen
mogen aentaften ende met haer nemen, en fullen
alle Officieren ende Magiftraten gehouden wefen
de felve daer in te affifteren, fonder eenige verhin-
derjnge te doen ofte te laten gefchiedenin eeniger
manieren. �fippdat niemant hiervan ignorantie
hebbe te pretenderen, ontbiecjenende yerfoecken
de Heer� Staten, Stadthpuderen» Gecommitteer-
de Raden, ende GedeputeerdejStaten sv^nde Pro-
vintien refpeftiye van Qelderlandt efi Graeffchap
Zutphen, Hollant ende Weft-Vrieflant, �eelant,
Utrecht, Vrieilant,Over-Yiiel,Stadt Groeningen
ende Ommelanden ,midtfgadersLimbprgIi, ende
andere Landen van Over^Maze, ende allen ande-
ren Jufticieren, ende Officierenη dat fy irJefe onfe
Ordonnantie ende bevel van ftonden aen alomme
doen yerkondigen,uy troe|>en,publiceren ende af-
figeren in alle pkcken vari pnfe.Landen, daer men
gewoon is publicatie, uytr,pepinge ende affixie te
d�en. Laften ende bevelen voorts allen Capitey-
neii, pfBciej-enendeBevelhebberen, defe onfe
jQrdonnantie ende Bevel te achtervolgen , ende
doen achtervolgen, procederende ende doende
procederen tegens de Contraventeurs ende over-
treders van dien, fonder gratie,oochluyckinge,fa-
yeur, difiimulatie oft verdrach, want wy fulcx ten
dienfte vanden lande bevonden hebben te behoo-
ren. Aldus gedaen χ endegerenoveert 'm 'sGraven-
Hage, onder onfen Cachette, Paraphure ende de
Signature van onfen Griffier, op den x. Augufti
1035. Was geparapheert, y G. Schaf er ⁿ' Onder
jftondt, Ter Ordonnantie vande liooch-gherrielte
Heeren Staten Generael. Geteeckent, C�rnelis
Mufch. Zynde op 't fpatium gedruckt het Cachet
der felver Heeren Staten, in rooden WaiTche.

E Staten Generael der Vereenighde Ne-
derlanden, Allen den geenen die defen
'lullen fien ofte hooren Jefen, Saluyt.
DOEN TE WETEN : Alfoo tot

onfe kenniife ghekomen is, dat veele Soldaten in

den dienft van 't Landt wefende, by occafie van 't

tegenwoordige Veldt-Leger, haer van hare Com-
pagnien abfenteren, ende inde Steden daer fy in

Guarnifoen hebben gelegen, zijn verbleven, ofte

nheretireert, andere haer binnen 's Landts tot pu~

blijcqueWercken begeven , ende ι in dier voegen

haer felven onttrecken den dienft die fy aen het

Landt, volgens haren fchuldigen plicht fchuldigh

ende verbonden zijn te doen. SOO lST,dat

wyby advijs vanden doorluchtigenhoogh-ghe-

booren Furft ende Heer, - Heer F R E D RIC Κ

Η E Ν D R1C Κ, Prince van Orangie, &c. ordon-
neren ende bevelen by defen, dat alle Officieren

ende Soldaten, foo te Voet als te Peert, die tegen-
woordige by hare Compagnien niet en zijn, ende

haer in eenige Steden ofte ten platten Lande ont-
houden, haer datelijck fullen vertrecken, ende na

haere Compagnien te, Velde ofte in Guarnifoen

wefende, begeven, beloovende alle de felve impu-

niteyt van hare mifdaet van abfentie, indien fy

haer ghedragen nae onfe bevelen: Maer indien fy

daer van mghebreeckebly ven, verklaren wy de

felve voor Schelmen, ende ftrafbaer te wefen aen

lijf ende. gpet, alomme ende wanneer fy lullen

worden gevonden. Gelijck wy mede alle Dijck₇

meefters,_;Werck-rneeilers, ende alle ende een ye-

fielyekwelexpreirelijc^ belaften fpodanige Sol-
daten, ni�t aen te houden _t werck te geven, ofte te

empjoyefen,. op yerb,eurte van hondertguldens

voor,yc&rSpldaet,enjerv analle 'tgeneby de feU

y;e fal weien.yerdient. Ende indien yernandt χ ofte

eenige onder pretext van, ii�ckte jOjFre� .oorlofvan

hare Capiteynen haer foudenmeenen t'excuferen,

verklarfeii Wy dat geene foodanige excufen fullen

aen genomen worden y ten zy de itepkeende ghe-

breeckige binnen den tij dt van twee dagen χ na de

publicatie de/es, aenc�e Magiftraten vande S teden,

ofte Hooft - Officieren van Dorpen haer vertoo-

nen ofte laten aen gheven, om Acte te bekomen

dat fy onbequaem zijn om te Velde te gaen , daer

van fy van acht tot acht dagen continuatie fullen

yerfoecken, oft anderftnVmede geh��denwefen,

inde penen boven ghem�lt. Ende belangende de

gheene die eenich oorlof allegeren, verklaren wy

dat van nu af alle fodanige confenten fullen ceii�-

�. VPlacaetvandenJ'are ϊ6)}ββ.�endevtfoohaer/elven entrecken, (�<�.

S lij

2. Anm

-ocr page 148-

Hacateo-/. 4. Boeck. 12. Tit, 1. Deel.

2$3

284

z. Anno 163 5 �y gekomen.

3. 'tVoorgaende Placaet vandenJare 163 3 wasgeparapheert ly Julius Dominicus Hottinga.

6. Verbodt aen allen Krijghs-volcl^ vande Franfche, Engelfche ende Schot»

febe Natie,fich in dienfi vande Wefl-lndifche Compagnie te legeven,[onder Pafpoort te hei fan, (§V
In date den ι χ Februarij 16} 7.

DE Staten Generael der Vereenishde Ne-
derlanden, Allen den genen die defen lul-
len fien ofte hooren leien,Saluyt. DOEN
TE WETEN, Alfo ons klachten voor
ghekomen zijn, dat veele vande Franfche, Engel-
fche ende Schotfche Natie refpedtive , inonfen
dienfi ende befoldinge te Lande wefende, fich van
hare Compagnien fouden ontrecken ende wech-
loopen, om haer in Zee te begeven met Capitey-
nen in dienft vande Weft-Indifche Compagnie.
S O O IS Τ, dat Wy hier inne willende voor-
fien, met advijs ende deliberatie van Sijn Hoog-
heyt de Heer Prins van Orangie, goet ghevonden
hebben midts defen exprefl�lijcken te laften ende
bevelen die van de Franfche , Engelfche ende
Schotfche Natie refpeclive, van wat qualiteyt of
conditie de felve fouden mogen weien , jegen-
woordigh in dienft van defen Staet te Lande, ofte
die hier na�maels ha�r daer inne fullen begeven,
dat fy haer fullen hebben t'onthouden vander fel-
ver Compagnie te verlaten, of haer daer uyt te be-
geven fonder te hebben Pafl�poort, gheteeckent
by haer Officiers daer onder fy dienen. Verkla-
rende by defen wel exprefl�lijck nul, egeenende
van onwaerden ail�PafTepoorten hoedanichdie
fouden mogen zijn,die niet by de voorfz Officiers
en zijn gheteyekent. Ende in cas dat eenigh Sol-
daet vahde Franfche, Engelfche ofte Schotfche
Natie j�ndienft van defen Staet, fich anders als
met Pafp��rt in vbegen voorfz van fijne Compa-
gnief��de'mogen komen te begeven, fal foodani-
ge andere ten exemple worden geftraft. Verbie-
den voorts¹ wel exprefl�lijck die van d'Ooft ende
Weft ~'�ijtlifche Compagnie refpe&ive, dat fy f �-
fpettiveMjek¹ hun feiten onthouden eenige Fran-
iche, Engelfche ofte Schotten in onfen dienft we-
fende ,' �iide e��fi<Pa'ipoorten in Voegen voorfz
hebbende,'aen te h�ni�n, ofte gedooge'n met haer
te varen, op pert�lf �tf confifcatie van des Capi-
teyns of Officiers gagie op de voorfz Schepen va-
rende, als oock van fijn aen-part inde veroverde
buyten, in cas den Delinquant die eenige Fran-
fche , Engelfche ofte Schotten foude mogen heb-
ben aengenomen, eerft t'fijner wederkomfte ach-
terhaelt mochte worden. Bevelende ende bela-
ftende voorts op gelijcke penen den voorfz Capi-
teynen ofte Officiers op de voorfz Schepen va-
rende, dat fy willende met hare Schepen t'feyl

gaen, den Geweldigen Provoofl van d'Admirali-
teyt van hun reforte daer van ten allen tyden ful-
len waerfchouwen, op dat de felve met de Capi-
teynen vande Franfche , Engelfche ende Schot-
fche Natie in onfen dienft, des begeerende aen
Boort mogen varen, ende de Schepen fonder ee-
nich verhinder van boven tot beneden vifiteren,
ofte daer eenige Francoyfen, Engelfche of Schor-
ten bevonden mochten worden , omme de felve
daer uyt fonder becroon van yemandt te halen,
ende doen ilraff�n naer behooren, ghelijck mede
fulex t'haerder wederkomfte fal mogen ghefchie-
den. Ende op dat niemant hier van eenige igno-
rantie hebbe te pretenderen, ontbieden ende ver-
foecken onfen lieven ende feer beminden, de Sta-
ten, Stadthouderen, Gecommitteerde Raeden,
ende Gedeputeerde Staten vande Provinci�n re-
fpective van Gelderlandt ende 't Graeffchap Zut-
phen, Hollandt ende Weft-Vrieilandt, Zeelandt,
Utrecht, Vrieflandt, Over-YiTel, Stadt Groenin-
gen ende Ommelanden, ende allen anderen Offi-
cieren ende Jufticieren, dat fy defen onfen Placate
ende Ordonnantie alomme doen verkondigen,
uytroepen ende publiceren, daer men gewoonlick
is uytroepinge ende publicatie te doen. Laften
ende bevelen voorts de Raden ter Admira�teyt,
den Advocaten Fifcaels, ende Procureurs Gene-
raels , ende allen anderen Officieren, Rechteren
ende Jufticieren defer Vereenighde Nederlanden,
midtfgaders allen Overften, Colonell�h, Admira-
len , Vice-Admiralen, Ritmeefters, Capiteynen,
Officieren ende Bevelhebberen, defen onfen Pla-
cate, Ordonnantie ende Bevel t'achtervolgen,
Procederende ende doende procederen jegens de
overtreders van dien, foo in't calang�ren�fte aen-
klagen, als in 't fententieren eride vonnifl�n [ fpn->
der gratie , faveur, diffim�latie ofte verdrach,
dewyle Wy 't felve ten di�nfte vanden Taande
noodigh gevonden hebben. Gegeven ίη 'S Gra-
ven-Hage in onfe Vergaderinge, �nd�r �nien Ca-
chette, Paraphure ende de Signatuf�Vanonf�ii
Griffie* '^:>, den twaelfden Februarij fefthi�n-hbn^
dert feven'- en - dertigh. Was glieparapheert;
F. G.v.CuyknHrgh?¹� Onderftondt,Ter�rdbS
nantie vande^ h�och-ghemelteHeeren Staten ^:Gc-
nerael. Geteeckent, CornelisMufck. Zynd�op't
fpatium ghedruckt het Cachet der felver He�r�'i
Staten in rooden Wailche.

Verbodt, dat geene Soldaten foo in 't Leger als inde Quarnifoenen _yvan

deern'Compagnie in dander fullen magen verhopen. In date den xylunij 1637,

Yne Hoogheyt hebbende eenige Jareri
herwaerts om ghewichtige redenen ende
interceifien, gepardonneert alle Soldaten

die uyt hare Compagnien verloopen zynde, on-
dereen ander te Velde gekomen waren, Heeftom
gelijcke redenen (ende fulcks voor de lefte mael)

�tMdc

-ocr page 149-

2 g$ Tegens 't wechloopen van Soldaten uyt Staten dienft. 286

't felfde Pardon gecontinueert, ende continueert
'm dts defen, alleenlijck tot den vijfden Julij defes
Taers incluys. Verbiedende voorts wel exprei��-
iZl dat naer date vanden voorfz vijfden Julijnie-
Et en onderwinde, 'tzy inden Legers ofte in
Aen Guarnifoenen vande eene Compagnie inde
ander te verloopen, op pene van daer over fonder

eenige genade ofte conniventie mette koorde ge~
ftraft te werden datter de doot na volght. A&um
in 's Graven - Hage den negen - en - twintighilen
Junij 1637. Ende was onderteeckent, F. Henry
de Najfau. Lager ftondt, Ter Ordonnantie van
Syne Hoogheyt. Ende ghecontrafigneert ,
C. Huygens. .

Placaten vande Staten van Zeelandt.

8, Placaet, waer by den Schippers en Zee-varende Luyden, verboden veert,

een�ge Soldaten of Vagabonden, die geen Pafyoort hebben, in Zeelandt aen tefetten, &*, In date den
6luniji6%5-

E Staten van Zeelandt, Allen den genen
die defe fullen fien ofte hooren lefen, Sa-
luyt. DOEN TE WETEN: Alfoo
dagelijcks in grooten getale uytte Have-
nen van Hollandt ende nabuerige Landen, binnen
de Provincie van Zeelandt werden gebracht vele
Soldaten, die van hare Compagnien zijn verloo-
pen , ende onder pretext van Pail�port ofte con-
fent van eenige Bevelhebberen uyt-geven, over
Zee ofte Lande verder te willen pai�eren, waer
onder dan fchuylen vele ongeregeltheden, als dat
de felve ten platten Lande Toopen vagabonderen
ende bedelen, ghelijck mede dan fulcks occafie
geeft van veele irauden ende difordren inde Mili-
tie , ende oock dickmael ghebeurt, dat felve ont-
fangen hebbende een biljet van pailagie, ende uyt
krachte van dien Vivres ende Schips-vracht tot
haren tranfporte noodigh (waer van den Jaer-
lijckfchen uytgeef tot hooge fommen is monte-
rende) niet te min als dan noch blyven vagebun-
deren als voorenisverhaelt, tot merckehjcken
overlail vande goede Onderdanen, ende naedeel
vande ghemeene faecke, ongeregeltheden die da-
gelijcks zijn aengroeyende , ende apparent noch
meer toe te nemen. S 0 0 1ST, dat wy met
goede ordre daer inne willende verfien, hebben
verboden ende verbieden mits defen allen Schip-
peren ende Zee-varende Luyden, van wat quali-
teyt ofte conditie die zijn, eenige Soldaten, Paf-
fanten ofte Vagabonden binnen haere Schepen,
Schuyten, &c. in eenige Havenen van eenigh
Hooft, Kant, Schorre ofte Landt der Ge�nieerde
Landen aen te nemen, omme de felve binnen de
limiten vanden Lande van Zeelandt te brengen,
veel min de felve aldaer aen Landt te fetten in ee-
nige Haven, aen eenige Hoofden, Dijeken ofte
Schorren vande Provincie van Zeelandt, op pene
vande eerfte reyfe bevonden zynde , contrarie
den teneur van defen te hebben ghedaen, de felve
te rugge te moeten voeren tot haeren korte:
Ende indien fy eenige aen Landt hebben uyt ghe-
fet, te betalen de lommevaneen pont grooten
Vlaems voor elck Hooft �. Ende voor de tweede
macl twee ponden grooten Vlaems voor elck
Hooft, de voorfchreve boeten⁷ te appliceren een

derde voor den Aenbrenger, een derde voor den
Officier, een derde voor den Armen vande plaet-
fe daer het vervolgh van defe contraventie ghe-
fchieden fal: Behoudelijck nochtans dat de voor-
fchreve Schipperen fullen mogen in nemen ende
overbrengen Soldaten de welcke hebben behoor-
lijeke Paifeport ofte befcheyt van Syne Excel-
lentie, de Heeren Raden van State, fijne Genade
Graef Ernft Cazimir van Naifau, Heeren Colonel-
len, ofte wel mede vande Gouverneur ofte Com-
mandeur der Stede ofte Forte daer de felve ver-
foecken te werden afgefchepet, waer op de voor-
fchreve Schipperen toe ftaet, al eer fy de felve in
nemen wel fcherpelijck te letten. Verbieden
voorts alle foodanige Soldaten ende Pailanten
vaneenigenflroom, Kant, Schorre, Dijck, Landt
ofte Haven haer naer Zeelandt te begeven, ten
zy verfien vari behoorlijck befcheyt als boven, op
pene van geftraft te werden nae luydt vande Pla-
caten by ons voor defen op de ongeregelde Per-
foonen ende Vagabonden ghemaeckt ende ghe�-
maneert Ende op dat oen inhouden van defen
te beter werde achtervolght, Laften ende bevelen
wy allen Officieren van Juftitie ordinaris hier op
fcherpe toeficht te nemen, ende de Contraven-
teurs te doen vervolgen ende ilraff�n in manie-
ren voorfchreve. Laften mede den Lant-bewaer-
der ofte extraordirtaris Officier van ghelij eken te
doen, ende tegen de felve te procederen met alle
rigeur, conforme den teneur van defen ende fijn-
der Inftructie. Ende op dat niemant hier van ig-
norantie en pretendere, laften ende bevelen mede
allen Magiftraten ende Officieren, dat fy dit ons
Placaet doen kondigen met alle behoorlijcke fo-
lemniteyt metten eerften , want wy fulcks tot
dienfte vanden Lande van Zeelandt, ende goede
Onderdanen des felves , bevonden hebben te
behooren.

Aldus ghedaen in onfe Vergaderinge in 't Hoff
van Zeelandt tot Middelbnrgh, den feilen Junij
fefthieii hondert vijf en twintigh. Onder ftondt,
Ter Ordonnantie vande Heeren Staten voor-
noemt .

L Boreef,

9. Placaet,

-ocr page 150-

i87 Placateo-i. 4*B°^eck n.Tit. 2.Deel. 2S8

Q. Placaet , Tt^r by den Soldaten \geen Tafpoort hebbende _}gheboden rpert,

haer naer hare Compagnien te begeven: Ende den Schipperen verboden foodanige in Zeelandt over
. te brengen. In date den ii Mey i6}6.

fuyvert zynde, daer van voor 't toekomende ont-
laft mach blyven, foo hebben wy wel expreffelick
verboden ende geinterdiceert, gelijck wy interdi-
ceren ende verbieden midts delen aen alle Schip,
pers, foo uyt defe, als andere Naebuyrige Provin-
ci�n , eenige vande voorfz Franfche ende andere
Soldaten, niet hebbende behoorlijcke Pafporten
als boven, binnen defe Provincie te brengen, en-
de ergens waer het foude mogen zijn te landen,
op pene van dat fy de voorfchreve Soldaten tot
hunne kofte ende laft wederom fullen moeten
brengen ter plaetfe al waer zy de felve hebben in.
genomen, ende daer hun fulcks fal werden geor-
donneert, ende fullen daer en boven voor yeder
kop oft Soldaet verbeuren acht fchellingen vier
grooten Vlaems, de helft ten behoeve vanden Of-
hcier, ende d'ander helft ten behoeve van den
Aenbrenger, tot betalinge van welcke fy fey telick
fullen werden gheconflringeert, ende fal het felve
op hunne perfoonen ende Schepen oft Schuyten
werden verhaelt. Ende op dat hier van niemandt
ignorantie en pretendere, laften ende bevelen me-
de allen Magiftraten ende Officieren dat fy dit ons
Placaet doen kondigen met alle behoorlijcke fo-
lemnkeyt metten eerften, want wy fulex tot dien-
fte vanden Lande van Zeelant, ende goede Ing�-
fetenen des felfs, bevonden hebben te behooren.
Aldus gedaen in onfe Vergaderinge in 't Hof van
Zeelant tot Middelburgh den elfden Martij 163 6.
Onder ftondt, Ter Ordonnantie vande Heeren
Staten voornoemt. Ondertekent, C. StaefveniJJe.

�E Staten 's Landts ende Graeffelickheyts
van Zeelandt. Alfoo hier dagelijcx over
komen een feer groote menichte van
Franfche ende andere Soldaten, omme
paffagie te bekomen, waer door niet alleenlijck de
Regimenten te Voet ende te Peerde, foo in dienfte
van defen Staet, als van fijne Majeft. van Vranck-
rijck.hier te Lande merckelick werden verfwackt,
maer dat oock der felver onderhoudt ende tran-
fport eene merckelijcke fomme van penningen
komt te bedragen, ende allen t'halve hun verblijf
in defe Provincie, tot particuliere belaftinge van
de goede Ing�fetenen komt te ftrecken. S O O
IS T, dat \vy omme daer jegens te voorfien, heb-
ben goet gevonden te ftatueren ende ordonneren,
gelijck wy ftatueren ende ordonneren mits defen,
Dat alle Franfche ende andere Soldaten, niet heb-
bende pafportvan Sijn Excell. den Heere Prhice
van Orangie, denRaedenvan State, alsmede den
Heer Marechal de Brefe , binnen den tijdt van
tweemael vier en twintich uyren naer de publica-
tie defer uyt defe Provincie fullen hebben te ver-
wecken , ende hun te begeven inde Schepen ghe-
deilineert omm� de felve daer mede nae hunne
Compagnien immers uyt defe Provincie opwaerts
te vervoeren, op pene dat de geenedie naer de
voorfz twee mael vier en twintigh uyren binnen
defe Provincie bevonden fullen werden in appre-
hentie geftelt, ende niet te min dadclijck vervoert
fullen werden. Ende op dat defe Provincie eens
vande voorfz Franfche ende andere Soldaten ge-

HET TWEEDE DEEL.'

En Lefer gelieve hier voor geinfireert te houden, het Placaet vanden zz Maert 1625. in het eerde VolumXol
⁶51> Mitfgaders het Placaet vanden }oMeyi6z$. aldaer Colum. 5 5 9. gedrucktflaende,

1. Ezcztenvandeni*}Mij l�z�*ende 17September x^x.Waerbyh�

Bootfvolck in 's Landts dienfl zynde, verboden wert, haer den [elven t'ontrecken, ende met Capiteynen
op particuliere beflellinge te varen.

fonder hem daer uyt te mogen begeven, anders
als met behoorlijck Pafpoort Yan fijnen Capiteyn,
op peyne, dat foo wie contrarie doet,ende uyt fij-
nen dienft verloopt, anderen ten exempel fal wer-
den geftraft metter doot, ende conf�fcatie van alle
fijne gagien, parten ende deelen die hy inde buyt
foude mogen nebben. Ende op dat defe onfe Or-
donnantie alomme naer-ghekomen, ende te beter
achtervolght mach worden, beveelen wy ende la-
ften wel expreifelijck allen Capiteynen ende Of-
ficieren met Commiffie ter vryer Neeringe varen-
de, dat fy hun onthouden, eenigh Boots-volck in
onfen dienft zynde, ende geen Pafpoort hebben-
de vande Capiteynen daer iy laeft onder ghedient
hebben, aen te nemen, ofte te gedoogen met haer
te varen, op peyne, van dat het Schip daer mede
fy voor hebben in Zee te loopen , op ghehaelt fal
worden, ende niet toe gelaten binnen den tijt van
drie Maenden wederom in Zee te loopen, ende

boven

E Staten Generael der Vereenighde Ne-
j derlanden , Allen den geenen die defen
i fullen fien ofte hooren lefen, Saluyt.
'DOEN TE WETEN, Alfoo Wy
verftaen ende dagelijcks by experientie bevinden,
dat vele van het Boots-volck in onfen dienft en-
de befoldinge wefende, hun vanden felven dienft
ontrecken,ende ftoutelijck wech loopen, om haer
in Zee te begeven met Capiteynen op particuliere
beftellinge varende , in fulcker voegen als of het
felve gheoorloft, niet verboden, ofte oock gheen
itraffe fubjedl: en ware, ofte meriteerde. S O O
IS T, dat Wy hier inne willende voorfien, ghelaft
ende bevolen hebben, laften ende beveelen by de-
fen eenen yegelijcken,van wat qualiteyt ofte con-
ditie hy zy, die fich in onfen dienft te Water op
eenich Schip ofte Jacht van oorloge fal hebben
begeven, dat hy den felven fijnen aen-ghenomen
dienft efl�&ueJijckfal voldoen ende naer komen,

-ocr page 151-

Soldaten uyt Staten dienfi:. 2 90

Placateende Ordonnantie alomme doen verkon-
digen, uytroepen ende publiceren, daer men ghe-
woonlijck is uy troepinge ende publicatie te doen.
Laften ende bevelen voorts de Raden ter Adrni-
raliteyt,den Advocaten Fifcaels,ende Procureurs
Generaels, ende allen anderen Officieren, Rech-
teren ende Jufticieren vande voorfz Vereenighde
Nederlanden, midtfgaders allen Overften, Colo-
nellen, Admiralen, A'ice Admiralen, Ritmeefte-
ren, Capiteynen, Officieren ende Bevelhebberen»
defen onfen Placate, «Ordonnantie ende Bevelen
te achtervolgen, Procederende ende doende pro-
cederen tegens de overtreders van dien, foo in 't
calangeren ofte aenklagen, als in 't fententieren
ende vonnifl�n, fonder gratie , faveur, diffimu-
latie ofte verdrach, terwyle Wy 't felve ten dien-
fte vanden Lande noodigh bevonden hebben.
Aldus ghedaen ende gherenoveert in 's Graven-
Hage in onfe Vergaderinge, onder onfen Cachet-
te , Paraphure ende de Signature van onfen Grif-
fier , den feventhienden September fefthien-hon-
dert twee - en - vijftigh. Was gheparapheert,
zjo. Andr�e^' Onder ftondt, Ter Ordonnantie
vande hooch-ghemelte Heeren Staten GeneraeL
Geteeckent, N. Ruyfch. Zynde op 't fpatium ge-
druckt het Cachet der felver Heeren Staten in
rooden Waffche.

18 9 Tegens 't wechloopen van

boven dien van confifcatie van des Capiteyns ofte
Officiers aenparc inden felven Schepe , Uyt-ree-
dinee ende veroverde buyr, foo den Delinquant
eerft t'fijner wederkomile achterhaelt mochte
worden. Beveelende ende beladende voorts op
eeliicke peynen den voorfz Capiteynen ende Of-
ficiers, dat fy willende met hare Schepen t'feyl
caen den Geweldigen Provooft vande Admiraii-
teyt'waer onder fyreforteren, daer van ten allen
tvdenfullen waer�chouwen, op dat de felve met
onfe Capiteyn, ofteCapiteynen, alsdanaenLant
wefende, aen boort mach varen, ende de Schepen
fonder e�nigh verhinder van boven tot beneden
vifiteren, ofdaer eenige ghevonden mochte wor-
den anders als vooren uyt onfen dienft ghefchey-
den zynde, omme de felve daer uyt te halen, ende
doen flrarTen naer behooren, ghelijck mede fulcks
t'harer wederkomile fal mogen gefchieden. Ende
op dat niemandt hier van eenige ignorantie hebbe
te pretenderen, ontbieden wy ende verfoecken
de ι Edele Mogende Heeren Staten, Gecommitteer-
de Raden, ende Gedeputeerde Staten vande Pro-
vinci�n refpe&ive van Gelderlandt ende 't Graef-
fchap Zutphen, Hollandt ende Weft-Vrieflandt,
Zeelandt, Utrecht, Vrieflandt, Over-Y�fel, Stadt
Groeningen en Ommelanden, ende allen anderen
Officieren ende Jufticieren, dat fy defen onfen

't Placaet vanden z$ Julij 161$ feyt: Ontbieden ende verfoecken wy onfen lieven ende fetr beminden de

Staten, Stadthouderen, Gecommitteerde Raden, &c.
't Voorfz. placaet van 16z$ wasgeparapheert by Gijf brecht vari ende tot den Boetfelaer. Ende geteyekent

by I. van Goch.

Placaet vande Staten van Zeelandt.

2. Ordonnantie ₉ Waer by den Schipperen verboden wert eenige Soldaten of

Beotfgefellen uyt Walcheren te vervoeren, die geen Pafpoort oft Acle van confent hebben. In date den

z'yjunij 1653.

DE Gecommitteerde Raeden vande Edele
Mogende Heeren Staten van Zeelandt,
Verbieden en interdiceren by defen wel
expreffelijck alle Schippers, Veer elide
Schuyt-luyden, wie ende hoedanigh die oock
fouden mogen wefen, eenige Soldaten ofBoots-
gefellen over en in te nemen in haere refpe&ive
Schepen of Schuyten, om de felve buyten defen
Eylartde van Walcheren of elders te tranfporte-
ren, dandiegeene, die daer toe fullen konnen
over brengen fpeciale Afte van confent en verlof,
by henluyden gheobtineert, 't zy vande Heerert
Ghedeputeerde vande Hooge Mogende Heeren
Staten Generael, jegenwoordigh hier zynde,
ofte vanden Heer �eutenant Admirael Tromp,

oftewel van eert vande Hooft-Officieren, daer
onder fy refpedlivelijck reforteren : op pene,
dat wie bevonden fal Werden contrarie ghedaen
te hebben , daer over arbitralijck fal werden
ghemulfteert ende gh�betert'naerexigentie van
faecken.

A&um in 't HofFvan Zeelandt, binnen Mid-
delburgh,opden vijfen twintjghiten Junij feilien-
hondert drie en vijftigh.

Ter Ordonnantie vande felve.

* Adr'taen Vetth.

'.:.�■■, f tv

X DEN

-ocr page 152-

291

Placatcru. 4.B�cck. i^Tit. �.Deel. - i$%

DEN XIIL Τ Υ TEL.

Noopende de geene die fich in vreemde Potentaten

dienft te Lande ofte Water begeven : ofte die
de felve aen nemen-**

HET. EERSTE DEEL.

1 _# Placaet, verbiedende allen Onderdanen vande (ge�nieerde V^ederlanU

fche Provimien, met oock de vreemde Soldaten, tegenwoordelijck inden dienfl vanden Lande wefen-
de, van wat qualtteyt ofte conditie die zijn, hen te hegeven in dienfi van eenige vreemde Princen ofte
Heer en: Ofte oock de felve aen te nemen, f onder daer toe te hebben fpeciale brieven van oorlof ende
eonfent vande Heeren Staten Generael vande voorfz Nederlantfche Provimien, In date den twaelf
den Mey 1595.

de publicatie van defen, op de verbeurte van lijf
ende goet, indien fy geapprehendeert ofte aenge-
taft kunnen worden, indien niet, van ten eeuwi-
gen dage gebannen, ende hare goederen,roerende
ende onroerende , gheconfifqueert te worden.
Weleke penen wy oock ftatueren tegens die gee-
ne die onfe �nderfaten fullen infehry ven, in dien-
fte ontfangen,ende uyt de voorfz Provintien voe-
ren , fonaer daer toe van ons ofte den Raede van
State te hebben expres fchriftelijck eonfent j be-
grypende onder defe onfe Ordonnantie voorder
mede alle vreemde Soldaten, tegenwoordelijckin
onfen dienfte wefende, op pene van ghebannen te
worden, ende te verbeuren, foo wel't geene wy
hen fouden mogen fchuldigh zijn van hare befol-
dinge, als alle andereliare goederen, roerende en-
de onroerende, die fy binnen defe Landen fullen
bevonden worden te hebben. Ende ten eynde
niemandt van defe onfe tegenwoordige Ordon-
nantie hebbe te pretenderen eenige ignorantie,
ontbieden wy daerom ende bevelen onlen feer lie-
ven ende beminden', den Staten ofte haeren Ge-
committeerden Raden, Stadthoud�rs vande Pro-
vinci�n refpective van Gelde�landt ende 't Graef-
fchap, Zutphen, Hollandt, Zeeiandt, Utrecht,
Vrieilandt, Overr.Yft�l,der Stadt ende Omlanden
van Groenirtgen, ende allen anderen Jufticieren,
Officieren ende Dienaren des verfocht zijnde, dat
fy defe voornoemde Ordonnantie aJomme doen
verkondigen, uytroepen ende publiceren, daer
men gewoonelijck is uytroepinge ende publicatie
te doen: Procederende tegens de overtreders van
dien tot de penen hier boven verhaelt, fonder ee-
nige gunfte, faveur ofte diifimulatie ter contra-
rien, want \tfy 't felve tot vorderinge vanden Lan-
de alfoo bevonden hebben te behooren.

Ghegeven in onfe Vergaderinge in'sGraverit
Hage den twaelfden Mey, Anno vijftien-hondett
vijf en tnegentigh. Was geparagrapheert, Cent,"'
Onder ftontgeichreven, Ter Ordonnantie vande
voorfz Heeren Staten Generael Onderteyckent,
C_r Aerjfen,

; E Staten Generael der Vereenighde Ne-
f derlanden, Allen den genen die defe ful*
I len iien ofte hooren lel�n,Saluyt. Alfoo
wy in 't feecker bericht zijn , dat onlangs
by eenige vreemde Princen ende Heeren, onder
verfcheyden pretexten, beitellingen, om Ruyte-
ren ende Knechten te lichten, uyt-gegeven zijn*
dat oock vande beitelde Hopluyden, ofte der fel-
ver Bevelhebberen, in defe Vereenighde Neder-
landen gekomen wefende, eenige foo Ingeborene
Onderiaten, als andere Irig�fetenen,fonder onfen
voorwete ende eonfent, hen by fukke Hopluy-
den ofte Bevelhebberen aenfehryven , ende ten
dienfte by opteyekeninge hebben laten verbin-
den , tot grooten ondienfte vanden ftaet defer
Landen, ende direftelijck tegen alle voorgaende
loftelijcke Ordonnantien ende Placaten voorty-
den geemaneert -. onaengefien dat felfs ha de Wet
der Natueren, die geene ter oorloge luft hebben-
de te dienen, hen Veel meer voor de befcherminge
van haereygen Vaderlandt, ofte daer inne fy hen
onthouden, (tegenwoordighlick noch meteenen
foo fwaren Krijgh tot afweeringe vande Spaen-
fche Tyrannnye beladen wefende) hen behooren
te laten ghebruyeken, als tot vreemden dienft uyt
denfelvenLande tetrecken, SOO IS Τ, dat
wy (begeerende voor de verfeeckertheyt vanden
voorfz ftaet defer Landen hier inne te verfienna�
behooren) verboden ende geinterdiceert hebben,
verbieden ende interdiceren wel expreifelijck by
defen, dat niemandt van wat ftaet, conditie ofte
qualit�yt hy zy ,� h�m en vervqrdere te gaen ofte
hem te begeven inden dienft van eenige Princen
ende Heeren, wie die zijn, als alleerilijck in onfen
dienft i noch uyt de voorfz Vereenighde Neder-
landen te trecken naer eenige loop-plaetfe, fon-
der onfen fpecialen confeute ende verlof. Ordon-
nerende ende beveelende, indien eenige aireede
fouden mogen zijn vertrocken, ofte hen hebben
in fukken dienft begeven, dat fy hen terftont daer
uyt vertrecken, ende inde felve Vereenighde Ne-
derlanden wederom keeren binnen den tij dt van
een Maent naeftkomende ten allerlanghften, nae

... _f

-ocr page 153-

_α93 Tegens die hen in vreemde Potentaten dienft,&c. 194
2, Placatenvanden 22 fuliji� 14,20September \6\6,i Februari/ 1617,

ί November i6iS, ende \%Apr�l 16Ί9, daerhy hare Hoogh Mog. allen Ingefetenen, oockden Ruy_:teren ende Knechten, inden dienfi derfelver Landen zynde, verbieden hen in dienfle ter Oorloge van
vreemde Coningen, Potentalen, Pr ineen, ofte in andere Landen te begeven. Mitfgaders den uytvoer
van eenige Schepen, Gefchut, Wapenen, Munitien van Oorloge, ende andere Oorloghs-commoditey-
ten, onder wat pretext dat het xy, ^ _T,

5® E Staten Generael der Vereenighde Ne-
" derlanden, Allen den geenen die defe je-
penwoordiee fullen fieaofte hooren le-
fen.Saluyt DOEN TE WETEN,
Alfoowy feeckerlijck verilaen vande groot�en-
ie verfcheyden lichtingen van Volck Van oorlo-
ge, te Peerde ende te Voete, die by de Naegebuy-
rePrincen, ontrent de Frontieren van dele Ver-
eenighde Provinci�n ghedaen werden, daer mede
de felve een goet ghetal Ruyteren ende Knechten
in onfen dienite wefende, ende andere onfe goede
Onderfaten tot haren dienile meenen te trecken,
tot deler Landen grooten ondienile endepreju-
ditie, byfonder by defc ghelegentheyt, daer tegen
midts dien nootelijck dient verfien, omme defe
Landen van �nlandighs ende ander Krijghs-volck
tegen alle occurrentien niet te laten ontblooten.
SOO ISΤ, datWynae rype deliberatieghe-
ordonneert ende geilatueert hebben, ordonneren
ende ftatueren by defen, dat egheen Ingefetenen
vande voorfz Vereenighde Nederlanden, nochte
oock eenige Ruyteren, ofte Soldaten te Water
ofte te Lande, inden dienite vande felve wefende,
hen in diende ter Oorloge van vreemde Gonin-
gen, Potentaten, Princen, ofte in andere Landen
lullen mogen begeven, in wat manieren, ende on-
der wat pretext dat het zy,fonder daer toe te heb-
ben expres confent van Ons, van Sijn Exceli. ofte
vanden Rade van State. Dat oock die geene die
hun alreede in fulcken dienft hebben laten aen-
nemen, foo verre als die als noch niet en zijn ver-
trocke�, den felven dienft fullen verlaten ende af-
itaen, ende dat die gheene die aireede ten eynde
voorfz vertrocken zijn, ghehouden fullen wefen
datelijck nae defe Landen te keeren, alles op pene
dat de Contraventeurs aen lijf ende goet, ende die
Abfenten by eeuwigh banniiiement gheftraft ful-
len werden. Begrypende hier inne mede die Ruy-
teren, Soldaten, ende andere onfe Onderfaten,
buyten de Vereenighde Provinci�n inde befettin-
ghe vande Steden ende Plaetfen aldaer, onder
ons ghebiedt wefende, liggende. 1Verbiedende
voorts meer allen Koopiuyden, Schipperen, ende andere
ingefetenen ende Onderfaten van defe Landen, Midtf-
gaders allen anderen onder Ons ghebiedt buyten de felve
hun onthoudende, daeruyt te tranfporteren, 'voeren,
ende brengen, [onder onfen exprejfen confent e, eenige
Schepen, Gefchut, Wapenen , Munitien vanOorloge,

ende andere Oorloghs - conwtoditeyten, ly verbeurte
vande felve, ende daer en boven op arbitrale correilie.
Ende ten eynde niemandt van dele onfe Ordon-
nantie ende Verbodt ignorantie en pretendere,
ende oorfaecke hebbe hem te ontichuldigen,
Beveelen Wy wel exprei��lijck , dat de Vrou-
wen, ofte naefte Vrunden van die geene die ai-
reede vertoogen zijn, ten eynde voorfchreve ,
ghehouden fullen wefen den felven van den in-
houden van defen te waerfchouwen, Aengefien
wy verilaen dat defe pun�luelijck gheachter-
volght ende onderhouden fal werden. Ontbie-
den ende verfoecken voorts die Heeren Staten,
Stadthouderen, Gecommitteerde Raeden, en-
de Ghedeputeerde Staten vande Provinci�n re-
fpective van Gelderlandt ende het Graeffchap
Zutphen, Hollandtende Weft-Vrie�andt, Zee-
landt, Utrecht, Vrieflandt, Over - Yflel, Stadt
Groeningen ende Ommelanden, ende allen an-
deren Juiticieren ende Officieren, dat fj defe Or-
donnantie van ftonden aen alomme doen verkon-
digen, uytroepen, publiceren ende affigerenin
alle Pl�cken van onfe Landen, daer men gewoon-
lijckisdufdanige uy troepingen, publicatie ende
affixie te doen: Midtfgaders in de Steden ende
Plaetfen buyten de Vereenighde Provinci�n, on-
der �ns ghebiedt wefende. 1 Laften ende bevee-
len voorts die Raden ter Admiraliteyt, den Ad-
vocaten Fifcaels , midtfgaders den Admiralen,
Vice-Admiralen, Capiteynen, Officieren ende
Bevelhebberen, defe onfe Ordonnantie ende Ver-
bodt te achtervolgen, ende doen achtervolgen:
Procederende, ende doende procederen tegens
de Contraventeurs ende overtreders van dien, tot
de voorfchreve peynen, fonder gratie, oocbluyc-
kinge, faveur,diuimulatie ofte verdragh, want wy
fulcks ten dienfle vanden Lande hebben bevon-
den tebehooren.

Gegeven in 's Graven-Hage, onder oni�n Con-
tre - zegel, Paraphure ende Signaturevan onfen
Griffier, den twintighften dach Septembris»in 't
Jaer 1616. Was gheparapheert, % L Magnus, »*�
Onder ftondt, Ter Ordonnantie vande Eoogh-
ghemelte Heeren Staten Generael. Gheteyc-
kent, C. Aerffen. Zynde daer op ghedruckt het
Contre-zegel derfelver Heeren Staten Generael,
in rooden Waifche.

Defen uytvoer is alleen inde Placaten vande Jaren 1616 en 1617 verboden gheweef. Die vande Jaren 1614,

1618 en 161Q /nelden daer niet van\ ,

De Placaten vanden twee en twintighflen Juli) \ 6 1 4. en derden Februari/1617. waren gheparapheert by

LvaiiOldenbarnevelt. Dat vanden vijfden November 1 618. ^Adriaen van Mathenefl�. Ende dat

vanden twaelfd�h tyil 16 φ by A. de Mannemaker

■ ■ ^:' ■

3� Pla^

-ocr page 154-

PIacaten_>. 4.B�eck* ts.Tit i.Deel.

296

295

3. Placaet, tegensd'lngefetenen,%uyteren, SoldatenendeMatrofen, die

hun in andere Heeren dienflhegeven, alscock tegens het uytvoeren -van Schepen, Gefchut, Wapenen^
Munitie van Oorloge, ende andere Oorhghscommoditeyten. In date den 2 ι Maert 1628.

moditeyten , hoe die fouden mogen zijn , foo wel
naer Neutrale als Vyandt�jcke Landen. Ende op
dat 't felve t� beter mach werden onderhouden
ende naer gekomen, is onfe ernftige meeninge en-
de t^evel, dat geene Vreemden, eenige Schepen,
't zy Rae-feylen of Smacken, fonder ons exprefle
ordre ende confent, fullen mogen uytvoeren. Dat
oock geen Ingefetenen eenige Schepen, felfs niet
tot haer eygen Traffijcq ende Negotie fullen mo-
gen uy t feynden, �f fullen gehouden wefen de feU
ve wederom in defe Landen te doen komen, alles
bpte verbeurte vande felve Schepen ende goede-*
ren die defen contrarie uytgevoert fullen werden,
of d'eftimatie van dien, by aldien fy niet wederom
en komen, ende hun ten Comptoire daer fyver-
geconvoytzijn, terftont naer naer wederkomfte
niet aen en gheven: Welcke Comptoiren vande
uytgaende ende inkomende Schepen pertinente
notitie fullen houden. Ende op dat hier van nie-
mant eenige ignorantie en pretendere, ontbieden
ende verfoecken wy de Heeren Staten,Stadthou-
deren.Gecommitteerde Raden,ende Gedeputeer-
de Staten vande Provintien refpeftive van Gel»
derlant ende 't Graeffchap Zutphen, Hollanten»
de Weft-Vrieflant, Zeelant, Utrecht, Vrieflandt,
Over-Yffel, Stadt Groeningen ende Ommelan-
den^ ende allen anderen Officieren ende Jufticie-
ten.dat fy defe onfe Ordonnantie van ftonden aen
alomme doen verkondigen.uy troepen,publiceren
ende aifigeren in alle plecken van ome Landen,
daermengewoonlijckis dufdanige uytroepinge,

5>ublicatie ende affixie te doen. Laften end^ beve-
efl oock de Raden ter Admiraliteyt, den Advo-
caten Fifcaels, midtfgaders den Admiralen, Vice-
Admiralen, Capiteynen, Officieren ende Bevel-
hebberen, defe onle Ordonnantie ende Verbodt
t'achtervolgen ende doen achtervolgen, procede-
rendeende doende procederen tegens de Contra-
venteurs ende overtreders van dien, totte voorfz
peynen4bndergritie,oochluyckinge,&veur,dilfi-
mulatie ofte verdrach, Want wy fulcx ten dienft�
vanden lande bevonden hebben te behooren. Ge*
geven in onfe Vergaderinge, in 's Graven^Hage,
onder onfen Cachette, Paraphure ende de Signa-
turevanonfenGriffier, den xxj. Martij in'tjaer
1628. Was geparapheert,&^<w #<*<?//(>/«, "� On-
der ftont,Ter Ordonnantie vande hooch-geroclte
Heeren Staten Generael. Geteeckent,/. van God,
Zynde op 't fpatium gedruckt het Cachet der fel-
ver Heeren Staten, in rooden Waffche.

DE Staten Generael der VereenighdeNe-
derlanden, Allen den geenen die defen je*
genwoordige fullen fien ofte hooren le-
fen, SaTuyt. DOEN TE WETEN, Alfoo
wyfeeckerlijck bericht werden, dat, of wy wel
voor defen, met goede redenen, by diverfche Pla-
caten verboden hebben, dat gheene Ingefetenen
defer Landen , nochte oock eenige Ruy teren of
Knechten in der felver dienft wefende, hun fou-
den mogen begeven in dienfte van Uytheemfche
Koningen, Princenende Potentaten, of oock ee-
nige Schepen, Gefchut, Wapenen, Munitien van
oorloge, ende andere Oorloghs-commoditeyten
derwaerts uy t voeren: Nochtans eenige Perfonen
gevonden werden,die hun onderftaen daer tegens
te doen, tot defer Landen grooten ondienft ende
prejuditie, fonderlinge by defe gelegentheyt, dat
men van allen oorden verneemt ende geadvifeert
wert van verfcheyden Krijgs-geruehten ende toe-
ruitingen , die ten oorloge te Water ende te Lan-
de gelchieden, waer tegens midts dien nootelijck
dient verfien,om defe Landen van Inlants Krijghs
ende Zeevarent Volck, mitfgaders Schepen, Wa-
penen ende Munitien van oorloge tegen alle oc-
currentien niet te laten ontblooten. SOO IST,
dat wy, naer rype deliberatie, geordonneertende
gheftatueert hebben, ordonneren endeftatueren
by defen, dat geene Ingefetenen van defeVeree-
nichde Nederlanden,buyten den dienft van't Lant
wefende,nochte oock eenige Ingefetenen ofte an-
dergn in dienft wefende, als Ruyteren, Soldaten
ofte Boots-ghefellen, hen in dienft ter oorloge, te
Water ofte Lande, van eenige Koningen, Princen
ofte Potentaten fullen mogen begeven,in wat ma-
nieren, ende onder wat pretext dat het zy, fonder
daer toe te hebben expres confent Van Ons» Sijn
Excell. of vanden Raedt van State. Dat oock de
geene die hun aireede in fukken dienft hebben la-
ten aen nemen, foo verre als die als noch nieten
zijn vertrocken, den felven dienft fullen verlaten
ende daer van af ftaen, op pene dat de Contraveu-
teurs van dien aen lijf ende goet, of anderfins naer
exigentie van faecken geftraft fullen werden. Ver-
biedende voorts meer allen Koopluyden, Schip-
peren ende andere, 't zy datfy Ingefetenen ende
Onderfaten van defe Landen zijn, of vreemden,
uyt de felve Landen te tranfporteren, voeren ofte
brengen, fonder ons expres confent, eenige Sche-
pen.Seylage, geflagen Want,Gefchut,Wapenen»
Munitie van oorloge,ende andere Oorloghs-com-

4, Placaet, waer by verboden wert, dat geen Militaire Officieren, of andere

Perfoonen, traclement genietende, hun/uilen mogen in vreemde Potentaten dienfl legeven. In date
den 30Juni) 1651.

Alfoo wy in 't feeckerlijck belicht zijn, dat eeni-
ge Militaire Officieren in A&uelen dienft van de-
fen Staet zijnde, ende andere Perfoonen, ten lafte
Yande khtc Traktement ghenietende, onderftaen

⁶ fich

E Staten Generael der Vereenighde Ne-,
derlanden, Allen den geenen die defe te-
genwoordige fullen fien ofte hooren le-
Fen,Saluvt. DOEN TE WETEN:

Ifh

^m��ti��I��km�m��MMmm�^^^^^m��^I�^^m��m

-ocr page 155-

Tegens die hen in vreeifldePotentaten dienft,&e. 198

197

ficli in dienft te begeven van uy theemfche Conin-
een Potentaten, Princen, Heeren, Staten ende
lepubliicquen , ftreckende fulcks tegens onfe
goede meening� ende intentie, ende daer en bo-
ven tot merckelijcken ondienft vanden Lande.
S O O IS Τ, dat Wy hooch-noodigh achtende
daer inne met allen ernft te verfien, wel expreffe-
liick eeordonneerr ende geftatueert hebben, ghe-
lijck Wy otdonneren ende ftatueren by defen, dat
reene Militaire Officieren in a&uelen dienft van
defen Staet zynde, ofte andere Perfoonen, ten
lafte vande felve Tradtement genietende, fich niet
en lullen mogen begeven in dienft van Uytheem-
fcheConingen, Potentaten, Princen, Heeren,
Staten ende Republijcquen, direitelick noch indi-
reftelick, heymelijck noch in 't openbaer, ibnder
daer toe alvoorens te hebben verkregen expres,
fpeciael ende fchriftelijck confent van Ons, mitf-
gaders vande Staten der refpeftive Provinci�n,
hare Betaels-Heeren, op pene van contrarie doen-
de , ipfofai�o gehouden te worden voor gecafl�ert,
ende'vervallen van hare refpedtive Charges ende
Traftem�nten, boven arbitrale corredUe , naer
exie;entievanfaecken. Dat oock die gene die hun
aireede in fodanigen dienft hebben begeven, foo
verre als die alnoch niet en zijn vertrocken, den
felven datelijck fullen verlaten,ende af ftaen,ende
dat die gheene die aireede ten eynde voorfz, met
belioorlijckepermiifie over Zee, ende in andere
verre afgelegen Landen vertrocken zijn, ghehou-
den fullen vvefen in defe Landen te keeren,binnen
dea tijdt van fes Weecken uytterlijck, na� de pu-
plicatie defes, mede alles op pene van ipfofaclo ver-
vallen te zijn van hare refpe&ive Charges ende

Tradtementeh, ende daer en boven gheftraftte
worden naer exigentie van faecken, Ende ten
eynde niemandt, onder pretext van geen kehnifl�

tekregen te hebben van defe onfe ordre, oorfaec-
e pretendere van hem te ontfchuldigen, Ordon-
neren ende bevelen wy expreil�lijck,dat de Vrou-
wen ofte naefte Vrienden van die geene die airee-
de vertogen fbude mogen zijn, ten eynde voorfz,
gehouden fullen wefen, den felven vanden inhou-
den van defen te waerfchouwen,aengefien wy tot
der Landen dienft verftaen, dat dit pundhielijck
achtervolght ende onderhouden fal worden, ibn-
der conniventie of difl�mulatie, noch aenfien van
Perfoonen, van wat qualiteyt, Natie ofte conditie
die fouden mogen wefen , geene uytgefondert
noch gherei�rveert. Ontbieden ende verfoecken
daeromme de Heeren Staten, Gecommitteerde
Raden, ende Gedeputeerde Staten vande Provin-
ci�n refpeitive van Gelderlandtende hetGraef-
fchap Zutphen, Hollandtende Weft-Vrieflandt,
Zeelandt, Utrecht, Vrieflaridt, Over-YiTel, Stadt
Groeningen ende Ommelanden, de Hoven van
Juftitie, en Regierders inde Steden en ten platten
Lande, defen onfen Placate alomme daer fulcks
gewoon is gedaen te worden, te doen afkondigen
endeaenplacken. Gedaen, gearrefte�rt$nctege-
renoveert in onfe Vergaderinge , in 's Graven-
Hage³, op den dertighften Juni) fefthien-hondert
een ende vijfjtigh. Was gheparapheert, Jacob
Veth,^yt� Onder ftondt, Ter Ordonnantie vande
hooch-ghemelte Heeren Staten Generael. Ge-
teeckent, N. Ruyfch. Zynde op 't ipatium ghe-
druckr, het Cachet der felver Heeren Staten, in
rooden WafTche.

HET TWEE DE DEEL

Placaten^Wfwiz MaM\6\$i%§ Maern�iy, i$Maert 1640,

ende 2,9 Fehruarij i6$z, Ordonnerende dat geen Varent-Volck hacr buyten der Vereenighde Provin-
ci�n dienfl, te Water begeven mogen: Ende 't lefle mede verbiedende den ttytvoer van eenige Sche-
pen, Gefchut, Wapenen, Munitien van Oorloge, ende andere Oorkghs ■ ende - Scheeps - behoeften, on-
der watptetext dat het zy, ξ§�.

\ E Staten Generael der Vereenighde Ne-
I derlanden, AlJen den geenen die defe te-
; genwoordiee fullen fien ofte hooren le-
fen,Saluyt. DOEN TE WETEN,
Alfoo wy feeckerlick bericht zijn, dat defer Lan-
den Onderfaten, 1 contrarie onfevoorgaende Placa-
ten, endcinfonderheyt die vanden twee en twintighflen
Meert 1613, ende twintighflen September 1616, beyde
in tyde vanden twaelfjarigen Trefuesgeemaneert, hun
dagelijcks in merckelick getal, buyten de voorfz
Vereenighde Nederlanden in dienfte op Schepen
begeven, foo wel ten Oorloge, als tot Coopvaer-
dye, ende ViiTcherye ter Zee, tot defer Landen
grooten ondienft en prejuditie, fonderJinge by
mie ghelegenthey t, dat men van alle Oorten ver-
neemt ende gheadvifeert wert van verfcheyden
Krijg�is-gheruchten en toeruftingen ter oorloge,
clie t� Water ende te Lande gheichieden, waer te-

f'ensmidts,diennootlijckdientverfi�n, om defe
.anden van Inlandtfch Krijghs-ende Scheeps-
volck tegen alle occurrentien niet te laten ont-

blooten, 1 Infonderheyt, alfoo Wymetden�trflen tot
nader beveylinge vande Zee,ende befcherm�nge van
de Navigatie ende Commercien ,' ghemeynt zijn een
notabel aentalvan Schepen van Oorlogh te doen equipe-
ren , daer toe wy niet alleen 't voorfz Boots-volck, maer
oock de Schepen, Scheeps - ende Oorkghs - behoeften van
noodefullen hebben. SOO I S Τ, dat Wy, naer
rype deliberatie % gheordonneerc ende gheftatu-
eert hebben, ordonneren ende ilatueren by de&n,
dat geen Ingefetenen vande voorfz Vereenichde
Nederlanden, hen ter oorloge van vreemde Co-
ningen, Potentaten ofte Republijcquen, ofte in
andere Landen ter Koopvaerdye ofte VUlcherye
ter Zee en fvllea mogenbegeven»in wat maniere
ende onder wat pretext dat hetzy, fonder daer
toe te hebben expres confent van ons ,3 oftvande
Collegien ter AdmiraliteytvanhetOuartiervan
� hare refpe&ive woonplaetf�. Dat oock die geene;
die hun aireede in fulcken dienft hebben laten aen
nemen, foo verre als die alnoch niet en zijn ver-
trocken , den felven datelick fullen verfaten �ndc

Τ iij ui

-ocr page 156-

�

Pkcaten-ii 4*Boeck. ta.Tit. α .Deel.

$00

199

af ftaen: Ende dat die geene die aireede te Lande
ofte te Water, ten eynde voorfz vertrocken zijn,
ghehouden fullen weien in defe Landen te keeren
binnen den tijde van drie Maendennaeftkomen-
de, Alles op pene dat die Contrayenteurs aen lijf
ende goet, ende die Abfentenby eeuwigh bannif-
fement geftraft fullen werden. 4 Verbiedende voorts
mede allen Koopluyden, Schipperen, ende andere Ingefe-
tenen ende Onder/aten van defe Landen, mitfgaders al-
len anderen onder Ons yhehiedt buyten defelve hun ont-
houdende , voor den eerflen April' naefkomende daer ujt
te transporteren, voeren ende brengen Jonder onfen ex-
prejjen confente, eenige Schepen, Gefchut,Wapenen, Bus-
poeder, Salpeter, ende allerhande Muniiien van Oorloge,
wek daer en boven allejoorten van Scheeps ■ behoeften,
by verbeurte vande felve, ende daer en boven op arbitra-
le correcte. Ende ten eynde niemandt onder pre-
text van geen kenniffeghekregen te hebben van
dek onfe ordre,oorfaecke hebbe hemte ontfchul-
digen, Ordonneren ende beveelen wy welexpref-
fe�jck, dat de Vrouwen ofte naeile Vrienden van
dengeenendie aireede vertoogen zijn ten eynde
voorfz, ghehouden fullen welen den felven van
den inhouden van defen te waerfchouwen, aenge-
fien Wy Cb.t defer Landen dienft verftaen dat defe

f)undueiijck gheachtervolght ende onderhouden
alworden_vfonder eenige conniventie ofte difl�»
mulati�. ontbieden ende verfoecken daer omme
onfen lieven ende feer beminden, die Staten, 5
Gecommitteerde Raeden, ende Ghedeputeerde

Staten vande refpettive Provinci�n van Gelder-
landt ende Graeffchap Zutphen , Hollandt eiicj�
Weft-Vrieilandt, Zeelandt, Utrecht, Vrieflandt,
Over-Yflel, Stadt Groeningen ende Ommelan-
den, ende allen anderen Jufticieren ende Officie,
ren, dat fy def� onfe Ordonnantie alomme doen
verkondigen, uytroepen ende publiceren , daer
men gewoonelijckis uytroepinge ende publicatie
te doen. Laften mede den Cancellier,Prefidenten
ende Raden Provinciael, die Raden ter Admirali-
teyt, den Advocaten Fifcaels, ende Procureurs
.Generaels, ende allen anderen Officieren, Rech-
teren ende Jufticieren vande voorfz Vereenigh.de
Nederlanden, mitfgaders allen Admiralen, Vice-
Admiralen, Capiteynen, Officieren ende Bevel-
hebberen, defe onfe Ordonnantie ende bevelen te
achtervolgen, ende doen achtervolgen, Procede-
rende ende doende procederen tegens den over-
treders van dicn,fonder gratie,faveur, diffimulade
ofte verdrach, dewyle Wy 't felve tot dienft ende
welftant der voorfz Landen noodigh ghevonden
hebben. Gegeven in 's Graven-Hage, onder on-
fen Cachette, Paraphure ende de Signature vaa
onfen Griffier, op den negen en twintighften Fe-
bruarjj i6$z. Was geparapheert,6.teeZ> Veth/»
Onder ilondt, Ter Ordonnantie vande hoogh-
ghemelte Heeren Staten Generael. Geteeckent,
H. Ruyfch, Zynde op 'tfpatium ghedruckt het
Cachet der ielver Heeren Staten , in rooden
WaiTche.

De woorden onder num. 1. in 't Curfiifgedruckt, zijn Ampliatien vanden Jare 16$x.
't placaet vanden Jare 161} feyt: S0 0 IS T, dat wy naer rype deliberatie, by advijs vanden doorluchti-
gen hooch-gebooren Prince Μ Α U RΙΤ S, Grave van NaiTau, Sec. als Admirael Generael ,geor-
donneert ende gheflatueett hebben, ($c, 't Placaet vanden Jare 162.9 heeft defelve woorden ♦■ doch laet den
naem van Μ Α U RΙΤ S, Grave van Naflau uyt, ende feyt .� hooch-ghebooren Prince van Orangie»
&c. '/ Placaet vanden Jare 1640 feyt t by advijs van Sijtt Hoogheyt den Heere Prince van Orangie,
als Admirael Generael, &c.

De placaten vande Jaren 1613^/1 Szyfeggen: confent van Ons, ofte van fijn hoogh-gemelte Excellentie
als' Admirael Generael, ofte vande Couegien iet Admiraliteyt, fjV. Dat vanden Jare 1640feyt inplaets
vanExcellentie,Hoogheyt, als Admirael Generael ,&c.

Dit verbodt van uytvoer is Anno 165 % in sevoeght. Inplaets van welcke wgarden vervolghde het Placaet van
den Jare 1640. Des fullen oock aen lijf ende gpet geftraft werden, alle de geene vande Ingefetenen
defer Landen, ofte andere fich binnen de felve houdende, die eenige lichtinge van Krijghs-volck
ofte Bootfvolck defer Landen voornoemt fullen komen te doen, ofte daer toe directelijck of indi-
redtelijck contribueren oft helpen. Ende ten eynde niemant onder pretext vangeen kennijfe ghekregeii
te hebben,(^c. , ...

De voorgaende Placaten [eggen.- de Staten, Stadthouderen, Gecommitteerde Raden, &c.

'tplacaetvandehjare\bi}wasgeparapheertbyil.l{e^eri. Dat vanden Jare 1629 by S. v. Haerf holte;
Ende dat vanden Jare 1640 by A. van Loo.

3�

1, ^%C2ittyWaerbydeScheeps^immetluyden verboden wert haer in eeni*

,. gen vreemden dienflte begeven, tot het maecken ende bouwen van Schepen, ende die haer derwaeru
f. - ._t:r Jouden mogen hebben begeven, fullen moeten weder keeren binnen fes IVeecken. In date den achl�
Α'-;-� o - fienMeerti6xq. ,�■■■ >■■■■ *� .<■�.- -■�'�■(-.■■ .■'■■ "V�.�

E Staten Generael d�r Vereenighde Ne-
derlanden »Allen den geenen die defe te-
genwoordige fullen fien ofte hooren le-
ien, Saluyt. DOEN TE WETEN,
Alfo� yari tijdt tot tijt meer ende meer bevonden
w�rdt, dat d� Spaigiiaerden ende hare Adheren-
ten, Vyiahden defer Landen, poog�n de felve, en-
de d'Ingefetenen van dien ter Zeq te befchadigen,

met nemen van haere Schepen ende goederen,
trachtende de Navigatie ende de Commercien,
daer door de felve in macht, rijekdom ende repu-
tatie, door Godes fegen, fo ieet toe genomen zij-i
ende vermeerdert, ten ondergangh te brengen en-
de ruineren : Daer toe dan de voorfz Vyanden
niet alleen Schepen uytruften in hare tygen Lan-
den ende Havenen, maer oock doen bouwen oite

-ocr page 157-

Tegens die hert in vreenide Potentaten dienft,<kc. % �%

Landen \ Weecke'n nae d� publicatie van defen, fuJlen heb-

Β⁰¹

^ A»

op peyne

van banniilement, ende confifcatie van goederen^
ende dat de Ouders, Vrouwen, Broeders, ofte an-
dere naefte Vrunden vande felve, haer gehouden
fullen wefen vanden inhouden van defen te waer-
fchouwen, op dat fy haer daer van maecken ende
uyt het werek fcheyden , op de peyne voorfz,
daer over tegens henluyden als overtreders vari
defen Placate geprocedeert fal worden. Doch fy
eenige Scheeps - timmerluyden by ofte voor ye-
mant vande Geallieerde ofte Neutrale Koningen;
Potentaten, Republijcquen ofte Steden mochten
worden aen ghef�cht, om haer ten dienfte te ko-
men , fal fukks alvooren aen ons ofte de Heeren
Staten van de refpective Provinci�n verfocht,
ende naer gelegentheyt by fpecialeActe ghecon-
fenteert konnen werden, Ende op da$ niemandt
hiervan ignorantie hebbe te pretenderen, ontbie-
den ende verfoecken wy de Heeren Staten,$tadt-
houderenjGecommitteerde Raden,ende Gedepu-
teerde Staten vande Provintien refpeftive van
Gelderlaiidt ende het Graeffchap Zutphen, Hol-
landt ende Weft-Vrieilandt, Zeelandt, Utrecht*
Vrieflandt, Over- YiTel, ende StadtGroeningen
ende Ommelanden, ende allen anderen jfufticie-
ren ende Officieren, dat fy defe onfe Ordonnantie
van ftonden aen alomme doen verkondigen, uy t-
roepen, publiceren ende affigeren in afien plee-
ken van defe Landen, daer men ghewoonlijck is
dufdanige uytroepinge, publicatie ende afl�xie te
doen, Procederende ende doende procederen te-
gens de Contraventeurs ende overtreders van
dien, fonder gratie, oochluyekinge, faveur, difli-
mnlatie ofte verdrach, Want wy fulex ten dienfte
van den Lande hebben bevonden te behooren.
Gedaen in onfe Vergaderinge in 's Graven-Hage,
onder onfen Cachette, Paraphure ende de Signa-
ture van onfen Griffier, opten achtften Martij fe-
fthien hondert negen en twinti'gh. Was ghepara-
pheert, Ant, de Rhode,^V�- Onder ftont, Ter Ordon-
nantie vande hooch-gemelte Heeren Staten Ge-
nerael. Geteeckent, Cornelh Mufih. Zynde op't
fpatium ghedruckt het Cachet der felver Heeren
i Staten in rooden Waflche.

r Ζlf hun ten dienfte ftaende: Ende dat men in
foonen hun ten _fth _den Sc.heeps-tim-

"ZfenToMe.uersalsvVerck-gefellen^n-
Snert defer Landen tottet bouwen timme-
fenende uytr�ften van Schepen buyten sLants,
hae ■ vcthuyren ende laten gebruycken tot dienfte
ende comm�diteyt vande Vyanden,openbaerhck
of bedecktelick, wetende of onwetende, Waer
dnor't voorfchreve fchadelijck voornemen vande
Wiaerden ende hare Adherenten grootelij ex
wort ceftiift, ende fonder dien by henluyden niet
fod welghevordertfoudekonnenwerden, daer
redens midrs dien nootelijck dient verfien, op dat
vooftaen de Landen door de ervarentheyt ende
induftrie van haer eygen Ingefetenen niet en wor-
den befchadight ende bevochten. SOO IST,
tl at wy naer rype deliberatie, geordonneert ende
eiieftatueerthebben, ordonneren endeftatueren
bv defen, dat voortaen egheen Ingefetenen defer
Ge�nieerde Nederlantfche Provinci�n, Scheeps-
timmerluyden, 't zy Meefters of Werck-gefellen,
ofte der Landen, Steden ende Quartieren t�tte
felve gehoorende, haer fullen mogenverhuyreh,
ofte laten gebruycken in eeniger maniere, buyten
de felve Landen, waer, ofte in wiens dienft ofte
huyr dattet zy,tottet bouwen, timmeren ofte t�e-
ruften van eenige Schepen ; alle het felve henluy-
den expreifelijck ende fcherpelijckby defen ver-
biedende , op peyne dat de Contraventeurs ende
overtreders van defen, daer over fullen werden
gheftraftaen lijf ende goet naer gelegentheyt van
de faecke , ende ter arbitragie vande Rechters,
Waer van de geene die bevonden fullen worden
fulex gedaen te hebben, fullen mogen werden ge-
accufeert ende gecorrigeert, oock naer Jaer ende
dachdatdeovertredingeghefchie'tis, fonder dat
hen daer in het verloop van tijdt fal verfchoonen,
ofpatrocineren. Ende alfoo apparentelijck nji ter
tijdt, voor het uytgaen van defen Placate, ver-
fcheyden Ingefetenen in eenige Vyandtlijcke of
andere Plaetlen, haer in't bouwen ende timmeren
van Schepen laten ghebruyeken, Bevelen wel ex-
preflelijck de felve, datfe binnen den tijdt van fes

3, Placaten vanden 6 Maert 16 5 3, en 17 Maert 1656, waer by vreemde

dienflen, fiote-n Oorloge, Xoopvaerdye ende Viffcherye ter Zee: als oock fonderlinge ter Walvifcb-
vanghfl: ende de leverantie van Schepen en Waren daer toe noodigh, verleden werden.

E Staten Generael der Vereeniglide Ne-
I derlanden, Allen den genen die defen je-
■ genwoordigen fullen fien ofte hooren le-
ien, Saluyt. DOEN TE WETEN:
Alfoo Wy feeckerlick bericht zijn, dat d'Ingefe-
tenendefer Landen, contrarie onfe voorgaende
Placaten, ende infonderheyt die vanden negenen
twintigften Februarij ifyi.endefeflen Martij t�f�
hun dagelijcks in merckelijck ghetal buyten de
voorfz Vereeniglide Nederlanden, hr dienfte op
Schepen begeven, foo wel ten Oorloge, als tot
Coopvaerdyeende ViiTcheryeterZee* tot deler
Landen grooten ondienft, ende prejuditie, waer
tegens mitfdien nootlijck dient verfi�n _v oni def�

Landenvan InlantsKrijghs-ende Sc�ieeps-volck
niet te laten ontblooten; Infonderheyt alfoo het
felve 1 jegenwoordigh, alhier ten dienfte vanden
Lande genoeghfaem gheempl�yeert kan worden.
SOO IS Τ, dat Wy na rype deliberatie gheor-
donneertende gheftatueert hebben, ordonneren
ende ftatueren by defen, dat egeene Ingefetenen
vande voorfz Vereeniglide Nederlanden, hen ten
Oorloge, in dienfte van vreemde Coningen, Re-
publijcken,Princen,Staten ofte Steden,ofte oock
in dienfte van particulieren in andere Landen ter
Coopvaefdye, ofte de ViiTcherye ter Zee,'tzy op
Haringh-neeringe, Walvifch-vanglift.ofte ander-
fintsenfuUen mogen begeven, in wat maniere,

ende

-ocr page 158-

Placateiu. 4»Boeck. 13.Tic 3. Deel.

304

3°3

ende onder wat pretext 'tfelve oock foude mogen
zijn, fonder daer toe te hebben expresconient
van ons, ofte vande Collegienter Admirakeyt,
van 't Quartier van haere refpeftive Woon-plaet-
fen. Dat oock die geene die hun aireede in fooda-
nigen dienft hebben laten aen nemen, by fo verre
de felve uyt defe Landen noch nieten zijnver-
trocken, denfelven dienft datelijck fullen hebben
te verlaten, ende daer van af te ftaen: Ende dat die
geene die aireede te Lande ofte te Water, ten eyn-
de voorfz vertrocken zijn, ghehouden fullen we-
fen in defe Landen weder te keeren binnen den
tijdt van drie Maenden naeftkomende. Dat wy-
ders egeene Ingefetenen defer Landen, wie, ofte
hoedanigh de lelve oock fouden mogen wefen.di-
reftelick of indire&elick fullen hebben te partici-
peren in eenige Walvifch-vanghit, daer toebuy-
ten defe Vereenighde Nederlanden d'uytruitinge
gedaen foude mogen werden: oock egeene Ton-
nen, Chaloupen, Vifch-Wandt, ofte eenigh ander
gereetfchap, tot de voorfz Neeringe ghebruyckt
wordende, hoedanigh 't felve oock foude mogen
zijn genaemt, uyt defe Landen uyt te voeren: lnf-
gelijcks gene Schepen, buyten de voorfz Landen
te verhuyren,omme totte voorfzWalvifch-vangft
gheemploveert te werden, Alles op pene dat de
Contraventeurs aen lijf ende goet, ende die Ab-

ke hebbe hen te ontfchuldigen, Ordonneren ende
beveelen wy expreiTelijck, dat de Vrouwen oft_enaeite Vrienden van den genen die aireede verto-
gen zijn ten eynde voorfz,gehouden fullen wefen
den felven vanden inhouden van defen te waer-
fchouwen, aengefien wy tot defer Landen dienft
verilaen, dat defe onfe Ordonnantie punctuelijc.
ken achtervolght ende onderhouden fal worden,
fonder eenige conniventie ofte diilimulatie. Ont-
bieden ende verfoecken daer omme de Staten,
Gecommitteerde Raden,ende Gedeputeerde Sta-
ten vande refpective Provinci�n van Gelderlandt
ende 't Graeffchap Zutphen, Hollant ende Weit,
Vrieflandt, Zeelandt, Utrecht, Vrieilandt, Over,
YiTel, Stadt Groeningen ende Ommelanden, en-
de allen anderen Juiticieren ende Officieren , dat
fy defe onfe Ordonnantie alomme doen verkon.
digen, uytroepen ende publiceren, daer men ghe-
woonlijck is uytroepinge ende publicatie te doen,
Laften ende ordonneren de Raeden ter Admirali- «
teyt,den Advocaten Fifcaels ofte Procureurs Ge-
neraels, ende allen anderen Officieren, Rechteren
ende Juiticieren, onder onfe ghehoorfaemheyt
ftaende, midtfgaders allen Admiralen, Vice-Ad-
miralen, Capiteynen, Officieren ende Bevelheb.
beren, defe onfe Ordonnantie ende beveelen te
achtervolgen ende doen achtervolgen, Proc�d�-

fenten by eeuwigh banniifement gheitraft fullen j rende ende doende procederen tegens den over-
werden, ende voorts op een mul&e vande waerde | treders van dien, fonder gratie,faveur, diilimulatie

ofte verdrach, dewyle wy 't felve tot dienft ende
welftant der voorfchreve Landen noodigh ghe-
vonden hebben. Gegeven in 'sGraven-Hage,
onder onfen Cachette, Paraphure ende de Signa-
ture van onfen Griffier, op den feventienden Mar-
tij fefthien-hondertfesenvijftigh. Wasghepara�
pheert, zjacob Feth ,"� Onderitondt, Ter�r*
donnantie vande hooch-ghemelte Heeren Staten
Generael. Geteeckent, N. Ruyfch. Zynde op't
fpatium ghedruckt het Cachet der felver Heeren
Staten, in rooden Waifche.

vande actie ofte portie die t'eeniger tijt bevonden
fal worden, d'een, of d'ander Ingefeten van defen
Staet, in foodanige Uytheemfche Walvifch-rede-
rye te competeren, midtfgaders op de verbeurte
vande Schepen ende ghereetfehap die contrarie
defe onfe Ordonnantie verhuyrt ofte uytgevoert
fullen zijn, ofte de rechte waerde van dien, by foo
verre de voorfz Schepen ende ghereetfehap niet
en fouden mogen wefen te bekomen. Ende ten
eynde niemandt, onder pretext van geen kennifl�
gekregen te hebben van de/e onfe ordre, oorfaec-

't Placaet vanden]are 16$ 3 voeght hier noch by: Alfoo 'tfelve, mits de jegenwoordige onluften tuffichen
defen Staet ende die vande jegenwoordige Regieringe van Engelandt onlanghs op gerefen, alhier
ten dienfle vanden Lande, &c.

't Selve Placaet was geparapheert ly I. de Marignauk.

HET DE R_D E DEEL.

Den Lefer gelieve hier voor geinfereert te houden het Placaet vanden twaelfden Mey 1595. fiaende h

bier boven ia

dit Volum. Colum. 291. gedruckt.

t � Placaet, IVaer by verboden wert Volch^ te werven voor vreemde TotenM*

ten: Endefpecialijck niet voorde Coningenvan Denemarken, Sweden enMofcovien,fonderfpecid
confent, In date den ι dugufli 161 2.

DE Staten Generael der Vereenighde Ne-
derlanden, Allen den geenen die defen je-
genwoordige fullen iien ofte hooren le-
ien , Saluyt. Alfoo wy dagelijcks hoe langer hoe
meer bevinden, dat of wel wy over eenigen tijdt
met goede redenen aende Coningen van Dene-
mareken ende Sweden, hebben gheweygert ende
gheexcufeert het toe laten vande lichtinge van
Volck te Peerde ende te Voete, die van wegen
heure Majeiteyten aen ons yerfoeht was in defe

Vereenighde Landen te doen, by der felver Maje-
iteyten refpective Overften ende andere Officie�
ren, ende tot dien efl�&e allen onfen C oionellen
ende Capiteynen bevolen hebben geen Officieren
noch Soldaten van heure Compagnien te verlo-
ven om haer inden dienft van hare voorfz Maje-
ileyten te begeven: Nochtans eenige Perfoonen
fich onderilaen onderde hant in dele Landen ee-
nige lichtinge van Volck ten dienfte vande felve
heure Majeiteyten te doen,felfs oock by debauche

vande

-ocr page 159-

20% Tegens die hen in vreemde Potentaten dienil,&:c. 306

de Officieren ende Soldaten in onfen eedten- , ften, Ritm�efterett ende Capiteynen, geeneOffi-
Y^d' fte wefende, VVaer deur de Vereenighde eieren, R�yteren noch Soldaten van heure Gom-

pagnien te verloven, om haer inden dienft van ee-
nige uytheemfche Potentaten,Furften ofHeeren,
ende voorhamentlick vande Coningen van Dene-
marcken , Sweden ende Mofcovien te begeven:
Maer verftaen ende willen dat fyfulcks met'alle
doenlijcke wegen ende middelen fullen beletten,
ende over heure Officieren,R�yteren ende Solda-
ten die hun totten felven dienft hebben laten de-
baucheren , de voorfz ftrafl� te vorderen . ende te
doen executeren, alles fonder eenige conniventie
of verdrach. Ende op dat niemant hier van eenige
onwetentheydt ofte ignorantie en pretendere,
ontbieden ende verfoecken de Heeren Staten,
Stadthoudereri, Gecommitteerde Raden, �f� Ge-
deputeerde Staten vande Provinci�n refpedlve
van Gelderlant en Graeffchap Zutphen, Hollant
ende Weft-Vfieflant,Zeelant, Utrecht, Vrieflant,
Over-Yil�l, Stadt Groeningen eH Ommelanden,
ende allen anderen lufticieren ende Officieren,dat
fydefe onfe Ordonnantie vanftondenaenalom-
rhe doen verkondigen, uy troepen , publiceren en-
de affigeren in alle plecken van onfe Landen, daer
men gewoonlick is dufdanige uytroepinge , publi-
catie ende affixie te doen. Laften ende bevelen
voorts de Raden ter Admiraliteyt,den Advocate
Fifcaels,mitfgaders den Admiralen,Vic� Admira-
len, Capiteynen, Officierenende Bevelhebberen,
de(e onfe Ordonnantie te achtervolgen ende doen
achtervolgen, Procederende ende doende proce-
deren tegens de contraventeurs ende overtreders
van dien, fonder gratie,oochluyckinge,faveur,dif-
fimulatie ofte verdrach, want wy fulex ten dienfte
vanden Lande hebben bevonden te behooren.
Gegeven in 's Graven-Hage,onder onfen Contre-
zegel, Paraphure ende Signature van onfen Grif-
fier , den eerften dach der Maent van Aougft, in 't
Iaer 161 z. Was geparapheert, G. van Ledenbergh,^vt�
Onder fton't, Ter Ordonnantie vande hooch-ge»
m�lte Heeren Staten Generael. Gheteeckent,
C. Aerjfen. ZyndedaeropghedruckthetContre-
zegel der felver HeerS Staten in rooden Waffche.

Landen van beur befte ende wel geoeffent Κ typ
volck worden ontbloot tot grooten ondienft der
felver landen,daer inne wy noodigh achten te ver-
ten SOO IST, dat wy hier op ghehadt heb-
bende het advijs van fijne Excell. en Je Raden van
State der voorfz Vereenighde Landen, gheordon-
neert ende eeftatueert hebben, ordonneren ende
ftatueren by defen,dat niemant van wat ftaet,qua-
liteyt, conditie of Natie hy zy, ten dienfte van ee-
niee uytheemfche Potentaten,Furften ofHeeren,
ende voornamentlijck van heure Majefteyten van
Denemarcken, Sweden ende Mofcovien, van nu
voortaen in defe Vereenighde Landen, 't zy in't
heymelick of in't openbaer, eenigh Volck, 't zy te
Peerde of te voete en fal mogen lichten of aen ne-
men , dan met onfen fpecialen fchrifteJijcken con-
fente: ende of fchoon daer toe by ons fulck con

dat nochtans daer t�e niet en

fent gegeven ware

fu'Ueri mogen ghevordert noch ghedebaucheert
worden eenige Officieren, R�yteren noch Solda-
ten in onfen eedt ende dienft wefende., op pene
vanmetter doot ofanderfintsarbitralijckaenden,
ly ve gheftraft te worden., foo wel die geene die de
felve lichtinge ende debauche gedaen hebben, als
oock alle andere Inwoonderen van defe Landen,
of de felve frequenterende, mitfgaders Officieren,
R�yteren ende Soldaten inder felver Landen eedt
ende dienft wefende, die hun in defe Vereenighde
Landen ten dienfte als vooren hebben laten befol-
den ende debaucheren tegens defe onfe Ordon-*
nantie, Laftende ende authoriferende by defen de
refpectiveAmptmannen, Droften, Bailliuwen,¹Schouten, ende andere Officieren enjufticier�nj
Magiftraten ende andere Wethouderen onder d�
gehoorfaemheyt defer Vereenighde Nederlanden
wefende, oock allen Gouverneurs ende andere
Commandeurs van Volck van oorloge elck in hun
diftrict, de Contraventeurs van defe onfe Ordon-
nantie na te trachten, te apprehenderen, ende nae
inhoudt vande felve te doen ftraff�n. Bevelende
oock als noch wel expreflelijck allen onfen Over-

2. Placaten vanden \ 6 December \ 6ιτ, 3 Μ aen 1627, ^oMaert \ύ$6_%

njulij 1648, 2,7 Mey 165Ό, zojanuarij ι6$ζ, ende lSMaert .1656. Daerby haer Ho: Mo:
verbieden, dat niemant van watqualiteyt hy oock zy, inde voorfz Vereenighde Provintien,Steden ofte
Plaetfen der felver, ofte in eenige Steden buyten de Vereenighde Nederlanden, met haer Ho: Mo: Gat-
nifoenbefet, eenigh Volck in Krijghs-dienfl en fal mogen aen nemen, ofte ever nemen, voor, uytten
naem, ofte van wegen eenigeuytlantfcheConingen, Potentaten, Princen, Heeren, Staten ofte Repu-
bltjcquen: Oock interdiceren byde twee lefle eenive Militaire Troupes inden voorfz Lande te komc??,
mit/gaders daer inne ofte daer door in eeniger manieren te worden gevoert ofte getranfport eert fonder
daer toe te hebben fpecialefchriftelijcke Acle van confent van hare Ho: Mo:

E Staten Generael der Vereenighde Ne-
derlanden, Allen den geenen die defe je-
genwoordige fullen fien ofte hooren le-
fen,Saluyt. DOEN TE WETEN,
Alfo 1 met tegenftaende verfcheydenonfevoor-
gaende ernftige Placaten ende Ordonnantien,
ι ende (peciali)ck 'die van den twintighflen Januari}
I &�% ghemaeckt ende ghepubliceert teeens de
1 wervingen ^dichtingen van Krijghs-volck, die
hier te Lande, voor ende uytten name van vremde

Heeren,fonder 4 onfen confente, 4 foo onder de hant
als anderftnts werden gedaen, echter noch onlangs
by eenigenis ondernomen, 5 foodanige verboden
wervingen te doen, tot grooten ondienft vanden
Lande, ende 5 dat derhalven noodigh is dat daer inne
by nieuwe ordre ende behoorlijcke waerfchouwinge met
allen ernfl werde ver fien. SOO IS Τ, dat wy

6 naer voorgaende deliberatie, ende hier op ghehadt het
advis vanden Raedt van State der felver Landen,

7 renoverende ende amplierende Ons voorfz lefle Pla-

V caet

-ocr page 160-



			: >!j.Tit> >,Dcet� 508* baerlijtk, heymeltjck ofte onder de hant, binnen defe G_e. unieerde Provintien, 't reffort van dien, ofte in Plaetfen befet met Guarnifoen vande fehe,fonder confent als voo- ren, aireede aen genomen Joude mogen zijn, ofte hier na- maels aen ghenomen [oude mogen werden, van haren dienfl ende plicht, daer inne, ofte daer medefy fouden mogen oordeelen verbonden te zijn, fal worden gedijpen- [eert ende ontflagen ,gelijck het fehe gedifpenjeert ende ontflagen wert by defen, met expres bevel, datfy hun van den fehen pretenfen dienftjuilen onthouden, ende haer den [elven ontrecken, ende dies niet tegenflaende mogen behouden ende genieten het loop ofte aenrits-gelt, datfy opde hant fouden mogen hebben ontfangenjonder datfy daer over by yemandt, wie hy zy, fullen mogen aenghe. fproocken, veel min gherechercheert werden, ι χ Voorts ordonneren ende beveelen wy hier mede wel ern- ilelijck allen JMagiftraten, Jufticieren, Gouver^ neurs,Commandeurs,Overiten,Ritmeeiteren,Ca- piteynen , 13 ende andere Officieren te Lande, onder onfe ghehoorfaemheytflaende, midtfgaders oock den Raden ter Admiralit�y t, den Advocaten Fifcaels, Admiralen, Vice-Admiralen, Capiteynen, ende 14 andere Bevelhebberen, 13 te Water ende te Lande, defe onfe Ordonnantie ende Verbodt ftrictelijck te achtervolgen, ende doen achtervolgen, ende fulcke voorfchreve Lichtingen, 13 Inkomflen\hew� tochten ofte tranfporten van Krijghs-volck, niet alleen- lijck niet toe en laten, maer oock die metter daet te weeren ende tegen te zijn, fulex dat, foo fy ye- manden daer over quamen te achterhalen, wie dat het oock zy, fy den felven datelijck fullen doen aen ende in verfekeringe houden, om tegens hem geprocedeert te worden tot verdiende ftrafi�, fon- der eenige conniventie, op pene dat foo de voor. fchrevc Magiftraten ofte andere voorfz Officieren bevonden worden hier van eeniehfints in gebreke te blyven, ende fulcke voorfchreve Lichtingen, 13 Inkomflen, Deurtochten ofte Tranfporten in eeniger manieren toe gelaten, ofte oockgheconniveert te hebben, 15 fyluy den (elve daer over datelijck enr defonder conniventie van heure bedieningen en- de officien fullen gedeporteert, ende voorts arbi- tralijcken geftraft worden. 13 Ende in ghevalle yt- mant der voorfz onfe Officieren fich foo verre mochten komen te vergrypen, dat de fehe bevonden wierden tot het gunt voorfz is openbaerlijck ofte onder de hantgehol� pen te hebben, ofte anderfints daer aenfchuldigh te zijn, datfoodanige daer over, even foo wel als de Aennemers, Overnemers ofte Condutleurs hier voor en gheroert, aen den Lyve, ende metter doot fullen worden ghepunieert. Ende ten eynde niemandt van defe onfe Ordon- nantie ende Verbodt ignorantie en pretendere, ofte oorfaecke hebben hem te ontfehuldigen, verftaen wy, dat de iuwt 16 gefonden fal worden aende Heeren Staten, Stadthouders, 13 daer Μ fehe zijn, Gecommitteerde Raden, ende Gedepu- teerde Staten vande refpe&ive Provinci�n van Gelderlandt ende het Graeffchap Zutphen, Hol- landt ende Weit- Vrieflandt, Zeelandt, Utrecbd Vrieflandt, Over - Yifel, Stadt Groeningen ende Ommelanden, die wy mits defen ontbieden ende verfoecken, defe onfe Ordonnantie van Honden aen alomme te doen verkondigen,uytroepen, pu- bliceren ende affigeren in allen Plaetfen ende Sta- den der voorfz Landen, daer men gewoonlijk is dufdanige uytroepinge, publicatie ende affixie te doen,
		307 *PlacatCEL 4.Boeck** caet vanden twintighflenjanuarij 16 � 1» - 8 mits defen nochmaeh ende van nieuws, wel exprefl�lick gheor- donneertende gheftatueett hebben, ordonneren ende ftatueren by defen, dat niemandt, wie, ofte van wat qualiteyt hy oock zy, inde voorfz Veree- nichde Provinci�n, Steden ofte Plaetfen der fei- ver/ ofte in eenige Steden ende Plaetfen buyten de Vereenighde Landen, met ons Guarnifoen be- _m fet, ende onder ons gebiedt zynde, eenigh Volck, van wat qualiteyt, ofte van wat Natie het zy, in Krijghs-dienfte falmogen aen nemen, $ ofte aen� ghenomen zynde, van anderen over nemen, voor,uy t- ten naem, ende van wegen eenige buytenlantfche Koningen, Potentaten, Princen, Heeren, Staten oft Republijcquen,'t zy openbaerlick,heymelick, direftelick ofte indiredrelick,by Tromflach, of on- der d'een of d'ander pretext van advancement of- te anderfms, om ten oorloge te Water ofte te lan- de , te Peerde ofte te Voete gebruyckt te worden, io nochte oock eenigh fulck Volck, ofte generalijck eenige andere Militaire Trouppes, hoedanigh,in watdienfl, waer, ende wanneer de fehe gheworven[ouden mogen zijn, inde voorfz Landen, Steden ofte Plaetfen van dien, ofte met onfen Guarnifoen als voor en befet,fullen mogen in komen, ofte met Schepen, Wagens, Karren, te Peerde ofte t� Voete, daerinne, ofte daer door mogen worden gt- voert, ghetranfporteert oftegeleydet, langhs de Rivieren, Wateren, ofte te Lande, ineeniger manieren ,fonder tot het voorfz werven, over nemen, in komen, invoeren, tranfporteren oftegheleyden, te hebbenfpeciale Jchrifte- lijcke A�le van confent, zijnde ghequalificeert endeghe- conditioneert als volght. Eerfielick,geparapheert by den Heere Prefiderende in onfe ordinaris Vergaderinge, ende geteeckent by twee andere Heeren vande twee volgende Provinci�n, terf�her Vergaderinge medeghecommit- teert, met te Signature van Onfen Griffier, endeopdruc- kinge van onfen ghewoonlijcken Zege/e. Ten anderen_%mede infgelijcks geparapheert byden Heere Prefiderende inden Raedt van State, met onderttyekeninge vanden Secretaris aldaer, mitfgaders bejegelinge van 'tgemelte Collegie. Soo nochtans, dat uyt krachte vande voor-ghe- roerde /iele, geene Trouppes fullen vermogen te komen op den Bodem , ofte binnen 't rejfort van een vande [even flemmende Provinci�n, hier onder in 't eynde van defen ghenoemt, maer fullen in fulckenghevalle mede daer toe moeten verfoecken ende obtinerenfpeciael confent vande Staten dier Provintie, in wekkers reffort de fehe fullen willen komen, ofte van derfelver Geauthorifeerden, op pene, dat de Aennemers, Overnemers, ende Condutleurs van foodanigh Krijghs-votck, daer over aenden Lyve oock na er gelegen theyt ende exigentie vanfaecken, met- ter doot gejlraft, de vorder e Officieren vande inkomende ofte deur-treckende Trouppes aenden Lyve, ende de ghe- meene Soldaten, arbitralijck nae gelegentheyt vanfaec- ken, gepunieert fullen worden: Ende in 't reguard vande Schipperen, Wagen-luyden, Kar-luyden, ofte anderen die 't voorfz Krijghs-volck, f onder alvoorens hemghetoont te zijn, de voorfzgherequireerde Atle van confent, in eeni- ge r manieren fullen hebben getranfporteert, op verbeurte van hare Schepen, iVagenen, Karren, Peerden, ende alle andere gereetfehap, dat tot het fehe tranf port foude mo- gen wefengebruyckf, oock op fwaerder peyne ende punt- tie naer gelegentheyt. 11 Dat voorts het Volck van Oor� hge,fo te Water ah te Lande, te Peerde ofte te Voete, dat by yemandt voor buytenlantfche Coningen, Potentaten, Princen, timen, Staten ofte Republijcquen, 't zy open.

-ocr page 161-

Tegens die hen in vreemde Potentaten dienft,&c. 31 o

309

Aldus ghedaen ter Vergaderinge vande lioogh-
gheraelte Staten Generael, inden Hage, op den
achthienden Martij fefthien-hondert ies envijf-

oen, de felve oock feyndendeaen alle Gouver-
neurs ende Commandeurs in de Steden ende
17 van delen Staet, ofte met on/en Guar-

nifoen als voeren befet, om by hun onder de Officie
ren van heure'

tigh. Was gheparaplieert, lyjacob Feth,^vt� On-
der flondt, Ter Ordonnantie yande felve. Ge-
teyckent, N. Ruyjch. Zynde op 't fpatium ghe-
druckt liet Cachet der felverHeeren Staten, in
rooden Waflche.

Trompet a�s Tromilach omgeroepen te worden,
� 8 want wy alle 'tgeenevoorfzis bevonden heb-
, ten dienite vanden Lande alfoo te behooren.

ben ten >

Anno 16 < %foo gefteh �'^De voorgaende Placaten [eggen; Alfoo dagelijcks metter daet bevonden wof t, dat
niet jesenitaende voorgaende verfcheyden onfe ernflige Placaten ende Ordonnantien ,ghemaeckt
endegepublheert,&c.

Ampliatievandenjare 1656.

Dit woort wervingen, is Anno 1652 ingevoeght.

Anno ι6< ζ (00 gepelt. De voorgaende Placaten (eggen: [onder eenigli con[ent,{Anno 1646 is daer in gebracht
defe woorden: ende onder de hant als anderfints)^^// worden, de felve lichtingen niet alleene niet
op en houden, maer hoe langer hoe meer van alle kanten toe nemen ende gepleecht worden, waer
door dagelijcks menichte van Volck van oorloge, foo te Water als te Lande, te Peerde ende te
Voete, i�e Placaten vande Jaren 1622 en 16z7 voegen hier by de[e woorden.� by de Nabuyrige Princen
ende Staten) ontrent de Frontieren, ende alomme deur defe Vereenighde Provinci�n werdende
gelicht (t'federt 1646. ende vervoert) tot der ielver Landen grooten ondienft.
r Anno 16< 6 foogeflelt. 't placaet vanden Jare 165 z[eyt .� echter noch onlanghs by cenige is on farnomen, niet
aMeeiuijck/oodanige verboden wervingen te doen, maer oock felfs het ge worven Krijghs-volck fonder
confent ende buyten kennhTe vanden Staet tot: in het binnenite van defe Landen in te voeren:
Ende te gemoet fiende, dat diergelijcke vilipendie van onfe authoriteyt, tot grooten ondienfl vanden
Lande, mitfgaders tot groot nadeel, fchade ende befwaernifie vande goede Ingefetenen van dien,
noch meerder foude mogen komen te gebeuren,ten ware daer inne by nieuwe ordre ende behoor-
�jeke waerfchouwinge met allenernil werde verfien. SOO IST, &c.
C. AnnoiS^zfoogheflelt. DevoorgaendePlacaten[eqoen; SOO IST, dat JVy hoocli-noodicliachtende,
ende over fulcks willende daer inne eenmaei ende ( de Placaten van 1648. en 165c.[eggen: daer in
alnoch) met allen eruit verfien, met goetvindenvan Sijft Hoogheyt (de Placaten vande Jaren 1622
en 1627(eggen .� Excellentie) ende by deliberatie vanden Raedt van Statederjelvcr Landen, (3c.

7. De woorden: renoverende ende amplierende, &c. zijn t'federt den Jare 1648 inghekomen. Het welcke

feght: renoverende ende amplierende ons voorgaende lefte Placaet vanden dertighften Maert
1646, 't Placaet vanden Jare �6^0voeght daerby--endeeenentwintighi[en]u\ij 1648. Dat vanden
Jare 1652 noemt alleen: dat vanden feven en twintighilen Mey 1650.

8. De woorden: midts defen nochmaels ende van nieuws, zijn Anno 16)2 byghekomen .� De Placaten vande

Jaren 1648 en i6$ofeggen: dienvolgens weder wel.expreffelijck gheprdonnecrt enghe/latueert hebben:
Doch de Placaten vande Jaren 1622,1627 en 1646 [eggen: by deliberatie vanden Raedt van State der
fel ver Landen, wel expreffelijck geordonneert engeflatueert hebben, (gY.

9. Defe woorden zijn Anno 1656 by gekomen.

�o. Dit Verhdt van met Militaire Troupes in defi Landen te konten\ is Anno t�¹) 2 by gedaen. Doch de voorgaen-
de Placaten vervolgen achter de woorden .� te Peerde ofte te Voete gebruyekt. te worden, de volgende :
fonder daer toe te hebben expres fpeciael ende fchriftelijck c�nfent ende bevel vanOns^, Syne
hoogh-ghemelte Hoogheyt, (jnplaets van welcke d& Placaten vande jaren 1622 en 16zjjcggen: Ex-
cellentie) ofte vanden Raedt van State, op pey n,e van daer over aenden ly ve ende metter doot ge-
$raft te worden, &c. 'γ.

D'ttghebodt voor het Volck van Oorloge, waer by haer uyt den aenge nomen Uytheemfchen dien ft te fcheyden be~
lap, endegeconfenteert wen het aenrhs-gelt te mogen behouden, is Anno 1646 by gekomen, doch met eenige
weynige veranderinge inde woorden vanden Tcxt. Seggende de Placaten vande Jare 1646, 1648 en 1650:
Ende het Volck van Oorloge foo te Water als te Lande, dat by yemant voor buytenlantfche Co-
ningen, Potentaten, Princen, Heeren, Staten ofte Republijcquen,'t zy openbaerlijck, heymelijck
of onder de hant binnen dek Ge�nieerde Provinci�n, 't reilbrt van dien, oft in Plaetfen befet met
Guarnifoen vande felve Provinci�n, foude mogen zijn aen-ghenomen, ofte fich tot eenuren Uyt-
heemfchen ongeconfenteerden dienil verplicht, 't iehe wert daer van midts defen ghediipenfeert
ende ontilagen, ende datfe haer dien-volgens hun vanden felven pretenfen dienil lullen onthou-
den, ende haer den felven ontrecken, ende dies niet jegenftaende mogen behouden ende genieten
het loop of aenrits-gelt, dat fy op de handt fouden mogen hebben ontfangen, fonder dat fy daer
over by yemant wie hy zy fullen mogen aengefproocken, veel min gerechercheert worden. Voorts
ordonneren ende bevelen wy, &c. Doch Anno 165 2 zijn de woorden hier en daer verandert, gelijck het Cur-
lijf'inden Placatc vanden Jare 16$6.[ub num. 11. mede brenght. . ■

12.

Anno 1 S^Gjoogheflelt. De placaten vande Jaren 1622 en i6z?[eggen .� foo wy oock ordonneren ende
bevelen. ^J

13. Ampliatien vanden Jare 165 x.

14. Alle de Placaten voor den jare 16$ ζ [eggen: Capiteynen, Bevelhehheren ende Officieren.

15. De Placaten voor den jare 165 2. voegen hier in: ofte wel yemant der voorfz Krijghs-Officieren bevon-

V ij den

-ocr page 162-

jir Placaten-j. 4.Bocck. �j.Tit, 4.Deel. j_u

den wort daer toe onder de hant eenighfints gheholpen te hebben, ofte anderilnts daer aen fchul-
digh te zijn, ende die geene die de voorfz lichtinge hadde ghedaen, alreets wech, ende niet te be-
komen Vfzcejyluyden defehe daer over datelijck ende/onder conniventie, &c.

16. Alle de Placaten voor den]are 165 zfeggen t verflaen wy dat defehe onfe Ordonnantie falgefonden,&c.

17. Defc woorden zijn mede Anno \6$zvoor Ampliatieby ghevoeght. Alle de voorgaende feggen ,� indeSteden
ende Frontieren alomme, om by hun onder de Officieren, &c.

18. Hier vervolgen de Placaten voor denJare 1652: foo oock defe onfe Ordonnantie by ons inde voorfz

Steden ende PJaetfen buyten de Vereenighde Provinci�n, ende nochtans onder ons ghebiedt we-
fende, tot dien eynde fal gefonden worden. Aldusgedaen, &c.
i 9. Het Placaet vanden Jare \6zz was gheparapheert by N. de Voocht. Dat vanden lare 161.7 h R� Huy-
gens. Vanden Jare 1646 by C. Roorda. Dat vanden Jare 1648M. van Berchem. Ende ,\Jyt bevel
vanmijnHeerende Staten Generael der Vereenighde Nederlanden. Ter Relatie vanden Raedt
van State der felver Landen. Geteyckentby I. Eyckbergh. Dat vanden Jare 1650 by B. I. Mulert.
Ende 't Placaet vanden Jare 16$ ζ by G. v. Hoolck.

3. Placaet, Verbiedende alle ^Burgen en Inwoonders van Mae/Iricbt, geen

Soldaten te debaucheren, om dienfi te nemen nae Luyck. Jn date den 3 Juli) 1641.

ftraft te worden als Perturbateurs vande gemeene
rftfte. Ende ten eynde niemant hier van ignoran-
tie en pretendere, ordonneert den Raedt dat van
defe waerfchouwinge publicatie binnen de voor-
noemde Stadt werde gedaen, fo by Tromflach als
by afExie. Aldus ghedaen inden Rade van State,
in 's Graven-Hage, den derden Julij 1 6 4 1. Was
gheparapheert, H. Gruyst'wird,ⁿ' Onder ftondt,
Ter Ordonnantie van den Raedt van State.
M. Huygens.

DEn Raedt van State der Vereenighde Ne-
derlanden, waerfchouwt hier mede alle
Burgers ende Inwoonders der StadtMae-
ilricht, fich niet te onderwinden eenige
Soldaten van het Guarnifoen aldaer, te perfuade-
ren, om fonder Pafpoort nae Luyck te gaen, ende
aldaer dienft te nemen, of de voornoemde Solda-
ten anderfints te debaucheren van heuren dienft,
diredtelijckofindirectelijck, maer fich van fulcke
debauchementen te wachten, op pene vanghe-

De placaten vande Staten van Hollantin dateden %7 Maert i6$z.en 16 Maert \6$6.fal den lefer hierboven
in dit Volum. Colum 149. vinden.

HET VIERDE DEEL.

T\ En Lefer gelieve hier voor geinfereert te houden het Placaet vanden Ι ζ Mey \6l\ .flaende in het eerfk Volam.
^* Colum. y68.gedruckt.

Placaten vanden 27 Mij 16i7,wde %6 April \ 653, Waer by firiftelijcfyn

verboden wert, dat niemant op vreemde Commiffen in Zee mach gaen of blyven.

S*^^� E Staten Generael der Vereenighde Ne-
a Κη derlanden, Allen den geenen die defen
j W�lJ fuUen fien ofte hooren lefen , Saluyt.
�^^DOEN TE WETEN, Alfoo tot
onfekennifl�ghekomenis, dat 1 niet tegenflaende
Ons Placaet vanden f even en twin�ghflen Juli) 161.7.
eenige onfe Onderfaten, van andere Potentaten
Commii��en ter Zee verfoecken ende nemen, felfs
oock met ζ onfe Commifl�e uyt-ghevaren zynde,
noch daer en boven fodanige Uytheemfche Com-
miflien ζ verfoecken ende bekomen,omme onder pre-
text vandefelve, foo wel de goede Ingefetenen
defer Landen, als oock vande Coningen, Repu-
blijcquen, Princen ende Potentaten, mette wek-
ke wy in alliantie, vruntfehap , immers buyten
queftie zijn ende begeeren te blyven, in perfoone
ende goederen te belchadieen ende te molefteren,
tot feer grooten ondieriit, blafme ende difreputa-
tie vanden Lande, waerinne Wy noodich achten
te verfien. S O O 1S Τ, dat Wy na rypedelibe-
ratie hier opgehouden, 3 geordonneertendeghe-
ftatueert hebben, ordonneren ende ftatuerenby

defen, dat geene Ingefetenen vande voorfz Ver-
eenighde Nederlanden, hun in Zee fuUen mogen
begeven,'t zy uy t defe ofte andere Landen, op ee-
nige Commiflien van Uytheemfche Coningen,
Republijcquen, Princen ofte Potentaten, of oock
uytgevaren zijnde met 4 onfe Commiifien, andere
Uytheemfche Commiflie daer nevens te nemen,
in wat manieren dattet zy, fonder alvoorens daer
toe te hebben ons fpeciael verlof ende confent.
Dat oock alle de geene, die onder deckfel van ee-
nige Uytheemfche Commiflien in Zee ghegaen
fouden mogen wefen, ghehouden fullen zijn voor
den eerften 5 September naeflkomende , uytterZee
binne» defe Landen weder te keeren, alles op pe-
ne van over de contraventie van defen aen lijfen-
de goet gheftraft te worden, als oock inde fomme
daer voor fy cautie hebben geftelt,de welcke opte
Borgen fal werden geexecuteert, ende dat fo wei
die voor date defes met foodanige Commiflien in
Zee geloopen zijn, als die namaels onder deckfel
van ghelijcke Commiflien fullen uytloopen, alle
befchadightheden by hun gedaen, gehouden ful-

-ocr page 163-

Tegensdie heii in vreemde Potentaten dienft,6cc. j 14

Ordonnantie aldmme doen verkondigen end� pu-
bliceren , daer men gewoon is publicatie te doen.
Laften mede de Raden ter Admiraliteyt, de Ad-
vocaten Fifcaels , ende Procureurs Generaels,
ende allen anderen Officieren, Rechteren, Juftii
eieren vande voorfz Vereenighde Nederlanden,
midtfgaders allen Admiralen, Vice - Admiralen _sCapiteynen, Officieren ende Bevelhebberen, defe
onie Ordonnantie ende bevelen te achtervolgen,
ende doen achtervolgen , Procederende ende
doende procederen tegens de overtreders van
dien, fonder gratie, faveur, diffimulatie ofte ver-
drach , dewyle Wy het felve ten dienft ende wel-
ftant der voorfz Landen noodigh gevonden heb-
ben. Gegeven in 's Graven-Hage, onder onfen
Cachette, Paraphure ende de Signature vart on-
fen Griffier, op den fes en twintighften Aprilis
1653. Was geparapheert, 6 lacob Veth, "� Onder
ftondt, Ter Ordonnantie vande hoogh-gemeke
Heeren Staten Generael. Geteeckent, In abfentie
vanden Griffier, 61. Spronffen. Zynde op 't fpa-
tium gedruckt het Cachet der feWer Heeren Sta-
ten, in rooden Wai�che.

3*1

pareren' * �iide van hare a&ien te ver-

lenzijmeref

^lZ1J j_a� berendefohetbehoorenfal. Ende

pKfgcen kenniiTe ghekregett te hebben hier
tan1emtudc meenen te ontfchuldigen Ordon-
neren �nde beveelen wy wel expreflehjck dat de
Reeders of Parteniers in ende vande voorfzSche-
tVenln Zee wefende, of komende, ende de Vrou-
wen of naefte Vamden vande Capiteynen daer op
j^nende ehehouden Tullen wefen van defe onfe
ordre, denfelven Capiteynen te verwittigen, aen-
eefien wy tot der landenι dienfte yerftaen dit pun-
J>, eliick achtervolgt ende onderhouden te fullen
moeten worden, fonder daer tegens eenige conni-
v�ntie diffimulatie ofte verdrach toe te laten,ofte
ccdooeen. Ontbieden daer omme oock de Edele
Merende Heeren Staten, Gecommitteerde Ra-
den° ende Gedeputeerde Staten vande Provin-
cien refpe&ive van Gelderlant ende 't Graeffchap
Zutphen, Hollandt ende Weft-Vrieflandt, Zee-
jandt, Utrecht, Vrieflandt, Over - Yfl�l, Stadt
Groeningen ende Ommelanden, ende allen ande-
ren Jufticieren ende Officieren, datfy defe onfe

Ampliatievanden)'are 165y

'tplacaet vanden f are 1 617[eythier: felfsoock met behoorlijcke Commiffie vanden doorl�chtigen

hooch-gebooren Prince van Orangien, als Admirael Generael defer Vereenighde Nederlanden

mt-ievaren zynde, noch daer en loven foodanige uytheemfebe Commiffien foecken te bekomen, &c.
't voorfz placaet voeght hier in: by advijs van hooch-gemelte Prince van Orangien.
Ende alhier: ofte oock uytgevaren zynde met Commiffie van hoogh-ghemelten Prince van Orangien, als

Admirael Generael defer Vereenighde Nederlanden, andere uytheemfche Commiffien, &c.
't Placaet vandenJare ι 6 ζ 1 [eyt: voor den eerflen Novembris toekomende , uytter Zee binnen defe

landen, t�c,
't Selvc Placaet was geparapheert by Ant.de Rode. Endegeteyekent by L van Goch.

Het vyfde deel.

ΤΛ En Leferghelieve hier voorgheinfereert te houden de Placaten vanden 3 December 1616. flaende in het eerfie
�*-* Volum.Colum549. endevanden i^December 1617.flaendeibid.Colum �51.gedruckt.

Placaet ,mer by ftriBeli/c{verboden veert, dat geen Franfche, Engelfche of

Schotfche Soldaten in 's Lams dienfl zynde, vermogen aengenomen te werden in dienft vande Ooft of Weft-
Indifche Compagnie. Indateden lx Februari) 16)7.

E Staten Generael der Vereenighde Ne-
derlanden , Allen den genen die defe ful-
len fien ofte hooren lefen,Saluyt. DOEN
TE WETEN, Alfoo ons klachten
voor gekomen zijn, dat veele vande Franfche,En-
gelfche ende Schotfche Natie refpedtive, in onfen
dienft ende befoldinge te Lande wefende, fich van
hare Compagnien fouden ontrecken endewech-
loopen, om haer in Zee te begeven met Capitey-
nen in dienft vande Weft - Indifche Compagnie.
S O O I S Τ, dat Wy hier inne willende voor-
fien, met advijs ende deliberatie van SijnHoog-
heyt de Heer Prins van Orangie, goet-gevonden
hebben midts defen exprefielijcken te lailen ende
beveelen die vande Franfche, Engelfche ende
Schotfche Natie refpeclive, van wat qualiteyt of
conditie de felve fouden mogen weien, jegen-
woordigh in dienft van defen Staet te Lande, ofte
die hier naemaels haer daer inne fullen begeven,
dat fy haer fullen hebben t'onthouden van der fel-

ver Compagnie te verlaten, of haer daer uyt te be-
geven fonder te hebben Paifepoort, gheteeckent
by haer Officiers daer onder fy dienen, verklaren-
de by defen wel expreflehjck nul, egeen ende van
onwaerden alle Paflepoorten hoedanigh die fou-
den mogen zijn, die niet by de voorfz Officiers
en zijn gheteyekent. Ende in cas dat eenigh Sol-
daet vande Franfche, Engelfche ofte Schotfche
Natie, in dienft van defen Staet, fich anders als
met Pafpoort in voegen voorfz van fijne Compa-
gnie foude mogen komen te begeven, fal foodani-
ge andere ten exemple worden geflxaft. Verbie-
den voorts wel expteiTelijck die vande Ooft ende
Weft - Indifche Compagnie refpe&ive, dat fy re-
fpeftivelijck hun fullen onthouden eenige Fran-
iche, Engelfche ofte Schotten in onfen dienft we-
fende , ende egheen Pafpoorten in voegen voorfz
hebbende, aen te nemen, ofte gedoogen met haer
te varen» oj> pene van confilcatie van des Capi-
teyns of Officiers gagie op de voorfz Schepen va-

V jij rende,

-ocr page 164-

PUcateo-/> 4* Boeck. 14. Tit. t. Deel.

3*5

316

rende , alsoockvan fijn aenpartinde veroverde
buyten , in cas den DelinquanjdieeenigeFran-
fche, Engelfche ofte Schotten foude mogen heb-
ben aengenoinen, eerft t'fijner wederkomfte ach-
terhaelt mochte worden �. Bevelende efi beladen-
de voorts op gelijcke penen den voorfz Capitey-
nen ofte Officiers op de voorfz Schepen varende,
dat fy willende met hare Schepen t'feyl gaen, den
Geweldigen Provooft van de Admiraliteyt van
hunreforte daer va|i ten allen tyden fullen waer-
fchouwen, opdat de felve met de Capiteynen van
de Franfche , Engelfche ende Schotfche Natie in
onfendienft, des begeerende, aen boort mogen
varen, ende de Schepen fonder eenigh verhinder
vanboventot beneden vifiteren, ofte daereenige
Francoyfen, Engelfche ofte Schotten bevonden
mochte worden, omme de felve daer uyt fonder
bekroon.van yemandt te halen ende doen ilraflen
naer behooren, gelijck mede fulcks t'haerder we-
derkomfte fal mogen ghefchieden. Ende op dat
niemandt hier van eenige ignorantie hebbe te pre-
tenderen , ontbieden ende verfoecken onfen lie-
ven ende feer beminden, de Staten , Stadthoude-
ren, Gecommitteerde Kaden, ende Gedeputeerde
Staten vande Provintien refpedf ive van Gelder-
landt ende 't Graeflchap Zutphen/Hollandt ende
Weil-Vrieflandt, Zeelandt, Utrecht, Vrieflandt,

Over-YfTel, Stadt Groeningen ende Ommelan,
den, ende allen anderen Officieren ende Juihci^
ren, dat fy defen onfen Placate ende Ordonnantie
alomme doen verkondigen, uy troepen endep_u,
bliceren, daermenghewoonlijckis uytroep�ng_eende publicatie te doen. Laften ende beveelen,
voorts de Raden ter Admiraliteyt, den Advoca,
ten Fifcaels, ende Procureurs Generaels, ende al,
len anderen Officieren, Rechteren ende Juffie^
ren defer Vereenighde Nederlanden, mitfgaders
allen Overften,Colonellen, Admiralen,Vi�e-Ad,
miralen,Ritmeefters,Capiteynen, Officieren ende
13evelhebberen,defen onfen Placate,Ordonnanti_eende Bevel t'achtervolgen, Procederende ende
doende procederen jegens de overtreders van
dien ,.foo in 't calangeren ofte aenklagen , als in 't
fententieren ende vonniffen, fonder gratie,faveur
diffimulatie ofte verdrach, dewyle wy 't felve ten
dienile vanden Lande noodigh gevonden hebben
Gegeven in'sGfaven-Hage in onfe Vergaderin-
ge, onder onfen Cachette, Paraphure endede \
Signature van onfen Griffier, den xij. Februarii
1637- Was geparapheert, F.G.v.Cuylenburph*�
Onder ftondt,Ter Ordonnantie vande hooch-ge, I
melte Meeren Staten Gcnerael. Getekent,a>/??tf&
Mujch. Zynde op 't fpatium gedruckt het Cachet
der felver Heeren Staten in rooden Waflche.

DEN XIIII. TYTEL.

Behelfende de Placaten van Pardon voor het over-

geloopen Boots-volck.

HET EERSTE DEEL.

ι. Pardon, voor bet verhopen Boots - wkl( � In date den dertighflen

lanuarij i6zj.

E Staten Generael det Vereenighde Ne-
derlanden, DOEN HIER MEDE
TE WETEN: Alfoo eentijdtlangh
herwaerts feer in fwanck heeft ghegaen,
dat eenige Bootfgefellen hun hebben vervordert,
te Lande komende , of met een M'aeiit foks die fy
optehandcontfangen, teverloopen, daer door
onder 't Zee - varent Volck een groot difordre is
ghevolght �. Ende wy midts dien w�lveroorfaeckt
iouden weien tegens de felve, �aet den inhoudt
van on.fe Placaten, ende fpecialijcken die vanden
vijf-en - twintighflen Juli) feithien-hondertvijf-
ende-twintigh, met alle rigeur te doen procede-
ren. SO.O ES Τ nochtans, dat wy om goede
confidera�en ons daer toe moverende) goet ghe~
vonden hebben de felve Verloopers voor defe
reyfe te pardonnereriV ghelijck wy dan de felve.
pardoiiner�n midts defen , hun vergevende het
geene fy door haer \vech-loopen. tegens den Lan-

de hebben mitfdaen. Confenterende dat fy vry
ende onverhindert hun wederom in den dienft
vanden Lande fullen mogen begeven. Dan ver-
ftaea , dat voortaen de voorfchreve Placaten
ilriftelijck onderhouden ende gheexecuteertful-
len worden, tegens de geene 'die naer defe» hun
fullen willen onderwinden te verloopen.

Gedaen in onfe Vergaderinge in 's Graven-Hage
opten dertighften Januarij feitien-hondert feven
ende twintigh. Was gheparapheert, $. van Bern-
mont,ⁿ� Onderflondt,

TerOrdonnantie vande hoogh-ghemelte
Heeren Staten Generael.

Ende geteyekent,

/. van Gock

1. Placa-

-ocr page 165-

Pardon voor het over - geloopen Boots volck. $ 18

317

% piacaten vanden 4 Mey 1619, jT)ecemher 163 o, 1 September 163 8,

_�� _%! ^iy 1641. A/ei? brengendegeneraelPardon voor het Varent-Vokk, die haer aen des Vyants
* zyde heiben begeven,

houden fullen zijn nae defe Landen weder te kee-
ren binnen den tijdt van fes Weecken, � Inganck
te nemen ten tyde vande voorfz kennijfe verkrygende t
Ende fullen foodanige 0f kieren ende Bootfgefellen haer
mogen begeven op vn/e vloot e ,gede/lineert nae de Kufle
van Spangten, om den Coninghin die rijcke Landen af-
breuck te helpen doen, als oock te helpen vermeefleren
fijne Silver-Vloot, die hy eerfldaeghs verwacht. 5 Voorts
verklaren Wy dat van nu voorts-aen de Piacaten
defer Landen itrictelijck onderhouden ende ghe-
executeert fullen worden tegen de geene die nae
deièn hun fullen onderwinden nae den Vyandt te
verloopen, efi die verloopen zynde aen 's Vyants
zyde noch langer fouden willen verblyven, Or-
donnerende die vanden Raede ende Fifcalen van
onfe Admiraliteyt, mitfgaders allen anderen Of-
ficiereniRechters ende Jufticieren der voorfz Ver-
eenighde Nederlanden hen hier nae te reguleren,
ende niet te doen ofte attenteren, nochte gedoo-
gen yet gedaen ofte gheattenteert te worden»het
welck eenighfints direftelick ofindireCtelick fou-
de mogen ftrecken in prejudicie van defe onfe gra-
tie, vergevinge , quijtfcheldinge ende pardon,
want Wy fulcks ten dienile vande Geünieerde
Landen bevonden hebben te behooren. Gedaen
in 's Graven Hage opten een en twintighften^iey
fefthien hondert een en veertigh. Was ghepara-
pheert, 6 P. Croock,ⁿ' Onder ftondt, Ter Ordon-
nantie vande hooch-gemelte Heeren Staten Ge-
nerael. Getéeckent, Cornelis Mufck Zynde op't
fpatium ghedruckt het Cachet der felver Heeren
Staten in rooden Waflche.

�^�^gheTMfidesvenlol�erbenhunbinVrbekmifS ObergefwydelBoRickLabencorvoodag

fullen hebben van defe onfe gratie, mits dat fy ge-

1.
i.

3-
4-

Anno 1641 voor Ampliatiely gevoeght.

Hier/eggen de voorige Piacaten: oock eenige buyten 's Lants cuenfl fich nae den Vyant, &c.

De piacaten voor den lare 1641 [eggen: over het voorfz^ewelt.

De Placatenvoor den lare 1 64 ifeggen: naervoorgaende rype deliberatie, ende communicatie met Sijn

Vorftelijcke Doorluchtighey t, (163 8 Hoogheyt) den Heere Prince van Orangien, als Admirael

Generael van defe Vereenighde Nederlanden, uytfonderlinge gratie, &c. .

In plaets van defe woorden, feggen de Piacaten voor den lare 1641 gbeemaneert, achter de woorden: binnen

jes Weecken�. Aengefien wy tot der Landen dienilverftaen, dat van nu voorts aen de Piacaten defer

Landende.
6. Het Placaet vanden lare 16x9 was geparapheertly\. Veldriel. Dat vanden lare 1630 en 1638 by Nico-

laes vander Bouchorft.

3. Pardon voor de vpegh-geloopene Matroofen. In date den veerthienden

Otlober 1641. ,

vervolgens vande voorfz refpe&ive Schepen zij �
wech-geloopen, ende noch achter bly ven, fonder
daer toe te hebben behoorlijck Pafpoort of ander
noodich befcheyt, met meeningeende intentie,
om haer naer Portugael, als oock op andere Vaer-
ten, te begeven, daerfe meerder Maent-gelt ver-
»meynen te bedingen, tot merckelijcken ondienft
deier Landen, ende dat mitfdienhooch ende meer
als noodigh is, dat daer jegens werde verfien met
capitaleftraffen, volgens 'sLandtsArticul-brief,
die de voorfz verloopeae Perfoonen in confbr-

^r raité

DE Staten Generael der Vereenighde Ne-
derlanden , Allen den geenen die defen
fullen fien ofte hooren lefen, Saluyt.
DOEN TE WETEN, Alfoowy in ervarin-
gekomen, dat veel Matroofen ende andere Zee-
varende Luyden, in 's Lants dienfl refpedtivelijck
gheweeft zynde op onfe Schepen, Jachten ende
Fregatten van oorloch.gedeftineert tot befettinge
vande Kuft van Vlaenderen ende kruyiTinge van
de naeuwe Zee, als oock tot Convoyen ende an-
derfints, malkanderen hebben op gemaeckt, ende

-ocr page 166-

3V9

Plaeaten^i ^JBoeefc

mit� vanden voorfz Articul-brief als Schelrhen
fullen worden naer ghefchreven, ende bekomen
werdende, 't zy inde Schepen defer Landen, ₀ft_eSchepen die van defer zyde op den Vyandt fu]j_enworden verovert, als oock in andere, fullen fon�
der eenige genade mette koorde geftraft worden
datter de doodt naer volght. Ordonnerende d�
Heeren Raden ende Fifcalen van onfe Colleeien
ter Admiraliteyt, midtfgaders allen anderen Off],
eieren, Rechters ende Jufticieren. der voorfz Ver.
eenigde Nederlanden, hen hier naer te reguleren
ende doen reguleren allen den geenen die het ee^
nighfins foude mogen aengaen, Ende dienvolgens
niet te laten gefchieden, dat eenichfins dire&elicjc
oft indireftelick foude mogen ftrecken in preju.
ditie vandefeonfe gratie, vergevinge, quijtfchel.
din-ge ende pardon , ten. reguarde vande voorfz
Perfoonen, die haer op de voorfz Schepen refpe.
clivelijckfullen begeven: Dan wat belanght de
voorfz verloopene Perfoonen, die fouden mogen
achter blyven, jegens de felve fal met rigeur ghe-
procedeert worden in conformit^� van de voor-
gaende Placaten ende Articul-brief defer Landen,
ende 't geene by defe onfe Ordonnantie dies-aen-
gaende hier vooren naeder is ende wert gheftatu-
eert, fonder eenige oochluyekinge, dillimulatie
ofte verdrach: want wy fulcks ten dienfte vanden
Lande bevonden hebben te behooren. Gedaen
in's Graven-Hage den veerthiendenOctoberfe-
fthien-hondert en een en veertigh. Was ghepara-
pheert ,Jobau van Reede,^vt '■ Onder ftont, Ter Or-
donnantie vande hooch-ghemelte Heeren Staten
Generael. Geteeckent, Comelis Mujch. Zynde
op 't fpatium gedruckt het Cachet der felver Hee-
ren Staten, in rooden Waflche.

mit� van d'ordre ende gebruyck, ten tyde van het
aengaen van haeren dienft, hehbett befwooren.
SOO IST nochtans,dat wyby advijs vanSijn
Hoogheyt (op vertrouwen dat de voorfz verloo-
pene Matrofen of ander Zee-varende Luyden be-
rouw ende leetwefen hebben van hare begaene
faute ende mifdaet) naer voorgaende rype delibe-
ratie , prefererende gratie voor.rigeur van Juftitie,
�uyt fonderlinge confideratien vergeven , quijt-
gefcholden ende gepardonneert hebben, ghelijck
■wy vergeven, quij tichelden ende pard�nneren by
defen, de voorfz verloopen Matrofen ende varen-
4e Luyden, alle 't geene fyluyden refpe&ivelijck
met hun voorfz verloop mifdaen, verbeurt ende
inif bruyckt hebben , midtfgaders alle boeten,
�breucken, penen, corporele ende criminele, daer
innefy ter caufe voorfz vervallen foude mogen
wefeii, mits dat fy ghehouden fullen zijn.haer we-
derom in dienft deler Landen te begeven", binnen
den tijdt van fes Weecken nae.dato vande publi-
-catie defes, opfoodanige Schepen van oorloge.,
als hun goet-dunckenfal, fonder verbonden te
.wefen wederom te keeren tot den Capiteyn ofte
�Schip, daer van fy hier bevoorens zijn verloopen.
Voorts verklaren wy wel expreflelick, dat van nu
-voortaen den Articul- brief ende Placaten deler
-Landen in't ftuck vande Zeevaertftri&elijckon-
derhouden ende gheexecuteert fullen worden te-
gens die geene, die naer defen hun fullen onder-
winden ionder behootlijck Pafpoort of ander
f roet befcheyt van hare refpedrive Schepen te ver*
oopen: ende die albereyts verloopen zijn,binnen
den tijdt van fes Weecken, op dit ons Pardon in
dienft van het Landt aft vooren, niet en fullen we- '
der keeren, dies foodanige Perfoonen in confor-

HET TWEEDE DEEL,

Placaet, geiende Ψ ar don aen bet Zeevarend Fo/c^ die op Zee-%oo^ersge*

dient hebben. In dateden x<y Auyifli 1651.

E Staten Generael der Vereenighde Ne-
; derlanden, Allen den geenen die defen
fullen fien ofte hooren lefen , Saluyt.
DOEN TE WETEN, Alfoo ee-
nige Officieren, oock Bootfgefellen ende Matro-
fen te Water, InwoondersderghemelteVeree-
nighde Nederlanden, hier bevoorens in 's Landts
dienft gheweeft zynde, oock eenige daer buy ten
ghebleven wefende, haer refpeclivelijck buyten
's Landts dienft naer de Piraten ende Roovers, die
nu fterek in Zee grail�ren, hebben begeven, ende
met hare Schepen nelpen bedryven alle ghewelt,
tot groote fchade ende af breuck, jae totale ru�ne
van veele goede Ingefetenen defer Landen, ende
verderf vande algemeene CommercienendeTraf-
�jck : Ende dat wy verftaen dat de felve leetwe-
fen ende verdriet hebbende over d� voorfz haere
faute, als oock ghewelt, by hun foo in Zee als el-
ders gheperpetreert, geerne binnen defe Landen
fouden weder - keeren by hunne Vrunden ende*
Magen, foo fy van ons mochten bekomen Pardon
over-hare voorfz faute ende mifdaet, daer naer fy
-feer haecken ende verlangen. S O O Τ S Τ, dat

Wy naer voorgaende rype deliberatie, uyt fon-
derlinge gratie vergeven, quijt-gefcholden, ende
ghepardonneerthebben, ghelijck wy vergeven,
quijtfchelden �nde pard�nneren by defen de
voorfz overgeloopen Officieren , Bootfgefellen
ende Matroien, de voorfz Roovers ende Piraten
dienende, ofte gedient hebbende, alle 't geene fy-
luyden refpectivelijck met hun voorfz vertreck,
als oockin Zee ofte elders mifdaen , mif bruyckt
ende verbeurt hebben, midtfgaders alle boeten,
breucken, penen, corporele ende criminele, daer
innefy ter caufe als vooren vervallen fouden mo-
gen wefen, tot den dage toe dat fy refpedlivelijcfc
kennuTe ghekregen fullen hebben van defe onfe
gratie, mits datle ghehouden fullen zijn naer defe
Landen weder te keeren binnen den tijdt van drie
Maenden nae de publicatie defes. Ordonnerende
die vanden Rade ende Fifcalen van onfe Admira-
liteyt, mitfgaders alle andere Officieren, Rechters
ende Jufticieren der voorfchreve Vereenighde
Nederlanden hun hier naer te reguleren, ende niet
te doen ofte attenteren, nochte ghedoogen yet
gedaen ofte gheattenteert te worden, 't welck ee-

nichfints

a��i

-ocr page 167-

Inilru�He voor de Wachtmeefters.

S**

ehfints direftelickofteindireaelick foudemo-

fefthien hondert een en vijftigh. Was ghepara-
pheert, G. v, Hookk, «� Onder ftondt, Ter Ordon-
nantie vande hooch-gemeke Heeren Staten Ge-
nerael. Geteeckent, N, Ruyfch. Zynde op 't fpa-
tium gedruckthet Cachet der felver Heeren Sta-
ten in rooden WaiTche.

III

gen

ftrecken in prejudicie van defe onfe gratie,

vereevinge ,

auiitfcheldinge ende pardon, want

Wv hdcis ten dienfte van dele Ge�nieerde Lan
den bevonden hebben te behooren. Gegeven in
den Hage op denvijf-en-twintighiten Augufti

D E Ν XV. TYTEL.

Vervattende verfcheyden Inftru&ien de Militie

concernerendo.

HET EERSTE DEEL,

il / f/βr Uil ie/? d Officieren vande Monfleringe voor gefchreven, zijn hier boven in den thienden Tytelvanhet
vierde Boeck Colum 130 en vervolgens gedruckt.

ι. Inftru&ie, waer nae de JVachtmeefiers inde Frontier 'fleden ende Forten

der Vereenighde Pr�vintien haer fullen hellen te reguleren. In date den 9 Decemler 1 � 9 3.

ofte faveur geen ander in haere plaetfe en fullen
mogen ftellen.

Sullen d'eerfte Ronde doen aen alle Poorten,
ende wel daer op letten of de felve wel geflooten
zijn, ende het woort ofte lofe wel gegeven zy aen
den geenen dien 't behoort.

VI.

Item, fullen alle avondt in 't vifiteren vande
Corps de Guardes goede acht nemen, dat de Sol-
daten , de wacht hebbende, met behoorlijck Ge-
weer verfien, ende de Roers met fcherp gheladen
zijn, foo dat behoort: Ende oock dat de Corps de
Guardes ofte Wacht-huyfen fo fterek van Solda-
ten befet zij nalsfy behooren te wefen: ende foo
verre fy die contrarie bevinden,fullen de Capitey-
nen,die 't felve aengaet,vermanen, ende oock den
Gouverneur aendienen,ten eynde daer op verfien
worde naer behooren.

VII.

Sullen alle avondt het woort ofte lofe byden
Gouverneur, Superintendent ofte andere , ter
plaetfe commanderende, halen, ende 't ielve ter-
ftont, daer het bequaemft fal wefen, uyt geven
ofte aenfeggen aende Officieren, foo nae Krijghs-
ordeninge ^Jt felve behoort 5 Dies en fal het woort
noch ghehaelt, noch gegeven worden, dan nae 'c
fluyten der Poorten.

VIII.
. Sullen ordre fiellen.dat foo wie de Ronden ful-
len komen te doen, wie die oock zijn, het woort
ofte lofe fullen moeten gheven aenden Corporael
ofte LantfpaiTade,die inde Corps de Guardes daer
toe geordonneert ende geftelt is, eer dat fy de ge-
fielde Centinellen fullen mogen pafleren; Ende
foo verre fy vernemen hier tcgens gedaen te wor-
den, fullen 't felve den Gouverneur ofte andere,
ter plaetfe commanderende, aen geven, om ftraff�
over fulcke overtreders gedaen te worden, na ver-
eyfch der faecke.

IX.

Item, fullen niet toe laten dat yemandt uyt de
Corps de Guardes kome op de Parade, maer ful-

X len

Uilen voor eerft,ende infonder-
hey t dach ende nacht forghvul-
delijck gade flaen de verfeec-
kertheyt , bewaerniffe , ende
wacht vande Steden ende For-
ten daer fy geftelt ende gecom-
mitteert fullen zijn , volgens
haerComminle: Ende tot beter effect van dien,
fullen fyden Gouverneur, Superintendent ofte
Capiteyn aldaer commanderende , rieerftelijck
aen geven 't geene tot haere kenniile gekomen fal
zijn, remedie vereyffchende, (ende 100 des noot
zy) de felve vermanen te doen, ende te volbren-
gen 't g'heene fy weten fullen tot verfeeckeringe
ende bewaringe der felver, ende ten dienfte van
den Lande oorbaerlijck te wefen, den Raedt>van
State daer van oock adverterende, indien fy be-
vinden de faecke fulcks te vereyfchen.

II.
Ende om haer debvoir te beter te doen, fullen
goede opficht nemen op de ghelegentheyt vande
Wallen, Grachten, Gefchut, Rampaerden, ende
wat daer aenkleeft ende van noode is, ende daer
aen foude mogen ghebreecken, fullen 't felve den
Gouverneur, Superintendent, ofte andere com-
manderende, te kennen geven, om daer in verfien
te worden: Ende foo dan fulcks verfuymt ofte niet
geremedieert en worde, fullen 't felve den Raedt
van State over fchry ven.

111.
Sullen toefien, dat de Fortificatien in't geheel
ofte deel byniemanden befchadight ofteontram-
poneert en worden. Ende wanneer daer eenige
Fortificatie» gedaen worden, fullen den Commis
inde bevordennge vande befteedde Wercken alle
goede aiMentie doen.

UIL
Item, fullen daer op ernftelick letten, ende niet
gedoogen dat de Wachten by ordinarife beurten
aende Poorten ende Quartieren alle avondc ehe-
difponeert worden, maer by lootinge: Ende daer
en boven oock dat de Schikvvachtln by afkoop

-ocr page 168-



	*Placaten-f. 4B�eck. ij.Tit. i.Deel.**
			*34**

in len alle de Soldaten, vande wacht wefende,aldaer by malkanderen doen blyven, tot dat de nieuwe wacht wederom niemant toe laten en fal daer we- der� af te trecken, om te gaen eten ofte anderfins hen vande wacht te abfenterem X. Soo wanneer den Vyandt fich voor de Stadt ofte Plaetfe fal mogen preienteren, fullen de Wacht-meefters hen als dan voegen neff�ns den Gouverneur, ofte andere, aldaer commanderen- de, ende de t'famentlijcke Capiteynen , om te communiceren ende te raedtilagen,wat tot defen- fie ofte behoudeniiTe van haer Garnifoen-plaetfe, ende tot meeften af breuck des Vyants,dienftelkk endenoodighfoudemogenwefen, om, foodes noot zy, den Raedt terftont over gefchreven, en- de alfoo voorts daerinne verfien te worden nae behooren. XI. Sullen mede in alfulcken gevalle van Vyandt ofte belegeringe, ofte in andere occurrentie, den Gouverneur ofte andere, aldaer commanderende, doen gedencken, in der nacht het woort ofte lofe te veranderen, ende de wacht nae ghelegentheyt te doen verftercken ende veranderen, om alfoo alle verraderyen ende inconvenienten voor te komen. ΧΙΓ, Soo veel het openen der Poorten belangt, wort welexprefl�lijckverftaen, dat 't zy de Sleutelen zijn in bewaringe vanden Gouverneur, comman- derenden Capiteyn, ofte vanden Magiftraet der Plaetfe, dat de felve Sleutelen tot openinge der Poorten, 't zy ordinarifer ofte extraordinarifer uyre, niet en fullen mogen ghebruyckt, noch de de Poorten gheopent werden, dan met bywefen vande Wacht-meefters, dieoock alle morgen ter openinge der Poorten, tot voorkominge van alle pradtijcquen ende aenflagen des Vyandts, aldaer exprei��n lail ende bevel fullen geven aende Offi- ciers ende Soldaten, die aende Poorten de wacht fullen hebben, dat fy niet toe en laten eenige vreemde Soldaten, Trompetters, Trommelfla- gers, ofte andere, extraordinaris ofte fuipe�te Per- foonen , 't zy Mans ofte Vrouwen, in te komen, fonder dat fyfelfs daer in perfoone zijn, ofte ye- mants by hen ghecommitteert, in gevalle iy door wette�cke oorfaecken aldaer niet prefent en ken- nen zijn: Ende indien daer yemant van fulcke in- komende Perfoonen eenige Brieven, gefloten ofte ongefloten.by fich mochte hebben, uyt Wanden Landen aen particuliere Perfoonen ghefchreven, fullen de felv e terftont aenden Gouverneur ofte Commandeur fchicken, om die gevifiteert te wor- den: Ende in afwefen vanden felven Gouverneur ofte Commandeur, fullen fy Wacht-meefters.de felve mogen openen ende o verfien, ende nae de wederkomfte van den felven Gouverneur ofte Commandeur�aen hem van alles terftont goet rap- port doen. XIII. Item, ftil�en ordre ftellen ende daer op verfien; dat in een uyre, nae 't opgaen der Poorten, nie- mant vande Wacht het Geweer af en legge, maer dat fy, hen wel vly tigh aldaer in 't gheweer hou- dende _f wei fcherpe toeficht nemen, ende onder-

		foeck doen op de inkomende Perfonen, Wagens Karren, Schuyten ende Schepen. XIIII. . Latende maer twee Wagens ten hooghften t'ef fens door de Poorten, 't zy uyt ofte inkomende* pafl�ren. XV. Ende dat oock den Hopman,fijiien Li�utenant Vendtich, Sergeant ofte Bevelhebber der Com- pagnie, wacht hebbende aende Poorte, aldaer ren minften drie uyren nae 't opfluyten fal gehouden fijn te blyven,om op alles goede toeficht te neme XVI. Sullende Wacht-meefters gheh��den zijn te verfien, dat de Schepen, Wagens ende Karren,al- daer paiferende, achtervolgende de Ordonnan- tie , Couftume ofte ordre, gehouden in alle Plaet- fen, op de Rivieren ofte Stroomen leggende, vry ende ongemolefteert van allerhande exadtien ofte taxatien mogen paileren, mits betalende de Con- voyen, Licenten, Thollen ende andere Lants ge- rechtigheden, fonder de felve in eeniger manieren op eenigh ander pretext, te laten monfteren ofte aenhouden. XVII. ι Item,fullen de Wachtmeefters inde Forten ofte Schantfen, daer Minifters ofte Dienaers des God- lij eken Woordts zijn, ende daer geen ordinarife Magiftraet en is, met de felve Minifters alle goede correfpondentie houden, ende verfien dat by nie- manden, in faecken de eere Godes ende de Kerc- ke aengaende, eenige verhinderinge ghedaen en worde: dienvolgencle oock goede ordre Hellen- de , dat des Sondaeghs geduyrende de Predicatie geeninfolentieenghefchiede Van fpelen oftean- derfins,ende oock niet getapt en worde inde Her- bergen, ofte by de Soetelaers 5 op pene van thieii ftuyvers by een yegelick, contrarie doende te ver- beuren, tot verval vande vvachte. XVIII. Sullen van gelijcken de Wachtmeefters gehou- den zijn goede correfpondentie te houden met de Commifen vande ammunitien aldaer geftelt, ende de felve alleenlijck niet te verhinderen in haer Of- ficie, adminiftratie ende diftributie van Vivres en- de Ammunitie van Oorloge, Turf ende KeeriTen: maer ter contrarie de felve te afl�fteren daer ende foo fulcks van noode fal zijn, ende fy by hen ver- focht fullen mogen worden,na gelegentheyt ende exigentie van faecken, op dat afies wel beleyt, bc- waert ende gheadminiftreert mach worden, tot meeften dienft ende profijt vanden Lande. XIX. Sullen de Wacht-meefters inde Forten ofte Schanti�n oock ghehouden zijn ernftige forge te dragen,dat de Hutten ende Huyfingen de gemee- ne iaecke toekomende, niet befchadight en wor- den , noch in 't leggen, noch in 't veranderen van de Guarnifoenen: Ende tot beter efT�ft van defen, fullen de Wachtmeefters gehouden zijn alle mor- gen voor 't opfluyten der Poorten, alle de Corps de GuardesendeCentinel-h�yfkens te vifiteren, ende befien of'er eenige fchade aen ghedaen is, om alfoo de felve fchade-doenders te beter te mogen achterhalen, ende de fchade te doenre- parere/n. Sul-

-ocr page 169-

�nftru�Heri de Militie concertlef ende,::!

$16

3*5

byeenige particuliere, dart m�tadve� �nd�t��*
latinge vanden voorfz Raden ;?� �'-■�.

■',' * ' f !i h .LrrJT,'' XX IH. f'"'. " ■; �:

�nd�aifoomeri verftaet, datby d� SoetelaefSi
Tafeliers, ende diergelijcke, grootefrauden ghe*
pleeght worden in de Importen ende ACcyferi j
ende andere middelen, fullen de voorfz Wacht-
meefters goede toeficht nemen dat fuJcks voor
gekomen worde: Ende fullen oock by den Gou-
verneur van de Stadt ofte Plaetfe bevorderen, dat
byden Provqoft op de abuyfen gheletende v�df-
fien worde als na� behooren: Endefoo dandaef
inne niet werde gerem�dieertjd�n Rade van State
daer van, ende 't gene daer aen kleeft,verwittigen^
XXIIII.

De voorfz Wacht-meefters Tullen met d�n Ra-
de in alle voorvallende faecken ende afTairen, dert
dienit van den Lande eenighfins concerner�nde *
alle goede eorrefpondentie houden, ende neerite-
lijck adverteren van 't geene aldaer ende elders in
die Quartieren pafleert, ende fy eenighfins fullen
konnen vernemen: Ende fich voorts altijdt in ha-<
rendienft vlytelick, vromelijck ende difcretelijck;
quy ten, als kloecke, vroome, neerftige ende ghe-<
trouwe Wacht-meefters behooren te doen.

Onder ftont i Aldus gedaen in 's Graven-Hage
den negenden December 1593. Ende is defe voor
origineel uytgegeven. Leger ftondt, Ter Ordon-
nantie vanden Rade van State.

Χ�:Χ.

Sullen de felve Wacht-meefters inde Forten,
Whoven -t Guarnifoen nocheenige andere In-
jLrc y\\n behoorlijcke acht nemen\ met die

rJSelleft, op defourieringeende accommodatie
vWe Gompagnien , Officieren'ende ghemeene
Saten, S tot gelijckheyt vande Inwoonderen
goet gevonden fa�_Wo«te�..^ ^;^^,;

ne voorfz Wacht - meefters en Men niet VerV
_mogen voor haer pdtticulier te befigen, noch ye-
3en Jaten befigen, de Ponten, Schuy ten, WA
pens, Karren.ofte Wagend-voerders, in dienfte vart
§eGenejaliteytzynde, maer goede opfichtne-
n datalfnlckePonten, Schuyte�.dnde Wa-

inen

_lsfeeckerlijckbewaert worden, om in alle oc-

get

currentien ende in tijdt van noot geteet te mogen
zijn, om tot 's Landts dienft gebruyekt te mogen

worden.

XXII.
Sullen de felve Wacht-meefters haer oock niet
vervorderen de Landeryen der Generaliteyt, ofte
yemanden in 't particulier toekomende, ende on-
i rent de Forten ofte Plaetfen, daer fyTullen com-
manderen , leggende, voor haer felven aen te ne-
men , ofte te ghebruyeken, maer daer mede laten
ehewerden die geene die daer toe gherechtight is:
�ock de ledige plaetfen, inde Fortenwelende,
niet laten gebruyeken, ofte daer op laten bouwen

InfiruBie voor den MeeHer Qeneraelvande vtr��eryeof (jhefchttt*

In date den 31 Martij 1599.
1.

II.

Sal daerorrime voor't eerfte, de voornoemde
Meefter Generael ( nemende tot fyne affiftentie
den Controlleur van de Artillerye) ma�cken eert
pertinenten Staet van alle 't grof Gefchut, Equif)*
pagie, Materialen ende Munitien daer toe dienen-
de , in des Generaliteyts Magaiijn wefende, met
verklaringe van de inicriptie, ghewichte, lenghte,
ende oock van de fwaerte van de kogel vart 't feU
ve Gefchut, midtfgaders van alle ghelegentheydt
van de Equippagie ende Materialen $ Ende d�
voorfz Staet fukks ghemaeckt zijnde, daef vart
over te leveren een dubbelt aen den Raedt Vart
State. Ende fal voorts van tyde tot tyde den fel-
ven Staet fulcx door den Controlleur doen ver*
volgen, vart alle 't geene van nieuws aen ghek�ft,
aen ghemaeckt, ende in Magafyne gheftelt,oft� in
de Frontier-fteden ende Forten, ofte oock op de ■
tochten ende in de Legers ghefonden fal worden,
omme des te beter te weten, ende onderrichtinge
te konnen doen tot allen tydert, wat over al in ty*
de van noode aen getaft, ende ten dienfte van dert
Lande gebruyekt kan worden.

III.
Item , de voornoemde Meefter Generael fal
hebben een pertinente Lijfte van alle de Confta-
bels ende Canoniers in �rdinaris dienft ende b�ta*�
linge van den Landen zijnde 5 ende fal de felve by
voorweten ende kennii�e van dert Raet van State,
endevanderefpe&ive Gouverneurs van dePro-

X ij vin-.

\ E voornoemde Meefter Generael fal heb-
ben de fuperintendentie, opficht ende ge-
, fach over het grof gefchut met fijne equi-
pagie,Materialen,lnftrumenten ende Mu-
nitien van Oorloge, mitfgaders over den Officie-
ren , Handtwerckers, Pionniefs ende Arbeyders
vanden train van 't felve Gefchut, foo wel in �rdi-
narifen ende geftadigen dienit zynde, als die gene
die welcke op alle tochten ende exploiften van
oorloge extraordinarie aengenomen fullen wor-
den. Infgelijcks over die Ponten , Treek-ende
Limoen - Peerden: oock over de Cortftabels ende
Canoniers, 't zy of die in guarnifoen liggen ofte te
Velde ghebruyekt worden, ende voorts over alle
die geene die welcke tot vorderinge van't voorfz
Ghefchut ende Munitien in 't Leger ende daer
buyten fullen dienen: Ende fal goede neerftige
toeficht hebben dat de voorfchreve Artillerye,
Materialen ende Munitien niet worden onnutte-
Hjck gebroocken, gefpilt ofte gheftolen, maer by
den Officieren wel waer-genomen: Ende dat alle
de voorfchreve Officieren, Handtwerckers ende
Arbeyders, ende een yegelijck van henluyden
hen wel ende behoorlijck quyten in haeren opge-
JeydenAmpt ende dienfte, doende ilraff�n naer
exigentie (by die vanden Rade van State ofte den
Knjghs-raedt) den genen de welcke hy bevinden
fal daer van in ghebreecke te zijn, ofte anderfmts
rmfdaen te hebben. �

-ocr page 170-

Placaten-#. 4.Boeck. i5.Tit, i.Deel.

328

3*7

VIII.

Sal oock in't trecken vanden Leger ordre ftel.
Ien , dat het Gefchut met fijne equippagie, midtf-
gaders de Schepen ende Wagens gneladen heb-
bende de Munitien ende behoefte vanden train
vooralle andere Karren, Wagens ende Schepen
marcheren: Dat oock de Wegen, daer 't Gefchut
trecken fal, te vooren wel wordenbefichtight,
ende in tijdts by den Pionniers ofte Arbeyders
daer toe geordonneert, behoorlijck geefl�ntende
toe-gemaeckt 5 mede dat die Timmerluyden, Wa-
gen-maeckers ende andere Hantwerckers, gefta-
digh daer by blyven, omme terftontte repaceren
't gene onder-wege fal mogen breecken ofte ont-
dek worden, houdende infonderheyt«^aer toe
den Edelluyden omme op alle't felve goede op-
ficht te hebben. *

IX.

't Leger voor eenige Stadt, Plaetfe ofte Sterck-
te vaffc geilelt zynde, metmeeninge omme de fel-
ve te beichieten, fal de voornoemde Meefler Ge-
nerael terftont neerilelick befichtigen, ende doen
beiichtigen die plaetfen bequaem zynde om die
Batteryen te ftellen, ende daer af pertinent rap-
port doen aenden Capiteyn Generael van 't Le-
ger, omme daer op refolutie te nemen $ in confor-
mit�vanwelckerefolutiehyin aller diligentiede
Approchen fal vorderen,ende die Batteryen doen
drefl�ren ende toe-maecken, ende hem perfoon-
litk met den Contrerolleur t'elcken vinden by de
beftedinge ende opneminge van dien, omme te
beter alle frauden voor te komen, wel lettende
dat het Gefchut met^goeck trencheen tegens alle
uytval ende aenloop vande Vyanden wel worde
verfeeckert,ende mede geiladigh befet met goede
wachte, foo wel by dage als by nachte.

So� wanneer de voornoemde Meefler Gene-
rael fal laft krygenom 't Gefchut te doen fpelen,
't zy met voleen omme breffe te maecken, oft al-
leenlijckom te fchieten opdesVyantsdefenfien
ende borfl-weeringen,. Sal hy hem in perfoone
daer by inde Batterye laten vinden, om den Offi-
cieren ende Arbeyders vanden train voort re
flouwen, ende op alles naer ghelegentheyt ordre
teilellen, ende ial houden ofte doen houden by
den Edelluyden ofte anderen t'elcken inde Batte-
ryen commanderende, pertinente memorie van 'r
Kruyt ende Scherp, 'twelck van dage tot dage
met de Canon inelcke Batterye verichooten ial
worden, met het getal van fchoten daer van gbe-
daen, ende met wat ftucken, omme daer af haere
Atteilatie alle avondts te mogen leveren: Wel-
verftaende wanneer daer twee ofte meer Batte-
ryen gelijck fullen gaen, hy bly vende inde princi-
paelfte, fal inde andere fenden fijnen Lieutenan:,
ofte een vande Edelluyden hem beft verftaende,
om in fijn plaetfe op alles d'opficht te hebben,
ende voorts flellen tot elck iluck vande Batrerye
twee ofte drie Canoniers, ende foo veel Timmer-
luyden , Bootfgefellen ende Arbeyders, omme
't felve te wenden, keeren ende handelen, als van
noodewefenfal.

XI.

Ende fal infonderheyt oock reguard nemen.dat
gheen vergeeffche ofte onbehooriicke fchoten en

wor-

vintien, fulcks diftribueren in den Frontier-plaet-
fenendeGarnifoenendaer fy den meeften dienfl:
lullen konnen doen, regard nemende dat elck ge-
Jeyt worde binnen ofte naefl ontrent die Provin-
tieofte Comptoir alvvaer fy hare betalinge zijn
ontfangende.

II1I.....

Ende foo wanneer hy verfocht fal worden te
adviferen op het aennemen van eenige nieuwe
Canoniers, 't zy in plaetfe vande oude afgeftorve-
ne, ofte ommeextraordinarie voordentijdt van 't
Leger gebruyckt te worden, fal de felve alvooren
wel ende fcherpelick examineren, op hare weten-
fehap ende ervarentheyt in't felve Ampt, ende
is 't noot, henluyden een proeve met een grof
iluck laten doen, omme geen onbequame aen te
nemen , tot verachteringe vanden dienfl van 't
Landt. ^! '^!

^V�

Soo wanneer eenigh Velt-leger fal worden op-
gerecht ofte tochte voor-genomen, fal voor e&m
een pertinente Lyfte ende ilaet ghedreiTeert wor-
den, van alle die ftucken grof Gefchuts de wefcke
men fal willen te Velde voeren, mitfgaders vande
quantiteyt van Pulver, getal van Kogels, Sc hup-
pen, Spaden, Houwelen, Pijcquen, ende alle an-
dere Inftrumenten ende Materialen daer toe noo-
digh. Item, vande Officieren, Edelluyden, Con-
ducteurs, Conilabels, Canoniers, Timmerluyden,
Houtfagers, Wagen -maeckers, Smits, Harnac-
queurs, Kuyper, Mande-maeckers, Lyndrayer,
Gareel - maecker, ende andere Handt-Werckers.
Item, vande Schepen, Pionniers, Wagens, Pon-
ten y Treek-ende Limoen - Peerden, ende wes
voorts vanden treyn is dependerende, met ver-
klaringe vanden taux van yders gagien vjinde fal
de felve Lyfte ende ftaet behoorlijck gearrefteert
worden, ende daer nae een dubbelt ghelevert aen
den voornoemden Generael, omme hem daer nae
te reguleren, ende omme op eens yeders debvoir
goede opficht te mogen hebben.

Ende foo wanneer hylaft fal krygen omme het
Gefchut te doen marcheren 't zy te Water ofte te
Lande, fal in aller diligentie't felve fien te bevor-
deren , op dattet goets tijdts ter beilemder plaetfe
machwefen, ende den dienfl vanden Lande niet
en worde verachtert. Saloock goede forge dra-
gen dat 't felve wel feeckerlick trecke, 'rzy onder
.die troupen van 't Leger, ofte anderfins met goet
fufiifant Convoy naergelegentheytderfaecken,
ende dat in allen gevalle daer by altijdt goede ver-
feeckerde wacht zy, tot wekken eynd� hy goede
correfpondentie fal houden metten Capiteyn Ge-
nerael van't Leger.

VII:

Ende op dat 't voorfz Gefchut met fijne equip-
pagie , Mimitien ende behoeften te beter over
wech worde gebracht, befonder foo wanueer het
felve te Lande ghevoert fal worden, fal hy alle de
Officieren, Canoniers, Timmerluyden, Harnac-
queurs ende Handtwerckers daer over ende tot
opficht ende bewaernifl� van 't felve met goede
ordre diflribueren,met laile omme te verantwoor-
den van hare aenbevolene partyen, ende goet de-
voir vande Mve conduite. ;

�

-ocr page 171-

Inftru&ien de Militie concernerende*

3*9

Wapenen, Materialen, ofte oock eenige Kloeken*
't zy groot ofte kleyn, yetwes voor hem felven
fal hebben te pretenderen, onder deckfel van ou-
de emolumenten, ofte anderfins in wat manieren
hetzy, alfoo men verfta�tdathyhemfimpelijck
met fijne toegevoechde gagien fal hebben te con-
tenteren.

XV.

Ende foo wanneer 't Leger fal optrecken, fal de
voornoemde Generael in tijdts ordre gheven, dat
alle 't Oefehut, Equippagie, Munitien, Materialen
ende Inftrumenten , met aller diligentie wech-
vaerdich ghemaeckt ende inde Ponten t'Schepe
ofte op Wagens gheladen worden, omme inde
voortochte te mogen marcheren ; repartierendc
de Officieren vanden train tot de bewaernuTe van
dien fulcks voorfz is.

XVI.

Ende fal voorts naer occurrentie van faecken
alles doen ende aenwenden, ten meeften dienfte
vanden Lande, wes een goet ende getrouw Gene-
rael Meefter vande Artillerye fchuldigh is ende
behoort te doen.

Aldus gearrefteert by de Heeren Generale Sta-
ten der Vereenighde Nederlanden,met voorgaen-
de advijs van Syne Excellentie, ter Relatie vanden
Raedt van State, den leften Martij, Anno 1599.
V. Camminga ,«■ Ter Relatie vanden Raede van
State der felver. G. vanZuyl�n.

worden gedaen, ende alfoo 't Kruyt ende Kogels
rnnutteUckgefpiltworde^

Soo wanneer van fchieten op-gehouden fel
A*n- fal de Generael ordrc geven dat alle op-

Inde Materialen weder by een worden verfamek,

i�:eurs aififteren byden Canoniers, Tim
merliiyden, Bootfaefellen endeanderen van den
^nzvndenaerbehooren: Ende en wordt met
vriftaen dat die Canoniers eenich Kruyt genieten
fullen uyt de opgeflagen Tonnen ofte Beurs-toil��
nekens, eelijck hier voortijdts wel eenige ghepre-
tendeert hebben, ende daer onder dickwils veele
frauden ende dieveryen gepleeght zijn.
X 111�

Gelijck hy medeordre fal ftellen foo wanneer
ceniee Plaetfen verovert fullen worden, 't zjrmet
ghewelt of by compofitie , dat terilont aldaer alle
Gefchut, Munitien, Wapenen, Inftrumenten ende
Materialen van oorloge in bewarender-hant wor-
den genomen, ende by Inventaris gheftelt in han-
den vaneen Commis, omme daer van ten profijte
van't Lant te refponderen.
XIIII.

Sonder dat de Meefter Generael aen alfulck
Gefchut, (al waer 't ghebroocken ofte geborften)

3. Inftrudie, voor den Contrerotteur van XCjefchtil*»In date den leflen

Martij 1599.

111.

Dewelcke vooral oock ghehouden fal welen
wel te letten, op den prijs ende deughdelickheydt
vande ftoff�n ende materialen die in't Magafijn
gelevert fullen worden. Item, op d'aenbeftedingc
van de Wercken, dach-gelden van de Werck-iuy-
den, van gelijcken op die uytleveringe van 't hout
ende materialen aen de Werck-luyden , ende dat
de felve niet onnuttelijckverfpilt, verquift, ofte
gheftoolen en worden. Dat mede alle oude verile-
tene hout ende yfer-werek, ende andere oude ge-
reetfehappe weder in Magafyne worde gebracht,
ende daer mede 's Landts meeften oorbaer ghe-
daen, doende alle out yferwerek bydegewichte
ontfangen, ende fulex aen den Smits weder uytle-
veren, van alles houdende pertinente notule ende
Regiftef ,ende foute in defen vernemende, fal 't fel-
ve terilont adverteren, omme daer inne ghereme-
dieert te worden. �

mi.

Ende wanneer eenigh grof GefchutendeMani-
tien van Oorloge te Velde gevoert fullen worden,
fal hem mede daer by laten vinden, omme op alles
goede toeficht te hebben,daer toe hem alfdan over
gelevert fal worden een Lijfte van alle 't felve Ge-
fchut ende Munitien van oorloge ,metde^quip-
pagie, Inftrumenten ende Materialen daer van de-
¹ penderende, daer by hy voegen fal al 't geencge-»
duyrended�n felven tocht daer bygheiondenfal
worden, ende fal vande uytteveringe van dien,

X iij mede

E voornoemde Contrerolleur fal rriaec-
ken ende altijdt gereet hebben een perti-
nente Staet ende Rolle van alle het grof
Gefchut in Magafijn vanden Lande zyn*�
de, met aenteyekeninge vande ghewichte, Wape-
nen ende teyekenen daer op flaende, hoe veel
Yfers dat efek is fchietende, ende van waer het
felve den Lande is aen-gekomen, ende vanelcks
AfTuyten.Wielen, beflagen efi onbeflagen,Block-
wagens, Voorwagens ende andere Equipagie daer
toe behoorende, midtfgaders van 't Hout-werck,
Yfer - werek, Inftrumenten, Wapenen ende alle
andere gereetfehappe, foo tot den train van 't Ge-
fchut als anderfins tot den oorloge dienende^ Tot
wekken eynde de Coramifen, Stapeliers vande
Magafynen tot Dordrecht ende Dejif, ende alle
andere Commifen van Ammunitie in 's Landts
dienfte zijnde, ghehouden fullen wefen hem daer
van openinge te doen.

II.
De felve Rolle fulcks gedreffeert zijnde, fal den
voornoemden Controlleut vervolgens daer by
voegen, alle 't gene wes van tyde tot tyde in het
voorfz Magafijn ghelevert, ende daer tegens we-
deromme tot behoef van de tochten, verfieninge
van de Frontieren, ofte anderfins uyt ghelevert lal
worden ₅ Tot wekken fine alle alfukken ontfang
ende uytleveringe gefchieden fal, met kenniffe en-
de voorweten van den Controlleun

-ocr page 172-



		PIacaten-ί. 4^^oec^� t5.Tit. i.Deel.
	33*	PIacaten-ί. 4^^oec^� t5.Tit. i.Deel.
	33*

			Commifen, doende de felve Conducleurs afljft_e, ren by den Canoniers, Timmerluyden , Bootfp_e' feilen ende andere vanden Train,omme die by e_en" t� halen, laden, ende voorts in Magazijn te beft_e], len foo dat behooren fal, ende foo eenige daer toe onwilligh waren, fal de felve fonder oochluyckin, ge corrigeren by royeringe van hare dach-gelden ofte anderfins by den Generael naer gelegentheyt doen ftraff�n. :.λ ; VIII, -Wanneer eenige Steden ofte Plaetfen by con% pofitie ofte gewelt verovert worden, fal de Con- tr�rolleur terftont fien in bewarender-hant te ne- men alle Gefchut, Munitien, Wapenen, inftru, menten, ende alle andere Materialen, ende die by Inventaris leveren in handen vande Commifen, �mme tot 'sLants profijt daer af te verantwoorde IX. 't Gefchut met fijne Equippagie marcherende te Lande ofte te Water, fal hy benefiens den Ge- nerael vande Artillerye beforgen, dat de bewaer- niffe ende opficht van 't Gefchut, Item, van alle de Munitien, Materialen ende Inftrumenten wor- de ordentelijck verdeelt aende Edellieden van't Gefchut, Conducteurs, Timmerluyden, Bootfge- feilen ende andere Officieren vanden Train als na behooren,ende de felve van haer debvoir in't con- duiferen te doen verantwoorden. X. De voornoemde Controlleur fal oock Rolle ende notitie houden van het aen-nemen, afdanc- ken , ende gheheelen dienft van alle d'�fficieren vanden Train, als Edellieden, Canoniers, Con- ! duiteursv Timmerlieden, Smits, Wagen-makers, Houtfagers, Harnacqueurs, Kuyper, Schanfkorf- maecker,Conducteurs vande Vyer-wercken, Wa- gens ende Treck-Peerden: Item, vande Bootfge- lellen, Commifen ende Conducteurs vande Bar- teryen,Trench�en ende Approchen,ende alle an- dere vanden Train dependerende,met aenteyek- ninge van elcks comportementen ende goet deb-' 1 voir, de felye oock monfterende ende voor hem I doende komen, foo dickmael als 't van doene we- \ fen fal,ende ten uy tganck vanden dienft een yege- lij ck vande felve daer af jeyeren iij ne Atteftatie, I fonder de welcke by den �ntfanger Generael geen betalinge ghedaen fal worden, op pene yan ί hen niet te valideren. ,:;_: I XI. , ;Gelijck hy mede pertinente Contre-rolle fal ; houden van alle de Treek - ende Limoen-Peerden van 't Gefchut, midtfgaders van alle de Wagens van 't Leger, 't zy of die tot den Train ofte oock anderfins gedeftineert zijn, tot wekken eynde hy de Merck -yfers in fijne bewaerniiie fal hebben, niet alleen op alle monfteringen prefent zijn,maer oock ten minften eens ten acht dagen fecreet on- derfoeck doen van 't getal der Treck-Peerden en- de Wagens met haren Gefpanne, ende by wien de felve gnebruyekt worden, ende dieLyftedaerai over leveren aende Gedeputeerde vanden Rade, fonder die den Wagen-meefter te communiceren) oock hem laten vinden byalleLonvoy en, ende befichtigen wat Wagens daer zijn , ende in wiens dienfte, ende daer van aenteyekeninge doen � ora- me alfo� alle frauden te mogen ontdecken.
mede peitinente Contre-rolle houderi,tegens deft Commifen daer af die bewaerniffe hebbende, ende van 't gene t'elcken daer af fal worden verbefiglit, gebroocken ofte anderfins fal achter bly ven, waer ende om wat oorfaeck�n , fonder dat, de fehe Commifen vermogen fullen yet te ontfangen ofte uyt te leveren, ofte oock eenige behoeften inne te koopen, anders als met des Contrerolleurs ken- niffe, daer van hy aende felve Commifen geven fal fijne Atteftatie, conform'fijne gheho�dene Con- trerolle, om hen naemaels op heurluyder reecke- ninge te dienen. ;,.. ■■,:�"■ a�:;r V. - '!;: il� TM■ Sal voorts goede toeficht hebben, dat alle uyt> geleverde Munitien, Inftrumenten ende Materia- len, een oorbaer worden geemployeert, ende niet en worden onnuttelijck verfpilt, verlooren ofte af handigh ghemaeckt» ende ioo wanneer niet van noode fal'zijn die vorder te ghebruyeken, dat de felve weder by een worden verfamek ende aende Commifen ghelevert, tot wekken eynde hy voor al letten fal, dat geene van alfulcke Munitien, In- irrumenten ende Materialen, en worden anders uytgelevert als in handen van een Conducteur, Can�nier, Meefter-timmerman ofte eenich ander Officier ofte Werck-ghefel, die daer af fpecialijck verantwoorde, ende van dies infaute zynde by verfuym, naelatigheyt ofte anderfins, 't felve be- tere uyt fijne dach-gelden, ende anderfins gecor- rigeert worde naer �xigentie vandeiaecke. VI. Ende op dat pertinentelijck mach blycken, wat JK'uyt ende Kogels by 't grof Gefchut gheconfu- rrfeert worden, fal alle avonts by ifen Conftabels ende Canoniers ghegeven worden recipii�� vande quantiteyt van 't Kruyt ende Scherpen, 't welck fyluyden elcks voor dien dach verfchooten fullen hebben,.met verklaringe van het getal der,fchoo- ten, ende met wat Stucken daer mede ghedaen, ende fal de felve oock worden gheattefteertniet alleen by den Conducteur hebbende die bewaer- niiie vand� Munitien vande Batterye, Maer infon- derheyt oock by den Generael ofte fijnen Lieu- tenant, ofte Edelman van 't Gefchut, ofte ande- ren Officier aldaer commanderende, welcke Reci» ijifi� ende Atteftatie die Controlleur alle avondts al aenteyekenen in fijne Contre-rolle, met be- hoorlijcke informatie of die Stucken ten vollen geladen zijn ge weeft ofte niet, ende hoe veel min- der , ende voorts wel letten ende memorie hou- den , hoe nae 't overgeblevene Kruyt ende Scher- pen van elcke Batterye daer mede accordeert, daer toe hy alle dage ten minfteneens ofte twee- mael in elcke Batterye ende in andere plaetfen *daer gefchoten wert, hem fal laten vinden. VII. «Ende foo wanneer het, Leger ofte oock eenige Batteryen op-ghebroocken ofte verandert fullen worden, ofte oock anderfinsuyt eenigh begonft werek fal worden gefcheyden, fal de Controlleur hem daer by laten vinden, ende wel neerftigh toe- i�en, dat alle Munitien, Inftrumenten ende Mate- rialen, by een worden verfamek, ende die ver- � wrocht zijn (daer 't doenlijck is) weder afgebro-» ken,ende by den Conducteurs ofte andere des laft hebbende, weder ghejbracht in handen vanden

-ocr page 173-

χιί.

Sal mede alle acht dagen ofte binnen dev�ef-
i. j ��« ren minften eens monfteren publijc-
�Sfte^ode^nTLdi,
nende, midtfgaders oock JenMaes-fchippers van
de Ponten van'tGelch�t endeScheeps-Brugge,
infgelijck die Arbeyders ofte Slechters van de

liuydetl van *t Gefch�C. J j

in alle v��rva�ende fdecken goede eofrei^�nd��-
tie houden.

XIIII.
De voornoemde Contrerolle�r�ri fal hem niet
mogen onderwinden van eenige Koop-handel of-
te Faitorye van eenigen M�nitien van Oorloge;
nochte oock eenige part ofte deel daer inne heb-
ben , direclelijck ofte indiredtelijck, op verbeurte

W?BPn ende Mineurs, enae aie iconen ciaer vat
oier leveren aenden Rade van State, ofte Gede

vande �he, ende voorts op arbitrale eorre&ie.

�.teerde vande felve inden tocht zynde, daer toe
hem oock (is't noot) t'elcken CommiiTarifen by-
gevoeghtfullenworden.^

Ende fal Ajne Contrer�lle wel duydelijck ende
diftinclelijck van alles inftellen, ende daer af dub-
belt fo dickwils als 't van noode wefen fal aenderi
Raeck van State over leveren, ende met de felve

Aldus gh�arrefte�rt by de Heer�n Generale
Staten der Vereenighde Nederlanden, met vodr-
gaendeadvijs van Syne Excellentie, ter Relatie
vanden Raedt van State, den Jeft�n Martij Anno
vijftbien hondert negen en tnegentigh. Was g�-
parapheert, V. Camminga ,"� Ter Relatie vanderi
Rade van State der felver. G. van Zuylem

4. Inftru&ie, voor de gemeene Officieren vanden train vande Artillerj�.

In date den kflen Martij 1599.

ftden eerften, fullen vo�rtaen dlle Offi-
I eieren ende Werck-luyden vanden train,
j in geen ordinaris dienft ende eedt vanden
Lande zynde,den behoorlijcken eedt van getrou-
wiglieyt doen aen handen vanden Generael van
de Artillerye, ofte by fijn abfentie aen den C�n-
trolleur, voor ende al eer fy onder den felven
train fullen mogen worden ghebruyckt, ofte hare
gagien loop fullen hebben, de welcke daer nae,
geljjck mede alle andere Officierenende Werck-
luyden vanden train in ordinaris gagien ende
diende vanden Lande zynde,alsfy fullen befchre-
ven ofte gedeftineert worden tot eenige Tochten,
Veldt-legers, Belegeringen, ofte omme in eenige
belegerde plaetfen hen te begeven, fullen 't felve
fonder weygeringe ofte excufe in aller diligentie
nae komen, ende hen ter ghedefigneerder plaetfe
op beftemder tijdt laten vinden, ende vervolgens
haer aenbevolen dienft ende Ampt wel ende ghe-
trouwelick exequeren,fonder hen daer van te mo-
gen abfenteren.ofte oock anderfins uyt den dienft
te mogen fcheyden, fonder daer toe behoorlijcke
Pafpo�rt alvooren Verkregen, ende 't felve aen
den Controlleur, om by hem aen-gheteyckent te
worden, vertoont te hebben, Alles op pene van
verbeurte van haerluyder gagien, ende voorts als
meyneedige glieftraft te worden. Daer benefTens
fy hen in 't generael oock fullen hebben te regu-
leren nae den Artijckels - brief vanden Krijghs-
luyden, ende de felve fubjedt zijn.

Edelluyden van 't (jefcbut,
1.

g NMe voor foo vele in't particulier denEdeHuy-
den vande Artillerye aengaet, de felve fullen
by lafte ende ordre vanden Generael ofte van fij-
nen Lieutenant, foo inden Legers ende Tochten
als inde belegerde Plaetfen daer fy fullen befchey-
den worden, d'opfichte ende condui&� hebben
van het grof Geichut ende equippagie van dien,
ende te voorens befichtigen die Wegen ende Paf-
fagien daer 't felve Geichut ende behoeften mar-

cheren fal, proc�terende dat de felve Wegen by
den Pionniers ende Arbeyders worden gemaeft,
ende d'efplanaden behoorlick gedaen. Ende om-
me alle 't felve bequaemlijck te mogen bevoorde-
ren, fullen de felve verfien wefen elcks van een
goet Peert, op verbeurte vande halve gagi� voor
die dagen dat fy geen Peert gehadt fullen hebben,,
daer af die Contrerolleur notitie fal houden.

II.

Ende: wanneer fy laft fullen ghekrygen vande
conduifte van eenige Stucken omme die te doen
mareheren,fullen by alle manieren 't felve benaer-
ftigen, ende gheftadigh daet by bly vende, voor al
wel t�efien, dat de felve v��r all� andere Wagens
inde ordre gaen, dat die Treek - Paerden, Cano-
niers, Timmerluyden, Harnacqueurs,Wiel-maec-
kers, Bootfgefellen, Pionniers ende artderedaer
toe gedeftineert, gheftadigh daer omme ende aen
blyven, ende elck een in 't bevoorderen van 't fel-
ve fijn Ampt met alle vlijt nae kome: Endefoo
yemandt verfuymighofteonwillighware, fullen
't felve den Generael aengeven omme daer inne
behoorlijck te remedieren.

III.

Sullen oock beneff�ns den Generael vand� Ar-
tillerye de plaetfen vande Batteryen helpen be-
fichtigen omme ten bequaemften afgefteeclen te
worden, ende daer nae particulier laft g�krygen-
de vande opficht van eenige vande felve Batte-
ryen , fullen goet reguard nemen dat de felve wel
worden op ghemaeckt, die Schants-korven be-
hoorlijck gheftelt ende gevult, ende die b�ftedin-
gen in alles worden voldaen, ende foo daer aen
Fautezy, 't l�lv� derf Generael, midtfgaders den
Controlleur aen-geven, om daer inne gheremedi-
eert te worden. Dat van ghelijcken alle die Offi-
cieren ende Werckluyden in 't handelen ende be-
helpen van 'tGefchut wel ghetrouvvelijck ende
neerftigh haer debvoir doen, ende fonder kenne-
lijcke redenen �nde oock expres confent, nier
daer af en fcheyden. Dat oock geen onnutte ende
vergeeffche fchooteh worden ghedaen: maer wel
gelet waer t'elcken ghefchooten behoort te wor-
den.

-ocr page 174-





	FiacateiLj� 4, Boeck.	336 III. Voorts onder-wege den Schippers, Paerde. dryvers ehde Wagenluyden, de Munitien geladen hebbende, by alle manieren ai�iilerende totbe, voorderinge vanden Tocht, ende bock d'een den anderen behelpende (befonder wanneer eenig_egheladen Wagens breeckende zijn) omme die te helpen repareren, ofte andere ledige Wagens in plaetfe te krygen, ofte oock de Munitien �p d'an- clere Wagens te verdeelen, ende in allen gevalle toefiende datter niet achter en blijft. IIII. Sul len mede by ordre die hen gegeven fal wor- den haer t'elcken laten vinden inde Batteryen, Trench�en ende andere plaetfen daer men fal wereken, omme t'ad verteren, af ende aen te bren- gen 't geene daer van doene is. � V. De Conducleurs die inde Batteryen laft fullen hebben vande Munitien ende Kruyt-kelders, Tul- len forge dragen dat de felve Kelders propicelick terilont op gemaeckt worden, ende alle Munitien daer inne ende ontrent gebracht, fulcks fy de fel- ve ten beften fullen meynen te bewaren: Ende foo in 't aenvoeren vande ielve Munitien yet vermift worde by onachtfaemheydt vande Voerluyden ofte andere, den felven fullen fy fulcks doen ver- goeden , ofte anderfins fullen iel ver daer voor inne ilaen. VI. V Sullen oock de felve Conducteurs laft hebben- de vande Batteryen,pertinentelickaenteyckenen alle die fchooten die van dage tot dage ghedaen fullen worden, met wat Stucken, ende hoe veel Kruy ts daer toe gegaen is, met de nombre vande Tonnen, ende daer van over leveren alle avondts hare verklaringe aen den Contrerolleur ende Commis: Gelijck fy van tyde tot tyde den Con- trerolleur ende Commis fullen adverteren vande ghelegentheyt Van hare Munitien, ende wat daer van noode is. VII. Sullen infgelijcks den Canoniers in de Batterye befcheyden t'elcken af-vorderen haere Kruyt� hoorns, ende die inde Kelder bewaren, ende alfler gefchooten wort, tot elck Stuck niet meer als ee- nen Kruyt-hoorn gheladen t'effens uytleveren: ende als van fchieten op gehouden wort, de felve met het overenfich Kruyt wederom over nemen, latende de ledige Kruyt-hoorns aen die Canoniers wederomme volgen als die Batteryen opgebrooc- ken worden. Conft abels ende Canoniers. 1. nrOt Cpnilabels ende Canoniers fullen nietmo- �*■ gen aen-ghenomen worden dan ervarene Per- foonen,ende het ftuck vanden Gefchutte wd ver- itaende,ende dat na behoorlijcke examinatie ende preuve hen afgenomen, de welcke gehouden ful- len wefen hen voorts terilont te vervoegen nae alfulcke guarnifoenen als hen aengewefen fullen worden, fonder naemaels uy t den dienft weder te mogen fcheyden , fonder fpeciael Pafpoort daer toe verkregen te hebben, ofte oock uy t het guar- nifoen
335 den. Dat infgelijcks het Kruyt, Kogels, ende an- dere materialen niet en worden buyten redenen verquiil, vervreemt, oftegeilolen,houdendeno- tule vande quantiteyt van't Kruyt ende Scherpen dat van dage tot dage verfchooten wort, ende van die fchooten daer mede ghedaen, omme daer af alle avonts hare Atteilatie te geven: foo aen die Controlleur als Commis van d'Amunitien ofte ConducTeur, laft hebbende vande Kruyt-kamer vande Batterye. Infgelijcks dat die Trench�en ende Schans-korven vande Batteryen eens by be~ ileding�n ofte anderfins tot kofte vanden Lande _Λορ ghenia�ckt zynde, voorts by den Canoniers, TimmerluydenenBootfgefellen buyten 'sLants koften worden onderhouden, ende t'elcken we- der gerepareert, als die van des Vyandts Gefchut ofte anderfins fullen worden beichadight. Dat mede by dage ende by nachtealtijdtby ende on- trent het Gefchut goede wacht worde gehouden, doende tot dien eynde des nachts behoorlijcke ronde: ende ten laetflen, dat in het opbreecken ofte veranderen vande Batteryen alle Munitien, behoeften ende materialen wel worden gheladen, niet van daer fcheydende voor ende al eer 't felve volkomelijck gedaen zy. IIII. Voorts gehouden zynde alles vlytigh na.te ko- men wes hen by den Generael, fijnen Lieutenanr, ofte doek by den Contrerolleur aengefeyt en be~ lait fal worden. Condutleurs vande Munitien, 1. T\ Ie Conducteurs vande Munitien fullen hen al- "^ rijdt houden by ende ontrent den Commis daer onder fy befcheyden zijn, tot verfeeckeringe ende bewaerniil� vande Munitien ehde behoeften, ende omme tot allen tyden profnptelijck naer te komen 'tgeene de felve Commis, endeoockde Generael ende Contrerolleur hen t'elcken naer ghelegentheyt fullen hebben te bevelen, fonder uyt haer quartier te mogen gaen ('tenzy by be- hoorlijck verlof) ofte oock hen te mogen onder- winden eenige andere dienilen, ofte oock ibete- Jerye, iyluyden ofte hare Huyfvrouwen, al les op pene vandaetlijckecaffatie. ir. Ende wanneer henluyden eenige parthyenvan Munitien, Wapenen, Inilrumenten ende materien patticulierlijck aenbevolen worden, 't zy omme te Water ofte te Lande over wech te gaen , ofte omrhe inde Legers, Belegeringen, Batteryen ende Trench�en gebeficht ofte gebruyekt te worden $ Sullen wel neeriligh gade ilaen, dat die niet be- derven, noch onthandight, geilolen, ofte onnut- j telijck verquift en worden, ende t'elcken gebefigt ' zynde weder by een worden verfamelt, ende in Magafijne gebracht, tot dien eynde daer by geila- dich blyvende, ende oock helpende loifen ende laden naer gelegentheyt. Ende foo yet verbefight isjfullen daer afaerid� Commifen goet bewijs over leveren, op pene van alles wes daer boven verniiil wort, aen hare dachgelden, ende voorts aen haer* luyder Perfoonen naer gelegentheyt vanfaecken te* verhalen.

-ocr page 175-

Infl:ru�tie voor de Conftabels, &c.

3JS

JJ7

vi.

niioen te «W« gaen fonder Pafpo�rt van den
Gouverneur ofte Commanderende: op pene van
eeroyeert te worden vande geheele Maent gagie,

Ρ ■ ortsop arbitrale correibe. lot wekken
evndlfv gehouden fullen wefen,alle Maents ont-
Snepncfchate gagien beneffens quitantie overte
leveren Atteftatie vanden Gouverneur ofte com-
manderende van 't guarnifoen, van dat fy hen da-
deliick voor de felve rijdt in haer guarnifoen ont-
houden ende haren dienft behoorlick gedaen heb-
ben Ende fullen geftadich het Gefchut met fijne
Lepels, WuTchers, Aenfetters, Handt-boomen,
ende andere behoeften,met oock de Ammunitien
iie hen daer toe gelevert fullen warden, wel ende
oetrouwelick gade flaen ende daer op paffen, ver-
antwoordende vande felve Munitien ende fchoo-
ten daer mede ghedaen aen den Commis, van de
welcke fy die ontfartgen fullen hebben,fonder yet
daer van achter te houden , alvvaer 't oock van
Kniytuyt de Stucken ontladen , ofte onder wat
ander pretext 't felve foude mogen zijn, op pene
van als Dieven ende meyneedige gheftraft te wor-
den: Sonder oock dat fyeenige fchooten fullen
mo'Tendoen anders dan ter ordonnantie vanden
Commanderende vande Plaetfe, ende dat de noot
fulcksvereyfchenfal.

II.

Ende befchreven zynde uyt hare guarnifoenen
rtp eenige tochten ofte in 't Leger, fullen hen ter
aenbeftemder plaetfe fonder excufe terftont laten
vinden, op pene van caffatie, verfien zynde van
Telilock,Lont-ftock,Kruyt-hoorn,Ruym-naelde
ende Pafl'er. Ende fullen gheftadigh paffen op die
flucken Gefchuts, hen ende een yeder van lien-
luyden t'elcken aenbevolen, 't zy marcherende te
Water ofte te Lande, ofte oock inde Batteryen
flaende, ende gheftadich daer by blyven, op lijf-
ftrafte, op dat 's Landts dienft by ghebreecke van
dien niet en worde verachtert.

III.

In 't oprechten vande Batteryen fullen wel let-
ten op de bequaemheyt vande fchiet-gaten, ende
dat die Schants-korven behoorlijckgheftek wor-
den tor haerluyder meefte bevrydinge: Daer van
oock infonderheyt die Vek-conftabel fijn werck
fal maecken, ende tot dien eynde hem t'elcken la-
ten vinden by de Batteryen die nieuw opgericht
worden.

IIII.

Ende fullen die Canoniers beforgen alle behoef-
ten tot haer ftuck noodigh, als Kruyt, &ogels,Le-

pels,Wiffchers,Aenfettets,Onderlagen,Schaeps-
vachten,Hantboomen,fiier-repen,hoy ende ftroo
tot de creufen ofte ftop-wiffen, ende wat voorts
van doene is, ende alle 't felve helpen halen ende
brengen.

v. :\

Sullen oock op het forteren ende mallen van die
Kogels tot haer ftuck dienende, ende dat die ftuc-
ken van Kruyt niet en worden overladen, goet re-
gard hebben,nemende tot dien eynde.ende �mme
te beter daer op haer giffinge te mogen maecken,
rekken een preuve van yeder Tonne Kruycs die
nieuws geopentfal worden: ende als die ftucken
afgefchoten zijn,fullen die voor het laden wel ?ien
te fuyveren, ende oock, is 't noot, te koelen

Ende omme 't Kruyt ende Kogels niet te ver-
geefs te fpillen , geen fchoten mogen doen, dan
met laft vanden Generael,fijnenLieutenant, Edel-

man.

ofte Conftabel inde Batterye commando

rende, ende alvoorens het ftuck wel afgefien heb-
bende.

V11.

Houdende memorie van dage tot dage hoe veel
Kruyts ende Scherps by hen verfchooten is, hoe
veel fchooten daer mede ghedaen zijn, ende met
wat ftucken, ende daer af alle avondts geven hare
recipifTe aenden Commis ofte den Conducteur
daer af laft hebbende, ende oock daer af verkla-
ringe doende aenden Contrerolleur, omme by
hen aengeteyckent te worden.
VI II.

Sonder dat die Conftabels ofte Canoniers bock
nae veroveringe der plaetfe, daer op 't Gefchut
gefpeelt heeft, eenige pretenfie fullen mogen ma-
ken van recht van Kruyt in op-geflagen Tonnen,
Beurs-tonnekens, ofte oock inde geladen ftucken
geweeft zynde, maer fullen hen in fulcken gevalle
alleenlijckghenoegen met degratUit�yt van vier
gulden op elck ftuck van Batterye daer mede ge-
ichooten fal wefen : ende dit gheduerende alleen-
lij ck tot vvederfeggen toe.

Sullen voorts by alle manieren toefi�n dat die
Munitien, Materialen ende Inilrnmenten niet en
worden verdorven, te vergeefs gefpilt ofte gefto-
len 5 ende foo fy yemant daer over bevonden, het
felve terftont aengeven, helpende de felve by een
verfamelen, laden ende lofTen, de Batteryen repa-
reren als die af-ghefchooten ofte af-gevallen zijn,
ende oock opbreecken als de gelegenthey t fulcks
fal vereyfehen, fonder yet ter faecke van dien te
pretenderen. , *

Ende op dat alles met beter ordre gefchiede, fal
de Veldt-conftabel op alle Canoniers van 't Leger
particuliere opficht hebben, ende op yeders goet
devoir,ommegaende tot dien fijne eens ofte twee-
mael 's daeghs alle die Batteryen : ende aen de
welcke hy faute bevinden fal, de felve den Gene-
rael ende Contrerolleur aengeven, omme behoor-
lijcke punitie daer over gedaen te worden.

XI.

Ende en fullen de Conftabels ende Canoniers
hen niet mogen onderwinden eenige handelinge
van Kruyt, Kogels ofte andere Munitien , noch
oock eenige foetelerye, by hen ofte haere Huys-
vrouwen, op pene van fonder geit ende Pafpo�rt
gecaffeert te worden.

Timmerluiden, Smits ende %ade~

V^J maeckers.

TAle Meefter-timmerluyden, Smits ende Radc-
■*-^maeckers, laft gekrygende omme ee.nich getal
van Gefellen aen te nemen, fullen 't felve terltont
doen met kennifie vanden Contrerolleur, fiende
daer toe te nemen goede Gefellen van'thandt-
werek, ende het Ambacht wel kundigh zynde,
ende fullen iien ter beftemder tijt op gedeftineer-

Υ der

-ocr page 176-

Placaten-* 4-Boeck. t5.Tit, i.Deel.

339

54O

der plaetfe met de felve laten vinden,verfien zijn-
de met hare gereetfchappe, als te weten, die Tim-
merluydenelcksmethaer Kerf- bijl, DuTel ende
Handt-fage ; ende die Smits ende Rade-maeckers
infgelijcks met haere behoorlijcke Inftrumenten,
ende de felve altijts by hen ende gereet hebbende,
op pene van cai�atie.

II.
Ende fullen de voornoemde Meeilers met hare
Gefellen alle acn-bevolene Wercken, foo onder-
wegen als in de Legers, Trench�en, Batteryen,
Galeryen, Mynen, ende anders daer 't van noode
wefen fal, by dage ende by nachte, met alle vlijt
hebben te voorderen ende volbrengen, ende oock
het Gefchut met fijne equippagie, materialen en-
de Muniden, foo in't marcheren, als inde Batte-
ryen fchietendcgeftadigh by te wefen, repareren,
ende te helpen loiien,laden, in ende uyt die Sche-
pen, Schuy ten ende Wagens, ende voorts ander-
fins bevoorderen ten meeften dienfte, fonderee-
nigh wederfeggen: ende en fullen vande Plaetfen
ofte uyt de Quartieren daer fy t'elcken bcfchey-
den zijn, niet mogen gaen fonder eonfent, op lijf-
ftrafl�.

III.
Ende fullen de Meefters van alle Hout, Mate-
rialen ende gereetfchappe, die fy ofte hare onder-
hebbende Ghefellen fullen halen, ommetever-
wercken ofte ghebruycken, hare recepifl� geven
aenden Commis, ende van 't gene niet wederom-
me fal komen, behoorlijck aenden felven Commis
verantwoorden waer 't felve verbefight ende ge-
bleven zy , op pene van die faute te vergoeden,
midts hebbende haer verhael op de gagienende
Perfoonen van hare Gefellen die fy daer af voorts
laft gegeven hebben.

IIII.
Tot wekken eynde, foo die Meefters, als die
Gefellen, elcx voor hen felven, fullen wel toefien
dat de Matetial� niet en worden veronachtfaemt,
gheftolen ofte onnuttelick verquift, ende dat het
overenfich weder in Magafijne worde ghelevert:
Sullen oock in 't opbreecken ofte veranderinge
vande Legers, ofte Quartieren van dien, oock van
Batteryen, Trench�en, Bruggen ende anders, alle
Hout - ende Yfer - werck, dat eenichfins doenlick
is, merter yle weder af-breken ende in Magafijne
beitellen.

V.
Sullen oock gheen particuliere Wercken mo-
gen doen, noch 's Landts materialen daer aen
f;hebruycken, 't en ware by exprefi� ordre, op
ijf-ftraf��.

VI.
Die Timmerluyden fullen die Biefe, Korcke en-
de andere Storm-bruggen helpen dragen ende
leggen met de Bootlgeiellen,in voegen als hen by
den Veldt-heer gelaft fal worden.

VII.
De Rade-maeckers fullen de Affuyten, Block-
ende Voor-wagens, t'elcken monteren van Rade-
ren ende andere gereetfchappe, ende vvederomme
ontfloopen, ende alles op fijn forteringe in goede
ordre ftellen, daer toe die Timmerluyden ende
Smits gehouden fullen zijn hen naegelegentbeyt
altijdtt'ai�ifteren.

VIII.

Gelijck de Timmerluyden den Rade-maeckers
ende wederomme die Rade-maeckers den Tim!
merluyden, tot allentyden ghehouden fullen we,
fen nae den noot in haer werck te helpen.

IX.
De Smits ende Rade-maeckers fullen oockdict,
wils inde Batteryen ommegaen, omme tefien
watter noodich is te repareren,ende de felve repa.
ratien promptelijck doen.

X.
De voornoemde Timmerluyden, Smits ende
Rade-maeckers,fullen hen niet mogen onderwin-
den van eenige foetelarye, noch hare Huyfvrou,
wen, op pene van caifatie.

Kjtyper,

ΓΛ Ie Kuyper verfien zynde van Riepen ende an-
■■-^dere behoorlijcke ghereetfchappe, fal hem
altijt laten vinden by het laden ende loflen vande
Kruyt-tonnen, omme die te verfien na behooren

II.

Gelijck hy mede 't Leger marcherende, gefta-
dich blyven fal by de Kruyt-wagens, omme die te
helpen bevoorderen, ende foo door't fchocken
eenige Reepen af-fpringen, wederomme nieuwe
aen te flaen.

III.

Sal hem mede t'elcken inde Batteryen laten
vinden, omme te fien wat aldaer noodich zy, fijn
Ampt betreffende.

IIII.

Sal hem voorts employeren in alle andere faec-
ken die hem belaft fullen worden, tot bevoorde-
ringe ende bewaernifle van den Gefchutte ende
Munitien.

T>e Mande'tnaeckpr ende T�js-

tverckers *

FMe Mande-maecker ende Rijs-werckers fullen
*** hen oock gheftadigh laten vinden by het Ge-
fchut ende Munitie - wagens aJs die marcheren,
ende de felve helpen bevoorderen , laden ende
ontladen, nae hare befte vermogen s, ende 't Leger
ftille leggende, als daer gheen ander werck fal we-
fen , hen employeren tot maeckinge van Horden,
ende voorts felver altijdt mede arbeyden.

II.

Ende die Mande-maecker laft krygende omme
te doen maecken ofte aen te hefteden aende Sol-
daten ofte andere eenige Schants - korven, Hor-
den ofte Manden, fal alfulcke aenbeftedinge niet
mogen doen, dan met voorweten ende kenniiie
vanden Contrerolleur vande Artillerye, die oock
daer af, midtfgaders vande leveringe, conrre-rolle
fal houden, ende fijne atteftatie leveren beneffens
des Mande-maeckers verklaringe, ende recepiff�
vanden Commis vande Artillerye, voor ende al
eerdeOntfangerGenerael, ofte fijnen GommiS;
die betalinge daer op fal mogen doen.

111.

Sal oock die Mande-maecker goet reguard fle-

men,

-ocr page 177-

�-,��;

�nftm&ie v��t de BarMC�|uettf$,&c* |

*BootfgefeUen van ΐ (jefcbut�

14.1

_men, dit die Schahts

S;_an goet Hout, ende op haerbehoorlncke
mji va" b _tte _ende dickte, ende wel dicht
klo'pt,w�rden ghemaeckt, ofte by faute Van
^a,^enge/� j jie'fonder conniventie refufereit: ende
voorts wel toe fien, dat die epgemaeckte niet we-
der en worden gebroocken, verbrant, ofte ander-

I.
rSIe Boots-ghefellen ghedeitineert tot het Ge-
�■-Mchut, fullen oockby ende ontrent het felv�
Gefchut ende carroy vanden train altijdt wefeii,
fonder daer af te mogen gaen, ofte hen onderwe-
gen verliefen, op lijfitralYe, dmme dat in't marche-
ren te bevo�rderen, omme-ghevallen ofte anders
verlet zynde terflont te rechten,ende te behelpen
ontrent de Batteryen by de Treek - Peerden glie-
bracht zynde, voorts inde felve Batteryen te tree-
ken , ende aldaer zynde als 't gefchooten fal wor-
den , vdorts tot behulp vande Conilabels ende
Canoriiers te keeren eiide wenden.

I IJ.

Sal oock tot haeriuyder lafte ilaen de Tren-
ch�en ende Schants-korven der Batteryen eens
ghemaeckt zynde , t'elcken als die afgefch��ten
worden, weder te repareren ende" onderhouden,
ende voorts de Munitien, Materialen ende Inflru-
menten die na de Batteryen ende Trench�en ghe-
voert, ofte van daer op een ander vervoert wor-
den, te helpen convoyeren, loil�n, laden, aen-
brengen, ende weder by een halen, nae dat de
noot vereyfehen lal, daer op die Capiteyns vande
felve goede toefichte fullen hebben, ende een ve-
der tot fijn werck geftadigh voort-porren, fonder
nochtans eenige befledingen van Wercken vande
Batteryen te mogen aen nemen, diredtelijck ofte
indireitelick, op pene van niet betaelt te worden.

III.

Sullen oock alfl van noode wefen fal, met affi-
ftentie vande Timmerluyden daer toe te deftine-
rerii aen brengen ende leggen de itorm-bruggen,
fuleks ende inder voegen als hen aen-gew�fen fal
worden, daer toe hen alle mogelijcke behulp tot
hare verfeeckertheyt gefchieden fal.

IIII.

Voorts hen reguleren ila¹ haren Artijckel-brief.

Arheyders ende Slechters vande Wegen*

Die Capiteynmet fijn onderhebbende Arb�y-
ders ghedeftineert tot die efplanaden ofte ma-
kinge der Wegen, fullen altijdt wel verfien zijn
van behoorlijcke Inftrumenten, als Schuppen,
Spaden, Bylen, Pijcken.Houweelen, ende andere
diergelijcke, ende lalt verkrygende omme eenige
paifagien voor het Gefchut, Wagens ofte Leger
te eftenen ende prepareren, fullen hen terflont
over nacht ende dach in aller diligentie daer toe
laten ghebruyeken, fonder hen t'abfenteren ofte
t'foeeken te maecken, op pene van lijf- ilraff�,
ofte andere arbitrale corre�tie naergelegentheyt
van faecken.

II.
Ende 't Leger neder gefet zynde, fullen wel toe
fien dat alle Straten ende Wegen binnen ende
buyten, die dagelijcx met het menichv�ldige gerit
van Wagens ende Peerden, gebroocken worden,
(gelijk byfonder in regenachtigh Weder gefchiet)
t 'elcken w^reder worden gerepareert ende geefl�nt
totgerijfvandeKrijghs-Iuyoen, Soetelaers ende
andere Paflanten, fonder dat daer aen faute zy.

Υ ij Provoofl,

fins vernielt.

IIII -

Van eeliicken fal de Rijs-wercker met fijne on-
-lerhebbende Knechten in alle vlijt hebben te be-
vo�rderen alle Rijs-wercken in Rivieren, Grach-
ten ende Galeryeh: Item, Dammen, af-leydingh
Water uyt de Grachten , ende alle andere
diereelijcke Wercken die hen aenbevolen fullen
worden, ende wel toefien dat die materialen hen
d_aer toe ghelevert, nieten worden gheilolen ofte
otinuttelTjck verquift, ende by noot meer Perfoo-
_nen als fijne ordinarife Knechten te werck Hellen-
de , ofte oock eenige Rijs by de tal koopende, fal
't f�lve doen met kennii�� vanden Contrerolleur �.
Oppenevannietbetaeldtteworden, fonder dat
In op geiijcke pene al dufdanige wercken, noch
g�ene andere van Trench�en ofte Galeryen, niet
t-egenitaende openbare opveylinge , fal mpgen
aen nemen, ofte part ofte deel daer inne hebben in
ceniger manieren.

Harnacqueurs, Lijndrayers ende

Gareel-maeckers.

E Harnacqueurs verfieii van Hamer ende

fplis-hoorn, fullen continuelijck het Gefchut
by zijn, omme alle Cordaille, Kluppels ende an-
der tuygh vande Treek- Paerden waer te nemen»
te repareren, af ende aen te brengen, de Raderen
van 't Gefchut wel ghefmeert te houden, ende
voorts toefien dat alles in goede ordre zy» ende
den voortganck van 't Gefchut niet verachten en
worde, hebbende altijdt ghereet ende by der hant
Monicken ende Aerdt-winden, ende ten' miniten
twee Smeer-buffen met Reufel: wekken Reufel
fy fullen wel gade flaen, ende niet wech-gheven,
ofte onnuttelick verquiflen.

II.

Ghelijck mede de Lijn-draeyers ende Gareel-
maeckers altijdt by het Gefchut ende carroy van
dien fullen wefen, omme alle ghebroocken tuygh
terflont te repareren.

III.

Sullen de voornoemde Harnacqueurs , Lijn-
drayers ende Gareel - maeckers, oock inde Batte-
ryen altijdt prefent zijn, niet alleen om het Ghe-
fchut nae haren dienft waer te nemen: Maer oock
omme (ghelijck de Conducteurs) als 't van noode
7jjn fal, te gaen adverteren in 't Magafijn, wat be-
hoeften vandoene zijn, ende voorts omme alle
Munitien, Inilrumentenende Materialen, aldaer
te helpen verfamelen,loiTen ende laden, anderfins
in haer beftemde quartier,ende ontrent het Maga-
fijn verwachtende, wat hen belaft fal worden te
doen, fonder hen oock met foeterelye te mogen
geneeren; op pene van caiTatie.

-ocr page 178-

Placaten-/. 4.Boeck. i5.Tit, i.Deel.

343

344

Troyoo/l.

den, fonder oock de limiten vanfijnquartierte
excederen.

Chirurgijn.
i.

T"\E Chirurgijn fal verfien zijn van goede Medi-
■^camenten, ende hem altijdt in 't quartier by
der handt houden tot gheryve vande Gequetilen
ende Krancken, de welcke hy na fijn befte vermo,
gen fal waer nemen.

11.

Sal hem dickwils inde Batteryen laten vinden,
ende befonder als Batterye gefchooten wort, oni
die gefchootene ende gequetfte terflont te mogen
verbinden.

III.

Voorts wel lettende opfljn Ampt, handelinge
ende curen, op dat niemandt door hem in leven
ofte leden verkortet worde.

Aldus gearrefteert by de Heeren Generale Sta-
ten der Vereenighde Nederlanden,met voorgaen-
de advijs van Syne Excellentie, ter Relatie vanden
Raedt van State, den leften Martij , Anno 1599.
V. Camminta,"� Ter Relatie vandenRaedevan
State der felver. G. vanZuylen.

T\E Provoofl fal verfien zijn van goede Boeyen,
�^andere Inilrumenten, ende voorts alle vlijt
altijdtaenwenden , omme die ongeregeltheden,
deliften ende mefufen die onder den Train ghe-
fchieden fullen, te onderfoecken, den delinquan-
ten met kenniile vanden Generael -, fijn Lieute-
nant, ofte den Controlleur, te apprehenderen,
ende wel verfekert te bewaren, de felve voor den
Krijghs - Raedt ofte andere die 't behooren fal, te
rechte te ftellen, ende de Sententien te doen exe-
cuteren : Latende hem tot dien eynde continue-
lij eken vinden inde Batteryen, ende op andere
plaetfen daer fijnen dienfl vereyfehen fal.

I�.

Infonderhey t fal hy oock wel letten, of geen
Pulver, Kogels, Wapenen, Klock-fpijs , ende an-
dere Materialen vanden Train ergens verborgen
ofte verileecken zijn,ende yetfulcks bevindende,
fal 't felve daetlijck aentailenommeinMagafijne
eebracht te worden.
^b III.

Sal vande Soetelaers ende andere, tot gerech-
tigheyt niet meer mogen pretenderen hoch ont-
fangen, als t'ekken male gheordonneert fal wor-

5. Inftrudie, voor den Contrero�eur vande Wercken, Meef�ers Ingenieurs,

Commifen ende Conducteurs vande Approchen. In date den leflen Marti) 1^99.

die Inilrumenten van Schuppen, Spaden, Hou-
weelen, Pijcquen ende anders, ende die naer het
uytfcheyden van 't werek weder over leveren, of-
te indien eenige achter ghebleven ofte verlooren
^ijn, daer voor inne te ftaen,ofte die Perfoonen de
welcke die verlooren hebben te denomineren;
omme aen hare verdiende dach-gelt inne ghehou-
den te worden, daer af de Commifen pertinente
notule fullen houden, op dat de felve kortinge
mach ghefchieden: Welcke Officiers van Compa-
gnien niet alleen gehouden fullen zijn, felver me-
de te wercken, maer oock elders wel toe t� fieri
dat die Soldaten daer van fy h� hebben haer deb-
voirdoen, ende oock hen by d'een pretext ofte
d'ander, ofte oock terflont by faufTe allermenoiet;
en abfenteren, ofte anderfins verfuymigh zijn.

IIII.
Die Soldaten des morgens ofte des avonts fulcx
op-ghefchreven zynde, ende haere Inilrumenten
ontfangen hebbende, fullen van daer in ordre,
ende die Soldaten van elcke Compagnie by een
gaende,met den Trommel nae die werck-plaetfen
marcheren, ende aldaer continuelijck haer aenbe-
volene werek met alle neerfligheyt ende getrou-
wigheyt doen,ende daer uyt fcheydende('t we\ck
niet dan met lail fal mogen gefchieden) fullen de
felve met gelijcke ordre wederomme na het quar-
tier vanden Contrerolleur, Meefters Ingenieurs
ende Comrriifen marcheren, ende aldaer weder
opgelefen worden, ende die gene die men als dan
niet weder en fal bevinden, fullen geroyeert wor-
den ende gheen daclvgelt ontfangen, 't en ware
eenige ghefchotene ofte ghequetfte op het werek,

daer

I Et begraven ende bewallen vande Legers

i ende quartieren van dien fal gedaen wor-

j den by de ghemeene Krijghs-luyden, in

____ter manieren, ende by alfulcke vacken ende

partyen als die Velt-overfle fal ordonneren, ende
elcke Compagnie doen aenwyfen, ende dat buy-
ten korte vanden Lande, gelijck altijdt gefchiet is.

Ende die Loop-graven, Batteryen, Galeryen,
ende andere Trench�en, tot naerderinge ende ap-
proche der Steden ende flerckten dienende (wan-
neer geen Pionniers daer toe fpecialijck aengeno-
men zijn) fullen gemaeckt worden by de ghemee-
ne Krijghs-luyden op redelickedagh-geloen, ofte
by openbare befledinge, na dat die Veldt-overfle
ende Ghecommitteerde van 't Landt dienftelijck
fullen bevinden.

III.

Ende foo wanneer men goet vinden fal eenige
Wercken by dach - gelden te doen maecken by
dage ofte by nachte, lullen die Krijghfluyden daer
toe gedeflineert, des morgens ofte des avondts al
eer fy in 't werek gaen, hen gelijckelick prefente-
ren voor den Contrerolleur vande Wercken,Mee-
fters Ingenieurs, ende Commifen vande Appro-
chen, omme haere namen te doen opteyekenen,
tot welcken eynde die Soldaten van elcke Com-
pagnie by haer hebben fullen een Sergeant, Cor-
porael, LandtpafTaet ofte ander Officier, die elcks
de namen vande felve Soldaten van hare Compa-
gnien in een biljet by ghefchrifte over leveren iul-
len₃ende voor hun onder hare recepifl� ontfangen

-ocr page 179-



	Inftm&ie voor de Contiftlleurs ^Ingenieurs* &c 34e
	Inftm&ie voor de Contiftlleurs ^Ingenieurs* &c 34e
345 daer op behoorlijck reguard fal werden genomen. Wekken achtervolgende de Ingenieurs ofte Commifen t'elcken wei ende ghetrouwelyckop haren eedt de Weick - cedul en fullen inftel en in by-wefen vanden Contrer�lleur, de welcke de felve Cedullen mede fal teyckenen, fonder dat anderfmts by den Ontfanger Generaelof fijnen Commifen daer op betalinge ghedaen fal mogen worden. Ende fullen die Commifen ende Condufteurs in 't op ende afrrecken, het Volck wel fien te tel- len ende letten of die nombre met de aengeteyc- ken'de namen accordeert, indien niet, onderfoeck doen aen wien 't felve ontbreeckt, ende daer af ooede notitie houden. ^b VII. Sullen mede de voornoemde Meeilers Inge- nieurs, Commifen ende Conducteurs henluyden t'elcken male conduiferen tot op die werck-plaet- i'en, ende aldaer nae gelegentheyt verdeelen, aen- wyfende ende aflteeckende, ofte rayende perti- nentlick die wereken die te doen fullen ftaen, en- de fullen die'Commifen ende Conducteurs voorts geftadigh by de wereken bly ven, omme die te hel- pen b�voord�ren, ende voorts het Volck voort te ftouwen, ende byuytvallen ofte allermen van 't werek fcheydende, weder aen te brengen, ende wel te letten dat niemandt, befonder des nachts, hem abfentere, ofte om een hoecke verliefe, ende bly ve leggen flapen: Ende die geene die fy fulcks ofte anderfmts in faute bevinden, fullen fy fonder conniventie van hare dach-gelt royeren, ende voorts aen geven, omme naer ghelegentheyt ghe- ilraft te worden. VIII. De Commifen ofte Werck-meefters vande Bat- teryen, fullen de felve Batteryen helpen aftleec- ken,die Schans-korven, fchiet-gaten ende Kruyt- kelders ordonneren, ende voorts in manieren als boven wel toefien, dat die geene die tot opmaec- kinge der felver ghedeftineert worden, geftadigh in'twerck blyven, ende den dienft behoorlijck doen , ende dieDefFaillantenvan haer dach-gelt eecai��ert, ende voorts gheflraft worden, daer op de Contrer�lleur vande wereken oock goet re- guard fal nemen. IX. Wel lettende dat die Schants-korven behoor- lick worden gevolt,ende de felve,mitfgaders oock die geheele Batteryen eens tot kofte vanden Lan- de op gemaeckt zynde, by den Bootfgefellen en- de andere in de Batteryen ghedeftineert, voorts worden buyten kollen onderhouden, ende gere- pareert t'elcken als die afgefchooten zijn. X. Sullen oock in't marcheren van't Gefchut ge- houden wefen altijdt daer by te zijn, ende beior- gen dat die Wegen, daer 't ielve gaet, behoorlijck gemaeckt worden. XI. Wanneer goet - ghevonden fal worden eenige Loop-graven, Trench�en, Batteryen, Galeryen, ofte andere Wereken, 't zy by den hoop, ofte by de roede te bellede, fal by de Meeilers Ingenieurs
		daer af voor eeril een beileck ontworpen worden* ende 't fehe ghevifiteert ende gearreiteert zynde, lal men door 't geheele Leger openbare publicatie doen, ende oock, is'tdoenlijck, op oorden daei die meeile paifagie is, biljetten affigeren van den tijdt, plaetie ende wereken die befteet fullen wor- den , ende fal dien achtervolgende die beftedinge in 't openbaer gefchieden, ten minflen pryfe ende meeften voordeele van 't Landt, ter prefentie en- de overftaen vanden Generael vande Artilleryei ofte fijnen Lieutenant, ende den Controlleur, de welcke oock daer nae by de opneminge prefent fullen zijn, ende foo wel de beftedinge als opne- minge beneff�ns den Meefters Ingenieurs teycke- nen, fonder welcke teyekeninge d'Ontfanger Ge- nerael, ofte fijnen Commis, niet vermogen en fal eenige betalinge daer op te doen, op pene van hen niet te valideren. XII. De wereken eens befteet zynde, fullen die Aen- nemers niet mogen over doen, ofte voorts aen an-. derc tot minder pryfe hefteden, fonder weten van den Generael, Controlleur, ende Meefters Inge- nieurs Yoorfz. XIII. Ende wordt exprefl�lijck verboden den voor- noemden Contrer�lleur, Meefter Ingenieurs, Commifen ende Conducteurs foo van Trench�en als Batteryen, alfulcke Wereken aen te nemen, (niet tegenftaende openbare opveylinge)ofte part ofte deel daer inne te hebben, directelick noch in* directelick, op pene van alsmeyneedigegheftraft te worden, beneff�ns 't verlies van 't bedongene loon, ten ware dat den Conducteurs byfpeciael confent toe-gh�laten worde d'aenneminge vande Galeryen, ende andere wereken van importantie, "twelckfy anders fonder alfulck fpeciael confent niet �'n fullen vermogen te doen. XIIII. Sal voorts de Contrer�lleur van alle 'tfelve per- tinente ende rechtvaerdige Contre-rolle houden, te weten foo wel vande beftedingen ende dach- gelden vande Arbeyders , ende wat daer aea voorts is dependerende, als vande gagien vande Commifen, Conducteurs ende andere Officieren vande Wereken, ende vande dagen dat fy by be- hoorlijcke laft geemployeert zijn geweeft, daer af hy hen fal geven fijne Atteftatie in forma, fonder de welcke geen betalinge daer van gedaen fal wor- den , in alles wel neerftich toe fiende dat 't Landt niet en worde gefraudeert: tot welcken eynde hy hem continuelijck fal laten vinden beneff�ns de Commifen ende Conducteurs op de plaetfen daer ghewrocht� fal worden, ende preciielijck alle de voorfz poin&en onderhouden ende doen onder- houden, ende van tijdt tot tijdt adverteren den Raedt van State, ofte haerluyder Gedeputeerden in 't Leger zynde, van alle gelegentheyt. Aldus ghearrefteert by. de Heeren Generale Staten der Vereenighde Nederlanden, met voor- gaende advijs van Syne Excellentie, ter Relatie vanden Raedt van State, den lellen Martij Anno vijfthien hondert negen en tnegentigh. Was ge- parapheert, V. Cammin^a ,"� Ter Relatie vanden Rade van State der felver. G. van Zuy/en.
				C. Am-

			ui
			ui

-ocr page 180-



		Jlacateius 4Bo�ck. i5,Tit. i.Deel. 348 Jmpliatie vande Inflru��ievande Contrerolleurs, Mee�lers Ingenieurs,* Commifen, Schryvers ende CondutteurS vande lornficat�en, ende Leger-wenken. In date den x\ Juni) 1606»
347 6.


			de beftecken in't h�t g�fchreven, �nde beh�orlici geteyekent, over gele vert w�rden aende Aehne- mers, de welcke de felve wel fullen hebben te be- waren , omme daer op geteyekent te m�gen Wor- den de opneminge. Item, de Leeningen, verftreck van Materialen, Vy vres, ehde van al Ie andere pro- vifionele betalingen, die daer op fullen werden ghedaen, die men niet en verilaet anderfins Veyl, label te fullen zijn, te weten, foo wel d'opneniin- ge in reguard vande Aennemers, als de betalinge ten refpecte vande Officieren de f�lv� gedaen heb- bende, niet tegenftaende de quitantie die daer van gegeven foude mogen zijn. VI. Alle beftedingen, ende opnemingen van Forti- ficatien ende Retrenchementen,fooin, als buytcn de Legers, fullen gedaen worden mette Velt-roc- de, laetftghearrefteertbySyne Excell. endeden Raedt van State, van twaelf voeten inde Roede, endedevoete van twaelf duym , wefende in ef- fecte Rhijnlandtfche mate, ionder ander mate κ mogen gebruyeken. VII. Ende fal in 't opnemen vande Wercken, de me- tinge gedaen worden opten boven-binnekant van de Borftweere, nemende mede de Cafe-matten vanden hoeck vande Facendwers over tot aende cortine, ende niet rontfomme. Ende fullen nae de felve metinge oock ghere�ckent worden deCon- trefcharpen, ende Kadi) eken, die rontfomme de Forten geleyt fullen worden. VIII. De voornoemde Officieren fullen mede goede toeficht nemen, dat het getal vande ghecomman- deerde Soldaten ende Dach-werckers, niet en ex- cedere de proportie van 't werck, daer toe fy ghe< ftelt worden, ofte in cas van aliulck exces, fullen de overenfige af renvoyeren, of op andere noodi> ge plaetfen te werck ftellen, gelijck den noot ver- eyflehen fal,dat mede de dach-gelden geflelt wor< den tot eenen redelijcken prijfe. IX. De Controlleurs of Meeilers Ingenieurs, en ful- len gheen Schryvers of Conducteurs mogen aen- nemen, dart met voorgaende kenniil� vanden Raedt, of van hare E. Gecommitteerde, ende dat den behoorlijcken eedt by hen gedaen zynde,den ingangh vanden dienil terilont worde opgeteyc- kent by den Controlleur daer toe geordonneert, fonder wekker Atteilatie aende fdye Schryvers ende Conducteurs geen betalinge gedaen fal wor- den, daer toe den Controlleur wel letten fal, om- me af te rrecken de dagen, dat de Conducteurs in eenige eygen wercken by confent aengenomeii, fullen gevaceert hebben. Actum inden Raedt van State, den xxj.Junij feilhien-hondert ende fes Was gheparapheert, Buth,^vt� Onder ilondt, Ter Ordonnantie vanden Raeditvan State. Endeon- derteeekent,
	En Raedt van State der Vereenighde Ne- derlanden, heeft tot naerder ordr�, ende, directie vande Fortificatien, ende L�ger- wercken, boven de Poincten begrepen in de Inftructie vande Officieren der f�lver, wef�nd� in date vanden letten Martij Anno ι $99. (welcke Inftructie men verilaet, dat als noch volkomelijck in alle heure poincten gheobferveert, ende naer- gekomenfal worden) noch boven diengeordon- neert, 't geene hier naer volght. Inden eerften.dat de voorfchreve Contfolleurs, Meeilers Ingenieurs, Commifen, Schryvers ende Conducteurs, egeene wercken van Fortificatien, Loop-graven of Approchen, in ofte buy ten de Legers en iullen mogen belleden, ofte in dagh- gelden doen op maken, of oock eenige gemaeckte wercken op nemen, of tauxeren, dan met exprei�e laft ende voorweten vande Heeren Staten Gene- rael, Syne Excell., Raedt van State, ofte van der felver Gecommitteerde. IL Ende wanneer fy, oft eenige van henluyden al- fulcken laft fullen oiitfangen hebben, en fullen niet mogen voortgaen tot beftedinge»of oock ee- nige opteyckeninge van dagh-gelders doen, �f Lyilen vande felve maecken, dan ten bywefen, ende met advyfe vanden Controlleur daer toe ge- ordonneert, die fy ghehouden fullen zijn t'elcken male tot dien ey nde te verwittigen, III. Ende dat oock niet voor ende al eer cliebeilec- kendaer afbehoorlijck fullen zijn gearrefteert in den Raedt van State, ofte by heure Gecommit- teerde inde Legers, dat mede alvooren pertinente eftimatie ende pryferinge van 't werck zy gedaen, by overflach van't getal vande fchachten Aerden, quantiteyt van Rijs ende Sooden daer toe noo- dich zynde, ende tot wat prijs de Werckluyden, Rijs ende Sooden t'elcken te gekrygen zijn, ende daer by reguard nemende opte uytoofinge van 't Water, ende diepte van 't Welfant: Dat mede de biljetten tydelijck geaffigeert, ende behoor�jcke publicatie, by Trommel-flach of anderfins, daer van gedaen zy, alles in conformit� van't elfde Ar- tiickel vande principale Inftructie. IIII. Vernemende onder de omilaende Aennemers eenige collufie, ende dat daer over de �pveylinge, boven den behoorlijeken prijs foude loopen, lul- len de beftedinge op houden,ende uytftellen,naer dat de ghelegentheyt fal mogen lyden, ende mid- lertijt vernemen naer andere die de felve wercken tot minderen, ende redelijcker pryfe fullen willen aen nemen, metten wekken met kenniil� van den Raedt van State, ofte van heure Gecommitteerde daer omtrent zynde, in fulcken gevalle fal mogen gehandelt worden, of anderfins op rapport. De beftedingen ghedaen zynde, fullen terilont

				Chr, Husgens.
				Chr, Husgens.

					In.

-ocr page 181-

349

Inftru�kie voor de Commifen vande Art�lerye. 350

7. Inftructie, voor d§ Qommifen vande Artillerye _$ ende Munitien van

Oorloge in 't Leger. In date den kflen Martij 1599.

E voornoemde Commifen refponfabel
van alle Gefchut, Equippagie, Munitien
van Oorloge, Initrumenten ende Mate-
rialen die te Velde fullen ghevoert wor-
den fullen alleenlijck twee in ghetale zijn, daer af
d^feen�in handen ende bewaernuTe hebben fal alle
lof Gefchut, met Affuyten, Wielen, Block-wa-
Zns Voor-wagens, Limoen-tuygen, Cordaille,
Kruv't, Kogels, ende alle andere ghereetfchappe
cottet Gefchut, ende gebruyck van dien noodichj
ende d'ander alle Kruyt, Loot ende Lonten voor
den Soldaten, Wapenen , Schuppen, Spaden,
Hout-werck, Yfer-werck, Storm-bruggen, ende
alle andere diergelijcke Initrumenten ende Mate-
rialen , achtervolgende die Lyften die op elcke
Tochte aen hun refpedivelijck ghelevert fullen
worden.

Ende gelaft zynde tot behoef van eenige toch-
ten ende expeditien, eenige partyen van Gefchut
met fijnen toebehooren, Munitien van Oorloge,
initrumenten ende Materialen te lichten uytte
Magezynen van Dordrecht, Delft, of oock ande-
re ,tullen de felve volgende haren laftterftont en-
de in aller diligentie over nemen, met kenniife
vanden Controlleur van 't Leger , ende onder
haerluyder recepUTen, met beloite van daer van te
verantwoorden, ende goede forge dragen dat die
wel worden bewaert, ende in 't fchepen of ver-
voeren te Water ende te Lande ordentlijck wor-
den gheftapelt, gepackt, ende tegens Regen ende
ander verderf wel worden beforght, ende oock
niet en worden verandert, vermindert of verquift,
ende op die Frontieren daerperijckelfoude mo-
gen zijn, metbaftantconvoy worden verfekert,
ende komende in 't Leger daer de felve gebruyekt
ende verbeficht fullen worden, dat die aldaer met.
ordre worden op geleyt, ende fulcks verfeeckert
met goede affchutfelen ende wachten, dat die niet
en worden gheftolen, vernielt, of bock by quaet-
willige ende fecrete Schelmen t'fchande gemaett,
daer op tot allen tyden neerftige toeficht hebben-
de , ende doende nebben by den Conducteurs en-
de andere Officieren vanden Train hen tot dien
eynde by gevoeght, onder de welcke fy met ken-
nii�� vandenContrerolleur, deb�waerniife van
hare aenbevolene partyen ordentlijck^ fullen ver-
deylen, omme te beter waer genomen te worden,
van welcke Condu&eurs t'elcken als een tochte
voor handen wefen fal, aenden Ra�dtvan State
een Lyfte fal over-gelevert worden, omme op die
qualiteyt van die Perfoonen, ende noodigh getal
der felver gelet, ende geordonneert te worden als
nae behooren, fonder dat men vetitaet de felve
anderfins te betalen.

III. ■� '�■�.% ff

Sullen de voornoemde Commifen geen Muni-
tien , Wapenen, Initrumenten of Materialen mo-
gen uytleveren dan die noot fulcks vereyilchen-
de, ende dat ter ordonnantie vande Veldt-heere
©f Vek-Maerfchalck, met kenniif�ende voorwe-

ten vanden Generael vande Artillerye, ende dat
alvoorens daer van opteyckeninge zy ghedaenby
den Control leur vande Artillerye, op pene van
hen niet te valideren in reeckeninge.

Ende op dat het Kruyt ende Scherp inde Bat-
teryen ende tot behoef van het grof Gefchut ghe-
fonden, niet en worde onnuttelijck verquift, ver-
mindert of gheftolen, maer dat daer af behoorlijck
worde verantwoort, fullen die Conftabels ende
Canoniers alle avonts geven hare RecepiiTe vande
quantiteyt van 't Kruyt ende Scherpen, 't welck
fy van dien dach verfchooten fullen hebben, met
verklaringe van het getal der fchooten daer mede
ghedaen, ende met wat ftucken: ende fal de felve
Recepii�� oock worden gheatteileert, niet alleen
by den Conducteur hebbende die bewaernii�e van
de Munitien vande Batterye, maer infonderheyt
oock by den Generael of fijnen Lieutenant (by
foo verre een van hen aldaer prefent gheweeft fal
zijn) of byeen Edelman of andere Officier over
de felve Batterye ende ftucken ghecommandeert
hebbende, welck bewijs de voornoemde Commis
op fijne rekeninge overbrengende, fal hem 't felve
in reeckeninge ftrecken ende gheleden worden,
mits van gelijcken accorderende mcttfc Rolle van
den Control leur.

V.
Van die Wapenen, Schuppen, Spaden, H�u-
weelen ende andere Initrumenten die by de Com-
mifen op ordonnantie ende kennii�� als vooren
uyt-gelevert fullen worden, fullen fy nemen Re-
cephTe vanden Capiteyn vande Compagnien,hare
bekende Officieren,of andere die daer mede werc-
ken fullen, inhoudende beloftenifie van reftitutie,
of ahderfins dat hem de M\e aen hare betalinge of
verdiende dach-huyren ghekort fullen worden :
Ende by ghebreecke van alfulcke reilitutie, fullen
de felve Recepul�n overleveren aenden Commis
diefceta�nge doende, omme by hem tot redelijc-
ken pryfe afgekort te worden.

VI.
Ende en fullen de voornoemde Commifen
voortaen in de Legers ende belegeringen, gheen
Roers, Mufquetten, Spiefl�n, of andere Wapenen
uyt leveren, dan met ordonnantie ende kenniffe
als vooren, ende onder Recepiil� vande Capitey-
nen, inhoudende exprei�� belofte van die te fullen
laten afkorten op de eerfte betalinge, welcke Re-
cephTe hy te dien eynde terftont fal hebben over
te leveren aenden Commis,de betalinge der Com-
pagnien doende onder fijne RecepiiTe, omme tot
'sLandts profijt de felve kortinge ghedaen te
worden.

VII. .
Ende van die Materialen die verbefight ende
verwrocht fullen worden, ende niet weder in Ma-
gafijne komen, fullen de voornoemde Commifen
tot bewijs van dien recouvreren RecepiiTe vande
Meefter-Timmerluyden, Smits of andere Werck-
luyden die de felve verwrocht fullen hebben, in-
houdende pertinente verklaringe waer, ende waer

aen

-ocr page 182-

PIaGatcn-ί. 4<Boeck, i5.Tit. i.Deel.

XIII.

&$■

35*

aen't felve gefchie

Sullen oock gehouden zijn op haren ghedanen
eedt, getrouwelijck van alle ovcrmate van Muni-
tien, ende van allen anderen voordeden daer op
vallende, tot profijte van 't Landt te verantwoor-
den, fonder yet daer van voor hen diredtelijckof
indireftelijck inne te houden.
XIIII.

Ghelijckfy mede van alle harevorderebewint
ende adminiftratie, goede getrouwe reeckeninp_efullen doen: op pene indien fy anders bevonden
worden ghedaen te hebben, ('t welck men nieten
verhoopt) als Fraudateurs ende anderfins aenden
lyve naer exigentie vande faecken gheftraft te
worden.

XV.

De tochten ende expeditien gedaen zynde, fij.
len de voornoemde Commifen alle Gelchutende
overgeblevene equippagie, Munitien, �nftrumel�
ten ende Materialen, gebroken ende ongebroken,
weder overleveren aen handen vande Commifen
ftapeliers tot Dordrecht ende Delft,of anders daer
't hen geordonneert fal worden, nemende daer af
weder recepiffe tot haerluyder ontlaftinge.
XVI.

Ende fullen de voornoemde Commifen , ten
langhften binnen veerthien dagen na hare weder-
komfte van eenige tochte, (oock fonder desver-
maentte wefen) ghehouden zijn aenden Raedt
van State over te leveren hare Reeckeninge, met-
te bewyfen daer toe dienende, vande entremife
by hen inde felve tochte gehadt, ende fo dickwils
ftaet als fy des verfocht fullen wefen, op pene van
t'haren koften, met parate executie daer toe ghe-
compelleert te worden naer eyfch vande faecke,
ende voorts in alle occurrentien te houden goede
correfpondentie met Syne Excellentie ende den
Rade van State.

XVII.

Sullen oock alvoorens in eenige adminiftratie
te treden, voor hare handelinge ende bewint, ge-
houden zijn te ftellen goede f ouffifante cautie tot
genoegen vanden voorfz Rade.

Aldus ghearrefteert by de Heeren Generale
Staten der Vereenighde Nederlanden, met voor- !
-gaende advijs van Syne Excellentie, ter Relatie
vanden Raedt van State, den leflen Martij Aiino \
vijfthien h�ndert negen en tnegentigh. Was ge-
paraphe,ert, V. Camminga,^vt< Ter Relatie vanden
Rade van State der felver. G. van Zuykn.

materiale niet weder in Magafijne gekomen zijn.

vin.

Wanneer't Leger ofte eenige Batteryenopge-
broock�n ofvefandert worden, ofuyt eenich be-
g�nft Werck worde ghefcheyden, fullen de voor-
lio�usde Commifen goede opficht nemen, ende
oock den Condu&eurs ende andere Officieren
endeWerckluyden daer toe vermanen ende hou-
den , dat alle Munitien, Inftrumenten ende Mate-
rialen verwrocht ende onvervvrocht weder by een
worden v�rfamelt, ende in Magafijne gebracht.

IX.
� Sullen oock alle gefchoten Kogels by den Sol-
daten ende Soetelaers achterhaelt, gevonden oft
uytgedolven, ten minften pryfe tot profijte van 't
Landt fien inne te koopen, ende dat met kenniil�
ende voorweten vanden Controlleur. Gelijckfy
mede fonder des felfs kenniffe egheen inkoop ful-
len mogen doen van Munitien, Inftrumenten oft
Materialen, daer af hen laft ghegeven fal worden,
iiochte oock betalinge doen van eenige vrachten,
dach-loonen of andere uytgeven tot laftevan't
Lant, hoedanich die fullen mogen zijn.

X.
Sullen oock wel fcherpelijck daer op letten,
dat die Schepen die fy ghebruycken fullen, met
volle laft ende wel geftout, geladen worden, ende
foo haeft die ontladen fullen wefen, weder wor-
den af ghedanckt, ende niet te vergeefs tot koften
op gehouden, doende t'elcken die half ontladene
Schepen in een ilouwen, om 't Lant van onnutte
fcoften al dat doenlick is te ontladen, fonder con-
niventie van yemanden, aen welcke afgedanckte
Schippers gelevert fal worden Atteftatie van ha-
ren dienft by den Commiffaris vande Schepen
daer toe geauthorifeert, omme daer op hare beta-
linge te vervolgen.

XL
Wanneer oock eenige Steden ofte Forten Ver-
overt worden, fullen de voornoemde Commifen
den Contrerolleur affifteren, omme alle Gefchut,
Munitien, Wapenen, Inftrumenten ende Materia-.
len»� in goede bewaerniil� te ftellen, ende daer af
pertinenten Inventaris ende fpecificatie te maken.

XII.
D� voornoemde Commifen en fullen geender-
hande Munitien, Geweer of Inftrumenten ofte
Materialen mogen verkoopen, of aen yemanden
leveren in betalinge, onder wat pretext het oock
�zy, fonder expres confent vande Raedt van State.

8. Inftrudie ende Ordre, voorde Meefters vande Fuyr-WerckeiL b

date denkflen Martij 1599.

alfulcke Materien ghekoft, ende henluyden t:er
handen geftelt te worden.

II.
Welcke materien ende behoeften onder haer-
luyderrecepiffe ontfangen hebbende, fullen met
aller dlligentie de felve Vuyr-wercken hebben te
vorderen ende volbrengen, ende als dieop-ghe-
maeckt zijn, 't felve aen Syne Excellentie ende
den Raedt vatl State verwittigen, over leverende

per-

E Meefters. vande artifici�le Vuyr-werc-
ken, ghelaft zynde omme eenige Vuyr-
ballen, Granaden, Spring-tonnen,Vuyr-
� pylen, Petarden of andere Vuyrwercken
t�e te maecken , fullen terftondt over leveren
-een pertinente endejufte Lyfte vande Materien
ende behoeften die fy daer toe van doene fullen
hebben j-omme die geexamineert zynde, daer nae

-ocr page 183-

* 53 Inftru&ie voor den

�ettinenteliick ende ghetrouwelijck onder haer
Kantin ghefchrifte, wat partyen van wercken fy
eemaeckt hebben, wat materie» daer toe ghegaen
lijn ende hoe veele van elcks onder hen daer van
overeheblevenis; welck overblijffel fytelcken
voegen ende van nieuws ftellen fullen by elcke
Lyite, daer mede fy nieuwe ftoffen tot Vuyrwerc-
ken fullen verfoecken,omme daer op gelet te mo-
gen worden, ibnderhen felvenindefentefoec-
ken, of het Landt in eeniger manieren te defraude-
ren,'op pene van lijf-ftraff�.

Soo haeft als eenige wercken op gemaeckt ful-
len zijn, fullen fy de felve terftont brengen inde.
Kelder daer toe ghedeftineert, gefepareerc zynde
van haer werck-plaetfe, ommealle inconvenien-
ten te verhoeden.

Uil.
Soo wanneer fyluyden ghelail fullen worden
met eenige partyen van Vuyr-wercken hen te be-
neven in 't Leger, op tochten, of in belegerde Ste-
den of Sterckten, fullen hen niette felve ter gede-
figneerder plaetfe ende op beftemder tijdt laten
vinden, daer toe fy hen fullen mogen verfien van
bequame Schepen, met kennifl� vanden Commis
over die Schepen laft hebbende, fonder meer of
grooter Schepen te mogen nemen als fy van doe-
ne hebben, op pene van die felver te betalen.

Sullen voorts geenfehooten met Vuyr-werc-
ken mogen doen dan met behoorlijcke Jafte, ende
dat daer van kennifl� genomen wort by den Con-
trolleur vande Artillerye, by foo verre hy daer by
fal mogen zijn, of anderfins van een bekent Com-
mis of ander Officier: wekker Atteftatien benef-
fens het bewijs vanden laft, fy tot haerluyder ont-
laftinge fullen overleveren terftont nae elcken
tocht, of fo dickwils meer als fy daer toe vermaeiit

354-

fullen zijn, op pene van furceattcie van liaere ga"
gien, ende daer affy niet behoorlijck fullen koir
nen verantwoorden, 't felve fal verhaelt worden
aen hare gagien, ende voorts op lieurluyder Per-
foonen.

VI.

Sullen mede t'efl�ns refponderen van 't Kruyt
't welck fy vande Commifen vande Munitien ghe-
lieht fullen hebben, omme hare, Vu^r-wercken te
fchieten, te weten, mits verklaringfWoende onder
haer hant, ende hoe veel fchooten fy gedaen heb-
ben, ende wat quantiteyt van Kruyt tot elcke
fchoote gegaen is.

VII.

Sullenvoortstoefiendatdie Schepen geladen
met haerluyder Vuyr*wercken, in 'tleylen altijdt
achter de Vloote blyven, ende ftille leggende ach-
ter af van die Vloote alleen leggen,ende oock om-
trent eenige Steden of huyfen zynde, gefepareert
op ftroom blyven, omme geen meerder fcliade te
cauferen, indien eenigh ongeluck (dat Godtver-
hoede) daer over quame.

VIII.

Ende en fullen gheen Knechts of Conducteurs
mogen aennemen tot haren behulp,dan met voor-
gaende laft vanden Raedt van State, ende dat by
den Controlleur vande Artillerye , of anderen
daer toe te laften, kennifl� worde ghenomen van
haer dienft ende dagen die fydaerinnegevaceerc
hebben.

Aldus ghearrefteert by de Heeren Generale
Staten der Ver�enighde Nederlanden, met voor-
gaende advijs van Syne Excellentie, ter Relatie
vanden Raedt van State, den leften Martij Anno
vijfthien hondert negen en tnegentigh. Was ee-
parapheert, v. Camminga^' Ter Relatie vanden
Rade van State der felver. G. van Zuylen.

9. ln�m&ie₉ voor denHrugh-meefler, met fijnen Contrero�eur. In date

den kjlen Martij 1599.

yet aen te hefteden, tekoopen, ofteindach-gel-
den te laten wercken, ofte oock eenige penningen
uyt te keeren, anders als met kennifl� vanden
Contrerolleur hem by geftelt, die van alles notitie
fal houden, omme te dienen tot bewijs van des
Brugh-meefters declaratien ofte reeckeningen die
hy daer af van tijdt tot tijde fal over leveren.

III.
Ende gelaft zynde tegens het optrekken van 't
Leger olte andere tochten,eenigh getafvan Maes-
Schippers tot beleydinge vande voorfz Ponten
ende Schepen te beftellen, fal hy 't felve in aller
diligentie nae komen, aen nemende goede handi-
ge ende ervarene Gefellen verfien met Roers, tot
de minfte gagien dat doenlijck fal wefen, ende die
terbeftemd�r tijdt ende plaetfe gereet hebbende.

i�tt

Ende fal de felve aenneminge ende inrolleringe
doen ter prefentie ende met kennifl� vanden
voorfz Contrerolleur, die daer af oock Regifter
ende Rolle fal houden,ende t'haerluyder vertreck
na� den Leger ofte op die tochten, een dubbelt

L over

j Ie Btuglvmeefter fal de bewaernifle ende
j opficht hebben van die Ponten van't grof
■ Gefchut, midtfgaders van die Schepen,
Aken ende Schuyten van die Scheeps-
brugge, ende van die Zeylen, Kabels, Touwen,
Anckers, Maften, Bakken, Deelen, ende alle an-
dere gereetfehappe ende materialen daer toe die-
nende , ende goede forge dragen dat al 't felve wel
worde onderhouden, daer toe hem by ghevoeght
fuilen worden alfulcke Perfoonen, byionder om-
me de Ponten ende Schepe te oofen ende drooch
te houden als van noode wefen fal.

Ende wanneer eenige der voorfz Ponten ofte
Schepen fullen moeten gherepareert, hermaeckt,
^ ofte vernieuwt worden, ofte oock eenige behoef-
ten aen-ghekoft, fal de Brugh-meefter daer af aen
Syne Excellentie ofte den Rade van State een me-
morie over leveren, omme daer op geordonneert
te worden als men bevinden fal te beliporen: Son-
derdatdie Brugh-meefter vermogen fal van dies

-ocr page 184-

355 PlacateiL,. ₄.Boeck

over fenden aenden Contrerolieur vande Artille*
rycomme aldaer voorts by den felven daeropge-
monilert te worden, ende alfulcke achtinge ghe-
nomen als behooren fal: Sonder dat die Brugh-
meefter vermogen fal yemanden vande aengeno-
mene fonder kenniiTe te licenteren, ofte oock op
die monfteringe andere Perfoonen als daetlijck
dienil doen ende foldye zijn treckende, ende dat
op hare CygeM namen te prefenteren, ofte eenigh
ander bedroef?daer inne te committeren, op arbi-
trale correctie, fonder oock op ghelijcke pene yet
van hare foldye te ghenieten ofte af te houden in
e eniger manieren.

V.
Ende fullen de felve Maes-fchippers gehouden
zijn continuelijck op den dienil te paffen, fonder
hen eenichfins te abfenteren, oockt'elckenals't
van noode fal wefen het Gefchut met fijne equip-
pagie helpen laden ende ontladen fonder weyge-
ringe, op pene van caiTatie fonder geit ofte paf-
poort, ende voorts op arbitrale correctie.
^r VI.

Die Legers fcheydende, ofte wanneer de Brugh-
meeiler anderfins weder naer huys gheboden fal
worden, fal hy terftont naer dat die Ponten ende
Schepen t'haerder Jegh-plaetfe ghebracht fullen
wefen, alle de aen-ghenomene Scheeps-ghefellen
weder afdancken, ende van haren dienil voorts af
betalen, in by wefen ende met kenniiTe van fijnen
Contrerolieur, die elcks afreeckeninge ende beta-
linge pertinentetijck fal aenteyckenen, omme den
Brugh-meeiler op fijne reeckeninge te dienen be-
tieffens der Schippers quitantie.
� Vil.

� Doende benefTens dien terftont alle overgeble-

ij.Tit, �. Deel. 355

vene behoeften ende gereetfekappe wel gehavent
in goede ordre ter bequamer plaetfe opleggen tot
confervatie vande felve, daer af de voornoemde
Brugh - meeiler alfdan t'elcken met den Control,
leur maecken fal een pertinenten Inventaris, ende
van tyde tot tyde daer op verhoogen, alle partyen
die naemaels daer by fullen komen, ende daer af
dubbelt aenden Raedt van State over fenden, om-
me aldaer bewaert te worden.
VIII.

Sal voorts de Brugh - meeiler ten minilen alle
jaerseens, ofte foo dickwils als hy vermaentfal
wefen, gehouden zijn te doen goede reeckeninge
ende bewijs van fijne gheadminiilreerde pennin,
gen, ende mede pertinentelijck te verantwoorden
van alle verbefighde, bedorvene ende achterge-
blevene materialen ende ehereetfehappe, op pene
van die aen hem te verhalen.

IX.

Voorts fal mede die Controlleur in 'tgeene
voorfchreven is, voor foo vee Ie hem aengaet, hem
nae defen reguleren, fonder dat hy, ofte oock de
Brugh-meeiler, fullen mogen leveren eenige par-
thyen van Waren ofte behoeften die Ponten ende
Brugge aengaende, ofte oock part ofte deel daer
inne hebben, dire&elijck noch indirecteiijck, op
verbeurte vande felve, ende voorts op arbitrale
correctie.

Aldus gearreileert by de Heeren Generale Sta-
ten der Vereenighde Nederlanden,met voorgae.ij'-
de advijs van Syne Excellentie, ter Relatie vanden
Raedt van State, den leilen Martij, Anno � � 99,
V. Camminga^¹' Ter Relatie vanden Raede van
State der ielver. G. vanZuylen, \

�

d'ïnflrutlien voor de CommijfarijfenGeneraelvande Leger-Schepen, Wagens en Treek-Paerden, met dOrdtn-
nantien en Lyflen daer toe dienende, fal den Lef er inden naeftvolgendeufefihienden Tytel vinden.

HET TWEEDE DEEL.

t. Inftruitie, IVaer nae de (jeypeidige TroVooflen inde Frontier faden ende

Forten der Vereenighde Provintien hun fullen hellen te reguleren. In date den 20 Martij 15 91.

ende die te rechte te ilellen, daer ende foo't be-
hooren fal, ende voorts tegen den felven te pro-
cederen , ofte doen procederen tot exemplare
ilraffê, ghelijck fulcks tot maintiennement vande
voorfz Placaten, Artijckel-brief ende Ordonnan-
tie , nae vereyfeh van een yegelijcks mifdaét ende
ovftrtredinge bevonden fal worden te behooren.

III.

Geüjck fy oock doen fullen met allen anderen
Delinquanten ende Mifdadigen die hen in handen
lullen worden ghelevert, de welcke fyalle te fa-
men , maer voornamelijck die het leven verbeurt
mogen hebben, in fulcke goede ende feeckere be-
waringe fullen houden, datfe ten allen tyden daer
vooren verantwoorden konnen.

��.

Item , alfoo het dickwils gliebeurt dat eenige
Huyfluyden ende andere Perfoonen vanden plat-
ten Lande in ghebracht, ende in handen vande
Provooften gelevert worden, fullen fy oock ghe-
houden zijn alfulcke mede te ontfangen, ende na

ghelegentheyt wel bewaren, ter rijdt ende wyk^fl

toe

Nden eerilen fullen de Geweldige Pro-
vooilen goede opficht hebbê' op de voor-
fchreve Guarnifoenen, mitfgaders op der
felver actiën, handel ende daet, ende alle behoor-
lijcke forge dragen, dat by den felven die Placaten
ende bevelen vande Heeren Staten Generael, en-
de Raden van State, oock den Artijckei-brief, en-
de andere Jfcs.rijghs-Ordonnantien, die tot onder»
houdinge van allen goeden Krijghs-difeipline,
ende om wech te nemen alle foulen,exceilen ende
ongeregeltheden des Krijghs-volcks aireede ghe-
maeckt zijn, ende noch uytgegeven fullen wor-
den, onverbreeckelijck nae inhouden der felver,
nae-gekomen ende achtervolght mogen worden,

Ende foo verre fyyemandt mochten bevinden
de voorfz Placaten, Artijckel-brief, ende Krijgs-
Ordonnaiitie overtreden, te buyten gegaen, ofte
eenige andere mefufen bedreven te hebben, fullen
fy fchuldigh ende ghehouden zijn de felve in ap-
prehenlje te nemen,onyertreckelijck te beklagen,

w***

>-_----■

-ocr page 185-

Inftru�Hen voor defl Provooft Generael.

357

toe dat fy vanden geenigen dien des behoort, be-
hoodijckenontilagenfullenzijn. .

Fnde dewyle de ervarentheyt geleert heeft,dat
alfulcke ende diergelijcke Perfoonen by den Pro-
vooften ende andere Sepiers, ter caufe van der
Gevangens koften hier te voorens feergroote-
liicks eneexa&oneert zijn gheweeft, veroorfaec-
kende dickwils der ielver uyterlijcke bederflenif-
fe, ende dat fy ten laetftenvergaen moeten Soo
worden de voorfz Geweldige Provooften be aft,
lat fv hen voor't fluyten ende ontfluyten fullen
i_aren genoegen met een Daelder van dertich ftuy-
vers ende met twaelfftuy vers 's daeghs voor de
mondt-koften van elcken Perfoon, daervoorfy
oock ghehouden fullen zijn defelve redelijckte
traderen, alles achtervolgende den teneur ende
inhouden vanden derden Artijckel vanhetPla-
caet fanden negen en twintichftenAprilis 1589.
daer van zynde, ende hen ter handen gheftelt, of
noch te (tellen. Ende of yemant begeerde meer te
verteeren, ende boven die ordinarife portie ghe-
rracteert te zij η, fullen fy fulcks t'haren verfoeck
onbegrepen mogen doen: Mits dat die Gevange-
nen 't voorfz furplus boven de twaelf ftuyvers ge-
houden fullen zijn te voldoen, met ghereede pen-
ningen , alfoo men niet en verftaet dat fy voor 't
geene boven de twaelf ftuyvers by den Provoo-
ften ghepretendeert, in gevanckeniil� fullen mo-
gen opgehouden worden.

Ende foo vele aengaet den Gevangenen die op

den hals ghevangen fitten, fullen de Provooften
voor der felver koften alleenlijck ghenieten fes
ftuyvers 's daeghs. .>'. *

VII.

Des wort verftaen dat de Geweldigen Provoo-
ften niet ghehouden fullen zijn , eenige andere
Krijghs - Officieren uyt faeeke vande ghevangen-
koften voorfz, in't minfte daer van uyt te reycken
eenich part ofte deel, (ghelijck 't felve op eenige
oorden ende plaetfen eertijts abufivelick ingebro-
ken is) maer wort hen boven dien fulck uytreyc~
ken wel exprei��lijck verboden op haren eedt.
VIII.

Ten laetften fullen de yoorfchreve Geweldi-
gen Provooften fchuldich ende ghehouden zijn,
hen te reguleren, gehoorfamen, ende nae uy terfte
vermogen nae te komen, al 't geene hen by de
Heeren Generale Staten, of Raden van State be-
volen fal worden: Midtfgaders der felver autho-
riteyt, recht ende hoogheyt te helpen bewaren,
van allen occurrentien, in faecken daer aen den
Lande gelegen mach zijn , met ons te houden alle
goede correfpondentie -.Ende voorts alles te doen
dat tot de goede ende oprechte Geweldige Pro-
vooften ende getrouwe Officieren ende Dienaren
vande Generaliteyt fchuldigh zijn, ende behoo-
rentedoen.

Aldus ghedaen ende gearrefteert in 's Graven-
Hage, den twintichften Martij 1591. Ende is defe
voor origineel uytgegevem Ter Ordonnantie van
den Rade van State.

2. Ordre voorden Tro�oofl (jenerael vanden Leger. In date den \6Ju~

gufli i6zi, 7 Mey i6ji ,efito i6}x,en njuliji6)7.

ende heur by den Geweldigen Generael ter han-
den gheftelt.

III.
, Ende of eenige Provooften onwilligh waren den
voornoemden Geweldigen Generael goede reec-
keninge te doen, Soo laft Syne 1 Hoogheyt die van
den Rrijghs - Rade, de felve Provooften met be-
dwangh van Juftitie daer toe te houden, ende te
conftringeren dadelijck ende fonder eenich dilay.

IIII.

Verftaet niet te min dat de principale Soetel-
plaetfe van 't Quartier daer den Provooft Gene-
rael fal wefen, fal ftaen onder 't gebiet vanden Iel-
ven Provooft Generael, fonder yemandts contra-
dictie.

V - .

Noopende'tHutte-gelt, verftaet Sijn ι Hoog*
heyt dat 't felve alleenlijck fal ontfangen worden
by den Provooft Generael, ofte by den genen die
hy daer toe fal committeren. Ordonnerende alle
Soetelaers, Kramers ende andere Neeringe doen-
de inden Leger, foo wel die in dienft onder de Re-
gimenten zijn, als daer buyten, van wat Natie die
mogen wefen, alle Weecke aenden Provooft Ge-
nerael te betalen drie ftuyvers van 't Hutte - gek,
daer van hy Provooft alle Weecke oock reecke-
ninge fal hebben te doen, ten overftaen van den
Advocaet Fifcael yande Generaliteyt, in handen

Ζ ij van

} Yn 1 Hoogheyt ordonneert mits defen wel
1 exprei��lijck alle Geweldige Provooften
«j particulier, foo vande Cavailleryc, indien
eenige mocht wefen, vande Admiralitey t, vande
Engelfchen, Francoyfen, Duytfchen, Schotten,
als vande Inlantfche Regiment�" van Hollant_?Zee-
lant,Vneflandt, Utrechtende andere Provinci�n:
Midtfgaders vande Artillerye, Vivres, Guarde,
ende alle andere Provooften vanden Leger, tere-
fpecleren en te affifteren den Provooft Generael,
eicks in fijn Quartier, op dat 't Regiment met een
gebeurlijcke ordre mach uvtgevoert werden.

IL
Ende op dat onder de felve geen difputen ghe-
maeckt en werden om de profijten, Ordonneert
ende verftaet de felve, datelcke Geweldige Pro-
vooft in heur Regimenten ofte Quartieren, fullen
heffen ende ontfangen de gerechtigheyt ende het
fet-gelt van allerhande Wynen, Bieren, Slachten
ende Eedt-waren, daer af van outs gerechtigheyt
ofte fet-geltbetaelt wort, ende daer af behouden
de een helft: maer voor de weder-helft fullen fy
moeten verantwoorden aenden Provooft Gene-
rael , by goede oprechte reeckeninge daer van te
doen. Ende fullen in't fetten volgen,ende doen
onderhouden den taux by den Prefident Vande
julti�e,ende den Generael vande Vivres gemaecl

-ocr page 186-

Placaten-j. 4. Boeck. 15vTit. %. Deel»

3^0

359

om mogen afvordereii vande Bieren die in hae_rerefpeclive quartieren fullen worden geileten.

VII. ,

Van gelijcken fullen alle Soetelaers ofte Schip,
pers die eenige Wynen met Schepen fullen inden
Leger brengen, gelijck oock alle de geene die niet
Schuyten ofte Wagens Wynen ofte Bieren inden
Leger fullen voeren, in 't inkomen vanden Leger
het fette-gelt der felver aenden Provooft Gene,
rael hebben te betalen, ofte aenden geenen die hy
daer toe inde refpective quartieren fal committe-
ren, ofte tenminften daer van verfeeckeringe te
doen�. Welverilaende dat byaldienfy eenige der
felver moeilen wederom voeren,dat ��\ Provooft
Generael, ofte fijn Gemachtighde, heur terftont
ende fonder vertreck fullen reftitueren 't geenefy

van den Fourier van Sijn � Hoogheyt, ende de-twee
derden-deelen daer van aen hem refponderen,
omme ghediftribueert te werden tot behoeve van
de fiecke ende arme gequetfte Soldaten, in't ftuck
vande Juftitie, ende andere diergelijcke extraordi-
narife onkoften. Ordonnerende Sijn � Hoogheyt
mits dëfen wel expreflelijck, foo aenden Generael
als aen allen particuliere Quartier-meefteren, ook
aen allen anderen particulieren Provooften, hun
met het voorfz Hütte-gelt hier nae niet meer te
bemoeyen, ofte 't felve naer hun te trecken, maer
ter contrarie"den Provooft Generael inden ont-
fangh van 't voorfz Hutte-gelt te doen alle hulp
encté aflïïtentie, op pene van indignatie, ende ar-
bitrale corredie. Laftende die vanden Krijghs-
Rade, den onwilligen Soetelaers, Kramers, ende
andere, met Juftitie tot onderhoudt van delen te

bedwingen. Ordonneert mede allen Soetelaers, ; ontfangen hebben over de ftucken die wederom
éiïdc Herbergiers vanden Leger, die in geen dienft j ghevoert worden. Ende fal den Provooft Gene,
en zijn onder de Regimenten, hun achter de felve | rael voor d'een helft van alfulcke Bieren ende
niet te onthouden, maer op de generale Soetel- Wynen moeten verantwoorden aende particuli_e.
plactfe fich te begeven, op pene dat hare Hutten | re Geweldige Provooften, in wiens quartieren die
by den Provooft Generael tot prijs gemaecktful- ! gheconfumeert worden, voor de moey ten van't
len worden. - ! ietten daer af fy dan niet en fullen mogen eyilcheu

VI nochte nemen.

Ende op dat de gherechtigheyt vande Bieren
met beter ordre mach ghegeven worden, Ordon-
neert ende beveelt Sijn � Hoogheyt mits defen, dat
de Schippers ende Soetelaers die met Bieren in
den Leger fullen komen ende arriveren, in confor-
miteyt van 2 voorige Aaien, Ordonnantien ende Refo-
lutien van date den f evenden Augufiifeflhienhondert
thien, den [es en twtntighflen Augufli ende den acht ten-
den November [efihienhondert veerthien, ghehouden
lullen zijn aen den Provooft Generael, ofte des
felfs Gemachtighde, te betalen twee ftuyvers van
ydere Tonne Biers, ofte ten minften hem daer van
verfeeckeringe te doen. Ende fal den voornoem-
den Provooft hun gehouden zijn te reftitueren de
tweeftuy vers van elcke tonne Biers die fy te rug-
ge mochten komen te voeren , ende in den Leger
niet ghèfleteh en worden. Ende fullen de Schip-
pers den Soetelaers ende Vivandiérs de twee ftuy-
vérs wederom afvorderen, ende aen hem doen be-
talen van ydere verkochte Tonne: welcke Soete-
laers hen gehouden fullen zijn de fel veprompte-
lijck te reftitueren. Ende in cas van weygeringe
fal den voornoemden Provooft hun daer toe con-
ftringeren. Sullen vorder de Soetelaers van elcke
Tonne inde refpecrive Quartieren aende particu-
liere Provooften noch betalen een ftuyver van
yeder Tonne, in voegen dat alfoo over het fette-
gelt niet meer als. drie ftuyvers van yedere Tonne
te famen fal worden ontfangen. Ende de particu-
liere Provooften fullen haer ghedeelte, te weten,
een halve¹ ftuyver den Provooft Generael weder-

^ Ordonnerende Sijn � Hoogheyt allen Schippers,
Soetelaers, als oock de Provooft Generael, en-
de allen particulieren Provooften, hun hier naer
te reguleren, omme alle vordere difputen voor te
komen.

IX.

Ordonneert voorts den Provooft Generael, op
alle nacht-rumoeren inde Soetel-plaetfen wel toe
te doen fien, ende t'elcken in 't begin vanden Le-
ger defe Ordre te doen publiceren ende uytroe-
pen, ende Copien daer af te gheven aen alle de an-
dere Geweldige Provooften, dien Sijn � Hoogheyt
alles ende elcks befonder, expreflelijck gliébiedt
heur hier nae te reguleren.

Ordonneert hier beneffens den Quartier-mee�
fters, foo Generale als particuliere/hun met de
Articulén van defe Ordonnantie niet te be-
moeyen.

Aldus ghedaenby Sijn � Hoogheyt in 's Graven-
Hage, den eerften Juli) fefthien-hondert fev'en en
dertigh. Ende was onderteeckent, 3 f. Hettryè
Naffau. Lager ftondt, Ter Ordonnantie van Sijn
� Hoogheyt. Ende gecontrafigneert, 3C. Huygtns.
Hebbende in fpatie op ghedruckt het Cachet van
Sijn 1 Hoogheyt'm rooden Wailcjie, overdecktmet
een Ruyte Van wit Papier.

i. Dé' voorige Ordres/eggen Sijn Exceil.

2, Anno 16j 1 foo ge fielt. De voorgaende Ordrefeyt: in eonformiteyt van Sijn Exceil. Acleende Ordonnantie

, van date den fevenden Augiifti 1610. ende de Refolutie vande Ed: Mog: Heeren Raden van State

van date den fes en twintichften Augufti 1614. daer op gevolgt, ende mede volgende Sijn Exceil.

Acte van date den achthienden November desfelven Jaers fefthien-hondert veerthien, ghehouden

fullen zijn, fëfc.

yd'Ordre vandenJ are i6%l. was onderteeckent,��^�^'�^�^. Ende gecontrafigneertly I. luniu's.

HET

-ocr page 187-

Inftrudien voor de Zoetelaers; j $%

HET DEK DE DEEL.

Placaet, beroerende den toevoer vandeTroyiande in 't Legervan Syne

Excellentie. In date den %6 Augufii 1586.

l6\

Pafpoort da�*r toe dienende, vande Generael van
de Vivres, liberlijck ende vryelijck met de felve
fal mogen pafl�ren ende repaiTeren, fonder dat
hem aen fijn Perfoon, Victualie, Waren ofKoop-
manfchappen, gedaen fal worden eenich beletfel,
hinder ofempeichement, om eenige Rechten vait
Impoi�en, Thollen ofte paifeer-gelt, of anderfins
gheprocedeert fal worden tegens fijn Perfoon,
Waren , Koopmanfchappen , Peerden , Wa-
gens, Karrenende Schepen, by arreft ofte execu-
tie, om wettelijcke ofte andere fchulden, gheduy-
rende den tijdt hy den voorfz Leger frequenteren
fal. Ordonneren ende beveelen daer omme allen
Officieren, Jufticieren dien 't eenighfins aeneaen
mach, hem nae den inhouden van defen, ende de
believen van fijn voorfz Excell. te reguleren, ende
den geenen die eenige vande voorfz Waren ofte
Koopmanfchappen naer 't voorfz Leger brengen
fal, te doen accommoderen van Peerden, Wagens
ende Schepen, voortaen allen anderen tot rede-
lijcken pryfe, fonder van des te doene blyven in
gebreecke, op pene van allen 't gunt iyluyden des
voorfz Hooge Overigheyts thoorn duchtende
zijn, ende daer jegens verbeuren mogen. Gege-
ven inden Hage,onder 't Zegel van Juftit�e hier op
ghedruckt in lorme van Placate, den fes en twin-
tighften Augufti 1586.

AURITIUS ghebooren Prince van
Orangi�mGrave van NaiTau,&c. den eer-
ften gefwooren Expl�i&eur vanden Ho-
ve van Hollandt hier op verfocht, Saluyt. Alfoo
d'Excell. vanden Grave van Leycefter, Baender-
Heere van.Denbigh, ende Lieutenant van haere
Majefteyt van Engelandt , ende Gouverneur Ge-
nerael over de Vereenighde Nederlandtfche Pro-
vintien, noodigh bevonden heeft, tot befchermin-
ge der felver een Leger te Velde te brengen, om
den Vyandt het hooft te bieden. Ende op dat de
felve te bequamer van alderhande noothjckhe-
den mochte voorfien, ende eenen yegelijcken des
te eer daer van onderrecht ende veradverteert
worde. S O O 1S Τ, dat wy u committeren
mits defen,dat ghy terftont ende fonder vertreck,
navolgende de goede geliefte ende bevel van fijne
voorfz Excellentie, u tranfporteren alomme bin-
nen de Steden ende plaetfen vanden Lande ende
Graef��lijckheyt van Hollandt, Zeelandt ende
Vrieflandt, daer men gewoonlijck is uytroepinge
ende publicatie te doen , ende aldaer naer voor-
gaende Klock-geilagh van wegen de Hooge Ov�-
righeyt verkundight ende publiceert, dat een ye-
gelijck die fal begeeren, tot noot ende onderhout
des voorfz Legers, toe te voeren eenige Waren,
Koopmanfchappen, midts hebbende behoorlijck

Ordonnancien, voor de Soetelaers 't Leger volgende. In date den twe-

Jen Maert i6}z,eni Juli) 1637.

iLfoo dagelijcks bevonden wert, dat in
1 het Leger, foo marcherende als logeren-
' de, velerhande confufie ende andere in-
convenienten komen te ontitaen, uyt de
groote menichte van Vivandiers ofte Soetelaers
die het felve plegen te voleen, ende de merckelijc-
ke defordre die onder hunluy den wert gepleecht.
S O O 1S Τ, dat Sijn 1 Hoogheyt om al het felve
van nu voortaen, foo veel mogelijck, voor te ko-
men ende te beletten, goetende noodich gevon-
den h��ft, daer inne te voorfien ende dilponeren
inder maniere als volcht.

I.
Eerflelijcken wil ende ordonneert Sijn 1 Hoog-
beyt, dat voortaen yeder Compagnie Colonnelle
niet meer Soetelaers en fal mogen hebben als ten
hoochften drie , ende yeder een vande andere
Compagnien ten hoochften twee.

Π.
Dat de voornoemde Soetelaers fich ten felven
eynde fullen hebben te doen verfien met expreil�
Aden vande refpeftive Colonnels, fonder fich
by ghebreecke vande felve te vervorderen eenich
Regiment te volgen,of daer by te logeren,op pey-
ne van confifcatie van haere goederen, ende daer
en boven van arbitrale ende exemplare corre&ie.

III.

Dat de voornoemde Soetelaers van foodanige

Adlen verfien zynde, fullen hebben te logeren
yeder een achter haere Compagnie, in foodanige
fbrme ende diftantie als hun fal werden aengewe-
fen door den Quartier-meeiter van 't Regiment.

IIII.

Dat fyluyden, om niet te behoeven eenigh Hoy
of Stroy te gebruycken tot deckfel van hare Hut-
ten of Winckels , daer uyt eenich ongeval van
brantindeQuartieren moge ontftaen, gehouden
fullen wefen ten felven eynde geftadelijck verfien
te zijn van goede ende bequame Zeyl-doecken.

Dat wanneer het L�ger fal komen op te breken
ende te marcheren, het zy te Water oft te Lande,
iyluyden fullen ghehouden wefen te volgen, fon~
der eenige foorte van excufe.

VI.

Selfs oock particulierlijcken te volgen haere
voornoemde Compagnien, in gevalle de felve er-
gens henen werden gecommandeert.

VIL

Eyntelijck dat yeder een vande voornoemde
Soetelaers gehouden fal wefen verfien te zijn met
eenen goeden ende wel ingefpannen Wagen ofte
Karre ^bequaem zynde om foodanige Waren te
voeren als noodigh wefen fal.

Alle welcke Poindten ende Articulen Sijn
Ζ �j ι Hoog-

-ocr page 188-

��

PlacatetUi 4»Boeck. i5.Tit. 4.Deel. ^

Β 63

by hare Acte, foo voornoemt is, fpecialijck gead,
mitteert ende gheauthoriieert zynde. Gedaen in
's Graven-Hage, den eerden Julij feitien-hondert
feveh en dertich. Ende was geteeckent, F, Hem*
deNaffau. Onder ftondt, Ter Ordonnantie van
Sijn 1 Hoogheyt. Geteeckent, C. Huygens. Op het
fpatium ghedruckt het Cachet van Sijn ι Hoogheyt
in rooden Waifche. , ,

1 Hoogheyt verftaet ende beveelt dat veortaen pun-
auelyck fullen werden gheobferveert ende naer-
gekomen. Lattende derhalven in't befonder alle
Col�nnels fich naer den inhouden der felver te
reguleren, fonderconniventie, ende particulier-
lijckenfondereenichfins te gedoogd dateenigh
Soetelaer fich vervordere haere Regimenten te
volgen,ofte daer by te logeren, anders als daer toe

In d'Ordonnantie vandenJ are 163 x.flaet inflaetfe van Hoogheyt, Excell.

HET VIERDE DE EL.

De goetwitlige Lefer gelieve hier op nae tefien de Articul-Brieven vanden Oorloge ter Zee,fiaenJe hier loven i_nden negenden TytelColum. 187. en 199. en vervolgensgedruckt.

ι. Inftruc~Ue, voor de Capiteynen te Water dienende, h date den τ η Apr\\
1619.

donneert fal worden, foo wel te Water als te
Lande, op lijf-ilraf��.

IIII.
Sullen mede alle ende yeder Capiteynen daet
toe verordonneert zynde , alle Koopvaerders
Schepen defer ge�nieerde Landen, gehouden zijn
eenpaer�jck te con voyeren, fonder eenige gunfle
ofte faveur te dragen, van wat Provintien, Quar-
tieren, Steden, Vlecken, ofte particuliere Perfoo-
hen de felve foude mogen wefen, ofte oock de
voornoemde Schippers, Kooplieden ofte Sche-
pen� eenige verhinderingetedoen in geenderleye
manieren, direftelijck oite indirectelijck, op pene
van aen lijf ende goet geftraft te worden, ten ware
bevonden werde, dat de felve Schippers, Koop-
luyden ofte Schepen wilden handelen met des ge-
meene Lants Vyanden, ofte anderfints, op verbo-
den plaetfenjegens.de vvelcke de felve Capitey-
nen ende Scheeps-volck hen fullen hebben te dra-
gen gelijekals jegens Vyanden.

*'.....' v.

Sullen geene Capiteynen vermogen hare Sche-
pen ho�ger te timmeren, ofte eenigh wint-vangh I
daer op te maecken, maer de felve te laten blyvcn, j
ghelijckdie hun van wegen den Raedt fullen zijn
gelevert, op pene van contrarie doende te verbeu-
ren de fomme van hondert gulden tot profijte
vande gemeene laecke, ende dat boven dien 't fel-
ve Schip, t'fijnen koften wederom vertimmert, !
ende inden eerften ilaet gebracht fal werden.

VI.

Sullen geene Scheeps-Capiteynen vermogen, I
yemandtvanhaerScheeps-volck ofte Soldaten
onder haer gebiet ftaende, af te dancken, ofte van
haren dienft te ontflaen, nochte oock yemandt in
dienile aen te nemen, ten zy met voorweten, be-
lieven ende confent vanden Admirael, Raden ter
Admiraliteyt , ofte haer refpective Commiifari-
fen, ten ware de noot anders vereyfcht, maer ye-
mant eenich confent verkregen hebbende, fullen
de Capiteynen gehouden zijn der felver Pafpooit
ofte afreeckeninge op de felve A&e van confent
tedoenilellen.

VII.

De Capiteynen fullen mede niet vermogen, ee-

. " nige

Lfoo allen Capiteynen, Lieutenanten,
I ende Schippers bevolen is, het opperile
ghebiedt vande Schepen ende Scheeps-
volck daer elck refpective op gheftelt is,
mitfgaders alle 't geene dat binnen Scheeps-boort
is, lullen gehouden wefen goede forge te draeen,
ende behoorelijcke toeficht te nemen, dat alle de
Articulen inden Articul-brief begrepen, wel ende
getrouwelijck werden achtervolght ende onder-
houden , de overtreders der felver metter daet ge-
itraft naer behooren _T end� voorts in allen hen te
quyten als alle goede Capiteynen, Lieutenanten
ende Schipperen te Water fchuidigh ende gehou-
den zijn te doen.

II.

De(felve Capiteynen, ende een yegelijck van
hen, 't zy alleen ofte meer van henluyden befon-
der, fullen oock ghehouden zijn, foo wanneer fy-
luyden geordonneert fullen wefen t'feyl te gaen,
ofte met Vloote Schepen hen op eenige entre-
prinfe te Lande ofte Water begeven, te obedieren
ende onderdanich te zijn den Admiraels, Vice-
Admiraels ofte Commandeurs vande Vloote daer
onder fyluyden fullen zijn befcheyden: Ende foo
wanneer den tijdt fulcks lyden fal, hem alle mor-
gens te komen groeten ende falueren , om vande
felve fijne meyninge ende geliefte te verftaen.

III.

Geene Capiteynen ofte Schepen van Oorloge
en fullen vande Vloote ofte heure Compagnie
metten Schepen,noch metten ly ve,mogen fchey-
den, loopen ofte vertrecken, dan met confent van
den Admirael, de Gecommitteerde vande Admi-
raliteyt, ofte Vice - Admirael vande Compagnie,
ooek niet verder ende tot geen ander plaetfe, dan
daer fy by de felve fullen worden gheordonneert,
ende lullen itadigh onder malkanderen ende met
heurluyder Admirael ende Vice-Admirael goe-
de correfpondentie houden, Midtfgaders ghehou-
den zijn, tot allen tyden nae den beveele ende or-
donnantie der felver , alsmede vande Gecommit-
teerde vande Admiraliteyt gereet te zijn ,fkm hen
te laten vinden op alle Entreprinfen, Tochten
ende Wachten, daer henluyder als vooren gheor-

-ocr page 189-

Inftru&ie voor de Capiteynen te Water�

� 66

lÜ

ben uyt te deden, ende forge te dragen, dat de
fehe by een yder als voorfz verantwoórt werden,
op peyne van arbitralijck gecorrigeert.ende felver
te fullen betalen, alle 't geene vermift ofte qualijc-
ken geadminiftreert fal zijn.

De Capiteynen en fullen niet lichtveerdichlijck
eenigè Eer-fchoten doen fchieten, ende fullen de
Schryvers gehouden zijn notitie te houden,waer-
om, ende wanneer de Capiteyn eenige Eer-fcho-
ten heeft laten doen,om in't vifiteren ende exami-
neren van haer Regifter by de Heeren Raden ter
Admiraliteyt gelet te worden nae behooren.

XI.
Ende alfoo den dienft vanden Lande daer aen
ten hooghften gelegen is, dat de Schryvers altoos
t'Scheep zijn, omme alle 't geen daer voor vallen
mochte,volgens haer lnftrudtié,aen te teyckenen,
foó en fullen de Capiteynen niet vermogen de
felve vanden Schepe te ftieren, ofte eenige verlof
te geven om aen Lant te blyven, op pene van arbi-
tralijck daer over gecorrigeert te worden.

XII.

Ende fullen de Capiteyns den Schrijver daer toe
houden, dat hy alle Maenden den Artijckel-brief
tenaenhoorenvan alle de Matroofen lefe, ende
daer van pertinente notitie houde.

Aldus ghedaen ende gearrefteert inden Hage,
denxxvij. Aprilis 1629. A. -van Zuyllenvan Nye-
velt, "■ Ter Ordonnantie vande Hooge ende Mo-
gende Heeren Staten Generael der Vereenichdè
Nederlanden. Comeiis Mujch.

~~■ I : . 1 ' "~~i ��' ii ' ~~'' ......... U' '|~~ � ~~�...'~~ � ~~t. 'i~~iii'ii il «�.�� , -'

niae van haer onder-hebbende Officieren ofte Ma-
troofen in 't feyl gaen, aen Landt te laten, fonder
expres confent vanden Raedt nochte oock uyt
der Zee komende buyten fijn Schip, of felfs, ofte
vemandtvan fijn onder-hebbende Volck te laten
eaen voor ende al eer hy met fijn Volck gemon-
lert fal zijn, ten ware dat den noot ende ghele-
centheyt verevfchte.dat den Capiteyn den Raedt
Soodich te fpreecken hadde, in wekken ghevalle
hv mede ordre Hellen fal, dat al Ie fijn Volck bin-
nen den Schepe blyven fal,op pene dat de Abfen-
ten noch in foldye, noch in koft-penningen, voor
den tijdt dat de reyfe heeft geduyrt, goetgedaen
lullen worden.

Sullen mede alle Capiteynen uyt der Zee op-
komende , voor de Zee-gaten moeten blyven lig-
gen van Mey af tot Odober toe, fonder met hare
Schepen vorder op te kommen, voor dat fy daer
toe vanden Raet gelaft fullen zijn: ende fullen tot
dien eynde ghehouden zijn t'Schepe te blyven,
ende alleen door yemandt van het Volck haere
komfteden Raedt veradverteren , omme nader
ordre van dien te bekomen, op pene van arbitrale
correftie.

IX.

Item, fal den Capiteyn moeten verantwoorden
van alle Scheeps-gereetfchappen efi Ammunitie
van Oorloge, tot wekken eynde alle de Scheeps-
behoeften, by den Equipagie-meefters aende Ca-
piteynen gelevert, ende onder des felfs Recepiflè
behandignt fullen worden, die de felve weder 'aen
fijne refpeftive Officieren yeder in 't fijne fal heb-

,,,i, U '. , iï'JÜV,

Placaet vande Staten van Hollandt.

%, Ordonnantie, op 't leggen, timmeren, endefchoon maecken vande Sc,

pen op Je Hellevoetfihe Sluys. In date den 1 Augufii 1637. � \ _�:

E Gecommitteerde Raden vande Staten
van Hollandt ende Weft-Vrieflant, ken-
niffe gekregen hebbende dat de Sluys op
Hellevoete, Culck, ende de wereken af-
daer, feer werden geincommodeert, door het on-
ordentelijck leggen vande Schepen van Oorloge,
ende andere Schepen voor de Speuye vande
voorfz Sluys, inder voegen, dat dickwils in een
eeheele Maent de voorfz Speuye niet en kan wer-
den ghewonnen, tot groot intereft vande Haven,
Culck,ende voorfz Wercken aldaer. SOO IST,
dat hare Ed. Mo. daer inne willende voorfien, ge-
ordonneert ende geftatueert hebben, ordonneren
ende ftatueren mits defen,dat voortaen gene Oor-
logh ofte andere Schepen fullen vermogen te leg-
gen, Timmeren van buyten voor de Speuye Deu-
ren, maer fullen de felve moeten deur-fchieten
achter het Heeren Huys, ter plaetfe daer hare Ed.
Mo. Commijs aldaer hen wyfen fal, ende daer het
felve bequamelijck«kan ghedaen worden, fonder
hetloopen vande Speuye te verhinderen : Ende
lo het foude mogen gebeuren,dat eenige Schepen
van Oorloge ofte andere, van buyten dicht voor

de Speuye voor inde Haven fouden mogen bly-
ven leggen,ende foo weynigh van Volck voorfien
waren, dat fy haere Schepen binnen inde Culcfe
niet en fouden Jkonnen halen, ofte de Schepen be-
quamelijck verleggen, fo wert den voornoemden
Commijs gheauthorifeert de voorfz Schepen te
doen verleggen tot kofte vande Capiteynen ofte
Schippers vande voorfz Schepen , die voor de
voorfz koften door den Officier vanden Lande
van Voorne pararelijcken fullen mogen werden
geèxecuteert. Ende foo yemandt in defen eenige
inobedientieghebruyekt, ende weygerigh ware
defe ordre nae te komen, fal voorde eerfte reyfe
verbeuren een boete van xxv. ponden te xl. groo-
ten 't pont, voor de tweede reyfe vijftien gehjeke
ponden, ende voor de derde reyfe hondert pon-
den, ende voorts arbitralicken geftraft werden tot
difcretie van Leen-mannen vanden voorfz Lande,
t'appliceren de voorfz boeten d'een helft voor
den Officier die de executie doen fal,ende d'ander
helft voor den Armen. Gedaen inden Hage den
eerften Augufti 1637. Ter Ordonnantie Vande
Gecommitteerde Radeö, C. vander Wolf'.

f li'.

HET

-ocr page 190-

Piacatenj.il 4.Boeck. i5.Tit. 5.Deel.

HET VYFDEJ3EEL.

3*7

Particuliere InflruBie,u>aer naer henfullen hebben te reguleren de Schry.

vers op 's Landts Schepen van Oorloge, hoven 't geene. fyluy den nefens andere Scheeps-Officieren, enJ_egemeene Bootfgefellen, volgende den generalen Artijckel-briefgehoud� zijn. In date den %j April \6_X%

j Schryvers by defen ghelail, goede toe.i�cht te ne-
' men, dat niemandt op hunne refpedtive Schepen
meer fehulden en maecke, als een Maent iijndcr
foldye fal komen te monteren , ofte in cas van
merckelijcke ten achteren te wefen, aen hetLant
ten uyterilen twee Maenden.

V11.
De Schryvers fullen oock in alle getrouwigheyt
by Inventaris aenteyekenen, alle het geene die te
komen ilerven Matroofen,ofte oock de verloope-
nen by haer aflij vigheyt, ofte ten tyde hares ver.
loops binnen den Schepe nalaten iullen, omme
met kenniiTe vanden Capiteyn ende Scheeps-Of-
ficieren voor de Mail in 'topenbaer verkocht aen
den meeft daer voor biedende, der geilorvene ten
profijte van hare Erfgenamen, ende der verloo.
pene ten profijte van het gemeene Lant, daer van
de Schryvers goede reeckeninge fullen houden,
ende tot vermanen vanden Rade over leveren.

vin.

Op dat de Schryvers het geene voorfz is te be-
ter ende fekerder mogen na komen, fullen �y con-
tinu�lijcken maecken t'Scheep te wefen, fonder
fich daer van om eertiger oorfaecke te abfenteren,
alwaer't oock dat haer den Capiteyn fulex ordon-
neerden te doen, op verbeurte van twee Maenden
gagie voor de eerfie reyfe, en voor de tweede rey-
f� boven dien arbitralijck gecorrigeert te werden.

IX.

De Schryvers fullen gehouden zijn alle Maen-
den te Scheep den Artijckels-brief de Matroofen
voor te lefen, op pene van niet te ontfangen fijn
Maentelijcke foldye, Wanneer hy niet bewijiliiem
in 't lefen alle Maenden gequeten heeft.

Aldus ghedaen ende gearreileert inden Hage,
den fe.v�n en twintighilenAprilis 16x9. a. va
Zuyllertvan Nyevelt ,"� Ter Ordonnantie vande
Hooge ende Mogende Heeren Staten Generael
der Vercenighde Nederlanden. Cornelis Mufch,

E E D T.

ICkgheloove ende/weere de Gecommitteerde Rak*
ter Admiraliteyt, alhier refiderende, hoven den Eek
hy my ghedaen op de gen er alen Artijckelbrief, onk
defe particuliere lnjlruiliepuncluelijck te achtervolgen.
fonder daer in eenige maniere ofte wijeken, direclel�jck
ofte indirellelijck, om eenige giften ,gaven, eygen het,
ofte faveur vanyemanden, maer my hier inne te qityiei�
als een vroom ende trouw Schry ver voor het hefle �9β
het ghemeene Vader landt, toeflaetende behoort tedoen,
Soo waerlijck helpe my Godt Almachtigh. �

Aldus ghearreiteert in 's Graven-Hage, opten
feven-en-twintighilen Apr� feilhien-honden
negen en twintigh. A. van Zuyllen van Nyevelt>^wTer Ordonnantie vande Hooge ende Mogende
H�*eren Staten Generael der Vereenighde Neder-
landen. Cornelis Mufch.

%. In-

lErflelijck Tullen de Schry vers op des
jLants Schepen van Oorloge, goet perti-
^^^^ nent Regiiler houden van alle het geene
van dage tot dage, binnen yeder Schip ghefchiet,
den dienil van het Lande raeckende, ende fpecia-
hjck�ri waerom ende wanneer de Capiteyn eeni-
ge Eerfchoten heeft laten fchieten, omme die tot
vermanen vanden Raedt over te leveren, omme
^aer op gelet te worden naer behooren. Ende in-
gevalle fy geen pertinent Regiiler daer van, ende
vorders van't geen ib binnen alsbuyten den Sche-
pe pail�ert, bevonden werden ghenouden te heb-
ben ,Tullen daer over arbitralijck na gelegentheyt
van faecken werden geilraft.

II.
Sullen oock gehouden zijn, yeder te maecken
twee rollen van 't Volck op het Schip, daer op fy
als Schry vers fullen dienen, ende de eene nef��ns
hunnen Capiteyn by haer Schryvers onderte�c-
kent, met den dach vanden eeriten Monileringe
aenden Raedt over te leveren, ende de ander by
hem houden.
_# ; _IIL

paer beneffens oock te maecken een Regiiler,
waer in fy fullen gehouden zijn, wel ende getrou-
w�lijckaente teeckenen den dach wanneer daer
yemant van 't Schips-volck ilerve, met Pafpo�rt
vanden Raedt af-ginge, ofte oock voor Schelm
quame wech te loopen, boven wekkers naem fy
eene Galge fullen itellen, ende den Rade daer van
datelijck verwittigen , op verbeurte van twee

Maenden gagie.

iiii.

Van gelijcken in alle oprethtigheyt aenteyeke-
nen, den naem ende den pertinenten dach van die
geene die in plaets van alfulcke gheilorvene, af-
danckte ofte voor Schelm wech-geloopen, weder
mochten aen-ghenomen werden_f op dat ten tyde
vande Monfteringe of afdancking� van 't Schips-
volck , de twee Rollen met het gehouden Regiiler
mogen werden geconfereert,ende gefien of 'tLant
in 't houden van het volle getal des Schips-volck
naer uytwyfen der voorfeyder twee Rollen niet
te kort en is gefchiet, op pene als vooren.

Sullen mede alle Schryvers ghehouden weien,
haerluyder nieuwe Rollen te drefl�ren naer de
oude ende voorgaende, fonder de name vande
Soldaten ofte Bootfgefellen opeen ander plaets
te voegen, als die inde oude ende voorgaende rol-
len geitelt zijn gheweeil , op dat by de Rade ende
hare Commiilarifen, op alle veranderinge te b�ter
gelet rnaeh wordenjiOp peyneals vo�ren. 1 ii

Ende alfoo door |de groote fehulden die.op de
Schepen werden g§maeckt jdickwylen gecauieert
-weft, het verlo�pen van het Volck, hebbende ha-
re fchulde ofte egael shemaeckt, haer t'achtervve-
fen, ofte die oock we�daer boven, foo werden de

ι η

'-.-■

-ocr page 191-

, Inftru�tie voor de Schryvers te Waters 37ο

Particuliere JnflruSi�, vpaernaerhen fullen hebhen ie reguleren de Schry *

vers op''s Undts Schepen van Oorloge) fiaendeterdire�lievan Sijn Excell. de Heer Prins van Oran-
zie,ende geadfiimcerde Heeren, hoven'tg�enefyluyd�n neffensandere Scheeps-�fficieren,endegeniee-
ne Bootfeefellen, volgende den generalen Artijckelbrieftgefauden �jn, In date den 30 December 1636�
Voor de Schepen van het naerder Reglement de Anno 163�".

by Inventaris aenteyekenen, alle het geene die te

3 69

Erftelijck lullen de Schryvers op des
Lants Schepen van Oorloge, goet perti-
nent Regifter houden van -alle het geene
.■an"33e tot dage, binnen yederSchip gheichiet,
Li dienft van het Landt raeckende, endefpecia-
liicken waerom ende 'wanneer de Capiteyn eeni-
_ee Eerfchoten heeft laten fchieten, omme die tot
vermanen vanden geenen die't behoort, over te
leveren, omme daer op ghelet te worden naer be-
hooren. Ende in gevalle fy gheen pertinent Regi-
fter daer van, ende vorders van't geen foo binnen
alsbuyten den Schepe paiTeert, bevonden wor-
den ghehouden te hebben, fullen daer overarbi-
tralijck nae ghelegentheydt van faecken werden

ceilraft.

⁸ II.

Sullen maecken een Regifter, waer in fy fullen
ghehouden zijn, wel ende ghetrouwelijck aen te
teeck�nen den daeh wanneer daer yemandt van 't
Schips-volck fterve, met Pafpoort vanden Capi-
teyn af-ginge , ofte oock voor Schelm quame
wech te loopen, boven wekkers naem fy eene
Galge fullen ftellen, ende de Aennemers ofte Be»
leyders daer van datelijck verwittigen, op de ver-
beurte van twee Maenden gagie, ende hier en bo-
ven der felyer Regifter t'elcken reyfe op de Mon-
fteringe exhiberen»

III.

Van gelijcken in alle oprechtigheyt aenteycke-
nen, den naem ende den pertinenten dach van die
geene die in plaetsvanalfulckegheftorvene, af-
danckte ofte voor Schelm wech-geloopen, weder
mochten aen-ghenomen werden, op dat ten tyde
vande Monfteringe ofafdanckinge van't Schips-
volck , het gehouden Regifter mach worden gne-
confereert jegens de Monftep-rollen, ende gefien
of 't Landt in't houden van het volle ghetal des
Schips-v�!ck,naeruytwyfen der Rollen, niette
kort en is gefchiet, op pene als vooren.
UIL

Ende alfoo door de grootefchuldendieopde
Schepen werden gemaeckt,dickwylen gecaufeert
wert, het verloopen van het Volck, hebbende ha-
re fchulde ofte egael ghemaeckt, haer t'achterwe-
�tn, ofte die oock weldaer boven, foo worden de
Schry vers by defen ghelaft, waerfchouwinge te
doen, dat de fchulden die gemaeckt fouden mo-
gen worden binnen Scheeps-boort, niet eerder en
lullen worden betaelt, als nae dat voldaen fal zijn
hetgheene de Aennemers ofte Beleyders fullen
hebben afgefproocken, oft toe gefeyt van haren
t'wegen aen yemandt te Lande te betalen, ende
blyvende daer-en-boven drie Maenden aen den
Heer fuy ver.

V.
De Schryvers fullen oock in alle getrouwigheyt

komen fterveh Matr�ofen,ofte oock de verloope-
nen by haer aflijvigheyt, ofte ten tyde hares ver-
loops binnen den Schepe nalaten fullen, omme
met kenniil� vanden Capiteyn ende Scheeps-Of-
ficieten voor de Mail in 't openba�r verkocht aen
den meeft daer voor biedende, der eeftorvene ten
profijtevan hare Erfgenamen, ende der verloo-
pene ten profijte van het gemeene Lant, daer van
de Schryvers goede reeckeninge fullen houden,
ende tot vermanen over leveren.

VI.
Op dat de Schryvers het geene voorfchr�v� is,
te beter ende feeckerder mogen na komen, fullen
fy continuelijcken maecken t'Scheep te welen,
ionder fich daer van om eeniger oorfaecke te ab-
fenteren, alwaer 't oock dat haer. den Capiteyn
fulcks ordonneerden te doen, op verbeurte vari
twee Maenden gagie yoor de eerfte reyfe, ende
voor d� tweede reyfe boven "dien arbkralijck ghe-
corrigeert te worden. - '■ ' .

� * ' ; vn. ^: ��.',- \ ■

De Schryvers fullen gehouden zijn alle Maen-
den te Scheep den Arty ckejs^rief de Matroofen
voor te lefen, op pene van ni�t fce <)ntfarigen fijn
Maentelijcke foldye, wanneer, liy ni�t bewijft hem
in 't lefen alle Maenden gequeten te hebben

Aldus ghedaen ende gearrefteert inden Hage,
den d�rtignften December 1636. Nicolaesvander
Bouchorfl, »«� Ter Ordonnantie vande Hooge ende
Mogende Heeren Staten GerieraelcterVereenig-
de Nederlanden. Comelis Mufch.

ICk ghehov� endefweere in handen vanden Commif*
faris vande Afonfleringe, hier toe by Sijn Excell. de
'Heer Prins van �rangiefpecialijckgheconiniitteert_%boven cf�n �edtby-m'ghedaen op de generalen Arttjciel*
hief, oock defe particuliere lnflrucliepuncluelijckte ach*
tervolgen,fonder daer in eeniger maniere'af"te wijeken,
diretmijck ofte indiretlelijck, om eenige giften,gaven,
eygen baet, oft faveur vanyemanden, maer my hier inne
te quytenals eenvroom ende trouw Schryver v��r het
befie van het, gemeene Vaderlandt, toeftaet ende behoort
t� doen. Soo waerlijck helpe my Godt Almach-
tigh. _:S!

Aldus ghearreiteertin 's_tGrayen-Hage, opren
dertighften December Anno fefthien-hondett fes
en dertigh. Nico/aes vander Bouchorfl, «�

Ter Ordonnantie vande Hooge ende Mo-
gende Heeren Staten Generael der Ver�.
^ji eenighd� Nederlanden*

, in ' f»': i ' ' s�ri f.ji � } ! v,

Comelis Mu/ch.

DEN

-ocr page 192-

■

Placateo-* 4»^�eck. l�.Tit, i.Dccl.
D E �sT XVI. Τ Υ Τ EL.

^: f f

ionehoudende de Qrdonnantien, Placaten en Lyften

de C�ititniflariflen en Schippers vande Leger en Tocht -

Schepen: Mitfgaders Wagen � dienden en Τ reek-
;" > ^ v�aerdenconcernerendo.

-4o\on⁷-.iMikft �. ;..«'«■�■ Τ EERSTE DEEL. ,

u �rdonnantien, voor den Commis dbpficht hebbende o"per de Schepen

van Je legers ende Tochten, ende voor de Schippers vande felve Schepen, In date den leftm Martij
'J^J,i ^l 09� enl Auguf�i 162.3.

ladinge, ende hoe na fy geloft zijn, ende t'elcken
die Lyfte daer af aende voornoemde Gedeputeer-
de communiceren, omme daer nae te licentieren
ofte in dienfte te houden die geene de welcke de
feive Gedeputeerde fullen goet vinden ende or-
donneren, lettende wel precifelijck op de onnoo-
dige Schepen ende Schuyten, fulcks hy op fijnen
eedt wil verantwoorden.

nu. .

Als eenige Schepen 'ten halven gheloft fullen
wefen, fal hy ghehquden zijn met kennifle vande
voornoemde Gedeputeerde die ladinge van het
eene Schip in't ander te doen doen, ende alfulcks
af te dancken foo veel Schepen als den dienft van
't Landt fal m�gen lyden.

Ende fal de voornoemde Commis foo �p den
aentocht, als voorts gheduerende het Leger ofte
tochte , pertinent regifter houden van alle die
Schepen die tot lafte van 't Lant aengenomen en-
de gebruyekt fullen worden, yande grootte van
dien, dagen ende plaetfen van hare aenneminge
ende weder-afdanckinge,ende tot behoef van wat
H�tren,Commifen, Compagnien ofte andere per-
foonen fy den dienft gedaen hebben,ende van alle
't felve t;en dage vande afdanckinge aen een yege-
lijck Schipper geven ftjne Atteftatie klaerende
perfedt, met verklaringe wat daer op in gelde, Vi-
yres ofteanderfms betaelt is,'t welck hy van tyde
tot tyde vande Commifen fal hebben te verne-
men, de weJcke oock gelaft worden geen betalin-
ge van penningen, ofte leveringe van Vivresofte
van andere Waren, aen eenige Schippers te mo-
gen doen, Tonder wete van defen Commis, omme
by hem gheannoteert te mogen worden, op pene
van henJuyden niet te valideren.

VI.

Ende fal de voornoemde Commis voor alfulo
ke atteftatie genieten drie ftuy vers van elck Schip
ofte Schuyte, fonder meer, ende fpnder oockyer
vorders vande Schipperen te mogen ghenieten
directelfjck noch indirecle�jck, oppenevanals
meyneedigh geftraft te worden.

vii.

Ende op dat de voornoemde Commis vanailes
goede wetenfehap hebbe, fullen gheen Schepel
ofte Schuyten tot eenige Legers ofte Tochten.
ofte oock geduyrende de felve tochten, aengeno-
men mogen worden dan nae voorgaende lafc

ende

ί Anneer eenige expeditien, tochten ofte
[Legers voor handen fullen wefen, ende
de Lyfte vande Schepen die men daer toe
ia� hebben te gebruyeken fal zij η gearrefteert, fal
de Commis hem terft�nt hebben te vervoegen ter
plaetfe daer 't Gefchut,Munitien,Materialen ende
Viyres geladen worden, ende mede daer die Sol-
daten tot den tocht befcheyden, haer rendevous
ende, eerfteby.eenkomfte fullen hebben, ende
ich�rp r�guardhemen' op di� bequaemheytende
gereetfehappe vande Schepen, ten aenfien vande
plaetfen daer de tocht gedyen fal, ende dat de fel-
ve alle t)ehoorUckjvvorden gheladen eR geftouwt,
cafi�reiide da�tl�cfk. f�nder faveur ofte conniventie
«Se ofMqliamel^J ol^!n'q1�dig� ende niet haer volle
ladinge B�bben<3ey tjiai�r afcle g��deren inde ande-
re tot v�llading� verdeelt fullen worden, ende
voorop veel aengaet die Schepen met Krijgivolck
gelacteri', is 't yeiftant, c|at een Compagnie 1 fierek
wefetide over de honden tot honden vijfiigh hoofden,niet
nieer en fullen moo�ri' hehhen ah twee Schepen vanfe-
ft'ten tot 'tunntigh laflen groot: ende een Compagnie van
twee honden hoofden drie Schepen van ghelijcke groot e,
ofte meerder met minder Schepen tot hetjelve Vracht-
hon concurrerende, daer nae alle Capiteynen ende
Schipperen hen fullen hebben te reguleren. Ende
rndien eene Compagnie meer Schepen heeft, fal
t]e Cpmmis 4^ie ct^etlijck cafl�ren fonder geit ©f
befcheyt, te weten, ofte uytnemende daer t�e die
onbequaernft�, of doende die Schippers vande fel-
ve Cpnipagm� gelijckelijck loten.

J?ie Schepen voorts komende ter plaetfe van
(iet'Leg�r, ofte'anderwaerts daer fy haer ingeno-
nien� vracht ofte Kryghs-vokk fullen komen lof-
feri, Μ die Comniis wel toe fien de felve terft�nt
te Iiceritier�h.' *

III.

Qelijck hy me^e geduyrende 't Legef ten, min-
fien alle vier dagen eens, end� voorts als h�nfulex
by den rtaedt van State ofte hae'rltiyder Gedepu-
teerde belaft fal worden, pertinente vifitatie ende
ortderfoeck fal: doen van alle die Schepen ende
Schuyten in't Leger zyndeiby wat Heeren,Com-
mifen, Officieren ofte andere:P�rfoonen die ghe-
bruyck0vorden, ende of die niet by particuliere
onderdennaem vaneenige Heeren ofte Commi-
fen worden aengehouden, Item, van hare groote,

_____

__^_____

-ocr page 193-

ν . -

Ordonnantien van de L�

37�

goederen te refponderen aende Commii�n ofte
andere daer af laft nebbende, ende geene; uytteve-
ringe doen fonder haere expref�� ordre ende ken-
nifle, ende fo yet bevonden wort daer aen te ont-
breecken, fal 't felve aen haerluyder vracht, ende
voorts op hare Perfoonen verhaek worden.
XIIII.
Sullen oock geen vreemde goederen van Soe-
telaers ofte anderen mogen in nemen, noch oock
vreemde Schepen mogen achter aen i�epen, ofte
aen boort houden, op verlies van hare dach-geit
van die dagen dar fulekS gefchiet is, ende voorts
op arbitrale correctie.

■:xv.,

d'Eeh den anderen eenigh goet overfettende
buy ten weten vanden Commis, ende omme den
meeft ontladene alfoo in dienil te houden, fullen
alle beyde haer verdiende vracht verliefen, ende
fonder geit ende affchey t gecail�ert worden.
XVI.

Die Schepen ontladen zijnde, fullen die Schip-
pers h�n terftont prefenteren voor den Commis,
dirime haer beh�orlick affchey t, ende offy 't felve
terftont niet en deden, ende oock by den Officie-
ren verfuymt worde hen die afdanckinge aen te
feggen, fullen efter geen vorder dach-gelden als
tot den dach vande ontladinge genieten,ende daer
en boven tot een pene verliefen ende cheroyeert
worden van acht dagen verdienfte, daer op die
Commis wel fal hebben te letten,omme fijne atte-
ftatie daer na te drefl�ren,fonder 't felve te mogen
voorby gaen ofte remitteren, ofte oock aen ye-
mant vande Schippers, wie hy zy, te mogen exce-
deren die dagen aenden actuelen dienft, dire&e-
lick noch indire�telick,noch onder deckfel van af-
tocht ofte eenigh ander pretext, hoedanich 't fel-
ve foude mogen wefen, op arbitrale correitie.
XVII.

Eenige Schepen af ghedanckt zynde, ende daer
na gereet om te vertrecken, indien goet gevonden
worde hen van 's Landts wegen met eenen te be-
vrachten , fullen daer van geen reyfe mogen pre-
r�nderen,maer alleenlick genieten de behoorlicke
dach-gelden voor den rijt dat die reyfe duyren fal.
XVIII.

Ende fal de voornoemde Commis ghehouden
zijn terftont nae het fcheyden van het Leger ofte
tocht, over te leveren een dubbelt van fijn gehou-
den Regifter ende uytgegevenAtteftatien, aen
den Raedt van State, ende oock aen elcke Provin-

lil

Α met kenniiTe van defen Commis, ofte
ende mede m , _niet byofte ontrent en ware
foo dieCommisι da^ ^ 7 ^^ ^ ^

Γ?«5 gehouden zijn van die Magiftraten,
die ^bclllP^p^qilderneefters vande plaetfen daer
Deeckens^^^ ^^ gheladen zijn, te nemen be-
Sfcke Atteftatie vanden dagh der ielver aen-
^J _a pnde erootte van hare Sctiepen, ende

_Λ den eerften dagh van haer arnvement, ter
Xtfe daer de felve wefen ia , omme by hem te
�Piftre gheftelc te worden, alles op verbeurte van
Sr verdiende vracht tot dien dage toe op welc
kr Atteftaticn die Commis welfal hebben toe te
ien �iet alleen of die behoorlijckgedepefcheerr
ziin^? maer oock of die Schippers middefer-tijt be-
hoorlick haer reyfe hebben gevordert, ende daer
op letten in fijne Atteftatie, die hy op die afdanc-
kintie henluyden van haren dienft fal geven.

^h ■■ ^J VIll.

Ende omme alle abuys ende bedrogh inde beta-
ling vande Schippers voor te komen, fullen
voortaen geene Provinti�n, Sted�rin�ch Ohtfan-
eers betalinge mogen doen van eenige Scheeps-
vrachten van Legers ofte Tochten, anders dan op
de Atteftatie vanden voornoemden Commis, op
pene van h� namaels niet te valider�, daer van aen
alle Provinti�n en" Steden aenfehryvinge gedaen
lal worden, omme hier Yan gewaerfchout te zijn.
IX.

De Schippers voorts 's Lants dienil aerin�men-
de, fullen ghehouden zjjn hen te verfien van alle
behoorlijcke gh�reetfchappe tot het Schip gher�-
quireert, ende oock vande Treck-lynen indien fy
de Rivieren opwaerts gefonden worden, ende foo
fy by faute van dien onderwege blyven fullen
ontladen, ende een ander Schip tot haeren koftc
gehuyrt worden, ofte eenige 's Landts behoeften
ontfangende, fullen de felve betalen.

Sullen oock de Schippers ende haere Knechts
gehouden zijn hare Schepen altijt te helpen laden
ende loflen, ende oock die geene die by den ande-
ren verfcheyden zijn malkanderen helpen laden
ende loiien fonder eenich wederfeggen: op pene
van een ander Arbeyder inde plaetfe gheilek te
worden tot koftc vande gebreeckigen.

X I.

Sullen onderwege, aen gront fittende ofte an-
derfins onklaer vallende, d'een d'anderen affifte-
ren ende behelpen.ende niet voorby mogen varen
om hulpe verfocht zynde, op arbitrale correctie.
XII.

De voornoemde Schippers fullen geftadich bly-
ven in 't quartier daer fy befcheyden zijn by haere
Schepen, ende die goederen hen ingegeven, gade
flaen ende bewaren, fonder te mogen loopen
muys-koppen, Fruyt plucken, ofte hen anderfins
abfenteren, op arbitrale correctie.
XIII.

Ende fullen gehouden zijn van alle ingeladene

cie.

voor foo veel die Schepen aengaet die onder

de felve t'huys behooren, om op de betalinge van
de felve in tijdts ordre ghenomen te mogen
worden.

Aldus gearrefteert by de Heeren Generak Sta-
ten der Vcreenighde Nederlanden, met voorgaen-
de advijs van Syne Excellentie, ter Relatie vanden
Raedt van State, den leften Martij, Anno 1^99.
V. Camminga, »«� Ter Relatie vanden Raede van
State der ielver. G. vanZuy/eo,

dOrdonnamie vanden 7Augufli i6z}.fegt: dat een Compagnievan 70 tot 100 hoofden, gaendeuytgar-
mfoen nae 't Leger, fal hebben twee Schepen van 2.6 tot 30 laften, met noch een van 16 laft: van
12.0 hoofden drie Schepen van 2 ι tot 25. neffens noch een van 16 laft: van 150. drie Schepen van
ίο tot 30. met e� van 16 laft: eH yan 200 hoofden, 4 Schepen van 2.6 tot 30. met een van 16 laften.

Aa ij x. Or-

-ocr page 194-

375 PlaeatenJ. 4_tBoedk. t&Tit. ï.Deel. $₇₆

2, Ordonnantie, Waernae de Schuyt * ende Scheeps - vrachten in 't ver^

voeren vande Ruyteren, Soldaten, ende andere des ghemeen Landts behoeften, van d'eeneplaetfsi_nd'andere, bet aelt [uilen worden vanden eerflen Martij tot den lefien Novembris, ende vanden eerfle»
December tot den leflen Februari) den feflenpenningh meer; Ende fat ekk Schuyt ofte Schip _nade groottevan fijnen Lafie ontfangen alsvolght, J � date den 19 Januari) 161 z.


	Te weten een Schuyt	Laft
	ofte Schip van	4 tot 7	8 tot 11	12 tot 15	16 tot 20	21 rot2y	�6 tot 30
	Liefkens-hoeck		*4U	*®4 %*	�� *	�JU	�6 tot 30
, {■■ _u . t	. Lillo	� ⁸ ï	10 ip �	13 14 <5	16 � 3	19 4	2� ij ₉
	Axel	3					2� ij ₉
	Ter Doel
	Yfendijck	7 6 3	� i*	�* 3 J>	14 12 6	�7 � 3	19 ��
	Ardenburgh Sluys met de Forten	11 16 3	15 15	19 13 9	23 12 6	V ^�� �	3� ��
	daer ontrent Vliflingen Middclburgh Armuyden	10 2 6 � I \>6 15	13 10	16 I7v6	20 �3f	23 12 6	27
	Veer	10 2 6 � I \>6 15	9	11 5	13 10	15 if	�8
	Goes Zieiickzee Bommenec
	Brouwers-haven	7 10	9 ,9 6	12 9	14 18 6	17 8	^�9 17 6 iy is
	Bergen op Zoom	6	7 19 9	9 »9 6	11 19 3	13 �?	^�9 17 6 iy is
	Breda	*10 � 6*	13 10	*16 � ₆*	20 5	23 12 6	�7
	Willemftadt Steenbergen	*r 3 s**	4 19 9	6 4 6	7 � 3	8 14	9 �8 �
	Briel	1 3 15	4 19 9	� 4 6	7 9 3	8 14	9 �8 9 7 ir 6
	Schiedam	3	3 9 0	4 i9	� iS �	6 18	9 �8 9 7 ir 6
	Rotterdam	1 ^z *	3	3 iy	4 ��	y y	6
	Delfc	4 *°	ó	7 10	9	��	12
	Leyden	6 if	9	11 y	13 ��	�5 iy	�8
	DerGoude	4 iu	6	7 io	9	��	12
	Hacrlem	7 Io	9 19 6	12 9	�4 �8 6	17 IS	^J9 17 «:
	Amfterdam	9	12	iy	�8	21	24 '
Van Dordrecht	op AIckmaer	11 ï	15	18 ir	22 ��	26 y	30
	Hoorn	iy	*19 9 9**	� ^IO 6	²9 '? 3	34 19	39 18 9 43 17 6 48
	Enckhuyfen	16 10	21 19 6	*27 9*	32 �» ei	38 8
	Medenblick	18	24	3°	^3<� �	42
	Edam	12	15 19 9	19 ip	23 �8 6	27 18	31 17 6
	IVlonickendam	12	iy 19 9	19 19	23 �8 6	27 18	3¹ 17 6
	Geertruydenbergh	3	3 *9 tf	4 19	5 �8 6	6 18	7 17 6
	Gorchum	4 10	6	7 10	9	10 10	12
	Worchum	4 io	6	7 10	9	��	12
.	Heufden	7 1^	9 19 6	12 9	�4 ^�8 6	17 8	19 17 6
	Creveceur	9	12	iy	�8	21	24
	Bommel	7 io	10	12 10	iy	17 ��	20
	Naflau	8 10	11 6 6	14 3	�� 9 6	19 �� 22 �� 6
	Thiel	9 10	12 13	iy 16	�8 19	22 �	25 5
#	Nimmegen	'3 10	18	22 10	27	31 ��	36
	's Gravenweert	�?	20	25	3�	is !	40
	Gravc Schoonhoven	13 10	18	28 10	*7	3' ^��	36
	Gravc Schoonhoven	4 10	6	7 10	9	�� J	12
	De Vaert ofte Vyanen	6 ,y	9	II If	13 ��	iy 15 18
	Wijck	*7 17 6*	10 10	13 14	iy iy	*�� 7 6 21**
	Culenborgh	*7 JZ*	Io 2 <$	12 13	iy 3 6	�7 14 2� 4 6
	Bueren	9 10	12 IJ	15 16	18 19	22 2 if J
	Rhencn	! *	Il .	13 iy	16 10	19 y j22
	Wageningen	8 ij	11 13	14 ii	17 �	2� 7	23 5
	Aernhem	12 5	�� <� 6	20 8	24 9 6	28 II	32 �� 6
	Jvluyden	10 10	13 19 9	17 � 6	2� �₉ 3	24 9	28 ij y
	Harderwijck	12	15 19 9	9 19	23 �8 �	27 �8	3� 17 �
	Campen	13 10	18	22 IO	27	3� ��	3<�
	Zwol	«y	20	²y	3°	3y	4�
	Swartefluys	12 15	16 19 9	21 4 6	²y 9 3	29 14	33 �8 9
	Deventer	'7 10	23 6	29 3	35	40 ��	4ö 12 6
	Zutphen	22 10	26	32 10	39	45 ��	y2
	Doefburgh	21	28	3y	42	4?	56
	Cuynder	12	15 19 9	19 19	23 18 6	27 �8	31 17 6
	Staveren	13 10	18	2a 10	�7	3 � ��	3*
	Harlingen	18	24	30	₃�	42	48
	Leeuwaerden	24 I?	33	4-1 iy	49 ��	57 iy	60"
Van Bergen op Zoom op	Ardenburgh	9 iy	13	16 f	ip ��	22 15	26
	Sluys ende d'omliggcn-
	de Forten j	7 10	10	12 IO	iy	17 10	20
	Yfendijck	468	y 13 4	768	8 13 4	��	11 6 8
Van Breda op	Bergen op Zoom	*9 7 6*	12 10 3	iy 13	12 iy 9	2� �8 6�	ay � 3
	Geertruydenbergh	8 18 9	'S ^y	14 1	17 �/ 6	19 13 9	22 ��
Van Campen op	Harlingen	6	8	10	12	�	��
Doefburgh op	's Gravenweert	6 f	87 10 9		12 11 ■ 14 »3		�� iy

Sullen hi bben van leg-gelt 's daeghs

26��»3��3��7<�2�3 25

-ocr page 195-

Ordonnantien van de Leger en Tocfat-Schepen. 378

Et ilil de Magiilraten ofte
Commifen vry ilaen, aen te
nemen Schepen van fulcke
grootte ende ilerckte, als fy
totdienftevan 't Landt lullen
bevinden noodich te zijn,fon-
der dat yemandtde felve aen

in nemen mogen: op pene dat by ghebreecke van
defen't felfde aen haere vracht afgetrocken ende
vermindert fal worden.

Ende en fullen voor eene Compagnie van tfe-
ventigh tot hondert Voet-knechten, niet meer
mogen nemen als twee Schepen van feilhien tot
dertigh laften, de reile naer advenant.

Item, fal in alle Steden, by de Deeckens van 't
Schippers-gildt, ende eenige, door de Magiilraet
daer by te voegen, pertinente Lyile ghemaeckt
worden van de grootte vande laften van alle de
Schuyten ende Schepen, welcke de Schippers
ofte Schuyt - voerders van haere Gilden hebben,
ende tot dienile vanden Lande bequaem zijn, en-
de fal dubbelt van de felve Lyile aen de Heeren
Raden van State,ende de Gecommitteerde vande
Heeren Staten van elcke Provincie refpe&ivelick
overgefonden, endejaerlijcks vernieuwt worden^
Doch indien middeler-tijdt yemant fijn Schip ofte
Schuyt mochte vermangelen ofte veranderen, fal
fulcks by de Deeckens op de Rolle verandert, en-
de mede onder hare Atteftatie aende Commifen
oYergelevert worden.

't Geene alhier van Dordrecht op de gheilelde
plaetfen is ghefeyt, 't felfde wordt van alle andere
mede nae advenant verilaen, als te weten, by
exempel: Soo een. Schip komt te reyfen van
Haerlem tot Enckhuyfen, fal hebben foo veel als
die van Dordrecht, afgetrocken foo veel als die
van Dordrecht hebben op Haerlem: Soo die van
Haerlem reyfen nae Walcheren, fullen eerftheb-
ben foo veel als Dordrecht heeft tot Haerlem, en-
de voort foo veel als Dordrecht heeft op Wal-
cheren.

Aldus ghedaen ende gearrefleert inden Raedt
van State der Vereenighde Nederlanden, in
's Graven-Hage den negentienden Januarij Anno
feilien-hondert ende twaelf. Was geparapheert,
B. G.ruys>ⁿ: Lager flondt,

Ter Ordonnantie vanden Raedt van State.

In abfentie vanden Secretaris,
Was onderteyekent,

D. Goot.

nomene Schepen fal mogen met looten, kave-

knofekurtemoleiteren.

Item, fullen de vier grootfte parthyen Sche-
nen twee dagen moeten leggen boven den dagh
dat fy aen-ghekomen fullen zijn, fonder eenigh
legh-gek daer voor te ontfangen: Ende de twee
parthyen vande kleynile Schepen, fullen een
dach moeten leggen fonder dagh ofte legh-
velt, boven den dagh van haere aenkomile als
� ooren.

Item, fullen de dagh-gelden niet loopen nae
date dat iy fullen gheloft zijn, waer van fy gehou-
den fullen wefen recognitie te brengen van den
Commis ofte Magiilraet ter plaetfe daerfygeloft
hebben.

Item, indien de Schuyten ofte Schepen, geko-
men zynde ter plaetfe daer op de felve bevracht
zijn, aldaer, van wegen het gemeene Landt, op de
Havenen, daer van fy gevaren zijn, ofte op naer-
der Havene , tufichen beyden weder bevracht
worden, fullen noch halve vracht ontfangen op
de Haven daer fy loiTen 5 maer vorder ofte ter zy-
den buyten den wegh varende, die van hare Stade
is ftreckende, fullen iy geheele vracht hebben van
't geene dat fy buyten ofte uy t haren wech varen
moeten.

De Schuyten ofte Schepen, die met Ammuni-
tie van Oorloge , ofte eenige andere behoeften
van het Leger bevracht worden, fullen met dagh-
geldenbetaeldtworden, nae de grootte van de
Schepen, in conformiteyt vande Ordonnantie,
fonder dar fyyet van het verfeylen fullen mogen
eyiichen.

Ende fullen alle Schippers ofte Schuytvoerders
gehouden zij � foo veel Volck, Peerden, ofte an-
dere vracht in te nemen, als fy ter difcretie vande
Magiilraten ofte Commifen laden, Houwen ende

� a iij

3. Lyftc,

-ocr page 196-

'■-■"■

flacatcn-/. 4.Boeck� t&Titv t.Dcel* 3^

Lyfte van Scheeps^vrachten, op de navolgende Tlaetfenjoodefehebe*

taek/uilen worden vanden eerflen Martij tot ten leflen November, ende vanden eerflen December
totten leflen Februari], denfeflenpenningh meer. Des wort verflaen, dat defe Lyfle geenplaetfe heb-
een en/al, dan voor dekleyne Vrachten hiergefpecificeert,foo dat de Schepen van beneden af, als van
Porth, Amflerdam, ofte andere Plaetfen, varende op 's Gravenweert, naer de voorgaende lyfle b_�,
taek/uilen worden, fonder op defe te letten. In date den ζ Augufli 1616.

�i9

3�

Te weten een
Schuyt ofte
Schip van -

16 tot zo
gul, ft. pe.

4 io
6

iz 11

ι 16 10

< IQ 6

%6 tot

zi tot z$

8 tot ii

iz tot 1$
gul. ft. pe.

3 ^lS
$

io 9

l io 8

4 II

4 tot 7 lail

gul. ft. pe.

6
8

� 6 � 5

ft. pe. g�l. ft. pe.

gul.

Van Deventer
op Zutphcn-

Van Zutphen
op Doef burg-
Van Doefburg
op 's Graven-
weert ------

Van 's Graven-
weert op Errt-
merick ----

Van 's Graven-
weert op
Rhees ----

Van Nimme-
gen ofte van
Arnhem op
's Graven -
weert------

Η 13

i8 4

7 ί

3 «3

13 61 4 iz

Aldus gedaen ende gearrefteertinden Raedt van State der Vereenighde Nederlanden.in's Graven-
Hagelden tweeden Augufti 1616. /. Aleman_t^H' Ter Ordonnantie vanden Raedt van State,
In abfentie vanden Secretaris, D. Gooi.

4, Ordonnantie, mopende d'Jtteftatien vande Schipperen met hare Sck*

pen 't leger, of op Tochten dienende. In date den 16 September 16z 1.

giftraten inde Steden daer de Guarnifoenen of
Soldaten fullen worden ingenomen ofte gheloft:
Ende oock op de Atteftatien Yande Comman-
deurs vande Forten daer fulcke inladinge ofte lof�
finge fal gefchieden, met hare Petfchieren daer op
gedruckt: Ende dit alles boven de Atteftatie van
de Officiers vande Soldaten die de Schippers ful-
len hebben gevoert. Waer van een yegelijck hen:.
midts defen fal houden voor volkomelijck ghe-
waerfchouwt. Gedaen inden Raede van State-
in 's Graven - Hage, den fefthienden Septembris
fefthien-hondert een - ende - twintigh. Was ge-
parapheert, A. van Randwijck,^vt� Onder �on�.u
Ter Ordonnantie vanden Raede van State. Enoe
was gheteeckent, Chr; Huygens.. Wefendeop'^cfpatium gedruckt e�n Cachet op Pampier, in rqo-
den Wai�che.

5. Lyfe

En Raedt van State der Vereenighde Ne-
derlanden , Allen den geenen die defen
lullen fien ofte hooren lefen, Saluyt.
Alfoo men verneemt datter groote con-
fufie ende onordeninge is vallende, belangende
de betalinge vande Scheeps-vrachten,op het voe-
ren van Ammunitien van Oorloge, 't vervoeren
van 't K,rijghs-volck, ende andere Scheeps-dien-
ften, nae ofte uytten Leger. S O O IS Τ, dat
omme daer op te voorfien, den voorfz Raedt, vol-
gens 't goet-vinden vande Hog: Mo: Heeren Sta-
ten Generael, V��klaert ende ordonneert midts
defe, dat van nu voortaen geene fulcke Vrachten
ofte Scheeps-dienften en fullen betaeldt worden,
dan alleenlick op Atteftatie vande gene die inden
Leger daer toe zijn, ofte noch fullen worden ge-
ordonn�ert, rnitfgaders op Certificatie vande Ma-

-ocr page 197-

Ordonnantien van de L�ger en Tocfat-Scfiepen. 3 8*

Lyfte vanScheeps-vracbten, op de naetolgende Tlaetjenjoo de/ehe be*

taeh fullen worden vanden eerflen Martij totten kjlen November, ende vanden eerften December
totten leften februari/den feftenpenningh meer. Des wort verftaen dat defe Lyfie geenplaetfi heb-
ben en fa/, dan voor de kleyne Vrachten hier ghefpecificeert: Soa dat de Schepen van beneden af, als
van Dorth, Amfterdam ofte andere Plaetfen, van wat Provintie het oockfoude mogen wefen, varen-
de op 's Gravenweert ende hoger, naer de groote Lyfte betaeltfullen worden, [onder op defe te letten.
In date den U Junij i6xx.


Te weten een Schuyt ofte Schip van -	4 tot 7 laft	8 tot 11	ix tot 15 gul. ftuy. p.	16 tot xo	XI tOt X$ gul. ftuy. p.	x6 tot 30
"	gul.ftuy.p.	gul. ftuy. p. 8	ix tot 15 gul. ftuy. p.	gul.ftuy.p. IX		gul.ftuy.p.
Van Campen op Deventer-	6	gul. ftuy. p. 8	10	gul.ftuy.p. IX		16
Van Deventer op Zutphen -	3	4	5	6	7	8
Van Zutphen op Doef burg-	4 « 10	6	7 � 10	9	10 -- 10	IX
Van Docf burg op Arnhem -	5-- 10	7- Μ	9-9	11 -6	«3~3	15

Aldus gedaen ende gearreftcert inden Raeds van State der Verecnighde Nederlanden, in 's Graven-
Hage, den elfden Junij fefthien hondert twee endc twintigh. B. J/peren,^ft> Ter Ordonnantie
vanden Racdt van State. Chr. Huygent.

6, Ordonnantie, voor den Commiffaris Cjenerael vande Schepen, ende Jie

Schippers in 't Leger dienende. In date den 4Junij 16%6.

alle die Provinci�n, nae welcke voet alle die Sche-
pen inde refpeetive Provinci�n gehoorigh, perti-
nentelijck door de Magiftraten der Steden, lullen
worden gheijekt ende gherooft, ende hare groote
gheftelt op Rogge laften, ende dienvolgens inde
ielve Steden by die De�ckens vande Schippers
Gilde, ende eenige vande Magiftraetdaerby te
voegen, een pertinente Lyfte ghemaec kt vande
groote van,de laften van alle Schepen ende Schuy-
ten, die ten dienfte vanden Lande bequaem zijn.

mi.

Die Commijs Generael fal oock doen pertinen-
te opfehryvinge vande Schepen in dienft gheno-
men.ende daer van houden Regifter,van die groo-
te van dien, dagen, ende plaetfen van haere aen-
neminse.

^� V.

Wanneer eenige expeditien, tochten, ofte Le-
gers voor handen fullen wefen,ende die Lyfte va»
de Schepen, die men daer toe fal hebben te ge-
bruyeken ,'fal zijn geartefteert, ende de Mve als
hier voorens yerhaelt, by hem Commiflaris Gene-
rael fullen zijn aen-genomen, fal hy fich terftont
hebben te vervoegen ier plaetfen daer 't Gefchut,
Munitien, Materialen, ende Vivres geladen wor-
den , ende mede daer de Soldaten tot den Tocht
befcheyden, haer rendevous, ende eerfte by-cen-
komft fullen hebben, ende daer het op verfchey-
den quartieren fal mogen zijn, fal hy felis gaen,

** daer

Erft , de voorfz Commiflaris Getierael
ontfangeri hebbende den laft van Syne
Excell., ofte vande Heeren Raeden van
State, hoe veel Schepen, ende tot hoe vele laften,
by hem ten dienfte vanden Lande fullen worden
aengenoraen, fal alle debvoir doen omme de felve
(wetende goede bequame Schepen,ehde met goet
ghereetfchapverfien, ten aen��en vande plaetfe
daer die tocht gedyen fal) in alle diligentie aen te
nemen, ten minften koften vanden Lande, en im-
mers tot geen hooger pryfe, als op het loon daer
toe getaxeert» omme ghebruyekt te mogen wor-
den ten gheftelden tyde, daer, en fulcks den noot
ende den dienft vanden Lande vereyfehen fal.

II.
Ende dier die Schippers onwillighfouden mo-
gen zijn, fich in dienft van het Landt te late*n em-
ployeren,fal hy met arreft door die refpe&ive Ma-
giflraten, de felve Schepen doen vaft houden fon-
der eenige coriniventie, ofoockvoor liaerluyder
verfchooninge eenige gefchencken te nemen, oft
andere fraude daer in te committeren.

III.
Ende op dat het Landt te becer gedient worde,
ende verfeeckert mach wefen tegens alle bedrogh
der Schipperen, fal by den Raedt van State met
den eerften beraemt worden een generale ende
eenparige voet vanyeken ende rooftingen, over

-ocr page 198-



		Placatcaj? # :/\| ♦ Bocck. 16. Tit, 1 s Deel.
	Λΐ	Placatcaj? # :/\| ♦ Bocck. 16. Tit, 1 s Deel.

			ghefchieden fal, een dubbelt over leveren aende Gedeputeerde vande Staten Generael, ofte Raden van State in 't Leger zynde. �X- ■ Gelijck hy mede van rijt tot tijt fijne Excell, en die v�orfz Ghedeputeerde adverteren fal vande ghelegentheyt, ende dienft der Schepen, om op 't vorder employ, veranderinge oft afdanckinge van dien gelet te mogen worden, als naer behooren XL Sal oock geduyrende het Leger, ende ten min. ften alle vier dagen eens,ende voorts als hem fulex by de Gedeputeerden daer zynde, belaft fal wor- den , ten overftaen van fijn eerfte Commis, perti- nente vifitatie ende onderfoeck doen, van allede Schepen ende Schuyten in't Leger zynde: by wat Heeren, Commifen, Officieren, of andere Perfoo- nen die gebruyd: worden, ende of die niet by par- ticuliere onder den name van eenige Heeren ofte Commifen worden aengehouden. Item, van hare groote, ladinge, ende hoe nae fy geloft zijn, ende t'elcken de Lyfte daer af aende voornoemde Ge- deputeerden communiceren, omme daer naer te licentieren ofte in dienit te houden de geene, de welcke de felve Ghedeputeerden fullen goet vin- den ende ordonneren, lettende wel precifelijck, dat als de Schepen ten halven fullen gheloit zijn, hy met kenniffe vande Gedeputeerden de ladinge van het eene Schip in het andere doe doen, ende volgens de onnoodige ende onbequame Schepen ende Schuyten afdancken, voor fo veel den dienft van 't Lant fal mogen lyden. XII. Sal oock den Commiffaris Generael gehouden zijn ten dage van d'afdanckinge, te geven aen ye- der Schipper fijne Atteftatie klaerendeperfed, te weten de groote van dien, dach ende plaetfe van fijne aenneminge ende afdanckinge, inladinge ende loi��nge , ende tot behoef van wat Heeren, Commifen, ofte andere Perfoonen fy den dienit gedaen hebben, infererende in d'Atteitatie de na- men vande Schippers, ende daer fy Soldateii ful- len mogen ghevoert hebben, den dach van 't ver- treek vande Compagnie, fulex dat tot elcke Com- pagnie maer eene Atteftatie fal mogen verleent werden,daer inne alle de Schepen ende Schippers die die vervoert hebben, fullen uytgedruckt moe- ten wefen, ende fal hy Commiffaris d� felve Atte- ftatie naer behooren �nderteyekenen, ende fijn Zegel ofte Cachet daer onder drucken. XIII. Infgelijcken vanden inhout van alle fijne Attc- ftatien met het affchey t,behoorlicke notitie in een Regifter houden.ende daer van't dubbelt geven in handen vande voorfz Heeren Gedeputeerden, in wekken Regifter ende dubbelt, hy oock van tijdt tot tijt behoorlijcke aenteyekeninge fal doen van alles, wat op het ftuck van die Schepen fal komen voor te vallen. . XIIIL Sal oock op de rugge van d'Atteftatie ftellen, wat de Schipperen aen gelde, Vivres, of anderfins betaelt is, 't welck hy van tijt tot tijt vande Corn- mifen fal hebben te vernemen,de welcke oock ge- lift fullen worden gene Betalinge van penningen» Viyres,ofte anderfins aen eenige Schippers te mo- gen

daer het meefte getal fal komen, ende op d'ande- r�, van fijn bequaemfte Commifen ende Condu- cteurs fchicken, om fcharp reeuard te nemen oft het de felye Schepen zijn, die hy ofte fijne Com- mifen hebben aengenomen, ende infgelijcken wel letten op de bequaemheyt, ende 't ghefeetfchap van dien, ten refpect vande plaetfen, daer �y ghe- employeert fullen worden: Dat oock die alle be- hoorlijck worden geladen ende gheilottwt, caffe- rende datelijck fonder faveur ofte conniventie, de onbequaem, onnoodigh, ende niet hare volle la- dinge hebbende, daer af de goederen inde andere tot vol-ladinge verdeelt fullen worden. VI. Wat be�anght de Schepen metKrijghs-volck gheladen, wort verftaen dat een Compagnie van t'feventigh tot hondert hoofden toe, gaende uyt het Garnifoen naer 't Leger, of van daer elders ge- tranfporteert wordende, oft oock uyt het Leger weder t'huys keerende, fal hebben tweeSchepen van 26 tot 30 lailen, met noch een van i61aft. Van 120hoofden, drie Schepen van 21 tot 25. neff�ns noch een van 16 laft. Van I5olioofden, drie Schepen van z6 tot 3 o laft, met een van 16 laft. Ende van 200 hoofden, vier Schepen van 26 tot 30. met een van i�laften, daer nae den Com- miffaris Generael, fijneonder-Commifen, ende voorts alle Capiteynen ende Schipperen hen ful- len hebben te reguleren. Ende indien een Com- pagnie meer Schepen hadde, fal den Commiffaris Generael de onbequaemfte van dien datelick caf- feren fonder eelt te gheven, oft befcheyt mede te deelen, ,oft daer fy efl�n bequaem mochten zijn, die* Schippers die de felve Compagnie in hebben, daerom gelij ckelij ck doen looten. VIL Edoch daer eenige Compagnien komen te ver- anderen van Guarnifoen, dat als dan ten reguarde van Vrouwen, Kinderen ende Bagagie, een Com- pagnie van 100 tot 120. noch een Schip meer fal toe gevoeght worden van 26 tot 30 laft. Van 150 twee Schepen van 21 tot 25 laft, ende van 200 koppen, twee van 26 tot 30 laft, fonder meer, of in alle beyde, met andere Schepen ten naeften by gelijck getal van laften uytbrengende, VUL Saloock den Commiflaris Generael in het Le- ger, f© haeft het felve ftil leyt, de yckinge van alle de Schepen ende Schuyten hervatten, ende wel letten, of fijne yckinge met d'Atteitatie der Ste- den over een komt, ende van fijn bevinde, goede aenteyekeninge in fijn Regifteren houden, ende oock by den Contrerolieur in fijn Contre-rolle, ende het dubbelt van dien in handen vande Gede- puteerde in 't Leger zynde, overgeven, byhaer beyden geteyekent. IX. Die repartitie ende verdeylinge vande Schepen gemaeckt, ende onderhem Commiffaris Generael beruftende, fal hy dien achtervolgende, een yeder fijn getal van Schepen over geven, fonder eenige achter te houden, op pene van arbitrale correctie, ende in allen gevalle hem te doen betalen alfulcke achter gehoudene Schepen, voor clen tijdt dat die achter gehouden zijn, ende fal vande felve Lyfte, ende veranderinge yan dien, t'ekken tyde als die

-ocr page 199-

₅85 Ordonn'antien van de Leger�ft Tocht-Schep�n. § 86

pers foo haeit fy ontladen zijn hun behoorlick m
fcheyt krygen, ende daer fy het niet terftont en
vorderen, lullen echter geen vorder dach-gelden,
als tot den dach vande ontladinge genieten, ende
daer en boven tot een pene verheien ende geroy-
eert worden van acht dagen verdienfte,daer op hy
wel fal letten, om daef naer d'Atteftatie te dreffe-
ren, fonder 't felve te mogen voorby gaen ofte te
remitteren, ofte oock aen yemandt vande Schip-
pers, wie het oock fal mogen zijn, te mogen exce-
deren die dagen aenden adluelen dienft, diredte*�
lick noch indire&eligk,noch onder deckfel van af-
tochtemof eenigh ander pretext, hoedanich 't fel-
ve fal mogen zijn, op arbitrale correctie.
XIX.

Eenige Schepen af ghedanckt zynde, ende'daet
naer gereet om te vertrecken, indien goet gevon-
den wort hem van 's Landts wegen met eenen te
bevrachten/uilen daer van geen reyfe mogen pre-
tenderen , maer alleenlijck die behoorlijcke dach-
gelden voor den tij t dat die reyfe duyren fal.
'XX.
Ende fal die voornoemde Commiilaris Generael
ghehouden zijn terfiont naer het fcheyden van 't
Leger of Tochte, over te leveren een dubbelt van
fijn gehouden Regifter ende uytgegeven Attefta-
tien, aenden Raedt van Staten, ende oock aen elc-
ke Provincie, voor foo veel de Schepen aengaet,
die onder de felve t'huys behooren, omme op die
betalinge vande felve in tijdts ordre ghenomen te
mogen werden.

XXI:

Den CommiiTaris Generael fal tot een jaerlijcks
traitement hebben ende

voor vacatien als hy buyten den Hage in dienfl:
van 'tLant geemployeert fal worden
's daeghs, fonder eenige vordere emolumenten te
mogen pretenderen. Doch fal van yder Atteftatie
di� hy den Schipperen, als hier boven verhaelt,fal
mede deylen, gegeven werden drie fhryvers, daer
van twee ftuyvers by den CommiiTaris, ende een
ftuy ver by den Contimoll�ur, hem by te voegen,
genoten lullen werden:

XXII.

Alle d'Articulen vande voorgaende ordre ende
Ordonnantie, foo voor den Commis vande Sche-
pen , als de Schippers, fuilen onder deie Ordon-
nantie begrepen zijn, ende in haer wefen blyven.

Gedaen ter Vergaderinge vande Ho: ende Mo:
Heeren Staten Generael der Vereenichde Neder-
landen, in 's Graven-Hage, opten 4. Junij 1 6 ζ 6.
Rantw�jck ,^�f� Ter Ordonnantie vande hoogh-ge-
melte Heeren Staten Generael. I. vanGoth.

en doen, fonder wete van hem CommiiTaris Ge
Lael,om bv hem geannoteert te mogen worden,

oppei

e van henluyden niet te valideren.

XV.

Ende op dat hy CommiiTaris Generael van alles
coedewetenfehaphebbe, fullengheen Schepen
ofte Schuyten tot eenige Legers, Tochten,oft
oock eeduyrende de felve Tochten, aengenomen
mogen worden dan naer voorgaende laft, ende
mede met kennifl� van defen CommiiTaris Gene-
rael van hem, ofToo hy daer niet by ende ontrent
ware, om daer van kenniiTe te mogen nemen, lul-
len de Schippers vande Magiilraten vande Steden
endePlaetien , ofte Commifen vande Magefijnen
inde Forten, of andere publijcke Officieren daer
toe geordonneert, daer fy aengenomen ende gela-
den zijn , nemen behoorlijcke Atteftatie van den
da^h der ielver aenneminge, grootte van haere
Schepen^ ende hun daer mede prefenteren aen
hem CommiiTaris Generael, binnen den eeriten
daah van haer arrivement,ter plaetfe daer de felve
fuilen wefen, om by hem ten regifter gheftek te
worde, alles op verbeurte van haer verdient loon,
op welcke atteftarien hy CommiiTaris neerftigh fal
hebben toe te fiemniet alleen of die behoorlick ge-
depefcheert'zijn, maer oock of de Schippers mid-
delertijt behoorlick hare reyfe hebben gevordert,
ende daer op letten in fijne Atteftatie, die hy hun
op d'afdanckinge van haren dienil fal geven,
XVI.

Den CommiiTaris Generael fal oock goede toe-
verficht hebben, dat de Schippers gheiladich bly-
venin'tquartierdaer fybefcheyden zijn by hare
Schepen, op dat fy de goederen Jhua in gegeven,
behoorlijck gade flaen ende bewaren. Ende foo
wanneer fy vande Commifen, onder jv�lckers be-
wintd'ingeladenegoederen zijn, werden ontla-
den, dat hy daer van terfiont notitie mach krygen
om de felve af te danckeii.

XVII.

Sal oock neerftigh toefien, dat die Schippers
geen vreemde goeden van Soetelaers oft andere
in nemen,noch oock vreemde Schepen achter aen
liepen, of aen boort houden: Dat oock d'een den
anderen gheen goet over fette buyten weten van
hem CommiiTaris. Ende daer hy contrarie bevont,
daer van notitie maecken, ende de felve d'Heeren
Gedeputeerden in't Leger zynde, mededeelen,
die als dan de Schippers fuilen ftraffen, met het
verlies van haer dach-gelden van die dagen dat
fulcks gefchiet is, ende vorders, foo nootJuin ar-
bkralijck corrigeren.

XVIII.
Den CommiiTaris fal regard nemen,dat de Schip-

7. Ord re, by den %$edt van State der Vereenighde Nederlanden, ge He/t

ende gemaeckt, ende bydeHo. Mo. Heeren Staten Generaelgeapprcleert, op 't beleyt vancle Schepen_ffoo in't leger a/s daer buy ten, dienfl doende. Indateden zi Aprili6zy.

tot dienf�e van't Lant fuilen bevinden noodig,fon-
der dat yemant den felven aengenomen,fal mogen
met looten, cavelen, ofte beurte moleileren.

II.
�ndebyaldiend'aenneminge gefchiet, &c. Ac-
Β b cotdeert

Erftelijck fal het den Magiilraten, Com-
miiTaris Generael vande Leger-fchepen,

ende Commifen vry ftaen, aen te

nemen

benepen van fulcke grootte ende fterekte, als fy

�

-ocr page 200-





		0 � PlacatenJ. 4� Boeck cor deert met het derde Artijckelvandt Ordonnantie des Jaers 16 31. hier onder num. 9. Colum. 3 99. gedruckt. III. : De grootfte p^rthyen, &c. Sist het 3,4, 5,6,7,8, -9 en � o Artijckelen van defe Ordonnantiejnt 4,5,6,7» 8 en 9 Artijckelen vande volgende Ordonnantie vanden ■Jare 163 1. hier onder Col. 393 en 394 ghedruckt, daer defe Artijckelen mede accorderen: beha hen het gunt in hetfevende Artijckel aldaer in'/ Curftjf'ghedruch is, het ■welck Anno 1631 voor Ampliatie in gevoeght is_t XI. Item,. fal in alle Steden by de Deeckens vande Schippers Gilde, ende eenige by de Magiftraet daer by te voegen, pertinente Lyfte gemaect wor- den, vande groote vande laften van alle de Schuy- ten ende Schepen, welcke de Schippers ofte Schuytvoerders van hare Magiftraten hebben,en- :de tot diende vanden Lande bequaem zijn: Tot �wekken eynde alle de Schepen inde refpeclive -Provinciën ghehoorigh, pertinentelijck door de Magiftraten vande Steden fullen worden geijckt, ofte gerooft, ende hare groote geftelt worden op Rogge-laften, volgens d'ordre aireede op't ycken genomen, of noch te nemen. Ende fal dubbelt van de felve Lyfte aende Heeren Raeden van State, ende de Gecommitteerde vande Heeren Staten van elcke Provincie refpeitivelick over gefonden, ende Jaerlijcks vernieuwt worden. Doch indien -rniddelertijt yemant fijn Schip ofte Schuyt moch- te vermangelen ofte veranderen, fal fulcksbyde Magiftraten op de Rolle verandert worden. XII. Oock fullen de Schippers, wanneer fy eenige betalinge of Schips-loon van 't Laut vorderen,ge- houden zijn over te leveren atteftatie vande groo- te van hare Schepen, bv^de Magiftraet onder haer Zegel behoorlijck gevenfieert. XIII. Een Compagnie van t'feventigh tot hondert hoofden , gaende uyt het Guarnifoennaer 't Le- gertal hebben twee Schepen van x6 tot 30 laften, met noch een van 16 laft. J�an 1 xo hooiden, drie Schepen van xi tot xy. nenens noch een van 16 laft. Van 150 drie Schepen van x6 tot 30, met een van 16 laft, Ende van xoo hoofden, vier Schepen van x6 tot 30. met een van 16 laften. X 1 I I I. Ende wanneer eenige Compagnien komen te veranderen van Guarnifoen, als dan fal tenre- guarde van Vrouwen, Kinderen, ende Bagagie, een Compagnie van hondert tot hondert twintich hoofden, noch een Schip meer toe gevoeght wor- den, van x6 tot 3 o laften. Van hondert vijftigh, twee Schepen van xi tot � 5 laften: ende van twee hondert hoofden, twee Schepen van xótotjo laften, fonder meer, ofte in beyden met andere Schepen ten naeften by ghelijck ghetal van laften uytbrengende. � ■ � . xv. Boven welcke getal van Schepen, in dit voorfz ende voorgaende dertienfte Articul verhaelt, &c. Accordeert voorts met het veerthiende Artijckel vande �volgende Ordonnantie des Jaers 1631. flaende Colum, 394� gewekt. Ende fullen voortaen geene betalingen gedaen
				. i6.Tit, i.DecU 388 mogen werden, aen Schippers gevoert hebbende Krijghs volck, Munitien, Vivres ende andere goe- deren 't Landt aengaende, ten zy datte felve exhi. beren Atteftatien gequalihceert als volght. Eerftdatfeinnehouden de ladinge ende �� op een ende 't felve Papier gheteeckent, ende niet op diverfche Papieren, of elcks apart. Datte Atteftatie vanden dach vande ladinge zy f;hegeven by de Magiftraet vande plaetfe daer de adinge is ghefchiet", of in Forten, by den Commis aldaer, of by aldien het in 't Leger is, by den Com. miiTaris Generael vande Schepen, die de felve At- teftatie fal geven in 't Leger, ioo het doe.nelijck is, ende den tijt fulcx kan lyden, anderfins foo wan* neer de reyfe volbracht, ende hem daer van Atte- ftatie vande loffinge fal zijn ghelevert, op welcke Atteftatie hy als dan fijne Atteftatie vande ladin» ge fal teyckenen, fonder de welcke geen betalinge ial gedaen worden, gelijck voorfz. « Dat de felve atteftatie innehoude, dat de Schip, per expreffelick is afgehuyrt om die reyle te doen, op dat alfoo voor-gekomen werde dat van drie of vier Soldaten,kranckofgequeft geweeft ende ge- reconvalefceert zynde, die by de Schippers doch naer 't Leger varende, mede ghenomen werden, geen aparte reyfe werde ghebracht, of meer ghe- eyfcht als 't Veer-gelt van elck perfoon is bedra- gende. Dat mede de felve Atteftatie vande ladinge in� houde, dat de Schippers ter plaetfe vande loflinge komende, aldaer fullen dóen teyckenen opte fel. ve Atteftatie den tijdt vande loilinge,by de Magi- ftraet, of indien de loflinge in Forten geichiet, by den Commis, ofte inde Legers, by den vooriz Commiffaris ende Contrerolleur vande Schepen, of ander Perfoon daer toe geftelt. Dat oock inde felve Atteftatie geftelt zy de-na� me vande andere Schippers, ende groote van der felver Schepen, die t'iamen tot tranfport van een Compagnie gebruyckt zijn geweeft, op dat ghe« weten mach werden dat in 't getal vande Schepen tot het vervoeren vande Soldaten nieten werde geexcedeert. Ende dat voorts opte felve Atteftatie geftelt zy by de Magiftraten, Officieren vande Magafijnen, of Commiffaris Generael ende Contrerolleur van de Leger-fchepen(naer gelegentheyt vande plaet- fe daer de Schepen fullen aenkomen) den dach vande loffinge ende ontilaginge, ende 't felve on- derteyckent zy nae behooren met een Zegel of Cachet daer op te drucken. Sonder welcke voorfz qualificatie geene beta- linge op eenige Atteftatien ghedaen, of ghedaen zynde, gevaïideert fal werden. XVII. Ende is voorts de meeninge , dat alle Schepen in't Leger met Volck, ofte eenige provifie van V> vres, Munitien ofte andere 's Lants goederen aen- gekomen ende geloft zynde, by de Heeren Raden van State, ofte Gedeputeerde in't Leger door den Commiflaris Generael vande Schepen datelickaf- gedancktende ontflagen fullen worden,metfoda- nige affcheyt als boven is verhaelt, fonder dat de felve Schepen in dienft gecontinueert, ofte by y^e" mant anders tot lafte van 't Lant aeneenomen «* len

-ocr page 201-

α ο Ordonnantien van de Leger en Tocht-Schepen. β 90

3 7 , , .,. . , _f_____;/r_aMJi .

Schepen onverwachte fchade mochte vallen,daer
inne,naer examinatie,'t Lant foude riiogen gehou-
den zijn vergoedinge te doen �. En fuJlen voortaen
geen taxatien aengenomen, oft daer op gelet wor-
den , dan op die gene die nae goede informatie en-
de bewijs by de ge-eede Taxateurs, daer toe by d�
Steden daer de Schippers thuys hooren,geordon-
neert, fullen wefen ghedaen, ende daer benef��ns
't Zegel vande Stadt, ende Signature vanden Se-
cretaris tot alle verfeeckertheyt daer op geftelt.
XXIII.
De Taxateurs fullen gehouden zijn.op den eedc
by henluyden in handen vande Magiftraet daer
toe te doen, dat of tot hare kenniiTe mochte ko-
men , dat eenige vande verongeluckte goederen
wederom te voorfchijn quamen, ende daer over
vergoedinge mocht zijn ghedaen, datfy de felve?
goederen naer haer fullen nemen, ende de felve
met kennifl� vande Magiftraet opentlijck ten pro-
fijte van't Lant verkoopen, de penningen daer vari
ontfangen , ende 't redelijckbergh-ioon daer uye
betaeldt hebbende, vande overfchietende pennin-
gen te leveren pertinenten ftaet in handen vanden
Raedt van State, ommeopdeoverleveringevaii
de penningen, daer ende fo fulex bevonden foude
worden, ordre gheftelt te worden: Ende fullen de
felve Taxateurs voor hare moeyten ghenieten den
vijfthienden penningh.

XXIIII.
Wat voorts belanght de vordere condui&e van
de Schepen , ende byfonderlijck vande Leger-
fchepen, fullen de CommiiTaris Generael ende
Contrerolleur daer over geftelt, niet alleen precy-
felijck nae at�t naerder ordre, maer oock naer
hunne particuliere Inftru&ie henluyden hebben
te reguleren, tot wekken eynde foo wel d'een als
d'andetf, henlieden fal ter handen geftelt worden.
Ende fal voorts alles met volkomen kennifl� ende
opperforge vande E. Mo. Heeren Raden van Sta-
te , ofte Gedeputeerde in 't Leger, ten meeften
dienfte vanden Lande worden geeff��lueert.

Aldus ghedaen ende gearrefteert inden voorfz
Rade van State, in'sGraven-Hage, deneen-en-
twintighften Apr�is fefthien-hondert negen-en-
twintigh. R. Jenfema,�� Ter Ordonnantie van,
den Rade van State. M. Huygens.

lm moeen worden, dan by fpeciale kennifl� ende
S�� vfnde hoogh-gemeke Heeren Raeden van

ende dat al-

State, ofte Gedeputeerde mt Leger
kenli ckin een opkomende noot, of andere occa-
Ζ.. In wekken gevalle gefupercedeert lal worden
rnprret eeven van Atteilatien, ter tijt toe goetge-
vondenTal worden de Schepen te licentieren, als
^% nneer de voorfz CommiiTaris ende Contrerol-
leur vande Schepen, het affcheyt fullenhebben te

geformeert als hier boven Ar
,;�. f� isverhaelt, ende vanden inhoudt der
felver Atteitatie, mettet affcheyt behoorjijcke
notitie in een Regifter te houden, foo wel by den
CommiiTaris als Contrerolleur voorfz.
XVIII.

Ende om des te feeckerder te zijn, dat 't felve in
alleghetrouwigheyt achtervolght werde, falde
voorfz CommiiTaris by den Raedt daer toe gehou-
den worden, dat hy alle dage haer Ed. Mo. com-
municere, wat int ftuck vande Schep� occurreert,
ende boven dien ten miniten tweemael 's Weecks
aen haer Ed. Mo. vertoonen fijn Regifter, daer in-
ncmenverftaet dat begrepen fullen moeten zijn
alle Schippers ende Schepen, foo wel vanden
Treyn, van Vivres, Munitien, als oock alle andere
in 's Landts dienft zynde, geene altoos uytgefon-
dert, met behoorlijcke annotatie, in't felve, vande
gegeven Atteilatien voor't hooft van yder Schip-
per, daer van mede een dubbele vanden beginne af
van't Leger, onder den Raedt, ofte Gedeputeerde
fal moeten heruiten, ende fal in't felve dubbelt,
van tijd t tot tijdt, wat op 't ftuck vande Schepen .
fal komen voor te vallen.behoorlijcke aenteyeke-
ninge gedaen moeten worden.
XIX.

Sullen van nu voortaen geen Collonellen, &c.
accordeert met het \$.Art. vande volgende Ordonnan-
tie desjaers 1631. Colum. 3 96. gedruckt.
XX.

Alle Schepen met Vivres,Munitien ende andere
's Landts goederen, in 't Leger gedient hebbende,
fal beuren dienft gheverifieert worden neff�ns de
■CommiiTaris ende Contrerolleur, oock medeby
de refpedtive Commifen over de bewaringe der
fel ver goedere geftelt,fonder dateenige atteftatie,
daer d'een of d'ander hant is gebrekende, fal mo-
gen valideren. Sullende oock fodanige atteilatien
�niet mogen aengenomen worden, ten zy de felve
komen t'accorderen mettet Regifter onder den
Raedt beruft hebbende, voor fo veel den tijt van 't
leger is aengaende: tot wekken eynde den Raedt
of Gedeputeerde fullen beforgen dat een dubbelt
;van dien aende Betaels-heeren gelevert fal werd�.

XXI.

■ Dattetloon,&c. Sta Art. 16. vande volgende Or-

mnnamiedesjaers i6yi.ftaendeColum. \ab.qedru8.

XXII.

Ende of't geviele dat op eenigc Tocht onder de

Schipper

lafien, Is aenge�

met fijn groet

nomen tot opten

Heeft aldaer ingenomen heneffens Schipperen

een gedeelte Soldaten vande Compagnie van

omme de felve te voeren

Ende fal hy by de Magifiraet ofte Commis aldaer, den

dach van fyn aenkomfle ende lofjinge op defe doen aen~

teyekenen. Atlum

9* Ordonnantie, by den "Raedt van State der Fereenighde J^ederlan-

den, geftelt endegemaech op 't heleyt vande Schepen, ende dTckinge van dienjoo in't Leger als daer
Puften, dienft doende. Mitfgadets_% oock waer naer de Schep ende Schuyt-Vrachten, in 't vervoeren

Β b ij � van

-ocr page 202-

Placatea-*. 4, Boeck. \6.Tit. t.Deel.

van Ruyt",ren,Soldaten, ende andere des gemeen Lants behoeft

Jhp -*- r\^,.U n-nUavt sfitttisiVt int/lalt �� *ljnVsl0Yl /w �/tlO- Afl't

en^van d'eeneplaetfe in d'amkre: oock

op Dagh gelden dienen, betaelt f uilen worden. In date den � ^Junij 1631. <?« 21 Januarij 1636,

of Commiffaris Generael ende Contrerolleur van
de Leger-fchepen(naer gelegentheyt vande plaet-
fe daer de Schepen fullen aenkomen) den dach
vande loffinge ende ontilaginge, ende 't felve on-
derteyckent zy nae behooren met een Zegel of
Cachet daer op te drucken.

Ende foo wanneer de Schippers,door Ade van
fijne Excell. eenige Soldaten in verfcheyden Ste-
de belaft werden te loffen,fal den Schipper gehou-
den zijn, voor aleer hy de felve loft, daer van ken-
nifie aende Magiftraet te doen, ende vande felve
laten'op de voorfz A�te tekenen, hoe veel Solda-
ten.en op wat dach hy op yder plaetfe geloft heeft.

Ende werden alle de oude Yck-brieven, ghege-
ven op de oude manier voor date defes,by defe ge-
annulleert, ende alle Schippers gehouden nieuwe
Yckbrieven van haer Schepen of Schuyten te ha-
len, ende die aldervvegen (indienft van't Landt
zynde ) by haer te hebben, om tot allen tyden,
't zy by den Commiffaris Generael,de Contrerol-
leur vande Schepen, ofte den Contrerolleur van
de Yckinge na gefien, ende de rechte groote van't
Schip ofte Schuy t,mitfgaders waer ende wanneet
het Schip of Schuyt geijckt, gemeten ende gecal-
culeert, mach werden na gefocht, om 't felve inde
affcheyt-brieven van haer dienft geftelt te werden.

Ende fullen na gedanen dienft, 't zy in 't Leger
ofte daer buy ten, over leveren neffens haer be-
fcheyt, den voorfz Yck-brief vande groote van i
haer Schepen of Schuy ten,ende die alle jaren ver- I
nieuwen, ofte op de rugge laten teeckenen, datfy \
de felve Schepen of Schuyten noch voeren.

Ende by aldien eenige Schippers vande Officie-
ren voor-genoemt, bevonden werden haer te be- 1
helpen met eenige oude of geleende, ende andere '
ghefabriceerde Yck-brieven, in wat manieren het l
felve foude mogen gefchieden,contrarie haer Ho; \
Mo: meeninge ende intentie, fullen daer over ver- i
beuren voor d'eerfte reyfe hun verdiende loon: ^?de helft ten behoeve vande gene die d'ontdeckin- \
ge doen fal, ende d'ander helft voor den Armen \
vande plaetfe daer d'ontdeckinge fal gedaen wor- \
den�, Ende voor de tweede reylè te verbeuren van \
gelijcken de verdienfte, ende daer en boven arbi- \
tralijck geftraft te worden.

Alle Schepen met Vivres,Munipien ende andere ■
's Lants goederen,in't Leger gedient hebbende,fal \
beuren dienft geverifieett worde neffens de Corn- |
muTaris efi Contrerolleur, oock mede by de refpe-
ftive Commifen,over de bewaringe der felver goc- *
derS geftelt,fonder dat eenige atteftatie,daer d'een
of d'ander hant is gebrekende, fal mogen valideic.

Sullen oock foodanige Atteftatien niet mogen
aengenomen worden,'ten zy de felve komen t'ac-
corderen mettet Regifter onder den Raede beruft
hebbende, voor fo veel den tijt van't Leger is aen- !
gaende. Tot wekken eynde den Raedt oft Gede-
puteerde fullen beforgen,dat een dubbelt van dien
aende Betaels-Heeren gelevertfal worden.

Ende fullen geene betalingen werden ghedaen_;, j
ofte ordonnantien werden verleent, op Attefta- j
tien daer yets tuffchen de regulen, onder ofte bo-

Ven, ofte oock inde margine, is by gefchreven.

Ende

Ordrc, o^tfiuckjvana Scheels Vrachten.

, Erftelijck fal het den Magiftraten, Com-
I miffaris Generael vande Leger-fchepen,
,; . mJ ^en<^^e Commlfen vry ftaen, aen te nemen
Schepen van fulcke grootte ende fterckte, als fy
tot dienfte van't Lant fullen bevinden noodig,fon-
der dat yemant den felven aengenomen,fal mogen
met looten, cavelen, ofte beurte molefteren.

�.

Ende fullen voortaen geene betalingen gedaen
mogen werden, aen Schippers gevoert hebbende
Krijghs-volck, Munitien, Vivres ende andere goe-
deren 't Landt aengaende, ten zy datte felve exhi-
beren Atteftatien gecjualificeert als volght.

Eerft datfe innehouden de ladinge ende loiïinge
op een ende 't felve Papier gheteeckent, ende niet
op diverfche Papieren, of elcks apart. Ende fal die
gene, die het befcheyt vande inladinge geeft, daer
inne (lellen, dat den Schipper bekent de ingela-
den goederen ontfangen te hebben, ende 't felve
den Schipper laten ondetteeckenen.
. Datte Atteftatie vanden dach vande ladinge zy
ghegeven by de Magiftraet vande plaetfe daer de
ladinge is ghefchiet, of in Forten, by den Commis
aidaer, of by aldien het in 't Leger is, by den Com-
mifTaris Generael vande Schepen, die de felve At-
teftatie fal geven in 't Leger, foo het doenelijck is,
ende den tijt fulcx kan lyden, anderfins foo wan-
neer de reyfe volbracht, ende hem daer van Atte-
ftatie vande loiïinge fal zijn ghelevert, op welcke
Atteftatie hy als dan fijne Atteftatie vande ladin-
ge fal teyckenen, fonder de welcke geen betalinge
fal gedaen worden, geiijck voorfz.

Ende wat den Schipper minder fal leveren als
hy ontfangen heeft, fal 't felve van die de Materia-
len ontfanght, het inde Atteftatie vande loflinge
geftelt, ende aen hunne Vracht gekort werden.

Dat de felve atteftatie innehoude, dat de Schip-
per exprefièlick is afgehuyrt om die reyfe te doen,
op dat alfoo voor-gekomen werde dat van drie of
vier Soldaten,kranckofgequeft geweeft ende ge-
reconvalefceert zynde, die by de Schippers doch
na 't Leger varende, mede genomen werden, geen
aparte reyfe werde gebracht, of meer geeyfcht als
't Veer-gelt van elck perfoon is bedragende.

Dat mede de felve Atteftatie vande ladinge in-
houde, dat de Schippers ter plaetfe vande lofiinge
komende _% aidaer fullen doen teyckenen opte fel-
ve Atteftatie den tijdt vande loffinge,by de Magi-
ftraet, of indien de loiïinge in Forten gefchiet, by
den Commis , ofte inde Legers, by den voorfz
Commiffaris ende Contrerolleur vande Schepen,
of ander Perfoonen daer toe geftelt.
Dat oock inde felve atteftatie geftelt zy de name
vande andere Schippers, en groote van der felver
Schepen,die tfamen tot tranfport van een Compa-
gnie gebruyckt zijn geweeft, op dat gevvetë mach
werden dat in 't getal vande Schepen tot het ver-
voeren vande Soldate nieten werde geexcedeert.

Ende dat voorts opte felve Atteftatie geftelt zy
by de Magiftraten, Officieren vandè Magafijnen,

-ocr page 203-

Ordonnancien van de Leger en Tocht-Sehepen � 394

393

vu.

111.

de bv aldien d'aenneminge gefchiet tot eenï- j Ende fullen alle Schippers ofte Schuyt voerders
�J<» ïuu^n-Mt-pn. �&^� gehouden zijn, foo veel Volcks, Peerdenofte an-

.e Le

ere Vracht inne te nemen, als fy ter difcretie van
de Magiftraten ofte Commifen, laden, (louwen
ende innemen mogen, daer toe fy gehouden fullen zijn
haren Roef op te heken. Ende werden de Knapen vande
Schipper-Gilden piielafi ende gfieauthorifeert acht te ne-
men , ten eynde de Schippers hare Schepen welftouwen �
op pene dat by gebreke van defen,'t felve aen hare
Vracht afgetogen ende vermindert fal worden.
VIII,
Alle Schippers,van waer fy oock zijn, varende
de Rivier op met 's Landts Munitien, Vivres ende
Krijgs-volck, fullen gehouden wefen haer te ver-
fien van bequame Lynen,omme (des noot zynde)
op te peerden, fonder dat van 's Lants wegen haer
eenige fal mogen toe geftelt worden. Ende foo fy
des in gebreke zijn, fal de fchade ende verlet daer
uyt te onftaen , aen haerlieder perfoon ende
Vracht-loon verhaelt worden.

IX.
Is oock d'expreffe meeninge, dat voortaen geen
Schippers, tot laite van 't Lant, eenigh Sluys ofte
Brugh-gelt fullen mogen brengen, nochte hun
eenige Piloten toe gheilelt worden. Maer foo fy
des van noode mochten hebben, fullen fy tot
heurlieder eygen koften haer daer van moeten
Yerfien: alfoo ten reguarde van dien, als oock van
de Lynen hier boven vermeit, in taxeren ende re-
dreiferen vande Reyfen,behoorlijcke confideratie
is gedragen-.daer op dan alle Ontfangers,Convoy-
meefters, Commyfen, ende alle andere, behoor-
lijck fullen hebben te letten: alfoo de betalingen,
die fy dies - halven mochten aen nemen te doen,
tot haerlieder eygen lafte, als onbehoorlijck ghe-
daen, geroyeert fullen werden.

Item, fullen in alle Steden by de Magiftraet en-
de Deeckens van't Schippers Gilde, alle Jaren alle
Schepen ende Schuyten, mitfgaders haer Maften,
Zeylen, Anckers,Kabels, opftaende ende loopent
Wandt: als oock hare Peerde-lynen, behoorlijck
gevifiteert �. ende die bequaem bevonden zijn, een
Aöit in behoorlijcke forma van gegeven werden.
Welcke Acte de Schippers gehouden fullen zijn
te verthoonen aenden geenen daer van fy Atte-
ftatie nemen fullen.

XI.
Ende alle Schepen ende Schuyten die in 'sLants
dienfte fullen gebruyckt werden, fullen eerft ende
alvoorens binnen de geünieerde Provinciën, inde
Steden daer ghefvvooren Yck-Meefters zijnghe-
ftelt, by de felve moeten gheijckt worden op defe
navolgende ordre ende maniere.

Eerftelijck fullen alle Schepen ende Schuyten
de lenghte gemeten werden over ftevens 5 ende de
wijtte, op 't wijtfte van 't Schip ofte Schuyt; ende
de holte, vanden opper-kant vande buy 4f nningh
af, tot den onder-kant van 't fpy-gat, vier voet
achter het Maft-ghebint, alles met de Wefelfche
hout-voet, ghelijck die hier achter op defe Lyfte
geteyckent ftaet.

Welcke voorfz lenghte mette wijtte eerft fai

ifhemultipliceert worden , ende daer naer mette
ïolte: waer uyt als dan gecalculeert ende getroc*

Bb iij ken

Commifen op de Forten, in abfentie vande voorfz
rommiiTaris Generael, fullen de Schippers vande
rfeyde Magiftraten ofte Commifen,nemen be-
hoorlicke acteïtatie vanden dach der felver aenne-
minee, ende � hun met de felve, ende eenen behwhjc-
L ïck-hrtefals vooren, prefenteren aenden voorfz
Commiffaris Generael ende Contrerolleur vande
� eaer-fchepen, binnen den eerften dach van haer
itrivementfter plaetfe daer fy fullen wefen,om by
hen ten Regifter geftelt te wordë,op de verbeurte
van haer verdiende loon. Ende fal de Commiffaris
neerftieh hebben toe te fien, niet alleen of die be-
hoorlick gedepefcheert fijn,maer ook of de Schip-
pers middelertijt behoorlij k haer reyfe hebben ge-
vordert , en daer op letten in fijne atteftatie die hy
hun op d'afdanckinge van hunnen dienft fal geve.

1 d'Ordre van 16z^feyt alhier .� en groote van hare

Schepen, ende hun daer mede prefenteren, &c.
UU.

De grootfte partyen Schepen, te weten, van � %
tot 4z Latten, fullen twee dagen moeten leggen,
boven den dagh dat fy aen-ghekomen fullen zijn,
fonder eenigh legh-gelt daer vooren t'ontfangen.
Ende de Schepen beneden � � Laften, fullen eenen
dach moeten leggen, fonder dach ofte legh-gelt,
boven den dach van hare aenkomfte als vooren.

Ende fullen de dagh-gelden niet loopen nae dat
fy fullen geloft zijn, waer van fy gehouden fullen
vvefen recognitie te brengen vanden Magiftraet,
Commiffaris Generael, ende Contrerolleur vande
Leger-fchepen,ofte Commifen vande Magazijnen
ter plaetfe daer fy geloft hebben �. ingeftelt zynde,
als hier vooren Art. z. verklaert ftaet.

Item, indien de Schuyten of Schepen, gekomen
zynde ter plaetfe daer op de felve bevracht zijn,
aldaer van wegen het gemeene Landt op de Have-
nen daer van fy gevaren zijn, ofte op naerder Ha-
vene, tufichen beyden weder bevracht worden,
lullen noch halve Vracht ontfangen op de Havenê
daer fy loffen. Maer vorder,ofte ter zyden,buyten
den wegh vatende, die van hare Stadt is ftrecken-
de,fullen fy geheele Vracht hebben van't gene dat
fy buyten ofte uyt haren wegh varen moeten.

VI.

De Schuyten ofte Schepen die met Ammunitie
van Oorloge, ofte eenige andere behoeften van
den Leger bevrasht worden, fullen met daeh-gel-
den betaelt worden na de groote vande Schepen,
in conformiteyt vande Ordonnantie aireede ghe-
maeckt,ofnoch te maecken,fonder dat fy yetvan
het verfeylen fullen mogen eyilchen.

Gelijck mede de Schepen die op Dagh-gelden
ghedient hebben, ende afgedanckt zynde, ende
daer naer gereet wefende om te vertrecken, goet
ghevonden werden haer van 's Landts wegen met
eenen te bevrachten, daer van geen Reyfe fullen
mogen pretenderen, maer alleenlijck de behoor-
lijcke Dach-gelden,x hy continuatie vanden vooricen
tijdt, ende dat de Reyfe duyren fal. ^�

�. iOrdrc vandenjare � Szyfeyt alhier: voor den tijt

dat de reyfe duyren fa/.

-ocr page 204-

Placaten-/. 4�Boeck. 16.Tit. i.Deel.

395

B9i

Ken fal worden 180 vierkante voeten voor yeder
Laft, te weten, van Wijt-fchepen, Smal-fchepen,
Dremmelaers, Damloopers, Bayersende Beytel-
Aeckens,ende alle Ront-fchepen.

Ende de Ront-fchuyten fullen gereeckent wor-
den 194 voeten voor een Laft.

Alle Samoreufeii , Pleyten , Geubels tmde
Schiet-fchuyten, fullen ghereeckent worden 170
voeten voor een Laft.

Ende alle gevveegerde Kagen 206 voeten voor
een Laft.

Ende d'ongeweegerde Kagen 140 voeten voor
een Laft.

De Yckinge ghedaen zynde, fal den Yck-mee-
fter geven onder fijn hant ende Zegel eenen Yck-
brief, inhoudende de Namen vande Perfoonen,
die de Schepen ofte Schuyten toe komen, waer
die wooaen, ende het Jaer ende dach wanneer de
yckinge is gefchiet. Ende in gevalle eenige Yck-
Meefters anders deden als 't behoort,fullen de i~e\-
ve vervallen inde boete van twee hondert gul-
dens, boven de vergoedinge vande fchade, daer in
het Landt door hunne ongetrouwigheyt is ghe-
raeckt, ende daer en boven als infaem van hun Of-
ficie gedeporteert worden �. Te bekeeren de boete
een derde-part voor den Aenbrenger, een derde-
part voor den Armen daer de fraude ontdeckt
wort,ende het derde derde-part voor den Officier
die de calangie doen fal.

Ende wert een yeder, defen aengaende, van nu
af geordonneert, hem nae den inhoudt van defen
te reguleren: ende gewaerfchouwt, dat ten dien-
fte vanden Lande een Contrerolleur vande yckin-
ge is gheftelt, omme tot allen tyden ende plaetfen
de Schepen ende Schuyten te verycken.

xir.

Een Compagnie van 70 Koppen, gaende uyr
'tGuarnifoennae'tLeger, ende weder uyt 't Le-
ger in't Garnifoen, fal hebben 4ζ Laften Scheeps-
ruymte.

ciers felfs betaelt fullen moeten werden. Ende f_ai
by de Magiftraten ofte Commifen inde Atteftatie
vande ladingegeexprimeert werden, by aldiende
CapiteynenofandereOfficiers, door importun,;
teyt eenige meerdere Schepen fouden mogen m_e[
de nemen: ten eynde de Vracht der felver overige
Schepen of Schuyten aen haer foldye in ghehoii,
den mach werden.

X.V.

Sullen van nu voortaen geen Colonellen, Rit,
meefters, Capiteynen, ende andere Militaire Offi,
eieren, hebbende Wagens van 't Landt,'t zy datle
die felver hebben verforght, ofte anders by ordre
van fijn Princel. Excell. door den VVagen-meeftet
Generael haer zijn toe gheftelt, met Schepen van
's Lants wegen mogen verfien worden. Ende fo₀fy des van noode mochten hebben, fullen fy haer
felven tot hun eygen lafte daer van mogen ver,
forgen.

XVI.

Dat het loon vande Schepen in alle Provinci�n j
eenparigh betaelt fal moeten worden, conform de
Lyfte van wegen de Generaliteyt aireede gearre-
fteert, ofte noch te arrefteren, omconfufientel
verhoeden.

XVII.

't Gunt by de Lyfte van taxatie van Dordrecli;
op de gefielde Plaetfen is gefeyt,'t felfde wort van
alle andere mede naer advenant verftaen, alste
weten by exempel: foo een Schip komt tje reyfen
van Haerlem totEnckhuyfen, fal hebben foo veel
als die van Dordrecht: (afgetogen foO veel als die
van Dordrecht hebben op Haerlem.) Soo die van
Haerlem reyfen naer Walcheren,fullen eerft heb-
ben foo veel als Dordrecht heeft tot Haerlem,
ende voort foo veel als Dordrecht heeft op Wal-
cheren.

XVIII.

Ende werden alle Magiftraten vande Leden en-
de Steden der refpe&ive Provinci�n verfocht, en-
de alle Officieren ghelaft, hun na defe Ordre pre- ]
cyfelijck te reguleren.

XIX.

Alle Schippers die met Schepen ofte Schuyten
het Landt ghedient hebben veertigh dagen , ende
daer beneden, fullen ghenieten Reyfen, volgens
d'ordre: Maerfoo fy langer dienden als veerdgfij
dagen, fullen dan met dach-gelden betaelt worde.

Aldus gedaen ende gearrefteert.

Ordre of 'tfluckjvan d'Y�tynge van�

Schepen.

Van 80 Koppen, 48 Laften,
5)0 Koppen, y4 Laften.
100 Koppen, do Laften,
11 o Koppen, 66 Laften.
120 Koppen, 72 Laften,
130Koppen, 77 Laften.
140Koppen, 82 Laften.

ifoKoppen, 87 Laften.
16 o Koppen, 92, Laften,
170 Koppen, 97 Laften.
180 Koppen, 102 Laften.
190 Koppen, 107 Laften,
2ooKoppen, 112 Laften,

XIII.

Ende wanneer eenige Compagnien komen te
veranderen van Guarnilben, als dan fullen ten re-
garde van Vrouwen,Kinderen ende Bagagie,geac-
commodeert worden met fo veel Laften Scheeps-
ruymte als volght:

Een Compagnie van 70 Kop-
pen, fal hebben f6 Latten.
80 Koppen , 64 Laften.
90 Koppen, 72 Laften.
100 Koppen, 80 Laften.
noKoppen, 88 Laften.
120 Koppen, 96 Lafte n.
130 Koppen, 103 Laften.

140 Koppen, 1 io Laften.
150 Koppen, 117 Laften.
160 Koppen, 124 Laften,
170 Koppen, 13 r Laften.
180 Koppen, 138 Laften.
1 po Koppen, 145 Laften.
Hnde 200 Koppen, 1 f 2
Laften.

En Contrerolleur vande Yckinge der
Schepen, fal inde ge�nieerde Provintien,
de Schepen die in dienfte vande Landen
zijn, ende ghebruyekt worden, ende by
hem noch niet her-yekt en zijn, de felye mogen
yeken, ofte her-yeken, ter plaetfe daer die t'huy⁵behooren, ofte daer hy de i�lve: vinden fal.

II.
Ende fal de yckinge der felver Schepen ende
Schuyten, in alle de voorfz Provinci�n, Steden
ende Plaetfen, onder 't gebiedt van haer Ho. Mo-
ge-

XIIII.

Boven welckghetal van Schepen, in 'tvoorfz
ende daervoorgaende Artijckel verhaelt, geene
Magiftraten, Commiflaris ofte Commifen, eenige
meerder Schepen of Schuyten fullen laten vol-
gen : ofte oock niet by de Capiteynen ofte andere
Officiers geeyicht mogen worden: op peyne dat
de overige Schepen by de Capiteynen ofte Offi-

-ocr page 205-

59*

Ordonnantien van de L�ger �n Tochtr-Sche��n

-hoorende, doen op eerie maniere, fo in't m�teri | Formtdwtwandt Certificatie» j, by'den Contrerolleur

E calculeren, ende dat met een ende de felve {

ende Tck-Meefiets -vande Schepen te geven.

TCkondergefchreven vande

¹ Schepen ende Schuyten, verklare by defen, dat
het van Schipper

by my gemeten zynde, bevonden is over Stevens
Jaifck ende wijt op het wijtfte,

ofte ten halven iri''t Schip, tuflehen de Wegers

ende de holte, vande opper-kant van de
Buy denninge, tot op de onderkant van 't Spy gat
'^j:' alles gemeten ende gecalcu-
leert na de mate ende ordre daer toe by de Ed.Mo.
Heeren Raden van State geordonneertinde Lyfte
vande Scheeps-Vrachten gheftelt, ende is bevon-
den groot te wefen'

Ten oorkonde van defen, hebbedit met mijn ey-
gen hant ondert�yckent, ende mijn Signet hier
onder op gedr�ckt. Gedaen tot

Formulier <~uande Cagnofcementen, ofte befebeyt wan
Inladinge, aaide Schippers ie geven.

TTErklare ick op heden

* geladen te hebben in 't Schip van
Schipper tot groot Laften,

volgens den Yckbrief vanden Yck-meefter

vanden verleden by

den felven geteyekent, die den Schipper aen mijn
heeft verthoont, de nombre van
omme te leveren aen
tot A&um

Formulier wan bekentemjfc wande ingeladen goede*

ren,lyde Schippers.op'tvqoffzbefcheytvan

inhdinge tejlelkn,

BEkenne ick ontfangen te

hebben de Speci�n hier boven gheroert, ende
oeloove die, fo haeft doenlijck, te leveren als hier
vooren geordonneert is. A�tum

Formeer wande Recepiffen wande ontladinge wan

Schepen ende Schuyten\by deperfionen daer toe
gequal�ficecrt te geven.

BEkenne ick ondergefchreven
tot de Speci�n hier boven ver-

haelt, mijn van wegen 't Lant, door den Commis
toegefonden, uyt handen van
den voornoemden Schipper
wel-ontfangen te hebben. Actum

Volgbt hetLoonvande Schepen ende

Schuy ten, varende van d'eenplaetfe tot d'andere,
ende oock die int Leger dienfl doen: Vanden eer-
flen Martij totten lefien Novenilris: Ende van
den cerften December tot ten Iefien Februarij den
feflen penningh meer.

^nijiiS Erftelijck alle open Aecken beneden vier
I W�� Laften groot, die fonder Ancker, Touw
4$we$ ofte Volck onder Bruggen ende elders in
's Lants dienit werden gebruyekt, fullen 's daeghs
hebben vijftien ftuyvers: vijf Laft,vijftien iluy vers
ende eenen halven: Ses Laft, fefthien iluy vers:
end� fo voorts opwaerts, y.der Laft eenen halven
fluyvcr 's daeghs meerder.

Een

f ₀et-ma�t,te w

de Voet gere�ckent, gelijck de fel-

Duymen voor

leopdetyfteafgeteyckentilaet

Ie fullen alle Schepen ende Schuyten de
te�hemeten worden over ilevens: ende de

wijtte,op

't wijtfte van 't Schip ofte SchuVt: ende

de nok vanden opper-kant vande Buydenningh

t�r het Maft-gebinr.alles metUTWefelfche Hout-

voet, genjcK""- "*"-----

iMegeteyckentftaet.

Twelcke voorfz lengh

nt is, ende achter op de

te mette wijtte eerftfal

ah�nui�tipliceertworden., ende daer naermette
loltc ■ vvaer uyt als dan gecalculeert ende getroc-
4n ial worden 180 vierkante voeten vooryeder
f iil te weten, van Wijt-fchepen, Smal-fchepen,
Iremmelaers, Damloopers, Bayers ende Beytel-
�eckeri, ende alle Ront-fchepen.
f Ende de Ront-fchuyten fi�len gere�ckent wor-
den 194 voeten voor een Laft.

Alle Samoreufen , Pleyteii , Geubels ende
Schiet-fcliuyten fullen ghereeckent worden 170
loeten voor een Laft.
I Ende alle gewegerde Kagen 206 voet voor een

Laft. '^J ' ,

_c* Ende d'ongewegerde Kagen 240 voet voor een

Laft.

III.

Ende of't geviel dat eenige Schepen of Schuy-
ten, by de particuliere Yck-meefters gemeten,en-
de gecalculeert by den Contrerolleur yande Yc-
|unge der Schepen ende Schuyten,hoogergeyckt
■■«pochte bevonden worden dan die inder daet zijn,
lal den Contrerolleur daer.van kenniil� doea aen
Ben Rade van State. Ende fullen de Yck-meeilers
diedaervanhaereYck-brieven hebben gegeven,
ende de Schippers die de felve hebben aen-geno-
men, vervallen inde fchade die 't Landt daer door
fal hebben geleden, ende boven dien inde peynen
inde Ordonnantie Art. xj. begrepen.
IIII.

Van alle Yckinge die den Contrerolleur vande
Yckinge van tijde tot tijdt fal doen, fal den fel ven
daer van terft'ont fenden dobbelt aenden Raedt
Van State,ende de refpeftive Provincien.ende aen
d'Admiraliteyten, ten eynde daer van kennuTe efi
notitie gehouden mach worden, ende de felve ge-
ebferveert ende doen obferveren daer 't behoort.

Voor de yckinge ofte heryekinge die den Con-
trerolleur vande yckinge vande Schepen fal doen,
ende voor 't fchryven vande Certificatie, die den
i�lven aende voorfz Collegien, ende de Schippers
van elck Schip ofte Schuyt fal geven,fal daer voor
tTamen tot lafte vanden Schipper ghenieten eene
B�yver van yeder Laft, fonder meer.
: Ende fullen de Schippers die in 't Leger geyekt
gorden, mogen volftaen met de yckinge die den
Contrerolleur vande yckinge aldaer fal doen, fon-
der eenige andere te behoeven.
^Aldus gedaen ende gearrefteert inden Rade van
%ace, «n 's Graven-Hage, den veerchienden Junij
Br3* ■ Ende voorts by hare Ed. Mo, gheamplieert
den xxj.Januarij 163^.

-ocr page 206-

/■*

Placatcriji 4* Boeck. t & Tit. �. Deel.

399

Een�Schip ofce Sehsp ftM |

"Amfterdam

Acxel ------

Armuyden ��
Aernhem ��

4-lckmaer , ------

Amersfoort ��
Aerdenburgh �

Bommel----------

Bommeneede �-
Brouwerfhaven�

Blockzijl ------

Briel ------ �

Bergen op Zoom -
Breda �-
Bueren �
Creveceur
Culenburgh
Cluynderc
Cuynder
Campen
Delff------

't"ij

Deventer
Doefburgh
Delfzijl
Edam

S)f-

Embden

Enckhuyfen

Emmerick

Goes

Gouda �------

Van Dordrecht op ^JGorcum ■��

� Geertruydenberg-

Grave �--------

Gennipperhuys �
Grietzijl ��

, Groeningen ��
Haerlem
Heufden
Hardervvijck ■
Hoorn � �h-s

Hattem �� j^z0Hellevoetiluys �
Harlingen
Haflèlt
Yfendijck
Kotefchans
Lief kenf hoeck �
Lillo -
Leyden
Leeuwaerden

Lieroort

Middelburgh-

Monickendam-

Muyden

Medenblick

Naerden

NalTau ------

Nimmegen

Oudewarer

Orfou ------

iPhilippynen

Sullen hebben van legh-gelt 's'daeghs 11 g. 9 ft. 11 g. ioft. 11 g. � ft. 11 g. uft. 11 g. 13 ft. J1 g

■ %*.

^HH

-ocr page 207-

ï.DeéL

Placaten-* - 4* Boeck. 16,

Eén Schip ofte Schuytvaftj ioLaft. � �� Ldft

40J

14 Laiti

18 ------*

15------IG

30 --------

22-----IO

25�10
27�8|

15 �10'
13 � 10

_ÏS:�

12 Lail.

Lafh

Amilerdam
Acxel �-

Armuyden -------

Aernhem-------

Alckmaëi-------

Amersfoort-------

Aerdenburgh ■�
Bommel �, �-
Bommeneede -�
Brouvverfhaven�

Blockzijl -------

Briel ------- -----

Bergen op Zoom -
Breda -� ~�

Bueren--------��

Creveceur ■------

Culenburgh �

Cluyndert '■------

Cuynder ��

Campe-n ------

Delff -5------------

Deventer ------

Doefburgh ------

Delfzijl------^l

Edam

16-

14-
28�
21 ■

23-

*■$-

�-
� 2-

H
zy

7~
12-

1 �-
� 7-
i6-
14

23-
25

22-

74-
3©.

41.

12-

■l6

16 � 4

14 �

27--------

20�^� jf

22-�19

24�14

�------

12.------ 3

13��

22----' 19

7 � 5

12-----��

�8------1

17------4

�6 �4

13 �10

8-� 2

18-.

16 �,

31 *-

17------8

*5 �

29 �»«**

2,1'-----1$

24�13

26� ��

15.�

13 �1
14�10

²4�¹3

-io

2,6--------

19��.10

22 �------2

23 � 16
13 �10
11�14
13 �

2,2,------- 2*

7 ��

23 �

26 -*=.

28--
16 �

13-

26-

8�
i₄20-
19-

18-

i5-

20'

27-

4Ó-

5¹

79"
24-

82-

34'

^l3�

9'
6

37�
40-
82-

^J5-
24.

~7
-6

-I9

�0

-7

-6

'^!3
��

�Il

-10

-6

-7
-18
-6
-6

-3

-1

-16
-13

-2

-9
-19

-6

-4
-4
-6

-^J3

-i

-10
�itf

■16
■12
■IO
�12

l6
�IO
■19

�

-17
16

■10

- 1
-8
�11

IX-

17.

�17

?3-

i₉-

^J5

19-

18-

17�

14-

- 7
-10
»8
-10

16
15-

^l3

z%�

� 8
16

-8

-4

-8

- 8
■ 14
-16

- 2

8�14

M�¹3
26 � 2

8�-14

37�14

47�17

73�19
23 � 4

77'�7
31 � 18
42��11
13------1

8�14

5,�16

34�16
37�14

77�7
60----18

-¹?

22'
24

25.

27--------

9-------

39 -�
49�10

70-^10

24��

80�-

33-------

44^-�

13'� ��

7�16
33-----16

35 ■�²44�11

68�17
21�12

₇z------1

29�14

39�13

12 ------3

8 � 2

5�8
32 �8

35 �

71 �

5⁶��

18
�6

16
-8
-12

-4
16

42-

20-

28-

38
11�

Embden
Enckhuyfen
Emmerick
Goes-------

Gouda

Van Dordrecht op <j G orcum ■------

Geertruydenberg

Grave �------- �

Gennipperhuys -

Grietzijl ------

Groeningen ��

Haerlem �------

Heufden ------

Harderwijck ■------

Hoorn ■------------

Hattem ------

Hellevoetfluys �
Harlingen ��

Hafielt ------

Yfendijck �------

Kotefchans ------

8�8

■}

₃6-

39-

80-

63 *-

3⁶

74"

58-

22-

7-
36.
26�

15-

12
12

- 8
14
16

3¹ ,
33�16

8
12

10"

-4

23.

37�
27-
16.
29

15.------

24 �

Jo~~------■~~

8-------

39.------

28�10
16�18

■16

|20-

lz6

XI-

�12

2.7
7-

8-
40
29
17-
3¹

17'

-5

- 2
13

-5

10
-8

12
■16

�14

�II

- 7

*9
� 1

17
�4

33 � 1635

25-
15'

2-7

24-
14«.
26-


	30-
	16-	-10
	13�	-10
	49�	-10
	99�	-10
	15�	-10

	36-
	22�	-10
	21 �
	34�	-IO
	*f><*
	°5
	17 �

Lief kenf hoeck �
Lillo ■--------1, �

15�8

14-

14 �17

15�

13----

47-
96

�2

Leyden
Leeuwaerden
Lieroort
Middelburgh-

11-

42-
86-

^l3-

20-

18.

3¹-

^ll"
18-

29-

$6 -
14-

-3
11

12�-
46 �
92�
14-

22 �
19�

33-

21 �

19-

3*T"
10 �

60-

15-

-14

-18

- 6

-10
-16

"~" 4

- 4
-10

- 4
-18

-12

-8

-16

-12

-4

■ 10

-8

-12

89-

51-

102�

,6 �

24�ié
il-.�14

37-�4
z3 �5
21�14

35�'3
11�7

67�3
17 �11

14--------

21-�12

18�18

32------8

20�� 5
18�18
31�1
9 � 19
58 � 11
15------7

20�
34"

XI�

Monickendam�

Muyden ■------

Medenblick ■------

Naerden '-------

Naflau-------------

Nimmegen ■-------

Oudewater -------

Orfou ------- -----

(.Philippynen-------

-4

-6

-7

�17

- 9

-4
-6

io-

62-
16.

Sullen hebbenyanlegh-gelt 'sdaeghs|i,g.i5ft.|i g.i6ft.|i g.i₇il.) � g.i8ft. j ig. i₉ft.J2gul,

-ocr page 208-

�rdortmntieti yande Leg�ren ST�ckt-M�per*.

405

ioLail

Een SchipofteSchuyi: van

TRotterdam
Rherien
Rhees

Rhijnberck
Raveileyn
SteenBergen
Schoonhoven

Svvol------

Swartefluys
Schiedam
Sint Andries
Staveren

'sHertogen-B�fch
's Graven weert -*
's Graven-Hage -
Sluys, met de om-
leggende Forten-
Ter Doele

Van Dordrecht op<J _Thiej------

Ter Elburgh
TerTholen
Utrecht
Vlii��ngen

Veere------

Vaert------

Vyanen

V�nlo '------

Wijck ----

Worchum
Waeeningen
Willemftadt
Woerden
Weefp �

Wefel------r

Zutphen
Zierickzee
fYfendijck

Van Bergen op
Zoom op ■�

j A�rdenburgh----

-i Sluys, met de om

^ leggende Forten
r Bergen op Zoom-

Van Breda op �| Geertruydenberg-

., ... , rAernhem ■------

Van Doesburg op~�>_s Gravenweert�

'fHarlifigen

IX ------8

de kleyne Lijft, gearrefteert den 24Meyi�32.

5
7

5
9

Hier begint
10-

16111�------4

- 9I 9---16

�8

Deventer
Swol----

IX �

IO�-

6 -

11-

-.1

VanCampenop�η

"4
8�16

6~-₄

17
17
14

^lS

-7

9
18

22'

Swarreiluys
HaiTelt
Zutphen
Doefburgh
cAernhem

-8

-IX

-8

- 9

15
-19

-4
-19

-IX

■ 18

8------4

5� ^l6,

10 � 3

20----- 6

7------5

10-----13

17 -----8

24-----13

8 �
6 �_

10 �10
10 � 10
21--------

y'.-----10

II ■-------

l8-------

Van Deventer op
Van Zutphen op

9-----16

^Van Doesburg op~|._s _Gravemveert-

's Gravenweert-

Emmerick �

Rliees -
VanNunmegeop-j_Wefel

19-

7
10
16

- 4
6 �10

9"�ΙΛ

15 ■� 12.

�22 -------

-6
i6

�6

18-

's Hertogen-bofch j
Heufden ------

^Χ3Τ

tr^Ti-i C'sHercoeen-bofch?

10 13

Ι0Ί3

-19

i₉

3 ix� 12 13�

3I1X'�ix'13

VanTluel op � |_Heufden ------f¹" � Μ

Van Muyden op -1 De Vaert -----'�- \ 11 � 14

IX.

Sullen hebben van legh-gelt 's daeghs J1 g. 15 ft. j 1 g

16ft.11 g. 17ft.l1 g. 18il,J1 g. i9il.J2gul.
Cc i)

-ocr page 209-

Hacatea-* 4�Boeck. i&Tit, t.Deel.

407

408

21 Laft,

Een Schip ofte Schuyt van 16 Laft.

17 Laft.

18 Laft.

jio Laft.

19 Laft.

Amiterdam
Aexel

19-� 16

i₇--------

3.3 -�

-4
io

20�

21"

l8-

3Ö-

■12
■10

^l9

37
27-

31-

33-
10.

��-
� 8-

3i ■

17�
2₄-
2₃-
22 -
18-

II-

31-

33-

II -

48-
61 -

94-
29-
98.
40-

54-
i6-

11 -

7�
44-
48-
98-
77�

18�
²-9 �

■4

16.

Armuyden ��
Aernhem ��*
Alckmaer ��«�

Amersfoort----�

Aerdenburgh �

Bommel ----■�

Bommeneede �■-
Brouwerfhaven�■

Blockzijl ■------■-

Bxiel ------- �

Bergen op Zoom -
Breda �*� �-
Bueren -r�� "■■■■■ ■

Creveceur ■------

Culenburgh -----

Cluynderc -------

Cuynder -------

Campan �-�

Delff.---------------

Deventer ■------

Doefburgh-------

Delfzijl-------

Edam ■------- -----

17-

32-
%4

^l5

■ 1

■ 2

10
18

-��

-6

26-

29^

■5

-1;

-I4

-13

~io

-11

-H

-4

-10

-9
-6

-�

- a

-1

-7
�U
-1

-3
»3

28-

17-

-4

10-----��

1-4� 8
i6-------

��

3^Ö

17--------

14�17

16'�10

28�ï

8 � �,

15�4

2�\� I9

aii-i� 2
19'� 16
16�10

9�18
28� 1

3i-

18--------

15�15

17�10
29�15

rO^---- 2

23�y

22�8

17�10

10�10

29�15

31^�10

10�10
45 � 10
57�15

89 � 5

28--------

3*"
18-

16.

18
30-

23-

21-

18-

ro-

30-
32-

io-

46-

59"

91-

28-

^l5'

28 � 18
9 -------

*7-�4

8�io

■12

■ 10

■II

- I
12

-6

^r5

22»

^J5

-8

10
28�

-4
�18

-l6

-IZ

-8
-i6
-16
-8
-16
�16
�18

� 12

� 14

-4
.16

-4

■18
�12

27------4

28�16

9-*�12

41 � 12

52-----16

«I � Il
25 � I2

85�6

35 � 4

46�18

14�8

30----12

10------4

44�4

$6 �2

86�1₄

2-7�4
90�12
37�8
49��16
15-� 6

10 �4

6�16

40�.16

44��
90------12

71�8

27-�4
34------

29�14

9�18
42------18

54�9

8₄�3

26------8

87-

Embden ------

Enckhuyfen �------

Emmerick ------

Goes �-� ��
Gouda ■

Van Dordrecht op J Gorcum ------

' Geertruydenberg-
Grave ��
Gennipperhuys �
Grietzijl ��
Groeningen ��

95-

39~

16-

10�

46-

95"
75-

18-
28�
36-

93'

38-

5¹'
15*

10-

7 ■
42�

45"
93"

73-

17-

28.

35"
9-

-5

-10

-5
.15

�10

, 19
36-----6

48-----7

14�17

9�1&

6�12
39 � 12
42�18
87�19
69 � 6

16�10
26�8

6�8
38 � 8

41------12

8;-----6

67-�4
16------

■10
-5

'10

-1
-II

-14

-10

Haerlem �

Heufden �-
Harderwijck �

'■}

-|2|------12

Hoorn <---------

Hattem �
Hellevoetiluys ■
Harlingen �
Haflèlt �
Yfendijck ■�
Kotefchans ■�
Liefkenfhoeck-

LiHo �------�

Leyden

33 ------

3°
18

17-

■10
�12

��;

9� »�

48 � 1

20-----IJ

37 �

-10
16

"4
-4'

-16

-4
-8

-6

1©

-4
-1

5
45�10

33�5
19�13

35'------

19 � 5

15 � 15

57�15
116 -�

18--------

28 �
24�10

42--------

26------5

24------10

40------5

12�15

75�15
19�15

44�4

32� 6

19�� 2,
34

₄6-

34"

20 -

36-
19-

16-

59 ~
119.

18-

28-

25-^

43 �

42�18

831-7
18�11

33------

18 � I4
I5�6

^6'� 2
112 -14

17�10
x7-----4

23�>i6
40�16

25 � 10,

20 �7

16-
61 �
122
19.------■

29-----Ii

25-----18

18 .

17
9

-8

14.

Leeuvvaerden ■
Lieroort �
Middelburgh�
Monickendam�
Muyden �
Medenblick �
Naerden �

Naflau ■---------

Nimmegen �

(Oudewater ■�
Orfou .------ 1

LPhilippynen �

52�16^4�

106 � 2
16�10
25 �12
22�8
8

8
�

44 -

27�15
� 18

24 "» '.■■ 24�15

27 �

*5 �
41 �

22------ 8 23 ----- 2,\%}------16

36�1637�1939 �2

II-----I4 12�I JI2� 8

69 ■-----671------ 973------12

l8----- 2I18----- �3�9-� 4

8I42-

�11

-9
-1

13 �

77
20

80 ■
20 � 17

bullen hebben van legh-gek 'sdaeghsl2gul.1ft.l2g.2ft.l2g. 3ft.Ugul.4ft.j2g. 5 ft. |» gutfil

-ocr page 210-

Ordonmntien vande Legeren Tocht-Schepen.

_ - - r- f f______: ^.j� � *�� ��. IK*.*� ____

4IÖ

%ï Laft.

409

Eén Schip ofte Schnyi. vdn

f Rotterdam
Rhenen
Rhees

Rhijnberck -
Ravefteyn -
Steenbergen-
Schoonhoven
Swol

Swarteflüys------

. Schiedam ------

/SintAndries ----

Staveren � -

's Hertogen-Bofch

'sGravenweert ~
['sGraven-Hage -
jSluys, met de om-
leggende Forten-

iTerDoele ------

Van Dordrecht óp<J xhj_el------■

Ter Elburgh

Ter Tholen

Utrecht

Vliflingen
1 Veere------■

Vaert ��-

Vyanen

Vénlo

Wijck

Worchum

Wageningen

Willefhftadt

Woerden

Weefp

Wefel-----

Zutphen
^Zierickzee
fYfendijck
Van Bergen op JAérdenburgh
Zoom op �-\ S luys, met de om- � 16
l leggende Forten-
«r � ! r Bergen op Zoom -

Van Breda op �^Gcertruydenberg-

Van Doesburg ��-|�_� GravenwceTiH
"(Harlingen ~~-�■ ^�~~

1 �

��-, j Deventer ■------ iz

VanCampenop-«i_SwoI _ ,____ _n

Swarteflüys ■------ 6

Haiïèlt �------ 9

Hier begint de kleyne Lijft

gearreïteert den 24JMey 1632.

4
8
2
8

16
�19

� 8

� iz

-�-8

� 19

� *9

� 18

----4

-----9

*3
11�

II-

2-3

19-

-4
■11

-8

-iz

II
II

- �

- I

��

13 �

II �■

6�

�

II �----

II��

z₃ �
8-�

IZ-------

zo �

14
iz

7-
10-

12-
IZ

*$■

'3'

iz �

7 �
10 �

7 �
Iz�
iz �
z-4�

8 �

iz-----

Zl �

10-

7�
iz
ÏZ-

-4
■ 6

� 4
12

Van Deventer op-
Van Zutphen op -

Zutphen �----- o

Doefburgh �

11 -----4

11----- 4

zz�-8

8 .------

11 �14

I₉� �

-5

*» ~ , (Aernhem �

Van Doesburg op-^_s _Gravenvveert-

's Gravenweert-

Emmerick �

�,.�· _ Rhees�
VanNimmegeop.=j_Wef�l

� �4

13 ��

2 I------ � �

's Hertogen-bolchCz7 -� 4
[Heufden .------3

z8-----18

*9-^i5

-4

30-

31-

16-

16-
16-

■ 17

15�-
,₅ _

VaaMuydenop-

.....______________li₄�17

Sullen hebben

^van legh-gek 's dae^hT |2 gul. 1 ft. j _% _gul, � ft. j 2 gul.3 ft.lzgul4ft.jzgu.5ft.lzgul.6ft

C c iij

-ocr page 211-

�

Placaten-J. 4*B°^e<^ i7.Ti� &Deel

',i i

*7 Laft.

XX �-^

411

Een Schip ofte Schuyt van ^Laft,|iyt^

x4 Laft.

26 Laft.i

15 Laft.

f Amfterdam
Aexel ------

23't� 8

2,0 ��'
₃₉1------------

*9� 5

33�3
35 � 10

20-------

17�11

19�10

33 �3
10�5

17�18

25 �17

*5 -9�
x3� 8

19� 10

ii-----14

33� 3
35 � �

Il-----14

fo�14

Jxx�-16

24----■ 12,

41 �

30------ï^

34�17
37 � 6

XI ��-

18------9

xo-�té

34�!7
10� 15

18�16

X7-----3

26�6

24----- 12,

XO-----IO

ix �6

34�17
36�18
ix �6
53�6

67�13
104 -11
x�16

XO�
40

*5
ii*

■4
■10

-iö

Armuyden
Aernhem

Alckmaer --------

Amersfoort-------

Aerdenburgh-----

Bommel------------

Bommeneede ■�
Brouwerfhaven�

Blockzijl �*------

Briel ------- -----

Bergen op Zoom -

Breda ----- ■-----

Bueren---------■�

Creveceur -------

Culenburgh -----

Cluyndert <-------

Cuynder--------

Campen--------

DelfT
Deventer
Doefburgh
Delfzijl
Edam -------

li,-

28�-��
32� 6
34�ix
19��

42-------

31�10

35�14
38�4

�� 10

18 � 18!

43-

~5
■n

-1

-7
-10

�II

-5

-�4

-9
-u
-16
-10
-i3
II

� 18
-18
-19

-J

-8

■17

-7

36�

39-

22 �
I9-
XI-----

36-

II �

19�

x8 �
27-�
x5�
21�

IX-�

36-

38-

IX----

ss�

70�
109 -

34-
114'

47-
62-
i₉~

36�-8

xo~
18-

XO -

34"

io~-

i�-
x6�-
x₅_

�-
�� ~

IX -

34-
36-

lx -

52-

66-

��

106�

^l9

10
17'
^a5-
�

XX�

»9

35 � �

II -1------

19�5

27�16
x6�19
25�4

XI ---------

lx�ix

35��
17�16

10
-7

�0

-13

-9

-7
16

12-

54-
69-

-6

49-
6x�-14

96�18

30-----8

ó₄~

99-

3¹-

103-

4x�
57-

�7
�9
4
17
18
-1
11

107'��

33 �ix

III - l6

46�4
61-----8

18�18

Embden

Enckhuyfen
Emmerick
Goes--------

109-

45-

S9~
18-

-3

- X

101

41-

ss-

17-

II-

-4
�16

-IX

- 2

-8

�4

58-

*9;

-9,
-6

8
48

106 � ie

17 �

}

Gouda ------*■

Van Dordrechtop <j Gorcum ■*»"�
Geertruydenberg-
Grave �� _■*��

II-----14

7�16
46�16
50�14

103 -17
81�18

IX-

■IX

�18


	7 �	-IX
	45-	-IX
	49-	-8
	101-	-4
	79�	-16

8�8

8-
51-

55-
114-

90-
21 �

109

86-

20-

� 4

-i

-3

- 2

�IO
l6

�II

■ n

-18

■10

5o�81
54�ix

III - l6

88-----4

S-r-

Gennipperhuy:
Grietz,ijl �*■
Groeningen �
Haerlem �
Heufden �
Harderwijck �

Hoorn----------

Hattem �
HelJevoetfluys ■
Harlingen ~�
HaiTelt �
Yfendijck ■�
Kotefchans �

32-

19�

31-----

39-------

10-

-po

:b⁸

^ 10
36.

34�*

43 �

11 � 5

55-1S

40�17
x₄ � 1

43'�'

x₃�13

19 �7
70�19
14X�8

X2 <��

�8

33
42

54��
39�18;

��■ ��

3*"
41.

10�15

�10

10-

850.

2^37

-9

^I4l5G

� l!3°

■17!^
40

53
38

21 � 6

38-------

xo�18

XI�

22-
41

22-

18
67�

42
23-

Lief kenf hoeck �

Lillo-------- -�

22 -

11
-9

-9

Leyden ■-------

Leeuwaerden -----

Lieroort -------

Middelburgh

18-
69�

-18
-6

17'
64.

18-
66-

17��
62�14

-7

135- 16

21--------

32�16

10
■10

1x5-- 18
19.�10

129�4

XO----------

132

XO�

139�2

21'------10

33 �ix

X9-----8

50-----8

31 � 10
29�8

Monickendam �
Muyden

31 �4 3*-

x7 �'� 6 28 -

46�16 48 -

2-9-----5I3⁰-

x*7__. 6 28 -

44�17 4⁶ -

30�

x6�----

45 �

x8-----

x6�

34
30-� ⁴

₃x-~f

49�9

28-

3°"
x8-

47'

■14

�
■15

-3

Medenblkk �
Naerden �

Naflau ------- �

Nimmegen �

48.� 6

Oudewater �

Orfou -------. -

LPhilippyrien �

^l3

8x-----4

14 � 3:¹4"

84-----786-

lxi�-■ 19 22 �

�17

- I

15-----4

90� 16
23-�ix

■10:88�

10'x3.

₉x�19

24��}

Suilen hebben van legh-gelt 's daeghs 12 g. 7 ft. 12. g. 8 ft, 12 g. 9 ft. j � g. 1 o ft. 12 g. 1 o ft.8 � J 2, g. 11&

.«___

___

-ocr page 212-

�rd�nfiantieft vaii de L�ger en ��chrfeh�p�r, . 414

4*3

Een Schip ofte Scliuyt yin 22Laft,

23 Laft.

16 Laft:

24 Laft.

25 Laft.

27 Laft.

f Rotterdam

Rhenen

Rhees

6 �6

25 �4
71 �8
84-�10
46�14

5�17

13 ------8

66 -�6
78�10

43��8

11 �14

39 -------

³³ ~l

7-�16

2.7 -�6
46 �16
z$ ------7

sy�3

17� 11

»------3

-12

10
-12

',§

24
6<p82

*5-

73 ■�2

86�10

47 �16
12 � ig

Rhijnberck �
Ravefteyrt �
Steenbergen-
Schoonhoven-

Swol------ <�

Swartefl�ys �
Schiedam ■�
SintAndries �
Staveren

■8

12 � 6

34
8

₄8

3*'

3°

2Θ�

96
20 '

l6
28-

12-
42

35"

34
8

49
26-

3°

34-

22-
21

l8-

₉8
21

12*
6

}6-

30-

51'

Z7�
58-
»9

3~
3z ■

₃6~

17 .
23-
22 '

19 -

103

ZZ '
IZ -

27-

10�
17 -

30-

80 -

64-

-17

-4
-14

-4
«13
-17

-9
� 11

�II

-17
~8
-fi

-II

� lt
� 2
"12
-I9
II

-7

-3

-5
11

"4
*3

-8

z₉ �-8

₅o------8

27 �6

57-

'sHertogen-Bofch
's Graven weert �
's Graven-Hage -
Sluys, m�t de om-
leggende Forten-

-IO

18.

30-

Zl-
2-9

33
^lS'

17.�

-19

-9

-S

-3
-12

-9

-i*

33----- 7

23 ------2

31�-ίο

35'�14
16�16

23 �2

21 � 10

VanDoidrechtopcj

Ter Dode ------'

Thiel------ ■------

Ter Elburgh------

TerTholen------

Utrecht ------

Vlii�ingen ------

Veere�� ■

Vaert-��

Vyaneri

Venlo -�^

Wijofc------

Worchum -
1 Wageningen-
iWillemftadt-

Woerden

Weefp � ■

Wefel

18 ^-18

► 17-

-11

-16

-10
■ 12

� io
-16

-18

-4

91 �4

93 �ι*

z� ■--------

II ----- 14

2-5 �:7
9------15

I/ �^IZ

z7----�6

72^�13
;8�*�10

1.00-

21 -
12 -

27-
Iӗ

16-
29-

78 -

19.
11

%7-

70 ■

17"

�10

_8
14

ισ

-4
- ζ

■i6

■ 18
-19

-4
12

- 1

-7
-11

-5

-8

29 �4
76 �7
61�10
18� 9
11� 19

74 �^I060 ��

18 --------

Zutphen «^�

^Zierickzee �*-----

fYfendijck ■

Van Bergen op I Aerdenburgh----

Zoom op �j Sluys, met de o�i-

^ leggende Forten-

,_r *, , cBereen op Zoom-

Van Breda op � <J Qeertruydenberg-

_XT rv , rAernhem------

VanDoesburgop-|,_{sGravemv�ert}_

fHarlingen -� .

18 �18 19

17
11

19.

*-3

21 ■

9
21

■11

-7

-10

■18
-14

'*5

'4
-12

12
21

ⁱ3

21-

23-
10-

2-3

20 �

20�

*■$

- 2
.16"

-6

-3

■ 3

23-

2ί"

2,4^^�10
22 � 5

10 --------

�14

------7

� 10

�* 7
-----16

18
18

22 �16 23

22 -

8I16

16;

^r5

■ * I

Hier begint de kleyne Lijft, gearrefteert den z^Mcy 16^2,

VanCampenop-4^^nter ~

Swartefl�ys ■�

16
14

8-
11

28-

i₄-

2₄

i8-

-7

-4
-16

-4

-7

-5

'17
12

16
14

■ 12

-n
16
-4
-16

-*3

-I

-3

-8

*5
*3
7-
11

7'
^x3'
»3-

27-

9'
14

^r5
8�

15
1;-

3°
io-

- I

-12

-8

- I

-2

12 ------2

8 -----8

14�14

■ 8

VanDeventer�jj-
Van Zutphen op -

(HatTelt �
I Zutphen ■�
(Doef burgh �

8 *��

14 --------

14 .--------

28 --------

10 '--------

14�� 10
24 ��

Van Doesburg op-^"^nhem ~*
o f isGravenweert-

's Gravenweert-

Emmerick �

2-9

10�

^�5

-4

15�11

_Zy-----, ₂6

36 �11

Van Ni

^iitnmeg^p^wefel^

, j 's Hertogen-hofch
^Heufden �------

Van Thiel op _ft^He"°g^en-^bo^^
_, . ^v ZHeufden ��-f *7----

35�14

-3

18�-18
18�18

7
-7

ji7�χ»

�₉|

------^v^^^P^jL^aert �-|i₇ ----^7----�!_r8 ------f

19.------

117�11

Sullen hebben van Ι^ϊπΛ^

-ocr page 213-

ló.Tit. i.Ded.

ïlacaten^- 4-Boeck,

Een Schip ofte Schuytvanj 28 Laft

416

32- Laft.
28 �₄

47-�-

35 � 6

40�,

42- �14

24-----.

xi�₄

X"3�-io
40-^.

11 � 6

21-----Ij

31 "��

3O � 3

4^l5

31 Laft.

30 Laft.

Laft.

27�18

f Amfterdam -�-1

26 � 8

2₇~

46 -

34"

39-
₄i-

2₃-
20-
23 -

39 "
12 -

21 -

30-
29-

i7-

2-3'

¹3~

39-
41-

13-

59"

75-
117 �

36-
122 �

67�

20-

»3-

55"

59"
122-

96-

2-3

36-
46

59.

43�

2-5

20-

75"

152-

36-
32-

34'
32�

16�

99'
25-

■�2
�10

27-
23 -

45*

33-

38-
40-

23 -

20-

22-

38.

11-

20-
29-

28-

22-

^l3'

38�
40-

13�

58�

^llt

119-
49-
65

*3'

Acxel------------>

-IO

-10

Armuyden ■------

Aernhero ■■ ■

Alckmaer ■------

Amersfoort -�-
Aerdenburgh -�

Bommel �■----

Bommeneede -�
Brouvverfhaven�

Blockzijl ------

Briel------ ----

Bergen op Zoom -

Breda ----- ----

Bueren------------

Creveceur ------

Culenburgh �

Cluyndert ------

Cuynder------

Campe-n------

Delft--------------

Deventer ------

Doefburgh �r-
Delfzijl ■�-

Edam ------ �~

Embden ------

Enckhuyfen ■�-

Emmerick ------

Goes-----:- ------

Gouda ------

Van Dordrecht op j Gorcum ■-----

Geertruydenberg-

Grave------------

Gennipperhuys �

Grietzijl ------

Groeningen �

22-

44
33 �

37*
4°

2 2-

37'
II

20'

IO
- %

■10

�

-5

■ 10

-5

^l5

■ 12

^l5

�18

34-

39-
42-

23-

20�
23 -

39~
12-

21 �

30-
29-

27-
23 -

»3-

39-
41-

II:
76-
118-

37-

123.

5¹

67-

20-

�-

I2₃-

97-

23.

37
46.

12-
6�-

44"
26

₄6-

20 ■
76-

153-
2-3-

37-
3.2-

55-

34-
32-

Vk'

� �-
� 00-
26.

�18

-5

'15
-19

-5

■n

-17
-l8

-5
-19

■ II

-17

-19

-15
-12

-4

■15

-3
-19

-19
-19

- 6
-16

-9
-!5
-13

4
10

- 3

- 9

- 4

-10
�12
-19

^9
-15

-4
-11

-16

-18

� II

- 10

-16

� 10

� 2

-IO

-8

-�

-8

�I2

-3

ZO -------%

28�5

26-----8

22--------

13,� 4

37�'8
39�12

13 � 4

57�4

7«,------12

112----- 4

35�4
117� 2
48 � 8
64 ■� 6
19 �16

13 � 4

8�16
52�16

$7-----4

■4

23-�io
14 � �

4^�.
42 � 6
i4 ��
6� <��

� 10

-5

■10

� 10

��

-5

- 2

-8
16
■16
-18
-6
■16
-8
■ 12

~4
.14

.16

" 4

-8
-12

77�
ii₉.

■x

�

I25

5¹

15
10

15
-5

-10

68 � 14

21 �4

�

}

i₄ �

61
125

98-

23.

�

-8
-8

-i

-1

��
-10

■n

9-------

54 �
58�10

119�15

117
92-

11-

57
41 �

■2
8

94�

Haerlem
Heufden

■10

22-
36

45
11-

58'
4*-
*5
45

Harderwijck�

Hoorn ------

Hattem

37-

^:}

47-�

12 �é
61 � 1

47 �

^5�18

2I �-4

77�^ll

24�-

₃₇-ii

32�-�
<6 � 8

35 "⁶

|i�,18

54 � *
17 �

HellevoetfluyS'
Harlingen �
HaiTelt �
Yfendijck ■�
Kotefchans

-15
-10
-15

� 3

-10

-4
16

-14

24�12

44-------

Lief kenf hoeck ■�
Lillo -

}

24�15

24-

19�

7*'

145

22�

30.

5¹

� 4
16
12

■14
10

Leyden

Leeuwaerden ----

Lieroort------

Middelburgh------

Monickendam �

Muyden ------

Medenblick ■------

Naerden �------

NaiTau ------ ■�

Nimmegen ------

Oudewater------

Orföu

74
149

3⁶3¹54

14
18
-6
10
16

-4

-4
10

�16
■16

-10

16-� 5

97 � 5
25�5

16
12

₉₅ � 2
24�14

~4
18

■16

� u

101-

26.

LPhilippynen

Sullen hebben van legh-gek 's daeghs J 2g. 11 ft.8 � 12 gul. 12 ft. 12g. 1 xft.8 � i 2 gul. 13 ft. 12 g. 13 ft#P

-ocr page 214-

Ordonnantien van de Leger en Tocht-Schepen.

418

3 � Lait.

417

Een Schip ofte Schuyt van

Rotterdam
Rhenen
Rhees
Rhijnberck
Rlrvefteyn
Steenbergen
Schoonhoven
Swol

Swarteiluys
Schiedam -
Sint Andries
Staveren
'sHertogen-Bofcl
's Gravenweert �
'sGraven-Hage -
Sluys, met de om-
leggende Forten-

Van Dordrecht op<

Ter Doele -

Thiel-------

Ter Elburgh
TerTholen
Utrecht
Vliflïngen

Veere-------

Vaert ■-------

Vyanen

Venlo ------

Wijck -----

Worchum
Wagenirigen
Willemftadt
Woerden
Weeip �

Wefél-------

Zutphen
(Zierickzee
fYfendijck
Van Bergen op j Aerdenburgh
Zoom op �� Sluys, met de om�
t leggende Forten-
,. � , c Bergen op Zoom-

\an Breda op � ^ Geertruydenberg-

.. _T. . rAernhem -------

Vat! Doesburg op-*) _>s Gravenweert�

Harlingen ./■

Hier begint de kleyne Lijft, gearrefteert den 24Mey 163�.

Deventer

18
15�15

9 ------

13 ------

9------

15�15

18
16 �

9 ■�
13------

9�4
16 ----�

16-----�

₃x ----4

11 � 10

Ifj------Il

27-�ix

18
16

■f

3*
11

2-7
₃Q_

10
-8

18
16�

^J3

9'
16

17'

if-

■lx

-8

■14
16

-8

■IX

-6
- 6

-6

■IX

■ 16
.18

�,^� jjueve.

VanCampenop-^_Swol

Swartefluys
Haflèlt
Zutphen
Doe f burgh

�IX

- 8
-10

Van Deventer op
Van Zutphen op

15�8
30 �16
11---------

16------10

₃z�.18

-15

-■$

Van Doesburg ov>-< .� r�

o r � s Gravenweert-

's Gravenweert-

Emmerick �-

3¹11

16-

II-

x8
40

-18
-8

VanNimmegeop-<

Rhees

Wefel

's Hertogen-bofchC "371

39 � ^a

Heufden ��|-) '"*

�_��_��_^�_��^_�9_�_��

zo �

�4

^Van ^Muyjern>p -j De, Vaert, _% y^-J i₉^�i$

zo �

Sullen hebben van legh-gek 's daeghs | � g. 11 ft.8 � | � gul. � � ft. j � g. � � ft.8 � � � gul. 13 ft. J � g. 13ft.8 �

-ocr page 215-

\6.Tit. i.Deei.

Placatea-*. 4*Boeck.

¹ 33 Laft. �

4^o

37 Laft.

4*9

taft.

36 Laft.

35 Laft.

Een Sch

fAmfterdam

28�16

₂8�.io

24-----;

47 � 10

₄o� 9

43�3

� � 5
�� 9

*3 � *5

40�9

ïx-� 9

xi .�16
31-----9

30-----9

2,8------10

29-

iS-

49-

37�
42-

44"
25-

22-

24-

42-

13.

22 -

32-

31-

x₉-

24-

14.

₄x.

44"
14.

64-

8i-

126-

39-
131-

54
7X�

22-

2-5

�$-

41-
44-
2-5

XX-

24-

41-

IX-

XX-

32--

3¹

20-
24-
14-
41-

44
14-

ix$

39"
130-

53'

71�

XX'

14-
9*

⁶3�

130-

IQ2-

29-

24-

48-

.36-
41-

45-
24-

XI-

24-
41-

IX-

XX-

32�-

3¹ ■

29 -

24-
14-
41 .

43"
14-

6_}.

80-
123-

38-
129 -

53'
70-

21-
14-

63
Ü9-

ïöi *

24-
38-
48-
12�

2.7
48-

Acxel

Armuyden

Aernhém

Alckmaef

Amersfoort

Aerdenburgh ■�

Bommel �-----------

Bommeneede -�
IBrou werf haven�

Blockzijl -------

Briel - -ⁱ�

Bergen op Zoom -

Breda ----- -----

Bueren �-----------

Creveceur -------

Culenburgh
Cluynderc
Cuynder
Campen

Delff-------

Deventer

Doefburgh

Delfzijl

Edam -------

Embden

Enckhuyfen

Emmerick

Goes-------

Gouda

�15

IQ
�10

-7

- I

-19

-5

i'i

-3

-I

- 2

-5

-II

-7

-*3
�11

- I

- 3
-7
-19
-19

■ 11

�14
-4

- 3
■17

-5

-16

-10

-15

- 1

-4
-4

-10

24-
48 �
36-

40-

43"

24-

XI -

x4'
40-

IX-

xx -

31-

30-

28-
X4 �
14*
40-

43 '
14-
62-

79'
122-

38-

1x7-
5X-

70-

XI-

14.

T
6x

1X7-

IÖO-

2-4

38-
48

12-

62�

45-
26-
48

26-

xl-

⁷2

158-

24-
38

33*

3⁶""33"
55�

17'
103-
27

-5

-6

-5

■i₉

~9
-1;

-5

-1

■16

-17

■13
'4

"IJ

-17

~u
-17
-7
�17
-8

�Il

-17
-9
-9
-9

�18
16

■10

� 10

-16

�18

I I

�10

-8
-10
■14
-16

� 2
-14

- 2

-10

.18

� 14

-4
■14

16
-16
■14

-10
-18

- 2
■18

�10

-14

12
- I

-15
l6

23-- ij

-8

-4

-8

-8
-6
■10
-8
16
-16

-4
■14

-8

�IX

-8,
-16
-16

14�

64�

131-

103-

17
■18

■7
17
�19

Van Dordrecht op =j Gorcum ------

1 Geértruydenberg-

Gravè
Gennipperhuys -
Grietzijl ��

Groeningen------

Haerlem------

Heufden ------

Hardervvijck------

Hoorn------------

Hattem ------

Hellevoetfluys �

Harlingen �-----

Haflèk ------

Yfendijck �-�

Kotefchans ------

Liefkenfhoeck�

Lillo -----r �

Leyden �
Leeuwaerden -
Lieroort �
Middelburgh�
Monickendam -
Muyden �
Medenblick ��
Naerden �

Naflau--------

Nimmegen �
Oudewater �■

Orfou -------■ -

LPhilippynen �

6i �15
ix6'�9

*5
'5

2-3

24�

■� J|

39 �

39-

49"

47.

i7-
49"

27.

22-

8l-

163-

25-

39-
34-

59"

3 � �

34-

107

27"

�

}

47�10

ïx� 9
61 � iy
45�4

10�- ix

47�i©

12-

6₃-
46�

27-

±r-

�10

18
14
�

��

� IX

� 8
-14
-18

�-6�16

■ 10

�14

-6

■18

-8

■12

- 2

-12

-6

-8

XI �

■78-
157

2-4'

33"

35'

XI�

80 ■

160-

24-

38-

33-

36.

33"

ir�

104-

27'

-3

I I

-4

'ïs!

.18
I2

-9
-i/
■17

-Il

-r,
-8
-6

� 1

.18

162-

39'
-34'

58-

36-

34'
56-

-4
- 6

■�6

-18
-6
■ 10
■16

54�14

17� 4

102�14

x6�14

17-
.106
%\ 27�

' ■ ■ 1' ': jifut» 11

Sullen hebben van kgh-gelt 's daeghs 12 gul. 14 ft. j 2g. 14 ft.8 � | � gul. 1 j ft. | x|. ijftgpi x^ul ïP�

i'l ■

-ocr page 216-

Ordpnnantien van de Leger en*TQcht>Schepen.

Een Scliip ofte Schuytvan| }}�&

(Rotterdam
Rhenen
Rhees

4*t

Rliijnberck ��

Raveiteyn ------«

j Steenbergen-��'
Schoonhoven �i~^
Swol -*� -�^

Swartefluys :------

Schiedam ------

ShitAndries ----

Staveren------

's Hertogen-Bofch
's Gravenweert �
; 's Graven-Hage -
¹ Sluys, met de om-
leggende Forten-

�r T> j u*^rTerDoele *------

Van Dordrecht op<J j^____♦____

Ter Elburgh -
TerTholen -
Utrecht
Vliilingen -

Veere------■ -

Vaert---------

Vyanen

Venlo------

Wijck-------

Worchum -

Wageningen-

Willemftadt^

Woerden


	14
	24	� 5
	14	�� <
	30-	�19
	II	� 19
	19	r-j�
	33	� 15
	88	rf-.s
	71
	XI	��*
	ij	�.18

Weef

Wefe

Zutphen

'^Zierickzee

fYfendijck

Van Bergen op j Aerdenburgh �-

Zoomop �1 Sluys, met de om�

C leggende Forten-

fHarlingen ��

23 �15

29 ■------3

_z6 �9
11 ��19

2,6".�_r^ _xt>-~~ï^

j₉ .'�^ _ i₉ __₄

Hier begint de kleyne Lijft

I9 ------- 19 ��4 I9

16------14 16�--18 17

gearrefteerc den 24Meyi632.

8
-2.

�

- �

- 2

Van Campen op �«j

Deventer �

�?

9-
14

9
17

17
34

�12

� 6

� 16

----4

� 16'

-^6

� 6

Swol--------�

Swartefluys �

iHaflèlt �

; ^J7
.17

33
12

17�
29

21
21

9 TT'ifi
16-�14

id>�14

�---5

IX i�-16

9 � � 2

-fi8

rrrJO,
� 18

�18
-4-48

� 8
-i-16

-418

i*3

,§

28
40

Van Deventer op -
Van Zutphen op

Zutphen �
Doefburgh �

Van Doesburg op4^A55^nhem �
^M15"r isGravenweert-

f'sGravenweert-

12 � 2
17 �16
29-------8

41 �16

Emmerick �.-----

Wefel 3[j�■
's Hertogen-bofch<
Heufden -��

�12
- 2

17'�w
28 �

VanNimmegêop

40. ■�i\9j

VanThielop

C's Hertogen-bofcln

� 19

� 4

21 ----I4

21 -----14

22'

_. � "tHeufden '�-f �

Van Muyden op - {De Vaert, - -~� | _IiE

22-

SullenhebbenY_anlegh-gelt'sdaeghs|2_�ul.i₄ft.f_ig._l4ft.₈pj_lgui,_I5ft.j_Xg._I5ft.8pU_gul. i6il.

, Dd ij

-ocr page 217-

Placateo^* 4*Bóeck. t&Tit. '�..Deel.

4*4

4* Laft.

31 -4

x6�₁₀5z�_

39�6
44 �10
47 � ₄xo��-io

^3�14

20 -----_

44�10

� � ��
z₄�.j

34 �u
33 � 3

zó ��.

44�10
��16
15�u

⁶7----ïz

86�₂

i}x�18

41��

138��»
57�4
76�4

23�14

15��

10�-8

6x�8

67�11

138�11

109�4

4-1 «wi»

4*3

Laft.

Een Schip ofte Schuyt vanl 38 Laft

40 Laft.

Laft.

4¹

}

Amfterdam -

-18

-10

-18

- 1

'*S

-5

-9
-15

- 1

"�
16

�18

-9
-1

-7

-9
19

-5

-iz

"4
-5
»3
r9
■ 9

30� iz

zó------

$1 ■------------

39-
z6

5*~
�38-

44*
46-

z6-

*5-

44
13-

z₃-

34-

3*�

3°-

*5-

6^:
85.
131-
41-

3^�

$°

37-

42*

45'

*�

ZZ-

4^a'3
*3
33�

31�

4z�

45
15
65

8z-

73'

ZZ�

3°
%S�

s°-

.38�

45*

�"
zz�

25.

'3-

*3*

33"

3*
30.

*5-
*5

43
45"

_'"
83-
1x9

40�

«34-
55-

73-

Acxel ------

Artnuyden ��

Aernhem ------

Alckmaer ��

Amersfoort-------

Aerdenbyrgh ■�

Bommel"----------

Bommeneede-----

Btouwerfhaven�

Blockzijl ------

Briel ------ �■

Bergen op Zoom -

Breda ----- -----

Bueren------------

�10

-8

10
14

^I5

- �

-3
17

�19

-5

�3

- 7
-6

�

-5
-3

-3

-9

-3

13
■11

38-

43-
46

zó

23.

M-
43-

'3-

z₃.

33-

3z-

30-
²5"

43"
45'

�'

130*

40.

I35-
56

74-

z₃.

■ 10
-IZ

-6

-4
-10

-iz

■10

-18

■II
IZ

-6

-6
-6

-8

- 6

-2

-4

�14

-4
-1

Creyeceur

Culenburgh

Cluyndert

Cuynder

Campen

DelflT--------

Deventer
Doefburgh
Delfzijl
Edam

�14

-8
�11

-19
-19

Embden ■-----

Enckhuyfen------

Emmerick ------

Goes------ -4�

Gouda ��
Van Dordrecht op «j Gorcum �<�
Geertruydéhberg-
Grave ��
GénnippethUyp *■-
GrietzijT ■ '
Groeningen
Haerlem
Heufden
Harderwijck

Hoorn -----

Hattem
Hellevoetiluys �-

Harlingen ------

HaiTelt ------

Yfendijck ��

Kotefchans ------

.4
»4

}


	xy-	� 6
	lo-	� 4
	oi- 66-	=*
	iji-	-t8
	*1Ö7 ��■ �**
	'45-	-.10
	40-	-16
	yi-
	13-	��
	66-	� 6
	48-	-i₄
	z8-	-I₄
	51 -
	z8-	� 6
	*3-	�4
	8₄~	� 8
	168-	-16
	26-
	40-	-16
	35-	-14
	61 -	� 4
	38-	-10
	35-	-14
	58-	-18'
	18-	*-tx*
	110-	-8
	z8-	-16

15 � 3

15 �

-6
16
19

-5

-3

«5

-4
10

«3

«9

-4

10
60
6_S»3

-z

�IZ

-13

li
- i

-5

-8

-7

-»3

-4
-8

10-

61.

66-
137-

108.

zy-
41.

5i-

66-

49
29
51-

z8-

133

� 4

� Of

⁶5

⁴�

z8«
50

}

^ZS

40'

50-

iS:

jo-

49-
29-

28 ■

■16
■11

■14

� 10
ïz

Liefkenfhoeck

Lillo----------

}

-18

27-

zz�

165.

60
37�

108

■14

Leyden �
Leeüwaerden ��
Lieroort ��

Middelbureh»-----

Monickendafn �-
Muyden ■ ■ �-
Medenblick ■��
Naerden �*-

Naflau------------

Nimmegen ------

Oudewater �--
Orfou


	z₃-	� 9
	85-	� 5
	170-	� 9
	z6-	� 5
	41-	� 4
	36-	� I
	6i~	-16
	38-	-18
	$-	� 1
	59-	�� 10
	18-	-16
	III-	�10
	29-	--- �

�19
*�11

�15

� 8

� 7
■�iz

------ �

-�* 7

� 6

� 8

� 6
10

zz-

83-

167
25-

6ó-

�38.

109

z3 �14
86�1
I7Z-�a
26� ro
41��
Ï6 � S
6z�S

39�"⁶36 � 8

60�1

19�-

III'------I*

� 8

14
"4

-4

*-y�-----� Z9 r"*� °

■4

^AU----- ^w , ⁱ⁰ '"

_____________ "rrr / * "*" ^r �^t'^w -----

Sullen hebben van legh-gelt 's daeghs | zg. 16 ft.8 � | � g. I7ft. 12g.17ft.8pUg i8ft, f_g._8it.8p

�

�;�

-ocr page 218-

Ordonnantien vati de Leger en Tochr-Schepen �

4*5

Een Schip ofte Schuyt van

(Rotterdam
Rhenen
Rhees

Rhijnberck
Ravefteyn

Steenbergen------?

Schoonhoven ��5

Swol------

Swartefluys
Schiedam
SintAndries �
Staveren
's Hertogen Bofcl
's Gravenweert �
's Graven-Hage -
Sluys, met de om-
leggende Forten-

. Ter Doele
Van Dordrecht op^ y ^j____

Ter Elburgh
TerTholen
Utrecht
Vliifingen

Veere------

Vaert ~~�------~~

Vyanen
Venlo ��
Wijck ■�
Worchum
Wageningcn
Willemiladt
Woerden
Weefp �

(Wefel------

jZutphen

^Zierickzee ~~.....~~

fYièndijek ��

Van Bergen op j Aerdenburgh �

Zoomop ��Sluys, met de om-

(. leggende Forten-
«r.-D j (Bergen op Zoom -

- Breda op ^ _Gee^ë_rtru/_de�berg-

VanDoesburg₀p>5,^rnh'^em �
o r � s Gravenweert�

Harlingen

Hier begint de kleyne Lijft, gcarrelteert den 24Mey ib$Zi


	�� �8	� �,
	��	� 4
	�₄- IO ' �8 �8	--�� �4 .--- _�
	*35-* 12 � �8-	�1₄ � �� --11
	3°-	� 12
	43"	--12
	� ^�}	,� ₄
	2<3	� 4

Deventer ��

Swol ■------�-

Swartefluys �
.Haflèlt �

�6

��

-8

_ 2,

-8

��
��

-8
�₄

�8

��

�

�8
�8
36

�8

₃�

44
*3

---- 12

� �₉

------6

� 6

�16

�18

�8

��

�8

»9

3¹

*3�
¹3

VanCampenop�*

fö----2

�₄ �13

�� ------�

17 �18

Van Deventer op.
Van Zutphen op �

Zutphen �
Doefburgh �

Van Doesburg op4^^rnhem �
& r i s G raven weert-

's Gravenweert-

Emmerick �

�8

-7
-8
-8
-6

17'

35
iz

�8

3°

� 4

's Hertogen-bofchC
^Heufden ------5

VanThielop___i's Hertogen-bofcln

.. ., . ^r cHeufden -------f

Yi^Muydenop-fDeVaert ------j

� - -

43 �3

4*��

22-----14

��

�14

�₉

22�

Sullen heb

ben van legh-gelt 's daeghs j 2 g. 16 ft.8 � | 2 gul. 17 ü. 12 g. 17 it8 � � � gul. 18 ft. / 2 g, 18 it.8 �

Da iij

-ocr page 219-

■ '� c>

. - �■ i

�

h � f*

\ 1 �

�

vó

Dit is de Wefelfche Voet-maet van elf Duymen, dacr alle Schepen naer

gemeten endc geyckt moeten werden.


t	%	3	■ 4	5	�	■ 7 ■'■	*■ '.' ^:[ ■ ; '*	ïO	il Oymtn.*

»�«

1 i

� ■:

-ocr page 220-

Ordonnantien van de Leger en Tocht-Schepen. 43 o

₄29

1 o. Verbodt aende Schippers haren dienfl aen andere Schippers oyer te laten.

In date den 4 Otloler 16} 6.

refpeftive Lieent_rmeeilers inde .Steden, ende aen
die geene die het opficht over de Schepen zijn
hebbende, vande redenen die fy daer toe hebben
mogen, ende aen wien fy fulcke overfettinge wil-
len doen , om 't felve op de Atteftatien gheteyc-
kent te werden, op pene van by ghebreecke van
dien,de betalinge van hunnen voorgaenden dienfl;
te fullen hebben verbeurt. Ende ten eynde defe
Refolutie ende ordre voortaen alomme wel ende
precifelijck mogen worden onderhouden , fal de
felve foo wel aende refpe&ive Provinci�n, als aen
de Heeren Gedeputeerden in 't Leger, mitfgaders
aende voorfz CommiiTaris Generael, ende Con-
trerolleur vande Leger-fchepen, etide aende re-
fpe&ive Licent-meeilers ghefonden ende bekent
gemaeckt worden, om haer daer nae te reguleren,
ende de felve onverbreeckelijck te doen achter-
volgen. Was gheparapheert, W. Marienburgh,^vt*
Accordeert mettet Regifter. M. Huygens,

Lfo men verihet dat verfeheyden Schip-
peren met heure Schepen ghebruyckt
wordende in dienfl van 't Lant, weten te
� nradiferen heur eygen voordeel te foec-
ken met 's Landts fchade, wanneer fy om de b�ta-
Uneevandelegh-daeentOntgaen, ende met de
ie betaek te worden, hcuren dienfl: binnen den
rikk van veertich dagen aen andere Schipperen
weten over te Jaten, buyten ordre ende kenniife
au't Landt, ende dat daermne dient te worden
voorfien. Soo is nae deliberatie goet ghevonden
endeverilaenterefolveren, dat voortaen geene
Schippers hcuren dienil aen andere Schippers en
fullen mogen over laten binnen den voorfz tijdt
van veertich dagen, fonder^rdre ende confent
van 's Lants wegen daer toe te hebben verkregen,
ende Vonder alvoorens verklaringe gedaen te heb-
ben aende Comm�Taris Generael, met den Con-
trerolleur vande Leger fchepen, mkfgaders aende

11. Ordres, 13 Mey \ 63 9, en 6 April ι640, noopende d'Atteflatien van

de Schippers 't Leger dienende, &c.

taire Perfoonen, op verbeurte ais voeren,

III.

χ Ende en fullen voortaen de Conducteurs van-
de Commiffaris gkeen Schepen mogen aennemen
of afdancken, noch arrivement of afvaren teyeke-
nen in absentie vande CommiiTaris Generael ende
ContreroU�ur, dan met kenniil� ende onderteyc-
keninge vande Magiftraten der Steden ende plaet-
fen, ofte vande Licent-meefters, Contrerolleurs
ofte Commifen vande Forten daer fulcks geichiet,
met aenteyekeninge van den precyfen dagh der
aenneminge, afdanckinge, aenkomen ende afva-
ren vande Schepen, welcke voorfz aenteyekenin-
ge vande Magiitraet, oft gemelte publijcque Per-
foonen aende Atteilatien vande Schippers fal
moeten gehecht zijn, voor al eer de felve te Boeck
fullen mogen geftelt worden, op pene van caflatie
vande Conducteurs, ende verbeurte van haeren
verdienden loon.

HIJ.

1 Doch over al waer de Commiffaris Generael, of de
Controlleurpre/ent is, enfullen^een Conduthurs eeni-
ge teeckeningevan aenneminge, arrivcmenten, afva-
ren ende ontflaginge mogen doen, ma erfal 't felve alleen
wordenghedaen by denvoornoemden Commijfaris ende
ContreroU�ur , op pene van caffatie vanfoodanige Con-
ducteurs die de aenteeckeningefullen hebben ghedaen,
ende op verbeur/e vande Vracht voor de Schippers, daer
inne nae defen niet en fal worden geconniveeri.

Dat de Schippers haer Namen niet anders laten
aenteyekenen in 't aennemen ende monfteren,
als in haer Yck-brief gementioneert is, ofte dat by
den Commiffaris Generael ende ContreroU�ur,
d'Atteftatie niet en fullen mogen aen-ghenomen
worden.

Aldus

V�ffijM Lfoo men bevonden heeft, dat by ver-
^Mi^l loop van tijdt eenige nalatenheyt is ghe-
�j^^X vallen, in 't onderhouden vande ordre
" ' ' ghearrefteert op 't beleydt vande Sche-
pen , foo in 't Leger als daer buyten, waer door
liclitelijck 't Landt in grooter fchade foude ko-
men te geraecken. SOO l S T, dat den Raedt
van State der Vereenichde Nederlanden, om daer
tegen te verfien ten dienile vanden Lande, goet-
gevoiiden heeft te belailen ende beveelen, laft en-
de beveelt by defen allen Schipperen, ende alle
andere die de felve ordre mede aengaet, dat fy alle
de Poin&en ende Articulen vervat inde ordre ge-
arrefteert den veerthienden Junij feftien-hondert
een ende dertich, ende den een en twintichiten
Januarij feithien-hondert fes ende dertich, noch
geamplieert ende indruckuytgegeven, precyfe-
Jijck lullen hebben nae te komen, ende byfonder
mede onverbreeckelijck t'achtervolgen, de Arti-
culen hier nae uy tgedruckt.

Als 't Leger te Velde gaet, foo ial elck Schip-
per fijn Atteftatie halen by de Steden ende For-
ten daer Ty fullen aengenomen wefen, alles by ρμ-
blijcquePerfoonen, ende gheen Militaire, ende
hun daer mede prefenteren binnen den eerften
dach van haer arrivement, ter plaetfe daer fy ful-
len wefen om ter Regiiter by den CommhTaris
Generael ende ContreroU�ur gheileldt te wos-
den, op verbeurte van liaeren verdienden loon,
conform het derde Articul der ghedruckte Or-
donnantie.

II.

1 En fulkn oock gheene Schippers van het afdancken
-^n heure Schepen, Atteflatie mogen nemen van Mili-

'":':'

,:■:

■■^�"^■■■■■-■■■

-ocr page 221-

Placaten-*. 4-Boeck. ��.Tit, i.Deel. 43x

43 ι

3 S. Scotte,"¹�

den Raedt van State.

ftont, Ter Ordonnantie γ^

Aldus ghedaen

van State , in 's Graven- Η age den feilen April
fefthien-hondert veertigh. Was gheparapheert,

.M. Huygens.

ι Defe Jrtijckelen onder nam. ι. gedruckt, zijn Anno 1640. voor Ampliatie ingevoeght.

z. dOrdre vanden /are 163 9 begint dit Artijckelmet defe woorden: 't Is mede verilaen ende gerefolveext^at

�voortaen de Condidleurs vande Com/nijfaris, &c
3. De felve Ordre was geparapheertby Alex. vander Capellen.

■

12. Waerfchouwinge, noopende de Yc{~ hieven. In date den elfden I

April 1645.

gegeven zynde, fullen gerejecteert ende niet aen*
genomen werden.

Voorts wert oock wel exprefl�lijck ghevvaer*
fchouwt, dat voor het toekomende geene Yck,
brieven fullen wor�fen voor goet ghekent oft aen.
ghenomen, ten aenfien van Schepen in 's Landts
dienft 't Leger gevolght hebbende, als die vanden
felven dienft behoorlijck doende blijcken, daer
neff�ns betoon�n dat het Schip by 's Landts Con-
trerolleur vande Yckinge, Adriaen van Angeren,
fal zijn ghe-ijckt, of ten minften den Yck-brief by
hem mede onderteeckent ende ghecachetteert,
waer nae een yeder des aengaende fich fal weten
te reguleren.

Aldus ghedaen in 'sGraven-Hage den elfden
Aprilis 1645. /. v. Wijnbergen,^vt# Ter Ordon-
nantie vanden Raedt van State. /. Eyckbergh.

� Lfoo van tijdt tot tijtbevonden wert, dat
' tot naedeel van 't Landt in 't meten ende
�«*^«^ ycken van Schepen abuyfen worden ge-
pleeght, daer tegen over fulcks noodighlick moet
werden verfien. SOO IS T, dat den Raedt van
State derVereenighde Nederlanden , hier mede
wel heeft willen ordonneren ende oock waer-
fchouwen een yeder dien 't aengaen mach, dat
voortaen gheene Yck-meefters eenige Yck-brie-
ven fullen mogen verkenen naer metinge gedaen
jnkleyne Steden of ten platten Lande, ofte buy-
ten de plaetfen van der felver Yck-meefters refi-
dentie, maer dat de meetinge ende yckinge fal
moeten ghedaen werden alleen inde groote Ste-
den , door Meters ende Yck-meeiters daer toe by
de Magiitraet be-eedight ende gequalificeert, met
expreme vande naem vande ghefwooren Meter
ende Ycker, die de metinge ende yckinge fullen
hebben ghedaen, op pene dat alle andere, anders

13. Ordre, noopende cFJtteflatien die den Schipperen int Leger of op Tod

ten gedient hebbende, gegeven moet werden. In date den 6Januari) 1650.

gnie tottet veranderen van Guarnifoenen, Na-
mentlijck voor een Compaignie te voet van hon-
dert koppen, met Vrouwen, Kinderen endeBa-
gagie, fooveel Schepen die t'famen uytbrengen
tachtichlaftenScheeps-ruymte: vooreen Com- 1
paignie van tf�ventich koppen als boven', fes en
vijftich lailen Scheeps - ruymte: ende vooreen |
Compaignie van vijftigh koppen, veertich laften I
Scheeps-ruymte. Ende als een Compaignie Ruy- !
teren nae ofte van de Steden in Vlaenderen van J
Guarnifoenfal veranderen, dat voor eene fulcke j
Compaignie van tfeftich Ruyteren , met Vrou- 1
wen, Kinderen ende Bagagie, vijf Schepen, va"
fefthien laften elck, fullen ghepreft worden, ende
inde Atteftatie voor de i�lve ghevolgbx moeten
worden de bovenftaende ordre. Laftende ende
ordonnerende allen ende eenen yegelijcken des
aengaende, fich hier nae voortaen precifelijckte
reguleren, of en fullen de Atteftatien, anders gh«
geven zynde, niet aengenomen worden. GemW
in 's Graven - Hage, aen feilen Januari] fefthien-
hondert vijftigh. Ian van Lintelo,ⁿ' Onder
ftondt, Ter Ordonnantie van den Raedt van
State.

L Eyckbergh.

Soldwelneraileltwertneff�Orddoenten,tienfingten wpaigteynftatigroodienpersf�nsexadprei

Placa-

-ocr page 222-

Ofdonnantien van de Leger en Töcht^Schepen �

Placaten vande Staten van Hollandt.

434

4«

4, Ordon nantie, Waer nae de Schuyt * ende Scheeps - vrachten in 'f ver-

voeren vande Ruyteren> Soldaten, ende andere desgemeene Landts behoeften, van d'eeneplaeife in
dandere, ietaelt fullen worden vanden eerfien Martij tot den eerfien Otlobris, ende vanden eerfien
Otlobris tot den eerfien Martij denfefienpenningh meer: Ende [al elck Schuyt ofte Schip nae de
groot e van fijne Lafie ontfangen ah volght. In date den � o Martij 1 f 94.

Te weten een Schuyt

Laft

ofte Schip van

4 tot 7

8 tot n

12 tot if

tot 20

tot 2f

tot 30

L. ft.

ft.

Liefkens-hoeck

**a

Lillo �-��
Ter Doel J

14 �

18 6

Ooftendc
Sluys
Vliffingen
Middelburgh

fe 0

48 o

60 0

Armuyden
Veer
Goes
Zierickzee

\ 9 ?

�

l± °.

*f 0

Bergen op Zoom

8 0

10 13

13 *

»9

Ï2

Breda

Willemftadt

Bommenee

18 0

5 0

9 Idem

24 0
6 1$
met Vüffin

10 O
8 6
ge voorts.

36
�

0
1?

O
12

48
13

Brouwers-haven

10 0

«ir ⁶

i<5 12

Briel

y Idem

met Willem

ftadt.

Schiedam

4 0

f 6

6 12

Rotterdam

3 0

4 0

f 0

'sGravenweert

17 0

36 0

4? 0

Nimmegen

24 0

32 0

40 0

Thiel

16 0

21 6

26" 12

ï8

Bommel

12 0

16 0

20 ó

3²

Nailau

14 0

18 14

23 6

»P

1 Creveceur

12 0

x6 0

ZO 0

1 Heufden

10 Idem

met Brou

werfhaven.

f Worchum

6 0

8 0

10 0

»4

Va!

"�^S2"*

4 Idem
6 0

met Schie
8 0

dam.'
10 0

iê

De Vaert

� Idem

met Vliflin

gen.

Schoonhoven

6 Idem

met Wor

chum.

Doefburgh

33 °

44 0

ff 0

6«

Aernhem

20 0

z6 13

33 <$

36"

46-

�

Wageningen

13 0

17 6

21 12

i°

Rhenen

iz 0

Idem met

Bommel.

Harlingen

Staveren

Cuynder

24 0
18 0
16" 0

Idem met
Idem met
Idem met

Nimmegen

Breda»

Thiel.

Swartelluys

Zwol

Campen

17 ö
Zo 0

18 0

22 13

Idem roet
Idem met

28 6

Aernhem,

Breda.

Deventer

26 0

34 �

43 6

�

Zutphen

30 0

4o 0

50 0

Harderwijck

16 0

Idem met

Thiel.

Muyden
Medenblick

14 O
24 O

Idem met
Idem met

Nailau,
Nimmegen

Enckhuyfen
Hoorn

Edam

Monickendam

Amftelredam

22 0
20 0
16 0
itf O
12 O

29 6

Idem met
Idem met
Idem met
Idem met

36* 12

Aernhem.
Thiel.
Thiel.
Bommel.

f»

I®

Haerlem
TerGoude

io 0
6 0

Idem met
Idem met

Brouwers-
Worcbum.

haver

1 AIckmaer

^xf °

20 0

2f 0

1 Delft
^Leyden

6 0
9 0

Idem met
Idem met

Worchum,
VMingen,

Sullen hebben van Legh-geldt's daeghs j 1 10 } 1 if i � f j 2 xo / 2 ij j 3

I Et f al deft Magiftraten ofte Commiferi
l vry itaen, aen te nemen Schepen van
.Jfukke groöte ende fterekte, als fy tot
diende van 't Landt fullen bevinden noodich, fon-
der dat yemandt den felven aengenomen, fal mo-
gen met looten, kavelen ofte beurte molefteren.

Item, fullen de vier grootfte parthyen Schepen
twee dagen moeten leggen boven den dagh dat fy
a«n-gekomen fullen zijn, fondereehigh legh-gek
te vooren te ontfangen: Ende die twee partyen

vande kleynite Schepen, feilen eenen dach moe-
ten leggen fonder dagh ofte legh-gelt, boven den
dagh van hare aenkomfte als vooren.

Item, fullen de dagh-gelden niet loopen nae
date dat fy fullen gheloft zijn, waer van fy gehou-
den fullen wefen recognitie te brengen van den
Commis ofte Magiftraet ter plaetfe daerfy geloft
hebben.

Item, indien de Schxiyten ofte Schepen, geko-
men zynde ter plaetfe daer op de felve bevracht

E c zijn,

-ocr page 223-

Placaten-^. 4� Boeck,

436

Schuyten ende Schepen, welcke de Schipp_ersofte Schuyt- voerders Van haere Gilden hebben,
ende tot dienfte Yanden Lande bequaem zjyn, En,
de fal dubbelt van de felve Lyile aen Sn Gh_e,
committeerden Raden vanden Heeren Staten
overgefonden, ende jaerlijcks vernieuwt worden-
Doch indien middeler-tijdt yemant fijn Schip ofte
Schuyt möchte verrnafigelen ofte veranderen, f_a(
fulcks by den Deeckens op de Rolle verandert,
ende mede onder hare Atteilatie aenden Connnj,
fen overgelevert worden.

't Gunt alhier van Dordrecht op de gheftelde
Plaetfert is ghefey t, 't felve wordt van alle andere
mede na advenant verftaen, als te weten,by exem-
pel : Soo een Schip komt te reyfen van Haerlem
tot Enckhuyfen, fal hebhen foo veel als die van
Dordrecht, afgetogen foo veel� als die van Dor-
drecht hebben op Haerlem �. Soo die van Haerlem
reyfen na Walcheren, fullen eeril hebben foo veel
als Dordrecht heeft tot Haerlem, ende voort foo
veel als Dordrecht heeft op Walcheren.

Aldus gedaen ende gearrefteert inden Hage by
den Staten van Hollant ende Weft-Vrieilant, den
thienden Martij vijfthien hondert vier en tnegeil-
tigh. Onder ftont gefchreven, Ter Ordonnantie
vande Staten. Onderteeckent, C. de Rechtere.

435

zijn, aldaer van wegen het gemeene Landt, op de
Havenen, daer van fy gevaren zijn, ofte op naer-
der Havene , tuilchen beyden weder bevracht
worden, fiüleu noch halve vracht ontfangen ��
de Havenen daer fy loflen -_y maer vorder ofte ter
zyden buyten denweghvarende, die van hare
Stadt is ftreckendë, fullen fy geheele vracht heb-
ben, van't gene dat fy buy ten ofte uyt haren wech
varen moeten.

De Schuyten ofte Schepen, die met Ammuni-
tie van Oorloge, ofte eenige ander behoeften van
<len Leger bevracht worden, fullen met dagh-gel�
den betaelt worden, na de groote vande" Schepen,
in conformiteyt vande Ordonnantie.fonder dat fy
yet van het verfeylen fullen mogen eyflchen.

Ende fullen alle Schippers ofte Schuytvoerders
gehouden zijn foo veel Volcks, Peerden, ofte an-
dere vracht inne te nemen, als fy ter difcretie vaii
de Magiftraten ofte Commifen laden, ilouvvert en-
de in nemen mogen: op pene dat by gebreke van
defen, 't felve aen haer vracht afgetogen ende ver-
mindert fal worden.

Item, fal in alle Steden, by de Deeckens vande
Schippers Gilde , ende eenige door de Magiftraet
daer by te voegen, pertinente Lyfte ghemaeckt
worden van de groote vande Laften van alle de

15. Ordres, in date den � * Mey \ 643 , en \ 3 lanuarij 1646, noopenè

't overbrengen van d'Atteftdtiin der Schipperen woon plaetfenin Hollandt ende Weft-Vrieflandt,

dat fy aldaer Jaer ende dach met Vrouw ende Kin. f
aetenfixum Domicilium hebben ghehouden, ende \
als noch zijn houdende: Mitfgaders des gefneene I
Landts Importen, ende onder anderen van haere
Schepen ofte Schuyten hebben ghecontribueett.
Dat mede den Commiifaris vande Leger-Schepen
fal werden gelaft, gelijck de felve ghelaft wert by
delen, egeene Atteftatien aende Schippers vande I
gedaene Leger-dienilen te geven, voor ende al eer \
de felve Schippers hare Schepen by de ghefwoo- j
ren Yck~meefters aldaer fullen hebben doen ijc� \
ken, ende dat op den Yck-bfief felfs de voorichre- [
ve Atteftatien by den voornoemden Commiilaris jj
Generael fullen werden geteyekent, omme alfoo |
voor te komen dat egeene Atteftatien van gedae-
ne dienften op ontleende Yck - brieven werden
ghedepefcheert. � Dat mede inde felve Atteflatitn
egeene andere namen van Schippers fullen werden glie-
fielt, dan die hy Commijfaris weet linnen de voorfz Pt*
vintie Jaer ende dagh gewoont te hebben, ende ah noé
zijn woonende. Ende ten eynde niemandt hier van ]
ignorantie pretendere, ende een yeder wete waet ;
naer hem te reguleren, laften haer Ed: Mo: dat de-
fen alomme fal werden ghepubliceert ende geaifi-
geert, daer men gewoon is publicatie ende afTixie
te doen. Gedaen inden Hage onder 't kleyne Ze-
gel vanden Lande, den derthienden Januari) des
Jaers feftien-hondert fes en veertien. Ter Ordon-
nantie vande Gecommitteerde Radeii. Herb^%' W
Beaument.

landde,Holendete bHolfonddenverfbenrenlafteSchde Ylesde .(fooendftaeegevooProwodenfpe

dentie in Hollant, fuffifantelick konnen doceren,

I. De woorden onder num. \. zijn Anno 1646. voor Ampliatis ingevoeght.
%. Hit Placaet vanden J are 164}. fegbt;byAtt�Ü.me,

HET

-ocr page 224-

43?

Wagen - dienft�rt ende Toefit - Pa�rdm. 4 j

HEt TWtEDE D��L

1. Ordonnantie, voor den W�gen-meeiler ende Fmrlujden int Leger di�*

tiende- In date Jen leflen Martij 1599.

Ie , inhoudende verklaringe als boven, terftont
daer afmonil�ririge ghenomen fal worden by Uen
Contrerolleur vande Artillerye (by fo� verre hy
daer by fal k�nnen wefen) ende anderen,van
's Lants wegen daer toe te committeren, de welc-
ke wel fulkn letten op de deuchd'e van de f�lv�
Wagens ende Peerden, op de prijs ende weerde
van dien, ende of die met de not�le vande Rolle
over een komen, indien niet de felve R�lle daer na
drei��ren, �nde voorts die Wagens ende Peerden,
onbequaem tot den dienft, fonder eenich faveur
ofte conniventie daetlijck cafleren, ende fal gelijc-
ke monfteringe gheitereert worden foo diekmael
als men n�odieh fal bevinden.

V.
Sullen op die eerile monfteringe alle die Peer-
den gebrandt-teyckent worden met een teycken,
verf cheyden van het teycken vande Treek-Peer-
den , daer vooren men fal betalen van elck Peert
fes ftuy vers eens, fonder meer,d'een helft tot pro-
fijt vanden Wagen-meefter,ende d'ander helft tot
profijt vanden Contrerolleur, fonder dat de felve
voorts fullen mogen genieten van die Voerluyden
eenige dagen gagie, ofte oock yet anders, onder
wat pretext het zy, op pene van arbitrale corre-
ctie : Ende fal het yfer voorts bewaert w�rden by
den voornoemden Contrerolleur, omme van ty-
de te tyde aenteyckeninge te houden tegens den
Wagenmeefter van die Wagens ende Peerden die
naemaels aengenomen ende g�brandt-merekt ful-
len worden.

VI.

Die Peerd�n,die men ter caufe van oi�bequaeni-
heytfal cafleren, fullen ghebrant-merekt worden'
met een teycken apart, omme niet weder aenge-
nomen te worden.

VI �.
Die repartitie ende v�rdeyiinge vande Wagens"
ghemaeckt, ende den Wagen-meefter ghelevert
zynde, fal de felve Wagen - meefter dien achter-
volgende een yegelijck zijn volle ghetal van Wa-
gens over geven, fonder eenige achter te houden,
op pene van arbitrale correctie, ende 'm allen ghe-
valle hen te doen betalen alfufcke achter-gehou-
dene Wagens, voor den tijt dat die achter gehou-
den zijn, ende fal vande felve Lyfte ende verande-
ringe van dien, t'elcken als die lal gefchieden, een
dubbelt over leveren aende Ghedeputeerde van
den Raedt van State in 't Leger zijnde, ende den
Contrerolleur.

VIII.
Gelijck hy mede van tijdt tot tijde Syne Excel-
lentie, ende de felve Gedeputeerde adverteren fal
vande gelegentheyt ende dienft der Wagens, om-
me op 't voorder employ, veranderinge, oft af-
danckinge van dien ghelet te mogen worden ak
naer behooren.

IX.
By de Wagens die wekke de Wagen- meefter
aende Commifen van Munitien ofte Vivres, ofte

E e ij oock

^�^�rft, datdevoorfz Wagen-meefter ont-
IBI faneen hebbende den laft van Syne Ex-
&M�� cellentie, ofte vande Heeren Raeden van
sS�Thoe veel Wagens by hem ten dienfte als vo-
ren lullen aen - ghenomen worden, fal alle devoir
doen ornme 't felve getal (wefende vari goede en-
de ftercke Wagens, ende verfien met goeden ge-
fpanne) in aller diligentie aen te nemen ten min-
den kofte vanden Lande, ende immers tot gheen
hooger pryfe als hy in laft fal hebben, omme ghe-
bruyft te mogen worden ten geftelden tyde, daer
ende fulcks den noot ende dienft vanden Lande
vereyffehenfal.

Doende pertinente opfchrijvinge van de felve
Wagens ende Peerden, met aenteyckeninge van
de couleur ende byfondere merck-teyckenen van
veder Peert apart, van den name van de Wage-
naers, ende van haere Meefters (indien fyfelver
geen Meefters vande Wagens ende Peerden en
zijn) ende waer de felve vvoonen, oock hoe veel
fyluyden verdienen fullen, fonder dat den Wa-
gen -Meefter ofte fijne Condu&eurs eenige Wa-
gens ofte Peerden daer onder fullen mogen heb-
ben, ofte die op de monfteringe prefenteren, dire-
ftelicknoch indireitelick, op verbeurte vande fel-
ve, ofte dat fy geleende Peerden, ofte oock eenige
Wagens op andere ofte verkeerde namen fullen
mogen inftellen , ofte eenigh ander abuys ofte
fraude daer inne ghebruycken, ofte ghedoogen te
gefchieden, op pene van als meyneedige gheftraft
te worden.

Ofte indien goet g-hevonden Worde eenige Wa-
gens door den Wagen - meefter ofte fijne Condu-
fteurs, niet by aenneminge foo voorfz is, maer by
repartitie, over de Provinci�n ofte Quartieren,
Steden ende Dorpen van dien, te lichten, fullen
infgelijcks alle devoir doen, omme volgende de
Lyfte, hen daer van �ver geletert, de fehe in tijts
te fommeren, ende haer ghetal refpe&ive te doen
ghereet hebben ende opbrengen, in goede ftercke
Wagens met goeden Gefpanne, om dienft se mo-
gen doen, fonder eenige conniventie, ofte oock
voorhaerluyderverfchooninge eenige gefchenc-
ken te nemen, ofte andere fraude daer inne te'
committeren, op pene als boven. Ende foo eenige
vande felve Provinci�n ofte Quartieren in eenigh
gebreck zijn, fullen 't fel ve terftont aengeven, om
daer inne gheremedieert te mogen worden, hou-
dende van alles Regifter als boven.
HIP.
Sal daer nae die Wagen-meefter alle de felve
Wagens ende Gefpannen tegens alfulcken dage
als hem gheordonneert fal'worden, ende dat men
de felve fal meenen te ghebruycken, ende haeren
dienft Jaten ingaen, by den andeten befcheyden
op een feecker rendevous hem aen te beftemmen,
ahvaernae overleveringe van een pertinente Rol-

-ocr page 225-



		f&Tit, t.Deel. 440 Wagen alleenlijck ontrafiponeert zyttde binnen <!en tweeden dach weder ghemaeckt ware, oftg binnen den derden dach een nieuwe Wagen in plaetfe vande gebroockene worde ghelevert, ofte binnen den vierden dach het fieck ofte verlemt Peert weder worde ghenefen, ende dienft konde doen, ofte een ander goet Peert in plaetfe van her ghefchootene, gheftorven ofte gheftolen worde gebracht. XVI1. Wanneer Schans korven ofte Rijs ghevoert ial worden, ofte andere fware dienft gedaen,daer toe fullen alle die Wagens by gelijckheyt ende goede proportie ghebruyckt worden, fonder d'een meer als d'anderte verfchoonen. XVIII. Die Commis ende Conducteurs fullen oock t'elcken wel letten, dat die Wagens hare behoor- lijcke ladinge krygen, te weten, dat een Wagen gefpannen met drie Peerden ten minften op heb- be ontrent vijfthien hondert ponden ghewichte, ende een gefpannen met twee Peerden naer adve- nant, fonder dat daer inne gheconniveert fal wor- den, ofte oock toegelaten dat die Voerluyden ee- nige andere als 'sLants goederen,ofte oock eenige Perfonen fullen opnemen, op pene van geroyeert te worden voor acht dagen van hare gagien. XIX. Sullen oock die Voerluyden gehouden zij η te refponderen vande goederen daer mede fy t'eta ken geladen worden, ende boven dien aenden ly, ve gheftraft worden die geene die met moetwiJle bevonden fullen worden eenige goederen onder- wege van haer Wagen afgeworpen te hebben. XX. ,.-'■'■�'' Sullen mede die Voerluyden gheho�den zijn alleavondts ende morgens vroegh met hare Wa- gens ende Peerden te komen in 't quartier daer fy. refpective befcheyden zijn, ende niet van daer gaen fonder confent vanden Commis, ofte andere tot wiens dienfte fy gedeftineert zijn, die daer in- ne difcretie fullen gebruycken, omme hen niet te vergeefs op te houden , daer beneflens continue- lijck by dage ende by nachte in elck quartier by beurte een deel vande Voerluyden (fulcks als ge- ordonneert fal worden) gheho�den fullen welen hare Peerden by de Wagens in 't quartier te hou- den ende voeren, omme op alle voor komende dienft terftont ghereet te zijn, alles op pene van cafiatie. XXI. Die Wagen -meefter fal gheen leeningen nodi betalingen mogen doen aen eenige Wagenaers, dan die te laten ghefchieden door den Commis daer toe lalt hebbende, ten overftaen vanden Controlleur. XXII. In 't afdancken vande Wagens fal die Wagen� meefter geen.Atteftatien mogen gheven, dan ten overftaen vanden Controlleur, die de felve Atte- ftatienmede fal onderteyckenen, die welcke per- tinentelick fullen inhouden die dagen vande aen- komfte op 't Rendevous, ende vande afdanckhv ge, met de plaetfe daer 't felve gefchiet is, fonder die felve dagen in eenigex manieren te mogen ex- tenderen, onder wat pretext liet oock zy,latenae die
	Placaten->. 4* Boeck,
439	Placaten->. 4* Boeck,


oock anderfins in een notabel getal fal levefeii, fal hy tot beter beleydinge vande felve,een ofte meer van fijn Conducteurs by-ftellen (ten minften tot elckevijftich Wagens een Condu&eur) de welc- ke middeler-tijdt tot gebiedt vande felve Commi- fen fullen ilaen. X. Ende fullen de felve Conducteurs gheho�den zijn in aller getrouwigheyt,ende op haer eedt van tyde tot tyde den Wagen -meefter ende Control- leur te adverteren, wat gebreck aen Wagens ofte Paerden zy , ende of fy dienil konnen doen ofte niet, fonder conniventie , op pene van cafTatie, daer op fy, ende oock die Wagen-meefter in 't by- fonder fullen hebben te letten als die Wagens des avonts ende morgens in 't quartier fullen komen, foo hier na gefeyt fal worden. XI. Ende nae dat die Wagens als boven eens ghedi- ftribueert fullen wefen, fal die Wagen-meeiter de felve, noch gheen van dien , daer nae niet mogen voorderen tot andere dienften, dan met exprelte laft van Syne Excellentie , ende kenniff� van den Controlleur, die daer af notitie fal houden. XII. Sal de Wagen-meeiter ende fijn Conducteurs, hen wachten op haer eygen authorkeyt eenige Wagens te verhuyren, ofte over te doen aen Soe- telaers ofte andere, onder wat pretext 't felve zy? op pene van als meyneedige geftraft te worden. XIII. Ende indien by Syne Excellentie, ofte den Ge- deputeerde vanden Raedt van State, noodich ge- vonden worde om redenen, eenich getal van Wa- gens aen Soetelaers ofte andere, voor een reyfe te doen, daer af laft hebbende ontfangen, fal met kenniiTe vanden Controlleur als dan den felven daer af mogen gerieven voor het gefette loon,fon- der 't felve te mogen excederen, daer af tot profijt van het Lant reeckeninge doende naer behooren. XIIII. Sal voorts niet toe laten dat eenige Paerden in dienft, ende dienvolgende gebrandt-merckt zyn- de, worden verkoft ofte verruylt, ten ware om ee- nich gebreck, daer op hy met den Controlleur wel fcherpe�jck fal letten. XV. Ende indien eenich Paert in't aenbrengen van het Gefchut ofte Munitien, ofte anderfins dienft doende, worde verongeluckt ofte ghefchoten, fal hy met den Controlleur terftont daer op, ende op allecircumftantien informatie nemen, ende daer af pertinente notitie houden. XVI. Gelijck hy mede tot allen tyden neerftich fal letten, ende fijne Conducteurs doen letten, op de ghefteltenifle vande Wagens, Paerden, ende foo haeft hy bevinden fal een Wagen gebroocken,ofte een Paert fieck, verlemt, geichooten, gheitorven ofte gheftolen te wefen, ial 't felve terilont aen- teyckenen, ende oock den Controlleur aengeven, omme te annoteren, met den dach wanneer fukx is gefchiet,van wekken tijdt af fy alfulcke Wagen ende Peerden uyt de Rolle fullen royeren, totter tijdt ende wylen toe andere goede inde plaetfe gfieprefenteert fullen worden, 'ten ware dat een

-ocr page 226-

Wagen * di�ntt�fl ende Tocht -Pa�fdeth

44-t

-ende aftocht tot difcretie

neert te worden als na behooren, na welcke Lyffe
de felve fullen betaelt worden,mits blijekende vari
haren daetlicken dienft by Atteftatie vanden Wa«
genmeefter ende C�ntrerol leur, ende anders niet,

Aldus gearrefteert by de Heeren Generale Sta-
ten der Vereenighde Nederlanden,met voorgaen-
de advijs van Syne Excellentie, ter Relatie vanden
Raedt van State, den leften Martij, Anno ι � 99-
V. Camminga,*¹� Ter Relatie vandenRaedevari
State der felver. G. vanZuykn.

^dietetltate, welcke Atteftatienan-

derfins van geen

XXIH

_v die Conducteurs die welcke de Wagen-
meefter tot fijn behulp van docne fal hebben, fal
hft'elcken, als hy vande iichtinge vande Wagens

.�>�,,__,.

die Lyfte aen*

en Raedt van State

1-ift bekomt,

«t._:v««_tv«*«u««

over leveren, omme op die q^^tw^fei^

nen ende noodich getal der felver, mitfgaders op
den tax van hare dachgelden, gelet ende geordon-

Ordonnantie, voor den Commis ofte �pfiender vande Tree I^T eerden i

ende Dryvers van dien in 't Leger dienende. In date den kflen Martij 1599.

■ . . t .. . ;

gen worden, houdende voorts van alles Regiftei?
als vooren.

«UIL : , ;

Sal voorts vande voorfz Peerden monftering�
gedaen worden op de plaetfe van 't eerfte Rende-
vous by den Contrerolleur vande Artillerye, en*
de andere van 's Lants wegen daer toe te commit-i
teren, indien het doenlijckis,fo niet,fal den Com-
mis in allen ghevalle met den eerften aentocht aen
den felven Contrerolleur, ofte des van fijnent we-
gert laft hebbende, daer af een pertinente Rolle
overleveren, inhoudende veiklaringe ende aen-
teyekeninge als boven, ende de welcke hy op fijn
�edt tot allen tyden fal kunnen verantwoorden
ende ftaende houden, met dien verftande,dat daer
nae op d'eerfte gelegenthey t monftering� fal wor-
den gedaen, ende voorts foo dickwils als men van
noode fal vinden. Ende fullen de Contrerolleur
ende Commiffarifen tot alfulcke monftering� ge-
committeert , wel letten op de deuchde ende be-
quaemheytvande Peerden, prijs ende valeur van
dien, ende of die met de Rollen ende notulen (die
den Commis over leveren fal) accorderen, indien
niet, fullen de felve rollen ende notulen drefi�ren,
ende voorts die Peerden, onbequaem ten dienfte,
daetlijck, fonder conniventie, cafieren.

Ende fal die Commis op de felve monftering�
overleveren een pertinente Rolle , inhoudende
verklaringe als vooren gefeyt is, ende al Ie Peerden
met hare Dryvers getrouwelijck prefenteren,fon-
der eenige fraude ofte conniventie by hem ofte
fijne Conducteurs daer inne te doen ofte laten ge-
fchieden, op pene als vooren.

VI.

Sonder dat de Commis, ofte oock fijne Condu-
cteurs , daer onder eenige eygen Peerden fullen
mogen hebben, op pene van verbeurte vande felve
ende vande gagien daer mede verdient.

VIL

Op die eerfte monftering� fullen alle die Peer-
den ghebrant - merekt worden met een teyeken,
verfcheyden van 't teyeken vande Wagen-Peer-
den,daer vooren fal betaelt worden van elck Peert
fes ftuy vers eens,fonder meer, d'een helft tot pro-
fijt vanden Contrerolleur, ende d'ander helft tot
profijt vanden Commis, fonder van den dienft te
mogen ghenieten ofte pretenderen eenige dagen,
ofte oock yet anders , onder wat pretext het zy,

E e iij op

'S E Commis ofte Opfiender vande Treek-*
Peerden laft ontfangende van Sijn Excel-
lentie , ofte den Rade van State, omme
eenicli ghetal van Limoen ende Treek-
Peerden in dienfte te beftellen , fal terftont alle
neerftigheyt aenwenden, omme de felve ten min-
ften kofte vanden Lande, ofte immers tot gheen
hooger pryfe als hy in laft fal hebben, ten gheftel-
den tyde by een te krygen, ende oock ter beftem-
der plaetfe te doen marcheren, wel lettende dat
het alle goede kloecke Peerden zijn, gewent ofte
in't Limoen, ofte die Schepen op die Rivieren ofte
anderfins t'eynden den anderen in't ghelijckte
trecken, omme alfoo den beho�rlijcken dienft aen
het Gefchut, Schepen ende anderfins daer den
noot yereyfehen fal, te mogen doen.

II.
Ende fal die voornoemde Commis van de felve
aenneminge pertinent Regifter houden, met aen-
teyekeninge van de couleur ende byfondere
merek - teyekenen van yeder Peert apart, van de
namen vande Eygenaers ende Dry vers van dien,
ende van der felver woon-plaetfe, fonder eenige
Peerden op verkeerde namen te laten inftellen,
oock van den dach dat haeren dienft ingegaen fal
wefen,ende fy begonft zijn geemployeert te wor-
den, hoe veel fy 's daeghs verdienen, ende tot wat
tyde fy weder afehedanckt fullen zijn, ende ten
heeften tot wat dienft elck van tyde tot tyde ghe-
bruyekt is.

III.

Ofte by aldien goet gevonden wort by fettinge
ende repartitie over eenige quartieren, alfulcke
Treek - Peerden op te lichten, de Commis ende
fijne Conducteurs, daer af laft ontfangen hebben-
de, fullen terftont alle debvoir doen, omme vol-
gende die Lyfte, hen daer van ghelevert, de felve
Quartieren ende Dorpen van dien te fommeren,
ende een yeder fijn ghetal te doen ghereet hebben
ende opbrengen in kloecke Peerden ende be-
quaem tot den dienft, fonder eenige conniventie,
otte oock voor de verfchooninge van alfulcke
Quartieren ofte Dorpen eenige giften ofte gh�-
fchencken te nemen, ofte andere fraude daer inne
te committeren, op pene van als meyneedige ghe-
itraft te worden: Endefoo de felve Quartieren
ofte Dorpen in eenigh gebreck waren, fullen 't fel-
ve terftont aengeven, omme geremedieert te mo-

-ocr page 227-



	Placaten-i. 4»Boeck* i&Tit. i.Deel.
	Placaten-i. 4»Boeck* i&Tit. i.Deel.
443 op arbitrale corre&ie: Ende fal terilont het Yfer ghelevert worden ende blyven in handen van den Contrerolleur vande Artillerye,omme regens den Commis aen ende aen aenteyckeninge te houden, vande Treek - Peerden die naemaels aengenomeii ende gebrant-merekt lullen worden. VIII. Die Peerden, die men als onbeqiiaem fal cafl�- ren, fullen gebrant-merekt worden met een teyc- ken apart, omme niet weder aen-ghenomen te worden. IX. Ende fullen alle de felve Treek - ende Limoen- Peerden gehouden zijn tot allen tyden den dienil te doen, niet alleen in 't trecken van't Gefchut, Ponten ende Schepen van het Leger, maer oock in Karren, Wagens ende ander fins als de gelegent- heyt geven fal. X. Die Dryversfullen oock uyt het Quartierniet mogen gaen, daer fy t'elcken befcheyden zijn, fonder behoorlijck confent: Sullen oock tot allen tyden als fy gewaerfchou wt worden, terilont ha- re Peerden gnereet hebben, omme dienil te doen, alles op pene van caflatie, ende voorts op arbitrale correctie. XI. Sullen infgelijcks alle ghet�ygh \an Gareelen, Hamen,K.oorden, ende anders dat hun tot behoef van hunne Peerden gelevert wort, wel gade flaen ende bewaren, ende 'tfelve, als 't gebefight is, we- der over leveren, op pene van aen haer loon ghe- kort te worden. -?v i I. 't Gefchut marcherende te Velde, ende van be- hoorlijck getal van Peerden verfien zynde, fal die Commis de refterende Peerden, ghehouden tot relay, achter den Train in ordre laten by een mar- cheren , omme ingefpannen ende ghebruyekt te worden als den noot vereyfehen fal,fonder de fel- ve aen eenige Officieren vanden Train, ofte oock anderen tot haren particulieren gery ve te mogen over doen, ofte mede tot eenigen tyde anderiins als tot den gedeitineerden dienil te laten gebruye- ken , ofte oock in't marcheren op de AfFuyten, Block - ofte Voor-wagens, eenige goederen ofte Perfoonen te mogen op nemen, alles op pene van arbitrale correctie, daer op de Contrerolleur akijt goet reguard fal hebben, ende de voorfz Peerden marcherende wel hebben te tellen, ende indien hy minder bevindt, als die Rolle inhoudt, hen daer af reden te doen geven, endenotitie houden. XIII. Alle die Peerden fullen ordentlijck worden ge- diftrlbueert onder den Conducteurs, te weten, vijfrigh Peerden onder een Conducteur, omme in 't particulier d'opficht daer over te hebben, ende te letten dat de felve tot allen uyren bequaem en- de ghereet zijn omme dienil te doen, ende dat den dienft by de felve oock behoorlick wort ghedaen, mede omme t'elcken aen te gheven aenden Com- mis ende Contrerolleur 't gliebreck van dien daer inne fy niet en fullen mogen conniveren, op pene van aen haere Perfoonen alle mangel verhaelt te j worden- 1
		XIIII. De voornoemde Commis ial het een Peert t\m meer mogen verfchoonen van den dienil als h_erander, mits alleenlijck reguard nemende, dat altii die kloeckile Peerden in't Limoen worden pe�Vjl : π xv. � En fal oock den Commis geenfms toelaten, dat eenige Peerderi inden dienil aen-genomen, ende dienvolgende ghebrant-merekt zynde, verkocht ofte verruylt worden, 't en ware om eenich ghe! breek * daer op hy met den Contrerolleur wel fcherpelijck fal letten. Ende indien eenighp_eertin't aenbrengen van't Gefchut ofte Munitien w_0r. de verongeluckt, ofte vanden Vvandt gefchoten falhy met den Contrerolleur terilont daer op,en! de op alle circumilantien goede informatie nemen ende daer af pertinente notitie houden. XVI. * Ghelijck hy mede tot allen tyden neeriligh f_aj letten, ende fijne Conducteurs doen letten, opde geileltenuXe vande Peerden, endefoohaeilliyf_a\| bevinden een Peert fi�ck, verlemt, ghefchooten, \ gheilorven ofte gheilolen, ofte anderfins onbg. f quaem tot den dienil, ial 't felve terilont aenteyc-1 kenen, en oock den Contrerolleur aengeven, om-1 me geannoteert te worden,met den dach wanneer I iiilcks gefehiet is, 't felve van dier tijdt af royeren. I de uyt cle Rolle, totter tijdt ende wyientoe een f ander goet Peert in plaetfe geprefenteert ial wor-1 den, 't en ware het fiecke ofte verlemde Peert bin-1 nen den vierden daeh weder worde gheneien dat I het dienil konde doen, ofte dat binnen den ielven I tijdt een ander goet Peert in plaetfe van het ghe-1 fchootene, gheilorven ofte gheilolen , worde gelevert. XV IL Sal mede de voornoemde Commis gene leerlin- ge ofte betalinge mogen doen aen die Peerde-dry- vers,dan die te laten gefchieden by den Ontfangcr
					:
				Gerierael, ofte fijnen Commis, daer af lail hebben* de, ten overilaen vanden Contrerolleur. XVIII, Ende en fal die Commis in't afdancken gheen	:

			atteilatie aen die Peerde-dryvers van haren dienft mogen geven, dan ten overilaen vanden Contre- rolleur , de wekke de felve Attefiatien mede ial hebben te onderteyekenen, ende fullen de felve Atteftatien pertinentelijck in houden de dagen vande aenkomile op 'tRendevous, ofte inganck vanden dienfte, ende vande afdanekinge, met de plaetfe daer 'tfelve gefehiet is, fonder de felve da- gen in eeniger manieren te mogen extenderen,on- der wat pretext het oock zy, latende die dagen vanden aen - ende af-tocht tot difcretie vanden Raedt van State, welcke atteitatien anderfins van geene weerde fullen gehouden worden. XIX. Wanneer de gelegenthey t fulex fal mogen zijn dat men eenige vande Peerden, ofte oock 'tghe- heele getal fal mogen �nifl�n, fal den Commis kt felve terilont aen-gheven, omme nae den meeftcn dienil van 't Lant daer op gelet te mogen worden. XX. Vande Conducteurs, de welcke hy tot lijnen behulp fal van doen hebben, ial hy(lail gekryge'¹' de yan lichringe van Treck-Peerden) t'elcken een ^b Lylte

-ocr page 228-

Wagen - dienften ende Tocht'Paerden.

44<S

445

Ivfte aenden Raedt van State overleveren, om- ι
meopdequaliteytvandePerfoonen, ende noo- '
dieh getal der felver, midtfgaders op den taux van
hare daeh - gelden, ghelet ende gheordonneert t�
vvorden als na�r behooren: naer welcke Lyile de
felve Tullen betaelt worden , midts blijekende van
baren aftuelen dienfl by Atteftatie vanden Com-
mis ende Contrerolieur voornoemt.

¹ � Aldus gearrefteert by de Heeren Generale Sta-
ten der Vereenighde Nederlanden,met voorgaen-
de advijs van Syne Excellentie, ter Relatie vanden
Kaedt van State, den lellen Martij, Anno κ₉₉Was gheparapbeert, V. Camminga, ■" Onder
1 rondt, Ter Relatie vanden Raede van State der
lelver.

G. vanZuykn.

Placaet vande Staten van Hollandt.

_}. Waerfchouwinge, JengaendedeWagen-dienfimendeTocbl-Taer-

den. In date den zz Martij 164$.

E Gecommitteerde Raedeil vande Staten
van Hollandt ende Weft-Vrieflandt, by
experientie bevindende, dat verfcheyde
Voerluyden ende andere Perfooneri buy-
ten defe Provincie woonachtigh, en elders t'huys
hoorende, hen onderftaen, foo wanneer eenige
preilinge of aenteyekeninge van Wagens ofte
Tocht - Paerden, ten dienfte van het Leger werdt
ghedaen, henluyden te begeven op den Hollandt-
lchen Bodem, en haer als Ingefeter� Voerluyden
van Hollandt, ofanderiirtts �p geleende Hollant-
fche namen te laten aenteyekenen , ende in dier
qualiteytde betalinge over hare gedaene dienften
tot lade deler Provincie weten te bekomen, in al-
len fchijn, of fy aldaer fixum Bomicilium waren
houdende: Omme 't welcke te remedieren, ende
daer tegens foo veel doenlijck te voorfien.
SOO 1ST, dathaereEd:Mo:verboden,ghe-
ordonneert ende gheftatueert hebben, verbieden,
ordonneren ende ftatueren midts dei�n, dat van
nu voortaen, niemandt voor Hollandts Voerman
fal werden aen-ghen�meri, ende dat vervolgens
gheene Acte van betalinge fal worden ghedepe-
icheeft, over eenige dienften van Wagens of
Tocht - Paerden, als voor den geenen, daer van
by behoorlijcke verklaringe vande Magiftraten,
vande plaetfen haerder rehdentie in Hollandt fal
blij eken, dat fy aldaer Jaer ende dach, met Vrouw
en Kinderen, of anderfins met haere alinge.Huys-
houdingc/xw/w Domic�l�um hebben gehouden, en
als noch houdende zijn, ende fulcks mede des ge-
meene Landts Importen, ende onder de felve van
haere Wagens en Paerden hebben betaeldt, dat
oock de Wagens en Paerden daer mede fyluyden
ghedient fullen hebben, hare eygen zijn geweeft,
ende niemandt anders, buyten defe Provincie
woonachtich, direcielijck of indire&elijck heb-
ben aengegaen. Lallende de refpe&ive Gerech-
ten , in 't verteerren vande voorfchreve verklarin-
gen, daer opgoetende exact reguard te nemen,
ionder eenige Uytheemfche voor Hollandtfche
Ingeietenen, ofte vreemde Wagens, op Hollandt-
fche namen te paiTeren, op peyne van dat fulcks
ondervonden wordende, het equipollent van de

betalingen, die daer op fo�c�en mogen wefen be*
komen, tot lafte van haere Perfoonen en goede-
ren, fal werden verhaek ende gherepeteett. Or-
donnerende mede den Wagemeefter Generael,
ende den Commijs vande Tocht - Paerden refpe-
dtive, dat fygeeneafreeckeningenoverghedaene
Leg�r - dienfte van Wagens oft Tocht - Paerden,
fullen hebben te gheven, nochte eenige Voerluy-
den op de Lyften vande Wagens ende Tocht-
Paerden voor Hollandtfche fullen vermogen te
{tellen, ten zy henlieden alvoorensby behoorlijc-
ke Atteilatie, van alle het geene voorfchreve is,
fal wefen gebleecken: Ende bevelende den Secre-
taris vanden' voorfchreven Lande van Hollandt,
dat hy de felve afreeckeningen, foo wel van Wa-
gendienften als Tocht-Paerden, niet fal hebben te
onderteyekenen, omme daer op vervolgens Af-
ftgnatie tot lafte vanden felven Lande, by den
Ontfanger Generael te werden gheeeven, ten zy
hem de voorfchreve Atteftatien , oenerr�ns het
befcheyt van afreeckeninge fullen wefen getoont
ende overgelevert, alle welcke Atteftatien hy ge-
houden fal wefen in te tiecken, ende a�n twee on-
derfcheyden Liai��n te verfamelen , omme (des
noot zynde) daer op nader onderfoeck te mogen
werden ghedaen: Zynde hare Ed: Mo: meyninge
ende begeerte, dat alle't felve mede ten aenften
vande Wagen-dienften ende Tocht-Paerden van
den Jaren fefthien-hondert drie en veertigh, ende
fefthien - hondert vier en veertigh fal werden ghe-
pradtifeert. Ende ten eynde, niemandt van defe
haere Ed: Mo: ordre ignorantie prerendere, ende
eenyeder weten moge waer naer hem te regule-
ren , Lallen haere Ed: Mo: dat defen alomme fal
werden ghepublice�rt ende geaffigeert, daer men
gewoon is publicatie ende affixie te doen. G�daen
inden Hage onder 't kleyn Zegel vanden Lande,
den twee en twintichften Martij fefthien-hondert
vijf en veertigh.

Ter Ordonnantie vande Gecommit-
teerde Raden

Herl�' van Beaummit.

DEN

-ocr page 229-

447

PIacaten_j. ^Boeck. i?.Tk. ι.Deel. ₄₄g

DEN XVII. TYTEL.

Vervattende eenige Ordres de Krijghs - Officieren

ende Soldaten raeckendo.

EERSTE DEEL.

HET

Ordre, by den %aedt van State geflelt op de logeringe van het Krijgbs-volc^

ende betalinge vande Logijs-gelden inde Frontier-fleden. In date den I9 November 1595.

zijn nefl�ns heure Patente in handen vande Magi-
ftraet over te brengen haere lefte authentijcque
Monfter - rollen.

Is oock d'expref�e meyning�, dathetKrijghs-
volck, ghenietende als vooren accommodatie ofte
Logijs-gelden, niemandt yet meer voordeels fa]
mogen pretenderen, 't zy van Brant, Licht, Ojye,
Azijn, Sout, Smout, Haver, Hoy, Stroy, noch
mogen eenich GraS af-mayen, noch eenige andere
uytenfilen, als Pot, Kan, &c. pretenderen.

Ende wort verftaen, dat men de Logijs-gelden
niet en fal uytreyck�" aende gelogeerde Soldaten,
maer aen die geene die hun logeren.

Ten ware met voorwete ende confente van de
Magiftraet ende Officiers vande Logijs-gelden,
ende dat fy eenige Soldaten daer toe hadden fpe-
cialijck gheauthorifeert, in wekken gevalle, ende
dit ftuck vande Logijs-gelden alleenlijck aeflgaen-
de, fy geauthorifeerde Soldaten gehouden zijn te
renunchieren beneficium Militaire, ende hen t'on-
derwerpen dejudicature ende cotre&ie vande
Magiftraet.

Sullen oock heure Logijs-gelden niet genieten
die een Maent abfent zijn,'t en ware de Magiftraet
ende Officiers vande fehe Logijs-gelden (op hun-
ne abfentie reguard nemende) om eenige confide-
ratien of redenen anders ordonneerden.

Endefooeenige veranderinge van Guarnifoen
gefchiede, fal yeder Soldaet fijn felfs Logijs foec-
ken, fonderdat de Magiftraet fich daer mede fal
bemoeyen,'ten ware mits de menichte ofte groote
vande Guarnifoenen, de faecke fukx vereyfclite,
als wanneer de felve daer inne verfien fullen me
ghelegentheyt vande faecke, ende fullen dienvol-
gende de Soldaten hen reguleren, ende de Magi-
ftraet daer inne obedieren.

Wort oock exprefi�lijck verftaen, dat aen gene
Burgers ofte �nwoonders, die hun vervordert fou-
denhebben contrarie d'Ordonnantie ende Placa-
ten, onder eenige Compagnie, 'tzyte Peerde of
te Voete, te doen infchry ven, eenige Logijs-gel-
den fullen mogen betaelt werden.

Dat oock alle Ruyters ende Knechten, die on-
der verfierde pretexten van Pafl�poorten ofte an-
dere permiffie met hunne Vanen ende Comp^a'
gnien niet vertrecken, fullen ghehouden zijn *"^ebehoorlijcke Tocht ende Wacht, ende alle Bur-
gers-laften onderworpen te zijn, fonderdatly
oock hen binnen een naeft-komende Jarelulteⁿ

mogen binnen de felve Stadt begeven in dienft>^oi

oock

En RitmeefterofCa-
piteyn fal hem ghe-
noegen met een Ka-
mer ende Keucken,
ende twee Beddens.

E� Lieutenant,Cor-

nette, Vaendrig, Cor-

porael vande Ruyte-

rye, en Sergeant van

Voet-volck, met een

Kamer en een Bedde.

Ende twee Soldaten, 't zy te Peerde ofte Voe-

te, tTamen met een Bedde: ende vier of fes in een

Kamer.

Ofte inplaetfe van dien tot keure vanden Ma-
giilraet, fal betaeldt worden ter Maent tot 3 ζ da-
gen voor Logijs - geit.

Als, aen een Ritmeefter voor hem» fijn Jongen,

ende haerbeyde Peerden ------ vj gul. xvj ft.

De Cornette fal infgelijcks voor hem, ende fijn

Jongen, met die twee Peerden------ν gul. xvj ft.

De Lieutenant mede voor hem ende iij η Jongen,

ende die twee Peerden ------■------iiij gul. xvj ft.

De Corporaels vande Ruy teren------ij gulden.

Ende den anderen Officieren ende ghemeene

Ruyteren ---- ----■ ---- xxxvj ftuyv.

Ten ware fy met Stallinge waren verfien, in

wekken gevalle fy maer fullen hebben - xxviij ftu.

Ende aen yeder Capiteyn van de Voet - knech

vj gulden.

� ν gulden.

- iiij gulden,
xxxiiij ftuyv.
xxx ftuy vers.

ren

Aen yeder Lieutenant
Aen yeder Vaendregh
Aen een Sergeant ■�■
Corporael

Ende aen alle andere gheappoinfteerde, ende
voor den Officiers ende ghemeyne Soldaten ter
Maent, elck ��------ ■---- xxiiij ftuyv.

Des wort verftaen, dat de betalinge vande Lo-
gijs-gelden fal worden gedaen, alleenlijck voorde
geene,die oprechte Soldaten, ende in vaften dien-
fte vanden Lande zijn, Tocht ende Wacht doen-
de, ende geene andere, daer van d'uy tdeelinge fal
gefchieden by den geenen die de Magiftraten daer
toe fullen committeren.

Ende aengaende 't gheene boven defen aen de
Gouverneurs , Superintendenten , Sergeanten
Majors,Canoniers ende Mineursfoude mogen ge-
geven worden, wordt wel expreffelijck verftaen,
dat die Generalitey t daer inne niet en fal ghehou-
den zijn.

Sullen alle Capiteynen, Lieutenanten of Vaen-
drechs komende in eenigh Guarnifoen, gehouden

-ocr page 230-

Krijghs*Officieren verboden te Tappen.

449

oock gagie ofLogys-gelden genieten,daer toe aen
α c'loitevnen ende Monfler - Heeren fal worden
SeJai�; ghedaen by de Magiftraet ende Officie-
Si vande logijs-gelden, op fa de felve verders
Set en worden geenroileert noch gemonflert.

ν de als eenich Ruyter of Soldaet aengenomen
�fre^hecaiTeert wort, fullen de Ritmeefters ende
CaViteynen ofte Schiy vers, 't felve den Officiers
vande Lostjs-gelden ghehouden zijn terftont aen
te dienen,en dien t'annomireren ende fpecificeren.

Item en fal geen Ruyter of Soldaet van Logijs
roofrenveranderen,dan t'eyndede Maent, ende
met kenniiTe ende voorwete der voorfz Officiers
vande Logijs-gelden, op verbeurte van heur ghe-
taxeerdeLogijs-gelt.

Infrelijcks en fullen de gheene die de Soldaten
logeren, niemanden mogen ontfangen, fonder
wete ende confent vande voorfz Officiers, ende
oock foo wanneer eenige uyt haer Logijs fchey-
den 't felve den voorfz Officiers mede aenfeggen,
otfpene van in een gheheel Jaer geen Soldaten op
Logijs-gelt te fullen mogen logeren.

Item, geen Burgers of Geauthorifeerden, en
fullen eenige Soldaten mogen ontfangen ofte in-
nemen , dan ter expiratie vande Maent van fijn
naefte woonplaetfe, ten zy met voorwete van de

Officiers vande Logijs-gelden.

Ende foo eenich Borger ofte Geauthorifeerde
eenige fraude committeerde met meer te preten-
deren , eyiTchen of anderfins, fal verbeurt hebben
h�ndert gulden, ende boven dien gehouden ende
vervallen zijn een gheheel Jaer lanck te moeten
Soldaten om niet logeren.

De Magiilraten vande refpeftive Steden fullen
mogen nomineren eenige Quartier-meeilers, oni
ten minften alle veerthien dagen in het Quartier
om te gaen, ende pertinente Lyile te maecken van
de Soldaten die in het Quartier gefeten, ende fp�-
cifice te ftellen onder wat Capiteyn fy militer�rt^
beuren Naem, Toe-naem ende By-naem, mitfga-
ders hen teecken of gedaente te exprei��ren, ende
den naem vanden Huyfe j Huys - heere ef� Kamer.

Sullen de felve Quartier-meeilers die opgeno-
mene Lyfte de Magiftraet t�rilont overleveren.

De felve Lyile by de Magiftraet gevifiteert, ge-
atr�fteert, ende Ordonnantie daer op gheexpedi-
eert zynd�, fullen de Quartiermecilers alle Maen-
den van twee en dertich dagen, aende Burgers, of
de gheauthorifeerde Soldaten de Logijs-gelden
uy tdeelen, ende niet aende Soldaten als geieytis,
mits nae hem nemende Recep�Te, de welck fy ge-
houden fullen zijn vande Magiftraet of heure Ge-
committeerde , met hunne Reeckeninge over te
geven, over welcke Rekeninge mede fullen ftaen
d'Ontfangers vande Contsibutien, daer de felve
fullen weien,ofte andere die daer toegenomineert
fullen werden, de welcke pro rata van 't getal van
de Compagnien, tot laile vande Generaliteyt, in
conformitey t vande Refolutie in date den eerilen
Augufti leftleden, by den Heeren Generale Sta-
ten ghenomen, boven den taux vande Steden we-
fencle, die betalinge fullen doen.

Sullen mede de Quartier-meeilers ghehouden
zijn de Magiftraet trouwelick rapport te doen van
alle corruerende gelegenthey t ende fwarigheden,
daer toe hen verleent fal werden vry acces.

Ordinerende allen Gouverneurs,Superinten-
denten , Sergeanten Majors ,"Ritmeeilers, Capi-
teyns, Prov�oiien, Officiers, Ruyteren ende Sol-
daten, die vande Magiilraten ende haren Officiers
in 't volbrengen van defen alle behulpfaemheyt te
bewyfen, ende de felve te helpen mainteneren,
ilyven end� ilercken, fonder te ghedpogen, dat
contrarie van d�fen eenige verhinderirige, belet of
inbreuck ghefehiede, of dat den Officiers in 't om-
gaen ende anderfins van"t Guarniibert, mei'Woor-
den ofwerekfen verkort,' of��nich ong�lijcjk aen-
gedaen worden,' .ⁱⁱ:'¹

Aldus 'ghedaen ende ghearreilcert by den Rade
van State den negenthienden Novembris 1 $ 9$.
Geparapheert, F. Akman,^vt; Lager ftondt aldus,
Ter Ordonnantie vanden Raed� 'van State der
Vereenighde Nederlanden. �nderteeckent,
Chr. Huygens. .

H�T TWEEDE DE E L

Ordre _s Wa�r by den K^ijghs-Officieren verboden mrt Tappers ftQeerwgt

tedoen. In date den lyOi�ober 1630. ..,,« \ o

REDE RICK Η EN RICK by de<

■ gratie Godts Prince van Orangie, Grav�

___j van Nafrau,Catzenellenbogen,Vyanden,

Dietz, Lingen, Moeurs, Buereny Leerdam, &c.
Mathuis vander Veere ende Vliffingen* Heere en«
de Baron van Breda, der Stadt Grave einde Lande
van Kuyck, Dieft, Grimbergen, Herftal, Crahen-4
donck. Warnefton, Arlay, Nozeroy, Sint Vijth,
Daefburgh, Polanen, Willemftadt; Nyervaert;
YiTelfteyn , Sinte Maertenfdijck, Geertruyden-
bergh, Chafteau Regnard, de Hooge ende Leege
Swaluwe,Naeltwijck,&c. Erf-Burgh-gtave van
Antwerpen ende Beiancon, Erf Maerfchalck van

Hollandt, &c. Gouvernef�t van Gelderlant, Hol-
lant, Zeelant, Weil-Vrieilant, Zutphen, Utrecht,
ende Over - Yflel, &c. Capiteyn Generael �hde
Admirael der Vereenighde Nederlanden, &c. Al-
len dengeenen die defeh jegenwoordigen fullen
fien ofte hooren lefen,^! Siluy t. D O E Ν Τ Ε
WETEN: Alfoo by dag�lijckfche experientie
wert bevonden, dat veleKrijghs-Officieren foo te
Peerdealste Voetein diehfte defer Landen zyn-
de, fich onderftaen te gheheeren met Tajiberyen
ende Drinckt- ghelagen te houden ende 'tefetten,
ende't felve tegens deeereende reputatie vande
Wapenen, imidtfgaders alle goede ordre �n�c

F f Kryghs-

-ocr page 231-

Placaten-j. 4, Boeck. i7.Tit. 3 Ded. ^

45»

Krijghs - difcipline is fjreckende, oock veele ende
verfcheydene defordren ende inconvenienten
onder de Militie caufeert. S O O IS Τ, dat wy
genegeri zynde alle het felve foo veel nioeelijck is
te remedieren ende te voorkomen,verboden ende
gheinterdiceert hebben, foo wy w�l exprefl�lijck
verbieden ende interdicerenbydefen, dat geene
Krijghs - Officieren, felfs tot de Corporaels ende
Schryvers yande Compagnien incluys , van wat
qualiteyt die oock mogen zijn, foo wel te Peerde
als te Voete, nochte oock der felver Huyfvrou-
wen, ofte yemant van hare Huyfgefmnen, achter
den tijdt van een Ma�nt naer date defes vallende,
ficl� en fullen hebben te vervorderen van fich met
het fetren ofte houden van eenige Tapperyen ofte
Drinck-gelagen foo voorfz is in eeniger manieren
te geneeren, op pene van hare charge te verliefen,
ende dat de Ritmeefler ofte Capiteyndie fulcks
wetende onder fijne Compagnie fal bevonden
werden te ghedoogen, t'elcke reyfe verbeuren fal,
namentlijck de Ritmeefter een fomme van tachtig
gulden te veertien grooten, ende de Capiteyn te

Voete van vijftich ghelijcke guldens, beyde ten
behoeve vanden Armen re appliceren*.

Lallen ende bevelen over fulcks den Fifcael van
de Generaliteyt,ende voorts alle particuliere Au.
diteurs vande Guarnifoenen, tegens de Contra-
venteurs van defen tot verlies ende verbeurte als
vooren, fonder eenige connjvehtie te procederen
Ende op dat niemant oorfake en hebbe van eenige
ignorantie defes te pretenderen , Laden ende ont-
bieden wy infgelijcks alle Colonellen, datfyde
refpedlive Capiteynen van hare Regimenten, den
inhoudt van defen datelick fullen hebben te com-
municeren: Ende voorts allen Gouverneurs ende
Commandeurs vande refpeftive Guarnifoenen,
dat fy van ftonden aen dit ons jegenwoordige
Placaet van Interdicte by Trompet ende Trom-
melilach fullen doen uytroepen ende publiceren,
ten tyde ende plaetf� alfmen fodanige publicatien
ghewoon is te doen. Gedaen in 's Graven Hage,
den 13 Oftobris 1630. F. HewydeNaffau. Tet
Ordonnantie van Syne Excell. c. Huygens.

Η E Τ D E R D E DEEL.

jQrdre, op de diflributie van 't Kruyt aende Mufquettiers inde refpeBm

Guarmfoencn. In date den 15 Mey 1637.

bil-» n'

in opkomende noot van Vyant, nemende de felve
Commis van foodanige diftributie behoorlijck be-
wijs, om of fijne Reeckeninge te dienen.

IIII.
Ende of 't ghebeurde dat eenige Soldaten ghe�
commandeert gheweeft zynde op Convoyenofte
andere uy ttochten,tegens hunnen Vyant genoot�
faeckt mochten gheweeft zijn eenige fcheuten te
doen, ende daer door by verloop van tijdt, hunne
Bandelieren mochten ledich geworden zijn, ende
de felve Soldaten of Soldaet, den Commis weder
om ander Kruyt mochte vergen,foo en fal de felve
Commis aen heur gheen verder diflributie mogen
doen, ten zy de felve Soldaten behoorlijck ende
fouffifant�lijcken bewyfen by Atteftatie vanden
^Gouverneur ende Major, dat de confumptie van't
Kruyt is gedaen in occafien als hier vooren is ver-
haelt. Ende fal de feht Commis de Soldaten oft
Soldaet, die met foodanige Atteftatien komt, bo-
vendien mede daer op hebben te examineren,ende
fulex bevindende waer t� zijn, hunne Bandelieren
wederom mogen vullen, nemende de voorfz At-
teftatie over met recepii�� vande_# weder geleverde
quantiteyt, om t'famen op fijne reeckeninge t�;
dienen.

Zynde geenfints de meyninge, dat, als de Sol-
daten onder d'een of d'ander pretext uytgaeri, fy
daer toe fullen mogen gebruyeken haer ghevulde
' Bandelieren. Ma�r fullen fy haer felven van aftder
Kruyt moeten verfien, foo fy meynen des van
nooden te hebben, ten ware dat liy ghecomman-
deert uytginge tegen den Vyandt.

1 Ende op dat i men feeekerlijck wete dat de Sol-
daten haer Kruyt niet onnuttelick uuTehen tyde»

e»

jXifib men van langer hand| in ervaren is
i gekomen, dattet Kruyt, 't welck ordina-
rie alle acht en veertich dagen inde Gar-
' niibenen aende Compagnien ten behoe-
ve van^e Mufquettiers is uytg;elevert, by vele feer
onniitt�lijck ende tot fchade van 't Landt voor 't
meerend�el is mif bruyekt gheworden, dat mede
volgende 't feite Articul vande Inftru&ie vande
Commifen vande Magafijnen, de felve belaft zyn-
de recepii�� van 't felve Kruyt te nemen, om in tijt
ende wylen by afrekeninge gekort te worden, de
felve kortmge noyt is ghepra&ifeert, ende geene
apparentie van te fullen ghefchieden, mitfdien die
forme van afrekeninge t'eenema�l komt te cefl�-
ren. Soo is by den Raedt van State met expres
goetvinden van Syne Hoogheyt, gherefolveert
ende gearrefteert,dat voortaen geen Maent-kruy t
meer aende refpe&ive Compagnien fal uytgeie<-
vert worden, maer dattet felve fal gantfeh af zijn
�ndeophouden. � ν - ν

II.
Worden daer omme de refpedive Commifen,
ofte andere, eenige laft van diftributie van Kruyt
hebbende^belaft ende beyol�' v�ortaen.ifich t'ont-^!houden eenige vordere iiytleveringe vanMaent-
kruytaende re fpe&ive Gpnipagnien teidoen § on'-:
der watpretext takooc�_ffoude mogesn wefen. η .:�

AHeenlijek iullefl fy.ypor eenirgyfe yenmogen
aende Mufquettierssin �uarnifoen kohiende¹, die
fy_!%9l^ier%NnfullehtW^et^» dateffe�tive�nderi
de Compagnie fulkn.zij%met Kniyt te vullen,de
MateiijVkn hare Bandeliers, wekk Kruyt de felve�
Mufguejiitiets ghehouden fullen .zijnj w�l gade te
flaeri�i?tde_fbewaren_r endealleenlijckgebruycken

:^kr-fM1/l

-ocr page 232-

453 Kri jgs- Officiers tia haer G�arnifeeiieti te V�f v�egdl � 4I4

erdoen, fullen de Capiteynen ghehouden zijn
Scweecke de Bandelieren van hare Soldaten te
ν teen� Ende foo �y bevinden dat eemgemet
bSIjck zijn g�vult, ende oock niet bewyfen,
fnoccaHen als hier voeren is verhaelt de Con-
f7 motie gefchiet te zijn, fullen de felve daer over
wn ilraff�n na behooren, ende boven dien fal hy
ord e feilen, dat de felve S�ldaet.fijn Bandelier
weder met ander Kniyt vuile. Ehde op dat daer
Men faulte in valle, fil.de felve Capiteyn 't Kruyt
tot lafte vanden Soldaet doen koopen, ende aen
fijn gagie korten. ^. =

Gelijck mede de Sergeanten vande Compa-
unien t zy die in 't gheheel ofte deel 's avonts op
de Wachten gaen, de Bandelieren vande Soldaten
fullen hebben te vifiteren, of regens opkomende
noot de felve oock behoorlijck verfien zijn, ende
faulte bevindende, fullen fy gehouden zijn 't felve
den Capiteynen , ofte des noot zynde, den Com-
mandeur aen te dienen, om daer over foodanige
correctie gedaen te worden, als bevonden fal wer-
den te behooren.

VIII.

Warineereenig� Compagnie nieuw in Guarni-
foen komt, en fal aende felve gheen diftributie in
voegen als vooren, mogen ghedaen worden, ten
zy alvooren blijeke byAtteitatie vanden Commis
daer fy van daen komen, wanneer aende felve left
uytdeelinge mach zijn gedaen, gelijck mede 't fel�
ve in Martio 16) z. is geftatueert.

IX.

Ende by aldien, buyten verwachten, de tefpe-
clive Commifen contrarie defer ordre aen de
Compagni�n eenige diftributie mochte komen te
doen , fal hun 't felve geenfints in reeck�ning�
valideren , maer t'haren eygen laile gheroyeert
worden.

. x.

Daer op zy dan wel fcherpelijck fullen hebben
te letten. Aldus ghedaen ende ghearrefteert in
den Raede van State, in 's Graven - Hage, den
vijfthienden Mey fefthien - hondert feven-en-
dertich. Was gheparapheert, H. Gruis t'Wird,^vt"
Onder ftont, Ter Ordonnantie vanden Raedt van
State. M. Huygens.

2. ExtraB uytte %efoht�e vanden %$edt van State der Fereemghde 3\�j~

derlanien, Noopende het innemen der goederen in 's Landt s Magazynen. In date den tweeden Sep-
tember 1638.

j|gft|||Lf�� in'sLants Magafijnenaiomm�v�r-
Ι|||« fcheyden materialen ende goederen be-
«i^n^vonden worden, die ondeugende zijn,
cndegeenfints gelijckfe behooren te weferi: Sop
is noodich gevonden te belaften aen alle Commi-
fen inde Magafijnen,dat fy voortaen verdacht ful-
len zijn geenderhande behoeften, die hun van
'sLandts wegen fullen toe-gefonden worden, aen
te nemen ofte ontfangen,ten zy dat fy felfs alv�o-
rens.nae voorgaende vifitatie, beyonden hebben,
dattet goede ende deugende Waren zijn: Ende
foo fy anders bevinden, dat fy den Raedt daer van
terftont fullen hebben te adverteren, op pene, foo

iiaemaels anders bevonden wordt, dat defchade
van 't Landt, op hunluyden fal verhaelt worden:
Van ghelijck oock te adverteren de Commifen,;
Stapeliers vander Dui��n ende vanden Honert,
dat men defen laft aende Commifen alomme ghe-
geven heeft, met laft hun oock daer nae te regule-
ren, ende 's Landts voordeel ende profijt al�ent-
halven te betrachten, op dat men geen oorfaecke
en hebbe daer in te verfien, ende de vrachten tot
heuren laft�n te brengen, vande goederen, die we*
derom fullen ghefonden worden. Accordeert
mettet Regifter.

M. Huygens.

HET VIERDE DEEL.

Ordre, Waer by den I^rijghs-Offkieren gelafl wert hm nae haer Cjuarnif�e-

iien te vervoegen. In date den 31 Mey �6^z.

En Raedt van State der Vereenichde Ne*
derlanden, verftaende dat niet tegen-
ilaen^e het bevel voor defen by fchry-
vensaen alle Ritmeefteren, Capiteynen
ende Krijghs - Officieren ghedaen, veele noch uyt
lieure Guarnifoenen abfent, ende uyt haer deb-
voir bly ven, waer tegen by defe tijdrs ghelegent-
bevdt nootfaeckelijck moet werien verfien.
S O O IS Τ, dat den gemeken Raedt van State,
met goet-vindenvanSijn Hoogheyt, hier mede
wel expreffelijck belaft alle Ritmeefteren, Capi-
teynen ende Officieren in 's Lants dienfte zynde,

fich te begeven nae heure Guarnifoenen, ten
Janghften binnen den tijdt van veerthien dagen na
de publicatie defer, ende fich voortaen te houden
in heur devoir,op pene dat by faulte van dien heu-
re refpecTrive Ampten, 't zy te Peerde ofte Voete,
nu voor als dan, ende als dan Yoor als nu, ipfofafto
fullen gehouden worden vacant ende impetrabel.
�rdonnerende Veder een dien 't aengaet fich hier
nae te reguleren, Gedaen in 's Graven-Hage den
xxxj.Mey 164%. Wasgeparapheert, A. And/a,**'
Onder ftont, Ter Ordonnantie vanden Raedt van
State. Geteeckent,A/. Huygens.

%�

HET

-ocr page 233-



			ί" i7.Tfc.' 5.Deel. 456 DE DEEL. , en 8 Mey 1649. fegens 't verhopen
ι *. ■-■■■ ■ .** . . 45 5 Placatcn-^.' 4» Boeck HET V Υ F Placatcn vanden η Februari] 1637

	vande Militaire Ampten. !� Staten Generael'der Vereenichde Ne- i derlanden, Allen den geenen die defe ful- i len fien oft hooren lefen, Saluyt. Alfpo ' Wy bevinden dat niet tegenftaende Wy voor defen gherefolveert hebben, dat geene Com- pagnien, oft andere Ampten ende Bedieningen van Oorloge, te Peerde ofte te Voet, fouden mo- gen verkoft, ofte by refignatie daer voor yet ghe- noten worden, evenwel fulcke Refolutien niet nagekomen en worden, maer dat onder 't een oft 't ander pretext gepra&ifeert wort de nieuwe Ca- piteynen ende Officieren met eenige vereeringen te befwaren, ende dat 't felve is ftreckende, niet alleen tot merckelijckenondienitvan'tLant,maer oock tot groote prejuditie van goede ende vroo- me Krijghs - luyden, aende welcke hier deur den rechten wech afgefneden wort, om deur heure goede dienden ende merken geavanceert te wor- den. SOO IST, datWygoetendenoodich vindende daer tegen beter als voor defen te ver- fien, by deliberatie van Sijn Hoogheyt, ende den Raedt van State der Vereenichde Nederlanden, van nieuws verftaen ende gheordonneert hebben, ghelijck Wy verilaen ende ordonneren wel uyt- druckelick by defen, dat van nu voortaen aen nie- mant zynde in Krijghs-dienfl: van defen Staet» en fal zijn geoorloft fijn Ampt van Colonnel, Lieu- tenant-Colonnel, Sergeant Major, fijne Compa- gnie te Peert of te Voet, bedieniflgevanLieute- nant, Vendrich, Sergeant, ofeenich ander Officie van Oorloge, wat naem het oock foude mogen hebben, om geit te verkoopen, of om eenich pro- fijt of voordeel te refigneren: Dat oock die geene die een Ampt van Colonnel, Lieutenant-Colon- nel, Sergeant Major, Compagnie te Peert ofte te Voet, bedieninge van Lieutenant, Vendrich ofte eenich ander Officie van Oorloge bekomt, daer voor onder eenich pretext, aen wat Officier groot ofte kleyn wie het oock foude mogen zijn, niet 1 en fal mogen betalen of by recognitie geven, dl- rectelijck noch indirectelijck, alles op pene foo yemandt anders komt te doen, ende dat yemandt bevonden wort befich te zijn met verkoopen ofte refigneren van fijn Ampt van Colonnel, Lieute- nant-Colonnel, Sergeant Major, Compagnie te Peert ofte te Voet, bedieninge van Lieutenants, Vendrichs,ofte eenich ander Officie van Oorloge, groot ofte kleyn , dat de felve daer mede van fijn Officie ende Compagnie metter daetfal vervallen zijn, alwaer 't oock fulcks, dat langen tijdt daer nae, in 't kort of in 't langh, tot kennifi� mochte komen, eenige verkoopinge, refignatie,betalinge,
				recognitie, ofte dergelijcke ghedaen ofte gegeven te zijn, direftelijck of indirecMijck, aen wien het oock foude m�gen zijn, Ende dat daer en boven alle fulcke betalingen ofte recognitien metter daet fullen verbeurt zijn i' een derdendeel daer van ten profijte vanden Aenbrenger.een derdendeel voor den Fifcael vande Generaliteyt, aen wien oock midts defen wel expreiTelijck verboden wort daer over in eenige compofitie met yemanden te ko4 men, ende een derdendeel ten behoeve vande ar- me verminckte Soldaten. Ende op dat alle 't gene voorfz is precifelijck ende onverbreeckelijck mo- ge nae-gekomen worden, Soo verilaen Wy oock ende ordonneren by defen, dat alle Colonnels, Lieutenant-Colonnels, Sergeant Majors, Capi- teynen van Compagnien te Peerde ende te Voe- te, Lieutenanten, Vendrechs, ende alle andere Krijghs-Officieren, groot ende kleyn, van wat naem ofte qualiteyt fy oock fouden mogen zije, van nu voortaen in het aennemen van heure Com- mii��en, beneff�ns den Eedt van ghetrouwigheyt aen 't Lant die fy doen, oock fullen hebben te ver- klaren by formelen Eede, dat fy de felve heure Charge niet en bekomen by koop ofte refignatie, ende dat fy daer voor geene betalinge ofte recog. l�tie, dire&elijck noch indireftelljck aen yeman� en hebben geUaen, noch en fullen doen, ende dat die gheene die weygerich fal zijn fulcken Eedt te doen, inden Eedt ende CommiiTie van 't Lant niet en fal aengenomen worden. Ende ten eynde van allen defen niemant en hebbe ignorantie te preten- deren, Soo ontbieden ende bevelen Wy hier me- de aen allen Gouverneurs ende Commandeuts vande Frontieren, datfy de publicatie van defen Placate fullen hebben te doen terftont inde Ste- den ende Plaetfen van heur Gouvernement ende Commandement, foo wel by Tromilach, alsby publijcque affixie. Ordonneren voorts aen allen Colonnellen, Lieutenant-Colonnellen, Sergean- ten Majors, Capit�ynen ende allen anderen Offi- cieren van Oorloge, de handt daer aen te houden, dat den inhoudt van defen wel ende precifelijckin alles werde gheobferveert, fonder daer in eenige conniventie te gebruyeken, ofte te laten gebruyo ken,diredelyck of indiredelijck,op pene van daet voor aengeiien te worden als oorfaecke van de contraventie, die in defen foude mogen werden gedaen. Aldus ghedaen in 's Graven-Hage den achtftenMay 1649. % 1. vanBercbem,^yt� Byniijn Heeren de Staten Generael der Vereenichde Ne- derlanden. Ter Relatie vanden Raedt van State der felver Landen, /. Eyckbergk


		't Placaet vanden J are ι dyj.feyt .� niet anders en fal mogen betalen ofte hy recognitie geven diretlelijch noch indiretlelijck, als 't geene voor de Wapenen vande Compagnie toegelaten is, ende 't geene by oft^evan wegen den overleden of afgegaenen Capiteyn aenden Officierenende Soldaten, by avance fal wefen verfchoten, oock felfs niet met afreeckeninge van Ruyteren ende Soldaten, ten profijte' vanden overleden, ofafgegaenen Capiteyn, noch met eenige andere fchulden mogen beftvaert worden, Maer by aldien yemant fijne Compagnie met afreeckeninge oft anders befwaert vint, a^ hy, dien aengaende fijn regres fal moeten nemen op de goederen vanden geftorven of afgegae^.'¹

-ocr page 234-

Raeckende de Ptmlktu*

Capiteyn, ofte op de Wapenen ende penningen, als voor en gefeght is, by avance verftreckt
,. ^selveP/aca�t^asgepata^heertlyW.MarimbmgL� EndegeteyckmbyU. Huygens.

Het seste deel.

Den Lefer gelieve hier voor geinfereert te houden het Placaet inden Jare i6i�.*pditf�jeclgheemaneert, e�id�
inheteerjkVolum.Colum.^g�drucki.,

ι. Placaten vanden 3 hlij \6ii_i ende ι Mij 163 7. tegens de Duellen > de

Militaire raeckende.

\ Lfoo dagelijcx bevonden wort, dat vele,
j foo Officieren als gemeene Soldaten, in
Idienfte van defe Landen, ende onder de
■ghehoorfaemheydt van Sijn ι Hoogheyt
ftaende, fich vervorderen de een den anderen uyt
te roepen, ofte uyt te doen roepen omrae te vech-
ten, de felve t'affifteren ofte feconderen, ende
fulc'ks onder pretext van haere Eere te repareren,
over eenige ghepretendeerde ofT�nfie aen de felve

eefchiet.

^h I.

S.'O O IS Τ, dat h�och-ghemelte Sijn ι Hoog-
heyt \ omme foo veel als doenfijck is, tegen de on-
geluckenendeinconveniententeverfien, die da-
gelijcks uyt de ongeregeltheden van foodanige
Duellen kommen te fpruyten, noodich bevonden
heeft te laften ende te bevelen,fo hy wel exprefi�-
lijck laft ende beveelt mits defen �. Dat alle, fo wel
Volontaires als andere Officieren^ ende ghemeene
Soldaten, van wat qualitey t ofte conditie die mo-
gen zijn, in dienfte van defe Landen onder fijne
ehehoorfaemheyt ftaende, voortaen met malkan-
deren in eenigheyt, vrede ende ftilligheyt fullen
hebben te leven, fonder den eenen den drideren te
ofTenferen, injurieren ofte te veronge�jcken, o
peyne van daer over anderen ten exempel geflra:
te worden.

II.

In gevalle het ghebeurt, dat eenich gefchil ofte
often�e kome te ontftaen, van de welcke de geof-
fenfeerde partye duncken fal, dat het onmogelick
zy eenige reparatie gedaen te konnen worden, die
hem in fijne Eere moge voldoen,and@rs als by we-
ge van Wapenen, foo fal fich de v�orfz gheof��n-
ieerde mogen beklagen aen S^n ι Hoogheyt, ende
van de felve verlof eyifchen om te vechten, by al-
dienhy een Volontaire ofte Officier is, maer foo
hy een ghemeen Soldaet is, fal fich hebben t'ad-
drefferen aen fijnen Colonnel, ofte andere Offi-
cieren die over hem commanderen,die als dan met
het advijs vande andere Capiteynen ende Officie-
ren vande felve Natie ofte Regiment, die aldaer
ter plaetfe fullen bevonden worden, het voorfz
gefchil fullen decideren, ofte partyen accorderen,
foo het doenlijck is. Ende in gevalle het different
foodanich is, dat het niet anders als mette Wape-
nen kan ghetermineert worden, fullen fy daer van
Sijn j Hoogheyt hebben te adverteren, om by de
felve daer in gedifponeert te worden, foo voor de
Eereyan parchyen ten weder-zyden bevonden fal
worden te behooren.

III.

De partye die den anderen fal geoffeni�ert heb-

ben , fal ghehouden wefen voor Sijri ι Hoogheyt te
verfchynen,ofte voor fodanige Perfoonen, als het
de felve gelieven fal te committeren, om de rede-
nen vande queftie te verftaen, ende daer van in ge-
breke blyvende, fal geciteert worden te compare-
ren binnen drie dagen,ende alfdan noch niet com-
parerende i fal ghecai��ert worden, ende uyt den
Lande gebannen als ongehoorfaem,

IIII.

Die ooflof om te vechten fal begeert hebben,
ende bevdnden worden niet ontfanckelijck, als
fich te lichtelick, ende fonder fuffifante oorfaecke
geofT�nfeert hebbende, fal met fchaemte te rugge
gefonden worden.

Die eenen anderen fal geofT�nfeert hebben, ofte
hem eenige injurie ghedaen, die bevonden werde
aen de Eere te raecken, foo hy een Officier is, fal
gefufpendeert worden van fijne dienilen voorden
tijdt van twee jaren, ende ghehouden blyven alle
foodanige reparatien aenden eheoff�nfeerden te
doen, als in reden bevonden fal worden te behoo-
ren. Ende fo hy een gemeen Soldaet is, fal boven
de voorfz reparatie, drie Maenden te Water ende
te Broode gefet worden.

VI.

Die yemandtvooreeneri anderen tot vechten
beroepen,het Cartel, ofte eenige �ff�nfive boot-
fchap daer toe ftreckende, ghedragen, ofte in ee-
niger manieren kennifl� daer van fal ghehadt heb-
ben, fonder fhleks aen te geven,ofte te ontdeeken
daer het behoort, fal ghecai��ert ende ghedepor-
teert werden van alle fijne Chargerende uyt den
Lande ghebannen.

VII.

Die fich voor gheof��nfeert fal houden, ende
voor fich felven de uytvorderinge fal doen,fonder
verlof �m te vechten gevraecht tehebben,als voo-
ren belaft is, fal gecaileert, ende uyt den Lande ge-
bannen worden. Ende wanneer die geene die be-
roepen is geworden, het felve aenbrenght, foo hy
van foodanigen qualiteyt is, dat hy nae de Charge
vanden anderen moge ftaen, de felve fal hem ghe-
geven worden, maer foo den uytgeroepenen fijn
befte ehedaen heeft, omme fich ter plaetfe van 't
gevecht te laten vinden, als is 't fo dat hy tot daer
toe niet gekomen is, fal hy mette felve ftraf�� ghe-
ftraft worden, als de geene die hem uytgevordert
fal hebben,ende fo verre fy aen't vechten geraeckt
zijn, fullen beyde hare Chargen verliefen, ende
daer en boven exemplaerlijck geftraft worden.
VIII.

Alle de gene die de voorfz partyen fullen heb-

F f �j ben

-ocr page 235-

459 PlacateflL�** vBo�ck,

46�

de voorga�nde Articulen te reguleren, op de feJ_Ve
peynen daer inne begrepen, even foo wel als de
geene die in a&uelen dienft zijn.

Alle wekke poindten Sijn ι Hoogheyt wil ende
belaft < dat pun&uelijck ende exaitelijck onder-
houden ende naer-ghekomen fullen worden, fon-
der eenige contraventie, excufe ofte hoope van
Pardon, in hoedaniger manieren het foude mogen
wefen. Aldus gedaen in 's Graven-Hage den eer-
ftenjulij fefthien-hondert feven en dertich. Was
geteeckent, F. Henry de Naffau. Onder ftont, Ter
Ordonnantie van Syn ι Hoogheyt. C, Huygens, Met
het op-ghedruckte Cachet van Sijn ι Hoogheyt in
rooden Wafiche.

ben geailifteeft, foo i> bare Geweer�ft gettocken
hebben, fullen g�ilrafc worden als de Principalen»
Ende in ghevalle fy maerToefienders en h�bben
gheweeft, zynde nochtans totfulckeneyndeter
felver plaetfe gheeaen, fullen gecafl�ert, ende van
hare plaetfen ghedeporteert worden, ende foo fy
by gevalle daer gekomen zijn, �nde kennifi� van-
de. queftie ghekregen hebben, fonder haer beft te
doen om parthyen te beletten, foo fy Officieren
zijn, fullen gefufpendeert worden van hare Chat-
gen voor den tijdt van tweejaren, foo ghemeene
Soldaten, exemplaerlijck geftraft.

IX.
Wat aengaet de Volontaires, fo lange fy in defe
Landen fullen zijn, fullen gehouden zijn fich nae

' Voorgaende Placaetfeghtin plaetfe van Hoogheyt, Sijn Excellentie,

2. Placaet, vande Heer en Staten van Hollandt ende ffa/l - Frieflan�,

Jegens de Duellen, In date den i% Maert ι657.

zijn fal, die geene, die eenige bootfchap, billet
ofte Cartel van wegen den Beroeper aenden be-
roepenen fal hebb�n gebracht, ofte over gelev�rt,
als mede die belooft ende toe ghefeyt fullen heb-
ben onder den naem van Seconde, ofte eenige an-
dere , het Duel ende ghevecht by te zijn , ende te
afi�fteren. Ende op dat foodanige provocatien
ende uytdagingen, foo veel doenlijck fouden mo-
gen werden geituyt ende verhindert, foo belaften
ende bevelen, Wy alle onfe Onderdanen ende In-
gefetenen , van wat qualiteyt fy fouden mogen
zijn, dat eenige diergclijcke uytdaginge tot haere
kennifi� komende, fy die by monde ofte gefchrif-
te, foo tyde�jck als 't doenlijck fal zijn, fullen
hebben bekent te maecken, o*fte doen bekent
maecken, aende Heeren Gecommitteerde Raden,
aenden Hove, ofte aenden Officier ofte Gerechte
refpective vande Plaetfe , daer de provocerende,
ofte gheprovoceerde parthye fich onthoudt, ofte
oock die tot het gevecht fal zijn beftemt, op pene
dat de nalatige als Fauteur van foo een enorm feyt
fal werden geconfidereert, ende daer over acbitra�
lick gecorrigeert: Efl fullen die geene dien de ken-
nifi� gedaen fal zijn, gehouden wefen (den naefl»
vande Perfoon, die hem onderrecht fal hebben fc*
creet houdende) de faeck op ftaende voet bekent
te maecken aen Burgemeefteren ende Gerechten
vande Steden daer het te doen foude mogen zijn,
de welcke als dan de faeck overwogen hebbende,
den voorfz Officier fullen fodanigen laft endeor-
dre geven,als tot het voorkomen ende weeren van
feytelijckheden, het oirbaerlijcxft fal werden be-
vonden, het welcke gedaen zynde, fullen partyen
verfoen� is 't doenlijck, gelaftende gedaen te wer-
den fatisfa&ie ende beterniffe den geinterefl�erde
partye, nae de groothey t vande injurie, die d'een
den anderen fal bevonden werden te hebben aen-
gedaen. Ende of het gebeurde dat echter partyen
ter ghedeftineerde plaetfe ten fine voorfeytqua-
men, fo dat fy Lijf en Ziel in pericul {lellende, hu^flGeweer tegens den anderen trocken, foo willen
ende begeeren Wy dat fodanige Perfonen, boven

de ftrafie hier voren verhaelt, oock gebannen m�

⁰ lert

δ E Staten van Hollandt ende Weft-Vrie'ft
f landt, Allen den geenen die defe jegen-
� woordige fullen fien, ofte hooren lefen,
'Saluyt. DOEN TE WETEN, Al-
foo Wy vernomen hebben tot Ons groot leetwe-
fen, dat onder onfe Ingefetenen als noch de Duel-
len in fwangh gaen, ende dat niet alleen onder die
geene die de Wapenen gewoon zijn te hanteeren,
maer dat het felve quaet, daer van daen verder
voort loopende, oock geraeckt is onder anderen,
dien het in't alderminfte niet en betaemt, waer uy t
veel dootflagen ende mo�rderyen ontftaen, daer
door de Juftitie gevilipendeert, ende Godts toorn
over defe Landen ontileecken wort. S�O IST*
dat Wy forge dragende, dat fo grooten quaet uy t
het midden van ons mocht werden gheweert, vol-
gens het exempel van andere wel - ghepolitieerde
Landen ende Rijcken,geordonneertende geftatu-
eert hebben, gelijck Wy ordonneren ende ftatue-
ren midts delen, dat alle onfe Vafallen, Onderda-
nen ende Ingefetenen, van wat qualiteyt, foorte
ofte conditie de felve oock fouden mogen wefen,
midtfgaders allen anderen die binnen den voor-
noemden onfen Lande foude mogen werden be-
vonden , 't zy Politijcq, 't zy Militair, fich fullen
wachten om wat ootfaecke dat het oock zy, ye-
mandt in Duet te roepen, ofte doen roepen, ofte
oock geroepen zynde, de felve provocatie fo veel
te defereren, dat iy daer op toe feggen den ghefet-
ten tijt ende plaetfe waer te nemen, 't zy de voor-
fchreve gefette plaetfe werde geaffigneert binnen
ofte buyten denvoorfchreven onten Lande, op
pene dat de geene die daer aen fchuldich fal wer-
den bevonden, 't zy dat hy gheroepen zy, ofte
doen beroepen heeft, 't zy oock dat hy foodauige
beroepinge mocht hebben aengenomen.verklaern
fal werden vervallen te zijn van alle Ampten,
Officien, digniteyten ofte praeeminentien, indien
hy eenige heeft, of anders, dat hy fal worden ver-
fclaerttotgeene Ampten, Officien ofte dignitey-
ten admiflibel, ende dat hy daer en boven in fijne
goederen fal werden ghemulcteert naer exigentie
van faecken: Welcke ftraff� mede onderworpen

-ocr page 236-

±6t Jegens Godcloofe Vloeckers en Laderaers.

jen werden �yt den Lande van Hollartdt voor den
tijde van fes Jaren,met welcke ftratf wy mede wil-
len dat �eftraftfullen werden de Seconden, ende
alle andere die het Duel lullen hebben geaiMeert,
bvaldieiify hun geweer mede op yernandt lullen
hebben eetrocken. Ende lo� yemant in Duel (dat
Godt verhoede) quame ter neder gheleyt te wer-
den , ofte vande qu�riur� daer bekomen, te over-
j v-den, foo willen ende begeeren wy, dat het felve
Liick niet by dage,maer des avofits ofte des nachts
lal werden ter begraefl�nifl� gebracht, fonder dat
het van yemant (al mogen werden gevolght, ofte
verpefeltfchapt, als alleen vande genen die 't felve
lullen moeten ter Aerde brengen, op pene dat de

ditie bft� qualiteyt de felve foudeii mogen zijn*
Wel expreflelijck verboden ende gheinterdiceert
hebben, gelijck Wy de felve verbieden ende inter-
diceren mits defen, malkanderen met fchekwoor-
den ofte injurien uyt temaecken, veel min mal-
kanderen te fuffletteren , ilaen ofte fchoppen, op
pene dat die bevonden fal werden 't. felve gheda�ll
te hebben, fal werden gheilraft eiide gecorrigeert
met de penen hier boven tegens de Appellanten
gheilatueert. Ende op dat fulcks te beter foude
mogen werden ontdeckt ende achterhaelt, foo
fullen die geene die foodanige injurieufe bejege-
ningh foude mogen wedervaren zijn, 't felve aen-
ilonts ghehouden zijn bekent te maecken aenden

gene die ter contrarie foodanige begraefTeniii� by

Gerechte vande plaetfe daer onder fyfouden mo-
gen reforteren.of te daer de felve bejegeninge fou-
de mogen wefen voor ghevallen, �mme daer inne
de plano , ende fonder figure van Proces voorfien
te worden, voor behoudens nochtans, voor foo
veel foodanige bejegeningen belanght de Privile-
gi�n vande Heeren valide Ridderfchap ende Ede-
len, vaiiprivativelijck voorden Hovein Rechten
betreekbaer te zijn, mitfgaders van allen anUereri
die daer onrrent, ofte ten opfichte van haren ordi-
naris Rechter ghelijck voor - recht ofte Privilegie
fouden mogen hebben, daer jegens geene infradtie
gedaen ofte geleden fal worden, ofte by naelatig-
heyt van dien in cas fy malkanderen by forme van
rencontre mochten komen te bejegenen ende aen
te tallen, alwaer 't fchoon fy malkanderen niet en
quamen te quetfen, ofte tcgrieven, 't felve fal ar-
bitralickj �n.de naer exigentie van faecken geftraft,
oock naer voorgaende circumftantien ende ghele-
gentheden mogen werden gehouden voor Duel,
ende dienvoigende ilraf baer ende punibel zijn,
met de penen ende ftraf��n tegens de felve Duel-
len ende DuelMen g�ftatueert. Ende dit alles o»»
vermindert, ende fonder prej�dicie vande particu-
liere Placaten hier boven tegens de Duellen ghee-
maneert. Ontbieden daeromme ende bevelen den
Prefidenten ende Raeden vanden Hoogen Raede,
ende van onfen Hove, mitfgaders allen Officieren
ende Jufticieren van onfen Lande, dat fy defen
doen publiceren ende afEgeren alomme daer het
behoort, ende te ghefchieden ghebruyekejijck is j
Ende bevelen allen ende eenenyegelijck dien het
aengaen mach, hen naer den inhouden van dien
poindhielijck te reguleren. Gedaen inden Hage
onder onfen grooten Zegele, op den twee-en -
twintighften Martij des Jaers onfes Heeren ende
Salighmaeckers ι o � 7. Ter Ordonnantie vande

dage aen gheilek, ende gedaen, ofte oock 'tLijck
ter begraefl�nifl� gevolght fullen hebben, verbeu-
ren fullen elck een boete van hondert guldens.
Oock foo gebieden wy wel uytdruckelijck by de-
ie», dat op de voorfz begraefl�n�Ten gene Blafoe-
nen, ofte Wapens van Familien voor nochte on-
trent het Lijck gedragen, nochte op de Dootkiite,
ofte inde Kercke gehang�, nochte voor den Sterf-
huyfe geaffigeert fullen mogen werden: Ende foo
wie dit bevel fal bevonden werden overtreden te
hebben, fal infgelijcks verbeuren defommevan
hondert guldens, ende dat boven dien de voorfz
Wapenen ofte Blafoenen defaftp fullen werden af-
gehangen : Edoch by foo verre den nedergeflagen
in Duel bevonden wert geweeft te zijn Auclheur
vande querelle.ende Appellant,dat in fulcken cas
des felfs doode lichaem tot een publijcq fchandael
voor feeckeren tijt, ter arbitragie vanden Rechter
te tietermineren, op 't Schavodt, ofte de plaeti�
daer men gewoon is openbaerlick d'�xecutien van
Juihtie te doen _? aen een Pael, ofte op andere
fchandelijcke maniere voor alle de Wereldt ten
toon gheftek, ofte tot een fpe&acul ghelaten fal
worden; Ende wat aengaet de Perpetranten van
de vooren-verhaelde nederlagen,'t zy dat hy Pro-
vocant zy, ofte oock geprovoceerde, willen ende
begeeren Wy, dat de felve. metter doot/onder ee-
nige genade gheilraft fal werden: Ende verklaren
noch daer en boven, dat Wy om gheeh redenen,
nochte om yemants interceflie, foodanigen Delin-
quant remiifie ofte perdon verleenen fullen, ende
van fijne wel verdiende ftrafl� eximeren. Ende
alfoo men bevint dat de Duellen veeltijts ontftaen
uyt injurieufe ende quade bejegeningen, die d'een
den anderen, 't zy met woorden ofte metter daet
isaendoende. SOO IST, dat Wy allen onfen
Ingefeteqen ende Onderfaten, van wat ftaet, con-

Staten. Herb¹' van Beaumont,

\f\

' : ι V/v. 3$, w&^hr. \ύ Ar*?

Het Placaetjegens deDuelkn der Studenten tot Leyden, ftaet mede in het eerfle Boeck Colum. 391 .gedruckt.

,".,�>

:;:hej;;;^v'end^:e deel.

^'^aci*^et> Tegens ^od^o/�TIoecJ^rs ende Lafieraers in 't Leger* In date.

's� ■jx-moiz'hnii-mb

^^Lfoo by dagelijckfclie-experientie inde-

^jyi^ ^let�_u*-eger bevonden werden veele en me-

nidivuldige Godtloofe Vloeckers en La-

iteraer|. S O O 1S X, dat omme diergelijcke

>> �■?";)

gruwelen ende Godts-lafteringen te verhoedenj
by Syne Hoogheyt midts defen wel exprefl�lijc-»
keiij aen alle jpenoonen vanden Leger, van wat
Natie, Staet of conditie de felve oock jnpgen zijn,

�<*?

-ocr page 237-

Placatea^. 4. Boeck. ^fi8.Tit. i.Deel.

4*3

geinterdiceert ende verboden werdt, dat van nu
voorts aen hem niemant en vervordere den Name
des Heeren te blafphemeren ofte lafteren, op pe-
ne dat de Contraventeurs , indien fy Officieren
zijn, voor d'eerfte reyfe een Maent Solts verbeu-
ren fullen , te appliceren een derdendeel ten pro-
i�jte vanden Aenbrenger, ende de twee refteren-
de derdendeel�n voor den Armen. Ende voor de
tweede reyfe, fullen de felve Officieren van haere
refpe&ive Chargen ghedeporteert werden, voor
foo lange als Sijn Hoogheyt goet vinden fal. En-
de in ghevalle fy Soldaten ofte andere Perfoonen
zijn, 'die' geene Chargen en hebben, fullen voor
d'eerfte mael, onder den blauwen Hemel, voor
hare Regimenten, ten toone van alle de Wereldt
aen een Pale ghefloten, ende twee dagen lanck te

Water ende te Broode aldaer geftelt, en de twee-
de mael met een gloeyende Priem door de Tonge
geboort, ende uyt het gebiedt van defen Staet L�
bannen werden. Laftende hier mede allen Collo,
nellen, ende allen anderen Officieren refpe&ive
tegens de Contraventeurs van defen ftri&elijck'
ende fonder conniventie te procederen,en de Sol!
daten voor de eerfte reyfe te doen executeren, o$,
lijck voorfz is. Ende voor de tweede reyfe by f y.
ne Hoogheyt aen te klagen, ten eynde de verdere
mulden en ftraf��n tegen d'Officieren, Soldaten
ende andere Perfoonen, met kennifl� ende voor!
weten van Sijn Hoogheyt, mogen werden geexe-
cuteert. A&um inden Leger tot Botbergen, den
xix. Julijanno 164%. Fr. Henry de Najfau. Ter Or-
donnantie van Syne Hoogheyt. c. Huygens.

DEN XVIII, TYTEL.

Raeckende de Fortificatie en Zee-wercken, en het

onderhoudt van dien»*.

HET EERSTE DEEL.

i. Ordres, in date den 6 April ι 628, en 23 Februari] 16$ �jegens 't ##.

den der Beeflen opte Fortificatie-Wenken,

foudemogen zijn, te mogen fchutten of doenfehut-
ten, op de boete nae ouder ghewoonte daertoe
ftaende, als namentlickeenen gulden vande groo-
te Beeften, ende eenen halven gulden vandelley-
ne Beeften, ten profljte vande voorfchreve Aen*
nemers, ι Ende ordonneert mede allen Gouvernsm
ende Commandeurs der Frontieren, de/e ordre mltt
doen ende laten onderhouden, ende alle Beeften m
's Landts Wenken te doen weeren, op pene dat defchlt
die 't lant aende Wercken deur de Beeften foude ήψ
komen te lyden, op beur fal verhaelt worden. Gedaen
inden Rade van State, in 's Graven-Hage den drie
en twintjehften Februarij fefthien-hondert fes-en*
dertich. Was geparapheert,z Efaias v. �jcklema^
Onder ftondt, Ter Ordonnantie vanden Raedt
van State. ■ M. Huygens.

Lfoo den Raedt van State der
Vereenighde Nederlanden,
verftaet, dat de Fortificatie-
Wercken van de Frontieren
feer befchadicht worden by
de Koeyen, Peerden, Vere-
kens ende Sehapen,die by de
Inwoonders van de Steden
ende SchaniTen,dagelijcks daer op gedreven wor-
den. SOO 1S Τ, dat om daer op te verfien,
den Raedt midts defen laftende authorifeert, de
Aennemers vande onderhoudinge der voorfchre-
ve Wercken, alle fulcke Beeften die op de Fortifi-
catie - wercken ende Contrefcherpen fullen ghe-
vondeiiWorden, ι 'tzyoftfy de Gouverneurs oft Com-
mandeurs _y oftyemandtanders toekomen, wie hetoock

■■.κ dmp�atien Anno 1636.^gekomen.

%c d'Ordre vanden)'are 162,8. was geparapheert by I; Veltdriei.

:ts,:�

2. Nader �rdonnantien, �p 'tfehefubjeB. In dateden 28 April i6}l>

,ύ\ν. i ν ai oftohr 1648,17 April 1654, en29 Mey \6§$.

SOO IST, dat den Raedt, omeehmaelm^eternft, ende metter daet daer inne te verfien, geof-
donneert heeft, eride ordonneert midts defen wel
exprefl�lijck, foo wel allen Gouverneurs* Cot*
mandeurs ende Officieren van alle Frontier- Ste-
den ende Forten, als allen inwoonders der felveo
mitfgaders oock den Aennemers der felver VVetf*
ken , dat fy refpedtivelick hun fullen hebben te
onthouden ^aneenige Koeyen, Peerdeii,Vetf"
kens, Schapen, Ganfen [ ofte eenige andere B#*
ften op de Fortificatie � wercken binden ofte buy-

{En Raedt van State der Vereenichde Ne-
iderlanden, Bevindende dat onaengefien
: alle voor defe gemaeckte ordr� ende Pla-
eateu , de Fortificatie - wercken vande
Frontieren even feer^J befchaedicht worden by
Koeyen, Peerden, Verekens, Schapen, Ganfen,
ende andere ifchadelijcke Beeften, fo van % Rrijghs-
Officieren 4 als van Inwoonders vande Steden go»
de Schaaften;, die dagelijcks op de voorfz Werc-
ken ghedreyen worden, tot verderf Vande felve,
ende tot groote fchade ende oncUenft yan 't Laiit.

W<}'

-ocr page 238-

Raeckende de Fortificatie en Zee-wercken.

4,^0

465

_re� de voor fchreven Frontier-fteden. en.de Forten
5nen ofte laten dryven, ofteloopen, maer de
?i \ Ur vin af te Kouden ende doen afhouden,
op�e verbeurte van alle flikt» Beeftenals opde
fz VVercken fullen bevonden worden, 3 daer
^STde Commandeurs, Λ^« «^ Commijen vande
MaUynen fullen hebben te letten, Α fc/w «W
Leren ende ρψ maecken, *� au &«fc ^ γ
JLstcJ, opprivaticvanlweAmpten. Verklarende
daer beneferis, dat alle reparatie van fchaden die
bevonden fullen worden deur eenige Beeften aen
'sLandts Wercken ghedaen te zijn, lal ghebracht
worden tot lafte vande Eygenaers der ielver Bee-
ften 't zy dan Gouverneurs, Commandeurs, Of-
ficieren of andere Perfoonen, fonder eenige con-
niventie, waer van de executie fal bevoelen zijn
tweemael 'sjaers ghedaen te worden aendeGe-

committeerde vanden Raedt, op de vifitatie van
de Fortificatie - wercken treckende. Ende ten
eynde niemant hier van eenige ignorantie en neb-
be te pretenderen,Laflen ende bevelen allen Gou-
verneurs ende Commandeurs van Frontier - Ste-
den ende Forten, dat fy defen Plaeate van ftonden
aenalomme by Trom-flach doen verkondigen,
uytroepen, publiceren ende afT�geren, daer men
gewoonlick is uytroepinge,publicatie ende aiSxie
te d�en, want fulcks tot dienfte vanden Lande be-
vonden is te behooren. Aldus gedaen ende van
nieuws ghearrefteert in den Raede van State in
's Graven-Hage den negen-en-twintighften Mey
fefthien - hondert vijf en vijftien. Was ghepara-
pheert, 4 M. v. Ripperda,^vt' Onder ilondt, Ter
Ordonnantie vanden Raedt van State. Geteyc-
kent, I. Eydhrgh.

Het wort fchadelijcke, u Anno 1648 ingevoeght.

Devoorgaende placaten/eggeninplaets -vanKrijghs-Officieren ,fao van Gouverneurs, Commandeurs

ende Officieren, als van Inwoonders, t�c.
Dele woorden zijn Anno 165 5 voor Amplia�e ingevoeght. Inplaets van welcke de voorgaende Qrdonnantien

de verbeurte der �eeflen, tot behoeve vanden Aenbrenger /aten,
d'Ordonnantie vanden Jare 1637 was gheparapheert ly Cl. Vijgh d'Ub ; Dat vanden Jare 1648 by Thom:

van Egmont vander Nieuburgh: Ende dat vanden Jare 1654 by I. Duyil van Voorhout.

4�

3. Ordres TAiWe Ed: Mo: Heeren gecommitteerde Traden van Hollandt,

In date den 18 Mey 1640. en 15 Oclober 1653. Op 'tfelvefubjecl.

;Lfoo de Gecommitteerde Raden vande
! Staten van Hollandt ende Weft - Vrief-
landt , onaengei�en alle voordefeghe-
'maeckte �rdre ende Placaten van den
Raede van Staten der Vereenichde Nederlanden,
de Fortificatie-wercken vande Frontieren even
feer befchadicht worden, by de Koeyen, Peerden,
Verekens, Schapen, Ganfenende andere Beeften,
focnvel vande Gouverneurs, Commandeurs ende
Officieren , als vande Inwoonders vande Steden
ende SchaniTen, die dagelijcx op de voorfz Werc-
ken gedreven worden, tot verderf vande felve,en-
de tot groote fchade ende ondienft van 't Landt.
S O O 1S T, dat ghemelde Gecommitteerde Ra-
den , om eenmael met ernft ende metter daet daer
inne te verfien, gheordonneert hebben, ende or-
donneren mits defen wel expreftelijck, foo wel al-
len Gouverneurs, Commandeurs ende Officieren
van alle Frontier-Steden ende Forten defer Pro-
vintie, als allen Inwoonders der ielver: Midtfga-
oers oock'den Aennemers der felver Wercken,
dat fy refpeetivelick hun fullen hebben te onthou-
den van eenige Koeyen, Peerden,Verekens,Scha-
pen, Ganfen, ofte eenige andere Beeften op de
Fortilicatie-wercken.binnen ofte buytende voor-
jchreve Frontier-fleden ende Forten te doen, ofte
laten dryven ofte loopen, maer de felve daer van
ai te houden ende doen afhouden, op de verbeur-
te van alle fulcke Beeften, als op de voorfz Werc-
ken fullen bevonden worden,tot behoeve vanden
Aenbrenger ,1 Indien ver/lande nochtans, dat onder

ι. λimpliatie vanden Jare 1653,

het voorfz verbodt ni�t verfiaen werden te wefen begre-
pen de Aennemers vande rejpetlive Wercken, voor foo
vele het beweyen vande Contrefcharpen aengaet , het
welcke haer volgende der felver Beflecken wert vry ghe^
laten, ende meer ofte verder niet. Verklarende daer
beneff�ns, dat alle reparatie van fchaden, die be-
vonden fullen worden deur eenige Beeften , aen
's Landts Wercken ghedaen te zijn, fal ghebracht
worden tot lafte vande Eygenaers der felver Bee-,
ften, 't zy dan Gouverneurs, Commandeurs, Of-
ficieren, oft andere Perfoonen, fonder eenige con-
niventie, waer van de executie fal bevolen zijn
tweemael 's Jaers ghedaen te worden aen de Ghe-
committeerde vande Ghecommitteerde Raeden
voornoemt, op de vifitatie vande Fortificatie -
wereken treckende. Ende ten eynde niemandt
hier van eenige ignorantie en hebbe te pretende-
ren , Laften ende bevelen gemelte Gecommitteer-
de Raden,allen Gouverneurs ende Commandeurs
van allen Frontier-Steden ende Forten defer Pro-
vintie, dat fy defen onfen Plaeate van ftonden aen
alomme by Tromflach doen verkondigen, uyt-
roepen , publiceren ende affigeren, daer men ghe-
woonlijck. is uytroepinge, publicatie ende amxie
te doen, Want wy fulcks tot dienfte vanden Lan-
den bevonden hebben te behooren. Gedaen in
's Grayen-Hage, den vijfthienden Oftober 1653.

Ter Ordonnantie vande Gecommit-
teerde Raden.

Her�¹' van Beaumont,

HET

-ocr page 239-

467 Placateo-/. 4«Boeck. i8.Tit« �.Deel.

4^8

HET TWEEDE DEEL.

t � Ordre, opte groote, dichte en lenghte van %ijs> (jaerden en Staecfyn tot

de Fortificatie en Zeewercken. In date den k 9 Augufli 16 � o.

melijck kan maecken., de Staecken lanck fes v_0e.
ten van twaelf duymen, ende dick op het Aerdt,
eynde een greep voor de borft, alles recht: De
Gaerden lanck thien voeten, ende dick op den
onderilen bandt op 't minfte eenen duym, ende
thien Gaerden inden bandt, fondermeer. Or.
donnerende hiermede wel expreil�lijck allen In,
genieurs, oft Contrerolleurs, Werck-Bafen, Rijs.
werckers , ende allen anderen dien het aengaen
mach, inde boven-ghemelde Quartieren geeu an-
der Rijs, Gaerden ende Staecken te mogen aen-
nemen, noch in 's Landts Wercken laten verar-
beyden, op pene dat anders bevonden werdende
't felve niet fal goet ehedaen, noch de Wercken
op-genomen ende gheprefen worden, waer op de
Heeren Gecommitteerde, ende de Officieren daer
toe gebruyckt werdende.neerilelijck reguard ful-
len nemen, alles ten meeften dienfte#anden Lan-
de. Gedaen in 's Graven-Hage den negenthien-
den Augufti fefthien-hondert vijftigh. Was ghe-
paraphcert, B. de Boetzeler & d'Afteren> *�� Onder
ltont, Ter Ordonnantie vanden Raedt van State.
Geteeckent,

/. Eyckbergh.

! Lfoo bevonden werdt dat het Rijs, Gaer-
l den, ende Staecken tot de Fortificatien
ende andere Zee-vvercken, niet en wer-
den ghelevert op behoorlijcke grootte,
dickte ende lenghte, ende over fulcks de Werc-
ken niet fo baftant zijn als vereyfcht wert. SOO
I S Τ , dat den Raedt van State der Vereenichde
Nederlanden, nae communicatie met de Heeren
Gedeputeerde van Walcheren, ende hier op oock
ghehoort hebbende die geene hun des verftaende,
heeft goet - ghevonden te waerfchouwen allen
Schippers ende Rijs-leveraers, dat voortaen geen
Rijs, Sf aecken of Gaerden fullen hebben te bren-
gen , of leveren tot de Fortificatien ende andere
Zee-vvercken, inde Quartieren van Vlaenderen
ende by-ghelegen Plaetfen, als vande grootte,
dickte ende lenghte hier nae ghefpecificeert, Na-
mentlijck dat het Rijs fal moeten zijn van fes Ja-
righ Bos-hout, ende het Elfen van vijf Jarigh
Hout, lancknegen voeten, vantwaelfduymen,
alles ftreckent Hout ,dick op den onderilen bant
fes palmen, ende aenden opperften bant vijf pal-
men , yeder bufl�l foo vroom van Hout, dat men
daer uyt eenen Staeck met twee Gaerden bequa-

Placaet vande Staten van Zeelandt.

2* Ordre ,vande Staten van Zeelandt, op 'tfehefubje�* In date den 17

September 1650.

van twaelf duymen, ende dick op het Aerdt-eyn-
de een greep voor de borft, alles recht: De Gaer-
den lanck thien voeten, ende dick op den onder-
ften bandt op het minfte eenen duym, ende thien
Gaerden inden bandt fonder meer. Ordonneren-
de hier mede wel exprefl�lijck allen Ingenieurs,
oft Contrerolleurs, Werck-Bafen, Rijs-werckers,
ende allen anderen dien 't aengaen mach, inde
boven - ghemelde Quartieren gheen ander Rijs,
Gaerden ende Staecken te mogen aen-nemen,
noch in 's Landts Wercken laten verarbeyden, op
pene dat anders bevonden werdende, 't felve niet
fal goet ghedaen, noch de Wercken op-genomen
ende gheprefen worden, waer op de Heeren Ge-
committeerde , ende de Officieren daer toe ghe-
bruyckt werdende, neerftelijck reguard fullen ne-
men , alles ten meeften dienfte vanden Lande.

Aldus gedaen ter Vergaderinge vande wei-ge-
melde Heeren Staten, in 't HofTvan Zeelandt tot
Middelburgh, den feventhienden September fe-
fthien-hondert Vijftigh. Onder ftondt, Ter Or-
donnantie vande Staten voornoemt. Gheteec-
kent,

Pieter de Vroe.

:E Staten 'sLantsendeGraef��lijckheyts
j van Zeelandt, Alfoo bevonden wert dat
I het Rijs, Gaerden, ende Staecken tot de
Fortificatien ende andere Zee - wercken,
niet en werden ghelevert op behoorlijcke groote,
dickte, ende lenghte, ende over fulcks de Werc-
ken niet foo baftant zijn als vereyfcht werdt.
SOO IS Τ, dat Wy nae communicatie met de
Heeren Staten van Walcheren,ende hier op oock
ghehoort hebbende die gheene hun des verftaen-
de, hebben goet-ehevonden te waerfchouwen al-
len Schippers ende Rijs-leveraers, datvoortatn
gheen Rijs, Staecken of Gaerden fullen hebben te
brengen, of leveren tot de Fortificatien ende an-
dere Zee-wercken, inde Quartieren van Zeelandt
ende by-gelegen Plaetfen, als vande groote, dick-
te ende lenghte hier nae ghefpecificeert, Nament-
lijck dat liet Rijs fal moeten zijn van fes-jarigh
Bos - hout, ende het Elfen van vijf-jarigh Hout,
lanck negen voeten, van twaelf duymen, alles
ilreckende Hout, dick op den onderften bant fes
palmen, ende aen den opperften bant vijf palmen,
yeder buffel foo vroom van Hout, dat men daer
uyt eenen Staeck met twee Gaerden bequame-
lijck kan maecken, de Staeckeja lanck fes voeten

Η Β Τ

_____^

-ocr page 240-

Raeckende de Fortificatie en Zee-wercken�

470

4*9

HET DERDE DEEL.

Ordre, vanden %aedt van State, Waer by de Mofl�l-bancfyn int Canael

tuffchen 't Sas van Gent en Je Philippyne, voorgoedenpf'mfe verklaert worden. In date den 31 Au*
gufli 1656.

ende daer van foo veel Moi��len te halen als hun
goet duncken ende ghelieven fal, dat fulcks vry
mogen doen, ibnder daer over van yemanden ge-
corrigeert ofte verhindert te werden, alioo
's Landts dienil daer aen ghelegen is." Gedaen in
's Graven-Hage, den een-en-dertichften Augufti
feilhien-hondert fes en vijftich. F. Rttyjch,"¹� Ter
Ordonnantie vanden Raedt van State. In abfentie
vanden Secretaris,

N. Affendelfu

En Raedt van State der Vereenighde Ne-
derlanden, in e'rvaringe gekomen zynde,
dat eenige MoiTel - bancken in 't Canael
tuflchen het Sas van Gent ende Philip-

_in_ _wetden gehouden.die daer nochtans ondien-
Sich zijn, ende moeten gheweert worden Heeft
dienvolgens goecgevonden de felve Moiiel-banc-
ken te verklaren voor goeden pnnfe. Authonie-
rende allen ende eenen yegelijck wie ghenegent-
hcyt heeft de felve Moflel - bancken te ruineren,

Ordre, vande Staten van Zeelandt, waer by gelaft ®ert alle Oammen*

metingen en Schuttingen inde Schorren, ontrent de Fmen ge/eght, wech te nemen, op dat hetgetyde
fijnen vry en loop, ende de �ortificatien haer Sterckten behouden mogen. In date den dertighfien
Mey 16x4.

ben ende verbieden midts defen alle Perfoonen,
van wat ftate ofte conditie die mochten wefen»
dat fy inde voorfchreve Plaetfen niet en leggen,
nochte poogen te houden eenige Dammen, Wei-
ren, Schuttingen', waer door den loop van vrye
Vloerende Ebbe inde Schorren ende Blieken, in
de voorfchreve Quartieren ghelegen, mochte
wefen Vet hindert, ofte fchuy ringen belet. Or-
donnerende den felven, dat fy de voorfchreve
Dammen, Schuttingen, Weiren, terftont nae de
notificatie van deien wech nemen, ofte doen
wech nemen, ende gene meer en maken, poogen
te leggen nochte onderhouden, op pene van ver-
breeckinge vande voorfchreve Dammen, Schut-
tingen, Weiren, ende eene pecuniele boete van
thien guldens voor d'eerile mael, de tweede mael
op verbreeckinge als boven , ende tvvinrich gul-
dens, de derde mael op peyne van arbitrale corre-
ctie , de voorfchreve proffitale boeten te applice-
ren den genen die d'executie doen fal. Ordonne-
ren daer omme alle commanderende Capiteynen
ende Officieren, dat fy defe al omme inde voorfz:
Frontieren doen kondigen ende ernftich onder-
houden , volgens den teneure vande iehe. Ge-
daen in 't Hoifvan Zeelandt tot Middelburgh den
dertichften May fefthien - hondert ende vier-en-
twintich. Ter Ordonnantie vande Gecommit-
teerde Raden voornoemt. /. Boreel.

*® E Gecommitteerde Raden vande Heeren
Staten van Zeelandt, Allen den geenen
die defe fullen hooren ofte lefen, Saluyt.
DOEN TE WETEN, Alfoo niet
tegenftaende menichvuldige vermaningen by ons
tot diverfche ftonden ghedaen, ende ferieufe aen-
fthryvingen aende Commanderende op de For-
ten liggende op de Eendrecht ende Lilloo als an-
ders , ten eynde mochten werden ende blyven
wech-ghenomen , alle Dammen, Weiringen ende
Schuttingen, gheleghtende gheftelt inde Schor-
ren , Kreecken ende ondiepten daer ontrent ghe-
legen , wy bemereken dat dagelijcks meer ende
meer diverfche Perfoonen van diff�rente quali-
teyten, haer onderwinden aldaer foodanige Dam-
men , Weyren ende Schuttingen te leggen ende
te houden tot ViiTcherye, ofte wel mede omme
Landt te winnen, waer uyt is ontftaen 'tgeene
wy van langer handt hebben voorfien, dat de
voorfchreve Schorren feer hooge zijn opgewaf-
fchen, de Kreecken verflijmt, ende de Fortifica-
tien van 't Landt die met exceflive koil zijn ghe-
leght , ende noch moeten werden onderhouden,
toeganckeJijcker zijn ghe worden, met apparentie
dat by continuatie van defen de voorfchreve
Quartieren noch meer fullen werden verfwackt.
S O O I S Τ , dat wy willende daer inne voor als
noch foo veel mogelijck verfien, verbodeu heb-

HET VIERDE DEEL.

i. Ordonnantie, vande Staten van Zeelandt, fegens het afhalen van

Staeden, Rijs, ofte ander Hout uyt de �ortificatien en Zee-wercken. In date den [evenden
Otlober 1649.

DE Gecommitteerde Raden vande Heeren
Staten van Zeelandt. Alfoo tot onfer

tvill;^ �»^em?r S^h5^komen ^is. datfommige m�et-
wdltge Menfchen fich verttouten liet Hout uyt de

Rijs-wercken dieftelick af te halen, en tot haer ey-
gen brant te gebruyeken, tot merekeiick naerdeel
vande Fortificatien en Zee-wercken, en tot groo-
ten J&ofte vanden Lande 5 werdt een yegelijck by

G g ij defen

-ocr page 241-

Ι γ κ; placate�L�». 4* Bo

defen gewaetfchouwt en wel expreflelijck verbo-
den , iich hiet aen naer defen niet meer te vergty-
pen, en foodanige dievery te onderwinden, �p

daer in te vo�rfian. Aldus ghedaen 'm 't HoffVan
Zeelant tot Middelburgh, den fevenden O&ober
1649. Ter Ordonnantie vanden Rade voornoemt.

/. de Brune.

pene van tot haaren (afte ende arbitrale corre�rie

2. Ρlacaet, vande Staten van Zeelandt, Tegens 't mcb~halen en ftekn van

■ �-'^; GaerJen, Rijs, Staecken, Schorrefleen en Sant vande Dijeken, Stranden en Zec-werckeh, φ c. i_ndate denzj tfovemler1654. \\_ ^!:

ren , ende ontfterekinge van het Lant, hebben u-y
oock noodich geacht daer tegen te voorften, Ver-
biedende over fulcx welexprefl�lick by defen, dat
niemant op de naervolgende uyrgedruckte Plaet.
lenen fal vermogen eenich Sant afte halen, te we-
ten , aen den Haeck, Breefande , aende Duynea,
tuifchen Vullingen en Ramniekens, als mede van
Vliffingen voorby Dijcxhoecke, op pene dat foo
wie naer defen fich daer in vergrypen fal, voorde
eerfte reyfe fal verbeuren twintich guldens, ende ?
voorde tweede reyfe vijftich guldens, 'ende voot
de derde reyfe honderc guldens, en boven dien op I
pene van arbitrale correctie.

Ende op dat te beter alle frauden mochten ach- I
terhaelt werden, particulierlijckdeSchorrefteeii �
rakende, lullen alle Verkoopersvanfoodanigea I
Steen gehouden zijn Atteftatiemede te brengen, I
waerfydevoorfz Steen ghekocht oft ingenoroea I
hebben, op pene van xxv. guldens,en dat fy bovea |
dien fullen ghearrefteert, en de Steen onverkocht l
blyven, tot der tij c toe dat fy de voorfz Aneftadi |
gehaelt en getoont lullen hebben,ofimmers klaer- i
lijck doen blijeken, dat fy ter goeder trouwe aen f
die Steen gekomen zijn, fonder wekkers keniaft
enblijck niemandt oock foodanigen Steeneolal
vermogen te koopen, op gelijcke pene als vooc�l

Ende lullen de boeten hier voorenghefpeafi-
ccert, bekeert werden de twee derde-parten voot j
den Officier de calange doende, ende een derde� i
part voor den Aenbrenger.

Aldus gedaen ende gearrefteert terVergadecn�
ge vande wel-ghemeke Heeren Staren, in 'tHoff j
van Zeelandt binnen Middelburgh, den l�veu�» I
twintichften November 1654, �

!E Staten 's Landts ende Graerfelickheyts
ί van Zeelandt, Alfoo tot onfer kennifl�
/ gekomen is, dateenige moetwillige ende
" ontrouwe Menfchen, fieh onderwinden
Schorteneen ende andere Materialen van Hout*
Rijs, Staecken en Garden wechte halen, ende rot
haer dienftich gebruyekte appliceren, waer deur
niet alleen de Zee-wercken en werden verfwackt
en bedorven, maer het Landt in exceffive keften,
geduyrige reparatien, en vervullinge van 't geene
afgehaelt,en geftolen w�rt,onderworpen is. SOO
1S T, dat wy om foodanige moetwilien en dieve-
j-yen voor te komen, ende verhinderen, goet ghe-
vonden hebben by defen onfen Placate te ordon-
neren ende ftatueren, ghelijck wy ordonneren en
ilatiieten mits defen,dat foo wie beftaen fal eenige
loiie Schorrefteen, of die in Hoofden of Kiften ge-
voey�rt werdemvan daer afte halen en vervoeren,
fal boven de reftitutie vande felve verbeuren tot
een boete vijftien guldens, endevoorts arbitralick
geftraft te werden naer het exces da/er in gepleegt,
ende meermaelsinde voorfz faute vervallende, lal
telckehs de voorgaende boete verdobbelt werd�.

Ende foo wie eenich Rijs,Stakenof Garden van
de Hoofden,Dijcken of andere Zeewercken wech
haelt, fal voor de eerile reyfe vervallen inde boete
van fes guldens �. voor de tweede reyfe van vijftien
guldens: ende voor de derde reyfe boven de boete
van vijFen twintigh guldens,op pene vin arbitrale
correctie naer gelegenthey t van faecken.

Ende dewyle wy bevinden,dat fekere Schippers
ofte Schuytlieden fich vervorderen vande Stran-
den en Oevers van Zeelandt Sant afte halen, ter
plaetfendaer het felve nieten kan ftrecken, ais tot
verfwackinge en verminderinge vande Zee - wee-

DEN XIX. Τ Υ Τ E L.

Vervattende dOrdres op de bewaringe ende admini-

ftratic vande Vivrcs en Ammunitie van Oorloge inde

Frontier - Plaetfca^.

1�

Ordonnantie, In/lruBie ende Redres, waer naer bun voortt*4enjullen b�*

hen te reguleren de Comrnifen, dien de lewaringe ende admimjlratiefal zijn bevolen, vande ^vm®\
ende Ammunitie van Oorlogeenden Frontier-fiedenende Sterckten in morraedtg�ftnden,efte &**
te feynden. In date den l $Julij l6o$.

zijA voor hare adminiftratie,ende van hen ^ft"

de ghetrouwelijcken daer inne tequyten, te �b»
len fouffifantc ende receantie cautie, t'⁰¹¹^¹!^"
ghenoegen, die met hen verbonden fulleflioej

Uilen alvooren te treden in eenigh be-
wint der voorfz provifien, de Commifen
fulcks niet gedaen hebbende, ghehouden

-ocr page 242-



		�.�--

	�rdres op d� Vivi'esv&^inde Frofltiet*
			nochtans dat de gemeene faeeke orinu�telijcfc tiidt befwaertenworde. .;:ot,j..... ,�.-.., .,�■;. � ' -■■ ■+rA>v:r,, _t ..-M'tt.-v.'t . ■ Ιι,-ι..(..\:� ;' ■' Den Conftapel ende Canonriiers fullen fy ��V hoorlijck aen; hun doen verantwoord��iif vva^t� 'I� Kruy t, Lonten ende Scherp, dat fy aftreed* tint* fangen hebben, ofte alnoch ontfangenfuHe�rri�- gen, fonder lienluyden eenige nieuwe leveringe t� doen, ten waer hun behoorlijck blee�kevl dat hes voor - gheleverde behoorlijcke verfehooten warev welcke der voorfz Conftapels oft Canonnie�sb�� wijs, fy op hunne reeckeninge mede fullen over brengen,ende daer van inde felve mentie maecken in het Capitrel vande leveringe aen hun gedaen.? '■'* f j.\ jibi;'jf;^-j".^:'', iVJ IL' ι' . ., : ι1:,ύ:,.ι'ji^i' ' d'Uytlev�ringe van Kruyt, Loot ende Loriteri fal ghedaeh worden m�t ghewichte vande Stade Delft, daer nae oock de Kruyt-maten fulcx fulleri wordenghemaeckt, dat die afgeftreecken 't felve ghewichte volkomelijck mogen halen, daer op de' felve ge-ijekt ende gemerekt lullen worderi,welc- ke gewicht fulcks daer op refpe�tive fal ftaen ghe- teeckent,^: dat 't felve by een yegelijck kan wor- den gefi�ff;. '/: ■ /-.;�; . -..!■! lx. -ι�.�.-- Dan foo veel de Vivres ende Eetwaren aengaet, alfoo wy gbemerekt hebben hoe grootelijcks den ftaet vanden Lande gekrenckt is, door dien de fel- ve 'm verfchey den oor ten onnuttelickop het con- fent ende'beveelen vande particuliere Gouver- neurs , �verften, Capiteynen, Magiftraten ende anders, fonder bewiliinge van ons zijn gheconfu- meerrendeverdaen, ja� f�rnwylen op d'een.ofte d'ander pretext to� 'groeten ondienfte vanden Lande verkocht, Waer door StedenendeSterck- ten van grooter importantie in ghevaer ende dan- gier zijn gekomen �. Ende willende daer inne yer- fien, hebben geordonneert ende bevolen, ordon- neren ende bevelen by defen, dat de voorfz Com- mifen de voorfz Vivres ende Eetwaren niet en ful- len aentaffen, verminderen ofte gedoogen by ye- mande wie dattet zy, aengetaft oft vermindert te worde\|\|, alwaer 't oock dat de Gouverneurs, Overften, Capiteynen, Raedenoft Magiftraten fulcks waren bevelende, fonder onfeexprefi� Or- donnantie, op pene indien fy fulcks bevonden worden gedaen ofte geconfenteert te hebben, de felve verminderinge aen haere eygen Perfoonen ende goeden verhaelt, ende boven dien arbitra- lijck oft capitalijck geftraft te worden naer ghele- gentheyt van faecken. Ten ware in een operibare ende wei-bekende noot van belegeringen, ende dat geene Vivres ter Stede ofte Plaetfe om geit te bekomen waren, in wekken gevalle, ende anders niet, fy dan de felve fullen mogen «ytdeelen op de Atteftatie vanden Commiffaris vande Monfteringe in dien Quartie- re, voor foo vele Hoofden als hy attefteren fal ve- der Compagnie aen pref�nte Soldaten fterek te zijn, ende vorder niet, mits de felve leveringe op- houdende foo haeft den voorfz nootcefi�teh fal. XL Gebeurende eenige uytdeelinge van Vivres, fullen de voorfz Commifen leveren voor yeder hooft dat tot lafte vanden Lande prefent in dien- G g iij fte
^ckeeriArooralalspnncipaei. ,a:. v_; ' twrnmriiiien van nieuws aenkrimende, fulleri λ �radende in haere adminiftratie, met be- ^S ^ef7ecificatie, nombre, ende ghewichte vaSe afeaende,oft gemachtige vanden overleden vanac $ Recep fle ovec nemen, endei SfeXniteJlL.lk^p^ifien.k �n Vivres als andere Ammunitien, Materialen: Inde andere Inftrumenten van oorloge, ter plaet^ fcbarer CommiiTie in voorraet wefende. ;m Ende de Commifen in dienfte blyv�nde, fullen. van eheliicken op haren eedt, beh�orlijcken iteet maecken vande Vivres ende Ammunitien onder hcnberuftende ten tyde vande overleveringe de- fer Inftruftie, mitfgaders oock baer reeckemnge, van 'reeene tot den felven dage by haer verhan- delt ende geadminiilteert, ende de felve ten lang- ften binnen drie Weecken naer overleveringe van- defe aen ons over feynden. Suilen voorts altijt getrouwe forge dragen, dat alk de felve Vivres, Ammunitien, Materialen, en- de andere Inftrumenten van Oorloge, ende die al- daer noch meer in voorraet fullen mogen ghefon-, den worden, wel ende ghetrouwelijck bewaert, in 't* droogegeleyt, gehuyfl, ghefoldert, ende ten minften koften ende meeften dienfte vanden Lan- de g�regeert ende ghehavent mogen worden ,� wel toefiende dat de felve by Regen ofte faute van re- gieringe niet en bederven * op pene foo 't felve by hun verfuym ghefchiede, de fchade ende intereft vande Landen aen hun te verhalen. V. Ende op dat fy middel daer toe mogen hebben, , fullen alle Maenden beneffens den ilaet van 't ge- ne by hun inde voorleden Maent uytgelevert fal mogen zijn, aen ons over feynden pertinente en- de deuchdelijcke fpeeificatie vande onkoflen daer opgevallen, waer-ophaer terftontaffignatievan betalinge gegeven fal worden. ; t_;i,.��. ^; <; w;.:; VI. Soo veel het Kruyt ende Lonten aenga'et, ver- lokks de difordre ende inegaliteyt die in verfchey-i den plaetfen daer inne g'hefchiet zijn, hebben wy geordonneert ende ordonneren by defen,dat inde piaetfen daer men ghewoon is leveringe daer vaii te doen, van nu voortaen voor elcke Harquebou- fier ende Calibrier, die den ordinaris Commiffaris vande Monfteringe in dien Qiiartiere , fal onder fijnhantfchriftelijckaitefteren, prefent ende in vatten dienft vande Compagnie te zijn , by den Commifen refpcc�ve ghelevert fal worden alle acht en veertich dageneen half pont Kruyts, ende Lonten naer advenant: ende voor twee Mufquet- tiers foo veel als voor drie Harqueboufiers ofte Ca�briers, midts daer van nemende behoorlijcke cecepiiTe, om op de afreeckeninge vande Compak gnie gekort te worden, fonder dat de voorfebreve Commifen andere leveringe ghepafieert fal wor- den» tenware in een opkomende noot, ende dat dcaVyandthemmetgewelt ware verthoonefide,' malfulckenghevalle (midts doende daer van be^ faoorlijck blijeken) fullen vorder leveringe mogen; doennae dtn noot veteyffchen fal, acht nemende;

-ocr page 243-



475 ' Placatefl-, 4.Boeck. ly.Tit
			47$


fte wefen* fal, voor elck hooft twintich oneen		hun te mogen nemen eene bequame Brouwery_eop een redelijcke huyre, ter tauxatie vande MagL ftraet, inde welcke fy 't voorfz Mout felver fuljf^ doen verbrouwen, fulcx fy alles ten meeften pro, fij te vande gemeene faecke fullen bevinden dien* ftelijck te wefen. Ende indien eenige Bieren van buy ten aen hun gelevert worden, fullen trouwe, lick den Soldaten volle Tonnen leveren, infere, rende 't felve in hare Recepiile, oft anders fullen ghehouden zijn re verantwoorden, vande over, mate vande duym ofte ftocks - ftucx daer op val, lende, ende fullen oock de ledige Tonnen doen vergaderen, bewaren, ende den Brouwers weder, omme beftellen, waer van den voorfz Commifen voor elcke tonne gepai��ert fal worden twee ftuy, vers voor vergaderen,ende drie ftuyvers die inden Schepen wederomme gebracht fullen worden. XV. Ende fullen infonderheydt goede acht nemen, dat t'elcken die voorfz leveringe op de voor-ghe, melde gewichte ende prouve gefchiede, ende dat het Bier fulcx gebrouwen, ende die Brooden fulcx gebacken ende gheregeert worden, als de prouve geweeft is, op dat den armen Soldaet geen redene en hebbe van klagen, ende foo faulte daer inne be, vonden wort, fullen de kl\e den Officier aen ge* ven, om correctie daer over ghedaen te worden naer geiegentheyt vande faecke. XVI. De voorfz Commifen en fullen niet alleenlijcl; vande voorfz uy tgeleverde Vivres, goet ende per- tinent Regifter fchuldich zijn te houden, met goe- de diftinctie vande Compagnien ende Waren, om t'allen tyde des verfocht zynde, daer uyt ftaet ende reeckeninge te kunnen geven: Maer oock benefl�ns dien reeckeninge houden van tyde te tyde, tot wat pryfe die zijn monterende, nemen- de foo vele het Broodt aengaet, den prijs naer ad- venant 't gewichte, ende 't felve confererende met den gewichte ende prijs, dat het koop broot inde Backers huyfen is wegende ende geldende, fullen naer advenant van dien op haereneedt den prijs maecken, ende inde Forten daer geen andere Bac- kers en zijn, fullen den prijs nemen naer advenant 't ghewichte inde naefte Stadt, ende vande Kafe, Stock-vifch, ende andere Waren, fal den prijs ge- reeckent worden naer advenant die ten tyde van de uytleveringe op de Winckels verkocht worde. XVII. Wat nu aenlanght de vordere provifie van Wa- penen, Materialen, ende andere Inftrumenten te� Oorloge dienende, fullen beforgen dat de felveifl goede ordre, elck by fijn forteringe wel onder- houden ende ghehavent worden, dat die nieten verderven, ende t'allen tyden als men die te befi* gen fal hebben, mogen ganckbaer wefen. XVIII. Ende fullen geene der voorfchreve Materialen, ofte andere Inftrumenten van Oorloge van hen geven, ofte gedoogeh dat die by yemant, wie dat het zy, aen-ghetaft worden, dan alleenlijck totte Wercken van Fortificatie , oft andere exploicten van Oorloge daer toe de felve gefonden ende ge- deftineert zijn, in wekkenghevalleiyfullen de felveallenfkens ende niet t'ef��ns leveren, eflde goede acht nemen, dat de ielve niet ghenomefl» yer-⁴

	Broots, half pont Kafe ofte Stockvifch, lbo verre de pto vifie fulcx lyden mach,mitfgaders voor elcke hon- dert hoofden een Tonne Biers ten pryfe van twee gulden, ende voor de Peerden naer advenant, voor de hondert een derdepart van een laft Haver 's daeghs, ten ware den noot der belegeringe fulcx. niet en konde lyden , fal de voorfz leveringe by advyfe vanden Krijghs-overften fulcx mogen ver- mindert worden foo den noot uytwyfen lal, waer naer fyhaer fullen reguleren. .sr:.th , XU Ende omme 't ielve ten meeften dienfte vanden Lande te beforgen, fullen altijt goede acht nemen 't voorfz onderhoudt den Krijghs-volcke te doe- ne, vande Granen, Mout, Kafe, Stockvifch, ende andere Vivres.langhft in voorraet geweeft zynde, of die minft fullen mogen duyren, ende over fulcx d� bederffenuTe eerft i�bjeft zijn,fonder nochtans eenige Granen oft Mout aen'tKrijghs-volckte leveren: Dan fullen de felve by eenige vertrouw- den Backer oft Backers tot Broot ofte Bier doen verbacken , verbrouwen ende verwereken > op eenen tamelijcken ende redelijcken falaris. XIII. Ende ten eynde de ghemeene faecke daer inne vande Molenaers of Backers niet verkort ofte be- droogen worden, fullen alvooren den Backers ee- nich Koorn te leveren, om by hen verbacken te worden, in prefentie vanden Officier, ende een ofte twee vande Magiftraet, ofte in abfentie van den Officier, ten minden van twee vande Magi- ftraet , ofte daer geen Magiftraet en is, van twee ofte drie vande principale Krijghs-hoofden, vande Solder daer van fy eerft fullen willen doen bac- ken , met een goede ghe-yekte mate doen meten, ende nemen eene Mate, Sack ofte halve Koorens, doende 't felve meten, ter Molen brengen,wegen, malen, ende voorts by eenigen vertrouwen Bac- ker of Backers-knecht op maecken, ende naer den eyfch backen, t'famen in harer prefentie, fonder daer van te wijeken, voor ende al eer alles fp ghe- maeckt ende verbackt is tot Brooden, fulcx fy be- geeren, waer na fy voortaen die Backers , gelijcke nombre ende gewichte van Brooden, uyt gelijcke mate fullen doen leveren, midts haer betalende voor haren falaris eenen redelijcken back - loon, fulcks fy naer informatie met goede kennifTe naer geiegentheyt van tyde ende plaetfe fullen bevin- den te behooren: Naer welcke prouve, midts dat de felve by de prefenten geverificeert fal zijn, met verklaringe, dat fulcks alles in haer prefentie ghe- daen is, de voorfz Commifen reeckenen fullen. XIIII. Gelijck fy mede in prefentie foo voorfz is, heb- bende daer toe ordonnantie van ons, ofte anders opkomende eenigen noot van belech, ende dattet van noode zy den Soldaten Bier te leveren, van het Mout een proeve fullen doen brouwen inde befte manieren, fulcks doenlijck zynde, om daer nae met eenigen Brouwer ofte Brouwers, op de leveringe van 't Bier te accorderen, of indien de voorfz Brouwers hun daer toe onredelijck fouden willen houden, hebben wy gheauthorifeert, ende authoriferen by defen, de voorfz Commifen aen

-ocr page 244-



		₇₇ Ordres op de Vivres, Sec. veefteecken, ofte anderfints onnutrelijck verdaen oft verbrant en worden.^ Dan die Wapenen ende andere Materialen die voor provifie aldaer in voorraet ghefonden fu en fen om ter noot bewaert te worden, en lullen rVelv� van hen niet geven nocht� gedoogen dat d_ie by yemande, wie dattet zy, aen-geyeert wor- den dan alleenlijck op onfe exprelTe ordonnantie, oft anders in een dwingende noot van belegennge vanden Vyandt, in wekken ghevalle noch fy de voorfz Wapenen niet en fullen leveren dan voor de Soldaten die hunne Roers ofte SpieiTen voor den Vyandt ghebroocken oft verlooren hebben, ofte anderfints qualijck gewapent fullen zijn. X. X. En fullen de voornoemde Commifen voortaen inde belegcringe, geen Roers, Mufquetten, Spief- fen, oft andere Wapenen uy tleveren, dan met or- donnantien vanden Gouverneur, ende onder Re- cepiiTe vanden Capiteynen, inhoudende expreiTe belofte van die te fullen afkorten op d'eerfte beta- linge , welcke RecepiiTe fy te dien eynde terftont fullen hebben over te leveren aenden Commisde betalinge der Compagnien doende onder fijne re- cepii��, om tot's Landts profijt de felve kortinge ghedaen te worden , ten ware by den Raedt van State om fpeciale redenen den felven Commifen kift gegeven worde de felve kortinge niet te doen, infgelijcx vande Schuppen, Spaden, Picken,Hou- vveelen,Graven, Korde-wagens, Deelen, Sparren, Bakken, ende alle andere Inflrumenten ende Ma- terialen , daer afdat fal uyt-gebracht worden Or- donnantie tot behoeve van eenige Aennemers of Werckluyden, fullen de voorfchreve Commifen geeneleveringedoen , anders dan op RecepiiTe vande felve Aennemers of Werckluyden, inhou- dende dat fy te vreden zijn de felve te laten kor- ten ende inhouden aende betalinge van haer aen- genomen Werck, daer toe de fehe materialen ge- ordonneert zijn, met expreifie vande pryfen van dien, die ghenomen fal worden nae advenant van den inkoop, mette redelijcke vrachten daer op verhoocht, volgende de Lyfte de welcke van tijdt tot tijdt aende voorfz Commifen daer af fal wor- den ghelevert �. Welverftaende dat vande Schup- pen, Spaden, Picquen, Houweelen, Graven ende Korde-wagens ghelevert aen eenige Soldaten oft andere in dach-gelt werekende , fal benefl�ns de Ordonnantie ghenomen worden RecepiiTe vande Capiteynen vande Compagnien, oft van hare be- kende Officieren, inhoudende alleenlijck belofte van reftitutie vande felve Inftrumenten, de welc- ke dien achtervolgende fullen mogen volftaen mette reftitutie der felver, al is 't oock foo dat de felve Inftrumenten oft eenige van dien foude mo- gen in 't werck gebroocken zijn, mits maeckende onttanckin haere reeckeninge van volle ftucken, zynde 'tverftant dat aldufdanige Inftrumenten jl« men aen Dach-werckers fal leveren, fullen ge- brant oft anderfints gheteeckent worden met een Ipeciael teecken oft merek, om onderfcheyden te mogen worden uyt andere die men aende Aenne- nemers fal leveren, ende alfoo voor te komen de irauden van andere ghebroockenen, 't Landt niet toekomende, in plaetfe van goede te obtruderen -
				inde Frontier-plaetfen. 478 Ende fullen de voornoemde Commifen de voorfz Recepifl�n vande Aennemers, midtfgaders o�ck die vande Dach-werckers vande achter-gebleven Inftrumenten ende Materialen hebben terftont over te leveren aen den Commis van den Ontfan- ger Generael, ofte andere de betalinge vande wereken doende, onder fijne recognitie, inhou- dende belofte van daer af te verantwoorden, om hen op hare reeckeninge te dienen,welcken Com- mis vanden Ontfanger Generael de kortinge daer af pertinentlijck fal hebben te doen, ten tyde van de betalinge. XXI. Ende van die Materialen die verbeficht ende vervrocht fullen worden, ende niet weder in Ma- gafijne komen, fullen de voornoemde Commifen tot bewijs van dien recouvreren Recepifie vande M^r- Timmerluyden, Smits, oft andere Werckluy- den , die de felve vervrocht fullen hebben, inhou- dende pertinente verklaringe, waer,ende waer aen 't felve ghefchiet is, ende dat de felve vervrochte materialen niet weder in Magafijne gekomen zijn. Sullen oock alle gefchooten Kogels by de Solda- ten ende Soetelaers achterhaelt,gevonden of uyt- gedolven,ten minften pryfe tot profijte van't Lanc fien inne te koopen. XXII. Voorts fullen de voorfz Commifen altijdt ghe- dencken onverbreeckelijck te onderhouden, dat fy van alle uytleveringe van Vivres ende Wape- nen, die aen eenige Compagnien ghedaen fullen worden, terftont, oft ten langhften binnen yeer- thien dagen daer nae ghetrouwe fpecifkatie daer van metten prijs der felver feeckerlijck over feyn- den, foo wel aende Staten oft Gecommitteerde Raden vande Provintieop wkns repartitie ende betalinge de Compagnien die ontfangen hebben- de fullen ftaen, als mede aen Ons, om de felve van hare aenftaende betalinge gekort te worden, met verklaringe vande redenen waer omme de felve leveringe gedaen is, op pene foo by hun verfuym het Landt hier inne te kort quame, de fchade aen de voorfz Commifen in haer particulier verhaelt fal worden. XXIIL Sullen voorts alle fes Maenden (oock des on- vermaent zynde) aen ons over feynden pertinen- te reeckeninge, mette bewyfen daer toe dienende van hare geheele adminiftratie, op pene van t'ha- ren kofte daer toe vermaent oft ghefommeert te: worden. XXIIII. Gelijck fy mede altijdt gehouden fullen wefen, continuele correfpondentie met ons te houden, op alles hare adminiftratie betreffende, ons van al- len occurentien ghetrouwelijck adverterende, ende infonderheyt indien eenige Gouverneurs, Overften, Capiteynen, Magiftraten, oft andere, 't Magazijn hun bevolen, fouden willen ofte poo- gen aen te taften ende verminderen, fonder Or- donnantie foo voorfz is. XXV. De voorfz Commifen en fullen haer niet mogen onderwinden met eenige verhandelinge, Koop- handel , Factorye van eenigerhande eet ofte drinck-waren, dan voor haer eygen Familie be- hoe-

-ocr page 245-

PlacatecL/. 4.. Eoeck. \y.Tit.

480

beende, noch oock van Kruyt, Lonten,Scherp,
W�$�h�ti., ofte eenige Ammunitie van Oorloge,
noch part ofte deel met yemandt, wie dattet zy,
daer inne hebben, directelijck of indirecl:elijck,op
pene foo fulcks bevonden wordt, van ghe�raft te
worden als meyneedigh.

XXVI.

Sullen haer oock wachten ende vermyden van
eenige Vivres oft Ammunitien t'hunner bewarin-
ge gefonden,te verkoopen, vermangelen,of uy ten
Magazyne te vervreemden, onder wat deckfel
't felve zy, fonder onfen expreffen confente ende
ordonnantie, op pene van capitalijck oft anders
arbitralick geftraft te worden naer ghelegentheyt
vande faecke.

XXVII.

Sullen oock ghehouden zijn op haren gedanen
ccdt, getrouwelijck van alle overmate van Muni-
tien, ende van allen anderen voordeden daer op
vallende, tot profijte van 't Landt te verantwoor-
den » fonder yet daer van voor hen dire&elijck oft
indirectelijck inne te houden.
XXVI IL

Sullen haere vafte refidentie ghehouden zijn te
houden ter plaetfe daer 't Magazijn haer bevolen
wefen fal, ende daer uyt niet mogen vertrecken
fonder onfen exprefl�n confente , op pene voor
d'eerfte reyfe ghemul&eert te worden, met afkor-
tingevaneenMaentvan haer Tra&ement, ende
lbo veel meer als fy abfentfullen zijngheweeft,
oft voor de tweede reyfe fal haer Officie impetra-
bel zijn.

XXIX.

Ende fullen voorts geene der voorfz provifien,
ende Ammunitien uyt leveren, dan mits daer van
nemende vande Capiteynen, oft hare wel beken-
de Agenten oft Klercken behoorlijcke ende per-
tinente recepifle, met exprel�ie vande pryfen der
felver.

XXX.

Indien by lanckhey t van tyde of anderfints ee-
nige vande provifien foude komen te bederven,
ende over fulcks fouden dienen verandert, fullen

de voorfz Commifen refpeitive daer van terftont
getrouwe advertentie aen ons doen, met haer ad,
vijs wat hun bedunckens beft niette felve te doen
fal wefen, ende fullen foo lange hunne adverten,
tie itereren, ter tijdtfy finale antwoorde van on_sfullen hebben bekomen,waer naer fy haer dan fu],
len hebben te reguleren.

XXXI.
Inde Steden , als Bergen op den Zoom," Sluy_s>ende andere, den wekken eenige Jaerlijcxe pro.
vifie van Turven ende Brandt wert vergunt, in
fubfidie om de Wachten ende Corps de Guarden
daer mede te onderhouden, in fulcken verftande,
dat fy de reile uyt hunne Stadts Inkomften be-
hooren te vervallen, in aenfiene datfyaccyfen
vande Soldaten ontfangen, en fullen de voorfz
Commifen hun der felver Brandt ende KeeriTen
niet ondcrwinden,maer daer mede laten be werden
den Magiftraet vande Stadt, om de felve fulcks te
mena^eren als fy te rade werden fullen. Dan inde
Forten daer geene Magiftraet is, fullen de voorfz
Commifen toefien, de voorfz provifie van Turff
ende KeeriTen foo menagierlijck ende alleenlijck
naer den noot uyt te deyl� aende Corps de Guar-
den ende Wachten, ende anders niemant, als hun
eenichfints mogelijck wefen fal, wel toe fiende
dat de provifien aldaer ghefonden, ten uyterften
mogen ftrecken.

XXXII.
Ende indien fy Commifen bevonden worden
(als hun niet vertrouwt noch verhoopt en wordt)
anders dan wel ende ghetrouwelijck volgende ha-
ren lalt ende lnflrudtie in heure adminiitratie ghe-
dragen, ofte anders heure eygen bate ende profijt
foeckendefraudeleufelijck ghehandelt te hebben,
fullen geftraft worden capitalijck oft anders arbi-
tralijck, metvergeldingevanquadruple pennin-
gen,ofte confifcatie van goederen₂ naer verdienile
vander faecke.

Aldus gerefumeert, gecorrigeert, gedaen ende
gearrefteert inden Rade van State, den vijfthien-
den Julij ι 60 j.

2. ExtraB uytte T^fohtien vanden %aedt van State, op 'tfehefubjeB. h

date den ζJ ulij 1630,

van alle behoeften tot de Stucken noodich, als
Kruyt,. Kogels, de felve te forteren ende mal-
len, ende van d'een plaetfe in d'ander brengen,
Lepels, WilTchers , Aenfetters, Onderlagen.
Schaeps - vachten , Handt - boomen , Stier -
repen, Hoy ende Stroo tot de Creufen ofte Stop-
wiffen, ende wat voorts van doen is, ende alle
't felve helpen halen ende brengen : Midtfgaders
alleWeecken de Raders vande AtTuyten te doen
om fetten, om de felve van verrottinge, foo veel
doenlijck, te bewaren. Oock het omfetten vafl 't
Kruyt, 't welck de Canonniers mede ghehouden
zijn te doen,

Ae deliberatie, is goet - ghevonden ende
gherefolveert, dat van nu voortaen de
Commifen der Magazynen inde Frontie-

ren

aen 't Landt niet en fullen mogen in reecke-
ninge brengen eenige onkoilen, ter faecke van
opficht ofte bewaringe van hetGefchut, oft ee-
nige ghereetfchap 'tGefchutaengaende, als van
Lepels , WilTchers, Aenfetters, Handt-boomen,
ende andere behoeften, met oock de Ammunitien
die daer toe ghelevert worden, maer 't felve doen
doen deur de Canonniers van het Guarnifoen, als
de welcke nae d'ordre van 't Landt, daer toe ge-
houden zijn. Ende fpecialijck mede het beforgen

Am�

■mm

-ocr page 246-

� � Bcvrydinge der Binne-ftroomen ende Rivieren. 48 �

2. tAmpUatie van InfiruBie > voor de Commifen inde Fromier~fieden ende

Forten, waer naerfy hunfuüen hellen ie reguleren , in'� diflrilueren van 't Polver aende Canon-
nier s, omteladenMetale ende Yfere Stuc ken: Ah mede raeckende uyikveringe aen nieuwe inko.
mende Compagnien. In date den 18 Meert i6yz.

Ot een l^eel Canon, fchietende 48 pont

Yfer ■� ~----- 16 pont Polver.

, T_ot een Franfche Cartou, fchietende 36

pont Yfer ---- ----- � � pont.

Tot een half Canon, fchietende vier en twintigh

pontyfer �- ------ w pont.

Tot een Stuck fchietende 18 pont yfer�6 pont.
Tot eenVekftuck fchietende ixpontyfer-j pont.
Tot eenVeltftuck fchietende 1 o pont y fer-4 pont.
Tof een Veltftuck fchietende 6 pont yfer -3 pont.
Tot een Falconet , fchietende drie pont yfer
__. ------ ---- anderhalf pont.

Tot alle Stucken, fchietende acht,vier, twee ende
een pontyfer, ofte ander minder gewichte, fal
eelevert, ende fullen geladen worden met half
Kogels fwaerte Pulver.

Tot een Metalen Kamer-iluck, fchietende acht en

veertien pont yfer ---- ----- 8 pont.

Tot een Metalen Kamer-ftuck, fchietende vier en

twintich pont yfer ---- ---- 4 pont.

Tot een Metalen Kamer-ftuck, fchietende twaelf

pontyfer �� ------ 3 pont.

Tot een Metalen Draeck, fchietende fes pont

yf_er ---- � -� ipont.

Tot een Metalen Draeck, fchietende drie pont

yfer � ---- �� ipont.

Tot Yfere Stucken, ah volght.

Een yfer Stuck, fchietende vier en twintich pont
yfer ---- � ---- 8 pont.

Een yfer Stuck, fchietende 18 pontyfer �» 6 pont.

Een yfer Stuck, fchietende � � pont yiêr - 4 ponr.
Een yfer Stuck , fchietende acht pont yfer

------ _,� .------ 3 pont en een half.

Een yfer Stuqk, fchietende 6 pont yfer � 3 ponr.
Een yfer Stuck , fchietende drie pont yfer

��------ ------ anderhalf pont.

Tot alle Yfere Stucken,fchietende beneden de fes
pont, fal ghediftribueert, ende fullen gheladea
worden met half Kogels fwaerte Polver.

Ende alle Yfere Stucken, fchietende veerthien,
derthien ende elf pont yfer, fullen met niet
meer gheladen worden als de Stucken van
twaelfpont.

T70ortsisgoet-ghevonden, dat de Commifen
* voortaen aen geene Compagnien, foo wanneer
de felve nieuw in Guarnifoen komen,Polver,Loot
of Lonten fullen hebben te verilrecken, fonder
dathunalvoorensgeexhibeert werde blijekende
bewijs vanden Commis des Guarnifoens daer uyt
fy gekomen zijn, wanneer ende hoe veel Polver,
Loot ende Lonten fy van hem fullen hebben ont-
fangen, om te fien of den tijdt van nieuwe uytdee-
linge nae d'ordre van 't Lant te doen, al gekomen
is. Tot wekken eynde de Commifen aende Ca-
piteynen, of Officieren vande Compagnien die
uyt lieur Guarnifoen trecken, fulcke befcheeden
fullen hebben mede te geven, om heur te dienen in
de Guarnifoenen daer fy komen fullen. Aldus
gedaen inden Rade van State, in 's Graven-Hage,
den achthienden Meerte 163 x.

Den Lefer gelieve hier voor geinfereert te houden d'Ordre op de diflrihutie van 't Kruyt aende Mufquettiers inde
refpeftive Guarnifoenen, in date den 1 � Mey 163 j.flaende hier loven inden 17 TytelColum. 45�. Midifgaders de
Refolutie vanden Kaedt van Sïate, vanden � Septemhèr 163 8. mede aldaer Colum. tf^.gedruckt.

DE � XL TYTEL.

Vervattende de Plaeaten tot bevrydinge der Biiine-

ftroomen ende Rivieren geemaneertr\

HET

E L,

EERSTE

D È

Placaec ende Ordonnantie op de verfeec\ertbejt vande Scbeepïaert

tujfchen Hollandt ende Zeelandt. In date den 9 Mey 15-89.'

�� U R�� S gebooren Prince van Orait-
gien, Grave van NaiTau, Catzenellebo-
i gen, Vyanden, Dietz, &c. Marquis van-
der Veere ende. Vliifingen, Heere van S⁽- Vijt en~
deDaefburgh, der Stadt Grave, ende vanden
Lande van Cuyck: Gouverneur ende Capiteyn
Generael van Hollandt, Zeelant, Vrieflant, ende
de Landen, Steden ende Plaetfen van Brabandt

tè&ie vande Generaliteyt wefende, ende Admi-
rael Generael vande Vereenighde Nederlanden,
DOEN TE* WETEN,datwybemerekende
de fehaden die de goede ïngefetenen vanden Lan^
de aireede hebben gheleden, ende noch in toeko-
mende tyden meer fouden mogen lyden deur de
vrybuy terye ende rooverye des Vyants opte Bin-
nen-ftroomen tuifchen Hollandt ende Zeelandt,

ende Vlaenderen noch inde Vnie ende onder pro- | ten ware met goede ordre ende geregel.theyt opte

Hh Scheept

-ocr page 247-

,�■ 2�.Tit. t.Deel. 48^

wefen aldaer te ftrijcken, hare Dennen ende Ver,
deckeri open (tellende als vo�ren, ende niet t'feyj
te gaen, clan met 't getye ende Convoy, op peyn_evan vijf en twintich guldens by den Schipper te
verbeuren ende datelijck te executeren, Ende dat
daer - en - boven aenden Schipper fal worden ver,
liaeltalle de fchaden die den Coopman ende va-
rende luyden in haren perfoon ©fte goederen fou,
den mogen lyden. Wordt voorts bevolen aljen
Schippers, Coopluyden, ende allen anderen die
tuifchen Hollandt ende Zeelant fullen willen v_a,
ren, dat fy t'Schepe komende met hen fulle_ftbrengen alfulcke Wapenen, als fy ter plaetfe van
haere refidentie opte ordinaxife Tochten ende
Wachten zijn ghebruyekende, op peyne van te
verbeuren dobbele vracht��die datelijck gheexecu-
teert ende verteert fal worden by de Schippers
ende andere in 't felve Schip varende,alle 't welc'k
wy noodich achten, ende bevelen over fulcks on-
derhouden te worden. Ende op dat niemant daer
van ignorantie en pretendere, Ontbieden ende be-
velen wy dat defen alomme inde voorfz Landen
fal worden gepubliceert ter plaetfe daer men ghe-
woonlick is publicatie te doen. Lallende ende be-
velende een yegelijck dien 'taengaenmach, defe
onfe Ordonnantie ende bevelen t'achtervolgen,
ende doen achtervolgen, ende tegens den over.
treders yan dien te doen procederen, fonder eeni-
ge gratie,faveur,diflimulatie ofte verdrach: Alfoo
wy 'tfelfdetot der Landen welftant noodich be�
vonden hebben. Gedaen inden Hage onder on-
fen name ende Zegel hier op doen driicken in for�
mevanPlacate, den negenden Mey Anno vijf-
thien-hondert negen-en-tachtich. �nder ftondt,
Geteyckent, Maurke de Najjau. Ende was fcefe-
gelt met den Zegele van Syne Excell. Laser
ftondt, Ter Ordonnantie van Syne Excell. Ge-
teyckent,

/. Mi/ander,

Placatecu. 4* Boeck,

4^3

Scheep-vaert ende behoorlijck Conyoy, daer je-
gens werde yoorfien, Hebben by advyfe vande
Gecommitteerden vanden Staten, cnde ter admi-
niftratie vande faecken vande Admiraliteyt foo
wel in Hollandt als in Zeelandt, geordonneert en-
de bevolen, ordonneren ende bevelen by defen -.
Dat alle eetye de Schepen varende tuflchen Hol-
landt ende Zeelant behoorlijck ende feeckerlijck
fullen worden geleyt ende geconvoyeertmet ee-
mg� Luyden van Oorloge, daer toe by ons gelaft
ende befcheyden, dien wy oock daer toe hebben
gegeven alfulck bevel, ordre ende laft, als wy tot
meeften dienite vanden Lande, ende meefte ver-
feeckerheyt vande voprfz Scheeps-vaert gheacht
hebben te dienen. Dan alfo de Schippers,Schuyt~
voerders ende andere varende Luyden, ibmwyJen
deur temeriteyt ende onbedachtheyt henfelven
zijn in pericule Hellende, deur dien fy luyden fom-
wyleningebreeckezijnte volgen de bevelen en-
de ordre die wy den Luyden van Oorloge hebben
belail te onderhouden ende doen onderhouden,
daer deur oock wel eenigen tvvift ende mifverftant
tuflchen den Oorloghs-volcke ende den Schip-
pers is vallende, Alles tot feer groote pericule en-
de ichade vanden Coopman ende varende Luy-
den, ende tot oneere vanden Lande. SOO IST,
dat wy voorts gheordonneert ende bevolen heb-
ben , bevelen ende ordonneren by defen, dat alle
de geene die met hare Schepen uyt Hollant naer
Zeelandt, ofte uyt Zeelandt naer Hollandt fullen
willen varen, ghehouden fullen wefen als fy inde
Vloote komen, om met 't ghetye te varen, twee
ofte drie Tafelen van haere Denne open te fetten,
ende de overdeckte Schuyterr haer gheheel ver-
deck af te nemen, ofte voor 't meeftendeel te ope-
nen , ende hen te vervoegen by den Luyden van
Oorloge, omme by den felven befichticht te wor-
den. Ende komende uyt Hollandt voor de Plate,
ofte uyt Zeelandt voor Vyanen, fullen gehouden

2* Waerfchouwinge,/<gmr 't leggen van Faer-tuycb aendeOo{t$k

vande Vecht: oock (onder Pafpoort tuffchen Nieuwer-flup en den Hinderdam niet te varen. In d&n
den 7.0 Augufii 16zy.

vooren. Lallende ende bevelende allen ende ee-
nen yegelijcken, die defen foude mogen aengaeii.
fich hier nae te reguleren ende doen reguleren:
Alfoo haer Hoogh Mogende ten dienfte vande
Landen bevonden hebben te behooren.

Aldus ghedaen binnen Utrecht in onfe Verga-
deringe , den twintichilen Augufti feilhien-
hondert negen-en-twintich, ftilo novo, onder
onfen Contre-zegel ende Signature Van onfen
Griffier. Was geparapheert, G. van Vofbergen,"'
Onder ftondt, Ter Ordonnantie yande h�och-
ehemelte Heeren Staten Generael. Gere$c«
kent,

Corfl; Mufch.

� Hooge Mogende Heeren Staten Gene-
raelderVereenichdeNederlanden, heb-
! ben verboden ende verbieden mits defen
wel uytdruckelijck alle ende yegelijcke
Perfoonen van wat conditie ofte qualiteythy fou-
de mogen zijn, van nu voorts aen egeen Schepen,
Schuyten, Schouwen, ofte ander Vaer-tuych des
nachts te leggen aen d'Ooft zyde vande Vecht:
op pene, als voor goeden prijs aengetaft te wor-
den: Gelijck haer Hoogh Mogende oock verbie-
den ende interdiceren, dat egheen Schepen ofte
Schuyten en fullen mogen varen, dan met fpecia-
le PaiTepoorten tuflchen de Nieuwerfluys ende
den Hinderdam, als alleenlijck die -gheene die in
a�tuelen di^ft van 't Landt zijn, op jjeyne als

HBt

-ocr page 248-

�"■"------ ^WWWWI

Bcvrydinge der Binne-ftroomen ende Rivieren

HET. TWEEDE DEEL.

48�

4« 5

ι. Ordre ende Reglemenc, hy de Hoogh Mogende Heeren Staten (j�H�*

raeh »^aer vuo�gaende advijs van 't Collegk ter Admiraliteyt tot Rotterdant, ende c�mmunkat�e νύή
cie Heer Dr�ffart ende Μ'agiflraeider Stede Breda gbearrefleert, op de leveylinge vande Rivi�red�
Marckt vande Blaeck nae Breda, ende Vice-verfi, Midtfgaders Inflruclie waer nae fich den cm-
■voyerenden Capiteyn, Commandeur ende Matrofen in Ί leveylen, ende de Schipperen in 't frequente-
ren van dien,/uilen hellen te reguleren. In date den 1 September 163 8.

Effens het Oorlogh-Schip leggen-
! de aende Blaeck, lullen by provifie
'noch werden to�-gheniaeckt twee
Roy-Jachten niet ichiet-gaten *ge-
¹ monteert met twee Metale Ballen,
en vier goede Steen-ftucken, vol-
eens den Cherter daer van met advis vanden Mee-
iterScheep-Timmerman, en andere d�sverftant
hebbende, te beramen.

Het voorfz Qorlogh-fchip en de twee Roy-
Jachten fullen wefen en blyven ghemant met tfe-
iiich kloecke ende ervarene Matrofen, die conti-
nuelijck fullen op paften* ende in drie quartieren
verdeylt, met beurte malkanderen vervangen
ende verpofen, te weten twintich op 't Oorlogh-
fchip, ende op yeder Roy - Jacht twintigh Ma^
troofen.

III.

Soo hacft den Capiteyn de twee Roy - Jachten
fal hebben bekomen, ende eenige Schepen ger�et
fullen zijn om vande Blaeck nae Breda te varen,
fal hy aenftonts een Roy-jacht gemant als vooren,
met de felve gef eet zynde Schepen af fenden,met
expreiTen laft, datfe tot Breda arriverende, foo
wanneereenige Schepen aldaer weder zeyl-reet
fouden mogen leggen, aen Commandeur vande
Schipperen verfocht met de zeyl - reet leggende
Schepen, weder terugge naerde Blaeck lal heb-
ben te keeren.

ii�.

Ende liet felve gheconvoyeert hebbende �t�y-
Jacht van Breda weder aende Blaeck ghekomen
zynde , fal dert Capiteyn aenftonts het tweede
Roy-Jacht foo 't aende Blaeck noch mochte ftil
leggen.fchoon het geen Schepen hadt te convoye-
ren, gemant als vooren aenftonts weder na Breda
af fenden, om de Jmmiddels-feyl-reet ghemaeckt
wordende Schepen met Convoy te verfien, alfoo
bevorderende dat at�jt eene Jacht tot Breda, ende
eene aende Blaeck legge, om op de gaende-ende
komende Schepen relpettive te paften.

Dan foo het mochte ghebeuren, dat terwylen
bcyde de Roy-Jachten, het eene van Breda nae de
Blaeck, het ander vande BlaecknaerBredatuf-
lchcn wegen mochten zijn, ende immiddelsde
ghelegentheyt vande Schepen ende inhebbende
vv aren vande Blaeck naer Breda eemch fpoedich
Convoy van d�en mochten hebben, fal den Capi-
teyn fo de Schepen het onderwegen zynde Con-
voy van Breda niet k�nden afwachten , de felve
foo veel Mannen tot Convoy hebben by te voe-
gen, als nae gelegenthey t van Schepen en Waren,
mitfgaders nae conftitutie ende tot b�watine�

van 't Oorlogh-fchip fal worden bevonden t�
beh�oren. '

VI.

Den Capiteyn oft Commandeur, mitfgaders d�
convoyerende Matrofen, fullen voor hun falatis
ende Convoy - geit vande Blaeck naer Breda, ert
Vice-verfa ad idem, elcks ghenieten fes ftuyvers, t�
vinden over de gheconvoyeert werdende Sche^
pen, ende fullen de Penningen ter plaeti� van af-
vaertineenBuil�daertoete ordonneren gelecht
worden, om Maentlick capitatim ghenoten t�
worden.

VII.

Doch foo beyde de Jachten by een ghevonderi
wierden, ende mitfdien een der ielver volgens or-
dre weder te rughrhofte, en daerby maer een of
twee Schepen wierden ghevondeh, die de laftert
van 't Convoy niet k�nde dragen, fullen als dan in
cas van een Schip niet meer betalen als eene gulde
thien ftuyvers, in cas van twee, drie gulden, ena�
foo meer ter concurrentie van het volle Convoy«
geit ais vooren.

VIII.

Den convoyerenden Commandeur fal fich niet
de Roy-Jacht alrijt hebben te houden by de ach-
terfte Schepen,om alfo beter afliftentie te konnen
doen aende Schepen die by ongelegentheyt niet
fouden konnen voort raecken.

IX-

ίη ongelegentheyt van aende gront raeckende
Schip ofSchepen, of anderfin ts voor vallende,dat
daer door het Convoy merckelijck mochte wor-
den op-ghehpuden, lullen de Voor�yi -iey lende
Schepen op een by de Convoy-jacht tedoene
fchoot, niet vermogen voort te varen , op pene
van thien Gout-guldens te verbeuren, maer ghe-
houden zijn haer feylen te laten loopen, ende het
C�nvoys - ampt in ongelegentheyt gheraeckte
Schip ofSchepen in te wachten, opek felver by
ende ontrent de felve Anckeren, indien de onge-
legentheyt foodanich mochte wefen, dat de fefoe
met het gety da�r mede fy t'feyl gegaeh, niet fou-
den konnen voort raecken, maer het volgende
moeten verwachten, ten waer de ongelegentheyt
voor viele foo nae by Breda of by de Blaeck refpe-
ctive, dat de gheconvoyeert werdende Schepen,
fondergevaertergedeftineerde plaetfefich kon-
den tranfporteren, 't welck fal ftaen ter difcretie
ende difpeniatie des Commandeurs, �p pene als
vooren. 'V' "'...�'""t ''"� ■.

X :

Sullen den Capiteyn of Commandeur in delen
en alle 't geen� vooriz end� nae-befchreven, fich
hebben te reguleren naer \�mt ende ghetys-ampt
de achterweiend� Schepende Dintel inkomende,
fal toelaten �n wefen t� d��i�.

ITO ij Sd�

-ocr page 249-

Placateo-* 4.Boeck. 20.Tit, i.Deeh

4S8

487

den Leur, Oudenbofch, de Hoeve, ende andere
vrye Plaetfen meer, ten dage van't beftemde Con-
voy fouden willen t'feylgaen, en by 't Convoy
der gedeftineerde plaetfen niet willen verblyven
fullen de felve het Convoy met de Schepen een'
half uyr of meer moeten laten voor uyt varen, en
daer van foo veer achter blyven, dat door de felve
het Convoy ende bywefende Schepen geen fch_a,
de,oft aenval vanden Vyandt hebben te verwach-
ten, op verbeurte van hun Schepen.
XVII.

Gelijck dan mede op de felve Riviere niet fullen
werden ghedoocht eenige Schuy ten, 't zy groote
ofte kleyne, onder wat pretext het felve mochte
wefen,als op de drie ordinaris Veeren die verpacht
zijn, te weten, Santterbuyten, 't Lams-gat, ende
op Swartfenburger-Veer, die men niet anders fal
laten ghebruycken als haere groote Veef-ponten
daerfe haere Veeren op ghepacht hebben, ende
voorts alle andere Schuyten vvech halen.
XVIII.

Sullende den Capiteyn ende Commandeur, en
allen anderen wien het fal mogen aengaen, in alle
het geene hier niet gedecideert, mochte voor val-
len en haeft vereyilchen, eer 't aenden Raede ter
Admiraliteyt tot Rotterdam fal konnen worden
gheadverteert, fich volgens goet-vinden vanden
Heere DroiTaert ende Magiftraet van Breda heb-
ben te gedragen, tot nieefte accommodatie vande
Schipperen, en den dienit vanden Lande fal ko-
men te vereyiTchen.

XIX.

Werdende den Capiteyn, Commandeur ende
Matrofen wel fcherpelick midts defen ghelaft, tot
voorkominge van klachten over minder houden-
de Matrofen, fich tot Breda ende de Blaeck t'elc-
kens te laten monfleren d'Ofrkieren, als daertoe
by den Raedt ter Admiraliteyt fullen worden ge�
authorifeert: Ende dit alles by provifie, referve-
rende haer Ho: Mo: de interpretatie, ampliatie,
ende verminderinge van defen aen haer felven,
fonder bekroon van yemant, fulcks haer Ho: Mo:
in tyden ende wylen fouden mogen bevinden te
behooren. Ghedaen ter Vergaderinge vande
hooch-gemelte Staten Generael, inden Hage den
eerften Septembris fefthien-hondert acht en der-
tien. Wasgeparapheert,MVi>/_iJd\f vander Bouchorft?'
Onder ftont, Ter Ordonnantie vande felve. Ge-
teeckent, Corml�s Mufcb. Zynde op 't fpatium gi*
druckt het Cachet der felverHeerenStaten, il
rooden Wai�che.

XI.

Soo eenige Schepen door 't aende gront raec-
kende, of anders der convoyerende Matrofen
dienft van doen hadden, ende verfochten in haer
Schepen, fullen de Matrofen daer van in redelick-
heyt of inval van difpuyt , ter arbitragie vanden
Commandeur ende twee onpartydige geconvoy-
eert werdende Schipperen contenteren, daer in
overftemminge falplaetsgrypen.

XII.

Het Convoy by, op en af varende den anderen
refcontrerende, fullen den anderen betoonenfe-
ker feyn,als yder mael by hen fal worden beraemt.
XIII.

Alle 't welcke, op dat met meerder dienit van
den Lande fal mogen ghefchieden, foo wort den
Capiteyn by defen expreiTelijck ghelaft met voor-
weten vanden Raedt ter Admiraliteyt, alfulcke
op Vaertuych ende Wapenen ervarene Perfonen
aen te nemen, als fal worden bevonden te behoo-
ren, te meer de betalinge der foldyen ende koft-
gelden in promptis valt geftelt is.
XIIII.

Ende alfoo het te vergeefs is eenich Convoy te
ordonneren , ten zy de Schipperen de Rivieren
frequenterende, ghelaft worden haer daer van te
dienen. SOO IST, dat tot voorkominge van
Lorrendraeyerye, om te ontgaen periculen van
den Vyandt te verwachten, ende omme de Stadt
Breda van hunne Traffijcq, door finiftcre wegen
te vinden, niet te berooven alle Schipperen de i'el-
ve Riviere willende frequenteren, vrye ofte on-
vrye, op Breda, oft van daer op de Blaeck, ende
voort ghemunt hebbende fonder en buyten be-
fcherminge van 't voorfz Convoy niet en fullen
vermogen te varen, op een pene van xxv. gulden.

XV.

Dat oock alle de vrye Schepen vande Leur,Ou-
denbofch, de Hoeve, ende andere Plaetfen meer,
de voorfz Riviere frequenterende, niet op Breda,
maer tuifchen beyde gemunt hebbende, ghehou-
den fullen zijn foo wanneer fy elders komen ftil
te leggen, by dage ofte by nachte, haer Schepen
aen leger Wal valt te maecken, haer Zeyl vande
Spriet af te nocken,en wanneer fy de Schepen met
het Convoy ontmoeten, haer Zeylen uyt te laten
loopen, ende foo lange in Ley te blyven, tot het
Convoy met de Schepen verby fal wefen ghepaf-
feert, op pene van verlies van hun Schepen.

XVI.

Indien oock eenige voorfz vrye Schepen van

%. ojfmpiiatie op het Jeflhiende Artkul van dit boTstenfiaende ^giementi

'[:.' ; In date den 13 September 1638.

.....'''--■'-' ' i;.

inde opvaert ofte nedervaert, fullen van gelijc&^Baende Wal aen 't leeger loopen, de Spriet af noo
ken, ende aldaer blyven leggen, tot dat het Con-
voy weder onder zeyl zynde gegaen, fal fijn gh^�-
pai��ert, ofwel dat de voorfz Schepen alvooren
gevifiteert zynde,confent fullen hebben bekomen
vanden commanderende over 't Convoy,om voo�
by te mogen feylen, alles op pene van hohdert
vijfcich guldens voor de eerfte reyfe,YOor de twee-

E voorfchreven vrye Schepen by nachte
refcontrerende het aen AnCker leggende
; Convoy, fullen hebben, op een Mufquet
fchoot verre noch af wefende, in de Wal
te loopen aen 't leeger, haer Zeyl vande Spriet af
te nocKen, ende aldaer foo lange te verblyven, tot
dat des daechs het Convoy fal wefen ghepafl�ert:
Ende de voorfz vrye Schepen refcontrerende by
dage het felye Convoy aen Ancker ieggende/tzy

-ocr page 250-

Qo Bevrydingeder Binne-ftr

de revfe gelijcke pene, ende daer en boven op ar-
bS correftie, naer gelegentheyt vanJaecken.

49°

tember 1638, Was ghepatapheert, F. Vryheer-van
Schwanzenfarg, «* Onder ftont, Ter Ordonnantie
vande felve. Geteeekent, Ctvw/w Mufck Zynde
op 't fpatium gedruckt het Cachet der i�lver Hee-
ren Staten, in rooden WalTche.

Gedae

� Staten Generael der Vereenichdc Neder-

hndS! SS Hage aen drie en twintichften Sep

HET DERDE* DEEL.

1, Waerfchouwinge, ^(oopende 't liggen van Faer-tuych op den T^bijn.

In date den 1 o Otloher 163 3.

sa E Staten Generael der Vereenichde Ne-
) derlanden, Allen den geenen die defe
/ fullen fien ofte hooren lefen, Saluyt.
^JDOEN TE WETEN, AlfooWy*
vermits de Reductie vande Stadt Rhijnberck, en-
de omliggende Forten, goedgevonden hebben, de
Landen ende Plaetfen ghelegen aende Ooft-gyde
vanden Rhijn, ghehoorende onder defen Staet,
des Vyandts Contributien te doen af-feggen, het
quartier aldaer te verbreecken, ende den Vyandt
daerbuytentekeeren: Ende dat hareHo:Mog:
dienvolgens noodich ghevonden hebben, dat by
alle mogelijcke middelen ende debvoiren, belet
worde, dat den Vyandt by avondt ende ontyde,
vande Weft-zyde niet over en vare naer de Ooft�*
zyde des Rhijns, Soo hebben Wy naer voorgaen-
de advijs ende deliberatie van Syne Excell. den.
Heere Prince van Orangie, ende des Raedts van
S tate, goet ghevonden ende verftaen rnidts defen
te ordonneren, dat alle Schuyten, 't zy Viffchers,
Veerluyden ofte andere, t'huys hoorende aende
voorfz VVeft-zyde, te reeckenen van Schencken-
fchans af, tot aen Burick toe, haerfullen moeten
laten op-teeckenen ende regiftreten, by den gee-
nen die den ghemelten Raedt van State daer toe
fal committeren, ende die bevonden worden dat
fullen mogen blyven, fullen des avondts gebracht
moeten worden aen het naefte Schip van Oor-
logh, Stadt ofte Fort, met Guarnifoen van defen
�Staet befet, daerfe met feeckerheyt des nachts
lullen konnen leggen, Te weten, nae October tot

prima Aprilis ten vijf uyren, ende den vorderen
tijdt ten acht uyren. Ende fullen de voorfz Sche-
pen des morgens, vanden eerften O&ober tot pri-
ma Aprilis, gehaelt worden ten feyen uyren, ende
den vorderen tijdt, ten vier uyren. Ende foo wan-
neer des Winters de Schepen van Oorlogh fullen
zijn op ontboden,ofte gebracht in d'een ofte d'an-
der Haven ofte Plaetfe, om jegens den Ys-gangh
bevrijdt te zijn, fullen de voorfz Schuyten �ite
Schepen geduyrende dien tijt, aende voorfz For-
ten ofte Steden moeten worden ghebracht, Met
dien verftande nochtans, dat in cas onfen Vyandt
met eenige der voorfz Schuyten ofte Schepen,
des daeghs ofte des nachts, by d'een ofte d'ander
ghelegentheyt, den Ingefetenen defer Landen,
quame eenige fchade aen te doen, de reparatie van
die fchade verhaelt fal worden, aen alfe de Inge-
fetenen van die Plaetfe, daer f�odanige Schuyt
ofte Schip t'huys hoort, daer met de voorfz fcha-
de fal zijn ghedaen, Waer van alle ende een yege-
lijck die dit foude mogen aengaen, ficli fal hebben
te houden voor ghewaerfchouwt, ende hem daer
nae moeten reguleren, Op pene dat daer jegens
gheprocedeert fal worden, als naer gelegentheyt
ende exigentie der faecke, bevonden fal worden
tebehooren. Gedaen in's Graven-Hage, den
thienden Oitobris feftien-hondert drie en dertien.
1. Paetv^� Uyt bevel van mynenHeeren de Sta-
ten Generael der Vereenichde Nederlanden. Ter
Relatie vanden Raedt van State der felver Lan»�
den. M. Huygens. ' >

Nader O�atc^p'tfehejubjeB. In date den \\ lunij 1639.

*2�

E Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden, Nae de redudie vande Stadt
ψλ Rhijnberck , ende omleggende Forten,
hebben wy de Landen ende Plaetfen, ge-
legen aende Ooftzyde vanden Rhijn*, gehoorende
onder onfen Staet, de Contributien aen onfe Vy-
anden doen af-feggen , het Quartier aldaer doen
breecken , ende onfen Vyandt doen daer buyten
keeren, hebben dienvolgens, om by alle mogelijc-
ke Middelen aen onfe Vyanden te beletten het
overvaren, by avondt ende ontyde, vande Weft-
zyde naede Ooftzyde des Rhijns, op den tienden
Oclobris 1633. gheordonneert ghehadt, dat alle
Schuyten, 't zy Viffchers, Veerluyden oft andere,
t huys hoorende aende Weftzyde des Rhijns, ge-
nomen van Schencken-fchans af, tot aen Burick
toe, naer fouden mgeten laten opteeckeaen ende

regiftreren, by d�n genen die den Raedt van State
defer Vereenichde Nederlanden daer toe foude
committeren, ende die gene die bevonden fouden
werden te mogen blyven, dat de felve des avonts
ghebracht fouden moeten werden aen het naefte
Schip van Oorloge, Stadt ofte Fort, met Guarni-
foen van defen Staet befet zynde,daerfe met feec-
kerheyt des nachts fouden koimen leggen, te we-
ten nae de Maent van O&ober tot den eerften
Aprilis, ten vijf uyren, ende den voorderen tijdt
ten acht uyren, dat de voorfz Schepen des mor-
gensvanden eerften O&obris, tot den eerften
Aprilis ghehaelt fouden werden ten feven uyr�n,
ende den voorderen tijdt ten vier uyren. Ende
foo wanneer des Winters de Schepen van Oprlo-

fe zijn op ontboden, of gebracht in d'een of d'an-
er Haven ofte Plaetfe, om tegen d�nYs-ganck
Η h �j bevrijde

-ocr page 251-

PlacatciL-». 4* Bo

49z

eenichde Nederlanden, de voorfz onfe gheilelde
ordre te vernieuwen, foo wy de felve vernieuwen
by defe , met uytdruckelijcke waerfchouwinge
aen eenen yegelijcken die het foude mogen aen*
gaen, heur nae de voor-verhaelde ordre te regule,
ren, op pene dat tegen de gebreeckige fal ghepro.
cedeert worden, foo als nae ghelegentheyt ende
vereyfch van faecken fal bevonden worden te be-
hooren. Gedaen in's Graven-Hage, den elfden
Junij fefthien-hondert negen en dertich. Was ge.
parapheert, P. van Gou[waert,ⁿ� Uyt bevel van
myne Heeren de Staten Generael der Vereenich.
de Nederlanden. Ter Relatie vanden Rade van
State der felver Landen.

M. tiuygens.

49*

bevrijdt te zijn, dat als dan de voorfz Schuyten
ofte Schepen, geduyrende dien tijt, aende voorfz
Forten ofte Steden moeiten worden ghebracht,
met dien verftande, by foo verre onfen Vyandt
met eenige der voorfz Schuyten ofte Schepen des
daeghs ofte des nachts, by d'een of d'ander ghele-
gentheyt, den Ingefetenen defer Landen quame
eenige fchade aen te doen, dat de reparatie van die
fchade verhaelt foude worden op alle de Ingefe-
tenen van die Plaetfen, daer foodanige Schuyte
ofte Schip t'huys hoorde , waer mede de fchade
foude zijn ghedaen. Edoch alfoo wy in ervaringe
komen, dat de voorfz onfe gefielde ordre niet nae
behooren en wort onderhouden, Soo hebben wy
noodich geacht voor den dienft der gemelte Ver-

DEN XXI. Τ Υ Τ E L.

Behelfende de Placaten, waer by de Coopvaerdye-

Schepen gelaft wert op Zee fonder Convoy

niet te varen.» *

X\Ewle de Placaten opte beveylinge vande Zee onder dit Boeck mede behooren, hehhegoetgevonden defe, enk
U volgende Tytulen hier weder te brengen, nietjegenflaende meefl alle dOrdonnantien onder hare refpettiveTy
tulen in het tweede Boeck, als de Koopluyden ende Koopmanfihappenprimipalijck raeckende, gebracht zijn,

tiet Placaet in date den x$ Augufti 1651. tegens het onachtfaem ende reuckelo�s varen der Koopva�rdye-Schfy
pers defer Landen fonder Convoy ofte Admiraelfchap, het lichtvaerdigh verlaten van haer Gefelfchap, ende 't over ψ
ven vanhar e Schepen, fonder de felve naer behooren ende vermogen te defenderen ,flaet in het eerfleVolum. tw��
Boeck, onder den 1 o TytelColum. 956. gedruckt .� Wert dienvolgens 't felve hier voor gheinfereert ghehouden. Dan
alfoo tfederteen nader Placaet isgeemaneert, wert het felve hierg�racht,

Placaet, Waer by allen Schepen naer Weflen varende > verboden wert fonder

Convoy uyt te hopen, ende datfe haerprecyfe fullen heihen te reguleren nae de Placaten op de Montiyrt,
Wapeninge ende Manninge vande Koopvaerdye-Schepengeemaneert. In date den Z9 Januari) 16^8,

ι E Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden , Allen den geenen die defen
fullen fien ofte hooren lefen, Saluyt.
DOEN TE WETEN, Alfoo Wy
dagelijcx tot ons groot leetwefen vernemen groo-
te klachten van d'Ingefetenen der voorfz Veree-
nichde Nederlanden ter Zee handelende, over de
onlydelicke fchade die hun door velerhande Roo-
vers ende CommiiTie-vaerders werden aengedaen.
SOO IS T, dat Wy dacr tegens willende voor-
ften, noodich hebben geacht midts defen t'ordon-
neren, dat geene Coopvaerdye-fchepen uyt eeni-
ge Havenen van defen Staet en fullen hebben uyt
te varen naer de Wefl fonder Convoy, ende dat
pock de felve Schepen met Convoy als vooren
uyt loopende, haer precife fullen hebben te regu-
leren naer Onfe Placaten op de Monture, Wape-
ninge ende Manninge vande Coopvaerdye - fche-
pen gheemaneert, midtfgaders mede wel t'achter-
volgen het Placaet' den vijf en twintichilen Au-
gufti fefthien-hondert een ende vijf�ch jegens de
Nonchalance vande Schippers uyt ghegaen, alles
op de boeten, amenden ende ftrafte inde voorfz
onfe Placaten uyt gedruckt. Waeromme wy ont-
bieden ende verfoecken de Heeren Staten, Ge-
committeerde Raden, ende Gedeputeerde Staten
vande Provinci�n refpe&ive van Gelderlant ende

't Graeffchap Zutphen,Hollantende Weft-Vrief-
lant, Zeelant,Utrecht,Vrieflant,Over-YiIel,ende
Stadt Groeningen ende Ommelanden, ende allen
anderen juftieieren ende Officieren, datfydefe
onfe Ordonnantie van ftonden aen alomme doen
verkondigen, uy troepen, publiceren ende afi�ge-
ren in alle plecken van defe Landen, daer men ge-
woonlick is dufdanige uytroepinge, publicatie en-
de afRxie te doen. Laften ende bevelen voorts de
Raden ter Admiraliteyt,den Advocaten FifcaeJs,
mitfgaders den Admiralen, Vice-Admiralen, C>
piteynen.Officieren ende Bevelhebberen,als mede
de CommiflarifenendeCommifenter Recherche
inde Zee-gaten, defe onfe Ordonnantie te doen
achtervolgen, Procederende ende doende proce-
deren tegens de Contraventeurs ende overtreders
van dien, fonder gratie, oochluyekinge, diifinw-
latie ofte verdrach, want wy fulex bevonden heb-
ben te behooren. Gedaen inden Hage onder on�
i&n Cachette, Paraphure, ende de Signature van
onfen Griffier, op den negenentwmtichftenF
nuarij 1658. Was gheparapheert, I, van Gent ζ
Onder ftondt, Ter Ordonnantie vande hoogh'

fhemelte Heeren Staten Generael. Gheteec-
ent, N. Ruyfch, Zynde op 't fpatium gedrucK
het Cachet der felver Heeren Staten, in roode"
Waffche. � ώ

-ocr page 252-

493

Monture, en Manninge van Schepen.

DEN XXI L � � � E L. ^�

Behelfende de Placaten opte Montuyre, Wapeninge

en Manninge vande Schepen : Midtfgaders opte ordre
van de Admiraelfchappen ende't beleyt van dien.

Et placaet op de toeruflinge van Schepen, ende 't/aicl vande Zeevaert in date den leflen Oiïober 1563. /al den
Lekt 'm het eerfle Vol urn. tweede Boeck, f evenden Tytel, Colum. 796, vinden.

�

molteer/, ëjnColum. 710. ihidemgedruch.

laden achtftenTytelvan het tweede Boeck Colum.896. ende vervolgens*, zijnghebrack^f alle de'Placaten die de
X Straetvaer ders concerneren .� Dan al/00 t'federt noch een'Placaet ky hare ihoghMog: dien-aengaende is uytgege-
ven,wert hetfehe hier gebracht.

Placaet, optegroote Equipagie, Monture, Manninge ende Admiraelfchappen

der Schepen, varende door de Strate van Gibralter naer de Middelantfche Zee, ende op Levanten. In
. dateden 17Meyi6$$.

tium gedruckt het Cachet der felver Heeren Sta-
ten, in rooden Waflche.

Alfoo dit Placaet masr en is een �/npele renovatie
van dat vanden z6 April 16 5z. hier boven int eerfle
Volum. tweede Boeck achttien Tytel Colum. 906. en ver-
volgens ghedrucktflaende, hebhen onnoodicngheacht het
felve hier weder te brengen.

Ë Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden , Allen den genen die defen ful-
len fien ofte hooren lefen Saluyt, &c. Al-
dus ghedaen ende gherenoveert ter Vergaderinge
vande hooch-gemelte Staten Generael inden Ha-
ge op den xvij. Mey 1 6 5 5. Was gheparapheert,
N. Verhit,'¹� Onder ftont, Ter Ordonnantie van-
de fehe. Geteyckent, N. Ruyfch. Zynde op't fpa-

De Placaten tot verfeeckeringe vande Noort-vaerders, zijn aldaer inden negenden Tytel Colum. 9 %j. en vervol-
gens gebracht.

DEN XXIII, TYTEL,

Behelfende d'Ordres waer by verboden wert dat dOor-

bgh-Schepen geen Koopmanfchappen mogen over-

■*. 'brengeEL-.�.. - ^; ��;.�,■' ;_:-^m/;;^:.

lj*\ E Placaten vanden � f Augufli 16$ 1. en 8 Maert 16$z. op ditfubjeft, zijn {als Koopmanfchappen raeckende)
in het eerfle Volum. tweede Boeck elfden Tytel Colum. 963. getracht. Dan alfoo t'federt noch een nader Placaet
tsgeemuneert, ende precis verbodt aende Capiteynen mede brenght, volght het felve in dit Boeck, onder de Placaten
ien Oorloge concemerende. .: ■ , .., ■

VhczettlVaer farden Capiteynen vande Oorhgh ^Schepen verboden wert in

hare Schepen Koopmanfchappen over tevoeren. �� date den %\ Augufli 16 f 6.

E Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden, Allen den geenen die defen
fullen fien ofte hooren lefen , Saluyt.
X>OEN TE WETEN, Alfoo Wy
hoe langhs foo meer in ervaringe komen, dat eeni-
S^e Capiteynenter Zee, in oniën dienir wefende,
fich^rien vefftouten, contrarie orafc voorgaerf-
ee Qrdennantienicnde Ipechrlick die vaiiden acht-

ftenMartij;i6^x. met hare onderhebbende Oor-
logji-fchepen �over.te voeren ende te tranfporte-
ren KQOpfuyde»goederen ende gek, tot mercke-
lijckeprejudiaeyandenJLande, ende eroote on-
gelegentheyt vande voorfz onfe Oorlogh-fche-
pen, al&daer door onbequaem wordende gemaedt
tot het geene waer toe dèfelve zij � ghedeftineert.
S O O ÏS �, dar Wy willende datoniè voorfz

Or-

-ocr page 253-

Placaten-�. 4� Boeck. 14. Tit.

495

49�

Ordonnantie precifelick vverde na gekomen, infe-
rerende de felve, goet gevonden hebben op nieus
te interdiceren ende verbieden, gelijck wy wel ex-
preflHijck ende fcherpelijck verbieden ende inter-
diceren by defen onfen Placate, aen alle Capitey-
nen vande Schepen, Jachten ende Fregatten van
Oorlogh, tegenwoordich in dienft zijnde, ende
noch ftaende te komen, van in de felve haere on-
derhebbende Schepen, Jachten ofte Fregatten, te
laden, ofte over te nemen, 't zy in 't gaen ofte ko-
men, naer ofte van eenige Landen, Steden, Plaet-
fen, Bayen, Havenen ofte Rivieren, eenich Gout,
Silver, gemunt ofte ongemunt, oock geene ande-
re Waren ofte Koopmanfchappen, hoe die oock
ghenaemt fouden mogen worden, op pene dat de
Contraventeurs van haren dienft datelijck fullen
worden ghedeporteert, ende wyders arbitralijck
ghecorrigeert, naer ghelegentheydt van faeckcn.
Ende op dat niemandt hier van eenige ignorantie
hebbe te pretenderen, Ontbieden ende verfoec-
ken Wy de Heeren Staten, Gecommitteerde Ra-
derende Gedeputeerde Staten vande Provinciën
rcfpedtive van Gelderlandt, ende 't Graeffchap
Zutphen, Hollandt ende Weft-Vrieflahdt, Zee-
landt, Utrecht, Vrieflandt, Over-YiTel, Stadt

Groeningen ende Ommelanden, ende allen ande
ren Jufticieren ende Officieren, dat fy defe Onf
Ordonnantie ende Placate van ftonden aen aloi/
me doen verkondigen, uytroepen, publiceren en'
de affigeren, in alle Plecken van defe Landen, da_e*
men ghewoonlijck is dufdanige publicatie end¹affixie te doen. Laften ende bevelen voorts de
Raden ter Admiraliteyt, den Advocaten Fifc_ae]_smidtfgaders de Admiralen , Vice -Admiralen'
Capiteynen, Officieren ende Bevelhebberen, defe
Onfe Ordonnantie ende Placate te achtervoJ
gen, ende dien-volgens regens de Contraven'
teurs van dien te procederen, ende doen procédé'
ren, fonder gratie, dochluyckinge, faveur, diffl'
mulatie ofte verdrach, want Wy fujcks ten dien
fte vanden Lande bevonden hebben te behoo'
ren. Aldus ghedaen ende ghearrefteert ter Ver'
gaderinee vande hooch - ghemelte Staten Gene'
rael, inden Hage, op den een en twintichften Au,
gufti fefthien - hondert fes ende vijftigh. Was
cheparapheert, W. van Heuckelom, «� Onder
Itondt, Ter Ordonnantie vande felve. Geteec
kent, N. Ruyfih. Zijnde op 't fpatium gedruch
het Cachet der felver Heeren Staten, in rooden
WaiTche,

T\E platataiwaerly Prentten gheflelt werden voor particuliere die eenige Schepen, Schuyten ofte Chalouptn
*~* vanden Vyandt veroveren, zijn mede in het tweede Boeck onder den thienden TytelColum. 972. en vervolgens'.
Ende voor de Schepen van Oorloge die Duynkerckers veroveren Colum. 976.977.978. Oock voor die gechediii
Vlagqen vande Engelfche Schepen halen Colum. 980. gedruckt. Ende inden � f TytelColum. 984. a/daerzijn �
braclit de Ordres ende � remien voor de Kruy/fers, daertoe den Lefcrwertgerenvqyeert.

DEN XX IIII. � � � E L.

Ordre opten uytkoop ofte onderhoudt dergeener

ten Oorloge ter Zee in dienft defer Landen

verminckt fcijn.

Ordres ende Lyften, noopende de Ferrttmcfye inden Oorloge ter Zee, h

date den 15 Augufti, ende 26 Septemler 165*3.

iE Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden, Allen den geenen die defen
�fullen fien ofte hooren lefen, Saluyt.
DOEN TE WETEN, datWytot
encouragement vande goede Ingefetenen van de-
fen Staet, goet ghevonden hebben by dejegen-
woordige Publicatie eenen yegelijcken te notifi-
ceren ende Bekent te maecken, oock te verfeec-
keren, dat alle die geenen, die in's Landts dienft
ten Oorloge te Water, foodanich fullen komen
verminckt te worden, dat de felve onbequaem
fullen zijn fich te konnen geneeren, byfoo verre
de felve by uytkoop begeeren gefoulageert te we-
ien , fullen ghenieten een derde-part meerder, als
de felve naer de qualiteyt van hunne verminckt-
heyt by 't Reglement vanden achtften Februarij
des Jaers 1645. toe gevoeghtis: Te weten,

gul. üu. pen.
t." ., Voor het verlies Van beyde de

j Oogen �-�- �-m 1066-1} -4

Voor't verlies van een Oogh- 240 -0-0

Ende voor andere Accidenten, ofte Ver-
mincktheden aen de felve,beneden de voorfz
refpedivefommen, ter difcretie vande Col-
legien ter Admiraliteyt daer onder yeder &
forteert.

Voor 't verlies van beyde de
Armen ------ �- i₀66

n-4

6-8

Voor't verlies vanden rechter
Arm------------- � $}}

Voor 't verlies vanden flincker

Arm � ----- _ 266-13-4

Ende voor andere Accidenten, ofte ver^-tnincktheden aende felve,beneden de voorfe
refpe&ive fomme ter clifcretie als voorcfc

3. Veor het verlies van beyde de

Handen «^ «� 9JJ'�-

Vooc

-ocr page 254-

Moetwille van het Boots-volck.

498

497

Voor het verlies vande rechter

Handt � � ^-^J3 "4
Voor 't verlies vande iuncker

Handt ---- � z₄o - o - o

Ende voor mindere Accidenten ende Ver-
mincktheden aende felve, beneden de voorfz
refpe&ive fommen ter difcrctie als vooren.

Voor het verlies van Bcyde de

Beenen ---- ---- 533-6-8

Voor het verlies van een Been-Z40 - o - o

Ende voor minder Accidenten, als bene-
den de voorfz refpective fommen ter difcre-
tie als vooren, _#

Voor het verlies van beyde de

Voeten ■� ---- 333-6-8

�Voor het verlies van een Voet-160 - o - o

Ende voor andere Accidenten ende Ver-
mincktheden aende felve,beneden de voorfz
fommen, ter difcretie als vooren.

I Ofte dat aen alle die glteene, de w�lcke in V Landts
dienfl als hoven , foodanich fullen komen vermincktte
werden, dat de felve daer door o nfequaem fullen zijn ge-
worden, om haerte konnen vefi�eren, ofteyets te contri-
bueren tot huneygen onderhoudt ende alimentatie, een
Rijcxdaelder ter Weecke t'hae�der begeert e toegcvoeght
[al werden. Ende dat vorders alle andere ver-
mincktheden van geringe conditie, naer adve-
nant fullen worden betaelt. Tot wekken eyndc
defe onfe Publicatie aende refpe&ive Collegien
ter Admiraliteyt toegefonden ial worden _s om by
de felve alomme in hare diftridten gepubliceert te
worden.

ldu!

Aldus ghedaen, gheanefeen, gerenoveert ende
gheamplieert, in oni� Vergaderinge in 's Graven-
Hage op den fes en tmntighften September
fefthien-hondert drie endJSfij ftich. Was ghepa-
rapheerfJo. Andr�e,^ve' Onder ft�nt, Ter Ordon-
nantie vande hoogh-ghemelre Heeren Staten Ge-
nerael. Geteeckent, N. Ruyfch. Zijndeop'tfpa-
tiumghedruckt het Cachet der fel ver Heeren Sta-
ten in irooden Waflche. *

In plaetfe van defe woorden in 't Curfijfghedmckt, feyt d'Ordre vanden 15 /lugufii: Ofte dat anderfilits al-

fulcke Verminckten een Rijcxdaelder 's Weecks tot hunne alimentatie toegeley t fal worden; Inde
■dat vorders alle ander vermincktheden, &c. als inden Text.
x, d'Ordre vanden 15 Augufii wasgeparapheert by Ian van Iil�lmuyden.

D EN XX VV Τ Υ Τ EL;

Behelfende d'Ordres jegens de moeiw�l�� van het

■Sr

Boots-volck.

P/acaet, Tegens de infokntien ende moefwille van 't ^ootjyolc^ die binnens

boort s tegen de Capiteynen, andere Officieren^ ende onder malkander en ghepleeght w�rden. In date den

vjidij 1654. .: �,;, . .;,.: ,;'_;, ^\!,'_n;.f.\

moedigheydt, m�yterye oianderi�nts, haer daer
jegens te ftellen, oock jegens den anderen in alle
ftilte fich te comporteren,fonder haer eenichfints
daer in te mifgrijpen, op pene van refpe&ivelijek
haer in voegen vooren verhaelr verloopende, ion-
der eenige ghenade, volgens den teneur vanden
Articuls-briefy't zy metter doot, of mindere cor-
porele ftrafl�j nae gelegeotheyt, andere tenexem-
pele geftraft te worden. En op dat niemant vande
voorfz Officieren ende Matroofen vanden voorfz
Articuls-bricf eenige ignorantie hebbe te preten-
deren , Laften ende beveelen mede wei ernftelijek
by defen alle Capiteynen ofte Commandanten
van onfe Schepen van Oorloge, dat fy alle Maen-
den op den eerften dach der Maent, den voorfz
onfen Articuls - brieff, midtigaders defen onfen
Placate door hare Schryvers alle de Officieren en
ghemeene Matroofen , op haere onderhebbende
Schepen fullen doen voor lefen, fonder daer van
eenichfints te blyven in ghebreecke, op pene dat
de felve daer inne verfuymich bly vende, daer over
door onfe Gecommitteerde Raden ter Admirali-
teyt, daer onder fy reforteren,gecorrigeert fullen
werden, fulcks iy fullen bevinden tebehooren;

Il Ge-

IE Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden, Allen den geenen die defen
i fullen fien ofte hooren lefen , Saluyt.
DOEN TE WETEN, Alfoo Wy
in ervaringe zijn ghekomen, dat tot grooten on-
dienib vanden Lande de ghemeene Matroofen op
onfe Schepen van Oorloge, haere Capiteynen en
andere Officieren binnen boorts, in der felver be-
velen, niet behoorlick en ghehoorfamen, maer de
felve dickwils met groote onfatibenlickheyt en
wrevel bejegenen, oock haer wel daer tegens ftel-
len,mitfgaders onder den anderen vele infokntien
ende moetwilligheyt plegen,regelrecht ftrydende
tegens alle goede difcipline Militaire, en fpecialick
jegens den Articuls- brief by Ons daer op met
volkomen kenniffe van faecken , den negen en
twintichftcn April inden Jare i6"x₉. gearrefteert.
o υ � 1S Τ, dat Wy daer jegens willende voor-
iien, corroborerende, en van nieuws renoverende
den voorfz Articuls-briefT, wel expreffelick latten
ende bevelen allen Officieren ende gemeene Ma-
!»? S- ^ebeveIen ^van ^harc Capiteynen, en min-
f,?n^e/vi i"^1C»^ren ^OV?^r haergeftelt,yder in fijn dienft
punituelyck te gehoorfamen, fonder met wrevel-

-ocr page 255-

Placarert^ 4�Boeck. l�.Tit, i.Deel»

4.99

$₀₀

Gedaen ter Vergadering� vande h�och-ghemelte
Staten Generael, op den negenden Julij 16^4.
Wasgheparapheert, Hans van Wyckel,� Onder

ilont,Ter Ordonnantie vande feJve. Geteeckeiit
JV. 7toy/2A Zijnde op't fpatium gedruckt het Ca!
chet der fel ver Heeren Staten in rooden Waffel^

Den Leferfal deverdere Ordres inde Ariicullrieven vanden Oorloge ter Zee, hier loven in het vierde Boeck
negendenTytel' Colum. 187. �n vervolgens vinden.

DEN XXVI, T�TEL

Behelfende de Placaten tegens de Zee-roovers, ende

vreemde en andere Commifsie- Vaerders.

hebben in heteerfle Volum>tweede Boeck onder den 14 Tytelghebracht ��e Placaten vanden 1 o Juli) 1 6 o 6,

ι 2 Mey en 2 $ Jugiijii 1611. wa$r by d'Ingefetenen de/er Landen Pyraterye bedryvende, ofte defelve voeden-
de, ingetoomt werden. Dun alfoo die Placatenpiede gtootelijcx tot beveylinge vande Zeeflrecken, werden de voork
ende vordere Placaten onderdien Tytel gedruckt, mede hier voor gheinfereere gehouden. Α'Is mede de Placaten van
den 27Julij 1627. en 26 April 1653. {waer by flr�ttelijck verboden wert, dat niemant vande lngefetenen defir
Landen op vreemde Commiffien in Zee gaen ofte verblyven mogen) hier voor en in het vierde Boeck onder den m
Tytel'Colum. 311. gebracht. 'V

_t HET 'EERST� DEEL

Publicatie, tegens degeene die met dubbele Commifsie in Zee zjjn. In di�e

den 29Januari; 1658.

E Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden , Alfoo Wy bericht werden,
�ock by experientie hebben bevonden,
datter verfcheydene Commiflie-vaerders
in Zee graf��ren, felfs die dubbelde Comm�Tien
hebben,en de de gemeehe Commercie ende Traf-
fijeque, zijnde de zenuen vanjalle Staten ende Re-
publijcqiien, feer groote fchade ende afbreuck
doen, waer tegens dan noo|faeckelick dient te
werden verfien. SOO IST,datWygoet-ghe~
vonden hebben midts defen te verklaren, dat alle
de geenen de welqke bevonden fullen werden als
vooren te vaten met tweederley of dubbelde
Commiffien, van wegen defen Staet voor Piraten
gehouden, ende als ioodanige ghetracteert fullen
werden, gelijck Wy dan tot dien eynde de refpe-
ctive Coll�gien ter Admiraliteyt huyden hebben
aen gliefchreven, dat haer E. aen alle de Capitey-
neri ofte Commandeurs van 's Landts Oorlogh-
fchepen y �yt der felver dtftricten uytloopende,
om te convoyeien de Commercierende Schepen,
fullen lafteii, dat fy alle «Schepen, varende ende
verfien zijnde met dubbelde of tweederley Com-
mUfien fullen poogen te veroveren, vernielen,ofte
op te brengen, Ende tefi eynde dit ons oochmerek

naerbehoorenmacli werden bereyekt, Ontbie-
den ende verfoecken Wy de Heeren Staten, Ge.
committeerde Raden, ende Gedeputeerde Staten
vande Provinci�n refpective van Gelderlant ende
't Graeffchap Zutphen , HolJandt ende Weit-
Vrieflandt, Zeelandt, Utrecht, Vrieilandt, Over-
Yi��l, ende Stadt Groeningen ende Omme-
landen , defe onfe Pubjicatie van ftonden aen al-
omme te doen verkondigen, ende affigeren, in
alle Plecken van dek Landen, Lallen ende k-
veelen voorts de Raden ter Admiraliteyt, den
Advocaten Fifcaels , midtfgaders den Admira-
len, Vice-Admiralen, Capiteynen, Officierenen-
de Bevelhebberen , den inhouden tan defe onfe
Publicatie te achtervolgen, Want wy fulcks be-
vonden hebben alfoo te behooren. Aldus ghe-
daen ende ghearrefteert ter Vergadering� vande
hooch-ghemelte Staten Generael, inden Hage,
den negen en twintighit�n Januarij feilhien-hon-
dert acht - ende - vijftigh. Was gh�parapheert,
1, van Gent,"¹' Onderilondt, Ter Ordonnantie
vande felve. Geteeckent, N. Ruyfch, Zijnde op
't fpatium gedruckt h�t Cachet der felver Heeren
S taten, in rooden WaiTche.

H E.-T_:J Τ W E E D E DEEL.

Placaet, Waer by ordreghefielt wert, wanneer ende op y»at voet vreewdt

■: '�, '�ommifie*vaerders hare Schepen inde Havenen ofZee-gatendefer Landen fullen mogen brengt*¹�
i f ^l Indate deny Augufii t�f�N

.1-

Alfoo Wy dagelijcx meer ende meer worden be-
richt, hoe dat de Commifl�e-vaerders vande Ή&-
gebuyren, Neutralen of Geallieerden vand�fefl

Sta�t, komen te mifbruyeken ^e» vrydom t»^c

^J haer

E Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden,; Allen den geenen die defen
jegenwoordigen fullen Tien ofte hooren
kfen.Saluyc.DOEN TE WETEN,

-ocr page 256-

Vreemde �ri andere C�mrrii�si�herders

$�i

,_nSvd'

ken. Ende op dat de vdor-verhaeld� tranfgref��eri
des te meerder v�or-ghekomen mogen werden,

t? . t Sr �

Soo hebben Wy by defen alle Ingei�tenen defer
Landen, midtfgaders alle andere de felve frequen-
terende , w�l ghewaerfchouwt ende fcherp�lijck
verboden willen hebben, datfe haer fullen h�bb�ii

goec

cialijck, hoe dat de felve haer menichinael

te onthouden van eenig� foodanige hier te Lande

ideritaen, de foodanige veroverde Schepen,
ofte goederen in 't gheheel hier te Lande te ver-
vremden ende te veralieneren, direclelijck tegens
onfe goede mceninge, ende de verboden dies-
aengaende gedaen, oock felver tegens den teneur
vande Commiffien daer op fy worden in Zee ghe-
bricht, waer tegen wy foo veel in ons is, m�t alle
middelen foecken te voorfien. S O O IS Τ, dat
Wy overwogen hebbende 't geene tot v��rko-
minge van dien f�ude mogen dienen, by delen
coet ffevonden hebben te verklaren,t"ordonneren
ende te ftatueren, dat voortaen alle de foodanige
Commiffie-vaerders, hoedanich ofte van wa�r die
oock fullen zijn, die met haer Schepen ende prin-
fen, ofwel met haere prinfen alleen, de Zee-gateft
ende Havens defer Landen fullen komen aen te
doen, haer lullen hebben te onthouden vande fo-
danige hare prinfen, eenichfints te reppen, der-
fel ve°r laft te breecken, om de felve in 't gheheel
ofte deel te ontlofTen, vervremden, ofte veraliene-
ren , maer datfe die fullen hebben te laten ende
houden ongerept, ongeloftende onveraliene�rt,
ende in dier voegen met de felve weder Zee te ne

ingebrachte goederen t� koopen, oock van eenige
der felver te aenvaerden, �f onder haer te nemen;
om wat oorfaecke het doek foud� mogen zijn, �f
oock eenige behulpfaemheyt of adfiftehtie met
haer Perfoonen, Schepen ofte Sch�ytehtothet
vervremdeil, verk�opeh, o'ntl�f��n, ende verove-
ren vande felv� te d�eii, �p pene van dat niet al-
leen de goederen , die fy tegens defe onfe Ordon-
nantie haer fullen hebben aen-ghematight; haer
fond�r eenige verg�edingh van't geen fy voor de
felve ghegeven, ofwel aen de felve fullen hebben
verdient, afghenomen, ende onder de ghemeke
Raden ten nutte tan die daer toe gherechtigbi
mochten zijn, fullen werden ghebracht, maer dat
fy daer en boven vervallen fullen in een boete Van
duyfentgulden, teappliceren een derdepaftten
profijte van 't Landt , een derdepart ten pfofijte
vande geenen die daer van de kennis fal komen
doen, en wekkers name, �m redenen, ongemelt
fal bly ven, en het refterende derdepart ten nutte
vanden Officier die de calangie fal doen , oock
vervolgens, als niede Complicen vande foodanige
Contraventeurs , by de ghemek� Raden fullen

men, ghe�jck fymet de felve in-ghekonien fullen j werden gheftraft, fuicks als ria� eyfch van faecken

bevonden fal worden te behooren. Ende op dat
niemandt hier van ignorantie en hebbe te preten-
deren , Ontbieden ende verfoecken Wy d� Hee-
ren Staten, Gecommitteerde Raden, �nde Gede-
puteerde Staten varide Provinci�n refpective van
Gelderlandt ende 'tGraeffchap Zutphen, Hol-
landt ende Weit- Vrieflandt, Zeelandt, Utrecht,
Vrieflandt, Over-Yfi�l, midtfgaders Stadt Groe-
ningen ende Ommelanden ,� ende allen anderen
Jufticieren ende Officieren vande felve , dat fy
defe onfe Ordonnantie van ftonden aenalomme
doen verkondigen, publiceren ende affigeren, in'
allen plaetfeil daer fuicks noodieh wef�n fal, ende'
men ghewoon is foodanige publicatie ende a'ffixie
te doen. Laften ende beveelen" voc§isde' Raden
ter Admiraliteyt, den Advocaten Fifcaels, midtf-
gaders Admiraels, Vice-Admiraels, Capiteynen,
Officieren ende Bevelhebberen,als mede de Com-
miffarifen ende Commifen ter Recherche, fo inde
Zee-gaten, als elders, def�otife Ordonnantie t�
achtervolgen , ende doen achtervolgen, Procede-
rende , ende doende procederen tegens de Con-
traventeurs van dien, fonder dochluyeking�, fa-
veur,diffimulati� ofte verdra'ch , Want wy fuicks
alfo� ten dienile vanden Lande bevonden hebben
noodieh te zijn. Aldus gedaen ende gearrefteert
ter Vergadefinge vande ho�ch-ghemeJte Staten'
Generael, inden Hage, den negenden Augufti
fefthien-hondert achtend� vijftien. Wasgepara-
pheert, l.man Geur, ^v«� Onder itondt, Ter Ordon-
nantie vande i�lve. Geteeekent, In abfentie van
den Griffier, J.SpronJfen. Zynde op 't fpatium ge-
druckt het Cachet der felvefc'Heeren Staten^ in

zijn, op pene, dat ter contrarie doende, de fooda-
nige haere prinfen by 'sLandts Officieren by ons
daer toe te authoriferen, aenvaert, haer afgeno-
men , ende ten nutte van die daer toe gerechtight
fullen zijn, onder de Collegien ter Admiraliteyt
�nde diftriften daer die ingekomen, in bewaringe
ende verfeeckeringe nevens de Contraventeurs
van defe onfe beveelen, fullen werden ghebracht,
endealdaergedetineert, tot dat by de Raden van
de gemelte Collegien kennis Van der felver tranf-
greilie gegeven zijnde daer het behooren fal, ver-
ders eer faecke vande opgebrachte goedcren,eilde
hare tranfgreffie, fuicks fal wefen ghedifponeert,
als nae ghelegentheyt vande felve, ende tot vo'or-
kominge vande foodanige tranfgreffien voor het
toekomende bevonden fal worden te behooren.
Ende ten eynde defe onfe ordre te beter nae geko-
men vverde, foo fullen alle de foodanige Commif-
fie - vaerders die de Havenen defer Landen fullen
komen aen te doen, ghehouden zijn, ter eerfter
plaetfevan haer aenkomfte haer te vervoegen by
'sLandts Officieren, die aldaer ter opfichte van
alle komende Schepen zijn ghefteh, ende aende
ftlve te vert�onen de Commiffie daer op datfe in
Zee zijn gheg aen, ende kennifi� te gheven vande
oorfaecke haerder inkomfle, ende vande verover*
de goederen, daer mede fy ingekomen fullen zijn,
ende te ghedoogen, clat by de felve Officieren op
^de felve eenige Perfoonen tot bewaringe en ver-
ieeckeriiige vande felve, werden geftelt, omme te
beletten, dat die tegens onfe Ordonnantien niet
werden gheloft ofte vervremt, ende de foodanige
wacht daer op te ghedoogen , foo lange tot datf�
met hare veroverde goederen weder Zee nemen;
ende uy t de Havenen defer Landen fullen vercreo

roodenWafTohe.

Nader

�i ij

%�

-ocr page 257-

Placaten-/. 4� Boeck. α 6. Tit. χ, Deel»

$03

504

J^ader ende flricier Tlacaet op't fehe JubjeB. In date den fe�endm

November 1658.

E Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden , Allen den geenen die defen
■ jegenwoordigen fullen fien ofte hooren
Jelen,Saluyt. DOEN TE WETEN,
Alfoo wy dagelijcks meer ende meer in ervaringe
komen, hoe dat de Commiflie - vaerders vande
Nagebuyren,Neutralen ofte Geallieerden van de-
fen Staet, onaengefien onfen voorgaenden Placa-
te,in date den negenden Auguili leftleden, komen
te mif bruyeken den vrydom, die haer by voor-
gaende Placaten is vergunt eewerden,in't reguard
van het aendoen ende 'tghebruyck vande Zee-
gaten defer Landen by voorval van noot Weer,
ofte andere ongelegentheden, 't zy met haer on-
derhebbende Schepen alleen,of wel met de Sche-
pen en goederen by haer op haer Wanden vero-
vert , ende fpecialijck , hoe dat de ielve haer me-
nichmael onderftaen, foodanige veroverde Sche-
pen ofte goederen, in 't gheheel hier te Lande te
vervremden, ende te veralieneren, direclelijck
tegens onfe goede mceninge, ende de verboden
dies-aengaende ghedaen, oock felver tegens den
teneur vande Commiifien , daer op fy worden in
Zee ghebracht, waer tegen wy foo veel in ons is,
met nader middelen foeckende te voorfien. SOO
I S Τ, dat wy overwogen hebbende 't geene tot
vo�rkominge van dien foude mogen dienen, goet
gevonden hebben te verklaren,t'ordonneren ende
te Hameren, ghelijck wy verklaren, ordonneren
ende fhtueren by defen, dat voortaen alle fooda-
nige Commiffie - vaerders, hoedanich, ofte van
Waer die oock fullen zijn, die met haer Schepen
ende Prinfen, ofwel met hare Prinfen alleen, de
Zeegaten defer Landen fullen komen aen te doen,
haer fullen hebben te onthouden van met haere
Prinfen op te feylen, ofte de felve op te fenden,
naer ofte in de Havenen van eenige Steden defer
Ge�nieerde Provinci�n, oock voor al van fooda-
nige hare Prinfen, cenichfints te reppen, der felver
laft te breecken, die in 't gheheel ofte deel te ont-
JolTen, te vervremden, ofte te veralieneren, maer
datfe haer mft de voorfz hare Prinfen fullen heb-
ben te onthouden, binnen de Zeegaten defer Lan-
den niet verder inwaerts, als waer fy haer tegens
Onweder, ende ander ongeval, konnen bergen,
ende dat fy voor al, de voorfz hare Prinfen fullen
hebben te laten, ende te houden ongerept, onge-
loft ende onveralieneert, ende in dier voegen met
de felve weder Zee te nemen, ghelijck fy met de
felve ingekomen fullen zijn, op pene, dat ter con-
trarie doende, foodanige hare Prinfen by 's Lants
Officieren aenvaert, haer af genomen.ende fonder
eenige vergoedinge ofte vergeldinge gereftitueert
fullen werden aenden geenen, voor wiens reecke-
ninge de felve in Zee ghefonden fullen zijn, ende
aen wien fy voor date vande voorfz veroveringe,
hebken toebehoort;. Dat mede de voorfz Com~
innTie-vaerders defen gecontravenjeerc hebbende,
aeniloncs in verfeeckeringe geftelt, ende naer ge-
nomen kennifl� van faecken, hare onderhebbende
Schepen gheconfifqueert, oock fyhryden yoorts
arbitralick naer gelegentheyt geftraft fullen wor-

den. Ende ten eynde defe oni� ordre te beter naer
ghekomen werde, foo lullen alle foodanige Corn-
miiTie - vaerders, die de Zee - gaten defer Landen
fujlen komen aen te doen, gehouden zijn ter eer,
fter plaetfe van haer aenkomfte haer te vervoegen
by 's Landts Officieren, die aldaer ter opfichte van
alle komende Schepen zijn gheitelt, ende aende
felve te vertoonen de Commiflie daer op fy in Zee
zijn ghegaen, oock kennill� te geven vande oor-
faeckehaerderinkomfte, ende van de veroverde
goederen,daer mede fy 'm gekomen lullen fijnen-
de te gedoogen, dat by de Officieren op de voorfz
Prinfen eenige Perfoonen tot bewaringe en ver-
feeckeringe vande felve werden geltelt, omme te
beletten, dat die tegens onfe Ordonnantien niet
werden gheloit ofte vervremt , ende foodanige
wacht daer op te ghedoogen , foo lange tot datfe
met hare veroverde goederen weder Zee nemen,
ende uyt de Zee-eaten defer Landen fullen ver-
trecken. Ende op dat de voorverhaelde tranfgref.
fien des te meerder voorgekomen mogen werden,
Soo hebben Wy by delen alle Ingefetenen defer
Landen, midtfgaders allen anderen de felve fre-
quenterende , wel gewaerfchouwt, ende fcherpe-
lijck verboden willen hebben, datle haer fullen
hebben te onthouden van eenige foodanige hierte
Lande ingebrachte goederen te koopen, oock van
eenige der felver te aenvaeiden, of onder haerte
nemen, om wat oorfaecke het oock foude mogen
zijn,of oock eenige behulpfaemheyt of adfiftentie
met haer Perfoonen, Schepen ofte Schuyten, tot
het vervremden, verkoopen, ontlof��n ende ver-
voeren vande felve te doen , op pene van dat niet
alleen de goederen, die fy tegens dele onl� Or-
donnantie haer fullen hebben aengematight, haer
fonder eenige vergoedingh van't geen fy voorde
felve gegeven, oi wel aende felve verdient fullen
hebben, afgenomen, ende onder de ghemelte Ra-
den ten nutte van die gene, die dacr toe aJs boven
gerechtight zijn, ghebracht fullen werden, maer
dat fy daer en boven vervallen fullen in een boete
van duyfent guldens, te appliceren een derdepart
ten profijte van 't Lam, een derdepart ten prorijte
vande geenen die daer van de kennis fal komen
doen,en weJckersname, om redenen, ongemclr
fal bly ven, en het relterende derdepart ten nutte
vanden Officier die de calangie fal doen,oock ver-
volgens , als mede - Complicen van foodanige
Contraventeurs fullen werden geftraft, fulcksals
nae eyfch van faecken bevonden fal worden te
behooren. Verfoecken voorts d'Heeren Staten
vande refpe&ive Provinci�n, door de Officieren
ende Magiftraten vande Steden, inden haren goet
regard te doen nemen, of oock eenige Commiflie-
vaerders als boven , contrarie defe Ordonnantie,
met hare byhebbende Prinfen komen op te feylcn
oft de felve op te fenden, naer, ofte inde Havenen
van eenige Steden harer Provincie, ende fulcks
bevindende, daer opaenftontsdehandt tedoert
leggen, ende de reftittitie aende originele Eygp*
naers, in voegen voorfz te doen doen 3 Oock"¹cas yari laftbreeckinge, diftra&ie, ofte andere co&

traventie*

-ocr page 258-

Vaerten op uytheemfche Geweften Verboden, $06

5°>

_traventie, door de voorfz Officieren tegens.de
Straventeurs van defe , voor den ordinans
Rechter te doen procederen tot adjudicatie van
de penen hier boven geexprelieert, in cas de iaec-
Z L preventie niet zy gebracht ende aenhang.eh
cemlecktvoor 'teen of't ander Co legie ter Ad-
liraiitevt. Ende op datniemandt hier van.gno-
iintieenhebbe te pretenderen � ontbieden ende
verfo�cken Wy deHeeren Staten Gecommit-
teerde Raden, ende Gedeputeerde Staten vande
Pmvincien refpeftive van Gelderlandt ende het
SS Zutpben' Holiantende Weft-Vrief-
landt Zeeiandt, Utrecht, Vrieilant, Over-Yffiel,
Litfgaders Stadt Groeningen ende Ommelanden,
dat IV defe onfe Ordonnantie van ftonden aen al-
omme doen verkondigen, publiceren ende affige-
_ren, in allen Plaetfendaerfulcksnoodich weien
fal ende men gewoon is fodanige publicatie ende
affixie te doen. Lallen ende bcveelen voorts de

Raderi ter Admiraliteyt, den Advocaten Fifcaels,
midtfgadcrs Admirdels, Vice - Admifaels, Capi-
teynen, Officieren cndeBevelhebberen, alsmede
de Commiflarifeii eride C�irimifen ter Recherche,
foo inde Zee-gaten als elders, dek onfe Ordon-
nantie te achtervolgen, ende doen achtervolgen,
Procederende ende doende procederen tegens d�
Contraventeurs van dien, fonder oochl�yckinge",
faveut, diiT�mularie ofte verdrach, want wy fulcks
alfoo ten dienfte vanden Lande bevcfnden hebben
noodichte zijn. Aldus ghedaen ende ghearre-
fteert ter Vergaderinge vande lioocli - gnemelt�
Staten Generael, inden.Hage den feven den No-
vember fefthien-hondert acht en vijftigh. Was
geparapheert,A. H. JlipperdavanBtttrf�,«* Ondet
itondt, Ter Ordonnantie vande feite. Get��e-
kent, M. Ruyfch. Zij nde op 't fpatium ghedrackt
het Cachet der felver Heercn Staten, ito ro��en
Wafl�he-

DEN XXVII. Τ Υ Γ EL.

Begrypende de Placaten die ter ooriaecke van aen-

ftaende Oorlogen of fwarigheden ter Zee, de Vaerten
op Uytheemfche Geweften verbieden.

DEngoetii�lligen Leferfal de Placaten waerlyde Vaert op Noor Jen naet Groenland/, ofdaef ontrent leggen^
Landen, in Bet eerfie Volum. tweede Boeck 8. Tytel Co/urn. 9^2,. ende vervolgens vinden,

u Waerfchoumnge ende Perbodt, x»aer by omme pregnante redenen den JVal*

vifch-vanghflvoorhetjaene^ygejchortwert. Indateden %$ Martij 1653.

winge ende Verbodt fullen komen te doen..
Ende op dat niemandt hier van ignorantie en
hebbe te pretenderen, ontbieden ende verfo�c-
ken Wy de Edele Mogende Heeren Staten, Ge->
committeerde Raden, ende Gedeputeerde Statert
vande Provinci�n refpe�tive van Gelderla�t ende?
't Graeffchap Z�tphen, Hollandt ende Weft-¹Vrieflandt, Zeelandt, Utrecht, Vrieflan�t, Over-
Yil�l, Stadt Groeningen ende Ommelanden,
ende allen anderen Jufticieren ende officieren <
dat {y defe onfe Waerfchouwinge eride Verbodt
van ftonden aen alomme doen verkondigen, uyt-
roepen _f publiceren ende affigeren in alle Pleckeri
van defe Landen, daer rrfen gnew�onelijck is duf-
danige uytroepinee , publicatie ende affixie te
doen. Laften ende bevelen voorts d� Raden ter
Admiraliteyt, den Advocaten Fifcaels , ende
allen anderen die 't behoort, defe onf� Ordon-
nantie te achtervolgen, ende doen achtervoigen,
Procederende ende 4oende procederen tegens
de Contraventeurs ende overtreders vaft dien,
fondergratie, oochhiyckinge, faveur, dfiffimu-
latie ofte verdrach, want Wy fulcks tenmeefteri
dienfte vanden Lande, eftde voor de welvaert vart
de goede �ngefetenen van dfeh bevonden hebben
alfoo te behooren. Gegeven iii 's Graven - Hage
onder onfen Cachette, Paraphure, ende de Sig-
nature van onfen Griffier, den vijf en twintichftcn
Marti} fefthien-hondeit en drie�n vijftigh. Was

I i ii) ghe-

! E Staten Generael der Vereenichde K^Te^
j derlanden , Allen den geenen die defen

/jfullen fien ofte hooren lefen, Saluyt.

**DOEN TE WETEN, Alfoo Wy
om verfcheydene pregnante redenen ende coniH
deratien, de refpeclive Collegien ter Admira�-
teyt, den twaeffden defer loopende Maent heb-
ben aengefchreven, datfe in onfen naem ende van
onfent wegen by affixie van billetten, aen de
Geintereif�erden inde Vaert op Groenlandt,df de
Walvifch-vanghft, waerfchouwinge fouden doen
van egeene equipaaie derwaerts te doen,ofte eeni-
ge Schepen naer de voorfz Geweften ten fine als
boven te laten uy tloopen, tot onfe nadere ordre,
ende dat de voorfz 'redenen endeconfideratien,
t'federt niet alleene en zijn komen te cefleren,
ncmaer te vermeerderen. S O O IS Τ, dat Wy
tot bevorderinge vanden meeften dienft vanden
Lande ,goec gevonden ende noodkh geacht heb-
ben midts defen de voorfz Vaert op Groenland*,
ofte de Walvifch-vanghft, voor. defen �oopenden
Jarefefthienhondert drie en vijftien, wel expref-
fe�jck ende fc herpelijck, uyt defe Landen, te ver-
bieden ende interdiceren , fuloks dat derwaerts
niet en fal mogen worden gheequipeert, veel min
^ceni|e Schepen afgefonden , alles op verbeurte
van Schip ofte goet, ofte de waerde van dien,ende
arbitrale corredtie, tegens die geene die boven
vermoeden contrarie van defe onfe Waerfchou-

-ocr page 259-

PIa<�atea->/ 4,Boeck. ly.Tit*

$�8

507

gheparapheert, B. I. Muien,^v" Onder ilont, Ter Griffier, /. Sprongen. Zynde op 't fpatium ghe-

Ordonnantie vande hoogh-gemelte Heeren Sta-
ten Generael. Geteeckent ■, In abfentie vanden

druckt het Cachet derfelver Heeren Staten > �
rooden Wai�che.

2. Hacaet, In welene den Wahifcb^anghfl, ende vaert daer op, tot nader

ordregefchort wert. In date den 4 April 1659.

bruyeken, ende van banniffement tegens die gee-
nen die gheckeert zijnde, haer in rechten niet ful.
len Meren. Ende op dat niemandt hier van igno,
rantie en hebbe te pretenderen , Ontbieden ende
verfoecken Wy de Edele Mogende Heeren Sta-
ten, Gecommitteerde Raden, ende Gedeputeerde
Staten vande Provinci�n refpeciive van Gelder-
lant, ende 't Graeffchap Zutphen, Hollandtende
Weil-Vrieilandt, Zeelandt, Utrecht, Vrieflandt,
Over-YfTel, Stadt Groeningen ende Ommelan-
den , ende allen anderen Juilicieren ende Officie-
ren , dat fy defen onfen Placate ende Verbodt van
Honden aen alomme doen verkondigen, uytroe-
pen,publiceren ende affigeren, in alle Plecken van
defe Landen, daer men gewoon is dufdanige uyt-
roepinge, publicatie ende affixie te doen. Lallen
ende beveekn voorts de Raden ter Admiralkeyt,
den Advocaten Fifcaels, ende alleli anderen die 't
behoort, defen onfen Placate ende Verbodt te
achtervolgen, ende doen achtervolgen, Procede-
rende,ende doende procederen tegens de Contra-
venteurs ende overtreders van dien, tot de voorfe
poene ende ftraf��, fonder gratie, oochluyekinge,
faveur, diflimulatie ofte verdrach, want Wy fukx
ten meeilen dienile vanden Lande, ende voor den
welvaert vande goede �ngefetenen van dien, be-
vonden hebben alfo te benooren. Gegeven inden
Hage, onder onfen Cachette,Paraph�re ende Sig-
nature van onfen Griffier, op den vierden Aprils
1659. Was geparapheert, J. van Gent,'¹¹� Onder
ilondt, Ter Ordonnantie vande hooch - gemelte
Heeren Staten Generael. Geteeckent, tf. Ruyfck
Zijnde op 't fpatium gedruckt het Cachet der fel-
ver Heeren Staten, in rooden WafTche. .

E Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden , Allen den geenen die defen
fullen fien ofte hooren lefen , Saluyt.
DOEN TE WETEN, Alfoo Wy
omverfcheydene pregnante redenen ende confi-
deratien,de refpeciive Collegien ter Admiralkeyt
den negenden Martij killeden, oock daer naer tot
meermaels hebben aengefchreven, dat haer E. by
affixie vaii biljetten, yeder in huil diitrift, het uy t-
Joopen vande Schepen gedeilineert naer Groen-
landt , tot den Walvifch-vanghil lbuden hebben
te verbieden, ende de felve in houden tot onfe na-
dere ordre, ende confideratien, t'federt niet allee-
ne niet en zijn komen te celTeren* nemaer te ver-
meerderen. SOO IS T, dat Wy tot bevorde-
ringe vanden meeilen dienil vanden Lande, goet-
gevonden hebben by defen onfen Placate abfolu-
telijck, ende wel expreflelijck ende fcherpelijck
re verbieden ende interdiceren, de gheheele Vaert
ende ViiTcherye op ende ontrent Groenlandt
voorfz, voor't gheheele lbopende Jaer 1659. op
poene van confifcatie der Schepen, ofte de waer-
dye van dien, in cas de felve van andere ghehuyrt
mochten weien, mkfgaders vande behoeften, die
tot dien eynde fouden trachten uyt te varen, ofte
onder eenigerhanden pretexten uyt-gevoert fou-
den mogen werden, ofte di� hier te Lande t'huys
hoorende, ende albereyts buyten 's Lants zijnde,
haer tot dien eynde fouden mogen laten employe-
ren , ofte bevrachten, als mede van ilraffe aenden
Jyve, van allen �ngefetenen ende Onderdanen de-
ier Ge�nieerde Provinci�n, die haer perfoonelijck
totTukken eyrtde fouden mogen verhuy ren, ofte
oock felfs by andere. Nati�n daer toe laten ghe-

$*■■ Nader Placaet, In welcke onder fee�nere limitat ten, de Vaert op (jroen*

. ■, , landt toegelaten i ende andere Equipagien ter Zee hyprovifte ende tot nader ordre verloden werieit.
,'.■;.,.�;.■'. JridatedenzMey 1659,

boort vande Lichters, oft andere Schepen, daer
mede de voorfz Matroofen naer de Oorlogh-
Schepen fullen moeten getranfporteert worden)
geconfent�ert ende geaccordeert hebben, om niet
hunne Schepen ende gereeti�hap naer Groenlant
voorfz op haere Neeringe uyt te mogen loopen;
Ende voorts hun gheauthorheerr, omme alle vof-
dere GeintereiTeerden, jegenwoordich alhierniec
prei�nt zynde, die mede ghenegen fouden mogen,
vvefen uyt clefe Landen naer Groenlandt te vaten»
inde voorfz lai� pro rata infgelijcx haer conting^enCte doen dragen ende betalen, met die fpecificque.
prsecautie, dat het jonghil-geemaneerde Plaeaefc
jegens het uytl�open vande Groenlants-vaerders
ilridlelijck ende precifelijek fal werden gheobftr-
veert ende gee-xeeuteert, segens alle foodanige^

E Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden, Allen den geenen die defen
fullen fien ofte hooren fefen, Saluyt.
DOEN TE WETEN, Alfoo Wy
op 't verfqeek ende de praefentatie by ofte van we-
gen de Geinterefl�erdeninde Vaert op Groenlant
aen ons gedaen,de felve Supplianten (mits alvoo-
rens ghelevert hebbende in dienil vanden Staet,
�nder foodanige Collegien ter Admiralkeyt, als
haer van onfent wegen falwerden geordonneert,
pp de gagie van vijkhien guldens ter Maent, de
npmbre van twaelf hqndert Matroofen, tot keure
ende contentement vande Capiteynen, vrye Luy-
den, die niet albereyts by ofte van wegen den
Staet aengenomen zijn geweeft, ende dat met ha-
re Kiften > Plungne of andere Bagagie, binnen 't

MMH

-ocr page 260-

Travaten en onlufl

5IO

hier van eenige ignorantie hebbe te ptetenderen 5
ontbieden Wy ende verToecken de Edele Mogen-
de Heeren Staten, Gecommitteerde Raden, ende
Gedeputeerde Staten valide Provinci�n reTpedti-
ve van Gelderlandt ende 't GraefTchap Zutphen,
Hollant ende Weft-Vrieflant, Zeelant, Utrecht,
Vriellant, Over^Yflel, Stadt Groeningen ende
Ommelanden, ende allen anderen Officieren ende
Jufticieren, dat Ty deTen onTen Placate ende Or-
donnantie alomme doen verkondigen, uy troepen
ende publiceren,daer men gewoon is uytroepinge
ende publicatie te doen. Laden ende beveelen
voorts de Raden ter Admiraliteyt, den Advoca-
ten FiTcaeJs, ende Procureurs Generaels, ende al-
len anderen Officieren,Rechteren ende Jufticieren
vande voorTz Vereenichde Nederlanden, mitTga-
ders allen Overilen, Colonnellen, Admiralen,
Vice-Admiralen, Ritmeefteren, Capiteynen,Offi-
cieren ende Bevelhebberen, deTen onTen Placate,
Ordonnantie endmevelen te achtervolgen, Pro-
cederende ende doenprocederen tegens de Over-
treders van dien, Too in 't calangeren ofte aenkla-
gen, als in 't Tententieren ende vonnifl�n, fonder
gratie, faveur, diifimulatie ofte verdrach, terwyle
Wy 't Telve tot dienfte vanden Lande nopdich be-
vonden hebben. Aldus gedaen ende gerenoveert
in 's Graven - Hage in onTe Vefgaderinge , onder
onTen Cachette,Paraphute,ende de Signature van
onfen Griffier, den tweeden Mey 165:9. Was ge-
parapheert, w. v. Haren,*' Onder ftont, Ter Or-
donnantie vande hooch - gemelte Heeren Staten
Generael. Geteeckent, N. Ruyfch. Zijnde op 't
fpatium ghedruekt het^Cachet der Telver Heeren

509

voorTz Geintereiieerclen , ciie ncn cie vooriz iau
nier fullen willen onderwerpen, ende dat de Con-
oaventeurs van dien, met verbeurte van Schip en-
de eoet. fonder eenige diflimulaue ofte conni ven-
tte gemulfteertTullen werden,ende dat de voorTz
GeintereiTeerden daer uyt voor aTTullen genieten
het contingent, 't welck Toodanige Contraven-
teurs inde voor-geroerde h&pro rata Touden heb-
ben moeten dragen, Ende daer en boven de Sup-
plianten oockTpecialick geauthorifeert ende ghe-
laft nauw reguard te nemen, ende exafte recher-
che te doen, of oock eenige Schepen, waer over in
de voorTz lait niet fal weTen gecontribueert, con-
trarie't voorTz Placaet mochten trachten uyt te
loopen, ende Tulcx bevindende daer van aenilonts
kenniile te geven aen 't Collegie ter Admiraliteyt
onder wekkers diftri�t foodanige contraventie Tal
wefenvoor-gevallen. SOO 1S T,dat wy dien-
onvermindert goet ende noodich gevonden heb-
ben by deTen onTen expreflen Placate, op verbeur-
te van Schip ende goet wel ernftelijck ende Tcher-
pelijck t'interdiceren ende verbieden het uytloo-
pen vande verdere Schepen van particulieren, Too
ter Koopvaerdye als ten. Vrybuyte uyt-gheruil,
geene uytgeTondert, wervvaerts de Telve oock ge-
munt mogen hebben.als mede alle wervingen van
MatrooTen ende Zeevarent-volck, voor ende ten
behoeve van parti&iliere Reeders ende Arma-
teurs, op pcene van hondert guldens voor yeder
Man, contrarie defe onfe goede meeninge ende in-
tentie gheworven zijnde, te verbeuren, ten eynde
den Staet door 't Telve middelvan nader Boots-
volck tot bemanninge van meerder Schepen ghe-

dientToude mogen werden. Endeop dat'niemant | Staten, in rooden Waflche._;

3M«*f<

DEN XXVIII. TYTEL.

Vervattende de Placaten ende Tradaten die d bnluften

en Vrede of reconciliatie mee Nabuyrige Potentaten

betreffen^.

HET EERSTE DEEL.

yUtTraBaetvanTrevismet Portugael, isinheteerfle Bseck t.Tytel ,Colum, 118. Enae de IVaerfchoumnpe
n�opende d 'expiratie van '�felve, is hier vooren in het vierde Boeck onder den eer Hen Ty tel Col. 18. gebracht*

1. tpr�tifioneel ende purticulier TraBaettgemaecfy^gearrefleert ende fafiuo*

ten in's Graven-Hage, denxy. Martij 1 64 f tuffchen de Heer FranciTcode SouTa Continho_|RaedtendeJmbaffadeur vanden Doorluchtighjlen, Grooimachtigen Coninckvan Portugael, Algar-
_, yes, &c. ende Gouverneur vanSyne Majefleytswegen, als oockCapiteyn Generael vande Infulen van
* 1 Ter eera_t Ende de Hteren Gedeputeerden vande Hoogh Mogende Heeren Staten Generael vande Ver-
eenighde Nederlantfche Provintien, (3c. Aengaende de Controverfie over de JuriTdidtie ende
Territorie van 't Fort Galle, &c. . . � . < ,

L - hoe - wel het Tra&aet yan
Beftant ende ophoudinge van
alle Aften van Vyandtichap,
als oock van Navigatie ende
Commercien gemaeckt, aen-
gegaen ende gefloten alhier in

j--------�-�r-nj *sGraven-Flage den twaelf-

«ea Junij fefthien - hondert een e» veertich, voor

den tijdt van thien Jaren, hadde behooren onder-
houden te werden in Ooil-Indien,op alle PlaecTen
ende Zeen, Too onder 't diftrift vanden Doorluch-
tichilen, Grootmachtigen Coninck van Portugal,
Algarve, &c. als de Hoogh Mogende Heeren Sta-
ten Generael der Vereenichde Nederlanden: Soo
is het nochtans niet volkomentlijck volbracht
noclite onderhouden, op occafie yande Contro-
verfie

-ocr page 261-




	J'.ti
		Placaten-** 4» Boeck.	512 Ten vierden, Dat den Doorluchtichften Co, ninck van Portugael door fijnen AmbaiTadeur" ende de Hoogh Mogende Heeren Staten Genei rael door der ielver Gedeputeerden, metten eer- ften fullen treden in d'examhiatie vande voorfz Controverfie, om vervolgens ten principalen «e- termineert te worden, ende foo miifchien het aen. gevangen werek door hun arbeyt ende forge niet wel ende rechtelick en'foude konnen worden g_e, decideert, fal de meer-genoemde queftien alsdan afgedaen worden door foodanige neutrale Reclj. ters of Arbiters, als men ten wederzyden fal _ver. dragen, Tonder dat nochtans het dilay ofte uytflel hier in voor vallende,eenige de minfte veranderin. ge in dit Provifioneel Verdrach fal maecken. Ten vijfden , dat ten wederzyden ef��clive te� ftitutie fal gedaen worden van aengehaelde Sche. pen ende Coopmanfehappen, gelijck oock vanaf� genomen Plaetfen ende Forten, federt de publijc. que notificatie van het voorgaende Generale Tra- itaet iri dato den i'ajuriij 1641.111 Ooft-Indien ter eenre �f ter andere zyde gefchiet,ende dat ter. ftont fonder verhinderinge ofte uytftel na�rde publijcque Notificatie van dit provifioneel Tra- c�aet, in defen verftande, dat tuiTchen wederzijts Gouverneurs ende Officiers in Ooft-Indien werde verdragen, over de maniere end�wyfe van refti. tutie der voorfz Schepen, Koopmanfchrfppenen- I deSterckten. Ten feilen, dat de Hoogh Mog: Heeren Staten j Generael, ende Sijn Hoogheyt refpectiye, by be� I floten Brieven, met diverfche Schepen aenden J Gouverneur Generael, ende Raeden van wegen den Nederlantfchen Staet in Ooft-Indien, Copie authentijcq ofte dubbelt van dit provifioneel Ver- drach fullen fenden, ende hun te famen ende elcx in't byfonder uytdruckelick laften ende ordonne- ren , dat fy dit Tra&aet behoorlijcker wyfe ende nauw fullen hebben te achtervolgen ende vol� doemende doen achtervolgen ende v�ldoen,voor foo veel concerneert den Nederlandtfchen Staet in Ooft - Indien, ende fal hun daer en boven inde felve Brieven uytdruckelijck worden aenbevolen, dat fy het boven - ghenoemde Generael Tradaet van Beftant vanden n. Junij 1641. voor den tijdt vanthien Jaren oock vairgel�jcken fullen achter- volgen ende voldoen, oock beforgen, dattetach- tervolghc endevoldaen wert naer fijne forineen- de inhout, gelijck het leyt, fonder dies-aengaende eenige veranderinge ofte interpretatie te doen ofte laten gefchieden, Ende fullen voor den Heer .Am- baiTadeur van Portugal, foo veel dubbelden <&r voorfz Brieven w<5rden vervaerdicht in behoot- lijcke forme.als hy fal bege�ren,om door de Kroo- nevan Portugal, volgens d'opfchrift der voorfz Brieven beftelt te worden over foodanige we�^e11ende reyfen, als de felve fal goet vinden. Tenfevenden, dat Sijn Excell. den Heer Am- baiTadeur van Portugal,van wegen den Doorluch- tighften Coninck, van hier bybeilooteBrieyen met onderfcheydentlicke Schepen, aenden Vice* Roy van Goa, als oock te gelijck aen andere P^ tugyfche Gouverneurs ende Overften iri Oo«* ⁰ 1 Ifldkflj


verfie ende tweedracht ontftaen tuiTchen weder zijdts Gouverneuren ende Officieren over de Ju- rifdiclie van 't platte Lant totte Sterckte van G al- le gehoorende : welcke controverfie heeft gebaert veej twiften, neminge van Schepen, ende beroer- ten der Commercien en Navigatie, in het meeften- deel der Geweilenende deelen van Ooft-Indien, tuiTchen d'Ingefetenen van Portugal,ende die van defen Staet refpe&ive , derwaerts varende ende trafficquerende, jae foo verre dattet fcheen dat by foodanigenvervolch vanfaecken een nieuwe en- de openbaren Oorlogh tuiTchen wederzijts Inge- fetenen ftonde te bevrefem't Welck den hooghft- gemelten Coninck ende d'Hoogh Mogende Hee- ren Staten Generael willende te ghemoet treden, is daer over provifionelick verdragen tuiTchen den Heer Francifco de Zoufa Continho, Raedt ende AmbaiTadeur vanden Coninck van Portugal, en- de fijner Majefteyts Gouverneur ende Capitain Generael van d'Eylanden vagplrzera, in krachte van fijne Procuratie ghegeven tot Liil�bon den vijfden Mey 1643. ter eenre $ ende d'Heeren Ge- deputeerden vande Hoogh Mogende Heeren Sta- ten Generael der opgemelte Vereenichde Provin- ci�n, in krachte van hunne Procuratie ghedateert in 's Graven-Hage den achtienden Martij 1645. ter andere zyde, die defe volgende Articulen pro- vifionelick hebben aengegaen ende geitatueert. Eerftelick, dat de Befitters van 't Fort Galle ful- len hebben foodanigen gebruyck ende teelinee der platte Landen daer ontrent, als fy ten tyde vande publijcque notificatie van tiet voorfz Tien- jarigh Beftant hebben gehadt, onder conditie, dat fy hangende de Controverfie aldaer,egeen Caneel en fullen mogen teelen nochte plucken. Ten tweeden, Dat denDoorliichtichilen Co- ninck van Portugal fijne Onderdanen, trafficque- rende in Ooft-Indien, daer toe effeclivefal be- dwingen, dat fy Jaerlijcx foo lange als de Contro- verfie over de Jurifdiftie van 't platte Landt onder 't diftri�t van 't Fort Galle, ten principale nieten falzijnafghedaen, precife fullen brengen ende overleveren op haren kofte binnen het ielve Fort Galle fes hondert Quintalen fijne Caneel, yeder Quintael gereeckent op hondert acht en twintich ponden'Portugijfch gewichte �. Ende fal het eerfte Jaer vande voorfz leverantie ingaen huydendate defes, fulcks dat d'eerft� leverantie van dien fal moeten gefchieden voor den dach van Meerte des toekomenden Jaers een duyfent fes hondert ende fes en veertien, ende fo voorts Jaerlijcx continue- ren , tot dat de voor-genoemde queftie ten princi- pale fal zijn afgedaen, ende de felve binnen 's Jaers vermoedelick gheeyndicht werdende, fullen dies niet jegenftaende de voorfz fes hondert Quinta- len fijne Caneel, tenghewichte als vooren, aende voorfz Poi��fl�urs, Ingefetenen defer Landen, voor eene reyfe alleen� werden gelevert. Ten derden.dat door dit provifioneel Verdrach egeeri Van beyde partyen eenich recht fal werden geacquireert,ofte tot juftificati� van des een of des anders intentie en fal mogen werden geallegeert, veel min geappliceert.

-ocr page 262-

Travaten en oftluiteri met Portugael.

Indien, Copie authentijcq �ftfe; dubbelt vdnhet
voorfz provifioneel Tra&aet fal feilden, �n hun te
SS ende elcks in 't byfonder daerm�ytdruc-
ι I ck latten j dat fy het felve Tradfee� wel, recht
ende finceer�ijck fullen hebben te achtervolg
*�devoldoen, oock forge draeen dat het Mve
Iwvolehteftdevoldaenwenfe, voor foo veel
51 den Portugyi�hen Staet in Ooft-
Indien, ende fal hun daeren boven inde felve Brie;-
ven uytdruckelick werden aenbevolen, dit fy het
bovengenoemde Genera�l Traftaet van Beftant
vanden ix.Tunij 1641. voor den tijdt van thifen
Taren gemaeckt, van ghelycken oock fullen naet^
komen , ende forge dragen datt�t achterv�lght
ende voldaen weirde nae fijne forrhe ende inhout,
foo als het leyt, fonder dies-aengaehde eenige
veranderinge ofte interpretatie te doen ofte laten
pefchieden: Ende fal Sijj�i Excell. aerideH�erert
Staten.' Gen�rael foo veel dubbelden van fijne
voorfz Brieven moeten geven in betamelicke for-
me, als de felve fullen begeeren, om volgens der
ielver opfchrift beftelt te worden over f�ddanige
weg en ende r�yfen,als fy fullen eoet vinden. Hier
en boven heeft d'Heer AmbaiTadeur van Portugal
op hem ghenomen, ende ter goeder trouwen be-
looft , dat ghelijcke Brieven ende overfendingen
van het voornoemde provifioneel Traclaet by fij-
nen Coninck felfs aen Syne Majeileyts opgemel-
ten Vice-Roy ende andere Overften in fijne Ooft-
�ndien fullen ghedepefcheert ende af-gefonden
worden, foo haeft als Sijn Majefteyt 't felfde fal
zijn bekent gemaeckt. ^J:hi'

Ten achtften, all� twiften ende Contr�verfiefl,
die ter occafie van het meer - genoemde Gen�rael
Tradaec vanden iijunij 1641. ofte ter oorfaecke
van dit provifioneel ende byfonder TracTraet, te-
gens alle verwachtinge fouden mogen komen te
ryfen, fullen uyt de reipective diftricten der Ooft-
indien herwaerts nae den Haegh moeten worden
gefonden, om door den He ere AmbaiTadeur, ofte
ander publijcq Miniiler vanden Doorluchtlghften
Coninck van Portugal in der tijt, ende de Heeren
Gedeputeerden uyt de Vergaderinge vande Ho:
Mog: Heeren Stiften Gen�rael, te famen afgedaen
ende gedecideert te worden, fonder dat, gheduy-
rende de Controverfie, den ghemaecken Trefues
voorden tij dt van thien Jaren eenichfins gebrooc-
ken ofte ghelabefadeert fal mogen worden, maet
blyventen wederzyden in fijn kracht. Ende fal
oen Doorluchtighiten Coninck van Portugal be-
loven , gelijck d'opgemelte'Heer AmbaiTadeur in
b yne Majeileyts naem belooft midts defen, dat de
felve een publijcq Miniiler alhier inden Hage fal

continueren * tn�t Conincklijcke authoriteyt ver*
fi�n, tot afdoeninge vande voorfz twiften ende
Controverfien.

"- Ten liegenden, in gevalle f �fTchen wederzijdtS
Gouverneurs ende Officieren in Ooft-Indien is
gemaeckt, �mg�gaen ende befloten een provifio-
neel Tra&aet, over ende vande Jurifdi&ie Van 't
platte Landt tott�t Fort Galle gheh�or�nde, als
oock over ende vartde reftit�tie ende ihaniere vaii
ter�ftituerenderaen-gheh�udene Schepeti ende
Koopmanfehapperi, als mede te ghelijck over de
genomene Plaetfen ende Sterckren federt de pu-
blijcq ue notificatie van 'f Geneiael Tradraet iri
dateden n.Junij 1 64 1. ter eenre ofte ter ander
zydein Ooft-Indien gedaen,alv��r�ns dep�blijc-
qu� Notificatie van dit particulier Tradtaet aldaer
lal zijn overgekonen, infoodanigen ghevalleial
het bovengenoemde Trac"ra�t tuflehen wederzljtS
Gouverneurs ende Officieren gema�ft, volkomen
effect forter�ri, Voorfo� veel aehgaethetiJ�indfe
vande voorfz reftit�tie ende de maniere van dietf.
Ma�rwat belanght 't p�irtct vande voorfz gec�h-
troverteerde jurifdictie , 't felve fal niet Verder
plaetfe grypen, als tot den tijdt toe dat de'pr�n�i�»
pale faecke alhier ter pjaeti� fal werden- afgedaen,
ende aengaeride 't andere ende verdere irt't voorfz
Gen�rael ende dit particulier Tradtaet refp�&ive
begrepen, de {elvQ fullen zijn ende blyv�nyaffc
ende beftendick

Ten thienden, t)it provifioneel Traitaet fal ge*
aggreeert ende gheratificeert werden door dert
Doorl�chtighften Coninck Van Portugal, �ride d�
Hoogh Mogende Heeren Staten Gen�rael refpe*
�ive, in gewoonlijcke ende alderbefte forme bin-
nen den tijt van vier Maenderi, inganck rieifiehae
huyden dato defes. Ende Syhe Majeileyts Rati-
ficatie alhiet inden Hage vervolgens binnen deri
Vootfz tijdt oveir ghebracht wefende, fal de felv�
jeeens die vande Heeren Staten Gen�rael ghewif-
felt ende overghenomen worden: Doch, fal het
voornoemde Gen�rael als oock dit Provifioneel
Trac"taet dien onvermindert, middeler-tijdc teri
wederzyden oprechtelickende ter goeder trouwe
worden naergekomen, ende de gerequireerde de-
pefches aen wederzyden vervaerdight ende over
gelevert, oock beftelt ende geaddrefl�ert.

Wyders hebben wy AmbaiTadeur ende Cot�-
miiTarifen, dit Tradaet met onfe eygen handen
onderteyekent, ende 't felfde met onie refpedlive
Cachetten beveftight, in'sGraven-Hagedenfe-
ven en twintichftenMaert 1645'.

*♦ Placaet, vande Ho: Mo: Heeren Staten (jenerael, raeckende de �h(jbi-

gatie ende Commercie, op de Havenen van Portugael, ende fpecialijck het Verloth van toevoer van �Tit�*
renvan Contrelande, dendeSuhjeclen van 't/ehe Rijck. In date den 31 December 1657.

I E Staten Gen�rael der Vereenichde Ne-
I derlanden , Allen den geenen die defert
i Ju Hen fien ofte hooren lefen, Saluyt.

Λ� ι ^EN ^TE ^WETEN, Datnae-
aemaei nu cenige Jaeren herwaerts by Ons van

tijdt tot tijdt af ghewacht is reftit�tie, raparati�
ende vergoedinge vande Landen, van d'exceflive
fchaden, ende van 't ondraechelijck ongelijck dert
Staet defer Vereenichde Nederlanden, ende d�
goede �ngefetenen van dien, tegens voorige Tra*

Κ k itaterij

-ocr page 263-

$%%

Placatea-». 4.Boeck

5i6

defen Staet, adverteren voorts, ende waerfch_0�wen alle onfe Geallieerden, Vrunden ende Keu'
tralen, ende generalijck alle Volckeren ende Na'
tien, haer niet te willen vervorderen, geduyrende
den jegenyvoordigen Oorlogh tuflchen defen
Staet, ende de Kroone van Portugael, te voeren

ofte te tranfporteren uyt eenige Landen_?Coninc{;!
rijcken_?:Piaetfen ofteSteden, direitelijck ofte i_n,

direclelijck, nae een^ge Havenen, Steden ofte
Plaetfen yan Portugael voornoemt, ofte anderen
onder haer ghebiedt ftaende, eenige Waren ofte
Koopmanfchappen, daer van den toevoer naer't
recht ende depraclijcque der Volckeren ende Na-
tien pp harer Vyanden Havenen ende Plaetfen
ongeoprioftis, ende die gemeynelijck Waren ofte
Koopmanschappen yan Contrebande ghenoemt
wprden, yan wat foorte, qualiteyt, conditie ofte
naturediepojckfoudenmogen zijn, egeene vande
felve uy tgefondert,, alfpo vvy ghemeynt zijn van
goeden prinfe ende voor verbeurt te houden alle
foodanige Waren van Contrebande, als contrarie
defe ohie advertentie ende Ordonnantie bevon-
den fullen worden geladen te zijn, om derwaerts
gevoert te worden. ι

III.
Ende aengefien de fituatie van 't Rijck van Por-
tugael, midtfgaders vande Landen daer onder re-
forterende, in reguarde van defen Staet foodanidi
is, dat, naer alle Menfchelijcke apparentie, defen
Staet, ende de goede Ingefetenen vande felve,
door de Port�guefen geen ofte weynich af breuck
anders dan ter Zee, endefulcks door behulp van
Schepen kan werden aengedaen, vinden Wy ons
genootfaeckt mits defen mede te belaften, ende te
b�veelen allen Ingefetenen onfer refpective Pro-
vinci�n, ende allen Onderdanen van defen Staet,
oock daer benevens t'adverteren , ende te waer-
fchouwen alle onfe Geallieerden , Vrunden ende
Neutralen, ende generalijck alle Volckeren ende
Nati�n, haer gheduyrende den voorfz Oorlogh
mede niet te willen vervorderen, te voeren, oite
te tranfporteren uyt eenige Landen,ConincJknjc�
ken, Plaetfen ofte Steden, directelijck ofte indire-
ftelijck, naer eenige Havenen, Steden ofte Plaet-
fen van Portugael voorfz,ofte anderen onder haer
ghebiedt ftaende, eenige materialen dienende tot
aenbouw ofte toeruftinge van Schepen, van wat
naem, foorte, qualiteyt, conditie ofte nature die
oock fouden mogen zijn, egeene vande felve uyt-
gefondert, alfoo Wy, midts de voorfz redenenin
defen fpecialijck militerende, mede gemeynt zijn
van goeden prinfe ende voor verbeurt te houden
alle foodanige Scheeps-behoeften, als contrarie
defe onfe ordre ende advertentie bevonden Mkn
werden geladen te zijn, om derwaerts vervoert te
werden.

(III.
Ende omme den voorfz toevoer des te beter met
feeckerheyt te beletten , ende infonderheydt te
voorfien, dat �yt defe Provinci�n onder valfche
pretexten gheen toevoer als boven, van Oorlogh
ofte Scheeps-behoeften en kome te ghefchiedefl,
Soo en fal niemant voprtaen hier te Lande mogen
laden, ofte doen fchepen eenige vande voorfz be-
hoeften » omme nae eenige Landen, Steden ofte
Plaetfen vande Geallieerden, VrundenofteNe¹¹-
'■■ ' V" tralen

ftaten, midtfgaders tegens alle recht, reden ende
"biliickheyt J inBraziJ, Angola, S" Thom�, ende
'elders aen-ghedaen door de Port�guefen by den
jonghft overleden Coninck van Portugael geiiijft,
gefterckt ende gemainteneert.fonder dat tot noch
toe, onaengefien Tteratiye ende.foJemnele belof-
ten ende toefeggingeh, vandie zydegedaen, daer
op yets zy ghevolgbt, jae dat �n plaetfe van dien,
de voorfz Port�guefen, mif bruyckende onfe yer-
draechfaemheyt, ende voort gaende in haer boos
voornemen,geftijft, gefterckt ende aemainteneert
als vooren, fich Meefter hebben ghemaeckt van
het RecirF, ende voorts alles geinvadeert wat van
JVyegen defen Staet in Brazil voornoemt noch
wierde gepoffideert, Wy derhalven,genootfaeckt
gheworden zijnde foodanige, reparatie endever-
goedinge, foo yeelin Ons is, felfs te procureren,
door de macht van Wapenen die Godtde Heere
ons in uancjen heeft gegeven, oock vooral te ver_rhoeden, dat Ons, ende onfe goede Ingefetenen,
.van de zyde van Portugael geen verdere af breuck
ende fchade aengedaen ende toegebracht werde,
ende ten dien fine de Kroone van Portugael voor-
fchreve te benemen, ende te verhinderen de com-
moditeyten ende behoeften daer mede de felve
fulcxlbude moeten in 't werck .ftellen endeuyt-
voer�n, goet gevonden ende noodich geacht heb-
ben allen Ingefetenen onfer refpe&ive Provin-
^en_f?.ende aljenOniJerdanen van dekn Staet, te
ordonneren , ende wel fcherpelijck te verbieden,
oock in 't vruntlijck te adverteren ende te waer-
fchouwen alle andere Nati�n met defen Staet in
Vertondt, Vruritfcliap ofte Neutraliteyt ftaende,
ghelijck wy ordonneren, verbieden endewaer-
Jchouwen refpe&ive by defen. ."

| At alle de Schepen, goederen»Waren, Koop-
manfchappen ende efleften, toekomende de
Onderdanen vande Kroone van Portugael, die by
el� Commandeurs, Capkeynen, ofte andere Offi-
cieren defer Landen, of wel by particulieren met
onfeCommiflie ofte beftellingeverfien, ter Zee,
ofte te Lande zijn, ofte noch fullen werden ont-
d�ckt, achterhaelt, verovert ende bekomen, ful-
len werden gehouden ende verklaert van goeden
prinfe, ende verbeurt ofte ghecpnfifqueert byde
Raeden ter Admira�teyt, ofte d'ordinaris ende
competente Rechteren, achtervolgende haerluy-
der Inftru&ien, ende de Placaten voor defen gee-
rnaneert, ofte noch te emaneren.

II.
Ende nademael wy naer den plicht van alle wet-
tige Overigheden, alsfchuldich zijnde hare goede
Ingefetenen ende Onderdanen met alle mogelijc-
ke middelen voor ghewelt ende overlaft te behoe-
den , endu te befchermen, niet en konnen, oock
volgens het gemeyne Recht, ende de praitijeque
vati alle Volckeren, niet gehouden zijn te gedoo-
gen, dat de Kroone van Portugael, ofte de Subje-
cten vande felve, by yemant ter Wereldt werden
gefuppedite�rt foodanige behoeften, ende 'mate-
rialen, daer mede de ielve Kroone evidentelijck
jfoude werden ghetterekt, omme Ons, ende onfe
g��de Ingefetenen te beledigen: Soo belaften en-
de b�veelen Wy bydei�riallen Ingefetenen Ctnfer
refp�dive Provinci�n, ende alle Onderdanen van

�L.

�

-ocr page 264-



	Travaten en onluften met Portugael.
			518
			518

517 �alen van defen Sraet ghetranfporteert, ofte ver- wen ce werden, fonder daer toe alvooren te heb- Ln bekomen fpeciad confeht vande Raden ter Admiraliteyt, in wekkers diftri&e foodanige la- dUe ofte infchepinge gefchieden fal, ende boven de betaling van 's Landts gerechtigheden, te (ui- len h�bben gepaffeert Oblieatie ten behoeve van de ehemelte Raeden ter Admiraliteyt ter concur- rentie van tweemael de waerde van foodanige uy r te voeren behoeften, tot verfeeckeringe dat de fel- felve op geen andere, als op der voorfz Vrunden Kiicken, Havenen, Steden ende Plaetfen, ende Jenfints direftelijck of indiredelyck ,%p eenige Plaetfen van Portugael, ofte anderen onder haer cebiedt zij nde, fullen worden ghevoert ende ge- Oil, ende dat fyluyden binnen ieeckeren tijdt, in !et daer toe te verkenen Pafpoort, nae gelegent- heytende diftantie vande Plaetfen te expreikren, behoorlick, ende den Rechten genoech zijnde, by o v-er te leveren Certificatien,ofte andere genoech- fame bewyfen fullen doen blijcken, dat alle de voorfz behoeften in 't gbeheel ter plaetfe daer op die verklaert ende aengegeven zijn, vervoert te Tullen worden, geloft, ende aen Landt opgeflagen fullen wefen, gheduyrende welcke tijdt de voor- geroerde Obligatie onder de meergemelte Raden ter Admiraliteyt bewaert, ende naer exhibitie van foodanige Certificatien, ofte andere fuffifante be- wyfen, aende Inladers ofte Bevrachters der felver behoeften gereftitueert fal worden $ Edoch dat by i^hebreecke van dien, ende den voorfz gheexprel- frerden tijdt overftreecken zijnde, de felve voor de voorfz dubbelde waerde vande uytgevoerde Oorloeh ende Scheeps-behoeften, fulcks als die ten tyde vande te ftellen cautie ghetauxeert ende gevvaerdeert fullen zijn, inkrachte vande voorfz gepaifeerde Obligatie aengefproocken, ende ghe- exectueert fullen worden. V. Ende om wyders te beter alle bedroch,'t welck tegens defe onfe Ordonnantie ende advertentie voor genomen foude mogen worden, voor te ko- men ende te verhoeden, belaften ende beveekn wy mits defen alle Schippers ebde Koopluyden, Ingefetenen defer Landen zijnde , ofte hunne Schepen ende goederen uy t defe Landen uytvoe- rende, adverteren ende waerfchouwen voorts alle anderen, van wat Natie die oock zijn, ofte van waer die komen fullen, eenige goederen, Waren ofte Koopmanfchappen in hare Schepen te laden, ofte doen laden, de felve te vervoeren, ofte doen vervoeren, anders dan met eenderhande Zee- brieven , behoorlijcke Pafpoorten , volkomen Ceirte-partye, Cognofcementen, Vracht, Advis ence Convoy- brieven, ofte diergelijcke andere beicheyden, als nae de Wetten ende Placaten van de Plaetfen daer de goederen, Waren ende Koop- manfchappen in geladen fullen zijn, tot der felver inladinge ende vervoeringe werden gerequireert, alfoo Wy voor verbeurt lullen houden, ende van nu af aen voor goeden prinfe verklaren alle de Schepen, mitfgaders d'ingeladen goederen, Wa- ren ende Koopmanfchappen, daer van dat meer als een Zeebrief,Certe-partye,dubbeH Vracht- brieven , Cognofcementen, ofte andere befchey- den ghevonden fullen worden, midtfgaders oock
		alle de Schepen ende goederen, die met de voor- verhaelde gerecjuireerde befcheyden niet naer be- hooren verfien fullen wefen. VI. Ten eynde oock alle Officieren ende Bevel- hebberen van Schepen van Oorloge, foo vanden Staet, als van particulieren, op onfe beftellinge uyt gheruft,yerfeeckert mogen zijn, dat de Sche- pen die fy in Zee fullen komen te rencontreren, op geene der voorfz Havenen,Steden ende Plaet- fen van Portugael, ofte anderen onder haer gebiet fbaende, met eenige Ammunitie van Oorloge ofte Scheeps-behoeften, mogen hebben ghemunt, foo fullen de voornoemde Capiteynen in Zee alle Schepen, daer op eenige fufpicie fal vallen, mogen aendoen, ende de felve af vorderen hare Zeebrie- ven, PalTepoorten, Certe-partyen ende Cognof. cementen, tot blijck waer het Schip foude mogen t'huys behooren, waer, ende op wat plaetfe de la- dinge zy gefchiet,waer in de felve ladinge beftaet, ende op wat plaetfe de ontladinge fal hebben te gefchieden,welcke aen haer vertoont zijnde,ende bevonden wefende dat de voorfz Schepen met geene Oorlogh ofte Scheeps-behoeften, naer ee- nige Havenen ofte Plaetfen onder 't gebiedt van de Portuguefe zijnde, hebben ghemunt, fullen fy de felve vry ende onverhindert laten palieren, maer foo het contrarie van dien mochte werden bevonden, foo fullen fy foodanige Schepen, met hare ingeladene goederen, in goede verfeeckerin- ge hebben op te brengen, ende onder haer bewa- ringe te aenyaerden alle befcheyden die in de voorfz Schepen ghevonden , ende aen haer ver- toont fullen zijn, oock 't geen de Schipper, ende 't vorder Scheeps - volck, foo ten reguarde van haer voorhebbende reyfe, als oock aengaende de ghelegentheyt van 't Schip, ende ladinge, te dter tijdt fullen hebben verklaert, inde befte forme by geichrifte doen ftellen, ende by den Schipper, en- de fijn vordere Scheeps - Officieren doen teecke- nen, omme nevens de voorfz gevonden befchey- den , met her Schip, ende des l�lfs ladinge, aende Raden ter Admiraliteyt daer den veroveraer uyt- ghevarenfal zijn, opgefortden ende over geleyert te worden. VII. Vorders is mede onfe meenirtge, dat oock alle de poenen hier vooren geftatueert, efT�c� forteren ende geexecuteert worden fullen tegens onfe In- gefetenen, Overtreders,'t zy Koopluyden,Schip- pers ofte anderen, wie de felve oock fouden mo- gen wefen, met confifcatie vande goederen, in voegen hier vooren verhaelt, ofte anderfints foo de felve niet voor handen fullen zijn, met pecu- niele boeten ter concurrentie vande waerde van dien, in ghevalle t'haerder aenkomfte uyt defe Landen, ofte oock anderfints, de ghelegentheyt daer toe ghebooren zijnde, fal vernomen ofte be- wefen werden, dat fy defe onfe advertentie ende Ordonnantie in eenige Poindren fullen hebben ghecontravenieert, even ghelijck of fy op 't feyc bevonden , ende by de voorfchreve Schepen van Oorloge daer over uytter Zee op ghebracht, of anderfints hier te Lande by andere 's Landts Officieren achterhaelt ende betrapt waren ghe- worden. Κ k ij Ende
				■s

-ocr page 265-



			■�'yrr»W!«---------:■■■■ ^»^�»-

		Placaten-;. 4.Boeck. 28.Tit, t.Deel.
	h9	Placaten-;. 4.Boeck. 28.Tit, t.Deel.
	h9

-■■-■«■--■■ ■ \ viπ. Ende ten eynde door de executie van defe onfe Ordonnantieendeadvertentie, geene rechtvaer- dige redenen van klachten mogen werden ghege- ven aen eenige Coningen, Republijcquen, Prin- cen, Potentaten, Staten ofte Steden, met defen Staet in alliantie ofte verbondt ftaende, Soo bela- ften ende beveelen Wv wel exprefl�lijck by defen alle onfe Hoofden ende andere Officieren ter Zee, foo over Schepen van Oorloge van den Staet, als over Schepen by particulieren op onfer beftellin- ge ten Oorloge uytgheruit, haer pun&uelijck te reguleren naer de Verbonden ende Tra&aten by ons defen aengaende met andere Coningen, Re- publijcquen , Princen, Potentaten �nde Steden albereytsghemaeckt, ofte noch te maecken. Or- donneren ten fel ven eynde onfe Raden ter Admi- raliteyt, alle Capiteynen van Oorloge, uyt hare refpeitive diftricten uy tvarende, daer van particu- lierlijck te adverteren, ende te inftrueren als naer beh�oren. IX. Ende fal de judicature over de tranisreifie def�r onfer Ordonnantie toe komen de Raden terAd- miraliteyt, in wekkers diftridte de contraventien iullen worden ontdeckt, ofte w�l de Capiteynen die d'achterhalinge in Zee komen te doen, uytge- varenfulJfenzijn. X. * Doch by fo verre de voorfz Tranfgrefl�urs niet �p het feyt bevonden, maer namaels daer over ge- accufeert mochten worden, fal als dati de kenniil� daer aftoe komen de Raden vande Admiraliteyt, ofte ordinaris Rechters voor den wekken de felve eerft in recht betrocken fullen worden: Ende ten eynde alle Officieren, midtfgaders allen anderen die den welftant van defen Staet ter herten foude mogen gaen, ende Vyanden van foodanige con- traventien zijn, des te vlytiger mogen letten, dat defe onfe Ordonnantie oock alomme ende by een yederpunc~tuelijck worde eeobferveert, ende de Contraventeurs nae den inhoude defer, and�ren ten exempel gheftraft 5 Soo fullen alle depcEnen die by confiicatie ofte anderfints uyt dele onfe Ordonnantie komen te refulteren, gheappliceert werden foo als ghemeenlijck alle poenen, muliten ende confifcatien, byPlacaten vande refpe�Hve Provinci�n defer Vereenichde Nederlanden geap- pliceert ende verdeylt werden, te weten, een der- depart ten profijte vanden Aenhaelder ofte Aen- brenger,'t zy de felve in eedt ende bedieninge van 't Lant foude mogen zijn, ofte niet, een derdepart ten profijte vanden Officier die de calangie ende executie fal hebben ghedaen, ende het refterende derdepart ten profijte vande gemeene faecke. XI. Maer belangende de Schepen ende goederen die by eenige Schepen van Oorloge van defen Staet , ofte van eenige particuliere Commiffie- vaerdersin Zee achterhaelt, ende van daer ter faecke van contraventien tegens defe onfe Ordon- nantie ende advertentie begaen,op gebracht,ende vervolgens door de gemeke Raden ter Admirali- teyt verbeurt , ende van goeden prinfe v�rklaert fullen worden', daer van faldeverdeylingegh�- fchieden volgens de Inftruclien, Placat�n ende
				Ordonnantien, daer van hier bevoorens gemaeft ofte noch te maecken. XII. Ten eynde oock alle Schepen ende goederen die ter faecke vande contraventien tegens def� onfe Ordonnantie ende advertentie begaen fulle_tlwerden, achterhaelt, aengeh�uden, ende hier te Lande op ghebracht, aen handen vande ghemelte Raden behoorlijck over gelevert mogen worden ■ Soo lafl�n Wy by defen wel expr�flelijck, dat de Aenhaelders vande felve fichprecife fullen heli, ben te reguleren, oock alle die het felve aerigaen mochte t� doeh reguleren, naer onfen Placate op den eerilen December 1640. tegens hetonorden, telijck plond�ren ende berooven van foodanige Schepen gli�emane�rt,_;rn�t waerfchouwinge, dat de poenen by h�t voorfz Placaet geflatueert, ftri, iteiijckfuileft werden geexecuteert tegens alle de geene die contrarie het voorfz verbodt yets geat- tenteert fullen hebben. XIII. Ende ten eynde aende eene zyde moge werdea voor ghekomen, dat de fchade die by confifcatie vande voorfz Schepen ende goederen op de Con- traventeurs van dele onfe Ordonnantie moet val- len, niet door middel vanafl�urantie en kemete redunderen tot fchade van eenige Ingefetenen de- fer Provinci�n, ende dat aende andere zyde de fa- ciliteyt vande Portugaifche Navigatie ende Com. m�rcie,f�veeldoenelickwerdebefnoeyt. SOO IS Τ, dat Wy wel expreiTelijck verbieden by de- fen, dat fich niemandt vande Ingefetenen voor- noemt en vervordere eenige goederen ofte Sche- pen de Subjeclen vande Croone van Portugaei toe behoorende,nochte oock eenige Schepen ofte goederen, gaende, oft bevracht naer eenige Have- nen , Steden ofte Plaetfen vande felve Croone, ofte anderen onder haer gebiedt itaende₍ofte oock vande felve Havenen, Steden ofte Plaetfen ko- mende, te veraiTeureren,directelick ofte i'ndiredte� lick, felver, ofte door yemandt anders hier te Lan- de, ofte daer buy ten, op wat maniere het felve oock foude mogen ghefchieden, op poene dat niet alleen foodanige afl�urantien ghehouden fullen worden van nu af voor nul ende van geendet waerden, fulcks dat op de felve geen recht gedaen fal mogen worden , maer dat boven dien fodanigc AiTeuradeur ofte Afl�uradeurs defai�o* hooft voor hooft vervallen fullen in een mulcte van duyfeflt guldens, t'appliceren ende te executeren als voo- ren. Ende fullen d'Oificieren die daer inne bevon- den fullen worden nalatigh gheweeft te zijn, daer over arbitralijck werden ghecorrigeert, oockmi� privatie van haer bedieningen, of anders, foo als nae gelegentheyt bevonden fal worden te beh�o- ren. Van alle 't welcke op dat niemandt eenige ignorantie naemaels kome te pretenderen, Ont- bieden ende verfoecken Wy deHeerenStaten, Gecommitteerde Raden,ende Gedeputeerde Sta- ten vande Provinci�n refpective van Gelderlandt ende 't Graeffchap Zutphen, Hollant ende Weft- Vrieflandt, Zeelandt, Utrecht, Vrieflandt, Over- YiTel, mijfctfgad�rs Stadt Groeningen ende Om* melandenjdat fy defe onfe Ordonnantie van Hon- den aen alomme doen verkondigen, bubliceren eiide affigeren, in allen plaetfen daer iulcks noo-

-ocr page 266-

<j2l

Onluften en Vrede met Engelandr.

oochluyekinge, faveur, dii�imulatie ofte verdracfc,
Want wy fukks alfoo ten dienfte vanden Lande
bevonden hebben noodich te zijn. Aldus gedaen
ende gearrefteert ter Vergaderinge vande hooch-
ghemelte Staten Generael, inden Hage, op den
een en dertighften December 1657. Was gepara-
pheert, lohan van Reede, «� Onder ftondt, Ter Or-
donnantie vande felve. Geteeckent, jV. Ruyjch.
Zynde op 't fpatium gedruckt het Cachet der feU
ver Heeren Staten, in rooden WaiTche.

dich wefen fal, ende men gewoon^ is fodanige pa
blicatie wde affixie te doen. τ -Λ*"� <"*<*<� 1-�

>orts de Raden ter Adr

Pifcaels, mitfeaders Admiraels,Vice-Admi

els Capiteynen,OfficierenendeBevelhebberen,
^Γ'is mede de CommiiTarifen ende Commifen ter
Recherche , foo inde Zee-gaten, als elders, dek
onfe Ordonnantie te achtervolgen, ende doen
achtervolgen, Procederende ende doende proce-
deren regens de Contraventeurs van dien, Tonder

Het Placaet in dateden 14 Februari} 1658. waer by het Gewafih, Gewin, en Zout vanPortugaelindefe Landen
te Iwmnverhdenwert, is mede hier boven tn 't Vierde Boeck Colum. 46. gedruckt.

� ■ ■' ' � - ' ■ . ' \ . .'■

"X-

HET TWEEDE DE El.' -^ '^x'^:*

, . .- ...... ■'■>■ Ί "■ ', ! ,'iif.' .":;.,� .,... .■". ,-»�.;■-;■■�,, �. ;,;,■■!-,>.-■//

'Oorfaecken vande onlufien ende retorfie tegens Engelant, zijn mede aldaer onder den Eerfien Tytel van dit Vier-
de Boeck Colum. 19. Ende de Placaten vanden 19 November en f December 165 2. en ^Januarij ��fp waef

h de Waren van Contrebande ende aller ley Scheeps-hehoeften; ende alle Commercien met Engelant; oock derfelver
Manufacluren, refpettivelijck verboden werden, zijn in bet Eer He Volumi Tweede Boeck, onder den xz Tytel Columi
1123.en 1114.endeonderdemyTytel'Colum. 1178.gedruckt. .i.�.-;.o 7�■■;�■ |, if, >; /

1. Placaet, Waer by allen Schepen de/er Latiden verboden mrt in Engelandt

aenteloopen. In date den ζ 2/ulij 1652.

',ί-Τ.'

E Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden, Allen den geenen die defen
: jegenwoordigen fullen lien ofte hooreri
, . lefen,Saluyt. DOEN TE WETEN,
Alfoo wy bevonden hebben, dat federt een tijde
herwaerts, door de onrechtveerdige ende violen-
te proceduren van die vande tegenwoordige Re-
gieringe in Engelandt, niet alleen veele ende ver-
fcheydene onfe goede Ingefetenen in hare Com-
mercien ende Navigatien, op allerhande pretex-
ten zijn gheturbeert gheweeit, maer dat oock der
felver Schepen ende goederen, als mede eenige
den Staet defer Landen t�e behoorende, door de
Schepen van Oorloge vande felve Republijcque,
vyanddijeken in Zee zijn aengeranft, bevochten,
eenige inde gront gefchoten, ander inde Havenen
van Engelandt op gebracht, ende de rechte Eyge-

naersafhandich eemaeckt. S O O l S T, datwy
om alle verdere Ichade ende ongelegenthed�fli fo
veel eenichfints mogelijqkis voor te komen, huy-
den onder anderen goet gh� vonden hebben te »in-
terdicereri ende verbieden, gelijck wy wei exprefc
felijck ende.fcherpelijck interdiceren ende verbie-
den mits defen, dat geene Schepen defer Landen
eenige Havenen in ende buyten Europa, onder
'tgebiet vande Republicq�e van Engelant gehoo-
rende, fullen mogen aencloen. Gedaen ter Verga-*
deringe vande hooch - gemeke Staten Generael»
inden Hage, op den twee en twintigkften Juhj
fefthien-hondert twee en vijftigh. Was ghepara-
pheert, lacob.Veth,^vt� Onder ftondt, Ter Ordon-
nantie vande felve. Geteeckent, N. Ruyfch, Zijn-
de op 't fpatium ghedruckt het Cachet derfelver
Heeren Staten, in rooden Wailche.

2. tiArthulen van Fr ede, Fnie, ende eeumgh Ferbondt, op den 18 April

1654.befloten,tuffchenSyneDoorluchtighfleHoogheyt, den Heere 0LIVIER, HeerePr�ieftor
vande Republijcque van Engelant, Schotlant ende Trlant, &c. ter eenre: Ende deHooge ende Mo�

gende Heeren Staten Generael der Vereenighde Nederlantfche Provintien, ter andere zyd�.

■ ■ ' �. j�.>; .//υ;?', )ί' � lij/f'.!, ι ■>■ f.b� , iiv.i

li ^v ^A il ngefet�nen» van wat flant die oock fouden niov

genwefen.

II.

i:'j

veraccordeert ende beilooten,^
dat van defen dachaen fal we-
fen een oprechte, beftendige
ende onverbreeckelijcke Vre-
de, vruntfehap, oprechter, na-
der ende nauwere verwant-
fchap, verbinteniil� ende Unie, tuifchen de Repu-
blijcque van Engelandt, ende de Staten Generael
der Vereenichde Nederlantfche Provinci�n, Lan-
den, Landtfchappen ende Steden onder weder-
²ijts gebiet; fonder onderfchey t van Plaetfen, ge-
legen , midtfgaders tuifchen hare Volckeren ende

Item, dat voottaen fal ophouden alle vyandt-
fchap,hoililiteyt, oneenigheyt ende Oorlogh,tuf-
fchen de gemelte Republijcquen,der felver Volcfc
�nde Onderdanen. Ende dat wederzijts parthy�,
ficli hier naemaels fal onthouden van alle befcha*
digingen, plunderingen, rooveryen endeinjurien,
te Lande, ter Zee, ende verfche Wateren, in alle
nare Landen, Landtfchappen, Heerfchappy��i»
Plaetfen ende Gouvernementen;

III.

Item, dat alle orTenfienJnjurien, koftenende

Κ k iij fcha^

-ocr page 267-



	PlacatetL*. VBoeck. z8.Tit. 2.Deel.
			514

53* fcbaden, dewelcke d'eene parthye van d'andere heeft geleden federt den .^derMaent Mey i6$x. fullen vergeten ende noyt ghedacht werden, in voegen, dat geene der gemelte partyen, den ande- ren lal hebben te moeyen ter oorfaecke van fooda- nige fchade,ofFenfie, injurieofte koften, maer dat- ter eene volkomene abolitie fal wefen van alle en- de yeder van dien,tot op defen dach, ende dat alle twiften, verfchillen ende acti�n defwegen fullen wefen nulle ende van geender waerden.uytgefon- dert die rooveryen, de welcke naer beloop van twaelf dagen bedreven fullen worden inde Britan- nifcheZeen; Ende binnen de Britannifche Zeen ende Caap van S'� Vincent, nae den tijdt van fes Weecken; Ende van daer inde Middelandtfche Zee, ende tot aende Linie,naer.den tijdt van thien Weecken 5 Ende aen d'ander zyde vande Linie, naer den tijdt van acht Maenden , te reeckenen vanden dach vande Vredens-publicatie, ofte im- mediatelijck, naer dat ghenoechfame kenniiTe van den Vrede inde voorfz Geweften fal zijn gegeven; Ende alle de rooveryen ende toegevoechde fcha- d�n , de welcke door d'een ofte d'andere parthye fouden mogen zijn ghedaen ende bedreven, naer de gefteide tyden ofte voorfeyde ghegevene k�n,- niff�, fullen in reeckeninge gebracht, ende de ge- nomene goederen ghereititueert, midtfgaders de fchad�n, ter faecke van dien ontilaeride, vergoet worden.; Item, Dat alle O orloghs - gevangene, van wat ftant,ofte waer ter plaetle die oock ίouden mogen wefen, ten wederzyden forider �antfoen fullen vry gelaten worden. . . */�. V. ;->'■** Item, Dat beyde de Republijcquenfullenbly- ven gheeonfedereerde Vrienden, in nootwendige vrundtfchap verknocht, ende verbonden, om te befchermen de vry heden ende immuniteyten van d'een ende d'anders Volck, tegens yegelijcke, wie die oock fouden mogen wefen, die fullen onder- ilaeiv den Vrede van d'een of d'ander Staet, te Lande, ofte ter Zee te verftooren, ofte die onder d'een ofte d'anders ghefach haer onthoudende, openbare Vyanden van des Volcks vryheyt fullen werden verklaert. VI. Item, datgene der gemelte Republijcquen yet- wes fal doen, onderwinden, handelen ofte onder- nemen tegens d'andere, of des een, of d'anders Volck in eenige Plaetfe ofte Landt, Zee, Have- nen , diftricten, Bayen ende verfche Wateren, by eenige gelegentheyt.nochte dat geen van beyden, noch het Volck vandeneenen orden anderen fal geven, doen ofte bewyfen eenige hulp, raedt ofte gunft: Ende en fal oock niet toe ftaen, datter yets, werde gedaen, ghehandelt ofte ondernomen byyemande, wie het oockfonde mogen wefen, tot fehade ofte naedeel van d'andere , ofte het Volck van d'een of d'andere $ maer fullen beyde uytdruckelijck ende eft�&ivelijck tegen fpreken, tegen gaen, ende metter daet beletten alle ende yegelijcke, fich onthoudende ofte verbly vende ir? eene van beyde de Republijcquen, ofte die onder de heerfchappye van d'eene of d'andere ftaen, de welcke yetwes tegens d'een of d'andere Repu-

		blijcque fouden willen aenvangen,doen,handelen ofte attenteren. VII. Item, Dat geene van beyde de Republijcquen nochte yemandt van beyders Volck, Ingefetenen ofte andere, in der felver gebiedt fich onthouden, de, des anders Republijcque Vyanden , ofte R_e, bellen, met eenich byftant, raet ofte fucht ftyyen ofte helpen fal 5 maer uytdruckelijck tegenfpr_eec^ kenendemetterdaet beletten, dat gheen hulp_eofte byftant by yemandevan 't Volck, Ingefete, nen, ofte fich in d'eene of d'andere Repub!ijcqij_eonthoudende,ter Zee ofte te Lande werde toe ge- bracht ofte ghefuppediteert aen eenige foodaniee Vyanden ofte voorfeyde Rebellen, 't zy Volck, Schepen, Wapenen, Munitie van Oorlogh ,ofe andere verbodene goederen: Oock geen gelden, behoeften ende Eet-waren. Ende fullen de felve Republijcquen werden gheadjudiceertendet'ha- ren behoeve geconfifqueert alle de Schepen, Wa- penen , Ammunitie van Oorlogh ofte andere ver- bodene goederen, mitfgaders Gelden ofte Vi&ua- lie, wat Perfoon ofte Perfoonen de felve zijn toe behoorende, die tegens de meyninge van dit Ar- ticul fouden magen wefen toe gebracht ofte ghe- fuppediteert �. Oock fullen die geene, de welcke wetens ende willens yetwes hebben ghedaen, be- dreven, onderftaen ofte raedt ghegeven tegens de meeninge van dit Articul, Vyanden van beyde de Republijcquen verklaert, ende in die Republijc que daer 't felve ghecommitteert oftebegaenis, gheftraft worden, als hebbende begaen verraette� eens den Staet. Dan fal over defpecificatievan die Waren, de welcke voor verbodene ofte Con� trebande fullen werden gehouden, terbequamer tij t voor Commiffarii��n werden verdragen, fulex nochtans dattet ondertuflehen zy, fonder nadeel van die geene de welcke in dit Articul zijn gfae- pofeert. VIII. Item, Dat beyde de Republijcquen malkande- ren oprechtelijck ende ghetrouwelijck tegens de Vyanden ende Rebellen van d'eene ofd'andere, foo te Water als te Lande fullen te hulpe komen» fulcks het den noot fal vereyffchen, met Volck ende Schepen, naer foodanige proportie, endeop alfulck� wyfe ende conditien als men naderhant fal verdragen, nae dat den noot, ende der faecken ghelegentheyt van d'eene of d'andere falvereyf- fchenj Alles nochtans tot koften ende iaft van die partye, die byftant fal verfocht hebben. IX. Item, Dat geene van beyde de Republijcque¹' ofte Volck van d'eene of d'andere in hare Heer- fchappyen, Landen, Landtfchappen,Havenen, Bayen ofte Geweften,ofte eenich van dien,fal i¹⁰ gen ontiangen, die verklaert zijn ofte fullen ν/&~ den Vyandt ofte Vyanden, Rebel ofte Rebellen» Fugitijf ofte Fugitijven van d'andere RepubHjcq '■ Nochte en fullen oock aen die geene, ofte yefnatrt van dien inde voorfeyde Plaetfen ofte Landen» oock elders buy ten haer Heerfchappyen, Vadei- landen, Lantfchappen, Landen, Havenen, Bayfl¹ofte Geweften, gunnen, geven ofte fubminiftrere» hulpe, raedt, verblijf, Soldaten, Schepen.GeJden» Wapenen, Ammunitie van Oorlogh ofte Vi#^ua' lien:

-ocr page 268-

■ .,; ■ ■■■.' ■■-'�.'.-v^;.-: '

Gnlufteti en Vrede mpt Engelandr.

'�l

525

Hen. Nochte fal oock geen van beyde de Staten
XnUndat foodanigeVyanden.Rebellen Fu-
& werden oritfangen by eenige Perfoon ofte
Peribonen in haer Heerfchappyen, Vaderlanden,
[ antfchappen, Landen, Havenen, Bdyen ofte Ge-
vveften nochte toe ilaen dat aen foodanige Vyan-
den Rebellen, Fugitiven, eenige h�lpe, raet:, ver-
Wijf «mnfte, Wapenen, Ammunitie,Soldaten,
cl�oen Gelden ofte Vivres werden ghegeven,
?oe cedient ofte vergunt ₄ Maer fal fulcx uy tdruc-
kelifck ende efteftivelijck tegen fpreken, weeren
�nde metter daet beletten,

Item pat ibo wanneer een vari beyde degemel-
te Rep�blijcquen door hare p�blijcque ende au-
tentiicque Brieven d'andere fal hebben te kennen
ghegeven ende verklaert, dat e�nich Perfoon ofte
Perloonen zijn gheweeft, ende zijn haren Vyandt
ofte Vyanden, Rebel ofte Rebellen, Fugitif ofte
FiiEitiven* ende dat hy ofte fy zijn ontfangen in
haer heerfchappye, gebieden,Vaderlanden,Haye-
nen, Geweften ofte eenich van dien, ofte dat fy
fich'daer inne onthouden, fchuylen ofte haer toe-
vlucht foecken; Sal als dan de Republijcq�e die
foodanige Brieven fal ontfangen hebben, ofte de
welcke iulcks is aen gemelt ende bekent gemaect,
gehouden zijn binnen dentijdtvanachtentwin-
tich dagen naeft ende achter den anderen, te reeo
kenen vanden dach vande voorfeyde notificatie,
den voorfeyden Vyandt ofte Vyanden.Rebel ofte
Rebellen, Fugitijf ofte Fugitiven, yegelijck te la-
nen ende beveelen, om te vertreckeri ende haer te
begeven buyten 't ghefagh, Vaderlanden, Landt-
fchappen,Landen,Geweften,endeyedef van dien.
Ende by aldien yemandt der voorieyde Vyanden,,
Rebellen ofte Fugitiven niet en komt te vertrec-
keii , ende fich van daer te begeven binnen den
vijfthienden dach, vanden dach af van foodanigen
laft ende bevel; fullen yeder van hun metter doot
ende verlies van Landen ende goedeten gheftraft
werden. . .

XI.

Item, Dat geen Rebel ofte openbaren Vyandt
vande Republijcq�e van Engelant fal mogen ont-
fangen worden in eenige Cafteelen, Steden, Vlec-
ken. Havenen, Geweften ofte anderePlaetfen,
't zy de felve geprivilegeett zijn ofte niet.de welc-
ke eenich Perfoon, van wat ftaet ende digniteyt
hy zy ofte fal wefen, binnen d heerfchappyen en-
de gebiedt der Vereenichde Provinci�n is houden-
de ende befittende, ofte naemaels fal houden ofte
befitten, onder wat recht ofte Titul het oock zy:
Ende fal oock de felve by geen Perfoon, van wat
ftaet ofte digniteyt die fal wefen, toe gelaten ofte
cedoocht werden,om daer inne ontfangen te wer-
oen, ofte te verbly ven �. Oock fullen de Heeren
Staten Generael der Vereenigde Provintien geen-
fintstoe ftaen ofte gedoogen, dat aen eenigen foo-
danigen Rebel ofte openbaren Vyandt binnen de
voorieyde Plaetfen, met Schepen, Soldaten, Gel-
den, Victualie, ofte op eenige andere wyfe, hulpe,
raedtofte gnnft werde gedaen oftebewefen door
eenich Perfoon,van wat ftaet ofte digniteyt die fal
wefen j maer fullen fulcks cpentlijck ende fcher-
pelijck verbieden ende metter daet beletten. Ende
ty aldien eenich Perfoon ofte Perfoonen, van wat

ftaet ofte cjighiteyt die fujieii wef�il, die. is4 �fk
zijn verblyvende dfte haer onthoudende oneler de?
heerfchappyen der Vereenichde Provinci�n* oft�
der felver macht* y�twes teg;�ns, alf�lcken vet�*
drach fal ofte fullen h�bben ghedaen 4 ij)at als dart
alk ende yegelijckePerfoonenXulcks doende f�k
len verlieferi,ende verbeuren voor dentycttyafl
haer leven alle foodanige Cafteelen* Sleden, Vlec^
ken, Landen ende vordVr� Plaetfen, de welekeiy
ofte een van. haer ter dier tijde hebben �jfpe lieert,
ofte met wat recht ^^^t^JwwJ^^pfe
tenderen te hebberi. Vahgelijck�n fal geen Rebel
ofte openbaei Vyandt vande Staten der Veree-*
nighde Provinci�n, inde Caft�ekn, Srede�,Have*»
nen end� Vordere Plaetfen ofte in eenich yan dien*
gheprivilegeert ofte ongepriyilegeert, de welcke
eenich Perfoon ofte Perfponeri van wat "ftsiet ofte
digniteyt die is ofte zijn, rnet vvat recht ($j� f�tli t
die de felve houdt ofte houden fal ofte fullen befit-
ten binnen de Republijcq�e van Engelant ofte desi
felfs heerfchappyen �ntfahjj�n werden pite itfjfe
gelaten, om van eenich Peripon ofte Per�qcfr\en t<*
werden �ntfangen * �nd� ajdaer te vefkeerejji/ �)�
Republijcq�e van Ehgeiafidt en fal oock ^eei?fint$
toe laten ofte gedoogen, et at aen eenigh .fp^m^eri
Rebel ofte openbaren Vyandt inde v�ptkyd^
Plaetfen, met Schepen, So1d^ten,Gelden.,Vi<5t:,Uii-
lien, ofte �p eenige andere w^fe, hulpe» iae.d� oft^
gunft door ��n�eh f�odant�eia P�rloon �fte₍|>er^
f�onen van wat ftaet die �o^
of bewef�ij, maer iaf ί$<0^φΐψ$Μ$$ fther-
pelijck verbi�d�h ende rijetter daet bel�tt^ii. ^nde;
by aldien yet�iandt Van 't Volck'vande R�^fublljc^
q�e van Efigejandt ofte onder haer macljt, y�twesj
contrarie f�pdanich verdraeh fal hebbeii g^ecfeiefi
ofte geattenteert < dat als dan_; alle ende ye^elijcke
Perfoonen fulcks doende, van gelijeken yp0r dert
tij dt van ha�f leven fullen verliefen ende verbeu-i
ren alle foodanige Cafteelen, Steden, "vTieek«n>
Landen ende vetdere Plaetfen / d� welcke ly ofte
een van haer ter dier rijdt h�bben ofte heeft, p'ft�j
met wat recht ofte Tit�l oock fullen ofte Μ pre-
tenderen te hebben.

XIL
Item, Dat de Republijcq�e vaft �ng�|aiit * d'En-'
gelfche Natie, ende alle Inwoonder�n eter felver
Republijcq�e, mitfgaders de gemelte Vereenigh-
de Provinci�n, der felver Vokk ende In\ypon<ie-
ren * van wat ftaet ende conditie die f�lkti w�fen,
fullen verbonden zijn om malkanderen ifl alk
faecken bekefdelijck ende vrkndelijck te bejege-
nen , datfe te Lande ofte te Water d'een ifi des an-
ders Landen,Stedeneh �orp�n, bemuvrtofte oh-
bemuyrt, ghcfortificeert ofte niet gherprtificeertj
oock inde Havenen ende in weder-zijts gheheek
gebiet in Europa, vryelijck ende feeckerlijek mo-
gen komen, ende inde felve verkeeren ende bly-
ven foo lange fy fullen willen; Ende aldaer fondejr
eenich beleth tot haren behoeve in koopen Vivres
voor foo veel noodich fal w�fen , oock handelen
ende Cpopmanfchap dryven met alle fportenyaft
Waren als het haer fal goet duncken.de felve naef
hun gevallen in brengen ofte uyt voeren, midtsf al^
alleenelijck betalende de laften daeropgheftelt»
voor behoudens alle de %pattiten end^ W�tten
van des een o�e des anders Republijcqiic'}^�lckjs

noch-

-ocr page 269-

%%i Fladten-,* ^Boeck, it.Tk.

i.�eel.

5*8

Dan fullen alleen yeder een van die geene geftrafr
werdert,die tegens het voorfeyde Verbondt fu]j_etlhebben niifdaen, ende niemandt anders. Ende f_ai
recht ghedaeii �n fatisfactie gh�geven werden aen
allen den geen�n die daer by gheinteteiTeett zijn
by alle die g�en� die te Lande, ter Zee, ofte in _ail'
dere Wateren t�g�ns dit Verbondt yets ghedaeii
fullen hebben in ��ttich deel van Europa, ofte er-
gens binnen de. Straet van Gibraltar, ofte in Ame-
rica, ofte op dg Kutten van Affica, ofte in eenW
Landen, Eyland�n, Zeen,Kreecken, Baeyen, R_e�
vieren ofte in andere Plaet�en aen defe zyde de
Caap de Bona Eiperance, binnen den tijdt vaneen
Ja�r dat Juftiti� lal wefen verfocht: maer in alle
Pla�tfen, als v�'orfeyt is, aen geene zyde vande
voorfeyde Caap, binnen achtien Maenden, dat, in
voegen v�prfeyt, Juilitie fal wefen verfocht.
Doch by foo verre de Bondtbreeckers niet fullen
compareren, npchte fich de jiidicat�re onderweN
pen, ofte fatisfa&iegheven binnen d'een oft d'an-
dere hier vo�r�n gheprefigeerde tijdt, naer vette
afgelegentheyt der Plaetf� s, Soo fullen die geene
voorfeyt, verklaert worden voor wederzijts Vy.
anden, mitfgaders hare goederen, middelen, ende
alle hunne inkomen openbaerlijck verkocht, ende
tot volkomene ende behoorlijcke fatisfactie der
fchade, by henluy den ghedaen, bekeert werden,
ende fullen fy felfs daer en boven, foo wanneet fy
inde machtvan d'eene of d'andere parthye fullen
zijn, die ibraff�n onderworpen weien, de welcke
eenyegelijck van hun naer fijne mifdaetfalheb�
ben verdient.

XVII.

Item, Dat het Volck vande Republijcque van
Engelandt, ende de weicke onder des felfs gebiedt
fullen zijn, vry, feecker ende veylich inde Veree-
nichde Ned�rlantfche Provinci�n, ende veder ge-
biedt van dien in Europa, ende door de felve te
Lande ofte te Water, naer alle Pla�tfen , binnen
ofte voorts buyten de felve mogen reyfen ende
paifeeren alle der felver Steden , Befettingen
ende Veilingen, de welcke in eenige Pla�tfen dei
Vereenichde Nederlandtfche Provinci�n, ofte el-
ders in der felver gebiedt in Europa zij η ofte fullen
wefen, haren Koophandel in alle de Pla�tfen dry-
vende: als mede hare Handelaers, Fadoors ofte
Dienaers gewapent ofte ongewapent (edoch ge-
wapende niet meer alsveertich fefTens") foo wel
fonder hare goederen ende Koopmanfchappen»
als met de felve, werwaerts fy fullen willen gaen:
Sal van ghelijcken het Volck ende d'Inwoondetf
der Vereenichde Nederlandtfche Provinci�n, &
felve vrydom mogen genieten, in alle het gebiedt
vande Republijcque van Engelandt in Europa
midts dat in foodanige Commercie ende Koop-
handel , fich yeder weder-zijdrs ghedrage naer<i^cWetten ende Statuyten vande een ende d'andeff
Republijcque.

XVIII.

Item, Soo wanneer de Koopvaerdye - Schept
yan des een ofte anders Onderdanen, door ftoriti«
Zee-Roovers ofte door eenigen anderen nooti»
de Havenen van des een ofte anders heerfchapp)^ein loopen, dat de felve vry ende onverlet van daet
wederom fullen" mogen verwecken met huflf\
SchepenendeKooJ5manfchappen, fonder te t#*j

nochtans, dat het Volck ende �nwoonders van
weder-zyden haere 'Commercie dry veilde in des
een en&e des anders Landen ende gebiet, niet ful~
lengh�houden wefen vportaen meerder belaftin-
gen, Imp�fitien, Tholl�nofte andere fcliattingert
te betalen, als naer proportie doen d'andere Uyt-
heemfche op de felv� Pla�tfen handelende.

Item, dat d� Schepen �ncle Vaettuygii der Ver-
eeniclldf� frovinci�n foo Wel van Oorloge, ende
dm.de macht vanden Vyandt af te weeren uyt ge-
ruft, als an,de re , d� Welcke eenich Schip van Oor-
loge van d�fe Republijcque. inde Britannifche
Zeeti fuileh komen t�Ontmoeten, de Vlagge van
den it�p Vande Mail! iull�ri itrijckeri, einde het
Mars-zeyl Meert vallen, in voegen ghelijck als oyt
ijivobrige tyden, �nd'e iri eenige voorgaende Re-
giering� gefouyekeiijek.is geweeib', _}

. �^m_t�;, . ;/*' xiiii. ' ;'y_v:

Item, Tot meerder yryh�yt vande Commercie
ende Navigatie, is verdragen ende beflooten, dat
geen van beyde de gem�lt� Republijcq�en in hare
Havenen,Steden ende PJaetfen fal oritfangen,ofte
��d��g�fldatyemantvan het Volck enIngefete-
tien Vaneen van beyden ontfange de Piraten ofte
Roovers, ofte aende felyeverleene verblijf, hulpe
ofte Vivres; Maer fal fich beneerftige�i, ten eynde
de voorfeyde Piraten ende Roovers, midtfgaders
hare Complicen, Heelders ende Mede-hulpers
werden vervolcht, gevangen, ende tot fchrick van
andere naer verdienfte geftraftEnde fullen alle de
Schepen, goederen ende War�n,by hun R�pvers-

tewijs genomen, �nde inde Havenen vapr een van
eyde de R�publijcquert op ghebracht, de welcke
noch v��r handen zijn, jae fchoon die verkocht
mochten wefen, aende rechte Eygenaers weder-
om worden gegeven, ofte fatisfadtie geda�n aende
Eyg�naers van dien,�fte wel aen die gene de welc-
ke met Procuratie de felve reclameren.mits dattet
recht vanden Eygena�r niet behoorlijcke bewy-
f�nna�r R�chten, v��r ,'tCollegi� ter Admirali-
teit fal zlji� gebleeckeii

XV.
Item;, Soo wanneer een vande Republijcq�en
van Ehgelant, ende vande Vereenichde Nederlan-
den, eenigh Verbondt,Vruntfchap, Confederatie
ofte verbintenifl� metyemande, 't zy Coningen,
Republijcq�en, Princen ofte Staten falaeneaen
ofte �pteciit�n $ Soo fal d'eene d'andere met nare
Heerfchappyen inde felve, ofte yeder van dien,
mede begrypen, in cas de felve daer inne begrepen
fal willen wefen, ende fal van alle foodanige Tra-
ktaten van Vruntfchap ende Confederatie, de an-
dere verwittigen.

v: xv�.

Item, indien het fal komen te gebeuren, dat ge-
duefende dit Verbohc�t, Vruntfchap ende Socie-
teyt, byyeniande van het Volck, ofte byd'In-
w��nd��s yan d'eene of d'andere zyde, tegens dit
Verbondt ofte eenich Tith van dien yetwes werde
c�daen ofte ondernomen ter Zee, te Lande, of op
de verfche Wateren� Soo fuilen daerommedete
VV�ntfchap, Verboiidt ende Soci�teyt'tuflehen
d�i� Nati�n niet weiden geinterrumpeert oft�.ver-
br�pckefl'.'; maer fullen niet te niin in liaer gheheel
fclyvenv �tide hare volkomen kracht behouden �

-ocr page 270-

Onluftep en Vrede met Engeiandf. 530

fol ofte andere Rechten^Sulcx noch- les gefchieden tot koite vande Eygenaers, ofte der

5*9

lcnee

datfe eeen Lail breken, verkoopen ofte yets ; geenen, de welcke daer by zijn geintereflèert.

XXlil

tans

ivl'en, ftHlendeoock niet fubjeft wefen eenige

^% eveniilê ofte recherche, foq wanneer fy ilechts Item, Dat de Cherchers ende andere diergelije-

^nl° nePerfoonen ofte Waren binnens boort over j ke Officieren van beyden zyden,haer fullen heb-

^^ee _an nftevetwes doen tegens de Wetten, Or- | ben te reguleren naer den teneur der Wetten van

3 nant'ien ofte Coftumen van die Plaetfe,ahyaer
fr,"gelijck voorfeyt k', inde Havenen zijn in ge-
loöpen. � _�� ^:

Uem.Dat de K,oopluyden,Schippers,Stuyrluy-
j ₀f_tg Scheeps-volck, van d'eene ofte d'andere
Reoubliicque, ofte hare Schepen, goederen ofte
Koopmanschappen, niet en fullen mogen werden
aeneehouden, ofte met arreil befwaert, in des an-
ders Landen, Havenen, Reen ofte Stroomen, uyt
krachce van eeftich generael ofte fpeciael bevel,
'_t ₂y ten Oorloge, ofte eenich ander ghebruyck,
ten ware dat den hoochftennootfulcx vereyfch-
re.ende behoorlijcke vergoedinge daer over wier-
de' ehedaen: Voor behoudens nochtans, dat niet

d'eene ende d'andere Republijcke, ende niet meer
af eyilchen ofte vorderen, als 't gunt haer by hare
CoinmuTien ende Inftru&ien is toe geftaen.
XXIIII.
Item, Soo wanneer by een van beyde de Repu-
blijcquen, ofte 't Volck, of Ingefetenen van d'an-
dere , eenich fchade is aengedaen, of contrarie de
Articulen van dit Verbondt, ofte de ghemeene
Rechten ; Dat nochtans geene Brieven Yan Repre-
falie, Marque ofte Contremarque, verleent fullen
worden, alvoorensJuftitie, volgensd'ordinaire
Wetten, fal werden verfocht: Doch foo wanneer
aldaer Juftitie wert gheweygert ofte lange vertoo-
gen 5 Dat als dan de hoochfte Regieringe van die
Republijcque , ofte der felver Gemachtighde,

werde eederogueert aende aenhoudinge ende ar- j wiens Onderdanen ende Inwoonders veronge-
reften, de welcke nae Rechten, ende de Wetten j lijckt zijn, van die andere Republijcque,alwaer de

� d'eene ofte d'andere Republijcque rechtma-
tieh ende ordentelijck gefchieden.
⁶ XX.

Item, Dat wederzijdts Koopluyden, haere Fa-

Juftitie. gelijck voorfeyt is, wort gheweygert ofte
verfchoven, of van die Magiftraet, die tot het ver-
hoor van foodanige verfoecken is aen geitelt, pu-
blijcquelijek Juftitie fal vervolgen, op dat alle ioo-

Ctoors ende Dienaers, gelijck mede de Schippers j danige verfchillen metter minne, ofte by ordinaire

ende ander Scheeps-volck, fo in't gaen als weder-
keeren met hare Schepen over Zee, ende door an-
dere Wateren, als oock inde Havenen vanden ee-
nen ofte den anderen, ofte aen Landt gegaei* zijn-
de, om fich ende hare goederen te verdedigen,ful-
len tot befcherminge van haer ende hare goede-
ren, alle foorte, fo van offenfive als defenfive Wa-
penen mogen dragen, ende gebruycken : Dan ful-
len in hare Herbergen ofte Logementen gekomen
zijnde, yeder haer Geweer moeten van haer leg-
gen, ende aflaten, ter tijdt toe fy haer weder
t'fcheep fullen hebben begeven, ofte daer naer toe
willen gaen.

XXL

Item, Dat de Convoy - ofte Oorlogh- Schepen
van d'een of d'andere Republijcque, in Zee eenich
Koopvaerdye-fchip ofte Schepen, d'andere of des
anders Volck ofte Ingefetenen, ofte yemant van
de Bondrgenooten, in dit Verbondt begrepen,toe
behoorende, die den felven cours fullen houden,
of de felve reyfe doen, ontmoetende, ofte onder-
halende , fo lange die den felven cours fullen hou-
den,haer fullen moeren convoyeren ende befcher-
men tegens allen ende een yeder, die haer met ge-
welt fullen komen aen te taften.
XXII.

kern, Soo wanneer eenich Schip ofte Schepen,
het Volck ofte d'Inwoonders van d'eene ofte an-
dere Republijcque, ofte eenich Neutrael toeko-
mende , in des een of anders Havenen ghenomen
werden by een derde, die niet van het Volck ofte
Ingefetenen van d'eene ofte d'andere Republijcke
zy; foo fullen die gene, in ofte uyt wiens Haven,
ofte eenich ghebiedt de voorfeyde Schepen fullen
zijn genomen, gehouden zijn te famen met d'an-
dere parthye te bevorderen, dat het voorfz Schip
of Schepen weder vervolgt, ende weder verovert»
ende haer Eygenaers gereftitueert: Dan fal dit al-

Proceduren van Rechten werden af gedaen: Doch
by foo verre de faecke echter noch langer fal wer-
den uyt geftelt, ende geen Recht gedaen, nochte
fatisfa&ie gegeven binnen den tijt van drie Maen-
den, naer dat fodanich verfoeck fal wefen gedaen,
dat als dan eyntelick Brieven van Reprefalie,Mar-
que ofte Contremarque fullen werden verleent.

XXV.
. Item, Dat die geene, die welcke fpeciale Brie-
yen van Commiiïien van eene der Republijcquen
hebben verkregen, eer ende alvoorens de felve
Brieven te ontfangen, voor dien Rechter, de welc-
ke haer die fal geven genoechfame fidejuffoire cau-
tie fullen ftellen, door foodanige Perfoonen, die
daer voor fufftfant, ende geene Medeftanders ofte
Participanten van dat Schip zijn, datfe egeen
fchade ofte ongelijck des een ofte anders Volck
ende Inwoonders fullen aen doen.
XXVI.
Item, is verdragen ende veraccordeert, dat ge-
oorloft fal wefen, dat wederzijts Volck tot d'een
ende des anders Havenen altijdt vry acces fal heb-
ben, ende dat de felve fal gheoorloit zijn ende vry
ftaen aldaer te verbly ven, ende daer van daen we-
der te vertrccken, niet alleen met hare Koopvaer-
dyeende bevrachte Schepen,maer oock met Oor-
logh-Schepen/tzy dat de felve toe komen de Re-
publijcque , ofte den geenen, de welcke fpeciale
Commilïienhebben verkregen, 'tzy de felve al-
daer door dwanck van Onweder ofte pericul van
de Zee, zijn in gheloopen, ofte om de Schepen te
calfaten, of Vivres in te koopen$ fo nochtans datfe
't getal van acht Oorlogh-fchepen niet en excede-
ren, fo wanneer fy vry willigh daer zijn binnen ge-
komen : En dat niet langer in ende ontrent de Ha-
venen mogen verblyven, dat tot reparatie vande
Schepen, inkoop van Viyres,efi andere nootvven-
dighedenf van noode fal zijn. Ende foo wanneer

L 1 eenich

-ocr page 271-

�

Placaten-j. 4. Boeck

532

fonder Vuyr, Kaer��, Spyfe, Dranck ofte ande>
onderhoudt, ter tijdt ende wyle fy over d� voo^?feyde faecken, haerlieden aenbevolen, fullen zijn
verdragen: Ende fal de uytfpraeck byhaergh_edaen, beyde parthyen verbinden ende obIiger_eJ
Oock verbinden ende verobligeren haer de Sta.!
ten Generael der Vereenichde Provinci�n vafte*
lijck by defe jegemvoordige, om de f�he na te k��
men, als mede omme die fomme geks, die by fe
gefeyde Arbiters geadjudiceert fal worden, aihie_rtot Londen te betalen ten behoeve der ghefeyd_eEygenaers, ofte f�lcken Perfoon ofte Perfoonen
die, ofte de welcke Sijn Hoogheyt fal hebbenen

531

eenich grooter getal van Oorlogh-fchepen by ge-
legentheyt foodanige Havenen fouden willen aen
doen$ Soo fullen fy binnen de felve geenfints mo-
gen in loop�n, fond�r voorgaende verlof van die
g�eiie die d� voorfeyde Havenen toe behooren,
ten zy datfe door ftorm, ofte eenich ghewelt, ofte
n�otwendighey t daer toe ghedwongen zijn, om
h�t pericul vande Zee te ontgaen: 't Welck foo 't
gebeurt, fullen fy den Gouverneur van die Plaet-
ie, ofte den opperfte Magiftraet de oorfaecke van
hare komile aenftonts bekent maecken, ende niet
langer aldaer verblyven, als het hun by den Gou-
verneur ofte Opperfte Magiftraet vergunt fal zijn

T-ii� 1. , * τ - ι r;.____ 1 /� Ti .._Λ- »»■

Ende in die Havenen verblyvende, fullen niet Vy- noemt, binnen Vijf en twintich dagen, naer datdi�

adjudicatie fal wefen gedaen. Ende fullen de gh_e,
melte Staten Generael alhier tot Londen betalen'
de fomme van vijfmael duyfent ponden Sterlings
binnen twee dagen naer dat d'Inftrimientenvan
Ratificatie der ghefeyde Articulen van Vrede on-
derlinge fullen wefen uy tgewilTelt, ter faecke van
de onkoftenby de Koopluyden, Schippers ende
hare Volmachten op de reyfe naer Denemarcken
te doen: Ende een fomme van twintigh duyfent
Keyfers-ofte Rijcxdaelders aen foodanige Per-
foon, de welcke Sijn Hoogheyt fal hebben geno-
mineert, binnen fes dagen, naer dat die Perfoonen
aldaer fullen wefen aengekomen,ten behoeve van
de Koopluyden, Schippers ende Eygenaers om
hare Schepen te repareren, ende tot haere weder-
komfte toe te ruften: Welcke voorfeyde fommen
afflach fullen ftrecken voor een ghedeelte vande
betalinge van die fomme, die inde uy tfpraecke der
voorfeyde Arbiters fal zijn begrepen: Ende dat
fiiejujf�ire cautie ende verfeeckerhey t (over de for-
ma van weJcke cautie nu verdragen is) ghegeven
fal werden by fuffifante Luyden, die daer voor b*
ftant zijn, alhier tot Londen woonende, haer ter
fomme van hondert ende veertich duyfentpon-
den Sterlinghs verobligerende, (van welcke Obli-
gatie, dehandtfchriftmetendebeneff�nshet In-
ltrument vande Ratificatie fal over gelevert wor-
den) dat de reftitutie, volgens 'tgeenevoorfzis,
fal ghefchieden. Ende dat de fubmiflle ende beta-
linge, foo vande twintich duyfent Rijcxdaelders,
als vande fomme ende 't vordere,'twelck als voor-
feydtis,gheadjudiceert fal wefen, aen haere zy-
de fal worden voldaen. Ende indien vande zyde
vande Heeren Staten Generael alle ofte eenige
der gefeyde conditien nietefTe�ivelick ende met-
ter daet werden naer ghekomen, in maniere ende
ten tyde geprefigeert; Soo fal de boete der voor-
feyde Obligatie af-gevordert, ende de ghefeyde
fomme van hondert en veertich duyfent ponden
Sterlinghs betaelt werden aen foodanich Perfoofl
ofte Perfonen, die, ofte de welcke Sijn Hoogheyt
fal hebben ghenoemt, op dat de fchade der Coop-
luyden, Schippers ende Eygenaers daer nyt vver-
de vergoet.

XXIX.

Item, Dewijl eenige twiften ende verfchille»
zijn ontftaen tuiTchen de Republijcque van Enge-
landt, ende den Coninck van Denemarcken, ter
faecke van liet aenhouden der Schepen en goecte-
ren, in 't voorgaende Artijckel ghementioneert:
Ende de Staten Generael der Vereenichde Neder-
landen aen-ghenomen hebben de Schepen ende

voor-

andtlijcks ofte yets tot prejuditie van dien onder-
nemen.

XXVII.
Item, is verdragen als vooren, dat d'Heeren
Staten Generael der Vereenighde Nederlanden
iullen beforgen,dat Juftitie vverde gedaen over die
geene die Daders ofte Medeftanders waren vande
Manflach der Engelfchen in Amboyna, 't welck
de Republijcque van Engelandt aldus belieft heeft
te qualificeren , by foo verre noch yemandt daer
van in 't leven fal zijn.

XXVIII.
Item, Dewijl eenige Engelfche Schepen ende
goederen inde heerfchappye vanden Coninck van
Denemarcken , federt den achtienden May inden
Jare i6$z. zijn aengehouden endegedetineertge-
weeft: Soo is weder-zijdts verdragen, beflooten
ende veraccordeert: Ende hebben de Staten Ge-
nerael fich verbonden, ghelijck de felve fich ver-
binden mits defen, dat alle ende yegelijck aenge-
houdene Schepen ende goederen, gelijck ghefeyt
is, ende al noch in weien zijnde, met ende benef-
fens de ware ende gherechte waerdye der geener
die verkoft, onttrocken ofte anderfins vervr��mt
zijn, fullen werden gereftitueert binnen veerthien
dagen naer d'aenkomfte der Koopluyden ende
Schippers die 't aengaet, ofte hare Volmachten,
omme de felve te ontfangen. Ende fal oock de
fchade die door de felve detentie de voorfeyde
Engelfche is aengedaen, werden vergoet, foo als
daer van gheoordeelt fal worden by Edowaert
Winflow, Jacob RuiTel, Johan Becx, ende Willem
vander Kruyfl�n, tot Arbiters onpartydich ver-
kooren, foo vande zyde vanSyne Hoogheyt, als
vande ghemelte Staten Generael (over de forme
ofte Inftrument van welcke arbitragie nu is ver-
dragen) om te examineren ende te termineren de
pretenfien der Koopluyden, Schipperen ende Ey-
genaers, die de gheieyde Schepen, goederen ende
ichade aengaen : Welcke gefeyde Arbiters inder
Goutfmits-HofT(ghefeyt Goutifm�thsHall) alhier
tot Londen den 27 Junij naeftkomend� ouden
ftijls fullen by een komen, of eerder,is 't doenlick.
Ende fullen ten felven dage voor de Rechters van
den Opperften Rade ter Admiraliteyt van Enge-
Jandt by folemnelen eede verklaren, dat fy alle re-
fpect ende lucht tot beyde de Staten ende eenich
particuliers profijt fullen af leggen, ende voorts
dat de gefeyde Arbiters vanden eerften dach van
Auguftus naeftkomend�, ten zy fyluyden eerder
verdragen fullen wefen, in een Kamer van allen
anderen afgefondert, fullen opgefloten worden,

-ocr page 272-

Onluften en Vrede

534

XXXI.

Item, is verdragen ende beflooten, dat beyde
parthyen waerlijek ende vaftelijck fullen nae ko-
men , ende ter executie ftellen het tegenwoor-
dige �raclaet, ende alle 't geene dat daer in ver-
vat ende begrepen is, ende verforgen dat 't felve
by d'een ende anders Volck, Onderdanen ende
Inwoonderen gheobferveert, ende eff�ctivelijck
naergekomen werde.

XXXII.

Item, is tot meerder vaftigheyt ende verfeec-
keringe, ten eynde defe Vrede ende Confede-
ratie aende zyde vande Heeren Staten Generael
der Vereenichde Provinci�n , ende der felver
Volck, oprechtelijck ende ter goeder trouwe on-
derhouden werde, toe geftaen ende beiloten 5 ge-
lijck mede d'Heeren Staten Generael by defe je-
genwoordige toe ftaen, ende haer vaftelijck ver-
obligeren ende verbinden, dat alle ende een yeder
den wekken ofte welcke, of fyluyden, of de Sta-
ten vande Provinci�n, ten eenigen tyde, kiefen,
maecken ofte ftellen fullen tot Capiteyn Gene-
rael , Gouverneur , ofte Stadthouder , Veldt-
Overfte over de Legers ofte Krijghs-volck te Lan-
de , of Admirael vande Vlooten, Schepen ofte
Machten ter Zee, ghehouden ende verbonden
fullen zijn, dit Tra&aet ende alle Articulen van
dien met eede te beveiligen, ende alfoo heyligh-
lijck, ende met eede te belooven, foo veel in haer
is, alles religieufelijck te fullen naer komen, ende
voor foo veel haer aengaet, ter executie ftellen,
ende beforgen dat by anderen naer gekomen ende
ter executie geftelt werde.

XXXI11.

Item, is overkomen, beflooten ende verdra-
gen, dat dit tegenwoordige Traclaet, en alle
't geene daer in vervat ende begrepen is, by den
ghemelten Heer Protector, ende de gemelte Sta-
ten Generael der Vereenichde Nederlanden, door
wederzijdts opene Brieven mettet groote Zegel
bekrachtight, ende in behoorlijcke ende authen-
tijeque forma, binnen vijfthien naeft - volgende
dagen (ofte eerder is 't doenlijck) fal werden ghe-
confirmeert ende gheratificeert, ende wederzijts
Inftrumeuten binnen den voorfeyden tijdt uyt-
gh�wiiTelt, ende fal defe Vrede ende Confede-
ratie terftont nae de overleveringe ende uyt-
wif��linge der Inftrumenten, in maniere ende
ter plaetfe ghewoonlijck, ghepubliceert worden,
ende alle Aden van Hoftiliteyt wederzijts, van
die tijdt af, cefl�ren.

Gedaen tot Weftmunfter, den vijfden April
fefthien-hondert vier en vijftigh. Geteeckent en-
de gefegelt, als hier volght.

5^3

nnrfevde goederen te reftitueren, ende toe ghe-
iheti voor de felve reftitutie ende vergoedinge
vanfchadeJdejufiire cxxmttfte llen,invoegen,
1 in'tvoorgaende Articul is verklaert; Soo is
«dragen, beiloten ende veraccordeert,dat 't iel-
Ie naeUooren gedaen ende geprefteert zijnde,
tlle aueftien, verfchillen, injurien ende hoftilitey-
ren tuiTchende ghemelte Republijcque ende den
Coiiinck vanDenemarcken ter fake vande gefey-
de aenhoudinge, fullen ophouden, ende eeuwigh
vereeten wefen, fulcx dat den gemelten Coninck
met fijne Rijcken ende Heerfchappyen in dit Tra-
ftaet ende defe Confederatie, als Vnendt fal wer-
den begrepen, in voegen dat hy inde felve Vrunt
endeVerwantfchap met beyde de Repubhcquen
hertelt werde , daer inne hy was voor de ghe-
fevde aenhoudinge, ende als of de felve noyt was
voor-eevallen: En fullen oock des felfs Gedepu-
teerden ende Gefanten met gelijcke eere worden
geadmitteert ,*alsde Gedeputeerden ende Gefan-
fenvan andere Staten, t'famenin vruntfchap ver-

^bonden� xxx.

Item, is overkomen als vooren, dat ten weder-

zy
neert

vier Commiifarifenfullen werden genomi-
, ten tyde als de Ratificatien fullen werden

over gelevert, om op den achtienden der Maendt
Mey naeftkomende, nae d'Engelfche ftijl, alhier
tot Londen by malkanderen te komen, die ten
felvenryde met macht verfien ende ghemunieert
lullen zijn, gelijck fy met die macht verfien ende
ghemunieert werden by defen jegenwoordigen,
om alle die injurien ende fchaden te examineren
ende defini�ren, die indenjareduyfent feshon-
dert elfT, ende vervolgens tot den achthienden
Mey des Jaers duyfent fes hondert twee en vijf-
tien, naer d'Engelfche ftijl, foo in Ooft-Indien als
Groenlandt, Mofcovien, Brazijl, ofte eenige an-
dere Plaetfen, d'eene partye van d'andere preten-
deert geleden te hebben, ende van alle welcke de
particulariteyten voor den voorfchreven achtien-
den dach van Mey de voorfeyde CommiiTarifen,
alfoo genomineert, fullen werden over ghelevert,
met die reftrictie, dat nae den voorfeyden dach
gantfeh gene nieuwe werden geadmitteert. Doch
indien de gefeyde CommiiTarifen over de gefeyde
differenten, alfoo particulierlijck by ghefchrifte
over gelevert ende uytgedruckt, niet overeen ko-
men binnen den tijdt van drie Maenden, vanden
voorfeyden achtienden dach van Mey te reecke-
nen_; Dat in fulcken ghevalle de voorfeyde diffe-
renten ghefubmitteert fullen werden, ghelijck die
gefubmitteeert werden by defen jegenwoordigen,
het oordeel ende arbitragie vande Proteilante
Cantons van Switferlandt, die by dat Inftrument,
van 't welcke te ghelijck met defen is overkomen,
fullen worden verfocht, dat fy in fulcken gevalle
de felve Arbitragie willen aen nemen, ende gelijc-
ke CommiiTarifen ten felven eynde delegueren.fo
geinitrueert, datfe naer expiratie van die drie
Maenden binnen de fes naeftvolgende, daer over
oordeelrellen: Ende alle 't geene fodariige Com-
rmffarifen, of 't meerendeef van dien binnen de
voorfeyde fes Maenden fullen hebben uytgefpro-
ken, fal beyde de partyen verbinden^nde behoor-
lijck naer gekomen worden.

P. Lifle. H. Beverningk.

L, Om L�* O,

Gil Pickeringh. Wil Nieuport.
L. S. ' l, S.

Wal Sir'tckland. Alljoitgeftal
L. S. L. S.

He. lawrence Pras,
l. S,

Larribm.

Mountague.

Pm-

-ocr page 273-



		iB.Tit. 2. Deel
535 Placateo-* 4. Boeck Procuratie njanden Doorkcbtigbften Heere Vro- teftor van Engelandt, Schotlandt ende Ter- landt, &c, l LIVIE R, Heere Protedtor vande Re- l publijcqu� van-Engelant, Schotlant ende jYerlandt, &c. Allen ende een yeder die 't aengaet, ende de welcke defe tegenwoordige Brieven lullen voor komen, Saluyt. Sy kenne- lick : Nademael de Hooge ende Mogende Heeren Staten Generaelder Vereenichde Provinci�n aen ons hebben geiluyrt ende gefonden hare Plenipo- tentiariiTen ende AmbalTadeurs, met ghenoechfa- me authoritey t daer toe verfien ende geinftrueert, om met ons eenen vaften Vrede, Unie ende Con- federatie aen te gaen ende op te rechten: Ende willende alnoch in ons yverigh ende oprecht voornemen continueren uyteen Godtvruchrigh ende Chriftelijck ghevoelen van defen Oorlogh, ende het quaet dat daer uyt fal komen te volgen, niet alleen ten opflchte van die daer in gewickel- de Nati�n, de welcke met alle banden van Religie ende beleeftheyt ghehouden zijn haer onder mal- kanderen te hulp te komen ende gunft te bewy- fen j Maer oock ten opfichte vande eemeene faec- ke, en befte vande Chriftenheyt, ge��jck dan oock noyt, federt d'eerfte beginfelen vanden Oorlogh yetwes aen onfe zyde heeft ghemancqueert, ten eynde niet alleen defen Oorlogh mocht werden by geleght ende geeyndicht, Maer dat oock eene oprechte ende eeuwige Vrede en vertrouwde vrunt-ende nauwere verwantfchap tulTchen Ons ende d'opghemelte Staten mach werden op ghe- recht, ende beveftight: Ons volkomentlijck be- trouwende op de vromigheyt, ghetrouwigheyt, wijf heyt ende voor - en om - fichtigheyt,van onfe lieve Henric lawrence, Heere Prefident van onfen Rade -_y lohannes Lamhert', Majoor Generael over de Legers van defe Republijcke $ Philips vifcomte U/Ie, Gilbert Pickering Bar¹'; Ldward Mountagu,Schildt- knaep $ Gualter Stricklandt, Schildtknaep j Heeren van onfen Raede: Soo maecken, ftellen ende or- donneren Wy, met goetvinden van onfen Raede, by defe tegenwoordige, de felve, ofte 't meeren- deel van haer, by abfentie ofte ongelegentheyt van d'andere, tot onfe ware ende ongetwijf��lae Commil�ariil�n, Procureurs ende Gedeputeerde: Gevende ende verleenende hun, ofte 'tmeeren- deei van dien, in krachte van defe tegenwoordige, volkomen authoriteyt, macht, generael ende fpe- ciael bevel, om met Hieronymusvan Beverningk; Guilielm Nieuport, Raedt ende Rentmeeiler Gene- rael Van Noort- Hol landt, ende Penfionaris der Stede Schiedam; Allard Peter JongefiaL Raedt or- dinaris inden Hove van Juilitie vande Provincie van Vrieflandt, ende Curator der Academie tot Franeker, ter VergaderingevandeHeerenStaten Generael der Vereenighde Nederlanden, wegens de Provinci�n van Hollandt ende Vrieflandt Ge- deputeerde , Extraordinaris AmbalTadeurs ende Plenipotentiariifen van wegen de Staten Gene- rael der Vereenichde Nederlanden, te befluyten, op te rechten ende te beveiligen voor Ons ende onl� SucceiTeuren, tulTchen Ons ende d'opgemel- te Staten, een vaften Vrede,Verwantfchap, noot- wendige Vrundtfchap , CommercieendeEntre-
			536
			536

	cours, als mede om te iluyten, ende getrouwelict af te doen alle de faecken, twiften ende klachten die bekent zijn tulTchen Ons ende d'opgemelte Staten te hangen, onder foodanige modificatie poindren, forme, beloften, cautien ende verfeec! keringen.de welcke fy fullen vermeynen tot vaile onderhoudinge van 't geconvenieerde noodich te wefen-. Ende alle 't geene de voorfeyde onfe Cotn, milTariiTen met d'AmbalTadeurs vande ghemelte Heeren Staten Generael fullen hebben verdra- gen, bellooten ende veraccordeert, belooven Wy ter goeder trouwe, Ons ende Onfe SucceiTeuren by defe jegenwoordige vaftelijck verbindende, te onderhouden,naer te komen, voor vaft ende bon. digli te houden, als of Wy daer felfs by waren ge. weeft. Des ten oirkonde hebben Wy defe onfe opene Brieven met eygener hant onderteyckent, ende aende felve het groot Zegel van Engelandt doen hangen. Gedaen in Withall, den veerthien- denMartij 165!. Onderteyckent,Oltver P. Procuratie wande Ho: Mo: Heeren Statw Generael. E Staten Generael der Vereenichde Ne- derl antfche Provinci�n, Allen den genen die defe jegenwoordige fullen fien, Sa- luyt. DOEN TE WETEN,Alfoo Wy bewogen zijnde door een rechtvaerdige be- geerte ende wille,omme met Syne Hoogheyt den Heere Protector vande Republijcque van Enge- landt, Schotlandt ende Yrlanr,op te rechten ende te Iluyten eenejiauwe, goede, oprechte ende on- derlinge vrientfchap, Unie ende Alliantie, tot voorftant ende confervatie vande vryheyt ende vrydomvanbeyde.deNati�n, endede Navigatie end� onderlinge Commercie, mitfgaders gemeene Interell�n tegens alle die geene die fouden willen ondernemen, foo ter Zee als te Lande, d'eene of d'andere Staet te turberen : Derhalv�n beheni- gende den voorrganck van dit goede werck, heb- ben rroodigh geacht aen fijn ghedachte Hoogheyt den Heer Protector vande gefeyde Republijcque, af te fenden de Heeren Hieronymus van Bevemhv/�\ Willem van Nieupoort, Raedt ende Rentmeeiler Ge- nerael van Noort-Hollant, Penfionaris der Stede Schiedam $ Allardt Peter Jongeflall, Raedt ordinans inden Hove van Vrieflandt, ende Curateur vande Academie tot Franeker, Gedeputeerden in onfe Vergaderinge van wegen Hollant ende Vrieilanr, Onfe Extraordinaris AmbalTadeurs: Ende weten- de dat tot bevorderinge van hare Negotiatie, om de felve uyt te voeren tot het ooghmerck ende be~ fluy t over een komende met d'intentien van d'ee- ne en d'andere Republijcquen �, 'Ende van noode hebbende, omme ten dien eynde verfien te wer- den met volkomen macht, aurhoriteyr,Comrflifii^eende fpeciael bevel, Wy willende daeromme voor komen ende wech nemen alle difpuyt ende ver- fchil, 't welckfoude mogen ontftaen �ver de gne- noechfaemheyt ende validiteyt van hareCreden- tialenende Authorifatie, Soo geven Wy^aeIJjr ghemelte Heeren onfe Extraordinaris Ambaila- d�ursuyt kracht van defe jegenwoordige, cⁿ"^eaen yeder van dien in 't particulier , ioo wanneer door fieckte_;ofce anderi�nts fyluyden belet w#*ⁿ

-ocr page 274-



		Onluften en Vrede met Engelandt*.
				5S*
	*537*



			volcht, ende van vvoorde tot woorde wertghein- fereert, namelick: Derhalven willende, dat alle 't geene inde voor- feyde Articulen is vervat ende begrepen, t'eene- mael ter executie werde gheftek, volbracht, ende metter daet vokrocken: Soo hebben Wy naer ferieufe ende rype deliberatie, met die van onfen Rade daer over gehouden, alfe 't felve ende yeder van dien geapprobeert, geratificeert ende gecon- firmeert, ghelijck Wy 't approberen, ratiheeren ende confirmeren by defe tegenwoordige, voor Ons ende onfe Succeif�uren, na haren waren, ey- genen ende rechten fin ende verftant, toefeggen- de ende beloovende voor Ons ende onfeSuccef- feuren, dat Wy alle 't felve, ende yeder van dien, oprechte�ick, ter goeder trouwe, ende onverbre- kelicknaer hare forme ende inhoudt fullen naer- komen, onderhouden ende voltrecken, oockek fectivelick beforgen, dat het alles ende yeder van dien, werde naer gekomen ende onderhouden, by allen anderen die iiilcks aengaet: Sullende mede alle Contraventeurs fonder gratie ofte oochluyc- kinge ftrengelijck ftraflen, alles fonder argh ofte lift. Des ten oirkonde hebben Wy defe onle ope- ne Brieven met eygener hant ghefeyekent, ende mettet groote uythangende Zegel van Engelandt doen beveiligen. Gedaen tot Weftmunfter, den negenthienden dach van April, in 'tjaer duyfent fes hondert vier en vijftien. Ende was onderteyc- kent, Hufey. Ol�ver P. Ratificatie wande Ho: Mo: Heeren Staten Generael. DE Staten Generael der Vereenighde Ne- derlandtfche Provinci�n, Allen ende een yeder die 't aengaet, ofte eenichfints foude mogen aengaen. DOEN TE WETEN , Alfoo Wy door rechtvaerdich verlangen ende geneych- den wille bewogen zijn met fijne Doorluchtighfte Hoogheyt, den Heere Olivier, Heere Protector vande Repubhjcque van Engelandt, Schotlandt ende Yerlandt, te maecken ende aen te gaeh eene naeuwe, vafte, oprechte ende onderlinge vtundt- fchap, Unie ende Confederatie, tot voorftarit en- de confervatie vande Vryheyt ende het Recht van beyde de Nati�n, mitfgaders vande Zcevaerteride Commercie, als oock vande gemeene fake regens allen ende een yder, die fouden willen onderftaen d'een of d'ander Staet, foo te Lande als ter Zee,te turberen: Ende begeerende den voortganck van dit heylfame werek 5 Hebben noodtch geacht aen Sijn Doorluchtighfte Hoogheyt den Heere Pro- tector vande opgemelteRepublijcque afteveer- digen,d'Heeren H'teronymusvanBeverningk, Wil- helm van Nieupoort, Raedt ende Rentmeefter Ge- neraelvanNoort-Hollant, Penfionaris der Stede Schiedam 5 A�ardt Peter Jongeftal,* Raedt ordinaris inden Hoogen Hove van Juftitie vande Provincie van Vrieflant, ende Curator vande Academie tot Franeker , onfe extraordinariffe Ambaffadeurs, om met ho�ch-ghemelte Sijn Doorluchtighfte Hoogheyts CommiiTariffen te verdragen over een naeuwe, vafte, oprechte ende onderlinge vrundt- fchap, Unie ende Confederatie, ten wederzyden L � �j re
. ie drie daer over te zijn, tot het te maecken Tra- Jh.Pt van Unie ende Alliantie, volkomen macht omme te handelen, bedingen, overkomen, accor- deren ende te beiluyten met gedachte Sn η Hoog- hpvt den Heere Protector vande ghemelte Repu- liicoue van Engelandt, Schotlant ende Yerlant, fre met de Heeren CommiiTarifen, die van des felfs wegen gedeputeert fullen worden, de gefey- de nauwe Alliantie ende onderlinge vrundtfchap tuflchen beyde de Nati�n_: Ende van alle't geene, 't welck alfoo verhandelt,overkomen ende bello- ten fal zijn, te maecken ofte paiferen foodanich ofte foodanige Inftrument�n, Contracten ende beloften in goede ende behoorlijcke forme 5 Ende ceneralick te doen in 't geene voorfchreven ende in fijne circumftantien ende dependentien even, als Wydaer tegenwoordich zijnde, fouden doen, alwaer 'toock, dat de faecke fpeciaelder bevel vereyfchte, als in defe jegenwoordige vervat is,by de welcke Wy oprechte�ick ende ter goeder trou- we belooven te houden voor aengenaem , vaft ende voor altijdt bondigh, alle 't geene by haer in defe qualiteyt daer inne fal zijn gedaen, verricht, belooft, overkomen ende veraccordeert, 't felve onverbreeckelijck t'obferveren, naer te komen ende t'onderhouden, fonder 't felve immermeer in eeniger maniere tegen tegaenoftete overtre- den, directe�ck ofte indirectelick, maer alle 't fel- ve, des noot, te moeten ratificeren, ende daer van te paiferen Brieven ende Inftrument�n inde befte forme doenlijck, tot genoegen van gedachte Sijn Hoogheyt den Heer Protector. Gedaen inden Hage in onfe Vergaderinge, onder onfen grooten Zegel, Paraphure ende de Signature van onfen Griffier, den negentienden Februarij feftien-hon- dertvieren vijftigh. Wasgeparapheert, /. C. Mau~ teyiault, «■ Onder ftondt, Ter Ordonnantie van- de hoogh-gemelte Heeren Staten Generael. La- ger ftondt, In abfentie vanden Griffier. Endege- teeckent, /. Spronffen. Ratificatie manden Ooorlucbtighften Heere Proteftor. ; I-1V1E R, Heere Protector vande Repu- blijcquevan Engelandt, Schotlandt ende Yrlandt, &c. Allen ende een yeder, aen wie dde tegenwoordige Brieven fullen komen, ofte die de felve eenichfints aengaen, Saluyt. Al- foo tot befliflinge der tweedrachten,ende om tuf- fchen Ons, en de Hooge ende Mogende Heeren Staten Generael der Vereenighde Provinci�n, ee- ne vafte Vrede op te richten, CommiiTarifen van onfe zyde zijn geftelt.ende gedelegueert geweeft, met volkomen macht verfien, om met de Plenipo temiarifen vande Staten Generael ten felven eyn- de aen ons extraordinaris af ghefonden, te beiluy- ten, op te rechten ende te beveiligen een vafte Vrede, Unie ende Confederatie: En dat nae ver- icneydene ten wederzyden ghehoudene Confe- rentien, de voornoemde onfe CommiiTarifen, als oock de Ambaffadeurs ende Plenipotentiarifen vande Heeren Staten Generael door Godts fegen zijn overkomen ende verdragen, over feeckere Articulen en Poinften van Vrede, Unie ende «-ontaderatie, vana> wtlcke den inhout liier naer

-ocr page 275-




	Placatco-j. 4*Boeck.	540 thienden defes Maents Mey nieuwen flijl, fulcks dat van die tijdt af alle Adren van Hoililiteyt ten wederzyden hebben moeten ophouden ende cef, feren, volgens ende in conformit� vande naerder Acte explicatoir van 't derde Articul van 't Tra- ctaet hier nae volgende van woorde te woorde geinfereert. Dewyle in het derde Artijckel vande Vrede, Unie ende Confederatie ingegaen, vaft gheffelt ende verkondight,tuiTchen den Doorluchtighft_enHeere, den Heere Protector vande Republijcque van Engelandt, Schotlant ende Yerlant 5 ende de Hoogh Mogende Heeren Staten Generael der Ge�nieerde Provinci�n is gheaccordeert: Dat alle injurien, kollen ende fchaden, die d'eene parthye vande andere parthye heeft gheleden tfedert den Ϋ_ν Mey 1652. fullen uytgewifcht ende vergeten werden, in fulcker voegen, dat geene van beyden de voorfz parthyen d'andere over foodanige inju- rien , koilen ende fchaden eenige moeyte fal aen doen: Maer van alle, ende een yeder der felver, fal tot defen huydigen dage toe een volkomen aboli- tie wefen, ende alle Recht-plegingen ende acti�n dien aengaende fullen vernietight, nul ende van onwaerden wefen, uytgefondert die depredatien, de welcke inde Britannifche Zeen fullen gecom. micteert worden naer den tijdt van twaelf dagen, ende tuiTchen de Britannifche Zeen ende de Caap van S^l' Vincent, naer fes weecken, ende van daer inde Middelandtfche Zee, ende tot de Linie toe, naer thien weecken , ende aen geene zyde van de Linie naer acht Maenden, te reeckenen vanden tijdt op den wekken de Publicatie is gedaen, ofte immediatelick, naer dat inde voorfz Plaetfen ghe- noechfame kennii�� vande ghemaeckte Vrede fal zijn ghegeven. Ende vermidts over de voorf�yde woorden mii�chien eenige verfchillen fouden mo- gen ontftaen, die tot meerder Procei��n ende ver- wij deringe aenleydinge fouden geven, Soo heb� ben den hooch-ghemelten Heere Protector, ende de hooch-gemelte Heeren Staten Generael, om wech te nemen alle controverfien, die ter faecke van yetwes in het voorfz Artijckel begrepen fou- den mogen voorvallen,met een eenparigh confent geaccordeert ende beilooten , ende doen kotidt ende verklaren door defe tegenwoordige aen al- len ende eenen yegelijcken van hare Ingefetenen ende Onderdanen refpectivelick, dat immediafe- lijck naer de publicatie van het Vredens Tracl^t, die nu albereyts is gedaen, over al in alle Plaetfen in het voorfz derde Artijckel geexpreifeert, ende elders alle Aften van Hoililiteyt lullen komenje cei��ren: Ende dat alle depredatien, fchaden ende injurien, die vande eene parthye tegens d'anaere fullen zijn gedaen ende ghepleecht, naer den vier- den May ouden ftijl naeftkomende, binnen allede Plaetfen vande welcke in het voornoemde ArtjP kei mentie wert ghemaeckt, ofte oock elders, iop wel aen defe als aen gene zyde vande Linie &<ψ' nodtiael, fullen opgereeckent, ende fonder eeutge forme van Proces ghereilitueert werden, ende de fchaden daer uyt ontilaende fullen vergoet wei- den. Ende op dat dit Verdagh ende Accordt bete mach bekent, ghemaeckt werden, fal d'eeneena andere partye het feWe ondediare Jurifdictt�en
	Placatco-j. 4*Boeck.
**⁵⁹*** te bouwen eiide t'onderhouden: Soo hebben fy op alles rypelick gedelibereert, ghelet, ende 't fel- ve overwogen, in name van beyde parthyen ghe- maeckt ende beilooten een onderlingh Verbondt, ende zijn oock onderlinge verdragen over fekere Articulen, wekker inhoudt is, gelijck hier onder van vvoorde te woorde volght geinfereert. SOO IS Τ, dat Wy 't voorf�yde, ende hier boven geinfereerdelnilrument van 't ghemaeckte Verbondt ende veraccordeerde Articulen met de CommiiTaruTen van Syne Doorluchtighile Hoog- heyt, door onfe gemelte Extraordinarife Ambaf- fadeurs in ordre gnebracht, in alle fijne Poincten ende claufulen hebben geapprobeert ende gerati- ficeert, gelijck wy by deninhouden,efi uyt krach- te vande tegenwoordige, 't felve approberen ende ratificeren. Beloovende het voorf�yde Inilru- ment in alle fijne Poindten ende claufulen onver- breeckelijck te onderhouden ende te voldoen, en niet te gedoogen, dat het felve by yemande werde ghekrenckt ofte verbroocken. Ten oorkonde, ende tot beveilenifl� van dien, hebben Wy dtie door den Prefiderende van onfe Vergaderinge doen parapheren, by onfen Griffier ondetteycke- nen , ende met qns groot Zegel beveiligen. Ge- daen in 's Graven-Hage,den twee en twintighilen April feilhien-hondert vier en vijftien. Was ghe- parapheert, /. van Gent,^vt* Onder ilondt, Ter Or- donnantie vande hoogh-gemelte Heeren Staten Generael. Ende geteyekent, N. Ruyfch. Vtrkpndittge vmde Vrede, Vme ende Confeede- ratie,den ij Aprilis defes loopenden Jaers 1654 [olemne/'tjck gheflooten tot Weflmunfler, tujfchen Syne Hoogbeyt den Heer e Proteftor vande Repu-, llijcque van Engelandt, Schotlandt ende Trlant, ter eenre; Endede Hoogb Mogende Heeren Sta- ten Generael der Vereenighde Nederlanden, ter andere zyde, daer op weaertijts Ratificatie in le~ hoorlijcke forme den tweeden defes Maaits May, nieuwenfiijl, is uytgewijfelt. i En laet eenen yegelijcken mits defen we- ten , Dat tot lotende eere van Godt den Heere Almachtigh, welftant ende bevor- deringe van 't gemeene befte van defe Vereenich- de Nederlanden in 't generael, ehde de goede In- gefetenen van dien in 't byfonder, den vijftienden Aprilis defes loopenden Jaers feilhien-hondert vieren vijftich gemaeckt ende beflooten is binnen Weilmuniler, een goede, vafte, ghetrouwe ende onverbreeckelijcke Vrede, Unie ende Confede- ratie , tuiTchen Syne Hoogheyt den Heere Prote- Giox.* vande Republijcque van Engelant, Schotlant ende Yrlant, ter eenre \ Ende de hooch-ghemelte Heeren Staten Ge.nerael,ter andere zyde, daer op wederzijdts Ratificatie in behoorlijcke forme den tweeden defes loopende Maents May binnen Weilmuniler voornoemt is uytgewifl�lt,ende dat foo ter Zee, verfche Wateren, als te Lande, in alle de Landen, Lantfehappen ende Steden onder we- derzij ts rei�brt, fonder onderfcheyt van Plaetfen gelegeii,mitfgaders tuiTchen hare Vokkeren ende lngei�tenen, van wat ftant die oock fouden mo- gen wefen, inganck geriomen hebbende den veer-

-ocr page 276-

_4l �nluften en Vrede

«i-faeh opentlijck doen afkondigen, ende haere
Slepen van Oorloge ende andere, foo wel inde
H_avenen leggende, als op Zee zijnde, itafteJiick
gebieden hetfelve t'achtervolgen. Ten oirkonden

f4*

Derhalven laft ende beveeltmen dienvolgens
expreiTelick mits defen van wegen de meer-hoocli-
gemelte Heeren Staten Generael, allen ende een
yegelijck die onder haerHoogh Mogende onder-

het wekken hebben foo wel de Heeren Com-
mi�arifen van Syne Hoogheyt,als de extraordina-
ri, AmbaiTadeurs vande hoogh-gemelte Heeren
Staten Generael der Vereenighde Nederlanden,
defe tegenwoordige met hare gewoonlicke Signa-
ture beveftigbt. Gedaen den acht en twintichften
April ouden ftijl 16"54- Was geteyckent,

danigheyt ende gehoorfaemheyt zijn gefeten, de
voorfz Vrede, Unie ende Confederatie, onver-
breeckelijck te onderhouden, fonder daer tegens
yet te doen, op peyne van gheftraft te worden als
Perturbateurs vande gemeene rufte, fonder eenige
genade, faveur, verdrach ofte diffimulatie. Aldus
ghearrefteert ende beflooten ter Vergaderinge
vande hooch-ghemelre Staten Generael, inden
Hage, op den derthienden May 1654. Was ghe-
parapheert ,Johan van Retde tot Renjwoude,"■ On-
der ftont, Ter Ordonnantie vande felve. Was ge-
teeckent, N. Ruyjch. Zynde op 't fpatium ghe-
druckthet Cachet derfelve-r Heeren Staten, in
rooden Waifche.

H. v. Beverningk.
Wil^m' Nieupoort.
A. P.Jongeflall.

He: Laurence.
Gil: Pkk�ring.
�, Mountagu.
IVal. Strialand.

3, Waerfchouwinge, Waer by d'Ingefetenen dejer Landen vermaent iver*

den hare pretenfienjegens Engelandt tegens den 28 Mey 1654. in te hengen. In date denfeflhien-
den Mey 1654-

gheadmitteert, ende dat Wy de trafficquerende
Provinci�n,als oock de Ooft ende Weft-Indifche,
mitfgaders de Groenlandtfche ende Mofcovifche
Compagnien , fulcks hier bevoorens tydelijck
ende tot diverfche malen hebben bekent ghe-
maeckt. SOO IS Τ nochtans, dat Wy tot
onfer volkomen geruftighey t, ten overvloet, goet
ghevonden hebben daer van midts defen te waer-
ichouwen allen �ngefetenen defer Landen, dien
het eenichfints aengaen mach , ten eynde datfe
verdacht mogen zijn alle hunne pretenfien, te
reeckenen als vooren vanden Jare 1611. tot den
acht en twintichften May van het Jaer 1652. in-
cluys, nieuwen ftijl, over fchaden door d 'Enge 1-
fchen gheleden, jegens den achten twintichften
defes voornoemt, tot Londen te doen inbrengen,
ende over leveren aende ghemeJte Commiflarifen
wederzijdts gheordonneert, als wefende den ter-
mijn daer toe by het ghemelteTraftaetgheprefi-
geert. Gedaen ter Vergaderinge vande hooch-
gemelte Staten Generaekinden Hage den feftien-
den May feilhien-hondertvierenvijftich. Was
gheparapheert, Johanvan Reede tot Renfwoude ,ⁿ'
Onder ftont, Ter Ordonnantie vande fel ve. Ge-
teeckent, N. Ruyfch. Zijnde op 't fpatium gedruct
het Cachet der �elver Heeren Staten, in rooden
WafTche.

E Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden , Allen den geenen die defen
fullen fien ofte hooren lefen, Saluyt.
DOEN TE WETEN, Alfoo het
dertighfte Articul van het Tra&aet van Vrede,
Unie endeeeuwich Verbondt, den vijfthienden
Aprilis leftleden tuflchen Syne Hoogheyt den
Heere Proteftor vande Republijcque van Enge-
landt , Schotlant ende Yerlandt, ter eenre 5 Ende
den Staet der voorfz Vereenichde Nederlanden
ter andere zyde gemaeckt ende geflooten , onder
anderen is dicterende, dat wederzijdts vier Com-
miiTaruTen fouden worden ghenomineert, om op
den acht en twintichilen defer Maent May nieu-
wen ftijl, tot Londen by malkanderen te komen,
cemunieert, met macht, om alle die injurien ende
ichadent'examineren ende defini�ren, die inden
Jare 1611. ende vervolgens tot den acht en twin-
tighiten May 1652. mede nieuwen ilijl, foo in
Ooil-lndien, als Groenlandt, Mofcovien, Brazil,
ofte eenige andere Plaetfe, d'eene parthye vande
andere pretendeert gheleden te hebben, ende van
alle welcke de particulariteyten, voor den voorfz
acht en twintighften dach van May, de voorfeyde
Commiflarifen alfoo gemunieert, fouden worden
overgelevert,met die reftriclie, dat naer den voor-
feydendach, gantfeh geene nieuwe en werden

4» Nader Waerfchouwinge, Waer by notificatieghedaen wort, dat den

■ tijdt tot het inbrengen der voorfz pretenfien verknght is tot den 11 Juni) 1654. In date den twin-
'lenMey 1654.

E Staten Generael der Vereenighde Ne-
derlanden , Allen den geenen die defen
fullen fien ofte hooren lefen, Saluyt.
DOEN TE WETEN, Alfoo de
Heeren ome extraordinaris AmbaiTadeurs by den
Heere Proteaor vande Republijcque van Enee-
lant, Schotlant ende Yrlant, Ons by haren Brief,

gefchreven tot Weftmunfler den vijfthienden de-
fes, onder anderen hebben geadverteert, dat Syne
Hoogheyt op haer verfoeck, den tijdt in het der-
tighfte Articul van het Tractaet van Vrede , Unie
ende eeuwich Verbondt, gheprefigeert tpt het in-
brengen van wederzijts pretenfien ende klachten
over 't gepafl�erde in Indien ende elders, breeder

-ocr page 277-

PIacatea-ί. 4-Boeck. i8.Tit. t.Deel.

544

543

gementioneert in �nfe Waerfchouwinge vanden
fefthienden defes, hadde goet ghevoiiden te pro-
longeren vanden acht en twintichften der felver
Maent, tot den elfden Junij naeftkomende, nieu-
wen ftijl. SOO IST,datWynoodichhebben
geacht daer van mits defen te waerfchouwen allen
Ingefetenen defer Landen, dien het eenichfints
aengaen mach, ten eynde datfe verdacht mogen
zijn, alle hunne pretenfien, te reeckenen vanden
Jare 1611. tot den acht en twintichften May van 't
Jaer 1652.. incluys, nieuwen ftijl, overichaden

doord'Etigelfchen gheleden, jegens den elfd_eaJunij voornoemt tot Londen te doen inbrengen
ende overleveren aende Commiflarifen weder!
zijts daer toe gheordonneert. Gedaen ter Verga
deringe vande hooch-gbemelte Staten Generad"
inden Hage, den twintichften May fefthien-li_on]
dert vier ende vijftien. Was gheparapheert, Ham
van Wyckel, "* Onder ftont, Ter Ordonnantie van
defelve. Geteeckent,.#./iw^.� Zijnde op tfp_a,
tium gedruckt het Cachet der felver Heeren Sta-
ten in rooden Waflche.

5. Waerfchouwinge, vande Staten van Hollandt, op 'tfefoefubjeQ. l_n

date den xz Julij ι6|4�

ofte anderfints condemnatie tot haren laftefou.
den komen te ontfangen. SOO IST, <J_atWy omme alle hetfelve foo vele mogelijck, ende
in ons is te verhoeden ende voorkomen, midt$
defen allen ende eenen yegelijcken ter faecke
voorfz meynende te weien gheinterefleert, als
noch ende voor de laetfte mael wel hebben willen
waerfchouwen ende vermanen, ten eynde fyluy.
den alle foodanige ftucken als fy tot juitificatie
ende verificatie van haere pretenfien, mitfgaders
debath van't geene jegens haer wert in gebracht,
fouden mogen meynen te konnen dienen, fonder
langer dilay over i�ynden, ende tot vervolgh vao
hare eygene faecken ordre ftellen willen, op dat
fyluyden door hare eygene fchult ende naelatig�
heyt, in fchade blyvende ofte komende, haernae-
maels te vergeefs niet hebben te beklagen. Ge.
daen inden Hage , den twee - en - twintichften
Julij 1654. Ter Ordonnantie vande Staten,
Herb¹' van Beaumont.

E Staten van Hollandt ende Weft-Vrief-
landt,DOEN TE WETEN,Alfoo
niet tegenftaende voorgaendeghedaene
Waerfchouwingen bevonden wert, dat
als noch vele Perfoonen, Ingefetenen defer Lan-
den , ter faecke van gheleden fchade door die van
de Republicque van Engelant gheinterefleert wc-
fende, in gebreecke blyven hare klachten behoor-
Hjck aen te brengen, ende de noodige bewyfen
dienthalven onder wederzijts CommiirariiTen tot
Londen haer onthoudende, over te leveren, mitf-
gaders ordre te ftellen tot vervolch van haerluy-
der faecken. Dat oock andere tegens de welcke
wegens de Engelfche Ingefetenen eenige preten-
fien ende eyifchen gedaen zijn, in gebreecke bly-
ven noodige voorfieninge te doen tot hare de-
fentie: Waer door ghebeuren mochte dat de foo-
danige, tegens onfe goede meyninge ende intentie
aen geene reparatie ende reftitutie vande voorfz
geleden fchade fouden konnen werden geholpen,

6. Waerfchouwinge, op *t fefaefitbjeB: Innehoudende notificatie date

Commiffariffen de noch openflaende differenten'jegensden 30Julij 1655. binnen Amflerdamjulltn
komen examineren ende afdoen. In date den 17Junij 1655.

[E StatenGenerael der Vereenichde Ne-
\ derlanden, Allen dengeenen die defe je-
genwoordige fullen fien ofte hooren le-
ien, Saluyt. DOEN TE WETEN,
Dat by 'tdertichfte Articul van 'tTra&aet van
Vrede, tuflehen den Heere Prote&or vande Re-
publijcque van Engelant, Schotlantende Yrlant,
&c. ter eenre 5 ende defen Staet ter andere zyde
gemaeckt, gheconvenieertende verdragenis, dat
ten wederzyden vier Commiflarifen fouden wer-
den genomineert, voorfien met volkomen macht
ende authoritey t, omme te examineren, ende te
defini�ren alle de injurien ende fchaden, die d'ee-
11e parthye van d'andere pretendeert gheleden te
hebben, t'federt den Jare 1611. ende vervolgens,
tot den acht en twintichften May des Jaers 165 %.
ouden ilijl, daer van de particulariteyten voor
den achthiendenMay 1 654. mede ouden ftijl,
aende voornoemde Commiflarifen moeiten over-
ghelevert werden, w�lckendach naederhant met
onderlingh goetvindenende bewillingh, ghepro-
longeert is geweeft tot den dertighften der felver

Maent, alles met dien verftande, by aldien deghe-
feyde Commiflarifen, over de voorfz differenten
niet en fouden overeen komen binnen den tijiJt
van drie Maenden, vanden voorfz dertigliften
May te reeckenen, dat in fulcken gevalle de voor-
fchreve diflerenten gefubmitteert fouden werden
aen het oordeel ende arbitrage vande Proteftant-
fche Cantons vanSwitzerlandt, de welcke ver-
focht fouden werden, de felve arbitragie aen te
nemen, ende Commiflarifen te committeren, de
welcke de voorfz klachten ende queftien fouden
examineren, ende defini�ren, binnen den rijdt van
fes Maenden naer expiratie vande voorfz drie eer-
fte Maenden: Waer op van weder - zyden vier
Commiflarifen binnen Londen zijn vergadert ge-
weeft, de welcke over genomen hebbenverfchey-
de klachten ende pretenfien, hun binnen den
voorfz tijdt geexhibeert, oock eenige van dien ge-
examineert ende gedecideert, breeder vermeit in
der felver uytfpraecke, onder hare handtfchrift^enende Zegels, den dertichften Augufti des voorle-
den Jaers 1654. ouden ftijl, uytgegeven, zP^dJ

-ocr page 278-

Onluften met Vranckrijek.

54*

545

^enboven verfcheydene faecken alhoewel
�en den gheprengeerden endebehoorlncken
rirovergegeven.ongedecideercendeonafgedaen
Keven, de welcke, in ghevolge van t voor,
Sedertigfte Articul van 't Traclaet van Vre-
d7WdenmWngeremitteert,endeoverghe-
fnnden worden aende op-gemelte Proteftantiche
Cantons van Switzerlant, ten eynde de felve pre-
ien door deCommiiTarifen by hun te nomme-
Z ghedecideert ende af-gedaen fouden werden,
mn alfoo fulcks niet en is gefchiet, ende dat ech-
ter van noodenis , darde voorfzalnoch open-
ftaende difFerenten ghedefimeert ende afgedaen,
alle Queftienwech genomen,ende voorts alk fcha-
A wen van onluften voor toekomende opgehe-
ven mogen werden: Soo zijn wy eyntlick metten
hooch-gemelten Heer Protedtor� gheconvenieert
ende verdragen, dat alle die klachten ende que-
ftien binnen den beftemden tijdt, namentlijck den
derdchftenMay 1654. over ghelevert, ende niet
vervat ofte getermineert inde voorfz uytfpraecke,
eeileltendegefubmitteert fullen werden aenhet
oordeel ende arbitragie vande voorfz CommiiTa-
rifen, die de voorfz uytfpraecke hebben ghedaen,
ofte van foodanige anderen, als ten wederzyden
rrenomineertendegecommitteert fullen werden:

Welcke Commiilarifen binnen de Stadt van Am*
fterdam in Hollant, weder by den anderen fuiJen
komen, voorfien ende ghemunieert metghelijcke
macht ende authorftey t als voor defen, oock om-
me met de felve ordre, maniere ende methode te
procederen tot decifie ende afdoeninge van alle de
voorfz open-geblevene queftien, binnen den tijdt
van drie Maenden nae hare eerfte by een kpmfte,
die wefen fal den dertichilen Julij naeftkomende
nieuwen ftijl, fulJende alle 't gene de voorfcnreve
Commiffarifen binnen den voorfz tijdt van drie
Maenden fullen hebben uyt ghefproocken, beyde
de partyen verbinden, ende behoorlijck nae geko_rmen werden: Alle 't welcke wy goet ghevonden
hebben eenen yegelijck mits defen bekent te ma-
ken, op dat alle die genen die fulcks aengaet, ende
daer by eenichfints gheinterei��ert fouden m�gen
wefen, fich daer van behoorlijck gewaerfchouwt
mogen houden. Gedaen ter Vergaderinge vande
hooch-gemeke Staten Generael,inden Hage, den
feventhienden Junij fefthien-hondertvijfenvijf-
tigh. Was gheparapheert, Hans van tVycke/,^vt'
Onder �ont, Ter Ordonnantie vande felve. Ge>-
teeckent, N. Ruyfck. Zijnde op 't fpatium ghe-
druckt het Cachet der felver Heeren Staten, in
rooden Waifche.

HET DERDE DEEL.

ι. Placaee, vande Staten man Hollandt, daer by alle Fr anjche goederen in

Arreft genomen werden. In date den %6 April'1657.

derdanen ofte Ingefetenen van Vranckrijek toe
kommende, ofte aengaende. Interdicereft ten
dien eynde wel expreflelijck mits defen, den Pre-
fident ende Raden van onfe refpedrive Hoven van
Juftitie, mitfgaders alle hooge ende lage Vierfcha-
ren ende Gerechten inde refpeclive Quartieren,
Steden, Dorpen ende andere Plaetfen, eenige
provifien van Juftitie te verleenen, ofte eenige
rechts-vorderinge te admitteren, mitfgaders oock
alle onfen Onderdanen ende Ingefetenen, eenige
betalinge te doen, direclelijck ofte indirec"relijck
in eeniger manieren, over Wift�len de welcke ten
behoeve d'Onderdanen van Vranckrijek ghetroc-
ken, by defe gelegentheyt van tijdt ende faecken,
van daer met proteft te rugge zijn ghekomen, ofte
noch fouden mogen komen, ghelyck mede niet
over eenige Wiflelen de welcke voor reeckeninge
van Francoyfen op de Ingefetenen defer Landen
getrockenzijn, ofte noch getrocken fouden mo-
gen werden, oock onaengefien de felve al voor
defen mochten wefen geaccepteert, nochte oock
over eenige fchulden die d'Onderdanen van
Vranckrijek anderfints alhier uytftaende mogen
hebben,uyt wat oorfaecke de felve fchulden oock
fouden mogen zijn ghefprooten: Ende dat alles,
het zy in baere gelde, met aenneminee ende vol-
doeninge van Ailignatien, over feynaen van Wa-
ren ofte Koopmanfchappen, ofte op eenige ande-
re wyfe bedenckelick ofte onbedenckelijck, in ee-
niger manieren als vooren, op pene dat by gebre-
ke van 't geene voorfz is. Encfe in cas naermaels
ende t'eenigen tyde ondervonden werde eenige
Schepen, Koopmanfchappen, Penningen ofte EL
..Mm feclen,

DE Staten van Hollandc ende Weft-Vrief-
landt,DOEN TE WETEN, Alfoo
Wy in ghewii�� ervaringe komen, dat by
den Coninck van Vranckrijek ordre is ghegeveri,
omme de Schepen, Koopmanfchappen, Effeiten,
VViflelen, Penningen, ende alles anders, toeko-
mende den Ingefetenen ende Onderdanen vande
Vereenichde Nederlanden, in alle Plaetfen ende
Havenen van het felve Rijck,met der daet in arreft
te nemen, en te d�en aenflaen, fonder eenige prs-
allable klachten, waerfchouwinge ofte notificatie,
ende fonder daer toe van wegens defen Staet aen
SyneMajefteyt te zijn gegeven eenige redenen:
Ende dat by voortgangh, ende naerc�er executie
vande voorfz precipitante onverwachte harde
proceduren in Vranckrijek, de voorfz Ingefete-
nen ende Onderdanen, ende voornamentlijck die
van onfen Lande van Hollandt ende Weft - Vrief-
landt grootelijcks fouden werden befchadight.
SOO I S Τ , dat Wy omme daer inne te voor-
l*ien,ende de fchade vande felve onfe Ingefetenen,
fo vele mogelick te verhoeden ende te repareren,
naer rypen overlegh van 't geene ten beften van
den Staet ende de lelve Ingefetenen fouden die-
nen ter handen ghenomen te werden, by provifie
goet gevonden, gheordonneert ende geftatueert
hebben, vinden goet, ordonneren ende ftatueren
midts defen, dat alomme foo wel inde kleyne als
groote Steden, mitfgaders oock inde Dorpen,Ge-
huchten, ende ten platten Lande, infgelijcks in ar-
^r^^fte_gencmen,ende aengehouden fullen werden
alle Schepen, Koopmanfchappen, Penningen, Ef-
tecten,Wiflelen, endeuytftaende fchulden, d'On-

-ocr page 279-

547 Placateau 4.Boeck

feaen,d'Onderdanen van Vranckrijck toe behoo-
rende vervoert, ghetranfp�rt�ert, uyt getek ofte
ehediftraheert, ofte o�ck eenige ghejjrotefteerde,
ende getrocken WiiTeleri, ofte uytftaende fchul-
den als vooren voor g�et, voldaen ofte betaelt te
wefen, die gene die iulcx fullen hebben onderno-
men, ghehouden fullen zijn de waerde ofte het
equivalent van alle foodanige vervoerde, getran-
fpo«erde, uyt getelde of ghediftraheerdeSche-
peniKoopmanfchappen, penningen ofte efteften,
als mede foodanige vergoede ende betaelde Wif-
feleii ofte uytfchulden andermael tot hare parti-
culiere laften uyt tekeeren, ende op te leggen,
omme des noot zijnde gheemployeert te werden
tot vergoedinge ende reparatie vande fchaden, die
de voornoemde onfe lngefetenen door het voor-
geroerde beilach in Vranckrijck haemaels bevon-
den fullen werden te wefen aen gedaen, ende daer
en boven noch eens tot een pene de gerechte helf-
te vande voorfz waerde. Laften ende beveelen
wyders allen onfen Onderdanen ende lngefete-
nen died'opficht,hetbewint,�fte d'adminiftrati�
van alle foodanige Franfche Schepen, Ko�pman-
fchappen, ofte andere effeften toe betrouwt is,
ofteaende welcke foodanige geprotefteerde ofte
getrockeWiffelen fullen werden gheaddreifeert,
ende voornamentlijck mede aen alle die geene die
eenige penningen, toebehoorende Onderdanen
van Vranckrijck onder fich hebben, ofte aende
Onderdanen van Vranckrijck fchuldich zijn, dat
de felve haer binnen den tijdt van tweemael vier
en twintich uyren naer de publicatie van defen,
fullen laten vinden voor CommiiTariiTen inde re-
fpective Steden binnen de welcke, of onder wek-
kers diftridt van verpachtinge fullen woonachtich
zijn, ende aeride f�lve CommiiTariiTen oprechte-

lijck ende getrouwelijck op gheven alle de Sche,
pen, Koopmanfchappen, Penningen, Effefte^
Wii��len ende Crediten vande Onderdanen van
Vranckrijck, daer van henluyden als boven dW
ficht, het bevvint,ofte d'adminiilrati� toe vertrout
is, ofte die by henluyden voldaen ende betaeldt
fouden moeten werden, op pene dat de geene die
bevonden fullen werden de voorfeyde aenbren-
gingen binnen den tijdt van tweemael vier-en.
twintich uyren als vooren niet te hebben gedaen.
in haer priv� verbeuren fullen het vierde-part van
de gherechte waerde der voorfeyde niet aenge.
brachte Schepen, Waren, Koopmanfchappen,
Penningen , EfTeden , Wafelen , Uytfchulden
ende anders, Ende fullen beyde de voornoemde
refpeC�ive geftatueerde pene werden geappliceert
een derde-part ten profijte vanden Aenbrenger,
een derde-part voor den Officier die de calange
doen fal, ende het overige derde - part voor den
Armen vande Plaetfe daer het voor vallen fal,fon-
der dat daertegens gelden, ofte gheadmitteert fal
werden eenigen laps van tijdt, als verftaende dat
de felve pene fullen werden gheexecuteert, niet
tegenftaende d'ontdeckinge vande gedaene beta-
lingen , ofte naer ghelaten aenbrenginge naerver-
loop van Jaren ende dagen, eerft mochte gefchie-
den. Ende ten eynde niemant hier van ignorantie
en pretendere, maer een yeder weten moge waer
naer hyfich fal hebben te reguleren, Soo latten
ende beveelen Wy dat defen alomme lal werden
gepubliceertendeghea'fTigeert daer het behoort,
ende te gefchieden ghebruyckelick is. Gedaenin
den Hage onder onfen grooten Zegel optenfes-
en-twintichften April desJaersonfesHeerehen-
de Salighmaeckers 1657. Ter Ordonnantie van
de Staten. Herl�' van Beaumont.

2. Placaet, InhoudendeflriB verbodt van uyteenige Tro�incien, Steden ofte

Zee - Havenen van Vranckrijck, eenigh Gewafch of Manufacluren van hetfehe Rijck hier te Lank
te brengen. Jn date den 11 Mey 1657.

vinci�n ofte Landen onder 't gebiedt vanden Co-
ninck van dat Rijck ftaende, in defe Vereenichde
Provinci�n ende GeafTocieerde Landtfchappen,
Steden ofte aengehoorigePlaetfen van dien, lul-
len mogen ghebracht, verkocht ofte verhandelt
werden, het zy direclelick uyt eenige Provinci�n.
Steden ofte Zee-Havenen van Vranckrijck voor-
fchreve,ende onderhoorige Provinci�n ende Lan-
den, ofte indirectelijck over andere Landen ofte
Plaetfen, onder wiens gebiedt de felve mogen we-
fen, op pene dat fulex gefchiedende, alle de voor-
fchreve ingebrachte goederen, Waren oftcKoop-
manfchappen,wefende Gewafch ofte Manufactu-
ren van Vranckrijck als voordn,metter daetfullen
v/orden verklaert, ghelijck wⁱy de_t felve verklaren
by defen, te wefen verbeurt, het zy de felve be-
vonden werden onder den Inbrenger, ofte d'eer-
fte handt, ofte dat die vorder fullen wefen getran-
fporteert, ende dat boven de boete van cfuyt�¹¹¹Carolus guldens te verbeuren by d'Inbrengf^
van 't voorfz Franfch Gewafch ofte Manufactu-
ren, ende de Groffiers ofte Winckeliers die food*�
nich ingebracht Gewafch ofte Manufacturen °ⁿ"
⁶ dcr-

E Staten Generael der Vereenighde Ne-
derlanden, Allen den geenen die defen
fullen fien ofte hooren lefen, Saluyt.
DOEN TE WETEN, Alfooden
Coninck van Vranckrijck onlanghs alomme in 't
felve Rijck , heeft doen arrefteren ende faif�ren
alle Schepen vande goede lngefetenen ende On-
derdanen defer Vereenichde Nederlantfche Pro-
vinci�n, mitfgaders der felver goederen, effecten,
middelen,Wiifelbrieven, Comptoiren ende Boec-
ken, daer door dan wel licht groote diverfie van
Neeringe ende Commercie, tot naedeel van defen
Staet,fouden mogen werden veroorfaeckt. SOO
I $ T, dat Wy daer tegens willende voorfien,ende
alle diverfie van Neeringe ende Commercie als
boven, foo veel doenelick prevenieren, goet ghe-
vonden hebben te ftatueren, te interdiceren ende
verbieden,gelijck wy ftatueren, interdiceren ende
verbieden wel ftri�telijck midts defen, dat van nu
voorts aen geenich Zouti Wynen, ofte eenige an-
dere Vruchten,nochte oock eenige andere goede-
ren, Waren ofte Koopmanfchappen, wefende Ge-
wafch ofte Manufacturen van Vranckrijck, Pro-

_______________________________,__________________________________ ......- *�"■�■�■�'�

-ocr page 280-

Onluften met V

⁵⁵⁰

dat fy defe onfe Ordonnantie van ftonden aen al-
omm� doen verkondigen, publiceren ende affige-
ren, in allen Plaetfendaerfulcksnoodich wefen
fal, ende men gewoon is foodanige publicatie en-
de affixie te doen. Laften ende beveelen voorts
de Raeden ter Admiraliteyt, den Advocaten Fif*
caels, midtfgaders Admiraels, Vice-Admiraels,
Capiteynen, Officieren ende Bevelhebberen, als
mede de Comrnif�arifen ende Commifen ter Re-
cherche , foo inde Zee-gaten als elders, defe onfe
Ordonnantie te achtervolgen, ende doen achter-
volgen, Procederende ende doende procederen
tegens de Contraventeurs van dien, fonder ooch-
luyckinge, faveur, diffimulatie ofte verdrach,
want Wy fulcks alfoo ten dienfte vanden Lande
bevonden hebben noodich te zijn. Aldus gedaen
ende gearrefteert ter Vergaderinge vande hooch-
ghemelte Staten Generael , inden Hage, den
elfden May fefthien-hondert feven - en - vijftigh.
Was gheparapheert, 1. de Mer.ode, ⁿ' Onder
itondt, Ter Ordonnantie vande felve. Geteec-
kent, N. Ruyfch. Zijnde op 't fpatium gedruckt
het Cachet der felver Heeren Staten, in rooden
WaiTche.

$49

hernemen te koopen,ende verko�pen als vooren,
Stfeaders allen den geenen d_ie de felve fouden
ffloeeS verko�pen, te appliceren een derde-part
Tn orofijre vanden Aenhaelder ofte Aenbrenger,
�% ν de felve in eedt ende bedieninge van 't Landt
foude mogen zijn, ofte niet, een derde-part ten
nrofiite vanden Officier die de calangie ende exe-
cutie lal hebben gedaen, ende het refterende der-
deuart ten profijte vande ghemeene faecke: Ende
dit alles by provifie, ter tijdr ende wyle toe het
Oorfz arreft ende faifufementen vande Schepen
eneoedererider Ingefetenen defer Landen, met
den ehevolge ende aenkleve van dien, aldaer af-
cedaen wefende, en op gheheven, by ons naerder
diesaengaende fal wefen gedifponeert. Ende ten
eynde niemant hier van eenige ignorantie namaels
kome te pretenderen, Ontbieden ende verfoec-
ken Wy de Heeren Staten, Gecommitteerde Ra-
den.ende Gedeputeerde Staten vande Provinci�n
refpective van Gelderlandt ende 'tGraeffchap
Zutphen, Hollandt ende Weft-Vrieflandt, Zee-
landt, Utrecht, Vrieflant, Over-Yilel, mitfgaders
Stadt Groeningen ende Ommelanden, ende allen
anderen Jufticieren ende Officieren vande felve,

3. Placaet, Waer by het varen ende negotieren op Vranckrijc\, ende 't nemen

van Pafpoorten van die Krooae, &t: verloden ivert. In date den 8 Augufli 1657.

E Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden , Allen den geenen die defen
fullen fien ofte hooren lefen, Saluyt.
DOEN TE WETEN, Alfoo Wy
cot noch toe niet hebben bekomen de A&e van
Adveu ofte Ratificatie des Coninghs van Vranck-
rijck, op 't gehandelde tuifchen den Heer Ambaf-
fadeur van Syne Conincklicke Majeiteyt,ende de
Heeren onfe Gedeputeerden. SOO IS Τ, dat
Wy by defen noodich geacht hebben te ordonne-
ren, ilatueren, ende wel fcherpelick te verbieden,
gelijck wy ordonneren, ftatueren ende verbieden
mits defen, dat van nu af, ende tot anders by Ons
fal worden geordpnneert, niemant vande Ingefe-
tenen defer Landen, fich fal vervorderen eenige
Negotie te Water ofte te Lande, uyt defe Veree-
nichde Nederlanden, Geaffocieerde Steden ofte
Lantfchappen van dien, te dry ven op eenige Ste-
den ofte Plaetfen, onder hooghft-gedachte Syne
Majefteyt van Vranckrijck behoorende, oock fel-
ver niet uyt eenige andere Rijcken van onfe Nae-
buyren ende Geallieerden, met wat ofte hoedani-
ge Waren ofte Koopmanfchappen het oock foude
mogen zij η, nochte oock tot het dry ven vanden
voorlz haren handel, fich te behelpen met eenige
Pafpoorten, Vry-brieven, ofte eenige andere be-
fcheyden, hoedanich die oock mochten zijn , ofte
genoemc werden, die haer tot dien eynde by den
Heer Ambafiadeur van hoochft-ghemelte Syne
Majeiteyt, hier te Lande refiderende, of oock by
eenige andere van Syne MajefteytsMinifters ghe-
fubminiftreert foude mogen werden, op verbeur-
te yandeSchepen, Wagens, Karrenende Peerden,
midtfgaders vande goederen daer mede yemandt
tegens dit ons Verbodt bevonden fal worden ee-
nigen handel derwaerts gedreven ofte voorgeno-

men te hebben, ende vande Waren der foodanige
Schepen, Wagenen,Karren, Peerden efi goederen
die niet op der daedt fullen konnen achterhaek,
aen-ghehouden ende opgebracht werden, mitfga-
ders van een mul�te van duyfent euldens,ten Jafle
vanden geenen die defe onfe Ordonnantie fullen
voor-ghenomen hebben te contravenieren: Ende
faldejudicatureop de goederenende Perfoonen
der geener die dele onfe Ordonnantie komen te
overtreden, toe komen de Raden ter Admirali-
teyt , 'm wekkers diftridr de contraventie fal wor-
den ontdeckt, ofte wel al waer de Capiteynen die
d'achterhalinge in Zee fullen komen te doen,uyt-
gevaren fullen zijn: Doch by foo verre de voorfz
Tranfgrei��urs niet op der daet bevonden, maer
namaels foo wanneer tot kenniil� vande Advoca-
ten Fifcaels, ofte eenich ander Officier, der felver
tranfgreffie komen mochte,daer over fullen wor-
den geaccufeert, fal als dan de kenniife daer af toe
komen den Raden ter Admiraliteyt, ofwel den
ordinaris Rechter, voor den wekken de felve eerfl
in Rechten betrocken fullen werden. Ende ten
eynde alle Officieren, midtfgaders allen anderen
dien den welftant van defen Staet ter herten fou-
den mogen gaen, des te vlytiger mogen letten,dat
defe onl� Ordonnantie alomme ende by een yeder
punctuelick werde geobferveert, ende de Contra-
venteurs naer den innehouden andere ten exempel
geftraft 5 Soo fullen alle de penningen die by con-
hfcatie als anderfints uyt defe onle Ordonnantie
fullen refulteren, geappliceert werden foo als ge-
woonlijck alle penen, mul&en ende confifcatien
by Placaten vande refpective Provinci�n defer
Vereenighde Nederlanden, geappliceert ende ver-
deelt werden,te weten, een derdepart ten profijte
vanden Aenhaelder. ofte Aenbrenger, tzyde

Μ m ij felve

-ocr page 281-

PlacateoL* 4.Boeck. a8,Tit % Deel.

551

551

felve in eedt ende bedieninge van 't Landt foude
mogen zijn, ofte niet: een derdepart ten profijte
vanden Officier die de calange ende executie fal
hebben gedaen:ende het refterende derdepart ten
profijte vande gemeene faecke. Doch belangende
de Schepen ende goederen die by eenige Schepen
vanOortoge van defen Staet,in Zee achterhaelt,
ende van daerfullen werden op ghebracht, ende
vervolgens door de genieJte Raden ter Admirali-
teyt voor verbeurt verklaert, daer van fal de ver-
deylingeghefchieden volgens de Initru�tien, Pla-
cacen ende Grdonnantien daer op hier bevoorens
gemaeckt. Ende teneynde niemandt hier van ee-
nige ignorantie kome te pretenderen, Ontbieden
ende verfoecken Wy de Heeren Staten, Gecom-
mitteerde Raeden, ende Gedeputeerden vande
Provinci�n refpe&ive van Gelderlandt ende het
Graeffchap Zutphen, Hollandt ende Weft-Vrief-
landt, Zeelandt, Utrecht, Vrieilandt,Over-Yfl�l,
mitfgaders Stadt Groeningen ende Ommelanden,
ende allen anderen Officieren ende Jufticieren van
deiehe, datfydefe onfe Ordonnantie van fton-

den aen alomme doen verkondigen, publiceren
ende affigeren in alle Plaetfen daer fukx noodich
wefenfal, ende men gewoon is foodanjge publica.
tie ende affixie te doen. Laften ende beveelen
voorts de Raden ter Admiraliteyt, den Advoca.
ten Fifcaels, mitfgaders Admiraels, Vice-Admi."
raels, Capiteynen, Officieren ende Bevelhebbe*
ren, als mede de Commiflarii�n ende Commifen
ter Recherche, foo inde Zee-gaten als elders, defe
onfe Ordonnantie te achtervolgen, ende doen
achtervolgen, Procederen, en doende procederen
tegens de Contraventeurs van dien, fonderooch.
luyckinge, faveur, diffimulatie ofte verdrach.want
Wy fukks alfbo ten dienfte vanden Lande beyon,
den hebben noodichte zijn. Aldus gedaen ende
ghearrefteert ter Vergaderinge yande hoogh.
ghemelte Staten Generael, inden Hage, op den
achtften Augufti 1657. Was gheparapheert,
A.v.Beveren,ⁿ� Onderftont, Ter Ordonnaatie
vande felve. Geteeckent, N. Ruyfih. Zijnde op't
fpatium ghedruckt het Cachet der felver Heeren
Staten in rooden WaiTche.

4. Publicatie, Waer by de boven/laende ^<Tlacaten van bare Hoogh Mogen»

de, in date den 11 Mey ende 8 Augufii 16 f 7. weder in -getrocken; de Commercien op VramkrtjA
opengeil'e/t; ende ordre gegeven tvert, datfich eenyeder die het aengaet, fal hellen te reguleren nav
het Tratlaet van Marine hier naegeinfereert, In date den 17 Augufti \ 65 7.

itjn Conincklijck woort, alle te famen hiernaer
volgende geinfereert.

Volght bet nvoorft Memomei wanen welgetwh
Heer Amlaffadeur de Thou , van den 16 Junij
16 � 7. inde Sederduytfche Tak,

En onder-ghefchreven Ambafladeur van
Vranckrijck, Hoewel hy kan ghelooven,
dat hy met fijne drie laetfte Propofitien
ofMemorien, vanden 25 May, den twee-
den ende thienden van defe Maent, alle 't gheeffl
raeekende 'tverfoeck van wegen den Coninck
fijnen Meefler, ontrent de reltitutie vande twee
Oorlogh-fchepen, met den aenkleef van dien,
breet genoegh heeft verklaert, ende de verdere in-
tentienvan Syne Majefteyt, voorfo veel alsijne
Ordres hebben kunnen toe laten , doen veritaen.
Niet te min om ten overyloet te voldoen aende
fcrupulen van haer Ho: Mo: op alle poin�ten daer
in veryat, ende in verfcheyden termen uyt-gitf�
druckt, Verklaert dat hyfeeckere kennifl�lieeft
van d'intentie vanden Koninckfijn Meefter, en-
de belooft onder des felfs welbehagen, (dat aJfoo
haeft als myne Heeren de Staten Generael ghere-
folveert fullen hebben, de Schepen in queiteniet
den aenkleven van dien te reftitueren, voor foo
veel als van wegen haer Ho: Mo: kan gefcliieden,
ende de ordre daer toe vereyfcht ende noodich.
fullen zijn gheexpedieert ende gedepefcheert) te
doen ordonneren de generale ontflaginge van alle
't geene [in Vranckrijck ter defer occafie is heila-
gen, gheduyrigh te arbeyden opeen Traclaet vu»
vernieuwinge van Alliantie, ende vande Marine»
in 't reguard vande Onderdanen ende Inwoont*

ren vande Vereenichde Nederlanden, te doen ac-
corderen

E Staten Generael der Vereenighde Ne-
derlanden , Allen den geenen die defen
fullen fien ofte hooren lefen, Saluyt.
DOEN TE WETEN, dataenge,
fien op den twintichften Junij leftleden, tuflehen
den Heere Prefident de Thou, GravevanMef-
lay,&c. Ambafladeur van den Coningh van
Vranckrijckalhierrefiderende, ter eenre: Ende
eenige Heeren Gedeputeerden uyt onfe Vergade-
ringe ter andere zyde: alle diff�renten,gerefen ter
oorfaecke vande executie der rigoureufeOrdon-
nantien ende Edi&en van Vranckrijck, tegens de
Ingei�tenen ende' Onderdanen van defe Veree-
nrchde Nederlandtfche Provinci�n ter Zee traffic-
querende, ende van 't veroveren der bewufte
twee Franfche Schepen, die den Vice-Admirael
de Ruyter den acht - en - twintighften Februarij
killeden inde Middelandtfche Zee heeft gheno-
men ghehadt, in der minne ende tot onderlingh
contentement zijn op geheven ende ter neder ge-
legt, volgens ende 'm conformit� van't Memoriael
vanden gemelten Heer Ambafladeur, ghedateert
den fefthienden der voorfz Maent, ende ons Ant-
woort den voorfz twintichften Junij daer op ghe-
volcht: Welcke beyde met het Traftaet van Ma-
rine tuifchen den Coninck van Vranckrijck, ende
de Hanfe-Steden, den thienden May inden Jaere
165 5. ghemaeckt, breeder in 't voorfz Memoriael
geroert, mitfgaders de Miffive vanden hoochftge-
melten Coningh, ghefchreven tot Sedan den ne-
genden defes, giileren by ons ontfangen, houden-
de onder anderen fpecialick confirmatie op nieus,
van dat alle 't gene den meer-wel-gemelten Heer
Ambafladeur de Thou Ons heeft verfeeckert
plaetfe te moeten hebben, finceeilijck fal werden
geobferveert, daer voor fyne Majefteyt engageert

-ocr page 282-




	Tra&aet van Marine	55+ ve jegenwoordich noch niet en weten, of men het wederom heeft konnen bekomen 5 Soo belooven haer Ho:.Mo: 'tfelve aen Syne Majefteyt te refti-� tueren binnen drie maenden naer date dei�s, of in- dien het nae alleneerftigheytalbereytsgh^daen, ende noch te doen, niet en foude konnen gefchie- den, daer voorefl het equivalent aen Syne Maje- fteyt te laten toe komen, waer over hier naer lal werden geconyenieerttuijchen den -meeitkwejge? meken Heer^mhaiTadeur, ende haereHo; Mo: Gedeputeerden : Welcfce Refolutiende.Imeer- hoogh-ghemelte Heeren Staten geerne liebben willen communiceren aenden felven Heer Am- baiTadeur , fijn E. verfoeckende, die aen Syne Ma- jefteyt foo promptelijck ende favprabelijck, als het doenlijckfal zijn, deelachtich te willen maec- ken, ten eyaide haer Ho: Mo�, mepten .ajdereerftert mogen erlangen de effecten van Syne Majefteyts goede meeninge, vervat ende verklaert in al/e de Memorien hier boven gefpecificeer�,ende particu- lierlijckinde laetfl>genoemde vandate den feftien- den defer maent, φε, haer Ho: Mo; aen nemen, ende daer op, haer vertrouwen. Gedaen inden Hage den twintighften Juni) 1657. � VoJght het voorfz Traclaec van Maiinc � inde Nederduytfche Tale. Trd�aetop httflmk^ wnde Marine, ghmftkig tuffthen den Coninck i>an Vranckr�jck ende Na* var re,' ende de Duytfche Hanie Steden, 'ik den ■ Jar�'i�ff. ''/'" En Coninck willende te kennen gheven aende Duytfche Hanze-Steden, dat hy tot haer heeft de felve afle-clie ende goede 'wille,de.welcke.de: Coningen fijne Voor- faten haer hebben bewefen, ende dat hy begeert met hun foodanige fincere vrientfehapende intel- ligentie te onderhouden, als die geene die fy foo veele Jaren herwaerts geobferveert hebben, tot voordeel vande Onderdanen van Syne Majefteyt, ende die vande voornoemde Steden, heeft feer aengenaem gehouden de inftant� beden ende fup- plicatien , de weltke Syne Majefteyt van ha�rent wegen zijn gedaen, door de Heeren Penshorn en- de Moller, Raden der Stede Hamborgb,hare Am- bafTadeurs aen ditHo0ghefonden, om haer te ac- corderen de confirmatie vande Privilegi�n , die haer toe geftaen zijn geweeil, door de voornoem- de Coningen fijne Predeceil�urs, felfs mede om die te expliceren ende te vermeerderen, opdat hare Onderdanen in alle liberteyt hare Commer- cie fouden konnen exerceren, met allen den gee- nen die 't haer goet duncken foud�, namentlijck met de Vyanden van defen Staet, fonder daer in belet te mogen worden door de Capiteynen van fijne Oorloghs - fchepen, ofte andere Oorloghs- Capiteynen, onder wat pretext 't f�lve foude mo- gen wefen. Ende om met de felve te examineren de Conditien onder de welcke fy defe gratie fou- den mogen genietenJieeft de felve g�committeerc den Heere Grave de Brienne, Commandeur van fijne Ordren, Raedt ordinaris in alle iune Raden, ende in fijn Hoffvan 't Parlement van Parijs, ende eetfte^ecretaris van Staet, ende van fijne bevee^- M m iij Jenj
	Tra&aet van Marine

553 aderen endc onderhouden hetTraOact 't welck SrSyne Majefteyt aende Duytfche Hanze-Ste- jLisWvenindatc den thienden May 1655. fm te toen tot een interim, geduyrende den tijt van drie maenden, ende daer nae, tot dat dies aen, Lende anders fal zijn gheconvenieert , te ver- leenen fijne proteclie ende befcherminge, ende fiinc Conincklijcke au&horiteyt t'interponeren, om aende Onderdanen van haer Ho: Mo: te doen adminiftreren�eneprompte, goede ende volko- men Tuftitie»inde intereften die fy μι Vraneknjck fouden mogen hebben, raeckende de Prijfen ende andere faecken, ende in alle occafien haer te be- ogen fij_ne Conincklijcke afTe&ie, naer 't exem- pel vande Coningen fijne voor-vaders lofl�lijcker memorie. Gedaen inden Hage den fefthienden Juniji^7� Geteyckent,Z)<?Z#wir, y'ol�t de rvoorfz^Atiwoorde <van haer Ho: Mo: vanden twintighflen der voorfz Maent Juni) 1657. inde Nederduytfche Tak. DE Staten Generael vande Vereenigde Ne- derlanden , gheconfidereert hebbende de ghereitereerde inftantien vanden Alder- Chriftelijckften Coninck, by den Heer Prefident de Thou, Grave vanMeflay, &c. fijnen AmbaiTadeur , indesfelfs Propofitien ende Me- morien vanden 1% Aril, ^5 May, ende den 2 * 10 ende 16 van defe loopende maent, gedaen, om te hebben reftitutie vande twee Oorlogh - fchepen van Syne Majefteyt, ghenaemt la Regine ende Ie chaffeur, met hare equipagie, Officieren ende Matroofen, die in hare handen gebleven zijn,ende daer van haeren Vice - Admirael den 28 Februarij leftJeden inde Middelandtfche Zee fich Meefter heeft gemaeckt, hebben wel willen verklaren, ge- lijck haer Ho: Mo: verklaren by defen, dathaere intentie noyt en is geweeil eenige A&e van hofti- liteyt of injurie, aenden Coninck of aen de waer- dighcyt van fijn Kroon te doen, veel minder in ge- breecken te blyven aen 't defereren van d'eer de welcke Syne Majefteyt toe komt, ende die haer Ho: Mo: aende felve altijdt hebben gegeven,, we- fende in tegendeel t'eenemael ghedifponeert om met eene volkomen cordialiteyt met Syne Maje- fteyt t'onderhouden alle foorte van goede vrient- fchap ende correfpondentie, ende felfs die te ver- nieuwen , ende meer en meer te verftercken door nieuwe Tradaten ende Alliancien, Waeromme de hooch - ghemelte Heeren Staten hare oogen fiaende op de voordeden vande oude vrientfchap, die van allen tyden is gheweeft tufTchen Vranck- rijck ende defen Staet, gherefolveert hebben de reftitutie vande boven-ghenoemde Schepen, met haer Gefchut, ende ander toe behooren te doen, ende tot dien eynde de Officiers die haer Ho: Mo: in hare macht hebben gehadt, gheftelt in handen vanden wel-gemelten Heer AmbaiTadeur, gelijck oock een Copie vande ordres, addreffercnde aen den voornoemden haren Vice-Admirael, om de yoorfz Schepen, met hare equipagie ende toebe- nooren, datelijcJk ende fonder uytftel inde naefte Haven van Vranckrijck weder te fenden. Ende u°u ^bloote ^ScIliP 8^nenaemt: ^la ^Re&�* > tegen haer Ho: Mo; intentie verkocht is, ende dat defei-

-ocr page 283-

------------_H

-----_-----

Placateo-». %Boeck. 28.Tit. 3.Deel.

55?

len; den Heere d'Haligre, mede Raedt in fijne
voornoemde Raden,endein fijn voornoemde Hof
van 't Parlement» Directeur van fijne Financien $
ende den Heere Bignon, mede van fijtie Raden,
ende fijnen Advocaet Generael in fijn voornoem-
de H�ff* van 't Parlement, de welcke naerveele
ende verfcheydenconf�r�ntien» gehouden met de
voornoemde Heeren Perishorn ende Moller, ghe-
famentlijckuyt kiaofetevan hare refpeftive Pou-
voirs, waer van de Copfen hier achter zijn geinfe*�
reerr, het naervolgende hebben gerefolveert ende
eearrefteert. ,.; � �

■ ».H «ν .�■■�: .rJi»^!IV� ^;

tireren , ten ware de felve mochten zijn vande bcv,
ven gefpecif�ceerde foorte, namentlijck van Con
trebande. Syne Majefteyt niet willende dat dl
Capiteynenvan fijne Schepen, eenige Schepen
toe behoorende de Inwoonderen vande v��r,
noemde Hanze-Steden, fullen mogen arrefteren'
als die geene de welcke fullen bevonden-worden
met Waren van Contrebande gheladen te zijn
die geoordeelt fullen worden volgens de Ordon'
nantien van Franchoys den Eerften inden jar�
1554. ende van Henrick de Derde Anno 1584
Ende foo eenige vande voorfz Contrebande Wa«
ren bevonden werden inde Schepen der voorf₂Ingefetenen, geladen by verfamelineh ineen, ofte
op verfcheyde Plaetfen, de felve fullen puyrlijck
ende fimpelijck geconfifqueert worden: fonder
dat in 't reguard van andere Waren nochte het
Schip fulcks fal mogen gefchieden, ende die gene
die cfe felve geladen fal hebben, fal gehouden zijn
in alle de onkoften, fchaden ende intereften, ter
dier oorfake door de GejntereiTeerde inde Sche-
pen gheleden, ende dit voor vallende, fal daer van
volgens de rigeurvan het tegenwoordige Artijc-
kel,ende niet volgens de voornoemde Ordonnan»
tien geoordeelt werden, ende dit ghedaen zijnde,
fal naer het uytgefproocken oordeel, het Schip
met de reft van fijne ladinge vryelijck mogen ver-
trecken, ende tot dien eynde fullen de Officieren
vande Admiralkeyt gheduyrich gehouden zijn te
procederen tot het oordeel vande voornoemde
pryfen.

III.
Ende ofwel de felve Ordonnantien vande ghe-
melde Coningen Franchoys den Eerften , ende
Henrick de Derde, mede brengen, dat, foo de On*
derdanen van fyne Majefteyt in tijt van Oorlogh,
Pryfen in Zee mochten komen te maecken van
��nige Schepen, toebehoorende aende Geallieer-
den ende Vrienden van fijn hoogh-gemelde Maje-
fteyt, inde welcke goederen enae koopmanfchap-
pen vande Vyanden mochten gheladen zijn, ofte
oock wel van vyandtlijcke Schepen, inde welcke
goederen ofte Koopmanfchappen mochten zijn
van Vrienden, Geallieerden ofte Geconfedereer-
den, ofte in de welcke de voornoemde Geallieer-
den ofte Vrienden participanten waren, dat alle
't felve van goeden pryfe verklaert fal worden.foo
is 't nochtans dat in't reguard vande Inwoonderen
ende Onderdanen vande voornoemde Hanze-
Steden , ende in confideratie van hare Privilegi�n.
Syne Majefteyt derogerende de felve Ordonnan-

t de Inwoonderen vande Hanze-Steden in

alle feeckerheyt fullen mogen varen ende traf
ficqueren , foo in Vranckrijck, als in andere Rijc-
ken, Staten, Landen ende Zeen, Plaetfen, Have-
nen,Kuften,Rivieren ende dependentien van dien,
om aldaerte gaen, komen, pafferen ende repafie-
ren, foo te Water als te Lande, met hare Schepen
ende Koopmanfchappen, fonder datde Onderda-
nen van Syn� Majefteyt, de welcke Schepen ten
Oorloge uyt geruit ofte anderfints fouden mogeri
hebben, de feive fullen mogen beletten, arrefteren
ofte aenhouden, onder wat pretext het foude mo-
. gen wefen, jae felfs al gingen fy na eenige Steden,
Havenen ofte andere Plaetfen dependerende van
de Vyanden van Syne Majefteyt, ofte die het in 't
toekomende fouden mogen zijn,ten ware de Mve
geladen waren met Koopmanfchappen van Con-
tieband�, hier naer gedengneert, om ghevoert te
worden naer eenige Landen ende Plaetfen vande
Vyanden vande Croon.

II.
Welcke Koopmanfchappen van Contrebande
werden verftaen te wefen, Munitie van Oorloge,
Vuyrwercken, namentlijck, Canon, Mufquetten,
MortieremBufl�n, Petarden, Granaden,Saucifen,
Peck-kranfien,Affuyten, Forquetten, Bandeliers,
Kruyt, Lont, Salpeter, ende alle andere foorten
van Wapenen,als Piecken,Degens,Stormhoeden,
Cafquetten, Curafl�n, Hellebaerden, halve Piec-
ken, ende andere Wapenen dienende totten Oor-
loch , als mede Paerden, Tou-werckendeZeyl-
doeck, de welcke nergens toe dienen konnen als
om Zeylen te maecken: Niet te min fullen fy ver-
mogen te voeren allerhande foorten van Koorn
ende Granen, ende ander Aerdt - gewafch , als
Erweten, Boonen; mde andere levens Middelen,
ten ware dat de Steden ende Plaetfen waer naer
toe fy die fullen voeren, door Syne Majefteyt ge-
attacqueert waren, ende dat fy de felve vrywillich
daer nae toe voerden, fonder dat fy vande Vyan-
den van Syne Majefteyt daer toe ghedwongen
wierden,haer dienende door gewelt van der felver
Schepen in hare Havenen ofte elders ghevonden,
in wekken gevalle de Commandeurs vande Sche-
pen van Syne Majefteyt, de voornoemde Granen
ende andere Waren tot onderhoudinge van het
leven dienende, fullen mogen op houden, midts
betalende de rechte waerde van dien, volgens de
eftimatie die daer van gemaeckt fal worden, maer
foo niet, ende by faute van eftimatie ende betalin-
ge met ghereet gek, fullen de Onderdanen vande
voornoemde Hanze-Steden haer met hare Sche-
pen ends koopmanfchappen vryelick mogen re-

nen

wil encfe verftaet, dat de voornoemde In-

woonderen fullen bevrijt zijn vande rigeurvan^
felve, geduyrende den tijdt ende termijn van vifr
thien Jaren, in voegen dat het kleet vanden Vyant
de Waren vanden Vriendt niet en confifqueert,
ende dat de Schepen haer toe behoorende vry
zijn, oock al hare ladinge vry maecken, fchoon
datterKoopmanfchap in was de Vyanden toe be-
hoorende , ten ware daer inne eenige van Contre-
bande mochten ghevonden werden, ofte dat de
Schippers vande voorfz Schepen, haere Papieren
hier nae gefpecificeert in Zee hadden gheworpen,
ofte hadden bevochten de Schepen van Syne Ma-
jefteyt , de welcke van ghelijcken verftaet dat de
Koopmanfchappen inde Schepen vande Vyanden

-ocr page 284-



		Tra&aet vm Marine ^et Vranckrijck.
				558
	5-57			558


			op hft Schip vertoonen , ende verwachten de, Chaloupe die haer by het Schip van Oorloge van, fyne Majefteyt toe gefonden fal werden,met twee, ofte drie Mannen vande voornoemde Oorlogh - fchepen, boven de equipagie vande Chaloupe, die inde voorfz Coopvaerdye-fchepen fullen gaen, aende welcke de Capiteynen ende Schippers daer op wefende, ehehouden fullen zijn te vertoonen 4evoornoemde Pailepoorten ofte Zee-brieven rnitfgaders de Certificatien ofte PoJice vande la- dinge , daer aen volkomen gheloove fal gegeven w orden, fonder dat (naer dat de felve by haer ge- fien./ ende daer door bevonden fal weien, datter geene Waren van Contrebande in en zijn) iyluy- den andere recherche ofte onderfoeck in her. Schip doen, ofte eenich ander ghefchrift af vorde- ren, nochte eenige Koffers, Balen, Malen,Tonnen ofte andere KaiTen, van wat natuyre de felve fou- den mogen zijn, openen, de Schepen op houden, nochte eenige foorten van rechten, onder pretext van falaris, vacatie, ofte prefenten ofte gitten ful- len vermogen te nemen. Ende om te beletten dat geduyrende het viluereu vande voorfz Papieren, geen gevvelt aende Officieren vande voornoemde Conincks Schepen, de welcke in die voornoemde Coopvaerdye-fchepen gegaeirfuUen zijn, gedaen en werde, fullende Capiteynen ende Schippers vande voornoemde Schepen, inde voornoemde Chaloupe doen over gaen, twee ofte drie van hare onderhtbbende principaelile Officieren, om al- daerfoo lange te bly ven, tot dat de voornoemde vifitatie vande Papieren fal zijn ghedaen, ende de voornoemde Mannen van fijne voornoemde Ma- jefteyt wedefom inde voornoemde Chaloupe ful- len zijn ge keert. . ;; i f yp/K VIII, De Reeders vande Schepen van fijne Majefleyt fullen conform desfelfs Ordonnantien gehouden� zijn, voor haer vertreck fuffifante cautie te ilellen voor de Rechters vande Admiraliteyt, ter fomme Van thien duyfent ponden, om te caveren voor de malverfatien die fouden mogen werden begaen in hare courll�n ende contraventien in 't gunt hier boven is geconvenieert. Dat de Hanze-fleden, met hare Borgers, �n- woonderen ende Landen fullen genieten, foo veel �fluck vande Navigatie ende Commercie ter Zee ende te Lande betreft, alle ende de felve Rechten,' Vryheden , immunkeyten ende Privilegi�n, de welcke geaccordeert zijn ofte fullen worden aen de Staten Vande Vereenichde Nederlantfche Pro- vinci�n , ende andere Nati�n, die zijn ofte fullen wefen in vrientfehap, vrede ende correfpondentie- met Vranckrijck: Welverftaende nochtans, dat- ter in geenderley manieren gederogeert en werde aende Tradaten, Accoorden ende Privilegi�n, vergunt by de Coningen van Vranckrijck, Voor- faten van fijne Majefteyt, de welcke fullen blyven in hare kracht ende weerde, ende die fijne Maje- ileyt, voor fo veel het noodich foude mogen zijn, vernieuwtenderatificeert. �� hn�< Ende tot dien eynde, foo verftaet fijne Maje- fteyt.» dat alle de andere Tra�taten van Vricnt-- fchap,AUiantie ende Confederatie, gemaeckttuf... fchen
	■vonden, die men gerechtelij ck�lbewyienaen IeCoonderen vamle Hanie-Steden toe te hoo^

ren, hin fullen werden gereftitueert. Indien het shebeurde, dat vemant vande Fran- fche Capiteynen, een Schip gheladen mette voor- noemde Waren van Contrebande, mocht komen re nemen, Soo en Tullen de voornoemde Capitey- nen eeene Koffers, Malen, Balen, Bougetten,Ton- nen ofte andere KaiTen mogen openen ofte op breecken, nochte de felve vervoeren, verkoopen endeverwiiTelen, ofte anderfints veralienerea, voor dat de felve aenLant zijn gebracht,inde pre- fentie vande Richters vande Admiraliteyt, ende naer dat by de felve een- Inventaris vande voor_rnoemde Koopmanfchappen in de voornoemde Schepen gevonden, gemaeckt fal zijn., . Van ghelijcken fal verboden zijn, op de penen vervat inde Ordonnantien, ende deconfifcatie van goederen, aen alle Perfoonen, Koopluyden ofte anderen > te koopen, verwifl�len,ter gifte t'ont- fancren, ofte onder andere pretexten, hoe die felve zijn, noch te verfwijgen of verbergen,� door haer ofte door anderen, directelijck ofindiredtelijck de Koopmanfchappe of goederen van Contrebande, in de felve Schepen ghevonden, ten zy de Pryfen door de Rechters van SyneMajefteytvoorgoet verklaert zijn, in wekken gevalle de Capiteynen vande Schepen , op de welcke de voornoemde Koopmanfchappen fullen zijn genomen, de felve wederom fullen mogen in koopen, indien fy be- geeren voor den prijs van haere adjudicatie, ende fullen fy voor alle anderen geprefereert worden. VI. Ende op dat men nieten moge twijflelen vande qualiteyt vande Koopmanfchappen inde voor- noemde Schepen gheladen, fullen de Capiteynen ende Schippers vande felve in Zee gevonden wor- dende , ghenouden zijn te vertoonen aendejCapi- teynen vande Oorloglv-fchepen van Syne Maje- ileyt een Pafpoort ofte Zee-brief, ende een Certi- ficatie ofte Police vande ladinge, bywelck Paf- poort fal blijeken dat het Schip toe behoort aende �nwoonderen vande voornoemde Hanze-Steden, 't.welck op haren eedt gheattefleert fal worden, goorde Magiftraet vande Plaets daer van daen 't felve fal zijn,ende gefegelt met haer Zegel,ende de felve Certificatie fal inhouden de ladinge van het Schip, de Plaets van waer het uy t gevaren is, ende waer 't nae toe gaet, ende dat daer inne geen Waren van Contrebande en zijn. VII. Ende om te vermyden de ongelegentheden die fouden mogen gebeuren, wanneer de Schepen van de Onderdanen vande voornoemde Hanze-fte- den fullen ontmoet worden vande Schepen van Oorloge van fijne Majeireyt, ende omwech te nemen alle de pretexten van overlaft,die haer fou- den konnenaenghedaen werden, fullen de felve naer het ftrijeken vande Vlagge, foohaeft fy die van Vranckrijck verkent hebben, ofte daer van gnevyaerfchouwt fullen zijn,- door het teyeken twelck haer by de Franfchen fal gegeven worden, met een Canon - fchoot fonder Kogel, haer een Canon-fchoot van daer bjy ven op houden» haer

-ocr page 285-

Placateo-»» 4»Bocck. 28. Tit. 3. Deel.

5 «o

Μ?

daer van te mogen di/poneren,«och nieten waren
geexecuteert: Want hebbende de felve exprefl�-,
lij c/k gegeven, hebben wy ghelooft dat die fonder
uytftel lbuden zijn geexecuteert gheweeft. Ende
hoewel wy nu verfeeckert zijn, dat 't felve in alle
de Jurifdittien van onfe Admiraliteyten van
Vranckrijck is gedaen,ehde dat men de geinteref.
feerde parthyen geen falaris en heeft afgevordert
't zy van aften van Juilitie tegens haer gepleeght
ofte tot haer faveur geda�,nochte voor Packhuys.
huyr, in welcke de parthyen van haere goederen
hebben geftelt geweeft, willende echter noch nae-
der daer van zijn geinformeert, ende maecken dat
die geene die onfe ordren fullen hebben tegen ge-
gaen,ftrengelijck fullen werden geftraft: Soo heb-
ben wy gewilt, dat den genoemden S¹* Gentillot,
de ordren die wy addrefleren aenden eerften Pre-
fident van het Parlement van Kouen felfs foudc
gaen brengen, by de welcke hem wortghelaft dat
hy by uwe Onderdanen, die inde fehc Stadt zijn,
fotide gaen onderfoecken, of haer yets onbehoor-
lijck is afgevordert, op dat hy 't felve niet alleen
en doe reftkueren, maer dat hy die Perfoonen die
niet geexecuteert hebben 't geene haer gheboden
was, doe aentaftenende gevangenfetten, endede
felve aldaer houde, foo langhtotdat wy andeis
fullen hebben geordonneert. Het welck wy doen
om voor al de Werelt te toonen, wat werek wy
van uwe affectie maecken, ende de voldoeningh
ende vernoegingh die wy hadden,doen wy uytde
Brieven vanden genoemden Heer de Thou, ende
uyt de Brieven by u aen ons gefchreveri, verfton-
den, den goeden wille die by u is om de naeuwe
cof refpondentie die tuifchen ons ende �, de Ko-
ningen onfe Voorfaten ende uwe Republijcq al-
toos is geweeft, foo 't mogelijck is te conferveren
ende te vermeerderen. Ende wy hebben daeren
boven met defen Brief u op nieuw willen confit-
meren, dat de faken de welcke u by den genoem-
den Heer de Thou verfeeckert zijn.plaets moeten
hebben, finceerlijckfullenwerdervgeobferveert'
Tot verfekerihge van welcke wy ons Conincklick
woort verbinden. Ende alfoo ghy de ervarentheyt
hebt, dat wy daer jaloers van zijn, ende dat wyal-
tijt punctuelijck h�bben geobferveert 't geeneuis
belooft geweeft 5 foo bly ven wy by die meyningji,
dat ghy niet alleen ghelooffult geven aen delen
Brief, gelijck ghy voor defen hebt ghedaen aende
Ratificatien die wy hebben gedaen expedi�ren �d
de Tractatcn die ghearrefteert zijn gheweeft tui-
fchen onfe Gedeputeerde ende de uwe, maer klis
oock 't geene de gefeyde Heer de Thou u on/�nt-
halven defe faecken ratckende fal feggen. Deje-
genwoordige tot genen anderen eynde dienere,
bidden wy Godt dat hy uw' feer waerde groote
Vrienden, Geallieerde ende Bondtgenooten wil
houden in fijn heylige ende waerdige bewaringh-
Gefchreven tot Sedan den negenden Augu�'
1657. Uwe goede Vriendtende Bondtgen�ot.
Gcteeckent ,LOUJS, Lager ftondt, De Lotnen�t.
Het Opschrift was ,� Aen onle feer waerde, groote
Vrienden,Geallieerde Bondtgenooten, De Staten
Generael vande Vereenichde Nederlanden.

WY derhalven naer rype deliberatie huyden on-

fchen de Coningen fijne Majefteyts Voorfaten,
ende'de voornoemde Hanze - fteden, ende felfs
mede alle de Privilegi�n ende voordeelen aen haer
geaccordeert, namentlijck by de Coningen Lodo-
vickdeElfdt in 't Jaer 1464, ende 1483. Karel den
achtften, vanden jare 1489. Francoys den Eerften,
vanden Jare 1536. Henrick de Tweede, vanden
Jare 15 $x. ende Henrick de Vierde, vanden Jare
1604. al hoe wel de felve hier niet en zijn gefpeci-
ficeert, nochtans door het tegenwoordigh Tra-
ctaet bly ven geratificeert ende geconf�rmeert, ge-
lij ck ordievaitwoordetewoorde daerinne gein-
fereert waren,' om by hun daer van het effect ghe-
nooten te werden. Gelijck oock d'Onderdanen
vanden Coninck genieten fullen de felve Privile-
gi�n inde Hanze-lieden, endefoo favorabelijck
getrafteert werden, als de Onderdanen van ande-
re Coningen, Princen ende Staten, met de felve
liberteyt ende vryheden , de welcke voor defen
geaccordeert zijn geweeft.

XI.

Nae dat het tegenwoordich TracTraet van we-
derzyden fal zijn geratificeert, foo fal 't felve inde
Parlementen van fyne Majefteyt gheregiftreert,
ende in alle Havenen ende Steden daer het van
nooden fal zijn gepubliceert worden, op dat 't fel-
ve niet gecontravenieert en werde: Ende fal foo
wel aende Copien geloof werden gegeven, als aen
de originelen.

XII.

Dat foo wanneer in 't afwachten vande uytwif-
fe�nge vande, Ratificatien des tegenwoordigen
Tracraets, 't welck binnen twee maenden fal ghe-
fchieden, quamete ghebeuren, dat'eenige vande
Schepen, toe behoorende de Inwoonderen vande
voornoemde Hanze-fteden, door de Uyt-reders
van dit Coninckrijck ghenomen wierden, fal daer
over geoordeelt worden in conformiteyt van het
tegenwoordich Tra�fcaet.

In teecken der waerhey t hebben wy Corrimiila-
rifen voornoemt, ende ghedeputeerde AmbaiTa-
deurs, uyt krachte van onfe refpe&ive Volmach-
ten , dc(e tegenwoordige met onfe gewoonlijcke
fignature geteyckent, ende daer op doen drucken
het Cachet van onfe Wapenen. Gedaen tot Parijs
den thienden dach van Mey 1655. Was gheteyc-
kent, De Lominie, d'Haligre, Bigrion, D. Pemhorn,
ende Th: Mol/er.

Voljjbt den Brkfnjanden Con'mcS^ hjm Yumk^-

rijck, in date den negenden Augufli 1657. in de
Nederduytfche Tak.

Eer waerde groote Vrienden, Geallieerde
ende Bondtgenooten, Wy hebben feer
j verwondert eeweeft * doen S^r� Gentillot,
(de welcke onfe wel-beminde ende ghetrouwe
Raetfheer in onfe Raden van State, ende van ge-
heym, den Heer de Thou^Grave van Meflay, Pre-
fident in ons Hoffvan Parlement van Parijs, ende
onfen AmbaiTadeur by U, verfocht hadt ons te
komen vinden) ons te kennen gegeven heeft, dat
de ordrendie wy voor defen hebben ghegevcn, de
welcke aen uwe Onderdanen een volkomen vry-
heyc toe lieten, om hare goederen ende effecten
die aengeho�den zijn geweeft, te ghenieten, ende

der anderen goet gevonden hebben, daer

v'3fl

nuts

-ocr page 286-

61 Tra&aet met Denemarcken op 'c nieten der Schepen. 5 6%

_mlts aefen aen allen onfen Onderfaten ende Inge-
ftrenen van defe Vereenichde Nederlantfche Pio-
; n�en, kenniiTe te geven, ende daer benevens ee-
�en yegelijck re waerfchouwen, dat Wy gerevo-

ceercende�ngetrocken^bben. %fi^ck^w7�^or^evoceert ende ingetrocken houden mits defen
nfe Placaten den elfden May killeden, ende den
Lhtftendefesghedaen emaneren, heteenehou-
Aente�tia verbodt van uyt eenige Provinci�n,
qieden ofte Zee-havenen van Vranckrijck eenicli
Cewafch ofte Manufacturen van het felve Rijck
hier te Lande in te brengen: Ende by het andere
linterdiceertwerdende het varen ende negotie-
L� op vranckrijekende 't nemen van Pafpoorten
vandieKroone, of vanden wel-ghemelten Heer
Ambafladeur alhier refiderende 5 Sulcks dat in
krachte van defe Publicatie d'Ingefetenen defer
Landen wederom vryelick op Vranckrijck fullen
mogen varen, handelen ende trafl�cqueren, oock
allerhande Gewafch ende Manufacturen van daer
herwaerts in brengen, ghelijck als voor dekn.
Voorts verfoecken ende begeeren , oock latten
ende bevelen wyderefpeftiveCollegienter Ad-
miraliteyt, ende den Lieutenant Admirael, dat de
felve haer by provifie, ende tot naerder ordre, ten
opfichte yande Francoyfen fullen hebben te regu-
leren naer de Articulen van 'tvoorfz Tradraetde
Marine tuflehen den hooghft - gemelten Coningh

van Vranckrijck, ende de meer - gemelte Hanze-
fteden ghemaeckt, oock daer naer te doen regule-
ren andere hooge ende leege Officieren ter Zee,
ende voorts alle Ingefetenen defer Landen, by
't ghenotvande felve Articulen te mainteneren,
ende doen mainteneren naer behooren. Ende op
dat alle 't gene voorfz is, van defer zyde pundhie-
lick geoblerveert werde, ende eenen yegelijcken
van defe onfe goede meeninge ende intentie ken-
niil� mach bekomen, Ontbieden ende verfoecken
Wy de Edele Mogende Heeren Staten, Gecom-
mitteerde Raden, ende Gedeputeerde Staten van
de Provinci�n refpeclive van Gelderlandt ende
'tGraeffchap Zutphen , Hollandt ende Weit-
\frieflandt, Zeelandt, Utrecht, Vrieilandc, Over-
Yilel, ende Stadt Groeningen ende Ommelan-
den, de Hoven van Juilitie, ende Regeerders inde
Steden ende ten platten Lande, dele onfe Publi-
catie daer fulcks gewoon is ghedaen te werden, te
doen afkondigen ende aenplacken. Aldus gedaen
ende gearreiteert ter Vergaderinge vande hoogh-
ghemelte Staten Generael, in 's Graven - Hage,
op den feventhienden Aiiguil� fefthien-hondert
feven en vijftich. Was geparapheert, G. v. Hoolck,^vt'
Onder ftont, Ter Ordonnantie vande felve. Ge-
teeckent, N. Ruyfch. Zijnde op'tfpatium ghe-
druckt het Cachet der felver Heeren Staten in
I rooden Wai�che.

HET VI E R D E DEEL.

DE Placatenin dat'edenzx Μ'ey 1646, iJprili�fi ,en 17 Mey \6$z. tot onderhoudtvan hetTraclaet met
de Kroon van Denemarcken, op den 13 Augufli 1645.ghemaeckt, fa/den Lefer in het Eer/Ie Volum. onder den
negenden Tytelvanhet Tweede Boeck Colum. 939.948. en 951. refpeflivelick gedruckt vinden,

x. Tra&aet,vanbeflendige VrundtendeZhQabuyrfchap, mitfgaders Ver-
dr ach, nonpendede Commercien ende Tholkn tuffchen Syne Comnckl. Majefleyt van Denemarcken en
Noorwegen, &c. ter eenre: ende de Hoogh Mogende Heeren Staten Generaelder Vereenighde Neder-
landen ter andere zyde, getroffen den 13 Augufli 1645.

Stadt Dordrecht; Gerard Schaep, Burgermeefter
der Stadt Amfterdam, ende Curateur der Univer-
fiteyttot Leyden 5 Albert Sonck, Ridder, Burge-
meefter ende Hooft,- Schout der Stede Hoorn,
ende de hooge Jurifdi&ie daer van releverende, efl
Joachim Andr�e, Ridder,Eerfte Raedt inden Pro-
vincialen Hove van Vrieflandt; alle Gedeputeer-
den ter Vergaderinge der hooch-gemeJte Heeren
Staten Generael der Vereenichde Nederlanden,
ter andere zyde: Doen kondt eenen yegelijcken,
Nademael tuffchen hoogftge-eerde hare Coninck-
lijeke Majeiley t, ende de hooch-gemelte Heeren
Staten Generael, eenen tijde herwaerts verfchey-
dene mifverftanden ende Nabuyrlijcke ghebreec-
ken wegen den Thol inde Sont,ende de Coningh-
rijeken Denemarck ende Noorwegen zijn ont-
ftaen geweeit,ende wy Commiflie ende Volmacht
hadden, omfoodanige ghebreecken ofgefchillen
by te leggen, onder ons met malkanderen te tra-
�eren, dat wy dienvolgens ende uyt krachte van
dien ons ghefamentlijck inden Name der Heylige
Drievuldigheyt met malkanderen hebben ghe-
voeght, ende tot volkomene wechneminge ende
uytroeyinge aller ende yegelijckemifverftanden,

Ν η het

;Er Conincklijcken Majeiteyt vanDene-
j mareken, Noorwegen , &c. onfes aller-
Tenadighften Koninghs ende Heer tot
dele handelinge fpecialiter ghelafte ende
met Volmacht verfiene ende geordineerde Rijcx-
RadenendeCommiilarii Corfits Ulefelt, Ridder
des Coninckrijcks Denemarck, Hof-Meefter,
Rijcx-Raedt, Amptman over het Eylandt Mo�n,
tot Egefchere Erfgefeten_; Chriftiaen Thomafl�n,
Ridder, Coninghlijcke Majefteyts Cancelaer,
Rijcx-Raedt, Amptman tot S'�CanutCloofter,
tot Stougard ende Lijckfholm Erfgefeten 5 Chri-
ft�ffel Uhren, Ridder,Rijcx-Raedt, Amptman tot
Fraockier ende Erfgefeten opAfmarck; Jurgen
Sehfeldt, Rijcx-Ra�dt, Lant-Richter in Zeelant,
Amptman op Ringfted Cloofter, ende Erfgefeten
tot Refs, ter eenre: ende de Hoogh Mog: Heeren
Staten Generael der Vereenichde Nederlanden
Extraordinarife Ambaffadeuren , mede hier toe
fpecialiter ghelaft ende gheauthotifeert, Jacob de
Witte, Heere in Manezee, Meliffant, Cromftryen,
Gecommitteerde inde Reecken-kamer der Edele
ende Groot Mogende Heeren Staten van Hollant
ende Weil-Vrieflandt, Oudt - Burgermeeiter der

-ocr page 287-

PlacatenL*. 4.Boeck. aS.Tit/ 4.Deel.

56j

5 $4

het naervoigende beftendige ende onwederroe-
pelijck Verdrach gefloten ende opgerecht,

Hetfal hier namaels tuilchenhare Coninglijcke
Majefteyt der felver Koninghrijcken, Furften-
dommen, Landen ende Luyden ter eenre, ende
de Hoogh Mogende Heeren Staten Generael,
ende d'andere hare Provinci�n, Landen ende On-
derdanen ter andere zyde, over al te Water ende
te Lande oprechte beilendige Vrundt ende Nae-
buyrfchap onderhouden ende gepleecht worden,
't eene deel fal het ander ghetrouvvelijck meynen,
ende niets doen dat tot des anderen fchade ofte
naedeel is ftreckende, noch door fich felfs, nochte
door,ofte met anderer aenftichtinge ofte practije-
que, fnaer veel meer d'een des anderen nut, pro-
fijt ende voordeel foecken ende bevorderen: wel-
verilaende dat hier door de Traclaten van haere
Majefteyt, ofte hare Hoogh Mogende met andere
Coningenende Republijcken albereyts gemaecl,
ofte noch te maecken, niet lal worden gederogu-
eert ofte geprejudiceert.

Den Thol inden Orefont fal van d'Ingefetenen
derVereenichde Nederlanden, naeruytwijfinge
der Lyfte ofte Thol - rolle tuffchen ons gheaccor-
deert, oock met onfe hant-teyckeninge ende Ze-
gels voltrocken,voortaen geheven ende genomen
worden, fullende 't klve die naeft achter een vol-
gende veertien Jaren van dato defes geobferveert,
ende geduyrende alfulcke veertigh Jaren, egeene
verhooginge inden Thol, onder wat name ende
pretext fulex foude konnen gefchieden, ingevoert
ofte gcordonneert werden, Ende alle de By-Thol-
leninghevoert zijnde, egeene daer van uytghe-
fondert, fullen ceiTeren. Naer expiratie van foo-
dane veertich Jaren fal het Spierfche Verdrach,
Anno vijfthien - hondert vier en veertich opge-
richt , in fijn voorgaende vigeur ende kracht bly-
ven, indien geen ander ondertuiTchen wert ghe-
maeckt.

III.

Het vifiteren der Schepen ende goederen den
Ingefetenen der Ge�nieerde Provinci�n toe be-
hoorende, ende door de Sont pail�rende, fal ghe-
duyrende de voor-gemelte Jaren, inde Sont afge-
fchaft, ende de Schippers, wanneer fy hare op-
rechte Convoy ende Pont-Cedullen toonen, daer
op gelooft worden. Ende fullen de felve,wanneer
fy daer nae hebben vertolt, fonder ophouden ofte
moleftatie palieren, oock fonder te letten op den
Drogen voor Koppenhagen: Edoch foo wanneer
in het toekomende wierde bevonden, dat haere
Koninghlijcke Majefteyt door defe bewilliginge
in't heffen van fijne Thollen met lorrendrayeryen
ofte bedroch foude worden verongelijckt, foo
fullen haere Ho: Mo: wanneer de ielve daer van
werden onderrecht, ende des verfocht, alle moge-
lijcke middelen bedencken, ende foo veel doen-
lijck ordre ftellen, dat hare Koninghlijcke Maje-
fteyt anders niet, als wat r�cht ende billick is, we-
dervaren moge.

IIII.

Het fullen egeene Koopmanfchappen ofte Wa-
ren, hoe die namen mogen hebben, worden ver-
boden, om door de Sont te voeren.

Inde Coningrijcken Denemarcken ende Noor.
wegen, fal op 't goet 't welck met oprechte Certi"
ficatie wort bewefen den Ingefetenen der Vereen
nighde Nederlanden toebehoorende, geen fwaer-
der Thol, het zy in 't inbrengen ofte uytvoeren
worden gheleyt ende afgevordert, als dien d'On-
derdanen ende Inwoonders des Koninghrijck_sfelfs zijn betalende. Van ghelijcken fullen oocls
hare Majefteyts Onderdanen inde Vereenighcfe
Nederlanden niet hooger als hare eygene Onder-
danen worden gegraveert ende befwaert.

VI.

De Schepen de welcke in'tKoninghrijck Noor-
wegen hare volle ladinge in eenen Haven hebben
in genomen, ende aldaer zijn gevifiteertende ver-
tolt , fullen verder niet ghevifiteert werden, 't zy
inden felven, ofte in wat Haven die oock moch-
ten in loopen , maer het fullen de Schippers too-
nende hunne Thol-cedullen, vry paiTeren : noch,
tans wanneer fy hare ladinge in verfcheydene Ha-
vens in nemen, foo fullen ly inde Havens, alwaer
fy de ladinge in nemen, ende voorts nergens ghe-
vifiteert worden. Dewyle oock het uytvoeren
van 't Eycken-hout is verboden, foo fal nochtans,
wanneer een Schipper met een , twee ofte drie
ftucken Eycken-hout wort gheattrappeert, niet
hooger worden geftraft, om te betalen als dubbelt
foo veel als voor het Hout is gegeven.

VII.

De Thol in Noorwegen fal hier naemaels in die
quantiteyt ende op dien voet worden gheeyfcht
ende genomen, als in 't Jaerfefthien-hondertacht
en twintich is gefchiet, ende niet hooger, ter tijde
ende wyle toe dat tui�chen hare Majefteyt ende
haere Ho: Mo: eene feeckere maniere kan werden
veraccordeert ende befloten, naer de welcke den
Thol by laften gereeckent, van alle de Hout-wa-
ren kan gheheven worden, waer over hare Maje-
fteyt met de Heeren Staten foo haeft eenichfints
mogelijck , Tradtaten fal laten aen ftellen, ten
ey nde de fel ve tot een beftendige beraminge raad)
werden gebracht.

VIII.

De NederlantfcHfe Schippers ende Koopluyden
fullen in Noorwegen niet ghedwongen worden
Deelen ofte andere Hout-waren van feeckere
Luyden aen te nemen ofte te koopen, maer hetfal
hun vry ftaen op de ghewoonlijcke ladinghs-
plaetfen te koopen, van wien, ende wat hun beft
gelieft.

IX.
Het meten der Nederlantfche Schepen in Noor-
wegen handelende, fal van twee NoorweeghfcJie
ende foo veel Nederlandtfche Schippers die men
fulcks vertrouwt, gefchieden,ende by hun onder-
teyekent, uytgegeven worden , 't welck den
Slots-heer van een yegelijcke plaetfe falconfir-
meren, ende in fijne Ampt - boecken regiftreren,
op dat de Schippers tallen tyden, des nootzyn-
de , fich daer op mogen konn�li beroepen, ende
fal boven dat, fulcke mate op de Zegel - Bakken»
oock voor ende achter'ftevens ghefet, ende ghe-
brant werden, tot dien eyude, dat den Thol van
alle Hout-waren by laften des te beter kan geflelc
ende doorgaens op middelbare Hout-laften ghe-

taxeert

-ocr page 288-

�c Tradaet met Denermrcken op 't meten der Schepen. $ 6$

XVI,

_meert werden, foo als men in't toekoriieiide ficl
faefover, gelijck voorfeyt is, fal vergeJijcken en-

Nederlantfche Schepen den Thol in eenen Ha-
ven van Den�marck betaelt hebbende, ende al-
daer e�nmael ghevifiteert zijnde, fullen in geene
andere Haven.het zy in Denemarcken ofte Noor-
wegen, foo wanneerfe daer niet laden, op 'ir
nieuw ghevifiteert worden, maer fullen vry
pafl�ren.

xvi r.

D� Tollenaers ende T�l-fchryv�rs in Noorwe-
gen , fullen niet onderftaen den Schippers meer
als fy fchuldich zijn af te dwingen j fullen oock
voor het ichryven der Tol-cedullen niet meer ne-
men als d� Coninghlijcke Ordonnantie is vermel-
dende : Ende fal haer Coninghlijcke Majeileyt
een fware ilrafl� daer op flellen, wanneer yjemant
foude bevonden werden ter contrarie ehehandelt
te hebben.

XVIII.

Wegen den Gluckiladifchen Thol is veraccor-
deert, in cas de faecke niet kan werden af gedaen
door de tegenwoordige Traclaten met de Stadt
Marnborgh daer over aen geilelt, dat d'Onderda-
nen der Vereenighde Nederlanden, midts too-
nende de behoorlijcke Certificatien in omnem
cvenium van nu af daer van fullen zijnbevrijdt,

XIX.

Kademaelnudoorde bovenflaende Articulen
alle difl�renten tuiTchen fijne Koninghlijcke Ma-
jeileyt ende,.de Hodgh Mogende Heeren Staten
Gerierael de* Vereenighde Nederlanden ghehee-
lijck zijn af gedaen ende af gehandelt: Soo is tuf-
fchen beyder-zijts Commiiiarifen ende Gefanten
tot dek handelinge gedeputeert, in maniere hier
boven geroert, bewillight, reciproce belooft ende
toegefey t, dat een yegelijck deel binnen den tijdt
van drie Maenden naer uytleverlnge Yan dit Re-
ces , de Ratificatie ende genaemhoudinge fijner
Heeren Committenten in debita tffilemniforma by
't andere deel fal �n wil infehaffen. Eiade mogen
d'opgemelte Heeren Staten Generael hare Ratifi-
catie , door haren inden Orefont hebbenden Refi-
dent, ofte wien de felve anderfints daer toe gelie-
ven te ghebruycken, laten in leveren, ende fal al&
dan tegens der felver overneminge, de Koningh-
lijcke Ratificatie wederom aen den felven inge-
antwoort worden.

. Boven alle h�t geene hier vooreri flaet, is in dit
Tra&aet mede beflooten ende bedongen, dat den
Wel-gebooren Heer Anthon Gunter, GraefFtot
Oldenborgh ende Delmhoril, Heere tot Jever
ende Kniphuyfen, &c. ende des felfs rechtmatige
Erfgenamen, de Neutraliteyt ende exemptie hun
voor defen, ende in fpecie by hare Hoogh Mog:
door Adle vanden eerden Auguili Anno 1644.
toe geflaen ende belooft, in hunne Graeffchappen
ende Heerlickheden fullen hebben te genieten.

Dat nu alle de bovenftaende Poinclen ende Ar-
ticulen tuiTchen Ons , in den inganck van dit
Reces genoemde, ende: van wederzyden ghevol-
machtiglide Commiiiarifen ende Gefanten vaile-

N-ti ij lijck

de vereenigen.

Alle het eeene 't welek kan werden bewefen,
datWns fikere Majefteyts bevel ende ordre de
Nederlantfche Schipperen ende Kooplieden is af-
genomen gheworden, 't zy de vier ende een quart
fan 't hondert aen baren gelde ofte Hout-lait, fe-
dert Anno feithi�n-hondert een en veertich, ende
meerals in hetbefpreeck doenmaelsop gherecht
ftaec begrepen, daer van fal behoorlijcke reihtune
gefchied�ii,

Dat liet tegenwoordige TracTraet, 'twelck t�f-
fchenhaere Majeileyt ende de Heeren Generale
Staten werrop gherecht, by hare Majeileyt, fijne
Doorluchtigheyt den Prince, ende by de ghefa-
mentlijcke Rijcx - Raden fal worden onderfchre-
ven ende befegelt.

XII.

De Privilegi�n ende gerechtigheden der refpe-
ftive Steden inde Vereenichde Nederlanden in
het Traitaetvan Spier vermeit, ende anderfints
by de oude Coningen van Denemarcken ende
Noorwegen uyt-ghegeven , fullen niet verilaen
worden door dele handelingh verkort, nochte
�n eenigerley maniere gheprejudiceert te zijn,
maer te blyven in haer gheheel, ghelijck voor
defen, ende onder anderen die vande Stadt Hat-
derwijcfc,

XIII.

Hare Majeileyt bewillight, dat fyegeene Ne-
derlantfche Schepen daerom fal op houden, noch
eenige Waren uyt de felve op llaen, ofte eenige
Schepen tot haren behoef nemen, ten zy dan dat
fy met d'JEygenaers van dien in der goede verdrag-
gen , end� de felve wegen die betalinge volkom
mentlijck voldaen heeft. Sal oock noyt fonder
confent van d'Eygenaers eenich Volck, Gefchut,
ofte Ammunitie van OorJogh uyt de felve Sche-
pen lichten,onder wat pretext 't felve oock moch-
te wefen:Endefal de Pai�agie ende Navigatie door
de Sont, als oock de TraffijequeinharerMaje-
iieyts Landen allefints vry ende onverhindert
blyven,doch fonder pfaejuditi� der Privilegi�n en-
de gerechtigheden van yegelijcke Plaetfe.
XIIII.

Nederlantfche goed�ren, die in andere als Ne-
derlandtfche Schepen fouden mogen ingefcheept
wefen, fullen vermogen de Sont vry ende onver-
hindert pafl�ren, midts betalende den Thol, de
wekke van Nederlandtfche goederen wort gege-
ven ; Doch dat fy met oprechte Certificatien van
de Nederlantfche, of andere aen d'Ooil-Zee gele-
gene Steden bewyfen, dat die goederen nieman-
den anders als Nederlandtfche'lmvoonderen toe
behooren.

XV.
Alle Nederlanders de welcke fich in dOoiter�.
fche Steden ophouden, 't zy voor haer felfs, ofte
f η Commiilie ende Factorye, wanneer fy hare ey-
gene ofte andere Nederlantfche Inwoonders goe-
deren infchepen, ende door de Sont pafl�ren" de
ielve lullen even worden getrafteert, ghelijck an-
dere Onderfatender Ge�nieerde Provinci�n.

-ocr page 289-

%6η

PlacateDL�*. 4-Bocck.

5«

Augufii Anno fefthien-hondert vijf en veertbh
Ende was onderteeckent, °

lijck zijn veraffcheyt ende beilooten worden, foo
hebben wy des ten oirkonde dit Reces met eygen-
handige iubfcriptie ende opdruckinge van onfe
Pitfchaftenbeveftiget, ende zijn daer van twee
aiie�iis l�Vdende ge�xpedi��rt, ende aen yegelick
deel e"�n daer van toe gefielt w�rden.

Gedaan in Chrifliaertopoli den derthienden

Corfits Ulefelt.
Chrifliaen Thomaffen.
Chrifiopher Uren.
Jorgen Seefeidt.
Chrifioferfen.

Jacol de Witte,
Geraerd Schoep.
Allert Sffnck.
Joachim Andr�e.

De thol Rotte op den voorfz derthienden Augufii ι Stf.gearrefieert, fal den Lefer in het Eerfle Polum, onder dm
NegendenTytel van het Tweede Boeck Colum. yup. gedruckt vinden.

t. Tra�taet, tujjcbendeKroon vanDenemarckpnendedenStaetder Vet*

eenighde Nederlanden: IVaer nae den Thol van een Rijcxdaelder op 't lafi van alle Hout - waren l
tae/t, ende op wat voegen de laflen gemeten ende gereeekem moeten werden, in date den twaelfdtn
~ Felruartj 1647.

Er Conincklijcke Majefteyt tot Dene-
marcken, Noorwegen, mynes genadich-
ften Coninghs ende Heer, aende Hooge
ende Mogende Heeren Staten Generael
der Vereenichde Provinci�n in Nederlant, Extra-
ordinaris AmbaiTadeur, lek Corfits Ulefek,Rijcx-
Raedt, Rijcx-Hofmeeiler, Gouverneur vande
Inful M�en, Erfgefeten op Urop, aende eene 5 en-
de der Hoogh ende Mogende Heeren Staten Ge-
nerael der Vereenichde Provinci�n in Nederlandt
daer toe Gedeputeerde, ende met ghenoechfame
Volmacht voorfiene CommiiTarifen $ Wy Johan,
Heer van Gent, uyt den Adel ende Ridderfchap
van Gelderlandt �, Gerard Sdhaep, oudt Burger-
meeiler ende Raedt der Stadt Amft�rdam, ende
Curateur vande Univerfiteyt tot Leydenj Nan-
ttingh Kaifer, Raedt-Penfionaris der Stadt Hoorn
in Weft-Vrieflandt; Jacob Veth, Raedt ende Pen-
fionaris der Stadt Middelburgh in Zeelandtj
Gij f bert vand�r Hoolck , Oudt Burgermeeiler
der Stadt Utrecht 5 Carel Van Ro�rda, Grietman
van Idaerderadeel ^ Johan vander Beecke tot
D�ornickendeCrytenberch, Burgermeeiler der
Stadt Deventer 5 Hieronimus Eyben, Hovelingh
tot Niehove, Burgermeeiler der Stadt Groenin-
gen , aende andere zyde: DOEN KONDT
mits defeh aen een yegelijck j Alfoo tuflehen Sy^
n� Conincklijcke Majefteyt tot Denemarcken
ende Noorwegen, ende de Hoogh ende Mogende
Heeren Staten Generael der Vereenichde Neder-
landen , in 't voorleden Jaer feilhien - honderten
vijf en veertich, den dertienden Augufii tot Chri-
ilianopel een Verdrach is opgerecht, onder ande-
ren continuerende, dat van dien tijdt afin Noor-
wegen, egeen hooger Thol, nochte oock op ande-
re maniere ende voet fal werden geheven, als in 't
Jaer fefthien-hondert en acht en twintich is ghe-
da�n , foo lange tot dat tuflehen Syne Majefteyt
ende hare Ho: Mo: een gewifl� manier foude kon-
ne-n werden veraccordeert ende befloten, waer na
den Thol by Lallen gereeckent, van alle Hout-
waren foude Jconnen werden ghenomen: Waer
over dan, om met de Heeren Staten Generael,foo
haeft eenichfints mogelijck te tra&eren , Syne
Majefteyt fich heeft aengeboden: Soo hebben wy
opgemelte, op ontfangen bevel van Onfe Heeren
ende Committenten, om fulex te voltrecken, Ons

te famen ghevoecht, ende zijn naer ghehoudent
vlytige onderhandelinge fulex vergeleccken ende
geflooten, gelijck volght.

Sullen alle Onderdanen der Vereenichde Pro-
vinden in Nederlandt, geduyrendeden tijdt van
dato defes Tra&aets, tot den # Augufii des Jaers
fefthien-hondert vijf en tachtentich.den Laft-thoj
in Noorwegen betalen op defe maniere hiernae
volgende.

II.

Alle de Schepen feylende uyt de Vereenichde
Nederlanden op Noorwegen, fullen haer in vijf
ofte fes bequame Havenen vande felve Nederlant.
fche Provinci�n begeven, ende aldaerghemet�fi
ende gebrant worden, van die geene die daer toe
ten weder-zyden fullen zijn ghelaft. Ende fullen
by de Croon Denemarcken drie Perfoonen wor-
den geordonneef t om defe metinge te verrichten,
benef��ns eenen over die felve, de wekk� van we�
gen Syne Majefteyt d'infpe&ie daer over fal heb�
ben: Van ghelijcken fullen hare Ho; Mo: vermo-
gen even foo vele van hare zyde, beneffens eenen
Infpe&eur, naer haer eygen believen daer toe te
ftellen.

III.

De Schepen fullen volkomentlick ende glie-
trouvvelijck werden ghemeten, nae hare diepte,
lenghte ende breette.

IIII,

Ende op dat dienthalven geen mifverftant tui-
fchen de Deenfche ende Nederlantfche, fo Infpe-
ileuren als Meters en kome te ontftaen, foo heb-
ben wy met den anderen beraemt een Maet-
Charter op de gronden, ende volgens de exempe-
len vande welcke de metinge ende calculatie op
Hout-laflen fal werden ghedaen , de welcke in
def�n Traclate naeft defen Artijckel wordt inge-
lijft, ende vervolgens de refpe&ive Infpecteurs
ende Meters fal worden behant-reyekt, om fich
daer nae te reguleren.

Chartre van Schepen, hoe de felve behoorlijk
fullen werden ghemeten, nae de Mate van Am-
ft�rdam.

Namentiigk vande buytenfte kante, boven van

den

-ocr page 290-



	c 69 Tra&aet met Denemarcken op't meten der Schepen. 5 70
	c 69 Tra&aet met Denemarcken op't meten der Schepen. 5 70
		*' 1. � _ f__________~ J»__.**	Een Schip Jaiigh 1 zo* voeten, wijt zy voet, Iiol 13 voeten,meteen doorgaendeVerdeck, hooch 4 voet, fal ontrent voeren 172. Laften. Een Schip langh IZ4voeten, wijt � 5 voeten, hol 13 voet, het Verdeck 3 voet ende een half, groot i6z Laften. Een Schip langh 1 zz voeten, wijt Z4 voeten en- de een half, hol 13 voeten, het Verdeck 3 voeten- de een half, groot 153 Laften. Een Schip langh izo voeten, wijt X4 voeten ende een half, hol 13 voeten, met een Verdeck 3 voet ende een half, 145 Laften. Een Schip langh 1 f8 voeten, wijt 14 voeten, hol � � voeten ende een half, met een Verdeck tan 3 voerende één half, groot 134 Laften. � 1 ■ ■ .� lil �' j l' * !^f J'i' '" 't�'�''� ■■■ Een Schip langh 130 voeten, wijt z8 voeten, hol � � voeten, met een Koe-brugge ofte Boef-nefi van fes voeten, groot ontrent 195 Laften» Een Schip langh iz6vöëtert, wijt 16 voeten, hol � � voeten, ende fes voet daer boven , �76* Laften. Een Schip langh 1Z4 voeten, wijt % f voeten, hol 11 voet ende een half, ende 5 voetënièrtdeeen half daer boven* léóLafteii. EenSchlp'langh izzvoeten, wijt 2.� voeten, hol 11 voeten, ende" daer boven 5 voet, 156 Laitë. Eeri Schip larigb izovoeten, wijt 14 voet ende een half, hol 11 voet, ende vier voet end^éen half daer bovpri, 146 Laften. Een Sqfyip, langh 118, voeten, wijt 14 vpeten, hol io voet ende een half, ende 4 voet ende een half daer boven, 131 Laften. Een Schip langli 116 voeten, wijdt ij. roeten ende een haff, hol 1 o voet; ende 4 voet ende een half daer boven, 12.5 Laften. Een Schip langh 1 iz voeten, wijt aj voeten, hol 10 voet, ende vier voerende een quaftdaer boven, 113 Laften. Een Schip langh � o voeten, wijt zi, voeten, hol lovoet., ende 4 voet daer boven, �� Laften, De Schepen de welcke juyft vancle felve Char- ter ende geftalte hier vooren uytgedruckc, niet en fullen werden bevonden, fullen in billickheyt ge- proportioneert, nae de bovenftaende reguJen, en- de der Schepen drachtigheyt by de refpéótive Me- ters ende Infpe&euren, werden getaxeert,- ■; Aldus ghecalculeert ende begroot als vooren ftaetop Tarw of S^t- Ubis Sout-laften. Éndefai vermits de Schepen met Hout foo diep niet als met Tarw of Zout konnen gheladen worden, we- gen de lichtigheyt ende onbuyehfaemheyt vande Hout-laften , een vijfde-part vanyeder Scbips grootte worden afgekapt. � " V.�.;. De Schepen in voegen als vooren gemeten we* fende, fullen als dan op deZeyl-baleken, erieje op de Vöórendé Achter-lieven werden gliébrandr, � � iij ende
den eenen fteven tot aen d'uyterfte kant van d'an- dere fteven inde Jeaghte. Inde wijdte wordt ghemeten voor de groote Maft van d'eene buy tenfte plancke van binnen af, tot aen d'andere buy tenfte plancke. De diepte ofte 'truym vande Schepen wordt fremeten tulTchen de groote ende de Focke Maft, dier het op 't wijdfte ende onholfte is te vinden, dicht aen boort op fijn uytwateringh vande eene kant reëel recht tot aen d'ander kant ftreckende, daer na van het midden van de fdve koorde af te meten, door het Hout ofte Kool-fwijn, tot op de Kiel toe, wanneer fyalfoo na béhoóren zijn ghe- meten, fullen de felve op volgende maniere uyt- vallen. Een Schip langh � x$ voet, wijdt zy voet,hoï 14 voet, met een half deck tot voor by de groote Luycken, ontrent 155 Laften. Een Schip langh IZ3 voet, wijdt Z4 voet ende een half.hol 14 voet,meteen half deck, 146 Lafte. Een Schip langh izzvoet, wijdt 24 voet ende een half, hol derthien voet ende een half, met een half deck, 138 Laften. _; Een Schip langh 1 zo voet, wijdt Z4 voet,hol 13 voet ende een haïf,met een half deck ,130 Laften. Een Schip langh 118 voeten,wijdt 14 voet, hol 13 voet, met een half deck, 1 z3 Laften. Een Schip langh 116 voeten, wijdt Z4 voet, hol 13 Yoet, met een half deck, 118 Laften. Een Schip langh 114 voet, wijdt z3 voet ende een halfhol 13 voet, met een half deck, 11 � Lafte. Een Schip langh 11 � voeten, wijdt Z3 voeten, hol 13 voet, met een half deck, 107 Laften. Een Schip langh 110 voeten, wijdt z_j voeten, hol 11 voet ende een half, met een half deck, 101 Laften. Een Schip langh 108 voeten, wijt zz voet ende een half, hol � � voet ende een half, met een half deck, 96 Laften. Een Schip langh 106 voeten, wijt xz voeten, bol � � voet ende een half, met een half deck, 90 Laften. Een Schip langh 103 voeten, wijt zz voeten, hol � � voet ende een half, met een half deck, 86* Laften. _i Een Schip langh 100 voeten, wijt zz voeten, hol 1% voet, met een half deck, 80 Laften. Een Schip langh 95 voeten , wijtzi voerende een half, hol � � voet, groot 73 Laften. Een Schip langh 90 voeten, wijt zi voet ende een half, hol � � voet, groot 68 Laften. Een Schip langh 8 < voeten, wijt � � voeten, hol ï 1 voet ende een half, groot 60 Laften. Een Schip lanck80voeten, wijt zi voet, hol "voet, groot 50 Laften.

-ocr page 291-




	Plaeateii-y. 4vBoeck.	'571 Schips-gr�otte afgetrocken worden het vijfde, deel, 't welck van alle Thol-betalinge vry is. X I. De felve Schepen met Hout geladen, fulj_envermogen van die Waren, die welcke in dk Holt* havenen vallen, in te nemen, onder den felven Thol vaneen Rijcxdaelder voor een Laft, het zy Pick,T�r, Huyden,Talck, ofte 't geene anderfints foude mogen uy tgevoert worden, waer voormen hun niet meer en ial vermogen af te vorderen. Dit is te verftaen alleen van die Schepen, varen, d� met Hout - laft uyt Noorwegen, ende van die Havenen inde welcke met Hout ghehandelt wert, maer niet van andere Plaetfen, ende voornament, lijekvan Bergen daer geen Hout-handel enwerc gedreven, alwaer deThollenvan anderefoorten van Waren, in gelijckheyt fijner Majefteyts On- derdanen by d'Ingefetenen der Vereenichd� Ne- derlanden lullen werden betaelt. Ende is alfoo dit maer alleenlijck gemeynt van die Schepen, varende uyt Noorwegen met Hout geladen, ende van die Havenen alwaer Hout wort verhandelt, ende van egeene andere. ■> XIII. Alle andere Thollen ende By-thollen,de web ke hier bevoorens op den Hout - handel zijn ghe. ftelt geweeft, wat namen die oock mogen hebben, fullen hier mede gantfchelijck wechgenomenzijn ende blyven, Oock geen andere oplagen buyten defen Hout-Laft-Thol, onder wat naem, ende in watgeftalte hetzy, in toekomende mogen aenge- ftelt worden, daer mede den Hout-handel eeniger maten diredelijck of indire&elijck foude mogen vvorden befwaert. XIIII. Een vande gemelte Schepen met Hout - waren beladen zijnde, ende den Thol nae fijnen Maet- brief nae aftreckinge des vijfdendeels betaelt heb- bende , en fal ^TToraers niet met vifitatien ofte ont« ladinge worden gemolefteert, onder wat pretext het zy, maer fal hem naer betalinge van lijnen Thol fijne vrye Vaert werden gelaten. ■ - XV. Ooek en fal geen onderfcheyt over de Hout- waren, of de felve vande befte, llechtfte ofte mid- delbare zijn, gemaeckt,veel weyniger de Schepen dies-aengaende gerechercheert, ontladen �faen- gehouden worden, fulcks in cas eenige Eycfcfl ofte andere verbodene Hout-waren inde Neder- lantfche Schepen mochten zijn geladen, dat daer over geene recherche fal worden aengeftelt, maer fullen alleen de verbodene Hout - waren werden aengehouden, wanneer de fdve buyten de Scbe< pen zijn bevonden. In wekken gevalle oock de Ingefetenen der Nederlanden niet deminiteofl- ge�egentheyt ofte moleftatie aen hare Perfoonefl ofte goederen , onder eenigen pretext fal worden aengedaen. XVI. ' Wat inde Havenen van Noorwegen, aen ontco* ften wort aengewentop Ringen ofte andere corn- mod�teyten, llreckende tot confervatie vande vreemde Schepen, fulcks fal die Mxe Schept getaxeert ende gemeten zynde, tot geen lafte *°' men , maer fal hun tot voortfettinge van haeren
	Plaeateii-y. 4vBoeck.
571 ^r cnde daer over gemaeckt twee Brieven, by yege- JijckScbip, de welcke by die geene, de felve ghe- meten, ende de infpeftie van weder-zyden daer overgehadt hebbende, fullen worden onderteyc- kent, 'den eenen daer van, fal alle tijt by het Schip blyven, d'andere fal by deMagiftraet worden ge- deponeert , ende bewacrt, daer onder den Eyge- nacr van 't Schip is gefeten.... VI. Oock fullen als dan twee verteyckenhfen of Regifters,van alle de Schepen dufdanich gemeten zijnde werden gemaeckt, ende van alle die geene d� welcke 't meten van die Schepen hebben ver- richtende daer over geftaen, onderteyekent wor- den : De eene Verteyckenifiefullen die geene die yan wegen fijne Majefteyt die Schepen hebben gemeten, mede nemen naer Denemarcken, omme door de Slots- heeren ofte Amptluyden van een y�gelijckeplaetfe ger�giftreert te worden, op dat de Schippers des noot zijnde, fich daer op mogen beroepen; De andere Verteyckeniil� fal alhier by hare^Ho: Mo:, op wat plaetfe het haer fal belie- ven, worden gelaten. VII. Dit meten vande Schepen fal alhier gefchieden, ten langhften eer de Maent Aprilis van het tegen- W�otdich lo�pende Jae'r fal komen te verloopen, in cas fulcks oock eerder kan gefchieden, foo fal tsen wederzyden alle mogelijcke devoirende vlijt daer toe werden gecontribueert. VIII. AJlc de Schepen uyt de Vereenichd� Nederlan-. den' in Noorwegen komende, de wekRe haeren oprechtelij eken onderteyekenden Schips Maet- brief by haer hebben, fullen in 't uytvaren uyt Jiet Rtjck voor Hout-waren, nae de Laften betalen als volght. Een Schip dat hondert vijf ende twirttich Laften naer den inhoudt van lijn Maetbrief voert, fal niet meer als hondert Laften vertollen. Eflde iullenalfoo alle Schepen die Hout uyt Noorwe- fen yoeren, maer allcenlijck de vier declen van are grootte betalen, ende fal het overige vijfde- deel van* alle Thol-betalinge vry ende exempt zijn i ten dien aerifien dat de Schepen volkome- �jck ende getrouwe�jck gemeeten lullen worden, waer over oock aen alle Thol-plaetfen in Noor- \vegen,wegen fijne Majefteyts genadichftc ordre gegeven fal worden. IX. i .'. De Schepen uyt de Vereenichd� Nederlanden op Noorwegen varende, ende aldaer eenige Wa- ren willende in brengen, fal voor de felve Waren alfulckenThol worden betaelt, alsd'Onderdanen van fijne-Majefteyt te betalen fchuldigh zijn,fulcx dat de Nedcrlantfche Ingefetenen dies-aengaende niet hooger fullen vvorden befwaert alsd'fngefe- tenen van Denemarcken ende Noorwegen. Alle de felve Schepen toebeho�rende d'On- detdanen ende Inwoonderen der Vereenichd� Nederlanden, voerende Hout uyt Noorwegen, ende hebbende haeren oprechtelijck onderteye- kenden Maetbrief byfich, gelijckvoorfz is, fullen v.an een yegelijcke Laft van haere groote in haere Maetbrieven gefpecificeert geven een Rijcxdaler, Edoch fal in voegen als vooren van <jie felvige

-ocr page 292-

� η i Tra&aet met Denemarcken op't meren der Schepen. 5 74

op den i| Augufti ι 64 ;. tot ChriftianopeJ tuf-

fchen hoochs-gemeke fijne Majefteyt ende haer
Ho: Mo: op gericht, 't welck in allen fijnen deelen
fal in fijn volkomen waerde ende kracht verbly-
ven, uy tgefondert voor foo veele het felve by de-
fen mocht verandert zijn.

XXIII.

Ende naedien met de bovenftaende Articulen
tuffchen ons opgemelte Ambaffadeur ende Com-
miffarifen refp�clive nederlecht ende t'eenemael
afgehandelt is, het gene by het gemelte Traclaet
in dato den fj Augufti 1645. Articulisfevenende
negen, tuflchen fijne Conincklijcke Majefteyt
tot Denemarcken ende Noorwegen , ende de
Hooch Mogende Heeren Staten Generael onaf-
gedaen was verbleven: S�o is oock beyder-zijdts
ingewillight ende reciproquelijck verfproocken,
ende belooft, dat yeder deel binnen dentijdtvan
drie maenden nae uytleveringe van dit Tractaet,
iijner Heeren ende Committenten Ratificatie en-
de aengenaemhoudinge in debita endeJolemmfor-
ma, aenden anderen deele doen hebben fal: Ende
mogen hooch-gedachte Heeren Staten Generael
haere Ratificatie door haren Refident inden Ore-
font, ofte wie fy daer toe fouden mogen willen
ghebruyeken, over leveren laten, ende lal als dan
tegen d'overneminge van dien, de Conincklijcke
Ratificatie, by fijne Majefteyt, als oock den Er-
weelden Prince van Denemarcken, ende de fa-
mentlijcke Heeren Rijcx - Raden onderteyekent,
den felven wederomme overhantreyekt worden.

Dat nu alle voor-geftelde Poincten ende Arti-
culen tuiTchen Ons ten inganck dei�s Tra&aets
genoemde ende beyder-zijdts Gevolmachtighde
Ambaffadeur ende Commiflarifl�n beftendich
veraf�cheyt ende beflooten zijn. Defen ten oor-
konde , hebben Wy den felven meteyngenhandi-
gerfubferiptie ende opdruckingeonferPitzieren
beveftight, ende zijn defer twee allerfijts gelijck-
luydende afgevaerdight, ende yeder deei een daer
van ter handen geftelt.

Gedaen in 's Graven - Hage den twaelfden Fe-
bruari) Anno duyfent fes hondert ieven ende
veertien. V/as geteyekent,

Siteyt werden verfchaft, fonder verdere �yc

gave

boven 't geene voorfchreven is.

XVII.

Oock fal gedurende den tijdt daer van dit Tra-
ftaetis fpreeckende, geene veranderinge in Noor-
wegen eefchieden met verhooginge vanden Thol,
direfte of indirefte, raeckende den Hout-M, on-
der wat namen ende pretext fulcks foude konnen
wefen maer alles fal blootelijckverblyven, by
Ween'e voorfz is 5 Namentlijck een Rijcxdaler
voor elcke Scheeps-laft Hout,'twekk uytgevoert

wert.

XVIII.

Wanneer nieuwe of meer andere Schepen aen-
vanghs niet gemeten zynde, hare Vaert op Noor-
wegen willen nemen, om Houtaen fich te hande-
len , fop fullen de felve in Noorwegen by drie ofte
meer Deenfche ofte Noorweechfche, ende even fo
veel Nederlandtfche Schippers worden gemeten
ende ghetaxeert, volgens den Maet-Charter hier
vooren geftelt, ende de rechte groote van't Schip
fal opgeteyekent ende onderfchreven worden, by
die geene die het hebben gemeten, ende dienvol-
gens fal het, nae, aftreckinge van het vijfde-deel
worden ver tolt.

XIX.

�ock fal hier naer aen die geene uyt de Neder-
landtfche Provinci�n toegelaten zijn, Linden, Ef-
fenen ende Efpen-hout, als mede Spiren ende Ma-
ften van fefthien tot op twintich palmen, uyt
Noorwegen te voeren, ende en fal geen onder-
fchey t onder het Hout 't welck vergunt is om uyt
te voeren , wegen de Tliollen werden gemaeckt,
maer alles fal by Laften worden gereeckent, ghe-
lijck boven is gemelt,

XX.

Maerfoo wanneer fijne Conincklijcke Maje-
fteyt tot des felfs Rijcken nootdruft,eenige foorte
vande voorfeyde Linden, Efl�n,Efpen, Spiren en-
de Maften, boven de fefthien palmen tot fijn ge-
rijf wilde gebruyeken, in foodanigen cas en fullen
de vreemde niet vermogen foodanich Hout uyt te
voeren, fonder fpeciale bewilliginge enae confent
van fij ne Majefteyt, in defen verftande nochtans,
dat in allen gevalle hier by in goede achtinge moet
werden genomen, 't geene is bedongen in 't vijf-
tiende Arcicul noopende het Eycken Hout.

XXI.

Soo wanneer oock in 't toekomende aenfyne
Majeileyts Onderdanen, ofte aen andere Nati�n,
die Hout uyt Noorwegen niet in fijne Majeileyts
eygen Rijcken ende Landen, maer aen andere
vreemde Plaetfenvoeren, een geringer Thol in
Noorwegen mochte worden toe geftaen, in Mc-
«en ghevaile fullen d'Onderdanen van haere Ho-
Mo oock niet hoogerbefwaert, maer in alle ghe-
lyckmatigheyt als die felve getradte�rt worden.

XXII.

Alles ongeprejudicieert het voorigh Tra�het

Cerard Schaep,
L. S.

Corfitz �lefeldt.
L. S.

�. van Gent.
L S.

i�anningh Kaifer. Jacol Veth.

L. S.


	G. v. Hoolck.	C. Roorda.
	L. S.	J�» O-
	Ioan vander Beeck.	ti. Eylen.
	t. S.	L.S.

¹ ypia-

-ocr page 293-

Placaten-». ^Boeek. i8.Tit. 4. Deel.

575

576

3 � Placact _% op *tyc\en der Schepen die op Hout~lafttn naer Spoorwegen va.

ren. In dat e den 7Maert\6$6.

't voorfchreve tweede Articul , fal gefchieden
ende oock de Maet - brieven daer op te formeren'
uytgegeven fullen werden buyten eenige koften
vande Eygenaers ende Schippers vande voorfz
Schepen.

IIII.

Dat de Schepen, de welcke by de eerfte metin*
ge, hier ofte in Noorwegen boven haer gherechte
maet geftelt mochten zijn, op 'tverfoeck vande
Schippers infgelijcks in maniere als voorfeyt, an.
dermael ghemeten, geijekt, ende op nieuwe Lait-
talen volgens haer gherechte maet gheftelt fullen
werden.

Ende by aldien d'Eygenaers ofte Schippers van
de Schepen,die volgens den inhoudt vande voorfz
Articulen hermeten, herijekt, ende nieuwelijcfo
op getal van Laften getauxeert fullen zijn, haer by
de voorfz hermetinge, herijekinge, ende nieuwe
taxatie van Laften,als by de felve te hooch geftelt,
fouden mogen befwaert vinden, dat de felve in
fulcken gevalle, haer hier te Lande daer overfuj.
len mogen addrefleren aeuide Magiftraten vande
Steden, uyt de welcke fy.zijn afgevaren, ende des
begeerende, door vier Perfoonen twee te ilellen
by de voorfz Magiftraet, ende twee by den Mni-
fter vanden Coninck van Denemarcken, noch an-
dermael gemeten, ende nae de te bevinden mate
getaxeert worden.

Ende op dat niemandt daer van ignorantie en
pretendere, Ontbieden ende verfoecken Wyde
Heeren Staten, Gecommitteerde Raden ende Ge-
deputeerde Staten vande refpeftive Provinciën
van Gelderlandt, Hollandt ende Weft-Vrieilant,
Zeelandt, Utrecht, Vrieflandt, Over-Yfièl, Stadt
Groeningen ende Ommelanden, ende allen ande-
ren Jufticieren ende Officieren, dat fy defen onfen
Placate ende Ordonnantie van ftonden aen alom-
me doen verkondigen, uy troepen, publiceren en-
de affigeren, in alle Plecken van onfe Landen, daer
men gewoonlick is dufdanige uytroepinge, publi-
catie ende affixie te doen. Laften ende beveeien
voorts de Raden ter Admiraliteyt, den Advoca-
ten Fifcaels, midtfgaders den Admiralen, Vice-
Admiralen, Capiteynen, Officieren, Bevelhebbe-
ren te Peert ende te voet,te Water ende te Lande.
defen onfen Placate ende Ordonnantie te achc«-
volgen.efi doen achtervolgen,Procederende ende
doende procederen tegens de ContravenretMS
ende Overtreders van dien, fonder gratie, faveur,
ooghluyekinge , diiTimulatie ofte verdrach, v/ant
wy fulcks ten dienfte vanden Lande hebben be-
vonden te behooren. Aldus gedaen ende gea^e*
fteert ter Vergaderinge vande hooch - gemelte
Staten GeneraeUn 's Graven-Hage.op den fev^¹*
den Martij fefthien-hondert fes en vijftigh- VVa^
geparapheert, � de MeroJe, "' Onder ftont, i^�tOrdonnantie vande felve. Geteeckent, �, �� -
Zijnde op 'tfpatium ghedruckt het Cachet flf^rfelver Heeren Staten, in rooden Waflche.

. ₄. TracTstf'

E Staten Generaelder Vereenichde Ne-
derlanden , Allen den geenen die defen
lullen fien ofte hooren lefen, Saluyt.
DOEN TE WETEN, Alfoodoor
Remonftrantie vande Minifters vanden Coningh
van Denemarcken, &c. ende daer op gedaen ver-
der onderfoeck, tot onfer kenniiTe is ghekomen,
dat in 't meten ende ycken van fommige Schepen
uy t defe Landen nae Noorwegen, op Hout-laften
varende, tot naedeel vande Rechten van den
hqoghft-gemelten Coningh , ende contrarie Onfe

toede intentie , ende de oprechte meyninge van
et Tra&aet, dat Wy daer over inden Jare 1647.
met Syne Majefteyt hebben aen gegaen, mercke-
lijcke abuyfen ende faulten, ofte oock door kleyn
Vaer-tuych, beneden de laeghfte Cherter, in't
voorfz Tractaet uyt ghedruckt, ende door onbe-
hoorlicke ladinge van andere Koopmanfchappen,
onder de Hout-waren finiftre pra&iquen tot ver-
kortinge van des hooghft-ghemèltenConinghs
Thollen, fouden werden gepleecht, ende dat Wy
genegen zijn daer inne voor ibo veel in Ons is, te
voorfien, ende aen Syne Majefteyt alle redelijcke
fatisfaftie te doen wedervaren. S O O IS � ,
dat Wy geordonneert, gheftatueert,ende op d'in-
{tantie tot dien eynde wegens den meer hooghft-
gemelten Coningh aen Ons gedaen, geaccordeert
hebben, gelijck Wy ordonneren, ftatueren, ende
op d'inftantie als vooren, accorderen midts defen.

DAt alle Schepen uyt defe Landen nae Noor-
wegen op Hout-laften varende, de vvelcke na
'toverichriftvan het achthiende Articul van het
voorfz Traftaet, iniNoorwegen ghemeten, ende
op Laft-talen getaxeert zijn, byaldieninde voor-
fchreve metinge ende tauxatie, ten aenfien vande
lenghte, breede, ofte diepte vande felve Schepen,
ende van 't getal vande Laften, eenige merckelijc-
ke fauten bevonden werden, op den voet by 't
voorfz achtiende Articul neder geftelt, door drie
Deenfche ofte Noortfche, ende drie Nederlandt-
fche Schippers, tot Vleckere ende Lauwerkolle
fiillen hermeten, op nieuws gheijckt, ende met
nieuwe Maet-brieven voorfien werden, om haer
in 't betalen vande Hout-laften, in het toekomen-
de daer nae te reguleren.

11.

Dat inde Maet-ijckinge ende Maet-brieven van
de Schepen, die volgens het tweede, derde ende
vierde Articul van 't voorfz Tra&aet hier te Lan-
de ghemeten zij � , geen veranderinge fal werden
ghemaeckt, ten ware de felve mochte bevonden
werden by reparatie in lenghte, breete ofte diep-
te, verandert te zijn, ofte haer eerfte Maet-ijckin-
ge ofte Maet-brieven te hebben ghealtereert, ofte
verduyftert, in wekken ghevalle, de felve in ma-
niere als vooren, infgelijcx op nieuws inde voorfz
Havenen van Noorwegen gemeten, geijekt, ende
met nieuwe Maet-brieven voorfien fullen werden.

III.

Des dat de voorfz hermetinge endeherijekin-
ge, foo wel in 't ghetal van 't voorfz eerfte, als van

-ocr page 294-



		Tra�taet met Denemarcken op c meten der Schepen. ? 7 8 Tra&aet, (jedaen gefloten ende gearrefleert inden Bagein Hollandt> den vijfthienden April 16$8. tuffchenden HeereRofenwinge, Extraordinaris Gedeputeerde vanden Coninck van Denemarcken, &c. aende eene zyde i Ende de Heeren Gedeputeerden vande Hoogh Mogende Heeren Staten Generaelder Vereenighde Nederlanden, aen d'anderg-zyd�; �p 't hermeten vande Schepen uyt defe Landen op Noorwegen varende.
	577


) E S raten Generael der Ver- eet�gde Nederlanden, AI- len den geenen die defen Jfullen Tien oftehooren le- \|lfen,Saluyt. DOEN TE ' W E Τ E Ν, Alfoo op huy- jden tuiTchen den Heere Rofenwinge, Extraordina- -ris Gedeputeerde vanden Coningh^van Denemarcken, &c. uyc den name ende van wegen den hooghft - gemelten Coningh ter eenrcende eenige Heeren Gedeputeerden uyt het middel van onfe V ergaderinge,in Onfen name ter andere zyde, is gemaeckt, geilooten ende ge- reeckent het Verdrach ofte Tradaec over't her- meren vande Schepen uyr dek Landen op Noor- wegen varende, hier naer volgende geinfereerc. I Ennelijck zy eenen yegelijck die 't aen- jaenmach by defen jegenvvoordigen In- ₅ itnimente, dat,nademael t'fedcrteenigen tijdtherwaerrs aen d'eene zyde , by ofte van we- gen den Doorluchtighiten,Grootmachtigen Furit ende Heere, Heer F RED RICK de Derde, tot Denemarcken, Noorwegen, derGotthenende Wenden Coningh, Hertoch tot Slefwijck, Hol- fieyn, Stormarn, endeDitmarfchen, GraefFtot OJdenburghendeDelmenhorft,&c, aende Hooge ende Mogende Heeren Staten Generael der Ver- eenichde Nederlanden, door Syne Majefteyts Mnifters iterative doleantien zijn ghedaen, dat tegensde difpofitie van 'tTra&aet tuiTchen de Kroone van Denemarcken voornoemt, ende den Sract der voorfz Vereenichde Nederlanden inden Jare 1647. folemnelijck geilooten ende gheratii�- ceert, verfcheyden Schepen toebehoorende de Ingefetenen. der felver Landen, ende varende op Noorwegen, omme van daer Hout te halen,merc- kelijck grootcrin Laft- taelen fouden werden be- vonden, als wacropde felve zijn getauxeert, vol- gende de maet-brieven by de Schipperen daer van geexhibeert wordende, ende 't gunt dien confor- melijck op de Zeyl-balcken vande felve Schepen gebrant ftaet: Dat oock eenige Schepen varende op Noorwegen als boven, hare maet-brieven ver- duyitert, en de brant-teeckens uytgehackt, mitf- gaders haer op andere Plaetfen abu�velick, ende terquader trouwe fouden hebben doen hermeten ende op nieuws branden, tot merckelijcke preju- ditie endeexceffive fchade van hoochil-ghemelte Syne Conincklijcke Majeileyt: Dat mede in re- guarde van eenige Schepen als vooren bevonden loude zijn, dat hare maet - brieven niet waren ac- corderende met de brant - teeckens op der felver V L 1 ^en S^eftelt, met meer andere onorden- tehekheden van ghelijcke nature: Ende dat aende rfS f� f ^b^ ^ofte ^van wegen haer Ho:Mo� fenfibie klachten in ghebracht zijn, van dat by de
			Thollenaren van Syne Conincklijcke Majeileyt inde Havenen van Noorwegen,onder pretext van de boven-gheex-preif�erde onordentelijckheden, ende omme de felve propria author�tate tegen te gaen, ende te redreil�ren, feer fware exa&ien aen de Nederlandtfche Schippers fouden wefen ghe- pleecht, foo met het aivorderen van exceil�ve Thollen naer harefantafie, boven de groote harer Schepen, ende tegens hare deuchdelijcke maet- brieven,als mede met het exigeren van By thollen, Vuyr-gelden, ende andere diergelijcke befwaer- nifl�n: Dat oock van eenige Schepen niet met Hout, maer met andere Waren ofte goederen ge- laden wefende, eens de Thol na advenant van een Rijcxdaelder per lail over het Schip ghereeckent, ende noch eens de Thol by 't ituck, ende fulcks dobbelde Thol afgevordert fouden zijn, alle? contrarie den voorfz Tractate inden Jare 1647. als boven op gherecht, ende fpecialijck den inne- houde van het twaelfde, dertiende ende feiliende Articul van dien: Ende den meer-hooghilgemel- ten Heere Coningh foo wel als de hoochgemeke Heeren Staten Generael van gantfeher herten genegen wefende,daer overelckanderen te geven alle billicke fatisfaftie, midtigaders foodanigen ordre te ilellen, ende die voorneninge te doen,dat hare refpective Ingefetenen ende Onderdanen haer punctuelijck, ende fonder eenige d'aldermin- ite contraventie, naer 't voorfz Traftaet komen tereguleren, ende teghedragen, oock fpecialijck bevonden wefende, dat foo wel by de Meters, als by de Thollenaers inde Havenen van Noorwegen eenige frauden ofte abufen in 't meten der Sche- pen, ende 't ontfangen der Thollen begaen waren. Derhalven tuflehen my Henrick WiliemiTz Ro- fenwinge tot LyiTaggergard, Extraordinaris Ge- deputeerde by de Heeren Staten Generael det Vereenichde Nederlanden, ende Amptman op Dracxmarck Clooiler,&c. uyt den name ende van wegen hoochft - ghedachte Syne Coninghlijcke Majeileyt ter eenre 3 midtfgaders Ons Rutger Huygenstot Clarenbeeck, Ridder, &c. Abraham van Beveren, Heer van Ooilende Weft-Baren- drecht,oudt-Burgermeeiler der Stade Dordrechtj Johan de Witt, Raedt-Penfionnaris van Hollandt ende Weil-Vrieflandt $ Cornelis Lampfins, O udt- Burgermeeiler der Stadt Vl�Tmgen 5 Johan Baron van Reede, Heere tot Renfwo�de, &c. Epo van Bpotfmaj J" Boldewijn Jacob Mulert, Heer tot der Leencuyie, &c. Johan Schulenborgh, Raedts- heer der Stadt Groeningen, Ordinaris Gedepu- teerden inde Vergaderinge vande Staten Gene- rael der Vereenighde Nederlanden , wegens de Provintien van Gelderlandt, Hollandt, Zeeiandt, Utrecht, Vrieflandt, Over-YiTel, ende Stadt en Lande, uyt den name ende van wegen hoogh- gemelte haer Ho; Mo: ter andere zyde, op appro- batie ende onder aggreatie yan oni� refpective O o Heeren


				MM

-ocr page 295-

Placaten-* 4.Boeck. i8.Tit, 4.Deel.

580

579

is, dat t'federt den voorfz Jare 1647. eene nieuwe
fabrijeque van Schepen geinventeert ende in pr_a,
itijeque gebracht foude wefen, in fulcker voegen
darde felve Schepen, echter vermidts eenige ron!
digheden ofte holten ten wederzyden voor ende
achter uytfteeckende, mcrckelijck meerder Hout
fouden konnen laden, als die vande oude fabrije-
que, met verfoeck, dat over fulcks, ende tot voor-
kominge van alle mifverftanden, die daer uyt fou.
den konnen refulteren, over eene andere forme
van meetinge, ten reguarde vande felve Schepen
geconvenieert mochte werden: Ende dat ter con-
trarie vande zyde van haer Ho: Mo:, hooghftge-
melte Syne Conincklicke Majefteyt ende des felf_sMinifters is gedaen, te gemoet voeren, dat de for-
me der Schepen daer op tot adftructie yan dien
reflexie wert gemaeckt, al in gebruyek is geweeft,
voor date vanden voorfz Jare 1647. ende fulcks
oock al voor date van 't aengaen ende iluyten van
't meer-gementionneerde Tractaet: Dat oock de
ronte, ofte het uytfetten in eene ronde forme, die
aende Fluy t-Schepen voor ende achter wert ghe.
bouwt, ende oock al voor date van 't voorfchreve
Tractaet als boven gewoon is geweeft, ghebouwt
te werden, eygentlijck niets foude geven ofte
contribueren tot meerder capaciteyt ofte drach-
tighey t inde Houtladinge ten principalen.

Ende dat mits dien de hoochft-gemelte contra�
herende parthyen dienthalven als noch zijn ftaen-
de in feyten contrarie, So hebbe Ick Extraordina-
ris Gedeputeerde, uyt den name ende van wegen
meer-hooghft gedachte Syne Coninghlijcke Ma-
jefteyt gereferveertende voorbehouden,'t voorfz
gheiuftineerde vande felve Syne Coninghlijcke
Majefteyt naerder te mogen verifi�ren, ende doen
blij eken $ Ende wy Gedeputeerden vande hoogb-
gemelte Staten Generael, uyt den name ende van
wegen haer Ho�. Mo: belooft, gelijck wy belooven
by defen, in cas fulcks t'eenigen tyde quamete
blijeken, dat als dan by haer Ho: Mo: daer over,
ende op 't voorfz Syne Majefteyts verfoeck, met
de felve nader in alle billickheyt ende rechtmatig-
heyt, tot verhoedinge van Syne Majefteyts fcha-
de geconvenieert fal worden.

Des hebbe ick Extraordinaris Gedeputeerde
uyt den name ende van wegen Syne Majefte}'¹mede belooft, ghelijck ick beloove by defen, οκ
middelerwyle Syne Conincklijcke Majefteyts
Thollenaren, ofte andere bedienden, onderpre-
text van dien eygener authoriteyt, ofte anderfints
de Schippers uyt de Vereenighde Nederland
op Noorwegen varende,gene andere ofte hoogere
Laft-thollen fullen afvorderen, als volgens de rfie-
tinge, die in krachte van 't jegenwoordigh V^er"
drach fal wefen ghedaen, ende dat het felve Ver-
drach, midtfgaders het voorgeroerde Traftaet de
anno 1647. punftuelijck fal werden achtervolg¹'
ende naer gekomen, ter tyden ende wylen toe, u)
naerder Verdrach met onderlingh goetvinden an-
ders fal wefen geconvenieert.

Ten oorkonde der waerheyt hebben wy »'&
van doen maecken, ende met onfe ghewoonlyc w
Signaturen beveftighr twee eens - luydende t ■*

Heeren Superieuren, binnen den tijdt van twee !
Maenden naer date defes, in ghewponlijcke forme
uyt te brengen, is veraccordeertende verdragen:
Dat alle Schepen uyt de voorfz Vereenighde Ne-
derlanden op Noorwegen varende, jegenwoor-
dich hier te Lande lullen werden ghemeten ende
ghebrant, ofte hermeten ende herbrant by twee
ofte drie gefwooren Meters, ende een Infpe&eur,
foo vande eene als van d'andere zyde, daer toe te
ordonneren ende te verkiefen, in conformit� van
den innehoude van 't tweede, derde, vijfde ende
feite Articul van 't meergeroerde Traftaet, ende
op de Maet-Charter in't vierde Articul van't felve
Tra&aet gheinfereert, fonder daer van in eenigen
deele af te wijeken: Ende hebbe ick Extraordinaris
Gedeputeerde uyt den name ende van wegen
meer - hooghft - ghedachte Syne Conincklijcke
Majefteyt belooft, gelijck ick uyt den name ende
van wegen de felve beloove by defen, dat aende
voorfz te doene hermetinge by de Officieren ende
Bedienden van Syne Majefteyt gedefereert, ende
de Schippers die hunne Schepen, in conformit�
van 't geene voorfz is, fullen hebben laten herme-
ten , niets vorders dan den geordonneerden Thol
achtervolgende de difpofitie van 'tvoorfchreve
Tra&aet, afgevordert lal worden: Zijnde noch-
tans vermits de taftelijcke billickheyt by maniere
van exceptie geconditionneert, dat alle foodanige
Schepen als van die geene die conform den inne-
houde van 't tweede Articul van 't voorfz Tra-
ctaet, korts naer 't fluy ten van 't felve ghemeten,
ende dienvolgende vervat zijn inde verteyekenif-
fen ofte Regifters daer van in voldoeninge van 't
feite Articul des felven Tra&aets gheformeert,
midtfgaders tot naerichtinge, foo vande voorfz
's Conincks Officieren, als vande voorfz Sehippe-
ren.met den druck gemeen gemaecktjegenwoor-
dich noch in wefen werden bevonden, de voorfz
hermetinge ende herbrandinge niet onderworpen
fullen zijn,maer dat aende Schipperen vande felve
hare afgenomen Maetbrieven, ofte anderen van
gelijcken innehoude fullen werden gereftitueert,
ten ware nochtans gebleecke de felve by nieuwe
vertimmeringe in lenghte ofte wijdte vergroot,
ofte oock anderfins haerluyder Maetbrieven ende
Brant-teeckenen ter quader trouwen verandett te
wefen�. Ende hebben wy ondergefchreven uyt den
name ende van wegen onfe refpe&ive Heeren Su-

i>erieuren elckanderen wyders belooft ende ver-
�eckert, ghelijck wy elckanderen beloven ende
verfeeckeren by defen, dat de felve Heeren onfe
Superieuren 'tmeer-gementionneerde Tra&aet,
ende alle de Articulen van dien in 't generael,
midtfgaders de boven - gheexpref��erde twaelfde,
derthiende ende fefthiende Articulen in't parti-
culier,oprechtelick ende ter goeder trouwe fullen
obferveren ende naerkomeii, oock doen obferve-
ten ende naerkomen by allen den genen die onder
de ghehoorfaemheyt vande felve onfe Heeren Su-
perieuren zijn ftaende, fonder in prejuditie van
dien yetste doen, ofte gedoogen ghedaen te wor-
den, dire�telijck ofte indiredtelijck, in eeniger
manieren.

Ende aengefien vande zyde van hoogft gedachte
/ne Conincklicke Majefteyt wyders geiuftineert

-ocr page 296-

g_f f ra�laet met d'��rt^Hetm VaftdeiH4j�nij l�io* fSt

anderen, te vefduyiter�n, ofte bock d� brant-
teeckeiis op de Zeyl - bakken der Schepen dien
conformelick te rtellen, uyt te hacken, ofte te al-
tereren, dire�telijck ofte ittdire&�lijck, iri �enieer
manieren , mede op bcehe van duyfent Carolus
guldens, ende voorts foo iri't reguard vand� eene,
als vande andere, naer exigerttie van hare begaene
mifda�t, oftefraulde arbitralijck ghecorrigeert te
werden � De voorfz pcEnen t'appliceren ende ver-
deylen, te weten, een derdepart ten profijte vait
den Aenbrenger, een derdepart ten profijte van
den Officier die de calangie ende executie fal heb*
ben ghedaen, ende het refterende derdepart ten
profijte vande gemeene faecke. Van alle 't wek-
ken op dat niemandt eenige ignorantie na�maels
kome te pretenderen,Ontbieden ende verfoecken
Wy de Heeren Staten; Gecommitteerde Raden,
enae Ghedeputeerde Staten vande Provintieri,
refpeitiv� van Gelderlandt ende 'tGraeffchap
Zutphen, Hollantende Weft-Vrieilant, Zeelant,
Utrecht, Vrieflant, Over-YiT�l, mitigaders Stadt
Groeningen ende Ommelanden, dat fy defe onfe
Ordonnantie van Honden aen alommed�en ver-
kondigen,publiceren ende affigeren in allen Plaet-
fen daer fulcks noodigh wefen fal, ende men ghe-
wo�n is foodanige publicatie ende aifixie te doen.
Laften ende beveelen voorts de Raden ter Admi-
ralitey t, den Advocaten Fifcaels, mitfgaders Ad-
miraels, Vice-Admiraels, Capiteynen, Officieren
ende Bevelhebberen, als mede d� C�mmiflariferi
ende Commifen ter Recherche, f� inde Zeegaten
als elders, defe onfe Ordonnantie te achtervol-
gen, ende doen achtervolgen, Procederende ende
doende procederen regens d� C�ntraventeurs
van dien, fonder o�chluyckiiige, fav�ur,dfi��muJa-
tie ofte verdrach, want Wy fulcx alfoo ten dienit�
vanden Lande bevonden h�bben noodigh te zijn.
Aldus gedaen ende gearreft�ert ter Vefgadering�
vande ho�gh-gh�melte Staten Gen�rael, inden
Hage op d�n vijfthienden Aprilis fefti�n-honderf
acht en vijftigh; Was gheparaph��rr * Hans van
"tfyckel^¹* Onder ftondt, Ter Ordonnantie vande
felve. GeteeckentjjV. Ruyfch Zijnde op't fpatium
gedruckt het Cachet der felver Heeren Staten, in
roodenWaiTche. � ■■'> <" '�'-

ftrumenten, daet van yeder-vandeContriheiiten
eenfnae fich genomen heeft. Aldus veraccor-
deert ende gheWn in s Graven-Hage den vijf-
thiendenAprilisfefthien-honderc achten vyftich.

Ende was onderteeckent,

L S. R. Haygens.

L. S, A. Beveren.

L. S. Johan de Witt.

L. S. Corni Lampfins.

I. S. Johan van Re�d�.

L. S. E. v. Bootfma.

L. S. B. I. Mulert.

L. S. 1. Schulcnlorgh.

Henr: Willemfen Rofin-
tpings.

L, «3»

S O O I S Τ , dat Wy naer type deliberatie
iioet pevonden hebben, daer van midts defen ken-
nifl� te geven aen allen Ingefetenen ende Onder-
faren van defe Vereenichde Nederlandtfche Pro-
vinci�n , ende daer benevens wel expreifelijck te
laden ende beveelen allen Schipperen endeTraf-
fkquanten op Noorwegen voorfz * midtfgaders
allen anderen die fulcks foude mogen aengaen,
haer naer den inhouden van 't felve Verdrach ofte
Tradaet precife�jck te reguleren, ende dienvol-
gende mede de hermetilige daer inne geroert, niet
alleenlijck fonder eenige oppofitie ofte contradi-
ctie te ghehengen ende ghedoogen, maer oock de
felve elck in't regaard van hunne Schepen, �o veel
des noot zy, behoorlijck te bevorderen, ende
eeenfmts uyt dek Landen uyt te loopen met foo-
daniee Schepen, als in achtervolge van 't voorfz
Verdrach,dehermetinge fubjectzijn, voor ende
aleer de felve in conformit� van't felve Verdrach
hermeten fullen wefen, op een poene van duyfent
Carolus guldens by de Schipperen te betalen.
Gelijck Wy oock allen Schipperen ende Traffijc-
quanten, ende generalijck eenen yegelijcken wel
icherpelick interdiceren ende verbieden, de Maet-
brieven die hen in gevolge van 't voorfz Verdrach
de novo fullen werden gelevert, eenichfints te ver-

'$ n/n-A

. 7 'Ojr:,;
.....c:

~~|1 .1 .~~11 ~~�l.«~~».WIII~~W^"~~

¹ f ι ■

i til!!.* tti'.

ΡΕΕΙ;

H�T VYFDE

LI Et Traftaet van Vrede met Spangien wert in het Eerfle B�eck Colum. 79; Dar vande Maritie ihid. l�pi �ride
dat vanden Twaelfjangen Trevis Colum. 5 $; liet Nader Verdragh�p eenige Poinfteriende Articulenvan dim
indateden'j januari) 1610. ihid, Colum.71. ghevonden. Dan alfoo ly aluys aldaer verfuymt zijn tefi�llen^de
PoirSen ende Articulen tot nader hvefiinge vanden Trevis op den %^/unij ι β lo.ghearrefitert _f werden de feh�
kier gebracht. . ..� . ,Φτη ' .-■:'';■■" π*ϊ�^ι/τρ''Μ� v;i!i;";;ri�!uuu:j;-t:j.

iSw�lUiiXi

T�inBen ende Articulen,vetώ'^nend�^acc^defirtihd�h i�age�i�f�ot*

/andt, den x^jumj indenJafe 1610. iuffchende Gecommitteerden van hare D�orfcchtighfle Hoog'
heden die Eeriz-Hertogen van Ooflenrijck, &c. Ende vande Hoogh Mogende Heeren'dit,Staten Gen�-
rael der Vereenighde Nederlanden, t�t hieerd�rhevefltngevan het TraUaetlianBefidms Begrijpende
meded'Aggreatien van hare Hoogheden, �nd� der Heeren Staten, van 't'felve Traha�it'

Ie Staten Gen�rael vande Vereenighde
Nederlanden, Allen den geenendie de-
ie jegenwoordige fullen fien , Saluyt.
DO�N TE WETEN, Datgh�fien

hebtfended�Poiric^en end� Articulen di? Verdra-
gen ende geaccordeert zijn geweeft opt�n vier �n
twintigliil�ri dach Junij d�fes Ja�rs fefthien-h�n-
dert ende thien� § aUiier inden Hage, tuflchen de

O o ij Heere

-ocr page 297-

Piacaten-/� 4� Boeck. 2 8. Tit_# 5. Deel,

584

Heere Johan Baptiila Maes,Raedt ende Advocaet
Fifcael inden Raede van Brabandt, laft heobende
vande Doorluchtighfte Eertz-Hertogen van Oo-
ftenrijck Aelbert ende Ifabella Clara Eugenia,
ende onfe Gecommitteerde,tot meerder beveftin-
ge van het Tra&aet van Beftant op den negenilen
Aprilis fefthien - hondert ende negen binnen de
ftadt van Antwerpen tuifchen de hoogil-gemelte
Eertz-Hertogen ende Ons gefloten ter eenre, en-
de ter andere zyden 5 Van welcke Poincten ende
Articulen het inhouden hier na volgt van woorde
te woorde.

I Lfoo nae het Tradtaet van Beftandt in
JAprili inden Jare feilhien-hondert ende
f negen binnen Antwerpen, ende de naer-
der Verklaringe daeropindeMaentvan
Januario killeden, tuifchen den CommiflTariil�n
vande Heeren Bertz - Hertogen ter eenre, ende
vande Heeren Staten Generael vande Vereenigh-
de Nederlanden ter andere zyde, alhier inden
Hage ghemaeckt, noch eenige Poiniten tot meer-
der beveftinge van 'tfelve Tradlaet dienden ver-
geleken, ende geaccordeert, ende dat daer toe by
nare Hooglieden ghecommitteert is Heere Johan
Baptiila Maes, Raedt ende Advocaet Fifcael in
den Rade van Brabandt, de welcke volgende den
laft vande Heeren Eertz-Hertogen, hem ghevon-
den hebbende inden Hage in Hollandt: Is op huy-
den den vier - en - twintichilen Junij inden Jaere
fefthien-honderc ende thien, met Heeren Joncker
Heyndrick van Brienen d'Alfte, Heere van Sin-
deren j Heer Johan van Oldenbarnevelt, Ridder,
Heere vanden Tempel, Rodenrijs, &c, Advocaet
ende Bewaerder van 't groote ZegeJ, Chartren
ende Reguleren van Hollandt ende Weil - Vrief-
landt 5 Jacob Maenus, Leenman vande Provincie
van Zeelandt,ende Oudt-Burgemeefter der Stadt
van Middelburg!^ Tincovan Oennama.Grietman
overSchoterlantj JanJelleiTz, Burgemeefterder
Stadt Zwoli ende Joncker Eylko Clanth tho Ste-
dum, Hovelinek, Gecommitteerden vande voor-*
fchreve Heeren Staten Generael, eyntelijck daer
op verdragen»gelijck hier nae volght. Inden eer-
ilen, dat geduerende hettegenwoordigh Beftant,
die Heeren Eertz - Hertogen vanden lellen dach
der tegenwoordiger Maent van Junio af, fullen
doen cefl�ren opten Rhijn ende Maze, die lichtin-
ge van alle Thollen die voor date vanden Oorlo-
gezijngesvreefl: onder het reflbrt ende diftriit der
Wreenkhde Nederlanden,- namentlijcken mede
Vanden Thol van Zeelandt, fulcks dat dien noch
binnen der Stadt van Antwerpen , noch elders
van wegen heure Hooglieden lal worden ontfan-
gen, Belioudelijck ende op exprefl� conditie, dat
die JHfe?en Staten van Zeelandt reciproquelijck
vanden Voorfz leften dach defer Maent van Juni�
tot heuren laile fullenn�men, End� eerft van als
dan betalen diejaerlijcx� Renten die opten voorfz
Thol vanZ.«elandt voor den jare vijftien-hondert
twee ende tfeventich zijn befet, ende daer af de
ProprietarifenendeRent-heff�rs, voor date van
den voor/z oorloge in pofl�ifie ende ontfangh zijn
gheweeft; ioo oock van gelijcken fullen doen die
Proprietarifen van de voorfz andere Thollen,
Aengaende deTwente,: laten die Heeren Eertz-

Hertogen geduyrende het voorfz Beftant, def_e|.
ve aende Heeren Staten Generael, ende Landt!
fchap van Over - YiTel, op exprefl� conditie, niet
te min dat roerende het ftuck ende exercitie van
de Religie, alle faecken aldaer fullen bly ven inden
felven ftaet foo die gheweeft zijn ten dage van het
befluyt des voorfz Beftants, fonder dat daer inn_eyet fal worden gheinnoveert, noch oock die Offi,
ciers by den Heeren Eertz - Hertogen aldaer gh_e,
committeert ter faecken van heuren voorleden
dienft, eenichfints gherechercheert of wedetfien_:Ende in conformiteyt van dien fullen de voorfz
Heeren Eertz - Hertogen van den leften dach af
defer Maent van Junio, aldaer oock doen cefl�ren
alle vordere lichtinge vande Contributien van
heuren wegen: ende dat voorts aende felve Hee-
ren Eertz-Hertogen geduyrende het tegenwoor-
dige Beftant fullen blyven die Stadt van Olden-
zeel, ende het Cafteel van Lagen, met allen toe-
behoorten ende dependentien van dien. Belan-
gende die Vrouwe Gravinne van Solms, falby
den voorfz Heeren Eertz-Hertogen prompte or-
dre ghegeven worden, dat de felve Wei-gedachte
Vrouwe geftelt worde inde pof��ffie vande belee-
ninge van KeiT�l ende Krijeckenbeeck , mette
vruchten van dien, verfchenen t'federt date van
den voorfz Tractate, fonder prej uditie niet te min
vander actie, die foo heure Hooglieden ter faede
vande diminutie, ende ghebreecke van bewijs van
eenige parthyen onder de voorfz beleeninge be-
grepen foude mogen competeren, als aen den
Grave van Solre,ende andere heure VaiTalen,waer
af de kennifl� endejudicature ftaen fal aen die van
dengrooten Rade tot Mechelen. Aengaendede
reftanten vande Contributien in Brabant, dat mits
by de felve promptelijck furnerende een derden-
deel , fal by den voorfz Heeren Staten Generael
noopende de refte met hun ghehandek worden in
alle redelijckheyt: Ende fal defe handclingeby
den Heeren Eertz - Hertogen ende Staten Gene-
rael binnen een Maent eerftkomende wordengc-
aggreeert, ende daer van Brieven van Aggreatie
over gelevert in gewoonlijcke forme. Aldus ge-
accordeert ende befloten, ten dage, Maent, ende
Iare voorfz, ende ten oorkonde by den voorfz
Gecommitteerden onderteeckent. Is geteeckenr,
/. B. Mafius: Hen. van Brienen d'Alfle; Johan t0
OUenhamevelt: I. Magpus; T,v. Oennama: Joh0
lellejfz: Eylko Clant.

Wy naer rype deliberatie de felve Poin�len en-
de Articulen hebben aengenomen, geapprobeertf
geconfirmeert ende geratifkeert, nemen aen_; ψ
proberen, confirmeren ende ratificeren by defen>
Beloovende ter goeder trouwen die punciruelijck
te .onderhouden ende doen onderhouden, alsof
■wy die felfs hadden ghehandek, getra&eert�nde
belooft, fonder immermeer yets daer tegen te
doen, of gedoogen ghedaen te worden in eeniger
manieren, diredelijck ofte indirectelijck: Verbin-
dende daer vooren onfe ende onfer Nakomelin-
gen goederen. Des t'oorkonden hebben wy defe
jegenwoordige met onfen grooten Zegel doen
fegelen, parapheren ende teeckenen, in onfe Ver-
gaderinge, inden Hage, opten feilen dach in M'

gufto, in 't Taer feilhien-hondert ende thien. Gc~

^β pa-

Ι'

-ocr page 298-

e g 5 Traflaet met d'Eertz-Hert

�_aranheert,C. tiefman^' Onder front, Ter Or-
SonTantie vande hooch-gemeke Heeren Staten
rLerael. Inabfentievanden Griffier, Bymyals
jonghft gheprefideert hebbende , Geteeckent,

EylkoClantk

Volght dm inhoudt der Aggreatic wnde Door-
lucht�ghfle Eertz-Hertogen van Oo/lenrijck, &c.

Lbert ende Ifabel Clara Eugenia, Infante
van Spangien, by der grati�n Godts
Eertz' Hertogen van Ooftenrijck, Her-
togen van Bourgundien, van Lothrijck,

vanBrabandt, van Lemborgh, &c. Graven van

Haofborgh, van Vlaenderen, van Arthoys, van

BoLonclien, van Thirol, Paitz - Graven, ende

van Henegouwe, &c. Marckgraven des Heyligen

Riicks van Rome, &c. Allen den geenen die defe

iegenwoordige fien fullen, Saluyt. Alfoo wy ge-

fien hebben feeckere Poinften ende Articulen die

op den vier en twintighflen dach der Maent van

Junio killeden, inden Hage tuflchen die Gecom-
mitteerde van Ons, ende vande Staten Generael

der Vereenichde Provinci�n zijn verdragen ende

ceaccordeertgeweeir, tot meerder beveftinge van

58�

ringedaer op ghevolght: Van welcke Poin&en
ende Articulen het innehouden alhier is gheinfe-
reert van woorde te woorde. Alfoo naer het Traclact
vanBeflandt,^c DOEN TE WETEN,dat
wy houdende de voorfz Poincten ende Articulen
voor goet ende van weerden, hebben de felvefoo
voor ons , als voor onfe Erven ende Nakomelin-
gen, geapprobeert, gheratifkeertende gheconfir-
meert, Approberen, ratificeren ende confirmeren
by defen, Beloovende in Souveraine Princelijcke
woorden, de felve onverbreeckelijck t'obferveren
ende t'onderhouden , fonder daer tegen yet te
doen, ofte te laten ghefchieden, diredrelijck ofte
indireitelijck in eeniger manieren. Des t'oorkon-
den hebben wy defe jegenwoordige met onfe ey-

gen handen onderfchreven, ende daer aen doen
angen onfen grooten Zegel. Gegeven 'm onfe
Stadt van Brul��l den feilen dach van Auguflo,
in 't Jaer ons Heeren duyfent fes honderc ende
thien. Was gheparapheert, S. "� Geteeckent,
C. Albert. A. lfabel. Opte Plijcke ilont gefchre-
ven , By de Eertz - Henogen. Geteeckent,
Ferreycken. Ende gefegek mettet groote Zegel
van hare Hooglieden in rooden Waflche, hangen-
de aen dubbelden ilaerte van Silver, roode ende

het Traftaec van Beilant, ende Naerder Verkla- blauwe Zyde.

2. Placaet, op het pun�ueel naer kpmen van het achtfle en elfde Articulen

van het Traflaet van Marine. In date den 2. november 16 f ι.

E Staten Generael der Vereenichde Ne-
derlanden , Allen den geenen die defen
fullen fien ofte hooren lefen, Saluyt.
DOEN TE WETEN, Alfoo Wy
van goeder hant bericht worden, dat foo nu ende
dan by d'Ingefetenen defer Landen, Waren ende
Koopmanfchappen van Contrebande ghebracht
worden inde Rijcken vanden Coningh van Spai-
gne, uyt de Landen van des felfs Vyanden, de
welcke op 't fimpel rapport ende feggen vanden
Schipper, ofte Atteftatie van een particulier, fich
qualificerende te zijn Notaris, fonder eenich ver-
oer bewijs, ofte legalifatie van fijne voorfz quali-
teyt, ofte eenige andere getuygenii��n, daer door
ghevveten foude konnen worden dat de voorfz
Waren ende Koopmanfchappen komen uyt de
Provinci�n ende Landen, reforterende onde* de-
fen Staet, ghepretendeert werden, vry encf�ex-
empttezijn, van confifcatie. SOO IST, dat
Wy van nieuws, ende ten overvloet geordonneert
endegeilatueert hebben, gelijck Wy ordonneren
ende ftatueren Avel expreiieljjck micfts defen, dat
pundluelijck gheobferveert ende ghepra�rii�ert
fullen worden het achtfle ende elfde Articulen
yan het Tra&aet vande Marine, den feventienden
1 december in den voorleden Jare feilhien-hondert
ende vijftich, tuifchen den hooghit-ghemelten
Coningh van Spaigne ter eenre, endeden Staet
defer Vereenighde Nederlanden ter andere zy-
de, alhier inden Hage ghemaeckt ende gefloo-
ten, oocknaderhandtwederzijts gheratificeert,
ende gheapprobeert , volgende beyde de voor-
fchreve Articulen, hier naer van woorde te woor-
Ge geiniereerr.

VIII.

Ende om te beletten dat de voorfeydene ver-
bodene efl Contrebande Koopmanfchappen, &c.

XI.
Dat indienfe zijn geloopen in Rheen, &c.

Waeromme wy noodich hebben geacht, allen
ende eenen yegelijcken dien het aengaen mach,
ende fpecialijck de Schippers ende Koopluydeu
defer Landen,van defe onfe goede meeninge ende
intentie te waerfchouwen ende kennii�� te geven,
oock expreif�lick ende fcherpelt�k te lallen ende
beveelen, datfe hun daer naer, ende volgens den
inhouden vande voorfz twee Articulen, precii�
fullen hebben te reguleren, fonder daer van ee-
nichfints in gebreecken te bly ven, op pene van te
incurreren onfe hooghileindignatie, endegeilrafc
te worden als wederhoorige ende overtreders v§jtt
onfe Bevelen ende Ordonnantien. Ende op dat
niemandt hier yan ignorantie en pretendere, Ont-
bieden ende verfoecken Wy de Staten, Gecom-
mitteerde Raden, ende Gedeputeerde Staten van
de Provinci�n refpe&ive van Gelderlandt, ende
'tGraeffchap Zutphen , Hollandt ende Weit-
Vrieilandt, Zeelandt, Utrecht, Vrieflandt, Over-
Yi��l, Stadt Groeningen ende Ommelanden,ende
allen anderen Juiticieren end^pjfrkkren , dat iy
defe onfe Ordonnantie vafl^pnden aen alomme
doen verkondigen, uytroepen, publiceren ende
af��geren in alle Plecken van dele Landen, daer
men ghewoonlijck is dufdanige publicatie ende
affixie te doen. Lallen ende bevelen voorts de
Raeden ter Admiraliteyt, ende den Advocaten
Fifcaels, dek onfe Ordonnantie te doen achtef-
O o iij Volgen,

�

-ocr page 299-

Plaéateu-j. \> Boeck, t8. Tic* %. Deel.

588

5-87

hoogh-ghemeke Staten Generael, inden Hage,
op den tweeden November feflhien-honderteen'
en vijftien.' Was geparapheert ,Jo. Tjaffem^- On-
der ftondt, Ter Ordonnantie vande feive. Ge*
teeckent, N. Ruyfch. Zijnde op't fpatium gh_e,
druckt het Cachet der felver Heeren Staten in
rooden Waflche.

volgen, ende tegens de Contraventeurs van dien
te procederen, ende doen procederen, fonder
gratie, oochluyekinge, iaveur, diffimulatie ofte
verdracb, want wy fulcks ten dienfte vanden Lan-
de , ende de welvaert vande goede Ingefetenen
van dien, bevonden hebben te behooren. Aldus
gedaen ende gearreiteert ter Vergaderinge vande

Wy (ouden defelve Artijckelen hier mede wel'geinfereert hehben, maer alfoo defelve in het Eerfie Boeck Colum.
ui. en in. gedruckt zijn, hebben 't felve onnoodigh geacht.

3. Waerfcboumnge ende Ordonnantie, Ttyecfynde de Terreneuf-vaerders

uyt defe Landen, In date den z6julij 1657�

nerael, inden Hage, den fes en twintlchften
fefthien-hondert feven en vijftigh. Was ghepara
pheert, C. van Bemmel,^vt� Onder ftont, Ter Or-
donnantie vande felve. Geteeckent, In abfentie
vanden Griffier, /. Spronffen. Zijnde op 't fpatium
ghedruckthet Cachet der felver Heeren Staten,
in rooden Waffche.

DE Staten Generael der Vereenighde Ne-
derlanden , Allen den genen die defen ful-
len fien ofte hooren leien,Saluy t. Onder-
vindende dat d'Ingefetenen defer Landen , met
hare Schepen, varende op Terre-Neuff, om aldaer
te viffchen, ofte Vifch-ladingen te koopen, ende

de felve in andere Landen te venten , in fommige
occafien werden ghefufpeiteert, van te dienen
voor reeckeninge van andere Natiën, ende daer

Formulier van d'A&e inde bovenftaen»
de Waerfchouwinge ende Ordonnantie ge-

door in ongelegentheyt fouden konnen komen te
vervallen. SOO IS �, dat Wy goet gevonden

hebben te waerfchouwen ende ordonneren aen
alle Koopluyden, Schippers, ende anderen die 't

mentioneert.

behoort, datfe ghenegen zynde op Terre-NeurF

� Burgermeefleren ende Regierders der Stuit

voorfz te handelen,of te varen, met nare Bevrach-
ters ende Medeftanders, haer fullen hebben te ad-
drefTeren aende refpective Magiilraten vande Ste-
den onder wekkers diftriit de bevrachtinge ghe-
fchiedenfal, ende aldaer verklaringe te doen van
hare voor-genomen handelingen ofte bevrachtin-
ge, om van de felve, behalven hare noodige Zee-
brieven, te bekomen Aóte in forma, efi uyt krach-
te van dien, alomme inde naebuyrige Rij eken ofte
Landen, met defen Staet in Alliantie, vruntfehap
ofte Neutraliteyt zijnde, vry ende onbekommert
te mogen veylen ende venten, tot verhoedinge
vande voorfz beduchte ongelegentheden. Ende
op dat niemant hier van eenige ignorantie namaels
en kome te pretenderen.Ontbieden ende verfoec-
ken Wy de Heeren Staten, Gecommitteerde Ra-
den ende Gedeputeerde Staten Vande Provinciën
refpeitive van Gelderlartdt, ende 't Graeffchap
Zutphen, Hollantende Weft-Vrieflant, Zeelant,
U$recht, Vrieflant, Over-Yflèl, mitfgaders Stadt
Groeningen ende Ommelanden, ende allen ande-
ren Jufticieren ende Officieren vande felve, dat fy
defe onfe Waerfchouwinge ende Ordonnantie
van ftonden aen alomme doen verkondigen, pu-
bliceren ende affigeren.in allen Plaetfen daer fulex
noodich wefen fal, ende men gewoon is fodanige
publicatie ende affixie te doen, want Wy fulcks
alfoo ten dienfte vanden Lande bevonden hebben
te behooren. AldujÉifcdaen ende gearreileert ter
Vergaderinge vanaBboch-gemelte Staten Ge-

Verklaren by defe�\ dat voor ons
ghecompareert is N. N. Koopman woonachtigh binnen
ende voor de oprechte waerheyt ver-
klaert heeft, dathy bevracht ofte gehuyrt heefi het Schip
genaemt groot ontrent

Laflen, gemonteert met Gotelingen, om

onder dtreclie van fijnen Commis, te

varen naer de Terre - Neufve, ende aldaer voor reecke-
ninge ende rifico van hem ende Compagnie, alle Koop-
luyden van Natienfiaende in Vrede ende Vruntfchaf met
den Coninck van Hifpanien, te koopen ofte handelen een
ladinge Terreneuf- Vifch, om defelve wederom te 'ver-
handelen ende venten, terplaetfe daer hy faloordeekn
hemprofijtelijck te wefen, fonder dat eenich Per [oen met
hooghfl- gedachte Syne Ceninck/. Majefl. invyandtfehap
wefende, daer innepart ofte deel is hebbende: Verfisc-
kende mits dien den hooghfi-gemelten Coningh, miatfif'
ders alle Gouverneurs, Magifiraten, ende andere ��
ren," die defen fal worden vertoont, den voornoem^
Schipper met fijn voorfz Schip ende Vifch-ladinge, ilM'

me daer d'occafie prefenteert, te laten varen,

flille^n,

handelen, ende voorts alles doen wat fijn ordre enat �
is mede brengende, fonder hem te doen ofte laten0"^ie'
den eenigh belet ofte verhinderinge, maer weleer, des
verfochtzijnde, alle hulpe,gunfie ende affifientie; Het
welcke Wybereyt zijn, eenyeder naer fijne qualiteyt ende
gelegentheyr infulcke ende dièrgelijcke occafien te erken-
nen ende verfchuldigen. AElum
onder defes Stadts Zegel, ende Signatme van Onfen Se-
cretaris, op den Anno

-ocr page 300-

58?

Accoordt aen die van Nimmcgenu. 590

DEN XXIX. Τ Υ TEL.

Vervattende de Tradaten ende Articulen daer op ee-
nige principale Steden en Plaetfen onder de Unie,Genera-
liteyt en Souverainiteyt vande Vereenighdo
Nederlanden gereduceert zijn_*.

HET EERSTE DEEL.

vel vele ende notabele Steden als Deventer, Zutphen ende andere, die te vooren haer onder d'Unie van

i*Tjnecht begeven hadden, ende daer nae ly de Wapenen vanden Coninck van Spangten daer van voor een korten

■ Α efepareert zijngheweefl, weder onder de/en Staet gereduceert ende gebracht zijn, hebben nochtans onnoodigh

fo Je Conditie» ende Articulen daer opfy overgegeven zijn, hier te kten volgen: So om dat defelve meeflendeel

^Revelhebberen ende Soldaten vanden hoogh-ghemelten Heer e Coninck rdeckende waren; ah oock om dat die Ste*

j _n _0Uj_en wet vande voor/z Unie, ende als Leden vande felve, getracleert zijn gewerden.

1. Articulen van Accoorde,^ Sijn Excellentie die Magiflraet ende

Gemeente van Nimmegen vergunt ende geaccordeert, op den ζ ι Otlober 1591.

Conc�tien die werfocht werden. 1

tueert, fo in heure goederen ende wefende aengaet.
Renten, als verloopen Pachten Dan belangende
van dien, die by de Generale Sta- de geannoteerde
ten, Steden, Plaetfen ende parti- goederen.fullen de
culiere daer onder reforterende, felve naederhant
by maniere van confifcatie of an- ten beyden zyden
derfints, geduerende defe Trou- worden ontflag�:
blenzijngeannoteert ofte onder Μaer belangende
gehouden, fonder eenige vordere de Geeflelickegoe-
befpieinge ofte moleftatien. deren, fal daer in

worden achter-
volght het Reces inden Jare 1581. ende andere by de
Lantfchapgemaeckt, ende 't gebruyek daer op ly die van
Gelderlant gevolght.

Apoftille en

vergunninge.

Crne Excellen-
^tie ah Stade-
kouder ende Capt-
teyn Generael des
�urftendoms Gel-
re, gefien ende ge-
viftteert hebbende
defe Articul�,van
wegende Magi-
flraet en Gemeen-
te van Nimme-
gen aen defetve
ly haere Gedepu-
teerde over ghe-
bracht, heeft daer
op van wegende
Heeren Generale
Staten der Ge�ni-
eerde Prov'mtisn
geaccordeert ende
gerefoheert 't ge-
ne nae volght.

iVor^iy Syne
Excellentie goet-
gevonden.


	*^Ql^SszZ*		HSI

Ndeneerften,
dat Syne Ex-
cellentie die
StadtvS Nim-
megen, ende
alle Ingefete-
nen ende Bor-

geren van dien, defer tijdt binnen
oft buy ten der felver zijnde, ghe-
lieve te accorderen abfolut ende
generael Pardon, ende vergetin-
ge van alle fauten, mifdaden, ex-
ceil�n ende mif bruyeken, als het
feyt vande redu&ie inden Jaere
1585. gefchiet, ende voorts alles
wat federt der felver tijdt tegens
die generale ende particuliere
Unienende intentien der Staten
Generael vande Ge�nieerde Pro-
vintienis gecommitteert, fonder
eenige exceptie, waer van de me-
morie doot ende te niet blyven
fal, als van faecken die noy t ghe-
beurt of gefchiet en zijn, met ex-
pres verbodt ende interdictie aen
alle Jufticiers, Officiers ende an-
dere, van daer af geen vermaen of
vervojgh te doen, in wat manie-
ren of onder wat deckfel dattet
zy, op peyne dat d'Overtreders
gepunieert ende gheftraft fullen
worden als Perturbateurs vande
gemeyne rufte.

II.
Dat alle Borgeren ende Ingefe-
tenen defer Stadt, foo Geeftelijc-
ke als Wereltlijcke, fullen alhier
gemainteneert werden in 'c vol-
komen ghebruyck van alle haere
goederen., roerende ende onroe-
rende, ende geheelijcken gerefti-

III.

UI.

Dat midts dien de voorfz van Syne ExcelL fal
Nimmegen, ende alle andere daer ah Stadthouder
onder ghehoorende, hun fulkn 's Lams van Gel'
wederom begeven onder de au- derlant van we*
thoriteyt ende ghehoorfaemheyt genden Heei�Ge-
van Syne Excellentie, endeden neraleStaten,de
Staten Generael defer Geunieer- Stadt van Nim*
de Provintien, omghereg�ertte megen regieren
worden als voor date van defe volgens harePri-
Troublen,in volkomen gebruyek vilegien. Behou-
van alle haere Rechten, Privile- delijck dat aen*
gien, Coiluymen ende Pre�mi- gaende hetflellen
Menden als een Rijcx ende princi- vande Officiers,
pael Hooftftadt des Furftendoms ende vernieuwen
Gelre, fonder vordere belaftinge vande Magiflraet
van eenige Excyfen, Importen of {zijnde een poincl
Impofitien, dan men binnen de aen het welcke de
voorfz Stadt defer tijt geeft, of in welvaringe van-
andere Steden des Nimmeegh- de Stadt ende con-
fchen Quartiers gegeven wordS. fervatie {onder-
ling isghelegert)
dat het felve by Syne Excell. inde qualiteyt als voor, (al
gedaen worden. Ende belangende d'Accyfen, Impoflen,
&c. fal daer inne worden gehandelt, ende fullen die van
Nimmegen hun daer inne reguleren gelijck andere Ste-
den des Furflendoms Gelre. Ende dit alleen ly provifie
ende geduyrende defe Oorloge, ende fonder verminder'm-
ge van heure Privilegi�n.

Dat

//.

Wert by Syne
Excell. infgelijc-
ken geaccordeert,
voor foo veel die
Wereltlijcke goe-
deren ten beyden
FjcUnn�chineffie

-ocr page 301-

PlacatCDU. 4*Boeck. i9.Tit. i.Dcel.

591

59*

UU. IIII'.

Syne Excellen- Dat Syne Excellentie binnen
tie verfaet, dat de felve Stadt gelieve toe te laten
belangende de Re- openbare ende vrye exercitie, foo
Vtgie daer tune wel vande Catholijcke als Gere-
achtervolght [al formeerde Religie : Sonder dat
worden aen voet eenige Borgeren, Ingefetenen oft
by de Generale anderen,fich onderwinden lullen
Staten vande Ge- malkanderen daer vanterecher-
unieerde Provin- cheren , oft eenich difordre oft
tien ghenomen: fchandael aen te doen. Oock in
Endedienvolgen- Herbergen, publijcqueofpriyate
de hinnen Nim- Plaetfen, dienaengaende jegens
tnegen geen exer- den anderen in difpute te treden,
e'it'te van andere continuerende dienthalven die
Religie als vande jegenwoordige Magtftraet in de
Gereformeerde en Regieringe der Stadt: als oock
fal ghefchieden. deler ende alle de Conincklijcke
Behoudens noch- Majefteyts Officieren.
tdnsdat niemant

in fijne Confcientie en (al worden gedwongen, noch
eenichftnts onderfocht. Ende belangende het feilen van
de Magi�r aten, fal daer inne de Refolutie van 't voor�
gaendePoin� werden onderhouden.

v. v.

vande Meefteren vande Broeder-
fchappen ende Ampten van we-
gen der Gemeynte: ende in allen
frevaJJe daer iunegheen ander te
eggen dan Duytichen of Neder-
landeren : De vvelcke fonder koft
oft lafte der Stadt, onder der fel-
ver Borneren op de maniere van
Hollandt met Service verplicht,
ende fich felfs onderbrengen ful-
len , foo ende ghelijck fulcks tot
noch toe van wegen des Conings
daergefchietis.

VIII.

Item, dat alle Vonniifen, Pro-
ceduren ende Acten van Juftitie
by den Magiftraet der voorfz
Stadt gegeven ende gedaen, tuf-
fchen de gene die tegenwoordich
zijn geweeft, of hunne Jurifdidtie
hebben gheadvoueert, fullen van
weerden zijn ende blyven in
krachte van 't gewijfde. *

IX.

re Steden der Gu
unieerde p_f(nii_n\
tien, ende noch.
fans tot rninlt

quetfuren van d_tBorgerye.

r/i/.

mrthyf_ymEx,
cell. geaccordeert,

weherflaendedat
de Vonnijfen _��J_tandere Aclen hm
vermeit, zijn φ.
geven en gej�iet
achtervolgende
des Stadts enk
Landt s Rechten.

IX.

Wort by Sjnc
Excellentie gene-
cordeert.

Dat Syne Excellentie ende die
Heeren Staten Generael van ha-
re Jurifdidie niet en fullen ghe-
doogen eenige arreften, execu-
tien oft Reprefalien , regens de
Perfoonen oft goederen van die
van Nimmegen onder 't deckfel
van fchulden ten lafte vande felve
Generaliteyt, of vanden Furften-
domme Gelre, ende Graeffchap
Zutphengemaeckt ende gecon-
tracieert geduyrende defe Trou-
blen, dan ghebruyeken die Com-
mercie als d'andere Steden des
Nimmeeghfchen Quarcieren.

X,
Voorts meer dat Syne Excel-
lentie genadelijck gelieven wille
de goede hant daer aen te houden
dat den Dweerfdijck vande Ne-
derbetuwe , tot fnerckelijcken
achterdeele ende verderf�eniil�
der Borgeren van Nimmegen,
Arnhem, ende alle Ge�rfden van
de Over-Betuwe ghelecht, mach

freflichtet, ende in aller wefen ge-
ijck te vooren gheftelt worden:
Ende daer alfulcke Wynen ende
andere Koopmanfchappen als in
den Jare yan twee en tfeventigh
by den Staten Generael tot Dort
onder Stapel-recht leggende,en-
de den Borgeren ende Inwoon-
deren van Nimmegen toe beh�o-
rende, ghearrefteert, verkocht,
ende de penningen daer van tot
ftuerdes Krijghs aen-ghevangen
zijn, de voorfz Boreeren ende
Inwoonderen op ghebeurende
dachftonden mogen voldaen, en-
de betaek worden.

Wort hy Syne
Excellentie geac-
cordeert. Behou-
dens dat de Borge-
ren willende het
efetl van dit
poin�l ghenieten,
hun fullen moeten
onthoud� in Neu-
trale Plaetfen.

Dat alle Burgeren ende Ingefe-
tenen van Nimmegen, foo mi oft
hier naermaels gemeyntzijnuyt
der Stadt in Neutrale oft andere
Plaetfen te vertrecken, liet klve
vryelijck fullen mogen doen met
heure Familie ende Meuble goe-
deren , of de felve als oock die
onroerende goederen te mogen
verkoopen ende alieneren, oft

doen adminiftreren ende ghe-
bruyeken, by de geene die 't naer
fal gelieven,met vry acces tot der
Stadt om hare faecken dienaen-
gaende te dirigeren.

Sijn Excd.fi
bydengenendaer
't behoort depeit
handt feergtetm
houden,ten ψ&
daer op naer ie-
hooren ivwdtn
geleth. Aldus ff-
daen inden Ιψ
voor Ni�frejtei,
den een entmn-
tighfien OB�ris
vijfthien hodttt
een en tntfttiuy
Ende was op-
tekent, Maurice
de Naftau,

VI.

'Alfoo de Midde-
len in defen ghe-
roert, gedefiineert
zijn tot het leleyt
vande Oorloge, en
kan'tfelveomder
eonfeauentie niet
geaccordeert wor-
den.

VI.

Item, dat die voorfz van Nim-
megen tot beta�nge van haere
Renten , ende andere wettige
fchulden, voor ende naer de re-
ductie ghemaeckt, die dochten
lafte der voorfz Stadt verblyven
moeten, fullen mogen lichten
ende ontfangen de Licenten van

de goederen en Koopmanfchap-
pen pafl�rende de voorfz Stadt
. op ende nederwaerts de Riviere
van Wale, ende dat alleenlick ter
tijt toe, ende foo lange de voorfz
fchulden,verloopen Renten ende
laftenbetaeltzijn.

Wit. VII.

Belangende de Dat Syne Excellentie de Stadt
Carnifoenen ,ful- niet en fal befwaren met eenich
kn dienaengaen- groot getal van Guarnifoen, dan
de die van Nim- voor foo veel den noot vereyf-
megengetracteert fchen fal, ende dat met voorgaen-
werdenctls ande� de communicatie ende bewifiinge

-ocr page 302-

Conditien met Steenwijck ] Coeverden, &c. 594.

Articvden ende Conditien, geaccordeert by Sijn Excellentie aende Tlorgers,

Oficieren ende Soldaten vande Stadt Steenwijck, op den 4/u/ij 1592.

59*

�.

heyt hebben, midts betalende twaelfftuyvefs
's daeghs voor haer kollen.

V.
Alle Borgers ende Officiere'n des Conings Phi-
lips fullen oock mogen vertreckenfondermoleft.

VI.
Dat fy hondert Wagens naer haren eyfch ful-
len hebben tot Coevoerden toe, midts dat fy ghe-
houden fullen wefen die onbefchadight weder ce
fenden.

VII.
De Gequetile, ende de Chirurgynen fullen in
de Stadt mogen bly ven, tot dat fy vande quetfue-
ren genefen zijn, ende dan vertrecken.
VIII.
Sijn Excellentie accordeert haer twee Commif-
farifen, om haer over den Rhijn te gheleyden, op
borge vanden Gouverneur ende Capiteynen.

Gedaen in 't Leger voor Steenwijck, den vier-
den julij Anno 1591.

�» At fy uyt de voorfz Stede fullen tree-
* ken, nae dat den Gouverneur ende Capi-
teynen, Officieren ende Soldaten, foo te
voete als te Peerde,belooft ende gefwoo-
reti fullen hebben, dat fy de Wapenen tot dienfte
vanden Coningh van Spangien niet en fullen dra-
gen aen die zyde des Rhijns, geduerende den tijdt
vande eerfte fes Maenden.

Dat fy uyt trecken fullen met haer Bagagie»
Vrouwen ende Wapenen, Ammunitien van Oor-
�� ende de Proviande.

^D "III.

Geen Soldaten, zijnde Overloopers > ofte die
om de Juftitie te ontgaen , ter caufe van grouwe-
iijeke mifdaden, in dienfte der Stadt hen hebben
begeven , en fullen dit Contract niet mogen ghe-

nieten.

IIII.

Dat alle Gevangenen fullen ontflagen ende vry-

3, Accoordt, by Si/n Excellentie aende belegerde van Coeyerden vergunt,

op den � � September 1592.

gefinnen, Knechten ende Maeghden der felver
voorgenoemde binnen Coeverden. Ende tot vor-
deringe van haer vertreck fullen haer ghelevert
worden Wagenen ende behoorlijck Convoy, om
haer feeckerïijck te geleyden, voor de welcke de
voorfz Grave fal geven Oftagiers,tot datfe weder
fullen ghekeert wefen in het Leger. Beloovende
Syne Excellentie by defen, by fijn Princelijck
woort, dat noch den Heere Grave, noch eenige
andere die trecken fullen uyt de felvige Sterckte,
fal ghedaen worden eenige fchade olte letfel aen
lijf ende goet. Gedaen voor Coeverden , den
twaelfden September Anno 1 � 9 2. Was onder-
teyekent,

Matinee de Najfau.

! Yn Excell. van Orangien begeerende te
� believen mijn Heere den Grave Frederick
l^Jf vanden Berge., fijnen goeden Coufijn,
heeft hem gheconfenreert ende toegelaten, con-
fenteert ende laet toe mits defen, als oock aenden
DroiTaertvan Coeverden, Capiteynen,Officieren
ende Soldaten, houdende Guarnifoen inde For-
treflê van Coeverden, te mogen uyttrecken met
haerVaendelen, Wapenen, brandende Lonten,
Peerden, Bagagie, met alle 't gheene haer toe be-
hoort , uytgenomen Artillerye ende Ammunitie,
foo wel van Krijgs-gereetfchappe als van Victua-
lie, tot wat plaetle haer belieft te trecken. 'tSel-
ve confentcert Sijn Excellentie oock aende Gee-
flelijcke Joftrouwen, Vrouwen, Kinderen, Huys-

4� Conditien, Waerop de Stadt van (jeertruy denberge aen Syne Excell,

is over gelevert op den zfjunij 1593. *

\ � � � U R�� S gebooren Prince van
LOrangie, Grave van Naifau, Catzenelle-
. f bogen, Vianden, Dietz, &c Gouverneur
ende Capiteyn Generael van Gelderlant.Hollant,
ZeelandtAVeft-Vrieilandr, Zutphen, Utrechten
Over-YiTel: Admirael Generael: Hebben gheac-
cordeertende accorderen mits defen aende Capi-
teynen , Officieren ende Soldaten vanden Guar-
niloene binnen de Stadt van Geertruydenberge,
vryehjck te mogen uyt trecken fonder eenich let-
iel, met haer Peerden, Zijd-geweer, Packenende
Sacken , tot fukke Plaetfen als 'thaerfalgoet-
duncken, waer toe haer verleent fullen werden
vijitigh Wagenen, ende fo fy daer boven van noo-

den fouden mogen hebben eenige Schepen, voor
de Officieren vanden Coninck van Spaigne, met
haer Huyfgefinnen, ghequetfte ende ghewonde,
Packen ende Bagagie, foo fullen wy diedoen voe-
ren in alle vryhey t tot Antwerpen: Welverilaen-
de datfe Oftagiers ende fouffifante Borgen fullen
ftellen, dat fy de Wagenen ende Schepen weder-
om fullen leveren. Ende dat de Ontfangers Ma-
theus Daulthok, Jan FraniTz ende Jan Matthijflz
inde voorfz Stadt fullen biyven, tot der tijdt toe
datfe fullen over ghelevert hebben de Regiiiers,
Bewyfen ende andere Papieren behoorende tot₄hare adminiftratie, in handen vande geene die van
onfent wegen daer toe fal geftelt worden te ont-

p � fangen.

-ocr page 303-

......;':.......

595 Placaten-/. 4«Boeck

fangen. Ende foo veel betreft de Geeilelijcke
Perfoonen ende Borgers, die begeeren te verwec-
ken, (uytgenomen die deelachtigh mochten we-
fen 4er verraderye der Stadt, ende in 't Placaet
vande profcriptie begrepen) gunnen wy den fel-
ven vryen uyttocht, met alle hare Sacken en Pac-

ipwTfc, i.Deel.

ken, als gefeyt is. Ende wy belooven haer op ₀nf
Princelijcke trouwe, dat alle 't geene voor
is haer fal onderhouden werden, fonder eer

Onder

�

. ^!:

ilont geteyckent, Maurke de Saffau.

Het Verdrach tvaer op Groeningen ende Ommelanden onder defen Staet gereduceerdende Lidt vanden/elven o
worden zijn, fal den Lefer in bet Eerfle Boeck Colum. 3 5. vinden. &'

5. Accoort, ghearrefieert ende gefloten tuffcfan Sjne Excellentie ende den

Overflen üeutenant Lauckema, met de Capiteynen, Bevelhebberen ende gemecne Soldaten in Gua
nifotne wejende binnen Groeningen, op den tijulij 1594,

��

Kden eerilen, dat den voorfz Overilen
Lieutenant, met allen Capiteynen ende
Soldaten (uytgenomen de Overloopers
die op defe zyde gedient hebben) heurlieder Wy-
ven, tros endé Bagagien, vry ende onverhindert
van yemant, met haer volle Geweer uyt de Stadt
GroeningenendeheureLegerplaetfe fullen tree-
ken, /onder, dat men heure Perfoonen of goederen
met eenich arreft fal mogen beletten,Behoudelick
alleen, datfe hare Vendels aen Syne Excellentie
fullen over leveren 3 Ende datfe voorts vry ende
veylich geleydet fullen worden over de Drenthe,
totten Heere StadthouderVerdugo, terplaetfe
daer de felve met fijn Leger bevonden foude mo-
gen worden te liggen, ende van daer over den
Rhijn: met beloften datfe op defe zyde des Rhijns
in drie Maenden niet en fullen dienen.

II.
Dat Syne Excellentie tot bevorderinge van alle
Bagagien, Vrouwen ende Kinderen, Krancken en-
de Gewonden, die eenichfins den wech te Wagen
fullen konnen ghebruyeken, beftellen fal laten
tachtentich Wagens, die henlieden fullen dienen,
ende voeren ter plaetfe voorfz, meteenigen Com-
miiTaris ende verfeeckert Convoy, die Syne Ex_?cellentie gelieven fal te committeren, om 't voor-
fchreve Krijghs-volck, Wyven ende Kinderen,
mette Bagagien veylich te geleyden ende te con-
voyeren tot Otmaerfum,of ten verilen tot Olden-
zeel. Ende fal den Overilen Lieutenant Laucke-
ma gehouden zijn eenen Capiteyn alhier in Oila-
gie te laten, tot dat de voorfz Wagens wederom
gekomen fullen wefen.

III.
Dat-alle gewonde Capiteynen, Bevelhebberen
ende Soldaten, die vermidts heure quetfuren ende
kranckheden den wech te Wagen nieten fulJen
konnen ghebruyeken, naer dat fy tot tamelijcke
gefontheyt fullen ghekomen wefen, met verfeec-
kerde Paifepoort toegelaten fal worden naer heu-
re Vaendelen wederomme te keeren fonder ver-
hinderinge van yemant, 't ware dan te Water ofte
te Lande.

Il II.
Dat den Capiteyn Wijngaerden, fijne kollen
betaelt hebbende, fonder eenich rantfoen terftont
vry ende los ghelaten fal worden, foo oock alle
Soldaten, Soetelaers ende Wagenluyden van de-
fen Leger inde Stadt gevangen.

Dat alle*goederen vanden Heere Stadthouder
Verdtigo, wefende binnen de Stadt Groeningen,
vry ende veylich fullen mogen paiferen, ende ge-
voert worden ter plaetfe daer den genen daer van
lail hebbende, bevinden fal te behooren, of ood
inde voorfeyde Stadt blyven in verfeeckertheyt,
tot difpofitie vanden Heere Stadthouder.

VI.

Dat alle Peerden ende Bagagien toebehooren-
de den Officiers vanden Koningh van Spangien,
hier niet vvefende, vry ende veylich fullen paife-
ren, ende met de Krijghs-luyden geleyt worden.

V11.

Dat alle Inwoonders, tegenwoordelijck heure
refidentie binnen Groeningen houdende, van wat
Natie ofte conditie die mogen wefen, 't zy Offi-
cieren ofte andere, niemajidt uytgefondert, foo
Geeilelijcke, met de beyden Paters, Jefuy ten, als
andere Wereltlijcke Perfoonen, met haere Vrou-
wen , Kinderen, Familie, ende heure by hebbende
levende Have ende goederen, die mette Krijgs-
lieden fulJen willen vertrecken, gelijcke geleyde
in alles, gelijcke vryheyt ende veyligheyt als bo-
ven fullen genieten.

VIII.

Ende foo verre yemandt vande voorfchreve In-
woonderen, 't zy Mans oftVrouwe-perfoonen,
deur behinderinge van heure faecken ende affai-
ren, metten voorfchreven Krijghs-luyden nieten
konden vertrecken , dat den felven fal vergunt
worden den tijdt van fes Maenden, te reeckenen
van date van dit Accoort: Binnen wekken rijde
fy alhier vry ende veylich fullen mogen weien
ende blyven, heure nootlijcke gefcheften verhan-
delen ende verrichten, ende daer na met heure by-
hebbende goederenendeFamilien vertrecken»�
Water ofte te Lande, ter plaetfen daer 't hen gele-
gen fal wefen.

IX.

Dat den Overilen Lieutenant ende Hopluyden»
metten Bevelhebberen endeehemeene Soldaten,
cdit Accoort gheiloten weiende) terftont ende
fonder langer uytilel uyt de Stadt Groeningen
ende Schuytendiep fullen vertrecken.

Gedaen in 't Leger voor Groeningen, onder de
handt ende Cachet van Syne Excell. den twee en
twintichilenjulij 1594. Ende geefïèclueeftden
vierentwintichilendaer naer. , .

6. �

��!

-ocr page 304-

Accob�den van Meurs,Lingen ende S^c* Andries. -598

591

6, Accoort ,gemaec{t by Sijn Excellentie met den (jowr>erMur> Capiteynen

ende Soldaten van 't Guarnifoen vander Stede ende Cafleele van Meurs, �p den ζ Septemb. 1597.

een Karre fal konnen dragen, oock twee Peerden
tr�cken.

IIII.

Dat de voorfz Gouverneur Convoy uyt dit Le-
ger fal hebben voor fijn Vrouwe, tegenwoordich
wefende inde Vlecke van Lint, om de|elve met
haer Bagagie, met hem te mogen nemen.
'"' ' V.

Dat niemandt vande Borgeren, noch felfs de
Gouverneur niet en fullen onderfocht worden
van 't gunt daer ghepafi�ert is, gheduyrende het
Gouvernement vande voorfz Gouverneur.

VI.

Dat de voorfz Gouverneur beloven fal morgen
met het Guarnifoen uyt te trecken, ende de Stadt
ende het Caileel van Meurs in handen van Syne
Excellentie te leveren.

VII.

Dat hy hier een Gy felaer fal laten , daer Syne
Excellentie aen fal ghenoegen, tot dat de Wagens

ende Peerd�n fullen weder gekomen zijn.

Aldus gedaen in't Leger voor Meurs, den twee-
den September 1597.

*Ndeneerften , dat h�m niemailt bloot en
6 fal geven, nochte arbeyden, noch ter een-
Jt der noch ter andere zyden hem geenfints
vertoonen binnen de Schanrfen ende Muyren fo
Wen als van binnen der Stede, ter rijdt toe dat
de Arciculengeteyckent lullen zijn, van wat Na-
tie het oock zy.

nat de Gouverneur, Capiteynen, Bevelhebbe-
ren Dienaers des Coninghs, ende alle Krijghfluy-
den ende Soldaten van dit Guarnifoen, in goeder
ordonnantie uyt fullen trecken, met omwonden
Vaendelen , ilaende Trommelen, Kogels inde
mont, ontfteeckenLonten, met haer Bagagie,
Peerden ende Vee, toekomende de Capiteynen,
ende Bevelhebberen, ende dat hy om al 't felve te
eeleyden, foo veel Wagens fal hebben , als hen
van noode fullen zijn, fo wel voor de Bagagie, als
voor de Gewonden,

III.

Dat de Gouverneur uyt die voorfz Stadteen
kleyn Metalen Velt-ilucxken fal mogen mede ne-
men , met foo veel Ammunitie van Oorloge, als

7, Α ccoort, by Syne Excellentie geaccordeert aende belegerde vande Stadt

Lingen, op den i ζ November 1597.

vanden Prince Μ Α U RΙΤ S, ende dat men haer
vijftigh Wagens fal gunnen voor de eerfte dach-
reyfe: Weiverftaende dat alle Officieren ende
Borgers fes Weecken binnen de Stadt fullen mo-
gen blyven, om haer faecken te verrichten, ende
alsdan tot haeren beliefte met Pafpoort mogen
vertre-cken. -

At fy des anderen daeghs met hare Peer-
den ende Wapenen , Cornetten ende
Vaendels, mitfgaders haer Bagagie, over
den Rhijn ende Maze fullen trecken, op
de felfde Conditien als die van Oidenfeel, midts
leverende alle de Boecken ende Papieren, aen-
gaendede Domeynen vanden Lande,- in handen

%. ^Articulen ende Conditien,geaccordeert by Sijn Excellentie aende Officie-
renende Soldaten van 't Fort van Sl�' Jndries, op den 8 Mey 1600.

IIII.

Alle Soldaten fijn Excellentie gedient hebBen-
de, fullen haer Pardon hebben, ende betaelt wor-
den van 't geene haer komt, by foo verre de paye
genomen werde uyt de voornoemde fomme.

- "!"!,,,,'.; v' 'ί�'.'-'��'�

Dat alle Soldaten die ficli fullen willen vertrec-
keri, fullen uyt de voorgenoemde fomme betaelt
ende voldaen werden, ende hen fal verlofende
Pafl�poort gegeven worden van iijn Excellentie:
Weiverftaende dat de geene diefich fullen willen
vertrecken by den Coninck, ofte Eertz-Hertoge,
en fullen geen betalinge ontfangen.
rrnil-i VI.

¹ Dat de voorfeyde Officieren ende Soldaten
ghetrafteert fullen worden als de befte des Lants,
ende ghefavorifeert van fijne Excellentie in al het
g��rie hem m�gelijck wefen fal.

pp ij Dat

j Nden eerften, heeft Sijn Excellentie ghe-
I accordeert de fomme van hondert ende
(vijfen twintigh duyfent Carolus guldens,
tottvvintichfluyvers 'tftuck: wekke fomme fal
gnediftribueert ende ghedeyk werden naer adve-
nant haerder gagien ende een yegelijcks achter-
ftel, of op aliulcken anderen voet, als fy onder
ftch fullen over een komen.

II. -Λχ-Α\ !, i

DeSieckenende Gequetften fullen ghefonden
worden in �enige Steden des Lants, tbtMatfe ful-
len genefen zijn, ende fullen haer deel ontfarieen
uyt de voorfz fomme. naai I ^ ■ - >

mn π : -.�"'fjjjl� - ■■ sLp.oA'.',.,-:

De Weduwen fullen ghegeven werden eenige
grannceytoft�vereeringe uyt de voorfz fomme,
ende dat naer⁴* advijs ofte goetduncken der Qffi
aerea.'i:;■,.;*;�'..��.�. . .' -", \ \. jtMmtmb-n�. *

-ocr page 305-

PlacateiL-* 4.Boeck� 29. Tit. i.Decl. �_0o

599

VII.

miilariflen fal fenden, om de Compagnien te re
formeren ende verftellen, vande welcke de Canj"
teynen fullen gekofen werden by de Soldaten al"
ghefeyt is, met confent ende raedt van fijn ExceJ^Slentie: welcke Capiteynen met de Soldaten eedt
van ghetrouwigheyt fullen doen, ende het Fort te
bewaren ten diende van fijn Excellentie, de voor.
fchreve Officiers onderdanichzijn, totdatfe de
betalinge vande voorfz hondert ende vijf en twin.
tich duyfent guldens ontfangen fullen hebben"
Ende fal de voorfchreve betalinge ghedaen wo�
den aen een yegelijcke vande voorlchreve Com"
pagnien, alfoo fy d'eene voor ende d'ander naer
uyt het Fort trecken fullen. Welverftaende dat
voor yegelijcke Compagnie die uyt trecken fa]
fijn Excellentie daer terftont eenander inplaetfe'
fal ftellen.

XV.
Dat de Commiilarifen fullen aifiileren ende by.
ftaen, de voorgenoemde Capiteynen ende Offi.
eieren tot de liquidatie ende efteninge van't geene
een yegelijcke der voornoemde Soldaten falko-
men, uyt de voorverhaelde hondert ende vijfen
twintich duyfent guldens.

XVI.

Dat fijn Excellentie op morgen daer oock Com«
miiTarifen fal fenden, omhetGefchut, Munitie
ende Krijghs-gereetfchap ende de Provianden te
inventarileren, op datter by de Officiers des Co-
ninghs niet verhindert en werde.

XVII.

Uyt het Fort getrocken zijnde, fullen den eedt
doen als andere Soldaten die in der Heeren Sta-
ten dienil zijn , ende nae datfe in monfteringeful.
lenzijnghepaiTeert, foo fal hun een Maent gagie
op de hant gegeven werden.

Dat alle de geenezijn, fullen als dewerden uyt de voorDat alle de SoldaExcellentie fullenCompagnie ghedienpoorten fullen begegert werden, indieverfoecken of eyflc

Dat men bunluydfal doen van 't geen

De Soldaten fullvan fijn Excellentievande RegimentenMarckeraven, ende

Dat alle de Comilogen, als vande VivBrouwers, Soetelaeandere�, in 't felve Flen vertrecken, fulleExcellentie, ende fovoyeert ende geleytofte Trompetter.

Dat de Priefter fiallen fijn Ornamentende Bagagie, met vDat de Sergeantemeert (ofte in beterde welcke eenich voden dienft des Conin

ment genieten inden dienft van fijn Excellentie^
XIIII.
Dat op morgen fijn Excellentie derwaerts Com-

Gedaen inden Leger tot Alem, den achtften
Mey i6co.

9. Arriculen,geaccotdeert aen den Cjowerneur, Officieren endegemeent

Soldaten der Stadt Grave, op den 19 Septemler 1 6qz.

f Erftelijck, dat den Gouverneur, Capitey-
nen, Officieren ende Soldaten, fo te Voet

j als te Peerde.met alle de Siecken daer on-
der ghetelt, uyt d� Stadt fullen vertrecken, met
hunne Peerden, Wapenen, Huyfraet ende Baga-
gien,vliegende Vaen�els,flaende TrommeIs,bran-
dende Lonten, ende Kogels inden mont. V

■ι-,:,�:: 11. _t-,.r

Ende om dat fy des te bequamelijckerfouden
mogen vervoeren jiun Bagagien, Siecken ende
Gequetften,fijne Excellentie fal hun doen hebben
hondert en vijftigh Wagens van hier tot Dieft.

III.

Dat fy alhier fullen laten twee Capiteynen als
Gyfelaers, tot verfeeckeringe vande voorfchreve
Wagens, Peerden ende Wagenlieden, tot hun
wederkomfte.

IIII.

Dat fijn Excellentie hun geven fal Pafport ende

Convoy omme fekerlijck te pafl�ren totte voorlz
Stede van Dieft.

Dat de Soldaten die defe Stadt gedient hebben,
fullen genieten 'teff�&vanditTra&aet, gihelijck
ander Soldaten van 't voorfz Guarnifoen.

VI.

Dat alle Gevangens van weder-zydenlosg^³"
ten fullen worden, van wat conditie of qualiteyt
die oock f�uden mogen wefen , midts betalende
hun koften.

VIL _J

Dat de Officiers vanden Coninck, foo vande
Oorloge als vande Penne, vry fullen mogen ver-
trecken met hun Bagagien ghelijck het Guarni-
foen. Aende geene di� de Troupen niet en iuIJen
konnen volgen, wort toegelaten dat fy eenige fa*
gen als noch inde Stadt fullen mogen biyven, en-
de vertreckende, fullen hun Schepen tefchicKt

worden tot Maeftricht, mits ftcllende cautie e^flde

borge

■ 't

-ocr page 306-

Conditien aen die va

6�Z

voorfz Stede gheleent hebben aenden voorfz
Gouverneur, Capiteynen ende Soldaten , hun
metten eerilen fal worden gerembourfeert.

X.
Dat den voorfz Gouverneur, Capiteynen, Of-
ficieren ende Soldaten op morgen iuilen vertrec-
ken, ende by foo verre iy morgen niet en willen
vertrecken, den voorfz Gouverneur fal binnen 't
Caileel, ende het Bollewerck achter het Cafteel,
laten komen twee hondert Mannen, die fijne Ex-
cellentie aldaer fal feilden.

Gedaen in 't Leger voor de Grave, den negen-
thienden September i6ox.

601

torge voor de voorfchreve Schepen.

Dat de Officieren van Vivres, Ammunitie van
Oorloge ende Gefchut, ghehouden fulJen wefen
over te leveren de voorfz Vivres, Ammunitien en-
1 Gefchut, in handen vande Commiffarifen, die
aldaer van defer zyde ghefonden fullen worden,
om de felve te ontfangen, fonder yet te verminde-
ren ofte verderven, by pene van defen Traftate
te wefen nul.

I Λ .

Dat den voorfz Gouverneur fal beloven de
handt daer aen te houden by hunne Hooglieden,
dat 't gene die vande Magiftraet ende Burgers der

ι o. Toin��en ende Jrticulen van reconciliatie, overgegeven aen Syne excel-
lentie iyde Butgeren der Stadt Grave.

den ghetraileert_tals ander Ingefe-
tenen defer Veree-
nighde Nederlan-
den.

citie vande Catholijcke Religie,
fonder verwijt van yemanden, le-
vende in alle ftiiligheyt, ende dat
hun daer toe fal worden verleent
de Kercke vanden nieuwen Ba-
gijn-Hof, ghenoemt Sint Marien
Graef, ten eynde het Matrimo-
nium ende 'tDoopfel onderden
Catholijcken niet en mach wor-
den wech genomen.
IIII.

Item, dat de oude ende nieuwe
Bagynen, oock de Kruys - Broe-
ders van SintAgathasCloofter,
fullen mogen blyven woonen in
hun Cloofteren, ende aldaer le-
ven in alle ftiiligheyt, fonder be-
kroon ofte verftootinge van ye-
manden, mits de felve ghenieten-
de hunne inkomfte, foo Patrimo-
niale als herkomende van de
Cloofters, fonder de felve te an-
noteren ofte in arrefte te nemen,
onder wat decki�l het fehe fou-
de mogen ghefchieden, 'twelck
infgelijcks fal worden gheaccor-
deert, alle andere Geeftelijck-
heyt van beyde de Capittelen
binnen defer Stadt, de welcke
hunne refidentie alhier fullen
wil len houden, daer onder oock
begrepen fal wefen den Paftoor
derfelverStadt, onlanghsalhier
gekomen.

Item , foo de Burgers defer
Stadt grootelijcks ten achteren
zijn aen verfcheyden Compa-
gnien van defen Guarnifoene, ai-
reede vertrocken , ende alhier
noch Guarnifoen houdende, fal
den felven gheaccordcert blyven
den tijdt van fes Maenden naer
date van defen, om de felve buy-
ten de Gheunieerde Provinci�n
onderde gehoorfaemheyt vande

PP "J

deneerden, vergetentheyt
nde pardon van alle ghepaf-

Excellen-

defe Poin-

tie

clen overfien ende -*"feerde faecken, in voegen of
daer op gelet heb- die noyt ghefchiet en waren, foo
lende, heeft daer wel in 'trefpecT: van fijne voorfz
op van wegen de Excellentie ende de voorfz Geu-
Heeren Generale nieerde Staten,als int refpeel: van
Staten der Veree- de Burgeren ende Ingefetenen
nigde Provinci�n defer Stadt, foo wel die uytde
geaccordeert ende felve Stadt mogen vertrocken
ghedifponeert, foo zijn ge weeft, als die daer inne fijn
ah op elck der fel- gheble ven, ende dat in het poind
ver hier nevens vande Religie, adminiftratie van
aengetekentflaet. Officie, Policie ende anderfints,
egeene faecken uytgefcheyden,
/. fonder dat yemant ter faken van

S'iin Excellen- ^^en eenich verhaelfal hebben, of
tk accordeert dit ^tot ^eenich verwijt ftaen. Ende

1111.

Ad idem, ah
op t voorgaende
Art ie uk.

ver,

eeck.

dat over fulex fijne voorfz Excel-

lentie inde qualiteyt als boven,
allen Burgeren ende Ingefetenen
defer Stadt, foo Geeftelijcke als
Wereldtlijcke Perfoonen indifT�-
rentelijck in fijne ghenadige Sau-
veguarde fal nemen, de felve als
hunnen Pant-Heer in alle foetig-
heyt ende goedertierenheyt tra-
derende.
"� II.

Accordeert dit Item, confjrmatieendeconti-
verfoeck vanghe- nuatie der Stadts Privilegi�n , in
lijeken. eeniger voegen als die van de

Stadt voor date van defe Trou-
blen, ende daer nae by het leven
van JofT��jcker memoden den
Prince van Orangien, Vader van
fijne ExcelIentie,ende Pant-Heer
defer ftadt, ghenoten ende ghe-
bruyekt hebben.

Syne Excellen-
tie accordeert dit
verfoeck, mits dat
het ghefchiet met
lehoorlijcke ken-
niffe vanden Gou-
verneur ende Μ a-
gifiraet der Stadt,

111.

De Remonflran-

III.

Item,dat alle Geefteliicke Per-
ten fullen /onder foonen, foo Mans als Vrouwen,
K'terfeJn aller egeene uytgefcheyden, oock Ca-
b�iickheyt defen tholijcke Burgeren ende Ineefe-
aengaende mr. tenen, fullen blyven inde exer-

Eertz-

-ocr page 307-

Placatecu- 4*Boeck. ly.Tït. ï.Deel.

«o

éoi

cellentie gelieven defe voorfz ge-
ruineerde encïe gedefefpererende
Gemeente, tyde defer Oorloge
ende principalijcken foo lange fy
Frontier fullen wefen, te exemp-
teren ende vry te laten van de
voorfz generale Middelen, ofte
Hollantfche Impoften, omme de
voorfz Gemeynte eenigen voet
te geven,hunne refidentie binnen
defe Stadt te continueren.

vin. yin.

Tot wekken eynde fijne Ex- Hier op fal gekt
cellentie fal gelieven het Guarni- ende gedaen wou
foen foo te Voet als te Peerde, te den, nae dat he-
doen logeren ende accommode- vonden fal wou
ren, volgens de Hollantfche Or- den te behooren,
donnantie, in ledige plaetfen ge-
maeckt ofte noch te maecken op
des Stads Veilen ofte elders, fon-
der of tot minfte quetfinge der
voorfz Arme Burgerye. Aenge-
fien tot noch toe alle Officiers en-
de het meeftendeel vanden Gar-
nifoene, zijn ghelogeertendein
Service onderhouden gheweeft,
tot kofte vanden Hove, die daer
over in veerthien Jaren herwaerts
hebbê* kollen gedaen tot over de
200000 guldens, in aenfienvan
de kleyne capaciteyt en vermo-
gen defer fchamele Gemeynte.

IX. IX.

Item, dat in't reguard vande /fd idem, als op
uyterlijcke armoede, ruine, ende 't voorgaende At-
onverwinnelijcke fchade defer ticule.
Gemeynte, geene Ingefetenen,
vande geünieerde Provintien,van
wat qualiteyt of conditie die mo-
gen zijn, pretenderende eenige
perfonele fchulden of aclien op 't
Corpus vander Stadt,oft particu-
liere Burgers, hunne a&ien niet
en fullen mogen in 't wereke ilel-
len , binnen den tijdt van twee
naeftkomende Jaren.

In dit Accoordt fullen mede Syne Excellen-
zijn begrepen de geene die in tie accordeert dit
dienft vande Stadt, ende ander- verfoeck.
fins om particuliere afïairen zijn
buyten defe Stadt, om weder te
mogen keeren binnen den voor-
feyden tijdt.

XI. XI.

Item , de Hoven uyt der Stadt Sullen geew-
Grachten aenghevult, daer van leert worden dt
TA) nde Octroy vanden Hove, ofte Oclroyen, om daer
ander veilinge nae defe Stadt op gelet endeghe-
Rechten,fullenblyvenaenhaere daen te worden
ProprietarifTen. naer hehooren.

Aldus gedaen in't Leger voor
de Grave, den acht en tvvintich-
iten Septembris ióoz.

Eertz - Hertogen van Ooften-
rijck, te mogen vervolgen, ende
wederom binnen defe Stadt kee-
ren, fonder daer toe Pafpoort te
derven eyffchen: Ende foo ye-
mandt daer toe meerder tijdt be-
hoeft, fal daer toe eyflchen parti-
culiere Pafpoort vanden Gouver-
neur defer Stadt, daer toe by fij-
ne-Excellentie te ftellen, 't welck
oock fal worden toegelaten den
Officieren van ontfangh,om hun-
ne reeckeninge te Hovetegaen
doen, ende haere afïairen te liqui-
deren.

VI.

Item, fal een yeder foo Geefte-
lijckalsWereltlijcktoe-ghelaten
worden, die naer het fluyten van
defen Tractate hun fullen willen
vertrecken uyt defer Stadt, ende
elders hun refidentie nemen, het
felvige te mogen doen binnen de
drie naeftkomende Jaren, wan-
neer hun fulcks goet duncken en-
de ghelieven fal, met hun Familie
ende goederen, egheene uytge-
fcheyden, fonder dat yemandt
hun daer inne fal mogen doen ee-
nich impediment of beletfel, ende
fonder dat hun oock van noode
fal wefen eenige Pafport als al-
leenlijck dit Trac~taet, ende fullen
de geene die hun willen vertrec-
ken, ende begeven metter woone
ten platten lande, ofte in Neutra-
Je Plaetfen, vryelijck ende onbe-
kommert van yemanden wedcr-
keeren binnen defer Stadt, om
hun goederen roerlicke ende on-
roerlicke te regeeren, ende daer
vantedifponeren ofte veraliene-
ren, fo hun raet gedragen fal, ofte
alfulcke goederen te doen regee-
ren , ontfangen ende administre-
ren door alfoodanige Rentmee-
ilers of Fadteurs als fy daer toe
fullen ilellen.

VII.

Item, fo defe Stadt is Frontier,
ende Gebuer vanden Lande van
Cleve ende Ravefteyn, tot op de
Grachten, alwaer de Hollantfche
Importen geen plaets en grypen,
ende dat daeromme de voorfz
Hollandtfche Impoften binnen
defer Stadt niet en konnen gehe-
ven worden,'fonder de apparente
depopulatie der felver ftede,prin-
cipalijcken in defe tyden , dat de
Burgers door overvallinge van
onverdraechlick Garnifoen, ende
de groote devaftagie vande Edifi-
cien ende Huyfen der felver,door
het tegenwoordich langhduerich
belegh. Soofal iijne voorfz Ex-

VI.

Syne Excellen-
tie accordeert dit
verfieck.

VIL

Sullen hun hel��
len te reguleren
nae de crdre der
Heeren Generale
Staten, die opal-
ies met redelick'
heyt ende ghele-
gentheyt [uilen
letten.

. >

��^��^^��

SBROttRHBH

-ocr page 308-

_é05 Conditien aen die van Yfendijck en Sluys. 606

x 1. fsJrticukn ende Conditien, f»w op 't Fort Yfendijc{ overgegeven is aen

Sjne Princelijcke Excellentie, op den � o Mey j604.

SYn Excellentie heeft gheaccordeerc ende ac-
cordeert by defen den Gouverneur , Capi-
teynen, Officieren ende Soldaten, tegen-
woordieh wefende in Guarnifoen op 't Fort van
Yfendijck, nae dat fy 't felve Fort over ghelevert,
ende in handen van fijn Excellentie fullen hebben
gheilek, fyluyden vry fonder eenich belet fullen
mogen vertrecken opte volgende conditien.

Inden eerften , dat fy hunne Vaendelen fullen
verlaten, vanghelijcken oock de Artillerye, Mu-
nitie van Oorlogen, ende de Vi&ualie, in handen
vande geene die fijn Excellentie daer toe commit-
teren fal de felve t'ontfangen: ende fullen vertrec-
ken met hare Wapenen fonder Trommelflach,
ende met geen brandende Lonten.

11.

Dat fy met haer fullen nemen hun Bagagie , ten
vvelcke eynde fijn Excell. haer fal doen verfien
met Schepen, om haer te convoyeren ende te voe-

ren tot 't Sas van Gent, ende voor de verfeeckerr-
heyt vande reftitutie vande voornoemde Sche-
pen , fullen fy hier laten een van hare Capiteynen
in Oitagie, tot dat de felve Schepen wederom ge-
komen zijn.

III.

Dat de Gevangenen foo van d'een als d'ander
zyde fullen ontilagen ende vry gheftelt worden,
ende dat de Paerden die de Soldaten ofte Wagen-
luyden defer zyde af ghenomen zijn, haer weder-
omme fullen werden gereftitueert.

IIII.

Dat de geene die van deler zyde overgelopen
zijn fonder Pafpoort, inditAccoort niet fullen
begrepen zijn.

Dat alle de geene die elders fullen willen ver-
trecken Pafpoort verleent fal werden:

Gedaen in 't Leger voor Yfendijck den thien-
den Mey 1604.

Jrticulen ende Conditien, geaccor deert hy Sjne Excellentie aenden Gou*

verneur, Capiteynen, Of kieren endeghemeene Soldaten: mitfgaders Burgers ende Geeftehkkhm
■vande Stadt Sluys, op den lyAugufii 1604.

12.

^At alle Geeftelijcke Perfoonen fullen
I \ vertrecken met haere Kerckelijcke ghe-
'A reetfehappen, haer goederen ende Huys-
raedt.

II.
Dat den Gouverneur Serrano, alle Capiteynen
ende Officieren, ende Volck van Oorloge, mede
de Capiteynen vande Galeyen ende 't Scheep-
volck fullen vertrecken tot die Stadt Damme,
met haer Bagagie, Wapenen ende Vaendelen,
flaendeTrommelen ende brandende Lonten,ende
dat fy op Oftagiers fullen Schepen ende Schuy-
ten hebben.

III.

Dat den Gouverneur ende den Heer Aurelio
opinola, fullen {tellen in handen vande Gecom-
mitteerde alle de Galeyen, Bareken ende Fregat-
ten , Gefchut, Buf kruyt, ende alle Ammunitien,
londer eenich bedroch,&c.
IIII.

Dat de Slaven, geen uytgefondert, fullen ghe-
tteitwordeninvrvhevt; ende fullen daer naer
mogen gaenwaerfy willen.

Dat alle Gevangenen van wederzyden fonder
antioen fullen los gaen: mede dat den Gouver-
neur ende Aurelio Spinola fullen beforgen, dat
_vr? ^P^Iteyn Say, ghevangen met eenich Schip-

tevn � ⁷J ^eo^Van '^S ^Hert0S^en -^Bofch. ^ende ^CaP'-
Jⁿ jan de Raedt mette fijne, gevangen op 't Ca-

ileel van Woude: als mede drie Schippers van
Breda, gevangen binnen Gent,fullen alle te famen
vry ende ontilagen zijn,mits betalende een maent
gagie: daer voor hy Spinola fal «fijnen Perfoon
verbinden weder inde gnevangeniile hem te moe-
ten begeven.

V I.

Dat niemant fal worden gemolefteert om fchul-
den die de Burgers fullen mogen ten achteren
zijn aenden Gouverneur ende andere, op belofte
vanden voorfz Gouverneur , dat fy fulkn ten
vollen betaelt worden binnen Brugge.

VII.

Dat alle Officieren ende Veadores oock fullen
mogen vertrecken met haer Pampieren, fonder
eenige Stadts Regifteren.

VIII.

Datvangelijcken fullen doen de Commiflarif-
fen vande Vivres, Admiraliteyten, &c.

IX.

Dat den Gouverneur noch dien avondt 'tCa-
fleel fal over leveren, om twee hondert Mannen
daer te logeren van wegen Sijn Excellentie den
Prince Mauritz.

Dat op morgen het garnifoen fal uyt de Stadt
vertrecken.

Aldus ghedaen in 't Leger voor Sluys, den
negenthienden Augufli fefthien - hondert ende
vier.

13. Artk

-ocr page 309-

Placatcn-/. 4*Boeek. %$.Tii. i.DeeL

�cB

6�7

Articulen ende Conditien₉ van het overgeven der Stadt van Oldeft^ee^

geaccordeert aen het Guarnijoen daer linnen zynde, op den eerfien Au^tfli 16x6.

dagen naer dat het voorfz Guarnifoen falzijn ver-
trocken, om daer en tuffchen een yegelijck ver.
fien te worden van behoorlijck getal van Wagens,
tot 't wederkeeren vande welcke de Gouverneur
fal hebben te ftellen behoorlijcke cautie.

DEn Hderfondfimir van NGroeninge

Drenthe ; Veldt-Marefchalck Generael, &c. om
te komen in communicatie, ende midts redelijcke
Conditien hem de voorfz Stadt over te gheven:
Syne Genade ghenegen zijnde tot hetverfoeck
vanden felven Heer Baron, heeft hem, ende aen
die van het Guarnifoen, geaccordeert de naervol-
gende Articulen.

T\E voorfz Heere Baron , t'famentlijck alle het
^Krijghs volck, foote Voet als tePeert, fal
morgen vroegh omtrent de kloek tien uyren tree-
ken uyt de voorfz Stadt, met alle hunne Wape
nen ende Bagagien, ilaende Trommelen, vliegen
de Vendels, brandende Lonten ende Kogels inden
mont, om haer over Rhijns te begeven, ende ful-
len met nemen een vande kleyne Metale ftucken,
met een Tonne Buf kruyts.

Saloock met het voorfz Guarnifoen uyt tree-
ken de Commiflaris Generael vande Monfteringe,
met de Boecken ende Pampieren, om de felve te
brengen daer hy 'rgoet vinden fal. Gelijck oock
met alle liberteyt lullen mogen uyt trecken d�
CommilTarisvande Munitien van Oorloge, met
alle de Buifchieters, ende haer te begeven ter
plaetfen daer 't hun goet duncken fal, mits dat hy
endefylieden (uilen overleveren aendengheene
die daer toe fal worden ghecommitteert, alle het
Gefchut ende Munitien binnen de voorfz Stadt
zijnde, behalven alleenlijck 't gene men den voor
fchreven Gouverneur heeft geaccordeert.

Ende overmits de Bagagie van het Krijgs-volck
ende Officieren voorfz, by ghebreck van Wagens
met het Garnifoen niet en fal kunnen uyt trecken,
Sijn Genade heeft gheaccordeert, dat de voorfz
Bagagie fal mogen binnen de Stadt blyven vier

Aidan Guenedi, Commiflaris vande Vivres,
wort toegelaten vijfthien dagen binnen de Stadt
te blyven, om te mogen op fijne particuliere affaU
renordre ftellen. Ende den felven tij cl t gheexpi,
reert zijnde�, fal hy met fijne Familie het Guarni,
foen mogen volgen , ende fal hem tot dien eynde
(foo hy fulcks begeert) worden verfien met Wa-
gens ende Convoy, met conditie, dathyopden
dach van morgen fal hebben te itellen in handen
vande geene die daer toe fal worden ghecommit-
teert, alle de Vivres, ilaende tot fijnen Jaile, ende
dat fonder eenich bedroch.

Alle Gevangenen ter Oorloge, foovand'een
als van d'ander zyde fullen uytgaen, mides beta-
lende hunne koilen. Ende die geene die tercaufe
vande Contributien gevangen of gearrefteert zijn,
daerisparticulierlijck van verdragen met d'Offi-
ciers vanden Coningh van Hifpangien.

Alle de gene die binnen de Stadt fullen bevon-
den worden de zyde vande Ho: Mo: Heeren Sta-
ten Generael fonder Pai��poort verlaten te heb-
ben, fullen uyt dit Accoort geexcludeert blyven.

Het Guarnifoen treckende uyt de Stadt, fal an-
ders geen Wech mogen nemen, dan die van Wef-
ienendeWullen, fonder in geenderley manieren
te mogen logeren op den bodem van't Graeffchap
Zutphen, noch dienft te trecken vande Wagens,
die hun ghefurneert fullen worden, dan tot twee
dach-reyfens van hier.

Gedaenvoor de Sradt van Oldenzeel den eer-
ften Augufti Anno fefthien - hondert fes en twin-
tich, nieuwen ftijl.

14. Articulen, die Syne Cjenade aende "Borgers der Stadt Oldenzeel heefi

geaccordeert, op den eerflen Augufti 16%6.

weeft onder 't gheweldt vanden Koningh van Hi-
fpangien, maerfal al 't felve ghehouden worden
voor doot, ende als niet gefchiet.

De Borgeren, fo in particulieren dienft des Co~^
ninghs Yan Hifpangien geWeeft zijnde, fullen met
d'andere des Konings Officieren, vry ende onver-
hindert mogen vertrecken: Ende alle d'andere
Borgeren, fullen naer believen inde Stadt mogen
verblyven, ofte ten platten Lande gaen woonen,
midts doende den behoorlijcken Eedt van getrou-
wighey t.

Alle die foo tot noch toe onder Compa^nien

hebben

DE Stadt ende Borgerye fullen verblyven
by hare oude Privilegi�n ende ghereentig-
heden: * Edoch fal voor ditmael de Magi-
ilra�t worden bedelt, mlcx men tot dienft
ende befte der Stadt fal bevinden te behooren.
Ende wat de Fortificatie belanght, die wort gela-
ten tot difpofitie vande Ho: Mo: Heeren Staten
Generael, om daer vait te ordonneren nae dat den
ftaer ende gelegentheyt van 't Landt fal komen te
vereyflehen.

Niemandt der Ingefetenen en fal in eeniger ma-
nieren onderfocht ofte gemolefteert worden over
't gepai��erde, ghedtiyrende de felve Stadt is ghe-

-ocr page 310-

Conditien aen die van

610

Noopeode 't gedane verfoecje van een dragelick
Guarnifoen te mogen hebben, ende foo doenlijck
van Inlandtfche, daer op fal foo veele doenlijck
worden gelet.

Ende wat aengaet de bede der Magiftraet, om
re mogen jegens d'Ingefetenen van LingenNeu-
trael gefectet worden, daer over lullen fy hun heb-
ben te addrefl�ren aende Hoogh Mogende Hee-
ren Staten Generael.

Mette Kercke,Tooren ende Kloeken der Stadt,
fal bly ven by 't oude gebruyek. Aldus ghedaen
in 't Leger voor Oldenzeel, delen eerften Auguili
16x6. ftylonovo.

6o9

lebben ghedient, ende voor 't uy ttrecken van het
Garnifoen hare Pafpoort bekomen, lullen foo fy
1 eceeren, als Borgeren daer binnen bly ven woo-
nen, mits doende den cedt als andere Borgeren.

Vnde fo veele belanght 't verfoeck by de Magi-
firietsbedaen, van ten aenfiendesgeledene fcha*
den eeduvrende dit belegh, eenige Jaren te mogen
ofltlaftblyvenvandegenerale Middelen, 'tfelve
verfoeck wort gherenvoyeert aende Ridderfchap
ende Steden der Landtfchap van Over-Yfl�l.

Het Koorn - gewafch noch omdeStadtinefl�
zijnde, fal hen vorders foo veele verfchoonc wor-
den als mogelijck.

^4rtkulen ende Cunditien,iy Syne Cf enade ge accordeert aenden Superin-
tendent ende andere Officieren des Coninghs van Hifpangien, fo van/ie Conti il ut ie η als anders, hun
jcenwoordelick bevindende binnen de Stadt -van Oldenzeel, op den eerflen Αικζίφί �6x6.

!�fffjp L!en den voornoemden Officieren wort:
(Ι!!}!!! gheaccordeert, nae 't overgeven vande
p/�y� Stadtjuin noch veertien dagen daer bin-
^^Ut"^ nen te mogen houden, alleenlick tot be-
(lichtinge van hare particuliere af7airen,daer toe fy
geene andere wegen of middelen fullen mogen ge-
bruyekea, ated'ordinaris Juftitie: Ende en lullen
fy inde felve tijde hun geenfins mogen bemoeyen
noch onderwinden eenige vordere adminiftratie,
van ontfangh van Contributien of Domainen.

Sullen oock gehouden wefen vande getrocke-
ne Contributien uyt Vrieflandt ende d'Ommelan-
den, over te leveren eenen perfe&en ftaet, met
fpecificatie vande Dorpen,ende finguliere Perfoo-
nen, lbo daer inne gecontribueert.

Sy fullen oock hebben forge te dragen , ende
de gewiffe ordre te geven, dat alle gevangene ende
ghearrefteerde Gijfelaers, ter faecken van Contri-
butien ende Domainen, datelijck worden gerelax-
eert, fonder eenige entgelteniiTe, 't zy van mont-
koilen ofte anderfins.

Ende als nae expiratie der verleende veerthien
dagen , �y Officieren komen re vertrecken, fal
men hun affifteren met noodige Wagenen: Ende
lullen fy foodane woonplaetfen mogen verkiefen,
als het hun fal goet duncken, midts dattet niet en
2-y in 't gebiet vande Landtfchap van Over-Yffel,
ende infonderheyt niet inde Twente.

Alle goederen roerende ofte onroerende, die
de voorlz Officieren , foo inde Landtfchap van
Over-Yffel, als inde Stadt Oldenzeel mogen
hebben, daer af fullen fy 't vredige ghebruyck be-
nouden , ghelijck alle andere buyten de Provincie
geletcn, londer daer in eenichfins te mogen wor-
den geturbeert.

Sullen oock de felve Officieren geenfins wor-
den onderfocht ofte gerechercheert, noch in Per-
^Joone of goederen, wegen hare ghedragene Amp-

ten ende OiTicien, ende 't geene fy ter fae�ke van
die felve hebben moeten doen, ende in 'twerek
richten, maer al 'tfelve vergeten zijn ende bly ven.
Actum in 't Leger voor Oldenzeel, den eerflen
Augufti 1626. llylonovo.

Ynde op huyden by de fluytinge vande
Capitulatie metten Gouverneur der Ste-
de Oldenzeel,by de Geeftelijcke Heeren,
ende 't Cloofterderfelver Stadt, aen Syne Gena-
de verfocht continuatie van de oefi�ninge der
Roomfche Religie, ten miniten in't Clooiler-
Kercxken, is fulcks by Sijn Genade plat af ghefla-
gen, ende gheordonneert, dat noch opentlijck,
noch heymelijck, eenige andere oefleninge van
Religie daer binnen fal worden gheitadet, als al-
leenlijck de ware Gereformeerde, fulcks die door
Godesgenade alomme inde Vereenichde Provin-
ci�n aengenomen is: Doch dat niemant in fijn ge-
weten, of Confcientie fal worden onderfocht ofte
gemolefteert.

Ende foo veele aengaet het vordere verfoeck
by de voornoemde Geeftelijcke Heeren ende het
Clo�iter gedaen, van te mogen inde Stadt verbly-
ven, ende ghelaten worden by 't volle ghebruyck
ende gheniet harer Prebenden, Benenden, ende
alle andere Geeftelijcke goederen: Alle 'tfelve
wortgeremitteert aende Ho: Mo: Heeren Staten
Generael, ende de Landtfchap van Over-Yffel,
omme by de felve daer op gedifponeert te worden
foo hare Ho: Mo: ende Ed: bevinden fullen tebe-
hooren. Aen welcke ghemelte Geefte�jckheyt,
haer defwegendoor Gecommitteerde fal hebben
te addrefl�ren, Ende ondertuffchen fullen fy inde
Stadt mogen yerblyven , midts van nu af overle-
verende Staetende Inventaris van alle heure goe-
deren ende innekomen, ende hun dragende in al-
ler itilligheyt, ende naelatende alle oeffeninge
vande Roomfche Religie. Actum in 't Veldt-
Leger voor Oldenzeel, den eerflen Augufti 16x6.
ftylo novo.

Q.q

16. Arti-

-ocr page 311-

Placateo-* 4. Boeck. 2 9. Tit. ι. Deel.

�ll

611

16, Α rticu len .geaccor deert hy Sijn Sxce�. aende (joumerneur vande Stadt

vu η Grol, ende aende Capiteynen ende Krijghs-volck die daer inne zijn, op den 19 August 1627.

toebehoorende den Coningh van Spangien, f_on,
der fraude ende ter goeder trouwe gelevert fullen
worden aen die gheene, die 't Sijn Excellentie f_aJ
gelieven daer toe te ordonneren, uy tgefondert de
provifie vande Vivres, die den voorfz Gouver.
neur heeft gedaen op fijne koften $ de welcke den
Coningh niet en raeckt.

V 11.
Dat haer fullen gegeven worden twee hondert
Wagens, om de Bagagie vande voorfz Gouver-
neur, Capiteynen ende Krijghs-volck van hier nae
Wefel toe te voeren, of nae het Leger van mijn
Heer Graef Hendrick vanden Bergh, mits dat hiet
eenige in oftagie werden ghelaten, tot de weder-
komfte vande voorfz Wagens.
VIII.

Dat de voorfeyde Gouverneur,Capiteynen en�
de Krijghs-volck uyt de voornoemde Stadt fullen
trecken, ende de felve in handen van Sijn Excel-
lentie goets tijdts over leverenden twihtichften
van defe Maent.

IX.

Dat haer Convoy ende vry gheleyt fal gegeven
worden tot in't voorfz Leger, of tot de voorfeyde
Stadt van Wefel toe.

Dat de fiecke ende gequetfte Soldaten die men
niet en kan wech voeren, inde voorfz Stadt fullen
mogen blyVen, tot datfe genefen fullen zijn.

XI.

Dat alle de Paerden,ende alles wes geduyrende
de belegeringe is genomen, fal blyven aende gene
die 't genomen heeft.

Gedaen in't Leger voor Grol, defen negen-
thienden Augufti fefthien - hondert feven ende
twintich.

I At alle het Krijghs-volck, van wat Natie
! die zijn , wefende inde Stadt, uyt fullen
: trecken met hare Wapenen, Kogels inde
mont, brandende Lont, vliegende Vanen,
Trompet ende Trom-geflach, hare Paerden ende
Bagagie, ende alle 't geene dat haer toe behoort.

Dat fy met haer uyt fullen nemen twee Veldt-
flucken, vijf Tonnen Bufkruyts, vijftien Kogels,
ende vier Tonnen Lonts.

III.

Dat al de Officiers ende andere, zijnde inden
dienft vanden Koningh van Spangien, oock vrye-
Jijck fullen mogen uyttrecken , fonder eenich on-
derfoeck, met heure Meublen ende Bagagie die 't
hun goetduncken fakende datfe fullen hebben tijt
van twee Maenden, om te mogen gaen herwaerts
ende derwaerts ten platten Lande,omme van hare
particuliere afTairen te difponeren, midts dat daer
onder geen Krijghs-volck en zy begrepen.

Dat alle, foo Geeftelijcke als Borgers ende In-
woonders vande voorfz Stadt,die met het Krijgs-
volck fullen willen uyt trecken, het felve vryelick
fullen mogen doen, met heure goederen ende
't geene haer roe behoort, 't zy nu, of binnen den
tijdt van twee Jaren.

Dat alle de Gevangens van defe zyde, van wat
qualiteyt of conditie die zijn, jegenwoordich inde
voorfz Stadt ghedetineert zijnde, fullen met het
betalen van hare koften uytgaen, ende dat het fel-
ve oock fal ghefchieden ten reguarde vande Ge-
vangenen van 't voorfz Guarnifoen.

VI.

Dat alle Ammunitien van Oorlogh ende Vivres,

17. Poinclen, !Hy fijne Trincelijcfy SxcelL ende de (gedeputeerden van�

Ho: Mo: Heeren Staten Generaelder Vereenighde Provintien, aende Geeflelijckheyt, Magiflraet en-
de Borgerye vande Stadt van 's Hertogen-Bofch geaccordeert, op den 14 September i6zy.

II.

Dat d'Ingefetenen van defe Stadt hun fullen
moeten dragen volgens de Placaten vanden Lan-
de, midts genietende de vryheyt van Confcientie,
gelijck fulcks alomme wert gedaen: Ende dat alle
Geeftelijcke ende Religieufe Mans-perfoonen ful-
len uytte Stadt vertrecken binnen den tijdt van
twee Maenden, mits middelertijdt haer gedragen-
de naer de Placaten vanden Lande : Ende iullen
met haer mogen nemen haere Meublen, Beelden,
Schilderyen , ende andere Kerckelijcke Orna-
menten.

III.

De felve Geeftelijcke ende Religieufe Perfoo-
nen, fullen genieten haer leven langh geduyrende
alle den inkomen ende vruchten van haerluydec
goederen, gelegen op Plaetfen alwaer men Con-

tri-

, Ndeneerften, dat alle ofl�nfien, injurien,
ende alle feytelijcke a�en tuifchen defe
Stadt ende die vande ge�nieerde Provin-
ci�n gedaen, gefchiet ende volbracht foo van het
begin defer Inlandtfcher Troubelen ende beroer-
ten, ofte Oorlogen, als oock geduyrende defe be-
legeringe, op wat plaetfen, ende in wat manieren
het oock zy, in 't generael ende particulier, foo
binnen als buyten, fullen wefen, zijn ende blyven
vergeven ende vergeten, ende ghehouden als niet
ghefchiet, fulcksdattotgeenentyde eenich ver-
maen , mentie, moleftatie, actie ofte onderfoeck,
in Recht ofte daer buyten ter caufe voorfz, regens
de Levenden, ofte den Erfgenamen der dooden,
noch der felver refpective goederen , gedaen , ge-
maeckt noch ten laft geleyt fal mogen worden.

HHHHHn

~~��m�«ι�>~~

-ocr page 312-




	g, ι Conditi�n acn die vand�	�l4 ver Stadt refpective, ende dat daer toe geen ande- re Pcrfoonen en fullen gepromoveert noch gheaf- fnmeert worden, als die geene inde voorfz Stadt ghebooren, of het H. Doopfel aldaer ontfangen hebbende> ofte foodanige andere die de Ho: Mo: Heeren Staten Generael daer toe goet fullen vin- den te naturaliferen, ende qualificeren, Midts dat voor defe reyfeabfolutelijckby Sijn Excell. ende de Gedeputeerde van haer Ho: Mo: de Regieringe in Juftitie ende Policie, foo in Hooge als Subalter- ne Magiilraten,Officieren, Regenten,ende andere Miniilers fullen werden geconftitueert. X. Item, dat defe Stadt fal behouden tot hare di- fpofitie ende regieringe, alle haere ghemeene Erf- goederenrecht vanimpofitie, Viilcheryen, Wech ende Kraen-maet, ende Maent-gelden, ende alle andere heure rechten ende inkomen, foo ende ge- lijck fy daer van tot noch toe de difpofitie ende re- gieringe heeft ghehadt, voor foo veel de felve daer toe is gerechtight, ende mits niet prejudici�rende andere Leden vande Ge�nieerde Provinci�n. XI. item, dat defe Stadt oockfal behouden hare eygen reflerende provifie van Vivres, Materialen, ende alle andere hare ghemeyne gereede ende on- gereede goederen, om tot prohjte ende ontlaftin- ge defer Stadt geadminiftreert, verkocht ende be- houden te worden ter difpofitie der voorfz drie Leden, uytgefondert van 't Gefchut, Wapenen, ende andere Munitien die ten behoeve vande ftadt onverkoft gelaten iullen moeten worden. XII. Item, dat alleConfraterniteyten, Schutteryen, Ambachten ende Gilden, tegenwoordelijck bin- nen de voorfz Stadt wefende, fullen blyven in effe, ende behouden hare refpective Caerten, Or- donnantien ende Privilegi�n, mitfgaders alle hare goederen, foo gereede als ongereede,tot wat eyn- de die oock aende felve Confraterniteyten, Am- bachten ende Gilden mochten zijn bcfet, ofte by de felve ghekocht, ofte verkregen, om by de Pro- vooflen, Overflen ende Regierders van dien, ten gemeynen prof�jte der felver geregeert, ende daer van gedifponeert te worden naer hunnen geliefte. XIII. Dat inden Lande van Hollandt ende andere Ge�nieerde Provinci�n, by niemanden meer nae- geflagen noch ghecontrefeyt iullen worden defer Stadts Boom-wapenen , noch teeckenen vande Ambachten, ofte Ambachts-luyden defer Stadt, alsvanMeiTe-maeckers, Nellel-maeckers, ende meer andere Manufacturen , maer dat elck fal fijn eygen, ende fijner Stadts teyeken, daer de Werc- ken gemaeckt worden, moeten houden, ende ge- bruyeken : Ende dat alle diergelijcke Ambachten ende Manufacturen, mitfgaders de Verwerye en- de nieuwe Jaer-marckten,geduyrende defeTrou- blen, verkregen inde Meyerije defer Stadt, fullen ceif�ren, ten ware die vande Meyerije daer op ge- hoort , by hare Hoogh Mogende in rechtmatig- heyt anders op 't ftuck vande Jaer-marckten wer- de gedifponeert. XIIII. Sullen d'Ingefetenen van 's Hertogen-BofTche, ende die ten platten Lande onder Contributie fit- Q_q ij ten,

tributie betaelt: Welveiritaende dat de Kerckelijc- ke ende Paftorye - goederen fullen volgen aeiide Ho: Mo: Heeren Staten Generael, om daer van, fop ten behoeve van de Stadt, als anders te difponeren. Alle Nonnen ende andere Geeflelijcke Vrouw- nerfoonen, lullen binnen de Stadt mogen blyven, ende haer leven lanck gealimenteert worden uyt- teii inkomen van hare refpedtive Conyents goe- deren , blyvende ter difpofitie vande Ho: Mo: Heeren Staten Generael,of de felve inde Conven- ten ! ofte met andere Wooningen fullen werden eeaccommodeert. V. Item, dat aen alle d'Ingefetenendefer Stadt, lbo Geeflelijcke, Religieufe als Wereltlijcke Per- foonen, ghevluchte ende andere, wie dat het zy, in Officie, dienft, Eedtende Regieringe van Syne Mijeiteyt, Militair of anderfmts, Staten van Bra- bant , ofte defer Stadt refpectivelijck zijnde, ofte niet, fal worden gheconferveert lijf ende goet, foo in 't generael als particulier, voor foo veel 't felve nietencontrarieert 't voorgaende Articul. VI. Item, dat defe Stadt met haer Borgers ende In- gefetenen voorfz, foo Geeilelijcke als Wereltlijc- ke by de Ho: Mo: Heeren Staten Generael der Ge�nieerde Provinci�n, ende Sijn Princelijcke Excellentie ontfangen ende ghetracteert fal, ende fullen worden in alle foetigheyt ende goedertie- rentheyc,om voorts aen in alle vruntfehappe ende eendrachtigheyt met de andere Ge�nieerde Pro- vinci�n ende Steden te leven, t'famen te handelen endeteKoopmanfchappen, op haren ouden vry- _:dom naer behooren. VII. Dat de voorfz Ho: Mo: Heeren Staten Gene- rael ende Syne Princelijcke Excell, inde voorfz Stadt, Vrydom ende Meyerije, voor foo veel die aende Stadt annex, fullen gebruyeken ende exer- ceren foodanige Jurifdictie ende gherechtigheyt, als de Hertogen ende Hertoginnen van Brabandt daer inne tot noch toe hebben ghehadt, ende dek Stadtin alles daer in tracleren, foo ende ghelijck de Hooft-ileden van Brabant zijn gehouden ende getrafteert. VIII. Item, dat defe Stadt, Borgers ende Ingefetenen jan dien, ende van het Vrydom der felver Stadt, fullen behouden alle hare Rechten ende Heerko- ^men, Coitumeii, Vryheden, exemptien, ende alle andere Privilegi�n, foo generael als particulier,die f)" van oudts ende voor het begin defer Oorlogen genooten ende ghehadt hebben, te Water ende te Lande, inde Stadt ende daer buy ten, in Brabandt, Gelderlandt, Hollant, Zeelant, opten Rhijn ende andere Provinci�n, Plaetfen ende ilroomen , foo aengaende de Thollen, Houtfchat, ingebodt, fta- P^ei van d'Oil�n, ende andere egeen uytgefchey- ^d«n, voor foo veel alsfy in deuchdelijcke poifeilie zijn gewee�. IX. item, dat de Regieringe vande Stadt foo in rechts-vorderinge, als Politicque faecken, fal bly- ^ven aende Magiftraet ende de drie Leden der feU

-ocr page 313-

PlacatetL* 4.Bocck. 29. Tit, i.Deel.

xx.

6«5

6l$

ten, worden getrac

tenen vande Vereenichde Provinci�n , foo inde
Steden als ten platten Lande vvoonende.

XV.
Ende wat aengaet alle de Renten ende wettige
fchulden by de drie Leden deler Stadt ofte haere
Gecommitteerde, midtfgaders by de Magiftraet
geconftitueert ofte ghemaeckt., ofte aengenomen
te betalen, foo gecluyrende defe belegeringe als te
voorens, weder die zijn bebrieft ende befegelt ofte
niet, daer van fal de Magiftraet van 's Hertogen-
Boffche leveren pertinente fbet, omme daer op
naemaels by hare Ho: Mo: in alle b�lickheyt ghe-
difponeert te worden.

XVI.
Ende tot betalinge van dien, ende alle andere
toekomende Stadts laften, fullen de tegenwoor-
dige Axcijnfen , Impoften ende middelen vande
Stadt haren ghewoonlijcken loop houden: Ende
by de voorfz drie Ledenen, volgende hare Privile-
gi�n ende herkomen, mogen verhoocht, vermeer-
dert ende vermindert worden, midts dat het felve
niet en prejudicere de middelen die men tot pro-
fijte vande gemeene faecke fal moeten heffen.
XVII.
Dat alle Aften, Refolutien, Decreten of Or-
donnantien by de voorfz drie Leden ofte Magi-
ftraten gemaeckt, voor foo vele de felve den Staet
ofte welftant der Vereenichde Provinci�n niet en
contrarieren, mitfgaders de Sententien die gegaen
zijn in krachte van gewijfde by de Schepenen ge-
geven, eenfamentlijck alle eviftien van goederen,
't zy binnen of buyten defer Stadt ghelegen, be-
hoorlijck ghefolemnifeert, fullen blyven in haren
kracht ende vigeur, onvermindert partye geinte-
refleerde nochtans heur recht van Appel ofte Re-
formatie, in gevalle hen fulcks competeert.
XVIII.
Item, dat die gene die vande Magiftraet nu zijn,
ofte eertijdts zijn geweeft, over dAften ofte �r-
donnantien by hen tot het uytreycken ofte tellen
van eenige der Stadts penningen , ofte provifien
gegeven, noch de Rentmeefteren over het tellen
ofte betalen der felver penningen, ende provifien,
noch over 't geene daer van fy hebben gereeckent
ende verantvvoort, niet en fullen bekommert,
ofte gheinquieteert worden, ende dat de ghedane
reeckeningen der voorfz Rentmeefteren, ende
anderen defer Stadt Gecommitteerden, geen re-
vifie ofte recherche en fullen fubjeft zijn, ghelijck
oock alle ghedane reeckeningen vande Rentmee-
fteren vande Domeynen, Staten van' Brabandt,
Ontfangers vande Licenten, Contribtitien ende
Fortificatien lullen blyven ghefloten fonder re-
cherche .

XIX.
Item, dat de Regieringe der Taefl�l vanden
Heyligen Geeft, grooten Gafthuys, Fabrijckcder
Rereken , Weefhuyfen, Leproofen, Vondelingh-
huyfen, Sinneloofen-huyien , ende alle andere
particuliere Fundatien van Mannen ofte Vrouwen
Gafthuyfen, ende het ftellen vande Provifoors
ende Reftoors van dien,fullen by de drie Ledenen
gedaen ende geconfereert worden, foo ende ghe-
lijck tot noch toe in ghevolch vande oude Privile-
gi�n der felver Stadt is geplogen.

Item , dat oock de Eygenaren van alle Wint
Ros ende Oly-Molens binnen 'd^k Stadt end
't Vrydom van dien, geduyrende dit belech, en �
by voorgaende Oorlogen afgebroocken, o'rnnJ
gefchoten, of anderfints gedemolieert, fullen ver*
mogen de felve op hun oude Werven ofte Gron"
den wederom te erigeren, fonder dat van nood�
fal wefen daer toe eenige nieuwe Aften ofte con-
fenten te verwerven, ofte eenige andere gherecL
tigheden te betalen, dan daer in de klve Meulens
voor het afbreecken ofte demolitie voorfz zj;_ngehouden gheweeft, ten ware die tot dienfte γ₃η-
den Lande waren geemployeerc.
XXI.

Dat oock een yegelijck Wereldtlijcke, van \v_atconditie hy zy, in eedt ende dienft van Syne M_a,
jefteyt van Spangien ofte defer Stadt wefende,
ofte niet, vry ende gheoorloft fal wefen uyt defe
Stadt met fijne Familie ende goederen terilont na
het overgaen te vertrecken,ende daer toe Wagens
ende Karren , Schepen of Schuy ten te ontbieden,
't zy uyt Brabandtfche, Hollandtfche of Neutrale'
Steden ofte Plaetfen, fonder dat hare Perfoonen
of goederen, ofte de Voerders van dien, in 't gaen
ende wederkeeren, by de Soldaten, Fifcalen, ofte
yemanden anders fullen belet, ghemoey t, befclia-
dicht ofte geturbeert mogen worden, fonder daet
toe oock ander confent ofte Pafpoort te derven
verwerven,

XXII.

Dat voorts de Borgers uytte Stadt vertrocken
zijnde.mitigaders oock die gene binnen de voorfz
Stadt als noch begeeren te blyven, weder die in
eedt ofte dienft van Syne Majefteyt, Militair oft
anderfints zijn gheweeft, ofte niet, ende heurere-
fpeftive Erfgenamen, fullen hebben den tijdt van
drie eerftkomende Jaren,om daer en tufTchen hare
goederen alomme foo binnen de Stadt, Vrydom
ende Meyerije der felver ghelegen, te mogen ver�
koopen, verwiflelen ende anderfints verhantlich-
ten, ghelijck fy goet fullen vinden , of de felve te
doen ontfangen ende adminiftreren, door fooda-
nige als fy fullen goet vinden, ende komende te
fterven buyten of binnen de Stadt, gheduyrende
den voorfz tijdt met Teftament, of londer ghete-
fteert te hebben , in fulcken ghevalle fullen hare
goederen volgen hare geinftitueerde Erfgenamen
ofte naefte Vrunden refpeftive.
XXIII.

Ende die geene die middelertijdt ende ghedue-
rende de voorfz drie Jaren, fullen willen gaen in
de Provinci�n ende Steden onder de gehoorfaem-
heyt van Syne Majefteyt behoorende, om bare
particuliere affairen, fullen 't felve vrye�ck mog«n
doenviermael 'sjaers met voorgaende kennillc
vanden Gouverneur, vanden wekken fy ghehou-
den fullen zijn te nemen Pafpoort, de welcke hv
haer ghehouden fal zijn te geven, ten ware hy ee-
nige wettelijcke redenen hadde ter contrarie, en-
de t'eynde de voorfchreve drie Jaren hare woon-
plaetfe nemen binnen defe Stadt, ofte in Neu-
trale ofte andere Plaetfen daer men Contributie
is betalende, alwaer fy fullen ghenieten de voor-
fchreve vryheyt, om te mogen gaen, pafrereⁿ�
ende trafrkqueren alomme, midtigaders 't vorde^r

-ocr page 314-

5 j 7 Conditien aen die vande Stadt 's Hertogen- Bofch. 618

ρ ftett vanden jegemvoordigen Tractaet.
XXIIII.

Item, dat over defe Stade geenen anderen Gou-
verneur noch Subftituyt van dien en fal worden
eheftelt, dan eenen vanden Huyfe van NaiTau, oft
andere Nederlancfche Heeren of Lantfaten.
XXV.

Dat de Guarnifoenen geen exemptien in eenige
vande Stadts middelen ende Impofitien en fullen
hebben noch genieten, maer alle Lallen mede hel-
pen dragen als andere Ingefetenen.
^� XXVI.

Item, dat onder dit Tra&aet mede fullen ghe-
comprehendeert ende begrepen wefen alle abi�n-
te Poorteren, Borgeren ende Inwoonderen, oock
Hiiylvrouwen ende Kinderen, mitfgaders alle an-
dere Geeftelijcke ende Wereldijcke Perfoonen
gevlucht zijnde.

XXVII.

Dat alle Siecken ofte Gequetilen, tegenwoor-
dich in 't groot Gafthuys ofte andere Huyfen we-
fende, 'c zy Soldaten ofte andere, daer inne fulen
blyven, tot dat fy volkomentlijck zijn ge.cureerr,
ende daer naer mogen vertrecken ofte blyven
daer 't hen believen fal, ende dat men de felve als
dan oock fal ail�fteren met Wagens ofte Karren,
om hare Bagagietevervoeren fonder beletl�l van
yeniandt.

Alle welcke Articulen by Syne Princelijcke
Excellentie, ende de Heeren Gedeputeerden van
de Ho�. Mo: Heeren Staten Generael, aende Gee-
ilelijckheyt, Magiilraet ende Borgerye der voorfz
Stede zijn toegeftaen ende geaccordeert, ende by

de felve geaccepteert in krachte van hare reipecli*
ve Procuratien. Des ten oorkonde defen geteec-
kent tot Vucht, in 't Leger voor 'sHertogen-
Bofch, den veerthienden Septembris 1629. Ende
was onderteeckent,

F. Henry de Najfau.

Fr, MichaclEpifcopus Bufcoditcq.

F. Joannes Moors, Abbas Bernenfis.
Joannes Hermans Decanus Bit/coducq,

R. van Voorn. 1. van Velde.

R. van Gr/eneven,

B. Loef vander Sloot.

Hendrkk Somers.

Ρ iet er Huyberts Herialthuvel.

E Staten Generael der Vereenighd© Ne-
derlanden , gehoort het rapport van hare
Gecommitteerden, hebben naer vifie, Ie-
clure ende examinatie vande boven-ghe-
fchreven Poinclen ende Articulen, de felve met
rijpe deliberatie van Rade, geapprobeertende ge-
advoueert, ghelijck hare Ho: Mo; die approberen
ende advoueren midts delen, beloovende de felve
naer haer forme ende inhouden te achtervolgen
ende doen achtervolgen. Gedaen in 't Leger voor
's Hertogen-Bofch, den veerthienden September
1629. ftylo novo. Was gheparapheert, Hem. Ter
Cuylen,^rc' Onder ftondt, Ter Ordonnantie vande
hooch-gemelte Heeren Staten Generael, Geteec-
kenc, Cornelis Mufch. Ende gecachetteertmettet
Cachet van hare Ho: Mo:

18. Articulen, gbeaccordeert by Syne excellentie den Heere Trince van

Orangicn, aenden Gouverneur der Stadt 's Hertogen-Bo/l h, ende aende Capheynen ende Vola

van

Oorloge daer linnen wefende, op den 14 September 1629.

|At den Gouverneur van 's Hertogen-
j Bofch , met alle Officieren van Oorloge
'& ende Soldaten , van wat qualiteyt ende
conditie de felve zijn, foo te Paert als te
Voet, geene uy tgefondert, alwaer 't fchoon datfe
hadden verlaten den dienft vande Heeren Staten,
ende hun begeven aende felve vanden Coninck
van Spangien, fullen uyt de Stadt trecken fonder
eenige verhinderinge ofempefchement, met Wa-
penen ende Bagagie: DeRuyterye met blafende
Trompetten, vliegende Vlagge, met volle Wape-
nen,'t Geweer inde hant: 't Voetvolck metflaen-
oe Trommelen, vliegende Vendels, brandende
Lonten aen beyde d'eynden, met Kogels inden
^mont, in fulcken ordre ende forme als ly gewoon
zijn te marcheren in Bataille, met behoudeniiTe

^van hun goet ende leven, tot de Stadt van Dieft

toe.

Sullen mede voeren datelijck fes flucken Ge-

^huts ende* twee Mortieren , tot keure vanden

jjoiiverneur, met alle beur ghevolgh ende toeru-

^tlnge, mede Munitie van Oorloge, fiiffifant om

^met elck twaelf fchoten te doen.

III.

Sullen werden beftelt Paerden ende Wagens
met Conducleurs, bequaem omme 't voornoemde
Gefchut, Mortiers, met alle 't gevolch ende Am-
munitie te voeren naer de Stadt van Dieft

1111.

Alle Ammunitie van Oorloge ende van Lijf-
tocht,toebehoorende den Koninck van Spangien,
fullen ghelevert werden, fonder eenich bedroch,
aen foodanigen die Sijn Excell. ordonneren fal tot
dien eynde, uytgefondert 't geene vande voor-
noemde Lijftocht verkocht is voor den twaelfden
van defe maent, wanneer men heeft beginnen te
tracleren,'t welck wel verkocht fal blyven/fonder
dat te dier oorfaecke yemant daer over fal mogen
werden onderfocht, ofte hinder aen ghedaen die
't felve gekocht hebben.

V.
Alle Officieren ende Soldaten, foo ftecken als
gequetilen, fullen in 't Gafthuys of elders mogen
verblyven, ter rijdt ende wylen toe heur ghefont-
heyt toe laten fal hun op de Wech te begeven,hun
als dan ghevende vry gheleyt ende gelegentheyt,
omme hare Wapenen ende Bagagie te voeren tot
Dieft of Breda.

Q.q "Ι Een

-ocr page 315-

Placaten-i» 4» Boeck. 1-9. Tit. 1. Deel.

619

XII.

VI.

De Gevangenen ten wederzyden,van wat con-
ditie de felve fouden mogen wefen, fullen in vry,
dom gheftelt werden fonder rantfoen te betalen
maer alleenlijck heur verteerde koften., volgende
den taux daer op geftelt.

XIII.
Dat alle den buyt diegemaecktisgheweeftby
die vande Stadt, foo voor als naer de Belegeringe,
van hunlieden niet en fal mogen werden geeyfcV
maer aen hun verbly ven.

XIIII.
Naer dat d'Artijckelen van defe Compofitie
fullen wefen geteyckent, fal den Gouverneurvan
den Bofch vry itaente fenden een Expreflèn aen
de Sereniffime Infante van Spangien, met vry ge,
leytende verfeeckertheyt, omme haer t'adviferen
van 't ghepafiêerde, 't welck men verftaetdatden
Gouverneur fal mogen doen den felven dach als 't
Tradlaet fal zijn geteyckent.

XV
De voornoemde Conditien gearrefteert zijnde,
fal tijdt gegeven'werden ten minften van twee da-
gen aen den Gouverneur, ende alle het Volck van
Oorloge, omme hun tot het vertreckghereette
maecken.

XVI.
Wekken gefetten tijdt geexpireert zijnde, den
voornoemden Gouverneur ende Officieren van
den Guarnifoene beloven te fullen vertrecken, te
weten op Maendach toekomende, des morgens
vroech, dat wefen fal den feventhienden van defe
Maent September.

XVII.
Welverftaende dat geduerende de gefeyde tijdt
van twee dagen, gene Perfoonen uytde Stadtful-
\en mogen komen inden Leger, noch die van de-
fen Leger inde voorfeyde Stadt, ende dat om on-
geregeltheyt te fchouwen, maer dat ondertuf-
fchenyedereen hem fal houden binnen fijn Geve-
fte ende Sterckten, fonder dat toegelaten wert ee-
nige naerderinge te doen, noch te toonen eenich
werck van vy antfchap, tot verfeeckertheyt van 't
welcke Oftagiers of Pantlieden van weder-zyden
fullen werden gegeven.

XVIII.
Dat alvooren't Guarnifoen vertreckt, gegeven
fullen werden by Sijn Excellentie twee fufhfante
Oftagiers of Pantlieden, de welcke fullen treckn
met het voornoemde Guarnifoen, Wapenen ende
Bagagie tot Dieft toe: gelijck in mangelinge twee
by den Gouverneur, die welcke fullen verbly ven
ter tijt toe de voornoemde Oftagiers van Sijn Ex-
cellentie ende Wagens weder fullen gekeert zijn»
als wanneer als dan oock Sijn Excellentie weder-
omme fal fenden de ghefeyde Oftagiers, met vry
geleytende verfeeckertheyt tot Dieft.
XIX.
d'Officieren, Capiteynen ende anderen, begre-
pen in 'teerfte Artijckel van dit tegenwoordige
Tractaet, hebbende eenige Wapenen, Booten _tSchuyren, of eenige gereetfehappen van Oorloge»
hun eygen toebehoorende, fullen de �� mogen
verkoopen ende overdragen, fonder dat daer ovef
fullen mogen werden achterhaelt die gene, die de

koop hebben aeneegaen, of overdracht hebben.

^r ^& ^& Daer

Een volkomen getal van Paerden ende Wagens,
als den Gouverneur lal verfoecken, foo voor fijn
eygen dienft, als voor alle andere Officieren ende
Soldaten, fal hem toe gheftaen worden, omme te
voeren alle het Tuych ende Bagagie tot Dieft toe,
daer injie begrepen alle Wapenen, felver vande
Soldaten van dele Stadt abfent, doot, fieck, ghe-
quetft, of wech-geloopen zijnde, ende dat in
geender manieren de felve Wagens fullen mogen
werden befocht.

VII.
Aen den genen die begeeren fullen haer Tuych
ende Bagagie te voeren naer Antwerpen, fullen
buyten hunlieder koften Schepen beitelt worden,
om hun derwaerts te geleyden deur Hollandt, vry
van alle Thollen ende andere Impofitien, hun toe-
latende dat fy daer by Volck fullen mogen ftellen
totbewaringe vande voorfz Bagagie, de welcke
niet en fullen mogen werden gevifiteert of gearre-
fleert in eenige Plaetfconder wat deckfel of fchijn
't felve foude mogen wefen, maer fullen varen tot
Antwerpen, fonder te verfchepen.
VIII.
De Gouverneur, Hoofden, Officieren, Krijghs-
Raden, Soldaten, ende alle andere, genietende de
foldye vanden Coninck van Spangien, foo wel
Kerckelijcke als Wereltlijcke,gene uytgefondert,
ghelijck mede de Weduwen ende Kinders vande
felve, die hebben of befitten inde felve Stadt eeni-
ge Huyfen, ErfFeniffen of Renten op de Staten
van Brabant in dat Quartier, of de Stadt,of op par-
ticuliere Huyfen ende Erven, oock roerende ende
onroerende goederen, fullen hebben den tijt ende
loop van twee jaren naer 't teyckenen van dit Tra-
ctaet, om naer heure wille te tranfporteren, ver-
koopen, verpanden of anderfints difponeren van
heure gefeyde goederen: Ende gheduyrende den
felven tijt, fullen genieten de felve Renten, Huy-
ren van Huyfen, Vruchten ende goederen, ver-
kregen ofte verkrijgen, van fodanigen nature en-
de conditie als die fouden mogen wefen.

IX.
Dat d'Officieren ende Soldaten, van wat quali-
teyt of conditie die zijn, fullen vermogen inde
Stadt laten haere Vrouwen ende Kinderen, ende
dat fy geduerende den tijdt van twee Jaren, fullen
mogen difponeren van hunne roerende ende on-
roerende goederen, gelegen inde voorfz Stadt, of
elders,.egeene uytgefondert, fonder dat confifca-
tie of aentaffinge plaets hebben fal.

X.
Dat de voornoemde Officierenende Soldaten,
verlatende hunlieder laft ende dienft binnen den
gefeyden tijt van twee Jaren, vryelijck fullen mo-
gen wederkeeren inde felve Stadt, ende genieten
het Tradaet ghelijck andere Burgeren ende In-
woonderen, midts dat fy alvooren hun fullen be-
kent maecken aen Sijn Excellentie , of die Gou-
verneur vande Stadt wefen fal.

XI.
Men fal alhier niet mogen vaft houden of be-
kommeren eenich Officier of Soldaer, nochte
heur Bagagie,om eenigerhande fchulden,'tzy dat
hy uy t treckt met het Guarnifoen, of fieck ofge-
quetft zijnde,uyttreckende als hy fal fijn geneien.

-ocr page 316-

Articulen aen die vande Stadt Maeflricht.

6iz

όχι

dich getal van Wagens ende Paerden, omme hun*
ne goederen ende Bagagie te voeren, beneff�ns
een O�agier ende Convoy,om hunlieden tot daer
toe te geleyden in alle feeckerheyt, op de maniere
van'teerile Artijckel, als daer inne begrepen zijn-
de. Gedaen in 't Leger voor 's Hertogen-Bofch,
defen veerthienden September 1619, Wasghe-
teeckent , f. Hemy de Najfau. A. de Grolendomq.
Leger ftondt ghefchreven: Ter Ordonnantie van
Sijη Excellentie. Geteyckent, l.junim. Ende
gefegelt met het Zegel of Cachet van Sijn Excel-
lentie .

xx.

Daer en fal geen reilitutie of weder-gevinge ge-
fchieden van eenige Paerden, Wapenen, Koop-"
inanfehappen, Waren, verkocht ende ghehouden
voor buyt, oock en Tullen geenige Peribonen daer
nver werden achterhaelt.

XXI.

Pie vanden Guarnifoene van Breda, wefende
inde voornoemde Stadt, foo Officieren als parti-
culiere Soldaten, fullen mogen met lijf ende goet
_vry weder keeren tot Breda -. Gelijck aen hunlie-
den oock fal gegeven werden bequaem ende noo-

19, Articulen _s gbeaccordeert hy den Trince van Orangien, aen die vande

Geeflelijckheyt ende Magiflraet der Stadt Maeflricht, op den 22 /fugufli 1G} 2.

At alle ofTenfien ende injurien,ghedaen
I foo wel by Geeitelijcke ende Religieufe,
' als Wereltlijcke Perfoonen, foo voor als
gheduyrende defe belegeringe ter eenre
ende ter andere zyde, t'eenemael fullen zijn ende
bly ven vergeven ende vergeten.

Dat binnen de Stadt Maeilricht fal voortaen
vryelijck ende publijcquelijck ghepredickt ende
geoeffent worden de Gereformeerde Religie, foo
als die inde Ge�nieerde Provinci�n wert gheexer-
ceert, ende dat inde Kercken van Sint Jacob ende
Hilarius, foo de felve daer toe bequaem zijn, ende
foo niet, fullen daer toe twee andere bequame
Kercken werden gebruyekt.
III.

Dat de Heere hooge Prooil van Sint Servaes,
ende alle Geeftelicke,Kerckelicke ende Religieufe
Perfoonen, als de Heeren Prooil van onfer Lieve
Vrouwen, beyde de Heeren Deeckens ende Ca»
pittelenmet hare Suppooften, devierPaftooren,
die Collegie vande Societeyt, alle Kloofters ende
Perfoonen, vanwatflaet, digniteyt,qualiteyt,
ordre ofte fundtie die zijn, geen uytgefondert,ful-
len blyven ende werden gemainteneert in ende op
alle hare refpe&ive goederen * inkomften, digni-
teyten, Privilegi�n, Vryheden, Exemptien, Heer-
lijkheden, Jurifdiftien, Collatien van Prebenden,
Beneficien, Officien, funftien, bedieningen, ghe-
bruyeken ende poil�ffien, foo binnen als buyten
defe Stadt, niet uytgefondert, foo als fy alle ende

Geeft, ende dergelijcke fundatien , foo binnen als
buyten het diitridt der voorfchreve Stadt ghele-
gen, fullen zijn ende blyven vry ende onver-
hindert .

VI.

Dat die Heeren Staten der Veteenichde Neder-
landen , anders niet binnen de voorfz Stadt ende
diilricl: der felver en fullen aenveerden, als 't gene
dat men aenden Koningh van Spangien, als Her-
toch van Brabandt daer inne toegeilaen heeft,vol«
gens de Charters daer af zijnde , die geexhibeert
ende voorts inde Stadt bewaert fullen worden
naer ouder ghewoonte, ende fal mede eene Lyile
der left gedane ende gefloten Reeckeningen wer-
den over gelevert: Ende dat aenden Biilchop ende
Prince van Luyck fal blyven die gemeyne indivife
Jurifdi�tie, ende alle fijn Domeynen, lbo als voor
defen, ende tot noch toe.

VII.

Dat de voorfz Heeren Staten de voorfz Stade
fullen gouverneren t'famentlijcken metten voorfz
BhTchop ende Prince van Luyck, als eenen Staet
endt Provincie particulier, verfchey den vande an-
dere Staten ofte Provinci�n van beyde de voorfz
Heeren, gelijck voor dekn den Biilchop ende den
Coningh van Spangien de felve Stadt ghegouver-
neert hebben, fo in materie van Juftitie, als Refort
ende Policie.

VIII.

Wat aengaet het publiceren van Placaten ofte
Edicten , midtfgaders den cours ofte permiffie van
alderley Munten binnen de voorfz Stadt, fal wer-
den gelaten by het gebruyek als ten tyde dat den
Koningh van Spangien de fehc Stadt befeten
heeft, is gevveeil.

IX.

De Officieren hebbende eenige Commiilie van
den Prince van Luyck, fullen hunne Officie be-
houden fonder eenige fwarigheyt ofte anderen
eedt te doen.

Dat aen allen Burgeren ende Geeflelijcke Per-
foonen fal worden gliepermitteert met hunne Fa-
milie ende goederen buyten defer Stadt te ver-
wecken , ende hunne ErlTende andere goeden te
verkoopen t'allen tydenals'thun fulcks fal goet
duncken, fonder ten opfien van dien ecnichfms te
moaen belaft worden.

Dat

egelijck de felve voor defen ende tot noch toe

lebben gehadt, befeten ende ghebruyekt, fonder
datyemandt vande felve daer in eenich belet, ver-
hinderinge ofte verhinderinge fal gefchieden.
IIII.

Dienvolgens fal inde Stadt Maeftricht blyven
de publicque exercitie vande Roomfche Catholic-
^cl«e Religie inde Kercken, Kloofters ende over al,
foo de felve tot noch toe gheexerceert is geweeft,
'onder eenige verhinderinge ofte belet.

Dat alle Perfoonen, Familie ende goederen,
OQck Privilegi�n, Exemptien ende Vryheden, te
Waterende te Lande, vande Burgeren endeln-
jvoonderen, mede oock vanden Ambachten, Ho-
stalen , Armen Tafelen , den grootenHeyligen

-ocr page 317-

Placateii-»� 4*Boeck. �^.Tit. i.DecL

6i$

6ii

ten tyde dat de Stadt is gheweeil onder den Co,
ningh van Spangien is gefchiet:ofte in fulcker voe-
gen, als naer conflitutie van faecken daer over met
de Magiftraet naerder fal worden peaccordeert

XV.

Alle Stadts ende andere publijcke Reeckenin,
gen hier vooren ghedaen ende ghelloten, f_u]l_enalfoo blyven, fonder dat daer op eenige recherche
fal vallen.

XVI.

Alle fchulden die geene die gheduyrende defe
belegeringe ende daer voorens, ten behoeve ende
in name vande Stadt zijn ghecontrac"reert, fullen
uyt de voorfz Stadts middelen betaeldt worden �.
Ende de fchulden gecontracleert op den name en-
de tot behoeve vanden Coningh , fullen werden
betaelt uyt de Domeynen des i�lfs, inden Vroon-
hove ofte Landen van Over-Maze, verfchenen
voor date van defen.

Aldus ghedaen in 't Leger voor Maeftricht den
twee en twintichften Augufti 1632. Ende was
geteeckent,F. Henn de Naffau, met noch eenige
namen, foo van die vande Geeftelijckheyt alsMa-
giftraet. Noch leger ftont, Ter Ordonnantie van
fijn Excellentie. Geteeckent, /. lunius. Ende
ghefegelt met het Cachet van fijn Excellentie in
rooden Waffche.

XI.

Dat de Heeren Staten Generael confenteren
aen alle Imvoonderen der voorfz Stadt, gheduy-
rende den rijdt van twee naeftkomende Jaren, te
mogen gaen in alle Steden fubjedt den Coninck
van Spangien, omme aldaer hunne affairen te ver-
richten : mits hun alvooren aengegeven hebbende
aenden Gouverneur der Stadt Maeftricht, ende
dat fy niet en doen ofte attenteren tot nadeel ofte
ondienft vanden Staet der ge�nieerde Provinci�n.

XII.

Dat van eenige nieuwe Impoilen over de voor-
fchreve Stadt ende Ingefetenen van dien in te
voeren, niet en fal werden ghedaen dan met com-
municatie ende ghemeen advis vande Heeren Sta-
ten Generael der Vereenichde Provinci�n , ende
den Heere Prince van Luyck.
XIII.

Dat de voorfz Stadt ende Regeerders der felver
niet en fullen met onkoftenover'tmaecken van
nieuweFortificatien werden belaft, maer fullen
tot de Stadts koften onderhouden hare Poorten,
Mueren ende Veilen.

XIIII.

Het Guarnifoen te Voet ende te Peerde dat in
de voorfz Stadt fal komen ghelecht te werden,
mitfgaders Wagens ende Train van Artillerye, fal
werden gelogeert ende gelecht foo als voor defen,

20. Articulen, gheaccordeert by den Heere Trince van Orangien, aenden

Gouverneur vande Stadt Maefirkht ende JVijck, ende aenden Capiteynen ende Krijghs-volck dder
in zijnde, op den ζ ζ Augufti 16 3 z.

DAt den Baron van Lede, gheftelt tot het
Gouvernement van de Stadt van Mae-
flricht, Capiteynen, Officieren ende Sol-
daten, foo te \7Oet als te Peerde, ende alle de gene
die foldye ofte gagie ontfangen vanden Coningh
van Hifpangien, van wat qualiteyt ofte conditie
die mogen zijn, hoe wel fy mogen fonder Pafport
gequiteert ende verlaten hebben den dienft vande
Heeren Staten vande Vereenichde Nederlanden,
daer onder begrepen de Capelanen ofPriefteren
vande Compagnien , fullen uyt gaen Lijf ende Ba-
gagie vry, met hare Wapenen, vliegende Vendel,
brandende Lonten aen beyde eynden, Kogels in
den mont, ghelijck fy ghewoon zijn te marcheren
ten ftrijde, tot in 't Leger vanden Marquis van
Sant� Croix.

II.
Dat van d'een ende d'anderzyde fullen blyven
twee Oftagiers, tot den dach toe van het uyt tree-
ken, die zijn fal op Maendage des morgens den
drie en twintichften van defer Maent.

III.
Dat hun gedaen fullen werden hondert Wage-
nen, genoechfaem om hare Bagagie te tranfporte-
ren,ende fal fijn Excellentie hun geven twee Oila'
giers tot in 't voorfz Leger.

1111.
- Dat den Baron van Lede met hem voeren fal fes
ilucken Gefchuts, met fes Tonnen Polver, ende
Kogelen naer advenant.ende fal den voorfz Baron

de vcf�rfz fes Stucken mogen kiefen.

Dat den Grave de laMotterie,Gouverneurvan
defe Plaetfe, abfent zijnde, ende alle Capiteynen,
Officieren ende Krijghs-volck als boven, foo wel
tegenwoordich als abfent, fullen hebben twee Ja-
ren , om te mogen difponeren van hare Erf-goede-
ren , Huyfen, roerende ende onroerende goede-
ren , fonder dat hun daer in gedaen fal worden ee-
nich ongelijck ofte fchade. Ende fullen in cas van
verkoopingevan hare voorfz goederen, exempt
of vry zijn, van foo veel als de Heeren Staten Ge-
nerael op de voorfz goederen flellen.

VI.

Dat de Vrouwen van het Krijghs-volck als bo-
ven , fullen mogen in defe Stadt blyven de voorfz
twee Jaren, om te vaceren over defaeckenvan
hare goederen, ende dat gheduyrende den voorfe
tijdt, hun fullen gedaen werden op haer verioeck
VVagenen ende Schepen, om hun te brengen tot
Namen of tot Tielremont, als oock van gelijcken
den Verwonden ende Krancken.

VIL

Dat alle Officieren ende Soldaten,gequetil ofte
kranck, fullen mogen in defe Stadt blyven, foo
wel by hare Weerden daerfe ghelogecrt zijn» ^a'^sinde Gafthuyfen: Ende fal fijn Excellentie gelie-
ven te ordonneren, daer over fonderlinge forge^tedragen, op dat die getracleert werde alft behoort
VIII.

Dat geen Officier of Soldaet en fal mogen gW*

atr>'

-ocr page 318-

■ΗΒΗ

Articulen aen die vande Stadt Rhijnbergh. 626

�i5

arreiteert werden voor eenige fchulc.

Ι Λ .

Dat de Soldaten van het Leger van fijn Excel-
lentie niet en fullen mogen inde voorfz iladt gaen,
ijs ten dage vande uyttoeht, als van ghelijcken de
Soldaten vande iladt niet en iullen mogen gaen
�_n 't Leger van iljne Excellentie voornoemt.

X. *

Dat alle Peerden of anderen buyt, gemaeckt fo
_wel voor als geduyrende dit belech, fullen bly ven
inde vredige poiTei��e vande geene die de fdve be-
komen of ghekoeht heeft, fonder daer van eenich
onderfoecktedoen.

XI.

pat de Gevangenen van d'een ende d'andcr

zyde fullen vry gaen fonder rantfoen te betalen,
maer alleenlijck nare kollen betalen.

XII.
Dat alle Munitien van Oorloge ende Vivres,
den Koningh van Hifpangien toebehoorende, ful-
len ghelevert werden fonder eenich bedroch, aen
den geenen die fijn Excellentie tot dien ef��clre or-
donneren fal.

Gedaenin 't Leger voor Maeftricht defentwee
entwintichften Augufti i6y%. Was geteeckent,
F. Henry de Najfau. Le Baron de Lede. Noch leger
itont, Ter Ordonnantie van fijn Excellentie. Ge-
teeckent, /. lunius. Gefegelt met het Zegel van
fijn Excellentie.

Articulen ,gbeaccordeert by den Heere Trince van Orangien, aenden

Gouverneur, ende die vanden Guarni/oene tot Rhijnhergh, op den xjunij 16} 3.

21-

Landt, ten weieken fijne Syne Excellentiefelfs
derwaerts fchryven fal, om de voorfz ftucken te
brengen tot Namen toe.

VI.

Dat alle Amunitien van Oorloge ende Vivres,
den Coningh van Spangien toe benoorende, fon-
der eenige fraude, gelevert fullen worden in han-
den vanden geenen die fijn Excellentie daer toe
fal committeren, geen van dien uytgefondert.

VII.

Dat twee hondert Wagens ende Peerden daer
toe noodich beitelt fullen werden, omme de Ba-
gagie , Wapenen ende andere goederen van den
Gouverneur, Officieren ende Soldaten daer mede
te voeren tot inde voochdye toe, alwaer de Gou-
verneur andere Wagens ende Peerden fal befor-
gen, ghelijck boven in 't vijfde Articule gefeght is.
VUL

Dat voor de geene die haer goet ende Bagagie
naer Ceulen ofte Antwerpen fullen willen doen
voeren, ghenoechfame Schepen buyten hare ko-
ften fullen werden ghevolget, de welcke vry ende-
onverhindert, ende fonder eenige Thollen ofte
Impofitien te betalen, fullen mogen varen tot de
voorfz refpedtive Plaetfen, met de Perfoonen die
een yeder tot bewaringe van fijn goet daer by fal
willen ftellen.

IX.

Dat de Gouverneur , Hoofden, Officieren,
Krijghs-Raden, Soldaten, ende alle andere foldye
vanden Coningh van Spangien ghenietende, foo
Geeftelijcke als Wereklijcke, gene uytgefondert,
gelijck mede haere Weduwen ende Kinderen, die
binnen der felverftadt, ofte onder 't felve Ampt,
eenige Huyfen, Erven ofte Renten fullen hebben,
de felve fullen mogen gebruyeken naer haren wil-
le, oock tranfporteren, verfetten, verkoopen ofte
anderfins daer af difponeren, foo ende wanneer
hun fulcks fal gelieven.

Dat die geene die van wegen 's Coninghs van
Spangien, eenich bewint ofte adminiftratieheb-
ben ghehadt, foo van Licenten ofte eenige Contri-
butien als anders, inde iladt fullen mogen bly ven
den tijde van twee Maenden,omme ondertuffchen

R r inde

Eritelijck , wat aengaet d'exercitie vande
Roomfche Religie binnen Rhijnbergh, de
Ho: ende Mo-, Heeren Staten Generael
der Vereenichde Nederlanden , fullen metten
Heere Cheur-furil van Ceulen, malkanderen daer
over wel verftaen, ende fal dienvolgens een yege-
lijck, foo Geeflelijck als Wereltlijck, fich hebben
te reguleren naer 't gene by hooch-gedachte Hee-
ren daer inne fal werden goetgevonden, midts dat
alle Geeftelijcke in hare goederen fullen werden
gemainteneert: Gelijck mede dat alle Religieufe
Vrouw - perfoonen in haer Kloofter vry ende on-
gemolefteert fullen mogen blyven woonen: Ende
dat de Previlegien vande Stadt, ende derfelver
Borgerye, fullen blyven in haer gheheel ende on-
verkort.

II.

Dat de Gouverneur met alle Krijghs-OfTicieren
ende Soldaten, van wat qualiteyt ofte conditie
die fouden mogen wefen, foo te Peert als te Voet,
geene van dien uytgefondert _t fonder eenige ver-
ninderinge ofte beletfcl, uyt de voorfz Stadt ful-
len mogen trecken met Wapens ende Bagagie, de
Ruyterye met gaende Trompetten , vliegende
Cornettenin volle Wapenen�. d'Infanterye met
(laende Trommelen, vliegende Vendels,branden-
Lonten, Kogels inde mont, vry, vranck ende on-
bemoeyt, foo aen hare Perfoonen als goederen.
III.

Dat alle Officieren ende Soldaten , fo fiecke als
gequetile, int Gailhuys fullen mogen blyven, tot
dat hunne difpofitie lyden kan fich op de Wech
te begeven.

UIL

Dat de Gouverneur fal mogen mede uytvoeren
twee Veldtftucken, ende foo veel Ammunitie van
Oorloge, als om tvvaelffchooten met yeder ituck
tefcliieten van nooden is.
V.

Dat omme de voorfz twee Velt-ftucken te voe-
^n, vier en twintich Peerden beitelt fullen wer-
"cn. te weten tot yeder ftucktwaelf, tot inde
voochdye toe, alwaer de voorfz Gouverneur an-
"ere Peerden fal fien te bekomen uyttet platte

-ocr page 319-

Placateu-/. 4-Boeck. Z9.Tit. i.DeeL

6τη

ihde Steden ende ten'platten Lande, onder de g�- ι dach, tegens de middacli gcruymt fal werden eene
hoqrfaemheydt vanden Koningh van Spangien | Poorte met een Bolwerck vande Stadt, ende de
ilaende vry, vranck, ende fonder eenige Pafpoort ; kleyne Schanfen, omme fijn Volck daer op te lo.

te mogen gaen, komen, pafferen ende repafl�ren,
hunne particuliere aflairen verrichten, ende hun-
ne goederen te tranfporteren, fonder nochtans te
mogen komen inde Steden, Plaetfen ofte Forten
vande Vereenichde Provinci�n, dan met voor-
gaende Pafpoort, 't welck fy fullen mogen ver-
loecken als 't haer goet duncken fal.

XI.

Dat men geene Officieren ofte Soldaten, noch-
te der ielver Bagagie, om eenige fchulden fal mo-
gen arrefteren Γ't zvdatl� nu mettet Guarnifoen
uyt trecken, ofte fieck ofte gequetft zynde, eerft
uvt trecken fullen wanneer fy genefen zijn.

XII.

Dat de Gevangenen ten wederzyden, van wat
conditie die mogen wefen, fullen werden gerelax-
eert, in ghevalle fy ten tyde van defe Capitulatie
noch inapprehenfiezijn, fonder eenich rantfoen
te betalen, maer alleen de montkoften, volgens de
taxatie van 'tQuartierGenerael, midts dat den
Grave van Flodrop ghereititueert fal werden wat
hem in fijne lefte gevanckenifle alhier, boven fijn
rantfoen in 't Quartier ghefpecificeert is, afgeno-
men , ofte anderfins is fijne Excellentie te vreden,
dat dek faecke gheftelt werde ter decifie vande
Sereniffima Infante, ofte vanden HeereMarquis
d'Aytona, aende welcke fijn Excellentie daer om

fchryven fal.

^J XIII.

Dat alle btiyten by die vande Stadt ghemaeckt,
foo voor als gheduerende de belegeringe, niet en
fullen mogen weder ge�yfcht worden.
XIIII.

Dat defe voorfz Conditien gefloten zijnde, den
Gouverneur met alle het Krijghs-volck naeftko-
mende Saterdach, wefende den vierden defes, ful-
len hebben te trecken uyt de voorfz ftadt Rhijn-
bergh, ende de Forten daer toe behoorende, mits
dat fijn Excellentie op huyden wefende Donder-

geren, tot dat het Guarnifoen uyt de ftadt fal gh_e.
trocken wefen.

XV.

Welverftaende dat ondertuffchen niemant uyt
�der ftadt in 't Leger, noch uyt het Leger inde ftadt
en fal mogen komen, maer fal een yeder binnen
fijne Retrenchementenende Fortiiicatien blyven
fonder eenige approches ofte a�fen van hoftilitcyc
te mogen doen.

XVI.

Dat al eer't Guarnifoen uyt trecken fal, twee
Capiteynen tot Oftagiers, met twee Trompetters
van wegen fijne Excellentie fullen werden ghege-
ven, die met het felve Guarnifoen, Wapenen ende
Bagagie tot Namen toe trecken fullen,daer tegens
de Gouverneur o�ck twee Oftagiers van gelijcke
qualiteyt hier fal laten blyven , tot dat die van fijn
Excellentie, mette Trompetters wederomme ge-
komen fullen wefen, als wanneer fijne Excellentie
oock datelijck de voorfz Oftagiers vanden voorfz
Gouverneur, met vry geleyde tot Namen toe fal
laten pafl�ren.

XVII.

Dat geene Peerden,Wapenen, Koopmanfchap.
pen, Waren, ende andere faecken, die voor goede
buyt verkocht ende gehouden zijn, gereilitueert,
nochte yemandt daer over gherechercheert en fal
werden: Des dat de Burgers van Wefel ende Zan-
ten , hier binnen Rhijnbergh gevangen zijnde, als
Neutrale Perfoonen vry, vranck, ende fonder ee-
nich rantfoen te betalen,ontflagen fullen werden,
alleen betalende hare mont-koften.

Aldus gedaen in 't Leger voor Rhijnbergh, den
tweeden Juni) 1633. Was onderteeckent,
�", Henry de Najfau. Jlexander Sybrecht de Dieflutf.
Gecachetteert met het groote Cachet van Sijn
Excellentie. Lager ftondt, Ter Ordonnantie van
Sijn Excellentie. Q^teeckent, Λ Junius.

21� Articulen, geaccordeert tujfeben d'Heere Feldt-Marfchakkjuanit

Vereenighde Nederlanden, ended'Heeren Gedeputeerden vande Horende Mo: Heeren Staten Ce-
ncrael vande voorfz Provinci�n, ter eenre: Ende d'Heere Gouverneur van Schencken-fchantsw
andere zyde, op den 29 Apil 16} 6.

keure des Gouverneurs, ende eenen Mortier niet
hun toebehooren, ende alles daer toe noodich,
ende Munitie van Oorloge,voor elck ftuexken tot
twaelffcheuten.

III.

Sy fullen verfien worden van Wagenenende
Peerden, met de Conducteurs ende Voerluyden
daer toe noodich, om 't voorfz Gefchut te voeren,
met alles daer toe van doen is , ende Ammunitie
tot Gelder toe.

IIII.

Dat de krancke ende gequetile fullen in Scbu}-
ten ghedaen werden, met hare Wapenen ende d*�
gagie, om langhs de Maze naer Gennep gebraci'¹

te werden.

Pat

INden eerilen , dat den Gouverneur van
Schencken~fchants,met alle d'Oflicieren ende
Soldaten, van wat qualiteyt of conditie die
zijn, fonder eenige exceptie, hoe wel eenige van
hun haer uyt den dienft vande voorfz Heeren Sta-
ten mogen hebben geabfenteert,fullen uyt 'tvoor-
noemde Fort gaen, fonder dat men hun eenichfins
moge moeyen, met Wapenen ende Bagagie, allen
deelen gewapent, de Wapenen inde hant, ilaende
Trommehvliegende Vendelen,Kogel inden mont,
brandende Lonten, ende in fulcken ordreende
maniercgel'ijck men in Bataille marcheert, behou-
dens haer leven tot inde Stadt van Gelder.

11.
Met hun nemende twee Veldt - ilucxkens, ter

-ocr page 320-

■��>

■■»

Articulen aen die Vande Stade Breda.

630

6i9

men van hier naer Gelder, daer en tulTchen fullen.
fyluyden toelaten dat defen avont twee Compa-
gnien uyt het Leger in 't Fort fullen marcheren,
ende fullen die inde poffèffie ftellen vande twee
Bolwercken op den Rhijn ende Wael.

11.

Dat alle de Magafijnen, 't zy van Munitie van
Oorloge of Vivres, ende de Ponten ende Schuy-
ten die daer zijn, fullen in haer geheel blyven,fon-
der yets daer aen vermindert te zijn, behalven
dat begrepen is in 't tweede vande voorgaende
Articulen.

III.

Dat de goederen ende Meublen die daer zijn,
ende deWeduwen vanden overleden Gouverneur
Weldren toe behooren, fullen daer alle bly ven,
om haer daer nae gerefhtueert te werden.

UIL

Dat alle de Gevangenen in 't Fort, 't zy die in
dienft vande Hoog Mogende Heeren Staten zijn,
of Neutrale,met namen d'Heer van Diepenbroeck
los ghelatenendeopvrve voeten gheftelt werde,
fonder dat men yet op hun re pretenderen hebbe,
al waer 't datfe hun aen yets verobligeert hadden,
offchriftelick of mondelingh voor het teeckenen
van defe Articulen.

Dat hier een fuffifant Oftagier fal ghelaten wer*
den , tot verfeeckeringe vande reftkutie vande
Peerden, Wagenen ende Schuyten, ende alle din-
gen die hun vertrouwt zijn fullen, ende hunghe-
daentotdereyfe.

VI.

Gemaeckt ende geaccordeert als boven in't Le-
ger te Brienen dén xxix. Aprilis 1636. Geteec-
kent, Guïllaumede Na/au, ende G. deFourdin. Ende
gefegelt met- de Wapenen des voorfz Heere G ra-
ve ende des Gouverneurs.

pat men oock den Gouverneur ende andere
Officieren van 't voorfz Fort, verforgen fal met
Schuyten, tot d'overvoeren van hare Bagagie tot
Gennep, of Wagenen tot Gelder, met een Sauve-
erde voor de voorfz Bagagie, ende 't gunt begre-
pen is in 't voorgaende Articule , van Gennep
voornoemt tot Gelder.

VI.

Dat geen Officieren noch Soldaten van't Guar-
nifoen vande Schants, fuHen mogen ghearrefteert
>verden van yemanden, noch oock hare Bagagie,
vooreenige ichult.

VII.

Dat den Gouverneur eenen Expreffen fal mo-
gen fenden aen Monfieur van Balancontot Gel-
der , cm hem t'adverteren 't geene datter ghepatf-
feertfal zijn, als d'Articulen fulleii gheteeckent
zijn, ende dat voor eerft tweeCompagnien die
dc-fe" avont lullen ghefonden worden in 't voorfz
Fort,in poffeifie gheftelt werden vande twee Bol-
wercken,op de Rivieren den Rhijn ende de VVael.
VIII.

Dat d'Officieren ende Soldaten van 't Guarni-
foen van Kleve, fullen vry geleyt hebben om der-
waerts te keeren.

IX.

Dat de Geeftelijcke die in't Fort zijn, fullen
uyt gaen met 't gunt hun toe behoort.

Alk 'tgcene rvoorfc ts, dat is den Gouverneur
van Schencken-jchants geaccordeert op naervol- |
gende Conditten.

DAt den Gouverneur van Schencken-
fchans, ende al 't Guarnifoen, fal morgen
wefende den leften April, voor den mid-
dach uytgaen, ende den naeften wech ne-

23* articulen,gheproponeertby de Qeeflelijckheyt ende den

Drojfaert, Schoutheth, Borgemeefteren,Schepenen ende Kaedtder Stadt van Bre-
da, aen fijne Hoogheyt mijn Heere den Prince van Orangien, Heere ende Baron
van Breda voorfz..

Tne Hoogheyt

pefien ende ge-
examineert heb-
fanded'Articulen
hier neven ftaen-
&, heeft daer op
verklaert , ende
vcrklaert mits de-
len.

Ootdeftlvedit
Anïcuk accor-
hert, mits dat al-
le de Perfoonen,
daer inne gemen-
tioneert.fuhvoort-
�� fullen hebben

Breda nu ende alle tijt, voortaen
fal blyven het openbaer ghe-
bruyek van de Catholijcque
Roomfche Religie in de groote
Kercke, inde Kloofters ende Ba-
gij n-Hoff, ghelijck die nu twaelf
Jaren killeden is gebruyekt ghe-
weeil, in fulcker voegen, dat nie-
mant van wat qualiteyt hy zy,
't zy Civil of Militair, en fal ver-
mogen daer inne eenich beletfel,
obftaeckel of fchandael te doen
inde Kercken of op de ftraet, met
woorden of met wereken, op ar-
bitrale correftie.
III.
Dat de Magiftraet fal gemaeckt
worden indifferent van Perfoo-
nen, indifferent fo vande Room-

Rr y

fiers van Nonnen
ende Bagijnen
fullen ghehouden
werdenjnfulcker
manieren aljje ge~
weeft zijn voor dê
/are 1615. byty-
de van de Rege-
ringe vande Ho:
Mo: Heeren Sta-
ten Generael.

�.

Nden eerilen, dat alle
fauten, vyandtfehappen
_ ende mifdaden , hoe
groot ende van wat qualiteyt de
ièlve foude mogen zijn of gehou-
den fouden mogen werden, fon-
der eenige uyt te fteecken, die
eenige Geeftelijcke of Wereldt-
lijcke Perfoonen dervoorfchre-
ven Stadt aldaertegenwoordich
of daer buyten wefende,'t zy in't
generael of in 't particulier fou-
den mogen ghedaen hebben, ful-
len t'eenemael vergeven ende
vergeten blyven, als of die niet
gefchiet en waren.
II.
Dat in de voorfchreve Stadt

'e dragen

al/e

[diuldighzijn

III.

Dat de Magi-
ftraet fal gheftelt
teerde uyt de befte
fche

II.

^D<u de � ��-

-ocr page 321-

Placateoj. 4� Boeck. 29. Tit_# 1. Deel.

631

eftghequahficeer- folie Catholijcque, als vande Ge~
fle Perfoonenvan reformeerde Religie. Ende dat
der Stadt, volgens alle permanente Officien,immers
de Privilegiën en- die gene waer van de Bedienders
de Wetten van tot clen Jare 1625. ghe weeft heb-
Brabant ende van bende, zijn overleden, ende daer
de Stadt voorfz. naer by den Grave Johan van
NaiTau geconfereert, mogen ge-
continueert werden.
1111. UIL

Dat alleGecfle- Dat de Heeren van 't Capitte-
lijcke Perfoonen, Ie, met hunne Suppooften, den
hunne goederen Prooftende den Nonnen-Cloo-
fullen mogenghe- fier van Sint Catharijnen Dale,
nieten, ende ad- denPaftoor, het Collegie vande
m'mifireren,fials Societeyt Jefu, de Conventen
fy voor den faere vande Paters, Capucynen ende
1625. ghedaen Minnebroeders, het Bagijn-Hoff,
hebben, diegeene ende de Religieufen van 'tfieck
die uyt de Stadt Gafthuys, en alle andere Geefte-
fullen komen te lijcke Perfoonenvan wat ftaet of
vertraken, fullen ordre die zijn, die voor date van
hunne goederen , delen 'oy de Stadt gheaccepteert
ende Meublen ende aengenomen zijn , fullen
rnogen mede ne- blyven in vreedfame befittinge
men, oock defelvc van allerhande goederen, Ren-
7 zy Hityfen ofan- ten, Donatien, Thienden, Privi-
derfins verhopen legien ende Inkomen, hoedanich
gelijckals deBur- die zijn,foo binnen als buyten de
gers, voorlz Stadt, fonder exceptie,

nieuwe aen te nemen, oi andere
furrogeren, ende gelijck alle en-
de een yegelijck de felve tot nu
toe gehouden, befeten ende ghe-
bruyekt hebben,, fonder dat ye-
manden hier inne eenich letiel,
fchade of hinder ghedaen werde,
en fullen alle Canonifien ende
Beneficienfullende komen te va-
ceren, moeten ghegeven worden
aen Roomfche Catholijcken, vol-
gende de Fundatien ende oude
Statuyten daer af zynde.
V. V.

Dat de goederen, Het Jaerlijcks innekomenvan
Colleclen, Aelmif- de goederen van hetWees-huys
fen vande refpe- der voorfz Stadt, foo erffelijck
élive Arme iiuy- alshaeffelijck, de welcke't felve
fen in defen ghe- nu heelt of naermaels, 'tzy by
noemt, fullenghe- Teftamente, gifte , koop, ofan-
huyekt en glTead- derfins fal verkrygen, fal gedeelt
miniflreert wer- worden pro rat e, endenaeadve-
den, als de felve nant dat de arme Kinderen van
voor den faere d'een en d'ander Religie bevon-
1625. zijn ghe- den fullen worden , de welcke
tpecfl, fonder re- oock elck eene Wooningeende
guardte nemen op Meefters apart fullen hebben.
de Religie vande Ende de goederen. Collecten en-
Perfoonen , die de Aelmoeflen vanden Heyligen
daer toe gheem- Geeft, Gafthuys ende Man-huys
ployeert werden, op 't Gafthuys-eynde , ende op
den Haeghdijck,fullen geregeert
ende gedeelt werden by Perfoo-
nen, ende aen Armen van d'eene
ende d'andere Religie, fonder re-
guard te nemen van wat Religie

die zijn, gelijck 't felve tot noch
toe ghefchiet is, aen wat zyde de
Stadt geweeft is.
VI.

Dat de Stadt van Breda ende
de Ingefetenen van dien fullen
blyven by alle hunne Privilegiën
ende vrydommen, ende dat al-
daer gene meerdere lallen en ful-
len mogen geftelt werden dan al-
daer geftelt en zijn ghe weeft van
den Jare 1590. tot den Jare 1625.
dewyle de felve onder de Regie-
ringe vande Vereenichde Neder-
landen is gheweeft. Ende alfoo
de Stadt met defe Belegeringe
teenemaelisgheruineert, datfe
om 't felve te verhalen, mochte
vry zijn voor twee Jaren van de
Licenten.

VII.

Dat alle Burgeren ende Inge-
fetenen der voorfz Stadt prefent
of abfent zijn, van wat qualiteyt
de felve zij �, 't zy datfe geweeft
hebben in dienft vanden Coning
van Spangien of niet, na ditTra-
ctaetdaer uyt fullen mogen ver-
tree ken daer 't hen ghelieven fal,
met hunne Huyfgefinnen, Meu-
belen, Papieren ende andere roe-
rende goederen, of fullen mogen
continueren hun woonplaetfe in
de voorfz Stadt den tijdt van vier
toekomende Jaren , om binnen
den felven tijdt te refolveren of
fy aldaer fullen willen blyven
wooncn of niet. Ende fullen ge-
duyrende den felven tijdt vrye-
lick mogen verkeeren over al ten
platten Lande, foo om te beften
waer fy hunne woonplaetfe ful-
len wil len nemen, als om andere
hunne particuliere aftairen: Ende
in gevalle fy inde voorfz vier Ja-
ren,ofte ten eynde der felver ful-
len willen vertrecken, fullen het
felve met Vrouwen ende Kinde-
ren ende goederen oock vryelick
mogen doen, als 't hun ghelieven
fal, te Waterende te Lande, fon-
der in eenige Thollen, Licenten,
ofonderfoeck van Schepen ghe-
houden te zijn, alwaer 't oock fo
dat yemandt van de felve vier
voorfz Jaren eenige publijcque
dienften bedient hadde, ende ful-
len mogen difponeren van alle
hunne goederen, d'felve verkoo-
pen,belwaren,tranfporteren,ofte
wel die te laten ontfangen ende
adminiftreren, byfulckeals hun
fal goetduncken, ende komende
te fterven 't zy binnen of buyten
de voorfz Stadt met Teftament
ofte niet, fullen de klve goeden

VI.

Syne HoogL�,,
accordeert dit �,..
ticule: maerwaï
�� van de
Licenten aengaet,
fnl 't felve aendè
Ho: Mo: Heeren
Staten Generael,
tenbeflen recom-
manderen.

Vil.
Syne ��^��
accordeert dit
verfoeck voorden
tijdt van drie la-
ren , infonderkjt
mede voor de uit-
gewekenen, min
dat die neem, dis
in Neutrale, ofte
ten platten Landt
{uilen komen te
vertrecken, enit
daer na binnen dt
Stadt keeren wil-
len , gehoudenful-
len zijn 'tfehete
doen by voorgaen-
de kenniffe van
Syne JHoogheyt,
ofte vande Gou-
verneur.

rol-

-ocr page 322-

Articulen aen die vande Stadt Breda.

634.

6�l

volgen aen de gheiniHtueerde
Erfgenamen, ofte aen hunne nae-
fte Vrienden al inteflato refpedi-
ve,ende fullen alle hunneMeuble
goederen , Koopmanfchappen,
ende andere mogen vervoeren na
hungoetduncken, fonder dacfy
van noode fullen hebben andere
Pafpoort dan dit regenwoordich
Tradtaet, ende die geene die in
Neutrale Landen ofte ten platten
Lande fullen vertrecken, fullen
wederom inde voorfz Stadt mo-
ken komen woonen, als 't hen fal
gelieven, fonder daer toe ook ee-
nig eonfent te moeten verfoeck�.
VIII.

Dat de gene die om hunne par-
ticulier affairen fullen willen gaen
inde Landen ofte Steden onder
den Coninck van Spangien, lul-
len 't felve mogen doen, gheduy-
rende den voorfz tijdt van vier
Jaren, foo dickwils als't hen fal
ghelieven , ende fullen t'elcken
reyfe wederom inde voorfz ftadt
mogen keeren, om aldaer te bly-
ven woonen , of daer uyt te ver-
trecken als voorfz is.
IX.

In 't voorfz Contract fullen
begrepen zijn alle Borgers ende
Ingefetenen der voorfz ftadt die
abfentzijn, oock alle de Paftoo-
ren ende Geeilelijcke Perfoonen
inder ftadt gevlucht zijnde, ende
de Huyflieden die vanden platte
Lande inde voorfz ftadt of elders
gevlucht fijn,die uyt krachte van
dien vryelijck fullen mogen we-
derkeeren in hunne Dorpen ende
Wooningen, of de voorfz vier
Jaren inde Stadt blyven naer hun
gelieven. Ende fullen de Paftoo-
ren vande Baronnye van Breda,
prefent ende abfent zijnde, ende
hunne Succeffeurs wederom in
hunne Parochie-Kercken ende
dependentien van dien mogen
exerceren hunne Paftorale dien-
ften, ende behouden hun Inko-
men , gelijck fy voor de Retorfie
gedaen hebben.
X.

Dat alle VonnhTen bydeMa-

giftraet der voorfz Stadt,ende by X.

de Hooft-Bancke gewefen, daer Dit Arthulwert

afin tijts niet en is gereformeert, geaccordcert [oo 't

fullen van weerden blyven ende leyt.

het effecT: forteren, ende deige-

lijcks oock alle Contracten voor

ende inde belegeringh gemaeckt,

hoedanich die zijn.

XI� xi.

Dat alle gedane der Stadts Re- Dit Artiadwert
keninge, ende oock alle andere in[gelijcks gheac-
die aende Magiflraet gedaen zijn, cordeertfoo 't leyt,
fullen in hun geheel blyven, ende midts 'dat alle
van waerden gehouden werden. Chartres,Regiflers

ende Papieren, de
Leenen , Domeynen, oock andere, 'tzy Geefletycke ofte
andere goederen, Syne Hoogheyt concernerende ,gheftelt
[uilen werden in handen vanden gcenendie Syne Hoog-
heyt daer toe committeren [al.

Χ11. χ ι /.

Dat die geene die Renten of Ende dit van
fchulden op de Stadt zijn heb- gelijck.
bende , daer af alle Jaren betaeldt
fullen werden fonder korten.

XIΠ XIII.

Dat de Stadt van Breda niet Die vande Stadt
ghehoudenenfal zijnin'tmaec- Breda fullen ftch
ken,repareren ofte onderbonden /';/ defin hellen te
vande Wallen, Veften, Poorten, dragen ah voor
Bruggen, Corps de Guarden, en- denjare 1625.
de andere Fortificatie-Wercken,
noch eenich Vyer ofte Licht te
geven aende Corps de Guarden,
gelijck fy daer af vry is gheweeft
deleftetwaelfJaren, onderden
Koningh van Spangien.

XIIII. XI111.

Dat het Krijgs-volck of G uar- De Soldaten [ui
nifoen, d'welck inde voorfz ftadt lengelogeert wer-
lal ghelecht werden , foo te Voet den op Servitien,
als te Paert, fal gelogeert werden ghelijck in andere
inde Baracquen, ofte anderfmts Steden van de
fonder laft vande Stadt, ofte van Gheuniecrde Pro-
de Burgerye der felver. Ende in vintien ghedaen
geval le eenige op de Borgers fou- wert. Atlum in
den moeten gelecht werden,daer 't Leger voor Bre*
af fal hem behoorlijcke Servitie da, den [evenden
betaelt werden, oock fonder laft Oclder feflhicn -
vande Stadt. honden [even en

der tic h. Ende was
onderteyekent, Fr. Hcnry de Nailau, Prince d'Oran-
ges, ende daer ly Fourdin. Noch lager fiont, Ter Or-
donnantie van Si/η lloogheyt. Ende was ghecontra-
[igneert ,1. Junius.

vin��

Sullen mogen
vertrecken.gedue-
rendedentijtvan
driejaren in Vy-
andtlkke Landen
ofte Steden, ende
wederom linnen
Breda mogen ko-
men,doch ly voor-
gaende eonfent
des Gouverneurs.

IX.

Wert gheaccor-
deers, voor[o veel
de Borgers aen-
gaet:maer de Pa-
floren ende ande-
re Geeflelicke Per-
Jonen in defenge-
roert, [uilen uyt
der Stadt wel mo-
gen vertrecken,
dan daer nae ftch
hebben te regule-
ren naedePlaca-
ten van Retorfie,
by de Meeren Sta-
ten gheemaneert,
tot dat dien aen-
gaende eenander
voet leraemt [al
wejen.

²4� Articles, accorde^ par Son AlteJJe Monfteur le Trince d'Orange au

Gouverneur de la Ville de Breda, & aux Capitaines, & gens degucrre eflans en kelle.

abandonn� le fervic� deMeffieurs les Eflats, & fe
renduz a celuy du Roy d'Efpaigne, fortiront de la
Ville fans aulcun deflourbier ou empefchement,
avec armes & bagage, tambour battant, drappeau
deploy�, mefches allume�s a deux bouts, & balies

;Ue le Gouverneur de Breda avecqtous
i Officiers de guerre & Soldats, de quel-
_Jque qualit� ou condition qu'ils foyent,
ⁿuls exceptez , encores mefmes qu'ils euffent

R r iij

-ocr page 323-

Placatea-j« 4*Boeck. ip.Tit. t.Deel.

635

f>S6

en bouche, en tel rang & forme comme ilsfont ac-
couflumezdemarchcr en bataille, & tout leurs
biens & vies fauves jufques a la Ville de Malines.

L'on menera quant & quant qnatre pieces d'Ar-
tillerie & deux Mortiers au choix du Gouverneur,
avecq tout leur Train, equippage & Munition de
guerre, fuffifante pour tirex de chafcunedouze
coups.

III.

Seront fourniz chevaulx & chariots avec leurs
Conducteurs, baftans pour tirer lad: Artillerie &
Mortiers avec tout leur Train & Munitionjufques
a la Ville de Malines.

ΊΙΙΙ.

Toutes Munitions de guerre & de Vivres,appar-
tenantes au Roy d'Efpaigne feront livre�s fans
fraude quelconqlie a tel que Son Alteffe ordon-
nera a eet effecT:, horfmis ce qui a efl� vendu des
Vivres devant le6.de cemois, quandonacom-
menc� de trai&er, ce qui demeurera bien vendu,
fans que pour ce fubject on puiife rechercherou
inquierer aulcun d'iceulx qui ont faict l'achept.

Tous Officiers & Soldats tant malades que
bleif�s a l'Hofpital ou autre part, demererontjuf-
ques a ce que leur fant� permettra de fe mettre en
chemin,leur donnant alors faulfc o η du iel & c�mo-
dit� de mener armes &. bagage jufques a Malines.

VI.

Vn nombre fuffifant de chariots & chevaulx que
Ie Gouverneur requerra.tant pour fon fervicc par-
ticulier que tous aultres Officiers & Soldats, luy
fera accord� , pour mener les hardes & toute forte
de bagage jufques a Malines, ycomprins toutes
armes, mefmes des Soldats de la Garnifon de lad:
Ville, abfents, morts, malades, bleffes ou enfuis, &
Cjiic lefd: Chariots ne pourront eilre vifitez en
aulcune maniere.

VII.

Α ceulx qui defireront mener leurs hardes &
bagage en Malines feront fourniz fans leurs frais
batteaux pour les y conduire par Hollande, ex-
emptez de toutes fortes de tauxes,tonlieux ou im-
pofitions,leur permettant d'y adjoufter gens pour
prendre garde auxds: hardes & bagage, lefquels
ne feront vifitez nyarreiteζ en aulcun lieufoubs
quel pretexte que ce foit, ains pafferontjufques
aud: Malines fans aulcun debarquemenc.

VIII.

Le Gouverneur, Chefs, Officiers, Juges Militai-
res, Soldats & tout aultresjouiilans de la Solde du
Roy d'Efpaigne, tant Ecclefiaflicques que Secu-
liers nuls except�s, comme auffi les Vefues & En-
fans d'iceulx qui auront en ladite Ville quelques
Maifons, Heritages, Rentes, foit fus les Eftats de
Brabande en ce Quartier, ou la Ville, ou fur des
Maifons & fonds particuliere , autres biens Meu-
bles 8c Immeubles,auront lefpace & terme de deux
ans apres la ftgnature de ce Traidt�, pour ;\ leur
volont� tranfporter, vendre, engager ou autre-
ment difpofer de leurfdts: biens, & pendant led:
temps jouiront defdts: Rentes , louages des Mai-
fons fruiclrs, & biens acquis ou a acquerir de telle
nature & condition qu'ils puiffent eftre.

Que les Officiers & Soldats de quelque charge
ou condition qu'ils foyent, pourront a la Vifle
laiffer leurs femmes & Enfans, & qu'ils pourront
durant ledit terme de deux ans difpofer de leurs
biens meubles 8c immeubles fituez en ladite Ville
ou ailleurs, nuls exceptcz , fans que confilcation
ou prinfe aura Keu.

On ne pourra arrefter ny rechercher quelque
Officier, ©u Soldats a prefentny a venirpourle
louage des Maifons ouilz auront efl� loges, ne
leur Bagage, pour quelques debtes, foit qu'il forte
avecq la garnifon, ou eftant malade ou bleile, fo_r.
tant quandil fera reguari.

XI.

Tous Soldats Prifonniers de part & d'autr�, de
quelque condition qu'ilz foyent, feront mis en li-
bert� fans payer rancon: Mais tant feulementles
defpens de bouche, conformement a laTauxedu
Quartier, comme auffy les Miniftres & autrespri-
fonniers fortiront en payant leurs delpens.

XII.

Que tout butin qui a eft� faiclc par ceux de ladite
Ville, tant devant que pendant le Siege ne pourra
eilre repete d'eux $ ains leur demeurera.
XIII.

Apres les Articles, de cefte Compofition fig-
nez, on donnera loifir au Gouverneur de Breda
d'envoyer un expres vers Son Altefiele Cardinal
Infant, avec faulfconduict & alTeurance pourluy
en donner advis de ce qui fera pafl�, ce qu'on en-
tend que le Gouverneur pourra faire le mefrae
jour quand le Traict� fera fign�.
XIIII.

Lefditesconditions eftans arrefte�sferadonn�
terme pour le moins de deux jours au Gouverneur
& tout les gens de guerre pour s'accommodera la
departie: Lequel terme eftant expir�, Ledit Gou-
verneur & Officiers de ladite Garnifon promet-
tent de fortir, a fcavoir fammedy prochain de bon
matin qui fera le io. de ce mois d'�clobre.

XV.

Bien entendu que devant ledit terme de deux
jours , perfonne de ladite Ville ne pourra venira
l'Arme�, ny ceux de cette Armee en ladite Ville,
& ce poureviter defordres, ains que chafciniie
contiendra cependant en fes Tranchees & Fortiti-
cations, fans qu'il foit permis de faire aulcuneap-
proche n'y acte d'hoftilit�. En affeurance dequoy'
on donnera Oftages de part 8c d'autre.
X VI.

Qu'auparavant que la Garnifon forte , il feront
baillez deux Oftages fuffifantes de la part de Son
Alteffe, lefquels marcheront avecq ladite gatm-
fon, armes & bagage jufques a Malines, commeen.
contrechange deux par le Gouverneur,qui demeu-
reront jufques a ce que lefdites Oftagers de Son
Alteffe & les chariots feront revenus. Et aufly
toft Son Alteffe renvoyera, lefdites Oftagers avec
faulfconduicr & feuret� jufques a Malines.
XVII.

Les Officiers, Capitaines & autres comprins au
premier Article de ce prefent Traifte, ayans quel-
ques armes, Barques ouChalouppcs,ouaum^e�
hardes de euerre a eulx particulierement app^arte"

-ocr page 324-

Articulen aen die van

638

dus &tenus pour butin, n'yperfonnepour ceen
fera recherche. Faift au Camp deuant Breda Je
7. Oilobre 1637. Eiloitfign�, Fr. Hcmyde Naffau,
Pnncedo range, & Fourdin. Plus bas eiloit par Or-
donnancede Son Alteil�. �t eiloit contrefign�,
/. lunlus.

6}7

nans, les pourront vendre & tranfporter,fans que
pour cela feront recherchez ceulx qui auront faicl
Vachept, ou auront Ie tranfport.
XVIII.
Un'y aura reftitution aulcune des chevaulx ar-
_mes, Maf chandifes, denre�s & autres hardes ven-

25. Articulen ,geaccordeert by Sijn Hoogheyt aenden Heere Treflon, Gou-
verneur van 'tfierde Huys te Gennep, ende aen fijne Capiteynen, Officiers)! ende Soldaten, op den
xjjulij 1641.

At de Gouverneur met al Ie d'Officieren
ende Soldaten, van wat conditie ende
i qualitey t die fouden mogen wefen,geene
uytgefondert, felfs de Overloopers, on-
verhindert fonder eenich arreil,onder wat pretext
diefoude mogen genomen werden, uyt de felfde
Srerckte , met volle Wapenen ende Bagagie,
�roinmelilach , vliegende Vaendel, brandende
Lonten aen beyde zyde,Kogelinde mont, ende in
jrelederen, ghelijck fy gewoon zijn te marcheren,
JijCendealle hare goederen vry,fullen uyttrecken
tot der Stadt van Venlo.

II�

Infgelijcx alle Geeftelijcke Perfoonen met haer

Bagagie ende Kerekelijcke Ornamenten.

Dat van beyder zyden fullen bly ven twee Ofta-
giers, niet alleen tot den dach des uyttochts, het
welckfal zijn toekomende Maendach den negen
entwintichftendefes 's morgens, maeroocktot
dat de voornoemde Gouverneur ende Officiers,
met alle hare goederen ende Volck vanOorlogh
te Venlo fullen gekomen zijn, om henluyden tot
een vry geley te dienen.

IIII.

Dat henluyden twintich Schepen ende hondert
Wagens fal gegeven worden,om haer Bagagie en-
de gequetile wech te brengen.

De geene die hunne Meubelen inde Sradt van
Gennep fullen willen brengen, fullen 't mogen
doen, ende binnen drie Maenden 't felve onder de
felffte Vryheyt wederom elders mogen tranfpor-
teren , als oock de gequetile inde felfde Stadt ful-
len mogen blyven, om haer felven te laten cure-
ren , fonder tegen den dienft des Landts yet te at-
tenteren, ende genefen zijnde,fullen met een Pas-
cedel vanden Gouverneur der voorfz Stercktena
liaerGarnifoen mogen vertrecken, ende de begra-
ven Dooden daerfe willen,fonder belet elders mo-
gen tranfporteren.

VI.

DeKoopluyden, Winckeliers, ende andere van
wat qualitey t die fouden mogen wefen, fullen inf-
gelijcx met alle hare goederen naer Venlo vry mo-
gen vertrecken, alwaer gekomen,fullen des noots
zijnde een aboliflemcnt mogen eyffchen.

VII.

De Commis vande Artillerye, fal metd'andere
Militaire Officieren mogen na Venlo vertrecken,
ende indien hy van wegen fijne afreeckeninge
hem nae Bruflel tranfporteren moet, fal tot dien
eynde \mi Syne Hoogheyt een Pafport mogen
verfoecken: Maer de LicentendeConvoy-mee-
llers fullen hun aende Heeren vanden Raedt van
State moeten addrelleren, om de vryheyt voor
haer felven op 't platte Lant te mogen houden.
VIII.

Dat alle Gevangens fonder diilinclie noch limi-
tatie van tijdt, in vryheyt fullen gheftek worden,
fonderrantfoen te betalen, dan alleenlick hun
verteerde koilen.

IX.

De Gouverneur fal met hem nemen twee ftuck�
Gefchut van twaelf pont, met een Manfvelder, fes
Tonnekens Poker, ende Kogels naer advenant.

't Gefchut ende Amonitie van Oorlogh, Item,
Vivres ende provifie toekomende den Koning van
Spangien, van wat foorte die foude mogen wefen,
fullen fonder eenich bedrog aen fulcke Officieren
die Syne Hoogheyt tot dien eynde int voornoem-
de Fort feynden fal, gelevert moeten worden.

XI.

Voor de verfeeckeringe der Schepen ende Wa-
gens, fullen hier twee Oilagiers blyven, tot dat de
andere twee mette Wagens ende Schepen fullen
weder gekeert zijn, als dan fullen de tvv ee hier ge-
bleven, in alle feeckerheyt weder naer Venlo ghe~
fonden werden. Gedacn in 't Leger tot Oilefden
{e\en en twintichften Julij 1 6 4 1. Was onder-
teyekent, /. Hcmyde Naffau, PnnccdOrangc ,ende
Tho: Preflon,

16. Articulen, door Sijn Hoogheyt geaccordeert aen den Heeren Andr� de

Prada ende Muxica, Gouverneur van bet Zas van Gent, den Gr ave van Megcn, ende den Capitey-
nen, Officieren ende Soldaten daer in zijnde, op den � September 1644.

trecken met alle de Soldaten,Matroofen ende Ca-
nonniers, geen uytgefondert, felfs oock de Over-
loopers, londereenigeverhinderinge of beletfel,
met Wapenen ende Bagagie, flaende Trommelen,

vlie-

At den Gouverneur van 't Sas van Gent,
endeden Gravevan Megen , met alle de
Officieren van Oorloge, daer uyt fullen

-ocr page 325-

Placaten-»- ^Boeck. i^.Tit. i.Decl.

639

^4<

ven woonen, de vryheyt van Confcientie, toege-
laten in defen Staet aen alle Perfoonen.
VIII.

Dat alle Gevangenen van d'een en d'ander zyde
fullen vry gheftelt werden fonder rant$oen, b�ta,
lende alleenlijcken de verteerde koffen.

IX.

Dat alle het Canon ende alle Munitie van Oor-
loge : Item,Vivres ende Provifie den Koningh van
Spangien toebehoorende , hoedanich die mogen
zijn, fullen over ghelevert werden fonder eenich
bedroch, aenden geenen die 't Sijn Hoogheyt or«
donneren fal.

Dat alles wat genomen is gedurende de Belege,
ringe,fal bly ven den geenen die 't genomen heeft

XI.

Dat tot verfeeckeringe vande Schepen ende
Schuyten, Peerden ende Wagenen, die de Baga-
gie, ghewondeende Krancke brengen fullen tot
Gent, fullen bly ven twee Offagiers alhier, totdat
de voorfz Schepen, Schuyten,Peerden ende Wa-
genen fullen wederom gekomen zijn.
XII.

Dat de voorfz Gouverneur ende Grave van
Megen, fullen met de voorfz plaetfe van het Sas,
over geven het Fort van S. Anthonis, ende allede
andere Plaetfen die daer van dependeren, te we-
ten die, de welcke beilotea of begrepen zijn bin-
nen de Linie.

XIII.

Dat de voorfz Gouverneur, Grave van Megen,
Officieren ende Soldaten fullen uy t 't voorfz Sas
trecken opWoonfdage des morgens den fevenden
van defe Maent. Gedaen in't Leger voor het Sas
van Gent, den vijfden September 1644.

vliegende Vaendels,brandende Lonten aen beyde
de eynden, Kogels inde mont, in ordre ende ma-
niere gelijck fy gewoon zijn te marcheren.

Dat de voorfz Hoofden ende Trou pen lullen
gheleydt worden den naeften wech recht aen op
Gent, tot wekken eynde hun fal Convoy ende
ghenoechfame feeckerheyt gegeven werden , als
oock Wagenen ende Peerden omrae hare Bagagie
wech te voeren , ende Schuyren ghenoech, om
haere ghequetfte ende Krancken te brengen tot
Gent voornoemt, met de felve feeckerheyt.

III.

Dat de voorfz Gouverneur, ende de Grave van
Megen,met hun fullen voeren twee halve Kartou-
wen met �enen Mortier, ende Munitie van Oorlo-
ge , ghenoech om drie fchooten te doen, daer toe
hun lal gedaen worden het Gefpan ende Peerden,
foo veelnoodich.

11II.

Ende daer en fal niet gheeyfcht werden vande
opperfte ende andere Officieren, wegen Borgeren
of Inwoonderen, ter faiecke van het verderf, het
welck geduyrende de belegeringe fy geleden heb-
ben ten regarde vande defentie vande plaetfe.

Dat aende Soldaten die eenich Huys of Erve
hebben in 't voorfz onder of boven Sas van Gent,
fal toegelaten werden te verkoopen, of doen ver-
koopen, ofte tranfporteren de felve goederen bin-
nen den tijdt van een Jaer.

VI.

'tSelve fal oock geaccordeert zijn den Borge-
ren vande voorfz plaetfe.

VII.

Als oock den genen die daer fullen willen bly-

27. Articulen, by Syne Hoogheyt den Beer e Trtnce van Orangien gheac*

cordeert aende Geefielijckheyt, Bailliu, Burgemeeflers ende Schepenen der Stadt van Hulfi _t of der,
4 November 1645.

! Lle off�nfien ende yyandtfehappen ghe-

I pleecht foo by Geeftelijcke als Wereldt-

I lijeke Perfoonen, voor ende geduyrende

defe Belegeringcfullen van wederzyden

vergeten ende vergeven zijn.

II. '

In't geene belanght het ftuck vande Religie en-
de Geeftelijcke goederen, fal fich een yeder bin-
de voorfz Stadt hebben te gedragen tot het geene
dienaengaende fal werden geffatueert by de Hoo-

fje ende Mogende Heeren Staten Generael, midts
�chelckeen hebbe te comporteren inalleftillig-
heyt, en niets en attentere tegens den dienit der
Vereenichde Nederlanden, nochte hare Ho: Mo:
Placaten op't ftuck vande Geeftelickheyt geema-
neert, of als noch te emaneren, welverftaende dat
de Gereformeerde Religie ende geene andere inde
felve Stadt publijckelick fal werden geexerceert.

III.
De voorfz Stadt ende Ingefetenen der felve ful-
len by alle hare Privilegi�n ende Vrydommen
werden gelaten.

UIL

Alle Borgers ende Ingefetenen der voornoem-
de Stadt prefent ofte abl�nt zijnde, van hoedani-
ge qualiteyt fy mogen wefen, het zy dan dat fyin
ciienft vanden Coningh van Spangien hebben ge-
weeft ofte niet, fullen naer dit Tractaet daeruyt
mogen v�rtrecken waer het hun believen fal, mee
hare Huyfgefinnen, Meubelen, Pampieren, ende
andere roerende goederen, of fullen haere woon-
plaetfe binnen de voorfz Stadt mogen continue-
ren den tijt van drie naeftkomende Jaren, om bin-
nen den felven tijdt te mogen refolveren offyal-
daer fullen willen blyven woonen of niet Sullen
mede geduerende den ielven tijdt vryelick mogen
verkeeren alomme inde Plaetfen ende Steden van
den Coningh van Spangien, als oock ten platten
Lande met kenniff� ende confent vanden Gouver-
neur der voorfz Stadt van Huift, foo om te beffen
wacr fy hare woonplaetfe fullen willen nemen,als
om andere hunne particuliere affairen. Ende in
ghevalle fy binnen de voornoemde drie Jaren, °»
ten eynde de felve fullen willen v�rtrecken, f«l'^erlhet felve yryelijck mogen doen met hareVro""

-ocr page 326-

Articulen aen die vande Stadt Huift.

6^i

6�

len fullen begrepen wefen alle Borgers ende Inge-
fetenen der voorfz Stadt die abfent zijn, oock alle
Geeftelijcke Perfoonen (onder referve als voorfz
is) het zy inde Stadt woonachtich of ghevlucht
zijnde, midtfgaders de Huyiluyden die vanden
platten Lande inde voorfz Stadt ofte elders ghe-
vlucht zijn , die uyt krachte defes vryeüjck fullen
mogen wederkeeren in hunne Dorpen ende woo-
ningen met hunne gevluchte goederen, ofte oock
ghedurende de voorfehreve drie Jaren inde voor-
noemde Stadt mogen blyven woonen naer hun
believen.

VIL

Alle Vonniiïèn by de Magiftraet der voorfz
Stadt gewefen, daer afin tijdts niet en is gherefor-
meert, fullen van weerde blyven, ende effect for-
teren : Defgelijcx oock alle Contracten voor ende
inde Belegeringe gemaeckt, hoedanich die zijn.
VIII.

Alle de ghedaene Stadts-reeckeningen, oock
alle andere Reeckeningen naer coftume ghedaen,
fullen in hun geheel blyven ende van weerden bly*
ven fonder recherche.

IX.

De geene die Renten ofte fchulden op de Stadt
zijn hebbende.fullen daer af alle jaren betaelt wer-
den fonder kortinge, volgens Coftumen ende de
Brieven van Conftitutie.

Alle fchulden by de Magiftraet tot op heden
gemaeckt, fullen betaek werden uyt het inkomen
der voornoemde Stadt.

XI.

Die vande Magiftraet tegenwoordich, oft die
eertijdts zijn geweeft.en fullen niet mogen ghere-
chercheert ofte ghemolefteert werden over haere
Ordonnantie ofte lichtinge van penningen ten be-
hoeve vande felve Stadt gedaen.

Aldus gedaen in 't Leger voor¹ Huift, den vier-
den November 1645. Ende was gheteeckent,
F. Henry de ��, Prime d'Orange. Ter Ordon-
nantie van Syne Hoogheyt. C. Huygens. Ende
H. Hefius. D. �� ander Burgb.

_Pn Kinderen ende goederen te Water ende te
lande fonderin eenigeThollen,Licenten of on-
ïerfoe'ckvan Schepen ghehouden te zijn, oock
fander eenich recht van ifluen ofte uytgaen te
moeten betalen, alwaer 't oock foo dat yemant in
?c drie voorfz Jaren eenige publijcke dienften
hadde bedient. Sullen infgelijcx mogen difpone-
renvan alle hunne goederen, de felve mogen ver-
Lopen, befwarenende tranfporreren, fonder ee-
Le belaftinge daer van te moeten betalen,op wat

retext ofte Ordonnantie fulcks foude mogen
� f_en _f het zy aireede geilelt ofte noch te ftellen,
ofwel de felve goederen laten adminiftreren, ende
h_et inkomen der felver ontfangen by fulcke als
hun eoet duncken fal. Ende komende te fterven
binnen of buyten de felve Stadt met Teftamente
ofte niet, fullen de felve goederen volgen aende
Teftamentaire Erfgenamen, ofte andere hare nae-
ile Vrienden ab inteftato refpedive. Item, fullen
alle hunne Meubele goederen ende Koopman-
fchappen ende andere, mogen vervoeren nae haer
_Coetcluncken,fonder dat fy van noode fullen heb-
ben ander Pafport als dit tegenwoordigeTraclaet,
ende de geene die in Neutrale Landen ofte ten
plattenLande fullen willen vertrecken, fullen we-
derom inde voorfz Stadt mogen komen woonen
als 't hun ghelieven fal, met kenniife ende confent
vanden Gouverneur.

V.
De geene die gedurende den voornoemden rijt
van Jaren, fullen willen gaen inde Landen

ende Steden onder denConingh vanSpangien,
om hare particuliere aifairen, fullen 't felve mogen
doen ghedurende den felven rijdt, foo dickmaels
het hun gelieven fal, ende t'elckens wederom inde
voorfz Stadt mogen keeren om aldaer te bly ven
woonen.of vertrecken als voorfz is, alles met ken-
niife ende confent vanden Gouverneur als voorfz
is. Ende die binnen den felven tijdt van drie Jaren
fullen gaen woonen in Neutrale ofte contributie
Landen, fullen genieten alle vrydommen ende ex-
emptien die de Ingefetenë aldaer zijn genietende.

VI.

In dit Tra&aet,met alle fijne poin&en en claufu-

2 8. Articulen, gheaccordeert door Sijn Hoogheyt den Heer e Trince van

Orangien, aen de � Gowverneur,Veldt- Overfien ende Colonel\ commanderende binnen de Stadt Huift,
op den 4 November 1645'.

om te marcheren naer de Stadt van Antwerpen,
door den rechten Wech, ende met een ftil liggen
op den wege, ende aldaer aenkomen des anderen
daeghs naer hare uyttocht. Tot wekken eynde
hun door Sijn Hoogheyt gegeven fal worden goec
ende feecker Convoy of geleyt met Wagenen en-
de Peerden, genoechfaem om hare vooriz Bagagie
te voeren, Sieckenende ghequetfte tot Antwer-
pen voorfz.

II.
Den voorfz Gouverneur, Veldt-Overften ende
Colonel, uyt de voorfz Stadt treckende, fullen
met hun voeren twee halve Cartouwen, ende den
grooten Mortier, ende Munitie van Oorloge daer
toe noodich, om met elcks drie fchoten te doen:

S f Ende

^§ En Gouverneur, Veldt-Overften ende
Colonel, fullen de voorfz Stadt ftellen in
handen van Sijn Hoogheyt, ende fullen
op Sondachtoekomende, 'twelckzijn
fal den vijfden defermaent, nieuwen ftijls, uyt-
trecken met alle de Soldaten des felven Garni-
foens, foo te Voet als te Peerde, van wat qualitey t
of conditie die zij �, felfs fonder regard te nemen,
of die voor defes de tegen-partye gedient hebben,
met Wapenen ende Bagagie, vliegende Vendelen,
Kogels inden mont, brandende Lonten aen beyde
de eynden, ende hare Mufquetten op de fchoude-
ren, ende volle Bandeliers. Item, met hare Meu-
Dienende Beftiael, vanwatfoorte die oock zijn,

-ocr page 327-

Placatea-* 4� Boeck, 29. Tit, 1. Deel

Ó43

Ende tot dien eynde Tullen van Sijn Hoogheyc
met Peerden verfien zijn , ende fuffifante equi-
page omme die te brengen rot Antwerpen voor-
noemt: Ende d'voorfz Artilleryeghevolchtvan
Commifen ofBewaerders vande Munitie des Co-
nincksvan Hifpangien, Edelluyden van het Ge-
fchut, Ingenieur, Conilapel, Canonnier, ende
van alles dat dependeert vanden train van d'Ar-
tillerye.

III.

Welverihende dat uytgefondert de twee halve
Cartouwen ende Mortier, ende 't geene daer van
dependeert, alle de refte van 't Canon ende alle de
Munitie van Oorloge: Item, de Vivres ende Provi-
fien den Coningh van Hifpangien toebehoorende,
van watfoorredie oock mogen zijn, fullen volko-
melijcken ende fonder bedroch ghelevert werden
aenden genen die Sij � Hooghey t daer van den laft
geven fal tot dien eynde.

1III.

d'OfTicicren ende Soldaten binnen de voorfz
Sradt, hebbende eenige roerende of onroerende
goederen , van wat nature die zijn, die fy niet en
konnen met hun wech voeren, lullen de vryheyt
hebben om daer van te difponeren binnen een jaer
naeitkomende.

De Gevangenen van d'een en d^rander fullen
ontflagen worden, mits betalende alleenlijck hare
koften.

VI.

Geen Officieren noch Soldaten en fullen mo-
gen gbearreileert worden byhaer uyttochte voor
eenige fchult.

VIL

De krancke ende gequetfte die nieten konnen
verleyt of vervoert worden fonder merckelijck
perijckel van haer leven, fullen inde voorfz Stadt
mogen blyven tot datfe genefen zijn, ende ful]_enals dan wech gefonden werden onder vry ghelevt
een yeder naer fijnen Officier, met hare Wapenen
ende Bagagie.

VIII.

Alle de Huyiluyden van 't Lant van Waes, die
ghecommandeert zijn geworden voorde belege-
ringe om op de wacht re komen inde voorfz ftadt
met hare Wapenen, ende daer in zijn gefloten ge'
weeit, fullender vry uyt mogen gaen, met haere
voorfz W'apenen ende Bagagie, een yder naer ilj_nDorp, als oock alle andere Huyiluyden die daer
henen gevlucht zijn.

IX.

Tot de verfeeckeringe van Convoy oft geleyr
Peerden ende Wagenen, die wegen Sijn Hoog!
heyt fullen verfocht zijn, volgens 't geene boven
gefeyt is, den voorfz Gouverneur, Velt Overiren
ende Colonel fullen hier twee Capiteynen laten
in Oilagie, die oock fullen wederom ghefonden
werden in alle ieeckerheyt naer de voorfz Stade
van Antwerpen, terftont naer de wederkomfte
van 't voorfz Convoy ende Wagenen.

Gedaen in 't Leger voor Hulit den vierden No»
vembris 1645. Geteeckent, F. Benry de Najfau,
Prince d'Orange. Noch leger, Ter Ordonnantie
van Sijn Hoogheyt, C. Huygens. Ter zyden, /. de
Haynin , den Grave -van Mottry , den Grave van
Moujcron.

Articulen, die/tjn SxceUenttegeaccordeert heeft aenden Sergeant Majoor

Paul de Back, Gouverneur van Moerfpeuy,wegen het overgeven van het voorfz. Fort van Moerfpeuy_top den 14 November 1645.

29.

De Gevangenen ter weder-zyden geduyrende
het belegh, fullen ontflagen werden fonder ee-
nich «��.

VI.

De Bareken ende Barckjesdie gevonden fullen
werden onder het Canon van het Fort van Moer-
fpeuy, en toebehoorende aende Huyiluyden die
'm Contributie-Landen woonen, fullen wederge-
geven werden aende Eygenaers.

VII.

Van gelijcken wort aende Gouverneur tocge-
ftaen, forge te dragen, dat ghereftitueert werden
de Greynen, Meel, Hout ende andere ftucken van
Bergen en Huyfen, diejegenwoordich binnenliet
Fort zijn, ende toe komenaenparticuliere daer
ontrent leggende.

VIII.

Men fal hem mergen geven heel goet tijdtseen
Trompetter ,y pettwee Wagens, om daer op te
leggen de relt#van fijn Bagagie te Moerbeecke,
endè van daer te brengen met fijn Sadel-Paert in
het ^Sifte Quartier.

IX.

Het Volck vanden Coningh, die haer tot noch

toe

Erilelick, foo fullen den voorfz Gouver-

safe

ilp neur, ende alle de Officiers met de Solda-
at-ten uyttrecken mergen, Woenfdach,den

vijfthienden November ten tien uyren 's mergens,
met flaende Trommelen , vliegende Vaendels,
brandende Lonten, Kogels inde mont, met haere
Wapenen nae gewoonte.

II.
Men ftaet hem toe, dat hy met hem voere een
vierendeel van een Cartouw, met twee Mansfel-
ders, voor elck iluck fes Kogels, ende foo veel
Kruytomfes fcheuten te doen : ende fullen ten
dien eynde verforght worden van Paerden, noo-
dich ende fuffifant om alles te vervoeren op de ge-
deftineerdePlaetfe.

III.
Men fal haer geven vijftich Wagens, ende eene
Barcke, om te vervoeren de Gequetfte, Vrouwen
ende Bagagie.

11II.
Men fal haer verfien van een Convoy, om te
marcheren door het Landt van Waes, ten eynde
fy haer mogen begeven op den derden dach bin-
nen het Quartier voor Antwerpen,

-ocr page 328-

Articulen aen die vande Stadt Gulich.

6^6

6tf

gens ende Peerden (die men haer gheven fal om
haer Canon, Ammunitie ende Bagagie te verbren-
gen) fullen wederom zijn gekeert.

Xli.
Alle defe Conditien fullen werden getceckent,
ende ghetrouwelijck onderhouden ter weder -
zyden.

Gedaen in't Quartier van Sijn Excellentie voor
het Fort de Moerfpeuy, den veertienden Novem-
ber ι 645.

Guilliaume Frederic, Graefvan Najfau, Paalde Back,

ah�houden hebben inde Forten van S" Cathe-
rijn, S* Gillin, S'-Marck ende S'� Jofeph, fal haer
mogen komen vervoegen in lijn uyc treeken,ende
met hem marcheren.

X .
Soo dra als defe Articulen fullen zijn gheteec-
kent, Tal men over leveren in handen vanden gee-
nen die Sijn Excell. daer toe ordonneren fal,al het
Canon, Ammunitie van Oorlogh ende Vivres de
_welcke ghevonden fullen worden binnen alle de
Forten boven gementioneert, fonder arch of lift.
XI.
Hier fal een Capiteyn verblyven,tot dat de Wa-

In Lejer ghelieve indachtigh te zijn, dat noch vee! andere Steden, Sterckten ende Plaetfen onder d'Unieghe-
brdcht endegereduceert zijn: Dan alfoo fommige flormenderhant, andere by Ent reprinfe over gegaen zijn hel-

len geen Capitulatiengemaeckt konnen werden. Gelijck dan oock d Articulen diepuyrlick voor deMilftaire bedon*
ven zijn, ende geen dienfl en konden doen, voorby gegaen zijn.

HET TWEEDE DEEL.

1» Articulen, by Sijn Sxcellentie geaccordeert aen het (juarnifoen binnen de

Stadt Gulich, op den 2 September 1610.

mi.

Dat treckende uyt der Stadt ende Cafteel, ghe-
accordeert fal worden, te mogen m archeren met
flaende Trommelen, brandende Lonten, Kogels
inden mont, ende vliegende Vendels.

Dat de Officieren vanden Eertz-Herroch Leo-
poldus, ende alle anderen foo Geeftelijckeals an-
dere, van wat conditien die zijn, fullen mogen
vryelijcken met hunlieden vertrecken methaere
goederen ende Bagagie.

VI.

Dat mede den voorfeyden Gouverneur fal laten
in handen vanden geenen die ghedeputeert fullen
worden by de voorfeyde Heeren Princen, al Ie de
Chartren, Tytelen ende andere bewyfen, fonder
datter yet vervreemt of wech gebracht fal mogen
worden, noch door hem, noch door anderen.

VII.

Dat den Magiftraet ende Burgeren fullen ghe-
mainteneert worden by heurluyder Privilegi�n:
Die fullen willen vertrecken, fullen 't vryelijck
mogen doen met heur goederen ende Bagagien.
VIII.

't Accoort gearrefteert wefende,fullen van we-
gen de Princen eenige in ghelaten worden, om te
ontfangen de voorfz Charteren, Gefchut»Muni-
tien, Vivres, ende alle andere dingen als boven.

IX.

Dat den voorfz Gouverneur die vanden Guar-
nifoene van Bredenbent fal doen vertrecken opte
felve Conditien als gheaccordeert zijn die vande
voorfz Stadt Gulick.

Dat den voorfz Gouverneur fal over leveren
alle de Gevangens van dit Leger, midts betalende
elcks hare koften: gelijck oock alle de Paerden die
genomen zijn geweeft geduyrende dit belech.

XI.

Dat den voorfz Gouverneur fal geftelt worden
S f ij inde

, En eerften hebbende hier te vooren be-
looft geweeft by de Heeren Princen, aen
^ wylen den Coninck loflijcker gedachte-
nifl�,den onverwinnelicken Hendrick de Groote,
Coninck van Vranckrijck ende Navarre, dat inde
Landen van Gulick, Cleve, Bergh ende andere,
toebehoorende ende gepoifedeert by de voorfey-
dc Heeren Princen, datter geen veranderinge en
fqude gemaeckt worden inde exercitie vande Ca-
tholijcke Apoilolijcke ende Roomfche Religie,
maerdatdefelve exercitie fal toegelaten worden
aen alle Perfoonen inde voorfeyde Landen. De
voorfeyde Heeren Princen belooven 'tfelvetc
doen onderhouden ende obferveren: Ende fullen
alle Geeilelijcke Perfoonen gheconferveertende
ghemainteneert worden in heure Privilegi�n ende
immuniteyten, gelijck oock in het genot van hare
goederen, renten, ende inde inkomften.

II.

Dat den Gouverneur, Capiteynen, Officieren
ende Soldaten vande Stadt ende Cafteel, fullen
ftellen in handen vande Heeren Princen van Bran-
denburgh ende Nieuburgh, de voorfz Stadt ende
Cafteel , met het Gefchut, Munitien van Oorloge,
Vivres, ende andere Inftrumenten van Oorloge,
fonder yet te vervreemden ofte bederven naer dat
bet Accoort beiloten fal weien, ofte eenige Lon-
ten te ftellen, of ander Inftrumenten of Vyeren,
om 't Pulver te ontfteecken, op conditie dat dier-
gelijcke dingen bevonden wordende,het Accoort
van geender weerden fal wefen.

III.

Dat op defe Conditien men toe laet den Gou-
verneur, Capiteynen, Officieren en Soldaten uyt
te trecken met hunne Wapenen, Paerden ende
Bagagicn daer 't hun belieft, ende dat tot dien
eynde henlieden Wagens fullen ghefurneert wor-
den om te voeren heurlieder Bagagie ende Ge-
quetfte, tot de nombre van hondert vijftich.

-ocr page 329-

PlacatetL^ 4. Boeck. 2 9. Tit« 1. Deel.

^47

648

inde poiTeiTie ende gebruyck van alle fijne goede-
ren foo die jegenwoordicli zijn, met alle Privile-
gi�n , Vryheden ende immuniteyten daer toe be-
hoorende. Ende en fal den voorfz Gouverneur
niet ghemolefteert noch onderfocht worden om
faecken gefchiet geduerende defe Oorloge, midts
by hem doende gelijcken eedt van getrouwigheyt
ende ghehoorfaemheyt aen de voorfz Heeren
Princen, als ghedaen hebben d'andereEdelluyden
van 't Landt, welcken eedt hy ghehouden fal zijn
te doen binnen drie Maenden.

XII.
Sal toegelaten worden aenden voorfz Gouver-
neur , Capiteynen ende Soldaten, zijnde inde
voorfz Stede ende Sloth van Gulick, hun te ver-
trecken daer 't hun gevalt buyten de gehoorfaem-
heyt vande Princen, ende van myne Heeren de
Staten Generael der Vereenichde Nederlanden,
ende fullen aldaer mogen verbly ven den rijdt van

veerthien dagen in alle feeckerheyt, fonder be
fprongen noclite befchadiclit te worden by de
Troupen vande voorfz Heeren Princen, ende an-
dere tot haer fecours gekomen, mits dat de TrotJ
pen die uyt Gulick trecken fullen. ende andere in
dienft vanden Keyfer zijn, egeen acten van hoftilj.
teyt , foulen nochte oppreffien en doen jegens
d'Onderdanen ende Landen vande voorfz Hee-
ren Staten Generael.

XIII.

Dat fy gehouden fullen zij η te geven twee Ca-
piteynen die in oftagie fullen blyven, ter tijdt toe
de voorfz Paerden ende Wagens die hun ghedaen
fullen worden, om te voeren hunne Bagagie ende
Gequetften, fullen weder gekeert zijn.
XIIII.

't Gene boven verhaelt, fal geexecuteert worde
binnen den dach van morgen Donderdag tweeden
deferjegenwoordigerMaentvan Septemb. 1610.

2. Articulen, T$y fijne BxcelL den Trince van Orangien gbeaccordeertaen

de Magiflraet^Borgeren ende ghefamentlijcke Inwoonderen der Staat Venlo, op den iJunij 1 63 1,

len mogen blyven, ende 't gebruyek harer goede-
ren behouden, de vryhey t van haer vertrecktot
allen tyden onbenomen.

VIII.

Dat de Soldaten binnen de felve Stadt gebilliet-
teert fullen werden by de Borgeren, midts by de
felve ghenoten werdende Logijs-gelt, volgens de
ordre van 't Landt -. Ende aengaende d'OiiRcieren,
dat fich de felve nae den tijdt van een Maent van
Logement fullen hebben te voorfien. Belangende
de Importen vande ghemeene Middelen, dat de
Stadt dien aengaende fal accorderen met dien van
Gelderlant,dochbyprovifie mogen volftaen voor
den tijdt van een halfjaer, ingaendeden eerften
Julij naeftkomende, met de helft van 't geene Gel-
derlant tegenwoordich op de middelen van Con-
fumptie is heffende.

IX.

Dat ten eerften inkomen vande Guarnifoenen,
de Borgeren ongehouden fullen zijn hun dekoit
te geven.

Dat alle des Koninghs Officieren , foo wel
Scholtis, als die vande Thollen endeLicenten:
Item, Wacht - meefteren ende Amunitiarien,
Commiffarifen ende andere inde Stadt fullen mo-
gen blyven woonen, oock genietende 't gene bier
voorensArticul 3. den Borgeren is belooft. Ende
die geene die begeeren te vertrecken, 't felve vrye-
�jek fullen mogen doen t'allen tyden met hun by-
hebbende middelen, goederen ende fchriften, van
d'andere altoos haer vry ghebruyck behoudende,
in alle manieren als hier boven Artijckel 6. den
Borgeren toe gefeght is geworden.

XI.

Dat de Brugh-gaften, ofte die vande Uytlegger,
oock eenige der i�lver Borgeren, zyndeende be-
geerende inde Stadt te blyven woonen, het felve
vry fal ftaen te mogen doen.

XII.

Dat de Meubelen wefende op 'r. HofTin 't Loge-

ment

iAt de Stadt Venlo, Borgeren ende In-
jwoonderen der felver, fullen blyven by
hare Rechten, Privilegi�n, Vryheden, ou-
de herkomen ende Couitumen, fo die tot
defen dage toe gebruyekt ende onderhouden zijn,
fonder dat eenige infraclie der felver fal toegela-
ten werden,oock by hunnen gewoonelijcken ont-
fangh,omme de felve tot nootdruft der ftadt t'em-
ployeren, nae des Magiftraets goetvinden.

II.
Dat de felve Stadt aengaende het ftapel-recht,
fal ghenieten foodanigen Recht, als haer by den
Hove van Gelderlant, by kennifle van faecken, in
cas van oppofitie toegekent fal werden.

III.
Dat de Borgerye ende Inwoonderen , van wat
conditie ende qualiteyt die zijn, gheene uytghe-
fcheyden, fullen blyven behouden lijf ende goet,
ende geenderhande befchadinge daer aen werden
getollereert.

mi. *

Dat die vande Gereformeerde Religie fal inge-
ruymt werden de Kercke van S¹� Joris, omme al-
daer haren Godtfdienflpublijckelick teexercer�.

Dat mede de Borgeren ende Ingefetenen der
felver ftadt f�l len mogen verbly ven ende gemain-
teneert werden by de publijcke exercitie vande
Roomfche Catholijcke Religie.

VI.

Dat die geene die van hier fullen vertrecken wil-
len, 't felve tot allen tydenvry ende ongemole-
fteert fullen mogen doen,blyvende hunne goede-
ren ghebruyeken, ende haer fchoonfte daer mede
doen, onaengefien tot wat plaetfe fy hare refiden-
tie fullen nemen.

VII.

Dat de Paftooren ende ghelijcke Geeftelijck-
heyt, als mede alle andere Religieufen vande
Klooileren van Mans ende Vrouw-perfoonen,ful-

-ocr page 330-

^^■■W^�

Articulen acn die van Venlo en Ruermunt,

65O

6tf

_ellt van Sijn Excell. Graef Heyndrick vanden:
jLah, aldaer fullen werden bewaert ende gefon-
tn waer het felve fal gelieven.
^de ' XIII.

Dat de Stadts-Officieren, Borgeren zijnde, ful-
len in beur Officien continueren onder eedt van
rrhetrouwigheyt, midts ghenietende uytte Stadts
Middelen de gagien daer toe geordonneert, te we-
rpn de Officieren vande Stadt.

^re xiiii.

Dat des Koninghs verpande Domeynen ende
Oflkien fullen blyven aende gene daer aen de fel-
_ve _zijn verpant, tot dat de Pant-penningen fullen
werden ghereilitueert, als haer eygen Patrimonie
ende ErfT ende de felve by alfulcke gequalifkeer-
de Perfoonen bedient als by haer ter plaetfe daer
-_t behoort, geprefenteert fullen werden.

XV.

Dat alle Ammunitie van Oorloge, Gefchut,
Vivres, Scheeps-bruggen ende behoeften der fel-
ver den Coningh toe behoorende, gelevert fullen
werden in handen vande geene die daer toe fullen
werden gecommitteert.

XVI.

Dat alle fchulden, Renten ende verloopen van
dien, regenwoordich ftaehde tot Me vande iladt,
by die vande Regeeringe der felver, uyt de midde-
len vande Stadt lullen werden betaelc.
XVII.

Dat op alle de voorgaende Conditien, morgen
middagh, fullende zijn den vierden Junij,'t Garni-
foen van fijn Excell. wegen inde Stadt fal trecken.
Aldus gedaen in 't Leger voor Venlo, den derden
Junij 1632.

3. Conditien , ghe accordeert door Sijn Excellentie den Heere Trince van

Orangien, aenden Commandeur, ende die vanden Guamifoene -van Venlo, op den 3 Juni) 161 z.

f lPf$ Erilelijck, die vanden Guarnifoene fullen
I jpfel uyt Venlo trecken morgen, 't welck zijn
|[§|§f| fal den vierden Junij, des middaeghs, met
Wapenen ende Bagagie, ilaende Trommel, vlie-
dende Vendelen, Kogels inde mont ende branden-
de Lonten.

II.

Sijn Excellentie falfe doen verfien met veertich
Landt - Karren van hier omtrent, om haer Bagagie
te brengen tot Gulich.

III.

Sijn Excellentie fal hun doen geven betamelijck
Convoy tot een halve myle van hier, ende daer

naer eenen Trompetter , die hun begeleyden fal
tot Gulich voornoemt.

1111.

Alle de Matroofen die inde voorfz Stadt ten
dienfte des Koninghs van Hifpangien zijn, fullen
daer uyt mogen gae� met hun Wapenen ende
Bagagie.

Alle Gevangenen van d'een ende d'ander zyde
fullen uyt of losgaen, mits betalende hare koften
alleenlijcken.

Gedaen in 't Leger voor Venlo, den derden
Junij 1631.

4. Articulen, by Sijne Excellentie den Heere Trince van Orangien, geac-

cordeert aende Clerge, Raedt, Reeckenkamcr des Koninghs van Spangien in Gelder landt, ende voorts
aen Burgemeefieren, Schepenen, Raedt ende ghemeene Jngefetenen der Stadt Rurenmundt, op den
$ Junij 1632.

III.

Dat het Guarnifoen 't welck inde Stadt ghe-
leyt fal worden, den Burgeren niet fal befwaren,
maer gereguleert worden gelijck andere Guarni-
foenen die inde Steden vande Ge�nieerde Pro-
vintien leggen.

1111.

Dat fy fullen geaccommodeert werden met een
foodanich Guarnifoen, daer mede fy fullen heb-
ben contentement.

Dat de tegenwoordige Magiihraten ende Offi-
cieren, zijnde althans in dienil vande Stadt, de
felve hare Ampten fullen werden gecontinueert,
midts doende eedt van getrouwigheyt aende geu-
uieerde Provinci�n , in handen van die geene die
daer toe fullen werden gecommitteert.

VI.

Dat alle Burgeren ofte Inwoonderen,bedienen-
de eenige Offkien van wegen den Coningh van

S f iij Span-

f1118 ^Er^^e^J^ck' dat d^ie vande voorfz Stadt ful-
I έ^Β l^en hebben te difpicieren daer inne die
%*mjɣ van de Gereformeerde Relige., haeren
Godtfdienft publijckelijck fullen exerceren, het
zy die van Sint Joris, oft andere daer toe bequaem
zijnde.

II.

Dat alfoo de voorfchreve Stadt haer vry willich
rcunieert met de Ge�nieerde Provinci�n, onder
de gehoorfaemheyt vande Hooge ende Mogende
Heeren Staten Generael, de felve ende haren In-
gcictenen, foo Geeftelijcke als Wereltlijcke, van
wat ftaet, conditie ofte qualiteyt die foude mogen
^Zljn, die haer fullen voegen als vooren, geconier-
j^ert ende ghemainteneert fullen werden by hare
¹ nvilegien, Vryhcden ende Rechten, als oock by
«^e publijcke exercitie vande Roomfche Catholijc-
f Kehgie, ende datfe haer inkomen refpeftive-
''jeken fullen genieten.

-ocr page 331-



		*Placateo-» ^Boeck. ij.Titv 2. Deel.**
				*6$i*
	*6<$ι*
	*6<$ι*


			Lande, onder Contributie van beyder zyden ghe- legen, ofte oock in andere Neutrale Landen, 't f_e], ve vryelijck fullen mogen doen, fonder daer toe van nooden te hebben eenige andere permiffie Pafpoort, Sauveguarde ofte Abolitie, 'tzyvand� hooch-gemelte Heeren Staten Generael, ofte van Syne Excellentie, midts haer in alles ghedragende volgens de Placaten van hare Ho�. Mo:, ende niets attenterende 'tgeene totondienft vande Veree- nichde Nederlanden foude mogen itrecken. XI IL Dat alle 't gene wat de voorfchreve Officieren, Raden, Reecken-meeflers ende Fifcalen, gheduy! rende den tijdt van haere bedieningen, tercaufe van hunne refpeclrive Officien,hebben gedaenofte geexploicteert, nu noch ten eeuwigen dagen niet en fal onderfocht ofte herdaen werden, maer gh_e, daen ende vergeten blyven, fonder dat dien aen- gaende tegens haere Perfoonen ofte goederen ee- nige actie ghemoveert ofte geintenteert fal mogen werden, het zy van wegen het publijcq, ofteby eenige particulieren, die fich fouden willen feggen geintereiTeert te wefen. X IIII, Dat alle floten van Reeckeningen , achterftel- len van Renten, Domeynen, Licenten, Contribu- tien ende andere uytilaende fchulden, den Co- ningh van Spangien aengaende, ende by de Rent- meeilersverantwoortover 'tjaer 163 1. by de voorfz Rentmeeiters ofte Collecteurs die de felve aengaen,al noch fullen mogen uytgevoedert ende gheeyfcht worden, fonder dat men hun dien aen- gaende eenich belet fal mogen doen, midts iyluy- den dragende de gehypothequeerde lailen op het een ofte ander ilaende. XV. Dat die vande tegenwoordige Cancellerye en- de Reecken-kamer voorfz, alle Chatrers, Muni- menten, Regiilers, Boecken ende befcheydende felve Cancelarye ofte Reecken-kamer ter faeck van publijcque Domeynen ende gerechtigheden, ofte oock wegen eenige Procefl�n van particuliere raeckende, ende onder haer beruilende, fullen hebben te leveren in handen van foodanige Per- foonen , als daer toe van wegen de Ho. Mo. Hee- ren Staten Generael fullen worden ghecommit- teert, ende daer nef��ns Copie authentijcq vande Reeckeninge over het laetile Jaer gevallen. XVI. " Dat in alle foo perfonele als re�le lailen die van Ruremunde naer advenant, ende pro quota niet hooger aengeflagen en fullen werden, noch van erger conditie wefen, als d'andere drie Hooft-fte- den van Gelderlandt, namentlijck, Nieumegen, Zutphen ende Arnhem. XVII. Dat op alle de voorgaende Conditien, morgen voor middach ten negen uyren., fullende zijn den feilen Junij, het Guarnifoen van Syne Excellentie wegen inde Stadt fal trecken. Adlum in 't Leger voor Ruremunde, den viji- den Junij 16-jx. ^J 5. poinfo»
Spangien, inde Stadtfullen mogen blyven woo- nen, ende hare goederen genieten, fonder eenige confifcatie fubject te weien , ende vertrecken willende, 't felve mogen doen binnen den tijt van de eerft twee komende Jaren, oock gheduy rende den felven tijde hare goederen mogen verkoopen, of anders daer van difponeren. VII. Dat fy alfulcke middelen als fy tot noch toe ge- heven hebben, ten particulieren dienile ende be- hoeve van die vande Stadt, oock voortaen fullen mogen behouden ende ghenieten, om daer uy t te vervallen het onderhoudt van hare tegenwoordi- ge Fortificatien, ende andere lailen vande felve hare Stadt. VIII. Dat alle het Gefchut, Vivres ende Ammunitie van Oorloge, ende andere Krijghs-behoeften inde Stadt zijnde, ende toekomende den Coningh van Spangien, ghelevert fullen worden in handen van die daer toe bySijnExcell. fullen werden geitelt. IX. Dat alle de Officieren ende Soldaten vanden Coning van Spangien, tegenwoordich inde Stadt zijnde, met haer volle Geweer, vliegende Vende- len , vollen Trommelflach, Kogels in de mont, brandende Lonten, ende Bagagie,vry ende vranck uyter Stadt fullen vertrecken naer Rhijnbergh, ende dat morgen voor de middach ten negen uy- ren, fullende zijn den feilen Junij, waer toe hun veertich ofte vijftich Wagens ofte Karren by Sijn Excellentie fullen werden verleent, oock mede een bequaem Convoy dat hun geleyden fal tot op een uyre weechs vande Stadt Ruremunde , ende hun voorts een Trompetter mede ghegeven wor- den , om haer te brengen tot Rhijnbergh voor- noemt. X. Dat onder het voorfchreve Guarnifoen mede fullen begrepen wefen de Vrouwen, ende Bagagie vand� Officieren ende Soldaten, foo te Voet als te Paert, die binnen de voorfchreve Stadt voor de- fen.'t zy te Voet ofte Paert in Guarnifoen fyn ge- weefl, ende aldaer noch ter tijdt mogen zijn ghe- bleven, midtfgaders in 't particulier den Gouver- neur van Orfou, ende den Capiteyn Mouritio Geraldijn, met hunne byhebbende Dienaers ende Bagagie. XI. Dat den tegenwoordigen Heere Canfelaer, en- de eenige Raden, mitfgaders eenige Officieren en- de Burgers met hunne Kinderen, oock fommige Geeftelijckhey t, die om hunne af�airen, 't zy met Pafport van Sijn Excellentie, ofte anderfints te- genwoordich buyten zijn, wederom inde voorfz Stadt fullen mogen in komen, ende ghenieten het beneficie vandei�n foo hun 't felve goet dunckt. XII. Dat alle de voorfz tegenwoordige Raden ende Officieren vanden Coningh van Spangien,die hun metter woon Mkn willen begeven ten platten

-ocr page 332-

-~~_n

^ Articuien aen die vande Stadt Limburgh. ^54

5. ToinBen ende Jrtkulen, ge accordeert aen die vande Stad* van Limborph,

door de Heere Staeckenhroeck, Lieutenam Generael vande Cavallerye, commanderende over �Be-
legeringe vande voorfz Staat, van wegen Syne Excellent k den Prime van Orangkn, oj> den achtflen
September 1631.

VI.

Dat aen alle Perfoonen, foo wel Ecclefiaftijcke
oft Kcrcke�jcke, als Burgeren ende Seculiere oft
Wereltlijcke, als oock aende geene die Soldaten
zijn geweeft, oft ghenoten hebben eenich onder-
houdt inden dienft vanden voorfz Koningh van
Spangie, niet willende inde voorfz Stadt blyven
metter woon, fal toe ghelaten werden hun te ver-
wecken met hare goederen ende Familien uyt de
voorfz Stadt, ende t'allen tyden hare andere goe-
deren ende erfT�nifi�n te mogen vetkoopen, fon-
der desfalfs eenichfints befwaert te 2ijn.

VII.

Dat aende geene die inde Stadt fullen willen
blyven woonen.van wat qualiteyt die zijn,fal toe-
ghelaten werden te gaen ende keeren overal om
hare affairen te doen, midts dat fy niet en attente-
ren yets tegens de voorfz Heeren Staten Gene-
rael , oft d'Heere Prince van Orangien, ende dat
haer gaen ende komen gefchiede met voorgaende
kenniil� vanden Gouverneur.

VIII.

Dat de Privilegi�n vande voorfz Stadt hier voo-
ren gheroert ende te mainteneren, fullen oock
gaen op 't iluck vande Fortificatie ende onder-
houdt der Mueren oft Wallen, ende andere laften
vande Stadt.

IX,

�

Dat alle Reeckeningen ende openbare Schrif-
ten hier voorens gemaeckt, fullen in haer gheheel
blyven, ende wel ghehouden werden, gheJijckals
oock volgen fal fonder eenich verhinderen, alles
wat toe komt aen de Heere Grave van Novelles,
door't gantfche Landt over de Maze, het zy in
qualiteyt als Gouverneur vande voorfz Provin-
cie , of anderfints tot de betalinge van het welcke
hem fal toe ghelaten werden yemanden te fenden
ende te itellen t'allen tyde van fijnent wegen,bly-
vendegelijckepermiffieof toelatinge aen Jeanle
Vaulx fijnen Secretaris, van 't gene hem toe mach
komen inde voorfz Provincie, mits dat onder pre-
text van dien niets en werde geattenteert ter pre-
juditie vande voorfchreve Heeren Staten Gene-
rael, ende Sijn Excellentie voornoemt.

Dat het Guarnifoen 't welck inde voorfz Stadt
fal gheleyt werden, alfoo, ofte naer dat door dire-
ctie ende billetteringe vande Magiftraet fal be-
quaemfl: gevonden werden, ende gelijck van allen
tyden is gepraftifeert gevvorden. -

XI.

Dat den Ontfanger vande Domeynen vanden
voorfz Coningh van Spangien ,' in defen Lande

ende

1 Erftelijcken, dat alle off�nfien ende vy-
) andtfchappen, ghedaen foo door de Gee~
j itelijcke als andere Wereltlijcke, voor de
belegeringe, ende gheduyrende de lelve, foo wel
_Van d'een als d'andere zyde, fullen gantfchelijck
vergeven ende vergeten zijn.

Dat inde voorfz Stadt van Limbourgh, ende
door de gantfche Provintie over de Maze, blyven
fal het openbare exercitie van de Catholijcke,
Apoilo�jcke ende Roomfche Religie, inde Kerc-
ken, Klooiteren, ende over al, gelijck de felve ge-
oeiTentis geweeft tot noch toejbnder eenich ver-
hinderen : Welverftaende datfe bequame plaetfe
geven fullen, om daer in te oeff�nen de Gerefor-
meerde Religie, aengefien dattermaer eeneKerc-
ke inde Stadt en is.

III.

Dat de Heer Ptooft ende Pailoor vande Paro-
chiale Kercke vande voorfz Stadt, ende andere
Kcrcke�jcke Perfoonen ofte Religieufe, als oock
alle hooge ende leege Officieren, Juiticieren ende
andere Perfoonen, van wat ftaet, qualiteyt of be-
dieninge die zijn, fullen gemainteneert werden in
vredige pofl�ffie van alle hare goederen, Inkom-
ilen, Privilegi�n, Vryheden, liberteyten, exernp-
tien,Collatien, Jurifdi�tien, Officien ende andere
eebruycken, hoedanich die zijn, fonder exceptie,
ioo wel buyten als binnen de voorfz Stadt, ghe-
lijck alle ende een yegelijck die tot noch toe heb-
hen gehouden, gepoiledeert, oft befeten ende ge-
hruyckt, fonder dat daer in hun eenige fchade of
heletfelfalgefchieden.

UIL

Namelijcken, dat den Major, Schepenen, Grif-
fier , Houtvefter, Procureur ende andere, Subal-
terne oft veranderlijcke Officieren, als gheilelt
pijnde voor haer leven, fullen gemainteneert wer-
den in hare voorfz Officien, fonder eenich verfto-
^ref}> noch innovatie oft nieuwigheyt, ende willen-
^de af treden, fal hun toegelaten werden 't felve
^vryehjcktedoen.

. Dat deHeeren Staten vande Vereenichde Pro-
^mc!^en nieten fullen ondernemen binnen ofbuy-
^e" de Stadt van Limbourgh, noch hare Jurifdidie
^e eenich dinck, als alleenlijck over't geene den
omngh van Spangien aengaet of toe behoort,

vol j^ghvan ^Brabandc ^ende ^van Limbourgh,
_fgensde Privilegi�n daer van fucceffivelijck ge-
uren ende geobferveert.

-ocr page 333-

Placaten-** 4»Boeck. i^.Tit. 2. Deel.

�55

�56

ende Hertoghdomme, fal mogen ontfangen alles | bonden ofte veronderpandet, ende hebbende d

voorfz Ontfanger ende Pachter vanden felven
Bergh gegeven hare particuliere obligatie, vermits
dat mijn Heeren de Staten Generael t'hacrder
wilie-keure fullen mogen de penningen rembour.
feren, door gerechtich bewijs vande fomme.

Aldus ghedaen ende ghcfloten defen achtften
Septemb. i632.tufichen de voorfz Heere Staken-
broeck ende die vande voorfz Sradt. Was geteyc.
kent, Stakenbroeck. Ende noch lager, Ter Ordon-
nantie vande Majeur, Burgemeeftersende Sche-
penen vande voorfz Stadt. P. de Caldenbergh,

wat vervallen is vande voorfz Domeynen, ende
vande ai�iftentien gheaccordeert door de Staten
vanden voorfz Lande over Maze aenden voorfz
Koningh, met alle achterftellen tot op huyden.

XII.

Dat men fal mogen trecken , prepareren ende
verkoopen foo veel Schalmine als van nooden is,
tot voldoeninge vande Penningen, op ghenomen
op den name vanden Koningh van Spangien, van
de Koopluyden van Antwerpen, ende voor welo
ke Penningen oock den Schalmine-bergh is ver-

Articuien _tgeaccordeert door den Heere Stakenbroeck^, Lieutenant (je*

nerael vande Cavallerye, inden name ende van wegen Syne Princel, Excell. den Prince vanOran-
gien, aenden Heere Grave van Νoy el, Gouverneur ende Capiteyn Generael vande Stadt, Cafteel
ende Hertoghdom van Lymborgh, mttfgaders aenhet Guamifoen vande voorfz Stadt, op den acht-
flen September 163 z.

En voorfchreven Grave van Noyel, fal
vry uyt trecken met fijngantfche Huys-
I gefin, fijnenTreyn, Mobilen ende Baga-
gie, ende fullen hem daer toe ghedaen
worden noodige Wagenen tot Luyck toe, ende
by gebreecke van noodige Wagenen, is geaccor-
deert dat hy binnen een half Jaer tijdts fal mogen
de reile van fijne Bagagie laten halen.

II.

Dat de Soldaten foo wel vande Compagnie als
andere, zijnde in defe Stadt, fullen uyt trecken
met hare Wapenen, brandende Lonten, Kogels in
den mont, vliegende Vendelen, en4e ilaende
Trommelen. Ende fal de voorfz Heere Grave mo-
gen met hem uyt voeren twee ftucken Gefchuts,
een groot ende een kleyn, t'fijnder keure.

III.

Dat oock aenden Soldaten fullen Wagenen ge-
daen werden ter nootdruft, omme hare Bagagie
te brengen tot Marche in Famine.

IIII.

Ende alfoo eenige vande voorfchreve Soldaten
Huyfen ende goederen hebben inde Stadt van
Lymborgh, foo fullen fy een Jaer tijts hebben om
haer prohjt daer mede te doen, ende fes weecken
tijdts om hare Bagagie uyt te voeren.

Dat de voorfz Heere Grave fal leveren alle de
Munitie van Oorloge, ende van Vivres, ende ge-
neralijcken alles wat den Coningh van Spangien
toe behoort, in handen vanden genen die de voor-
fchreve Heere Staeckenbroeck daer toe ordonne-
ren oft ftellen fal: Zijnde eyndelijck aende voorfz
Heere Grave toe gelaten omme morgen vroechte
mogen uyt trecken.

Alfoo gedaen ende befloten tuffchen de voorfz
Heeren, den achtften September feilien-hondert
tweeendertich.

Is geteeckent,

Stakenbroeck. Cotnt� de Noyell,

flet

-ocr page 334-

tmmmm

mmmmmm**mmmm

^_η Generale Hantveften, Privilegi�n en Wetten, &c. φ 8

Het Vijfde B��ek; ^! -

DEN EERSTEN TYIEL.
Begrypende eenige generale Hantveften, Privilegi�n

en Wetten van defe Landea_,.

HET EERSTE DEEL.

t. Triyilegie van Hertoge ^cPbilips_tbebel/�nde dat men geen Brieven geven en

fal, dragende tegen der Steden ?nv'deg\en_x Rechten ende Vryheden. Oen \ \ lm] 145 %.

HILIPS by der gra-
tie Godts, Hertoge
van Bourgongien, &c.
Grave van Vlaende-
ren, &c. Doen kondt
allen Luyden, Alfo die
Ridderfchap, Edelen,
ende goeden Steden
van onfen Landen van
Hollandt ende Vrief-
lant, ons hebben doen
thoonen, hoe wy by inadvertentie of anders, tot
begeeren ende vervolgen van partyen, hier voor-
tijdts gegeven ende verleent hebben Brieven ende
Mandamenten, contrarie ende tegen den Rech-
ten , Privilegi�n ende Vryheden van onfen voor-
feyde Landen ende goede Steden, tot haren groo-
ten hinder ende achterdeel, ende verkortinge:
Ons ootmoedelijck biddende daer op te willen
voorfien. S O O IS Τ, dat wy willende onfe
voorfeyde Landen ende goede Steden blyven en-
de onderhouden te werden in haere voorfeyde
Rechten, Privilegi�n ende Vryheden, gheordon-

neert hebben, ende ordonneren mits defen onfen
Brieve , dat of't gebeurde dat hier namaels by ons
eenige Brieven of Mandamenten ghegeven wor-
den , contrarie of tegen den voorleyde Rechten,
Privilegi�n ende Vryheden, die geene van onfen
voorfeyde Landen of Steden die fy aengaen fou-
den, fullen dat te kennen geven onfen getrouwen
Stedehouder ende Raede der felver onfe Landen,
omme daer injie te voorfien alfoo van reden be-
hooren fal. Ende by alfoo dat onfe voorfeyde
Stedehouder ende Raede daer inneniet enverfa-
gen, foo.gelooven wy dan den felven onfen Lan-
den ende Steden, is 't dat fy komen by ons oft on-
fen grodten Ra'edt, daer op alfoo te voorfien , dac
onfe voornoemde Landen ende Steden in haeren
voorfeyde -Rechten, Privilegi�n ende Vryheden
niet verkort en fullen worden. Des te ghetuyge
hebben wy onfen Zegel hier aen doen hangen.
Gegeven in onfer Stede van Denremonde, op den
elfften dach in Junio in 't Jaer ons Heeren duyfent
vier hondert twee en vijftich. Aldus geteyckent,
By mijn Heere den Hertoge,//. de la porie. Sigillata
de expreffo mandato Domini, I. de Molefines.

2. (jroot Trhilegie van Vrou Maria, de Landen van Hollandt en Zee*

kadt gegeven op den 14 Moert 1476-

A RΙΑ by der grati�n Gods Hertogm-
ne van Bourgongien, van Lothrijcke, van
Brabandt, van Lemborgh, van Lutfen-
borgh ende van Gelrej Gravinne van Vlaenderen,
van Artoys, van Bourgongien $ Palatijn van He-
negouwen, van Hollandt, van Zeelandt, van Na-
men , ende van Zutphen $ Marck-Gravinne des
Heyligen Rijcks 3 Vrouwe van Vrieflandt.van Sa-
�ns, ende van Mechelen. DOEN TE WETEN,
Allen den geenen die nu zijn ende namaels wefen
fullen. Alfo nae der afly vigheyt van wylen (hoo-
ger memoden) onfen lieven Heere ende Vader
Hertoge Karel, Heerein fijnretijdt vanden Lan-
den ende Heerlijckheden voorfz, tot onfer be-
geerte ende verfoecke gekomen zijn by ons in de-
len onfen Stede van Gent die Gecommitteerde
van onfen Landen van Hollandt, Zeelandt ende
ν neflandt,metten Staten van onfen anderen Lan-
den van herwaerts-over, den wekken wy in pre-
lentien vandenMogenden Heere den Hertoge van

Cleve, en vander Mareken,onfen Neve Heere Lo-
dewijck van Bourbon, Biffchop van LudicJke,Her-
toge van Bullioen, ende Grave van Loon, onfen
Oom$ ende Adolph van Cleven, ende vander
Mareken, Heere tot Raveileyn, Stedehouder Ge-
nerael, ende Gouverneur van onfen voorfchreven
Landen, oock onfen Neve die onfe naefte Magen
zijn van onfen bloede, ende by advyfe ende raede
der felver, hebben doen open doen den grooten
laft daer wy ende onfe Landen ghemeenlijck in
fteecken, met der vyandtfehap ende quaetwillig-
heyt vanden Coningh van Vranckrijck, die hy al-
foo vooren neemt tot ons ende onfen Landen
waert voordert, ende voort keert met diverfche
Plaetfen van onfen voorfz Landen in te nemen,
ende die tot fijnre obedientien te trecken, tot den
welckenalfo wy nochtans ontwijffelijck houden
hy geen reden of faecke en heeft. Begeerende uyt
grooten betrouwen ende toeverlate die wy heb-
ben totten goeden Luyden onfen Onderfaten van
Τ t den

-ocr page 335-

�τ-^ν.''."■■ ■■■■■'■'�■. ■,-',:■!,«■»;■»-

Plieatto^ $.Boeek

660

gen die fy confenteerden ende gheloofden onfen
voorfz wykn Heere ende Vader inden jare van
vijf en tfeventich killeden, ter caufe vanden R_egi_
mente ende Wetten der Lande van Hollandt ende
Vrieflant voorfz, voor welcke penningen die vijf
groote Steden van Hollant, te weten, Dordrecht
Delft, Leyden, Amflerdamme ende Goude, ende
ekk voor een feflendeel hare obligatien ende vcr-
bandt-brieven gegeven hebben , die henluyden
weder gegeven worden, omme ghecafleert ende
gefcheurt te worden: quijtfcheldende voort den
voorfz Steden ende Landen vanden felven haer-
luyden portie ende aendeel vanden grooten bede
van vijf hondert duyfent Kroonen, jaerlijcxe ghe-
confenteert onfen voorfz wykn Heere ende Va-
der , by den dryen Staten van onfen voorfz Lan-
den van herwaerts - over, ende daer toe alle die
achterilallen ende gebreecken vanden felven pen-
ningen , fubventien, giften ende dienften, ofiioe
die ghenaemt mochten wefen, indien daer eenige
waren die hier voortij drs by onfen voorfz Landen
ende Steden, of eenigen van dien in voorleden ty-
den geconfenteert, of niet geconfenteert en heb.
ben gheweeft, ende daer men in eeniger manieren
in toekomende tyden penningen vande voorfz
Landen ende Steden, of van eenigen van dien fou-
den mogen eyfTchen of tot haren lafle komen, in
wat manieren dat het ware.

Item, defgelijcks hebben wy quijt gefcholden,
ende fchelden quijt met dci�ti voor ons ende on-
fen Naekomelingen die van onfe Stede van Dor-
drecht , metten Lande van Zuyt - Hollandt, ende
haren Naekomelingen, die feil� duyfent Clinc-
kaerts, die fy erffelijck gheconfenteert, ende by
manieren van Domeynen in die Steden van allen
voorleden ende toekomende beden jaerlijcxe ge-
looft hadden te betalen, inden Traitate gemaeckt
tuffchen onfen voorfz wykn Heere ende Vader,
ende die voornoemde Stede ende Lant van Zuyt�
Hollandt inden Jare van acht en tfeilich killeden,
metten wekken fy blyven fouden vry, exempt
ende ontlail van allen beden ende fubventien, die
in toekomende tyden by den Staten ende goeden
Steden der voorfz Landen gheconfenteert fouden
mogen worden, daer af die voorfz Stede van Dor-
drecht haer obligatie ende verbandt-brieven den
felven wykn onfen Heere ende Vader ghegeven
heeft,die oock henluyden weder gegeven worden
omme te mogen cafkren ende te nietete doelen-
de fal dat voorfz Traclaet niet ende van geenre
waerden zijn ende blyven tot eeuwigen dagen.

Item, dat wy niemandt Raedt, noch Hooft van
den Rade, Griffier, Rentmeeiler, DroiTaert,Cafe-
leyn, Treforier, Dijck-grave, Bailliu oft Schoute
maecken noch ordineren en fullen, noch geender-
hande ander Officien noch dienflen kleyn of
groot, hoedanich die wefen mogen, inden voor-
fchreven Lande van Hollant, Zeelant ende Vrief-
lant geven noch c�nfenteren en fullen, noch doen
noch laten bedienen, dan die vanden voorfz Lan-
de gebooren fullen wefen, ende niet van vreemde
Landen: Ende indien eenige giften vanden voor-
fchreven Officien of dienften by ons of onfe Voor-
faten contrarie van defer Ordonnantie ghegeven
waren, of by ons of onfe Nakomelingen in toeko-
menden tyden gegeven mochten worden, die fel�

den voorfchreven Landen, dat fy ons daer inne by
raden ende daden te hulpe ende te haten komen
wilden, op dat die felve onfe Landen ende Onder-
faten van'latten ende fchaden mochten werden
verhoedt, daer op die Gecommitteerde van onfe
voorgenoemde Landen, fonderlinge van Hollant,
Zeelant ende Vrieilandt voorfz bewyfende ende
verthoonende den goeden wille ende grooten
gunft die fy als onfe ghetrouwe �nderfatenr'cns-
waerts hadden, ons hebben geprefenteert na allen
haren vermogen, hulpe ende byflant te doen, des
wy hen grootelijcks dancken. Eride om dies wille
_:dat die.van onie η voorfz Landen vanHollandt,
^e�landt eride Vrkflandt hebben ons op gedaen
den grooten ende �nvetwinttelijck�n lalt ende
fchade, die de felve onfe Landen in allen haren le~
,<knhebbeh gehadt, midts den grooten Oorlogen,
die onfe voorfz lieve Heere ende Vader totten
eynden van fijnen leven heeft geachtervolght, al~
foo dat die Onderfaten vanden felven onfen Lan-
den feere verarmt, ontg�et ende t'onder ghegaen
zijn. Ende dat meer is, fijn den felven onfen Lan-
den ende Steden grootelijcks afgenomen ende in-
ghebro�cken in c�verfche manieren die Rechten,
Privilegi�n, Coilumen ende Ufagien vanden fel-
ven, ende yegelijck van hen, fonder vanden wek-
ken wederomme gherecht ende ghereilitueert te
weien, de felve onfe Lande in haren Rechten, Pri-
vilegi�n , Coilumen ende Ufagien in 't onderhou-
den vander Juflitien niet ftaende foude mogen
blyven noch gheregeert worden: Overgevende
mits dien in onfen handen by manieren van ghe-
fchriften feeckere Poinften ende Articulen , die-
nende ter welvaert van onfen voorfz Landen van
Hollant > Zeelant eride Vrieflant, hebben ons ge-
beden , dat wy als Hertoginne ende PrinceiTe der
Landen voorfchreven, henluyden die felve Poin-
.�ten Van onfe fpeciaelder grati�n gonnen, geven
ende verkenen wouden, voor ons, onfe Hoirs en-
de Nakomelingen, Graven ende Gravinnen, Prin-
cen en PrincefTen der Landen voornoemt, hen-
luyden, haren Erven ende Nakomelingen. Welc-
ke Poini�en wy bevonden hebben by advyfe van
den felven onfen Neven ende Oom, ende oock by
onfen Rade grootelijcx dienende, nootelijck ende
profijtelijck zijnde voor ons, onfen Erven, ende
onfe voornoemden Landen, ende den Inwoonde-
ren der felver.

Ende hebben daeromby onfer rechter weten-
hey t, ende by advyfe ende Rade als vooren, uyt
fpeciakr grati�n den felven onfen Landen van
Hollandt, Zeelandt ende Vrieflandt gegeven, ge-
confenteert ende verleent, gheven, c�nfenteren
ende verkenen voor ons, onfen Erven ende Nae-
komelingen , henluyden ende haren Naekomelin-
gen , generalijckendepartieulierlijck, elcken van
den Landen byfonder, in forme van een eeuwige
Privilegie die Poin&en ende Articulen hier nae
verklaert tot eeuwigen dagen te gebruycken ende
onderhouden te worden fonder inbreecken.

Inden eerften, dat wV hylickenfullen, endeee-
nen Voocht ende Man kielen by advijs ende goet-
dtincken vanden Heeren van onfen bloede, en
van den Staten van onfe voorfz Landen.

Item, dat wy quijtfchelden dien onfer voorfz
Lande YanH�Jlatidt ende Vrieflandt die pennin-

-ocr page 336-




^ ι Generale Bant veilen, Pri , nu als dan, cnde dan als nu , doot cnde van pcenrc weerden zijn endc blyven: Des foo en fal niemant inden voorfz Lande meer dan twee Of- fj_Cien te famcn mogen hebben ofte gebruyeken. Item, dat wy ftcllcn fullcn in onfcn Raedt van Hollandtcenen Stedehouder, endc acht Raedts- luyden, daer af die twee Edele fullcn zijn, cnde die andere notabilc Gereken of Cuflumiers, te weten die fcfic uyt Hollandt, endc die twee uyt Zeelandt gebooren , die wy daer toe nemen, ordi- neren cnde onderhouden fullcn met behoorlijckc wedden, cnde boven die acht fullen wy daer toe noch ftellcn ende ordineren op dat ons ghclieft, twee goede notabile Mannen, oock vanden Lan- de ahebooren, die geen wedden hebben en fullen, die welcke van onfe Rade henluyden niet en ful- lcn onderwinden kennifle te nemen in die cerfte inftantie van eenigc faecken, die tot kennifle van der Steden of Dorpen der voorfz Lande bchoo- rende zijn, welcke faecken hier nac vcrklacrt ful- len worden, maer fullen terftont fonder eenigh proces, tot begeerten van partyen, die faecken die ter eerfter inftantien aldaer betogen werden, ren- voyeren, ende weder fenden ter Plecken dacr fy van ouden heerkomen behooren , om kennifle daer te nemen, ten ware datter groote cnde metc- kelijcke faecken ter contrarie waren, van welcken die fclvc Raedt gehouden fal zijn fommierlijck te kennen, fonder partyen t'appoin�teren te fchryv�. Item, dat onfe voorfz Raetfluydcn, naevolgen- dcdie oude manieren die men over veel Jaren in denfelven Raedt te gebruyeken ^\ach,defimplki (S de plano, in allen faecken tot haren kennifle be- hoorende ende komende, voort varen ende proce- deren fullen ten eynde toe uyt, aldaer elck, dien 't belieft, fijn felfs woorden op fijn plichte endc boe- ten fal mogen voeren ende fpreecken, of by eenen Procureur, indien'tdie partye belieft, doen leggen,, fonder oock productie, rapport offpecie-gelt van partyen te nemen, maer fal elck vanden voorfz Raedtfluyden met fijnen wedden, fonder meer genoote vanden partyen te nemen, te vreden zijn. Ende indien 't toteenigen tyden vernomen wor- de, dat eenige vande voorfz Stedehoudcre ofte Raedtfluyden eenige corruptie namen ofontfin- gen, die fouden van hare Ofl�cien afgeftclt wor- den, ende daer toe gecorrigeert, als nae gelegen t- heyt vande faecken, nae recht cnde redene daer toe behooren foudc, � Item, dat uyt onfe voorfchrevcn Raedt cnde Hovc en fullen geen Deurwa�rders meer uyt- gacn, maer fullcn alle verdachvaerdingen endc exploidcn gefchieden by feeckcre gefwooren Bo- den vanden Hove, dier acht fullen zijn i η ghetale, fondcrlinge daer toe ge-cedt, ende hen daer op ver- ftaende, ende dat op fekere dach-gelden, te weten feithien grooten Vlaems daeghs: Des foo fullen fy gehouden wefen meteenen Mandamentallec- ne uyt te gaen, cnde te reyfen foo dick ende me- michwerven fy des van parthyen verfocht wor- den, op die verbeurnifl� van hare Oflicicn, indien aenden voorfz Raedt eenige klachten daer af qua- ttien, cnde foo wanneer eenige vande gefwooren Boden eenige cxploide of executie in Steden of Dorpen der voorfz Landen doen fal, die fal ghe- oooden zijn den Heere ofte Oyerftc Officieren	gien en Wetten, &c. 661 yander Plccken daer over te roepen, die welcke gehouden ial zijn daer over te ilaen, fonder profijt daer af te nemen, cnde by advyf�,cndegoetdunC' ken vanden felvcn Officier dat exploid ofte txe- cutie te wcrck te ftellcn , cnde als vanden anderen gebreecken of mefufen,die by den voorfz gefwoo- ren Luyden in toekomende tyden hacr exploid ofexecutiedoende, geperpepeertmochten wor- den , fal by onfen voorfz Raedt, ter bcgeeren van Sraten of Steden der voorfz Landen, of eenige van dien, endc by advyfe vanden felven geremedieert cnde dacr inne voorficn worden , ghelijck dat be- hooren cnde ten beften dienen fal. Des en fal niemant vande voorfz Raedtfluyden, geen vande ghefwooren Boden, ten exploidcn binnen fijnen Huyfe.cnde in fijnen kofte mogen houden. Item, dat die Griffier van Hollandt, van allen Aden, Sententien, Mandamcntcn , cxccuricn, cnde anders rotter fel ver Oflicicn behporende, fijn falaris ende loon nemen , cnde hebben fal als onfe voorfz Raedt, by advyfe vanden Staten onfer voorfz Landen raemen cnde ordineren fal, ende niet meer, ende en fal die fclvc Officie totgecnen toekomende tyden in geender manieren verpacht worden. Item ,dat alle erfTelijcke faecken ter cerfter in- ftantie nae ouden herkomen berecht worden bin- nen den Ambacht ofte Pleckc daer 't Erf gelegen is, ende fullen die Ingefetenen vaneeneStede, malkander ter eerfter inftantien, om wat Wcrelt- lijcke faecken dattet zy , betrecken voor den Ge- rechte derfclver Stede, ende niet vorder, noch oock tot genen anderen Gerechten noch Plccken, uytgenomen Van Leengoeden die gaen fullcn tec eerfter kcnnifTe, daer die nae den Leen rechte cn- de oude heerkomen behooren te wefen: Dcfge- �jeks fullen alle Gceftelijckc faecken tuilchen parthyen geeynt cnde getermineert worden voor de Provifooren ende Lant-Dceckcnen der voorfz Landen ende Steden, fonder voorder malkande- ren te betrecken , welcke Provifoors endc Landt- Decckcncn hen niet voorder onderwinden en ful- len dan van Gccftelijcke faecken. Item, indien eenige partyen die Vonniflc gege- ven by den Gerechte, of Gefwooren vanden Ste- den of Dorpen der voorfz Landen, tegens gegaen of tgewijft waren, in finnen worde die felve Von- niflen by den Hove van Hollandt te doen refor- meren , die en foude tot der fel ver reformatie niet toe ghelaten worden, 't en ware dat fy alvooren 't Gerechte, of Gefwooren, wiens Vonniflc fy wil- den doen reformeren, cauticn met borgen fielden van dertigh Rhijns-guldcns, van vcertigh grooten Vlaems 't ftuck, ommc indien fy Windcrs wor- den , ende die Sententie vander Reformatie voor hen ghekregen, contrarie der geender die cerft by den voorfz Gerechten, of Gefwooren ware gege- ven , van der voorfz cautie ontflagen te wefen: Ende indien fy t'onder gingen , die felve dertigh Rhijns - guldens op te leggen cnde verbeurt te hebben, tot profijte van Ons, onfen Erven endc Naekomelingen. J\|es foo en fullen de voorfz Gerechten of Gefwooren niet ghchouden wefen baer Vonniflen te fuftincren voorden Raedt, ter dachvaerdingc te compareren, noch koft, moeyte of vervolgh te doen, in wat manieren dattet zy, Τ t ij ten


		HSHmnra

-ocr page 337-

Placaten-/. s.Boeck. i.'Tit, �.Deel.

«4

663

ten wacr of henluyden beliefde dat te fuftineren,
't wclck aen henluyden ende aen haer eledic, en-
de niet aendc Heeren van onfen Rade ftacn ende
blyven fal, maer fal men ter ectiler dachvaerdin-
gc die voorfz Gerechten of Ghcfwooren alleen-
lij ckinthimeren te compareren ten dage, indien
't hen goctdunckt, die nochtans niet ghchouden
en fullen zijn te verfqhyncn, heten zy dat hen be-
lieft, ten ware of yemant wilde doen blijeken dat
die voorfz eerfte Jugenby corruptie, ofteopen-
baerlijck ende klaerlijck regens den Privilegi�n
vander Plecken haer Vonniile ghegeven hadden,
in dien gevalle fouden fy ghchouden wefen haer
Vonnifle alfoo gegeven te fuftineren, ende anders
niet. Ende foo wanneer eenige faecken by appel-
latien uyt onfen Raedt voorfz van Hollandt geto-
gen worde aen onfen grooten Raedt, die fullen
geeyndtende getermineert worden ex eifdemaftis,
alfoo men die alre eeril fal mogen , fonder die
Schriftuercti te doen tranflateten, of yet nieuws
daer innc te trecken.

Item, als vanden Evocaticn , dat die voorfz
Staten ende Landen daer af blyven aen haer oude
Privilegi�n.

Item, om alle parthyen ende tweedracht die in
onfen voorfz Landen ende Steden omme die ver-
nieuwinge ende vermaeckinge vanden Wetten,
tot grooten achterdeele vanden felven, gheweeft
ende gherefen is, ende noch werden , ende rijfen
mochte, doot ende te niete te brengen, ende te
blyven tot eeuwigen dagen , foo confenteren wy,
dat die Steden van Hollandt, te weten, Haerlem,
Leyden, Delft, Amfterdam, Goude Rotterdam-
me ende Schiedamme, ende elck byfonder, van
nu voortaen hebben ende houden fullen alfulcke
manieren van Wetten ende Gerechten te fetten
ende ordineren, als fy lange Jaren by wylen (fali-
ger gedachten) onfen ouden Vader Hertoge Phi-
lips , ende feeckeren tijdt daer nae ghehadt ende
gebruyekt hebben.

Item, dat die van Dordrecht, vanden Briele,
ende oock die van Middelburgh in Zeelandt, foo
fy inder fettinge vander Gerechte, in die Steden
van andeten natueren ende conditien zijn , fal
elck een Ordinantie over leveren, omme, naevol-
gende die felve , 't Gerecht aldaer gefet te mogen
werden, welcke manieren ende Ordinantien van
Wetten of Gerechten vanden voorfz Steden,ende
van elcken byfonder, wy voor Ons, onfen Ooren
ende Naekomelingcn toe gelaten, gelooven ende
befcgclen fullen, diealibo te houden, ende doen
onderhouden ceuwe�jck ducrende, ende daer toe
elcken vande voornoemde Steden byfonder te
doen expedi�ren Brieven in behoorlijckerforme.

Item, dat die vanonfe Univerfiteytvan Loven,
haer Privilegie alfoonict en mif bruycken, ende
fonder onderfcheyt, eenen yegelijcken in rechte
aldaer nieten trecken, tot begeerten van allen ha-
ren Suppooften, gelijckfy tot hier toe hengepij nt
hebben te ufcren, maer willen wy ende ordineren
dat een goede maniere ende ordinantie by onfen
Rade, ende by goctdunck^n van onfen voorfz
Landen daer op ghemaeckt zy, daer by onic On-
derfaten der felver Landen, ali�o by onredelijcken
wegen, metonbehoorlijcke koften niet meer ghe-
molefteert, noch getogen en worden.

Item, dat onfe voorfz Landen van Hollandt
Zeelandt ende Vrieflandt, of die Steden vanden
felven Landen onder rnalkandcren , ende oock
metten Staten van onfen anderen Landen rullen
mogen foo dick ende menichwervcn hen dat be-
lieven fal, die een den anderen befchrij ven, met
malkanderen in dachvaerden ende anders verga-
deren, ter Plecken daer't henluyden goctdunc-
ken faljOmme aldaer te fpreeckeavan faecken der
voornoemde Landen of Steden , ofcenichvan
dien aengaende,fonder daer op te moeten verwer-
ven voordcr confent ofoorlof van ons.of van onfen
Naekomelingen, of oock tegensonsdacromme
te mifdoen, of tot begrijp geftelt te worden, in ec-
niger manieren.

Item , dat men voort meer totgeenen tyden
geen Officien in onfen voorfz Landen, hocdanich
ly zijn , verpachten noch verhuyren en fal: maer
fullen alle Officieren wie fy zijn,die geen gegeven
Officie en hebben, dienen op Reeckeningc nae
ouden heerkomen, ende midts defen hebben wy
alle die Officien eudc dienden van onfen Landen
voorfz aen ons ghenomen , quijtfcheldendc den
Pachtenacrs haeren Pachten, nae dat die felvc bef-
taelt fullen hebben naeadvenant vanden tijdt dat
fy die Officien bedient hebben, uytgenomcn die
Schout-Ambachten in die Steden van onfen ^fvoorfchreven Landen van Hollant, Zeelant ende
Vrieflandt, die wy believen ende confenteren ful-
len, tot begeerte vanden felven Steden,eenige
notabele ende bequame Mannen tot eenen rede-
lijcken Pachtevan nu voortaen te begeven, ende
doen bedienen, ende fullen oni�n voornoemden
Steden defen tegen woord igen Pacht van der
Schout-Ambachten iclve mogen houden indien
't hen goet dunckt, of quijtfchelden naevolgende
dat voorfz is. Sullen voort die Officien vanden
platten Landen doen bedienen by goede bequa-
me Mannen, endenotabilePcrfoonen, opRccc-
keriinge, ghelijck voorfz is betalende, ende vol-
doende alle oude recefl�n op die voorfz Officien
ftaende, daer van men goede bewyfinge brengen
fal mogen of die Officien den felven, die oude re-
cefl�n daer op hebben, nae uy twijfinge harcr Brie-
ven, laten bedienen ende gebruyeken.

Item �dat men gheen nieuwe Thollen, Wachc
van Thollen, noch befwaernifle vanden felven,
voortaen op ftellen en fal, dan by goctduncken
vanden Statgn der voorfz Landen, ende dat alle
nieuwe Thollen, nieuwe Wachten, of anckeragie
in Zeelandt, ende alle anderenieuwigheyt ende
befwaernifle, fonder conlcnt vanden Landen, l�-
dert die huldinge van wylen onfen ouden Vader
die Hertoge Philips voorfz op ghefer, af ende te
niete gedaen worde ende blyve.

Item, voorts ghelooven wy den voorfz Landen
ende Ingefetenen van dien , in haere Koopmafl-
fchap, Neeringe, ende oude Coftuymen, Vryhe-
den ende hanteeringe van dien, die fy dus lange
gehadt hebben, te houden, te ily ven, ende te fterc-
ken tegens eenen yegelijcken, die hen daer inne
eenighhinder,* belet, vermindertheyt, ofonge-
bruyek fouden willen doen, ende waer'tfaecke
dat henluyden daer inne van eenige Landen <-»
Luydcn wie die zijn of wefen mogen, nacmae'S
eenigh belet, vermindertheyt ofongebruyck ghe*

fchicde

-ocr page 338-



	�φ Generale Hantveften, Privilegi�n en Wetten, &c. 666 r hicdeehdc aen gedaen worde,dat te wcderitaen andere befcheyt dat totter voorfz Kamer vander

		Rceckeninge der voorfz Landen behoorende is, ommealdaertezijn ende blyven, fonder weder uyt den Lande mogen voeren , in wat manieren dattetwacr. Des fullen wy of onfe Naekomelin- gen, Graven of Gravinnen van Hollandt, in onfe voorfz Landt wcfende , die reeckeninge mogen doen hooren, daer't binnen den felven Lande van ons believen fal, voor fulcke Committeerde, fijn- de vanden voornoemden Lande, als ons goet dunckcnfal. Item, dat alle Leens-leenen die men houdt van een igen particulieren Heerenofte Leenmannen, aenden felven immcdiare Leen-Heeren, ende aen niemant anders zijn ende blyven, ende tot haren dienfte ftacn fullen, foo dat van outs gcwoonlijck is te ghefchien ende anders niet, i�nder in confe- quenticn te trccken,endc oock niet tegenftaende die Ordinantie ende Uiiintie by tyden van onfen voornoemden wylen Heere ende Vader Hcrtoge Karel ghemaeckt, ende ghebruyekt contrarie van defen�, vanwelckc Ordinantie vanden voorfchre- ven Lccns leenen of Mans-mannen een Regifter gemaeckt is, leggende onder den Regiftermecfter van Hollandt, 't wclck wy ordonneren over ghe- bracht te wefen, ende te blyven onder die voorfz particuliere Leen mannen. Item, foo wanneereenige Schepen by wat faec- ken dattet zy, ter Zee verdorven worden, dat een ycgelijcken alsdan fijn goet daer uyt komende, by der Zee, of ander Strangdc dry vendc, of oock by andere Luyden ghebracht wefende, fal mogen vry aentaften, ende fijn profijt daer mede doen, in wat Plaetfen of Landen in die onderdanigheyt ende Heerlijckheyt van ons ende onfe Naekome- lingen die voorfz goeden gevonden mochten wer- den, betalende redelijck bergh-loon den genen die 't gevonden of behouden hebben. Item , dat alle Makelaerdyen die den Steden van outs toe behoort hebben, ende van onfen ou- den Domeynen nieten zijn,Excyfen ende andere ongelden, hoe die genaemt mogen weien of wer- den by den Steden onfer voorfz Landen, omrae haren laft te vervallen op die Ingefeten der iblver Steden op geftelt, of noch in toekomenden tyden op te ftellen, aen den felven Steden, ende elcks in den haren blyven ende toe behooren fullen, foo fy van oudts gheweeft ende den felven toebehoore hebben, omme haren laft ende renten daer mede te mogen vervallen ende betalen: Ende en fullen Wy noch onfe Naekomelingen toe geenen dagen recht, actie noch tocfeggen daer in hebben noch behouden. Item, dat alle die Cofteryen, Clerck-Ambach- ren, Scholafteryen, Bood-Ambachten, Camer- waerders, alrehande Maeren cndcalle andere Of- ficien, hoedanich die wefen mogen, inden voorfz Landen ende Steden vanden felven, wefen ,ftaen ende blyven fouden ecuwelijck, ter gifte ende di- fpofitievanden geenen, het zy vanden Ridder- fchap of Steden der voorfz Landen , daer fy die naefte vijftigh Jaren voorleden af gegeven, ende uyt krachte vander felvcr gifte befeten ende ghe- bruyekt zijn gheweeft, fonder te wecken in confe- quentie'tgunt dat by Hcrtoge Philips, of onfe lieve Vader voorfz by tyden vander gifte, ende �t iij difpo»
nde hcnluydcn af te doen, nae onfer macht ende ^mifcm,dat\vy noch onfe Naekomelingen, gecn- derhande Oifloge vcrwcerendcnochaenlcggen- dc tegens niemandt aen nemen en fullen, dan by oetduncken vanden Staten onfer voornoemden Lande, ende als dan, te weten als de Oorloge by goetduncken der voorfz Landen acngenomen is, foo fullen die Edelen ende Leenmannen van on- fer Gracflijckheyt der felve Landen Leen houden- de , tot dienft van Wapenen van ouden tyden ftaende, uyt faeckc van hare voorfz Leenen, ghe- hoiiden wefen te dienen ofte doen dienen op die Palen van Hollandt, Zeelandt ende Vrieflandt, ende niet voorder, ende dat op redelijcke wedden ende koften van ons ende onfen Naekomelingen. Ende foo en fullen die Onderfaten van onfer we- dcr-partye, in onfe voorfz Landen van Hollandt, Zeelandtcnde Vrieflandt, nae der publicatie van denfelvcn Oorloge, geen ghcleyde voorder heb- ben, dan by goetduncken der voorfz Landen ghe- flooten ende geraemt fal werden, niet tegenftaen- de alfulcke ordinantie vanden geleyde van veer- tich dagen, als kortelijck by den Staten alle oni�r Landen , contrarie van defen van ons verkregen is. Ende indien wy of onfe Naekomelingen tot cenigen tyden Oorloge aen namen, fonder goet- duncken ende Raedt vanden Staten der voorfz Landen, foo fouden die voorfz Edelen, Leenman- nen, Mans-mannen,Stedcn ende platten Landen voorfz, alle te famen ende elck byfonder, onge- houden ende onbclaft blyven, ende zijn, van eeni- gen dienftcn, met lijf of met goet inden felven oorloge te doen, ofte doen doen, niet tegenftaen- de eenige Ordinantie, noch oock Ufaiitie by den levenden lyve van onfen voorfz Heere ende Vader Hcrtoge Kacrle, of fijne Voorfaten gemaeckt en- de onderhouden , contrarie van defen. Ende (ou- den daer toe die geene, daer wy of onfe Naekome- lingen, fonder goetduncken der voorfz Landen, Oorlogh tegens aenghenomen hadden , vry, vey- ligh, ongeveft ende ongehouden mogen varen, menen ende keeren. Item, dat wy van nu voortaen geen Brieven open noch befloten inden voorfz Landen fenden en fullen, dan in Duytfcher Tale, ende en fullen geen lailen daer op ftellen dan by confente van denfelvcn Landen. Item, als 't gebeurt dat by ons of by onfen Nae-' komclingen, of by onfen Hoogen of particulieren Rade, eenige beveclen, geboden of verboden uyt- gefonden worden , ghedragendc fonder middele °ft by middele, tegen generalen of particulieren Privilegi�n vanden voorfz Landen, of Steden van den felven, dat die bevelen, geboden of verboden peerrftadten fullengrypen noch hebben, maer lullch van onwaerden zijn ende blyven,ende niet aftring�ren n�ch bedwingen den geenen die daer inne gequetftfoude mogen wcfen. Item, dat die Kamere van die Recckeninge die titans tot Mcchelen leggct, foo verre den voorfz ^L^nde van Hollandt, Zeelandt ende Vrieflandt ^aCngact, in Hollandt gcley t worde ende bly ve tot ^uwigen dagen, daer gebracht fullen worden alle ^t,\|e Regifteren, Munimenten, Brieven, ende alle

-ocr page 339-

Placateoj* j.Boeck. �.Tit. i.Deel.

667

«68

Landen, gedacn, gelooft ende gefloten nae ouden
heerkomen ,ofdic noch in toekomende tyden ge-
dacn, gelooft endc gefloten fullen werden, na den
felven ouden heerkomen, blyven fullen vaft ende
geftade. Endc en fullen vvy noch onfc Naekome-
lingen tot geenen tydcn ecnich fcggen daer in
hebben, noch houden, noch die felvc Reeckcnin.
ge alfoo gedacn, mogen doen retraclcren, of wc.
derleggen, noch tot laftc fetten den geenen dicfe
in der manieren voorfchreven gedaen fullen heb-
ben , of haren Erven endc Naekomelingen ,maer
fullen daer afonbelaftzijn ende blyven tot ecu-
wigen dagen.

Item , dat men geen Prelaturcn of beneficicn
in toekomende tyden vooitacn geven en fal.

Item, dat dat Landt van Str.yen fal altoos zijn
endc blyven een Lidt vanden Lande van Hollant
ende met den felven nae der manieren als die ge-
woonlijck zijn te betalen , ende anders niet, nae
haren advenante,in aHen beden,koften, laiten en-
dc dienilcn, gelden ende contribueren, niet tegen-
ilaende dat in voorleden tydcn van beden ende
anders, contrarie van dcfen gefchiet mach zijn.

Item, indien eenige beden ons ofonfcNacko-
melingen in toekomenden tyden, by eenigen van
den voorfchreven Landen of Steden vanden fel-
ven geconfenteertendc belieft worde,foo fouden
nochtans die andere platte Landen endc Steden,
die inden felven bede niet geconfenteert noch be-
lieft en hadden, ongehouden endc onverbonden
zijn endc blyven, yet daer in te gelden, contribue-
ren oft betalen, niet tegenftaende oock dat die
meerendcel der voorfz Landen ende Steden daer
innc geconfenteert ende belieft haddc n.

ItCm.indien wy of onfc Naekomelingen in toe-
komende tyden eenige beden of andere faecken,
komende tor lafte der voorfz Landen , begeeren
fouden willen, dat vvy of onfe oudtftc oor als dan
ghehouden fullen zijnfelvein perfoone te komen
endc te verfchyncn ten behoorlijcken endeghe-
woonlijcken Picckcn in endc binnen den voorfz
Landen van Hollandt, Zeelandtende Vrieflandt,
elcks inden haren, ommealdaer onfen cyflcheen-
de begeerte te openen, ofte doen openen, ende
antwoorde te ontfaen, fonder die voorfz Landen
of hacre Gedeputeerden buyten 's Landts tebe-
fchryven ende te doen komen.

Item, omme dicfwillc dat die bewaernifle van
den Landen van Wcil-Vrieflandt ende Kermer-
landt, legget ende hanget aenden Vricfen Dijck,
ende aende bewaernifle van dien : Endc alfoo in
den geenen die het regiment opren voorfz Dijck
tot defer tijdt toe gehadt hebben, veel verfuymc-
niiienendcgcbreeckcn gevallen zijn ,dacrbyurt
die voorfz Landen in grootcn vreefe geweeft zijn,
ende noch meer doen fouden, op daer innc niet
voorficn en worde: Soo confentcren ende wille*
keuren wy, dat die Stedehouder endc den Raden
dicwy (lellen fullen in onfen Lande van Hollant»
macht hebben fullen een Ordinantie te maecken
op den voorfz Dijck ,by rade ende advyfe vanden
Dijckgrave ende Heemraden van R hij η la η t, ende
vanden Steden van Hacrlcm, Leydcn, Amftclrc-
dam, Alckmacr, Hoorn , Medenblick ende Enck-
huyicn, dragende tot behoudeniile vanden vooriz

difpofitieder voorfz Offieien gefchiet mach zijn,
dat voor haren tijdt eer fy Heeren der voorfz Lan-
den gheworden waren , niet te vvefen en plach,
welckc giften, contrarie van defer Ordinantie by
den voorfz Hcrtoge Philips of Karels tydcn gege-
ven, doodt endc niet vvefen ende blyven fullen.
Ende indien in toekomende tydcn by inadvcrten-
tic, of anders hoe dattet zy, eenige giften van ons
of onfen Naekomelingen vanden voorfz Steden
goeden, inden leften voorfz punclen begrepen, of
oock vanden voorfz kleyncn Offieien , contrarie
defer Ordinantie gedacn ende gegeven worde, foo
fal die fclve giftc nu als dan, ende dan als nu , niet
ende van geenre weerden zijn, ende bly ven tot
eeuwigen dagen.

Item, dat een yegelijck vanden Steden onfer
voorfz Landen van Hollandt, Zcclant ende Vricf-
landt, alle die Stalen die inden VVatere ende Rivie-
ren der voorfz Landen om ViiTchen te vangen,
gcfet worden, wien dat zy toe behooren, uyt endc
op, fonder verbeuren,fullen mogen trecken.ende
te niet doen, nacvolgendc fcecker Privilegi�n die
eenigen vanden vooriz Steden daer afhebben,foo
by den felven Stalen dat voetfel vanden VilTche
grootclijck ende veel verfmoort ,ende niemantte

foede en wort, daer by die voorfz Wateren ende
.ivicren fonder VilTche worden ende bly ven , en-
de oock die Koopman door die ftroom voor by die
Thollen leydendc, dickwil in vrcefen van fijnen
lyve is.

Item, dat men voortaen nieuwe Munteilaen
ende ordineren fal, ende oock die Penningen hoo-
genende lagen by advijs van onfen Raedt, endc
by goetduncken vanden Staten onfer voorfz Lan-
den, op alfulcke verbeurnifle ende pene als in Bra-
bandt ende in Vlaenderen daer op geilelt ende ge-
ordineert fal worden: ende fal die Munte van Hol-
landt nae ouden heerkomen te Dordrecht gehou-
den worden.

Item , dat men van geenen Schrijf-gelt noch
Zcgel-gck, als men eenigc Lcenen ontfaet, noch
oock vanden Zegel van Sententien of Aden ghe-
gevenby den voorfz Raedt van Hollandt, geven,
ontfaen, noch betalen en fal, dan by ordinantien
vanden felven Raedt, ende goetduncken der voor-
fchreven Landen.

Item, dat alle alfulcke Brieven als vvylen Hcr-
toge Philips voornoemt gegeven heeft, het zy van
Offieien ,hocdanichdie wefen mogeu, in recom-
penfatievan eenige dtpnften, van rccciTen, of an-
ders , ende die daer af in pofleflie ende ghebruyck
hebben gewcefttot den overlyden vanden voorfz
wylenHertoge Philips , ende naederhant veran-
dert ende ontvrcemt zij η gewecil by wylen onfen
voorfz Hcerc ende Vader, dat die fclve Brieven
van waerdenfullen wefen, ende dat die geene die
de fclve Brieven daer afhebben, of hare Erfgena-
men , het zy te lyve, of anderfins, die volkomen
pofl�i�ie of gebruyek daer afhebben fullcn,gelijck
fy hadden by levenden lyve vanden voorfchreven
Hertoge Philips, of ten minftenvan ons weder
hebben fullen alfulcke penningen of renten , als
nae uytwyfingc haerc Brieven, die fy op de felvc
Officie ftaendc hebben.

Item , dat alle reeckeningen vanden inkomen

ende uy tgevcn vanden Steden goeden der voorfz j Dijck, ende vanden Lande daer onder ghelcgen.

-ocr page 340-



		Hantveften, Privilegi�n, en Wetten, &c. *670*
	669	Hantveften, Privilegi�n, en Wetten, &c. *670*


_nde dat onfe voornoemde Stedehouder ende Kaden van Hollandt, altijdtdie Dijckgrave ende Heemraden opren voorfz Dijck ftellen ende ver- ftellen fullen, by rade, advyfe ende goetduncken, ende tot vermaninge vanden voorfz dryen Ste- den, als Hoorn, Enckhuyfenend�Medenblick,als die voorfz Steden dat aen onfe voorfchreven Ste- dehouder ende Raeden van Hollandt verfoecken ende vermanen fullen, ende dat die voorfz Dijck- grave gehouden fal wefen, om die haeftige pericu- fen die dagelijcx by tempeefte ende onweder aen den voorfz Dijck vallen ende gebeuren, inde Ste- de van Medenblick woonachtigh wekn fal. Ende wes onfe Stedehouder ende Raden van Hollandt hier inne doen by rade, advyfe ende inder manie- ren als voorfz is , ftadt houdien ende van waerden wefen fal, gelijck of dat by ons of by onfe Naeko- melingen gedaen ware. Item, dat onfe Rentmeefters, Bailliuwen , noch niemant anders van onfen wegen eenige Poorters, Poortreifen of Ingefeten van Zeelandt fullen mo- gen vangen, noch doen vangen van Civilenfaec- ken ende breucken,ten zy dat die Perfoonen eerft verwonnen zijn ter Vyerfchare, nae den Rechte vanden Plecken, alfoo dat behoort, uytgenomen van onfen Domeynen: Noch defgelijcks oock Luyden van buyten, die borge ende feeckertheyt ftellen mogen, daer die Heere ende parthyen aen be waert zij η. Ende foo wie gevangen ghebracht wort in 's Graven-fteen van Middelburgh of elders van Crymen , die fal die Heer ghehouden wefen ticht te geven binnen den derden dage nae dat hy gevangen is, of by gebreecke van dien, dat Burge- meefters ende Schepenen met der meefter me- nichte van henluyden dien daer t'eynden fullen mogen ontilaen uyt der voornoemde vangenifle, fonder verbeuren. Item, foo wat beftellen vronen, of berieden ge- daen worden by Bailliu , Burgemeefters ende Schepenen over al Zeelandt, elckin'tzijn, aen eenigerhande goeden, het fy Vruchten of ande- ren, uytverfoeckevan Perfoone oft Perfoonen, ende yemandt die goeden ontweldighde ende wech voerde boven recht, fonder confent of wille vanden klagere, dat men die Perfoone of Perfoo- nen wie fy zijn, fal mogen halen over al Zeelandt, daer 't van noode wefen fal, ende brengen gevan- gen in 't 's Graven-fteen tot haren koften by den Rentmeefter, Bailliu , of haren Stedehouders ofte Dienaers, ende fy fullen aldaer gevangen bly ven, ter tijde toe dat fy partyen voldaen ende vernoegt "ebben fullen, behoudelijck allen Steden ende Vry-heeren haers rechts. Item, dat wy of onfe Naekomelingen niemants goet, Leen noch Erven binnen onfen voorfchre- ven Landen van Hollandt, Zeelant ende Vrieflant tot onferTafele leggen en fullen, noch niemandt ^by provifie uyt fijn poiTeflk ftellen , maer fullen ⁿae dat die natuere ende conditie vande goeden ^2lJⁿ fal, eerft verwonnen, ende daer nae geexecu- teert worden, naevolgende die Rechten ende Co- mimen vanden Landen, Steden ende Plecken, aer die Sententie ofcondemnatie gegeven of ge� ^den fal worden. ⁵ ^b ^b tam, dat voortaen in onfen Lande van Zee- landt twee Rentmeefters wefen fullen, daer af die
			een refideren fal in Middelburgh Beweflerfchek, ende den anderen tot Zierickzee Beooilerfchelt, behouden die vander Thoqlen daer af haere oude Coftumen. Item, dat wy voortaen gene Brieven noch oor- lofgeven en fullen Moer te delven, om Zei daer af te bernen uyt der Erven, die inden voorfz Landen van Hollandt, Zeelandt ende Vrieilandt binnen die bedijekte Landen leggende zijn, ende alle O&royen contrarie defer Ordonnantie verleent fullen zijn doot ende te niete. Item , dat men die voorfchreven Landen in ha- ren ouder groote ende Palen fal houden, ende doen houden. Item, dat alle dootflagen die gefchieden binnen of buyten den Lande van Zeelandt, die ontfchul- dige Magen fullen terftont bevreet wefen, ende dat voor Edele, Onedele ende Baftaerden, te we- ten, dat alle onfchuldige Magen, die niet in velde ende vaerde geweeft en zijn, bevreedt fullen we- fen fefle weecken langh, ende wie hier over mif- dede, dat fal men aen hem verhalen of hy vrede felver metter handt ghebroocken hadde. Ende t'eynden die voorfz feiTe weecken, foo fullen die ontfchuldige Magen eeuwelijck gefoent ende be- vreedt blyven nae alle manieren, ghelijck het Pri- vilegie dat onfe Landen van Hollandt ende Vriek landt van Hertoge Philips voornoemt daer op ver- kregen hebben, inhoudt ende begrijpt. Item, dat alle Ingefetenen der voorfz Landen van Hollant,Zeelantende Vriflant, fullen metten Heere vander Plecken mogen aenvaerden haere goeden henluyden ontflolen, ontdragen of an- ders ontvreemt, tot allen Plecken daer fy die be- trappen, achterhalen of bevinden fullen mogen, fonder verbeuren. Item, geene Berieders, noch andere Officiers in onfen voorfchreven Landen, hoedanich fyzijn, en fullen mogen yemandt molefteren van lijf ofte van goede, daer men yemant doot vindt, onder dexel van dien dat die doode hem felven verdaen ende gedoot foude hebben,ten ware dat men eerft wettelijcken bevonde dat die Perfoone hem fel- ven met opfetten wille ende met boofheyt ver- daen hadde: Ende men fal eenyegelijckuytten Watere mogen trecken die men daer inne vindt, hy zy levende of doodt, fonder verbeuren: Maer indien hy doot bevonden wort, foo fal men weder metten voeten in 't water leggen. Item, dat die Ambachts-Heeren van Zeelandt fullen mogen verboden maecken binnen haeren Parochien ende Vryheden by Schepenen aldaer, tot nutfehap, oorboor ende profijt vander felver Parochien, bedragende tot tien pont fwarten toe, of daer beneden , indien daer yemandt tegen breuckte of dede, daer af foude hebben van dier verbeurnifle, te weten, de Grave dat derdendee], d'Ambachts-Heere een derdendeel, ende die Bail- liu, Schout ende Schepenen aldaer een derden- deel, behouden die Steden haren Rechten,Keuren ende Privilegi�n , ende voor defe boete fal die Ambacht-Heer of fijn Dienaers die breuckige mogen aentaften ende vangen. Item, dat men niemant vanden Onderfaten van onfen voorfz Landen binnen Steden ende daer buyten, houden noch letten en fal vooreenigen Thol

-ocr page 341-



		*Placate�-� 5»-Socck. i.Tit. ι. Deel.**
	6l'i
	6l'i			67



Thol van eenigerhande faecken, dan voor fijnen gherechten Tholle, of voor die boeten daer aen klevende. Item, alfoodielngefeten der voorfzLanden, van haren Leenen ende erfl�lijcke goeden ver- vreemt zijn gheweeft, by inbreecken van Lande, van Oorloge, van brande ende anders, foo fullen fy die goeden ghebruyeken, daer fy den tijdt van een derdendeel van hondert jaren, of langer in be- fitte ende pofl�flie geweeft fullen hebben, tot den tijdt toe dat fy met rechte daer uy t gewonnen ful- len worden, ter plaetfen, ende foo dat behoort. Item,om te beletten alle quade feyten van doot- llagen, vrede-braecke, kraft van goede, ftraflene- ringe ende anders, die dagelijcks vele inden Lan- de, ende fommigen Steden van Zeelandt ghebeu- ren, midts dien dat men van dootllagen, vrede- braeck , kraft van goede, ftrai��neringe, ende an- ders niet en plechte te berechten dan ter hooger Vyerfchare van Zeelandt , die dicke feer lange vertoeft eer die ghehouden wert, daer omme die Dootflagers, Vredebraeckers, Kraftdoenders, en- de andere te bouwelijcker mifdoen, op hope, al- waer 't dat fy ghevangen worden, dat fy by uy t- breecken van ghevangenifl�, by verborgen, of an- ders uytkomen mochten: Soo fullen voortaen alle goede Steden.namelijck Remmerzwale,Tho~ len, Goes, Cortkene, VliiTingen, Brouwerf haven, ende andere die 't begeeren ende van noode zijn, binnen haere Vryhey t mogen recht ende Juititie doen, van dootflagen, vredebraecke, kraft van goede, ende van ftrai��neringe, ghelijck fy van al- len anderen quaden feyten gnewoonlijck zijn van doen. Ende of gelijcke feyten ende mifdaden van dootflagen, vredebraecken ende anders als voor- fchreven ftaet,op 't platte Lande, of in die Dorpen van Zeelande gefchieden,foo fullen die Rentmee- fters van Bewefterfchelt ende van Beoofterfchelt, hare Stedehouders ofte hare Dienaers, elcx in fij- nen bedry ve gehouden zijn dien voorfz mifdadige te vangen, ende te brengen inden Steen, te weten die gevangen worden Bewefterfchelt, in Middel- burgh, ende die gevangen worden Beoofterfchelt, te Zierickzee, omme die aldaer gerecht te werden by den Burghgrave van Zeelandt, van haere mif- daet als voorfz is, by wijfdom ende vonnifle van ghefwooren Mannen vanden voorfz Lande, als voorfz is. Ende omme defe Juftitie te volkomen, foo fal men by den Rade van Hollandt, ende by den Staten va» Zeelant daer toe ordineren twaelf gefwooren Mannen, te weten, feven Bewefter- ichelt, ende vijf Beoofterfchelt:, den wekken Burghgrave ende Mannen men by den Rade ende Staten ordineren fal, foo redelijcke wedden, als daer toe dienen fullen, ten kofte vanden voorfz Lande van Zeelandt, indien die mifdadige niet goets genoegh en hadde omme die voorfchreven wedden te betalen , behoudelijck die Steden van Middelburgh, Zierickzee, ende alle vryheden in't voorfz Landt, haers rechts, Keuren, Hantveften ende Privilegi�n. Item, alfoo veele pun&en ftaen inden Keuren van Zeelandt die feere oudt endeduyfter tever- ftaen zijn, foo fullen wy ten verfoecke vanden Staten van Zeelandt ordineren twee Perfoonen van onfen Rade van Hollant, omme by den felven			Staten die voorfz puncten die duyfter zijn te hef pen vermaecken , ende tot beteren verftande t ftellen, om dien gemeenen oorbaer vanden \_Qo* fchreven Lande. Item, dat alle Vonniflen die in toekomende tv den by Mannen van Zeelandt gewijft fullen wor den, dat die haren voortganck hebben fulJen bv den meeften gevolge van ftemmen vanden voorfz Mannen. Item,dat men voortaen voor die loflinge of ver-, heffinge vanden Thienden van Zeelandt, die men van den Grave hout,niet meer betalen en fa] dan voor elck pont fwarten twintich groot Vlaemsna ouder coftuy me. Item, als eenich Ambacht of Heerlij ckheyt van Zeelandt verfterft vanden Vader op denSoonof Sonen, die fullen 't ontfangen binnen den Jaere vanden Grave, of fijnen Rentmeefter, daer 'ton- der gelegen is, ende die Rentmeefter fal 't op dien over fetten ten boecke, elck gemet om een halven grooten, ende vielder ghebreck inder verleeninge van 's Heeren wegen, ioo fal die geene daer 't goet aen geftorven is,gaen ter plaetfen daer men plecht die Vyerfchare te houden , in kennifl� van drie 's Graven Mannen, ende van hen Brieven nemen dat fy bereydt zijnhaer Leene te ontfangen,ende alles te doen dat fy van rechts wegen khuldich zijn te doen-.Ende hier mede fullen fy haer goeden befitten fonder eenige fchade daer af te lyden, rer tijdt toe dat men 't hen verleenen wil ■, ende dan fullen fy 't ontfangen als recht is. Item, alle Ambachten of Heerlijckhedenvan Zeelandt die verfterven aenden Grave, heeftdie geene daer die goeden af verfterven gheen Sonen ende Dochteren achter ghelaten, loo fullen die Dochteren dat Ambacht of Heerlijckheyt met fijnen gevolge mogen lofl�n tegens den Grave of yemant anders, ende en heeft hy geen Dochteren gelaten, foo fal 't mogen lolTen de oudtfte ende de naefte Man - hooft vander Maeghfchap van der Swaerts zyde, op dat hy wil, ende en wil hy liet niet loflen, foo fal die oudtfte ende naefte Man- hooft: vander Swaert-zyde daer naeft aen volgen- de , mogen loi�en, ende alfo voort van Man-hoof- de te Man-hoofde, alfo lange alfl�r eenige zy bin- nen der Maeghfchappen vander Swaert zyde. Ende ifl�r niemandt vanden Swaerts-zyde die dat lolTen wil, foo fal 't mogen loflen die oudtfte ende naefte Man-hooft vander Moeder zyde, ende alfo voort foo fullen mogen lofl�n die Man-hoofdefl vander Moeder zyde vangradetot grade, als't van der Swaert zyde gefchreven ftaet, ende men fal voor elck gemet Ambachts met fijnen ghevol- ge, dat tot heelen fchote ftaet, ende te Boecke net derde ghemet vry ftaet, den Grave betalen ander- half pont fvvarte, ende voort foo fal men van elck gemet dat tot halven fchote ftaet, na der beioope ende advenante den Grave alfoo veel betalen, en- de dat half fchot heeft, ende 't derde ghemet ten Boecke vry ftaet, daer af fal men den Grave geven voor elck ghemet vijfthien penningen groot, ende alfoo voort na den advenante na dattet vry heen» ende ten Boecke ftaet: ende en heeft dat Am- bacht geen vry, foo fal men elck ghemet mogen loflen om thien fchellingen, indien dat men 't k>i- feu wil. Ende foo wat Ambacht dat men io/�en \VU.

-ocr page 342-



			"


	�₇3 Generale Hantveften, Privilegi�n en Wetten, &c. 674
	�₇3 Generale Hantveften, Privilegi�n en Wetten, &c. 674
_wii dat fal men loffen binnen eenen halven Jare nae'dat verdorven is. Quaemt oock alfoo dat een Weefkint defe goeden loil�n foude, foo falf� des Wcefkints Vooght voor hem loil�n binnen den oorfz halven Jare alfoo voorfz is, alfoo^erre als het Weef kint reeder haven ende renten genoech heeft, dat Ambacht mede te loffen., Doet die Vooc'ht dat niet, foo fal dat Weef kint fijne fcha- den mogen verhalen op fijnen Voocht, als 't fij η Aren hebben fal. , Item, foo wanneer een Man fijn Leen-goeden, Ambacht of Thienden in Zeelandt verkoopen y/ilofmoefte, by kennelijcke laft of armoede,daer _op hy eerft fal moeten verwerven ende verkrygen confent van ons, of van onfen Naekomelingen, of onfen Officieren, foo fal die Rentmeefter in dien gevalle ghehouden zijn dat Ambacht over te fet- ten om twee grooten vanden gemete ten ghehee- lenfchote, ende eenen groote vanden gemete ten halven fchote, fonder meer daer af te nemen, ende vanden Thienden ende Leen-landen fes grooten vanden gemete. Item, indien eenich vanden voorfz Articulen of Punten in eenige Steden der voorfz Landen ingebroocken worden, dat des niet tegenftaende die felve Privilegie in alle fijn Articulen ende Puntten in alle den anderen'Steden ende Dorpen der voorfz Landen onverbroocken ghehouden fal worden. Item, dat men alle die voorfz Articulen ende Puntten, ende elcks byfonder verftaen fal, behou- den alle die voorfz Landen, Ridderfchap ende Steden, ende elcke Stede byfonder, in allen haren Rechten, Privilegi�n, Handtveften, Couftumen, Keuren ende ouden heerkomen, niet tegenftaen- de dat die felve by tyden van onfen voorfz wylen Heere ende Vader ingebroocken mogen wcfen, die welcke wy in onfer Huldinge beloven ende fweeren fullen den voornoemden Landen ende Steden in 't generale, ende elcken in 't zyne, in 't particulier weli'onderhouden, ende doen onder- houden fonder eenich inbreek, midtfgaders oock iulcke redelijcke provifie als elcke Stede inden fijnen ten felven tyde behoeven ende verfoec- kenfal. Item, fo fullen onfe Cancelier, mitfgaders oock die vanden grooten Raede, van ons, ende van on- fen Naekomelingen, Graven of Gravinnen der voorfz Landen van Hollant, Zeelant ende Vrief- lant, als fy totten voorfz Ofhcien ontfangen wor- den , haeren behoorlijcken eedt doen, ende elck van henluyden befonder ghelooven ende fweeren dat fy onfe Hoogheyt ende Heerlijckheyt bewa- ren fullen * ende defgelijcks alle die voorfz Pun- tten, Articulen ende Provifie, ende elcke byfon- dere, mitfgaders oock alle der voorfz Landen en- de Steden Rechten, oude ende nieuwe Privile- gi�n, Coftumen ende heerkomen, den felven Lan- den ende Steden onverbreeckelijck fullen onder- houden , ende doen onderhouden, fonder des te laten in eeniger manieren, of om wat faecke dattet zy, ende fal 't felve altoos zij η ende bly ven een Artijcke.1 van haren voorfz eedt. Item, in ghelijcken fullen onfe Stedehouder of overfte Officier, die by tyden wefen fal inden voorizLanden, midtfgaders onfeRaedtiluyden		der felver, ende elcks byfonder, in 't ontfangen van hare Officien, eenen.ghelijcken eedt doen als voorfz is. . Item, alfo vander Stede vandenBriele, ende Lande van Voorne contentieende ghefchil is, tuf- fchen den Lande van Hollandt aen d'een zyde, ende den Lande van Zeelandt aende andere zyde, wekken vanden voorfz Landen dat toe behoo- rendeis, foo fal die Stede vanden Briele met den Lande van Voorne voornoemt, inden voorfz pro- vifien, Articulen ende Puncten mede begrepen zijn, omme die felve te dienen voor hen , als toe- behoorende eenen vanden voorfz Landen* Welcke Puntten ende Articulen voorfz, ende elcks byfonder * wy by advyfe ende goetduncken van onfen Neve ende Oom voorfz, midtfgaders oock van onfen grooten Rade, om die welvaert* ruil:, vrede ende Neeringe van onfen voornoemde Landen � ende om meenigen trouwen dienftdie die Ingefeten van den felven onfen Voorfaten dickwil gedaen hebben, ende hoopen fy ons, on- fen Erven ende Naekomelingen noch doen fullen, gelooft hebben, ende met defen tegenwoordigen Brieve gelooven in goeden trouwen voor ons, on- fe Oors ende Naekomelingen, onfen voornoem- den Landen van Hollandt, Zeelandt, Vrieflandr» ende den Onderfaten der felver, ende haren Nae- komelingen , ende elcken van heu byfonder tot eeuwigen dagen, goet, vaft ende gheftendigh te houden fonder verbreecken, ende fondef daer te- gens te roemen, te doen, ofte doen doen, of oock te laten gefchien in eeniger manieren: Willende ende confenterende, indien by inadvertentie of anders, hoe ende in wat manieren dat het waere, eenige Brieven open of befloten, hoe dat wefen mochte, contrarie van defen in toekomende ty- den ghegeven worden, of (dat Godt verhoeden moet) contrarie van defen gedaen ofte ingebrooc- ken worde, dat dat dan als nu ende nu als dan niet ende van geenre waerden zy ende bly ve tot eeu- wigen dagen,^! ende niet aftringere den geenen die daerinnegequetilfouden mogen zijn. Ende want men in diverfche Plecken van defe voorfz Privile- gie ende Brieve te doen fal hebben, foo willen wy totten vidimus van defen ghemaeckt, onfen Zegel autentijcq,of tot der Copie hier af gecollationeert ende gheteeckent metter hant van eenige onfer Secretarifen fulcken geloove ghegeven zy als de- fen principale ende originale Brieve. Desteghe- tuygen, ende tot eeuwigen vaftigheyt hebben wy uyt onfcr rechter wetenheyt onl�n Zegel hier aen doen hangen, ende tot meere feeckertheyt,appro-* batien ende authorifatien der dingen ende faecken voorfz, hebben ghebeden onfen lieven Neve den HertogevanCleven, ende den Heere van Rave- iteyn voornoemt, dat fy hare zegelen by den on- fen aen defen Brieve hangen willen, ende als van onfen Oom van Ludiek mits fijner abientie, ende om de expeditie ende korthede van defer faecke, wy hebben hem daer van verdregen, ende verdra- gen ende houden dat alfoo vaft ende van fulcker waerden, als of hy dat met ons befegekhadde. Ende wy Jan Hertoge van Cleve ende vander Mareken , ende Adolf van Cleven ende vander Mareken, Heere van Ravenfteyn boven genoemr, hebben ter begeerte van onfer Nichte de Herto- V u ginne

-ocr page 343-

Reeiiter dei

Soldaten uytloopen en foules, 87

�------Doortochten, 143

>------hoe re monfteren en wapenen, 210

------ haer Formulieren van Eeden, z66

�� Verjoopers uy tten dienfl;, 2.74

T.

Territoriale Superioriteyt en Jurifdiftie, li?2,

Traktaten met uytheemfche Potentaten, <}10

~~�..... --~~ in tovergaen van Steden, 590

Tocht-Paerden en Wagendienften, 371

V.

Verminfte ten Oorlogh, 495

Vrede Ira&aten, 510

Titu�eii-i.

Vy anden correfpondentie verboden, 4 $

�� hare goederen te confifqueren, 31

Vivres en Ammunitie van Oorlogh, 471

Vreemde Dienften verboden, 291

Uytloopen der Soldaten, 87
<~� der Koopvaerdye-fchepen verboden, 506

W,

Wagendienften en Tocht-Paerden, 571

Wapeninge van Schepen, 494

.� en monfteringe der Soldaten, zio

Z.

Zee-roovers, 499

Zeewcrcken hoe tOnderhouden, 46 3